recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Morganatski brak** je, u kontekstu europskog plemstva, brak između osoba nejednakog društvenog ranga. Titule i povlastice koje ima muž ne mogu se prenositi na suprugu i djecu rođenu u ovom braku. Ovaj brak je također poznat i kao ***ljevoruki brak*** jer na ceremoniji vjenčanja mladoženja simbolično drži svojom lijevom rukom desnu ruku mlade, umjesto desnom rukom lijevu ruku mlade, kako je to običaj.

Ovi brakovi su uglavnom sklapani između muškarca visokog roda i žene nižeg roda ili zanimanja koje se povezivalo s nižim rodom. Ni žena ni djeca iz tog braka nisu mogli polagati pravo na titule, prava ili imovinu mladoženje. Djeca iz ovog braka ipak nisu smatrana izvanbračnom i vrijedila je zabrana bigamije.

Također je bilo moguće da se žena uda za muškarca nižeg društvenog ranga. Ovo je međutim, bilo vrlo rijetko jer su žene visokog roda rijetko nosile nasljedne titule, i obično nisu sebi birale muževe. Međutim, bilo je slučajeva kada su se bogate udovice ili nasljednice udavale po svom izboru, i to često za svoje dvorjanine ili čuvare, odnosno svoje ljubavnike. Na primjer, Marija Luiza, vojvotkinja od Parme (nadvojvotkinja carske kuće Habsburga, po svom prvom braku carica Francuske, te izabrana za vladaricu Parme) sklopila je morganatski drugi brak sa svojim ljubavnikom, njemačkim grofom od Neipperga, brzo nakon smrti svog prvog muža, Napoleona Bonaparte. Drugi primjer je Marija Kristina od Dvije Sicilije, udovica kralja Ferdinanda VII. koja je bila španjolska regentica u ime svoje maloljetne kćeri, Izabele II. Marija Kristina se tajno udala za svog gardista.

Izvori
------

1. ↑  Stritof, Sheri & Bob. „Ljevoruki brak". about.com. Arhivirano iz originala na datum 2007-12-18. Pristupljeno 13. 03. 2007.
Za ostale osobe s istim imenom, v. Howard Carter (razvrstavanje).

**Hauard Karter** (engl. ; 9. maj 1873 – 2. mart 1939) bio je čuveni engleski arheolog i egiptolog.

Sa 17 godina počeo je da studira natpise i crteže Egipta. Radio je na iskopavanjima u Ben Hasanu, kraljevskim grobnicama Srednjeg Egipta, a kasnije je sarađivao sa Flindersom Pitrijem.
Tokom iskopavanja u Dolini kraljeva u Egiptu otkrio je grobnice Amenofisa I, Tutmesa IV i kraljice Hatšepsut. NJegovo najveće otkriće je grobnica faraona Tutankamona.

Otkriće Tutankamonove grobnice
------------------------------

Karter i lord Karnavon bili su prvi ljudi koji su ušli u Tutankamonovu grobnicu posle više od 3.000 godina, kada je u nju položen faraon. 

Manji nalazi uputili su Kartera gde bi grobnica mogla da se nalazi. 4. novembra 1922. godine grobnica je otvorena, tada je Karter otkrio prvi ulaz. 5. novembra otrkiveno je stepenište, a 24. novembra zid sa Tutankamonovim pečatima.
U grobnicu je moralo da se dovede električno osvetljenje i da se obezbedi od krađe jer su nalazi bili od zlata. 

Tutankamonovo blago se nalazi u Egipatskom muzeju u Kairu i smešteno je u 12 prostorija. Karter je našao u grobnici 4 škrinje koje su bile ugrađene jedna u drugu sve sa bogatim pozlatama. Sarkofag koji je pronađen je od jednog komada žutog kremena i u njemu su se nalazila tri kovčega od kojih je pored pozlaćenih bio i jedan od zlata sa težinom od 110,4 .

Grobnica Tutankamona

Vidi još
--------

* Tutankamon
* Flinders Pitri

Eksterni linkovi
----------------

***Howard Carter*** na Wikimedijinoj ostavi

* Istraživanje Tutankamona Arhivirano 2007-02-02 na Wayback Machine-u
* Transkripti Karterovih beležaka sa iskopavanja Arhivirano 2009-02-15 na Wayback Machine-u
* Izložba u Norfolk muzeju
Mario Scelba 1947.
**Mario Scelba** (Caltagirone, 5. rujna 1901. — Rim, 29. listopada 1991.), bio je talijanski demokršćanski političar i premijer Italije od 10. veljače 1954. do 22. lipnja 1955. i predsjedavajući Europskog parlamenta od 1969. do 1971.

Životopis
---------

Mario Scelba studirao je pravo u Rimu. Pristupio je katoličkoj pučkoj stranci "Partito Popolare Italiano (1919)" koju je vodio Luigi Sturzo. U stranci je obnašao različite dužnosti a između ostalog bio je tajnik. Nakon što su fašisti zabranili rad stranke, zapošljava se kao pravnik.

Politika
--------

Od početka Drugog svjetskog rata, Scelba je bio u kontaktu s Alcideom De Gasperiom i Giovanniem Gronchiem, razmijenjujući mišljenja o ponovnom osnivanju jedne talijanske pučke stranke. U lipnju 1944. postao je član stranke Kršćanska Demokracija (Democrazia Cristiana), a 1945. izabran je u narodno vijeće.

Scelba je nekoliko puta bio ministar unutarnjih poslova, između ostalog, od 1947. do 1952. 1952. do 1953. od 1954. do 1955. i ponovo od 1960. do 1962. Od 1954. do 1955. obnašao je dužnost talijanskog premijera. Kasnije je izabran sa senatora.

Literatura
----------

* Elena Aga-Rossi - Victor Zaslavsky, *Togliatti e Stalin. Il PCI e la politica estera staliniana negli archivi di Mosca*, Bologna, Il Mulino, 2007.
* Pier Luigi Ballini, *Mario Scelba. Contributi per una biografia*, Soveria Mannelli, Rubettino, 2006.
* Nico Perrone, *De Gasperi e l'America*, Palermo, Sellerio, 1995, ISBN 8-83891-110-X

Vanjske poveznice
-----------------

***Mario Scelba*** na Wikimedijinoj ostavi

| * p
* r
* u
Premijeri Italije |
| --- |
| Kraljevina Italija | 
* Cavour
* Ricasoli
* Rattazzi
* Farini
* Minghetti
* La Marmora
* Ricasoli
* Rattazzi
* Menabrea
* Lanza
* Minghetti
* Depretis
* Cairoli
* Depretis
* Cairoli
* Depretis
* Crispi
* Starabba
* Giolitti
* Crispi
* Starabba
* Pelloux
* Saracco
* Zanardelli
* Giolitti
* Tittoni
* Fortis
* Sonnino
* Giolitti
* Sonnino
* Luzzatti
* Giolitti
* Salandra
* Boselli
* Orlando
* Nitti
* Giolitti
* Bonomi
* Facta
* Mussolini
* Badoglio
* Bonomi
* Parri
* De Gasperi
 |
| Republika Italija | 

* De Gasperi
* Pella
* Fanfani
* Scelba
* Segni
* Zoli
* Fanfani
* Segni
* Tambroni
* Fanfani
* Leone
* Moro
* Leone
* Rumor
* Colombo
* Andreotti
* Rumor
* Moro
* Andreotti
* Cossiga
* Forlani
* Spadolini
* Fanfani
* Craxi
* Fanfani
* Goria
* De Mita
* Andreotti
* Amato
* Ciampi
* Berlusconi
* Dini
* Prodi
* D'Alema
* Amato
* Berlusconi
* Prodi
* Berlusconi
* Monti
* Letta
* Renzi
* Gentiloni
* Conte
* Draghi

 |
**Konjuh** je planina na sjeveroistoku Bosne i Hercegovine visoka 1 328 metara.

