recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Valles** (što prevedeno sa španjolskog znači doline) je geografska regija Bolivije koja se prostire duž čitave zemlje, od sjevera prema jugu, između masiva Anda i sliva rijeke Amazone, na prosječnoj nadmorskoj visini od 2,000 metara.

Valles je zapravo niz plodnih dolina i planinskih kotlina, prelazna zona između planina Anda i amazonske ravnice.

Karakteristika
--------------

Kako je na toj nadmorskoj visini temperatura puno blaža nego u planinama Anda, čini se da u njemu proljeće vječno traje.

Valles se nalazi u samom centru zemlje, u njemu se nalazi najveći dio Departmana Cochabamba, kao i istočni dio Departmana Potosí, zapadne polovice departmana Chuquisaca i Tarija, dio Deparmana La Paz i najzapadniji dio Departmana Santa Cruz, u kom se nalazi grad Vallegrande.

Najveći gradovi u regiji su Cochabamba, Tarija i Sucre koji je i prijestolnica zemlje.

Valles je poljoprivredni kraj u kom se sadi krumpir, kinoa, kukuruz, voće i povrće. 
Departman Tarija je poznat po vinogradima, grožđu, vinu i rakiji od grožđa *singaniji*.

Doline Departmana Cochabamba koje leže na nadmorskoj visini između 1,500 i 2,500 m karakterizira umjerena klima i bujna vegetacija.
Plodno tlo pretvorilo je taj kraj u žitnicu Bolivije. 
Centralne doline departmana Cochabamba, Chuquisaca i Tarija, mnogi uspoređuju sa krajevima južne Španjolske.
Departman Tarija je znan kao *Mala Andaluzija*, i to ne samo zbog fizičke sličnosti, već i zbog usporenog životnog stila njegovih stanovnika.

Povezano
--------

* Yungas

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Valles de Bolivia*" (španjolski). Amaru Bolivia. Pristupljeno 8.10. 2023.
2. ↑  „*Valles region, Bolivia*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 8.10. 2023.

Vanjske veze
------------

***Valles (Bolivija)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Valles de Bolivia* ()
Gradske četvrti i mesne zajednice Subotice
**Radanovac** (mađ. *Radanovác*) je naselje u opštini Subotica. Po popisu iz 2002. godine ima 2.062 stanovnika. Nalazi se na 6 km udaljen od Subotice prema Paliću, pored magistralnog puta Subotica - Horgoš (M-22.1). 

Geografske koordinate Radanovca su: severna geografska širina od 46° 6' 58’’, i istočna geografska širina od 19° 44' 10’’. Šifra geografskog imena (GeoNameID) je 3338801.

Sa severa se graniči sa MZ Graničar, sa zapadne strane sa MZ Mali Radanovac, sa južne strane sa MZ Novi Grad, i sa istočne strane sa MZ Palić.

Geografija
----------

### Geografski položaj

Naselje se nalazi na severoistočnom delu opštine Subotica. Prostire se na površini od 571,53 hektara.

Nalazi se na samoj granici Subotičko-horgoške peščare i Bačke lesne zaravni.

### Klima

Naselje se nalazi u području koje ima karakteristike kontinentalne klime koju čine: oštre zime, topla leta i nestabilnost padavina po količini i vremenskom rasporedu.

### Zemljište

U severnom delu naselja se javljaju peskovita zemljišta. Ovaj pesak je posebno pogodan za proizvodnju visoko kvalitetnog voća i grožđa.

Radanovac:Peščarina ulica
U južnom delu naselja preovladava les i černozem.

Demografija
-----------

U naselju Subotica živi 2.062 punoletna stanovnika, od toga 1.024 muškaraca i 1.038 žena.

Privreda
--------

### Saobraćaj

Naselje leži sa severne strane Segedinskog puta i ulice Mira, koje su deo magistralnog puta Subotica - Horgoš (M-22.1).

#### Saobraćajna infrastruktura

Ukupna dužina puteva u naselju iznosi 16 km, od čega je asfaltirana oko polovina.

Radanovac: Voćarska ulica
### Industrija

U naselju se nalaze sedišta nekih preduzeća:
"Rad promet", "Rov", rasadnik "Elstar", "PTP Radanovac DOO", Benextra doo, Stražaplastika doo, Ktg solucije doo i drugi.

### Ugostiteljstvo

U naselju se nalazi restoran domaće kuhinje "Boemski salaš".

Kultura
-------

### Priredbe stalnog karaktera

Značajnije godišnje manifestacije u naselju su:
"Dan mesne zajednice", "Sunčana jesen života", "Salašarsko pozorište" (mađ. *Tanyaszínház*).

***Radanovac*** na Wikimedijinoj ostavi

Gradonačelnik Radanovca je Požar Danijel.

| * p
* r
* u
Gradske četvrti, mesne zajednice i prigradska naselja Subotice |
| --- |
| Gradske četvrti i gradske mesne zajednice | 
Aleksandrovo (Šandor) • Bajnat • Veliki Radanovac (Radanovac) • Verušić1 • Gat • Graničar • Dudova šuma (Radijalac) • Zorka • Ker • Kertvaroš • Makova Sedmica • Mali Bajmok • Mali Radanovac • Novi Grad • Novo Naselje • Novo Selo • Peščara • Prozivka • Senta • Srpski Šor • Teslino naselje • Centar 1 • Centar 2 • Centar 3 (Tokio) • Železničko naselje (Željezničko naselje)
 |
| Prigradska naselja i prigradske mesne zajednice | 
Bajmok • Bački Vinogradi • Bačko Dušanovo • Bikovo • Višnjevac • Gabrić • Gornji Tavankut • Donji Tavankut • Đurđin • Jožino Selo • Kelebija • Kobin Kraj • Ljutovo • Madaraš • Mala Bosna • Mišićevo • Naumovićevo • Novi Žednik • Novo Selo • Nosa • Pavlovac • Palić • Stari Žednik • Hajdukovo • Čantavir • Čikerija • Šebešić • Šupljak
 |
| Napomene: (1) Verušić je delom gradsko, a delom prigradsko naselje. |
Ilustracija planeta.Ilustracija planeta.
**Kepler-186f** je planeta koja se nalazi u orbiti oko zvezde Kepler-186. Udaljena je 500 svetlosnih godina od Zemlje. Ovo je prva planeta koja ima radijus sličan Zemlji. Prve slike ove planete napravljene su 19. marta 2014. a obaveštenje da je otkrivena nova planeta izašlo je 17. aprila 2014..

Opis
----

Kepler-186f ima orbitalni period od 129,9 dana. Planeta je u nastanjivoj zoni jer nije preblizu svojoj zvezdi. Zona se naziva nastanjivom jer život kakav je nama poznat i koji zavisi od postojanja vode, ima tamo najveće mogućnosti za razvoj. Još uvek se ne zna da li je planeta gasovita ili stenovita.

