recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sincelejo** je općina od 293,951 stanovnika i grad od 249,323 st.na sjeveru Kolumbije u Departmanu Sucre, čiji je administrativni centar.

Geografija
----------

Sincelejo se nalazi na sjeveru zemlje u obalnoj ravnici Karipskog mora od kog je udaljen četrdesetak km.

Historija
---------

Sincelejo je osnovao španjolski konkvistador Alonso de Padilla 1535. pod imenom *San Francisco de Asís de Sincelejo* (sv. Franjo Asiški od Sinceleja, na mjestu starijeg indijanskog sela.
Brutalne metode vladanja i donešene bolesti toliko su prorjedile domodce da ih je 1610. bilo samo 11, od početnih 750 stanovnika.

Zbog tog je španjolski dvor poslao kapetana i inženjera Antonio de la Torre y Miranda, koji je urbanistički uredio naselje koncentrirajući ga oko crkve (današnje katedrale i ponovno osnovao Sincelejo - 1774.

Sve do sredine 19. vijeka Sincelejo je živio u sjeni 13 km udaljenog Corozala, koji je bio veći i politički utjecajniji.

Liberalizacija trgovanja duhanom u Vicekraljevstvu Nova Granada išla je na ruku Sinceleju.

Jer se posljednje dvije dekade 19. vijeka, doselilo puno bogatih porodica iz Cartagene, koje su pokrenule nove poslove. Od plantaža šećerne trske, duhana do destilacije ruma.
Sincelejo je prestigao Corozal pa je 1897. proglašen administrativnim centrom departmana koji je uskoro ukinut. To je trajalo do 1966. kad je osnovan Departman Sucre, odtad je ponovno administrativni centar.

U Kolumbiji je poznat po festivalu koride - Corralejas i po katedrali sv. Franjo Asiškog iz 19. vijeka.

Privreda i transport
--------------------

Privreda Sinceleja bazira se prvenstveno na stočarstvu (uzgoju goveda na velikim rančevima) i u nešto manjoj mjeri na ratarstvu (kukuruz, manioka, batat, 
trputac).

Od industrije ima nekoliko tvornica prehrambenih proizvoda, odjeće, obuće i prerade drva.
Prema posljednjem popisu stanovništva u Sinceleju posluje oko 3,000 firmi, koje se većinom bave trgovinom i uslugama.

Sincelejo je povezan autoputom 25 sa Barranquillom i Medellínom.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  „*Sincelejo Municipality in Colombia*" (engleski). City population. Pristupljeno 14.12.2022.
2. 1 2 3  „*Sincelejo Colombia*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 14.12.2022.
3. 1 2 3 4   „Pasado, Presente y Futuro" (španjolski). Alcaldía de Sincelejo - Sucre. Pristupljeno 15.12.2022.
4. 1 2   „Presentación" (španjolski). Alcaldía de Sincelejo - Sucre. Pristupljeno 15.12.2022.
5. 1 2  „*Historia Sincelejo*" (španjolski). Asocapitales. Pristupljeno 15.12.2022.
6. 1 2   „Economía" (španjolski). Alcaldía de Sincelejo - Sucre. Pristupljeno 15.12.2022.

Vanjske veze
------------

***Sincelejo*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Alcaldía de Sincelejo - Sucre* (Službene stranice grada) (`es`)
Muški polni organ: opušten (levo) u erekciji (desno)
Erekcija
**Erekcija** (erectio) je izraz preuzet iz latinskog jezika, a označava podizanje, ili podignuto/uzdignuto stanje. Najčešće se koristi koristi za označavanje ukočenosti (ukrućenosti) erektilnih životinjskih tkiva i organa — penisa, klitorisa i bradavica. Erekcija ovih tkiva izazvana je brojnim psihološkim i fiziološkim činiocima — sveukupnim seksualnim uzbuđenjem, kao i pojačanim priticanjem i otežanim oticanjem krvi pri seksualnom činu (u slučaju penisa i klitorisa), uticajem hormona oksitocina (bradavice), punom mokraćnom bešikom. Kod ljudi se ponekad dešava i spontano, u toku sna.

Refleksan je čin, a reguliše ga centar za erekciju iz slabinskog dela kičmene moždine[*nedostaje referenca*]. Nalazi se pod uticajem viših nervnih centara velikog mozga i više žlezda sa unutrašnjim lučenjem. Kod većine vrsta, erekcija penisa mužjaka predstavlja neophodan preduslov za normalno obavljanje polnog čina.

Povezano
--------

* Penis
* Klitoris
* Seks

***Erekcija*** na Wikimedijinoj ostavi
Za ostala značenja, v. Trstenik (višeznačna odrednica).

**Trstenik** je naselje na Ćićariji , u općini Lanišće, na 697 m nadmorske visine, 8 km sjeverozapadno od općinskoga središta Lanišća. Smješteno je na cesti koja od Lanišća vodi za Dane (Lanišće) I Vodice (Lanišće), u blizini raskrižja za Brest (Lanišće) i Buzet, na maloj uzvisini između dviju uzdužnih dolina. Stanovnici se tradicionalno bave stočarstvom i poljodjelstvom, a živjeli su najviše od prodaje mlijeka i drva. Prema popisima stanovništva potkraj XIX. st. Trstenik je brojio 223 stanovnika, a nakon toga stalno gubi stanovništvo, te polagano izumire.

Povijest
--------

Području Trstenika bilo je dio Rašporske gospoštije, pa je s njom pripalo i Veneciji (1394). Dobro su sačuvani struktura naselja, stambena i gospodarska arhitektura s početka XX. st. izvorna organizacija prostora, te tipična zatvorena dvorišta s visokim zidovima i širokim ulaznim vratima. Na najvišoj je koti groblje s crkvom sv. Lucije, koja ima maleni četvrtasti zvonik na pročelju pokraj ulaznih vrata.

Stanovništvo
------------

Po popisu iz 2001. , u selu su živjela samo 4 stanovnika.

Znamenitosti
------------

* Crkva sv. Lucije (prvi put se spominje 1580. godine)

| * p
* r
* u
Naselja u sastavu Općine Lanišće |
| --- |
| Brest • Brgudac • Dane • Jelovice • Klenovšćak • Kropinjak • Lanišće • Podgaće • Prapoće • Račja Vas • Rašpor • Slum • Trstenik • Vodice |  |
**Fleet Street** je ime najveće ulice u Londonskom Cityu. Fleet Street je nastavak Ulice Strand i vodi sve do kvarta Ludgate Hill.

Historija
---------

Ulica je ime dobila po rijeci Fleet, koja je tekla do Temze trasom gdje se danas nalazi ulica Farringdon. Vrlo brzo je postala jedna od glavnih prometnica, pa je privukla katoličke prelate da se nastane u njoj.

Prvi štampar koji je otvorio svoj dućan u ulici bio je Wynkyn de Worde, koji se naselio u 15. vijeku došavši iz Westminstera. Pedeset godina kasnije ulica je postala poznata po brojnim štamparima.

Prve britanske novine - Daily Courant - počele su od 11. marta 1702. objavljivati iz svojih prostorija u Fleet Streetu. Do sredine 20. vijeka u Fleet Streetu su gotovo sve važnije engleske novine imale sjedište u ulici.

