recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Kriminologija** ("Crimen" latinski=zločin "logos" grčki=nauka) uopćeno je sintetička i samostalna nauka koja se bavi izučavanjem kriminaliteta kao društvene pojave, odnosno nauka koja izučava oblike ponašanja koji su inkriminisani i sankcionisani pozitivnim pravom u datom društvu.

Dva osnovna područja ove nauke su kriminalna etiologija, koja se bavi izučavanjem uzroka kriminaliteta i kriminalna fenomenologija, koja proučava pojavne oblike krivičnih djela. 
Kriminologija se prilikom proučavanja problema kriminaliteta, kao i druge nauke koristi različitim metodama, ali dvije osnovne metode su metod proučavanja individualnih slučajeva i metod proučavanja kriminaliteta kao masovne pojave.

Historijski razvoj kriminologije
--------------------------------

I prije nego se konstituisala kao samostalna nauka kriminološka problematika obrađivana je od strane raznih drugih nauka kao što su psihologija, filozofija, krivično pravo i drugih srodnih nauka. Problem i etiologiju su obrađivali i grčki mislioci Aristotel i Platon.

Međutim, kriminologija svoje ime prvi put dobija tek u 19. stoljeću. Naime, pojam kriminologije prvi put je upotrebljen od strane francuskog antropologa Paul Topinard u njegovom djelu "Antropologie". Italijanski pravnik, jedan od začetnika italijanske antropološke škole, Raffaele Garofalo preuzima pojam kriminologije i svom djelu daje naziv "Kriminologija". 
U početku razvoja kriminologije njen glavni zadatak je bio izučavanje ličnosti delikventa. Tek kasnije se počela više obraćati pažnja i na samo krivično djelo. Ove dvije pojave izučavane su sa različitih aspekata: biološkog, psihološkog,sociološkog i psihopatološkog što je dovelo do razvoja različitih kriminoloških disciplina kao što su: kriminalna antropologija, kriminalna psihologija, kriminalna biologija i druge.

Historijski razvoj kriminološke misli
-------------------------------------

U svom razvoju, kriminološka misao je prošla kroz tri glavne etape. Prva etapa obuhvata vremensko razdoblje u kome kriminologiji predhode filozofska i humanistička razmišljanja o kriminalitetu. Druga etapa nastaje u periodu francuske revolucije dok treća etapa počinje u posljednjoj trećini 20 stoljeća.

Kriminološke škole
------------------

Postoji nekoliko pravaca u historijskom razvoju kriminologije i kriminološke misli. Neke od škola su: 

* Klasična škola
* Pozitivistička škola
* Sociološka škola
* Čikaška škola

Povezano
--------

* Viktimologija
Lokacija Severnog toka
**Gasovod „Severni tok"** (rus. *Северный поток*) je gasovod između Ruskog grada Viborga i Nemačkog grada Grajfsvalda kojim se ruski gas transportuje u zapadnu Evropu. Dugačak je 1.224 kilometara. Predviđeno je da gasovod ima dve linije; prva je puštena u rad 8. novembra 2011. godine, a za drugu je predviđeno puštanje u rad 2012. godine. Svaka linije će imati kapacitet od 27,5 milijardi kubnih metara gasa godišnje. Ovaj gasovod je najduži gasovod na svetu koji ide ispod mora. Gasovod predstavlja novu maršrutu za izvoz ruskog prirodnog gasa u Evropu. Ovaj gasovod omogućava direktno dopremanje ruskog gasa preko Baltičkog Mora u Evropu, čime je izbegnut transport preko Ukrajine sa kojom je Rusija imala spor o ceni gasa.

Pre nastanka ovog gasovoda ruski gas je stizao u Evropu samo magistralnim gasovodom koji je bio postavljen preko kopna. Taj gasovod je prolazio preko teritorije Ukrajine i Belorusije. Ovaj gasovod je sagrađen da bi se smanjila zavisnost od nekih tranzitnih zemalja u kojima se pojavio problem cena prenosa gasa, što je u nekim slučajevima dovelo do potpunog prekida isporuke gasa u Evropu.

Projekat izgradnje gasovoda košta 7,4 milijarde evra. Gasovod je u vlasništvu firme Nord Stream AG nastao kao zajednički poduhvat ruske državne firme „Gasprom", nemačkih kompanija „Vinterštal" (podružnica BASFa) i „E.ON", holandske kompanije „Gasuin" i francuske GDF Suec.

Angela Merkel je na otvaranju prve linije gasovod nazvala „jednim od najvećih infrastrukturnih projekata našeg vremena".

Vidi još
--------

* Južni tok

Spoljašnje veze
---------------

***Sjeverni tok*** na Wikimedijinoj ostavi

* Zvanični sajt

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 242824041
* GND: 7863533-0

 |
*Ukoliko ste tražili Lokalizam (sociologija), vidite članak Lokalizam.*

 *Ukoliko ste tražili Lokalizam (ponašanje), vidite članak Lokalizam.*
**Lokalizam** (lat. *locus = mjesto, smještaj; lokalni = mjesni, prostorni, svojstven određenom mjestu*) – u lingvistici – se odnosi na mjesno ograničenje upotrebe specifičnih elemenata u lingvističkoj strukturi. Ograničenja se odnose na lokalno određeni raspon u kojem se pravila mogu primijeniti na određenu strukturu. Teorije transformacijske gramatike koriste sintaktičke lokalizme, uz ograničenja o izboru, sintaktičke obavezne forme i sintaktičke promjene.

U lingvistici, transformacijska gramatika ili transformacijsko-generativna gramatika je takva gramatika, posebno prirodnih jezika, koja uključuje korištenje definiranih operacija za tvorbu novih oblika od već postojećih. Ovaj koncept je formulirao Noam Chomsky.

Prema kraćoj verziji definicije, lokalizam je govorna ili kakva druga osobina nekog kraja, dijalektizam (lat.), riječ koja je u upotrebi u jednom lokalnom području, ili lokalna posebnost govora ili djelovanja.

Povezano
--------

* Tuđica
* Lingvistika
**Konspirativna teorija**, **konspiracionizam**  ili **teorija zavjere** je naziv za spekulacije koje su suprotstavljene široko uvriježenom (ili etabliranom) objašnjenju ili tumačenju nekih događaja ili niza događaja, te pretpostavljaju zavjeru vladajućih struktura s ciljem da se zavara javnost, odnosno uklone svi dokazi koji bi mogli osporiti "službenu" verziju. 

Bitna komponenta teorije zavere je da one koji u nju veruju, prema njihovim uverenjima, oslobađa svake odgovornosti za ono što rade.

Konspirativne teorije u pravilu osporavaju mogućnost da se određeni događaj zbio slučajno, ili da su njegovi neposredni sudionici u njemu imali glavnu i odlučujuću ulogu. Konspirativne teorije se nekada mogu razviti u složeni sistem kojim se objašnjava ne samo jedan, nego cijeli niz događaj, uključujući i cijelu historiju nekih država, organizacija ili civilizacija - u tom slučaju se koristi izraz tajna ili alternativna historija.

Moderna sociologija konspirativne teorije ponekad ubraja u tzv. urbane legende. Njihovi zagovornici se često optužuju za širenje paranoje, te izraz konspirativna teorija ima pejorativno značenje.

