recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Tamirij** (starogrčki: ) bio je, u grčkoj mitologiji, slavni pevač iz Trakije, sin pesnika Filamona i nimfe Argiope.

Mitologija
----------

Tamirij je bio toliko drzak da se hvalio kako peva bolje i od samih Muza, a kad su ga ove pobedile u nadmetanju održanom u Doriju kraj Pila, kaznile su ga tako što su ga oslepile i oduzele mu glas.

Prema kasnijem predanju, Tamirij se s Muzama pre nadmetanja dogovorio da će mu one, u slučaju njegove pobede, podariti ljubav, odnosno da ga, u slučaju njegova poraza, mogu kazniti po svojoj volji. Kad su Muze pobedili i oslepile ga, Tamirij je razbio liru i bacio je u reku, koja se od tada naziva Balira (Βαλύρα, od βάλλειν = odbaciti i λύρα = lira). I nakon smrti Timarij u podzemnom svetu ispašta zbog svoje arogancije, a Polignot ga je na knidskoj riznici u Delfia naslikao kako duge kose i brade sedi pokunjeno, dok mu se pored nogu nalazi odbačena lira sa slomljenim vratom i pokidanim žicama.

Timarija je njegova majka Argiopa rodila i odgojila kad se već rastala od Filamona i preselila se Odrišanima u Trakiju. Kao Timarijev otac spominje se i Endimionov otac Etlije, a kao majka jedna od Muza ― Erato ili Melpomena.

Prema Diodoru Sicilijskom, Timarij je bio učenik čuvenog pevača Lina, koji je podučavao i Herakla i Orfeja. Osim talentom za muziku, bio je obdaren i velikom lepotom, a pričalo se da je bio zaljubljen u Hijakinta i da je bio prvi muškarac koji je voleo muškarce. Kasnije se pričalo da je Orfejeva majka Menipa bila Tamirijeva kći i da je slavni pevač Muzaj bio njegov sin.

Sofokle je napisao tragediju *Tamirij*, koja nije sačuvana, a u kojoj je sam pisac tumačio ulogu nesrećnog pevača. Priča o Tamirijevoj kazni u podzemnom svetu bila je obrađena u izgubljenom epu pod naslovom *Minijada*, koji se pripisivao Prodiku Fojekaninu.

Literatura
----------

* Schmitz, Leonhard (1867), „Thamyris",  Smith, William, *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology*, **1**, Boston, pp. 8
* Srejović, Dragoslav; Cermanović-Kuzmanović, Aleksandrina (1989). *Rečnik grčke i rimske mitologije*. Beograd: Srpska književna zadruga.

Vanjske veze
------------

* Myth Index - Thamyris Arhivirano 2014-10-16 na Wayback Machine-u
**Yoshiyuki Sadamoto** (貞本 義行, *Sadamoto Yoshiyuki*?, rođen 29.1. 1962.; Tokuyama (danas Shunan), Prefektura Yamaguchi) japanski je dizajner likova, crtač, ilustrator i manga umjetnik, kao i jedan od osnivača studija Gainax. Njegov prvi zadatak bio je dizajn likova za anime film *Royal Space Force: The Wings of Honnêamise*, koji je objavljen 1987. Radio je kao animator na serijama *Gunbuster* i *Nadia: The Secret of Blue Water*, te dizajnirao likove za anime seriju *Neon Genesis Evangelion*, te je i autor istoimene mange (koja je također njegova prva dugometražna manga). Ostali poznatiji animei na kojima je surađivao su *FLCL*, *.hack//Sign*, *Diebuster*, *The Girl Who Leapt Through Time*, *Summer Wars* i *Wolf Children*.

Eksterni linkovi
----------------

* Arhivirano 2009-11-04 na Wayback Machine-u An interview with Sadamoto Arhivirano 2015-07-06 na Archive.is-u, *Animerica*, Vol. 6
* Interview Arhivirano 2011-07-19 na Wayback Machine-u in *Der Mond*
* Interview in Anime News Network
**Царина** представља обавезу увозника-извозника да, у моменту када роба прелази националну границу, плати прописану суму новца у корист државе. Царина представља врсту посредног пореза који се наплаћује када роба прелази царинску линију. Циљ царине није да повећа државни приход, већ заштита домаће производње, нарочито оне која тек почиње да се развија.

Царине предствљају стабилан и дугорочан инструмент регулисања спољне трговине и заштите домаћег тржишта. У већини земаља царинска тарифа се прописује законом. Царинска тарифа не може да се мења од случаја до случаја и према тренутној потреби као други инструменти спољнотрговинске политике.

Врсте царине
------------

Основна подела царина, по критеријуму кретања робе у односу на национално тржиште, је на увозне, извозне и транзитне царине.

Подела царина према циљу примене је на заштитне, фискалне, прохибативне и реторзивне. Такође, царине могу бити аутономне и уговорне (конвенционалне).

Види још
--------

* Слободна зона
**Latinična verzija**

---

Јустинијан I
Царичин Град
**Царичин Град** (Justiniana Prima), се налази на 7 km од Лебана, a 30км од Лесковца, археолошки локалитет из VI века, једног од највећих и најзначајнијих византијских градова у унутрашњости Балкана. Подигао га је велики византијски Цар Јустинијан I (527-565) према многим изворима у знак захвалности крају у коме се родио.