Geografske i geološke karakteristike
------------------------------------

Konjuh leži južno od Tuzle, iznad gradića i rudnika Banovići, poznatog po bogatim ležištima lignita. Dug je 30 km, bogat izvorima i pokriven gustim šumskim pokrovom u kom prevladava crnogorica (bor, jela i smreka), uz rjeđe šumarke bukve, javora i hrasta. Na planini raste i rijetka ljekovita **šumska sirištara**, iz porodice lincura – encijana (*Gentiana lutea*), koja je na listi ugroženih vrsta pa je zaštićena.

Planina je i vododjelnica između sliva rijeka Krivaje, Spreče i Drinjače. 
Konjuh je geološki sazdan od stijena serpentinita, dijabaza i tufa. 

Prosječna visina planine je 1000 metara, iznad te visine uzdižu se vrhovi: Šuplji Javor (1157 m), Vina Kruška (1088 m), Suho Drvlje (1206 m), Zidine (1180m), Javorja (1261 m) i sam vrh Konjuha (1328 m).

Zaštićeni pejzaž
----------------

Vlada Tuzlanskog kantona usvojila je Zakon o proglašenju dijela planine Konjuh, veličine 8.016 hektara, zaštićenim pejzažom „Konjuh", kojim se to područje stavlja na listu kulturne baštine Bosne i Hercegovine.  U obuhvatu Zaštićenog pejzaža nalaze se: vrela Studešnica i Krabašnice koja se koriste za vodosnabdijevanje Banovića, vrelo Muške vode, vrela Gluha bukovica i Starička rijeka kaptirana u svrhu vodosnabdijevanja Kladnja i Brateljevića. Pored spomenutih na teritoriji Zaštićenog pejzaža evidentirana su, ali neispitana, mnoga izvorišta. Evidentirani su i spomenici kulture iz raznih perioda koji uglavnom nisu registrovani.

U prvoj zaštićenoj zoni (zoni A) mjere zaštite obuhvataju konzervaciju specifičnih prirodnih obilježja. U drugoj zaštićenoj zoni (zoni B) mjere zaštite obuhvataju očuvanje, unapređenje i zaštitu izvornog stanja. U trećoj zaštićenoj zoni (zoni C) mjere zaštite su usmjerene na očuvanje prve i druge zaštićene zone i obuhvataju očuvanje i unapređenje ambijentalnih vrijednosti, te održanje izvornog stanja.

Vanjske veze
------------

* *Planina Konjuh* na portalu Općina Banovići Arhivirano 2015-04-19 na Wayback Machine-u (`sh`)
**Masahiko "Happy" Harada** (原田 雅彦, *Harada Masahiko*?, rođen 9. maja 1968. u Kamikawi) je japanski skakač skijaš. 

Imao je neslavan nastup na Olimpijadi 1994 u Lilehameru ali se zato iskupio zlatom u timskoj u konkurenciji u Naganu. Naime prednost u poslednjoj seriji za Japance bila je velika a Harada je skočio 122 u prvoj seriji, bilo je potrebno "samo" 105 da skoči da bi Japan osvojio zlatnu medalju ali on je skočio 98 metara i time skinuo Japan sa trona a Nemcima je pripalo zlato u Lilehameru.
I u Naganu je krenulo slično jer mu je prvi skok bio samo 79,5 metara ali mu je zato drugi bio rekorderski od 137 metara a time je omogućio Funakiju da okonča takmičenje sa 125 metara što ovom najboljem skakaču Japana nije bilo teško, zlatna medalja je osvojena ponovo posle Sapora 1972 u Naganu 1999. Harada je osvojio bronzu u individualnoj konkurenciji u Naganu opet sjajnim skokom od 136 metara i popeo se sa 6og na treće mesto. 

Nakon penzionisanja od 2006. godine ambasador je za svetski šampionat u Saporu 2007 pri Fisu...Hepi Hacuji je ostao nadimak.

Ima i dve zlatne sa svetskih prvenstava 1993 i 1997 i tri srebrne (dve individualne jedna timska) i jednu bronzu individualnu, ukupno 6 medalja.

Izvori
------

* FIS-Ski: Masahiko Harada - statistike (engleski)
* FIS Announcement on Ambassador Appointment Arhivirano 2007-03-12 na Wayback Machine-u
* 2007 Nordic World Skiing Championship announcement Arhivirano 2007-03-24 na Wayback Machine-u
„IT" preusmjerava ovdje. Za ostala značenja, v. IT (razvrstavanje).
**Informaciona tehnologija** (**IT**) (engl. ) se, od strane Američke asocijacije za informacione tehnologije, definiše kao "izučavanje, dizajn, razvoj, implementacija i podrška ili upravljanje računarskim informacionim sistemima (IS), softverskim aplikacijama i hardverom". IT koriste računare i računarske programe da konvertuju, uskladište, štite, obrade, bezbjedno šalju i primaju informacije.

Termin "Informaciona tehnologija" često obuhvata i znatno šire polje oblasti tehnologije. Sve one aktivnosti kojima se IT profesionalci bave, od instalacija aplikativnih programa do projektovanja složenih računarskih mreža i informacionih sistema. Neke od tih aktivnosti su: umrežavanje i inženjering računarskog hardvera, dizajniranje softvera i baza podataka, kao i upravljanje i administracija informacionim sistemom.

Informaciona tehnologija je opšti termin koji opisuje tehnologiju koja pomaže proizvodnji, manipulaciji, skladištenju, komunikaciji i distribuciji informacija. 

Prvi koji je upotrijebio termin "Informacione tehnologije" je bio Džim Domsik iz Michigena i to novembra 1981. godine.U to vrijeme Domsik je radio kao računarski menadžer u auto industriji.

***Informaciona tehnologija*** na Wikimedijinoj ostavi
**Lokva Rogoznica** je prigradsko naselje grada Omiša, od kojeg je udaljena 7 km. Nalazi se na istoku Omiške rivijere, podno Omiške Dinare, 30 km od Splita i 25 km od Makarske.

Stanovništvo
------------

Prema posljednjem popisu stanovništva iz 2001. godine, Lokva Rogoznica je brojala 392 stanovnika, koji se bave turizmom i vinogradarstvom.

Povijest
--------

Prvi pisani dokazi o postojanju naselja sežu iz 1235. kada je donešen statut općine Rogoznice. U njemu se navodi da se sedam plemićkih porodica sa svojim slugama doselilo ovdje oko 1230. godine, na zemlju koju su darovnicom dobili od hrvatsko-ugarskog kralja Bele IV. Žitelji Lokve su se u starim vremenima bavili stočarstvom, ribarstvom, a posebno vinogradarstvom (poznato rogozničko vino).

