recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Vatroslav Bertić** (Orehovica, Hrv. Zagorje, 7. lipnja 1818. - Hum kraj Zaboka, 1901.) je bio hrvatski matematičar iz 19. stoljeća.

O Bertiću
---------

Rodom je bio iz časničke obitelji po očevoj strani, a po majčinoj od plemenitaških obitelji (Gregoroczy, Deželić...).

Studirao je tehniku u Budimpešti, a radno mjesto je dobio u Zagrebačkoj i Varaždinskoj županiji. Poslije je bio radio u izvršnoj vlasti, nakon što ga je hrvatski ban Josip Jelačić postavio u Bojni odsjek.

Malo se zna o njemu, ali po svojim djelima je mnogo pridonio dolasku do zakona matematičke logike (do kojih je poslije Bertića došao George Boole).  

Zalagao se za matematičko opismenjivanje Hrvata i za hrvatsko nazivlje u matematici (predlagao je naziv *oloslovlje*), čime pridonosi hrvatskom preporodu u tom području.  

U metodologiji učenja matematike značajno je njegovo zalaganje za učenje algebre i aritmetike kao cjeline.

Objavljivao je u "Danici ilirskoj".

Djela
-----

* "*Nješto o matematici*", Književne vijesti, Zagreb, 1846.
* matematička knjiga u 5 poglavlja (objavljena u Danici ilirskoj), 1846.; prvo i dio 2. poglavlja, pod imenom *Samouka pokus pervi* mu izlazi u Pešti 1847.

Zanimljivosti
-------------

Htjeo je nazvati matematiku "oloslovlje".
Krsni kum njegovoj djeci je bio njegov cjeloživotni veliki kućni prijatelj, slavni hrvatski pjesnik Petar Preradović. .

Izvori
------

1. ↑  Hrvatsko rodoslovno društvo Vatroslav Bertić

Radovi o Bertiću
----------------

* Božidar Ručević: *O uvaženom matematičaru Vatroslavu Bertiću*, Bedekovčanski glasnik, godina 2. broj 2. svibanj 2007.: 20. i 21.

Vanjske poveznice
-----------------

* Zvonik Arhivirano 2007-12-27 na Wayback Machine-u Vatroslav Bertić – hrvatski matematičar 18/19 stoljeća
*V. također Popilius za ostale Rimljane s istim imenom. Za podatke o Lenasovoj porodici v. Laenas.*
**Gaj Popilije Lenas** (*Gaius Popillius Laenas*, alt. *Popilius*, 2. vijek pne.) je bio rimski političar i državnik koji je bio izabran za konzula 172. pne. i 158. pne. Najpoznatiji je po tome što je kao rimski izaslanik u Egiptu godine 168. pne. svojom diplomatskom intervencijom okončao šesti sirijski rat. Popilije je tada izašao iz Aleksandrije i došao u logor seleukidskog kralja Antioha IV Epifana koji je s vojskom namjeravao zauzeti egipatski glavni grad. Lenas je odranije poznavao Antioha i bio njegov dobar prijatelj. Tada je međutim od njega u ime Senata tražio da povuče trupe iz Egipta i sa Cipra, inače će morati zaratiti s Rimom. Kada je Antioh rekao da mora razmisliti i da će kasnije dati odgovor, Lenas je uzeo svoj štap i nacrtao krug u pijesku oko vladara. Tada je rekao da odgovor mora dati prije nego što izađe iz kruga. Antioh je tada smjesta pristao na sve rimske zahtjeve. Taj je događaj kasnije poslužio kao inspiracija za izraz "crta u pijesku".

Izvori
------

* Ciceron, *Filipike*, viii.8.[*mrtav link*]
* Livije, *Ab Urbe Condita*, xlv.12.
* Polibije, *Historije*, xxix.27.[*mrtav link*]

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi: **Lucius Postumius Albinus i [Marcus Popillius Laenas (konzul 173. pne.)**  |  **Konzul Rimske Republike** *zajedno s Publijem Elijem Ligom* 172. pne. | Slijedi: **Publius Licinius Crassus i Gaius Cassius Longinus**  |
| Prethodi: **Gnaeus Cornelius Dolabella i Marcus Fulvius Nobilior**  |  **Konzul Rimske Republike** *zajedno s Markom Emilijem Lepidom* 158. pne. | Slijedi: **Sextus Julius Caesar i Lucius Aurelius Orestes**  |
**Dejazmač** (ili **Dejač**) je bila titula najvišeg vojnog zapovjednika etiopske carske vojske. Pri kraju etiopske monarhije od 1930 dejazmač u vojsci je zamjenjen činom general pukovnika, a titula je značila nešto poput našeg vojvode.

Historija, dužnosti i ovlasti dejazmača
---------------------------------------

Isprva je dejazmač bio zapovjednik carske straže koja je čuvala njegov šator, doslovno prevedeno značila je *Zapovjednik jedinica na vratima carskog šatora* , titula je vjerojatno nastala u dobu kad etiopski carevi nisu imali stalne prijestolnice, već obilazili svoje carstvo i tako prikupljali poreze i uređivali odnose u zemlji. 

Vremenom se ta titula ustalila kao naziv za najviše vojne komandante. Od oko 1800 ta titula je postala jedna od najviših plemićkih titula Etiopskog carstva. On je imao pravo na jedan od 12 Negarita (velikih bubnjeva) uz kojih je išlo pravo da upravlja jednom od 12 etiopskih pokrajina. Najviši i najcjenjeniji među njima bio je dejazmač pokrajine Bedžemder.

Izvori
------

1. ↑  Ethiopia Military Tradition in National Life, Library of Congress
*V. Lutatius za ostale ličnoisti sa istim imenom*
*Za pjesnika v. Katul*
*Hram Juturne*, koga je Katul podigao kako bi proslavio pobjedu kod Egatskih Otoka, današnji Largo di Torre Argentina u Rimu.
**Gaj Lutacije Katul** (latinski: *Gaius Lutatius Catullus*, C·LVTATIVS·C·F·CATVLVS) bio je rimski državnik i pomorski komandant u prvom punskom ratu.

Kao *novus homo* je izabran za konzula godine 242. pne. Pod njegovim mandatom je izgrađena flota kojom je Rim nastojao nadoknaditi ranije gubitke u olujama i ratu, a čija je izgradnja, zbog potpune ispražnjenosti državne riznice, financirana dobrovoljnim donacijama privatnih građana. Tu je flotu Katul potom vodio na Siciliju, gdje se u kod Egatskih Otoka suočio s kartaginskom flotom na čelu s Hamilkarom Barkom. Rimljani su tada izvojevali odlučujuću pobjedu, nakon koje je Kartagina sklopila mir. Kako bi proslavio pobjedu, Katul je sagradio hram Juturni na Marsovom polju, području danas poznatom kao Largo di Torre Argentina.

Njegov brat Kvint Lutacije Cerko je sljedeće godine izabran za konzula, a godine 236. pne. za cenzora.

