**Jeronim** (svetovno ime *Jovan Jovanović*; Šabac, 1825 — Salcburg, 10 / 22. jun 1894) je bio episkop šabački i niški.

Biografija
----------

Episkop Jeronim je poreklom iz Bosanske krajine iz porodice Brišinac ili Bišinac. Rođen je u Šapcu 1825. godine i svetovno ime bilo mu je Jovan.

U Šapcu je završio osnovnu školu i dva razreda gimnazije. Treći razred gimnazije i bogosloviju je završio u Beogradu 1845. godine. Po završetku bogoslovije je do 25-te godine života bio učitelj u selu Drenovac - srez mačvanski. Na Bele poklade 11. / 23. marta 1850. godine rukopoložen je za đakona, a na Petrovdan 29. juna / 11. jula iste godine za prezvitera i postavljen je za mišarskog paroha, ali ubrzo ostaje udov - bez dece.

1853. odlazi u Kijev na Duhovnu akademiju i završava je 1858. godine. Po povratku u Srbiju postavljen je za veroučitelja u Beogradskoj gimnaziji. Pošto se zbližio s ljudima koji su bili u opoziciji vladi kneza Mihaila, premešten je po kazni na parohiju u Šopiću. Podržava mitropolita Mihaila u njegovoj odbrani crkve od pojedinih ministara prilikom donošenja Zakona o crkvenim vlastima od 1862. godine. U sukobu je sa ministrom Cukićem i biva odlikovan protojerejskim činom, a od strane vlasti proteran u Jagodinu, pa u Kragujevac.

Mada ga narod bira za poslanika, povlači se u manastir Petkovica radi smirenja. Protojerej Jovan je bio starešina manastira Petkovica do 1875. godine, kada je postavljen za profesora i rektora Beogradske bogoslovije. U Prvom Srpsko-crnogorsko-turskom ratu 1876 — 1877. je glavni vojni sveštenik i preuzima brigu o ranjenicima. Oktobra 1877. zamonašio se, dobio monaško ime Jeronim i bio posvećen za vladiku šabačke eparhije. U toku Drugog srpsko-turskog rata daje državi za ratne ciljeve polovinu svoje episkopske plate. Episkop Jeronim nije mogao da se pomiri sa proterivanjem mitropolita Mihaila i uputio je protest srpskoj vladi, te je i on uz kaznu od 1000 dinara skinut sa eparhije marta 1883. godine.

Umesto da ode u manastir Gornjak, kuda je proteran, episkop Jeronim odlazi u Pariz, a potom u Švajcarsku, „da se uči". Posle abdikacije kralja Milana vraćaju se mitropolit Mihailo i episkop Jeronim u Srbiju 1889. godine. Vladika Jeronim je odmah (28. maja / 9. juna) dobio nišku eparhiju, na kojoj je ostao do smrti 10. / 22. juna 1894. godine.

Umro je u bolnici Sv. Jovana (nem. St. Johann) u Salcburgu posle neuspešne operacije bubrega. Sahranjen je 16. /28. juna pored Saborne crkve u Nišu, mada je testamentom želeo da bude sahranjen „kod crkve sv. Pantelija više oltara spolja". Na opelu je činodejstvovao Mitropolit beogradski Mihailo. Posle izgradnje episkopske grobnice u Sabornoj crkvi 1911. godine, kovčeg sa telom episkopa Jeronima prebačen je u ovu grobnicu.

Iznad grobnice na južnom zidu hrama bila je spomen ploča od šarenog crvenkastog mermera visoka 75 sm. i široka 90 sm. na kojoj je posalo: „Episkop niški Jeronim / 1823 - 1894 / Prosvetnom dobrotvoru za večni pomen. Blagodarna njegova Zadužbina Narodna biblioteka u Nišu."

Episkop Jeronim je bio:

* korespondentni član Društva srpske slovesnosti od 13. / 25. januara, 1863. godine,
* dopisni član Srpskog učenog društva od 29. jula / 10. avgusta, 1864. godine,
* počasni član Srpske kraljevske akademije od 15. / 27. novembra, 1892. godine.

Izvori
------

1. ↑  M. Đ. Milićević navodi Linc kao mesto smrti. (Lit. 1)
2. 1 2  M. Đ. Milićević
3. ↑  SANU
4. ↑  Vesnik Srpske crkve 1894. (Lit. 4)

Literatura
----------

1. Milan Đ. Milićević: *Dodatak Pomeniku od 1888*, Izdanje Čupićeve zadužbine, Srpska kraljevska štamparija, Beograd, 1901 (Fototipsko izdanje: Slovo ljubve, Beograd, 1979. str. 60 - 61)
2. Petar V. Gagulić, protojerej: *Veliki niški Saborni hram*, Izdaje Srpska pravoslavna crkvena opština Niš, Štampa: „Grafika" - Prokuplje, 1961, str.63.
3. Feliks Kanic: *Srbija - Zemlja i stanovništvo*, knj. 2, izd. SKZ \* Rad, Beograd, 1985, str. 165.
4. Ljubomir Nikić, Gorgana Žujović i Gordana Radojčić-Kostić: *Građa za biografski rečnik članova Društva srpske slovesnosti, Srpskog učenog društva i Srpske kraljevske akademije 1841 — 1947*, Izd. SANU, Beograd, 2007, str. 123.
5. Vladan Cvetičanin: *Kulturna misija Narodne biblioteke „Stevan Sremac" u Nišu*, Časopis Bibliozona, Godina I, br. 1, Izdavač: Narodna biblioteka „Stevan Sremac", Niš, 2010, (str. 3-7.).

Spoljašnje veze
---------------

* Biografija na sajtu SANU
* Episkopi Niške eparhije od 343. do 2009. god. Arhivirano 2012-12-21 na Archive.is-u
* Srpska pravoslavna crkva Arhivirano 2010-03-12 na Wayback Machine-u
* Eparhija šabačka Arhivirano 2011-10-26 na Wayback Machine-u
* Eparhija niška
* Kanonski udar i nova jerarhija u Srpskoj Crkvi[*mrtav link*]
* Manastir Petkovica[*mrtav link*]
* NARODNA BIBLIOTEKA"STEVAN SREMAC" Niš

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodnik:**ep. Mojsej Veresić** | **episkop šabački1877 — 1883.** | Nasljednik:**ep. Samuilo Pantelić** |