Zemljopis
---------

Naselje leži na obroncima omiške Dinare, od Jadranske magistrale do 370 metara nadmorske visine (ispod same planine). Centar mjesta s crkvom nalazi se na 260 metara nadmorske visine. Plaže su šljunčane, a veliki je dio obronaka na kojima se naselje smjestilo ogoljen, zbog brojnih požara u posljednjih 10-ak godina. Prolaskom Jadranske magistrale 1966. godine Lokvari su se počeli spuštati prema moru, gradeći kuće na dotad nenaseljenim dijelovima Lokve Rogoznice: Ruskamenu (u kojem je izgrađen i hotel), Obrižu, Vojskovu, Planom ratu i Ivašnjaku, a dobar dio stanovništva se u potrazi za egzistencijom uputio u obližnji Omiš, veće gradove ili inozemstvo. U starom selu Lokvi ostao je živjeti tek manji dio populacije.

Znamenitosti
------------

Od znamenitosti mjesta ističe se župna crkva Uznesenja Blažene Djevice Marije, kao i crkvica Svetog Vida iz 13. ili 14. stoljeća na vrhu Omiške Dinare (639 m nadmorske visine), do koje je uređen pješački put idealan za sve uzraste planinara.

Poznati Lokvari
---------------

* Joko Knežević, slikar, kipar, mozaičar i karikaturist

Izvori
------

1. 1 2  „Lokva Rogoznica". Arhivirano iz originala na datum 2010-02-24. Pristupljeno 2014-07-26.

Vanjske poveznice
-----------------

* Lokva Rogoznica na stranici TZ Omiš Arhivirano 2010-02-24 na Wayback Machine-u
**Kirkwall** (škotsko-gelski: *Baile na h-Eaglais*) je grad u arhipelagu Orkney na sjeveru Škotske
od 7,045 stanovnika, on je i administrativni centar područnih vijeća (council area) i 
namjesništva (lieutenancy area) - Orkney.

Geografske karakteristike
-------------------------

Kirkwall leži na sjevernoj obali najvećeg otoka tog arhipelaga Mainland, i to gotovo u sredini, na mjestu gdje je on najuži.

Historija
---------

Norveški Vikinzi podigli su tokom 12. vijeka katedralu od crvenog pješčenjaka, posvećenu sv. Magnusu, ona je i danas dominantna građevina u mjestu.

Kirkwall je postao kraljevski grad 1486.tek kad je Arhipelag Orkney postao dio Kraljevine Škotske - 1472.
Kirkwall je pitoreskni gradić uskih kamenom popločenih uličica, ima nekoliko starih dobro očuvanih građevina iz 17. vijeka i ruševine biskupske i 
grofovske palače.

Privreda i transport
--------------------

Kirkwall je prije svega administrativno - trgovačko servisni centar cijelog Arhipelaga Orkney.
On ima malo brodogradilište, pored toga i pogone za obradu lokalnih poljoprivrednih proizvoda, destilerije whiskya, 
sirane, i pakirnice jaja. Pored tog za ekonomiju grada značajan je naftni terminal Flotta u zaljevu Scapa Flow, udaljen 19 km
jugozapadno, u koji se doprema nafta sa polja u Sjevernom moru Piper i Claymore. Dio stanovnika bavi se snabdjevanjem 
i servisiranjem naftnih platformi.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „United Kingdom: Major Cities of Scotland" (engleski). City population. Pristupljeno 08. 12. 2014.
2. 1 2 3   „*Kirkwall*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 09. 12. 2014.

Vanjske veze
------------

***Kirkwall*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Kirkwall* na portalu Encyclopædia Britannica (`en`)
* *Kirkwall - Orkney's Capital* na portalu Orkneyjar (`en`)
Sukob policije i demonstranata 7. marta
**Marš na Montgomeri** su bili tri marša od Selme do Montgomerija iz 1965. su doveli do usvajanja Zakona o pravu glasa, značajnog uspeha Afroameričkog pokreta za građanska prava. Sva tri protestna marša su bili pokušaji da se šeta duž 54 milje dugačkog autoputa od Selme do Montgomerija, glavnog grada Alabame. 

Pokret za prava glasa u Selmi su pokrenuli lokalni Afroamerikanci, koji su osnovali Savez glasača okruga Dalas. Zajedno sa organizatorima Studentskog nenasilnog organizacionog komiteta su počeli da registruju crne glasače od 1964. Kada se ispostavilo da je otpor belaca njihovom trudu uporan, Savez se obratio Martinu Luteru Kingu i Južnoj hrišćanskoj konferenciji o vođstvu, koji su januara 1965. doveli u Selmu mnoge istaknute vođe pokreta za građanska prava.

Sledećeg meseca je Džimi Li Džekson, aktivista pokreta za glasačka prava, smrtno ranjen tokom marša u Marionu, što je naduvalo tenzije u zajednici. Da bi ublažio i usmerio bes, direktoe studentskog komiteta Džejms Bevel, koji je vodio kampanju komiteta u Selmi i radio na svom projektu za prava glasa u Alabami od kraja 1964, je pozvao na marš dramatičnih razmera od Selme do Montgomerija.

Prvi marš se desio 7. marta 1965; dobio je nadimak *Krvava nedelja* nakon što je 600 demonstranata napala državna i lokalna policija pendrecima i suzavcem. Drugi marš se desio 9. marta; policija i demonstranti su stojali jedni ispred drugih, ali kada su se policajci pomerili da bi pustili demonstrante da prođu, King ih je doveo nazad u crkvu.

Treći marš je počeo 21. marta. Uz zaštitu 2000 pripadnika Armije SAD, 1900 pripadnika Nacionalne garde Alabame pod federalnom komadnom i brojnim agentima FBI i federalnim maršalima, demonstrati su prelazili 16 km dnevno duž Američog puta 80, poznatog u Alabami kao Autoput Džefersona Dejvisa. Demonstranti su stigli u Montgomeri 24. marta, a pred Državni kapitol Alabame 25. marta.

Ova ruta je u uspomenu na ovaj događaj nazvana *Put za glasačka prava od Selme do Montgomerija* i ona je američki Nacionalni istorijski put.

Literatura
----------

***Marševi od Selme do Montgomeryja*** na Wikimedijinoj ostavi

* Davis, Townsend (1998). *Weary Feet, Rested Souls*. W.W. Norton.
* Branch, Taylor (2013). *The King Years: Historic Moments in the Civil Rights Movement*. Simon & Schuster.
Infuzijska pumpa marke Fresenius
**Infuzijska pumpa** je mala pumpa za infuziju (neki uređaji uključuju mogućnost ulijevanja i povlačenja tekućeg sadržaja) koja se koristi kako bi se pacijentu postupno dale male količine tekućine (sa ili bez lijeka), ili za kemijska i biomedicinska istraživanja.

Injekcijske pumpe najčešće se koriste u palijativnoj medicini kako bi se kontinuirano davali analgetici (sredstva za ublažavanje bolova), antiemetici (sredstva protiv mučnine i povraćanja) i ostali lijekovi. Ovakvim načinom davanja lijekova sprječavaju se periodi kada je razina lijekova u krvi previsoka ili preniska te izbjegava se korištenje većeg broja tableta (posebice kod ljudi koji imaju teškoće sa gutanjem). Budući da se lijekovi primaju potkožno, područje za primanje lijeka je neograničeno, premda edem može ometati djelovanje nekih lijekova.

Injekcijske pumpe također su pogodne za intravenozno davanje injekcije koje treba trajati duže od nekoliko minuta. U slučaju davanja lijeka koji je potrebno primati polako tijekom nekoliko minuta, ovaj uređaj štedi vrijeme osoblja i smanjuje incidenciju pogrješke.

