**Prekomorske brigade Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije** (ital. *Brigate d'oltremare dell'Esercito popolare di liberazione della Jugoslavia*) bile su formirane u Italiji nakon kapitulacije u septembru 1943. godine, a sačinjavali su ih slovenački, hrvatski i crnogorski politički zarobljenici, koji su do tada robijali u koncentracionim logorima, te Slovenci i Istrani koji su bili vojnici Italijanske vojske. Neposredno nakon osnutka, u brigadama se nalazilo oko 8 000 boraca.

Nastanak i delovanje brigada
----------------------------

U italijanskom gradu Bariju delovala je prijemna baza, a Vrhovni štab NOV i PO Jugoslavije uspeo je da u prekomorske brigade, koje su bile pod njezinom komandom, uključi bivše pripadnike italijanske i nemačke vojske, internirce, pripadnike Specijalnih bataljona (ital. *Battaglioni speciali*) i jugoslovenske prebege Saveznicima (pripadnici Jugoslovenske vojske van otadžbine u severnoj Africi i drugde) koji su se želeli da se priključe NOVJ. Među pre navedenim pripadnicima brigade, bilo je i oko 1800 Italijana i 450 antifašista iz drugih država.

*Prekomorci* su bili većina u novim, tehnički zahtevnijim jedinicama NOVJ (artiljerija, vazduhoplovstvo, mornarica). Od pet formiranih brigada, Prva i Druga prekomorska brigada NOVJ ratovale su širom Jugoslavije, Treća je bila deo Osmog korpusa i Četvrte armije JA u dejstvovanju prema Trstu, Četvrta je u Monopoliju bila zadužena za logistiku, Peta je učestvovala u oslobađanju istočne Slovenije i Ljubljane.

Od oktobra 1943. do kraja rata u maju 1945. godine, prekomorske su brigade učestvovale u 120 borbenih operacija. U ratu je poginulo ukupno 3 200 boraca, dok je ranjenih bilo više od 7 000. Osim borbenog dejstvovanja, u njihovim je jedinicima pokrenuto mnogo kulturnih delatnosti, pa su bila organizovana i 22 pevačka hora. Pri kraju rata, u prekomorskim brigadama se nalazilo 26 000 boraca.

Nasleđe
-------

Put prekomorskih brigada u Puli, koji prati trasu stare pulske obilaznice, nazvan je u čast prekomorskih brigada NOVJ. 

U Sloveniji, prekomorske brigade su odlikovane „Zlatnim časnim znakom svobode Republike Slovenije".

Spisak prekomorskih brigada
---------------------------

| **naziv** | **datum formiranja** | **mesto formiranja** | **odlikovanja** |
| --- | --- | --- | --- |
| **Prva prekomorska brigada** | 20. oktobar 1943. | Karbonar, Italija |  |
| **Druga prekomorska brigada** | 7. decembar 1943. | Hvar |  |
| **Treća prekomorska brigada** | 17. decembar 1943. | Gravina, Italija |  |
| **Četvrta prekomorska brigada** | 7. septembar 1943. | Gravina, Italija |  |
| **Peta prekomorska brigada** | septembar 1944. | Gravina, Italija |  |

Literatura
----------

* *Vojna enciklopedija* (knjiga druga). Beograd 1971. godina.

Spoljašnje veze
---------------

* Prekomorske brigade na Vojska.net (`en`)
* *Istarska enciklopedija*: Prekomorske brigade NOVJ (`sh`)

  


| * p
* r
* u
Brigade Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije |
| --- |
| nacionalne: | Brigade NOV Makedonije • Brigade NOV Slovenije • Brigade NOV Srbije • Brigade NOV Hrvatske |  |
| regionalne: | Banijske brigade • Vojvođanske brigade • Dalmatinske brigade • Istočnobosanske brigade • Južnomoravske brigade • Kordunaške brigade • Kosovsko-metohijske brigade • Krajiške brigade • Ličke brigade • Primorsko-goranske brigade • Slavonske brigade • Srednjobosanske brigade • Hercegovačke brigade • Crnogorske brigade • Šumadijske brigade |
| ostale: | Artiljerijske brigade • Tenkovske brigade • Proleterske brigade • Prekomorske brigade • Brigade nacionalnih manjina |