Vremenom je tehnološki napredak i cijena najma poslovnog prostora, otjerala izdavače iz ulice, pa ih je većina našla nove prostorije u jeftinijem predgrađu.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*Fleet Street*" (engleski). London Drum. Pristupljeno 31. 1. 2017.

Vanjske veze
------------

***Fleet Street*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Fleet Street* (`en`)
|  |
| --- |
|  |

**Dominion Fidži** (engleski: *Dominion of Fiji*) bio je službeni naziv nezavisnog Fidžija od 10. listopada 1970. godine do proglašenja republike 6. listopada 1987. godine. Do 1970. godine, Fidži je bio britanska kolonija pod direktnom upravom Londona. Međutim, u jeku dekolonizacije koja je uslijedila nakon Drugog svjetskog rata, Britanija je izrazila namjeru da i Fidžiju da punu nezavisnost, što je iniciralo dugotrajne pregovore između tadašnjeg glavnog ministra, Kamisesea Mare, i predstavnika Indofidžijaca. Pregovori su kulminirali planom o nezavisnosti, kojeg je Britanija na koncu prihvatila i dala Fidžiju nezavisnost 10. listopada 1970. godine. 

Međutim, inicijalno je Fidži stekao nezavisnost kao dominion te je i dalje zadržao određene veze s Britanijom. Tadašnja britanska kraljica, Elizabeth II. tako je formalno ostala državni poglavar Fidžija, dok je njezin predstavnik u dominionu bio generalni guverner. Ipak, Fidži je dobio značajnu unutarnjopolitičku autonomiju te je imao dvodomni Parlament s velikim ovlastima, a državom je faktički upravljao premijer; dotadašnji glavni ministar Mara nastavio je obnašati dužnost premijera i nakon sticanja nezavisnosti. Prije 1987. godine, Kraljica je u tri navrata službeno posjetila dominion Fidži. 

Situacija u dominionu bila je relativno mirna sve do 1987. godine, kada je Marinu vladu svrgnula koalicija koju je predvodio Timoci Bavadra, a kojom su dominirali Indofidžijci. Oko mjesec dana nakon izbora, potpukovnik Sitiveni Rabuka izveo je, 14. svibnja, prvi od dva državna udara; Bavadrina vlada je svrgnuta, a iako je Rabuka inicijalno izrazio lojalnost Kraljici, situacija je kulminirala kada je generalni guverner, Penaia Ganilau, odbio prihvatiti Rabukinu vladu. Krajem rujna iniciran je i drugi puč, što je u konačnici kulminiralo Rabukinim proglašenjem Republike Fidži 6. listopada 1987. godine i raskidom svih državnopravnih veza s Britanijom. 

Ganilau je tada pisao Kraljici, a London je posljedično prihvatio proglašenje republike. Nakon tog čina, Penaia Ganilau je postao prvi predsjednik Fidžija, a na čelo države je došla privremena vlada koju je predvodio Kamisese Mara.

Vanjske veze
------------

* „Fiji: Polity Style: 1970-2017". Archontology.org. Pristupljeno 2017-01-26.
* „Fiji: Governors-General: 1970-1987". Archontology.org. Pristupljeno 2017-01-26.
* Ben Cahoon. „Fiji". Worldstatesmen.org. Pristupljeno 2017-01-26.
|  |  |
| --- | --- |
|  | **Ovaj članak sadrži kineski tekst.**Bez pravilne podrške za renderiranje, možete vidjeti upitnike, kvadrate i druge simbole umjesto kineskih znakova. |

**Sto škola mišljenja** (pojednostavljeni kineski: ; tradicionalni kineski: ; pinyin: *zhūzǐ bǎijiā*; Wade-Giles: chu-tzu pai-chia; doslovno "svi filozofi sto škola") je naziv za filozofe i njihove škole koje su postojale u Kini za vrijeme tzv. Istočne dinastije Zhou, odnosno u periodu od oko 770. pne. do 221. pne. Iako je taj period - čiji se prvi dio zove Proljeća i Jeseni - pogotovo u svom drugom dijelu, poznatom kao doba Zaraćenih država, bio poznat po brojnim krvavim sukobima, također je doveo do procvata kineske civilizacije i kulture, te kasnije postao poznat kao Zlatno doba kineske filozofije. Razlog za to je u širokom rasponu misli i ideja koje su slobodno cirkulirale u tom vremenu. Fenomen je bio poznat pod doslovnim nazivom **Nadmetanje sto škola mišljenja** (百家爭鳴/百家争鸣; *bǎijiā zhēngmíng*; *pai-chia cheng-ming*; "sto škola nadmetanje"). Misli i ideje o kojima se raspravljalo te koje su uobličene i rafinirane u tom periodu su značajno uticale i dan-danas utiču na životne stilove i društvenu svijest mnogih istočnoazijskih zemalja. Intelektualno društvo tog doba su karakterizirali putujući učenjaci, koji su često od strane suparničkih i zaraćenih vlastodržaca angažirani kako bi davali savjete o najboljim metodama vođenja države, odnosno rata i diplomacije. Period je došao do svog kraja kada je država Qin pokorila sve ostale, ujedinila Kinu pod prvom carskom dinastijom te nastojala političko jedinstvo upotpuniti ideološkim kroz brutalnu čistku svih slobodoumnih učenjaka.

Eksterni linkovi
----------------

* Classics of the hundred schools (kineski i engleski)
* 先秦諸子‧要覽子藉 Many fragmentary and newly discovered texts of the hundred schools of thought.(Chinese)
* Hundred Schools of Thought Arhivirano 2006-09-27 na Wayback Machine-u, ChinaCulture
* Zhou dynasty literature, thought, and philosophy, ChinaKnowledge
**T-70** je bio Sovjetski tenk koji se proizvodio tijekom 1942. i 1943. godine

### Nastanak

Bez obzira na kratkoročni uspjeh postignut od tenka T-60 vojsci su bile veoma jasne njegove slabosti. Zbog toga se 1942. godine pokreće proizvodnja novog tenka imena T-70 koji je trebao biti poboljšana verzija neuspješnog T-50 i djelomično uspješnog svog prethodnika. Pravi razlog nastanka T-60 i ovog tenka se prije svega nalazi u ratnoj upotrebi malenih tvornica koje nisu u stanju proizvoditi dijelove za tenk T-34 ili KV-1 .

### Oprema i mogućnosti upotrebe

U odnosu na prethodnika oklop ovog tenka je gotovo dupliran na 60 mm što mu je pri ratnoj upotrebi dalo veću izdržljivost na protivničke projektile. S druge strane proizvest tijekom 1942. godine novi tenk s topom od samo 45 mm je bilo nedostatno za bilo koju ozbiljniju upotrebu što drastično skraćuje proizvodno razdoblje T-70. Za samo godinu dana od izlaska ovog tenka s proizvodne trake dolazi do uredbe o pokretanju njegovog nasljednika koji će nosit ime T-80 laki tenk .

Mogućnost protupješačke upotrebe ovog tenka je bila razmatrana i odbačena s zaključkom da je za to bolja motorozirana artiljerija zbog čega dolazi do prestanka njegove proizvodnje nakon proizvedenih nešto više od 8000 primjeraka u listopadu 1943. godine.

Jedini efikasni ratni posao za proizvedene primjerke ovog tenka su bili izviđački poslovi do trenutka kada se od njih odustaje zbog dostave izviđačkih američkih vozila.

