recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Crnokošuljaši** (talijanski: *Camicie Nere*) bili su pripadnici naoružanih odreda Mussolinijevih Fašista, koji su kao uniformu nosili crne košulje.

Historija
---------

Prvi odredi - koji su se u početku zvali **Squadre d'Azione** (*Akcijski Odredi*) počeli su nicati u martu 1919. sa ciljem da unište političke i ekonomske organizacije Socijalista.

Smotra Crnokošuljaša
Već krajem 1920. Crnokošuljaši su se počeli obrušavati ne samo na Socijaliste i njihove organizacije, već i na Komuniste, Republikance, Katolike, Sindikaliste i njihove zadruge, pa je na stotine ljudi pobijeno kako su se broj fašističkih odreda povećao. 
Skupština Fašista u Napulju 24. oktobra 1922. bila je idealna prilika za koncentraciju naoružanih Crnokošuljaša iz cijele zemlje za čuveni Marš na Rim kojim je Mussolini došao na vlast.

Početkom sljedeće godine - 1. februar 1923. - Crnokošuljaši dotad privatne Paravojne formacije službeno su transformirani u Nacionalnu miliciju, službeno *Milizia volontaria per la sicurezza nazionale*, akronim: *MVSN* (prevedeno: Dobrovoljačka Milicija za nacionalnu sigurnost).

Njihov zaštitni znak - Crne košulje počeli su nositi pored njih i oficiri Fašisti iz armijskih redova, i drugi fašisti i njihovi simpatizeri, naročito kod parada i drugih ceremonijalnih procesija veličanja Patriotizma i Nacionalizma.

Nakon Kapitulacije Italije 8.septemba 1943. i pada Mussolinija prestala je i moda nošenja crnih košulja, čak je to jedno vrijeme bila sramota kao i podatak da je netko bio Crnokošuljaš.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Blackshirt*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 15. 12. 2019.

* *Blackshirt* ()

***Crnokošuljaši*** na Wikimedijinoj ostavi
**Darłowo** punim imenom *Kraljevski grad Darlowo* (njemački: *Rügenwalde*) je grad od 13,695 stanovnika na sjeveru Poljske u Zapadnopomeranskom vojvodstvu.

Geografske karakteristike
-------------------------

Darłowo leži na ušću rijeke Wieprze u Baltičko more, između Szczecina i Gdańska i dviju laguna; Jamno i Bukowo.

Lučica u Darłówu

Historija
---------

Darłowo je niknuo u 12. vijeku, kao naselje sa lukom uz morsku utvrdu. Gradska prava je dobio prije 1271. na prijelazu iz 12.u 13. vijek. pripadao je 
Vojvodstvu Sławno, a od 13. vijeka bio domena je Gdańskskog vojvodstva.
Markgrofovija Brandenburg zauzela je 1308. Darłowo, koji je od 1316. domena zapadnopomeranskih vojvoda. 
Tadašnji *Rügenwalde* je 1361. član moćnog Hanzeatskog saveza, grad bogatih trgovaca koji su tokom 15. i 16. vijeka, trgovali sa 
skandinavskim i njemačkim gradovima.

U Rügenwaldu je oko 1381. rođen Erik od Pomeranije - kralj Kalmarske unije, koji je u njemu proveo i svoje posljednje dane u 
dvorcu kog je podigao.

Luka u Rügenwaldu bila je važna sve do 17. vijeka, važnost joj je opala kad je grad 1653. podpao pod vlast Markgrofovije Brandenburg, a nakon tog 1701.
Kraljevine Pruske.
Važnost luke nakratko je ponovno porasla za napoleonskih ratova, kad se preko nje odvijao šverc sa Velikom Britanijom.

Tokom 19. vijeka Rügenwald se počeo transformirati u resort u kom je rado boravio i njemački car - Wilhelm I u vili *Friedrichsbad* (današnji 
hotel Apollo).
Za Drugog svjetskog rata Rügenwalde je bio jedna od baza Luftwaffe iz kojeg su se lansirale rakete V-2.
Rügenwalde je tek od 1945. postao poljski Darlowo.

Privreda
--------

Današnje Darłowo je grad ribara i prehrambene industrije (riblje konzerve) i grad sa tri tvornice; poljoprivrednih mašina, namještaja i obuće.

Pored toga on je i mala luka i turistička destinacija.

Znamenitosti
------------

Najveće znamenitosti grada su kasnogotičke crkve podignute od 14. do 16. vijeka, među kojima se ističe crkva sv. Gertrude iz 15. vijeka.
Atrakcije su i dvorac pomeranskih vojvoda koji je građen i restauriran od 14. do 18. vijeka, danas djelomično urušen, u kom se u jednom krilu nalazi muzej, 
vijećnica iz 18. vijeka, i dijelovi gradskih bedema sa kamenim vratima iz 14. vijeka.

Pobratimski gradovi
-------------------

Darłowo ima ugovore o partnerstvu sa slijedećim gradovima;

* Švedska Hässleholm, Švedska
* Danska Nexø Danska
* Njemačka Gardelegen, Njemačka
* Njemačka Zingst, Njemačka
* Češka Starý Hrozenkov Češka
* Francuska Saint-Doulchard Francuska

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  „Zlocieniec" (poljski). Encyklopedia PWN. Pristupljeno 11.04. 2021.
2. 1 2 3 4 5  „*Poland: Zachodniopomorskie*" (engleski). City population. Pristupljeno 11.04. 2021.
3. 1 2 3  „Historia" (engleski). Darłowo. Arhivirano iz originala na datum 2021-04-12. Pristupljeno 11.04. 2021.
4. ↑  „Miasta partnerskie" (poljski). Darłowo. Arhivirano iz originala na datum 2021-04-12. Pristupljeno 11.04. 2021.

Vanjske veze
------------

***Darłowo*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Darłowo* (službene stranice) ()
**Šivanje** je proces spajanja (povezivanja) dijelova nekog plošnog materijala; tkanine, kože, poliestera... 
pomoću igle i konca provlačenjem konca kroz taj materijal i formiranjem šivaćih bodova.

Karakteristike
--------------

Šivanjem se stvara niz prolazaka petlji konca kroz materijal (šivaći bodovi) u jednakim razmacima, pa se tako formiraju rubovi i šavovi. Šav je spoj u kojem niz uboda spaja dva ili više slojeva materijala, a služi za povezivanje dijelova šivanih proizvoda. Šivati se može ručno, samo uz pomoć šivaće igle, ili strojno (mašinski), uz pomoć šivaće mašine.

Kod šivanja šivaćom mašinom poslužioc radi simultano sa mašinom kod spajanja dijelova odjeće, da formira niz jednolikih šivaćih bodova, konaca koji povezuju slojeve šivanoga materijala.
Odjeća, obuća, cerade i slične stvari uobičajeno se šivaju strojno, jer takav šav osigurava solidnu čvrstoću, i po karakteristikama je sličan spojenim materijalima u pogledu elastičnosti, čvrstoće, trajnosti i sigurnosti. 

Kod šivanja univerzalnim i specijalnim šivaćim materijalima, šav se vodi ručno na određenom razmaku od ruba materijala, a automatski pri šivanju šivaćim automatima, kompjuterski vođenim (CNC) šivaćim mašinama i robotima.