Царичин Град лежи на благим падинама које се спуштају од планине Радан ка лесковачкој котлини. Само налазиште простире се на платоу од 42.000км2. Истраживање остатака града, започето је 1912. године и траје до данас уз одређене прекиде. Први истраживач града био је Владимир Петковић, открићем величине града, остацима мозаика, мноштвом архитектонске пластике, изнео је прве хипотезе да се ради о Јустинијани Прими. 

Град је био важан црквени, административни и војни центар, седиште новоосноване архиепископије *Justiniane Prime* која је имала јурисдикцију над северним Илириком чиме је право Солуна ограничено на јужне делове провинције. 

Био је окружен бедемима, а поред спољних утврђења откривени су и унутрашњи бедеми који град деле на три дела: Горњи, Средњи и Доњи. На најузвишенијем месту у граду саграђен је Акропољ - седиште црквене управе, окружен снажним бедемима, у средишњем делу истиче се централни кружни трг где се одвијао јавни живот града. 

Царичин Град
Градске улице су поплочане правоугаоним кречњачким плочама, уоквирене покривеним тремовима са стубовима на којима се ослањају лукови аркада. На Акропољу се налази комплекс епископске палате ( имала је подно грејање које се загревало топлим ваздухом - хипокауст ), велика катедрална црква са три апсиде, атријумом и крстионицом, који спада у ред најмонументалнијих споменика византијске архитектуре на балканском полуострву. У стамбеном делу града, близу трга - форума, откопана је тробродна базилика са криптом, пронађени су фрагменти подног мозаика и фресака. Југоисточно од форума била је трећа црква, крстообразна базилика са атријумом. У предграђу је откопана двојна базилика и јужно од ње пета базилика, тробродна са траксептом, нартексом и атријумом, изван градских зидина нађена је шеста црква, триконхос са отвореним нартексом и атријумом, све ове цркве подигнуте су у VI веку.

Споменици црквене и световне архитектуре по својој урбанистичкој поставци, по скупоценим мозаичким подовима и разноврсном декоративном пластиком у потпуности одговарају Прокопијевом опису *Justiniane Prime*.

Повезано
--------

* Прокопије из Цезареје
* Илирик

Извори
------

* Народни музеј, Лесковац Arhivirano 2008-12-09 na Wayback Machine-u
* www.diplomatie.gouv.fr Arhivirano 2012-09-02 na Wayback Machine-u

Спољашње везе
-------------

* www.archeographe.net/Caricin-Grad
* caricin-grad.tripod.com Arhivirano 2007-12-04 na Wayback Machine-u
* A JOURNEY THROUGH THE EARLY BYZANTINE PERIOD
* Slide show Arhivirano 2012-09-02 na Wayback Machine-u
**Spurije Karvilije Ruga** (*Spurius Carvilius Ruga*, oko 230. pne.) bio je oslobođenik koji je živio u Rimu, i kome se pripisuje izum slova G. Njegov izum je brzo prihvaćen u tadašnjoj Rimskoj Republici jer se slovo C dotada koristilo za glasove "k" i "g", što je izazivalo zbrku. Ruga je također prvi čovjek u pisanoj historiji koji je osnovao i vodio privatnu osnovnu školu.

Glavni izvor podataka o Ruginim inovacijama je Plutarh, a njih potvrđuje Quintus Terentius Scaurus u svom djelu *De Orthographia*. Slovo G je bilo u upotrebi i prije 230. pne.; Wilhelm Paul Corssen je u *Über Aussprache* spekulirao kako je Plutarh zapravo htio reći kako je Ruga u svojoj školi bio prvi koji je slovima C i G dao sadašnje foneme /k/ i /g/. G u latinskom pismu potiče od grčkog slova zeta, pa se često miješalo sa slovima C i Z. To je razlog zbog čega je slovo G u sredini umjesto na kraju latinskog alfabeta; nakon toga je G zamijenilo Z u starom latinskom alfabetu.

Ostale ličnosti s istim imenom
------------------------------

### Spurije Karvilije Maksim

**Spurije Karvilije Maksim** (Spurius Carvillius Maximus") je bio *novus homo* izabran za Rimski konzul|konzula godine 293. pne. koji je radi u uspjeha u treći samnitski rat|trećem samnitskom ratu nagrađen trijumfom. Osnovao je hram Fors Fortuna i posvetio kolosalni kip Jupitera Kapitolskog izrađen od zarobljenog samnitskog oklopa. (Pliije *N.H.* 34.43; Livije 10.43; *Fasti Capit*.). Prema Veleju Peturkulu (2.128), bio je cenzor, najvjerojatnije 289. pne. Godine 272. pne. po drugi put je izabran za konzula te je vodio pohod protiv pobunjenih Samnita (Front. *Aq*. 10.6).

### Spurius Carvilius Maximus Ruga

**Spurije Karvilije Maksim Ruga** (*Spurius Carvillius Maximus Ruga*), koji je vjerojatno bio sin gore navedenog Spurija, izabran je za konzula 234. pne. te je dobio trijumf zbog vojnih uspjeha na Korzici i Sardiniji. Godine 228. pne. je ponovno izabran za konzula, a godine 211. pne. za augura. Tradicija koju citira Valerije Maksim tvrdi kako je bio prvi Rimljanin koji se razvod|razveo od svoje supruge, a što ponavljaju i Dionizije iz Halikarnasa i Aulo Gelije. Prema Dioniziju, narod ga je zbog toga zamrzio. Moderni historičari u to sumnjaju, s obzirom da su odredbe o razvodu već postojale u Zakonu Dvanaest tablica koji datira iz 450. pne.