Injekcijske pumpe korisne su u mikrofluidnim namjenskim programima kao što su mikroreakcijski projekti i testiranja. Nadalje, koriste se u kemiji za polagano unošenje određenog volumena tekućine u otopinu. U enzimskoj kinetici injekcijske pumpe mogu biti korištene kao dio uređaja za zaustavljanje protoka u promatranju brze kinetike.
**Kirkuk** (izgovara se i kao *Karkuk* ili *Kerkuk*, arap. كركوك‎, sirj. ܐܪܦܗܐ) je drevni grad u Iraku, blizu rijeke Kase na ruševinama 3000 godina stare naseobine. Centar je sjevernoiračke naftne industrije. Njegove koordinate su 35,47°N, 44,41°E, u iračkoj Kirkučkoj pokrajini. Procjena broja stanovnika za 2009. je 850.787 ljudi.

Sa eksploatacijom kirkuškog naftnog polja je započela Iračka naftna kompanija (IPC), 1934. i ono je ostalo osnova sjeverno-iračke proizvodnje nafte, sa preko 10 milijardi barela (1,6 km³) provjerenih rezervi nafte - 1998. U postrojenjima su se događale sabotaže tokom borbi iračkih snaga i Kurda.

Naftovodi vode od Kirkuka kroz Tursku do Ceyhana na Sredozemnom moru i oni su bili jedna od dvije glavne rute za izvoz iračke nafte pod programom Nafta za hranu, koji je ustrojen nakon Zaljevskog rata 1991. Postoje dve paralelne linije izgrađene 1977. i 1987. godine.

Glavne etničke grupe u Kirkuku su Kurdi, Arapi i Turkmeni. Kirkuk je dugo bio poznat kao grad gde različite etničke grupacije žive zajedno u miru, ali je ovo promjenjeno 1980-ih, za vrijeme režima Sadama Huseina. Kurdi i Turkmeni su istjerani iz grada u okolna sela, i zamenjeni arapskim radnicima na naftnim postrojenjima u Sadamovom planu arabizacije iz kampanje An-Anfal.

Vanjske veze
------------

***Kirkuk*** na Wikimedijinoj ostavi

* Kirkuk (GlobalSecurity.org)
Harald Lepokosi i njegov otac
**Harald Lepokosi** (oko 850—oko 933) je bio prvi kralj Norveške (872 — 930).

Prvi kralj Norveške
-------------------

Od svog oca Halfdana Crnog nasledio je nekoliko malih raspršenih kraljevstava u Vestfoldu na jugoistoku Norveške. Počeo je da osvaja 866. mala norveška kraljevstva i Varmland u Švedskoj. Posle velike pomorske pobede 872. u fjordu Hafrs blizu Stavangera Harald Lepokosi je ujedinio Norvešku i postao prvi kralj Norveške.

Norveška ujedinjena 872. pod jednim kraljem

Beg nezadovoljnih iz Norveške
-----------------------------

Kraljevstvo mu je bilo ugroženo sa svih strana, jer su protivnici pobegli iz Norveške na Orknejska, Šetlandska i Farska ostrva, u Škotsku, pa čak i na Island. Vikinški ratnici su pobegli na ostrva Škotske, gde nisu imali dovoljno sredstava za život, pa su se okrenuli pljački. Odatle su ugrožavali ne samo njega, nego i celu Evropu.

Mnoge norveške lokalne bogate i ugledne vođe, koje nisu pobegle takođe su predstavljale su opasnost za Haralda, pa ih je on prislio da napuste zemlju i odu daleko. Time je došlo do prvog velikog naseljavanja Islanda. Kralj Harald Lepokosi je uveo oporezivanje zemlje, što dotad nije bio običaj, pa su Island naselili svi oni koji su bili nezadovoljni tim potezima.

Rasterao protivnike do Islanda
------------------------------

Konačno kralj Harald je preuzeo ekspedicije, čiji cilj je bio oslobađanje ostrvlja i Škotske od Vikinga. Namera je bila da se reši protivnika. Veliki broj Vikinga je pobegao na Island, čime je Island izrastao u nezavisnu državu. Škotska ostrva su postala deo Norveške.

Tokom kasnijeg razdoblja došlo je do borbe među njegovim sinovima. Svima je dao kraljevske titule i posede na kojima su upravljali u ime Haralda. Time nisu prestale svađe, nego su se nastavile i posle njegove smrti. Nasledio ga je Erik Krvava Sekira.

***Harald Lepokosi*** na Wikimedijinoj ostavi
**Harald cur Hauzen** (nem. *Harald zur Hausen*, rođen 11. marta 1936. u Gelzenkirhenu) je nemački lekar i mikrobiolog. 

Haraldova specijalnost je proučavanje virusnih infekcija kao uzroka pojave raka. Već 1976. objavio je hipotezu po kojoj humani papiloma virusi imaju ulogu u nastanku raka grlića materice. Ova teorija je uskoro eksperimentalno potvrđena. Početkom 1980-ih je sa grupom saradnika po prvi put izolovao sojeve 16 i 18 humanih papiloma virusa sa žena obolelih od raka grlića materice. Otkriće uzročnika trećeg najčešćeg raka kod žena otvorilo je nove perspektive u borbi protiv ove bolesti. Tako se 2006. na tržištu pojavila vakcina protiv raka grlića materice, pod imenom Gardasil. 

Za ovo otkriće, Harald cur Hauzen je nagrađen Nobelovom nagradom za medicinu i fiziologiju 2008. Drugu polovinu nagrade dele Fransoaz Bar Sinusi i Lik Montanjer, koji su nagrađeni za pronalazak virusa HIV. Nagrada će im biti dodeljena 10. decembra 2008.

Vanjske veze
------------

***Harald zur Hausen*** na Wikimedijinoj ostavi

* Intervju sa Haraldom povodom početka primene vakcine Gardasil
* Biografija, intervjui, odabrana predavanja
***Knitr*** је покретач динамичног генерисаног извештаја са Р. То је пакет у статистичком програмском језику R што омогућава интеграцију Р кода у LaTeX, LyX, HTML, Markdown, AsciiDoc, и reStructuredText документа. Сврха кnitr је да дозволи репродуциона истраживања у преко средстава писмених програмирања. То је лиценцирано под ГНУ општом јавном лиценцом.

*Knitr* је био инспирисан Sweave и написан са различитим дизајном за бољу модуларизацију, тако да је лакше за одржавање и проширивање. Sweave се може сматрати као подскуп у смислу да су све карактеристике Sweave такође доступне у knitr. Неки од knitr проширења обухватају: R Markdown формат (коришћен у извештајима објављеним RPubs), кеширање, TikZ графике и подршке другим језицима као што су Python, Perl, C++, Shell скрипте и CoffeeScript, и остали.

*Knitr* је званично подржан у RStudio IDE за Р, LyX, Emacs/ESS and the Architect IDE за науку података.

Види још
--------

* The R Programming wikibook

Референце
---------

1. ↑  Xie, Yihui (2013). *Dynamic Documents with R and knitr*. Chapman & Hall/CRC. ISBN 9781482203530. Arhivirano iz originala na datum 2015-03-12. Pristupljeno 2018-04-23.
2. ↑  Xie, Yihui. „knitr: A General-Purpose Tool for Dynamic Report Generation in R".
3. ↑  CRAN - Package knitr
4. ↑  RStudio, Inc. „Using R Markdown with RStudio". Arhivirano iz originala na datum 2014-06-01. Pristupljeno 2018-04-23.
5. ↑  RStudio, Inc. „Easy web publishing from R".