Kod šivanja se često koriste i različiti pomoćni alati za formiranje kompliciranijih šavova, te se odabiru potrebne skupine i tipovi šivaćih bodova i šavova.

Kako se u industriji šiva u sklopu pojedinih operacija proizvodnje, potrebno je da se izradi tehnološka analiza, a na osnovi nje planovi operacije rada i montaže, što je osnova organizacije proizvodnih procesa u konfekciji, obućarstvu, tapetarstvu, krznarstvu i sličnim djelatnostima gdje se šiva.

Historija
---------

Dok su krajem paleolita, tadašnji malobrojni stanovnici Sjeverne Evrope svoju odjeću pravili od životinjskih
koža koje bi spajali kožnim trakama, bušeći rupe nezgrapnim kostima ili ušiljenim kamenom, dotle su stanovnici Južne Evrope već koristili nešto poput igle od kosti i šivali tkanine.

Tkanje i vezenje razvijeno je u drevnim civilizacijama Bliskog istoka, ali je alat za šivanje zadugo zaostajao u odnosu na tehnike predenja i tkanja.

Važan napredak dogodio u srednjem vijeku, kad su u Evropi napravljene prve igle od metala.

Iako se još u 18. vijeku već prelo i tkalo mašinama na vodeni pogon, sve do 19. vijeka šilo se isključivo rukom, tad je Barthélemy Thimonnier u Parizu patentirao 1830. prvu šivaću mašinu.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*šivanje*" (hrvatski). Hrvatska enciklopedija. Pristupljeno 28. 08. 2016.
2. 1 2 3 4  „*Clothing and footwear industry*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 28. 08. 2016.

Vanjske veze
------------

***Šivanje*** na Wikimedijinoj ostavi

* *šivanje* na portalu Hrvatska enciklopedija (`sh`)
Koordinate: 42° 01′ 53" SGŠ, 21° 03′ 42" IGD

**Žilče** (mak. *Жилче*) je naselje u Republici Makedoniji, u severnom delu države. Žilče pripada opštini Jegunovce.

Prirodni uslovi
---------------

Naselje Žilče je smešteno u severnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg većeg grada, Tetova, naselje je udaljeno 12 km istočno.

Žilče se nalazi u donjem delu istorijske oblasti Polog. Naselje je položeno na severnom delu Pološkog polja. Oko naselja se pruža polje, a dalje ka istoku se izdiže Žeden planina. Vardar protiče istočno od naselja. Nadmorska visina naselja je približno 420 metara.

**Klima** u naselju je umereno kontinentalna.

Istorija
--------

Stanovništvo
------------

Žilče je prema poslednjem popisu iz 2002. godine imalo 650 stanovnika.

Pretežno stanovništvo u naselju su etnički Makedonci (98%), a ostalo su mahom Srbi.

Većinska veroispovest je pravoslavlje.

Vidi još
--------

* Opština Jegunovce

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

***Žilče*** na Wikimedijinoj ostavi

* www.opstinajegunovce.gov.mk Zvanična stranica opštine Jegunovce

  

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Jegunovce |
| --- |
| **Jegunovce** • 
Belovište •
Vratnica •
Žilče •
Jažince •
Jančište •
Kopance •
Orašje •
Podbređe •
Preljubište •
Raotince •
Rataje •
Rogačevo •
Siričino •
Staro Selo •
Tudence •
Šemševo |  |
**Žilavka** je autohtona sorta grožđa Hercegovine. Bujnog je rasta, redovite i zadovoljavajuće rodnosti. To je srednje kasna sorta koja sazrijeva krajem rujna. Težina grozda iznosi od 150 do 200 grama. Uzgaja se na niskom, srednjem visokom i visokom trsu. Vrlo obilno rađa na plitkim i krškim tlima i odlično podnosi sušu. Količina šećera u moštu varira od 20 do 24 %, a ukupna kiselost mošta žilavke iznosi 5-6 g/l. Vino doseže jakost od 11-14 vol % alkohola. Vino žilavka visoke je kakvoće s karakterističnim svojstvenim mirisom. Harmonično je, pitko i žuto-zelene boje, odlikuje se kristalnom bistroćom, a poslužuje se na temperaturi od 12°C. 

Žilavka se uzgaja u vinorodnim regijama čitave bivše Jugoslavije, za čije je vrijeme bila posebito popularna. Poznata je i pod nazivima Mostarska, Mostarska Žilavka, Žilava Hercegovačka, Žilavka, Žilavka Bijela i Žilavka Mostarska.

Izvori
------

1. ↑  Nino Rotim, Mladen Gašpar, Ivica Perić (2017.). „Vinski kultivari vinove loze u Hercegovini". *Glasnik zaštite bilja, Vol. 40 No. 5, 2017.* **40** (5): 79..

Vanjske poveznice
-----------------

* Mali podrum Arhivirano 28 September 2007[nepoklapanje datuma] na Wayback Machine-u - Žilavka; hrvatska vina i proizvođači
* The Croatian Vitis and Olea Database Arhivirano 28 September 2007[nepoklapanje datuma] na Wayback Machine-u - Žilavka
**Zaljev rta Cod** (engleski: *Cape Cod Bay*) je veliki zaljev na sjeveroistočnoj obali Sjedinjenih Američkih Država. Dio je puno većeg zaljeva Massachusetts u Atlanskom oceanu, u američkoj saveznoj državi Massachusetts, pored grada Plymoutha.

Geografija
----------

Zaljev je proteže južno od zaljeva Massachusetts, s istoka i juga ga omeđuje rt Cod, a sa zapada kopno okruga Plymouth.

Fotografija zaljeva iz svemira
Zaljev obuhvaća površinu od 1118 km², maksimalna dubina njegovih voda je 63 m. na sjevernom kraju prema zaljevu Massachusetts, dok je prema jugu plići. Ukupna dužina njegovih obala je 483 km, to su uglavnom pješčane plaže i niske stjene. Na samom dnu poluotaka prokopan je kanal dug 28 km (tako da je rt Cod danas zapravo otok) on je skratio plovidbu između New Yorka i Bostona za više od 120 km. Sam zaljev, kao i rt Cod i otoci Martha’s Vineyard i Nantucket formirani su krajem zadnjeg ledenog doba, klizanjem glečera Wisconsin, između 16.000 i 20.000 pne.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*Cape Cod Bay*" (engleski). Provincetown Center for Coastal Studies.. Arhivirano iz originala na datum 2013-07-07. Pristupljeno 3. 2. 2013.

Vanjske veze
------------

* *Cape Cod Bay* na portalu Provincetown Center for Coastal Studies. Arhivirano 2013-07-07 na Wayback Machine-u ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* LCCN: sh85019872
* GND: 4088862-9
* SUDOC: 230181635

 |
**Kanal Crinan** (engleski: *Crinan Canal*) je kanal na zapadu Škotske, na teritoriju područnog savjeta Argyll i Bute koji povezuje Zaljev Fine sa Atlantikom.

Karakteristike
--------------

Kanal Crinan dug je svega 14 km, prokopan je da se olakša pristup Vanjskim Hebridima, i ponudi siguran tranzitni pravac iz 
Ardrishaiga iz Zaljeva Fyne do sela Crinan, izbjegavajući dugu i tešku plovidbu oko poluotoka Kintyre.