Po njemu je dobio ime rob, kasnije oslobođenik koji je izmislio slovo "G".

Izvori
------

* *Quaestiones Romanae* questions 54 and 59.
* Earliest Roman Divorces: Divergent Memories or Hidden Agendas? Arhivirano 2017-07-17 na Wayback Machine-u by Gary Martin
* The Origin of the Latin Letters G and Z by George Hempl
*Za ostale ličnosti s cognomenom "Albus" ili "Albinus", v. Albinus (cognomen).*
**Spurije Postumije Albin** (*Spurius Postumius Albinus*, kraj 2. vijeka pne.) bio je rimski političar patricijskog porijekla. Godine 110. pne. je za vrijeme Jugurtinog rata izabran za Rimski konzul|konzula i poslan u tadašnju Numidija|Numidiju da vodi rat protiv Jugurte. Antički izvori navode da je dobro pripremio vojsku, ali da je pri dolasku u samu Numidiju bio neobjašnjivo neaktivan. Albin je svoje postupke objašnjavao time da mu je Jugurta obećao da će se predati bez borbe, ali su s vremenom u samom Rimu počele kolati glasine da ga je Jugurta jednostavno potkupio. Kada je Albin napustio Afriku, ostaviuo je svog brata Aula Postumija Albina da vodi operacije protiv Jugurte. Kada mu je brat poražen, vratio se u Numidiju, ali se ispostavilo da je vojska u rasulu, te ju je morao predati novom komandantu - konzulu Kvintu Ceciliju Metelu Numidiku. Na osnovu zakona Lex Mamilia je osuđen zbog izdaje.

Pretpostavlja se da je bio sin Spurija Postumija Albina Magnusa.

V. također
----------

* Postumia (gens)
**Río Grande** je lučki grad na jugu Argentine u kom živi 66,475 stanovnika to je i istoimena općina od 70,042 stanovnika.

Río Grande je najveći grad u provinciji Ognjena Zemlja.

Geografske karakteristike
-------------------------

Río Grande leži na sjeveroistoku najvećeg otoka Ognjene zemlje - Isla Grande de Tierra del Fuego na ušću rijeke Río Grande u Atlanski ocean. Od svog administrativnog centra - Ushuaie je udaljen 220 km sjeveroistočno, a od glavnog grada Buenos Airesa 3000 km južno.

### Klima

Klima je oceanska, prohladna i vjetrovita.

Historija
---------

Prvi Evropljani koji su došli u taj kraj 1883. bili su tragači za zlatom.
Prvo stalno naselje osnovali su Salezijanci 1893. kao misiju *Nuestra Señora de la Candelaria* oko 8 km od ušća rijeke. 
Narednih godina osnovana je policijska stanica i brojni dućani za potrebe stočarskih farmi. 
Río Grande je službeno osnovan 11. jula 1921.

Privreda i transport
--------------------

Ekonomija grada bazira se na esploataciji nafte,lakoj industriji i stočarstvu.
Río Grande ima aerodrom (IATA: RGA, ICAO: SAWE), sa redovnim linijama za Buenos Aires.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  „*Argentina: Tierra del Fuego*" (engleski). City population. Pristupljeno 4.10. 2020.
2. 1 2 3  „*Argentina: Tierra del Fuego*" (engleski). City population. Pristupljeno 4.10. 2020.

Vanjske veze
------------

***Río Grande (Argentina)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Bienvenido a Río Grande* (službene stranice (`en`)
**Spurije Melije** (*Spurius Maelius*, ? - 439. pne.) bio je bogati rimski plebejac, koji je za vrijeme velike gladi u Rimu godine 440. pne. pokupovao velike količine pšenice kako bi je po niskoj cijeni prodao narodu. Zbog toga ga je Lucije (ili Gaj) Minucije, patricijski *praefectus annonae* (nadglednik tržnice), optužio da na taj način želi sebe učiniti popularnim kako bi se proglasio kraljem. Minucijeve optužbe su ozbiljno shvaćene te je Melije pozvan da na njih odgovara pred Cincinatom, uglednim vojskovođom koji je imenovan za diktatora kako bi suzbio pobunu plebejaca. Melije se, međutim, odbio odazvati pozivu. Zbog toga ga je ubio Gaj Servilije Ahala, a poslije toga je spaljena Melijeva kuća; njegove zalihe hrane su kasnije distribuirane među narodom.

Na mjestu spaljene Melijeve kuće se, u spomen cijelom događaju, nalazio otvoreni prostor zvan Aequimaelium. Vijekovima kasnije je Ciceron opravdavao Ahalin čin, ali isto utvrdio da je po tadašnjem rimskom pravu vansudsko pogubljenje Melija predstavljalo ubistvo.
**Sputnjik** 2 (ruski: Спутник-2, u znacenju "Satelit 2") bio je drugi satelit u zemljinoj orbiti, te prvi koji je ponio životinju - psa Lajku. Lansiran je 3. studenog 1957.

Sonda je građena u obliku stošca, visokog oko 4 m, s bazom promjera 2 m. Sadrzavala je nekoliko odjeljaka za radio odašiljace, sustav telemetrije, programsku jedinicu, sustav za kontrolu temperature i regeneraciju kabine, te znanstvene isntrumente. U odvojenoj kabini bio je pas Lajka.