Gaj Lutacije Katul je glavni lik u knjizi *Merikonsuli* kojhu je napisao finski književnik Jukka M. Heikkilä.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi: **Gaius Fundanius Fundulus i Gaius Sulpicius Gallus**  |  **Konzul Rimske Republike** *zajedno s Aulom Postumijem Albinom* 242. pne. | Slijedi: **Aulus Manlius Torquatus Atticus i Quintus Lutatius Catulus Cerco**  |
*Za ostale upotrebe, v. Gari (razvrstavanje).*

  
Koordinate: 41° 30′ 06" SGŠ, 20° 40′ 59" IGD

**Gari** (mak. *Гари*) su naseljeno mesto u Republici Makedoniji, u zapadnom delu države. Gari pripadaju opštini Debar.

Prirodni uslovi
---------------

Naselje Gari je smešteno u zapadnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg većeg grada, Debra, naselje je udaljeno 20 km istočno.

Gari se nalaze u donjem delu istorijske oblasti Reka. Naselje je položeno visoko, na istočnim visovima planine Stogovo, dok se dalje, ka severu, tlo spušta u dolinu reke Radike. Nadmorska visina naselja je približno 1.130 metara.

Klima u naselju je planinska.

Istorija
--------

U turskim dokumentima u drugoj polovini XV veka zabeleženo je da su stanovnici napustili selo. Po podacima iz 1873. godine u selu ima 100 kuća sa 278 stanovnika, a 1900. godine ima 1000 pravoslavnih stanovnika. Stanovnici su uglavnom radili u seoskoj ćilimari, ali je dosta njih „potražilo sreću" u većim gradovima (Skoplje, Bitolj i drugi), a dosta i u inostranstvu. Sve do zemljotresa u Skoplju 1963. u selu je bilo i policije, da bi nakon zemljotresa većina stanovnika napustila selo.

Stanovništvo
------------

Po popisu stanovništva iz 2002. godine Gari su imali 10 stanovnika.

Pretežno stanovništvo u naselju su etnički Makedonci (90%).

Većinska veroispovest u naselju je pravoslavlje.

### Kultura

Svake godine, 28. avgusta, obeležava se seoska slava Uspenje Presvete Bogorodice - Velika Gospojina, kada se skuplja celo selo, a ljudi dolaze iz Skoplja i iz cele Makedonije.

Zbirka slika
------------

* Gari na početku 20. vekaGari na početku 20. veka
* Gari, arhitekturaGari, arhitektura
* seoski pejzažseoski pejzaž

Vidi još
--------

* Opština Debar
* Spisak sela u republici Makedoniji

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

* Zvanična stranica opštine Debar Arhivirano 2013-10-16 na Wayback Machine-u

***Gari (Debar)*** na Wikimedijinoj ostavi

### Mapa

* 

### Fotografije

* 

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Debar |
| --- |
| **Debar** • 
Banište •
Bomovo •
Gari •
Gornji Kosovrasti •
Donji Kosovrasti •
Konjari •
Krivci •
Mogorče •
Osoj •
Otišani •
Rajčica •
Selokući •
Spas •
Tatar Elevci •
Trnanić •
Hame •
Džepište |
**Tawasa**, pleme američkih Indijanaca koje je govorilo Timuquanan jezikom. De Soto ih 1540. nalazi blizu današnjeg Montgomeryja u Alabami. Negdje 1705. napadaju ih Creek i Alabama Indijanci pa se sklanjaju blizu francuske utvrde kod današnjeg Mobilea. Obližnji Pascagoula Indijanci 1707. započinju ratne pripreme protiv njih no uz intervenciju Sieur de Bienvillea sklopljen je mir. Nešto kasnije (1717.) oni se vraćaju natrag u Alabamu na mjesto blizu Montgomery gdje ih je prvi put susreo De Soto. 

Swanton ih je 1706-07 locirao u zapadnoj Floridi kod mjesta gdje se spajaju rijeke Chattahoochee i Flint,a kao njehovo selo navodi Autauga na Autauga Creeku u okrugu Autauga.

Godine 1763. polovica plemena preseljena je u Louisianu i konačno u okrug Polk u Teksas sa Alabama Indijancima. Po ugovoru u Fort Jacksonu, 1814, odlaze na Creek-teritorij gdje ostaju sve do migracije preko Mississippija. 

Populacija Tawasa procijenjena je na 200 (1700), 150 (1760.); 200 (1800.); 321 (1832.). Danas se vode kao nestali.

Izvori
------

1. ↑  „Indian Tribe History Tawasa". Arhivirano iz originala na datum 2013-01-28. Pristupljeno 2014-08-06.
2. ↑  Swanton Florida
3. ↑  „FDI Tawasa". Arhivirano iz originala na datum 2008-05-09. Pristupljeno 2014-08-06.
**Garian** (arapski: غريان / Gharyān) je grad od 16,420 stanovnika (178.380 sa okolicom) na sjeverozapadu Libije u Okrugu Džabal al Garbi u kom je administrativni centar.

Garian je svojevremeno bio poznat kao centar talijanske kolonizacije.

Geografske karakteristike
-------------------------

Garian leži u unutrašnjosti zemlje u podnožju masiva Jebel Nafusa, osamdesetak km južno od glavnog grada Tripolija.

Historija
---------

Osmanlije na čelu sa čuvenim Dragutom zauzele su Garian - 1552. i podigle utvrdu na temeljime starije kazbe. Unutar nje i oko nje izrastao je poprilično velik grad, koji je početkom 20. vijeka imao oko 30000 stanovnika.

Jedinice Armije Kraljevine Italije zauzele su Garian u decembru 1912. ali su se zbog pobune i otpora stanovništva povukle iz njega u julu 1915. ponovno su se vratile da bi trajno ostale 17. novembra 1922.

Prema popisu koji je provela talijanska kolonijalna uprava - Garian je 1915. imao 29.850 stanovnika. 
Talijani su svojski potrudili da Garian koloniziraju seljacima koji su uzgajali duhan. Izgradili su željezničku prugu do Tripolija, podigli brojne moderne 
zgrade za administraciju, kasarne za vojsku, škole i hotel.

Današnji Garian je administrativno-trgovački centar poljoprivrednog kraja.

Privreda
--------

Ekonomija grada bazira se na prehrambenoj industriji (mlinarstvu i preradi maslinovog ulja) i na tradicionalnom zanatstvu (grnčarstvo i tkanju tepiha).
Autoputom je povezan sa Tripolijem, a relativno dobrim cestama sa okolnim gradovima.

Izvori
------

1. 1 2 3  „*Libya, State of Libya*" (engleski). City population. Pristupljeno 21.12. 2019.
2. 1 2 3 4 5 6  „*Gharyan*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 22.12. 2019.
3. 1 2 3 4  „*Garian*" (talijanski). Treccani. Pristupljeno 22.12. 2018.

Vanjske veze
------------

* *Garian* (`it`)
|  |  |
| --- | --- |
|  | **Ovaj članak sadrži kineski tekst.**Bez pravilne podrške za renderiranje, možete vidjeti upitnike, kvadrate i druge simbole umjesto kineskih znakova. |

**Gonghe** (共和) je velmoža koji je kao regent vladao Kinom od 841. pne. do 828. pne. odnosno period po kome se to regenstvo naziva.