  


***T-70*** na Wikimedijinoj ostavi
**Geuzen** (francuski: *Les Gueux*, engleski: *Beggars*, čita se **Gezi**, dosl. *Prosjaci*) je naziv za holandske gerilce i pirate, sastavljene manje više od 
kalvinista koji su svojim akcijama inicirali Nizozemsku revoluciju (1568. - 1609.) protiv španjolske vladavine.

Historija
---------

Taj podsmješljivi naziv ispočetka se odnosio samo na sitne plemiće koji su se osudili potpisati, zajedno sa krupnim feudalnim magnatima - peticiju protiv progona protestanata. Nju su predali 1566. tadašnjem generalnom guverneru Nizozemske - Margareti od Parme, kako je Margareta djelomično ispunila njihove zahtjeve, - njihov lider Hendrik van Brederode, zadovoljan ishodom, rado je prihvatio to pežorativno ime - *Geuzen*.

Međutim njezin nasljednik titularni Vojvoda od Albe - Fernando Álvarez de Toledo, koji je u Nizozemsku došao 1567. želio je potpuno restaurirati apsolutističku vlast kralja Felipea II. pa su mnogi pobunjenici pobjegli u inozemstvo. Veliki broj tih emigranata ipak se u nekoliko sljedećih godina, vratio u domovinu u kojoj su se organizirali u kopnene i pomorske jedinice, pa su svojim iznenadnim geriliskim akcima uspjeli do kraja 1573. zauzeti primorske krajeve Nizozemske i preuzeti vlast u provinciji - Zeeland i tako se osigurati od potencijalnih španjolskih napada.

Gezanske gerilske jedinice bile su ispočetka sastavljene se od kalvinista iz svih dijelova Nizozemske, sa komandantima koji su najčešće bili lokalni plemići, a centar njihove aktivnosti bila je današnja provincija - Zeeland. Sve do 1576. njihove jedinice bile su osnovna nizozemska vojna sila, ali su odtad to prestaali biti, jer su se tad Nizozemskoj revoluciji pridružile i ostale provincije, pa su se počele osnivati formacije regularne vojske.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6   „*Geuzen*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 26. 01. 2014.

Vanjske veze
------------

* *Geuzen* na portalu Encyclopædia Britannica (`en`)
Ostaci antičkog grada Stobi
Rimski amfiteatar
Antički mozaik
**Stobi** (grč. *Stovi*) je jedan od najpoznatijih antičkih arheoloških lokaliteta u Makedoniji.

Nalazi se na ušću Crne reke (Erigon) u Vardar (grč. *Aksios*),

* 68 km od Skoplja,
* 20 km od Velesa,
* 86 km od Đevđelije i
* 160 km severo-zapadno od Soluna,

na glavnom putu koji od Dunava vodi do Egejskog mora.

Ovakva lokacija je omogućila da Stobi postane važan strateški i trgovački centar tokom antičkog perioda .

Stobi je pod ovim imenom poznat od 4 veka pne..

Prvobitno je pripadao istočnoj Pajoniji (grč. *Peonja*), a po dolasku Rimljana 168. godine pne. zapadno makedonskoj oblasti, da bi u 4. veku pripao Makedoniji Salutaris (lat. *Provincia Macedoniae*, grč. *Eparhia Makedonjas*). 

Krajem 5. ili početkom 6. veka postaje sedište provincije lat. *Macedonia Secunda*.

Bio je sedište episkopa i grad iz kojeg je Teodosije I 388. godine doneo zakon protiv sektaštva.

518. godine prema Prokopiju Stobi je stradao od jakog zemljotresa.

Nepokretni materijal
--------------------

Na lokalitetu su otkriveni ostaci zgrada koje datuju period od 4. do 6. veka (osim pozorišta). Ovaj period karakteriše korišćenje građevinskog i dekorativnog materijala iz predhodnih perioda.

Konstatovani su kapiteli korintskog stila, među kojima posebnu grupu čine 2 kapitela sa akantusovim lišćem i 3 sa neobičnim biljnim ornamentom, koji je u sekundarnoj upotrebi nađen u atrijumu tzv. Sinagoge. 

Otkrivene su i 4 rano-hrišćanske bazilike:

* episkopska,
* severna,
* civilna i
* centralna

Pronađeni su ostaci i 7 palata:

* Poliharmosova ili letnja palata (kuća psalama),
* Peristerijina – ili zgrada sa 2 apside,
* Teodosijeva palata (sa Partenijusovom ranije je nazvana Partenijusova ili Velika palata),
* Partenijusova palata,
* episkopski dvor,
* kockarnica, i
* tkačnica.

Na lokalitetu je otkriveno 18 podnih mozaika.

Literatura
----------

***Stobi*** na Wikimedijinoj ostavi

* Nikolajević-Stojković, I. (1957) Ranovizantijska arhitektonska dekorativna plastika u Makedoniji, Srbiji i Crnoj Gori. Beograd

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 234147574
* GND: 4077912-9
* NKC: ge1166300

 |
**T-60** je bio sovjetski tenk koji se proizvodio između 1941 i 1943. godine.

### Nastanak

Način stvaranja ovog tenka je jedinstven u drugom svjetskom ratu, a možda i u cijeloj tenkovskoj povijesti. Tenkovska tvornica u Moskvi je bila dobila naređenje da počne proizvodit tenk T-50 , ali tamošnji rukovodeći kadar je ubrzo nakon što su ugledali projekt zaključio da je tako nešto nemoguće proizvesti u njihovoj malenoj tvornici. S velikom dozom sulude hrabrosti tamošnji glavni dizajner zajedno s odgovornom vojnom osobom je poslao pismo Staljinu o nemogućnosti ispunjenja zadane zadaće i prijedlogu gradnje novog tenka kojega su oni dizajnirali u roku od samo dva tjedna. Uvidjevši prijedlog novog tenka Staljin i vrhovni štab Crvene armije davaju dozvolu za početak gradnje tenka koji dobiva ime T-60.

### Ratna upotreba

Nakon katastrofalnih gubitaka tijekom 1941 godine ovaj tenk je bio bez obzira na svoje neupitne nedostatke s oduševljenjem dočekan na frontu za popunjavanje borbenih liniji do trenutka pojave dovoljnog broja tenkova T-34. Realno govoreći snaga ovog tenka je bila nedostatna tako da u trenutku vatrenog krštenja on je ravnopravan samo s Panzer II. Nekakve minimalne izglede T-60 je još imao i protiv jačih Panzer III i Panzer IV , ali zasluga za to je spadala prije svega u oklop, a ne u naoružanje.

Stvarno zamišljena namjena ovog tenka su bile amfibijske operacije u čemu je trebao naslijediti T-38. Kako takvih operacija izvedenih od Crvene armije do 1943. godine praktički nije niti bilo T-60 nije nikada realno bio testiran.

### Oprema

Važnost data ovom tenku tijekom 1941. godine se najbolje ukazuje uz pomoć motora koji su u njega ugrađeni. Po Staljinovom naređenju u T-60 su bili ugrađeni svi motori do kojih je tvornica mogla doći, tako da su se tu našli svašta od klasičnog sovjetskog, preko američkih fordovih primjeraka do običnih automobilskih motora. Na kraju se dešavalo da tenkovi u jednoj diviziji ne mogu zajedno jurišati, radi različite snage pogona koji ih je pokretao različitom brzinom.