Spoljašnje veze
---------------

***Kepler-186f*** na Wikimedijinoj ostavi

* First Potentially Habitable Terran World Arhivirano 2014-04-19 na Wayback Machine-u, PHL
* Presskit
* Formation, tidal evolution and habitability of the Kepler-186 system, Emeline Bolmont, Sean N. Raymond, Philip von Paris, Franck Selsis, Franck Hersant, Elisa V. Quintana, Thomas Barclay, (Submitted on 16 Apr 2014)
* SETI Institute Google+Hangout with Research Scientists April 17, 2014 @ 6PM EDT
* Kepler Mission – NASA.
* Kepler – Discoveries – Summary Table Arhivirano 2017-04-01 na Wayback Machine-u – NASA.
**d-blok** periodnog sistema sadrži elemente koji najčešće imaju popunjene *s*-orbitale zadnjeg kvantnog nivoa (n*s*2), a djelomično popunjene *d*-orbitale predzadnjeg kvantnog nivoa ((n-1)*d*1-10) u neutralnom atomu ili nekom od iona. Elementi d-bloka se nazivaju i prelazni elementi, a u periodnom sistemu se nalaze od 3. do 11. grupe. Elementi 12. grupe periodnog sistema, cink, kadmijum i živa imaju potpuno popunjene (n-1)*d* orbitale, pa prema tome ne spadaju u prelazne elemente. Prema IUPAC-u oni se svrstavaju u tzv. post-prelazne elemente. U prelazne elemente također spadaju lantan i aktinijum, kao članovi 3. grupe, dok se lantanoidi i aktinoidi nazivaju elementima f-bloka.

Povezano
--------

* Elektronska konfiguracija
* Prelazni elementi

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * p
* r
* u
Grupe periodnog sistema elemenata |
| --- |
|  |
| 
1. grupa · 2. grupa · 3. grupa · 4. grupa · 5. grupa · 6. grupa · 7. grupa · 8. grupa · 9. grupa · 10. grupa · 11. grupa · 12. grupa · 13. grupa · 14. grupa · 15. grupa · 16. grupa · 17. grupa · 18. grupa |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * p
* r
* u
Blokovi periodnog sistema elemenata |
| --- |
|  |
| 
s-blok · p-blok · d-blok · f-blok |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * p
* r
* u
Hemijske serije |
| --- |
|  |
| 
Alkalni metali · Zemnoalkalni metali · Lantanoidi · Aktinoidi · Prelazni metali · Slabi metali · Polumetali · Nemetali · Halogeni elementi · Plemeniti plinovi |

 |
Nišan Mahmuta Brankovića
 **Nišan Mahmuta Brankovića**  je nadgrobnik podignut u vremenu prvih godina osmanske vlasti u Bosni i Hercegovini. To je druga polovina XV-og i XVI stoljeće, kada se još uvijek prepoznaje snažan uticaj klesarske tradicije stećaka. Dolazak islama i sam proces islamizacije nije zatirao narodne običaje i navike stanovnika nekadašnjeg Bosanskog kraljevstva.
Opšta karakteristika ovih nadgrobnih spomenika odlikuje se u njihovim relativno velikim dimenzijama i reljefnim motivima koji su direktno preneseni sa stećaka.

Nalazio se u naselju Brankovići kod Rogatice a zatim je prenešen u Botaničku baštu Zemaljskog muzeja u Sarajevu.

Nacionalni spomenik
-------------------

Nišan je dio zbirke od 33 kamena spomenika iz srednjeg vijeka. Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika, na sjednici održanoj 26. juna 2019. godine, donijela je odluku da se zbirka proglasi za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine. Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Amir Pašić (predsjedavajući), Goran Milojević i Radoje Vidović.

Opis
----

Oblik nišana je u vidu četverostranog stupa (prizme) dimenzija 282 cm x 45 cm x 45 cm, sa piramidalnim vrhom koji se završava poluloptom. Ukrašen je životinjskim prikazom, polujabukama, mačem, kružnicama, polumjesecom i uklesanim natpisom.

Pri vrhu svih vertikalnih strana stupa tehnikom urezivanja predstavljena je jedna četveronožna životinja koja zbog dugačkog, gore izdignutog i naprijed zavinutog repa, najviše podsjeća na lava.

Na zapadnoj strani ispod te predstave je istom tehnikom isklesan dugačak mač, sa krsnicom i nešto nakošenom drškom, sa privjeskom. U površini između lava i mača, kao i lijevo od mača (gledajući ka spomeniku) je natpis. Na istočnoj strani je prikazano koplje sa trouglastom zastaviom blizu vrha.

Na južnoj strani je oveći disk – krug sa dvije urezane koncentrične kružnice, od koga se spušta kraća obična vrpca na čijem je kraju polujabučica. Ispod toga su još dvije polujabučice, zatim polumjesec, a onda opet jedna pulujabučica. Na sjevernoj strani je plastična predstava čomage (topuza).

Dvije suprotne stranice piramidalnog završetka imaju po jednu polujabuku. 

### Epitaf i tumačenja

Natpis je urezan u 15 redova i pisan je srednjovjekovnom bosanskom epigrafskom ćirilicom. Transliteracija glasi:

> I pogibe na boju despotovu. A si(j)e bil(e ili i)gь Mahmuta Brankovića na svoi(e ili joj) baštine(i) na Petrovu pol(j)u. Da je blasovena (blagoslovena) ruka koě (koja) si(j)eče i pisa!
> 
> 

Najinteresantniji detalj ukrasa je predstava životinje ili lava, koja se može pronaći na stećcima u raznim predstavama, nekada samostalno, nekada u borbi sa zmajem, međutim na ovom spomeniku prenesen je najvjerovatnije sa grba srpske despotske kuće Brankovića

Oblik spomenika i slova, jezični izrazi, historijski podaci i sve druge okolnosti upućuju na to da je ovaj nišan nastao oko 1480. godine.
Prikaz Alteje, Johann Wilhelm Baur
**Alteja** (grčki: Ἀλθαία, *Althaía*) bila je, u grčkoj mitologiji, kći kralja Testija i Euritemide te sestra Lede, Hipermnestre, Ifikla i Evipa. Udala se za Eneja, kalidonskog kralja, kome je rodila četiri sina: Meleagra, Tokseja, Tireja, Klimena, kao i tri ćerke: Melanipu (jednu od Meleagrida), Dejaniru i Gorgu. Prema nekim antičkim autorima, Meleagra je Alteja začela s bogom Aresom, a Dejaniru s bogom Dionisom Alteja igra posebno značajnu ulogu u mitu o sudbini njenog sina Meleagra, s obzirom da je ona skrivila njegovu smrt, a on njenu. Kad se Meleagar rodio, Mojre (Suđenice) predvidele su da će on živeti samo dotle dok sasvim ne sagori cepanica koja je gorela na porodičnom ognjištu.