Biološki podaci i tehnički podaci o letjelici transmitirani su uz pomoć telemetrijskog sustava **Tral D**, koji je slao podatke jednom u svakoj orbiti, u trajanju od po 15 minuta.

Od znanstvenih instrumenata, sonda je sadržavala 2 fotometra koji su mjerili sunčevo zračenje (ultraljubičasto i X-zrake) i kozmičke zrake. Na sondi nije bilo kamere.

Tehnički podaci
---------------

Sputnjik 2 je lansiran na raketi ICBM R-7 (sličnoj onoj na kojoj je lansiran Sputnjik 1), u orbitu 212 x 1660 km s periodom od 103.7 minuta.

Nakon ulaska u orbiti, vrh letjelice je uspješno odbačen, no jezgra bloka A se nije odvojila kako je bilo planirano. Ovo je onemogućilo termalnu komtrolu sustava, a kasnije otpadanje dijela toplinske izloacije podiglo je temperaturu na oko 40 °C. Vjeruje se da je zbog toga Lajka živjela samo nekoliko sati, umjesto predviđenih 10 dana.

Nakon 158 dana u orbiti, 14. travnja 1958. Sputnjik 2 je ušao u atmosferu

Lajka
-----

*Glavni članak: Lajka*
Psić Lajka, lansiran u Sputnjiku 2, bio je prvo živo biće koje je poslano u zemljinu orbitu.

Sputnjik 2 i Van Allenovi pojasevi
----------------------------------

Sputnjik 2 otkrio je zemljin vanjski pojas zračenja iznad sjevernog ledenog pojasa , no važnost otkrića nije odmah prepoznata. Australijski znanstvenik Harry Messel uhvatio je signale sa letjelice, no Sovjeti mu nisu htjeli poslati kod a Australci nisu htjeli poslati podatke s letjelice. Tijekom misije Sputnjik 3, suradnja je ostvarena, a rezultati su potvrdili otkrića Van Allenovih pojaseva, koje su Amerikanci već bili otkrili uz pomoć svojih satelita Explorer 1, 3 i 4.
Songish teritorij
**Songish** (Lku'ngEn, Lkungen, Lekwungen, Songhees).- Pleme američkih Indijanaca porodice Salishan naseljeno na južnom dijelu kanadskog otoka Vancouver i zapadnoj obali otoka San Juan u američkoj državi Washington. Songiše otkriva 1592. Grk Juan de Fuca (rođen kao Ioannis Phokas). Od nekadašnjeg broja od 2,700 duša (1700), najmanje ih je popisano 1906. svega 488. -Prema *Indian Life Online*-u 2005. ima ih 2,046, organiziranih u 7 bandi: Beecher Bay, Esquimalt, Pauquachin, Songhees, Sooke, Tsartlip i Tsawout u Britanskoj Kolumbiji.

Ime
---

Ime songish prilagođeni je oblik imena glavne bande koja se nazivala Stsanges ili Stsa'ñges, koja po jednom tum*ačenju znači "people gathered from* scattered places." Od plemena sa južnog dijela Puget Sounda Songiši su nazivani imenom Etzamish. Njihovo vlastito ime za same sebe je Lku'ngEn.

Bande
-----

Songishi su podijeljeni na 3 glavne grane: Saanich (Sanetch), Songish i Sooke, među kojima se Saanichi dalje granaju na bande Mayne Island, Panquechin ili Panquechin, Tsartlip (kod Swanton pogrešno upisano Tsartilp, Tsawout, Tsehump i Saturna Island. 

Songish vlastiti dijele se na 12 bandi: Chikauach i Chkungen, sa McNeill Baya na Vancouveru; Kekayeken između Esquimalta i Beecher Baya (otok Vancouver); Kltlasen (McNeill Bay), Ksapsem (u Esquimalt), Kukoak ( McNeill Bay), Kukulek (Cadboro Bay, otok Vancouver), Lelek (Cadboro Bay), Sichanetl (Oak Bay, Vancouver), Skingenes (Discovery Island pred obalom Vancouvera), Skuingkung (u Victoria), Stsanges (između Esquimalta i Beecher Bay).

Kultura
-------

Kultura Songiša tipična je sjeverozapadnoj obali; kanu-Indijanci i vješti drvorezbari koji žive u kućama od cedrovih dasaka. Svoje ogrtače pletu od pseče dlake i vune planinske koze. Poznaju i običaje potlatcha i deformaciju lubanje i razne običaje vezane uz uz vjerovanja, pubertet, ženidbu i posmrtne običaje, kao i razne tabue. Svoje mrtve sahranjuju u kanuima ili posebnim sanducima smještenim na tlu ili u krošnjama drveća, a tom prilikom žrtvuju se i robovi.
Songiši su organizirani po klanovima (12 prema Mooneyu), od kojih svaki ima svoj vlastiti ribarski i lovački teritorij. Poglavištvo je hereditarno, i računa se po muškoj liniji. Društvo je podijeljeno na 3 klase koje čine plemići, puk i robovi. Ribolov (losos) i sakupljanje bobica osnovni su temelj opstanka.

