recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Veleslalom** se odnosi na takvo sportsko natjecanje u kojem natjecatelji u želji da najbrže prođu zadanu stazu, prolaze označeni put između oznaka poznatijim pod nazivom vrata, koja su za razliku od slaloma postavljena u nešto širem međusobnom razmaku.

Veleslalom u alpskom skijanju
-----------------------------

Veleslalom zajedno sa slalomom spada u tehničke discipline alpskog skijanja, za razliku od brzih disciplina u koje spadaju super-veleslalom i spust. Riječ o disciplini koja kombinira oštre zavoje s nešto bržim ravnim dijelovima staze.

Prema trenutno važećim pravilima, natjecanja u veleslalomu se odvijaju u dvije vožnje, od kojih svaka traje otprilike 60-80 sekundi, ovisno o stazi, konfiguraciji terena, vremenskim prilikama i vještini skijaša. Kao i u slalomu, staza je u veleslalomu označena vratima, tj. štapovima označenim zastavicama u dvije boje, naizmjenično plava i crvena. Međutim, ovdje su jedna vrata formirana od 4 štapa, po dva lijevo odnosno desno između kojih je razapeta zastavica.

Međunarodna skijaška federacija detaljno propisuje sve parametre staze, te je tako u veleslalomu propisan raspon visinske razlike od starta do cilja (250-450 metara), širina pojedinih vrata (4-8 metara), razmak između dvaju susjednih vrata (ne manji od 10 metara), broj natjecatelja koji se kvalificira za drugu vožnju (30 najbržih iz prve vožnje) te brojni drugi detalji. Sve navedene mjere se odnose na muški veleslalom, a postoje i pravila za ženski veleslalom, natjecanja mlađih dobnih kategorija i sl.
Koordinate: 41° 07′ 57" SGŠ, 20° 50′ 13" IGD

**Velgošti** (mak. *Velgošti*) su naselje u Republici Makedoniji, u jugozapadnom delu države. Velgošti pripadaju opštini Ohrid.

U Velgoštima se nalaze crkve Svete Petka, Svetog Klimenta i Svetog Ilije.

Prirodni uslovi
---------------

Naselje Velgošti je smešteno u jugozapadnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg grada, Ohrida, naselje je udaljeno 2,5 km severoistočno, pa je zapravo njegovo predgrađe.

Velgošti se nalaze u istorijskoj oblasti Ohridski kraj, koja se obuhvata istočnu i severoistočnu obalu Ohridskog jezera. Naselje je smešteno na zapadnom podnožju planine Galičice, dok se zapadno pruža neveliko Ohridsko polje, koje se pruža na severoistočnoj strani Ohridskog jezera. Nadmorska visina naselja je približno 770 metara.

Klima u naselju, i pored znatne nadmorske visine, ima župne odlike, pa je pre umereno kontinentalna nego planinska. U toku letnjeg dela godine naselje ima do 80 dana sa temperaturom iznad 25° C, dok su noći sa temperaturama višim od 20° C retkost. Zime su prosečno hladne, dok je jesen hladnija u odnosu na proleće u proseku za 1,6° C.

Istorija
--------

Velgošti se prvi put pominju u XVI veku.

Stanovništvo
------------

Velgošti su prema poslednjem popisu iz 2002. godine imali 3.060 stanovnika. 

Većinu stanovništva čine etnički Makedonci (98%).

Većinska veroispovest je pravoslavlje.

Vidi još
--------

* Opština Ohrid

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

***Velgošti*** na Wikimedijinoj ostavi

* www.ohrid.gov.mk Zvanična stranica opštine Ohrid
* www.velgosti.com Portal naselja

  

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Ohrid |
| --- |
| **Ohrid** • 
Vapila • 
Velgošti • 
Velestovo •
Gornji Lakočerej • 
Donje Konjsko • 
Donji Lakočerej • 
Zavoj • 
Jelšani •
Konjsko • 
Kosel • 
Kuratica •
Lagadin • 
Leskojec • 
Livojišta • 
Ljubaništa • 
Openica •
Orman • 
Peštani • 
Plaće •
Podmolje • 
Ramne •
Rasino • 
Rečica • 
Svinjišta •
Sirulja • 
Skrebatno • 
Trpejca •
Šipokno |  |
**Čebinčeva afera** je bio sudski proces sa kraja 1894. protiv vođa Narodne radikalne stranke Ranka Tajsića, Ace Stanojevića, Alekse Žujovića i Koste Taušanovića da pripremaju navodnu zaveru protiv kralja Aleksandra Obrenovića i da na presto Srbije dovedu dinastiju Karađorđević. Afera je dobila ime po prvooptuženom Mihailu Čebincu, kraljevačkom trgovcu i kamenorescu, koji je održavao veze sa knezom Petrom Karađorđevićem i koji je po sudu priznao svoju krivicu i optužio radikale da pripremaju nasilnu smenu dinastije. Ostali okrivljeni nisu priznavali krivicu i optuživali su Čebinca da je on provokator.

Uhapšene radikalske vođe su osuđene na kaznu od jednu do tri godine tamnice, ali su posle šest meseci amnestirani od nove naprednjačke vlade Stojana Novakovića jer je javno mišljenje verovalo da je ceo proces bio montiran.

Literatura
----------

* Radenić, Andrija (1973). *Progoni političkih protivnika u režimu Aleksandra Obrenovića 1893–1903*. Istorijski arhiv Beograda.

Šablon:Klica-istorija Srbije
**Predodređenje** ili **predestinacija** (lat: *praedestinatio*) je učenje po kome su sva dešavanja unapred predodređena sudbinom ili Božjom voljom. Predodređenost ne isključuje potpuno slobodnu volju i slobodu delovanja, već ih samo ograničava i podređuje božjoj volji i božjoj milosti.

Predodređenje u hrišćanstvu
---------------------------

Predodređenje u hrišćansko-teološkom smislu je božja odluka po kojoj su neki ljudi unapred određeni za spasenje, a drugi unapred osuđeni na večno prokletstvo. Predodređenje se temelji na nedokučivosti božjih namera i božjeg izbora, ali ipak postoje izvesni znaci kao npr. oni da nekima „sve ide na dobro" i da po tome oni mogu naslutiti da su „božji izabranici". Nagoveštaji ove doktrine nalaze se kod apostola Pavla: „Jer Mojsiju govori: koga ću pomilovati, pomilovaću, i na koga ću se smilovati, smilovaću se"; „Tako dakle niti stoji do onoga koji hoće, ni do onoga koji trči, nego do Boga koji pomiluje" (Rim. 8, 28; 9,15,16).

Učenje o predestinaciji, tj. o spasenju koje ne zavisi od ljudske slobodne volje nego od božje milosti, razvio je sveti Avgustin u raspravi sa Pelagijem, kao konsekvencu svoga učenja o istočnom grehu. Kasnije je u katoličkoj crkvi ovo učenje odbačeno, odnosno potisnuo ga je rimski semi-pelagijanizam. Kalvin je učenje o predodređenosti prihvatio kao dogmu i uveo u reformisanu crkvu. Danas ono u protestantizmu, a posebno kalvinizmu, predstavlja jednu od dominantnih tema.

Predodređenje u islamu
----------------------

U islamu, verovanje u predodređenost (kader) podrazumeva da je sveznajući Bog (Alah) odredio sve što će se desiti. On je stvorio stvorenja prema svome praiskonskom znanju i mudrosti. Njemu je sve poznato i to je zapisano u „Levhimahfuzu". Alah je hteo da stvorenja postoje i on ih je stvorio i ništa se ne dešava niti postoji bez njegove volje i stvaranja.