Najpoznatije teorije zavjere u historiji
----------------------------------------

* vezane uz eksploziju USS Maine (ACR-1)
* Teorije zavjere o atentatu na Johna F. Kennedyja
* Teorije zavjere o 11. septembru

Povezano
--------

* Cui bono
* Operacija pod lažnom zastavom

Izvori
------

1. ↑
2. ↑  Zoran Stokić, Savezničko bombardovanje Srbije

Vanjske veze
------------

* Zašto racionalni ljudi padaju na teorije zavere
* The Economics of Conspiracy Theories
* An Integral Approach to Conspiracy Theory Arhivirano 2006-05-05 na Wayback Machine-u
* On the hunt for a conspiracy theory, *CS Monitor* article
* 'The Paranoid Style in American Politics' Richard Hofstadter, Harper's 1964 November
* Amir Butler: Our Credibility Problem is a Conspiracy - A discussion of the spread of conspiracy theories in the Muslim community
* PanicWatch.org Arhivirano 2017-09-19 na Wayback Machine-u - Media panic, health scares, paranoia, and conspiracy theories
**Bjelouška** (ijek.) ili **belouška** (ek.), odn. **barska zmija** (lat. *Natrix natrix*) je vrsta zmije koja pripada familiji Colubridae i potfamiliji Aglypha.

Opis životinje
--------------

Iza glave, sa svake strane ima po jednu svetlu mrlju, polumesečastog oblika. Glava je inače trouglasta sa zaobljenom njuškom. Boja tela jako varira, uglavnom je gornja strana siva sa manjim crnim mrljama, dok je donja bela, takođe sa crnim mrljama. Postoji i potpuno crni varijetet. Najveća maksimalna dužina iznosi od 2 do 3 metra, ali je najčešće duga 1-1,5 m.

Ishrana
-------

Hrani se žabama i sitnim ribama koje guta žive, dok miševe i manje ptice najpre zadavi. Hrani se i daždevnjacima i punoglavcima koje lovi u potoku. Lovi tako što se prikrada ili juri svoj plen.

Razmnožavanje
-------------

Ženka u leto snese jaja na nekom toplom i vlažnom mestu. U tu svrhu može poslužiti đubrište i biljna trulež, jer truljenje oslobađa toplotu potrebnu za razvoj mladunaca. Jaja su obmotana mekanom opnom i često međusobno slepljena. Postoji verovanje da ova jaja imaju čudotvorne osobine, a nazivaju se „petlova jaja".

Stanište
--------

Živi u mirnim, sporotekućim vodama. Može se naći i po ljudskim naseljima, naročito oko staja. Od čoveka se brani siktanjem i ujedanjem ili izmetom, poput blavora.

Areal
-----

Jedna je od najčešćih neotrovnih zmija u Evropi. Ima je i u zapadnoj Aziji i severnoj Africi.

Izvori
------

1. ↑  Kalezić M. 2000. godine. Hordati (autorizovana skripta). Biološki fakultet: Beograd.
2. 1 2 3 4 5  Gojković M. 1953. Prirodopisni atlas: Gmizavci i vodozemci. Znanje: Beograd.
3. 1 2  Markon E, Monđini M. 2000. Sve životinje sveta. IKP Evro, Beograd.

Spoljašnje veze
---------------

***Bjelouška*** na Wikimedijinoj ostavi

* Vodozemci i gmizavci Evrope
* Gmizavci i vodozemci Velike Britanije
* „BBC Nature"
**Li Fuguo** (李輔國; 704 – 8. novembar 762), rođ. kao **Li Jingzhong** (李靜忠), od 757. do 758. poznat kao **Li Huguo** (李護國), formalno **Princ Chou od Bolua** (博陸醜王), bio je kineski dvorski eunuh u službi dinastije Tang. Politički uspon je počeo u službi Li Henga (budući car Suzong), krunskog princa za vrijeme vladavine njegovog oca cara Xuanzonga. Li Fuguo je podržao Li Hengovo preuzimanje prijestolja, kada je za vrijeme krvavog Anshi Ustanak, cijelo Carstvo bačeno u metež. S vremenom je postao izuzetno moćan zahvaljujući savezu sa Suzongovom suprugom caricom Zhang; kada se savez raskinuo, Li Fuguo je iskoristio carevu smrt 762. kako bi je ubio. U administraciji je Suzonogovog sina i nasljednika cara Daizonga je nakratko preuzeo najviše dužnosti, ali ga je car brzo smijenio a potom dao ubiti.

Izvori
------

1. ↑  兩千年中西曆轉換

* *Knjiga Tanga*, vol. 184 Arhivirano 2008-04-10 na Wayback Machine-u.
* *Nova knjiga Tanga*, vol. 208 Arhivirano 2012-09-11 na Archive.is-u.
* *Zizhi Tongjian*, vols. 218, 219, 220, 221, 222.
**Marina Oswald Porter**, rođena kao **Marina Nikolajevna Prusakova** (ruski: ) 17. jula 1941. u Severodvinsku, Arhangeljska Oblast, RSFSR, (tadašnji SSSR) je američka domaćica, najpoznatija kao udovica Lee Harveya Oswalda, bivšeg američkog marinca koji se službeno smatra ubico američkog predsjednika Kennedyja.

Marina Prusakova je odrasla u SSSR-u te je s majkom i očuhom živjela do dobi od 17 godina, kada se preselila kod strica Ilje Prusakova u Minsk gdje je studirala farmaciju. 17. marta 1961. je na jednom plesu upoznala Oswalda, koji se doselio u Minsk nakon bijega u SSSR. 30. aprila 1961. su se vjenčali, a 15. februara 1962. im se rodila kćer June Lee. Oswald je uskoro postao nezadovoljan životom u SSSR-u, te se zajedno s Marinom i kćeri vratio u SAD i nastanio u Dallasu. Marina Oswald je tamo 20. oktobra 1963. rodila još jednu kćer - Marinu Rachel.

Odmah nakon atentata je Marina Oswald stavljena pod zaštitu federalnih agenata koja je trajala sve dok nije dala detaljno svjedočanstvo Warrenovoj komisiji 1964. Tada, kao i prilikom svjedočenja pred kongresnim Odborom 1978. godine, je izjavila kako svog muža smatra odgovornim za ubistvo.

Godine 1965. se udala za Kennetha Johna Posnera s kojim je imala jednog sina. Od njega se razvela 1974. godine.

Često je gostovala u TV-emisijama posvećenima atentatu, da bi tek u posljednje vrijeme počela iznositi mišljenje kako joj je muž nedužan.

V. također
----------

* *Fatal Deception: Mrs. Lee Harvey Oswald*
* *Marina and Lee*, by Priscilla Johnson McMillan

Vanjske veze
------------

* Marina Oswald Porter na sajtu IMDb
***Winnie Winkle*** je američki strip autora Martina Brannera koji se kao serija objavljivao u *Chicago Tribuneu* od 1920. do 1996. Originalni naslov je bio ***Winnie Winkle the Breadwiner*** (sh. *Winnie Winkle hraniteljica doma*), a naslovna protagonistica je bila mlada neudata žena koja je morala zarađivati novac kako bi prehranila stare roditelje. Započet godinu dana nakon što su žene dobile pravo glasa u SAD, *Winnie Winkle* je svojim sadržajem značajno odražavao promjene u odnosu prema spolovima u tadašnjem društvu. Godine 1922. su Winkleovi usvojili dječaka s ulice po imenu Perry. Strip je doživio ogroman uspjeh i niz međunarodnih izdanja, uključujući tadašnju Jugoslaviju gdje ga je u Zagrebu od 1923. pa sve do travanjskog rata 1941. izdavao *Jutarnji list* pod naslovom ***Pustolovni Ivica***. Godine 1937. se lik Winnie udao za inženjera Willa Wrighta. Kada je lik Winnie zatrudnio - i to neposredno pred Willov odlazak u drugi svjetski rat - to je predstavljao presedan za likove u stripu, i zbog toga ga neke konzervativne novine nisu htjele objavljivati. Branner je radio strip sve do moždanog udara 1962. godine, kada ga je zamijenio Max van Bibber. Posljednji autor je bio Frank Bolle.

