**Andrea Palladio**, pravog imena **Andrea di Pietro della Gondola** (Padova, 30. novembar 1508. – Vicenza, 19. august 1580.) bio je talijanski arhitekt i teoretičar; obnovitelj antičkih tradicija u arhitekturi *cinquecenta* (visoke renesanse 16. vijeka).

Biografija
----------

Naslovnica njegove knjige *"Četiri knjige o arhitekturi"* iz 1570. godine.
Andrea Palladio je rođen 1508. godine u Padovi gdje je započeo svoju umjetničku karijeru kao kamenoklesar. Nakon što se preselio u Vicenzu ušao je u službu plemića i humaniste, ali i arhitekta amatera, Giangiorgia Trissina, koji je Andrei dao nadimak "Palladio" po grčkoj božici mudrosti *Ateni Pallas* i rimskom književniku iz 14. vijeka – Palladiju.

Palladio je naučio latinski na Trissonovoj maloj akademiji i pratio je svog mecenu na njegovim putovanjima u Rim, gdje je pravio crteže antičkih rimskih spomenika. Tokom godina uredio je više knjiga kao što su *Vodič za rimske starine* i ilustrirano izdanje Vitruvijeve *"10 knjiga o arhitekturi*, ali i originalno djelo: *"Četiri knjige o arhitekturi"*. Njegove knjige su se pokazale praktičnijima od svih prijašnjih (vjerojatno zbog njegovo iskustva kao klesara) jer je znao problemima prići s tehničke strane, ali i s estetske uz puno razumijevanje za idealne proporcije (tzv. zlatni rez).

Kada se 1559. preselio u Veneciju, već je bio najpoznatiji talijanski arhitekt. Dosta njegovih projekata izvedeno je nakon njegove smrti 1580. ali su se svi pridržavali njegovih originalnih nacrta.

Djela
-----

Ključno Palladijevo djelo bila je *Villa Rotonda* u Vicenzi.
*Villa Barbaro* u Venetu.
Crkva San Giorgio Maggiore u Veneciji.
Paladijeva bazilika u Vicenzi
U Vicenzi i okolici, te u Veneciji, izgradio je mnogobrojne monumentalne građevine skladnih proporcija kao što je crkva *San Giorgio Maggiore* iz 1566. godine u Veneciji. Crkvu je komponirao kao dva rimska hrama, jedan u drugom, različitih veličina i visina. Unutra je komponirao otvoreni zaslon na istočnom kraju, te prema oltaru zakrivljene transepte i visoku kupolu tako da bi stvorio dojam što većeg prostranstva.

Iste godine započeo je svoju slavnu vilu *La Rotonda* ili *Villa Rotonda* u neposrednoj blizini Vicenze. Ona je primjer suburbanog tipa koji se može usporediti s rimskim carskim vilama (*Hadrijanova vila* Tivoliju ili vila u Frascatiju), ali koji je u Venetu rjeđi. Iako je Palladio očito bio inspiriran rimskom arhitekturom, njegova fino proporcionalna i harmonična vila je bila potpuno originalna.

Palladijeve vile (npr. *Villa Barbaro*) su bile praktična, aktivne ekonomije za velike venecijanske porodice koje su ponovo tražile napuštenu zemlju u Venetu i istodobno osiguravale osvježavajuća utočišta za ljeto. Upravo su ove paladijske vile poslužile kao uzor za engleske i američke ladanjske dvorce u 18. vijeku..

Palače *Thiene*, *Chiericati* i teatar *Olimpico* u Vicenzi, Palladio je izveo prema načelima rimskog arhitekta Vitruvija, pa je pregradio staru gotičku vijećnicu, u baziku. Palladio je opremio veličanstvenim renesansnim lođama koje se sastoje od toskanskih-dorskih i iznad njih toskanskih-jonskih stupova, lukova poduprtih manjim dvojnim stupovima, balustradama sa okruglim nišama, grupiranih tako da stvaraju uzbudljive efekte svjetla i sjene. Ovo rano remek-djelo, građeno od 1546. do 1614. godine, pribavilo mu je glas genijalnog graditelja.