U tenk je bio ugrađen brzi avionski top od 20 mm, što je u trenutku proizvodnje predstavljao njegov glavni problem. S druge strane njegov nagnuti oklop od 20 mm je kasnije povećan na 35 mm što ga 1941. godine čini boljim od sličnih protivničkih, ali to već 1942 postaje nedostatno. 

Sveukupno je bilo proizvedeno više od 6000 primjeraka ovog tenka koji se prestaje proizvoditi početkom 1943. godine kada ga i na posljednjoj tvorničkoj liniji mijenja T-70 .

  


***T-60*** na Wikimedijinoj ostavi
**Epimeri** su dijastereoizomeri koji se razlikuju u konfiguraciji samo jednog stereogenog centra. Diastereomeri su klasa stereoizomera koji nisu preklopljivi, koji se ne odnose kao predmet i lik u ogledalu. 
U hemijskoj nomenklaturi, jednom izomeru epimerskog para se daje prefiks **epi-**, npr. kinin i *epi-kinin*. Kad su dva izomera enantiomeri, prefiks postaje **ent-**.

Primeri
-------

Šećeri α-glukoza i β-glukoza su epimeri. U α-glukozi, -OH grupa na prvom (anomernom) ugljeniku je u pravcu suprotnom metilenskoj grupi ugljenika C-6 (u aksijalnoj poziciji). U β-glukozi, -OH grupa je orijentisana u istom pravcu kao i metilenska grupa (u ekvatorijalnoj poziciji). Ova dva molekula su epimeri i anomeri.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| α-D-glukopiranoza | β-D-glukopiranoza |

β-D-glukopiranoza i β-D-manopiranoza su epimeri zato što se razlikuju samo u stereohemiji u C-2 poziciji. Hidroksilna grupa β-D-glukopiranoze je ekvatorijalna (u "ravni" prstena) dok je kod β-D-manopiranoze C-2 hidroksilna grupa aksijalna (iznad "ravni" prstena). Ta dva molekula su epimeri ali nisu anomeri.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| β-D-glukopiranoza  | β-D-manopiranoza  |

Doksorubicin i epirubicin su dva blisko srodna leka i epimera. 

|  |
| --- |
|  |
| Doksorubicin–epirubicin upoređenje |

Primeri drugih srodnih jedinjenja su epi-inozitol i inozitol, i lipoksin i epilipoksin.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |
| Epi-inozitol | Inozitol | Lipoksin | Epilipoksin |

Literatura
----------

* March, Jerry and Smith, Michael B.. (2007). *March's Advanced Organic Chemistry:* Reactions, Mechanisms and Structure (th ed. *izd.). Hoboken, NJ: Wiley & Sons, Inc..*
**Подгорина** се налази источно од Подриња. Пружа се до река Тамнаве, Колубаре и Љига. Обухвата Ваљевску котлину и околне планине (Сувобор, Маљен, Повлен, Јабланик). Река Градац, десна притока Колубаре, одваја Лелићки крас на западу од Бачевачког краса на истоку. Центар Подгорине је Ваљево.

Облици рељефа
-------------

Петничка пећина
У рељефу Подгорине има свих крашких облика, изузев крашких поља, од којих је најпознатија Петничка пећина. Петничка пећина, дужине око 600 метара, представља систем подземинх канала у Бачевачком красу, југоисточно од Ваљева. Налази се у близини села Петнице, у коме је истоимена истраживачка станица за ваншколско образовање младих.
*Za članak o srpskom akademiku, pogledajte Jovan Surutka*
**Surutka** je tečnost koja ostaje nakon što se mleko zgruši; ona je nusproizvod koji nastaje kod proizvodnje sira ili kazeina i ima više komercijalnih upotreba. Surutka se koristi u proizvodnji raznih sireva i mnogih drugih proizvoda za ljudsku potrošnju. Takođe služi i kao aditiv u mnogim prehrambenim prerađevinama, uključujući hleb, krekere i komercijalno pecivo, kao i hranu za životinje. Proteini surutke prevashodno se sastoje iz α-laktalbumina i β-laktoglobulina. U zavisnosti od načina proizvodnje, surutka može takođe da sadrži glikomakropeptide (GMP).

Protein surutke koji se odvaja iz ove mešavine često se prodaje kao nutritivni suplement. Takvi suplementi su posebno popularni u bodibildingu. Tečna surutka sadrži laktozu, vitamine i minerale, kao i masti u malim količinama. Istraživači na Lund Univerzitetu u Švedskoj otkrili su da izgleda da surutka stimuliše oslobađanje insulina. Takođe su otkrili da suplementi od surutke mogu pomoći u regulisanju i smanjenju naglih povećanja nivoa šećera u krvi kod ljudi sa dijabetesom, tip 2, tako što povećavaju lučenje insulina.

Spoljašnje veze
---------------

* Alergije i netolerancije na mleko Arhivirano 2005-11-26 na Wayback Machine-u (`en`)
* Whey Izvori i spiskovi hrane za alergične na surutku Arhivirano 2018-08-07 na Wayback Machine-u (`en`)
* Protein surutke Arhivirano 2007-03-20 na Wayback Machine-u (`fr`)
* pansport.rs: Proteini iz surutke - sve što treba da znate
**Odred "Jovan Šević"** (rus. *Отряд им. Йована Шевича*) ili **Slavjanski četnički odred** (rus. *Славянский четнический отряд*) je paravojna formacija srpskih nacionalista (četnika) koja od proljeća 2014. godine na istoku Ukrajine sudjeluje u borbama na strani pro-ruskih separatista Donjecke i Luganske Narodne Republike (Federativna Država Novorusija) protiv pro-zapadnih ukrajinskih vlasti. Odred je ime dobio po Jovanu Ševiću, austrijskom oficiru srpskog porijekla koji je sredinom 18. vijeka doveo svoje sunarodnjake kako bi služili Ruskom Carstvu na područje današnje Ukrajine. 

Nastao je od male grupe dobrovoljaca na čelu sa Bratislavom Živkovićem koja je u martu 2014. došla na Krim pomoći tamošnjim "snagama samoobrane" prilikom održavanja referenduma o nezavisnosti; ona je za sebe tada koristila ime "Car Lazar". Živković i njegovi sljedbenici su nakon toga neko vrijeme boravili u Moskvi, a potom se vratili u Srbiju, da bi 30. juna 2014. formirali odred koji je brojao oko 30 članova. 21. jula je Živković objavio dolazak nešto veće grupe dobrovoljaca, tako da je odred narastao na oko 250 ljudi.

27. jula su ukrajinske vlasti objavile kako su Živkovića zarobile prilikom borbi za mjesto Debaljcevo u Donečkoj oblasti. Živković je dva dana kasnije to lično opovrgnuo. Nešto kasnije je srpski premijer Aleksandar Vučić izjavio kako su 99 % pripadnikja Odreda "najamnici koji primaju honorar od 2100 do 6500 dolara po borbi", a što je Živković kasnije opovrgnuo.
Koordinate: 41°00′47″N 24°17′11″E﻿ / ﻿41.01306°N 24.28639°E﻿ / 41.01306; 24.28639

 *Za ostala značenja, v. Filipi (razvrstavanje).*
Filipi na karti Grčke

**Filipi** (na grčkom Φίλιπποι/ *Philippoi*; latinski: ) bio je drevni grad u istočnoj Makedoniji. Osnovan je oko godine 360. pne. pod imenom Krenid, a 356. pne. ga je osvojio makedonski kralj Filip II i nazvao po sebi. 