Izvori
------

Vanjske veze
------------

* Barnacle Press: *Winnie Winkle the Breadwinner* Arhivirano 2012-09-18 na Wayback Machine-u
* Frank Bolle: *Winnie Winkle* Arhivirano 2013-01-23 na Archive.is-u
**Karlo Bulić** (Trst, Austro-Ugarska danas Italija, 12. maj 1910. - Beograd, Jugoslavija, 19. oktobar 1986.) bio je hrvatski i jugoslovenski glumac, zapamćen po ulozi Dotura Luiđija u TV-seriji „Naše malo misto".

Biografija
----------

Karlo Bulić, rođen je 12. maja 1910. godine u Trstu, Italija, i bio je četvrti sin uglednog trgovca vina, rodom iz Dalmacije. Prvi svetski rat, kao i smrt njegovog oca 1918. godine kada je brod sa kojim je odlazio u Dalmaciju bio potopljen, zauvek su ga odvratili da postane pomorac.

Za sebe je jednom rekao da je hteo da bude i pomorac, možda slikar, pilot ili doktor, a da nije ni razmišljao da bude glumac:  

„*Ali, moj život je bio veoma buran, a priroda ni slučajno avanturistička. Ja sam zapravo strašljiv čovik. Ne volim ulaziti u avanture, u nepoznanice. A ipak, život me je uvik gura i gura, baš u takve situacije...*"

U „glumačke vode" ulazi, sredinom tridesetih, kada se pridružuje putujućoj glumačkoj skupini „Talija", a zatim, izbijanjem Drugog svetskog rata, u rat odlazi kao rezervista Kraljevske vojske, a potom se pridružuje partizanima.

Prvi posliratni angažman mu je u HNK u Splitu, pa u Zagreb, a odatle 1947. godine stiže u Beograd u tek osnovano Jugoslovensko dramsko pozorište (JDP). Prva uloga u JDP-u bila je na dan otvaranja tpozorišta u Cankarevom „Kralju Betajnove" u režiji Bojana Stupice 1948. godine. Otada je glumio svuda, ali je JDP ostalo njegovo matično pozorište sve do modlaska u penziju 1971. godine.

I pored mnogobrojnih uloga u pozorištu kao i na filmu, najveću popularnost i uloga koja mu je obeležila celokupnu karijeru bila je 1970. godina i uloga doktora Luiđija u seriji „Naše malo misto" po scenariju Miljenka Smoje, a u režiji Danijela Marušića. U vreme prikazivanja serije praznile su se ulice jugoslavenskih gradova, a Karlo Bulić i njegova partnerica Asja Kisić - Bepina postali su megazvezde.

A on je o toj ulogi rekao:   

„*To je moje proljeće, to su one crvene trešnje zakačene na uho djetinjstva. Žao mi je što sam s Luigijem ubio sebe. S novim se likovima trudim, pokušavam ubiti Luigija kojeg bih se rado otarasio, smeta mi.*"

Karlo Bulić se u svojoj karijeri istakao svojim ulogama u „Dundu Maroju", „Ribarskim svađama", „Kralju Liru", „Ledi", „Braći Karamazovima", „Don Karlosu", a osim glume, do 1962. godine je predavao masku i šminku studentima Pozorišne akademije u Beoradu.
Umro je 19. oktobra 1986. godine u Beogradu.

Filmografija
------------

* 1950 - Jezero
* 1951 - Bakonja fra Brne
* 1951 - Poslednji dan
* 1960 - Dan četrnaesti
* 1961 - Karolina Riječka
* 1961 - Nebeski odred
* 1962 - Medaljon sa tri srca
* 1964 - Lito vilovito
* 1965 - Ko puca otvoriće mu se
* 1968 - Goli čovik
* 1969 - Divlji anđeli
* 1977 - Letači velikog neba
* 1978 - Okupacija u 26 slika
* 1982 - Kiklop
* 1982 - Nedeljni ručak
* 1982 - Servantes iz Malog Mista
* 1984 - Pejzaži u magli
* 1984 - Zadarski memento

Eksterni linkovi
----------------

* Karlo Bulić na sajtu IMDb
|  |
| --- |
|  |

**Šeikat Šaib** (arapski: **مشيخة الشعيب** = *Mašjakhat aš-Šuajb*, engleski: *Sheikhdom of Shaib*), bio je vazalna feudalna država Britanskog Carstva koja je postojala od kraja 19. st. do 1967. godine na jugu Arapskog poluotoka istočno od luke Aden, kao dio **Protektorata Aden**. Danas je teritorij ovog bivšeg šeikata dio jemenske muhafaze Muhafaze Al Baida.

Historija
---------

Plemenski Šeikat Šaib postoji od 18. vijeka u planinama uz granicu sa Sjevernim Jemenom. 
Nakon što je Britanija zauzela luku Aden 1839. godine, željela je osigurati sigurnost na granicama te svoje krunske kolonije. Zbog tog je počela potpisivati Ugovore o zaštiti sa svim šeikatima i sultanatima u pozadini Adena, a krajem 19. vijeka i sa malim Šeikatom Šaib, tako je i on postao dio Protektorata Aden. Nakon toga je Šeikat Shaib 1960-ih bio član novostvorene britanske kolonijalne tvorevine Federacije Arapskih Emirata Juga, te potom i Južnoarapske Federacije.
Posljednji šeik ove feudalne države bio je *Jahja ibn Mutahar al-Sakladi* koji je razvlašten 1967. kad je ukinut Šeikat Šaib, te osnovana Narodna Republika Južni Jemen, koja se ujedinila s Sjevernim Jemenom 22. maja 1990. u današnju državu Republiku Jemen.

Šeici Šeikata Šaib
------------------

* Mani al-Sakladi, - oko 1850. - 1880.
* Ali ibn Mani al-Sakladi, - 1880. - 1915.
* Mutahar ibn Mani al-Sakladi, - 1915. - 1935.
* Muhamed ibn Mukbil al-Sakladi, - 1935. - 1948.
* Kasem ibn Mused ibn Ali al-Sakladi, - august 1948. - 1954.
* Jahja ibn Muhamed al-Sakladi, - 1955. - 30. mart 1963.
* Našir ibn Abd Alah al-Sakladi (umro 1965), -1963. - 7. jul 1965.
* Jahja ibn Mutahar al-Sakladi, - 10. jul 1965. - jun 1967.

Pogledajte i ovo
----------------

* Kolonija Aden
* Protektorat Aden
* Federacija Arapskih Emirata Juga
* Južnoarapska Federacija

Bibliografija
-------------

* R.J. Gavin: *Aden Under British Rule: 1839-1967*. London: C. Hurst & Company, 1975. ()
* WorldStatesmen - Države Protektorata Aden ()

Izvori
------

1. 1 2 3  States of the Aden Protectorates (sa portala WorldStatesmen) pristupljeno 14. 02. 2011.

