recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***Cycnorhamphus*** ("labuđi kljun") je rod pterodaktiloida iz skupine Ctenochasmatoidea koji su tokom kasne jura živjeli na području današnje Francuske i Njemačke. Vjerovatno je sinoniman s rodom ***Gallodactylus***.

Opis
----

Dijagram skeleta
Prije se pretpostavljalo da je *Cycnorhamphus* imao duge čeljusti sa zubima na samom vrhu, slično kao kod vrste *Pterodactylus antiquus*. Međutim, nedavni rad na primjerku nazvanom "Pelikan iz Paintena" pokazao je da je ta životinja posjedovala veoma neobičnu anatomiju čeljusti, sa klinastim zubima na vrhu čeljusti (tupljim i zdepastijim kod starijih jedinki); krivljenjem čeljusti iza tih zuba, čime su se formirali nagnuti lukovi dalje od površine griženja; otvorom uzrokovanim navedenim osobinama; te dvijema neistraženim strukturama od mekog tkiva na gornjoj čeljusti na dijelu gdje se taj otvor nalazi, a koje pokazuju tragove mineralizacije. Svrha tih prilagodbi je nepoznata, ali su one izraženije i razvijenije kod odraslih jedinki. Nagađalo se da je takva čeljust imala sličnu ulogu onoj kod roda iz roda *Anastomus*, tj. da su tom pterosauru omogućavale držanje beskičmenjaka poput školjki i njihovo drobljenje ili otvaranje.

Historija i klasifikacija
-------------------------

Seeleyev zastarjeli dijagram skeleta
Friedrich August Quenstedt je 1855. nazvao fosil iz jedne tithonijske ploče škriljca, pronađen blizu Nusplingena u Württembergu (holotip GPIT "Orig. Quenstedt 1855, Taf. 1"), *Pterodactylus suevicus*. Harry Govier Seeley ga je 1870. priključio novom rodu: *Cycnorhamphus*. Međutim, Felix Plieninger je 1907. odbacio tu podjelu, što također predstavlja mišljenje većine paleontologa. Jacques Fabre 1974. godine, kada je zaključio da nova vrsta, koju je on otkrio i imenovao, *Gallodactylus canjuersensis*, bila isti rod kao i *P. suevicus*, nije oživio rod *Cycnorhamphus*, već je prosudio da je potonji naziv bio nedostupan zbog grešaka u dijagnozi koje je napravio Seeley. *P. suevicus* je tako postao *Gallodactylus suevicus*. Međutim, Christopher Bennett je 1996. istakao da takve greške ne čine naziv nevažećim, pa stoga *Cycnorhamphus* ima prioritet, čineći *Gallodactylus canjuersensis* vrstom *C. canjuersensis*. Bennett je 2010. i 2012. objavio dodatna istraživanja tih fosila, zaključivši da se razlike među tim dvijema vrstama mogu objasniti starošću, spolom ili induvidualnim varijacijama, te je službeno sinonimizirao *C. canjuersensis* i *C. suevicus*.

Izvori
------

1. ↑  Unwin, David M. (2006). *The Pterosaurs: From Deep Time*. New York: Pi Press. str. 272. ISBN 0-13-146308-X.
2. ↑  Bennett (2013)
3. ↑  Frey and Tischlinger (2010)
4. ↑  Witton, Mark P. (2013), *Pterosaurs: Natural History, Evolution, Anatomy*
5. 1 2  Bennett, S. Christopher (1996). „On the taxonomic status of *Cycnorhamphus* and *Gallodactylus* (Pterosauria: Pterodactyloidea)". *Journal of Paleontology* **70** (2): 335–338.
6. ↑  DOI:10.1127/0077-7749/2012/0295  
This citation will be automatically completed in the next few minutes. You can jump the queue or expand by hand
Piridin, primer heterocikličnog jedinjenja
Ciklo-oktasumpor, primer homocikličnog jedinjenje
**Heterociklično jedinjenje** je ciklično jedinjenje čiji atomi prstena nisu svi od istog elementa. Suprotno od heterocikličnih jedinjenja su **homociklična jedinjenja**, čiji prsteni sadrži samo jedan element.

Mada heterociklična jedinjenja mogu da budu neorganska, većina sadrži bar jedan atom ugljenika, i jedan ili više atoma drugih elemenata u prstenu, kao što su sumpor, kiseonik ili azot. Pošto se u organskoj hemiji drugi atomi obično smatraju zamenama ugljenika, oni se nazivaju heteroatomima, u smislu da su 'različiti od ugljenika i vodonika'. IUPAC preporučuje Hantzsch-Vidmanovu nomenklaturu za imenovanje heterocikličnih jedinjenja.

**Heterociklična hemija** je grana hemije koja se bavi sintezom, osobinama, i primenom heterocikličnih jedinjenja.

Klasifikacija bazirana na elektronskoj strukturi
------------------------------------------------

Heterociklična jedinjenja se mogu podeliti na osnovu njihove elektronske strukture. Zasićena heterociklična jedinjenja se ponašaju slično acikličnim derivatima. Piperidin i tetrahidrofuran su konvencionalni amini i etri, sa modifikovanim steričkim profilima. Studije u heterocikličnoj hemiji se stoga fokusiraju prvenstveno na nezasićene derivate, i najveći deo rada i primene se bavi nenapregnutim 5- i 6-članim prstenima. To obuhvata piridin, tiofen, pirol, i furan. Druga velika klasa heterocikličnih jedinjenja su prsteni spojeni sa benzenom, koji su za piridin, tiofen, pirol, i furan hinolin, benzotiofen, indol, i benzofuran, respektivno. Spajanjem dva benzenova prstena nastaje treća velika klasa jedinjenja, respektivno akridin, dibenzotiofen, karbazol, i dibenzofuran. Nezasićeni prsteni se mogu klasifikovati na osnovu participacije heteroatoma u pi-sistemu.

Literatura
----------

1. ↑  Međunarodna unija za čistu i primenjenu hemiju. "Heterocyclic compounds". *Kompendijum Hemijske Terminologije* Internet edition.
2. ↑  Katritzky A.R. Pozharskii A.F. (2000). *Handbook of Heterocyclic Chemistry*. Academic Press. ISBN 0080429882.
3. ↑  Eicher, T.; Hauptmann, S. (2nd ed. 2003). *The Chemistry of Heterocycles: Structure, Reactions, Syntheses, and Applications*. Wiley-VCH. ISBN 3527307206.

Spoljašnje veze
---------------

* Hantzsch-Vidmanova nomenklatura,
* Heterociklični amini u sušenom mesu
* Lista poznatih i mogućih karcinogena Arhivirano 2003-12-13 na Wayback Machine-u

***Heterociklično jedinjenje*** na Wikimedijinoj ostavi
**Polubog** je natprirodno biće u grčkoj i rimskoj mitologiji. Termin je tokom vremena menjao svoje značenje, pa je mogao označavati božanski status koji je čovek stekao nakon smrti, ali i manje božanstvo te čoveka kome je jedan roditelj smrtnik, a drugi božanstvo.