Zbog strateškog položaja Filip II je grad opasao odbranbenim zidom, a djelomično isušio okolnu močvaru, o čemu svjedoči pisac Teofrast. Otkriće novih rudnika zlata u blizini grada, u Asili, i otvaranje kovnice novca, doprinijelo je bogatstvu kraljevine i njenom brzom razvoju u odnosu na ostale grčke države i u odnosu na susjedne države Ilira i Tračana. Grad je očuvao svoju autonomiju sve do vremena Filipa V kada je anektiran. Usprkos relativno malog broja stanovnika, bio je važno trgovačko središte. 

Kad su Rimljani srušili makedonsku dinastiju Antigonida u Trećem makedonskom ratu 168. god. p.n.e, podijelili su kraljevinu na četiri nezavisne države a Filipi je postao glavni grad Istočne Makedonije.

Najvažniji događaj u njegovoj iistoriji je bila Bitka kod Filipa 42. pne. u kojoj je Drugi trijumvirat porazio ubice Julija Cezara. Bio je dopunjen rimskim javnim zgradama kao što su Forum i monumentalna terasa sa hramovima na sjeveru. 

Filipi su postali važni i za historiju kršćanstva s obzirom da ih je posjetio sveti Pavao te uputio znamenitu Poslanicu Filipljanima. Nakon četvrtog križarskog rata je počeo nazadovati da bi u 14. vijeku, nakon osvajanja od strane Osmanskog Carstva, bio napušten. Po njemu je prozvana današnja općina Filippoi koja pripada periferiji Istočna Makedonija u suvremenoj Grčkoj.

Svjetska baština
----------------

Arheološko mjesto Filipi je 2016. godine upisano na UNESCO-ov popis mjesta svjetske baštine.

Od helenističkog grada Filipa II, ostale su zidine i njihove kapije, pozorište i pogrebni hram. Arheolozi su od 1958-1978. iz hrišćanskog vremena otkrili biskupski kvart i osmougaonu crkvu, velike privatne rezidencije, novu baziliku u blizini Muzeja i još dvije na nekropoli istočno od grada.

* Antički teatarAntički teatar
* Rimski ForumRimski Forum
* Podni mozaik u Baziliki A, sa imenom svetog PavlaPodni mozaik u Baziliki A, sa imenom svetog Pavla
* Hrišćanska bazilika BHrišćanska bazilika B

Izvori
------

1. ↑  „Arheološko mjesto Filipi - br.1517". *UNESCO: Svjetska baština - whc.unesco.org*. Pristupljeno 9. 2. 2023. (`en`)

Eksterni linkovi
----------------

***Filipi*** na Wikimedijinoj ostavi

* Philippi - Catholic Encyclopedia
* Livius, Philippi Arhivirano 2014-10-07 na Wayback Machine-u by Jona Lendering (ancient history)

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 242082616
* LCCN: sh85100748

 |
Filip Vujanović
**Filip Vujanović** (Beograd, 1.9. 1954.) je predsjednik Crne Gore.

Filip Vujanović diplomirao je 1978. na Pravnom fakultetu u Beogradu. Od 1978. do 1981. Vujanović radi na Opštinskom sudu, a zatim kao stalni suradnik na Okružnom sudu u Beogradu. Od 1981. živi i radi u Titogradu, današnjoj Podgorici. Nakon kraćeg vremena na dužnosti sekretara Okružnog suda u Podgorici, Vujanović radi kao advokat do marta 1993. kada biva proglašen ministrom pravosuđa u kabinetu premijera Mila Đukanovića. Od maja 1995. do februara 1998. bio je ministar unutarnjih poslova. Dana 5.2. 1998. Vujanović postaje premijer i na tom mjestu ostaje do novembra 2002. kada prelazi na mjesto predsjednika crnogorskog parlamenta.

Za predsjednika Republike Crne Gore je izabran 11.5. 2003. Bivši predsjednik parlamenta i bivši premijer, Vujanović je postao prvi predsjednik Republike Crne Gore nakon raspada državne zajednice Srbije i Crne Gore i prvi predsjednik nezavisne Crne Gore.

Oženjen je, ima dvije kćeri i sina.

***Filip Vujanović*** na Wikimedijinoj ostavi
**Sus** (berberski: *Asif en Sus*, arapski: واد سوس ) je deveta po veličini rijeka u Maroku duga 180 km, koja se ulijeva u Atlanski ocean kod Agadira.

Hidrografija
------------

Rijeka Sus formira se od nekoliko vodotoka u Masivu Visoki Atlas, od tamo teče u smjeru zapada do ušća u ocean desetak km južno od Agadira. Kotlina rijeke dobro zaštićena od negativnog utjecaja Sahare planinama Anti-Atlasa je jedan od najplodnijih krajeva Maroka. Tu se uzgaja pamuk, voće, povrće i masline a dobar dio se izvozi.

Trgovački centar kotline je grad Tarudant, a luka iz koje se ta roba izvozi je Agadir.

Na rijeci su podignuta tri velika akumulaciona jezera; Moukthar, Aoulouz i Taroudannt, radi navodnjavanja i vodoopskrbe stanovništva.

Izvori
------

1. 1 2 3 4   „*Sous River*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 14. 11. 2018.
2. ↑   „*Longest Rivers in Morocco*" (engleski). WorldAtlas. Pristupljeno 14. 11. 2018.

Vanjske veze
------------

***Sus (rijeka)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Sous River* na portalu Encyclopædia Britannica (`en`)
**Filipinski krokodil** (lat. *Crocodylus mindorensis*) je vrsta gmaza iz reda krokodila. Endem je Filipina, a stanište su mu slatkovodna područja. Kritično je ugrožen, prema podacima istraživanja koje je provedeno 1995. u divljini je ostalo tek oko 100 jedinki ove vrste, što je čini među najugroženijim vrstama životinja na svijetu. Prijeti mu izumiranje je uzrokovano ljudskim nemarom (poput gubitka staništa i slučajne smrti uzrokovanje lovljenja ribe dinamitom). Donedavno je smatran podvrstom novogvinejskog krokodila.

Opis
----

Relativno je mala vrsta s obzirom na veličinu drugih krokodila. Mužjaci u duljini tijela ne premaše tri metra, a ženke su još manje. Filipinski krokodil ima između 66 i 68 zubi, koji mu tijekom cijelog života rastu. To znači da mu zubi stalno opadaju, te mu izrastaju novi. Leđa su mu zaštićena oklopnim pločicama od kožne kosti. Ima relativno dugu njušku za krokodila. Boja mu je zlatno-smeđa, te potamnjuje što je krokodil stariji.

Način života
------------

Hrani se raznolikim organizmima koji žive u vodi. Na njegovu jelovniku nalaze se zmije, žabe, kornjače, kukci i manji sisavci.

Gradi relativno malo gnijezdo, oko 1,5 metara široko i pola metra visoko. U njega ženka postavlja 7-20 jaja. Inkubacija najčešće traje 85 dana. Brigu o mladuncima vodi njihova majka.