Jedne noći i Enej i Mars spavali su s Altejom, ćerkom Testijevom. Kad se od njih rodio Meleagar, odjednom su se na dvoru pojavile Suđenice Klota, Laheza i Atropa. Ovako su opisale njegov usud: Klota je rekla da će biti plemenit, Laheza da će biti hrabar, no Atropa, posmatrajući jednu cepanicu koji je gorela na ognjištu, reče: "Živeće samo dotle dok ova cepanica ne bude sagorela". Kad je majka mu Alteja to čula, skoči iz kreveta, ugasi kobnu cepanicu i zakopa je u sred dvora, tako da je vatra ne ožari.
U Eshilovim *Hoeforama* Alteju spominje hor zarobljenica, Klitemnestrinih ropkinja, koji se priseća "mržnje koja nije prezala ni od čega":

Neka se svi mirnoga uma prisete ovoga, kad čuju priču o Testijevoj ćerki, okrutnoj Alteji, koja je vlastitog sina ubila. Skovala je zaveru da spali cepanicu koju je sudbina učinila merom njegova života, a koja se održavala od dana kad je on plačući došao na svet iz majčinih bedara. Namerno, podlo, ona je zapalila ono što je trebalo da traje s njim od rođenja do smrti. Zasjalo je žarko crveno pre no što ga je vatra zacrnila.
Meleagar je izrastao u uglednog princa. Jednog proleća Enej je za žrtvu podneo prve plodove svim bogovima, ali je slučajno izostavio Artemidu. Ljuta zbog te uvrede Artemida je poslala vepra ogromne snage i veličine da pohara kalidonsku zemlju. Meleagar je bio jedan od ratnika koji je učestvovao u lovu na vepra, u kojem su još bili čuvena lovkinja Atalanata i Altejina braća. Meleagar je ubio vepra, ali je njegovu kožu dao Atalanati zato što se zaljubio u nju, ali i zato što je ona zadala životinji prvi udarac. Kad su Altejina braća, "smatrajući uvredom da neka žena dobije nagradu pored muškaraca, uzeli od nje kožu, tvrdeći da im pripada po pravu rođenja, ako je već Meleagar ne želi uzeti", Meleagar je pobesneo i ubio obojicu svojih ujaka (Ifikla i Evipa).

Kad je Alteja to saznala, izvukla je cepanicu odande gde ju je bila sakrila i bacila je natrag u vatru, i tako je ubila Meleagra. Prema nekim vestima, Alteja i Meleagrova žena Kleopatra kasnije su se obesile, a prema drugim, Alteja se probola bodežom.
**Muslimansko osvajanje Sirije** je naziv kojim se opisuju pohodi koje je arapski muslimanski Rašidunski Kalifat između 634. i 638. poduzeo protiv Bizantskog Carstva na području Levanta, odnosno tzv. Velike Sirije. Iako se Bizant nominalno smatrao velikom silom svog vremena, muslimani su već na samom početku, a što se najčešće pripisuje vojničkim sposobnostima Halid ibn Valida, postigli spektakularne uspjehe i osvojili Damask i izbili na obalu Mediterana. Nakon što je pokušaj bizantskog cara Heraklija da vrati izgubljene teritorije propao u odlučujućoj bitci kod Jarmuka 636. godine, Bizantinci su sve vrijeme bili u defanzivi te nisu mogli spriječiti muslimane da zauzmu cijelu Siriju, Armeniju, Palestinu (uključujući Jeruzalem) i istočne dijelove Male Azije. Muslimansko osvajanje Sirije je imalo značajne posljedice za dalju historiju islama, ali i kršćanstva; osim što je Kalifat preuzeo vlast nad izuzetno bogatim i ekonomskim razvijenim područjima, stekao je i bazu iz kojega će nastaviti širiti svoje teritorije, ali i islam, na zapad; za Bizant je gubitak tih teritorija, uključujući Svetu zemlju, predstavljao ekonomski i moralni udarac od kojeg se carstvo više nikada neće oporaviti.

Literatura
----------

* Charles, R. H. *The Chronicle of John, Bishop of Nikiu: Translated from Zotenberg's Ethiopic Text*, 1916. Reprinted 2007. Evolution Publishing, ISBN 978-1-889758-87-9. The Christian Roman Empire series Arhivirano 2015-06-07 na Wayback Machine-u

Eksterni linkovi
----------------

* Multimedia History Tutorials by the Applied History Group, *The Islamic World to 1600*, University of Calgary. The Islamic World to 1600: Tutorial Outline Arhivirano 2007-04-10 na Wayback Machine-u
* Edward Gibbon, *History of the Decline and Fall of the Roman Empire* Arhivirano 2005-07-21 na Wayback Machine-u Chapter 51
* Bishop John Nikiou *The Chronicle of John, Bishop of Nikiu* Chapters CXVI-CXXI
**Provincija Oropeza** (španjolski: *Provincia de Samuel Oropeza*) je jedna od 10 provincija bolivijskog Departmana Chuquisaca.

Karakteristike
--------------

Provincija Oropeza se prostire na površini od 3,668 km², na kojoj živi 324,440 stanovnika.

Ime je dobila po državniku i političaru Samuelu Oropezi (umro 1907.)
Provincija se nalazi na jugu zemlje, prostire se po obrocima na Anda na prosječnoj nadmorskoj visini od 2,000 metara.
Administrativni centar provincije je grad Sucre koji ima 237,480 stanovnika.

Provincija je administrativno podjeljena na 3 općine to su;

* Poroma
* Sucre
* Yotala

Izvori
------

1. 1 2 3  „*Oropeza Province in Bolivia*" (engleski). City population. Pristupljeno 10.10.2023.
2. ↑  „*Sucre in Oropeza (Chuquisaca)*" (engleski). City Population. Pristupljeno 10.10.2023.
3. ↑  „*Lista de municipalidades https://www.municipio.com.bo/provincia-samuel-oropeza.html*" (engleski). Municipio. Pristupljeno 10.10.2023.

Vanjske veze
------------

***Oropeza (provincija)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Provincia Oropeza* (na portalu Educa) ()
Zastava Somalilanda
**Zastava Somalilanda**, bivšeg britanskog dijela Somalije, predstavljena je 1996. Zastava sadrži panarapske boje (bijelu, zelenu i crvenu). Na zelenom polju se nalazi Šehadet ispisan bijelim slovima, a na bijelom polju se nalazi crna zvijezda.

Galerija
--------

Historijske zastave Somalilanda:

* 1884 - 1903, zastava Ujedinjenog Kraljevstva1884 - 1903, zastava Ujedinjenog Kraljevstva
* 26. juni 1960 - 18. maj 1991, zastava Somalije26. juni 1960 - 18. maj 1991, zastava Somalije
* 18. maj 1991 - 14. oktobar 1996 , zastava Somalilanda18. maj 1991 - 14. oktobar 1996 , zastava Somalilanda
* 14. oktobar 1996 - danas, zastava Somalilanda14. oktobar 1996 - danas, zastava Somalilanda

Povezano
--------

* Grb Somalilanda

Zastave država u Africi

Položaj AfrikePoložaj Afrike
Alžir • 
Angola • 
Benin • 
Bocvana • 
Burkina Faso • 
Burundi • 
Čad • 
Džibuti • 
Egipat1) • 
Ekvatorijalna Gvineja • 
Eritreja • 
Esvatini • 
Etiopija • 
Gabon • 
Gambija • 
Gana • 
Gvineja • 
Gvineja Bisau • 
Jemen1) • 
Južnoafrička Republika • 
Kamerun • 
Kenija • 
Komori • 
Demokratska Republika Kongo • 
Republika Kongo • 
Lesoto • 
Liberija • 
Libija • 
Madagaskar • 
Malavi • 
Mali • 
Mauricijus • 
Mauritanija • 
Maroko • 
Mozambik • 
Namibija • 
Niger • 
Nigerija • 
Obala Slonovače • 
Ruanda • 
Sejšeli • 
Senegal • 
Sijera Leone • 
Somalija • 
Centralna Afrička Republika • 
Sudan • 
Sao Tome i Principe • 
Tanzanija • 
Togo • 
Tunis • 
Uganda • 
Zambija • 
Zelenortska Ostrva • 
Zimbabve

**Teritorije i nepriznate države**: 

Ceuta (Španija) • 
Južni Sudan • 
Kanarska ostrva (Španija) • 
Madeira ostrva (Portugal) • 
Mayotte (Francuska) • 
Melilla (Španija) • 
Reunion (Francuska) • 
Somaliland • 
Sveta Helena (Velika Britanija) • 
Zapadna Sahara • 
Zanzibar (Tanzanija)

1)Smatrani i dijelom Azije.