Pogled na Kanal Crinan
Na kanalu je izgrađeno ukupno 15 ustava koja omogućuju brodovima da premoste visinske razlike.

Kanal Crinan bio od velike ekonomske važnosti tokom 19. vijeka, ali danas to više nije, jer je preuski (i preplitki) pa se njime služe još samo manji ribarski brodovi i jahte.

Izgradnja kanala
----------------

Realizacija tog kanala započela je 1771. kada je James Watt dobio zadatak da ispita teren i pronađe najbolju trasu za kanal, kog je idejno 
osmislio inženjer John Rennie. Britanski parlament je 1793. izglasao zakon o tom kanalu, pa je projektant John Rennie imenovao inženjera Jamesa Patersona voditeljom gradnje, nakon tog otpočela je gradnja 1794. godine.

Tokom gradnje počeli su problemi s rastom troškova, zbog neočekivanih razlika na terenu i manjka radne snage. Oni su doveli do značajnog kašnjenja projekta, a kako financjeri više nisu imali novaca, otvoren je poludovršen 1801. godine. Dovršen je tek 1809. uz pomoć državnih kredita i prikupljanja dodatnih sredstava, pa su dograđene potrebne akomulacije i osiguran adekvatni nivo vode u kanalu.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*History of the Crinan Canal*" (engleski). Scottishcanals. Arhivirano iz originala na datum 2014-08-12. Pristupljeno 6. 12. 2014.

Vanjske veze
------------

***Crinan*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Caledonian Canal* na portalu Scottishcanals Arhivirano 2015-07-21 na Wayback Machine-u ()}
**Chagres** je rijeka u Panami duga 125 km, vitalni dio Panamskog kanala.

Hidrologija
-----------

Chagres izvire u brdima Kordiljera San Blas, na nadmorskoj visini od 609 metara, jugoistočno od grada Colóna.
Nekad je od tamo tekao prema sjeverozapadu do ušća u Karipsko more kod arheološkog nalazišta San Lorenzo.

Brana na Jezeru Gatún
Bez rijeke Chagres izgradnja Panamskog kanala bila bi nemoguća, ona je srce Panamskog kanala, budući da osigurava 40% vode potrebne za njegov rad i daje oko 80% vode za vodovode gradova Panamá i Colón, u kojima živi polovica stanovnika zemlje..
Zbog tog je između 1907. - 1913. izgrađena brana Gatún i formirano je veliko akumulaciono jezero Gatún, kao dio sistema Panamskog kanala.

Po njemu njemu brodovi plove skoro polovicu puta (33 km), vode jezera koriste se i za rad prevodnica, za svaki prolaz broda potrebno je oko 202.000 m³ vode.

Tako da je Chagres jedina rijeka na svijetu čije se vode slijevaju u dva oceana (Atlantik, Pacifik). 
Kako se tolika potrošnja vode uskoro pokazala prevelikom, - 1935. Chagres je u gornjem toku pregrađen novom branom Madden, i tako je formirano akumuluciono jezero Alajuela kojim se regulira vodostaj Jezera Gatún.

Porječje rijeke prostire se na površini od 2,670 km² po provincijama Colón i Panamá.

U gornem toku rijeke oko Jezera Alajuela nalazi se Nacionalni park Chagres površine 129.000 hektara.

Vodostaj rijeke jako oscilira za sušne sezone jako padne, ali za kišne toliko poraste da je često plavila, u novembru 1880. je izmjeren protok od 2,266 m³/s, zbog tog je odabrana kao glavni izvor vode za rad kanala.

Historija
---------

Do rijeke je prvi doplovio 1502. godine Kristofor Kolumbo, i nazvao je *Río de los lagartos* zbog krokodila koje je ondje pronašao.

Još od 1513. kotlinu rijeke Chagres koristili su španjolski konkvistadori kao put koji ih je vodio prema novim kolonijama u Peruu i Boliviji.
Put mazgama od atlanske do pacifičke obale trajao je po mjesec dana.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  „*Rio Chagres* "(španjolski). EcuRed. Pristupljeno 27.1.2022.
2. 1 2 3 4 5  „*Chagres, el río vital que moldeó la ciudad*" (španjolski). LaEstrella. Pristupljeno 21.1.2022.
3. 1 2  „*Lago Gatún*" (španjolski). EcuRed. Pristupljeno 23.1.2022.
4. ↑  „*El río Chagres*" (španjolski). Lacabanga. Pristupljeno 27.1.2022.

Vanjske veze
------------

***Chagres (rijeka)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Chagres River* ()
* *Chagres River* ()
**Des Moines** (engleski: *Des Moines River*) je rijeka u američkoj saveznoj državi Iowa duga 845 km, desna pritoka rijeke Mississippi.

Geografske karakteristike
-------------------------

*Rijeka Des Moines* ima dva rukavca koji je formiraju Zapadni (glavni), koji iz izvire iz jezera Shetek, na jugozapadu Minnesote, i Istočnog koji izvire Jezera Okamanpeedan na granici Iowe i Minnesote. Oni se spajaju kod grada Humboldt u Iowi, od tamo rijeka teče u smjeru jugoistoka, prvo prima najveću pritoku Boone, a zatim kod grada Des Moines i rijeku Raccoon, nakon tog još više zaokreće prema istoku i teče do svog ušća u Mississippi, kod grada Keokuk.

Karta sliva rijeke *Des Moines*
*Des Moines* sa svojim pritokama ima sliv velik oko 40 940 km², koji obuhvaća velik centralni dio države Iowa i manji južni dio Minnesote.

U svom vrlo kratkom donjem dijelu (40 km), formira granicu između Iowe i Missourija.

Od 1830. pa sve do kraja Američki građanski rat rijeka je bila glavna prometna žila kucavica Iowe, promet po rijeci je opao nakon dolaska željeznice. U isto to vrijeme snaga rijeke koristila se za pokretanje vodenica, kojih je bilo više od 80.

Radi obrane od poplava i kontrole vodotok na rijeci su 1958. podignute brane Red Rock i Saylorville.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „*Des Moines*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 12. 02. 2013.

Vanjske veze
------------

***Des Moines (rijeka)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Des Moines* na portalu Encyclopædia Britannica ()

  


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **geografiji** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
**DOKUart** je festival profesionalnog dokumentarnog filma iz Hrvatske, zemalja EU te država u susjedstvu RH koji se održava svake godine u hrvatskom gradu Bjelovaru.

Pokrenula ga je 2006. Rada Šešić, koja je i izbornica filmova koji će ući u festivalski program, te Denis Hladiš i Tibor Javurek.

Otvorenje 6. DOKUarta
Festival se održava početkom listopada/oktobra i traje oko pet dana. Na festivalu se pored već prikazanih, prikazuju i hrvatske premijere. Do sada je u tri godine prikazano 50-ak filmova iz 20-ak zemalja i 10 hrvatskih premijera. U tri godine filmove je pogledalo gotovo 3000 posjetitelja. Gostovali su poznati autori: Krsto Papić, Zoran Tadić, Petar Krelja, Branko Schmidt, Joško Marušić, Robert Zuber i drugi.

Pored glavnog, DOKUart ima i program Mali DOKUart, kojeg čine radovi osnovnoškolaca iz cijele Hrvatske na temu turizma, kojeg se ostvariva u suradnji s Turističkim zajednicama Grada Bjelovara i Bjelovarsko-bilogorske županije i Hrvatskim filmskim savezom.

