recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Manastir Crna reka
**Manastir Crna Reka** je monaška isposnica usred planina južnog dela Centralne Srbije, Ribariće, smeštena u klisuri Crne reke. Okružena je visokim stenama i bujnim stoletnim šumama. Potiče iz trinaestog veka kada je sagrađena omanja crkva posvećena svetom Arhangelu Mihailu u jednoj velikoj pećini iznad korita Crne reke. Uskoro su monasi isposnici sazidali svoje kelije oko crkve, ozidali pećinu i podigli mali drveni pokretni most preko suvog korita reke. Reka ponire neposredno iznad manastira i ponovo izranja iz zemlje nakon nekoliko stotina metara svog podvodnog toka. U petnaestom veku u manastiru je živeo čuveni podvižnik Sveti Joanikije Devički sa svojim monasima. Svetitelj je kasnije bio prešao u područje Drenice gde mu se i danas čuvaju mošti u manastir Devič.

Crna reka je bila dugo vremena napuštena. Tek 1979. godine, tadašnji episkop raško-prizrenski Artemije nastanio se u pustom manastiru i oko sebe ubrzo okupio mlado bratstvo. Posle svog izbora za episkopa vladika Artemije je uz pomoć crnorečkih monaha postepeno obnovio i ostale muške manastire Raško-prizrenske eparhije. Manastirsko bratstvo je u vreme igumana Nikolaja brojalo do 28 članova. Od juna 2010. godine iguman manastira je arhimandrit Jovan (Jelenkov). Početkom 2012. godine bratija broji trinaestoricu monaha.

Spoljašnje veze
---------------

* Zvanična stranica manastira Crna Reka Arhivirano 2013-06-27 na Wayback Machine-u
* Manastir Crna Reka Kompletan vodič kroz Srbiju
* Bratstvo napušta Crnu Reku bez kanonskog otpusta („Politika", 2. jun 2010.)
* Napuštena Crna Reka („Politika", 4. jun 2010.)
**Palačinak** (njem. *Palatschinken*, engl. ) je poslastica pržena u ulju ili bez ulja. Palačinke su okrugle, mogu biti debele ili tanke, a prave se od smese umešene od brašna i mleka ili vode, i 1—6 jaja. Palačinka je verovatno najstariji oblik hleba i poznata je širom planete, spremana na različite načine.

Palačinka se nakon prženja premaže slatkim ili slanim nadevom. Od slatkih, najčešće se koriste pekmez, džem, razni industrijski kremovi, med ili slično. Od slanih nadeva, koriste se sir, kajmak, razna već gotova jela, kao ruska salata, ili slično. Po premazivanju, palačinka se umotava u cilindričan oblik, ili se premota u trouglasti oblik. Po želji, na već umotanu palačinku se mogu stavljati drugi dodaci.

Etimološki, reč „palačinka" nastala je od latinske reči „placenta" koja znači „kolač".

Spoljašnje veze
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi nalazi se članak na temu: **Pancakes** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **hrani** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
Palača Municipija

**Palača Municipija** je druga povijesna zgrada gradske uprave u Rijeci. Svojim trima pročeljima dominira Trgom Riječke rezolucije. a fasada zapadnog krila izlazi na "Troimeni trg' (ex Pjaca Dante ili Trg Republike) .

Povijest
--------

Rijeka je 15. VI. 1872. godine dobila novi statut, po kojemu je općinom upravljalo zastupništvo od 56 članova s podestatom (gradonačelnikom) na čelu. Nametnula se potreba za izgradnjom nove vijećnice i suvremene gradske kuće. Općina je od 1833. godine preselila iz Palaca di Komune u zgradu obnovljenog bivšeg augustinskog samostana. Niz neplanskih preinaka toj su građevini oduzele bitne značajke. Novi gradonačelnik Giovanni Ciotta 1873. najprije nastoji riješiti problem sjedišta municipalne uprave. Taj zadatak preuzima mladi arhitekt dr. Filibert Bazarig, koji je u duhu klasicizma u Venetu, gdje se školovao, zasnovao tri elegantna pročelja palače uz koja je povezao pitomu baroknu arhitekturu Crkve Sv. Jerolima i klasicističko začelje sadašnje zgrade Radio Rijeke u divan sklad. Tako je taj mali trg postao reprezentativno dvorište. Oslonivši se na oblike renesanse, plitke pilastre, ritmično izmjenjivanje trokutnih i segmentnih zabata te vodoravni vijenac pod atikom, F. Bazaring je stvorio umjerenu scenografiju gradske kuće.

Zgrada je od tada postala arenom političke borbe riječkih autonomaša za očuvanje municipalnih sloboda ugrožavanih od mađarske državne administracije. U Rijeci se od srednjeg vijeka vodi grčevita borba za gradsku autonomiju. Te činjenice su bili svjesni i njeni feudalni gospodari.

Najvidljivije o tome svjedoči Stendard, kameni stup za gradsku zastavu sada pred zgradom Municipija, na kojem je posebnom pravnom formulom 1508. godine car Maksimilijan zagarantirao slobode i privilegije što ih je grad dobio od prethodnih gospodara, grofova Devinskih i Walsee. Izlazak Habsburgovaca na more izazvao je 1508. sukob s Mletačkom Republikom, u kojem je Rijeka 2. X. 1509. godine spaljena, opljačkana i poharana. Kao uspomena na osobitu vjernost Rijeke caru, te na 1508. godinu, podignut je stup s reljefnim prikazom sv. Vida, patrona Rijeke, koji drži model grada u ruci, dok je na drugoj strani stupa uklesan tekst garancije. Taj je stup značajno svjedočanstvo političkopravne povijesti Rijeke. Za vrijeme praznika na stupu se vijori gradska zastava.

Poseban naglasak Trgu daje pročelje crkve sv. Jeronima, o kojoj se ne može govoriti odvojeno od povijesti augustinskog samostana, čiji je "stari klaustar" flankiran istočnim pročeljem palače Municipija.

Izvori
------

* Službene stranice Grada Rijeke Arhivirano 2013-10-02 na Wayback Machine-u

Literatura
----------

***Palača Municipija*** na Wikimedijinoj ostavi

* Radmila Matejčić: *Kako čitati grad: Rijeka jučer, danas*, Rijeka, 2007. (ISBN 978-953-219-348-0)
* Radmila Matejčić: "Barok u Istri i Hrvatskom primorju", u: *Barok u Hrvatskoj*, Zagreb, 1982
**Osmanska lira** (turski: ) bila je valuta u Osmanskom Carstvu u periodu od 1844. do 29. oktobra 1923. godine. Svojim uvođenjem zamenila je kuruş kao primarnu novčanu jedinicu u carstvu iako su se kuruşi nastavili koristiti kao stoti deo lire. Para, četrdeseti deo kuruşa, također je ostala u upotrebi i nakon uvođenja osmanske lire. Sve do 1930. godine kovanice i novčanice koristile su arapsko pismo sa izrazima پاره za paru, غروش za kuruş i ليرا za liru (تورك ليراسي za tursku liru). U evropskim jezicima kuruş je bio poznat pod nazivom piastre dok se za liru u francuskom koristio izraz livre po uzoru na francusku livru.

Od 1844. do 1881. osmanska lira koristila je bimetalni standard sa vrednosti 1 lire od 6.61519 grama čistog zlata i 99.8292 grama čistog srebra. 1881. godine usvojen je zlatni standard i zadržan do 1914. godine. Prvi svetski rat predstavljao je efektivno odustajanje od zlatnog standarda sa jednom jednom zlatnom lirom koja je imala vrednost od devet papirnih lira u 1920-im godinama.

Vidi još
--------

* Turska nova lira
**Krivodol** je naselje (selo) koje se nalazi nekloiko kilometara sjeverno od grada Trilja a u blizini naselja Grab.

Zemljopisni položaj
-------------------

Naselje Krivodol se nalazi na istočnom rubu Sinjskog polja prislonjeno na padinu planine Kamešnice.

Stanovništvo
------------

***Kretanje broja stanovnika naselja Krivodol za razdoblje od 1857. do 2001. godine***  

Napomena: U popisu stanovnika iz 1869. i 1921. godine podaci naselja Krivodol su pripojeni podacima naselja Grab jer se do 1931. godine iskazivalo kao dio naselja Grab.

Povijest
--------

Naselje Krivodol je poznato po tome što je u Drugom svjetskom ratu bilo svjedok pokolja stanovnika  od strane SS divizije Princ Eugen koja je pobila oko 1500 mještana obližnjih naselja većinom djece, staraca i žena 28. i 29. ožujka 1944. godine. U naselju je podignuto spomen obilježje s imenima poginulih u znak sjećenje na taj tragični događaj.

Vanjske poveznice
-----------------

1. ↑  Naselja i stanovništvo Republike Hrvatske 1857.-2001. www.dzs.hr[*mrtav link*]
2. ↑  „Članak o pokolju". Arhivirano iz originala na datum 2009-11-18. Pristupljeno 2014-07-26.

  


| * p
* r
* u
Naselja grada Trilja |
| --- |
| Bisko • Budimir • Čačvina • Čaporice • Gardun • Grab • Jabuka• Kamensko • Košute • Krivodol • Ljut • Nova Sela • Podi • Rože • Strizirep • Strmendolac • Tijarica • Trilj • Ugljane • Vedrine • Velić • Vinine • Vojnić Sinjski • Voštane • Vrabač • Vrpolje |

  


*Ovaj nedovršeni članak o **naselju** u Hrvatskoj:* **Krivodol (Trilj)** *treba dopuniti.   
Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.*
**Kržulja** (lat. *Anas crecca*) je česta i rasprostranjena patka, koja se gnijezdi u umjerenoj Euroaziji i seli na jug zimi. 

Mužjak kržulje

Rasprostranjenost
-----------------

Kržulja ima vrlo široku rasprostranjenost. Obitava u cijeloj Europi, ali u pojedinim dijelovima cijelu godinu, dok u drugim samo sezonski. U Zapadnoj i Srednjoj Europi boravi cijelu godinu. Na sjeveru Azije i u Istočnoj Europi boravi u vrijeme parenja. Zimi seli u Južnu Europu, Sjevernu Afriku, Malu Aziju, Južnu i Jugoistočnu Aziju.

Opis
----

Kržulja je najmanji postojeća prava patka s 20-30 cm duljine i prosječnom težinom od 340 g kod mužjaka i 320 g kod ženki nesilica. Krila su 17,5 do 20,4 cm dužine, što daje raspon krila od 53-59 cm.

Poštanska marka SSSR-a iz 1989. godine.
Ima raznobojno perje, koje mijenja boju u vrijeme parenja. Kada nije sezona parenja, mužjak i ženka izgledaju slično, sa žućkasto-smeđim perjem, nešto tamnijim po krilima i leđima. Za vrijeme parenja mužjak ima pretežno sivo perje, s tamnom glavom, žućkasto iza, i bijelu prugu koja prolazi uzduž bokova. Glava i gornji dio vrata su kestenjaste boje, sa širokim i prelijevajućim tamnozelenim prugama u obliku polumjeseca ili suze, koje počinju neposredno prije oka.

To je vrlo društvena patka izvan sezone parenja, a može formirati velika jata. Vrlo je glasna. Obično se nalazi u zaklonjenim močvarama i hrane se sjemenkama i vodenim beskralježnjacima. *Anas carolinensis* smatrala se (a ponekad još uvijek) podvrstom kržulje.

Podvrste
--------

1. Anas crecca carolinensis Gmelin, 1789; neki autori vode kao posebnu vrstu, a neki kao podvrstu
2. Anas crecca crecca Linnaeus, 1758
3. Anas crecca nimia Friedmann, 1948

Izvori za podvrste
 *Anas crecca*

Izvori
------

1. ↑  Avibase: Anas carolinensis) Gmelin, 1789
2. ↑  The World Bird Avibase
**Mapoye** (Mapoyo, Yahuana, Wanai, Nepoye), pleme američkih Indijanaca porodice Cariban naseljeno na sjeveru države Amazonas i Bolívar u Venezueli uz rijeku Suapure, oko 100 kilometara sjeverno od grada La Urbana. Mapoye su gotovo iščezli, a na njihov teritorij prodrli su susjedni Piaroa Indijanci. Populacija im 1977. (Migliazza) iznosi oko 120, od čega svega dvojica govore materinskim jezikom; 200 (1975. Gaceta Indigenista).

Mali rječnik
------------

engleski... francuski... mapoyo.... hrvatski

* one... un... tóskena... jedan
* two... deux... sakane... dva
* three...trois... tominiakeré... tri
* man... homme... tokomo... čovjek
* head... tete... uastari... glava
* eye... oeil... xeneyonuru... oko
* sun... soleil... kátun... sunce
* moon... lune... nuna... mjesec
* water...eau... tuna... voda
* corn... mais... oxonai... kukuruz

Vanjske poveznice
-----------------

* Mapoyo Indian Language
* Los últimos Wanai (Mapoyos), contribución al conocimiento de otro pueblo amerindio que desaparece[*mrtav link*]
*Za ostale upotrebe, v. Oldham (razvrstavanje).*

**Oldham** (izgovor: [Oldam]) je industrijski grad na sjeverozapadu Engleske od 101,695 stanovnika, u metropolitanskoj grofoviji Greater Manchester.

On je i administrativni centar vlastitog metropolitanskog borougha Oldham od 230,823 stanovnika.

Geografske karakteristike
-------------------------

Oldham leži na sjeveroistočnoj periferiji Greater Manchestera, po zapadnim rubovima masiva Pennines, u blizini izvora rijeke Medlock, udaljen 11 km sjeveroistočno od centra grada Manchestera.

Ime je dobio po porodici Oldham, koja je živjela u Dvorcu Werneth tokom srednjeg vijeka.

Historija
---------

Za rimskih vremena se u nedalekom naselju Castleshaw nalazio kastrum, podignut između 79. - 105. njegovi ostatci su 1979. proglašeni nacionalnim spomenikom.

Oldham je sve do 19. vijeka bio trgovište poljoprivrednog koji se pored tog bavio i tradicionalnom vunarskom proizvodnjom. Tad se razvio u industrijski grad sa predionicama i tkaonicama pamuka. Toliko je narastao da je 1849. dobio status grada.

Početkom 21. vijeka, lokalna privredaa se okrenula profitabilnijim djelatnostima građevinarstvu i sektoru usluga (zdravstvo, informatika, financije).

Oldham je bio izborna baza političara Williama Cobbetta i Winstona Churchilla koji su ga predstavljali u parlamentu.

U gradu je rođen kompozitor William Walton.

Obrazovanje i kultura
---------------------

Od obrazovnih institucija Oldham ima koledž i univerzitetski kampus, koji je filijala Univerziteta Huddersfield. Oldham ima nekoliko teatara, od kojih je najpoznatiji Oldham Coliseum, koji datira iz 1885. i spada u red teatara sa najdužim stažem u Velikoj Britaniji.

Poznate građevine Oldhama su parohijska crkva iz 1933 i stara gradska vijećnica, sagrađena između 1841 - 42.

Gradovi prijatelji
------------------

* Slovenija Kranj, Slovenija

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „United Kingdom: Greater Manchester" (engleski). City population. Pristupljeno 03. 01. 2017.
2. 1 2 3 4  „United Kingdom: North West England" (engleski). City population. Pristupljeno 03. 01. 2017.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*Oldham*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 5. 1. 2017.

Vanjske veze
------------

***Oldham*** na Wikimedijinoj ostavi

* Oldham Council (`en`)
**Ulrik Manfred II** (italijanski: ) ili **Manfredo Udalrico** (992 - 29. oktobar 1034) bio je markgrof Torina i Suse u prvim decenijama 11. vijeka. Rođern je u Torinu kao sin markgrofa Manfreda I, a naslijedio je veliku markgrofoviju, nastalu od zemalja Arduina Glabera. Nasljedstvo je potvrdila povelja rimsko-njemačkog cara Otona III od 31. jula 1001. Nakon dolaska na mjesto markgrofa nastojao je iskoristiti međusobnu borbu ivrejskog markgrofa Arduina i cara Heinricha II za Italiju kako bi proširio teritorije; izbjegavao je borbe sa njima dvojicom, ali se zato borio sa markgrofom Bonifaceom III od Toskane. Nakon Heinrichove smrti 1024. je stao na stranu Guillaumea V od Akvitanije prilikom njegovog nastojanja da postane car, ali je carem na kraju ipak postao Konrad II. Iako je u njegovo doba Torino imao veliki značaj, u njemu je rijetko boravio i najveći dio vremena putujući po dijelovima svoje markgrofovije. Naslijedila ga je kćer Adelaide.

Literatura
----------

* Medieval Lands Project: Northern Italy, 900–1100.
* Trillmich, Werner. *Kaiser Konrad II und seine Zeit*.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi: **Manfred I**  |  **Markgrof Torina** 1000–1034 | Slijedi: **Adelaide od Suse**  |
Ostrvo na vodi
**Koviljsko-petrovaradinski rit** je kompleks barsko-močvarnih i šumskih ekosistema u jugoistočnoj Bačkoj, na području srednjeg toka Dunava, Srbija. 

Osnovne vrijednosti ovog prostora su očuvanost i raznovrsnost izvornih orografskih i hidrografskih oblika ritova (ade, rukavci, bare, močvare), očuvanost i bujnost izvornih biljnih zajednica ritova (šume, livade, trstici, ševari), raznovrsnost i bogatstvo faune (206 vrsta ptica i 24 vrste riba), naročito prisustvo rijetkih i proređenih vrsta.

*Sterlet Acipenser ruthenus*
Crna roda *Ciconia nigra*
Veliki gušter *Triturus cristatus*

Zaštićeno područje
------------------

Koviljsko-petrovaradinski rit se nalazi na listi Ramsarskih područja od 2012. godine, a zaštitna zona iznosi 8.292 hektara. Ovo aluvijalno područje oblikovano je redovnim poplavama i sukcesijom vegetacije, kao i ljudskim aktivnostima, a u njemu se nalazi veliki broj ugroženih biljnih vrsta kao što su vodena ljubičica (*Hottonia palustris*) i četverolisna djetelina (*Marsilea quadrifolia*). 

Od ključnog je značaja kao mrijestilište za mnoge vrste riba kao što je *Sterlet Acipenser ruthenus*, za mnoge ptice, uključujući crnu rodu *Ciconia nigra* i vodozemce poput velikog guštera *Triturus cristatus*, i različite vrste beskičmenjaka, gmizavaca i sisara. 

Koristi se za šumarstvo, lov, tradicionalni ribolov kao i za stočarstvo radi očuvanja autohtonih vrsta konja, magaraca i krava.
Crkva sv. Emerika u Kozarcu (Baranja)
Ime (toponim) ili prezime **Kozarac** može biti

Naselja
-------

* naselje Kozarac u Baranji;
* naselje Kozarac na Kordunu;
* naselje Kozarac kod Prijedora u BiH;

Predjeli
--------

* šumski predjel Kozarac (šuma) kod naselja Kozarac u u Baranji;
* šumski predjel kod naselja Kozarac na Kordunu;
* predjel kod naselja Selenča u Bačkoj sjeverozapadno od Bačke Palanke;

Osobe
-----

* književnik Ivan Kozarac (1885-1910);
* književnik Josip Kozarac (1858-1906);
* literarni lik Đuro Kozarac, direktor škole iz romana *"Šešir profesora Vujića"* Milovana Vitezovića;

Opšte značenje
--------------

Opšta imenica *kozarac* kao pokrajinska riječ u leskovačkom kraju u Srbiji označava vjetar sjeverac koji piri zimi.

Srodni toponimi
---------------

Postoje brojni drugi toponimi od istog korijena: Kozara, Kozarci, Kozare, Kozarevac, Kozarevići, Kozarevina, Kozarevo, Kozari, Kozarica, Kozarice, Kozarišče, Kozarišće, Kozarje, Kozarno, Kozaruša...

Povezano
--------

* Sve stranice koje počinju s(a) "Kozar"
* Sve stranice s naslovom koji sadrži "Kozarac"

Višeznačna odrednica *Ova stranica je **razvrstavanje**. Koristi se radi pronalaska članaka koji moraju imati dodatnu odrednicu jer bi im u protivnom naslov bio isti.  
Ako vas je na ovu stranicu dovela vikiveza, možda je potrebno promijeniti da preusmjerava na namijenjeni članak.*
Koordinate: 41° 31′ 50" SGŠ, 20° 37′ 24" IGD

**Mogorče** (mak. *Могорче*) je naseljeno mesto u Republici Makedoniji, u zapadnom delu države. Mogorče pripada opštini Debar.

Prirodni uslovi
---------------

Naselje Mogorče je smešteno u zapadnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg većeg grada, Debra, naselje je udaljeno 12 km istočno.

Mogorče se nalazi u donjem delu istorijske oblasti Reka. Naselje je položeno visoko, na severoistočnim visovima planine Stogovo, dok se dalje, ka severu, tlo spušta u dolinu reke Radike, koja se koji kilometar nizvodno uliva u Crni Drim. Nadmorska visina naselja je približno 1.050 metara.

Klima u naselju je planinska.

Istorija
--------

Stanovništvo
------------

Po popisu stanovništva iz 2002. godine Mogorče je imalo 1.794 stanovnika.

Pretežno stanovništvo u naselju su etnički Makedonci (78%), a u manjini su Turci (21%). Zapravo, celokupno stanovništvo je torbeško.

Većinska veroispovest u naselju je islam.

Vidi još
--------

* Opština Debar
* Spisak sela u republici Makedoniji

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

* Zvanična stranica opštine Debar Arhivirano 2013-10-16 na Wayback Machine-u

***Mogorče*** na Wikimedijinoj ostavi

  

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Debar |
| --- |
| **Debar** • 
Banište •
Bomovo •
Gari •
Gornji Kosovrasti •
Donji Kosovrasti •
Konjari •
Krivci •
Mogorče •
Osoj •
Otišani •
Rajčica •
Selokući •
Spas •
Tatar Elevci •
Trnanić •
Hame •
Džepište |
Ovo je članak o prvoj perzijskoj opsadi Naksosa.  Za drugu, uspješnu perzijsku opsadu, v. Opsada Naksosa (490. pne.).  

**Opsada Naksosa** (500. pne. - 499. pne.) predstavljala je sukob između Perzijanaca pod Megabatom kojima su pomagali Jonski Grci pod Aristagorom i naksijanskih izgnanika s jedne, te otoka Naksos s druge strane. Smatra se prvim velikim okršajem grčko-perzijskih ratova koji će trajati sljedeća pola vijeka.

Godine 500. pne. su kod Aristagore, miletskog tiranina, došli Naksijanci prognani nakon ustanka na svom otoku. Oni su od Aristagore zatražili da im oružjem pomogne da se vrate na otok, a oni bi ga zauzvrat priznali kao svog vladara. Aristagora je pristao, ali je prethodno dobio dozvolu i pomoć od svog sizerena – perzijskog vladara Darija I – koji mu je poslao 200 brodova i veliki broj vojnika pod vodstvom Megabata. Nekoliko dana nakon što je flota isplovila iz Mileta, Aristagora i Megabat su se posvađali zato što je Megabat kaznio jednog od Aristagorinih prijatelja zato što na brodu nije imao straže. 

Iste je noći Megabat poslao glasnika na Naksos kako bi ih upozorio da dolazi perzijska vojska. Kada su perzijsko-jonske snage došle, ispostavilo se da su Naksijanci spremni za dugotrajnu opsadu. Naksos se odupirao napadačima četiri mjeseca sve dok Perzijancima nije počelo nedostajati zlata i drugih resursa, te su bili prisiljeni na povlačenje.

Za Artaferna, Darijevog brata i Aristagorinog prijatelja, neuspjeh opsade je predstavljao veliku sramotu, pogotovo nakon što im je Aristagora obećao brzu pobjedu. S obzirom da je stekao neprijatelje među dva moćna perzijska velmože, Aristagora je zaključio da nema budućnost u Perzijskoj Monarhiji, te je odlučio pokrenuti jonski ustanak.

Vanjske veze
------------
**Lukmanier** (talijanski: *Passo del Lucomagno*, romanš: *Pass dil Lucmagn*, njemački: *Lukmanierpass*) je planinski prijevoj u Lepontinskim Alpama na jugoistoku Švicarske.

Historija i karakteristike
--------------------------

Prijevoj Lukmanier nalazi se između kantona Graubünden i Ticino, leži na nadmorskoj visini od 1915 metara. Kako je relativno nizak koristi se već vijekovima, a zna se da je bio omiljeni put kojim se koristio Friedrich Barbarossa. Cesta preko prijevoja izgrađena je 1977. godine, a kako je Lukmanier relativno nizak obično je otvorena tokom cijele godine. Nešto sjevernije od prijevoja uz cestu leži akumulaciono jezero Lai da Sontga Maria, a odmah ispod prijevoja Campra, najveće skijalište Ticina. Nedaleko se nalazi i Bazni tunel Gotthard.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*The Lukmanier Pass*" (engleski). Agenzia turistica ticinese SA. Pristupljeno 10. 12. 2018.

Vanjske veze
------------

***Lukmanier*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Lukmanier Pass* (`en`)

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 170000841
* GND: 4270018-8
* BNF: cb151948300 (podaci)
* HDS: 008812
* NKC: ge1151891

 |
**Kula nadbiskupa Andrije dei Benazi da Gualdo** u Kaštel Sućurcu.

* Kula Benzi: pogled s moraKula Benzi: pogled s mora
* Kula Benzi: pogled na bretešeKula Benzi: pogled na breteše

Tijekom XIV. stoljeća u Dalmaciji vodile žestoke borbe između hrvatsko-ugarskog kralja Žigmunda i bosanskog kralja Tvrtka. Tvrđava Klis prelazila je iz ruke jednog u ruke drugog vladara. Splićani su se 1390.godine predali bosanskom kralju Tvrtku. Godine 1392. hrvatsko-dalmatinski ban Vuk Vukičić izdaje odobrenje splitskom nadbiskupu Andriji dei Benzi da na korist Crkve i zaštite njegovih seljaka, životinja i dobara sazida dom ili kuriju, na posjedu Splitske biskupije u Dilatu na položaju Lučac (u Kaštel Sućuracu). Na grebenu visine 10 m Andrija dei Gualdo je podigao kulu, koja se spominje godine 1397. u reambulaciji posjeda splitskih nadbiskupa. Zbog stranačkih sukoba Spličani su 1402.godine srušili kulu, međutim ona je obnovljena već iduće godine i izmirenje je obavljeno baš pokraj nje. Kula danas više ne postoji, ali je na temelju crteža s kraja 16.stoljeća (Archivio di Stato u Veneciji) i crteža A. Barbijerija iz 1726.god. i ugovora o popravku kule iz 1474.godine moguče je rekonstruirati njen prvobitni izgled. Tlocrt kule je pratio nepravilan oblik grebena, na vrhu se nalazilo krunište s tri breteša, koji su branili ulaz u naselje i kulu, uz njemu južnu bilo je dograđeno vanjsko stepenište. Analizom crteža proilazi da je kula bila visoka oko 27 metara od mora, odnosno 17 metara od grebena nad kojom je sagrađena.

Izvori
------

* Katja Marasović, Kaštelanski zbornik br.6 , Kaštela, 1999.
**Lödöse** (čita se **Ljodose**) zvan i *Gamla Lödöse* (Stari Lödöse), *Gamlöse* ili *Gammelös* je gradić na jugozapadu Švedske od 
1,266 stanovnika. 

Lödöse je jedan od najstarijih švedskih gradova za kog se drži da je za srednjeg vijeka bio predhodnica današnjeg 
Göteborga.

Geografske karakteristike
-------------------------

Lödöse leži u Grofoviji Västra Götaland, nedaleko od ušća
rijeke Göta älv u Kattegat, preciznije na mjestu gdje riječica Ljuda uvire u Göta älv a to 
je četrdesetak km sjeverno od Göteborga i Kattegata.

Njegovi stanovnici izabrali su to mjesto iz strateških razloga - kao idealnu luku, jer sjeverno od tog mjesta Göta älv više nije bio 
plovan za veće brodove, a naselja uz more nisu bila sigurna za ranog srednjeg vijeka.

Historija
---------

Lödöse je već oko 1000 bio poznato trgovište, koje je tokom 12. vijeka brzo izraslo u grad sa tri crkve, kraljevskim imanjima, kraljevskom kovnicom i obrambenim kulama. I tokom 13. i 14. vijeka - Lödöse je bio prosperitetan trgovački grad, sa samostanom, 
bolnicom i zamkom koji je u to vrijeme bio jedan od najvećih u zemlji, tako da je često služio kao rezidencija za tadašnji putujući kraljevski sud.

Pad Lödöse otpočeo je krajem 14. vijeka, i produžio se do sredine 15. vijeka. U to doba Lödöse je bio jedan između šest najvećih u zemlji, s pravom da šalje predstavnike na izbor kralja.

Negdje oko 1450. dansko - norveške vlasti izgradile su seriju utvrda duž rijeke Göta älv i tako razbili trgovinu Lödöse. Zbog tog su se švedske vlasti odlučile da ga presele, pa su 1473. i preselili većinu stanovnika Lödöse u novoizgrađeni grad na ušću rijeke Säveån, koji je nazvan - **Nya Lödöse** (Nova Lödöse). Danas je to samo jedan od kvartova Göteborga - Gamlestan.

Oko 100 godina kasnije Göteborg je izrastao u drugi po veličini grad Švedske.

Znamenitosti
------------

St.Olovs Church
Kamena romanička crkva sv. Olafa bila je podignuta još krajem 12. vijeka, pored rijeke.

Dominikanski samostan sv. Marije osnovan je 1243. njegova crkva od cigle i kamena je i danas najveća i najljepša u *Dijecezi Skara*.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „Sweden: Västra Götaland" (engleski). City population. Pristupljeno 14. 06. 2015.
2. 1 2 3 4  „The location of Lödöse" (engleski). Lodosemuseum. Arhivirano iz originala na datum 2016-03-04. Pristupljeno 14. 06. 2015.
3. 1 2 3  „Kort historik över Gamla Lödöse" (švedski). Lodosemuseum. Pristupljeno 14. 07. 2015. [*mrtav link*]

Vanjske veze
------------

***Lödöse*** na Wikimedijinoj ostavi

* Portal muzeja Lödöse Arhivirano 2015-07-22 na Wayback Machine-u (`sv`)
*Ovo je kinesko ime; porodično ime je* Lü*.*
**Lü Fan** (? -228), stilsko ime **Ziheng** (子衡) bio je kineski velikodostojnik u službi države Istočni Wu, jednog od Tri kraljevstva. Karijeru je započeo za vrijeme kraja dinastije Han u službi gospodara rata Yuan Shua. Tamo se sprijateljio sa Sun Ceom - a što kineski izvori ponekad pripisuju partiji *weiqija* (go), jednoj od prvih u historiji čiji je svaki potez zabilježen. Potom je ušao u Sun Ceovu službu; nakon Sun Ceove smrti je prešao u službu njegovog brata Sun Quana te se istakao u nizu borbi. Umro je nedugo nakon postavljanja za guvernera države Yan.

Njegov sin Lü Ju je služio kao general države Wu.

V. također
----------

* Popis ličnosti Tri kraljevstva

Izvori
------

* Chen Shou (2002). *San Guo Zhi*. Yue Lu Shu She. ISBN 7-80665-198-5.
* Lo Kuan-chung; tr. C.H. Brewitt-Taylor (2002). *Romance of the Three Kingdoms*. Tuttle Publishing. ISBN 0-8048-3467-9.
* Dr. Rafe de Crespigny (1990). *Generals of the South*. National Library of Australia. ISBN 0-7315-0901-3.
**Lucije Cecilije Metel Denter** (*Lucius Caecilius Metellus Denter*) (cca. 320. pne. - 284. pne.) bio je rimski političar i vojskovođa, izabran za konzula godine 284. pne.

O njegovom životu se ne zna mnogo, osim da je bio komandant vojske koja je godine 284. pne. krenula izbaviti etrurski saveznički grad Arecijum od galske opsade. Ta je vojska teško poražena u bitci kod Arecijuma u kojoj je Denter poginuo. Rimski izvori daju kontradiktorne podatke kada se bitka dogodila, pa je tako moguće da je do bitke došlo godinu dana kasnije, kada je Denter mogao biti pretor.

Njegova djeca su Lucije Cecilije Metel, koji se kao konzul istakao u punskim ratovima, i Cecilia Metella Macedonica.

Eksterni linkovi
----------------

* JSTOR: Classical Quarterly: New Series, Vol. 22, No. 2 (Nov. 1972), pp. 309-325
* Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, page 993 (v. 1) Arhivirano 2012-10-03 na Wayback Machine-u

Literatura
----------

* Manuel Dejante Pinto de Magalhães Arnao Metello and João Carlos Metello de Nápoles, "Metellos de Portugal, Brasil e Roma", Torres Novas, 1998

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi: **Gaius Claudius Canina i Marcus Aemilius Lepidus**  |  **Konzul Rimske Republike** *zajedno s Gajem Servilijem Tukom* 284. pne. | Slijedi: **Gaius Servilius Tucca i Manius Curius Dentatus**  |
**Lucije Cecilije Metel Dalmatik** (*Lucius Caecilius Metellus Dalmaticus*, cca. 160. pne. - ?) bio je rimski političar i vojskovođa. Bio je sin Lucija Cecilija Metela Kalva. Godine 119. pne. je izabran za konzula, a za vrijeme mandata se istakao uspješnim pohodom na Dalmaciju zbog čega je stekao cognomen i bio nagrađen trijumfom. Godine 115. pne. je izabran za cenzora te je iz Senata izbacio 32 člana. Kasnije se suprotstavio Saturninu te godine 99. pne. isposlovao da mu se prognani rođak Kvint Cecilije Metel Numidik vrati iz izgnastva u Rim.

Bio je otac sljedećih ličnosti:

* Lucius Caecilius Metellus
* Marcus Caecilius Metellus
* Caecilia Metella, supruga Marka Emilija Skaura, a kasnije i Lucija Kornelija Sule Feliksa

V. također
----------

* Caecilia (gens)

Literatura
----------

* Manuel Dejante Pinto de Magalhães Arnao Metello and João Carlos Metello de Nápoles, "Metellos de Portugal, Brasil e Roma", Torres Novas, 1998


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi: **Gaius Papirius Carbo i Publius Manilius**  |  **Konzul Rimske Republike** *zajedno sa Lucijem Aurelijem Kotom* 119. pne. | Slijedi: **Marcus Porcius Cato i Quintus Marcius Rex**  |
**Lucije Aruncije** (*Lucius Arruntius*, cca. 60. pne. - 10. n.e.) bio je rimski admiral i političar iz vremena prijelaza iz Republike u Carstvo. Mornaričku karijeru je započeo boreći za Oktavijana protiv Seksta Pompeja. Godine 31. pne. je u bitci kod Akcija komandirao centralnim dijelom Oktavijanove flote. Nakon bitke je uspio nagovoriti Oktavijana da svom zarobljenom protivniku, bivšem konzulu i Antonijevom admiralu Gaju Sosiju, udijeli pomilovanjem.

Prema navodima antičkih historičara, Oktavijan je imao visoko mišljenje o Arunciju, dajući mu titulu *capax imperii* (sposoban vladati). Prema Seneki, Aruncije je bio autor danas izgubljene historijske knjige o punskim ratovima.

Imao je istoimenog sina koji je služio kao konzul 6. n.e. ako neki historičari drže da je riječ o istoj osobi kao i stariji Aruncije.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi: **Caesar Augustus i Aulus Terentius Varro Murena**  |  **Konzul Rimskog Carstva zajedno sa Markom Klaudijem Marcelom Eserninom** 22. pne. | Slijedi: **Marcus Lollius i Quintus Aemilius Lepidus**  |
| Prethodi: **Lucius Valerius Messalla Volesus i Gnaeus Cornelius Cinna Magnus**  |  **Konzul Rimskog Carstva zajedno sa Markom Emilijem Lepidom** 6 | Slijedi: **Quintus Caecilius Metellus Creticus Silanus i Aulus Licinius Nerva Silianus**  |
**Magnituda** (***m***) zvijezde, planeta ili drugog nebeskog tijela je mjera njegova sjaja. Razlikujemo prividnu i apsolutnu magnutudu.

Ljestvica kojom se mjeri magnituda potječe iz helenskih vremena kad su se zvijezde vidljive golim okom dijelile u šest *magnituda*. Najsvjetlije zvijezde bile su prve magnitude (*m* = +1), a najtamnije šeste magnitude (*m* = +6), što je granica ljudske moći opažanja (bez pomoći teleskopa). Svaki stupanj magnitude smatrao se dvaput svjetljijim od sljedećeg. Ovaj ponešto grub način označavanja sjaja zvijezda popularizirao je Ptolomej u svom *Almagestu*, a općenito se smatra da ga je izmislio Hiparh. Ovaj originalan sustav nije mjerio magnitudu Sunca. Kako je osjetljivost oka na svjetlost logaritamska, rezultirajuća ljestvica također je logaritamska.

Norman Robert Pogson je 1856 formalizirao sustav definirajući tipičnu zvijezdu prve magnitude kao zvijezdu koja je stoput svjetlija od tipične zvijezde šeste magnitude; stoga je zvijezda prve magnitude oko 2,512 puta svjetlija od zvijezde druge magnitude. Stotinu puta manje sjajan objekt ima magnitudu otprilike za pet veću; 2,512 puta tamniji objekt ima magnitudu za jedan veću. Taj broj, peti korijen iz 100 (=2,512), poznat je kao ***Pogsonov omjer***. 

Pogsonova ljestvica originalno je fiksirana tako da Sjevernjača ima magnitudu 2. Astronomi su kasnije otkrili da je Sjevernjača blago varijabilna zvijezda pa su najprije prešli na Vegu kao referentnu zvijezdu, da bi danas definirali nultu točku prema čitavom nizu zvijezda. Magnituda ovisi o valnoj duljini svjetlosti.

Moderni sustav više nije ograničen na 6 magnituda. Izuzetno svijetli objekti imaju *negativne* magnitude. Na primjer, Sirius, najsvjetlija zvijezda neba, ima prividnu magnitudu od -1.44 do -1.46. Teleskopi Hubble i Keck zabilježili su zvijezde s magnitudama od +30.

Linkovi
-------

* Prividna magnituda
* Apsolutna magnituda
**Lamego** (port. *Lamego*) je poznati grad u Portugaliji, smešten u njenom severnom delu. Grad je drugi po značaju u okviru okruga Vizeu, gde čini jednu od opština.

Lamego je jedan od 8 najstarijih gradova u Portugaliji.

Prirodni uslovi
---------------

Grad Lamego se nalazi u severnom delu Portugalije. Od glavnog grada Lisabona grad je udaljen 380 kilometara severno, a od Portoa grad 110 kilometara istočno.

**Reljef**: Lamego se nalazu u oblasti visoravni, na znatnoj nadmorskoj visini od 500-540 metara. Grad je smešten na grebenu iznad dubokih dolina okolnih rečica.

**Klima**: Klima u Lamegu je izmenjena umereno kontinentalna, sa dosta padavina i oštrijim zimama zbog znatne nadmorske visine.

**Vode**: Lamego se nalazi na grebenu iznad reke Varoza, koja je blizu grada ustavljena i obrazovano je veštačko jezero.

Istorija
--------

Područje Lamega naseljeno još u vreme praistorije. Grad je postojao još u starorimsko vreme, a u vreme od 7. do 11. veka grad je naizmenično prelazio iz hrišćanskih u mavarske ruke. Konačno je grad postao hrišćanski 1057. g. a kao važno središte Lamego je odmah naselje je odmah imalo gradski status. Od 15. veka, sa jačanjem trgovine preko Atlantika, grad postepeno gubi značaj u odnosu na primorske gradove. Grad uskoro pada u stagnaciju, iz koje se ni danas nije izvukao.

Stanovništvo
------------

Po poslednjih procenama iz 2008. g. opština Lamego ima oko 27 hiljada stanovnika, od čega oko 9 hiljada živi na gradskom području.

Zbirka slika
------------

* Toranj zamka u LameguToranj zamka u Lamegu
* Saborna crkva u LameguSaborna crkva u Lamegu
* Novi deo gradaNovi deo grada
* Narodna svetkovina Lažarim u LameguNarodna svetkovina Lažarim u Lamegu

Spoljašnje veze
---------------

***Lamego*** na Wikimedijinoj ostavi

* www.cm-lamego.pt Zvanična stranica grada Lamega

| * p
* r
* u
Gradovi u Portugalu |
| --- |
| Više od 500 hilj. stanovnika | **Lisabon** ++ |
| Između 100 i 500 hilj. stanovnika | **Porto** +  • **Braga** +  • **Koimbra** +  • **Setubal** +  • **Funšal** + |
| Između 50 i 100 hilj. stanovnika | **Vizeu** +  • **Aveiro** +  • **Gimarais**  • **Leirija** + |
| Između 20 i 50 hilj. stanovnika | **Evora** +  • **Ponta Delgada** +  • **Faro** +  • **Portimao**  • **Povoa de Varzim**  • **Vijana do Kastelo** +  • **Figeira de Foz**  • **Kovilja**  • **Kastelo Branko** +  • **Gvarda** +  • **Santarem** +  • **Kaldas da Rainja**  • **Elvas**  • **Vila Real** +  • **Beža** +  • **Angra do Eroismo**  • **Sao Žoao da Madeira**  • **Entronkamento**  • **Barselos**  • **Lagos**  • **Tomar** |
| ++ Glavni grad države • • • • + Sedišta portugalskih okruga • • • • Gradovi, koji su istovremno i predgrađa većih gradova nisu uneti u spisak |
*Za drugog Lameka, pogledajte Lamek, Metušaelov sin.*

**Lamek** ili **Lameh** (hebrejski *לֶמֶךְ*) je lik iz *Biblije*, spomenut kao jedan od patrijarha prije potopa.

U *Bibliji*
-----------

Lamekov je sin bio Noa, u čije je vrijeme došlo do općeg potopa.
Lamek je bio sin Metušalaha, unuk Henoka. U *Bibliji* se o njemu kaže sljedeće:

"Kad je Metušalahu bilo sto osamdeset i sedam godina, rodi mu se Lamek."
"Kad su Lameku bile sto osamdeset i dvije godine, rodi mu se sin. Nadjene mu ime Noa, govoreći: "Ovaj će nam pribavljati, u trudu i naporu naših ruku, utjehu iz zemlje koju je Bog prokleo. Po rođenju Noinu Lamek je živio pet stotina devedeset i pet godina te mu se rodilo još sinova i kćeri. Lamek poživje u svemu sedam stotina sedamdeset i sedam godina. Potom umrije."
Lamekovi su unuci bili Šem, Ham i Jafet. 

U *Bibliji* je spomenut još jedan Lamek, sin Metušaela i potomak Kajinov.

U *Knjizi Jubileja*
-------------------

Prema *Knjizi Jubileja*, Lamekova majka i baka imaju isto ime - Edna. Lamekova je žena bila Betenos.
*Za drugu rijeku istog naziva pogledajte Penej.*

**Penej** (Grčki: *Πηνειός*), zvana i *Peneus* i *Pinej*) je rijeka u Tesaliji u Grčka. 

Rijeka nosi ime po bogu Peneju (sinu boga mora Okeana i boginje mora Tetije), sve do 11. vijeka bila je poznata i pod imenom **Salambrija**.

Geografske karakteristike
-------------------------

Rijeka izvire na zapadnim padinama Pindskog gorja, jugoistočno od gradića Mecova. Nakon svog planinskog toka ulazi u tesalijsku kotlinu kod Meteore i grada Kalambake. Od Kalambake Penej teče uz velike meandre u pravcu istoka i dijeli Tesaliju na dva dijela, sjevernu i južnu Tesaliju. 

Uz porječje Peneja živi oko 700 000 ljudi, Tesalija je poljoprivredni kraj i Penej je izuzetno važan za navodnjavanje. Zatim rijeka teče pored gradova Trikala i Larisa, zatim prolazi kroz 10 km dugu klisuru Tempe između planina Olimp (sjever) i Osa (jug). Nakon klisure rijeka ulazi u ravnicu 
Solunskog zaliva i tu pored mjesta Stomija na ušću u Egejsko more formira veliku deltu, poznatu po svojoj ljepoti i brojnim pticama koje tu žive. Delta Peneja je danas rezervat prirode pod međunarodnim pokroviteljstvom. 

Karta toka rijeke Penej u Tesaliji
Penej je dug 216 km, najveća pritoka mu je rijeka Titarisijos (Grčki: *Τιταρήσιος*), ostale veće pritoke su; Enipejas (kod Farkadona), Kalentzis i Litajos (kod Larise).

Rijeke Penej u svom planinskom dijelu
Kroz klisuru Tempe je 1960 godine izgrađen je autoput A1 *Nea Ethniki Odos* (Atena - Solun), ali ta izgradnja nije ugrozila vodotok rijeke.

Izvori
------

1. ↑  Pinios Pilot River Basin-Greece

Vanjske poveznice
-----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **Penej** |

* Pinios Pilot Project Arhivirano 2005-09-02 na Wayback Machine-u (`el`)
* Pilot River Basin-Greece[*mrtav link*] (`en`)

***Penej (Tesalija)*** na Wikimedijinoj ostavi
**Penesti** (starogrčki: ) bili su, u staroj Grčkoj, klasa neslobodnih radnika u Tesaliji, vezanih za zemlju koju su obrađivali, čiji se položaj može uporediti s položajem helota u antičkoj Sparti. Naziv potiče od korena koji se nalazi i u rečima πένομαι (= "truditi se, raditi"), πόνος (= "trud"), πένης (= "nadničar").

Pretpostavlja se da su tesalski penesti predstavljali staro stanovništvo te oblasti koje je su Tesproćani pokorili i pretvorili u svoje kmetove. Prema Teopompu, to stanovništvo činili su Perebi i Magnećani, ali Aristotel ova plemena razlikuje od penesta, o kojima govori tako kao da su više nalikovali perijecima nego robovima. Drugi smatraju peneste potomcima Pelazga, odnosno veruje da su to pripadnici nekadašnjeg domorodačkog stanovništva Tesalije, dok Arhemah o penestima kaže ovo:

> 
> "Eolski Beoćani koji se nisu iselili kad je njihova zemlja Tesalija bila osvojena, nego su se iz ljubavi prema zavičaju predali osvajačima da im služe, pod uslovom da ne mogu biti izvedeni iz zemlje (zbog čega su, dodaje [Arhemah], ranije nazivani menestima (μενέσται), a danas se zovu penesti (πενέσται), ni biti kažnjeni smrću, nego da treba da obrađuju polja za nove gospodare svoje zemlje i da im na ime zakupnine predaju deo proizvoda sa zemlje; a mnogi od njih bogatiji su od svojih gospodara".
> 
> 
> 

Čini se, na temelju ovih informacija, da su penesti zauzimali položaj između kupljenih robova i slobodnih ljudi, da su vojnim osvajanjem pretvoreni u sluge zavojevača te da su u načelu imaju isti status prema svojim tesalskim gospodarima kakav su imali heloti prema spartijatima; s druge strane, penesti nisu bili državni robovi, kakvi su bili heloti, nego je svaki od njih pripadao određenoj porodici kojoj je dugovao ličnu službu, pa su zato ponekad nazivani i Θετταλοικέται. Na primer, penesta je bilo vrlo mnogo u porodicama Aleuada i Skopada, ali nisu samo obrađivali njihovo zemljište, nego su činili njihove pratioce i pod svojim gispodarima služili kao konjica: spominje se tri stotine penesta pod Menonom II iz Farsala koji su se borili na strani Atine u peloponeskom ratu. Ipak, penesti su nalikovali spartanskim helotima po tome što su se često dizali na ustanak.

Dionisije Halikarnašanin kaže da su penesti često bili kažnjavani ako bi odbijali da se pokore naredbama i da se, u načelu, prema njima postupalo kao prema ličnim robovima, smatranim svojinom slobodnih ljudi.

Literatura
----------

* Smith, William (1890), „Penestae", *Dictionary of Greek and Roman Antiquities*, London
**Max Horkheimer** (14. 2. 1895, Zuffenhausen kod Štutgarta; 7. 7. 1973 Nürnberg), njemački filozof i sociolog, osnivač i vodeći mislilac Frankfurtske škole, kao i Kritičke teorije društva.

Biografija
----------

Horkheimer studira filozofiju u Frankfurtu, Münchenu i Freiburgu. Doktorira 1922. a habilitirao je 1925. radom "*Kants Kritik der Urteilskraft als Bindeglied zwischen theoretischer und praktischer Philosophie*", Frankfurt 1925. (Kantova kritika rasudne moći kao vezni član između teorijske i praktične filozofije). Od 1925. do 1930. privatni docent, a od 1930. do 1933. redovni profesor za socijalnu filozofiju i direktor instituta za socijalno istraživanje na Univerzitetu u Frankfurtu. Poslije prinudne emigracije Horkheimer otvara filijale instituta u Genevi i na École Supérieure u Parisu. Godine 1934. ponovo osniva Institut uz sudjelovanje Columbia University, New York, 1943-44. direktor istraživanja i izdanja u okviru Studies in Prejudice. 1949. slijedi ponovni poziv Frankfurtskog univerziteta i 1950. iznova osniva Institut für Socialforschung. Od 1951-53 on je rektor Frankfurtskog univerziteta. U periodu od 1954-59. gostuje kao profesor sociologije na University of Chicago. Od 1960. Horkheimer je živio u Montagnoli, Švicarska. Umro je 7.jula 1973. u Nürnbergu.

Važnija djela
-------------

* Autoritet i porodica (1936)
* Tradicionalna i kritička teorija (1937)
* Kritika instrumentalnog uma (1967)
* Dijalektika prosvjetiteljstva (1947) - sa Theodor Adornom.
* Pomračenje uma (1947)
* Egoizam i pokret za oslobođenje
* Autoritarna država

Dodatna literatura
------------------

1. Komuniciranje i ideologija, dr. Emina Kečo, Veselin Masleša, Sarajevo 1986.

***Max Horkheimer*** na Wikimedijinoj ostavi

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 14771315
* LCCN: n80009998
* ISNI: 0000 0001 2121 4014
* GND: 118553615
* SELIBR: 61672
* SUDOC: 026924498
* BNF: cb11907731r (podaci)
* BIBSYS: 90113927
* NLA: 35206271
* NDL: 00443750
* NKC: jn19990003658
* BNE: XX864740
* CiNii: DA00424018
* CONOR.SI: 5832035
* NSK: 000009708

 |
*Za ostale upotrebe, v. Matka (razvrstavanje).*

  
Koordinate: 41° 58′ 09" SGŠ, 21° 17′ 10" IGD

**Matka** (mak. *Matka*) je naselje u Republici Makedoniji, u severnom delu države. Matka pripada gradskoj opštini Saraj, koja obuhvata zapadna predgrađa Grada Skoplja.

Selo Matka značajno je središte pravoslavlja u Republici Makedoniji, budući da se uz selo nalazi Manastir Matka, a par kilometara iznad sela i Manastir Andrejaš, zadužbina Adrejaša Mrnjavčevića.

Prirodni uslovi
---------------

Matka je smešteno u severnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg većeg grada, Skoplja, naselje je udaljeno 16 km zapadno.

Naselje Matka je na jugozapadnom obodu istorijske oblasti Skopsko polje, koja se poklapa sa prostranom Skopskom kotlinom. Pored naselja protiče reka Treska, koja na datom mestu ističe iz istoimene Matkovske klisure. Istočno od naselja izdiže se planina Vodno, dok se jugozapadno izdiže Suva gora. Nadmorska visina naselja je približno 480 metara.

Mesna klima je kontinentalna.

Istorija
--------

Stanovništvo
------------

Šiševo je prema poslednjem popisu iz 2002. godine imalo 468 stanovnika.

Pretežno stanovništvo u naselju su Albanci (64%), a značajna manjina su etnički Makedonci (36%).

Većinska veroispovest je islam, a manjinska pravoslavlje.

Vidi još
--------

* Grad Skoplje
* Gradska opština Saraj

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

***Matka*** na Wikimedijinoj ostavi

* www.saraj.gov.mk Zvanična stranica opštine Saraj

  

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Saraj |
| --- |
| **Četvrti Skoplja** (**Saraj**  • Kondovo), **Prigradska naselja** (Arnakija  • Bojane  • Buković  • Glumovo  • Gornje Svilare  • Grčec  • Dvorce  • Donje Svilare  • Kopanica  • Krušopek  • Laskarci  • Ljubin  • Matka  • Paničari  • Raduša  • Raović  • Rašče  • Rudnik Raduša  • Semenište  • Čajlane  • Šiševo) |  |
**Parazit** (grčki: παράσιτος, lat. *părăsītus*) naziv je za jednog od tipskih likova u književnosti, posebno u antičkoj komediji, kome u jugoslovenskim književnostima odgovara lik **čankoliza**. Ova imenica potiče od glagola παρα-σιτέω = "jesti zajedno s nekim" i u tom je značenju nalazimo u Atenejevoj *Gozbi sofista*.

U staroj Grčkoj terminom "parazit" označavala se prvobitno osoba kojoj je kao čast dodeljeno pravo da se hrani o javnom trošku u zajedničkim blagovaonicama, pri čemu se obično radilo o sveštenicima ili zaslužnim građanima. Plutarh spominje građane koji su se u Pritaneju hranili o trošku države, kao na primer Kleon, koji je tu počast dobio nakon pobede nad Spartancima u bici kod Sfakterije 425. pne. tokom peloponeskog rata..

U staroj atičkoj komediji (5. vek pne.) termin "parazit" poprimio je pejorativno značenje i počeo da označava "ulizicu" koja zarađuje svoj dnevni obrok tako što stalno laska i povlađuje nekom imućnom domaćinu. Sudeći po sačuvanim naslovima, u srednjoj atičkoj komediji parazit je često bio jedan od glavnih likova. U novoj atičkoj komediji on je jedan od tipskih likova, obično družbenik nekog imućnog gazde ili pak kakvog hvalisavog vojnika, kome stalno povlađuje kako bi ga ovaj zauzvrat izdržavao. U nekim komedijama pojavljuju se i likovi parazita poznatih iz stvarnog života. Lik parazita iz nove komedije preneli su u rimsku književnost pisci palijate, od kojih nam je poznato delo Plauta i Terencija. U njihovim komedijama lik parazita, kao i lik kuvara, uglavnom stoji izvan glavnog toka radnje i na sceni se pojavljuje radi uvođenja doze lakrdije i uvećanja humora u drami. Izuzetak je Plautov *Žižak* *(Curculio)*, u kome parazit igra naslovnu ulogu i jedan je od glavnih likova.

Lukijan (*De parasito*) pokazuje da je u njegovo doba (2. vek) ta reč dobila već jasno uvredljivo značenje, a takođe svedoči i o postojanju izvedenice "parazitija" (παρασιτία) u značenju "umeće parazitovo, nisko laskanje". U latinskom, van komedije, imenica *părăsītus* prvobitno je takođe značila "gost koji jede s nekim ili kod koga", no češće se upotrebljavala u pogrdnom smislu za "grebatora", tj. onoga koji od laskanja živi na tuđ račun, i u tom se smislu nalazi kod Cicerona i drugih pisaca.