**Ostale zastave**: 

Zastave Afrike • 
Zastave Azije • 
Zastave Evrope • 
Zastave Južne Amerike • 
Zastave Okeanije • 
Zastave Sjeverne Amerike

 

***Zastava Somalilanda*** na Wikimedijinoj ostavi
**Santa Cruz** (španjolski: *Departamento de Santa Cruz*) je jedan od 9 Departmana Bolivije.

Karakteristike
--------------

Departman Santa Cruz se nalazi na istoku zemlje, prostire se manjim dijelom po obroncima Anda na zapadu, i po ravnici sliva Amazone, na istoku na prosječnoj nadmorskoj visini od 253 metara.

Sa sjevera i istoka graniči sa Brazilom, na jugu sa Paragvajem, na jugozapadu sa Departmanom Chuquisaca. na zapadu sa Departmanom Cochabamba i na sjeverozapadu sa Departmanom Beni.

Svojom površinom od 370,621 km² je najveći bolivijski departman (33,74 % zemlje), kao i brojem stanovnika -3,370,059.

Administrativni centar departmana je grad Santa Cruz de la Sierra, najveći grad u zemlji koji ima 1,441,406 stanovnika.

Administrativna podjela
-----------------------

Departman je podjeljen na 15 provincija; Andrés Ibáñez (2,035,411), Ángel Sandoval (15,960), Chiquitos (108,520), Cordillera (139,723), Florida (39,578), Germán Busch (52,533), Guarayos (63,593), Ichilo (124,657), Manuel María Caballero (27,213), Ñuflo de Chávez (152,874), Obispo Santistevan (221,142), Sara (49,701), Vallegrande (27,543), Velasco (83,198) i Warnes (228,413).

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*Santa Cruz Department in Bolivia*" (engleski). City population. Pristupljeno 18.09.2023.
2. ↑  „*Santa Cruz de la Sierra in Andrés Ibáñez (Santa Cruz)*" (engleski). City population. Pristupljeno 18.09.2023.

Vanjske veze
------------

***Santa Cruz (departman)*** na Wikimedijinoj ostavi

* Cruz.gob.bo/ *Goberno Autonomo Departamental de Santa Cruz* (službene stranice) Arhivirano 2013-08-25 na Wayback Machine-u ()

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **geografiji** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
**Gametogamija** je spajanje (kopulacija ili fertlizatcija) dva jednoćelijski gameta različitog spola u fuziju gametnih jedara (i odgovarajuće vanjedarne strukture) dajući jedro zigota, kao i cijelog zigotnog sadržaja.

U skladu sa njihovo morfologijom, veličinom i drugim svojstvima, većina oblika gametogamije obuhvata slučajeve kako slijedi.

**Izogamija** (stgrč.ισο - *iso* = jednak + γάμος - *gámos* = brak, spajanje) – u citologiji – je vrsta spolnog razmnožavanja koje uključuje spajanje gameta sličnih morfoloških svojstava i veličine, sa razlikom samo u genomskom sadržaju i ekspresiji gena u jednom ili više tipova sparivanja. Obje polne ćelije međusobno liče i ne mogu se klasificirati kao "muška" ili "ženska". Zapravo, organizmi okarakterizirani kao izogametski imaju različite tipove parenja, najčešće označavane kao "+" i "–" sojevi, iako u nekim vrstama postoje više od dva tipa parenja (koji su označeni brojevima ili slovima). Izogamna oplodnja uključuje fuziju dva gameta, kada uključuju se u različite tripove parenja, nakon kojih nastaje zigot.

**Heterogamija** (stgrč. ἕτερος – *heteros* = drugačije, različito + γάμος *gámos* = brak, spajanje) – u citologiji – je sinonim za anizogamiju, koja uključuju različite veličine muških i ženskih gameta, proizvode različitog spola ili tipa parenja kod date vrste.

**Apogamija** (stgrč. αρο - *apo* = od, na + γάμος *gámos* = brak, spajanje) - u botanici - definira se kao zamjena normalnog spolnog razmnožavanja bespolnom propagacijom, bez oplodnje.

Apomiktični plodovi mogu se razviti i bez oplodnje, putem takozvane apomiksije. U tom slučaju, klica (embrion) nastaje bez prethodne oplodnje, odnosno bez učešća polena. Poseban vid apomiksije je u slučaju kada u plodu nastane klijavo seme. Takva pojava zove se partenogeneza (od grčkih riječi *partenos* = djevojka + *genesis* = razvoj). Prema tome, u plodovima nastaju sjemenke, koje, iako nisu nastale oplodnjom, imaju klijavost. U takvim slučajevoma, embrion ili klica razvijaju se iz neoplođene jajne ćelije. Ta pojava je raširena naprimjer kod oraha. Iz takvog sjemena razvijaju se biljke, čija su svojstva istovjetna onima kod majke od koje je uzeto.

Povezano
--------

* Izogamija
* Anizogamija
**Totonicapán** je općina od 120,408 i grad od 103,952 stanovnika na zapadu Gvatemale u Departmanu Totonicapán u kom je administrativni centar.

Geografske karakteristike
-------------------------

Totonicapán se prostire u kotlini na nadmorskoj visini od 2,485 m, udaljen 27.4 km sjeveroistočno 
od Quetzaltenanga.

Većina stanovnika su potomci domorodačkih Quicha.

Historija
---------

Za pretkolumbovskih vremena bio je drugi najvažniji grad Kraljevstva Quicha. U 16. vijeku bio je rezidencija posljednjeg majanskog kralja Tecún Umána.

Orginalno ime naselja bilo je *Chuimekená*, što značilo mjesto na toploj vodi, zbog brojnih termalnih izvora.

To ime se vremenom promjenilo u *Totonicapán* (ili Totonacapa), kako su ga nazvali saveznici Pedra de Alvarada koji su došli sa njim iz meksičke Tlaxcale.
Naselje je osnovano 1707. pod imenom *San Miguel Totonicapán* kraljevskim dekretom za Generalne kapetanije Gvatemala.

Totonicapán je 1820. bio centar jednog od najpoznatijih indijanskog ustanka protiv španjolske vlasti u Gvatemali.
Lider tog ustanka bio je Atanasio Tzul, koji se okrunio za kralja i vladao 29 dana.

Za Savezne Republike Centralne Amerike 1825. dobio je status ville, a 1829. grada i administrativnog centra.

Privreda i transport
--------------------

Totonicapán je danas administrativno-trgovački centar ratarsko-stočarskog kraja u kom se proizvodi kukuruz, pšenica, grah i krumpir i uzgajaju ovce
Od industrije ima mlinove i tvornice namještaja.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*Totonicapán Municipality in Guatemala*" (engleski). City population. Pristupljeno 6.3.2023.
2. 1 2  „*Totonicapán in Totonicapán*" (engleski). City population. Pristupljeno 6.3.2023.
3. 1 2 3 4  „*Totonicapán Guatemala*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 6.3.2023.
4. 1 2 3  „*Historia del Municipio de Totonicapán*" (španjolski). Deguate. Pristupljeno 6.3.2023.
5. ↑  „*Biografía de Atanasio Tzul*" (španjolski). Aprende Guatemala. Pristupljeno 6.3.2023.