Već u antičkoj Grčkoj i starom Rimu ovaj izraz nije imao stalno određenje. Upotrebljavao se retko i definisao se različito. Najstarija poznata upotreba ovog termina nalazi se kod arhajskih grčkih pesnika Homera i Hesioda. Obojica za pokojne heroje kažu da su bili "polubogovi" (starogrčki: , *hemitheoi*), ali ne u smislu da im je jedan roditelj bio smrtnik, a drugi božanstvo, nego je, prema Priceu, to značilo da su herojima smatrani oni koji su imali "snagu, moć, plemenito poreklo i ponašanje" i koji bi nakon smrti bili nazivani "polubogovima", što Price naziva procesom "heroizacije". I Pindar često upotrebljava termin "polubogovi" kao sinonim za "heroje".

Prema Kasiju Dionu, Julija Cezara senat je proglasio za poluboga nakon njegove pobede u bici kod Tapsa. Međutim, Dion je živeo oko tri stoleća nakon događaja koje opisuje i neki su naučnici doveli u sumnju tu njegovu tvrdnju.

Prvi rimski pisac koji je upotrebio ovaj termin možda je bio Ovidije, koji na nekoliko mesta o manjim božanstvima govori kao o "polubogovima" (latinski: ). Pesnik Lukan koristi isti izraz kad govori o tome kako je Pompej nakon smrti stekao božansku prirodu. U razdoblju pozne antike rimski pisac Marcijan Kapela dao je jednu hijerarhijsku klasifikaciju božanstava: olimpski bogovi, geniji ili demoni, polubogovi ili *semones* (koji nastanjuju gornju atmosferu), mani i duhovi heroja (koji nastanjuju donju atmosferu) te božanska bića na samoj Zemlji, kao što su fauni i satiri.
Za engleskog fudbalera, vidite članak Tom Ince.

**Thomas H. Ince** (6. novembar 1882 - 19. novembar 1924) bio je američki glumac, scenarist, filmski producent i režiser, poznat kao tvorac brojnih nijemih vesterna zbog kojih se često naziva "ocem" tog filmskog žanra, ali i po uvođenju brojnih inovativnih tehnika filmske produkcije te izgradnji modernog filmskog studija u Culver Cityju. Kao blizak suradnik D. W. Griffitha i Macka Sennetta je stekao reputaciju jednog od najvažnijih i najuticajnijih ličnosti u samim počecima Hollywooda. Kasnijim je generacijama, međutim, daleko poznatiji po misterioznim okolnostima vezanim uz njegovu smrt koja se službeno pripisuje srčanom udaru, ali koje špekulacije i urbane legende pripisuju metku koji je izdavač William Randolph Hearst u nastupu ljubomore zbog Marion Davies ispalio na Charlieja Chaplina.

Izvori
------

Literatura
----------

  

* Taves, Brian (2011). *Thomas Ince: Hollywood's Independent Pioneer*. Lexington, KY: University Press of Kentucky. ISBN 0-8131-3422-6.

Vanjske veze
------------

***Thomas H. Ince*** na Wikimedijinoj ostavi

* Thomas H. Ince na sajtu IMDb
* Ince Theater, Culver City,California
* Bellaonline.com article: The Strange Death of Thomas Ince
**Villacidro** (sardinski: *Bidda de Cidru* ili *Biddacidru*) je talijanski grad u Južnosardinskoj provinciji na Sardiniji. Grad je 2011. imao 14.281 stanovnika.

Geografija
----------

Villacidro leži na nadmorskoj visini od 267 m, na rubu velike ravnice Campidano i po krajnjim sjevernim obroncima masiva Linasa, u sredini Sardinije. Udaljen je 50 km sjeverozapadno od Cagliarija i oko 40 km istočno od Sredozemnog mora.

Historija
---------

Historija Villacidra kao grada počinje od 19. vijeka, dok je kroz srednji vijek bio selo. Od 1807. do 1821. bio je jedan od 15 administrativnih centara novoosnovanih prefektura. Do 2016. Villacidro je zajedno sa Sanlurijem bio glavni grad provincije Medio Campidano, a nakon ukidanja potonje Villacidro je uključen u novoosnovanu Južnosardinsku provinciju.

Znamenitosti
------------

Pored Villacidra se nalazi vodopad Sa Spendula kog rado obilaze turisti.

Privreda
--------

Villacidro je centar poljoprivrednog kraja poznat po voćarstvu, vinogradarstvu i proizvodnji stočne hrane. Grad ima i par tvornica koje proizvode tekstil, odjeću i kemijske proizvode.

Izvori
------

1. ↑  „*ITALY: Sardegna*" (engleski). Citypopulationde. Pristupljeno 26. 5. 2013.
2. 1 2  „*Villacidro*" (talijanski). Enciclopedia Italiana. Pristupljeno 28. 5. 2013.

Vanjske veze
------------

***Villacidro*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 126871685
* GND: 4799047-8

 |
***Homalocephale*** (od grč. ωμαλος, *homalos*, "jednak" i κεφαλή, *kephalē*, "glava") bio je rod dinosaura koji je pripadao porodici pahicefalosaurida i koji je nastanjivao današnju Mongoliju prije oko 80 miliona godina, tijekom kasne krede. Taj rod su 1974. opisale Osmólska i Maryañska. On sadrži samo jednu vrstu, *H. calathocercos*, mada bi ona mogla biti sinonim (i mladunac) roda *Prenocephale*. *Homalocephale* je bio dug oko 1,8 m i hranio se biljkama.

Opis
----

Za razliku od ostalih pahicefalosaurida koji su sasvim sigurno bili odrasle jedinke (ali slično rodovima *Dracorex* i *Goyocephale* koji su vjerojatno mladunci nekih drugih rodova), *Homalocephale* je imao ravan vrh glave u obliku klina. Ipak, većina te površine bila je prilično zadebljala.

Ova vrsta ističe se i po neobično širokoj karlici, što je navelo neke paleontologe na pomisao da su ženke rađale žive mlade. Drugi smatraju da je to bio vid zaštite unutrašnjih organa tijekom borbe. *Homalocephale* je također imao prilično duge noge, što znači da se brzo kretao.

Tipična vrsta, *H. calathocercos*, opisana je na osnovu nepotpune lubanje i dijelova postkranijalnog skeleta. Taj primjerak imao je velike otvore na vvrhu lubanje, izražen frontoparijetalni spoj, niske i duge infratemporalne otvore i velike, okrugle očne duplje. Čelo je bilo "grubo", sa nekoliko kvrga na lateralnim i posteriornim stranama *os squamosum*. Paleontolozi su zaključili da su ti ostaci pripadali odrasloj jedinki, unatoč činjenici da su šavovi vidljivi i da je lubanja ravna (što je osobina mladunaca mnogih vrsta pahicefalosaura). Jedno istraživanje Nicka Longricha i kolega iz 2010. godine pokazalo je da su vjerojatno svi pahicefalosauridi sa ravnom glavom jednostavno mladunci vrsta sa kupolom, što također podržava prijašnja analiza koju su 2009. proveli Horner i Goodwin. Longrich i kolege smatraju da je *Homalocephale* zapravo mladunac ili adolescentna forma roda *Prenocephale*.

