**Rat Antonija i Oktavijana**, također poznat pod nazivima **Ptolemejski rat**, **Antonijev građanski rat**, **Rat Istoka i Zapada** ili **Završni rat Rimske Republike** je bio oružani sukob koji se između 32. pne i 30. pne. vodio između Rimske Republike, odnosno Oktavijana i njegovih pristaša na jednoj, te Ptolemejskog Egipta i pristaša rimskog političara Marka Antonija na drugoj strani. Završio je Oktavijanovom pobjedom nakon koje je Egipat anektiran kao rimska provincija, i time i u političkom smislu završio helenistički period na Bliskom Istoku. Njime su okončani i višedecenijski građanski ratovi te stvoreni uvjeti da Oktavijan postepeno stari republikanski režim transformira u Rimsko Carstvo i uspostavi eru dugotrajnog mira i prosperiteta poznatu kao pax romana.

Pozadina
--------

**Augustov građanski rat** je izraz kojim se ponekad opisuju građanski ratovi u Rimu vođeni u dvije decenije nakon smrti Julija Cezara, a u kojima je jedna od zaraćenih strana bio njegov nećak i usvojeni sin Oktavijan, kasnije poznat kao August. On je u njima uspio poraziti sve svoje protivnike te dotadašnju Rimsku Republiku transfomirati u Carstvo.

Kad je Cezar ubijen, u ožujku 44. pne. Oktavijan August se s vojskom nalazio kraj Apolonije, u današnjoj Albaniji. Imao je tada svega 18 godina i bio je često podcjenjivan od strane ostalih svojih konkureneta u borbi za vlast. Međutim, koristeći se statusom Cezarova nasljednika, vraća se u Italiju i formira svoju vojsku od Cezarovih veterana. U Rimu zatječe glavne Cezarove ubojice, zagovornike Republike, Bruta i Kasija, koji su u međuvremenu ojačali svoj utjecaj.

Nakon kratkog razdoblja napetosti, pa i otvorenog neprijateljstva poznatog kao Mutinski rat, formira s glavnim Cezarovim suradnicima Markom Antonijem i Lepidom savez poznat kao Drugi trijumvirat, te otpočinju progon onih koji su bili umiješani u atentat na Cezara.

Nakon toga okreću se na Bruta i Kasija koji su pobjegli na istok, a što dovodi do tzv. Oslobodilačkog građanskog rata. Kod Filipa, u Grčkoj, Antonije i Oktavijan su pobijedili vojsku republikanaca, a Brut i Kasije izvršavaju samoubojstvo, 42. pne.. Oktavijan se vraća u Rim, a Antonije odlazi u Egipat, gdje sklapa, prvo formalni, a potom i osobni (intimni) savez s kraljicom Kleopatrom, bivšom ljubavnicom Julija Cezara i majkom njegova sina Cezariona. Upravljanje rimskim provincijama dijeli se na način da Oktavijanu pripada Zapad, a Antoniju Istok.

Antonije započinje vojne pohode na istoku, uz sve jaču intimnu vezu s Kleopatrom. Za to vrijeme Oktavijan sklapa mnogo korisnih saveza u Rimu, guši sicilijanski ustanak Seksta Pompeja, time jačajući svoju moć, te sve više optužuje Antonija da se suviše udaljuje od Rima, stvorivši prejake veze s Egiptom i njegovom kraljicom. Napetosti između Oktavijana i Antonija dovode i do kratkotrajnog rata Oktavijana i Markovog brata Lucija.

Pokušavajući spasiti savez s Antonijem, Oktavijan čak udaje za njega svoju sestru Oktaviju, ali usprkos tome osjeća se da sve više rastu napetosti između dojučerašnjih saveznika i suradnika. Situacija se iz dana u dan pogoršava, a kad je Antonije na kraju uzeo Kleopatru za ženu, a bio je oženjen Oktavijanovom sestrom, 32. pne. Oktavijan objavljuje rat njemu i Kleopatri. Rat se rješava 31. pne. u znamenitoj pomorskoj Bitki kod Akcija, na zapadnoj obali Grčke. Nakon što je mnogo brodova izgorjelo i mnogo vojnika s obje strane izginulo, Oktavijanova flota pobijeđuje flotu Antonija i Kleopatre pa ovi bježe za Egipat. Oktavijan kreće za njima u potjeru, te se nakon nekoliko mjeseci iskrcao u Aleksandriji i porazio ostatke Antonijevih snaga. Nakon toga su Antonije i Kleopatra izvršili samoubojstvo, 30. pne..

Opća jedinstvenost ovog Rimskog građanskog rata je njegova povjesna unikatnost. Nikada u tako malenom vremenskom razdoblju tijekom građanskog rata nije bilo tako mnogo zaraćenih strana koje su posjedovale svoju vojsku. Ako se pogled usmjeri na tih cijelih četrnaest godina nalazimo svekupno 6 vojski sa svojim vođama koje su vodile rat protiv svojih ostalih konkurenata. To su bili:Rimski Senat, Oktavijan, Lepid, Marko Antonije, Pompej mlađi, Brut i Kasije.

Svi oni su u minimalno jednoj fazi rata ovog pokušali vojno likvidirati sve ostale. Poslije konačne pobjede August postaje milostiv prema svojim poraženim protivnicima. Lepid je postao vrhovni rimski svećenik (*pontifex maximus*), Senat je dobio pravo izglasavanja opoziva cara, dvoje djece Kleopatre i Marka Antonija su postali vazalni kraljevi na Bliskom istoku, a daljnji muški potomak Pompej se puno kasnije oženio za kćer cara Klaudija. Jedine bespogovorne žrtve su bile Brut i Kasije radi svog ubojstva Cezara.

Povezano
--------

* Rimski građanski ratovi