Vanjske poveznice
-----------------

* Karta Arapskog poluotoka (1905.-1923.) sa državama Adenskog Protektorata
**Južni federalni univerzitet** (rus. *Южный федеральный университет*) je univerzitet u Rostovskoj oblasti u Ruskoj Federaciji. Univerzitet je pod drugim imenom počeo funkcionirati 1915. godine, a sa strukturnim promjenama 2006. dobio je sadašnje ime. Danas ga pohađa oko 45 000 studenata.

Istorija
--------

Univerzitet je započeo sa radom 1915. godine kada je zbog Prvog svjetskog rata dotadašnji ruski Univerzitet u Varšavi privremeno preseljen u Rostov na Donu, da bi 5. maja 1917. ruska privremena vlada odlučila zatvoriti Univerzitet u Varšavi sa privremenim sjedištem u Rostovu na Donu, i istoga dana na njegovom mjestu otvoriti Univerzitet u Rostovu na Donu kojemu je današnji univerzitet izravni nasljednik. U periodu od 1915. do 1917. pod njemačkom je okupacijom Univerzitet u Varšavi nastavio da djeluje i u samoj Varšavi, ali su na njemu ostali samo profesori Poljaci. U periodu Ruskog građanskog rata od 1917. do 1920. Rostov na Donu je bio pod kontrolom Bijele Armije tako da su se u tom razdoblju na univerzitetu našli mnogi profesori koji su bili raseljeni sa područja koja je već kontrolirala Crvena Armija. Crvena je Armija zauzela grad u januaru 1920. godine kada su u atmosferi građanskog rata i strane vojne intervencije sa institucije uklonjeni mnogi od profesora u čiju su lojalnost vlasti Sovjetskog Saveza sumnjale. 1925. univerzitet je preimenovan u Državni univerzitet sjevernog Kavkaza, sa namjerom da postane obrazovni centar Sjevernokavkaškog kraja koji se sastojao od današnjeg Južnog federalnog okruga uključujući Krim i Sjevernokavkaškog federalnog okruga.

Izvori
------

1. ↑  „Facts and Figures on Southern Federal University". Official website of SFedU. Arhivirano iz originala na datum 2012-08-01. Pristupljeno October 15, 2011.

Vanjske veze
------------

***Južni federalni univerzitet*** na Wikimedijinoj ostavi

* www.sfedu.ru

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 138773509
* LCCN: no2008165280
* ISNI: 0000 0001 2172 8170
* GND: 10358184-4

 |
**Oogamija kod životinja**:   
mali pokretni spermatozoid na površini jajne ćelije
**Oogamija** je poznati oblik spolnog razmnožavanja. To je oblik anizogamije (heterogamija), u kojem je ženski gamet (npr. jajna ćelija) znatno veća od muških gameta i nepokretna je. Muške spolne ćelije su obično vrlo pokretljivi spermatozoidi, u konkurenciji za oplodnju nepokretnog jajeta.

Za razliku od izogamije, ove spolne ćelije su specijalizirane. Jajašce sadrži gotovo sve materijale koji će biti potrebne zigotu nakon oplodnje, ali je nepokretno. Spermatozoid ne sadrži gotovo ništa drugo nego muški genetički doprinos zigotu, ali njegovo putovanje je potrebno da spoji odgovarajuće gamete. Prevalencija oogamije u viših životinja dovodi do zaključka da je ova specijalizacija spolnih ćelija rezultat potrebe za bolje obavljanje glavne funkcije, efikasnije nego one koju mogu se obavljati isogameti, posebno sposobnost koncentracije visoke energetske supstance u manjem broju jaja.

Oogamija se pretežno se javlja u životinja, ali se može naći kod mnogih protista, određenig grupa algi (*Ochrophyta*, *Charophyta*), i nekih drugih biljaka, kao što su mahovine i paprati, te neke gimnosperme. kao cikade i ginkgo.

Kod nekiih algi, a najviše gimnospermi i svih angiospermi, varijacija oogamje se javlja gdje su nonpokretne i ćelije sperme.

Po svemu sudeći, izogamija je prva faza spolnog razmnožavanja. Ovaj oblik reprodukcije se samostalno razvio u nekoliko skupina anizogamije sa gametima muškog i ženske tipov oogamije. Postoji dobar argument da je ovaj obrazac je vođen fizičkim ograničenjima mehanizama kojima su, za spolno razmnožavanje, neophodna dva različita gameta.

Povezano
--------

* Gamet
* Zigot
* Anizogamija
* Izogamija
**Baranjsko-Bajska Srpsko-Mađarska Republika** (mađarski **Baranya-Bajai Szerb-Magyar Köztársaság** [ˈbɒrɒɲɒ ˈbɒjɒi ˈsɛrb ˈmɒɟɒr ˈkøztaːrʃɒʃaːg]), samoproglašena država osnovana u Pečuju 14. avgusta 1921. Njenu teritoriju su činili severni delovi geografskih regija Baranje i Bačke.

Istorija
--------

Posle vojnog poraza Austrougarske u oktobru 1918, teritorija Baranje i Bačke je bila pod kontrolom vojske Kraljevine Srbije i pod administrativnom upravom vojvođanskih Srba, koji su 25. novembra 1918. proglasili prisajedinjenje ovih područja Kraljevini Srbiji i formirali autonomni region pod nazivom Banat, Bačka i Baranja. 1. decembra 1918. ovaj region (kao deo Kraljevine Srbije) ulazi u sastav Kraljevstva Srba, Hrvata i Slovenaca.

Posle poraza Mađarske Sovjetske Republike na čelu sa Belom Kunom u leto 1919. mnogi komunistički disidenti iz Budimpešte, bežeći od „belog terora" admirala Mikloša Hortija, emigrirali su u Baranju, gde im je gradonačelnik Pečuja, Bela Linder, pružio utočište. 

Mirovna konferencija u Parizu dodelila je severne delove Baranje i Bačke Hortijevoj Mađarskoj. Ova odluka izazvala je generalni štrajk i masovne demonstracije u Pečuju, a protesti su kulminirali velikom narodnom skupštinom 14. avgusta 1921, na kojoj je pred 30.000 ljudi slikar Petar Dobrović predložio osnivanje nezavisne republike koju bi činili delovi Baranje i severni delovi Bačke oko Baje. Njegov predlog je prihvaćen, a Petar Dobrović je postao predsednik Izvršnog komiteta nove republike. 

Vlasti nove republike nisu, međutim, uspele da dobiju međunarodno priznanje svoje nezavisnosti, pa su posle povlačenja vojske Kraljevine SHS, koja je štitila republiku, Hortijeve snage ušle u Pečuj i okončale Srpsko-mađarsku republiku.

Teritorija kratkotrajne republike (14-21. avgust 1921.) je još 1920. godine po Trijanonskom sporazumu dodeljena Hortijevoj Mađarskoj, dok su južni delovi Bačke i Baranje ostali u sastavu Kraljevstva SHS. Međutim, vojna i civilna uprava Kraljevstva SHS nije se povukla iz severne Baranje i Bačke sve do 1921. Danas su ovi severni delovi Baranje i Bačke u sastavu Mađarske.

Stanovništvo
------------

Većinu stanovništva republike činili su Mađari, a u njoj je bilo i Srba, Hrvata, Šokaca, Bunjevaca, Nemaca, Jevreja, i drugih.

