**Sacramento** je glavni grad američke savezne države Kalifornija, na zapadu Sjedinjenih Američkih Država od 466 488 stanovnika.

*Sacramento* je jedan od najstarijih kalifornijskih gradova i četvrta metropolitanska regija po veličini sa 2 149 127 stanovnika.*Sacramento* je sa prigradskim naseljima; Citrus Heights, Folsom, Carmichael, North Highlands, Roseville, Arden-Arcade i Parkway koja su se rastegnula prema sjeveru i istoku izrastao u jednu veliku konurbaciju.

Geografske karakteristike
-------------------------

*Sacramento* leži na ušću rijeka Sacramento i American u istoimenoj plodnoj dolini, udaljen oko 145 km sjeveroistočno od San Francisca i Pacifika i oko 72 km sjeverno od Stocktona.

Grad leži u ravnici, na površini od 256 km² koja se postepeno na istoku izdiže u Masiv Sierra Nevada.

*Sacramento* ima Mediteranska klima po Köppenovoj klasifikaciji klime -Csa sa dugim, toplim, sušnim ljetima i hladnim, vlažnim zimama, kad su česte magle.

Historija
---------

Na terenu današnjeg grada prije doseljenja evropskih kolonista živjela su indijanska plemena Nisenan i Sierra Miwok. 

Palača parlamenta (Capitol)
Negdje oko 1770. Dolinu Sacramenta istražio je tadašnji španjolski guverner Kalifornije Pedro Fages, koji je oduševljen ljepotom rijeke i njene doline - nazvao taj kraj kršćanskim euharističkim terminom **sakrament**. Švicarski doseljenik John Sutter osnovao je koloniju **Nueva Helvetia** (Nova Švicarska) - 1839. na zemlji koju je dobio od meksičke vlade. On je već početkom 1840. zajedno sa svojim kolonistima sagradio utvrđeno trgovište, poznato kao *Sutterova utvrda* (Sutter’s Fort) koji je danas pretvoren u memorijalni muzej. Njegova komuna, u početku sastavljena od švicarskih imigranata, napredovala je bavivši se poljoprivredom, ona je istovremeno bila i utočište za prve američke doseljenike sve do 1849. kad je otpočela Zlatna groznica. Prvi zlatni grumen, pronašao je James Marshall - 24. januara 1848. poslovođa u pilani Sutterove komune, udaljenoj oko 55 km sjeveroistočno na Rijeci American. Nakon tog senzacionalnog otkrića, pohrlile su horde kopača i kojekakvih avanturista, koji su praktički orobili Sutterovu komunu, tako da je ona završila u velikim dugovima, zbog tog je on poklonio svoju zemlju sinu, a ovaj te iste godine gradu *Sacramentu*.

Park ispred Capitola
Grad je ipak profitirao od brojnih kopača kao trgovački centar, pa je brzo rastao, ali je postao i poprište oružane pobune skvotera koji su se naselili na Sutterovom imanju, osporavajući zakonitost njegova vlasništva. *Sacramento* je odabran 1854. da postane kalifornijski glavni grad, tad je imao nešto više od 10 000 stanovnika. U prvim dekadama svog postojanja *Sacramento* je pretrpio nekoliko razarajućih poplava i požara, zbog tog su naknadno podignuti zidani nasipi. *Sacramento* je već tad postao centar parobrodskog transporta, koji je započeo još Sutter. Istovremeno je bio i krajnja zapadna stanica legendarnog Pony Expressa i prvi grad u Kaliforniji koji je imao željeznicu 1856.(pruga Sacramento - Folsom).

Za grad i čitavu Kaliforniju je bilo još značajnije kad su se četvoro njegovih bogatih trgovaca; Charles Crocker, Mark Hopkins, Collis P. Huntington i Leland Stanford udružili i odlučili financirati izgradnju Centralne pacifičke željeznice, čija je izgradnja otpočela istočno od grada, to je postala prva transkontinentalna pruga, kad se maju 1869. spojila sa Union Pacifikom u Utahu
Rijeka Sacramento je produbljena početkom 20. vijeka, to je omogućilo brodovima dubljeg gaza da doplove sa mora do *Sacramenta*. Novi kanal prokopan je 1963. do San Francisca, on je pretvorio *Sacramento* u luku dostupnu cijele godine.