DOKUart je humanitarnog karaktera i svake godine novac od ulaznica odlazi nekome kome je stvarno potreban.

Od siječnja/januara 2009. pokrenut je cjelogodišnji program prikazivanja filmova u Bjelovaru pod nazivom DOKUart Kino.

Povezano
--------

* BOK fest

Vanjske veze
------------

***DOKUart*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene festivalske stranice
* Filmski 2. DOKUart u Bjelovaru

| * p
* r
* u
Filmski festivali u Hrvatskoj |
| --- |
|  | 

Amadeoff festival **•** 
Animafest **•** 
Dani hrvatskog filma **•** 
DOKUart **•** 
Festival dokumentarnog rock-filma **•** 
Festival eksperimentalnog filma i videa 25 FPS **•** 
Festival igranog filma u Puli **•** 
Festival mediteranskog filma Split **•** 
Festival Pssst! **•** 
Festival židovskog filma Zagreb **•** 
Filmska revija Kazališne akademije (FRKA) **•** 
Filmske mutacije: Festival nevidljivog filma **•** 
Hrvatski festival jednominutnog filma **•** 
Mediteran Film Festival **•** 
Motovunski filmski festival **•** 
One Take film festival **•** 
Pool film festival **•** 
Revija amaterskog filma **•** 
Splitski filmski festival **•** 
Taborski filmski festival **•** 
Trash Film Festival **•** 
Vukovarski filmski festival **•** 
Zagrebački filmski festival **•** 
ZagrebDox
 |  |
**Rt Cod** (čita se **Kod**, engleski: *Cape Cod*, prevedeno **Rt bakalara**) je veliki poluotok na sjeveroistočnoj obali Sjedinjenih Američkih Država koji duboko zadire u Atlanski ocean, u američkoj saveznoj državi Massachusettsu. Poluotok je nazvao tako engleski pomorac Bartholomew Gosnold koji je 1602. oplovio njegove obale i nalovio puno bakalara (engleski: *code*). Krajem 1620. engleski hodočasnici zaustavili su se na rtu Cod prije nego što su se iskrcali na svom krajnjem odredištu Plymouthu gdje su osnovali koloniju Plymouth.

Geografija
----------

Rt Cod je veliki pješčani poluotok glacijalnog porijekla, u obliku kuke, koji obuhvaća veći dio okuga Barnstablea u jugoistočnom Massachusettsu. Proteže se nekih 105 km u Atlanski ocean, ima širinu između 1,6 i 32 km, sa sjeverozapada je omeđen zaljevom Cod, a s juga graniči s otocima Martha’s Vineyard i Nantucket. Na samom dnu poluotaka prokopan je kanal dug 28 km (tako da je rt Cod danas zapravo otok) koji je skratio plovidbu između New Yorka i Bostona za više od 120 km.

Tipični pejzaž: dine na plažama
Rt Cod ima klimu pod utjecajem Atlantskog oceana i dviju morskih struja koje se sudaraju kod poluotoka, tople Golfske i hladne Labradorske pa ima ugodnija ljeta i u usporedbi s kopnom toplije zime. Poluotok ima bujnu floru i faunu, od trava i vrijesova kojima su obrasle obale, do šuma bijelog cedra, crvenog javora, borova i bukvi, te puno morskih ptica.

Turizam
-------

Ugodna klima i ljepota njegovih plaža, kao i blizina velih američkih gradova na istočnoj obali, stvorili su od rta Cod jednu od najpoznatijih turističkih destinacija. Za vrijeme ljeta obalni gradovi i sela, kao što su Barnstable, Bourne, Chatham, Dennis, Eastham, Falmouth, Harwich, Hyannis, Provincetown, Sandwich, Truro, Wellfleet i Woods Hole višestruko povećaju broj stanovnika, a njihove lučice postanu pretijesne za brojne brodove i jahte. Provincetown je najveći grad koji ima aerodrom, i najveću otočku luku iz koje ljeti plove trajekti za Boston i druge luke po poluotoku, kao i prema otocima Martha’s Vineyard i Nantucket, koji su također velike turističke destinacije.

Privreda
--------

Ekonomija poluotoka zasniva se uglavnom na turizmu, ima i nešto farmi koje proizvode brusnice i šparoge. Dobar dio prihoda donose i avijacijske baze Nacionalne garde u Bournu, Sandwichu i Mashpeeju. Od 1930. u mjestu Woods Hole djeluje poznati Oceanografski institut.

Na sjeveroistočnoj strani poluotoka nalazi se Nacionalni park Cape Cod National Seashore osnovan 1961. godine, a na jugoistočnoj Nacionalni park Monomoy National Wildlife Refuge.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  „*Cape Cod*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 3. 2. 2013.

Vanjske veze
------------

***Cod (rt)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Cape Cod* na portalu Encyclopædia Britannica ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 247649260
* LCCN: sh85019871
* GND: 4085147-3
* SUDOC: 05082466X
* BNF: cb13555277t (podaci)
* NKC: ge916852
* BNE: XX451286

 |
**Dunbar** (škotsko-gelski: *Dùn Barra*) je grad i ribarska luka na jugoistoku
Škotske od 8,486 stanovnika.

Dunbar administrativno podpada pod Područno vijeće (council area) -
Istočni Lothian.

Geografske karakteristike
-------------------------

Dunbar leži na južnoj obali zaljeva Firth of Forth. Grad ima dvije luke - staru, izgrađenu prije kromvelovskih 
vremena i novu Victoria Harbour, ali su obadvije opasne zbog brojnih potopljenih grebena.

Historija
---------

Historija grada počela je oko 856. kad je izgrađen Zamak Dunbar, koji je bio važno uporište protiv engleskih invazija, oko 
kojeg je iznikao grad.

Ruševine Zamak Dunbar
Dunbar je status kraljevskog grada dobio 1369. Iz političih razloga je - 1568. srušen Zamak Dunbar 
ponajviše zbog njegovih bliskih veza sa kraljicom Mary. Oko 5 km jugoistočno od grada, dogodila se Bitka kod Dunbara - 
1650. u kojoj je engleska vojska pod komandom Olivera Cromwella pobijedila škotske snage koje je vodio David Leslie. 
Sam Oliver Cromwell je nakon bitke procjenio da su Škoti izgubili 3.000 vojnika, a on 
samo 20, te da je zarobio 10.000 Škota. 
.

Znamenitosti
------------

Pored ruševina Zamka Dunbar, atrakcija je i stara gradska vijećnica iz 1620. koja još uvijek služi svrsi.

Arhitekt Basil Spence je 1951. podigao naselje ribarskih kućica, u sklopu revitalizacije starog grada.

Privreda
--------

Pored turizma za ekonomiju grada važno je ribarstvo, proizvodnja piva i poljoprivreda

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „Dunbar (East Lothian)" (engleski). City population. Pristupljeno 9. 01. 2015.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  „*Dunbar*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 09. 01. 2015.

Vanjske veze
------------

***Dunbar, Škotska*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Dunbar* na portalu Encyclopædia Britannica ()
**Plaça Catalunya** (španjolski: *Plaza de Cataluña*) je veliki trg u centru Barcelone.