Izvori
------

1. ↑  Branko Pavlović, Filozofski rečnik, Plato, Beograd 1997.
2. ↑  Branko Pavlović, Filozofski rečnik, Plato, Beograd 1997.
3. ↑  Filozofijski rečnik, Matica Hrvatska, Zagreb 1984.

Spoljašnje veze
---------------

* Sloboda i predodređenje u islamu Arhivirano 2011-11-22 na Wayback Machine-u
* Sloboda i predodređenje u pravoslavlju Arhivirano 2009-08-30 na Wayback Machine-u
**Tajno vijeće** (njem. *Geheimer Rat*) je na područjima Svetog Rimskog Carstva i kasnijih njemačkih monarhija bilo vijeće savjetnika (*Geheimes Ratskollegium*, *Geheimes Konseil*, *Geheimes Kabinett*, *Geheimer Staatsrat*) koje je odmah ispod kneza i obično pod njegovim predsjedanjem odlučivalo o najvažnijim državnim poslovima i proglašavalo zakone. Prethodnik tajnog vijeća do početka 17. stoljeća bilo je dvorsko vijeće. 

Naziv *Geheimer Rat* ne potječe od njemačke riječi *geheim* (tajna) nego od *Heim* (dom), pa bi zapravo točan prijevod bio "zemaljsko vijeće".

Tajno vijeće Habsburške Monarhije
---------------------------------

Osnovao ga je Ferdinand I. 1526. Tajno vijeće nije bilo nadleštvo u pravnom smislu te riječi nego stalno kraljevo vijeće čiji su članovi davali kralju samo svoje mišljenje o pojedinim pitanjima. S njima bi se kralj savjetovao u prvom redu o vanjskoj politici, zatim o najvažnijim i općim pitanjima unutrašnje politike te o financijskim i vojnim pitanjima. Kralj bi potom saslušavši sve savjete sam donosio odluke. 

Članovi Tajnog vijeća bili su: vrhovni dvorski meštar (Oberhofmeister), dvorski kancelar (der Kanzler), vrhovni dvorski maršal (Oberhofmarschall) i dvoje-troje učenih pravnika. Svi oni nosili su titulu tajnih savjetnika (die Geheimräte). Članovi Vijeća bili su isključivo Nijemci. Tek je 1646. ušao jedan član iz Ugarsko-hrvatskog kraljevstva. 

Vijeće se sastajalo svaki dan ujutro u nekoj dvorani u dvoru u Beču i pretresalo aktualna pitanja. Sjednicama bi samo po potrebi predsjedavao kralj. Do Leopolda I. broj tajnih savjetnika toliko se povećao da je on 1659. od četvorice najobrazovanijih tajnih savjetnika osnovao Tajnu konferenciju (die geheime Konferenz) koja je djelomično preuzela zadatke Tajnoga vijeća. Ti savjetnici dobili su titule redovnih tajnih savjetnika, dok su preostali spali na titularne tajne savjetnike i bavili se samo pravnim pitanjima. Njih se pozivalo na sjednice samo onda kad bi ih se htjelo saslušati. 

Leopold I. osnovao je od nekoliko tajnih savjetnika i posebne komisije koje su se bavile određenim pitanjima vanjske politike (tako su osnovane komisije za odnose s Njemačkom, Francuskom, Venecijom, Turskom itd.). Neki su savjetnici mogli istodobno biti članovi više komisija. Za neka nenadana pitanja osnivane su privremene izvanredne komisije, dok su za neka unutrašnja pitanja, u prvom redu za financijska i vojna, postavljene specijalne deputacije. 

Josip I. je 1705. na čelo Tajne konferencije postavio vrhovnog dvorskog meštra, a 1709. podijelio ju je na Užu i Širu konferenciju. Užoj konferenciji dodijeljeni su u nadležnost vanjski poslovi, a Široj unutrašnji.

Literatura
----------

* Ivan Beuc, *Povijest državne vlasti u Hrvatskoj (1527.-1918.)*, Zagreb 1969. str. 175. - 176.
* Ferdo Šišić, *Politika Habsburgovaca spram Hrvata do Leopolda I.*, Zagreb 1938. str. 121. - 122.
Rimska provincija Kapadokija na obali Crnog mora, kojom je Arijan upravljao
Grčke kolonije na Crnom moru nekih šest stoleća pre Arijanovog vremena
***Putopis sa Crnog mora*** ili ***Opis plovidbe po Crnom moru*** (starogrčki: , latinski: ) naslov je antičkog putopisa *(periplusa)*, odnosno vodiča, u kojem se detaljno opisuju mesta kroz koja prolaze posetioci koji putuju obalama Crnog mora. Ovaj je spis na grčkom jeziku napisao Arijan iz Nikomedije oko 130. godine nove ere.

Delo ima oblik pisma koje Arijan šalje caru Hadrijanu u Rim, budući da se taj vladar posebno zanimao za geografska istraživanja i lično je posetio mnoge krajeve prostranog carstva. Spis donosi tačan topografski pregled crnomorskih obala, od Trapezunta, pa sve do Bizanta, i verovatno je sastavljen dok je Arijan obavljao dužnost upravitelja provincije Kapadokije, nešto pre izbijanja rata sa Alanima; a nema sumnje da iz istog vremena potiču i njegova uputstva za pohod rimske vojske protiv barbara, pronađena u kratkom fragmentu uz spis *Taktička veština*, koji je, kako sam kaže, sastavljen u dvadesetoj godini careve vladavine i koji se, uz kratak pregled prethodnih autora koji su pisali na tu temu, uopšteno bavi poretkom i razmeštajem vojske.

Cilj *Putopisa sa Crnog mora* bio je da caru pruži informacije o položaju zemalja i o razdaljini između pojedinih gradova i mesta koja bi predstavljala sigurne luke za brodove u slučaju vremenskih nepogoda, u slučaju da Hadrijan organizuje vojni pohod u toj oblasti.

*Putopis* sadrži, kako jezgrovito kaže Edward Gibbon, "sve ono što je upravitelj Kapadokije video od Trapezunta do Dioskurijade, sve što je čuo, od Dioskurijade do Dunava i sve što je znao, od Dunava do Trapezunta". Drugim rečima, dok Arijan pruža mnoštvo informacija o južnoj i istočnoj obali Crnog mora, njegova odstojanja su sve veća i merenje sve manje precizno kako se kreće ka severnijim obalama.

Literatura
----------

* Rennell, James (1831), „An Examination of Arrian's Periplus of the Euxine Sea", *A Treatise on the Comparative Geography of Western Asia, Accompanied with an Atlas of Maps* (London: Printed for C.J.G. & F. Rivington): 271  OCLC 5621482.

Vanjske veze
------------

* *Putopis sa Crnog mora* na grčkom s francuskim prevodom
Rasinski okrug
**Rasinski okrug** se nalazi u centralnom delu Srbije. Obuhvata opštine: 

1. Opština Varvarin mesto Varvarin
2. Opština Trstenik mesto Trstenik
3. Opština Ćićevac mesto Ćićevac
4. Opština Kruševac mesto Kruševac
5. Opština Aleksandrovac mesto Aleksandrovac
6. Opština Brus mesto Brus

Ima ukupno 296.690 stanovnika Sedište okruga je u gradu Kruševcu.