Songiši danas
-------------

Glavnina pravih Songiša naseljena je danas na rezervatu Songhees I.R. #1A (126 hektara), koji se prostire na jugu Vancouvera na Esquimalt Harboru, te na još dva rezervata. Plemena Sooke i Saanich žive na još nekoliko rezervata u susjednom području Vancouvera.

Izvori
------

1. ↑  Swanton: Songish

Vanjske poveznice
-----------------

* Songish Indians
* First Nations
**Republika Crna Gora** je bila federalna republika Savezne Republike Jugoslavije od 1992. do 2003, a potom Srbije i Crne Gore od 2003. do 2006. godine. Glavni grad je bio Podgorica kojoj je 1990. vraćeno staro ime jer se od 1945. do 1990. zvala Titograd.

Nakon kraja komunističke vladavine i raspada Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, zvanično raspuštena 27. aprila 1992, Republika Srbija i Socijalistička Republika Crna Gora, pod novim imenom Republika Crna Gora, dana 28. aprila 1992. su stvorile novu federaciju pod nazivom Savezna Republika Jugoslavija koja je 4. februara 2003. uz saglasnost oba doma jugoslovenskog parlamenta uzeo ime Državna zajednica Srbija i Crna Gora.

Republika Crna Gora, za razliku od Srbije, u kome je novac bio jugoslovenski dinar, imala je kao novac nemačku marku, a potom evro(od 2002).

Nakon referenduma o nezavisnosti Crne Gore, koji je održan 21. maja 2006, na kojem je glasalo 86,5% birača, od kojih je 55,5% podržalo *„Demokratski Blok-Milo Đukanović"*, uz procenat iznad praga od 55% dogovorene sa Evropskom unijom da bi referendum bio validan, apsolutni minimum glasova je premašen za 2300 glasova. Skupština Crne Gore je preduzela zakonske procedure da bi proglasila nezavisnost, proces koji je završen 3. juna 2006. godine sa proglašenjem nezavisnosti. Nakon 88 godina zajedničke državne zajednice se završila unija Srbijanaca i Crnogoraca.
Šablon:Istorije

Vidi još
--------

* Republika Srbija (1992–2006)
* Srpsko-crnogorski unionizam

*
**Stambeno-poslovna zgrada u ulici Mula Mustafe Bašeskije broj 5**, nekadašnja upravna zgrada Trgovačko-transportnog akcionarskog društva, nalazi se u opštini Centar u Sarajevu, Bosna i Hercegovina. Proglašena je za nacionalni spomenik BiH. Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Martin Cherry, Amra Hadžimuhamedović, Dubravko Lovrenović, Ljiljana Ševo (predsjedavajuća).

Historija
---------

Zgradu je projektovao 1900. god. Josip Vancaš. Izgrađena je tokom prve decenije XX vijeka, u završnoj fazi austrougarskog perioda. Predstavlja jedno od najranijih secesijskih ostvarenja u Sarajevu i Bosni i Hercegovini.. 

Građena u vrijeme važenja novog Građevinskog reda za „Zemaljski glavni grad Sarajevo" iz 1893. godine po kojem se vodilo računa o budućem izgledu grada. U pogledu građenja i primjene građevinskog materijala standardi su bili bliski tadašnjim evropskim standardima..

Do Drugog svjetskog rata dva puta je mijenjala vlasnika, a 1949. god je nacionalizovana i postaje društvena svojina.

Opis
----

Tlocrtna osnova zgrade je pravougaona osnova dimenzija 18,00 m x 13,00 m, a spratnost iznosi Sut+P+2+Potkrovlje..

Južna fasada nosi dekorativni program izveden u maniru secesije. Fasada je simetrična – horizontalno podijeljena u dva nivoa – prizemni, lišen svake dekoracije i spratni koji je dekoriran. Prizemlje je uvučeno u odnosu na viši nivo zgrade. Na serklažu iznad izloga, nazire se natpis na njemačkome jeziku "LAGERHUIS".

U donjoj zoni fasadnoga platna ukrašeni su parapeti ispod prozorskih otvora i istaka (vertikalni pojas) koje odvajaju središnju plohu. Dekoracija sedam parapeta podrazumijeva ponavljanje istovjetnog floralnog motiva – struka grana sa jabučastim plodovima usmjerena prema tlu. Ornamentalna kompozicija koja se ponavlja dva puta i ukrašava dno istaka čine dva zasebna motiva – lira ukrašena floralnim prepletom i raskošna girlanda iznad. Dva motiva su povezana pozadinom koja podrazumijeva profilirane vertikalno postavljene linije. U gornjoj zoni dekoracija je nešto razvijenija. Istovjetni, dominantno floralni ornament - spojene girlande koje nose krug - ukrašava završetke prozorskih otvora (sa uvučenih fasadnih ploha). Polja između prozora su ukrašena sa dvije krilate zmije, spiralno prepletene oko štapa. Dominantni motiv dekorativnog programa su tri ljudske glave postavljene iznad prozora središnjeg fasadnog platna. Glave predstavljaju neko mitsko biće, a s obzirom na naglašenost krila moguće je pretpostaviti da je u pitanju Hermes.