Predsednik
----------

Predsednik Izvršnog komiteta (14—21. avgust 1921), odnosno Predsednik Republike bio je Srbin Petar Dobrović (1890—1942).

Vidi još
--------

* Republika Prekmurje

Izvori i reference
------------------

* Dimitrije Boarov, Politička istorija Vojvodine, Novi Sad, 2001.

1. ↑  Homepage - www.talmamedia.com Arhivirano 2008-03-29 na Wayback Machine-u, Pristupljeno 25. 4. 2013.
2. ↑  Homepage - www.talmamedia.com Arhivirano 2012-12-16 na Archive.is-u, Pristupljeno 25. 4. 2013.

Spoljašnje veze
---------------

***Srpsko-Mađarska Republika Baranja-Baja*** na Wikimedijinoj ostavi

* WorldStatesmen - Mađarska
* Mapa
* Zaboravljena srpsko-mađarska republika, Srpske narodne novine (Budimpešta)[*mrtav link*]
Logo i bedž SFOR-a
**SFOR** (engl. *The Stabilisation Force*, Stabilizacijske snage) je skraćena oznaka os **S**tabilization **FOR**ce, koje su bile multinacionalne vojne jedinice u Bosni i Hercegovini pod komandom NATO-a, koje su formirane kao podrška i zaštita Daytonskog sporazuma.

SFOR je djelovao pod službenim nazivom *Operacija zajednička straža* (*Operation Joint Guard*), od 21. decembra 1996. do 19. juna 1998.) i pod imenom *Operacija zajedničko skivanje* (*Operation Joint Forge*) u periodu od 20. juna 1998. do 2. decembra 2004. godine.

Od članica NATO alijanse, vojne snage dale su: Belgija, Češka, Danska, Francuska, Grčka, Holandija, Island, Italija, Kanada, Norveška, Njemačka, Poljska, Portugal, SAD, Španija, Turska i Ujedinjeno Kraljevstvo.

Od zemalja izvan NATO-a, uključivale su se: Albanija, Australija, Austrija, Argentina, Bugarska, Estonija, Finska, Irska, Latvija, Litvanija, Malezija, Maroko, Rumunija, Rusija, Slovačka, Slovenija i Švedska.

Zapovjednici SFOR-a, koji su složili po jednu godinu, su bili: general William Crouch, general Eric Shinseki, general Montgomery Meigs, general-potpukovnik Ronald Adams, general-potpukovnik Michael Dodson, general-potpukovnik John Sylvester, general-potpukovnik William E. Ward i general-major Virgil Packett.

Broj trupa je 2002. godine smanjen na 12.000 vojnika, potom dvije godine kasnije (2004.) na svega 7000 vojnika. SFOR je naslijedio IFOR, a zamjenjen je EUFOR-om, snagama Evropske Unije 2. decembra 2004. godine.

SFOR je bio podjeljen u tri operacione zone:

* Mostar MNB(S) - italijanska, fracuska i španska zona
* Banja Luka MND(W)- britanska, kanadska i holandska zona
* Tuzla MND(N)- američka, poljska, ruska i švedska zona.

Povezano
--------

* NATO
* UNPROFOR
* IFOR
* KFOR
* EUFOR

Literatura
----------

1. ↑  Phillips, R. Cody. *Bosnia-Herzegovina: The U.S. Army's Role in Peace Enforcement Operations 1995-2004*. Washington, D.C.: United States Army Center of Military History. CMH Pub 70-97-1. Arhivirano iz originala na datum 2007-12-14. Pristupljeno 2017-03-08.
2. ↑  Lambert, Nicholas (2002). „Measuring the success of the NATO operation in Bosnia and Herzegovina 1995–2000". *European Journal of Operations Research* **140** (2): 459-481. DOI:10.1016/S0377-2217(02)00083-8.

Vanjske veze
------------

***SFOR*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službena stranica SFOR-a ((en))
Pogled na *Hors gards*
**Gardijski konjički manjež** (engl. ) predstavlja veliki paradni prostor u centralnom delu Londona (Engleska), smešten između Ulice Vajthol i Parka Sent Džejms. Područje se koristi u razne namene još od 17. veka. Ime duguje vojnicima, odnosno konjičkoj straži koja je predstvaljala lično obezbeđenje tadašnjih britanskih vladara i pod sadašnjim imenom poznato je od 1745. godine

U početku to je bilo dvorište Palače Whitehall, u kojem su se u vreme vladavine Henrija VIII održavala viteška nadmetanja, a nešto kasnije postaje tradicionalnim mestom rođendanskih proslava kraljice Elizabete I. Od tada tradicionalno svake godine povodom rođendana britanskog monarha tu se održavaju vojne parade svih vojnih regimenti vojski Komonvelta.

Tokom većeg dela druge polovine 20. veka Hors gards je uglavnom služio kao parkiralište za oko petstotinjak državnih službenika i u tom periodu je bio poznat kao *Grejt perk* (engl. ). Nakon bombaškog napada IRA-e od 7. februara 1991. na Dauning strit koji je izveden iz vozila parkiranog upravo tu, vlasti Londona su odlučile da ovo područje ponovo pretvore u javnu površinu. Uprkos žestokom protivljenju zbog gubitka parking prostora, u martu 1997. Hors gards je proglašen područjem od nacionalnog značaja i vraćena mu je prvobitna namena, a pristup vozilima je strogo zabranjen.

Olimpijski Hors gards
---------------------

Tokom Letnjih olimpijskih igara 2012. na Hors Gardsu će se održavati takmičenja u odbojci na pesku. Za tu priliku instaliran je montažni teren za odbojku na pesku sa tribinama u dva nivoa kapaciteta 15.000 mesta, a postavljena su i četiri reflektora. Za potrebe turnira dovezeno je preko 5.000 tona peska. Na manježu su postavljena još dva manja terena za treninge, te još šest dodatnih terena u susednom Sent Džejms parku.

Panorama Hors Gard parejda.

Spoljašnje veze
---------------

***Horse Guards Parade*** na Wikimedijinoj ostavi

| * p
* r
* u
Sportski objekti na Letnjim olimpijskim igrama 2012. u Londonu |
| --- |
| Olimpijski park | London Aquatics Centre • Basketball Arena (London) • London Velopark • Eton Manor • Copper Box • Olympic Stadium (London) • Riverbank arena (London) • Water Polo Arena |
| Zona River | ExCeL London • Greenwich Park • O2 arena (London) • Royal Artillery Barracks |
| Zona Central | All England Lawn Tennis and Croquet Club • Earls Court Exhibition Centre • Horse Guards Parade • Hampton Court Palace • Hyde Park, London • Lord's Cricket Ground • Maratonska staza na Letnjim olimpijskim igrama 2012. • Regent’s Park • Wembley Arena • Wembley Stadium |
| Objekti van Londona | Eton Manor • Hadli Farm • Lee Valley White Water Centre • Weymouth and Portland National Sailing Academy |
| Fudbalski stadioni | Ricoh Arena • Hempden park • Millennium Stadium • Old Trafford • St James' Park |
**Adolf Saks** (6. novembar 1814 — 7. februar 1894) je bio belgijski dizajner muzičkih instrumenata, najpoznatiji po tome što je izmislio saksofon.