U Kruševcu i okolini postoji više kulturno - istorijskih spomenika: Lazarev grad, sa ostacima srednjovekovnog utvrđenja i crkvom Lazaricom, epski je objekat u srpskom predanju. Crkva Lazarica posvećena Sv. Stefanu prototip je moravske škole, a sagrađena je 1376. godine povodom rođenja Lazarevog sina Stefana.

Donžon kula, vojno utvrđenje srednjovekovnog grada, svedočenje je o velikoj kulturnoj i istorijskoj baštini srpskog naroda.

Manastir Ljubostinju je osnovala knjeginja Milica, Lazareva žena, krajem XIV i početkom XV veka, posle Kosovskog boja kada je odlučila da se povuče kao vladarka i okupi udovice srpske vlastele poginule na Kosovu. Ljubostinja je od prvog dana imala kulturnu ulogu. Ovde su dovođeni istaknuti letopisci, prepisivači, majstori ukrasnih knjiga i slikari.

***Rasinski okrug*** na Wikimedijinoj ostavi

| * p
* r
* u
Okruzi Srbije |
| --- |
| Beogradski region | Grad Beograd |  |
| Šumadija i zapadna Srbija | Mačvanski • Kolubarski • Šumadijski • Pomoravski • Zlatiborski • Moravički • Raški • Rasinski |
| Južna i istočna Srbija | Podunavski • Braničevski • Borski • Zaječarski • Nišavski • Toplički • Pirotski • Jablanički • Pčinjski |
| Vojvodina | Severnobački • Srednjobanatski • Severnobanatski • Južnobanatski • Zapadnobački • Južnobački • Sremski |
| Kosovo i Metohija | Kosovski • Pećki • Prizrenski • Kosovskomitrovački • Kosovskopomoravski |
| Kosovo i Metohija(Po UNMIK-ovoj podeli) | Đakovički • Gnjilanski • Kosovskomitrovački • Pećki • Prizrenski • Prištinski • Uroševački |
| Gradovi u Srbiji • Teritorijalna organizacija Republike Srbije • Statistički regioni Srbije |
**Šaški**, selo u općini Jesenje u Krapinsko-zagorskoj županiji. U naselju postoji trasiran put pripremljen za polaganje drenaže u pravcu Malogorski - Šaški - Jesenje preko Turmeka i preko Cerine.

Zempljopis
----------

Selo Šaške okružuju sela (na susjednim brjegovima) Bistrovići, Šumigi, Malogorski i Cerinski. 

Brdo Jesenjsko se proteže se od Gornjeg Jesenja do granice Krapinsko-zagorske županije (Općine Golubovec) s jedne strane te Općine Bednja i Radoboj s drugih strana. Selo Šaški smješteno je na tromeđi između tih triju općina.

Stanovništvo
------------

Udaljenosti do najbližih središta (trgovina i slično) iznose 5-6 kilometara. U Novi Golubovec djeca iz Šaške odlaze u školu, koriste se usluge pošte i dr. U Krapinu se odlazi samo po potrebne dokumente. 

Selo Šaški dijeli se na Gornje Šaške, Srednje Šaške i Donje Šaške.

U dijelu Gornji Šaški žive 4 stanovnika staračke dobi. Srednji Šaški su nešto brojniji i imaju oko 15 stanovnika, dok su Donji Šaški najbrojniji (imaju oko 16 stanovnika) iako se radi o samo 5 domaćinstava. 

Zbog nepovoljnih uvjeta za moderan život ljudi su se odselili u Australiju, Sjevernu Ameriku i Europu.

Gospodarstvo
------------

Poljoprivreda je osnovna djelatnost sela. Radilo se ručno i uz uporabu najosnovnijih alata. Nedostatak bilo kakve mehanizacije imao je za posljedicu niske prinose tako da su domaćinstva poljoprivredom zadovoljavala uglavnom vlastite potrebe. Svako je domaćinstvo imalo nekoliko vinograda, s uglavnom divljim sortama grožđa, dok su se njive brađivale uz pomoć volova. 

Domaći bijeli kukuruz (koji je bio osnovna sirovina za domaći kukuruzni kruh), krumpir i mnoge druge kulture sadile su se ručno.

Očekuje se asfaltna cesta iz pravca Gornje Jesenje-Šaški, pravac Golubovec-Šaški ostaje dijelom neasfaltiran. Asfaltna cesta vodi do zaseoka Malogorski i Bistrovići.
Veji na karti
**Veji** (latinski: *Veii*) je u drevno doba bio važan etruščanski grad 16 km sjeverozapadno od Rima u Italiji; njegovo nalazište se nalazi u suvremenoj *komuni* Formello, u Provinciji Rim.

Veji su bili najbogatiji grad Etrurske lige, na južnoj granici Etrurije. Kao etruščanski grad najbliži Rimu, bio je dugo u ratu s Rimom. Prema rimskoj analističkoj tradiciji, Rim je s Vejima vodio dugačak i težak rat koji je trajao deset godina (406–396. st. e.). Međutim, izgleda da su analistički prikazi ovoga rata modelovani prema mitskom trojanskom ratu. Posle osvajanja Veja, njegova boginja-zaštitnica, "kraljica Junona", bila je svečano pozvana da pređe u Rim. Teritorija grada bila je pripojena Rimu, čime se rimska teritorija uvećala za 84 odsto, zbog čega su u to vreme stvorene četiri nove seoske tribe. Tokom rata sa etrurskim gradom Fidenom (437–426. st. e.) i ovog rata s Vejima Rim je uvećao broj vojnih tribuna s konzulskom vlašću sa tri na četiri, a zatim sa četiri na šest. Rim je 406. god. st. e. uveo vojničku platu, a 403. god. st. e. je uvećao svoju konjicu. Osvajanje Veja otvorilo je Rimljanima put ka južnoj Etruriji.

Mnogo kasnije Livija je, prema Svetoniju, u Vejima imala imanje. Veji su bili poznati po zbirci statua uključujući kip Tiberija (danas u Vatikanu), i Apolonu iz Veja (danas Nacionalnom etrurskom muzeju).

Grad je nakon antičkog doba naputen i postao zaboravljen sve dok ga u 17. vijeku nije otkrio antikvar Raphael Fabretti. Ostaci Veja danas leže u blizini otoka Isola Farnese.

Grotta Campana
Van ostataka grada se nalaze ostaci građevine za koju se smatra da je hram. Također su pronađeni *tumuli* i grobovi uklesani u stijenu. Najpoznatija je Grotta Campana, otkrivena godine 1843, komorni grob s najstarijim poznatim etruščanskim freskama. Uz to postoje dugi tuneli koji vode u gradski humak, što može potvrditi Livijeve navode o rimskoj pobjedi u bitki kod Veja.

Povezano
--------

* Etrurska civilizacija
* Rimska Republika
* Lars Tolumnius

Vanjske veze
------------

***Veji*** na Wikimedijinoj ostavi

* Extensive information on Veii from the Lacus Curtius site

Koordinate: 42°01′11″N, 12°23′36″E
**Veksilologija** je naučno proučavanje zastava. Naziv je stvorio oko 1957. godine Vitni Smit iz SAD, trenutno najistaknutiji veksilolog na svetu i autor mnogih knjiga i članaka na ovu temu. U početku je smatrana delom heraldike, a neki je smatraju i granom semiotike. Osoba koja proučava zastave je veksilolog, a neko ko ih stvara je veksilograf.