Prema Sima Qianu, historičaru iz perioda dinastije Han (u njegovim *Zapisima Velikog Historičara*), teritorija dinastije Zhou je za vrijeme Gongheovog regentstva bila pod zajedničkom upravo dvojice vojvoda -- Vojvode od Zhoua (koji se ne smije miješati s prvim i najpoznatijim Vojvodom od Zhoua, koji mu je najvjerojatnije bio predak) te vojvodom od Zhaoa (召公 -- također se ne smije miješati s prvim i daleko poznatijim Vojvodom od Zhaoa) nakon što su kralja Lija od Zhoua plemići prognali zbog njegove tiranije. Prema *Bambuskim analima*, regentsvo Gonghe je bilo pod vlašu jedne osobe -- Grofa od Gonga (共伯), čije je ime bilo He (和).

Valja zapaziti kako riječ "Gonghe" u suvremenom kontekstu korespodnira s izrazom "republika". Iako period Gonghe u kontekstu dinastije Zhou nije imao nikakve republikanske konotacije, japanski službenici koji su 19. vijeku prevodili zapadnjačke riječi su uprvo period Gonghe iskoristili kako bi ustanovili suvremenu japansku riječ za "republiku" - *kyowakoku* - što je pak prijevod Han znakova za *gongheguo* na kineskom i *gonghwaguk* na korejskom.

Prva godina regenstva Gonghe - 841. pne. - je izuzetno značajna za drevnu kinesku historiju, s iobzirom da datumi prije regenstva Gonghe nisu niti su ikada bili jasno navedeni. Toga je bio svjestan čak i Sima Qian -- datumi prije regenstva Gongehe su bili toliko nepouzdani da ih jednostavno nije ni koristio u svom tekstu. Tek nakon 841. pne. se događaji u kineskoj historiji mogu jasno datirati. (Trenutno vlada Narodne Republike Kine sponzorira Kronološki projekt Xia Shang Zhou, multidisciplinarni projekt čiji je cilj odrediti jasnije datume za događaje od prije 841. pne. ali je prvi izvještaj sudionika projekta iz godine 2000. bio predmetom kritike.)


|
|  |
| Gonghe **Dinastija Zhou** |
| Prethodi:**Li** | **Regent Kine**841. pne. – 828. pne. | Slijedi:**Xuan** |
**Tawehash** (Taovaya, Towash, Teguayos, Toayas, Taouaizes, Tahuayases, Aijados), pleme Caddoan Indijanaca s donjeg toka rijeke Canadian u današnjoj Oklahomi, gdje ih 1719. zajedno s grupama Tawakoni i Yscani nalazi Jean Baptiste Bénard de la Harpe. Prema profesoru Edward B. Jelksu oni su grupa Wichita Indijanaca (po nekima pripadnici konfederacija Wichita) čije je porijeklo u Kansasu i južnoj Nebraski, odakle su ih u južnu Oklahomu i sjeverni Teksas potisnuli ratoborni Osage i Komanči. Nakon susreta s la Harpeom Taovaye do ne kasnije 1759. žive u manje-više permanentnim selima na gornjem Red Riveru blizu sadašnjeg Spanish Forta, 'ghost town' (grad duhova) u okrugu Montague. 
Taovaye su jedan od  *'naroda sa sjevera'*  "*Nations of the North*" što su Španjolcima zadali grdnih nevolja u 18. stoljeću, učestvujući 1758. u napadu na misiju San Sabá de la Santa Cruz. Mir sa Španjolcima zaključen je 1772. uz veliki napor Athanase de Mézièresa. Njihovih potomaka ima među današnjim Wichitama u Oklahomi. Njihov odlazak u Oklahomu rezultat je ugovora kojega 1835. potpisuju sa SAD-om. Isti ugovor potpisuju i njihovi rođaci Wichite.

Ime
---

Naziov Tawehash je nepoznatog značenja.

Sela
----

Mézières (1778.) navodi dva njihova sela koja naziva San Teodoro i San Bernardo. Ova sela imala su oko 160 koliba i 800 ratnika.

Jezik
-----

Jezik kojim su govorili srodan je jezicima plemena Wichita, Tawakoni, Waco i Yscani.

Etnografija
-----------

Taovaya-ekonomija slična je drugim plemenima prerijskog područja, i počiva na agrikulturi i lovu na bizona. Naselja su permanentna, i u njima se zadržavaju cijelo vrijeme, osim u sezonsko vrijeme lova na bizone, kada se organizira lov na ovu životinju. Lijepe i detaljne opise njihovog života ostavio je De Mézières, koji kaže da sade velika polja kukuruza, graha, raznih tikava i duhana. Tawehashi su uzgajali dovoljne količine ovih kultura da su mogli trgovati s Komančima za konje.

Vanjske poveznice
-----------------

* Taovaya Indians
* Tawehash Indian Tribe History
**Vardas Skleros** (grčki: Βάρδας Σκληρός; latinski: ) ili **Varda Sklir** bio je bizantski vojskovođa poznat po pokretanju velike i neuspješne pobune protiv cara Vasilija II u Aziji krajem 970-ih. 

Pripadao je aristokratskoj porodici Skleroi i bio u dalekom srodstvu sa carem Vasilijem I. Prvi put se istakao za vrijeme ruskog pohoda na Carigrad kada je u kod Arkadiopolisa razbio vojsku ruskog kneza Svjatoslava. Bio je blizak caru Jovanu I Cimiskiju, ali je njegove planove da nakon Jovanove smrti postane zamjenik cara zaustavio uticajni eunuh Vasilije Lakapin.

Varda je zbog toga 976. podigao ustanak u kome je na svoju stranu prikupio brojne armenske, gruzijske, pa i muslimanske velmože, kao i bizantsku mornaricu. Njegov pokušaj da na brzinu zauzme Carigrad je spriječila Vasilijeva mornarica, ali je Vardas potom opsjeo Nikeju. Zbog opasnosti u kojoj se našao, car Vasilije je iz manastira pustio generala Vardu Foku Mlađeg i stavio ga na čelo gušenja ustanka. Foka je nakon dvije izgubljene bitke, te uz pomoć gruzijskog kralja Davida III Kuropalatesa porazio Vardu u bitci kod Pankalije 979.

Nakon poraza se Varda s porodicom prebacio na arapsku (abasidsku) teritoriju, i neko vrijeme proveo u egzilu u Bagdadu. U Bizant se vratio na Fokin poziv, koji ga je ispočetka nastojao iskoristiti za vlastiti ustanak protiv Vasilija II, ali ga je potom zarobio. Kada je Foka 989. umro, Varda je postao vođa pobunjenika. Međutim, usprkos popularnosti, zbog sljepoće i starosti se nije mogao suprotstaviti caru te mu se 991. predao. Dobio je počasnu titulu *kuropalatesa* prije nego što je umro.

Jedna od njegovih kćeri je postala supruga cara Konstantina IX Monomaha, a unuk mu je bio kijevski knez Vladimir II Monomah.
**Vido** (grč. *Βίδο*) je ostrvce kraj grada Krfa, poznato iz Prvog svetskog rata, kada se na njemu nalazila bolnica za srpske vojnike koji su došli na Krf posle prelaska preko Albanije. Veliki broj srpskih ratnika je sahranjen u moru kraj ostrva, u "plavoj grobnici". Tokom `30 godina XX veka na ostrvu je dovršena izgradnja mauzoleja u kome su zapisana imena onih koji su tu izdahnuli, a čija su imena bila znana.

