Isihazam je danas uglavnom zastupljen na Svetoj gori.
**Isihazam** (gr: ησυχια *hesihia* - mirovanje, tihovanje, ćutanje) je molitvena tradicija u pravoslavlju, koju upražnjavaju monasi **isihasti** (gr: Ἡσυχαστής *hesihastes*). Ovaj način duhovnog života je pretežno zastupljen na Svetoj gori. 
Isihastička praksa započinje pokajanjem i podvizima za očišćenje duše i tela od strasti, a nastavlja se neprestanim upražnjavanjem unutrašnje molitve srca. Plod takvog podviga je viđenje božanske svetlosti, poput apostolskog na gori Tavor prilikom Isusovog preobraženja.
Isihazam nije samo delo podviga, već je i potpuno okretanje čovekovoj unutrašnjosti sjedinjeno sa punotom crkvenog života i neophodnošću uzimanja Svetih Tajni.

Istorijat
---------

| Dio serije članaka na temu
Hrišćanstvo
Christian crossKršćanstvo |
| --- |
| **Isus Hristos**
Rođenje · Krštenje · Učenje
Smrt · Uskrsnuće
**Osnove**
Apostoli · Evanđelje · Crkva
**Historija**
Rano kršćanstvo · Oci · Sabori
Ikonoklazam · Šizma · Križari
Reformacija · Ekumenizam
**Tradicije**

| Istočne |
| --- |
| Pravoslavlje · Drevnoistočne crkve · Sirijsko hrišćanstvo · Asirska crkva |

| Zapadne |
| --- |
| Rimokatolici · Luterani · Reformisti · Anglikanci · Anabaptisti · Baptisti · Menoniti · Metodisti · Adventisti · Svetosti · Pentekostalci · Envagelici · Fundamentalisti · Liberali |

| Netrinitarne |
| --- |
| Jehovini svjedoci · Pokret Svetaca Posljednjih dana · Unitarijanizam · Hristadelfijanci ·  |

**Teologija**
Stvaranje · Pad · Grijeh · Sud
Spasenje · Carstvo · Hristologija
Trojstvo (Otac, Sin, Sveti duh)
**Biblija**
Stari zavjet · Novi zavjet
Knjige · Kanon · Apokrifi
Ova kutijica: pogledaj • razgovor • uredi |

Isihastičko upražnjavanje kontemplativnog života se zasniva na slovu Jevanđelja: "*Carstvo je Božije unutra u vama*" (Luka 17,21) i na savetima Apostola Pavla: "*Molite se neprestano*" (1. Sol. 5,17), vuče korene iz ranih monaških centara hrišćanskog Istoka: Kapadokije, Egipta, Sinaja, Carigrada. U 13. i 14. veku je isihazam doživeo značajan procvat kao širok monaško-crkveni pokret na Svetoj gori, u Vizantiji, na Balkanu i potom u Rumuniji i Rusiji. Neki zapadni teolozi ga smatraju "jedinim velikim mističnim pokretom u pravoslavlju".

Glavni nosioci isihastičkog iskustva bili su, u vekovima procvata, Simeon Novi Bogoslov (X-XI v.), Grigorije Sinait (XIII—XIV v.) i Grigorije Palama (XIV v.), sa većim brojem sledbenika u svim pravoslavnim narodima. Sa Atosa se u sledećim vekovima raširio po manastirima u Bugarskoj, Srbiji, Rusiji i Moldaviji, utičući ne samo na monaški nego i na liturgijski život. U srednjevekovnoj Srbiji su mnogi monasi isihasti živeli u većem broju manastira Srbije podignutih od Lazarevića i Brankovića.

### Isihastički spor

U vreme kada se isihazam javio, izazvao je mnoge burne reakcije. Varlam Kalabrijski, teolog i monah iz južne Italije, se usprotivio pokretu isihazma i optužio za jeres učenje Grigorija Palame, koji je branio isihazam, tvrdeći da je poznanje Boga čin iskustva. Grigorije Palama govori o neposrednom sozercavanju Boga u vidu nestvorenih božanskih energija. Između Varlaama i Palame se vodila vatrena polemika. Protiv Varlaama, koji je oboženje svodio na podražavanje Boga, Palama navodi da je oboženje stvarno učestvovanje, lično opštenje sa Bogom. Blagodat je prenošenje sile božje u naš život, ali i pored Božijeg prisustva u nestvorenim energijama, tajna božije suštine ostaje nepoznata. Spoznaja znači sjedinjenje sa Bogom, prodiranje u unutrašnjost Boga koliko je dopušteno čoveku, koji nikad ne može da shvati i iscrpe božansku suštinu.

Pomesni sabori u Carigradu 1347. i 1351. godine, kojima predsedava car Jovan VI Kantakuzin, su i pored protivljenja pojedinih teologa, proglasili pravovernost isihazma i Palamine doktrine.

Teološke implikacije isihastičkog duhovnog iskustva vrlo su značajne, jer vode neposrednom bogopoznanju, shodno kojem se Bog javlja svojim energijama, pri čemu svojom suštinom ostaje nedostupan. Isihazam je uticao na život i kulturu hrišćanskog Istoka, i na oblikovanje celokupne životne filozofije pravoslavnih naroda kroz vekove.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  Isihazam, Enciklopedija živih religija, Nolit, Beograd, 2004. ISBN 86-19-02360-8
2. 1 2  Hesychasm, Catholic Encyclopedia
3. ↑  „Palamizam, Rečnik pravoslavne teologije". Arhivirano iz originala na datum 2007-09-27. Pristupljeno 2011-05-22.
4. ↑  „Žan-Klod Larše, Isihazam i Šesti vaseljenski sabor". Arhivirano iz originala na datum 2008-02-13. Pristupljeno 2011-05-22.

Vidi još
--------

* Tihovanje
* Grigorije Palama
* Božanske energije
* Građanski rat u Vizantiji 1341–1347

Eksterni linkovi
----------------

* Rečnik pravoslavne teologije, Isihazam
* Catholic Encyclopedia, Hesychasm
* Žan-Klod Larše, Isihazam i Šesti vaseljenski sabor Arhivirano 2008-02-13 na Wayback Machine-u
* Grigorije Palama, Trijade u odbranu svetih isihasta Arhivirano 2012-01-05 na Wayback Machine-u
* Isihizam kao osvajanje unutarnjih prostora[*mrtav link*]
* Stavros Jagazoglu, Svetotajinski isihazam Arhivirano 2007-11-11 na Wayback Machine-u