Tijelo zagrijava ležanjem na suncu, ako mu postane previše toplo, otvori usta. Može plutati na površini vode, samo su mu uši, oči i nosnice izložene, prilagođavajući plovnost gutanjem kamenja.

Izvori
------

* www.whozoo.org
* www.labin.com
* www.flmnh.ufl.edu
* www.herpaworld.com Arhivirano 2007-10-07 na Wayback Machine-u

Vanjske veze
------------

Ostali projekti

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi nalazi se članak na temu: **Filipinski krokodil** |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **Filipinski krokodil** |
|  | Wikivrste imaju podatke o: **Filipinski krokodil** |

|  |  |
| --- | --- |
| Identifikatori taksona | 
* Wikidata: Q272402
* Wikispecies: Crocodylus mindorensis
* ADW: Crocodylus\_mindorensis
* ARKive: crocodylus-mindorensis
* EoL: 795279
* Fossilworks: 321262
* GBIF: 2441327
* iNaturalist: 26076
* IRMNG: 10368647
* ITIS: 551773
* IUCN: 5672
* NCBI: 184236
* RD: mindorensis
* SeaLifeBase: 67117
* Species+: 8374

 |
**Slavenska teorija** kaže, da su svi Slaveni, tako i Hrvati, u dalekoj prošlosti živjeli zajedno kao jedan narod istočno od Uralskog gorja. Tada su pod pritiskom Avara, Mongola i drugih osvajača počeli migrirati prema zapadu. 

Kada prelaze Uralsko gorje neki Slaveni se nastanjuju uz Baltičko more na području današnje Rusije između Moskve i Sankt Peterburga. Oni kasnije postaju Rusi. Ostali Slaveni sele dalje, da bi se neki zaustavili na području sjeverne Ukrajine, od njih su kasnije nastali Ukrajinci i Bjelorusi. Time je završila migracija za Istočne Slavene.

Ostali nastavljaju dalje i tokom 6. stoljeća pod kraljem Samom, Zapadni i Južni Slaveni osnivaju svoju državu koja se nalazila na području od Baltika do Panonske ravnice. Bugari se odvajaju prije nastanka tog kraljevstva. Prije nego što će kralj Samo umrijeti Hrvati sele na područje današnje Hrvatske i Bosne.

Ostali Južnoslavenski narodi se doseljavaju u tom vremenu, neki prije, a neki kasnije. Hrvati zatim imaju dvije Kneževine. Prvu Panonsku Hrvatsku (kajkavski govor), koji Hrvati danas smatraju "pravom Hrvatskom" u to vrijeme i drugu Primorsku Hrvatsku (čakavci).

Istina je, da se nakon smrti Ljudevita Posavskog, Panonska Hrvatska koja se borila protiv Franaka i bila neovisna raspada i da je današnja Hrvatska naslijednik Primorske Hrvatske (glavni grad bio je Knin). Tada se oko Primorske Hrvatske (saveznika Franaka) ujedinjuju sve hrvatske zemlje.
Zastava Madagaskara. Omjer: 2:3
**Zastava Madagaskara** je usvojena 14. listopada 1958. dvije godine prije stjecanja neovisnosti, dok se Madagaskar pripremao za referendum o svom statusu u Francuskoj zajednici.

Opis
----

Boje zastave predstavljaju povijest Madagaskara, žudnju za neovisnošću, te tradicionalne klase. Crvena i bijela su bile boje kraljevstva Merina, koje je podleglo pod Francuzima 1896. One su bile boje na zastavi zadnjeg Merina monarha, kraljice Ranavalone III.. One također mogu ukazivati na podrijetlo malagaškog naroda iz jugoistočne Azije, a koriste se i na zastavi Indonezije. Zelena je bila boja Hova, naroda koji je doprinijeo u anti-francuskoj agitaciji i pokretu za neovisnost.

Zastave država u Africi

Položaj Afrike
Alžir • 
Angola • 
Benin • 
Bocvana • 
Burkina Faso • 
Burundi • 
Čad • 
Džibuti • 
Egipat1) • 
Ekvatorijalna Gvineja • 
Eritreja • 
Esvatini • 
Etiopija • 
Gabon • 
Gambija • 
Gana • 
Gvineja • 
Gvineja Bisau • 
Jemen1) • 
Južnoafrička Republika • 
Kamerun • 
Kenija • 
Komori • 
Demokratska Republika Kongo • 
Republika Kongo • 
Lesoto • 
Liberija • 
Libija • 
Madagaskar • 
Malavi • 
Mali • 
Mauricijus • 
Mauritanija • 
Maroko • 
Mozambik • 
Namibija • 
Niger • 
Nigerija • 
Obala Slonovače • 
Ruanda • 
Sejšeli • 
Senegal • 
Sijera Leone • 
Somalija • 
Centralna Afrička Republika • 
Sudan • 
Sao Tome i Principe • 
Tanzanija • 
Togo • 
Tunis • 
Uganda • 
Zambija • 
Zelenortska Ostrva • 
Zimbabve

**Teritorije i nepriznate države**: 

Ceuta (Španija) • 
Južni Sudan • 
Kanarska ostrva (Španija) • 
Madeira ostrva (Portugal) • 
Mayotte (Francuska) • 
Melilla (Španija) • 
Reunion (Francuska) • 
Somaliland • 
Sveta Helena (Velika Britanija) • 
Zapadna Sahara • 
Zanzibar (Tanzanija)

1)Smatrani i dijelom Azije.

**Ostale zastave**: 

Zastave Afrike • 
Zastave Azije • 
Zastave Evrope • 
Zastave Južne Amerike • 
Zastave Okeanije • 
Zastave Sjeverne Amerike

 

***Zastava Madagaskara*** na Wikimedijinoj ostavi
**Dijabaz** je izlivna i žična stena gabro grupe. Ova stena nastala je najčešće u okviru spilit-keratofirskih asocijacija. 

Dijabazi su tamnozelene do crne boje, lučeni kuglasto ili pločasto. Struktura je ofitska, a tekstura masivna ili mandolasta. Javljaju se u vidu manjih masa nepravilnog oblika, u vidu ploča ili silova, i u vidu žica različite debljine. 

Izgrađeni su od bazičnog plagioklasa, koji se javlja u međusobno izukrštanim pritkama gde su međuprostori zapunjeni monokliničnim piroksenom (ofitska struktura). 

U ovim stenama mogu se još javiti: olivin (olivinski dijabaz), hornblenda, biotit i kvarc (kvarcdijabaz). Od sporednih sastojaka u ovim stenama redovan je ilmenit, sreću se magnetit i apatit. Sekundarnih minerala ima mnogo, s obzirom da ove stene uglavnom nastaju u submarinskim uslovima. Bojeni minerali su hloritisani, kalcitisani, epidotisani. Plagioklas je sosiritisan i kalcitisan, ilmenit pretvoren u leukoksen. Takva stena dobija zelenu boju, zbog čega se u literaturi dijabazi i srodne stene nazivaju zelene stene ili grinštajn. 

Vrednost dijabaza kao građevinskog materijala je promenljiva. Kada su sveži upotrebljavaju se za izradu spomenika, pa čak i kao dekorativni kamen. Međutim, izmenjeni su loš građevinski materijal. 

Najveća količina dijabaza kod nas formirana je u mezozoiku (srednja jura), a cela jedna vulkanogeno-sedimentna formacija, u kojoj su dijabazi osnovne stene, nazvana je dijabaz-rožnačka formacija (što je stari naziv, sadašnji naziv ove formacije je ofiolitski melanž).

