Marc-Antoine Charpentier sa štičenicama princezama *de Guise*
**Mark-Antoan Šarpantje** (*Marc-Antoine Charpentier*) (Pariz 1643 ili 1636 – 24.2. 1704) bio je francuski barokni kompozitor i vjerovatno najznačajniji predstavnik francuske duhovne muzike svog perioda, nazivan od svojih savremenika ‘’Feniks Francuske’’, po Žar - ptici koja predstavlja uskrsnuće (Isusa).

Kao mlad i vrlo obrazovan, zaputio se 1667, u Italiju navodno da studira slikarstvo, međutim tamo se posvećuje izučavanju muzike. Tu se sastajao sa Giacomo Carissimi – em, i izučavao ondašnju muziku, Claudio Monteverdi-a (umro 1643, u godini rođenja Charpentier-a) i Victoria.

Kad se vratio u Paris 1669, našao se u kontraverzi sa Lully -a – em, i njegovim sljedbenicima, iz razloga sukoba francuskog, i italijanskog stila koga je Marc donosio. Lully ga je kao francuski dvorski autoritet muzičkih zbivanja čitavo buduće vrijeme pokušavao držati u sjeni, što je trajalo do Lully-eve smrti 1687. Delalande je također zasjenjivao M.-A. Charpentier-a, kao dvorski glavni muzičar. Dakle iz ovog trenutka Šarpantje skreće od svetovne muzike i odlazi u duhovnu.

Charpentier je našao dom i zaštitu u blizini dve princeze, kod Marie of Lorraine (Mademoiselle de Guise), princeze od Joinville - a, ujedno vojvotkinja Joyeuse – a, pokrajine Guise (in rue du Chaume), rođake Luja četrnaestog. Tu je kompozitor radio kao kućni kompozitor sve do njene smrti 1688g. Muzika Charpentiera je takođe upravljana od strane Elisabeth of Orléans (called Madame de Guise). Ovde je nastupao za dvadeset godina, u tom periodu je aktivan i na drugim mestima, npr. kao učitelj. Živeo je skoro dvadeset godina u Hôtel de Guise, rue de Chaume (danas rue des Archives).

Punih 18 godina Charpentier je bio pod zaštitom ove dve žene. Marc-ovo porijeklo mu ne bi dozvoljalalo privilegije koje su mu omogućile ove dve dame, pre svega da piše muziku za najveće pariške crkve i za dvor. One su u stvari te koje su mnogo zaslužne za uspjeh Šarpantjea.

Potom je došao 1672, u kontakt sa Moliere – om, s kojim je sarađivao u radu njegove teatralne grupe, međutim to je vrlo kratko trajalo jer je Moliere ubrzo umro 1673,... potom je sarađivao Corneille – om, u teatralnim komadima.

1693 napisao je liričnu tragediju Médée (Medeja) koja u to doba nije bila posebno prihvaćena, da bi danas glasila kao jedan od najboljih teatralnih djela tog perioda.

1679 dobio je posao da piše kompozicije u Saint-Germain – u, za vjerske ceremonije, u čemu je učestvovao i kralj Luj četrnaesti, želeći i sam slušati „samo" djela Charpentier-a.

1680 Charpentier je dobio zvanje glavnog muzičara (Maître de musique) u vojvodini de Guise, u jezuitskoj pariškoj crkvi Saint Louis, što će obavljati do 1688 kada dobiva posao u samostanima Port-Royal de Paris i Abbaye-aux-Bois (tu objavljuje svoje the Leçons de ténèbres (H.96-110) )

M.-A. Charpentier se 1683 razbolio prilikom natjecanja za kandidaturu za jedno povlaštenije mjesto muzičara, i potom je dobio mirovinu od Luj XIV -og, mada ima naznaka da nekim svojim osobinama nije odgovarao određenim krugovima, tako da je bolest upitna.

Od 1688 do 1698 bio je glavni kompozitor škole Saint Louis-le-Grand, in rue Antoine. Vjerske proslave tamo su držane blizu crkve Saint Louis.

Novootkriveni portret M.-A. Charpentier-a
1698 postao je ‘’Maître de musique à la Sainte Chapelle’’, kao podučavać dece na komu mjestu je bio do 24 Februara 1704, kada je umro u svojoj sobi u Svetoj kapeli Sainte-Chapelle u sedam ujutro.

Kao Hendl, Šarpantje se nikada nije oženio.

Zbog italijaniziranog stila muzika Šarpantjea po njegovoj smrti brzo je pala u zaborav, da bi nakon tri stoljeća uskrsnula.

Charpentier je skladatelj pre svega vokalno-instrumentalne muzike, i to religiozne tematike, ali i profane ili svjetovne, koju je javiše pisao u prvom djelu života npr. za komedije teatralnih družina. Instrumentalnih djela ima samo nekoliko. Opus mu iznosi više od 500 djela.

Kada čujemo njegove kompozicije - vidi se da to može biti samo komponovano od strane dobrog čoveka. Ako uzmemo Johan Sebastian Bahovu sakralnu muziku možemo videti mnogo više materijalnosti. Kao primeri kompozicija su: Lecon de Tenebres , Messe de Minuit , Assumpta est Maria, Dialogus inter angelos et pastores Judeae …, Meditation pour la careme , Stabat mater pour les religioses , Canticum in honorem beata virginis Maria, Litanies de la vierge , Te Deum čiji preludij je poznat kao eurovizijska himna , Sacrificium Abrahae , Le Reniement de Saint-Pierre, Sans frayeur dans ce bois – Chaconne, Epitaphium Carpentarii , Actéon , Les plaisirs de Versailles, Les Arts Florissants , Intermèdes pour Le mariage force, Le malade imaginaire , Noël pour les instruments, Marche de triomphe …itd.

U Francuskoj je proglašen 2004. godine kao najveći francuski kompozitor. Najpoznatije djelo mu je *Te Deum* čija himna u uvertiri djela je poznata kao himna eurovizijskih prenosa.

Djela
-----

* Popis djela Marc-Antoine Charpentier-a

Diskografija
------------

Poslednjih godina, sad već i decenija, muzika Marc-Antoine Charpentiera doživljava pun procvat, brojnim diskografskim snimcima, u čemu prednjaći ansambl Les Arts Florissants (Cvjetajuće umjetnosti), pod umjetničkim vodstvom William Christie –a, a također i Jordi Savall sa svojim ansamblom Hesperion XXI

Francuska barokna muzika
------------------------

Francuski barokni je najviša tačka klasične muzike - koji je iniciran od srednjevekovnih izvođača, i renesansnog pokreta u muzici od Flandrije (današnja Belgija - Severna Francuska) i Italija ( Venecija , Firenza, Mantova). Jean-Philippe Rameau, (1683-1764); François Couperin 1668-1733); Jean-François Dandrieu (1682-1738); Jacques Champion de Chambonnières (C.1602-72); Michel-Richard Delalande (1657-1726); Jean-Baptiste Lully (1632-87), su neki od kompozitora tog doba.

Eksterni linkovi
----------------

***Marc-Antoine Charpentier*** na Wikimedijinoj ostavi

* **Marc-Antoine Charpentier** musicien du baroque – stranice francuskog Ministarstva kulture, u čast kompozitorove 300-te obljetnice smrti
* Arhivirano 2009-05-16 na Wayback Machine-u
* Novootkriveni Charpentier-ov portret Arhivirano 2008-05-09 na Wayback Machine-u
* Charpentier na Facebooku

Audio
* Himna eurovizije[*mrtav link*] – midi
* Charpentier-ovi albumi on-line[*mrtav link*]