Izvori
------

1. ↑  Holtz, Thomas R. Jr. (2008) *Dinosaurs: The Most Complete, Up-to-Date Encyclopedia for Dinosaur Lovers of All Ages* Supplementary Information
2. ↑  Maryańska, Teresa; Chapman, Ralph E.; and Weishampel, David B. (2004). „Pachycephalosauria". u: Weishampel, David B.; Dodson, Peter; and Osmólska, Halszka (eds.). *The Dinosauria* (2nd izd.). Berkeley: University of California Press. str. 464–477. ISBN 0-520-24209-2.
3. ↑  Carpenter, Kenneth (1997). „Agonistic behavior in pachycephalosaurs (Ornithischia:Dinosauria): a new look at head-butting behavior". *Contributions to Geology* **32** (1): 19–25.
4. ↑  Longrich, N.R. Sankey, J. and Tanke, D. (2010). "*Texacephale langstoni*, a new genus of pachycephalosaurid (Dinosauria: Ornithischia) from the upper Campanian Aguja Formation, southern Texas, USA." *Cretaceous Research*,. doi:10.1016/j.cretres. 2009-12-02

* *Fantastic Facts About Dinosaurs* (ISBN 0-7525-3166-2)

Vanjske poveznice
-----------------

* Arhivirano 2006-10-06 na Wayback Machine-u
*
**Kourou** je grad od 24,805 stanovnika na sjeveru Francuske Gvajane u Arondismanu Cayenne.

Geografske karakteristike
-------------------------

Kourou se prostire duž lijeve (zapadne) obale Istoimene rijeke, pored njena ušća u Atlanski ocean, udaljen 60 km sjeverozapadno od Cayenna sa kojim je povezan autoputom N° 1. 

Danas je poznat kao kozmodrom Gvajanskog svemirskog centra (francuski: *Centre Spatial Guyanais*-akronim CSG) i 
Evropske svemirske agencije.

Historija
---------

Lansirna rampa Ariane 5
Kourou je u 17. vijeku bio selo domorodačkih Kariba.
Oko 15,000 kolonista iz Francuske i Njemačke se 1660-ih naselilo se u tom selu, nadajući se da je El Dorado. Nakon dvije godine kolonija se raspala, jer su mnogi pomrli od boleština i gladi u tom močvarnom kraju, a preživjeli se vratili u Evropu

Jezuiti su 1714. osnovali misiju da evangeliziraju Indijance, ona je djelovala do 1762. kad je Louis XV raspustio Jezuite, tad su Indijanci otišli u Surinam.

Kourou je od 1854. bio kažnjenička kolonija u njoj je na Đavoljem otok kaznu služio Alfred Dreyfus.
Kolonija je 1947. zatvorena, zatvorske zgrade su srušene, jedini podsjetnik na taj period je Dreyfusov spomenik.

Francuska vlada je 1964. donijela odluku da u Kourou izgradi Svemirski centar koji je postao operativan 1968.
Kourou je izabran u konkurenciji 14 lokaliteta diljem svijeta, jer je pored ekvatora i nema ciklona i potresa.

U vrijeme kad je izabran bio je selo sa dvije ulice, okruženo močvarama. Izgradnja centra i priliv novca iz metropole pretvorili su ga u jedan od najuzornijih gradova u Francuskoj Gvajani. Močvare su isušene i zatrpane,- 1968. podignuta je bolnica, 1989. bazen i stadion, brojne škole, vrtići i aerodrom (ICAO: SOOK) .

Izgradnja centra privukla je brojne radnike iz Surinama, Brazila, Haitia, Perua, Kolumbije, Francuske i italije, pa je samo 18% stanovnika (1999) bilo iz Francuske Gvajane.

Iz lansirnih rampi Svemirskog centra ne lansiraju se samo rakete Ariene, već i ruske Sojuz.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Kourou in Cayenne*" (engleski). City population. Pristupljeno 20.12.2023.
2. 1 2 3 4 5 6  „*Kourou et son histoire*" (francuski). Ville de Kourou. Pristupljeno 21.12.2022.
3. 1 2  „*Kourou French Guiana*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 21.12.2022.

Vanjske veze
------------

***Kourou*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Ville de Kourou* (službene stranice) ()
**Tržište novca** *(engl. money market, njem. Geldmarkt)* nije konkretno mjesto, već uobičajeni apstraktni pojam za sveukupne kratkoročne novčane poslove, kojima financijske institucije (uglavnom banke) dolaze do dodatnih likvidnih sredstava, pozajmljuju svoje viškove rezervi ili trguju kratkoročnim vrijednosnim papirima.[*nedostaje referenca*]

Ovisno o visini ponude i potražnje i roku na koji se novac pozajmljuje (na jednu noć – overnight money, jedan dan – daily money, sedam dana, na jedan ili više mjeseci ili do opoziva – call money) formira se kamatnjak.

Pojam kamatnjak
---------------

Kamatnjak je cijena novca. Kamata je izvršena isplata za upotrebu novca. Kamatnjak je svota kamata plaćenih na jedinicu vremena. Ljudi plaćaju za mogućnost pozajmljivanja novca. Kamatnjak je trošak posuđivanja novca, uzimanja novca u zajam, mjeren dolarima na posuđeni dolar (dolar uzet u zajam godinu dana). Kamatnjaci se razlikuju po karakteristikama zajma - rok, dospijeće, rizik, likvidnost, adminstrativni troškovi.

Rastući trend kamatnjaka znak je oskudne likvidnosti, a trend padajućeg kamatnjaka viška ponude kratkoročnih novčanih sredstava nad potražnjom.

Sudionici tržište novca
-----------------------

Važni sudionici nacionalnog, a često i svjetskog tržišta novca jesu središnje banke, koje promjenom eskontnih i lombardnih stopa (po kojima odobravaju eskontne i druge oblike kredita poslovnim bankama) te operacijama na otvorenom tržištu bitno utječu na promjenu ponude, potražnje i kamatnjaka na tržištu novca.

Poveznice
---------

* Banka
* Tržište kapitala
* Kamata
* Tržište stranih valuta
* Algoritamsko trgovanje
* Visoko frekventna trgovina

Vanjske poveznice
-----------------

* Limun.hr Arhivirano 2008-01-26 na Wayback Machine-u - financijski portal
*Za ostala značenja, vidi Prokna (razvrstavanje).*
*Filomela i Prokna*, Elizabeth Jane Gardner
**Prokne** (grčki: Πρόκνη) je ličnost iz grčke mitologije. Bila je kćerka mitskog atinskog kralja Pandiona i supruga tračkog kralja Tereja. Kad im je njena lepa sestra Filomela došla u posetu, silovao ju je Terej, koji joj je zatim i odrezao jezik kako bi sprečio devojku da ikome ispriča šta se dogodilo. Stoga je ona izvezla tapiseriju na kojoj je jasno prikazala zločin, a zatim su se dve žene osvetile Tereju.