Biografija
----------

Adolf Saks je rođen 1814. godine u Dinanu u Belgiji. Otac mu se zvao Šarl Žozef Saks i takođe je bio dizajner muzičkih instrumenata. U 24. godini života unapredio je dizajn bas-klarineta. Potom se preselio u Pariz gde je radio na čitavom setu instrumenata. Stvorio je sakshornu (od vojničke trube), saksov rog (duvački instrument sa ventilima) i flugelhornu koja je preteča modernog eufonijuma. Izmislio je i sakstrombu sa ventilima i užim otvorom od saksovog roga, a i klarinet-burdon, preteču kontrabas klarineta. Međutim, Adolf Saks je najpoznatiji po izumu saksofona. Godine 1842. kompozitor Hektor Berlioz napisao je odobrenje za saksofon. Od 1842. do 1846. godine Saks je izmislio čitav asortiman saksofona. Otkriće saksofona donelo je Saksu ugled zahvaljujući kome je 1857. godine postao učitelj na Pariskom konzervatorijumu. Saks je nastavio da osmišljava instrumente do kraja svog života. Umro je u Parizu 7. februara 1894. godine. Sahranjen je na groblju Monmartr.

Ostali instrumenti Adolfa Saksa
-------------------------------

* SakstrombaSakstromba
* SakshornaSakshorna
* SakstubaSakstuba

Literatura
----------

* *Adolphe Sax*, Malou Haine, Ed. Bruxelles University, 1980
* *Sax, Mule & Co*, Jean-Pierre Thiollet, Paris, H & D. ISBN 978-2-914266-03-1
* *Adolphe Sax 1814-1894 — His Life and Legacy*, Wally Horwood, Ed. Egon Publishers Ltd. ISBN 978-0-905858-18-0
* *The Cambridge Companion to the Saxophone*, Richard Ingham Ed. Cambridge University Press 1998.

Vanjske veze
------------

***Adolphe Sax*** na Wikimedijinoj ostavi

* Pictures of four Sax Saxophones (circa 1858–76) Arhivirano 2015-11-09 na Wayback Machine-u
* Chisholm, Hugh, ur. (1911) „Sax, Antoine Joseph" *Encyclopædia Britannica Eleventh Edition* (11th izd.) Cambridge University Press
* Adolphe Sax na Find a Grave
***Christy*** je američka dramska TV-serija koja se emitirala na programu CBS-a od 1994. do 1995. godine.

*Christy* se temeljila na istoimenom romanu kršćanske spisateljice Catherine Marshall, u kome je ona bila opisala doživljaje svoje majke - učiteljice u zabitom planinskom kraju Appalachiana.

Glavna junakinja serije bila je Christy Huddleston (Kellie Martin), nova učiteljica koja je došla u fiktivno selo Cutter Gap u državi Tennessee godine 1912. Epizode su opisivale odnos nje kao stranca i obrazovane žene s jedne te žitelja sela koji su još bili vjerni tradicionalnom načinu života uključujući krvnu osvetu i narodnu medicinu. Osim nje strancima u toj zajednici su se osjećali svećenik (Randall Batinkoff), škotski agnostički liječnik i kvekerka (Tyne Daly). Iako je naglašavala kulturni i svjetonazorski sukob, serija je sve likove prikazivala s dosta simpatija, odnosno pokazivala razumijevanje za tradicionalni način života.

Serija je prije svega bila namijenjena porodičnoj publici te je među konzervativnim dijelom javnosti dobila snažne poklonike. Međutim, gledanost nije bila toliko velika da bi opravdala dalje snimanje, koje je prekinuto upravo u ključnom trenutku za rasplet.

Glumačka postava
----------------

* Kellie Martin kao Christy Huddleston
* Randall Batinkoff kao Včć. David Grantland
* Stewart Finlay-McLennan kao Dr. Neil MacNeill
* Tyne Daly kao Alice Henderson
* Emily Schulman kao Ruby Mae Morrison
* Tess Harper kao Fairlight Spencer
* LeVar Burton kao Daniel Scott (Sezona 2)

TV-filmovi
----------

Godine 2000. je ION Television (nekadašnja mreža PAX) producirala tri TV-filma temeljena na seriji kako bi njenim fanovima omogućila da vide završetak priče. Dana 19.11. 2000. PAX je emitirao *Christy: Return to Cutter Gap*, a godinu danas kasnije su dva filma emitirana kao dvodijelna mini-serija pod nazivom *Christy, Choices of the Heart*. Prvi dio pod naslovom *Christy: A Change of Seasons* je emitiran 13.5. 2001. a drugi dio *Christy: A New Beginning* dan kasnije. Stewart Finlay-McLennan je bio jedini član originalne glumačke postave koji je nastupio u tim TV-filmovima.

Eksterni linkovi
----------------

* *Christy* na sajtu IMDb
* Catherine Marshall (autorica romana) na sajtu IMDb
* *Christy: The Movie* na sajtu IMDb
* Christy (1994, TV Show) from TVGuide.com
* Christy.tv homepage Arhivirano 2006-10-05 na Wayback Machine-u
* Fan Site for Christy and McNeill
* Catherine Marshall's Masterpiece: Christy
|  |
| --- |
|  |

**Vahidski Sultanat Azan** (arapski: وحيدي سلطنة عزان ) ili samo **Vahidski Azan** (engleski: Wahidi Azzan), prostirao se na istoku britanskog Protektorata Aden uz obale Indijskog oceana i unutrašnjost Južnog Jemena. Danas je teritorij ovog bivšeg sultanata dio jemenske Muhafaze Šabva.

Historija sultanata
-------------------

Vahidski sultanat Azan bio je feudalna država vladara plemena Vahidi (Wahidi) sa sjedištem sultana u gradu Azanu, koji je egzistirao od 1830 do 1881 godine. Sultanat Azan nastao je kao rezultat podjele starog Vahidskog sultanata, u četiri sultanata; Vahidski sultanat Azan, Vahidski Vilajet Bir Ali , Vahidski Sultanat Haban i Vahidski Sultanat Balhaf 1830 godine. 

Sultan Abdulah Umar, koji je na čelo Vahidskog sultanata Balhaf, stupio 1881, uspio je iste godine 4. maja 1881 ujediniti Vahidske sultanate; Balhaf i Azan, time je Sultanat Azan prestao postojati.
Vahidski sultanat potpisao je neformalni sporazum o zaštiti s Britanijom 1888 godine i postao dio Protektorata Aden, sve do 1917, od 1917-1937 je bio dio Zapadnog Adenskog protektorata, a zatim Istočnog Adenskog Protektorata (1937-1961). 

Sultanat je 1967 ukinut, tad je osnovana Narodna Republika Južni Jemen, koja se ujedinila s Sjevernim Jemenom 22. maja 1990 u današnju državu Republiku Jemen.

Sultani Vahidskog sultanata Azar
--------------------------------

* Ali ibn Ahmed al-Vahidi , oko 1830- 18..
* Muhsin ibn Ali al-Vahidi, 1850-1870
* Abd Alah ibn Umar al-Vahidi, 1870-1885
* Abd Alah ibn Salih al-Vahidi, od 1. januara 1885 - do 30. januara 1885

Bibliografija
-------------

* R.J. Gavin: *Aden Under British Rule: 1839-1967*. London: C. Hurst & Company, 1975. ()
* WorldStatesmen - Države Protektorata Aden ()

Izvori
------

1. 1 2 3  States of the Aden Protectorates (sa portala WorldStatesmen) pristupljeno 14. 02. 2011.