Ostrvo je udaljeno svega kilometar od gradske luke u Krfu i da bi se stiglo do njega potrebno je desetak minuta vožnje brodićem.

Plava grobnica
--------------

Na ostrvo Vido prve su došle 21. januara 1916. moravska, pirotska i čačanska vojna bolnica. Uskoro je stiglo još nekoliko hiljada na smrt iscrpljenih i bolesnih mladića-regruta. Prvih dana umiralo je dnevno i do 300 vojnika. U prvo vreme sahranjivani su na kamenoj obali ostrva, a kasnije kada to više nije bilo moguće, čamcima su prevoženi i potapani u vode Jonskog mora. Smatra se da je na ostrvu Vidu i u *Plavoj grobnici*, kao i na 27 vojničkih grobalja na Krfu sahranjeno oko deset hiljada srpskih vojnika i regruta.

Mauzolej
--------

Mauzolej na ostrvu Vidu
Srpski spomenički kompleks, Vido
Mauzolej-kosturnica na ostrvu Vidu rađena je po projektu arhitekte Nikolaja Krasnova, a završena je 1938. godine.

Na mermernim zidinama nalaze se 1.232 kasete sa kostima ratnika koji su bili sahranjeni na 27 krfskih grobalja, a čija su imena bila poznata.
Kosti 1.532 nepoznata ratnika sahranjena su u dva spoljašnja bočna kamena bunkera iznad kojih se nalazi lice i naličje. Iznad ulaza u mauzolej se nalazi velika reprodukcija Albanske spomenice na kojoj se nalazi grb Kraljevine Jugoslavije.

Vidi još
--------

* Albanska golgota

Spoljašnje veze
---------------

***Vido*** na Wikimedijinoj ostavi

* Vido: Junaci tonu u ranu zoru („Večernje novosti", 24. avgust 2013)

| * p
* r
* u
Grčki otoci |
| --- |
| Istočnoegejski otoci | 
Hios |
Furni |
Ikarija |
Lezbos |
Psara |
Samos |
Tsimena
 |
| Sjevernoegejski otoci | 
Ajos Efstratios |
Limnos |
Samotraki |
Tasos
 |
| Jonski otoci | 
Antikitira |
Antipaksos |
Itaka |
Kefalonija |
Krf |
Vido |
Kitira |
Lefkada |
Paksos |
Zakintos
Otonski otoci (Otoni | Erikuza | Matraki)
 |
| Kikladi | 
Amorgos |
Anafi |
Andros |
Antiparos |
Antimilos |
Delos |
Folegandros |
Jaros |
Ios |
Kea |
Kimolos |
Kitnos |
Markonisos |
Milos |
Mikonos |
Naksos |
Paros |
Santorini |
Serifos |
Sifnos |
Sikinos |
Siros |
Tinos 
Kaldera Santorini (Aspronizi | Nea Kameni | Palea Kameni | Tirazia)
 |
| Mali istočni Kikladi | 
Iraklija |
Shinuza |
Epano Kufonizi |
Kato Kufonizi |
Glaros |
Keros |
Antikeros |
Kato Antikeri |
Donuza
 |
| Dodekanez | 
Agatonizi |
Amila |
Arki |
Astipalea |
Halki |
Kalimnos |
Karpatos |
Kasos |
Megisti |
Kos |
Leros |
Lipsi |
Nisiros |
Patmos |
Prasonizi |
Pserimos |
Rodos |
Simi |
Telendos |
Tilos |
Jali
 |
| Eubeja i Sporadi | 
Alonizos |
Skiatos |
Skopelos |
Skiros
 |
| Saronski otoci | 
Aihina |
Angistri |
Hidra |
Metana |
Poros |
Salamis |
Spetses
 |
| Krit | 
Hrizi |
Dia |
Gavdos |
Gavdopula |
Krit |
Kufonisi |
Paksimadja |
Spinalonga
 |
**Treća Filipika** je znameniti govor koga je godine 341. pne. održao atenski političar i orator Demosten. Povod je bila makedonska invazija Trakije koja je ugrozila atenske kolonije na Tračkom Herzonu, a na što je tamošnji atenski komandant Diopit reagirao napadima na makedonske gradove i saveznike, prvenstveno Kardiju. Makedonski kralj Filip II je Atenjanima poslao pismo u kome traži Diopitovo povlačenje, ali je Eklesija to, zahvaljajući Demostenovom govoru *O Herzonu*, odbila učiniti.

U Trećoj Filipici se, pak, Demosten založio za odlučnu akciju protiv Filipa, ustvrdivši da je svojim postupcima povrijedio Filokratov mir, odnosno da je Atena, zato što financira Diopita, već bila u ratu s Makedonijom. 

Treća Filipika se smatra najboljim Demostenovim govorom. On je također urodio plodom, s obzirom da je uspio diskreditirati pro-makedonsku stranku na čelu s Eshinom, te Demostena učiniti najuticajnijim atenskim političarem. Atena je ubrzo nakon govora sklopila savez sa Bizantijem i Tebom, uperen protiv Makedonije.
**Grčka vojna hunta** (1967—1974), poznatija i pod imenima **Režim pukovnika** (grč. *Το καθεστώς των Συνταγματαρχών*) i u Grčkoj **Diktatura** (grč. *Η Δικτατορία*) ili **Sedam godina** (grč. *Η Επταετία*) odnosi se na seriju desničarskih vlada koje su u tih 7 godina vladale Grčkom. Razdoblje diktature trajalo je od 21. aprila 1967. godine, pa do 23. jula 1974. godine.

Vojna hunta bila je odraz preko 30 godina podeljenosti Grka i politike u državi. Iako su je tokom Drugog svetskog rata nacisti okupirali, od 1944. do 1949. trajao je građanski rat između monarhističkih snaga (pristalica kralja i diktature) s jedne strane, te komunističkih gerilaca s druge strane. Na Grčku je snažno uticala i Trumanova doktrina.

Nakon kraja građanskog rata, kralj se vratio na vlast, ali situacija se nije smirila.

Rano ujutru, 21. aprila 1967. samo nekoliko nedelja pre izbora za novu vladu, tenkovi su izašli na ulice Atine. Vođa puča bio je brigadir Stilijanos Patakos, a uz njega su bili i pukovnici Jorgos Papadopulos i Nikolaos Makerezos. Članova hunte na kraju je bilo pet. Valja naglasiti da je tokom vladavine hunte preko 10.000 ljudi uhapšeno. Ljudi su zatvarani po sumnjom za levičarsku političku ideologiju. Pravoslavlje je široko isticano i slavljeno. Kako su godine prolazile, vojska je postajala sve omraženija. Kralj je pokušao da sruši huntu, ali nije uspeo pa je pobegao 1967, a nakon pada hunte, monarhija je ukinuta referendumom iz 1973. godine. Huntu je tokom vladavine obilato finansirala vlada SAD kako bi bila efikasan „bedem zaštite protiv širenja komunizma".

Jedan od njenih najgorih poteza bilo je krvavo gušenje ustanka na atinskoj Politehničkoj školi 17. novembra 1973. godine. Svrgnuli su kiparskog predsednika, arhiepiskopa Makariosa, a bili su i na rubu otvorenog rata sa Turskom. Pad hunte dogodio se 23. jula 1974. kada je tada slabo poznati general Fedon Gizikis poslao tenkove na ulice Atine i Soluna. Godinu kasnije predao je vlast građanskim političarima.