Спољашње везе
-------------

* Званичан веб-сајт
* Repository on GitHub
* Example code on GitHub
* knitr package on CRAN

| * p
* r
* u
LaTeX |
| --- |
| Klase | 
* AMS-LaTeX
* Beamer
* Powerdot
* Biber
* AMSRefs
* PSfrag
* REVTeX

 |
| LaTeX integracija | 
* Sweave
* knitr

 |
| Alatke za konverziju | 
* LaTeX2HTML
* LaTeX2RTF
* LaTeXML

 |
| Povezano | 
* Javna licenca LaTeX projekta

 |
„Hugo od Burgundije" preusmjerava ovdje. Za ostala značenja, v. Hugo od Burgundije (razvrstavanje).

**Hugo Crni** (francuski: ; ? - 952) bio je vojvoda Burgundije od 923. do svoje smrti. Pripadao je porodici Bosonida preko svog oca Richarda II, mlađeg brata Bosoa od Provanse.

Njegov stariji brat Rudolf (Raoul) izabran za francuskog kralja, on i brat Boso su preuzeli burgundske teritorije.  Nakon Rudolfove smrti je Hugo odbio priznati Louisa IV kao novog francuskog kralja. Zbog toga je Louis na njega poslao vojsku pod Hugom Velikim koja je zauzela Auxerre i Sens.  Godine 936. je Burgundija podijeljena između Huga Velikog i Huga Crnog.

Ne zna se da li se Hugo ikada ženio. Najvjerojatnije nije imao živih nasljednika, s obzirom da je nakon njegove smrti Burgundijeu preuzeo Gilbert od Chalona.

Izvori
------

1. ↑  *Burgundy and Provence:879-1032*, Constance B. Bourchard, **The New Cambridge Medieval History c.900 - c.1024**, Vol. III, Ed. Timothy Reuter, (Cambridge University Press, 1999), 336.
2. ↑  Jean Dunbabin, *France in the making: 843-1180*, (Oxford University Press, 2000), 65.
3. ↑  *Burgundy and Provence:879-1032*, Constance B. Bourchard, **The New Cambridge Medieval History c.900 - c.1024**, Vol. III, 336.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi:**Rudolf** | **vojvoda Burgundije** | Slijedi:**Gilbert** |
**Fotografija 51** je naziv difrakcionog snimka DNK koji je napravio Rejmond Gosling dok je radio kao postdiplomski student pod nadzorom Rozalind Franklin 1952, koji je bio kritični dokaz u identifikaciji strukture DNK. Fotografija je snimljena dok je Franklin bila na Kings koledžu u grupi Džona Randala.

Džejmsu Votsonu je fotografiju pokazao Moris Vilkins, koji ju je dobio od Rejmonda Goslinga. On je zajedno sa Fransisom Krikom koristio fotografiju 51 za razvije prvi hemijski model DNK. Za taj rad su njih troje nagrađeni 1962. Nobelovom nagradom za fiziologiju ili medicinu. Nobelova nagrada se ne dodeljuje posmrtno, is stoga Franklin koja je umrla 1958. nije nominovana.

Fotografija sadrži ključnu informaciju za razvoj modela B-forme DNK. Specifično, DNK (1) je heliks, (2) ona je verovatno dvostruki heliks as antiparalnim lancima, i (3) fosfatna osnova je na obodu (tako da su baze DNK, koje su kod nasleđivanja, unutar heliksa). Proračuni i fotografije su dali kritične parametre za veličinu heliksa i njegovu strukturu.
**Mansur ibn Nasir** (? - 1104) bio je šesti vladar hamadiske dinastije u današnjem Alžiru, koji je vladao od 1088. do smrti. Mansur je nastavio politiku svog oca i prethodnika Nasir ibn Alnasa (vl. 1062–1088), te se oslanjao na beduinske doseljenike iz plemena Banu Hilal kao najamnike u borbi protiv marokanskih Almoravida. Uz njihovu pomoć je uspio od Almoravida osloboditi dio ranije izgubljenih teritorija u Alžiru, ali se ubrzo ispostavilo da nije u stanju držati Banu Hilal pod nadzorom. Njihova sklonost pljački je ozbiljno naškodila trgovini i puteve načinila nesigurnima, pa se glavnina ekonomske djelatnosti iz prijestolnice Qalaat Beni Hammad u unutrašnjosti počela premještati na sjever, u mediteransku luku Béjaïa. Zajedno sa njim se počelo seliti i stanovništvo. Mansura je naslijedio sin Aziz ibn Mansur (vl. 1104–1121) pod kojime će Béjaïa i formalno postati prijestolnica države.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi:**Nasir ibn Alnas** | **Hammadid ruler**1088–1104 | Slijedi:**Badis ibn Mansur** |
**Maćuhica** (dan-noć, trobojna ljubičica, ljubičica, milovanka, sirotica, šarena ljubičica; lat. *Viola tricolor*), je biljka iz porodice ljubičica (*Violaceae*).

Može biti jednogodišnja ili višegodišnja zeljasta biljka sa tankim, razgranatim poleglim stablom. Listovi su na drškama, srcastookruglog oblika po obodu su zupčasti sa dobro razvijenim zaliscima. Cvjetovi su pojedinačni, na dugačkim drškama sa raznobojnim kruničnim listićima - vršni su tamnije, a bočni svjetlije ljubičasti dok je donji bjeložućkast (lat. triboja= trobojna). Plod je čahura.

Upotrebljava se nadzemni dio procvjetale biljke (*Violae tricoloris herba*). Kao lijek se upotrebljava samo divlja, poljska vrsta.

Droga sadrži: salicilnu kiselinu, etarsko ulje, glikozide (od kojih potiču boje cvijeta), saponine, oko 10% sluzi, šećere, vitamin C, malo tanina i dr.

Zbog prisustva salicilne kiseline koristi se za vanjsku upotrebu kod psorijaze, ekcema, akni, dermatitisa tako što se čajem ispiraju oboljela mjesta, a gusta masa (talog) se stavlja kao oblog. Koristi se za izlučivanje mokraće i protiv upale mokraćne bešike, kod katara disajnih organa (obavezni je sastojak sirup za iskašljavanje), kod grozničavih stanja i reumatskih bolesti.

Koristi se u obliku čaja, sirupa, obloga i tečnosti za ispiranje. Kod povećanih doza i upotrebe duže od 4-6 sedmica može da se javi mučnina.
**Fotograf** je osoba koja se bavi stvaranjem fotografija pomoću određene fotografske alatke (fotoaparat, kamera opskura,...), odnosno osoba koja obavlja fotografsku delatnost. 

Sve jednostavnija fotografska tehnika omogućuje i laicima da naprave fotografiju, ali se stručnost fotografa prevashodno ogleda u njegovim kvalifikacijama, te poznavanju fotografskih veština - manipulisanje svetlošću i vizuelnim formama, razumevanje prizora (sadržaja fotografije) itd. Primarno fotografsko obrazovanje podrazumeva poznavanje upotrebe foto-aparata i geometrijske optike kao dela fizike koji izučava svetlost. Osnovni proizvod fotografa je fotografija u materijalnoj ili digitalnoj formi.