Vanjske veze
------------

***Totonicapán*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Totonicapán (Municipio)* ()
**Glavni geni** – odomaćena i tuđica (anglizam) **major geni** – su geni odgovarajućih poligenskih ili oligogenskih serija koji se fenotipski prepoznatljivo ispoljavaju, za razliku od gena modifikatora ili minor gena (poligena).

Glavni geni, dakle, obilježavaju fenotipsku ekspresiju kvantitativne nasljedne varijacije, koja je pod kontrolom više gena (**poligena** – poligensko nasljeđivanje) ili malog broja gena (oligogena – oligogensko nasljeđivanje). Iako je osnovni oblik interakcije nealelnih gena, u odgovarajućoj poligenskoj/oligogenskoj seriji, adicija pojedinačih – obično malih – efekata alelnih varijanti uključenih lokusa, tamo gdje postoji major gen, on ima presudni uticaj na ukupno fenotipsko ispoljavanje odgovarajućih svojstava. Ostali – minor ili poligeni – imaju minoran količinski doprinos ili modificiraju efekte major gena.

Teorijski gledano, u poligensku seriju može biti uključeno od dva do (gotovo) beskonačno mnogo genskih lokusa. S druge strane, pod oligogenskim nasljeđivanjem se podrazumijeva pojava genetičke kontrole pojedinih fenotipskih svojstava putem malog broja genskih lokusa, uz obavezno prisustvo "major" gena u oligogenskom bloku. Pošto je uticaj negenetičkih činilaca, kao i "minor" gena iz odgovarajuće serije na ispoljavanje ovakvih osobina gotovo beznačajan, one se obično tretiraju kao monogenske.

Major geni se mogu rekombinirati, a raspoloživi podaci mogu se lahko prilagoditi mendelovskoj analizi. Kategorizacija gena u glavne i sporedne determinante je više ili manje proizvoljna. Ova dva tipa se mogu shvatiti i kao samo prelazne kategorije u više ili manje kontinuiranoj seriji kvantifikacije djelovanja i interakciji gena.

Pojam major gena, u nauku o biološkom nasljeđivanju, uveo je engleski genetičar Keneth Mather (1941.).

Povezano
--------

* Interakcija gena
* Poligensko nasljeđivanje
* Oligogensko nasljeđivanje
**René Barrientos** rođen kao **René Barrientos Ortuño** (Tarata, 30. maj 1919.-Arque, 27. april 1969.) bio je bolivijski general i političar koji je u dva mandata bio predsjednik Bolivije (1964.-65. i 1966.-69.).

Biografija
----------

Nakon školovanja na vojnom koledžu, obrazovanje je nastavio 1943. na pilotskoj akademiji Becerra. Nakon tog je obuku za pilota ratne avijacije završio u bazi Američke avijacije Randolph u Texasu.

Od 1952. je zapovjednik Bolivijskog ratnog zrakoplovstva, pa je 1962. unaprijeđen u čin generala.

Dvije godine kasnije 1964. predsjednik Víctor Paz Estenssoro postavio ga je za potpredsjednika Bolivije. Te iste godine sudjelovao je u puču u kojim je svrgnut Paz Estenssoro. Pa je od 1964. do 1965. kao vođa Vojne hunte vladao zemljom, a nakon tog od 1966. kao izabrani ustavni predsjednik.

Za svoje vladavine organizirao je *Bolivijsku revolucionarnu koaliciju* (Frente de la Revolución Boliviana -FRB), konglomerat centrističkih i desničarskih partija koje su podržavale njegovu politiku koji je nazvao *Revolucija obnove*.

Djela njegove vlade bila su izgradnja hidroelektrane *Santa Isabel* u Departmanu Cochabamba, novog aerodrom kod El Alta, cesta prema Provinciji Chapare (Cochabamba) i osnivanje Nacionalne televizije 1969.

S druge strane donio je Zakon o državnoj sigurnosti kojim je drastično ograničio slobode i prava građana, i novi Ustav 1967. taj osamnaesti po redu je na snazi do danas. 
Radikalno je slomio studentski pokret i gerilu Che Guevare, kog je uz pomoć američke Centralne obavještajne agencijeuspio i ubiti u oktobru 1967. 
Za vrijeme njegove vlade dogodio se i Masakr u San Juanu, kad je vojska zapucala na rudare okupljene u rudniku Siglo XX (Departman Potosi).

Kasnije je vlada, kako bi opravdala intervenciju vojske, objasnila da je to bilo opasno subverzivno žarište.

poginuo je u udesu 1969. kad je helikopter kojim je upravljao zapeo za telegrafske žice kod Arque u Departmanu Cochabamba.

Nasljedio ga je potpredsjednik i istomišljenik Luis Adolfo Siles kog je nakon 7 godina vladavine svrgnuo pučem general Alfredo Ovando Candía.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  „*René Barrientos Ortuño*" (španjolski). Biografias y Vidas. Pristupljeno 12.10.2023.
2. 1 2   „*Rene Barrientos*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 12.10.2023.

Vanjske veze
------------

***René Barrientos*** na Wikimedijinoj ostavi

* *René Barrientos Ortuño* (na portalu Biografias y Vidas) ()
|  |
| --- |
|  |
| *Ljubljana* |
| Karijera: | >Jugoslavenska kraljevska ratna mornaricaRegia Marina |
| Kobilica postavljena: | 1936. |
| Porinut: | 28. jun 1938. |
| U službi od: | septembar 1939. |
| Sudbina: | Potopljen 1. april 1943. |
| Glavne karakteristike |
| Deplasman (T): | 1 210 standardni1 655 puni |
| Dužina: | 98 m |
| Širina: | 9,45 m |
| Gaz: | 3,18 m |
| Pogon: | 3 kotla |
| Snaga: | 40 000 KS |
| Brzina: | 38 čvorova |
| Doplov/samostalnost: | 3000 nm. |
| Posada: | 145 mornara i oficira |
| Naoružanje: | - topovi 4 x 1 - 120 mm/46 Škoda
- 2 x 2 - 40 mm/56 Bofors
- mitraljezi 2 × 12,7 mm
- torpeda 2 x 3 - 550 mm
- 30 mina
- 1 klizač dubinskih bombi
 |
| Oklop: | 145 mm |

**Razarač Ljubljana** (kasnije **Lubiana**), bio je drugi razarač iz takozvane serije razarača zvane Klase Beograd. Njega je po narudžbi Jugoslavenske kraljevske ratne mornarice izgradilo splitsko brodogradilište Jadranska brodogradilišta A.D. (po projektu francuskog brodogradilišta *Siege Social Ateliers et Chanties de la Loire* iz Nantesa) 28. jun 1938..

Historija
---------

### Gradnja i služba u Jugoslavenskoj kraljevskoj ratnoj mornarici

Nakon faze suradnje sa Velikom Britanijom od koje je ranih 1930-ih nabavljen razarač Dubrovnik. Kraljevina Jugoslavija se nakon reobnove Male Antante ponovno zbližila s Francuskom pa je od nje naručila jednu seriju od 3 razarača, manje veličine po uzoru na njihov razarač - L`Adroit. Po ugovoru je prvi brod Beograd izgrađen u Francuskoj, a slijedeće dva Ljubljana i Zagreb u splitskom brodogradilištu Jadranska brodogradilišta A.D. koje su Francuzi osposobili za taj zadatak.