Januara 1975. godine, članovi hunte su uhapšeni i protiv njih je pokrenut sudski proces u avgustu. Isprva su Papadopulos, Makarezos i Joanides osuđeni na smrt, ali je kazna preinačena na doživotnu robiju. Pokušaj amnestije 1990. nije uspeo zbog masovnih demonstracija konzervativaca, socijalista i komunista.

Vidi još
--------

* Državni udar u Grčkoj 1967.
*mon* u obliku keptira klana Taira se zove *Ageha-chō* (揚羽蝶) na ajapanskom.
*Za ostala značenja riječi Taira v. Taira (razvrstavanje)*
**Klan Taira** (平氏, *Taira ili Hira ili Hei-shi*?) bio je vodeći japanski klan samuraja u srednjovjekovnom Japanu.

U japanskoj historiji, se zajedno sa klanom Minamoto, prvi put pojavljuje u Heianskom periodu kada su carevi bivšim članovima carske porodice davali plemićke titule. Za klan Taira se često koriste izrazi *Heishi* (平氏, **Heishi**? doslovno "klan Taira") ili *Heike* (平家, *doslovno "Kuća Taira"*?), pri čemu se koristi kineski izgovor *hei*.

Ime Taira su prvi put koristili potomci carske dinastije, odnosno neki od unuka cara Kammua 825. ili kasnije. Kasnije se prezime počelo koristitu i za potomke careva Nimmyōa, Montokua i Kōkōa. Specifične nasljedne loze koje potiče od ovih careva se ponekad po caru Kammuu nazivaju *Kammu Heishi*.

Taira je bio jedan od četiri važna klana koji je dominirao japanskom politikom u Heianskom periodu (794-1185) - ostala tri su bila Fujiwara, Tachibana i Minamoto.

Loza Kammu Heishi, koju je 889. osnovao Taira no Takamochi (praunuk Kammu tennoa, vl. 781-806), bila je najjača od svih te se krajem Heianskog perioda pod Taira no Kiyomorijem nametnula svim ostalim, ustanovivši prvi režim pod dominacijom samuraja u historiji Japana.

Praunuk Heishi Takamochija, Taira no Korihira, preselio se u provinciju Ise (danas prefektura Mie) i uspostavio veliku dinastiju daimyoa. Masamori, njegov unuk; i Tadamori, praunuk, postali su sljedbenici zaređenih careva Shirakawe i Tobe. Taira no Kiyomori, sin i nasljednik Tadamorija, postao je daijō daijin (veliki ministar države) nakon pobjeda u Hogen metežu (1156) i Heiji metežu (1160). Kiyomori je uspio svog sina ustoličiti kao cara Antokua 1180, a što ej dovelo do Genpei rata (1180-85), ili Taira-Minamoto rata.

Kiyomorijevi sinovi, posljednji poglavari Kammu Heishije su konačno uništeni od vojske Minamoto no Yoritomoa u bitci kod Dan-no-ure. Njihov kraj je predmet japanskog epa *Priča o Heikeu* *(Heike Monogatari)*.

Kammu Heishi je imao mnoge pobočne loze kao što su Hōjō, Chiba, Miura i Hatakeyama.

Klan Oda iz vremena Ode Nobunage (1534-1582) je tvrdio da potiče od Taire, preko Taira no Chikazanea, unuka Taira no Shigemorija (1138-1179).
**Tain** (škotsko-gelski *Baile Dhubhthaich*=Duthusov grad) je kraljevski grad 
na sjeveroistoku Škotske od 3,655 stanovnika.

Tain administrativno podpada pod Područno vijeće - Highland.

Geografske karakteristike
-------------------------

Tain leži u Easter Rossu, na južnoj obali zaljeva Dornoch Firth, udaljen 16 km sjeveroistočno od Invergordona.

Historija
---------

Tain je jedan od najstarijih škotskih kraljevskih gradova, koji je svoju prvu povelju dobio još 1066. od kralja Malcolma III, taj status potvrđen mu je 1457. 

Tain je rodno mjesto svetog Duthusa, i njegovo posljednje počivalište, pa je zbog tog postao
svetište i hodočasničko mjesto (zato se i zove Duthusov grad). Status nacionalnog svetišta, mu je porastao nakon što su u njemu bili zatvorene žena, sestre i kćer kralja Roberta Brucea, koje su zarobili Englezi.

Znamenitosti
------------

Najveća znamenitost grada je masivna gradska vijećnica, podignuta 1730. koja danas služi kao predvorje zgrada suda. Pored toga tu je i crkva sv Duthusa podignuta 1371. Atrakcija je i destilerija whiskya Glenmorangie koja se nalazi pored grada.

Privreda
--------

Danas je Tain centar poljoprivrednog kraja.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „Tain (Highland)" (engleski). City population. Pristupljeno 24. 01. 2015.
2. 1 2 3 4 5  „*Tain*" (engleski). The Gazetteer for Scotland. Pristupljeno 24. 1. 2015.

Vanjske veze
------------

***Tain*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Tain* na portalu The Gazetteer for Scotland (`en`)
**Sölvesborg** je grada od 5,146 stanovnika, na jugoistoku Švedske, on je i 
administrativni centar Općine Sölvesborg koja ima 12,480 stanovnika.

Geografske karakteristike
-------------------------

Sölvesborg leži u Grofoviji Blekinge, u zaljevu Baltičkog mora, udaljen oko 30 km istočno od 
Kristianstada.

Historija
---------

Sölvesborg se kao grad, prvi put spominje - 1445. godine, kad su obnovljene gradske privilegije. 
Vjerojatno je osnovan oko 1400. kao trgovačko - ribarsko naselje.

Inače se ime Sölvesborg spominje još 1343. ali u vezi sa tadašnjim dvorcem koji se nalazio u blizini. 
U oštroj konkurenciji sa susjednim gradovima Åhus i Elleholm oko prava na trgovinu sa zaleđem, Sölvesborg je izgubio, tako da mu je 1650. oduzet status grada.

Ponovno je dobio status grada 1836. kao zanatsko pomorsko naselje od oko 1200 stanovnika. 
Nakon tog se u nekoliko slijedećih dekada broj njegovih stanovnika popeo na gotovo 4000, ali se nakon tog tempo njegova rasta usporio.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  „Sweden: Blekinge" (engleski). City population. Pristupljeno 14. 06. 2016.
2. 1 2 3  „*Sölvesborgs historia*" (švedski). Urbanhistory. Arhivirano iz originala na datum 2013-12-10. Pristupljeno 14. 06. 2015.

Vanjske veze
------------

***Sölvesborg*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Službene stranice Općine Sölvesborg* (`sv`)
Tais traži od Aleksandra da zapali kraljevsku palaču u Perzepolisu.
**Tais** ili **Taida** (grčki: , Thais, 4. vijek pne.) bila je znamenita grčka hetera, poznata po tome što je bila ljubavnica Aleksandra Velikog te ga pratila na njegovim pohodima po Aziji.
Godine 330. pne. je sudjelovala na gozbi priređenoj u netom osvojenom Perzepolisu, sjedištu Perzijskog Carstva. Za vrijeme pijanke je predložila da se palača spali, a što je Aleksandar i učinio, naknadno to objasnivši kao odmazdu za perzijsko spaljivanje atenske Akropole tokom grčko-perzijskih ratova 480. pne.