Literatura
----------

* Alija Bejtić -Ulice i trgovi Sarajeva. Sarajevo: Muzej grada Sarajeva 1973. Godine
* Krzović, Ibrahim (2004). *Arhitektura secesije u Bosni i Hercegovini*. Kulturno naslijeđe, Sarajevo.
* Nedžad Kurto - Sarajevo 1492-1992, Oko, Sarajevo.
* B. Zlatar, M. Ganibegović, Š. Gavraović, V. Žujo. Sarajevo, ulice, trgovi, mostovi, parkovi i spomenici – općina Centar. Sarajevo: "Mediapress", 2007.
* Jela Božić - Arhitekt Josip pl. Vancaš, Značaj i doprinos arhitekturi Sarajeva u periodu austrougarske uprave, doktorska disertacija, Sarajevo, 1989.

Vanjski linkovi
---------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Portal Bosna i Hercegovina***  |
Sundski otoci
**Sundski otoci** (često i Sundski arhipelag) su grupa otoka koja se prostire na ogromnoj površini Jugoistočne Azije i Malajskog poluotoka. Grupa ima tri vrlo velika i više hiljada manjih i vrlo malenih otoka. Pretežni dio politički pripada Indoneziji. Sjeverni dio Bornea odnosno Kalimantana većim dijelom je dio Malezije, dok je na manjem dijelu država Brunej. Na istočnoj polovini Timora nalazi se od 2002. nova, nezavisna država Istočni Timor.

U geografiji se za ove otoke često koristi i naziv Malajski arhipelag. To je u vrijeme ledenog doba, kad je morska razina bila niža oko 100 metara od današnje, bio dijelom neprekinuti planinski lanac i kopneni most do Azije. U smjeru od istoka prema zapadu arhipelag je podijeljen na dva vrlo različita dijela.

Velike Sundske otoke čine Sumatra na zapadu, nasuprot Malajskog poluotoka, zatim Java, glavni Indonezijski otok i divovski Borneo, treći otok po veličini na zemlji.

Mali Sundski otoci se nadovezuju dalje prema zapadu od Jave, a čine ih Bali, Lombok, Sumbawa, Flores i drugi sve do Timora i otočnog niza koji se pruža sve do obale Nove Gvineje, kao i sjeverno od njih raštrkana grupa Molučkih otoka.

Svi veliki kao i većina malih sundskih otoka okruženi su vijencem malenih otoka i otočića. 

Između otoka su prstenasto oko Bornea i Sujawesija široka mora čija dubina seže do 600 m:

* Južno kinesko i Javansko more, sjeverozapadno i južno od Bornea;
* Celebesko, Floresko, Bandsko i Molučko more
* dalje prema jugoistoku su Timorsko more (prema Australiji), te Arafursko i Ceresko more zapadno od Nove Gvineje.

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 246134872
* GND: 4118904-8
* NKC: ge320712

 |
**Reproduktivni umetnik** (engl. ) je vrlo talentovan, muzikalan, stručan i obučen muzičar (solista-instrumentalista, pevač, dirigent) koji javno *izvodi*, *interpretira* (reprodukuje) napisano muzičko delo u koncertnim ili operskim dvoranama, pozorištima, domovima kulture i putem medija.

Pored ličnih shvatanja kompozicije koju svira i ličnog doživljaja, on u svojoj interpretaciji mora da ispoštuje stilske karakteristike dela, kompozitorove zamisli i zahteve koji pišu u notnom tekstu: tempo, agogika, dinamika, artikulacija, fraziranje, oznake za interpretaciju, metronomske oznake itd. Reproduktivni umetnik to sve uspeva jer dobro poznaje teoriju muzike, harmoniju, muzičke oblike i muzičke stilove.

* Reproduktivni umetnici su malobrojni i često vrlo angažovani zahvaljujući svom umeću.
* Umetnici instrumentalisti nazivaju se prema instrumentima koje sviraju: umetnik koji svira violinu, zove se *violinista*, umetnik koji svira violončelo, zove se *violončelista*, umetnik koji svira klarinet, zove se *klarinetista*, ako svira klavir, *klavirista* i td.).
* Umetnici pevači dobijaju naziv prema polu i rasponu glasa. Za ženske osobe to su sopran, meco-sopran i alt, a za muške kontratenor, tenor, bariton i bas.
* Reproduktivni umetnik može da svira *sam*, onda je solista ili uz pratnju nekog muzičkog instrumenta ili orkestra ili peva sam, ispred hora ili uz pratnju nekog muzičkog instrumenta ili orkestra, može da svira *sa nekim* (recimo u duetu, triju, kvartetu).

Školska sprema
--------------

Reproduktivni umetnik je završio osnovnu muzičku školu u kojoj je morao da izabere odsek (instrument) koji će učiti: klavirski, gudački (violina, viola, violončelo, kontrabas), duvački (flauta, klarinet, oboa, truba, trombon, horna, fagot), odsek za harmoniku, harfu, gitaru, udaraljke, džez muziku, ranu muziku, pevanje (solo).

Dalje muzičko obrazovanje za zvanje **muzički izvođač** stiče se u srednjoj muzičkoj školi, a potom na muzičkoj akademiji - fakultetu.

Reproduktivni umetnik može biti stalno zaposlen ili slobodni umetnik. Mnogi reproduktivni umetnici rade i kao predavači u muzičkim školama, fakultetima (muzičkim akademijama).

Neke osobine reproduktivnog umetnika
------------------------------------

* visok profesionalni nivo i velika potreba da sebe (svoje misli i osećanja) izrazi,
* kvalitet (vlada zanatom: vrhunska tehnika, lep ton i čista intonacija; izrazita muzikalnost),
* originalnost ideja (one su jednostavne, logične, prirodne, nadahnute, bogate; ima svoj "lični pečat" koji je vrlo prepoznatljiv).

