Palpacija (pipanje) trbuha prstima ruke
**Palpacija**,**pipanje**, (lat. *palpatio*), je postupak u medicini kojim se procenjuje kvalitet osećaja, koji ispitivač dobija pipanjem, rukama, određenih delova tela bolesnika. Palpacija je jedna od metoda objektivnog (fizikalnog) pregleda i služi za prikupljanje znakova bolesti. Palpacija zahteva od ispitivača dobro znanje osnovnih medicinskih disciplina (normalne i patološke anatomije, normalne i patološka fiziologije itd.) ali i veliko, kroz svakodnevnu praksu stečeno iskustvo, sposobnost uočavanja nenormalnosti i pravilno tumačenje rezultata palpacije.

Vrste osećaja u palpaciji
-------------------------

Stavljenjem ruku na pojedine delove tela ispitanika, ispitivač (lekar) prima sledeće osećaje;

* *Osećaj dodira*, omogućava ispitivaču stvaranje različitih utisaka o dodirnutom delu tela, koji se najbolje ostvaruje vrhovima jagodica prstiju, (koji su najosetljivije na dodir).
* *Osećaj treperenja*, ispitivač ostavruje polaganjem donje strane šake na ispitivani deo tela.
* *Osećaj pokreta*, ispitivač ostvaruje dodirom kože pacijenta dorzalnom stranom šake ili pristima.
* *Osećaj položaja*, ispitivač ostvaruje pipanjem vrhovima prstiju.
* *Osećaj toplote*, (temperature), ili temperaturne razlike pojedinih delova ili celog tela, ispitivč ostvarje prstima ili gornjom stranom šake, koje polaže na površinu kože.
* *Osećaj čvrstine*, ostvaruje se pipanjem vrhovima prstiju.

Vrste palpacije
---------------

#### Površna palpacija

Ima za cilj, da na pojedinim delovima tela, utvrdi postojanje osteljivosti i otpora na pipanje. Izvodi se laganim pipanjem, ispruženim prstima i donjom stranom šake ...„koja ne sme da utone više od jednog santimetra"... u ispitivani deo tela.

#### Duboka palpacija

Služi za utvrđivanje stanja ostljivosti predela, koji se nalaze dublje ispod površine tela i za eventualno utvrđivanje promena koje nisu otkrivene površnim pipanjem. Ona se izvodi nakon površne palpacije, postavljanjem prstiju ruke na ispitivani deoa tela ...„i njihovim utiskivanjem do dubine od 4 do 5 sm"... Poseban oblik duboke palpacije je oberučna palpacija, kojom se obema rukama obuhvata neka masa, i na taj način procenjuje njen kvalitet. 

#### Balotman

Udarna palpacija ili balotman je poseban oblik palpacije kojom se potiskuje naglim pokretima prstiju neka slobodna čvrsta masa u dubini tečnosti prisutne u telu (ascites), nakon čega se prima i procenjuje, osećaj povratnog udara te mase u prste ispitivača.

Treperenje
----------

Je poseban način ispitivanja grudnog koša palpacijom, koji ima i naziv fremitus (lat. *fremitus pectoralis*). Ovom vrstom palpacije, koja se izvodi stavljanjem dlanova i prstiju intimno uz simetrične delove grudnog koša, registruje se turbulencija vazduha koja prolazi kroz disajne puteve, nakon što ispitanik glasno izgovaa reči u kojima je glas „r" u sredini reči ispred samoglasnika (primer; taraba, truba, itd). U slučaju postojanja bilo kakve prepreke u disajnim putevima, treperenje je oslabljeno ili ugašeno (atelektaza, pleuralni izliv, priraslice plućne maramice, strano telo u bronhu, upala pluća, tumori itd).

Palpacija treperenja primenjuje se i u kardiologiji kada se procenjuje treperenje predsrčanog predela i velikih krvnih sudova srca. treperenje srca može biti sinhrono sa sistolom ili sa dijastolom ili može biti sistolo-dijastolno treperenje. Najčešće se sreće kod suženja velikih krvnih sudova srca, promena na srčanim zaliscima, defekta komorske pregrede, anurizme grudne aorte itd.

#### Talasanje

Ova metoda pipanja primenjuje se za procenu slobodne tečnosti u telesnaim šupljinama (trbuh). Dokazivanje slobodne tečnosti postiže se prijemom osećaja talasanja masa u dlanovima jedne ruke ispitivača, nakon potiskivanja suprotne strane zida ispitivane šupljine drugom šakom.

#### Fluktuacija

To je metoda palpacije koja se primenjuje za pipanje otečenih predela tela (zglobovi, potkožno tkivo, itd). Izvodi se tako što se jednom rukom, vrši pritisak sa bočne starne otekline, a vrhovima prstiju druge ruke, postavljene sa suprotne, bočne strane opipava pokretanje tečnog sadržaja u otečenom delu tela.

Značaj palpacije
----------------

* Palpacijom se utvrđuju i procenjuju razlike kvaliteta pojedinih delova tela.
* Palpacija omogućava da se utvrde sve osobine spoljnih delova tela,
* Papacijom se utvrđuje stanje svih delova ispod kože i potkožnog tkiva.
* Stanje (kostiju, zglobova, mišića, pljuvačnih žlezdi, štitne žlezde,
* Pojava zadebljanja vene, spermatičnih kanala.
* Papacijom se otkrivaju i kilne kese, veličina, prisutnost i stanje testisa i ženskih genitalija.
* Papacijom se utvrđuje stanje površnih arterija (naročito ako su zadebljane i trombozirane).
* Palpacijom se određuje i stanje živaca, tetiva, čvrstih organa u trbuhu itd.
* Papacijom može da se oseti i prisustvo slobodne tečnosti u zglobovima i drugim telesnim šupljinama ili koži (apseci, krvni podliv, zglobni izliv itd).
* Papacijom se utvrđuje i vlažnost i temperatura kože.
* Palpacijom se utvrđuje i veličina i oblik nekih promena, njihova čvrstina pokretljivost i pulzacije (aneurizme ili velikih krvnih sudova srca) pucketanje kod preloma kostiju, rupture tetiva, prepreke u disajnim putevima itd.)

Izvori
------

1. ↑  Antić R. *Interna propedevtika,* Institut za stručno usavršavanje i specijalizaciju zdravstvenih radnika, Beograd, 1976.
2. ↑  Ristić S. M. *Klinička propedevtika,* Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 1990.
3. ↑  Pešić M. H. Lj. *Interna propedevtika*, Prosveta, Niš 1991.
4. ↑  Popovac. D, *Bolesti pluća i propedevtika,* Privredni pregled, Beograd 1987.

Vidi još
--------

***Palpacija*** na Wikimedijinoj ostavi

* Auskultacija
* Perkusija
* Inspekcija
* Utvrđivanje bolesti
* Dijagnoza
* Arterijski puls

| Utvrđivanje bolesti |
| --- |
| **Istorija bolesti**  | Generalije • Anamneza • Sadašnja bolest • Sadašnje stanje po sistemima • Ranije bolesti • Navike bolesnika • Porodična anmneza • Socijalno-epidemiološki podaci • Anamnezni zaključak • |
| **Fizikalan pregled**  | Inspekcija • Perkusija • Palpacija • Auskultacija • |
|  **Dopunska ispitivanja**  | Invazivna dijagnostika • Minimalno invazivna dijagnostika • Neinvazivna dijagnostika • |