Akif Šeremet
**Akif Šeremet** (Kladanj, 1895 - Moskva, 19. april 1939) bio je bosanskohercegovački komunistički aktivist, poznat kao "crveni profesor".

Biografija
----------

> Bez znanja o društvu nema nauke o književnosti.
> 
> – Akif Šeremet

Rođen je 1899. u Kladnju. Član KPJ je bio od njenog osnivanja 1919. godine. Završio je Filozofski fakultet u Zagrebu 1919. godine (Odsjek za pedagogiju). 1920-1921. godine bio je član rukovodstva SKOJ-a na Zagrebačkom univerzitetu.

Kratko vreme je predavao po gimnazijama u Srbiji (Prahovo, Čačak), a potom 1924. godine dobija mesto profesora u gimnaziji u Banjaluci. Družio se sa Veselinom Maslešom. Predavao je istoriju i geografiju. Zbog iznošenja komunističkih stavova je stekao nadimak "crveni profesor". Svojim đacima je držao predavanja "u čisto materijalističkom duhu".

Zbog svojih političkih uvjerenja bio je stalno proganjan od jugoslavenskih vlasti, premještan iz mjesta u mjesto. Profesor Akif Šeremet i njegova žena Nafija su iz Banjaluke 1927. godine došli u Gospić, sa dva kofera. Tijekom 1928. godine bio je jedan od glavnih organizatora rada KP u Gospiću. Kao sposoban čovjek i dobar govornik, postao je član CK KPJ 1929. godine. Svojim đacima je držao nadahnuta predavanja o buni Matije Gupca, o križarskim ratovima, o razvitku mlade buržoazije koja ide da otkriva nove zemlje i da ih pljačka i bogati se. Ubrzo, vlasti Kraljevine SHS su ga internirale u Livno.

1930. uspio je pobjeći u Beč. U Beču je radio u emigrantskoj komisiji CK KPJ i bio dopisnik Telegrafske agencije Sovjetskog Saveza (TASS). Krajem 1931. je pozvan u Moskvu, optužen za "trockizam", isključen iz KPJ, a sovjetske vlasti su ga protjerale u Kazahstan, pa u Dnjepropetrovsk i Alma Atu. Godine 1935. mu je odobren povratak u Moskvu, i stavljen je na raspolaganje Kominterni.

Jedno vreme je boravio u Parizu, gde se tada nalazilo sedište KPJ.

19. jula 1938. godine za vrijeme tzv. Velike čistke je uhapšen u Moskvi. Šeremet je izbačen iz KPJ odlukom Centralnog komiteta pod vođstvom Josipa Broza Tita 15. marta 1939. godine, zajedno sa grupom jugoslovenskih komunista uhapšenih u SSSR-u. Streljan je u Moskvi 19. aprila 1939. godine, na temelju zajedničke odluke Politbiroa SKP(b)-a, NKVD-a i državnog tužitelja o streljanju 198 pripadnika „kontrarevolucionarne desno-trockističke konspirativne organizacije" od 9. aprila 1939. godine. Ranija literatura je ovu odluku smatrala posledicom isključenja uhapšenih jugoslovenskih komunista iz marta 1939. godine, međutim novija istraživanja o odnosima Kominterne i CK KPJ dovode u pitanje ovu vezu, kao i Titov kapacitet da utiče na odluke NKVD-a u tom trenutku. Oni su posle streljanja kremirani u krematorijumu Donskog groblja u Moskvi, gde su njihovi posmrtni ostaci sahranjeni u kolektivnu grobnicu.

Kada se njegova žena Nafija vratila iz SSSR-a, potpuno se promenila. "*Psuje Rusiju, psuje Staljina!*", zabeležili su tada njeni poznanici.

Nakon smrti Staljina, na inicijativu žene Nafije, Akif Šeremet rehabilitovan je 26. decembra 1963. godine prema odluci Vojnog kolegijuma Vrhovnog suda SSSR.

Po njemu je nazvana Osnovna škola "Akif Šeremet" u Kladnju.

Izvori
------

1. ↑
2. 1 2 3 4 5 6  Tito sudi - Staljin strelja
3. 1 2
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑
11. ↑  Gužvica, Stefan (2020). *Prije Tita: Frakcijske borbe u Komunističkoj partiji Jugoslavije 1936-1940.*. Zagreb: Srednja Europa. str. 127-129. ISBN 978-953-8281-24-2. Pristupljeno 31 July 2023.
12. ↑

Vidi još
--------

* KPJ tokom Velike čistke