Vanjske poveznice
-----------------

* Karta Arapskog poluotoka (1905.-1923.) sa državama Adenskog Protektorata
* Zastava Vahidskog Sultanata Azan
**St Agnes Plejs** (en: *St Agnes Place*) je bila skvotirana ulica u Keningtonu, u južnom Londonu. koja se preko trideset godina opirala rušenju. Bob Marli je svojevremeno tu živeo, što je ostavilo jak uticaj, tako da se ovde mogao slušati rasta radio i neometano pušiti marihuana.

Istorijat
---------

Ulica je prvi put bila skvotirana 1969. kad ju je gradsko veće predvidelo za rušenje. Tada napuštene i ruinirane građevine su bile potpuno obnovljene od strane skvotera.

1977. dolazi do pokušaja iseljenja, pri čemu su mnoge građevine srušene, a većina žestoko oštećena. Posle odustajanja vlasti od iseljenja, stanovnici su ih ponovo obnovili.

Neki od zajedničkih projekata St Agnes Plejsa sa bili:

* udomljavanje beskućnika
* socijalni centar
* slobodne žurke
* slobodni rasta radio
* rastafarijanska zajednica
* prostor za muzičare i umetnike

Bob Marli je tamo boravio nekoliko puta tokom 1970-ih. St Agnes mesto je imalo rastafarijansku zajednicu sa rastafarijanskim hramom i društvenim centrima.

> To je izraslo u jedinstvenu zajednicu u Londonu. Mogao si slobodno da ušetaš u komšijsku kuću. Ljudi su se osećali sigurno, nije bilo pljački ovde. Mislim da mnogo stvari društvo u celini može da nauči iz primera ove ulice.
> 
> – stanovnik Seint Agnes Plejsa

Novembra 2005. gradska vlast najzad dobija sudski nalog za iseljenje stanovnika 21 objekta. Masovno iseljenje je izvršilo 200 specijalnih policajaca 29. novembra 2005.

Spoljašnje veze
---------------

***St. Agnes Place*** na Wikimedijinoj ostavi

* St Agnes Plejs zvanični sajt
* St.Agnes Plejs na Indimediji
* Rasta skvoteri se bore protiv iseljenja Guardian.co.uk
* Iseljen najstariji skvot u Londonu vest sa BBC-a

| * p
* r
* u
Skvotovi |
| --- |
| 
ABC No Rio • 
AKC Akcija • 
ASCII • 
Anatopija • 
Blauwe Aanslag • 
Bussana Vecchia • 
Can Masdeu • 
Can Pasqual • 
Centro Popolare Autogestito • 
Cine Princesa • 
DžKC • 
Ernst-Kirchweger-Haus • 
ELF eksperiment • 
Ex-Steffi • 
Elektromadonna • 
EuroDusnie • 
Grande Hotel Beira • 
Hafenstrasse • 
Köpi • 
KTS (Freiburg) • 
KUDRUC • 
Karlo Rojc • 
Kristijanija • 
Kulturzentrum Reithalle • 
Kunsthaus Tacheles • 
Leonkavalo • 
Londonski socijalni centar • 
Metelkova mesto • 
Molino • 
NDSM • 
Navalkejigo • 
Prestes Maia • 
Rampart socijalni centar • 
Rebel House • 
Rote Fabrik • 
Rote Flora • 
Slaakhuys • 
St. Agnes Place • 
Ungdomshuset • 
Univerzalna ambasada • 
Užupis • 
Villa Amalia • 
Vila Kiseljak • 
Villaggio Globale
 |  |
***Zvezde su oči ratnika*** je jugoslovenski igrani film snimljen 1972. godine u režiji Branimira Torija Jankovića. Po žanru je drama, a radnja se događa za vreme Drugog svetskog rata u jednom srpskom selu, čijeg su omiljenog učitelja Nemci uhapsili pod sumnjom da sarađuje sa pokretom otpora. Protagonisti su tamošnja deca koja, inspirisana legendom o tome da se ratnik posle smrti pretvara u zvezdu, odlučuju žrtvovati svoje živote kako bi spasili njegov.

Radnja
------

Deca iz jednog srpskog sela su za vreme Drugog svetskog rata htela da postanu zvezde, prema verovanju starih ratnika kad ratnik pogine, rodi se zvezda, kad pogine četa sazvežđe! Seljaci se kolebaju da davanjem potpisa spasu učitelja od streljanja. Potpise za svog učitelja stavljaju đaci. Nemci dolaze po potpisnike, a stari ratnici izvrše zamenu i umesto dece oni odlaze u smrt.

Uloge
-----

| Glumac | Uloga |
| --- | --- |
| Adem Čejvan | Srbislav Vuletić |
| Mira Stupica | Nana |
| Velimir Bata Živojinović | Učitelj Mladen |
| Dragomir Felba | Boško |
| Rade Šerbedžija | Učitelj Rade Đokić |
| Ljubomir Ubavkić Pendula | Lazar Popadić |
| Vasa Pantelić | Sveštenik |
| Janez Vrhovec | Nemački oficir |
| Miloš Kandić | kamenorezac Boriša |
| Branislav Ciga Milenković | Marko |
| Mirko Babić | Jovan Ž. Krstić |
| Rastislav Jović | Nemački vojnik |
| Ljiljana Jovanović | Starica |
| Gizela Vuković | Seljanka |

Spoljašnje veze
---------------

* *Zvezde su oči ratnika* na IMDb-u ()
Francuski prosvjetitelj, Pierre-Simon Laplace, formulirao je misaoni eksperiment koji će u povijesti ostati zapamćen kao Laplaceov demon.
U povijesti znanosti, **Laplaceov demon** se smatra prvom objavljenom artikulacijom kauzalnog ili znanstvenog determinizma, a konstruirao ga je Pierre-Simon Laplace 1814. godine. Prema kauzalnom determinizmu, ako bi postojao netko tko bi znao preciznu lokaciju i moment sile svakog atoma u svemiru, znao bi njihove prošle i buduće vrijednosti u bilo kojem vremenskom trenutku. Vrijednosti se mogu izračunati pomoću zakona klasične mehanike.

Misaoni eksperiment je verbaliziran na sljedeći način:

> Trenutno stanje svemira možemo promatrati kao posljedicu njegove prošlosti i uzrok njegove budućnosti. Intelekt koji bi u danom trenutku poznavao sve sile koje pokreću prirodu i sve položaje svih stvari od kojih je priroda sačinjena, još ako bi taj Intelekt bio toliko osebujan da analizira sve te podatke, mogao bi u jednoj formuli objedniti kretanja kako najvećih objekata u svemiru tako i ona najsitnijeg atoma; za takav Intelekt, ništa ne bi bilo neodređeno, a budućnost bi, kao i prošlost, bila pred njegovim očima.
> 
> – Pierre Simon Laplace, *Filozofski esej o vjerojatnostima*

Taj Intelekt se danas najčešće naziva Laplaceovim demonom (mada ga je Hans Reichenbach nazvao i **Laplaceovim nadčovjekom**). Sam Laplace, doduše, nije koristio naziv "demon", koji je nastao tek kasnije. Termin kojeg u izvornom tekstu koristi Laplace je - *Une intelligence*.