Reč veksilologija je sinteza latinske reči *vexillum* i sufiksa *–ology* koji znači proučavanje nečega, nauku o nečemu. Vexillum je bio tip zastave korišćen od strane rimskih legija tokom klasičnog perioda. Za razliku od današnjih zastava, bio je uspravno postavljen i okačen na koplje.

Veksilolozi su aktivni u nekoliko nacionalnih asocijacija pod pokroviteljstvom FIAV (Fédération internationale des associations vexillologiques). Svake druge godine, ova asocijacija organizuje Međunarodni kongres veksilologije.

Spoljašnje veze
---------------

***Veksilologija*** na Wikimedijinoj ostavi

* FOTW (Zastave sveta)
* Baza svetskih zastava
* francusko Veksilološko društvo zapada
* Britanski Institut zastava)
* Srpsko veksilološko društvo
* NAVA Severnoamerička veksilološka asocijacija
*Za ostala značenja, v. Vlaška (razvrstavanje).*
Karta Rumunije s Vlaškom predstavljenom žutom bojom.
Tri najveće i najvažnije pokrajine današnje Rumunije (Vlaška, Transilvanija i Moldavija) u 16. veku
Stara vrata grada Trgovišta, nekadašnjeg prestonog grada Vlaške
**Vlaška** (takođe poznata kao *Vlahia* ili *Valahia*; na rumunskom: *Цѣра Рȣмѫнѣскъ*, *Ţara Românescă*, doslovno "Rumunska zemlja"; na turskom: *Eflak*) je bivša kneževina, koja je postojala od kasnog srednjeg do sredine 19. vijeka. Danas je to jedna od istorijskih pokrajina Rumunije, a ko ne i njen najvažniji deo sa prestonicom.

Vlaška se kao prostrana oblast deli na  **Munteniju** (Veliku Vlašku) i **Olteniju** (Malu Vlašku).

Poreklo naziva
--------------

Naziv **Vlaška** vezuje se za reč **vlah** koja je slovenskog porekla, a prihvatili su je i Grci, a potom i ostali. Tokom istorije ona se najviše odnosila na stanovništvo latinskog porekla u središnjoj, istočnoj i južnoj Evropi (Rumuni, Vlasi, Cincari...). Kasnije su izraz **vlah** prihvatili i narodi koji su dospeli na ove prostore (Turci, Mađari). Danas se ovim izrazom naziva sve latinizirano stanovništvo osim Rumuna.

Geografija
----------

Vlaška, kao oblast, zauzima najveći deo Vlaške nizije. Ona se prostire sjeverno od Dunava i južno od Karpatskih planina. Rijeka Olt dijeli Vlašku na dvije oblasti: istočni dio, Muntenija i zapadni dio Oltenija. Na jugu, Vlaška se graničila s Bugarskom i Osmanskim Carstvom, a na sjeverozapadu s Transilvanijom, te Moldavijom, na sjeveristoku.

Glavni grad je mijenjan tokom vremena, od Kurtea de Arđeš (Kurtja na Arđešu), do Trgovišta i konačno Bukurešta.

Istorija
--------

*Za period Vlaške kao osmanlijskog suverenstva, vidi članak Vlaška (osmanlijsko suverenstvo).*

Značajni vlaški vladari
-----------------------

* Litovoj, na istočnoj strani rijeke Olt, 1247-1277,
* Seneslau, na zapadnoj strani rijeke Olt, kod Argeša, oko 1247.
* Barbat, oko 1277 - oko 1290
* Tokomerijus ili *Tihomir*, oko 1290 - oko 1310
* Basarab I, oko 1310 - 1352
* Vladislav I ("*Vlajku-Voda*"), 1364 - oko 1377
* Mirća ćel Batrn ("*Mirća Stariji*"), 1386-1418
* Vlad Cepeš (*Car Vlad*), 1448, 1456-1462, 1476
* Njagoe Basarab, 1512-1521
* Mihaj Hrabri ("*Mihael Hrabri*"), 1593 - 1601
* Konstantin Brankovjanu 1688 - 1714
* Aleksandar Jon Kuza, 1859 - 1866

Galerija
--------

* Zastava Autonomne Kneževine VlaškeZastava Autonomne Kneževine Vlaške
* Grb Autonomne Kneževine VlaškeGrb Autonomne Kneževine Vlaške

Povezano
--------

* Transilvanija
* Moldavija

Spoljašnje veze
---------------

***Vlaška*** na Wikimedijinoj ostavi

* The Romanian Group for an Alternative History Website (`en`) (`ro`) - pruža obilje podataka, izvornih dokumenata, knjige, studije i drugu informaciju u vezi sa rumunskim Srednjim vijekom
* orbilat.com: Objašnjenje etimologije riječi Vlaška (`en`)
**Chiesa di San Zaccaria** (hrvatskosrpski jezik: **Crkva svetog Zaharija**) je gotičko-renesansna venecijanska crkva u sestieru Castello, na istoimenom trgu (Campo San Zaccaria). Crkva San Zaccaria se nalazi u centru Venecije blizu Trga svetog Marka i Duždeve palače.

Historija
---------

Prva crkva na tom mjestu izgrađena je za dužda Giustiniana Participazija u 9. vijeku, zato da bi se u njoj smjestile relikvije svetog Zaharija, oca Ivana Krstitelja koje su mlečani dobili kao poklon i znak dobre volje od bizantskog cara Lava V (775–820). Nakon tog su čak devet venecijanskih duždeva pokopani u kripti crkve koja je opstala do dana današnjeg.

Samostan i crkva izgorili su zajedno 1105. u velikom požaru, a tad je nastradalo više stotina redovnica. Nakon tog je crkva kompletno obnovljena 1170. u romaničkom stilu, kada joj je izgrađen i zvonik koji je u funkciji i danas. Duždevi Angelo Partecipazio i Giustiniano Partecipazio pridodali su crkvu ženskom benediktinskom samostanu. Od 12. vijeka, nakon što su benediktinke poklonile zemlju, za proširenje Trga svetog Marka venecijanski duždevi pohode crkvu za svaki Uskrs. Tad se održavala i ceremonija prikaza duždeve kape (cornu). Crkva je ponovno kompletno restaurirana u 14. vijeku u gotičkom stilu.

Oltarna pala Giovannija Bellinija - *Sacra Conversazione*
Svoj današnji izgled San Zaccaria je dobila između 1444. i 1515. godine. Njen prvi projektant Antonio Gambello počeo ju je graditi kao gotičku građevinu, ali je nije dovršio, tako da je gornji dio fasade i gornji dio enterijera dovršio Mauro Codussi u renesansnom stilu.

Kripta crkve San Zaccaria
U samostan San Zaccaria smještali su svoje kćeri najbogatiji Venecijanci, još i danas Venecijom kolaju mnoge priče o razuzdanom životu koji se vodio u njemu, sestre su organizirale razne koncerte i zabave koje su posjećivali mladi maskirani kavaliri.