Prokna je ubila svog i Terejevog sina Itida (ili Itila), skuvala ga i poslužila ga svom mužu za obrok. Kad je završio s jelom, dve sestre su pred Tereja iznele glavu njegovog sina, i on je shvatio šta se dogodilo. Dograbio je sekiru i pojurio ih; kad im je bio za petama, njih dve su zatražile od bogova da ih pretvore u ptice kako bi pobegle od Terejevog besa i osvete. Bogovi su pretvorili Proknu u lastu, a Filomelu u slavuja. Rodovi lasta *Progne*, *Ptyonoprogne* i *Psalidoprocne* nazvani su po Prokni.
„Srpsko carstvo Simeona Nemanjića" preusmjerava ovdje. Za druge upotrebe, v. Carstvo carstvo (razvrstavanje).

**Carstvo Simeona Nemanjića** je bila država sa sedištem u gradu Trikala u Tesaliji, koja je nastala u vreme raspada Srpskog carstva Stefana Dušana i Stefana Uroša V.

Istorija
--------

Cara Dušana je na srpskom prestolu 1355. godine nasledio sin Uroš. U vreme Uroševe vladavine, Dušanov polubrat Simeon Nemanjić se proglašava za cara u Kosturu. Simeon Nemanjić je osvojio Epir i Tesaliju i obrazovao novu državu – posebno carstvo, kao i novu granu dinastije. 1359. godine, ova država je obuhvatala Tesaliju i Epir. Pre bitke na Marici (1371), obuhvatala je Tesaliju, Epir i Albaniju.

Simeonovo carstvo je nadživelo Uroševo, koje prestaje da postoji 1371. godine. Simeona je na prestolu, nakon smrti (1371) nasledio sin Jovan Uroš, koji je, nakon kratke vladavine, abdicirao i povukao se u monaški život. Njemu je, tokom vladavine, bilo potčinjeno nekoliko despotovina i nekoliko despota, ali mu se carevina potom raspala na mnoge manje državice. Iako je ova država nastala od teritorija koje su ranije bile u sastavu Srpskog carstva i imala vladara srpskog porekla, kao i srpsku aristokratiju, bila je locirana na pretežno grčkim etničkim teritorijama i imala je pretežno grčki karakter. Nakon završetka vladavine Jovana Uroša, u Tesaliji je uspostavljena Grčko-srpska kneževina, kojom su vladali Aleksije i Manojlo Filantropen, po narodnosti Grci.

Nazivi države
-------------

Za ovu državu se u literaturi upotrebljavaju različiti nazivi: Carstvo Simeona-Siniše, Carstvo Simeona Paleologa, Simeonovo carstvo, Sinišino carstvo, Država Simeona Uroša Paleologa, Sinišina država, itd.

Titule vladara
--------------

Simeon Nemanjić se proglasio za cara i samodršca i titulisao "carem Romeja (Grka) i Srbije", "carem Romeja i Srba" ili "carem Romeja i Srba i sve Albanije". Simeonov sin Jovan Uroš je takođe nosio titulu "cara Grka i Srba".

Vladari
-------

* Simeon Nemanjić (1359–1371), car
* Jovan Uroš (1371–1373), car

* Car Simeon Nemanjić na fresci u manastiru DečaniCar Simeon Nemanjić na fresci u manastiru Dečani
* Prepodobni Joasaf (car Jovan Uroš), desno na fresciPrepodobni Joasaf (car Jovan Uroš), desno na fresci

Spoljašnje veze
---------------

* Mapa
* Nemanjići u Grčkoj - TAMO DALEKO... U EPIRU Arhivirano 2011-10-06 na Wayback Machine-u
* Prepodobni Joasaf srpski Meteorita
* Dinastija Nemanjića
* Između istine i legende - Povest o dva brata Arhivirano 2013-06-27 na Archive.is-u
Čanadska županija u 14. veku
**Čanadska županija** (lat. *Comitatus Chanadiensis*, mađ. *Csanád vármegye*, nem. *Komitat Tschanad*) je bila županija, odnosno upravna jedinica srednjovekovne Kraljevine Ugarske (11-16. vek), kao i habzburške Kraljevine Ugarske (između 17. i 20. veka). Upravno sedište županije bio je grad Mako (danas u sastavu Mađarske).

Tokom istorije županija je menjala svoje granice. U srednjem veku je obuhvatala područja na obe strane reke Moriš, odnosno severno i južno Pomorišje sa severozapadnim delom današnjeg Banata. U sastavu županije tada su se nalazila današnja mesta Segedin, Mako, Kikinda, Novi Kneževac, Čanad, Nadlak, Veliki Semikluš, Perjamoš, itd. U 16. veku, ovaj prostor ulazi u sastav Osmanskog carstva, koje ovde formira Temišvarski pašaluk. 

Nakon uspostave habzburške uprave krajem 17. veka, županija je obnovljena ali sa umanjenim granicama, tako da je tada obuhvatala samo prostor severnog Pomorišja. Županija je kasnije proširena uključenjem delova razvojačene Pomoriške vojne granice. Nakon Prvog svetskog rata, područje tadašnje Čanadske županije je podeljeno između Mađarske i Rumunije. Od delova ove županije koji su pripali Mađarskoj uspostavljena je nova županija Čanad-Arad-Torontal. Celokupna istorijska teritorija koju je ova županija zahvatala u srednjem veku danas je podeljena između Mađarske, Rumunije i Srbije.

Vidi još
--------

* Čanad

Spoljašnje veze
---------------

* Istorijske upravne mape Ugarske od 1038. do 1920. godine Arhivirano 2012-11-29 na Wayback Machine-u
Kapetan Jorgać.
**Kapetan Jorgać** (grč. *Γιωργάκης Ολύμπιος*, rum. *Iordache Olimpiotul*, engl. , 1772–1821) je bio pripadnik heterije i jedna od najznačajnijih ličnosti grčke borbe za nezavisnost početkom 19. veka, posebno aktivan u podunavskim provincijama Osmanskog Carstva.

Biografija
----------

Kapetan Jorgać je rođen 1772. godine u selu Livadi u blizini grada Larisa u podnožju planine Olimp u Grčkoj, tada na teritoriji Osmanskog Carstva. Kada je imao oko 20 godina pridružio se učesnicima u borbama sa vojskom Ali-paše Janjinskog koja je vršila česte pohode na područje u kojem je tada živeo Jorgać. U 26. godini je postao komandant boraca za odbranu čitavog regiona planine Olimp. Zbog toga je bio prinuđen da 1798. godine pobegne iz tog područja u Srbiju gde se pridružio Karađorđevim ustanicima tokom Prvog srpskog ustanka. Zajedno sa svojim saborcima iz grčke heterije je učestvovao na ruskoj strani tokom Rusko-turskog rata (1806–1812). Zbog toga je bio unapređen u čin pukovnika a ruski car ga je uključio u sastav ruske delegacije na Bečkom kongresu.

Bio je drugi muž Čučuk Stane, udovice Hajduk Veljka, sa kojom je imao troje dece.

Postoje i stavovi da je, kao pripadnik heterije, jedan od organizatora povratka Karađorđa u Srbiju 1817. godine sa ciljem podizanja novog ustanka u Srbiji koji bi olakšao grčku borbu za nezavisnost.