Razarač Ljubljana je zbog havarije potonuo u šibenskoj luci 24. januara 1940. izvađen je 10. jula 1940. i odtegljen u Tivat u Boku kotorsku na popravak gdje su ga zarobili Talijani 17. aprila 1941. za vrijeme kratkotrajnog Aprilskog rata.

### Služba u talijanskoj kraljevskoj ratnoj mornarici

U službi talijanske Regia Marina zvao se **Lubiana** i služio je kao eskortni brod prativši konvoje za Afriku. Na jednom takvom zadatku dok je pratio francuski trgovački brod Charles Le Borgne, se nasukao na hrid, između Rta Bon i Ras Amara (Libija), pa je nakon tog potonuo 1. aprila 1943.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Yugoslaavian Navy*" (engleski). Navypedia. Pristupljeno 28. 08. 2012.
2. ↑  Denis Krnić. „*Povijest splitske brodogradnje: Francuzima dugujemo škver*" (Hrvatski). Slobodna Dalmacija. Pristupljeno 28. 08. 2012.

Vanjske veze
------------

* Yugoslaavian Navy (sa portala Navypedia) ()

| * p
* r
* u
Razarači klase Beograd |
| --- |
| *Beograd • Zagreb • Ljubljana* |
**ISO 3166-2:BA** je međunarodni standard, koji numeričkim oznakama definiše teritorijalnu podjelu Bosne i Hercegovine. Kod se sastoji iz dva dijela, razdvojenih crticom. Prvi dio označava oznaku države po standardu ISO 3166-1 (BA - za Bosnu i Hercegovinu), a drugi dio broj entiteta, kantona ili distrikta. Aktualna vezija koda je definirana 30. juna 2010. godine.

Prvi nivo
---------

| Područje | Kod |
| --- | --- |
| Federacija Bosne i Hercegovine |  BA-BIH  |
| Republika Srpska |  BA-SRP |
| Brčko Distrikt |  BA-BRC |

Kantoni (samo za područje Federacije BiH)
-----------------------------------------

Teritorijalna podjela Federacije Bosne i Hercegovine na kantone po ISO 3166-2:BA

| Područje | Kod |
| --- | --- |
| Unsko-sanski kanton |  BA-01 |
| Posavski kanton |  BA-02 |
| Tuzlanski kanton |  BA-03 |
| Zeničko-dobojski kanton |  BA-04 |
| Bosansko-podrinjski kanton Goražde |  BA-05 |
| Srednjobosanski kanton |  BA-06 |
| Hercegovačko-neretvanski kanton |  BA-07 |
| Zapadnohercegovački kanton |  BA-08 |
| Kanton Sarajevo |  BA-09 |
| Kanton br. 10 |  BA-10 |

Povezano
--------

* Administrativna podjela Bosne i Hercegovine
***Gasoline Alley*** je američki strip autora Franka Kinga koji se objavljuje od 1918. do danas i predstavlja drugi najdugovječniji strip u historiji američkog stripa. Nastao je kao strip o grupi prijatelja koji raspravljaju o automobilima i originalno se objavljivao kao jedan od stripova u prilogu *Chicago Tribunea*. Među prijateljima je najpopularniji bio okorjeli neženja Walt Wallet; kada je autoru vlasnik *Tribunea* Joseph Medill Patterson sugerirao da u njega ubaci sadržaj koji će privući žensku publiku, King je godine 1921. stvorio epizodu u koju se Walletu na kućnom pragu pojavljuje ostavljena beba. Beba koja je kasnije dobila nadimak "Skeezix" je postala drugi stalni lik stripa i tokom godina je strip pratio njegovo odrastanje. Historičari zbog toga često navode kako je *Gasoline Alley* bio prvi strip u kome likovi normalno stare. King ga je crtao sve do 1959. kada ga je prepustio Dicku Mooresu. Od 1986. ga crta Jim Scancarelli.

Vanjske veze
------------

* Gocomics.com
* Wallet Family History
* I Love Comix Archive: *Gasoline Alley* Arhivirano 2013-02-02 na Wayback Machine-u
* *Gasoline Alley* (1951) and IMDb: *Corky of Gasoline Alley* (1951)
* Right Back in the Alley with Skeezix
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Za više informacija pogledajte članak **Kile trbušnog zida*** |

**Spigelianova kila** ili **lateralna ventralna kila** je hernija koja prolazi Spigelianovu fasciju, odnosno njen aponeurotični sloj smešten između pravog trbušnog mišića, medijalno i polumesečaste linije, lateralno. Ovaj se tip kile nalazi ispod linije arkuate ([undefined] Greška: {{Lang}}: no text (pomoć)), jer tu anatomski ne postoji zadnja lamina fascije pravog trbušnog mišića ([undefined] Greška: {{Lang}}: no text (pomoć)).

Epidemiologija
--------------

Ovo je jako redak tip kile, koji se najčešće javlja kod osoba srednjeg životnog doba. Vrlo dobro je istražen, što potvrđuje podatak da u literaturi postoji preko 1.000 vrlo precizno opisanih kila.

Klinička slika
--------------

Spigelianove kile su obično vrlo male i nalaze se unutar trbušnog zida, tako da su na površini tela teško uočljive. Ako je oteklina vidljiva, prikazaće se u srednjem ili donjem delu trbuha, odmah lateralno uz lateralni ivicu pravog mišića trbuha.

Dijagnoza
---------

U dijagnostici su od velikog značenja radiološke metode, posebno ultrasonografija i kompjuterizovana tomografija.

Terapija
--------

S obzirom da 20 % ovakvih kila inkarcerira, pacijentu se savetuje, ukoliko se kila na vreme otkrije, elektivni hirurški zahvat.

Izvori
------

1. ↑  Zinner M. Maingot's Abdominal Operations. 11 ed: McGraw-Hill Professional; 2006;1488
2. ↑  Bingener J, Buck L, et al. (2007) Long term Outcomes in Laparoscopic vs Open Ventral Hernia Repair. Arch Surg 142:562-7.

Literatura
----------

* Doherty GM, Way LW, editors. *Current Surgical Diagnosis & Treatment*. 12th Edition. New York: Mcgraw-Hill; 2006.

Spoljašnje veze
---------------

* Dečja hirurgija Arhivirano 2021-05-09 na Wayback Machine-u

  

Šablon:Portal bar
**Celofan** (od francuskog: *cellophane*) je poput lista tanki materijal od regenerirane celuloze, obično transparentan, 
koji se prvenstveno upotrebljava kao materijal za pakiranje.

Još puno godina nakon Prvog svjetskog rata celofan je bio jedini dostupni materijal za pakiranje hrane i proizvodnju ljepljivih traka.
Od šezdesetih godina prošlog vijeka neprekidno se koristi kao baza za folije izrađene od sintetičkih polimera, kao što su polietilen i polietilentereftalat.

Historija i karakteristike
--------------------------

Celofan je nastao kao rezultat niza eksperimenata izvođenih krajem 19. vijeka, koji su za cilj imali dobijanje novih umjetnih materijala kemijskom izmjenom celuloze, prirodnog polimera kog ima u velikim količinama. Veliki korak bio je izum viskoze 1892, koja se dobija djelovanjem Natrijevog hidroksida 
i ugljikova disulfida (CS2) na celulozu.
Viskoza je topiva u lužini, pa ako se kroz sapnicu protiskuje u razrijeđenu kiselinu celuloza se ponovo oslobađa, u obliku niti (viskozna svila) ili folije kao - celofan.