Historija i karakteristike
--------------------------

Taj bučni trg u srcu Barcelone centar je nervnog sistema katalonske prijestolnice, omiljena točka za susrete i granica kvartova Ciutat Vella i Eixample.

Palača Banco Español de Crédito
Trg je okružen zgradama velikih trgovačkih centara i robnih kuća

Svečano ga je otvorio kralj Alfonso XIII 1927. Taj prostor velik 5 hektara nekad je bio ledina ispred gradskih vrata i bedema. 
Projektirali su ga arhitekti Pere Falqués, Josep Puig i Cadafalch i Francesc Nebot, oni su predvidjeli i skulpture za njegovo uređenje pa su zbog tog angažirali poznate umjetnike kao što su Clarà i Llimona. Na trg je instalirano šest skulptorskih grupa koje predstavljaju četiri katalonske prijestolnice, mudrost i rad. Na jednom od uglova trga nalazi se spomenik predsjednika katalonske vlade Francesc Macià, kog je isklesao Josep Maria Subirachs.

Kad se Barcelona pripremala za Svjetsku izložbu 1929. na trgu su podignuti neki od najluksuznijih hotela, barova i teatara.
Danas nema ni jednog od tih objekata, od njih su ostala samo sjećanja na njihova imena; Maison Dorée, Colón, Suis....

Pogled na trg iz partera

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*Plaça de Catalunya*" (engleski). Barcelona turisme. Pristupljeno 30. 10. 2014.

Vanjske veze
------------

***Plaça Catalunya*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Plaça de Catalunya* ()
Vrh Korženjevske (7105 m.) na Pamiru. Tokom ekspedicije na Pamir 1976. god. prvi put je jedan bosanskohercegovački penjač dostigao visinu preko 7.000 m. (Branimir Maltarić i Alija Vatrenjak)
**Prva bosanskohercegovačka planinarska ekspedicija** organizovana je u periodu 12. 07. - 19.08. 1976. god. u organizaciji Planinarskog saveza Bosne i Hercegovine pod nazivom **Pamir 1976**. U Pamiru je već nekoliko godina postojao stalni međunarodni alpinistički logor, što je smanjivalo ukupne troškove (dozvola za pristup i transport materijala). Cilj ekspedicije bio je uspon na Vrh komunizma (7495 m.), a kao rezerve bili su Vrh Korženjevske (7105 m.) i Vrh Lenjina (7134 m.). Sačinjavali su je: Muhamed Šišić vođa ekspedicije, Branimir Maltarić, Alija Vatrenjak, Erol Čolaković i Miodrag Rakić.

Ekspediciju su pratili brojni problemi. Umjest planiranih 8, zbog pomanjkanja sredstava, broj je smanjen na 5 penjača, što je otežalo cijelu akciju. Na putu vozom do Moskve oprema je ostala u teretnom vagonu u Budimpešti. Kada je oprema stigla, avionom su se prebacili u područje Pamira i kamionom do baznog logora na Ačik Tašu (3.800 m), ispod Vrha Lenjin (7134 m.)

Uspon
-----

Nakon prve aklimatizacije na 4.300 m. razbolio se Erol Čolaković od visinske bolesti, čime se broj aktivnih penjača smanjio na 4. 
Helikopterom su se prebacili na visinu 4.000 m, ispod Vrha komunizma. Slijedeća aklimatizacija je uspon na 5.000 m. Prvi logor postavljen je na 5.200 m. Vrijeme se izuzetno pogoršalo pa je promijenjen plan i odlučeno je ići na Vrh Korženjevske. Novi bazni logor postavljen je opet na 5.200 m, a slijedeći na 6.000 m. 

Tada se ispostavilo da je bolestan i vođa ekspedicije Šišić. Iz podnožja je stigla grupa sovjetskih planinara među kojima je bio i ljekar. Konstatovao je tešku upalu pluća. Šišić i Rakić su se morali vratiti u dolinu u čemu su im pomogli ljekar i još dvojica penjača. Maltarić i Vatrenjak su ostali sa dvojicom Sovjeta da pokušaju uspon pa postavljaju novi logor III na 6.400 m. Vrijeme je loše, sa obilnim snijegom i vjetrom. Logor IV su postavili na 6.800 m. Izgubili su i radio vezu sa bazom. Tridesetprvog jula su krenuli prema vrhu, uz nalete vjetra, nanose novog snijega, neprestanu vijavicu i stalnu opasnost od lavina. Ispod samog vrha, na preko 7.000 m, (to im je potvrdio jedan od sovjetskih penjača koji je ranije bio na vrhu) odlomila se lavina i povukla ih 150 naniže, na samo nekoliko metara iznad ponora. Donešena je samo jedna ispravna odluka - povratak.

Ekspedicija nije ostvarila osnovni cilj, uspon na jedan od tri vrha Pamira, ali je dostignuta visina preko 7.000 m. što je tada bila najveća visina jednog bosanskohercegovačkog planinara.
**Златно Брдо** (lat. *Mons Aureus*) је назив за косу која се пружа на десној обали Дунава, готово паралелно са обалом, узводно од града Смедерева. Прво је у низу узвишења које од равница: Панонске низије са севера и Поморавља на западу, рељеф претварају у таласасту Шумадију.

Западна падина која се спушта готово у центар града се назива *Карађорђево Брдо*, и на тој падини се налази старо градско гробље и најстарија црква у овом крају, из 15. века.

Северна падина, ка Дунаву и Банату, назива се *Плавинац*, има изузетан поглед, па је ту изграђен летњиковац династије Обреновић, где је посебно волео да борави краљ Србије Александар Обреновић.

Друга, јужна падина се спушта ка Петријевском потоку. Преко целог дана је осунчано и има доста винограда. Грожђе Смедеревка са тог потеса има изразито златну жуто зеленкасту боју па је по томе и брдо добило име. Дуго се сматрало да је на тој локацији било и старо римско утврђење Монс Ауреус, око кога је император Проб засадио прву винову лозу у овом крају и да је овај топоним по њему добио име. Новија археолошка истраживања су остатке тог утврђења лоцирали пар стотина метара узводно, у рејону села Сеоне. 

Једна месна заједница у Смедереву је названа овим именом (просторно заузима територију југозападне падине), а својевремено је Смедеревска виноградарска задруга, у годинама пре 2. светског рата под именом „Златни брег" флаширала вино произведено од грожђа Смедеревке.

Референце
---------

1. ↑  Енциклопедија Смедерева: Издање у припреми, Издавач: Икомо д. о. о.
2. ↑  „Месна заједница Златно Брдо, Смедерево". Arhivirano iz originala na datum 2017-05-23. Pristupljeno 2011-07-31.
Alkoholijada je manifestacija koja se održava u Južnom Beogradu, tačnije na Miljakovcu i u Resniku. Nastala je spontano za vreme bombardovanja 14. maja 1999. pod sloganom "rakijom protivu bombi" i od tada se održava redovno svake godine. Zanimljivo je da na alkoholijadi možete videti ljude najrazličitijih profila kako se druže i piju zajedno: rokeri, metalci, skinsi, navijači, rastafarijanci, itd.