Povezano
--------

* Spisak stena

Literatura
----------

***Dijabaz*** na Wikimedijinoj ostavi

* Đorđević V. Đorđević P. Milovanović D. 1991. *Osnovi petrologije*. Beograd: Nauka

| * p
* r
* u
Magmatske stijene |
| --- |
| 1. Kisele magmatske stijene | Aplit • Granit • Granitporfir • Granodiorit • Granodioritporfirit • Kvarcdiorit • Kvarcdioritporfirit • Kvarckeratofir • Kvarclatit • Kvarcmonconit • Kvarcmonconitporfirit • Kvarcporfir • Kvarcporfirit • Pegmatit • Riolit |
| 2. Intermedijarne magmatske stijene | Alkalni sijenit • Andezit • Dacit • Diorit • Dioritporfirit • Fonolit • Keratofir • Latit • Monconit • Monconitporfirit • Porfir • Sijenit • Sijenitporfir • Trahit |
| 3. Bazične magmatske stijene | Bazalt • Gabro • Gabropegmatit • Gabroporfirit • Dijabaz • Spilit |
| 4. Ultrabazične magmatske stijene | Kimberlit • Komatit • Peridotit |
Zastava Libije (1951-1969; 2011-danas)**Zastava Libije** usvojena 19. studenog 1977. je crveno-crno-zelena trobojka, sa bijelim polumjesecom i zvijezdom na sredini, i srednjom, crnom trakom dvostruke širine u odnosu na vanjske trake.

Povijest
--------

1969. - 1972.
Prva državna zastava moderne Libije je usvojena kada je zemlja stekla neovisnost od Italije godine 1951. To je bila crveno-crno-zelena trobojka, sa bijelim polumjesecom i zvjezdom u sredini, i srednjom, crnom trakom dvostruke širine u odnosu na vanjske trake. I danas ovu traku koriste monarhisti i Gadafijevi protivnici.

Nakon puča 1969. ova zastava je zamijenjena panarapskom crveno-bijelo-crnom trobojkom (sličnoj današnjoj jemenskoj zastavi). Nakon formiranja i razdruživanja Federacije Arapskih Republika (koja je kratko povezivala Libiju, Egipat i Siriju), usvojena je cjelovito zelena zastava. Zelena je tradicionalna boja islama, državne religije u Libiji. Ona također simbolizira Gadafijevu "Zelenu revoluciju". Gornji desni kut zastave predstavljao je mir, gornji lijevi život, donji desni vjernost zemlji, a donji lijevi jedinstvo.

2011. godine cjelovito zelena zastava zamjenjena je onom iz 1951. godine, koja je sadašnja zastava Libije.

Zastave država u Africi

Položaj Afrike
Alžir • 
Angola • 
Benin • 
Bocvana • 
Burkina Faso • 
Burundi • 
Čad • 
Džibuti • 
Egipat1) • 
Ekvatorijalna Gvineja • 
Eritreja • 
Esvatini • 
Etiopija • 
Gabon • 
Gambija • 
Gana • 
Gvineja • 
Gvineja Bisau • 
Jemen1) • 
Južnoafrička Republika • 
Kamerun • 
Kenija • 
Komori • 
Demokratska Republika Kongo • 
Republika Kongo • 
Lesoto • 
Liberija • 
Libija • 
Madagaskar • 
Malavi • 
Mali • 
Mauricijus • 
Mauritanija • 
Maroko • 
Mozambik • 
Namibija • 
Niger • 
Nigerija • 
Obala Slonovače • 
Ruanda • 
Sejšeli • 
Senegal • 
Sijera Leone • 
Somalija • 
Centralna Afrička Republika • 
Sudan • 
Sao Tome i Principe • 
Tanzanija • 
Togo • 
Tunis • 
Uganda • 
Zambija • 
Zelenortska Ostrva • 
Zimbabve

**Teritorije i nepriznate države**: 

Ceuta (Španija) • 
Južni Sudan • 
Kanarska ostrva (Španija) • 
Madeira ostrva (Portugal) • 
Mayotte (Francuska) • 
Melilla (Španija) • 
Reunion (Francuska) • 
Somaliland • 
Sveta Helena (Velika Britanija) • 
Zapadna Sahara • 
Zanzibar (Tanzanija)

1)Smatrani i dijelom Azije.

**Ostale zastave**: 

Zastave Afrike • 
Zastave Azije • 
Zastave Evrope • 
Zastave Južne Amerike • 
Zastave Okeanije • 
Zastave Sjeverne Amerike

 

***Zastava Libije*** na Wikimedijinoj ostavi
***The Most Dangerous Game*** (sh. *Najopasnija igra* ili *Najopasnija lovina*), u originalu ***The Hands of Zaroff*** (sh. *Ruke Zaroffa*) je novela američkog književnika Richarda Connella, originalno objavljena u časopisu *Collier's* 1924. godine. Protagonist je Sanger Ransford, američki lovac na krupnu divljač i pustolov koji završi na usamljenom karipskom otoku gdje bivši kozački general Zaroff živi sa svojim slugom. Radnja prikazuje kako Zaroff tamo organizira lov na ljude, koje drži najopasnijom od svih lovina, te kako Ransford mora koristiti svu svoju domišljatost i lovačke vještine kako bi preživio kao plijen. *The Most Dangerous Game* je najpoznatije Connellovo djelo, koje je steklo izuzetnu popularnost i često se koristi kao dio školske lektire u SAD. Također je često bilo adaptirano, pri čemu je najpoznatiji istoimeni igrani film iz 1932. godine.

Vanjske veze
------------

* "The Most Dangerous Game" by Richard Connell at Duke of Definition: English on the Web
* "The Most Dangerous Game" Arhivirano 2020-05-16 na Wayback Machine-u by Richard Connell at The Fresh Reads
**Gateshead** je grad od 120,046 stanovnika i metropolitanski borough od 200,214 stanovnika koji se nalazi na sjeveroistoku Engleske u Metropolitanskoj grofoviji Tyne and Wear.

Geografske karakteristike
-------------------------

Pored grada Gatesheada i njegovih predgrađa u metropolitanskom boroughu nalaze se i gradovi Felling, Dunston i Blaydon, uz nešto sela, polja i šuma.

Historija
---------

Gateshead je u svom početku bilo malo selo izraslo na južnom kraju srednjovjekovnog mosta preko rijeke Tyne, točno nasuprot utvrde (kasnijeg grada) Newcastla. U to vrijeme bio je feud Biskupa od Durhama.

Velike zalihe ugljena, pomogle su mu da za industrijske revolucije izraste u centar metalurgije, grad velikih željezara.

Većina pogona teške industrije je bankrotira tokom 20. vijeka, ali je Gateshead uspio zadržati nešto metalurških pogona, uz to ima i pogone mašinogradnje, lake i 
prehrambene industrije.

Grad je poznat po jednom od najvećih zatvorenih evropskih trgovačkih centara.

Gateshead je dom Baltičkog centra za suvremenu umjetnost (otvoren 2002) i mjesto gdje je 2001. podignut futuristički rotirajući pješačko-biciklistički most Gateshead Millennium, sastavljen od dvije parabole koje se naizmjenično dižu i spuštaju.