Arhitektura
-----------

Crkva San Zaccaria je trobrodna crkva s fasadom rasčlanjenom brojnim stupovima, lukovima i prozorskim otvorima, koji se smanjuju od dna prema vrhu. Na samom vrhu je velika luneta sa kipom sv. Zaharija. Kiparske dekoracije na fasadi izveli su Antonio Gambello i Luca Taiamonte. Unutrašnjost crkve puna je vrijednih umjetničkih djela, od kojih vrijedi istaknuti oltarnu palu Giovannija Bellinija *Madona na prijetolju sa djetešcem i svecima* (Sacra Conversazione) iz 1505. U apsidalnoj kapeli sv. Tarasija nalaze se vrijedne freske del Castagne i da Faenze (1442), odnosno tri gotička poliptiha od Antonija Vivarinija i Giovanni d'Alemagna (1443).

Izvori
------

1. 1 2 3  Chiesa di San Zaccaria, na portale di Venezia (pristupljeno 17. 5. 2011.)(`it`)

Vanjske veze
------------

***San Zaccaria (Venecija)*** na Wikimedijinoj ostavi

* San Zaccaria, na portalu Paradoxplace Italy, Spain, Portugal, France, Britain Photo Galleries Arhivirano 2006-08-22 na Wayback Machine-u (`en`)

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 253432463
* LCCN: no00027870
* GND: 4416010-0
* NKC: olak2009488511

 |
Ružica grad - ostatci gotičke crkve
**Ružica grad** ili **Velika utvrda Orahovica** je najveći sačuvani utvrđeni grad u Slavoniji i jedan od najvećih u Hrvatskoj. Ruševine ove utvrde svjedoče o razvijenoj kulturi u regiji od srednjeg vijeka do početka 20. stoljeća.

Osobine
-------

Ružica grad je istodobno bio i utvrda, grad (u nazivlju na njemačkom: *Burg*), dvorac (*Schloss*) i tvrđava (*Festung*). Stoljećima ju se je nadograđivalo. Nije čisto Grad, jer ne postoje cjelokupni sustavi koji bi ga činili gradom. Nije dvor zbog toga što je izrazito obrambene namjene. Imala je više tornjeva, kula i bastiona te obrambenu crkvu (u njemačkom nazivlju *Wehrkirche*). Djelimice je oplemenjena umjetničkim elementima stare arhitekture.

Lokacija
--------

Ružica grad se nalazi na sjeveroistočnom obronku Papuka (418 m) iznad sela Duzluka, nekoliko kilometara od grada Orahovice. Dvorac je bio strateški vrlo važan jer je imao veliki dio dravskog toka pod kontrolom. U neposrednoj blizini je cesta Kutjevo - Orahovica, koja povezuje dolinu Drave sa Požeškom kotlinom.

Ime
---

Ime **Ružica grad** nije u potpunosti istraženo. Neki povjesničari ga povezuju s imenom sela Duzluk (Šablon:Tur.). Ruža je tada služila kao djevojački nakit. Drugi ga spajaju s mađarskim imenom srednjovjekovnog grada Orahovice ( "Raholcza"), u čijem je posjedu dvorac bio u srednjem vijeku.

Povijest
--------

Prvi pisani spomen Orahovice datira iz 1228. godine, a povijesni spomen samog dvorca datira iz 1357. godine (kao kraljevska imovina). 
Do 1543. Ružica grad je u rukama raznih velikaša, kao što su Nikola Kont Orahovički (vjerojatni naručitelj izgradnje) i Lovro Iločki iz velikaške obitelji Iločki, zatim Ladislav Više, braća Pomanicki i drugi. U vrijeme Lovre Iločkog je bila važnim vojno-političkim objektom, zajedno s trgovištem (oppidum).

Pod turskom vlašću (1543.-1687.) dvorac je bio sjedište turskih trupa. 
Početkom 18. stoljeća Ružica grad gubi na važnosti, kao većina srednjovjekovnih utvrđenja.
Od 18. do 20. stoljeća često je mijenjao vlasnike (barun Cordua, barun Fleischmann, grofovi Pejačevići, Dimitrije Mihalović, barun Gutman i dr.)
Postojalo je pogrješno vjerovanje da su joj vlasnici bili Horvati (litvanski) zbog sličnosti imena posjeda koje su isti bili dobili (Rohovcz, Orihovcz).

Izlošci
-------

Arheološki nalazi s ove lokacije izloženi su u Gradskom muzeju u Orahovici.

Izvor
-----

* Časopis Građevinar Arhivirano 2007-12-13 na Wayback Machine-u

1. 1 2 3  Vjesnik Arheološkog muzeja u Zagrebu, sv.13 br.1 ožujak 1914. Gjuro Szabo: Orahovičke gradine
2. ↑  „Kurija Mihalović - Orahovica". Arhivirano iz originala na datum 2016-03-04. Pristupljeno 2014-07-26.

Vanjske poveznice
-----------------

* Krndija i Papuk Fotografije
* Legende o Ružici-gradu (video)

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **Ružica grad** |
Tok Velikog kanala
**Veliki kanal Kine** (pojednostavljeni kineski: ; tradicionalni kineski: ; pinyin: Dà Yùnhé), poznat i kao **Veliki kanal Peking-Hangzhou** (pojednostavljeni kineski: ; tradicionalni kineski: ; pinyin: Jīng Háng Dà Yùnhé) je najstariji drevni kanal ili umjetna rijeka na svijetu. Počinje u Pekingu, prolazi kroz Tjencin i provincije Hebei, Šandong, Đangsu i Džeđjang i ide do grada Hangdžou. Najstariji dijelovi kanala datiraju iz 5. vijeka pne. iako su različite dionice konačno spojene u jednu cjelinu pod dinastijom Sui (581. – 618.).

Gradnja kanala rezultirala je iz potrebe jednostavnijeg (vodom) i sigurnijeg povezivanja sjevernih i južnih dijelova Kine. Zbog konfiguracije tla gotovo sve velike plovne rijeke u Kini teku od zapada prema istoku, a veze okomite na njih (sjever - jug) bile su samo kopnene, značajno teže i manje sigurne. To je bila i jedna od prepreka snažnije međusobne integracije tih područja, što je dijelom olakšano i gradnjom ovog kanala.

Ukupna dužina Velikog kanala iznosi 1770 km. Najviši nivo je u brdima Šandonga, na vrhu od oko 42 m. Brodovi koji su plovili kineskim kanalima nisu imali problema dostizati veće visine zahvaljujući tome što su ustave izmišljene u Kini za vrijeme 10. vijeka (u doba dinastije Song). Veličina kanala je impresionirala mnoge svjetske putnike u Kini, kao što su japanski redovnik Ennin (794. – 864.), iranski historičar Rašid al-Din (1247. – 1318.) i korejski službenik Choe Bu (1454. – 1504.).

Povremene poplave obližnje Žute rijeke su stalno prijetile sigurnosti kanala. Za vrijeme ratova brane na Žutoj rijeci su ponekad rušene kako bi se poplavama zaustavile neprijateljske snage, što je izazivalo ekonomske i humanitarne katastrofe. Uprkos tome, kao i činjenici da je bio zanemarivan i zapušten tokom dužih perioda, Veliki kanal je od vremena dinastije Sui ostao jedan od motora kineskog ekonomskog razvoja.

Izvori
------

1. ↑  Needham, Volume 4, Part 3, 350–352
2. ↑  Needham, Volume 4, Part 3, 308 & 313.
3. ↑  Brook, 40–51.