Napisao je "Četiri knjige o arhitekturi" kojima je znatno utjecao na razvoj europske arhitekture, osobito u engleskoj gdje se u 17. i 18. stoljeću arhitektura po njegovim načelima smatrala samostalnim pravcem – paladijanizam, koji je bio preteča neoklasicizma u umjetnosti.

Povezano
--------

* Paladijanizam
* Renesansna arhitektura
* Manirizam
* Neoklasicizam

Bilješke
--------

1. ↑  Thomas Jefferson je posjedovao jedno od najranijih izdanja njegove "Četiri knjige o arhitekturi".

Literatura
----------

* *Velike arhitekture svijeta*, urednik John Julius Norwich, Marjan tisak, Split, 2005. ISBN 953-214-266-5
* Marilyn Stokstad, *Art History (Wolume Two)*, Pearson Prentice Hill, New Jersey, 2005. ISBN 0-13-145529 Uneseni ISBN nije važeći.
* Jadranka Damjanov, *Likovna umjetnost 2*, Školska knjiga, Zagreb, 1994. ISBN 953-0-20203-2

Vanjske veze
------------

***Andrea Palladio*** na Wikimedijinoj ostavi

* www.andrea-palladio.de Andrea Palladio (njem.)
* www.cisapalladio.org Andrea Palladio (tal.)

| * p
* r
* u
Andrea Palladio |
| --- |
| Vile | Villa Rotonda  • Villa Angarano  • Villa Arnaldi  • Villa Badoer  • Villa Barbaro  • Barchessa di Villa Thiene  • Villa Caldogno  • Villa Chiericati  • Villa Cornaro  • Villa Emo  • Villa Forni Cerato  • Villa Foscari  • Villa Gazzotti  • Villa Godi  • Villa Mocenigo (Marocco)  • Villa Piovene  • Villa Pisani (Montagnana)  • Villa Pisani (Bagnolo)  • Villa Pojana  • Villa Porto (Molina)  • Villa Porto (Vivaro)  • Villa Repeta  • Villa Saraceno  • Villa Serego  • Villa Thiene  • Villa Trissino (Cricoli)  • Villa Valmarana (Lisiera)  • Villa Valmarana (Vigardolo)  • Villa Zeno |  |
| Palače | Paladijeva bazilika  • Casa Cogollo  • Palazzo Capra  • Palazzo Antonini  • Palazzo Barbaran da Porto  • Palazzo del Capitanio  • Palazzo Chiericati  • Palazzo Civena  • Palazzo Garzadori  • Palazzo da Monte  • Palazzo Dalla Torre  • Palazzo Pojana  • Palazzo Porto  • Palazzo Porto in piazza Castello  • Palazzo Pretorio (Cividale del Friuli)  • Palazzo Schio  • Palazzo Thiene  • Palazzo Thiene Bonin Longare  • Palazzo Valmarana |
| Ostale građevine | Arco Bollani  • Arco delle Scalette  • Il Redentore  • Loggia Valmarana  • Basilica di San Giorgio Maggiore  • San Francesco della Vigna  • Chiesa di Santa Corona  • Chiesa di Santa Maria dei Servi (Vicenza)  • Chiesa di Santa Maria Nova (Vicenza)  • Palazzo della Loggia  • Ponte sul Tesina  • Ponte Vecchio (Bassano del Grappa)  • Porta Gemona  • Portal u crkvi Santa Maria dei Servi  • Kupola katedrale u Vicenzi  • Sjeverni portal katedrale u Vicenzi  • Teatro Olimpico  • Tempietto Barbaro |

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 17227673
* LCCN: n80038415
* ISNI: 0000 0001 2122 2209
* GND: 118591355
* SELIBR: 239287
* SUDOC: 02738425X
* BNF: cb119184708 (podaci)
* BIBSYS: 90138893
* ULAN: 500021650
* NLA: 35406748
* NDL: 00452046
* NKC: ola2003162797
* BNE: XX1081333
* CiNii: DA00464522
* KulturNav: id
* RKD: 61573
* CONOR.SI: 9665635
* NSK: 000144764

 |