Zgrada Sutterove utvrde (danas memorijalni muzej)
I nakon Zlatne groznice broj stanovnika *Sacramenta* je konstantno blago rastao, sve do prvih dekada 20. vijeka, kad je počela prava eksplozija rasta stanovništva. Nove stanovnike je privukao velik broj radnih mjesta po industrijskim pogonima namjenjenih poljoprivrivredi, a od 1940.. u brojnim tvornicama koje su radile za vojsku (sada manje više zatvorene). Grad se počeo enormno brzo širiti, progutavši sva okolna naselja (kao North Sacramento 1964), tako da je od 1940. do 2000. povećao svoju površinu sedam puta. u tom istom razdoblju *Sacramento* je stanovništvo gotovo učetverostručio. Do početka Drugog svjetskog rata većina stanovnika tada malog *Sacramenta* bila je zapadnoevropskog porijekla, dok ih danas ima manje od pola. Građani hispanskog porijekla su najbrže rastuća etnička skupina (ima ih više od 1 / 5), uz njih ima i puno afroamerikanaca i stanovnika azijatskog porijekla.

*Akumulaciono jezero Folsom* izgrađeno je 1955. sjeveroistočno od grada, na rijeci American, da se osigura dovoljno pitke vode za cijelu regiju, danas je velika rekreaciona zona.

Demografija
-----------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Grupa** | **2000.** | **2010.** |
| Bijelci | 164 974 (40,5%) | 161 062 (34,5%) |
| Afroamerikanci | 62 968 (15,5%) | 68 335 (14,6%) |
| Azijati | 67 635 (16,6%) | 85 503 (18,3%) |
| Hispanoamerikanci | 87 974 (21,6%) | 125 276 (26,9%) |
| Ukupno | 407 018 | 466 488 |

Privreda
--------

*Sacramento* je centar plodnog poljoprivrednog kraja, koji je i jak stočarski kraj, koji proizvodi puno mliječnih proizvoda, goveda i peradi. Kraj je poznat po proizvodnji voća (grožđe, kruške) i povrća (paradajz), ali ipšenice, riže i kukuruza. Dobar dio ekonomije grada, tradicionalno je vezan uz pokrajinsku administraciju.

*Sacramento* ima i razvijenu industriju koja se nekad bavila proizvodnjom strojeva i alata za poljoprivredu, a danas elektronikom, softverom, vrhunskim instrumentima za naučne institute, avionskim dijelovima i proizvodima od metala.
Grad ima i puno pogona prehrambene industrije (bademi), štamparija i izdavačkih kuća i drvoprerađivača.

Sacramento ima veliki međunarodni aerodrom (IATA: **SAC**, ICAO: **KSAC**), koji se nalazi sjeverozapadno od grada.

Atrakcije grada
---------------

Najveća atrakcija grada je *Palača parlamenta* (State Capitol), u centru grada, podignuta od 1860. -1874. kao neoklasicistička građevina sa velikom pozlaćenom kupolom, okružena sa 15 hektara parka, u kojoj se nalazi i muzej. 
Najljepši dio grada je njegov centar uz rijeku, podignut krajem 19. vijek - početkom 20. vijeka, koji je revitaliziran brojnim ugostiteljskim lokalima i malim trgovinama. Tu se nalazi Kalifornijski državni muzej željeznice i Muzej umjetnosti Crocker, velika atrakcija je stari parobrod Delta King usidren na rijeci, koji je pretvoren u hotel. U neposrednoj blizini leži i nekadašnja *Guvernerova palača*, podignuta 1877. i *Stara utvrda Stanford* 1857. oba objekta su danas muzeji.

Preko *Sacramenta* vodi put za Sierra Nevadu i Jezero Tahoe.

Obrazovanje i kultura
---------------------

*Sacramento* je veliki obrazovni i kulturni centar, jedan je od rijetkih američkih gradova koji ima stalni profesionalni baletni ansabl i operu, nekoliko profesionalnih teatara i simfonijski orkestar.

U *Sacramentu* djeluju Državni univerzitet Kalifornije (California State University), osnovan 1947. i koledži; Sacramento City (1916.), American River (1955.) i Cosumnes River (1970.).

Poznati godišnji događaji *Sacramenta* su *Festival kamelia* (Camellia Festival) koji se održava u martu, *Festival jazza* (Sacramento Jazz Jubilee) u maju i *Festival Države Kalifornije* (California State Fair) koji se održava krajem ljeta od augusta do septembra.