Taj proces je izumio i patentirao 1908. švicarski kemičar Jacques E. Brandenberger- On je konstruirao i stroj za kontinuiranu proizvodnju celofana, i skovao sintagmu -  *celofan* , kombinacijom dviju riječi celuloza + diaphan (francuski - transparentan).

Brandenberger je 1913. u Francuskoj osnovao kompaniju *La Cellophane SA*, koja je postala lider za tu vrst robe, - 1923. prodao je prava na patent američkoj kompaniji *DuPont de Nemours*, za proizvodnju u Sjedinjenim Američkim Državama pa je ime celofan postalo sinonim za tu foliju.

Celofan je transparentan, vrlo elastičan i čvrst materijal, koji ne propušta masnoće i plinove.
Izrađuje se u raznim debljinama i bojama, a primjenom posebnih premaza kao što je poliviniliden hlorid (PVDC) može se napraviti i otpornim na vlagu i toplinu.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Cellophane*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 7.9. 2020.
2. 1 2  „*Celuloza*" (hrvatski). Eškola. Pristupljeno 7. 9. 2020.
3. ↑  „*A Brief History of the Invention of Plastics*" (engleski). ThoughtCo. Pristupljeno 7. 9. 2020.

Vanjske veze
------------

***Celofan*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Cellophane* ()
**Kandela** (eng. *candela*, lat. za sveću; simbol: cd) je jedna od sedam SI osnovnih jedinica. Ona je jačina svetlosti, u određenom pravcu, izvora koji emituje monohromatsko zračenje frekvencije 540 × 1012 Hz i čija je jačina zračenja u tom pravcu 1/683 W po steradijanu.

Data frekvencija je u vidnom spektru blizu zelene. Ljudsko oko je najosetljivije na ovu frekvenciju. Na ostalim frekvencijama, potrebna je veća jačina zračenja da bi se postigla ista svetlosna jačina, sudeći prema frekvencionom odgovoru ljudskog oka (takozvana V-lambda kriva).

Obična sveća stvara oko 1 cd, a sijalica od 100 W oko 120 cd.

Istorijski posmatrano, kandela je bila fundamentalna SI jedinica. Definisana je u vezi sa zračenjem  koje emituje 1/60 od 1 cm² platine na svojoj tački topljenja. Moderna definicija nije više fundamentalna, zato što je bazirana na još jednoj SI jedinici za snagu, vatu. Tragovi njene istorije su, međutim, ostali. Nasumična (1/683) vrednost je odabrana tako da se nova definicija tačno poklopi sa starom.

SI jedinice za svetlo
---------------------


| SI jedinice za svetlo |
| --- |
| Veličina | Jedinica | Oznaka | Napomene |
| Svetlosna energija ili Količina svetlosti | lumen sekunda | lm · s | lumen sekunde se ponekad zovu talboti |
| Svetlosni fluks | lumen ili (kandela · steradijan) | lm | takođe zvan i Svetlosna snaga |
| Jačina svetlosti | kandela ili (lumen / steradijan) | cd |  |
| Luminancija | kandela / kvadratni metar | cd/m2 |  |
| Osvetljenost | luks ili (lumen / kvadratni metar) | lx |  |
| Svetlosna efikasnost | lumen po vatu | lm/W |  |

Izvori
------

* "*Unit of Luminous Intensity: Candela (cd)*". Electro Optical Industries, Inc.
**Genska kaseta** je tip mobilnog genetičkog elementa koji sadrži gen i rekombinaciono mesto. Genske kasete mogu da budu inkorporisane u integron ili slobodne u obliku kružne DNK. One često sadrže gene otpornositi na antibiotike. Na primer, *kanMX* kaseta omogućava otpornost na kanamicin (antibiotik) kod bakterija.

Integron
--------

*Glavni članak: Integroni*
Integroni su genetičke strukture u bakterijama koje izražavaju i imaju sposobnost akvizicije i razmene genskih kaseta. Takve kasete tipično nose jedan gen bez promotera. Celokupna serija kaseta se transkribuje iz susednog promotera. Genske kasete mogu da budu umetnute i izrezane putem kružnog intermedijera. Ovim je obuhvaćena rekombinacija između kratkih sekvenci prisutnih na njihovim krajevima, poznatih kao elementi 59 baza (59-be) - koje ne moraju da budu duge 59 baza. 59-be elementi su raznovrsna familija sekvenci koja funkcionišu kao mesta prepoznavanja za integraze specifične na mesto (enzime odgovorne za integraciju genske kasete u integron).

Genetički inženjering
---------------------

U genetičkom inženjeringu, genska kaseta je manipulativni fragment prenosa DNK, koji ima sposobnost izražavanja, jednog ili više gena od interesa između jednog ili više setova restrikcionih mesta. Ona se može preneti iz jedne DNK sekvence (obično na vektoru) u drugu putem 'odsecanja' fragmenta koristeći restrikcione enzime i umetnuta u novi kontekst.

Literatura
----------

* Stokes, H.W. et al. Structure and function of 59-base element recombination sites associated with mobile gene cassettes. *Mol Microbiol.* 1997 Nov;**26**(4):731-45.
* Partridge S, Tsafnat G, Coiera E, Iredell J. Gene cassettes and cassette arrays in mobile resistance integrons. FEMS Microbiology Reviews 2009;33(4),757-784.  Arhivirano 2011-08-01 na Archive.is-u
**Er Srbija** (engleski: *Air Serbia*, izgovor [ɛə ˈsɜːbiə]; stilizovano ***AirSERBIA***), nacionalna aviokompanija Srbije. Hab aviokompanije je beogradski Aerodrom Nikola Tesla. Većinski vlasnik je Vlada Republike Srbije (51%), a suvlasnik (sa 49%) je Etihad Ervejz, nacionalni avioprevoznik Ujedinjenih Arapskih Emirata. 

Na konferenciji za novinare, održanoj 1. avgusta 2013, saopšteno je da će se aviopark Er Srbije sastojati od 10 iznajmljenih aviona tipa Airbus A319 i da će unutrašnjost aviona biti uređena po uzoru na avione Etihad Ervejza. Na istoj konferenciji saopšteno je da su u toku pregovori sa Boeingom i Airbusom o nabavci nekoliko novih aviona za kraće letove i da se planira nabavka širokotrupnih aviona za interkontinentalne letove.

Flota
-----

Flota Er Srbije će se do kraja godine sastojati od 6 aviona tipa Airbus A319 i 5 aviona tipa ATR 72. Do marta 2014. stići će još 2 aviona tipa Airbus A319. Do kraja meseca u flotu bi trebalo da pristignu i 2 aviona tipa Airbus A320. Planirano je da se flota do kraja 2016. godine proširi i da bude sačinjena od 14-16 tipa A320 familije i 8 aviona tipa ATR 72-600.