Vrste fotografa
---------------

* Umetnički fotograf (autor koji koristi fotografiju za svoj umetnički izraz),
* Novinski fotograf (novinar-fotoreporter(autor koji se bavi fotožurnalizmom)),
* Studijski fotograf (moda, reklame...),
* Repro fotograf (fotograf koji radi na pripremi za štampu),
* Fotograf u naučnim oblastima (medicini, forenzici,astronomiji...),
* Komercijalni fotograf (foto radnje, svadbena fotografija, fotografije za dokumenta...),
* Fotoamater (hobi).

Fotografska oprema
------------------

Za fotografisanje, fotograf koristi: fotoaparat, objektiv, fotografski blic, studijski blic, pozadinu, reflektujući panel, kišobrane za rasvetu i dr.

Za izradu fotografija kod klasične fotografije se koriste aparat za povećavanje sa ostalim priborom (kadice, štipaljke, dozne za filmove itd.), a kod digitalne fotografije računar i štampač/ploter. I klasične i digitalne fotografije se mogu izrađivati pomoću procesnih mašina.

Spoljašnje veze
---------------

* Foto savez Srbije
* Foto asocijacija Vojvodine
|  |
| --- |
|  |

**Kolonijalni Brazil** (portugalski: *Brasil Colonial*) je naziv koji obuhvaća period od 1500. godine, kada su portugalski kolonizatori predvođeni Pedrom Álvaresom Cabralom došli do brazilskog tla, do 1815. godine, kada je Brazil uzdignut do statusa kraljevine zajedno s Portugalom u sklopu države znane kao Ujedinjeno Kraljevstvo Portugala, Brazila i Algarva. Prije dolaska Portugalaca, Brazil nije poznavao uređeni državni sustav već je to područje nastanjivalo domorodačko stanovništvo. 

Kolonijalna eksploatacija Brazila tokom prvih 300 godina povijesti bila je temeljena na iskorištavanju drva brazila (XVI. stoljeće), proizvodnji šećera (XVI. – XVIII. stoljeće) te, na koncu, zlatu i dijamantima (XVIII. stoljeće). Robovi, mahom oni dovedeni iz Afrike, činili su temelj radne snage u kolonijalnom Brazilu. 

Za razliku od susjednih španjolskih posjeda, portugalski posjed je i nakon sticanja nezavisnosti zadržao svoj teritorijalni i jezični integritet, što je omogućilo nastanak najveće države Južne Amerike.
Patrijaršijski dvor u Karlovcima
Josif Rajačić, prvi karlovački patrijarh
**Karlovačka patrijaršija** je bila pomjesna autokefalna crkva od 1848. do 1920. godine. Nastala je uzdizanjem Karlovačke mitropolije na rang patrijaršije. Postojala je do ujedinjenja u SPC 1920. godine.

Osnivanje
---------

Ustanovljena je 1848. godine kada je Karlovačka mitropolija uzdignut na rang patrijaršije. Karlovačka patrijaršija je postojala sve do 1920. godine kada se ujedinila s Beogradskom mitropolijom u jedinstvenu Srpsku patrijaršiju. Sjedište Karlovačke patrijaršije je bilo u Sremskim Karlovcima.

Istorija
--------

Na Majskoj skupštini u Sremskim Karlovcima (1848), Srbi na prostoru Habzburške monarhije su proglasili stvaranje Srpske Vojvodine, srpskog autonomnog regiona unutar Monarhije. Mitropolit karlovački, Josif Rajačić, proglašen je za patrijarha, a samim tim je i Karlovačka mitropolija uzdignuta na rang patrijaršije.

Posljednji karlovački patrijarh, Lukijan Bogdanović, ubijen je 1913. godine. Nakon njegove smrti, patrijaraški tron je ostao prazan zadnjih sedam godina njegovog postojanja.

Godine 1920, Karlovačka patrijaršija je spojena u jedinstvenu Srpsku pravoslavnu crkvu. Crkveno-pravni pisac protojerej Jovan Jeremić je branio „autonomiju" Karlovačke mitropolije nakon ujedinjenja 1918.

Sadašnji srpski patrijarsi se smatraju nasljednicima karlovačkih patrijaraha.

Eparhije
--------

U sastavu Karlovačke patrijaršije je bilo sedam eparhija. Na prostoru Ugarske postojala je Vršačka, Temišvarska, Budimska i Bačka eparhija, a na prostoru Srema, Slavonije i Hrvatske bile su Karlovačka, Pakračka i Plašćanska ili Gornjokarlovačka.

Sremsko-karlovačka eparhija je bila arhiepiskopija, a njen arhiepiskop ujedno je bio i mitropolit, odnosno od 1848. godine i patrijarh srpski. Od 1911, uz njega kao episkop postoji i arhidijecezanski vikar.

Literatura
----------

* Radoslav M. Grujić: *„Pravoslavna srpska crkva"*

Izvori
------

1. ↑  „Dimitrije Ruvarac (1842-1931) – istoričar i bibliotekar". Arhivirano iz originala na datum 2011-08-25. Pristupljeno 2011-08-26.

Vidi još
--------

* Karlovačka mitropolija

* GrbGrb
* Područje patrijaršije (1909)Područje patrijaršije (1909)
Lovački zamak Mayerling 1889. godine, nedugo nakon incidenta.
**Mayerlinški incident**, **Mayerlinška afera** ili **Mayerlinška tragedija** je događaj koji se odigrao 30. januara 1889. godine u lovačkom dvorcu Mayerling u okolici Beča, prilikom koga su nasilnom smrću skončali austro-ugarski prijestonasljedik princ Rudolf i njegova 17-godišnja ljubavnica Marija Večera. Prema službenoj verziji princ je hicem iz revolvera ubio Večeru, a potom izvršio samoubistvo, pri čemu je motiv bila nesretna ljubav, odnosno nemogućnost princa da zakonskim putem okonča nesretni brak sa princezom princezom Stéphanie od Belgije kako bi se mogao oženiti za Mariju. Smrt mladog i popularnog princa je izazvala šok i veliku žalost među podanicima tadašnje države, a kasnije je postala predmetom brojnih alternativnih tumačenja i teorija zavjere vezanih uz međunarodnu i austro-ugarsku politiku. Događaj je ostavio snažan dojam i na svjetsku javnost, te postao inspiracija za brojna književna, muzička i scenska djela.

Vidi još
--------

* Elvira Madigan

Vanjske veze
------------

* Mayerling mystery Arhivirano 2021-05-05 na Wayback Machine-u
*Za ostala značenja, v. HMS Dreadnought (razvrstavanje).*

**HMS Dreadnought** je bio britanski bojni brod izgrađen 1906. u brodogradilištu *HM Dockyard*, u Portsmouthu, Engleska. Radi inovativnog dizajna smatra se jednim od najznačajnijih ratnih brodova u povijesti.

Izvršio revolucionaran utjecaj na gradnju ratnih brodova početkom 20. stoljeća. U službu Britanske kraljevske mornarice ušao je 1906. godine i postao je generički pojam za bojne brodove koji su građeni prema njemu (dreadnoughti), dok su se brodovi građeni prema starijoj tehnici nazivali *preddreadnoughti*.