Povezano
--------

* Reproduktivna umetnost
**Sundsvall** čita se **Sundsval**, je grad na sjeveroistoku Švedske od 50,712 stanovnika u užem centru, 
dok kao općina ima 95,732 stanovnika.

Geografske karakteristike
-------------------------

Sundsvall leži u Grofoviji Västernorrland na ušću rijeke Selångersån u
Botnijski zaljev.

Historija
---------

Sundsvall je povelju o statusu grada dobio - 1624. od kralja Gustava II Adolfa.
Grad su spalili Rusi - 1721. za Velikog sjevernog rata, a nakon tog je pretrpio još dva katastrofalna požara
1803. i 1888. tako da njegov historijski centar, datira uglavnom sa kraja 19. vijeka. Većina zgrada podignuta je 
od cigle i kamena.

Kako leži između Ljungana i Indalsälvena, dviju rijeka koje su nekada bile poznate 
po splavarenju drvenih trupaca do obale i Sundsvall se je razvio na drvnoj industriji.

Tako da je danas jedan od najvećih industrijskih centara za proizvodnju celuloze i papira u 
Sjevernoj Evropi.

Grad ima i veliku aluminijsku topionicu i metalurške tvornice.

Obrazovanje
-----------

U gradu djeluje Univerzitet središnje Švedske.

Gradovi prijatelji
------------------

* Finska, Pori
* Norveška, Porsgrunn
* Danska, Sønderborg
* Rusija, Volhov
* Poljska, Konin

Izvor
-----

1. 1 2 3 4 5 6 7  „Sweden: Västernorrland" (engleski). City population. Pristupljeno 03. 05. 2015.
2. 1 2 3 4 5 6  „*Sundsvall*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 03. 05. 2015.

Vanjske veze
------------

***Sundsvall*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada (`sv`)
* *Sundsvall* na portalu Encyclopædia Britannica (`en`)
**Soho** je ime londonskog kvarta u Boroughu City of Westminster. Omeđen je ulicama Regent, Oxford, Shaftesbury i Charing Cross.

Historija
---------

Taj kraj nekad je bio omiljeno lovište vlastele, čiji je uzvik So-ho, kad su lovili zečeve dao kvartu ime. Nakon velikog požara 1666. uslijedio je val doseljavanja brojnih imigranata, koji je potrajao gotovo sto godina. Talijani i Kinezi toliko su se udomaćili da dijelovi u kojima žive liče na krajeve od kud su došli, a i Francuzi su stvorili svoj mali Pariz. Nakon njih uslijedio je val doseljavanja pisaca i umjetnika, koje je Soho privukao svojom boemskom atmosferom.

Od sredine 17. vijeka počelo se otvarati dosta teatara i koncertnih dvorana, a oni su privukli pubove, klubovima i prostitutke. Do 1960-ih Soho je došao na glas paklene rupe, pa su se sami stanovnici udružili kako bi ga doveli u red. Parlament Ujedinjenog Kraljevstva donio je zakon kojim se ograničava otvaranje sex shopova, i svih poslova vezanih uz seks, pa je broj takvih firmi smanjio za šest puta. Soho i pored toga ima kozmopolitski šarm, ali se danas u njemu može piti cijelu noć, a da se ne dobije batina.

Soho je poznat po ulicama koje su stekle svjetsku slavu: Carnaby je postao sinonim za plešuće šezdesete, a Old Compton kao okupljališe gejeva. Ulica Waldour je srce i duša britanske filmske industrije, a područje oko Trga Leicester ispunjeno je kinima, pubovi, klubovima, barovima i restoranima pa se tu može provesti noć sve dok sunce ne izađe. Soho je poznat i po muzičkim klubovima, tu se nalazi Ronnie Scott, najpoznatiji jazz klub u zemlji, a poznat je i po rock sastavima koji su svirali po njemu – Rolling Stonesi i Jimi Hendrix počeli su svoje karijere u klubu Marquee u ulici Wardour ulici (danas je zatvoren).

Punih četrdeset godina tokom 19. vijeka, kolera je najveći ubojica Londona. Na vrhuncu epidemije u ljeto 1854. pet stotina ljudi umrlo je u razmaku od samo deset dana.

Doktor Jon Snow koji je suzbio tu epidemiju, uočio je da je leglo zaraze tadašnja ulica Broadwick (današnji Broad Street) u Sohou, izolirao je oboljele i tako sprijčio njeno dalnje širenje.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Soho*" (engleski). London Drum. Pristupljeno 7. 2. 2017.

Vanjske veze
------------

***Soho*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Soho* (`en`)
* *The Soho Society* (`en`)
**Sunger** je naselje u Hrvatskoj u općini Mrkoplju. Nalazi se u Primorsko-goranskoj županiji.

Zemljopis
---------

U neposrednoj blizini Sungera na ulazu u mjesto od strane Delnica i Lokava prostire se prekrasna crnogorična šuma Sungerski lug koja je do 1947. bila Zemljišna zajednica. U sklopu katastarske općine Sunger nalazi se planinski vrh Burni Bitoraj koji sa svojih 1385 m/nm predstavlja početak planinskog lanca poznat kao Velika Kapela. Najljepši dio Burnog Bitoraja nalazi se na sungerskoj strani posebice je to vidljivo između Sungera i Mrkoplja gdje se pruža pogled na cijelu planinu koja ovaj dio Gorskog kotara štiti od mediteranske klime. Sjeverozapadno su park-šuma Golubinjak, rezervat šumske vegetacije i Lokve, zapadno su Brestova Draga, Slavica i Belo Selo, jugozapadno su Vrata, istočno je Mrkopalj.