Eksterni linkovi
----------------

* Biografija Kapetana Jorgaća na internet sajtu okruga Elasona
**Republika Srbija** je ime koje je imala Srbija od 1992. do 2006, u okviru Savezne Republike Jugoslavije do 2003, i onda do 2006. godine u SCG.

Donošenjem Ustava iz 1990. godine odlučio je da se ime Socijalistička Republika Srbija promeni u Republika Srbija, koja je zadržala to ime i posle 1992. godine.

Deo Srbije je takođe bila AP Vojvodina sa Novim Sadom kao glavnim gradom, i AP Kosovo i Metohija sa Prištinom kao glavnim gradom. Međutim, od 1999. posle rata na Kosovu i Rezolucije 1244 Saveta bezbednosti Ujedinjenih nacija AP KiM je međunarodni protektorat UNMIK-a u sastavu Republike Srbije.

Godine 2002. u saveznom parlamentu u Beogradu, postignut je sporazum o restrukturiranju Federacije i Jugoslavija je prestala da postoji. Time je Republika Srbija ušla u sastav SCG.

Godine 2006, nakon proglašenja nezavisnosti Crne Gore (koje je usledilo posle referenduma), SCG je raspuštena i nasleđe Republike Srbije je prikupljeno od strane srpske države. Republika Srbija je, po Ustavnoj povelji Državne zajednice Srbija i Crna Gora, država-kontinuiteta (ista država (samo sa drugim nazivom i teritorijom, ali sa istim pravima i obavezama)) sa Državnom zajednicom Srbija i Crna Gora.

Povezano
--------

* Republika Crna Gora (1992–2006)
* Srpsko-crnogorski unionizam

Galerija
--------

* 
* Okruzi Srbije, od 29. januara 1992.Okruzi Srbije, od 29. januara 1992.

Izvori
------

1. ↑  „Ustav Republike Srbije". 1990. Arhivirano iz originala na datum 8 September 2006. Pristupljeno 22 January 2023. »Član 8. U Republici Srbiji u službenoj je upotrebi srpskohrvatski jezik i ćiriličko pismo, a latiničko pismo je u službenoj upotrebi na način utvrđen zakonom. [...]«
**Kompsognatidi** (lat. Compsognathidae) su porodica malenih dinosaura mesoždera, obično konzervativnih u tjelesnom obliku, iz perioda jure i krede. 

Kompognatidi se nalaze na ili blizu granice pojave perja - poznati su otisci kože kod četiri roda: *Compsognathus*, *Sinosauropteryx*, *Sinocalliopteryx* i *Juravenator*. Dok *Juravenator*, *Sinosauropteryx* i *Sinocalliopteryx* pokazuju pokrivenost prostim, primitivnim perjem, *Juravenator* i *Compsognathus* pokazuju dokaze krljušti na repu i zadnjim nogama.

Pozicija kompsognatida unutar grupe celurosaura neizvjesna je; neki smatraju ovu porodicu bazalnom za većinu celurosaura, dok drugi na nju gledaju kao dio grupe Maniraptora.

Taksonomska problematika
------------------------

O.W.M. Rauhut je 2003. godine ponovo definirao porodicu Coeluridae da sadrži rodove *Coelurus* (kasna jura, Sjeverna Amerika), *Compsognathus* (kasna jura, Europa), *Sinosauropteryx* (rana kreda, Azija) i neimenovani oblik nalik *Compsognathusu* (rana kreda, Južna Amerika; poslije je svrstan u novi rod *Mirischia*). Međutim, ova taksonomija se većinom ne prihvaća. Sereno (2005.) ističe da Compsognathidae ima prioritet naziva, čak i ako rodovi poput *Coelurusa* ili *Ornitholestesa* pripadaju istoj porodici kao i *Compsognathus*.

Galerija
--------

* Sinocalliopteryx*Sinocalliopteryx*
* Sinosauropteryx*Sinosauropteryx*
* Juravenator*Juravenator*
* Huaxiagnathus*Huaxiagnathus*

Izvori
------

1. ↑  Holtz TR, Molnar RE, Currie PJ (2004). „Basal Tetanurae". u: Weishampel DB, Dodson P, Osmólska H. *The Dinosauria (2nd Edition)*. University of California Press. str. 105. ISBN 0-520-24209-2.
2. ↑  Gauthier JA. (1986) Saurischian monophyly and the origin of birds. pp. 1-55 *In* Padian, K. (ed.) The Origin of Birds and the Evolution of Flight. *Memoirs of the California Academy of Sciences* **8**.
3. ↑  Forster CA, Sampson SD, Chiappe LM & Krause DW (1998), The theropod ancestry of birds: new evidence from the Late Cretaceous of Madagascar. *Science* **279**: 1915-1919

***Kompsognatidi*** na Wikimedijinoj ostavi
**Vuk Hranić Kosača** (?-1359.) bio je srednjovjekovni sitni plemić, knez i rodonačelnik poznate porodice Kosača. Njegovi posjedi bili su s lijeve strane obale rijeke Drine, u okolini Goražda.

U historiografiji prvi ga je pomenuo Mavro Orbini pod imenom Vuk Hrana, spajajanjem očeva i sinova imena. U jednom lovu je smrtno ranio vlastelina Branka Rastislalića te se sklonio u Ugarsku, odakle se, kad se pomirio s rodbinom ubijenoga, vratio i stupio u dvorsku službu srpskog cara Stefana Dušana. Za zasluge u borbama protiv Vizantije od njega je dobio područje Rudina, gdje je knez bio njegov po imenu nepoznati otac. Ubio ga je 1359. jedan od Brankovih rođaka.

Oblast Nikole Altomanovića

Prelazak pod bosansku vlast
---------------------------

Smrću cara Dušana, Srbija je podijeljena između oblasnih gospodara. Zapadnim dijelom, od planine Rudnika, preko Užica i istočne Hercegovine do Jadranskog mora zagospodario je Nikola Altomanović iz vlastelinske porodice Vojinovića. Glavni suparnik u Srbiji bio mu je knez Lazar, koji je imao ambicija da preuzme vlast u Srbiji poslije Uroševe smrti. Lazar je okupio saveznike, Balšiće, bosanskog bana Tvrtka I i ugarskog kralja Ludovika I i tokom 1373. porazili su Nikolu Altomanovića, a zatim i međusobno podijelili njegovu oblast. Balšići su preuzeli Trebinje i okolinu, Tvrtko Podrinje, jedan dio Polimja, Polimlje i Gacko, a Ludovik I je od Kneza Lazara dobio 10.000 funti srebra i obećanje na vjernu službu.

Posjedi Vuka Hranića Kosače prešli su pod vrhovnu vlast bana Tvrtka. Njegovi sinovi, Vlatko i Hrana Vuković, veoma brzo su zadobili Tvrtkovo povjerenje, titule vojvode, a Vlatko je ubrzo postao i glavni vojskovođa u kraljevini Bosni. Od Sandalja pa nadalje Kosače su, poslije Kotromanića, postali najvažnija feudalna porodica u bosanskoj kraljevini.