Tais je poslije postala ljubavnicom, a kasnije i suprugom Ptolemeja, guvernera a kasnije i kralja Egipta.

Taisin život je postao inspiracija za *Tais iz Atene*, znameniti historijski roman ruskog i sovjetskog pisca Ivana Jefremova iz 1972.

Eksterni linkovi
----------------

***Tais*** na Wikimedijinoj ostavi

* A transcript of Cleitarchus's account of the burning of Persepolis
* A commentary on the burning of the palace at Persepolis including exerpts from Diodorus and Plutarch
**Deterdžent** (od latinskog *detergens*-*detergere*:=brisati, skidati) je generičko ime za bilo koji od različitih surfaktanta (površinski aktivnih supstanci) koje efikasno čiste prljavštinu. Pod tim imenom se podrazumjeva sintetička supstanca koja se ne dobija saponifikacijom masti i ulja (kao sapun).

Karakterisike i historija
-------------------------

Deterdženti su proizvodi kemijske industrije namjenjeni za pranje u vodi.
Sastoje se ponajviše od surfaktanta (tenzida), površinski aktivnih supstanci, različitih karakteristika, pa tako ima i deterdženta različitih karakteristika; anionskih, kationskih, neionskih, amfoternih što zavisi od tipa surfaktanta.

Najviše se koriste anionski surfaktanti (alkilbenzensulfonati, alkansulfonati, alkilsulfati, alkiletersulfati). 
Molekule surfaktanta, koje se sastoje od hidrofilnog i hidrofobnog dijela, nakupljaju se pri pranju na granici faza koje se ne miješaju, kao što su voda i masnoće. 
U tom procesu se hidrofilni dio molekule orijentira prema vodenoj fazi, a hidrofobni prema masnoj, što smanjuje površinski napon i omogućuje odvajanje prljavštine od podloge. 
Osim surfaktanta, deterdžent sadrži i sredstva za omekšavanje vode, izbjeljivače, enzime za uklanjanje nečistoća od bjelančevina i drugih bioloških supstanci, mirise, sredstva za zaštitu od korozije, za osvježavanje boje i slične stvari.

Deterdžeti se najviše koriste po kućanstvima i praonicama, pa na tržištu ima gomila proizvoda namjenjenih upravo tom segmentu potrošača. Najčešće se nude kao prašci ili otopine, a puno rjeđe kao suspenzije, gelovi ili tablete. Deterdženti u prahu najviše se koriste za pranje pamučnih tkanina ili 
onih pomiješanih sa malo sintetičkih vlakana, dok su tekući deterdženti bolji za tkanine od sintetičkih vlakana.

Deterdženti se najčešće koriste za pranje odjeće i posuđa u vodi, ali se koriste i kao emulgatori kao kod ulja za motore da spriječe sakupljanje taloga na stijekama cilindra. Dodaju se i u benzin da spriječe nakupljanje prljavšine po karburatoru i otapala za kemijsko čišćenje da 
olakšaju uklanjanje prljavštine sa odjeće.

Zbog tog se u širem značenju pod deterdžentima podrazumjevaju i sredstva za čišćenje metala i lakiranih metalnih (automobilskih) ili drvenih površina, za pranje i čišćenje ambalaže u prehrambenoj industriji, za pranje posuđa, čišćenje tepiha, kao i šamponi za kosu i slična sredstva.

Pored dobrih deterdženti imaju i jednu vrlo negativnu karakteristiku, strašno zagađuju tekuće vode pa posredno i svu prirodu.
Zbog tog je mnogim zemljama dopuštena proizvodnja samo onih deterdženata kojima su surfaktanti u većoj mjeri (više od 90%) biorazgradljivi.

Prvi deterdženti pojavili su se nakon Prvog svjetskog rata u Njemačkoj zbog nestašica masti za proizvodnju sapuna. Masovna proizvodnja krenula je tek nakon 1950-ih.

Vanjske veze
------------

***Deterdžent*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Deterdžent* na portalu Leksikografski zavod Miroslav Krleža (`sh`)
**Dúngal mac Selbaig** je bio kralj Dalriade početkom 8. vijeka, s time da većina historičara njegovu vladavinu okvirno smješta u period od 723. do 726. godine. Na prijestolje je došao poslije abdikacije svog oca Selbacha mac Ferchaira, koji je otišao u samostan. Vladati je prestao kada je na prijestolje došao Eochaid mac Echdach iz klana Cenél nGabráin. Srednjovjekovna pjesma *Duan Albanach* mu daje naziv Dúngal **Nestrpljivi** navodi da je vladao sedam godina. 

*Annals of Ulster* sugeriraju da je nakon svrgavanja barem neko vrijeme ostao vladati svojim klanom Cenel Loairn, te da mu je otac izašao iz samostana u neuspjelom pokušaju da ga vrati na vlast. 734. je pobjegao u Irsku pred izvjesnim Oengusom. Dvije godine kasnije se vratio, ali je uhvaćen zajedno sa bratom Feredachom, a njegova dalja sudbina nije poznata.

Eksterni linkovi
----------------

* The Annals of Ulster at CELT (translated)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi: **Selbach mac Ferchair**  |  **kralj Dál Riate** 723-726 | Slijedi: **Eochaid mac Echdach**  |

| * p
* r
* u
Kraljevi Dál Riate |
| --- |
| Fergus Mór • Domangart Réti • Comgall • Gabrán • Conall • Áedán • Eochaid Buide • Connad Cerr • Domnall Brecc • Ferchar • Conall Crandomna • Dúnchad • Domangart • Máel Dúin • Domnall Donn • Ferchar Fota • Eochaid mac Domangairt • Ainbcellach • Fiannamail • Selbach • Dúnchad Bec • Dúngal • Eochaid mac Echdach • Muiredach • Eógan • Interregnum • Áed Find • Fergus • Donncoirce • Interregnum? • Conall mac Taidg • Conall mac Áedáin • Domnall • Áed mac Boanta |
Josef (Tomi) Lapid, 1961.
**Josef (Tomi) Lapid** (Novi Sad, 27.12.1931 - Tel Aviv, 1.6.2008) bio je izraelski novinar i političar vojvođanskog porekla.

Biografija
----------

Rođen je u Novom Sadu (Jugoslavija, sadašnja Srbija), kao Tomislav Lampel. Njegov otac Bela bio je poznati novosadski advokat, ugledan novinar. Mađarska okupaciona policija ga je uhapsila aprila 1941. i sprovela u logor odakle se nije vratio. Supruga se sa sinom sakrila u Pešti. Vratili su se 1945. a Tomi je išao u gimnaziju Zmaj Jova Jovanović. Sa mnogim drugim novosadskim Jejrejima, lađom iz Rijeke iselio se u Izrael 1948. godine.

Bio je novinar u tiražnom "Maarivu", a docnije postaje direktor nacionalne izraelske RTV, od 1979. do 1984.

Pisao je i literarna i dramska dela, pa i kuvare i vodiče za turiste.