Manifestacija otprilike izgleda ovako: Izmedju 13 i 15 časova u parku na Miljakovcu počinju da se okupljaju ljubitelji dobre kapljice sa Miljakovca, Resnika, Banovog Brda, Novog Beograda, Prnjavora itd. Tu se započinje sa ispijanjem alkohola svih vrsta na najrazličitije načine: na crevo, iz šerpe, kroz levak i slično. Postoji i takmičarski deo u brzini ispijanja piva.

Na Miljakovcu se tako pije ceo dan sve dok ne počne da se smrkava a onda slede čuveni "Marš žednih" to jest pešačenje od Miljakovca do Resnika kroz Miljakovačku šumu. U Resnik se stiže noću i pijanka se nastavlja. Obično usleđuju konflikti sa policijom koja pokušava da prekine manifestaciju. Ali kako je alkoholisanje već uzelo maha i situacija je postala izvan svake kontrole ne preostaje im ništa drugo nego da se nagode sa nekim ko je najmanje pijan da se skup pomeri malo dalje od zgrada. Tada se alkoholijada obično premešta na Resničko jezero Pariguz i tu se onda pije do jutra. Ujutru se oni učesnici koji poslednji ostanu proglašavaju pobednicima Alkoholijade.
**Most Milenijum** je ovješeni most koji se nalazi u Podgorici i prostire se iznad Morače.

Dizajnirao ga je Mladen Ulićević, profesor Građevinskog fakulteta u Podgorici. Izradila ga je kompanija Primorje iz Slovenije, a otvoren je 13. jula 2005. godine, na godišnjicu ustanka naroda Crne Gore protiv italijanskih okupatora tokom Drugog sv. rata.

Most je dug 140 m, a stub se uzdiže 57 m iznad tla. 12 kablova nosi saobraćajnu platformu, dok je još 24 pričvršćeno za kontrategove.

Igradnja mosta je započela 2005. godine, a troškovi izgradnje su iznosili oko 7 mil. evra. Platforma sadrži po 2 saobraćajne trake i stazu za pješake sa obe strane. Most spaja Bulevar Ivana Crnojevića u centru grada i Trinaestojulsku ulicu u novom dijelu grada, i time smanjuje opterećenja na ostalim zakrčenim mostovima koji spajaju centar grada sa gusto naseljenim četvrtima sa druge strane Morače.

Vanjske veze
------------

***Most Milenijum*** na Wikimedijinoj ostavi

* Galerija slika Arhivirano 2006-09-24 na Wayback Machine-u, uključujući i ceremoniju svečanog otvaranja
**Ružica Rip** (Bezdan, 1914 - kod Manastira Morača, 1942), jugoslavenska lekarka, komunistkinja i učesnica Narodno slobodilačkog borbe.

Biografija
----------

Ružica Rip je rođena 1914 godine u bačkom naselju Bezdan u jevrejskoj porodici Dezidera Ripa. Medicinski fakultet Univerziteta u Beogradu završila je 1940 godine. U vreme studija pristupila je naprednom pokretu, te je 1940 bila primljena u članstvo Komunističke partije Jugoslavije (KPJ). Ružica je vrlo aktivno delovala u Udruženju medicinara. Pred Drugi svjetski rat bila je dio grupe lekara koji su ilegalno lečili bolesne i ranjene komuniste, kao i napredne studente koji su bili povređeni u demonstracijama diljem Kraljevine Jugoslavije. Nakon aprilskog rata tj. okupacije Kraljevine Jugoslavije, Ružica je početkom maja 1941 otišla u Crnu Goru gde se aktivno uključila u Narodno slobodilačku borbu (NOB). Od jula 1941 vodila je partizansku bolnicu u Kolašinu, a za vreme decembarskog napada na Pljevlja vodila je bolnicu na Žabljaku. Kasnije je bila lekar u Komskom odredu. Četnici su je zarobili početkom 1942 prilikom evakuacije ranjenih partizana u manastir Morača. Kako je zbog svog odlučnog antifašitičkog uverenja odbila ostati kod četnika kao lekar, Ružicu su četnici zverski ubili 1942 godine.

Srednja medicinska škola "Dr. Ružica Rip" u Sombor nosi njeno ime u čast.

Literatura
----------

* Romano, Jaša (1980). *Jevreji Jugoslavije 1941–1945: žrtve genocida i učesnici narodnooslobodilačkog rata*, Beograd: Jevrejski Istorijski Muzej, Saveza jevrejskih opština Jugoslavije.
Koordinate: 42° 40′ 01" SGŠ, 20° 15′ 24" IGD


**Ljevoša** (alb. ) je naselje u opštini Peć na Kosovu i Metohiji. Selo se nalazi iznad manastira Pećke patrijaršije. Po legendi, selo je dobilo ime po levanju (livenju) metala za izradu oružja srpske vojske za Kosovsku bitku 1389. godine. Od srednjeg veka selo je pripadalo Pećkoj patrijaršiji i njegovi žitelji su bili zaduženi za čuvanje manastirskih stada. Usmeno narodno predanje kaže da se pomuženo mleko drvenim cevima slivalo u manastirske odaje i kuhinje. U selu postoje ostaci nekoliko sakralnih objekata. Crkva Sv. Nikole se nalazila u Tavoru - malom gradu više manastira. U prvoj polovini 17. veka tu je boravio Pajsije Hilandarac, poznati srpski patrijarh i pisac hagiografija. Na bregu iznad Patrijaršije se nalazila crkva Sv. Đorđa. Po jednom sačuvanom zapisu, ona je obnovljena 1411. godine. Crkva Sv. Dimitrija je podignuta u 14. veku kao jedna od pomoćnih crkvica u neposrednoj blizini snažnog srednjovekovnog kulturnog i verskog centra Pećke patrijaršije. Sačuvani su ostaci njenih fresaka, sa ćirilskim slovima. Stotinak metara severno od Patrijaršije, na bregu Idvorac, očuvani su ostaci manastirske utvrđene kule-zvonare. Ogradni zidovi su se, sa istočne i zapadne strane, spuštali niz padine brega do samog manastira, čineći tako gornji širi odbrambeni deo celine manastirskog kompleksa. Duž zidova su bile ritmično raspoređene stražarnice. U ljevoši i njenoj neposrednoj blizini sačuvani su još ostaci crkve Rođenja Sv. Jovana Krstitelja, crkve Sv. Arhanđela, crkve Sv. Simeona Mirotočivog, kao i starog srpskog groblja. U stenama zapadno od sela nalazi se jedna isposnica.