Zanimljivost
------------

* U sklopu Digimon franšize, Digimon po imenu AncientWisemon posjeduje napad po imenu **Laplace no Ma**, što u prijevodu s japanskog znači Laplaceov demon. Pomoću tog napada, AncientWisemon precizno izračuna koordinate spiritualnog svijeta i svog protivnika vječno zatvori u taj svijet.
**Sonja Hlebš** (Kranj, 23. mart 1927 - Švicarska, 31. august 2005) bila je slovenska i jugoslavenska glumica. Zbog markantnog fizičkog izgleda je 1950-ih uživala status jedne od prvih velikih zvijezda jugoslavenske kinematografije, često dobijajući uloge vamp žena i zavodnica. Osim bavljenja glumom se bavila i književnošću, te su joj pod pseudonimom *Sonja Rudolf* objavljene kratke priče u *Politici*. Karijeru je prekinula 1960-ih zbog bolesti.

Supruzi su joj bili glumci Bert Sotlar i Ljubiša Jovanović.

Uloge
-----

|  |
| --- |
| **Filmografija glumice Sonje Helbš**  |
| God. | Naziv | Uloga |
| 1950. | Crveni cvet | Žena u Gestapou |
| 1951. | Poslednji dan |
| 1956. | Poslednji kolosek | Beba |
| 1960. | Drug predsednik centarfor | Lolita |
| 1960. | Diližansa snova | Majorica |
| 1961. | Leto je krivo za sve |
| 1961. | Velika turneja |
| 1961. | Dan četrnaesti | barska dama |
| 1962. | Zvižduk u osam | sekretarica |
| 1965. | Čovik od svita |
| 1965. | Mrtvima ulaz zabranjen |
| 1966. | Pre rata | Rina |
| 1966. | The boy cried murder | Marijana |
| 1966. | Druga strana medalje | Silvija |
| 1968. | Kad golubovi polete | bakina unuka |

Spoljašnje veze
---------------

* Sonja Hlebš na sajtu IMDb
**Dr. Ivan Novak** (Macinec, 1884. - Čakovec, 1934.), hrvatski pravnik, publicist, književnik i političar. Kao narodni preporoditelj najzaslužniji je za oslobođenje i priključenje Međimurja Hrvatskoj, nakon što je u više dužih razdoblja tijekom nekoliko prethodnih stoljeća povremeno bilo pod ugarskom upravom.

Biografija
----------

Istaknut borac za hrvatsku nacionalnu ideju u Međimurju. Bio je organizator vojnog pohoda hrvatske vojske za oslobođenje od Mađara
i priključenje matici zemlji 24. prosinca 1918. godine. Njegovom je zaslugom Međimurje doživjelo svoj povijesni Badnjak 1918. godine, kada je izbavljeno od mađarske vlasti te se vraća matici Hrvatskoj.

Dr. Ivan Novak je bio prvi građanski povjerenik za Međimurje. Organizirao je cjelokupni javni, gospodarski i politički život u Međimurju, te mu dao snažni hrvatski pečat.

Dana 9. siječnja 1919. na trgu ispred franjevačke crkve u Čakovcu održana je javna opća skupština. Na toj skupštini donijeta je Rezolucija o odcjepljenju Međimurja od mađarske države.

Tom Rezolucijom kao i narodnim pjesmama Međimurja zabilježenim u zbirkama Dr. Vinka Žganca u Trianonu se dokazivalo da u Međimurju ne žive Mađari nego Hrvati čemu svjedoči i ovaj citat: 

> *Hrvati iz cielog Međimurja, pred cielim svietom otvoreno, odlučno, jednodušno i samasviesno izjavljuju: Za uvek se odcjepljujemo ad mađarske države, kojoj smo do sodo pripadali samo pod utjecajem sile i protiv svoje volje.*
> 
> 

Godine 1998. dakle na osamdesetu godišnjicu pripojenja Međimurja Hrvatskoj tadašnji zamjenik župana Međimurske županije Dragutin Lesar daje prijedlog *obilježavanja 80. godišnjice pripojenja Međimurja Hrvatskoj* Skupštini Međimurske županije koja ga i prihvaća.

Tom je prilikom na grob Dr. Ivana Novaka i njegove supruge Mile vraćen spomenik u obliku lava, djelo kipara Frana Kršinića dovršeno 1935. godine kojeg su pripadnici mađaronske ekstremeističke organizacije „Štuka" srušili, po jednim 1941. a po drugim izvorima 1942. godine.

Vanjske veze
------------

***Ivan Novak*** na Wikimedijinoj ostavi

* Dr. Ivan Novak - suvremenik prvoga novca Međimurja Arhivirano 2007-02-13 na Wayback Machine-u
* Dr. Ivan Novak - nacionalni osloboditelj i preporoditelj Međimurja
* Dr. Ivan Novak - osobni osvrt Dragutina Lesara
**Eille Norwood**, rođen kao **Anthony Edward Brett** (York, 11. listopada 1861. - London, 24. prosinca 1948.) je bio britanski filmski i kazališni glumac koji je većinu svoje karijere proveo glumeći slavnog detektiva Sherlocka Holmesa u Stollovom serijalu nijemih filmova. Rođen u Yorku kao Anthony Edward Brett, izgleda da je pseudonim preuzeo od imena svoje prijateljice Eileen i imena grada Norwooda. Od 1921. do 1923. Norwood je Holmesa tumačio u ukupno 47 filmova (45 kratkih i 2 dugometražna) koje su režirali Maurice Elvey i George Ridgwell. U 46 filmova, dr. Watsona tumačio je Hubert Willis, dok ga je u posljednjem filmu tumačio Arthur Cullin. Uzevši u obzir da u tom periodu nisu bile napisane sve priče o detektivu, Norwood je do danas glumac koji je Holmesa portretirao najviše puta u tada postojećim pričama. Norwoodova interpretacija je u to vrijeme bila jako popularna te je čak i sam Doyle bio oduševljen njome.

Izabrana filmografija
---------------------

* *The Tavern Knight* (1920)
* *Gwyneth of the Welsh Hills* (1921)
* *The Hound of the Baskervilles* (1921)
* *The Sign of Four* (1923)

Vanjske poveznice
-----------------

* Eille Norwood na sajtu IMDb
| **Han Chengdi** (漢成帝) |
| --- |
| Porodično ime: | Liu (劉 liú) |
| Osobno ime: | Ao (驁 py. ào) |
| Posthumno ime:(full) | Xiaocheng (孝成, xiào chéng)"očeljubiiv i uspješan" |
| Posthumno ime:(short) | Cheng (成, chéng)"uspješan" |
|

**Car Cheng od Hana** (51. pne.–7. pne.) bio je kineski car iz dinastije Han koji je vladao od 33. pne. do 7. pne. Pod njegovom vladavinom režim dinastije Han je počeo slabiti uz istovremeno jačanje klana Wang, koje je bilo započelo u doba prethodnog vladara - cara Yuana. To je dovelo do širenja korupcije u carskoj upravi i niza pobuna širom zemlje. Cheng je također upamćen kao vladar koji se više zanimao za žene nego za državne poslove, ali koji, usprkos bezbrojnih konkubina, nije uspio dobiti direktnog nasljednika. Nakon smrti ga je naslijedio nećak Ai.

Izvori
------

* *Knjiga Hana*, vol. 10.
* *Zizhi Tongjian*, vols. 28, 29, 30, 31, 32, 33.

|  |
| --- |
| Car Cheng od Hana**Kuća Liu****Rođen/a:** 51. pne.  **Umro/la:** 7. pne. |
| Kraljevske titule |
| Prethodi:**Car Yuan od Hana** | **Car Kine**33. pne. – 7. pne. | Slijedi:**Car Ai od Hana** |