Predsedavao je bordom direktora Memorijalnog centra "Jad Vašem".

Politička karijera
------------------

Godinama je vodio partiju Šinui, koja je 1999. godine u parlamentu (Kneset) imala šest mandata, da bi na sledećim izborima postigla senzacionalan uspeh, dobivši 15 mandata. Uspeh je postigao "antiklerikalnim programom", zbog čega je izuzetno oštro kritikovan od ortodoksnih partija.

Lapid je bio ministar pravde u vladi Arijela Šarona, ali je njegova partija (Šinuj) napustila vladajuću koaliciju 2004. zbog protivljenja preteranom finansiranju verskih institucija. Na sledećim izborima partija nije prešla cenzus i se raspala.
*Gerard Tum, osnivač Reda sv. Ivana Jeruzalemskog*, bakrorez; autor: Laurent Cars, o. 1725
**Gerard** (o. 1040 - 3. septembar 1120), također poznat kao **Blaženi Gerard**, **Brat Gerard**, također i po prezimenima **Tum**, **Tune**, **Tenque** ili **Thom**, bio je osnivač Hospitalskog viteškog reda (Ivanovaca) od koga potiču današnji Suvereni Vojnički Red Malte i Red Svetog Lazara. O njegovom porijeklu, pa i zanimanju postoje različiti podaci - neki tvrde da je bio trgovac ili vojnik rodom iz Provanse, a drugi benediktinski redovnik iz Amalfija u Južnoj Italiji. Pouzdano se zna da je nedugo 1099. nakon opsade Jeruzalema osnivao bolnice i hospicije za hodočasnike. Na temelju njih je papa Paskal II 1113. odobrio djelovanje Ivanovskog reda, a odluku je potvrdio Kalist II nedugo prije Gerardove smrti. 

Gerard se smatra blaženikom Katoličke crkve.

Vanjske veze
------------

***Gerard Thom*** na Wikimedijinoj ostavi

* Blessed Gérard Tonque and his everlasting brotherhood: The Order of St. John

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi: **nema**  |  **Veliki majstor Ivanovskog reda** 1099–1120 | Slijedi: **Raymond du Puy de Provence**  |

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 51313126
* LCCN: no98112427
* ISNI: 0000 0000 4141 1958
* GND: 1048024644

 |
**Gerare** (starogrčki:  / *Geraraí*) bio je naziv za jednu grupu sveštenica boga Dionisa u antičkoj Atini. One su polagale zakletvu da slave (ili da će slaviti) na uobičajen način i u uobičajeno vreme svetkovine *Theoinia* i *Iobaccheia*, o kojima nemamo drugih podataka, osim da su možda povezane s proslavom Antesterija ili Velikih Dionisija. Bilo je ukupno 14 sveštenica gerara, a zakletvu su polagale ili pred arhontom basileusom ili pred njegovom suprugom, basilinom. Jedna od njihovih glavnih dužnosti bila je da tokom Antesterija proglase sklapanje svetog braka između basiline i boga Dionisa. Prema pučkoj etimologiji, ove su sveštenice nazvane gerarama od grčke reči γηράσκω (*gerasko* = "stariti"), što bi pak značilo da su za tu ulogu birane starije žene.

Literatura
----------

* Otto, Walter F. *Dionysus, Myth and Cult.* Spring Publications (1989). ISBN 0-88214-214-3
* Parke, H.W. "Festivals Of The Athenians" Cornell University Press (1990). ISBN 0-8014-9440-0

Vanjske veze
------------

* Bacchanalia (`en`)
* The Anthesteria Arhivirano 2007-08-20 na Wayback Machine-u Bibliotheca Arcana (1997) (`en`)
* The Anthesteria The Hellenic World (2002) (`en`)
* Gerarai / The Fourteen The Advent of Dionysus (1997) (`en`)
* Dionysos at Athens: Tragedy, Comedy, and Cult (`en`)
**France-Albert René** (16. novembar 1935.- 27. februar 2019.) je sejšelski socijalistički političar i državnik najpoznatiji po tome što je bio predsjednik Sejšela od 1977 do 2004. 

Rene je u mladosti htio biti rimokatolički svećenik, ali je umjesto toga u Britaniji studirao pravo te došao u doticaj s tamošnjom Laburističkom strankom koja će bitno uticati na njegovu ideologiju. Po povratku na Sejšele se od 1957. do 1961. bavio advokaturom. Godine 1964. je osnovao Sejšelsku narodnu ujedinjenu stranku koja će kasnije postati Sejšelski narodni napredni front (SPPF). Rene se zalagao za nezavisnost Sejšela od Ujedinjenog Kraljevstva, a što je, zahvaljujući koaliciji s desno orijentiranom Sejšelskom demokratskom strankom (SDP) i postignuto 1976. godine.

Nakon sticanja nezavisnosti, vođa SDP James Mancham je postao predsjednik, a Rene postao premijer. Godine 1977. je izvršen državni udar kojim su pristaše SPPF svrgnule Manchama, a Rene preuzeo svu vlast. Godine 1979. Rene je uveo jednopartijski sistem te, uz podršku SSSR-a i država tadašnjeg Istočnog bloka počeo sprovoditi radikalne socijalističke reforme. Godine 1979. i 1981. je uspio preživjeti pokušaje državnog udara. Iako je kritiziran zbog kršenja ljudskih prava, Rene je u tom periodu zahvaljujući razvoju turizma uspio Sejšele učiniti jednom od najprosperitetnijih država Afrike. Nakon što je 1991. godine nestao SSSR, Rene je započeo proces povratka višestranačju. Godine 1993. su održani prvi slobodni izbori, a na njima je SPPF pobijedio.

Godine 2004. Rene se povukao s mjesta predsjednika koje je preuzeo potpredswjednik James Michel.

Eksterni linkovi
----------------

* Seychelles People's Progressive Front Arhivirano 2018-10-17 na Wayback Machine-u
* Website of *The People* newspaper and SPPF Museum

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi: **James Mancham**  |  **Premijer Sejšela** 1976–1977 | Slijedi: ***položaj ukinut***  |
| Prethodi: **James Mancham**  |  **Predsjednik Sejšela** 1977–2004 | Slijedi: **James Michel**  |
**France Nuyen** (rođena kao **France Nguyễn-vân-Nga** 31. jula 1939) je francuska glumica, manekenka i psihoterapeut vijetnamskog porijekla.

Rođena u etnički i rasno miješanoj porodici od majke Vijetnamke i oca romskog porijekla, napustila je školu u 11 godina da bi se bavila manekenstvom. Godine 1955. ju je slučajno otkrio fotograf američkog časopisa *Life* i snimio za naslovnicu. Zahvaljujući tome je došla u SAD gdje se počela baviti glumom, i između ostalog, nastupila na Broadwayu u teatarskoj adaptaciji romana *The World of Suzie Wong*, gdje joj je partner bio William Shatner. Njih dvoje će kasnije zajedno nastupiti u *Elaan of Troiyus*, epizodi TV-serije *Zvjezdane staze*.

Godine 1986. je magistrirla kliničku psihologiju i započela uspješnu karijeru psihoterapeuta, specijaliziranog za žrtve zlostavljanja i žene u zatvoru.