Demografija
-----------

Naselje ima srpsku etničku većinu.
Broj stanovnika na popisima:

* popis stanovništva 1948. godine: 193
* popis stanovništva 1953. godine: 217
* popis stanovništva 1961. godine: 244
* popis stanovništva 1971. godine: 240
* popis stanovništva 1981. godine: 217
* popis stanovništva 1991. godine: 192

| * p
* r
* u
Opština Peć |
| --- |
| Alagina Reka • Babiće • Barane • Belo Polje • Blagaje • Boge • Brežanik • Brestovik • Brolić • Bučane • Velika Jablanica • Veliki Štupelj • Vitomirica • Vragovac • Vranovac • Glavičica • Glođane • Goraždevac • Grabovac • Dobri Do • Drelje • Dubovo • Dubočak • Duganjive • Zagrmlje • Zahać • Zlopek • Jablanica • Jošanica • Klinčina • Kosurić • Kotradić • Košutane • Krstovac • Kruševac • Kućište • Labljane • Laz Belopać • Lipa • Lođa • Ložane • Lugađija • Ljevoša • Lješane • Ljubenić • Ljutoglava • Mala Jablanica • Mali Štupelj • Maljeviće • Milanovac • Nabrđe • Naklo • Nepolje • Novi Raušić • Novo Selo • Ozrim • Osoje • Pašino Selo • Pepiće • **Peć** • Pištane • Plavljane • Počešće • Radavac • Raušić • Rašić • Romune • Rosulje • Ruhot • Svrke • Siga • Trebović • Trstenik • Turjak • Ćuška • Hadžovići • Crni Vrh • Čelopek • Čungur • Škrelje |
Koordinate: 42° 55′ 55" SGŠ, 20° 48′ 24" IGD

**Žerovnica** (alb. ) je naselje u opštini Zvečan na Kosovu i Metohiji.

Atar naselja se nalazi na teritoriji katastarske opštine Žerovnica površine 228 ha, po opštinskim procenama 209 ha. Selo Žerovnica nalazi se na 4 kilometra severozapadno od Zvečana u dolini Kozarevske reke sa kućama na obe strane reke između Spasojevog i Vidovog brda. Pominje se u Svetostefanskoj povelji kralja Stefana Milutina iz 1313. godine kao selo koje je darovano Manastiru Banjska. U turskom popisu iz 1455. godine kao „Žrnovnica" sa popisanom 31 hrišćanskom kućom. U kasnijim popisima broj hrišćanskih kuća se smanjuje, a naročito posle velike seobe 1690. godine. Po narodnim predanja u sukobu sa Turcima oko devojke u blizini crkve ubijeno je mnogo Srba, da nije imao ko da ih sahrani. U selu povećanje broja srpskog stanovništva započinje krajem XVIII veka vraćanjem ljudi na svoja vekovna ognjišta. Srpski konzul u Prištini Todor Stanković zapisao je da je sredinom XIX veka u Žerovnici bilo samo 7 srpskih kuća. Selo ima osnovnu školu od 1921. godine.

Naselje je dobro povezano jer kroz selo prolazi put Zvečan – Zubin Potok, ali neke ulice u selu nisu asfaltirane. Selo je povezano na gradski vodovod, a delovi imaju seoske vodovode. Većina domaćinstava ima fiksne telefone. U selu postoji crkva sa starim grobljem.

Demografija
-----------

Naselje ima srpsku etničku većinu.

Broj stanovnika na popisima:

* popis stanovništva 1948. godine: 354
* popis stanovništva 1953. godine: 370
* popis stanovništva 1961. godine: 391
* popis stanovništva 1971. godine: 504
* popis stanovništva 1981. godine: 531
* popis stanovništva 1991. godine: 508
* opštinska procena 2011. godine: 685

| * p
* r
* u
Opština Zvečan |
| --- |
| Banov Do • Banjska • Banjska Reka • Banjski Suvi Do • Boljetin • Bresnica • Valač • Veliko Rudare • Vilište • Grabovac • Grižani • Doljane • Žaža • Žerovnica • Žitkovac • **Zvečan** • Izvori • Jankov Potok • Joševik • Kamenica • Korilje • Kula • Lipa • Lipovica • Lovac • Lozište • Lokva • Mali Zvečan • Malo Rudare • Matica • Meki Do • Oraovica • Rudine • Sendo • Srbovac |
**Desiderio da Settignano** (Settignano, između 1428./1431. - Firenca, 1464.), bio je firentinski skulptor, čija su djela, naročito njegovi mramorni bareljefi, bili bez premca u 15. vijeku zbog suptilnosti i tehničkog dometa.

Biografija
----------

Grobnica Carla Marsuppinina (Santa Croce)
Desiderio je odrastao u klesarskoj familiji, pa je već 1453. ušao u firentinski klesarski ceh. O njegovom školovanju nema podataka, ali se zna da je na njega utjecao skulptor Donatello, naročito sa bareljefima.

Pretpostavlja se da je možda bio Donatellov učenik, ali izgleda da je imao neke veze sa Bernardom Rossellinom. Iako se razlikovao od obojice, ipak je prihvatio njihov stil naročito od Donatella tehniku bareljefa.
Kao mlad radio je sa bratom u bottegi pored mosta Santa Trinita, i bio poprilično slavan za života.

Desideriov delikatan, osjećajan vrlo originalan stil ponajviše se manifestira u njegovim senzualnim portretnim bistama žena i djece. Ti lirski komadi prenose širok raspon raspoloženja i emocija, od radosti, do melankolije i zamišljenosti. Njegov osjećaj za formu i vještina rezbarenja mramora etablirale su ga kao majstora bareljefa.

Neke od najznačajnijih bista su one u kojima varira teme; Bogorodice sa djetetom, sv. Ivana i Krista kao dojenčeta.

Bista dječačića
Nešto iza 1453. Desiderio je isklesao grobnicu Carla Marsuppinina u firentinskoj Bazlici Santa Croce. To je djelo inspirirano grobnicom koju je Bernardo Rossellino napravio za *Leonarda Brunija* u istoj Bazlici. Desiderio je uvelike posudio Rossellinijev dizajn, tako da su dvije grobnice zapanjujuće slične. Obje imaju luk, skulpturu pokojnika, reljef Bogorodice sa djetetom i scenu sa anđelima koji nose vijenac. Ipak bogati arhitektonski detalji i odlična Marsuppinijeva skulptura čine tu 
grobnicu izuzetno važnom u historiji firentinske skulpture.

Desiderio je pored tog negdje nakon 1451. isklesao kružni reljef za Brunelleschijevu Kapelu Pazzi u Firenci i dovršio 1461. mramorni oltar za firentinsku Baziliku San Lorenzo, koji se smatra jednim od dekorativnih remek-djela 15. vijeka.

Desiderio je majstorski koristio tehniku bareljefa, slično kao Donatello, tako da su i minimalne rezbarije stvarale velik kontrast i osjećaj dubine.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*Desiderio da Settignano*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 8.2.2022.
2. 1 2  „*Desiderio da Settignano*" (talijanski). Treccani. Pristupljeno 8.2.2022.

Vanjske veze
------------

***Desiderio da Settignano*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Desiderio da Settignano* ()
Područje pod **hamdanidskom** upravom u 10. stoljeću (označeno crvenom bojom)
**Hamdanidi** (arap. حمدانيون‎) su bili arapska šijitska dinastija koja je u 10. stoljeću vladala područjima današnje Sirije, Iraka i Turske. Hamdanidi potječu od starovjekovnog kršćanskog plemena Taghlib koje je naseljavalo sjevernu Arabiju odnosno južnu Mezopotamiju, a osnivačem njihove vladarske dinastije smatra se Hamdan ibn Hamdun kojem je abasidski kalif 890. godine povjerio upravu nad Mardinom u jugoistočnoj Anatoliji. Njegovom sinu Abdulahu (904.-929.) povjerena je uprava nad Mosulom (906.) odnosno Bagdadom (914.), a Abdulahovom nasljedniku Hasanu Nasir ad-Dauli (929.-968.) Mosul, Alep i Diyarbakır. Hasanova tiranska vlast dovela je do njegovog svrgavanja od strane vlastite obitelji, a desetak godina kasnije dinastija doživljava veliki udarac kada ih 979. godine u Mezopotamiji poražava iransko Bujidsko Carstvo. Hamdanidi su vodili sukobe i s Bizantom odnosno Fatimidima koji ih pokoravaju 1003. godine. Hamdanidi su ostali upamćeni kao vrsni ratnici ali i pokrovitelji arapske umjetnosti, posebice književnosti.