Pobratimski gradovi
-------------------

* Francuska Saint-Étienne-du-Rouvray, Francuska
* Japan Komatsu, Japan

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  „*Gateshead*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 18. 05. 2017.

Vanjske veze
------------

***Gateshead*** na Wikimedijinoj ostavi

* Gateshead Council Arhivirano 2017-05-25 na Wayback Machine-u (`en`)

| * p
* r
* u
Distrikti Grofovije Tyne and Wear |
| --- |
| Distrikti | Gateshead · North Tyneside · South Tyneside · City of Sunderland · Newcastle upon Tyne |  |
Curling

**Curling** je zimski olimpijski sport tek od Nagana 1998. iako njegove početke možemo pronaći već na slikama znamenitog Petera Breugela iz 1565. U programu olimpijskih igara kao demonstracijski sport curling se pojavio 1924. godine. 

Brojne su teorije o nastanku curlinga u kojemu dvije četveročlane momčadi nastoje uz pomoć »četki« i »metli« smjestiti po osam »kamenih kugli« (izvorno: »stones«) što bliže središtu »kuće« (»house«) označene krugovima na ledenoj površini. Vodeći (»lead«) prvi baca svoja dva »kamena« prema središtu »kuće«, drugi i treći igrač zovu se jednostavno »second« i »third«, dok posljednji baca »skiper« koji je ujedno i kapetan momčadi. 

Curling je škotski nacionalni sport koji se proširio na Kanadu, SAD, Švedsku, Švicarsku, Norvešku, Dansku, Njemačku i Francusku, stoji u napisu »Klizeće kamenje« sedam desetljeća čekalo je olimpijsko priznanje.

Naziv igre nastao je »prema zvuku« bačenog kamenja – »the roaring game«. Breugelova platna – »Zimski krajolik s lovcima na ptice« i »Lovci u snijegu«, prikazuju »ice shooting«, bavarsku igru na ledu koja se smatra pretečom curlinga. 

Autor prvih pisanih tragova o curlingu Škot je John McQuhin koji je u veljači 1540. godine zabilježio jedan ondašnji »dvoboj na ledu«. Prva pravila curlinga objavio je The Duddingston Club 1813. godine. Svjetska prvenstva u muškoj konkurenciji igraju se od 1959. godine, a u ženskoj od 1979. godine. 

»Kamen« kojim se igra curling načinjen je od granita i teži otprilike 20 kilograma.

  


***Curling*** na Wikimedijinoj ostavi
|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| Rf - **Db** - Sg |
| Ta**Db**   |
| periodni sistem |

 |
| **Važniji podaci** |
| Ime, simbol, atomski broj | Dubnijum, Db, 105 |
| Pripadnost skupu | prelaznih metala |
| grupa, perioda | VB, 7 |
| atomska masa | 262 u |
| elektronska konfiguracija | [Rn]5f146d37s2 |
| e- na energetskim nivoima | 2, 8, 18, 32, 32, 11, 2 |
| oksidacioni broj | 5 |
| agregatno stanje | bez podataka |
| elektronegativnost | bez podataka |
| **Najstabilniji izotopi** |
| 

| izotop | zast. | v.p.r. | n.r. | e.r. MeV | p.r. |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 258Db | (veš.) | 4 s | α | 9,02 | 254Lr |
| 261Db | (veš.) | 1,8 s | α | 9,27 | 257Lr |
| 262Db | (veš.) | 34 s | α | 8,45 | 258Lr |

 |
| Tamo gde drugačije nije naznačeno,upotrebljene su SI jedinice i normalni uslovi. 
 |
| Objašnjenja skraćenica:zast.=zastupljenost u prirodi,v.p.r.=vreme polu raspada,n.r.=način raspada,e.r.=energija raspada,p.r.=proizvod raspada,z.e=zarobljavanje elektrona 
 |

**Dubnijum** (**Db**, latinski - *dubnium*), prethodno je nosio ime - **Unnilpentium** (**Unp**) - je prelazni metal. Ime je dobio po ruskom gradu Dubna.

Verovatno poseduje izotope čije se atomske mase nalaze između 257-262.

Izotopi 260 i 261 su verovatno dobijeni (neki to osporavaju) 1967 godine od strane Ivana Kurčatova u Ruskom gradu Dubna, bombardovanjem izotopa 249 Cf jedrima izotopa 15 azota. Sličanim eksperimentom koji je izvršio Adrew Ghiorso 1969 godine na univerzitetu u Berkliju u Kaliforniji dobijen je izotop 262. Rezultati Ghiorsa se razlikuju od Kurčatovih rezultata i zato se Sovjetima osporavalo da su prvi dobili ovaj element. Sovjeti verovatno i nisu bili sigurni svog uspeha jer se nisu usudili da daju ime ovom elementu. Amerikanci su koristili naziv koji je predložio Ghiorso Hahn (od prezimena Otto Hahna). Ipak je ime elementa promenjeno u dubnijum jer je otkriven u Dubni. 

Ovaj element se ne javlja u prirodi. Do sada je dobijeno samo nekoliko njegovih atoma. Pretpostavlja se da se dubnijum nalazi na Suncu i na još nekim zvezdama srednje veličine.

Njegove fizičke i hemijske osobine nisu poznate, ali pretpostavlja se da je on metal sličnih osobina kao i vanadijum.

Njegova elektronska konfiguracija takođe nije poznata jer je dobijen u obliku plazme. Po pravilima ona bi trebala da bude: radon + 5f146d37s2

***Dubnijum*** na Wikimedijinoj ostavi
**Sueca** je grad od 27,598 stanovnika na istoku Španjolske, koji administrativno podpada pod
Autonomnu zajednicu Valenciju i Provinciju Valenciu.

Geografske karakteristike
-------------------------

Sueca leži na lijevoj obali rijeke Júcar, desetak kilometara od njena ušća u Valencijski zaljev južno od administrativnog centra Valencie udaljena 36 km, a od susjedne Alcire svega 13 km.

Historija
---------

Sueca je nastala u vrijeme kad su tim krajem vladali Mauri. Od 1240. je zahvaljujući aragonskom kralju Jaimu I pod kršćanskom vlasti.
Sve do 17. vijeka egzistirala je pod dominacijom susjedne Cullere.
Tokom 17 i 18. vijeka uvedena je nova poljoprivredna kultura - riža koja je odtad postala dominantna, ona je donjela prosperitet tako da je 1715 Sueca imala već 1.984 stanovnika.

Sueca je status grada dobila 1899. od kraljice, u to doba već je imala 13.910 stanovnika.

Okolica grada koja je poznata po proizvodnji riže i narandži ima sistem kanala za navodnjavanje koji je podignut još za maurskih vremena.

Od kraja 20. vijeka i turizam je sve važniji za ekonomiju grada.

Pobratimski gradovi
-------------------

* Francuska Évreux, Francuska
* Španija Palafrugell, Španjolska

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Spain: Comunitat Valenciana (Comunidad Valenciana)*" (engleski). City population. Pristupljeno 03 09. 2018.
2. 1 2 3 4  „*Sueca*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 04 09. 2018.
3. 1 2 3  „*Ciutat històrica*" (spanjolski). Sueca. Pristupljeno 04 09. 2018.

Vanjske veze
------------

***Sueca*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Ajuntament de Sueca* (`en`)