U trenutku pojave HMS *Dreadnoughta* uobičajeni bojni brod težio je oko 15 tisuća tona, imao je mješovito naoružanje (topovi od 229 mm, 279 mm i 305 mm), pogonsko gorivo bio mu je ugljen, a dostizao je brzinu od 17 do 18 čvorova. Zapovjednik Britanske ratne mornarice, admiral John Fisher, u težnji da sačuva britansku premoć na moru, koncipirao je novi bojni brod s nadmoćnim preformansama. Prvi brod završen je ujesen 1906. godine. Imao je deplasman 18.100 tona i bio teže oklopljen od drugih, pokretala ga je parna turbina koja mu je dala veću pouzdanost i manju potrošnju, brzina je dostizala 21 čvor, a svi topovi bili su veliki (305 mm). Takav brod mogao se ravnopravno nositi sa dva protivnička bojna broda.

HMS Dreadnought - profil
Pojava *Dreadnoughta* učinila je da su svi tadašnji bojni brodovi odjednom postali zastarjeli, pa su se sve velike mornarice dale na izgradnju novih brodova sličnih *Dreadnoughtu*.

Do početka Prvog svjetskog rata Velika Britanija je sagradila još 22 broda klase *Dreadnought*, od kojih su posljednji imali deplasman od 25 tisuća tona i bili naoružani topovima od 343 mm. Još deset je proizvedeno između 1914. i 1916. s topovima od 381 mm, a i tri za Čile i Tursku.

Ipak, trka u gradnji brodova učinila je da je prvi *Dreadnought* u Prvom svjetskom ratu već zastario: nedovoljno brz, sa nedovoljnom zaštitom od torpeda i sa pogrešnim rasporedom kupola. Ipak, postao je jedini bojni brod u povijesti koji je izravno potopio podmornicu (njemačku *U-29* 18. ožujka 1915.). Nije sudjelovao u jedinoj velikoj pomorskoj bici u Prvom svjetskom ratu, bitci kod Jyllanda. Izrezan je 1923. godine.

Galerija
--------

* 
* 
* 
*

Vanjske veze
------------

***HMS Dreadnought*** na Wikimedijinoj ostavi

* HMS Dreadnought na www.maritimequest.com
* Službena stranica na royal-navy.mod.uk Arhivirano 2007-09-30 na Wayback Machine-u
Hans Christian Ørsted, *Der Geist in der Natur*, 1854
**Hans Christian Ørsted** (Rudkobing, 14.8. 1777 – Kopenhagen, 9.3. 1851) je danski fizičar i hemičar. 1820. godine je otkrio vezu između elektriciteta i magnetizma u vrlo jednostavnom eksperimentu. On je pokazao da provodnik struje može da otkloni kazaljku magnetiziranog kompasa. Oersted nije imao neko zadovoljavajuće objašnjenje za ovaj fenomen, niti je pokušao da predstavi fenomen u matematičkom okviru.

Oersted nije bio prva osoba koja je otkrila vezu između elektriciteta i magnetizma. Osamnaest godina prije njega italijanski naučnik Gian Domenico Romagnosi je došao do iste spoznaje. Njegovo otkriće je objavljeno 1802. godine u italijanskim novinama, ali naučni krugovi to nisu zapazili.

1825. godine Oersted je dao značajan doprinos hemiji napravivši aluminij.

CGS mjera za magnetnu indukciju (Oersted) je po njemu dobila ime, kako bi se obilježio njegov doprinos elektromagnetizmu.

Srodni članci
-------------

* James Clerk Maxwell
* Fizika

***Hans Christian Ørsted*** na Wikimedijinoj ostavi
**Oblici vladavine**  
Serija članaka iz političkih nauka

|  |  |
| --- | --- |
|  | Spisak društvenih uređenja* anarhija
* aristokracija
* autoritarizam
* autokracija
* demokracija

direktna demokracija
predstavnička demokracija* despotizam
* diktatura
* jednopartijska država
* kleptokracija
* komunistička država
* kritarhija
* kritokracija
* meritokracija
* monarhija

apsolutna monarhija
ustavna monarhija* oligarhija
* ohlokracija
* plutokracija
* republika

kapitalistička republika
mješovita vlada
parlamentarna republika
socijalistička republika
ustavna republika* pleme
* teokracija
* timokracija
* tiranija
* totalitarizam
* fašizam
* feudalizam
 |


**Islamska republika** je naziv koji se koristi za oblik političkog uređenja koji se javio krajem 20. vijeka i koji kombinira islamsku teokraciju s republikanskim institucijama vlasti. Karakteristika islamske republike jest da se svi zakoni i propisi u državi moraju temeljiti na šerijatskom pravu, kao i da vjerski poglavari imaju primat na svim svjetovnim funkcionarima, uključujući i one koji su na svoje položaje došli temeljem slobodnih, neposrednih i tajnih izbora.

Određeni stručnjaci islamsku republiku smatraju svojevrsnim kompromisom između klasične islamske teokracije i modernih demokratskih institucija. 

Najpoznatiji primjer islamske republike je Iran. Pored nje se islamskim republikama nazivaju države kao što su Pakistan, Mauritanija i Afganistan.
Koordinate: 42° 12′ 42" SGŠ, 22° 04′ 58" IGD

**Gulinci** (mak. *Гулинци*) su naselje u Republici Makedoniji, u severoistočnom delu države. Gulinci su u okviru opštine Rankovce.

Prirodni uslovi
---------------

Gulinci su smešteni u severoistočnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg grada, Kumanova, selo je udaljeno 35 kilometara istočno.

Selo Gulinci se nalazi u istorijskoj oblasti Slavište. Naselje je položeno na južnim padinama planine German, na približno 720 metara nadmorske visine.

Mesna klima je planinska zbog znatne nadmorske visine.

Stanovništvo
------------

Gulinci su prema poslednjem popisu iz 2002. godine imali 19 stanovnika. Od toga ogromnu većinu čine etnički Makedonci (100%).

Pretežna veroispovest mesnog stanovništva je pravoslavlje.

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

* rankovce.gov.mk Zvanična stranica opštine Rankovce Arhivirano 2012-01-07 na Wayback Machine-u

  

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Rankovce |
| --- |
| **Rankovce** • 
Baratlija • 
Vetunica • 
Vržogrnci • 
German • 
Ginovci • 
Gulinci • 
Krivi Kamen • 
Ljubinci • 
Milutince • 
Odreno • 
Opila • 
Otošnica • 
Piklište • 
Petralica • 
Psača • 
Radibuš • 
Stanča |  |
| Glagolskinačini |
| --- |
| Imperativ |
| Kondicional sadašnji |
| Kondicional prošli |

**Imperativ** (lat. *impero* = zapovjediti) zapovjedni je način glagola u srpskohrvatskom jeziku. Imperativ je krnji glagolski oblik; ne postoji imperativ prvog lica jednine.

U prvom licu množine, kao i u drugom licu jednine i množine, imperativ se tvori se od prezentske osnove i nastavaka. Nastavci su trojaki, ovisno o prirodi prezentske osnove:

* **{\displaystyle \varnothing }**, **-mo**, **-te** (kod glagola na kraju čije prezentske osnove stoji suglasnik *j*)
* **-i**, **-imo**, **-ite** (kod glagola na kraju čije prezentske osnove stoji suglasnik, osim *j*)
* **-j**, **-jmo**, **-jte** (kod glagola na kraju čije prezentske osnove stoji samoglasnik)

U trećem se licu koristi pomoćna čestica ***neka*** koju slijedi prezent glagola u odgovarajućem broju.

