**Narodni muzej umjetnosti Azerbejdžana** (azer. ) je najveći muzej umjetnosti u Azerbejdžanu. Osnovan je 1936. godine u Bakuu i 1943. je imenovan po Rustamu Mustafajevu, uglednom azerbejdžanskom scenskom dizajneru i dramaturgu. Muzej se sastoji od dve zgrade koje stoje jedna pored druge. Ukupna zbirka muzeja obuhvata preko 15000 umetničkih dela. Stalnu postavku čini preko 3000 predmeta smešteno u 60 soba. Oko 12000 predmeta se čuva u depou. Muzej periodično menja eksponate kako bi se više tih predmeta moglo privremeno prikazivati. Muzej je trenutno smešten u dve zgrade sagrađene u 19. veku.

Historija
---------

Savet narodnih komesara RSFSR Azerbejdžanske SSR. odlučilo je 1936. godine da razdvoji umjetničko odeljenje od Državnog muzeja Azerbejdžana i organizuje ga kao nezavisni muzej. Ekspedicije su muzeju obezbedile prve eksponate. Pored toga, kupljeni su i drugi eksponati. Ceremonija otvaranja muzejske prve izložbe organizovana je 1937. i 1951. godine sedište muzeja, baroknim dvorcem De Bur sagrađenim krajem 19. veka, se seli na sadašnju lokaciju.

Zgrada je 2006. temeljno rekonstruisana i otvaranje nove izložbe održano je 2009. godine. Muzej je 2011. proglašen prvim nacionalnim, a zatim i Evropskim muzejskim standardom (EUMS), koji ispunjava međunarodne standarde i kriterijume, što je primereno za muzej i podrazumeva visokokvalitetne muzejske usluge i profesionalno iskustvo; to je bila jednoglasna odluka Saveta direktora Evropske ekonomske komore za razmenu, trgovinu i industriju (EEIG), smeštenog u Briselu.

U biblioteci muzeja je približno 9000 naučnih knjiga i monografija, kataloga, albuma i druge profesionalne literature. Tu je i zbirka retkih knjiga starih publikacija.

Izložbe sačuvane u kolekciji Narodnog muzeja umjetnosti Azerbejdžana uključuju antička umjetnička dela koja potiču iz 4. veka pre nove ere. Keramičke posude dekorisane antičkom dekoracijom nađene u Nahčivanu, Mingečeviru, Fizuliu i Kanlaru (sada Gojgol); dekorativne lampe i staklene pločice iz Seldžučkog perioda; delovi frizova iz zamka Bail iz 13.veka; kovčezi 14-18. veka nađeni u Apšeronu i Šemahu; fini rukopisi o Kuranu i knjige iz 16. veka o astrologiji; originalne Tabriz minijature u temperi, zlatnoj vodi i vodenim bojama; radovi proslavljenih umetnika Mir Mohsun Navaba, Mirze Kadima Erevanija, Usta Gambar Karabagi, od prvih profesionalnih umjetnika u Azerbejdžanu i od strane naših savremenika;očuvani umjetnički metalni predmeti iz 16. i 17. veka i uzorci originalne tkanine, vezenje, narodna nošnja i tepisi i nakit iz 18-20. veka. Štaviše, dostupni su u muzeju: kolekcija nacionalnog blaga, primerci statua, likovne i grafičke umjetnosti i druge dekorativno-primenjene umhetnosti zapadne Evrope (Francuska, Nemačka, Austrija, Italija, Grčka, Flandrija, Danska, Španija) i Istoka (Iran, Turska, Japan, Kina, Indija, Egipat, Bliski istok).

Uz tepihe, ovde su izložene i druge vrste dekorativne i primenjene umjetnosti Azerbejdžana, kao što su različite tehnike vezenja, umetničke metalne izrade, umetničke tkanine, rezbarenje drveta, izrada nakita itd. Vez zlatnim nitima tipa "gulabatin" široko je rasprostranjen u Azerbejdžanu. Šemaha, Šuša i Baku su tradicionalno bili centri ove vrste umjetnosti. Crveni i zeleni baršun bili su osnova za vezenje zlatnim i srebrnim nitima. Šeširi i takozvani "arakčini" bili su ukrašeni rozetama i medaljonima napravljenim od stilizovanih latica i zvezda. "Arhalig" i "kulaja" takođe su bili izvezeni zlatnim nitima. U muzeju su izloženi predmeti različitog oblika, veličine i namene izvezeni zlatnim nitima, uključujući "arakčine", maramice, cipele, skice za češljeve i kozmetiku, boje za obrve i trepavice, skice za satove, kutije za olovke i mnoge druge stvari.