Sport
-----

*Arco Arena*, podignuta 1988. sjeverno od grada, je dom profesionalnog košarkaškog tima Sacramento Kings.

Gradovi prijatelji
------------------

*Sacramento* je u augustu 2012. imao ugovore o suradnji sa jedanaest gradova

| Država | Grad | Od godine |
| --- | --- | --- |
|  Filipini | Manila | 8. jun 1961. |
|  Japan Japan | Macujama | 17. mart 1981. |
|  Kina | Jinan | 16. oktobar 1984. |
|  Novi Zeland | Hamilton | 6. decembar 1988. |
|  Švicarska | Liestal | 21. mart 1989. |
|  Moldavija | Kišinjev | 12. decembar 1989. |
|  Južna Koreja | Yongsan-gu | 22. jul 1997. |
|  Nikaragva | San Juan de Oriente | 28. februar 2006. |
|  Filipini | Pasay | 28. februar 2006. |
|  Palestina | Bethlehem | 15. decembar 2009. |
|  Izrael | Ashkelon | 15. august 2012. |

Panorama gradaPanorama grada

Literatura
----------

* Morris, Richard B. (1996). *Encyclopedia of American History* (Seventh izd.). Collins Reference. ISBN 0062700553.
* Peter C. Mancall, Gary B. Nash, Allan M. Winkler, Charlene Mires, John W. Jeffries, ur. (2009). *Encyclopedia of American History*. Facts on File. ISBN 0816071365.
* Stanley I. Kutler (2002). *Dictionary of American History* (Third izd.). Charles Scribners & Sons. ISBN 0684805332.
* Paul S. Boyer (2001). *The Oxford Companion to United States History*. Oxford University Press. ISBN 0195082095.
* Michael Kazin, Rebecca Edwards, Adam Rothman, ur. (2011). *The Concise Princeton Encyclopedia of American Political History*. Princeton University Press. ISBN 0691152071.
* Kane, Joseph and Aiken, Charles (2004). *The American Counties: Origins of County Names, Dates of Creation, and Population Data, 1950-2000*. Scarecrow Press. ISBN 0-8108-5036-2.

Vidi još
--------

* Spisak gradova u SAD po broju stanovnika
* Najveći gradovi u SAD po decenijama
* Spisak saveznih država i teritorija SAD po broju stanovnika
* Sjedinjene Američke Države
* Amerikanci
* Istorija SAD

Vanjske veze
------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Portal SAD***  |


***Sacramento, California*** na Wikimedijinoj ostavi

* stranice grada[*mrtav link*] ()
* *Sacramento* na portalu Encyclopædia Britannica ()

| * p
* r
* u
Glavni gradovi saveznih država Sjedinjenih Američkih Država |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|     | 
**Annapolis** (Maryland)
**Atlanta** (Georgia)
**Baton Rouge** (Louisiana)
**Bismarck** (Sjeverna Dakota)
**Boise** (Idaho)
**Boston** (Massachusetts)
**Charleston** (Južna Karolina)
**Des Moines** (Iowa)
**Denver** (Colorado)
**Dover** (Delaware)
 | 
**Jefferson City** (Missouri)
**Jackson** (Mississippi)
**Juneau** (Aljaska)
**Phoenix** (Arizona)
**Frankfort** (Kentucky)
**Harrisburg** (Pennsylvania)
**Hartford** (Connecticut)
**Helena** (Montana)
**Honolulu** (Havaji)
**Indianapolis** (Indiana)
 | 
**Carson City** (Nevada)
**Columbia** (Južna Karolina)
**Columbus** (Ohio)
**Concord** (New Hampshire)
**Lansing** (Michigan)
**Lincoln** (Nebraska)
**Little Rock** (Arkansas)
**Madison** (Wisconsin)
**Montgomery** (Alabama)
**Montpelier** (Vermont)
 | 
**Nashville** (Tennessee)
**Augusta** (Maine)
**Oklahoma City** (Oklahoma)
**Albany** (New York)
**Olympia** (Washington)
**Austin** (Teksas)
**Pierre** (Južna Dakota)
**Providence** (Rhode Island)
**Richmond** (Virginia)
**Raleigh** (Sjeverna Karolina)
 | 
**Sacramento** (Kalifornija)
**Santa Fe** (Novi Meksiko)
**Salem** (Oregon)
**Saint Paul** (Minnesota)
**Salt Lake City** (Utah)
**Springfield** (Illinois)
**Cheyenne** (Wyoming)
**Tallahassee** (Florida)
**Topeka** (Kansas)
**Trenton** (New Jersey)
 |