Literatura
----------

* (`en`) „Hamdanid Dynasty". *Encyclopædia Britannica*. 2011.. Pristupljeno 20. siječnja 2011.
* (`en`) Bosworth, Clifford Edmund (1996.). *The New Islamic Dynasties: A Chronological and Genealogical Manual*. New York City: Columbia University Press. ISBN 0231107145.
**Drontermeer** je jezero u sredini Nizozemske, koje se prostire između Kampena i Elburga.

To izduženo slatkovodno jezero razdvaja Polder Oostelijk Flevoland u Provinciji Flevoland od kopna u Provinciji Gelderland.

Karakteristike
--------------

Karta Zuiderzeea
Jezero ima površinu od 4,76 km² dugo je 10 km, široko od 200 m do 1 km i duboko do 3 m.
Na jezeru postoje 3 otoka; Eekt, Abbert i Reve.

Drontermeer je nastao 1956. za melioracije istočnog Flevolanda.
Zajedno sa povezanim jezerima; Gooimeer, Eemmeer, Nijkerkernauw, Nuldernauw, Wolderwijd, Veluwemeer, Vossemeer i Ketelmeer, formira pojas *Graničnih jezera* (Randmeren), koja trebaju osigurati da se tlo ne osuši i slegne.

Vode mu donosi i odnosi Vossemeer preko Ketelmeera iz IJsselmeera.
Na samom jugoistočnom početku jezera kod spoja sa Jezerom Veluwemeer leži grad Elburg.

Drontermeer je zajedno sa 14 drugih jezera uvršten 2000. u Ramsarsku konvenciju kao važno stanište ugroženih vrsta bilja, riba i ptica.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*Drontermeer*" (nizozemski). Rijks waterstaatn. Pristupljeno 11.11.2022.
2. ↑  „*The Netherlands designates still another eleven new Ramsar sites*" (engleski). Ramsar Convention Secretariat. Pristupljeno 11.11.2022.

Vanjske veze
------------

***Drontermeer*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Drontermeer* ()
Članice UNESCAP-a
**Ekonomska i socijalna komisija Ujedinjenih naroda za Aziju i Pacifik** (**UNESCAP** ili **ESCAP**), sa sjedištem u Bangkoku (Tajland), regionalni je ogranak sekretarijata Ujedinjenih naroda za azijsku i pacifičku regiju.

Osnovana je 1947. godine (tada kao Ekonomska komisija UN-a za Aziju i Daleki Istok — ECAFE) s ciljem poticanja ekonomske suradnje između država članica. Naziv je promijenjen 1974. godine. To je jedan od pet regionalnih komisija na osnovu administrativnih direktiva iz sjedišta Ujedinjenih naroda. ESCAP ima 53 države članice i devet pridruženih članova, a izveštaje podnosi Ekonomskom i socijalnom savjetu Ujedinjenih naroda (ECOSOC). Osim zemalja Azije i Pacifika, uključuje i Francusku, Nizozemsku, Veliku Britaniju i Sjedinjene Države.

Članice
-------

* Afganistan
* Armenija
* Australija
* Azerbajdžan
* Bangladeš
* Butan
* Brunej
* Burma
* Kambodža
* Kina
* Istočni Timor
* Fidži
* Francuska
* Gruzija
* Indija
* Indonezija
* Iran
* Japan
* Kazahstan
* Kiribati
* Kirgistan
* Laos
* Malezija
* Maldivi
* Maršalovi Otoci
* Federalne Države Mikronezije
* Mongolija
* Nauru
* Nepal
* Nizozemska
* Novi Zeland
* Sjeverna Koreja
* Pakistan
* Palau
* Papua Nova Gvineja
* Filipini
* Rusija
* Samoa
* Singapur
* Solomonski Otoci
* Južna Koreja
* Šri Lanka
* Tadžikistan
* Tajland
* Tonga
* Turska
* Turkmenistan
* Tuvalu
* Ujedinjeno Kraljevstvo
* Sjedinjene Države
* Uzbekistan
* Vanuatu
* Vijetnam

Lokacije
--------

* Konferencijski centar Organizacije Ujedinjenih naroda

Vanjske veze
------------

* () Službene stranice UNESCAP-a
Dijagram pokazuje elongaciju (kut) Zemljine pozicije od Sunca
**Elongacija** je kut između Sunca i planeta, Mjeseca ili nekog drugog nebeskog tijela, gledano sa Zemlje. Donji planeti imaju ograničenu maksimalnu elongaciju i to Merkur na 17°30' - 27°45' (ovisno o okolnostima - Merkur ima dosta eliptičnu putanju) i Venera na 45° - 47°. Gornji planeti mogu imati bilo koju elongaciju. Elongacija od 90° se naziva kvadratura, od 0° konjukcija, a od 180° opozicija.

Međusobni razmještaj planeta
----------------------------

Vidljivost planeta ovisi o njihovu položaju u Sunčevu sustavu prema Zemlji. **Donji** ili **unutarnji planeti** (koji su bliže Suncu od Zemlje) nalaze se u gornjoj konjukciji kada su na stazi točno suprotno, dalje, s druge strane Sunca, a u donjoj konjukciji kada su u smjeru Sunca, ali s njegove bliže strane. U vrijeme između dviju uzastopnih gornjih konjukcija (ili dviju uzastopnih donjih) ti planeti prolaze kroz sve faze, slično Mjesecu. No vrijeme kada ih možemo promatrati ograničeno je. Uvijek su blizu Sunca, s nevelikim kutnim otklonom (elongacijom). Najveća elongacija Merkura je 28°, a Venere 48°. Iz naših krajeva vide se ili ujutro prije izlaska Sunca ili uvečer poslije zalaska Sunca, a ne možemo ih vidjeti u ponoć.

**Gornji** ili **vanjski planeti** (oni koji su dalje od Sunca no što je Zemlja) mogu se naći u konjukciji, opoziciji i kvadraturi. Promatrati ih je najpogodnije u opoziciji jer je tada planet najbliži Zemlji. Javljaju se i posebno povoljne velike opozicije kada je planet zbog položaja na izduženoj stazi Zemlji najbliže. O kutu pod kojim se vidi tijelo planeta ovisi kako ćemo ih vidjeti i na njima razaznati detalje. Najveće kutne promjere postižu Venera i Jupiter, dok se ostali planeti vide mnogo manji. Planeti se svake godine ne vide u istim položajima. Stoga podatke o položajima moramo potražiti u godišnjacima i prirodoslovnim časopisima koji objavljuju skice trenutnih planetnih staza. Jednaki međusobni razmještaj planeta, Sunca i Zemlje ponavlja se u ritmu sinodičkih godina planeta.

Vidi još
--------

* Konjunkcija
* Opozicija
* Prividno gibanje planeta
* Sferna astronomija

***Elongacija*** na Wikimedijinoj ostavi