Literatura
----------

* E. Lilek: Riznica porodice »Hranići« (nadimak Kosača). Glasnik Zemaljskog muzeja u BiH, 1(1889) 2, str. 1–25.
* Đuro Tošić - Srpski vojvoda Vlatko Vuković. Vaseljena (Srpsko Sarajevo), 7(2001) 11, str. 49–54. — Kosače – osnivači Hercegovine. Bileća—Gacko—Beograd 2002, 174–628. —

Izvori
------

1. ↑  „Gordana Tomović: Oblasni gospodari u 14. veku". *multisft.rs, Užice nekad i sad, 2009.*. Arhivirano iz originala na datum 2011-07-26. Pristupljeno 9. 11. 2023.
2. 1 2  „Svetozar Ćorović: Istorija srpskog naroda - Bosna kao stožer nove srpskohrvatske države". *INTERNET IZDANJE IZVRŠNI PRODUCENT I POKROVITELJ Tehnologije, izdavaštvo i agencija Janus Beograd, novembar 2001*. Pristupljeno 9. 2. 2023.
3. ↑  „Pejo Ćošković: Kosače". *Hrvatski biografski leksikon 2009.*. Pristupljeno 9. 11. 2023.
4. ↑  „Esad Kurtović: Veliki vojvoda bosanski Sandalj Hranić Kosača". *INSTITUT ZA ISTORIJU Sarajevo, 2009*. Pristupljeno 9. 11. 2023.
5. ↑  „Sima Ćirković: ISTORIJA SREDNJOVEKOVNE BOSANSKE DRŽAVE". *Beograd, 1964*. Pristupljeno 9. 2. 2023.
Bob Dylan and the Band 1974: Danko, Robertson, Dylan, Helm
**The Band** je bio kanadsko-američki roots rock bend koga su u originalnom sastavu činili Rick Danko (bas gitara, dupli bas, violina, trombon, vokali), Levon Helm (bubnjevi, mandolina, gitara, vokali), Garth Hudson (klavijature, saksofon, truba), Richard Manuel (klavir, bubnjevi, bariton saksofon, vokali) i Robbie Robertson (gitara, vokali). Članovi The Banda su se prvi put okupili kao The Hawks, prateći bend rockabilly pjevača Ronnie Hawkins, a koji je djelovao između 1958. i 1963.

Godine 1964. su se odvojili od Hawkinsa, te nastupali na turnejama izdavši singlove kao **Levon and the Hawks** i **Canadian Squires**. Sljedeće ih je godine Bob Dylan unajmio za svoju američku turneju 1965. i svjetsku turneju 1966. Nakon te turneje se grupa s Dylanom premjestila u Saugerties, gdje je 1967. napravilne neformalne snimke kasnije zvane *The Basement Tapes*, koje su 1968. postale temeljem njihovog debitantskog albuma *Music from Big Pink*. S obzirom da su se uvijek nazivali "bendom" (engleski: ) naziv "The Band" su prirodno preuzeli. Grupa je službeno počela nastupati kao The Band 1970. godine i izdala deset studijskih albuma. Dylan je nastavio surađivati s The Bandom tokom njihove karijere, uključujući zajedničku turneju 1974.

The Band se raspao 1976. godine, službeno okončavši svoju karijeru sa pažljivo pripremljenim koncertom uživo na kome su nastupale brojne slavne ličnosti iz svijeta muzike. Taj je događaj zabilježio Martin Scorsese u svom znamenitom dokumentarnom filmu *The Last Waltz* iz 1978. godine. The Band se ponovno okupio 1983. godine, ali bez gitarista Robbieja Robertsona, koji je u međuvremenu ostvario uspješnu karijeru solo izvođača i muzičkog producenta. Reformirani Band je nastupio i nakon samoubistva Richarda Manuela, pa sve do smrti Ricka Danka 1999. godine.

Vanjske veze
------------

***The Band*** na Wikimedijinoj ostavi

* A definitive The Band resource ("no longer active, but our massive archives will be kept on-line")
* The Band - A Musical History, official site from Capitol Records
* The Band - diskografija na Discogs ()
* The Band na All Music Guide
* The Band na sajtu IMDb
* The Band Arhivirano 2009-05-06 na Wayback Machine-u at *Rolling Stone* magazine
* The Band and I by Barney Hoskyns
Skladištenje municije bivše Jugoslovenske vojske
Posledice eksplozije u smederevskoj tvrđavi
Razoreno Smederevo nakon eksplozije
**Eksplozija municije u Smederevskoj tvrđavi** dogodila se 5. juna 1941. iz nerazjašnjenih razloga. Procene žrtava se kreću od nekoliko stotina do 2.500 osoba.

Posle kapitulacije Jugoslovenske kraljevske vojske (JKV) u Aprilskom ratu, Nemci su odredili Smederevo kao mesto na kom će se skladištiti zarobljena oprema, oružje, municija i benzin bivše JKV, odakle će se ona prebacivati u Nemačku, koja se spremala za napad na SSSR. Smederevo je bio povezan železnicom i nalazi se na Dunavu. Utovar zaplenjenog materijala vršili su zarobljenici pripadnici JKV.

Taj dan u Smederevu je bio pijačni dan i u grad su dolazili stanovnici okolnih naselja da trguju. Eksplozija se dogodila oko 14:10, baš u trenutku kada je pored tvrđave prolazi voz za Veliku Planu, koji je prevozio radnike kući. Među žrtvama bili su sin i snaha Milana Nedića. Za obnovu grada Komesarska vlada je postavila Dimitrija Ljotića, rodom iz Smedereva.

Uzrok eksplozije nije rasvetljen do danas. Prva verzije je da je do eksplozije došlo slučajno, a druga da je za nju odgovoran sovjetski agent Mustafa Golubić, koji je uhapšen dva dana kasnije. Neki smatraju drugu verziju malo verovatnom, jer se u to vreme SSSR trudio da bude u dobrim odnosima sa Nemačkom.

Povezano
--------

* Smederevska tvrđava

Spoljašnje veze
---------------

***Eksplozija u Smederevskoj tvrđavi 1941.*** na Wikimedijinoj ostavi

* Smederevo je Srpska Hirošima *www.sdcafe.rs* ()
toranj Mendoza
**Mendoza** je utvrđeni toranj koji se nalazi u naselju Mendozi u blizini Vitorije (Alava u Baskiji u Španjolskaoj). Izgrađen je u 13. stoljeću kao rezidencija obitelji Mendoza, ali bilo ga je nužno zatvoriti za posjetitelje jer ne udovoljava propisanim standardima sigurnosti.

Historija
---------

Iñigo López de Mendoza dao je izgraditi toranj Mendoza početkom trinaestog stoljeća. Pripomogao je u Bitci Las Navas de Tolosa godine 1212. te nakon što je pridonijeo razbijanju lanaca ograda koje su čuvale šator almohada Muhameda al-Nasira Miramamolina (1199-1213.), dodaje se u svoj grb skuta sa žicama.

Vojvode od Infantada (*Duques del Infantado*), potomci Iñiga Lópeza zadržali su toranj u svom posjedu sve do 1856. kada ga je kupio Bruno Martinez de Aragon y Fernandez de Gamboa.