Literatura
----------

* (`en`) Brook, Timothy (1998): *The Confusions of Pleasure: Commerce and Culture in Ming China*. Berkeley: University of California Press. ISBN 0-520-22154-0
* (`en`) Needham, Joseph (1986): *Science and Civilization in China: Volume 4, Physics and Physical Technology, Part 3, Civil Engineering and Nautics*. Taipei: Caves Books, Ltd. ISBN 0-521-07060-0

Vanjske veze
------------

***Veliki kineski kanal*** na Wikimedijinoj ostavi

* (`en`) UNESCO: The Grand Canal

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 242300693
* GND: 4660595-2

 |
*Za ostala značenja, v. Vlaški jezik (razvrstavanje).*

**Vlaški jezik** je maternji jezik Vlaha Srbije i predstavlja nekodifikovani skup tračko-romanskih narečja, koji pripadaju balkanskom latinitetu. On pripada grupi istočnoromanskih jezika. Carani, koji žive u nizijama oko Zaječara, Negotina i Kladova govore krajinsko-timočkim, a Ungurjani, koji naseljavaju područja Homolja, Zvižda, Stiga, Braničeva, Mlave, Resave i Morave govore braničevsko-homoljskim dijalektom vlaškog jezika. Porečka reka i Crnorečje pripadaju prelaznoj dijalekatskoj zoni, čije se stanovništvo tradicionalno zvalo Munćani. Govor Munćana je mnogo bliži govoru Ungurjana, sa kojima inače Munćani imaju više sličnosti nego sa Caranima. Pored razumljivih leksičkih razlika, do kojih su dovele dve različite ekonomije stočarstvo i ratarstvo, najuočljivije su glasovne razlike: Carani imaju č/ć (č/ć) i dž/đ (dž/đ), a nemaju afrikatu "dz" niti umekšane glasove "ś" i "ź", dok Ungurjani u svome govoru nemaju "č" i "dž", ali imaju "ć", "đ", umekšane glasove "ś" i "ź" i afrikatu "dz", umesto koje se kod Carana čuje glas "z". Za Ungurjane je takođe karakterističan oblik predloga "po" i "od": pră/dă, koji kod Carana i Munćana ima formu: pi/pe/pje odnosno đi/đe. Posebnu dijalektološku crtu imaju govori Bufana u Majdanpeku i Roma u Brodici kod Kučeva i Lukovu kod Boljevca.

Spoljašnje veze
---------------

Vidi primere dijalektoloških zapisa: 

* Govor Munćana iz Gornjeg Poreča
* Govor Munćana iz Srednjeg Poreča i Crne reke
* Govor Ungurjana sa Mlave
* Forum posvecen u celosti Vlasima Arhivirano 2012-04-02 na Wayback Machine-u
**Velika Ostružnja** je kraća sastavica rijeke Male Usore. Nastaje spajanjem Markovića rijeke i Zlate na lokalitetu Ostjenjak. Duga je 7,5 kilemetara. Sa Usoricom se spaja na lokalitetu Vrana stijena na području naselja Pribinić u sjeverezopadnom podnožju planine Borje, gdje zajedno čine Malu Usoru.

Odlike
------

Nastaje na nadmorskoj visini od 450 metara, a sa Velikom Ostružnjom se spaja na nadmorskoj visini od 330 metara. Srednji pad terena je 1,6%, a ukupan pad od izvora do ušća iznosi 120 metara. U svom gornjem toku protiče kroz brdovite predjele obrasle šumom a u donjem kroz ravnicu. Njena prosječna dubina je 20 cm, dok na pojedinim mjestima njeni virovi dostižu dibinu do 1,5 metar.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  „Izvještaj o stanju životne sredine opštine Teslić" (sr). Opština Teslić. Pristupljeno 6. 12. 2011. [*mrtav link*]

Literatura
----------

* *Mala enciklopedija Prosveta*, Treće izdanje (1985); Beograd: „Prosveta"; ISBN 86-07-00001-2
* Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije* Sarajevo: „Svjetlost"; ISBN 86-01-02651-6
**Vojislav Mihailović**, pravnik, političar je rođen 3. septembra 1951. godine u Beogradu. U vreme njegovog rođenja otac Branko je, kao informbirovac, bio na Golom otoku i prvi put ga video dve godine posle rođenja. Ime je dobio po stricu koji je poginuo kao četnik negde kod Foče 1943. godine. Oženjen je i otac dvoje dece.

Karijera
--------

Diplomirao na Pravnom fakultetu u Beogradu 1980. godine. Još kao student radio kao komercijalista u izdavačkoj kući „Slovo ljubve", potom bio advokat, pa prešao u privatnike. Sada se bavi privatnim biznisom i suvlasnik je firme koja prodaje „Pampers" pelene.

Politička karijera
------------------

Od kraja 1993. godine počeo da se bavi politikom kada je određen za nosioca izborne liste Deposa u Kragujevcu. Izabran je za poslanika, a potom (11. februara 1994.) i za potpredsednika Skupštine Srbije (biran ponovo i u sazivu skupštine posle izbora 1997). Član Predsedništva SPO-a od 1994, a pred izlazak iz SPO bio je potpredsednik stranke. Na izborima '97. bio nosilac liste SPO-a na Čukarici, a 22. januara 1999. godine izabran je za gradonačelnika Beograda. Bio je na funkciji potpredsednika skupštine Srbije i kopredsednika (zajedno sa Veroljubom Stevanovićem) Srpskog Demokratskog Pokreta Obnove, stranke koja je nastala odvajanjem od SPO zbog neslaganja sa Vukom Draškovićem.

Vojislav Mihailović je, između ostalog, poznat po dedi, unuk je đenerala Dragoljuba Mihailovića, komandanta kraljevske vojske u otadžbini i vođe četničkog pokreta za vreme Drugog svetskog rata.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| prethodnik**Zoran Đinđić** | **Predsednik Skupštine grada Beograda*****22.1.1999 - 5.10.2000.*** | sledbenik**Milan St. Protić** |

| * p
* r
* u
Predsednici Beogradske opštine, predsednici Skupštine grada Beograda i gradonačelnici Beograda |
| --- |
| 1839-1914 | Čarapić · Bogićević · Žujović · Delimirković · Stojković · Smiljanić · G.Jovanović · Terzibašić · Nikolić-Čokojić · Ivanović · Čumić · Lukić · Đurić · Popović · Stevanović · Karabiberović · Đorđević · Bogićević · Nikolajević · Pašić · Marinković · Tatić · Pantović · Stamenković · Glavinić · Vulović · Davidović · Nestorović | Flag of Belgrade |
| 1919-1941 | Marjanović · K.Jovanović · Filipović · Kara-Jovanović · Mitrović · Kumanudi · Savčić · Nešić · M.Petrović · Ilić · Đurčić · Tomić |
| 1941-1944 | Milićević · Stojadinović · Jovanović |
| 1944-1990 | Ratković · N.Petrović · Jojkić · Minić · Neoričić · Pešić · Kovačević · B. Bogdanović · Bakočević |
| 1990-1997 | Unković · Gruden · Čović |
| 1997-2013 | Đinđić · Mihailović · Protić · Hrustanović · N. Bogdanović · (Alimpić · Belić) · Đilas |
| 2014 - ... | Mali · Radojičić/Vesić · Šapić |
**Promenada** (od francuskog *promener* = šetati se) u najširem značenju mjesto za šetnju, šetališe, put po kom se može hodati, a nekad prošlosti i kočijom provozati.

Ljudi koriste promenade u slobodno vrijeme za uživanje u prirodi, vježbanje ili pokazivanje. Po njima je promet vozilima, najčešće zabranjen (ili ograničen), iako ne i uvijek. Šetališta se obično nalaze po ladanjskim mjestima i ljetovalištima, a u većim gradovima po parkovima.