Izložbe
-------

U sedam soba prve zgrade predstavljena je evropska umjetnost, a ruska umjetnost u deset. Evropska umjetnost obuhvata dela italijanskih (Guercino, Leandro Bassano, Francesco Solimena, Lorenzo Bartolini), francuskih (Gilles Dupré, Gaspard Dughet, Pascal Dagnan-Bouveret, Jean-Joseph Benjamin-Constant), holanskih/flamanskih (Frans Hals, Michiel Janszoon van Mierevelt, Adriaen Brouwer, Adriaen van Ostade, Justus Sustermans, Pieter Claesz, Johann Heinrich Roos, Friedrich August von Kaulbach) i poljskih (Jan Styka) slikara.

U drugoj zgradi izgrađenoj 1885. izložena je istočnjačka umjetnost, posebno zastupljene persijska, turska, kineska i japanska umjetnost. Rusku umjetnost naročito obuhvataju slike Karla Brijulova, Alekseja Venečijanova, Vasilija Vereščagina, Isaka Levitana, Vladimira Majakovskog, Valentina Serova, Vladimira Borovikovskog, Vasilija Tropinina, Konstantina Korovina i Ivana Šiškina. Tu su takođe i restauriranih uzoraka ruske avangarde.

Među azerbejdžanskim umjetnicima zastupljeni su i slikari Mir Mohsun Navab, Behruz Kengerli, Tahir Salahov, Azim Azimzade, Salam Salamzade, Vidadi Narimanbekov, Mihail Abdulajev, Togrul Narimanbekov i skulptor Omar Eldarov. Dela Satara Bahlulzadea ispunjavaju celu jednu sobu.

U muzeju se takođe nalaze štafelaji i minjature knjiga od 17. do 19. veka, lakirane minijature od 18. do 19. veka i kolekcija kašika za šerbet, napravljene od duda.

Prva dela su dobijena iz Sankt Peterburga, Moskve i privatnih kolekcija. Predmeti iz muzeja su kasnije lzlagani u Kanadi (1966), na Kubi (1967), u Siriji (1968), Francuskoj (1969), bivšoj Čehoslovačkoj i Alžiru (1970), Iraku (1971) itd.

Arhitektura
-----------

Mirna horizontalna podela zgrade harmonizovana je sa vertikalama klupske kuće i Sadihove rezidentalne zgrade. Nikolaus von der Nonne u pogledu crvenih linija slobodnih ulica nije bio povezan sa ostalim zgradama. Volumetrijsko rešenje primenjeno je u zgradi da bi se istakla njena lokacija i pogled na more. Klasični elementi i plastika na pozadini rustifikacije ističu arhitektonski stil zgrade.

Ova vrsta građevina obično se izrađivala na centralnim ulicama velikih gradova. Galerija je takođe bila jedinstvena po izgledu i bila je primetna među ostalim zgradama. Ova zgrada smatra se jednim od prvih pokušaja implementacije trema na glavnoj fasadi. Sve ovo razlikuje zgradu u odnosu na druge i daje volumen po obodu zgrade.

Kolekcija antičke i srednjovekovne umetnosti Azerbejdžana
---------------------------------------------------------

Zbirka obuhvata umetnička dela iz antičkog i srednjeg veka, uključujući figure ptica iz Mane, ženske figure iz 3-1. veka pre nove ere, razno antičko posuđe iz različitih delova Azerbejdžana koja su pronađena tokom iskopavanja, nadgrobni spomenik u obliku konja i itd.

* 
* 
* 
*

Kolekcija tepiha
----------------

U muzeju se nalaze stari tepisi iz Gandže, Karabaha, Kazaha, Kube itd.

* 
* 
*

Radno vreme
-----------

Muzej je otvoren od 10 do 18 časova. Ponedeljak je neradni dan.

Adresa
------

Narodni muzej umetnosti Azerbejdžana je smešten u Nijazijevoj ulici 11-13, Baku.

Izvori
------

1. 1 2   *Azerbaijan Soviet Encyclopedia*. State Publishing House of the Council of Ministers of Azerbaijan SSR. 1976. str. 1st vol, p. 144.
2. ↑  „Breathing Life Back Into Art: The National Art Museum". Azer.com. Pristupljeno 6. 4. 2008.
3. ↑  „The Azerbaijan National Art Museum" (en). nationalmuseum.az. Arhivirano iz originala na datum 17. 10. 2017. Pristupljeno 18. 5. 2017.
4. ↑  Erifzade. *Narimanov Avenue - the principles of architectural and planning solutions*. str. 111.
5. ↑  „gradostroitelstvo\_baku\_xix\_nachala\_xx\_vekov". www.azeribooks.narod.ru. Pristupljeno 28. 10. 2019.
6. ↑  „For the visitors". nationalmuseum.az. Arhivirano iz originala na datum 13. 05. 2016. Pristupljeno 22. 5. 2017.

Eksterni linkovi
----------------

***Narodni muzej umjetnosti Azerbejdžana*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice muzeja () () ()