Godine 1984. toranj je proglašen za kulturnim dobrom.
Dana 15. prosinca 2012. nakon pedeset godina zahtjeva upućivanih vijeću Alave, vraćen je svojim vlasnicima.

Izvori
------

1. ↑

Vanjske veze
------------

***Toranj Mendoza*** na Wikimedijinoj ostavi

* 
*
Karta gotske invazije 267—269.
**Bitka kod Niša** ili **Bitka kod Naisusa** se odigrala u septembru 268. godine između gotske vojske i Rimljana koje su predvodili tadašnji car Galijen i budući carevi Klaudije II i Aurelijan. Ovaj događaj ima važnu ulogu u istoriji krize tokom trećeg veka.

Rezultat je bila velika rimska pobeda koja je, u kombinaciji sa efikasnim gonjenjem okupatora nakon bitke i sa energičnim naporima imperatora Aurelijana, u velikoj meri otklonila pretnju germanskih plemena na Balkanu u sledećim dekadama.

### Predistorija

Tokom druge polovine 267. godine Goti su se u velikom broju naselili preko Dunava na rimsku teritoriju, zapretivši Panoniji. Neke gradove u ovoj provinciji su i opljačkali i raširio se strah da bi ista sudbina mogla zadesiti i Rim, ukoliko Goti krenu prema Italiji. Izgleda da su i drugi delovi Carstva stradali 267. od Gota. Postoji podatak da je tada i Atina bila napadnuta i opljačkana. U savezu sa Gotima bili su i Heruli. 

Galijen je u proleće 268. pobedio Gote, ali Rimljani nisu imali snage da konačno proteraju ove varvare sa svoje teritorije. Zato je Galijen u jesen iste godine krenuo u novu ekspediciju. 

Nije jasno da li je pre nego što je došlo do bitke kod Niša Galijen već umro, pa da je rimski car bio već tada Klaudije II, kasnije nazvan Gotski, u čast ove pobede. Koliko se može dokučiti Galijen je bio prisutan tokom bitke, ali izgleda da su Klaudije i Galijen najviše doprineli ovoj velikoj pobedi.

### Tok bitke

  

Galijen je predvodio predvodio vrlo pokretnu vojsku sastavljenu od Pretorijanske garde i veksilacija više legija. 

U početku, dalmatska rimska konjica je pobedila gotske konjanike. Goti, koji su imali brojčanu prednost, počeli su da primoravaju Rimljane na odstupanje. No, Rimljani nisu pokvarili svoj borbeni red, već su organizovali protivnapad, uz pomoć konjičkog odreda kojim je komandovao Aurelijan i koji je napao gotske redove otpozadi. Goti su bili primorani da se povuku u svoj logor, ali ga je rimska konjica napala i pregazila. Između 30 000 i 50 000 Gota bilo je ubijeno ili ranjeno, a više hiljada njih zarobljeno. Mnogi zarobljenici su se kasnije pridružili rimskoj vojsci. Galijen nije mogao da potpuno uništi Gote jer je morao natrag u Rimsko Carstvo, verovatno zbog pobune Aureola, jednog od pretendenata na presto iz tog vremena. Tako su neki Goti uspeli da pobegnu sa rimske teritorije.

### Posledice

Ovaj poraz, kao i onaj iz aprila iste godine, slomio je moć Gota. Neki od njih su ostali na rimskoj teritoriji, dok ih Aurelijan 271. godine odatle nije proterao preko Dunava. No, uprkos tome, oni više nisu predstavljali opasnost za Rim. Svoju moć Goti će obnoviti tek za sto godina. Jedan od prvih uslova da bi se prevazišla velika kriza III veka, pobeda nad varvarima bila je ostvarena.

Literatura
----------

* Nebojša Ozimić: Rečnik Gornje Mezije, Niš, 2001
Boršč poslužen sa pavlakom
**Boršč** (ukrajinski: борщ, ruski: ),O ovom zvuku poslušaj?/i je vrsta supe (juhe) iz ukrajinske kuhinje, koja se tradicionalno priprema od cvekle i kupusa, a rasprostranjena je u velikom dijelu istočne Evrope. Porijeklo riječi je vrlo vjerovatno od slavenske riječi *"baršč"* za biljku medvjeđa šapa (latinski: ), od koje su mladice i mladi cvat bili sastavni dio ove supe u srednjem vijeku.

Opis
----

Ukrajinske poštanske marke sa sastojcima za boršč
Osim u Ukrajini, boršč se na isti ili sličan način pripravlja i u Poljskoj, Rumuniji, Bjelorusiji, Rusiji, Latviji, Litvaniji, Moldaviji i u nekim djelovima Njemačke, gdje je donešen iz Istočne Pruske, te otuda i raznoliki nazivi: poljski: ; rumunski: ; bjeloruski: ; latvijski: ; litvanski:  i njemački: .
Kao kod mnogo istočnoevropskih variva i za boršč je karakteristično dugo kuhanje na laganoj temperaturi. Poslužiti se može sa slatkom ili kiselom pavlakom i dodatno začiniti sviježim začinskim travama, kao što su kopar ili sa listovima mladog bijelog luka ili peršuna. Kod ukrajinskog boršča često se poslužuje posoljeni kruh namočen u ulje sa bijelim lukom ili samo svježi kruh. Istočnopruski boršč se poslužuje sa pavlakom i goveđim mesom.

Varijante
---------

Ukrajinski boršč sa grahom
Zajednika osobina svih regionalnih varijanti je, da u svaki boršč ide i meso, ukiseljena ili svježa cvekla i kupus. Ukrajinski i ruski boršč sastoji se od svježe cvekle, luka, kupusa, mrkve, krompira, paradajza i goveđeg mesa. Optionalno se može dodati paprika i grah. Tradicionalni iskaz o boršču je da treba biti toliko povrća, da drvena kuhača prilikom kuhanja u posudi mora stajati u povrću. Poljski boršč se pripravlja od ukiseljene cvekle ili cveklinog soka, luka i mrkve. Supa se najčešče pripravlja kao bistra, a rjeđe kao kašasta. Kao prilog se dodaju tjestenina punjena gljivama, kupusom ili mesom (uszka), a poslužuje se sa krokietima ili kołaczykima. U Ščećinu se boršč moze dobiti kao napitak sa šćećinskim pašteticama. Istočnopruski boršč je više kašast dodavanjem brašna ili nekog drugog gustila. Takode postoje razne varijacije, sa ribom ili takozvani zeleni boršč sa velikom kiselicom (latinski: )

### Hladni boršč

Litvanski hladni boršč (latvijski: )
Hladni boršč ruski:  (iz ruskog jezika uobičajeni izraz za hladnu supu je ruski: , poljski: ; latvijski: ; litvanski: ) je takođe vrsta supe od cvekle, koja se obično priprema i jede ljeti. Ne sadrži ni meso ni kupus, a osnova supe je kefir ili kisela pavlaka. Supa se ne kuha, već hladno pripravlja, a cvekla se zasebno kuha. Postoje razne regionalne varijante.