**Flota Er Srbije**| Avion | U floti | Narudžbine | Broj sedišta | Beleške |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|
| I | II | Ukupno |
| ATR 72-200 | 3 | 0 | - | 66 | 66 | Prebačeni iz Jat ervejza. |
| ATR 72-500 | 2 | 0 | - | 70 | 70 | Iznajmljeni na kraći vremeski period. |
| Boeing 737-300 | 12 | 0 | 8 | 118 | 126 | 2 su skladištena za rezervne delove. Ostali avioni biće u redovnom servisu do početka letnjeg reda letenja 2014. godine, kada će se zadržati samo 3 aviona u najboljem stanju za čarter letove. |
| Airbus A319 | 3 | 5 | 8 | 120 | 128 | Avioni će stići u flotu od 1. oktobra do kraja 2013. godine. Ovi avioni neće biti u vlasništvu kompanije, već će biti iznajmljeni, do nabavke potpuno novih aviona, koja se očekuje 2016. godine. |
| Airbus A320 | - | 2 | - | - | - | Avioni bi trebalo da pristignu u flotu do kraja marta 2014. godine. |
| Airbus A320neo | - | 10 | - | - | - | Isporuke od 2018. do 2020. godine. |
|
| Ukupno | 20 | 17 |

Prvi avion Er Srbija registarskih oznaka  pristigao je u flotu 19. oktobra 2013. Radi se o iznajmljenom, polovnom, avionu tipa Airbus A319 koji je star 8 godina, prvi let je obavio 23. novembra 2005. Prvi avion koji je u saobraćaj ušao 26. oktobra 2013. na liniji Beograd - Abu Dabi.

Liverije
--------

Airbus A319
Novi avioni tipa Airbus A319 će biti obojeni u novu šemu, specijalno osmišljenu za Er Srbiju. Na repu aviona se nalazi stilizovani dvoglavi orao - grb Republike Srbije. Svaki od novih aviona će dobiti nova sedišta, koja će biti ista sedišta koja se koriste na kraćim rutama u aviokompaniji Etihad ervejz.

Povezano
--------

* Jat Airways
* Saobraćaj u Srbiji

Vanjske veze
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi nalazi se članak na temu: **Air Serbia** |

* Er Srbija - svi članci („Večernje novosti")
* Er Srbija ostaje bez linija, Vesti, 17. 10. 2013.
**Društvo za Surinam** (nizozemski: *Sociëteit van Suriname*) bilo je trgovačko društvo osnovano 21. svibnja 1683. godine s ciljem stjecanja dobiti od zaštite i uprave nad kolonijom Surinam. Društvo je bila privatna tvrtka, a utemeljena je na idejama francuskog državnika Jean-Baptistea Colberta. Društvo su osnovale tri strane, koje su imale jednake udjele u dobiti i troškovima društva, a to su: grad Amsterdam, obitelj van Aerssen van Sommelsdijck i Nizozemska zapadnoindijska kompanija. Nijedna strana nije mogla jednostrano napustiti Društvo, odnosno osnivački se ugovor mogao razvrgnuti samo sporazumno.

Iako su samo osnivači imali ulogu u organizaciji i upravi nad kolonijom, svi su državljani Nizozemske Republike mogli slobodno trgovati sa Surinamom. Također, lokalni plantažeri imali su vlastito vijeće, koje su upravitelji konzultirali oko lokalnih pitanja, što je bila jedinstvena pojava među tamošnjim kolonijama. Batavijska Republika nacionalizirala je Društvo u studenom 1795. godine jer je za vrijeme *Patriottentijda* prevladala ideja da je takav način upravljanja kolonijama stvar prošlosti.

Literatura
----------

* () Aa, A.J. Beknopt Aardrijkskundig Woordenboek der Nederlanden, Gorinchem 1851–'54.
* () Winter, P.J. van (1987) De Westindische Compagnie ter kamer Stad en Lande, p. 201–4, 217.

Vanjske veze
------------

* „Shipped to Suriname, 1683". International Institute of Social History. 20 July 2015.
**La Paz** (španjolski: *Departamento de La Paz*) je jedan od 9 Departmana Bolivije.

Karakteristike
--------------

Departman se nalazi na zapadu zemlje, dijelom se prostire po planinama i kotlinama Anda a na istoku po tropskoj ravnici sliva Amazone.

Sa sjevera graniči sa Departmanom Pando, sa istoka sa departmanima Beni i Departmanom Cochabamba, sa jugu sa Departmanom Oruro, na jugozapadu sa Čilenskom regijom Arica y Parinacota, sa zapada sa Jezerom Titicaca i Peruanskim departmanima Tacna i Puno i sa sjeverozapada sa Peruanskim departmanom Madre de Dios.

Departman ima površinu od 133,985 km², na kojoj živi 2,926,996 stanovnika.

Administrativni centar departmana je grad La Paz (prijestolnica zemlje) koji ima 757,184 stanovnika.

Administrativna podjela
-----------------------

Departman je podjeljen na 20 provincija; Abel Iturralde (19,369), Aroma (99,661), Bautista Saavedra (17,242), Camacho (53,526), Caranavi (65,745), Franz Tamayo (29,127), Gualberto Villarroel (18,700), Ingavi (146,888), Inquisivi (71,475), José Manuel Pando (8,413), Larecaja (92,949), Loayza (49,852), Los Andes (81,008), Manco Kapac (27,743), Muñecas (25,720), Murillo (1,819,206), Nor Yungas (39,564), Omasuyos (86,409), Pacajes (55,769) i Sud Yungas (118,630.

Izvori
------

1. 1 2 3  „*La Paz Department in Bolivia*" (engleski). City population. Pristupljeno 19.09.2023.
2. ↑  „*La Paz in Murillo (La Paz)*" (engleski). City population. Pristupljeno 19.09.2023.

Vanjske veze
------------

***La Paz (departman, Bolivija)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Goberno Autonomo Departamental de La Paz* (službene stranice) ()

| * p
* r
* u
Departmani u Boliviji |
| --- |
| 
Beni • Chuquisaca • Cochabamba • La Paz • Oruro • Pando • Potosí • 
Santa Cruz • Tarija
 |  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **geografiji** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
Jevreji ubijeni za vrijeme pogroma u Jekaterinoslavu (današnji Dnjepar u Ukrajini) 1905. godine
**Pogrom** (ruski: ) je naziv za nerede, odnosno masovno nasilje čije su mete pripadnici određene, najčešće manjinske, (etničke, rasne, vjerske, seksualne) zajednice u nekom društvu ili zemlji. U pravilu se odražava kroz fizičke napade (premlaćivanja, silovanja, sakaćenja, ubistva) na njihove pripadnike ili uništavanje njihove imovine. Za pogrome je karakteristična njihova - stvarna ili fingirana - spontanost, odnosno izostanak reakcije organa vlasti koja se masovnom nasilju ili ne može suprotstaviti ili ga prešutno odobrava. 

Riječ potiče iz ruskog jezika u kome se prvi put počela koristiti 1880-ih. Nakon toga je ušla u mnoge jezike, iako se u nekima od njih koristi gotovo isključivo za antisemitsko nasilje.

Neki od najpoznatijih pogroma u historiji
-----------------------------------------

* Azijska večernja 86. pne.
* Sicilijanska večernja 1282.
* Bartolomejska noć 1572.
* Armenski genocid 1915.
* Kristalna noć 1938.
* Genocid u Ruandi 1994.
* Genocid u Srebrenici 1995.

* Martovski pogrom 2004.

Povezano
--------

* Linč
* Etničko čišćenje

***Pogrom*** na Wikimedijinoj ostavi