Imperativi različitih nastavaka
-------------------------------

Kod glagola čija se prezentska osnova za vršava na - I, isto se pišu neki oblici prezenta i oblici imperativa. Jedino kada ove oblike izgovorimo znamo da li je prezent ili imperativ, jer imaju različit akcenat.
Prezent:
1. uradim 1. uradimo
2. uradiš 2. uradite
3. uradi 3. urade
Imperativ:
1. - 1. uradimo
2. uradi 2. uradite
3. - 3. -
Ponekad rečenice sa različitim glagolskim oblicima mogu izgledati isto, ali znakovi interpunkcije (zarez posle vokativa) će nam ukazati na imperativ.

### *-i*

| lice | jednina | množina |
| --- | --- | --- |
| 1. | - | mi sijecimo! |
| 2. | ti sijeci! | vi sijecite! |
| 3. | *on neka siječe!* | *oni neka sijeku* |

Prezentska osnova glagola "sjeći" jest *sijek-*, iz koga sibilarizacijom dolazi *sijec-*, a palatalizacijom *siječ-*.

### **-j**

| lice | jednina | množina |
| --- | --- | --- |
| 1. | - | mi plivajmo! |
| 2. | ti plivaj! | vi plivajte! |
| 3. | *on neka pliva!* | *oni neka plivaju* |

Prezentska osnova glagola "plivati" jest *pliva-*.

Uporaba
-------


| Glagolskavremena |
| --- |
| **Jednostavni glagolski oblici:** |
| Infinitiv |
| Prezent |
| Imperfekt |
| Imperativ |
| Glagolski pridjev |
| Glagolski prilog |
| **Složeni glagolski oblici:** |
| Perfekt |
| Pluskvamperfekt |
| Aorist |
| Kondicional |
| Futur prvi |
| Futur drugi |
| Pasivni glagolski oblici |

  

* Ovisno o okolnostima u kojima je rečenica u imperativu izrečena, ta se rečenica može smatrati zapovijedi, zamolbom ili zahtjevom. Budući da imperativ najčesće predstavlja izravnu zapovijed, gotovo se isključivo izriče uskličnom rečenicom:

***Prestani** pričati!*
* Osim za zapovijedi, imperativ se rabi u naputcima - receptima, algoritmima i sličnim opisima u kojima radnje zahtijevaju točan slijed:

***Razbijte** tucet jaja. Potom **dodajte** šećer i **miješajte** po potrebi.*
Franc Lehar, bista
**Franc Lehar** (mađ. *Lehár Ferenc*, nem. *Franz Lehár*) (30. april 1870. Komoran, Mađarska - 24. oktobar 1948. Bad Išl, Austrija) bio je austrijski kompozitor mađarskog porekla. Svetsku slavu stekao je komponovanjem opereta.

Franc Lehar važio je još kao dete za uspešnog pijanistu. Sa jedanaest godina komponovao je svoju prvu pesmu. Kasnije je studirao violinu na praškom konzervatorijumu. Svoju muzičku karijeru počeo je kao dirigenta u Vupertalu u Nemačkoj. Zatim je postao dirigenta u vojsci Austro-Ugarske, da bi se pridružio kapeli svog oca. Sa kapelom svog oca gostovao je u Puli, Trstu, Budimpešti i od 1899. do 1902. u Beču. U Beču je najzad ostao, i nakon prvih kompozicija od kojih je mogao da živi, posvetio se komponovanjem opereta.

Svoj prvi veliki uspeh dospeo je 1905. operetom „Vesela udovica". Sledile su uspešne operete „Grof od Luksemburga", „Zemlja smeha", „Paganini", „Carević" i druge. Pored opereta komponovao je dve simfonijske pesme, dva koncerta violinom, raznu muziku za film, pesme, igranke i muziku za marš.

Iako oženjen Jevrejkinjom Lehar nije morao da napusti Austriju u toku nacističke vlasti. Njegov dobar prijatelj i libretista Fric Lener-Beda stradao je u Aušvicu. Lehar je svoju vilu u Bad Išlu zaveštovao gradu sa obavezom da naprave Lehar-muzej. Od svojih prihoda usvojio je Lehar-fond za pomoć starih ljudi, koji su bez sopstvene krivice upali u bedu. Od fonda nisu se smeli podržavati mladi talenti, jer, tako Lehar, pravi talenti se sami od sebe izbore i on ne želi da se stvara kulturni dilentatizam.

Franc Lehar važi zajedno sa Imre Kalman, takođe mađarski kompozitor, za osnovača takozvane „srebrne bečke operetske ere".


***Franz Lehár*** na Wikimedijinoj ostavi
**François-Alphonse Forel** (rođen 02.02.1841, umro 07.08.1912) bio je švajcarski naučnik koji se bavio proučavanjem jezera i može se smatrati utemeljiteljem limnologije kao naučne discipline. Rođen je u Morgesu na Ženevskom jezeru. 

Karijeru je počeo kao profesor medicine na Univerzitetu u Lozani, no njegovo pravo interesovanje bilo je jezero. Proučavao je biologiju, hemiju, cirkulaciju vode i sedimentaciju, kao i njihovu međusobnu interakciju, što je postavilo temelje nove naučne discipline. U svom glavnom delu, *Le Léman* *(Jezero)*, objavljenom u tri tome između 1892. i 1902, nazvao je svoj studij "limnologijom" po analogiji s oceanografijom ("limnografija" se mogla pobrkati s limnografom, koji meri nivo vode u jezerima).

Otkrio je fenomen gustoće struje u jezerima i objasnio seiše, tj. ritmičke oscilacije u zatvorenim vodama. 

U saradnji s Wilhelm Uleom razvio je Forel-Uleovu skalu, koja se koristi za procenu boje vode. Delujući na sasvim drugačijem polju, u saradnji s italijanskim seizomologom Micheleom Stefanom de Rossijem razvio je Rossi-Forelovu skalu za opisivanje intenziteta zemljotresa.

Institute F.-A. Forel na Univerzitetu u Ženevi nazvan je po Forelu. Po njemu je nazvan i Foreltinden, planina u Spitsbergenu, Svalbard.
**Imperator** je titula koja je u starom Rimu u doba Republike označavala vojnog komandanta s teritorijalnom nadležnošću. Naziv dolazi od izraza *imperium*, koji je tada označavao nečiju nadležnost, ali i bogatstvo i moć. Od vremena Carstva izraz *imperator* postaje cognomen rimskih careva. Iako bi povremeno naziv *imperator* nosili i članovi carske porodice, s vremenom se počeo gotovo isključivo koristiti kao službena titula. U Istočnom Carstvu se na grčki prevodio kao *autokrator*, prije nego što ga je zamijenio *basileus* (kralj).

Nastojeći se povezati s iščezlim Rimskim Carstvom, Karlo Veliki je 800. za sebe uzeo titulu imperator, te je prenio na buduće monarhe Svetog Rimskog Carstva. Titulu su poslije koristili austrijski monarsi, a od vremena Petra Velikog - koji je Rusiju i preko nove titule nastojao povezati sa Zapadom i rimskom tradicijom - i ruski carevi.

S vremenom je u mnogim jezicima izraz imperator postao istovjetan izrazu car, odnosno od njega potiče riječi za "car" u tim jezicima (engleski *emperor*, francuski *empereur*).