Izvori
------

Vanjske veze
------------

***France Nuyen*** na Wikimedijinoj ostavi

* France Nuyen na IMDb-u (`en`)
* France Nuyen na Filmskoj bazi podataka TCM (`en`)
* France Nuyen na Allmovieu

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 70406986
* LCCN: n86041349
* ISNI: 0000 0000 2759 3134
* GND: 1267271698

 |
**Dug** je iznos sredstava, koje dužnik duguje vjerovniku. Dug je predmet odnosa između vjerovnika i dužnika, što uključuje i pravo vjerovnika i obveze dužnika, da se dug podmiri. 

Za dug se obično izdaje pismena potvrda (račun, obveznica) na kojoj piše iznos duga, a ponekad i plan otplate duga. 

Kredit ili zajam, vrsta je duga, kojim se kupuje proizvod s odgođenim plaćanjem. Na kredit se obračunavaju kamate. Ako dužnik ne vraća dug, vjerovnik ima pravo na sudsku tužbu. Ovrha je oblik naplate duga nakon završenog sudskog procesa. Ako dužnik nema dovoljno novca, da isplati dug vjerovniku, mogu se dogovoriti, da dug kompenziraju u proizvodima ili uslugama.

Javni dug je dug države prema vjerovnicima. Vanjski ili inozemni dug je dug jedne države prema drugoj ili prema međunarodnim institucijama. Papa Ivan Pavao II. zalagao se, da bogate zemlje Zapada otpišu vanjski dug siromašnim nerazvijenim zemljama. 

Kada pojedinac, poduzeće ili država ne mogu podmiriti dug proglašava se stečaj i dolazi do plana izlaska iz krize i načina naplate potraživanja.

Vidite još
----------

* Državni dug
* Vanjski dug
* Vanjski dug Republike Hrvatske
* Stečaj

Literatura
----------

* David Graeber: *Schulden: Die ersten 5000 Jahre*, Klett-Cotta 2012
**Frano Vićan** (Dubrovnik, 24. siječnja 1976.), hrvatski vaterpolist.

Igra za vaterpolski klub Primorje iz Rijeke, na poziciji vratara. Potekao je u dubrovačkom Jugu, igrao je u talijanskoj ligi i ponovno se vratio u Jug. 2012./13. prešao je u Primorje s kojim je iste sezone osvojio hrvatski kup i Jadransku ligu (proglašen najboljim igračem završnog turnira JVL). Nastupio je 129 puta za Hrvatsku vaterpolsku reprezentaciju. Sudjelovao je na Olimpijskim igrama 2000. i 2004. Osvojio je dvije srebrne medalje na Europskim prvenstvima 1999. u Firenzi i 2003. u Kranju. Na Svjetskom prvenstvu u Melbourneu 2007. osvojio je prvo mjesto s Hrvatskom. Posebno se istakao kao jedan od najboljih igrača. Branio je odlično od početka, a posebno u polufinalu i finalu.

  


| * p
* r
* u
Sastav Hrvatske vaterpolske reprezentacije  na SP 2007. (prvaci) |
| --- |
| 
Frano Vićan |
Damir Burić |
Andro Bušlje |
Zdeslav Vrdoljak  |
Aljoša Kunac |
Maro Joković |
Mile Smodlaka |
Teo Đogaš |
Pavo Marković |
Samir Barać |
Igor Hinić |
Miho Bošković |
Josip Pavić |
izbornik: Ratko Rudić
 |
**Latinična verzija**: Sarajevski tramvaj

**Сарајевски трамвај**, један од најстаријих европских, састоји се од једне линије. Она је дужине 10,7 километара, и спаја центар града - Башчаршију са предграђем Илиџом. Власник сарајевског трамваја је ЈКП ГРАС, који такође води и градске аутобуске и тролејбуске линије.

Историја
--------

Сарајево је први град у Европи који је имао целодневну трамвај ску линију. Линија је отворена за Нову 1885. годину, као пробна линија, тада будући трамвај у Бечу. Трамваје су тада покретали коњи. Прво је постављена пруга уског колосека, а тек 1960 су постављене шире пруге.

Током опсаде Сарајево деведесетих, бројна возила су оштећена.

Линије
------

* : Жељезничка станица – Башчаршија;
* : Ченгић Вила – Башчаршија;
* : Илиџа – Башчаршија;
* : Илиџа – Жељезничка станица;
* : Неџарићи – Башчаршија;
* : Илиџа – Скендерија;

Возни парк
----------

Углавном су се користили чешки трамваји Татра К2, који су испоручени између 1970их и почетка 1980их. Касније су овим трамвајима придружена још модернија возила. Године 2008. Амстердам је донирао 16 старих трамваја граду Сарајеву.
**Djeffara** (arapski: الجفارة, al-Ǧifāra) ili **Jeffara** (čita se *Džefara*) je polupustinska ravnica na jugoistoku Tunisa i sjeverozapadu Libije.

Geografija
----------

Prostire se na površini od oko 10.000 km², u smjeru sjeverozapad - jugoistok, u dužinu od gotovo 400 km duge i 30 do 180 km široke uz more duž Sredozemnog mora (Gabeski zaljev), nešto sjevernije od Gabesa do Tripolija. Široka je od 30 do 180 km.

To je suh kraj s prosječnom godišnjom količinom padavina od 100 mm, vodeni resursi su u osnovi podzemni. Zbog tog stručnjaci predlažu istraživanja i bušenja arteskih bunara.

Malobrojni stanovnici su Berberi, nekadašnji nomadski stočari koji se danas bave voćarstvom na vrlo malim parcelama uz rijetke bunare.

Izvori
------

1. 1 2   francuski. „*Djeffara*". J. Despois. Pristupljeno 9. 11. 2019.
2. ↑   „*Étude hydrogéologique des séries triasiques dans la région de Jeffara-Dahar*" (francuski). Département de Géologie, Faculté des Sciences de Tunis. Pristupljeno 9. 11. 2019.

Vanjske veze
------------

* *Djeffara* (`fr`)

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 239046926

 |
|  |
| --- |
|  |

**Treća Venezuelanska Republika** (španjolski: *Tercera República de Venezuela*) bila je nepriznata republika na teritoriju Venezuele, koju je 1817. godine u Angosturi proglasio revolucionar Simón Bolívar. Treća Republika, odnosno službeno **Republika Venezuela** (španjolski: *República de Venezuela*), nikada nije bila priznata, a bila je posljedica konsolidacije patriotskih snaga na jugu zemlje tokom pat-pozicije koja je nastala u jeku rata za nezavisnost.

Bolívar je bio, kao i u slučaju Druge Republike, osnivač i vođa Treće Republika, a zaslužan je i za dizajn njezine zastave, koji je inicijalno uključivao sedam zvjezdica, koje su simbolizirale sedam provincija inicijalno pristalih uz nezavisnost; nakon oslobođenja provincije Guayane, zastavi je dodana i osma zvjezdica. 

Kraj Treće Republike uslijedio je na samom početku Kongresa u Angosturi, na kojemu su delegati pristali na formiranje Velike Kolumbije, koje bi Venezuela postala sastavni dio. Taj proces formaliziran je 1821. godine, a Venezuela će sve do 1830. godine ostati dio te zemlje, nakon čega će ostvariti svoju nezavisnost.