Vanjski linkovi
---------------

* Lee, Alexander (August 2018). "From Russia with Borscht". *History Today*. 68 (8).
* Golawskaja, Weronika (16. 5. 2013). „Köstliches Russland: Borschtsch, die berühmte Rote-Beete-Suppe" (de). Russia beyond. Pristupljeno 15. 4. 2021. [*mrtav link*]
* „Čuveno varivo – Njegova visost boršč" (hr). Okusi - Taste the world. Pristupljeno 15. 4. 2021.

***Boršč*** na Wikimedijinoj ostavi
Essad Pasha Toptani
Nikola Pašić
**Niški sporazum** ili **Sporazum Toptani-Pašić** predstavlja tajni ugovor o savezništvu između Albanije i Kraljevine Srbije, potpisan od strane Esad-paše, albanskog političara, i Nikole Pašića, srpskog premijera, na dan 17. septembra 1914. godine u Nišu u Kraljevini Srbiji.

Nakon izbijanja Prvog svetskog rata, Esad-paša je morao da obavi razne diplomatske poslove. Jedan od tih poslova je bilo i unapređenje diplomatskih odnosa sa Srbijom. Pašiću je slao poruke u kojima je govorio da je od velike važnosti po njih da zaključe poseban sporazum pre svog odlaska za Albaniju.

Zato Esad-paša dolazi u Niš, u kome je predsedavala srpska vlada i narodna skupština, gde se sastaje sa srpskim premijerom Nikolom Pašićem. Njih dvojica na dan 17. septembra 1914. godine potpisuju tajni ugovor o savezništvu. 

Taj ugovor je obuhvatao 15 tačaka koje su predviđale zajedničko osnivanje vojnih i političkih institucija, ali najvažnije odredbe su se usređivale na vojni savez, izgradnju Jadranske pruge od Srbije do Drača, kao i garancije da će Srbija podržati Esad-pašu na izborima za vladara Albanije.

Esad-paša je bio za potvrđivanje sporazuma tek nakon što bude izabran za vladara Albanije, uz saglasnost narodne skupštine. To je ostavilo prostora za manevrisanje za preispitivanje pojedinačnih odredba.

Sporazum je ostavljao mogućnost da Srbija, na poziv Esad-paše, vojno interviše radi zaštite njegovog režima. Razgraničenje između dve države trebalo je da utvrdi posebna srpsko-albanska komisija. Srbija se obavezala da će finansirati Pašinu žandarmeriju i snabdevanje neophodnom vojnom opremom, plaćajući 50.000 dinara mesečno.

Izvori
------

* Dušan T. Bataković: *The Kosovo Chronicles*, PART TWO: THEOCRACY, NATIONALISM, IMPERIALISM, SERBIAN GOVERNMENT AND ESSAD PASHA TOPTANI (III)

Vidi još
--------

* Niška deklaracija
* Esad-paša Toptani
* Republika Centralna Albanija
*Za ostale upotrebe, v. Međurječje (razvrstavanje).*

  
Koordinate: 43° 39′ 02" SGŠ, 19° 05′ 19" IGD

**Međurječje** je naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Čajniče koja pripada entitetu Republika Srpska. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 313 stanovnika.

Geografija
----------

Međurječje je od Čajniča udaljeno oko 15 km.

Istorija
--------

U kasnom srednjem vijeku ovaj kraj je pripadao Gornjem Podrinju, koje je do 1377. godine bilo u granicama srpske drževe. Te godine ova oblast je pripala Bosni pri podjeli posjeda Nikole Altomanovića između bosanskog kralja Tvrtka I i srpskog kneza Lazara. Jačanjem vlasteoske porodice Kosača krajem 14. i u 15. vijeku ovaj kraj je pod vlašću Sandalja Hranića i hercega Stjepana Vukčića Kosače.

Srednjovjekovna istorija naselja u Međurječju vezana je za utvrđenje Samobor, udaljeno oko 4-5 km od Međurječja. Iz Međurječja na jugu do Samobora je vodio jedini dobar put kojim se mogla konjima prevesti roba i ljudi. Herceg Stjepan je izdao jednu povelju 1461 u obližnjem Međurječju. To je jedini pomen ovog naselja do definitivnog osmanskog osvajanja ovog područja u drugoj polovini 1466. godine

Iz tog vremena su i ostaci nekropole sa stećcima na lokalitetu Mramorje u naselju Hrid u Međurječju, proglašeni za nacionalni spomenik.  Nekropola je sva zarasla u travu i u šumu i cijelo mjesto odaje utisak zapuštenosti.

Stanovništvo
------------

|  |  |
| --- | --- |
| **Nacionalnost** | **1991.** |
| Srbi | 157 |
| Muslimani | 151 |
| Hrvati | 0 |
| Jugosloveni | 0 |
| ostali | 5 |
| Ukupno | 313 |

Privreda
--------

|  |
| --- |
|  |

Vanjske veze
------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Portal Bosna i Hercegovina***  |

Šablon:Čajniče
Poluotok Pakri (2023)
**Poluotok Pakri** (estonci: *Pakri poolsaar*) nekada znan kao **Leetse** nalazi se na sjevernoj obali Estonije između Baltičkog mora i Paldiskog zaljeva.

Geografske karakteristike
-------------------------

Poluotok ima površinu oko 40 km², dug je nekih 12 a širok do 5 km i visok 31 metra i završava rt *Pakerort*.

Sjeverozapadna, sjeverna i sjeveroistočna obala je strma sa klifovima visokim do 25 m, obrastao je livadama i bjelogoričnom šumom.

Na zapadnoj obali poluotoka leži grad Paldiski, a po unutrašnjosti objekti nekadašnjeg sovjetskog centra za obuku posada nuklearnih podmornica (1965.-68.).
Poluotok administrativno podpada pod grad Paldiski.

Historija
---------

Prvi pisani zapisi o naseljavanju poluotoka datiraju iz 1377. u srednjem vijeku postojala je luka. 
Šveđani su u 17. vijeku izgradili malu utvrdu **Rogerwiek** na zapadnoj obali, uz koju je izrastao današnji Paldiski. 
Sve do Velikog sjevernog rata poluotok su naseljavali uglavnom Šveđani.

Ruski car Petar Veliki započeo je izgradnju nasipa (lukobrana)
između poluotoka i otoka Väike-Pakri sa fortifikacijom 1718. Radovi su obustavljeni 1798. iz tih vremena ostao je svjetionik visok 6 metara, pored njega 1889. izgrađen je današnji svjetionik visok 52 m.

Prema sporazumu između tadašnje estonske vlade i SSSR-a iz 1940. poluotok je pretvoren u vojni poligon Crvene armije, zatvoren za civile, pa su malobrojni stanovnici evakuirani (neki od njih su se vratili za vrijeme njemačke okupacije). 
Poluotok je imao dvije sovjetske raketane baze i dvije podmorničke luke.

Posljednji ruski vojnici napustili su Estoniju 1994.

Danas se na poluotoku nalazi kordon kordon granične policije i radarska stanica i brojne vjetroturbine.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*Pakri poolsaar*" (estonski). Eesti Entsüklopeedia. Pristupljeno 6.10. 2021.

Vanjske veze
------------

***Pakri (poluotok)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Pakri poolsaar* ()