 |

| * p
* r
* u
Okrug Sakramento |
| --- |
| Gradovi | Sitrus Hajts  •  Elk Grouv  •  Folsom  •  Golt  •  Ajlton  •  Laguna  •  Parkvej-Saut Sakremento  •  Rančo Kordova  •  Sakramento |
| Naseljena mesta bezadministrativnog statusa | Antelop  •  Arden-Arkejd  •  Karmajkl  •  Klej  •  Kortland  •  Elverta  •  Fer Ouks  •  Florin  •  Futhil Farms  •  Franklin  •  Friport  •  Frutridž Pokit  •  Gold River  •  Herald  •  Hud  •  La Rivijera  •  Laguna West-Lakeside  •  Lemon Hil  •  Mader  •  Maklelan Park  •  Nort Hajlands  •  Orindžvejl  •  Parkvej  •  Rančo Marijeta  •  Rio Linda  •  Rouzmont  •  Vinjard  •  Volnat Grouv  •  Vilton |

| * p
* r
* u
Okruzi Kalifornije |
| --- |
| Jolo  •  Juba  •  Alamida  •  Alpajn  •  Amador  •  Bjut  •  Ventura  •  Glen  •  Del Norte  •  El Dorejdo  •  Impirijal  •  Injo  •  Kalaveras  •  Kern  •  Kings  •  Kolusa  •  Kontra Kosta  •  Lasen  •  Lejk  •  Los Anđeles  •  Madera  •  Marin  •  Mariposa  •  Mendosino  •  Mersed  •  Modok  •  Mono  •  Monterej  •  Napa  •  Nevada  •  Orindž  •  Plaser  •  Plumas  •  Riversajd  •  Sakramento  •  San Benito  •  San Bernardino  •  San Vakin  •  San Dijego  •  San Luis Obispo  •  San Mateo  •  San Francisko  •  Santa Barbara  •  Santa Klara  •  Santa Kruz  •  Sater  •  Siskiju  •  Sijera  •  Solano  •  Sonoma  •  Stanislaus  •  Tehejma  •  Triniti  •  Tuleri  •  Tuolumi  •  Frezno  •  Hambolt  •  Šasta  •  |
| AL • AK • AZ • AR • CA • CO • CT • FL • GA • HI • ID • IL • IN • IA • KS • KY • LA • ME • MD • MA • MI • MN • MS • MO • MT • NE • NV • NH • NJ • NM • NY • NC • ND • OH • OK • OR • PA • PR • RI • SC • SD • TN • TX • UT • VT • VA • WA • WV • WI • WY |

| * p
* r
* u
Politička podjela Sjedinjenih Američkih Država Sjedinjene Američke Države |
| --- |
| Savezne države | 
Alabama •
Aljaska •
Arizona •
Arkansas •
Colorado •
Connecticut •
Delaware •
Florida •
Georgia •
Havaji •
Idaho •
Illinois •
Indiana •
Iowa •
Južna Dakota •
Južna Karolina •
Kalifornija •
Kansas •
Kentucky •
Louisiana •
Maine •
Maryland •
Massachusetts •
Michigan •
Minnesota •
Mississippi •
Missouri •
Montana •
Nebraska •
Nevada •
New Hampshire •
New Jersey •
New Mexico •
New York •
Ohio •
Oklahoma •
Oregon •
Pennsylvania •
Rhode Island •
Sjeverna Dakota •
Sjeverna Karolina •
Tennessee •
Teksas •
Utah •
Vermont •
Virginia •
Washington •
Wisconsin •
Wyoming •
Zapadna Virginia
 |  |
| Savezno područje | Washington, D.C. |
| Otočni teritoriji | 
Američka Samoa •
Američki Djevičanski otoci •
otok Baker •
Guam •
otok Howland •
otok Jarvis  •
atol Johnston •
greben Kingman •
atol Midway •
Navassa •
atol Palmyra •
Portoriko •
Sjeverni Marijanski otoci •
otok Wake
 |

|  |  |
| --- | --- |
|   | *Ovaj članak o **gradu u SAD** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |