Teritorijalno prostiranje grupe
**Dubovačko-žutobrdska grupa** je kulturna grupa bronzanog doba, zastupljena u južnom Banatu, delu srpskog Podunavlja i istočnoj Srbiji. 

U Rumuniji je ova grupa poznata kao Girla Mare, a u Bugarskoj Orsoa ili Novo Selo. Termin dubovačko-žutobrdska grupa uveo je arheolog Milutin Garašanin.

Nalazi ove grupe su vrlo rano ušli u evropsku arheološku literaturu, zbog izuzetne estetske vrednosti keramike i plastike. Krajem 19. veka u Narodni muzej u Beogradu stiže poznati idol iz Kličevca, koji je uništen u bombardovanju Beograda u 1. svetskom ratu. O kličevačkoj nekropoli je pisao Miloje Vasić. 

Dupljajska kolica, takođe čuveni nalaz ove kulture, otkrivena su u periodu između dva svetska rata.

Periodizacija
-------------

Vremenski ova grupa pripada periodu ranog i srednjeg bronzanog doba, a jednim delom i periodima BrD (po hronologiji D. Garašanina) i Halštat A1.

Lokaliteti
----------

Lokaliteti ove kulturne grupe su:

* Dubovac kod Kovina,
* Žuto Brdo,
* Dupljaja,
* Orešac,
* Kostol,
* Klićevac,
* Mala Vrbica,
* Korbovo,
* Velesnica u istočnoj Srbiji.

Naselja
-------

Naselja se nalaze na rečnim terasama Dunava i pritoka i uglavnom su jednoslojna. Nema pouzdanih podataka o oblicima zgrada.

Sahranjivanje
-------------

Praktikovana su oba rituala sahranjivanja: kremacija (sa urnama poklopljenim zdelama) i inhumacija (sporadično).
U grobovima pored urni često su nalažene i druge keramičke posude, negde i figurine zvonastog tipa. 
Javljaju se dva tipa urni:

* etažne sa dve ili četiri drške
* kruškolike sa belom inkrustacijom

Keramika
--------

Keramika je fine fakture, od dobro prečišćene zemlje. Sudovi su glačani nakon pečenja.
Od oblika, najčešći su:

* bikonične urne sa konkavnim vratom i razgrnutim obodom koje na trbuhu imaju četiri naspramno postavljene ušice
* manje bikonične amfore sa cilindričnom nogom i dvema ušicama
* duboke zdele
* bikonične šolje sa trakastom drškom koja prelazi obod
* dvojne posude

Ornament je rađen oštrim i tankim urezivanjem sa belom inkrustacijom i žigosanjem. Motivi su trouglovi, koncentrični krugovi, rombovi, meandri, girlande, simetrično raspoređeni.

Plastika
--------

Ova kulturna grupa se odlikuje bogatom plastikom ukrašenom istim motivima kao keramika.
Najčešći oblici plastike su: 

* Antropomorfne figurine su zvonastog tipa.

Veća pažnja je posvećena dekoraciji odeće nego lica.

Najpoznatiji nalazi
-------------------

Najpoznatiji nalazi ove grupe su:

* **Kličevački idol** - uništen u Prvom svetskom ratu.
* **Kolica iz Dupljaje** - oba sačuvana primerka prikazuju božanstvo na kolima koja vuku barske ptice. Božanstvo je muškog pola odeveno u zvonastu suknju. Uz kolica je nađen i glineni poklopac.

Metalni nalazi
--------------

Od metalnih nalaza izdvajaju se sekire.
Sekire ugarskog tipa su retke, zamenjuju ih sekire novog tipa tzv. Keltovi. Novina su koplja sa plamenastim vrhom, srpovi, noževi sa krivim sečivom.

Vidi još
--------

* Dupljajska kolica
* Bronzano doba

Spoljašnje veze
---------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Portal Arheologija***  |

* Dupljajska kolica, Narodni muzej, Beograd[*mrtav link*]
* Gradski muzej Vršac Arhivirano 2009-05-03 na Wayback Machine-u

Literatura
----------

* Praistorija Jugoslovenskih zemalja, Bronzano doba, Sarajevo, 1986.

| * p
* r
* u
Praistorijske kulture na tlu Srbije |
| --- |
| Paleolit | Kultura Lepenskog Vira • Kultura Seletijen |
| Neolit | Belička kultura • Vinčanska kultura • Starčevačka kultura |
| Bakarno i rano bronzano doba | Badenska kultura • Kultura Belotić-Bela Crkva • Kultura Bubanj-Hum II • Kultura Bubanj-Hum III-Donja Slatina • Vatinska kultura • Vinkovačka kultura • Vučedolska kultura • Kostolačka kultura • Kultura Kocofeni • Moriška kultura • Tisapolgar - Bodrogkerestur kultura • Kultura Černa Voda III |
| Srednje i pozno bronzano doba | Belegiška kultura • Bosutska kultura • Verbičoara kultura • Gamzigradska kultura • Kultura grobnih humki • Kultura Donja Brnjica • Dubovačko-žutobrdska kultura • Medijana grupa • Paraćinska grupa |
| Gvozdeno doba | Basarabi kultura • Bosutska kultura • Kultura Donja Brnjica • Glasinačka kultura • Zlotska grupa • Latenska kultura |