Sjajan primjer promenade je Royal Crescent u engleskom Bathu iz 18. vijeka, jedna od prvih modernih promenada.

Po uzoru na nju tokom 19. vijeka, izgrađene su brojne promenade, slavne su *Promenade des Anglais* u francuskoj Nici i opatijski lungomare, kilometarski duge šetnice uz more.

Izvori
------

1. ↑  „*Promenade*" (engleski). Merriam Webster. Pristupljeno 16. 09. 2016.
2. 1 2 3  „*Promenade*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 14. 09. 2016.

Vanjske veze
------------

***Promenada*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Promenade* na portalu Encyclopædia Britannica (`en`)
Projektor sistema Vitaphone na demonstraciji 1926. godine. Inženjer E. B. Craft drži ploču sa zvučnim zapisom. Reproduktor zvuka je u središtu.
**Vitaphone** je bio prvi sistem za snimanje i reprodukciju filmskog zvuka korišten za cjelovečernje filmove. Stvoren je za potrebe američkog filmskog studija Warner Bros. i njegove sestrinske kompanije First National, te se koristio od 1926. do 1931. godine. Vitaphone je bio jedan od posljednjih analognih sistema zvuka-na-pločiu i jedini koji se naširoko koristio i bio komercijalno uspješan. Zvučni zapis nije bio na filmskoj vrpci, nego na gramofonskoj ploči koja se reproducirala sinkrono sa filmom. Ploće su bile prve koje su koristile format od 33 1/3 obrtaja u minuti. Mnogi rani zvučni filmovi su koristili ovaj sistem, od kojih je najpoznatiji *The Jazz Singer* iz 1927. godine. Do godine 1931. se sistem počeo napuštati zbog svoje glomaznosti i nepraktičnosti.

Kao zaštitni znak "Vitaphone" se koristio za animirane i kratke filmove koji su, međutim, koristili optički audio-zapis na filmskoj vrpci.

Izvori
------

Literatura
----------

* Barrios, Richard (1995), *A Song in the Dark*, Oxford University Press, ISBN 0-19-508811-5. Examination of early sound musicals, with extensive coverage of Vitaphone.
* Bradley, Edwin M. (2005), *The First Hollywood Sound Shorts, 1926–1931*, McFarland & Company. ISBN 0-7864-1030-2
* Crafton, Donald (1997), *The Talkies: American Cinema's Transition to Sound, 1926–1931*, Charles Scribner's Sons ISBN 0-684-19585-2
* Liebman, Roy (2003), *Vitaphone Films: A Catalogue of the Features and Shorts*, McFarland & Company. ISBN 0-7864-1279-8
* Warner-Sperling, Cass; Millner, Cork; Jack Warner (1999). *Hollywood Be Thy Name: The Warner Brothers Story*, University Press of Kentucky. ISBN 0-8131-0958-2

Vanjske veze
------------

* Blog describing the history of the Vitaphone Process in detail
* Vitaphone Project dedicated to the restoration of Vitaphone films
* List of Early Sound Films at Silent Era website
**Velika Morava** (srpski: *Велика Морава*) je rijeka u Srbiji duga 185 km 
desna pritoka Dunava.

Geografske karakteristike
-------------------------

Velika Morava nastaje spajanjem Zapadne i Južne Morave kod Stalaća, od tamo teče prema 
sjeveru do ušća u Dunav između Smedereva i Kostolca.

Negde na polovini svog toka rijeka formira Bagrdansku klisuru, dugu 14,5 km, široku svega 1,2 do 3 
km.

Velika Morava je zajedno sa Zapadnom Moravom (493 km) najduža srpska rijeka, jer zajedno formiraju riječni sistem 
dug 678 km.
Nekad je rijeka bila duža, ali je nakon regulacije njena korita i provedenih melioracionih radova danas znatno kraća.

Sliv Velike Morave velik je 6 126 km², a cjelokupnog moravskog sistema 37 444 km², što predstavlja 42,38% površine Srbije. 
On se zove Pomoravlje, i predstavlja najplodnije i najgušće naseljeno područje centralne Srbije. Pomoravlje je nastalo na mjestu nekadašnjeg zaljeva Panonskog mora koje je isteklo prije nekih 200.000 godina.

Najveće desne pritoke Velike Morave su: Jovanovačka reka, Crnica, Ravanica, Resava i Resavčina a lijeve; 
Lugomir, Belica, Osaonica, Lepenica, Rača i Jasenica.

Kako ima mali pad, na svom toku Velika Morava često meandrira i nakon poplave promjeni tok ostavljajući na mjestu starog korita jezera. 
Velika Morava je plovna svega 3 km od ušća, a nekad je bila plovna sve do Ćuprije.

Dolina Velike Morave bila je koljevka srpske feudalne države - Moravske Srbije.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  „*Velika Morava*" (srpski). Turistička organizacija Srbije. Arhivirano iz originala na datum 2016-03-22. Pristupljeno 02. 01. 2016.

Vanjske veze
------------

* *Слив реке Велика Морава* Републички хидрометеоролошки завод Србије (`sh`)
**Vojska** (od praslavenskog i staroslavenskog: *vojinъ*= ratnik), u širem smislu, ukupna vojna sila (oružane snage) neke države ili saveza država.

Taj se naziv u tom značenju koristio do 20. vijeka, sve dok su vojske bile pretežno sastavljene od pješadije, konjice, inžinjerije, artiljerije i ratne mornarice. Ali kako se odtad njena aktivnost proširila i na zračna prostranstva, danas se ukupnu vojnu silu češće koristi termin - oružane snage, dok se ime vojska u užem smislu češće koristi samo za kopnenu vojsku

U oružanim snagama manjih država koristi se kao sinonim - **armija** (od francuskog: *armée*, od latinskog: *armare*=naoružati).
To je velika organizirana snaga naoružana i istrenirana za rat, naročito na kopnu. 
Armija je vojna jedinica organizirana za samostalno kopneno ratovanje.

Armija je najčešće sastavljena od 3 -4 divizije (9 - 12 pukova) i ostalih manjih pomoćnih formacija bataljona, četa (artiljerije, saniteta, inžinjerije...)
Armijom mogu komandirati oficiri sa činom general-pukovnika i višim.

Historija
---------

Tokom historije mijenjao se karakter i organizacija vojske. Društveni i politički aspekti nacija u različitim periodima rezultirali su revizijom u sastavu vojski. 
Nova oružja utjecala su na prirodu ratovanja i organizaciju vojski. U raznim vremenima vojske su bile formirane od vojnika pješadinca, konjanika ili vojnika poslužioca artiljerijskih oruđa, sastavljene od profesionalaca ili amatera, od najamnika koji se bore za plaću ili za ono što opljačkaju, ili od patriota koji se bore za svoju naciju. 
Razmatranje razvoja vojski mora se promatrati u svjetlu vremena u kojem je konkretna vojska formirana i vojnih kampanja koje je vodila.

Naziv armija (*armata*, *armada*) upotrebljavao se isprva u ratnoj mornarici na prelazu iz srednjeg u novi vijek za veću flotu ratnih brodova, nakon tog se taj naziv prenio i na kopnenu vojsku. 
Armija kao najviša operativna jedinica kopnene vojske prvi put se spominje za Francuskih revolucionarnih ratova krajem 18. vijeka.
U Drugom svjetskom ratu armije su kao najviši operativni sastavi, djelovale samostalno na pojedinim frontovima ili kao grupe armija.

Vojskom ili **Armijom** se, barem u mirnodopskom stanju, ne smatraju milicija kao i druge paravojne formacije.

Izvori
------

1. ↑   „Vojska" (hrvatski). Jezikoslovac. Pristupljeno 8.4. 2022.
2. 1 2   „Vojska" (hrvatski). Hrvatska enciklopedija LZMK. Pristupljeno 8.4. 2022.
3. 1 2   „Armija" (hrvatski). Hrvatska enciklopedija LZMK. Pristupljeno 8.4. 2022.
4. 1 2   „Military unit armed forces" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 8.4. 2022.
5. 1 2   „Army military" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 8.4.2022.

Vanjske veze
------------

***Vojska*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Army military* (`en`)
* *Armija* (`sh`)
Pijaca Quichéa
Područje naseljavanja
**K'iche'**  (ili **Quiché** na španskom jeziku) predstavljaju ameroindijanski narod, odnosno dio šire etničke skupine Maja. Isti izraz se također koristi za njihov maternji jezik, odnosno njihovu državu iz prekolumbijskog perioda koja je bila dio drevne civilizacije Maja. El Quiché je također naziv za departman u modernoj Gvatemali. Rigoberta Menchú, aktivist za prava domorodačkog stanovništva koja je godine 1992. dobila Nobelovu nagradu za mir, možda je najpoznatija Quiche u historiji.

Narod Quiché
------------

Narod Quiché uglavnom živi u visoravnima Gvatemale. Većina njegovih pripadnika govori Quiché jezik, iako većina također imaju barem elementarno poznavanje španskog, osim u najzabačenijim selima. Departamen El Quiché u Gvatemali je prozvan po narodu Quiche. Departman je središte njihovog područja, iako su prošlosti bili daleko rašireniji po visoravnima Gvatemale.

Historija Quiché
----------------

U prekolumbijsko doba Quiché su imali jednu od najmoćnijih država u regiji. Graničili su se s Cakchiquelima. Quiché je pokorio konkvistador Pedro de Alvarado godine 1524. Njihov posljednji kralj, Tecún Umán, koji je poginuo boreći se protiv Alvarada, dan-danas se smatra narodnim herojem i mitskom figurom. Umán je poginuo boreći se protiv Alvaradove vojske u dolini Quetzaltenango, i zajedno s njim je poginulo 10.000 Quichéa. Nakon bitke su se Quiché predale i pozvale Alvarada u svoj glavni grad Gumarcaj, ali je Alvarado, bojeći se zasjede, dao grad spaliti. Ruševine grada se dan-danas mogu vidjeti nedaleko od Santa Cruz del Quichéa.

Quiche su napisali Popol Vuh, najopsežniji i najpotpuniji književni tekst iz prekolumbijskog perioda. On govori kako su svijet i ljude stvorili bogovi, priču o božanskoj braći te historiju Quichea od njihovog dolaska u današnju domovinu do španskog osvajanja.

***Quiché*** na Wikimedijinoj ostavi

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* LCCN: sh85109838
* BNF: cb119413838 (podaci)

 |
**Rosso** (arapski: روصو) je najveći grad na jugozapadu Mauritanije sa svojih 33,581 stanovnika.

Geografske karakteristike
-------------------------

Rosso leži duž obale rijeke Senegal na granici sa Senegalom udaljen od glavnog grada Nouakchotta 204 km prema jugu.

Rosso je iznikao kao trgovište na cesti od Nouakchotta (mauritanska prijestolnica) do Saint-Louisa u Senegalu. On je i danas centar poljoprivredno-stočarskog kraja u kom se uzgaja kukuruz, grah, proso, dinje, gumirabika i puno stoke.

Pored ceste Rosso je povezan sa svijetom i malim aerodromom (IATA: -, ICAO: GQNR).

Pobratimski gradovi
-------------------

* Francuska Moissy-Cramayel, Francuska

Izvori
------

1. 1 2 3  „*Mauritania*" (engleski). City population. Pristupljeno 15.11.2018.
2. ↑  „*Rosso*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 15.11.2018.
3. ↑  „*Rosso Airport*" (engleski). Great Circle Mapper. Pristupljeno 16. 11. 2018.

Vanjske veze
------------

***Rosso*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Rosso* (`en`)
|  |
| --- |
|  |

**Vojvodstvo Estonija** (danski: *Hertugdømmet Estland*, latinski: *Ducatus Estoniae*) ili **Danska Estonija** bio je je naziv za srednjovjekovno vojvodstvo, domenu danskog kralja, koja je egzistirala od 1219. do 1346.

Historija
---------

Nastalo je tokom Livonskog križarskog rata na teritorijima današnje sjeverne Estonije kao dio Terre Mariane.
Prostiralo na površini od 12 000 km². po današnjim okruzima Harju, Lääne-Viru, Ida-Viru i otoci Zapadnoestonskog arhipelaga.

I danskim trgovcima smetali su poganski Estonci, koji su napadali njihove brodove, pa su se i oni odazvali pozivu pape Inocenta III na Livonski križarski rat.

Danska križarska flota, predvođena lundskim nadbiskupom i papinskim nuncijem Andersom Sunesenom doplovila je 1206. do Otoka Saaremaa i zauzela ga. Danci su uspjeli sagraditi drvenu utvrdu, koju su napustili kad je došla zima, i povukli se u Rigu.

Danski kralj Valdemar II krenuo je na Estoniju s golemom flotom od 1500 vojnika i iskrcao se 1219. kod Tallinna.

Danci su pored Lyndanisea počeli graditi novu utvrdu *Danskeborgen* (iz nje je izrastao estonski glavni grad Tallinn). Estonci su se susreli sa Valdemarom II, predali se i pristali prijeći na kršćanstvo. 
Međutim to je bio samo trik, jer su tri dana kasnije uvečer su iznenada napali dansku vojsku sa pet različitih strana, ali su se Danci uspjeli othrvati. 
Nakon Bitke kod Lyndanisse 1219, Danci su podigli novu utvrdu, koju su 1220. i 1223. neuspješno opsjedali Estonci. U godinama koje su uslijedile, čitav sjeverni dio Estonije došao je pod dansku kontrolu, što je dovelo do formiranja Vojvodstva Estonije.

Livonsko bratstvo mača bilo je nakon poraza u Bitci kod Saule 1236. Ugovorom iz Stensbyja 1238. primorano vratiti sjevernu Estoniju Danskoj.

Početkom 14. vijeka prihodi danskih kraljeva, ugroženih od holsteinskih grofova toliko su opali da se kraljevina našla pred bankrotom.
Zbog tog je novi danski vladar Valdemar IV čim je postao kralj 1340. odmah upustio u konsolidiranje financija i 1346. prodao *Dansku Estoniju*, sa kojom je i onako imao problema zbog čestih ustanaka Teutonskom viteškom redu.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „The Story of Denmark and Estonia" (engleski). Dannebrog 800. Pristupljeno 29.11. 2021.
2. 1 2  „Eesti keskaeg (1227–1558)" (estonski). Eesti Entsüklopeedia. Pristupljeno 29.11. 2021.
3. ↑  „History of Estonia" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 29.11. 2021.

Vanjske veze
------------

* *History of Estonia* (`en`)