Stanovništvo
------------

Sunger je malo goransko mjesto koje ima 326 stanovnika, 162 muškarca i 164 žene, prema popisu iz 2011. godine.

Izvori
------

1. ↑  dzs.hr, "1. STANOVNIŠTVO PREMA STAROSTI I SPOLU PO NASELJIMA, POPIS 2011.", pristupljeno 4. prosinca 2015.

Vanjske poveznice
-----------------

| * p
* r
* u
Naselja u sastavu Općine Mrkopalj |
| --- |
| Begovo Razdolje • Brestova Draga • Mrkopalj • Sunger • Tuk Mrkopaljski • Tuk Vojni |
**Stambeno pravo** (fr. *Droit Au Logement*, skraćeno **DAL**) je udruženje nastalo 1990. u Parizu i cilj im je ostvarivanje prava na krov nad glavom za najugroženije delove stanovništva (loše skućenih i beskućnika) i pronalaženje prikladnog smeštaja za njih. 

U maju 1990. je 48 domaćinstava, pretežno porodica sa decom, izbačeno iz dve skvotirane zgrade u 20. distriktu Pariza. Uz podršku lokalnih aktivista, familije su organizovale kampovanje koje je trajalo četiri meseca. Zahvaljujući mobilizaciji mnogih udruženja, sindikata i nekih levičarskih partija, izborili su se za smeštaj svih porodica. Tako je udruženje nastalo. 

Od tada je udruženje više puta uspevalo kampanjama, pritiscima, bespravnim useljenjima, kampovanjem na ulici i demonstracijama, da "natera" vlast da pruži smeštaj hiljadama ljudi, emigrantima, francuskim familijama, beskućnicima, itd. 

Neke akcije, poput zauzimanja ulice u pariskom distriktu Sen Žermen 1994. godine, su bile dosta spektakultarne i dobro propraćene od strane medija. 

Stambeno pravo je pravni koncept prema kome svaka osoba ima pravo na pristojan smeštaj. U Francuskoj je ovo pravo garantovano zakonom iz maja 1990.

Spoljašnje veze
---------------

* Droit Au Logement Arhivirano 2006-10-24 na Wayback Machine-u

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 168352455
* LCCN: n2007011976
* ISNI: 0000 0001 2203 260X

 |
**Bijeli kitovi** (*Monodontidae*) su porodica iz reda kitova zubana. To su životinje duge oko 6 m i žive u sjevernim (prije svega arktičkim) morima. Tijelo im je tupo zaobljeno s ispupčenim čelom, prsne peraje su im relativno male i zaobljene a leđnu peraju uopće nemaju. Hrane se uglavnom na dnu. 

Srodnost bijelih kitova se ponekad osporava radi razlika u građi lubanje (prije svega zbog različite građe bubnjića). Druga morfološka i imunobiološka istraživanja su ipak potvrdila njihovu blisku srodnost. Osim međusobno, bijeli kitovi su bliski srodnici s dupinima i pliskavicama, pa ih se ponekad sve zajedno svrstava u nadporodicu Delphinoidea.

U ovu porodicu spadaju samo dvije vrste, narval ili kit kljovan (*Monodon monoceros*) i beluga ili bijeli kit (*Delphinapterus leucas*). Zbog vrlo velike sličnostis s bijelim kitovima, ranije se i Iravadi dupin svrstavao u ovu porodicu. Međutim, najnovija istraživanja su dokazala, da on nedvosmisleno pripada u skupinu pravih dupina.

Gornje dvije skice prikazuju narvala (kit kljovan, sl.n1 bočno, sl. 2 odozdo), a donje dvije su skice morskog psa

Vanjske poveznice
-----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **Bijeli kitovi** |
|  | Wikivrste imaju podatke o: **Bijelim kitovima** |
S gledišta industrijske prakse najčešće se elektroplatira kositrom (bijeli lim za limenke u konzerviranju hrane).
**Bijeli lim** je trgovački naziv za pokositreni čelični lim. Kositrenje ili prevlačenje kositrom može se provesti na više načina; najčešće se čelični lim umače u kupku rastaljena kositra i valja hladnim valjcima. Sloj kositra debljine je oko 0,01 mm. Bijeli lim služi za izradbu različitih posuda, naročito u prehrambenoj industriji (limenke), jer je otporan na organske kiseline, kojih u većoj ili manjoj količini uvijek ima u konzerviranoj hrani.

Elektroplatiranje kositrom
--------------------------

*Glavni članak: Elektroplatiranje*
Elektroplatiranje kositrom u proizvodnji bijelog lima, osobito namijenjenog izradi limenki za industriju konzerviranja hrane, još uvijek se razvija usprkos tome što se za iste svrhe sve više upotrebljavaju suvremeniji materijali, posebno aluminijski limovi. Razlozi tome dijelom su to što općenito potražnja kako količine tako i vrste pakiranja za ovu industriju vrlo brzo raste, a dijelom i to što je elektroplatiranje kositrom u usporedbi s drugim postupcima kositrenja vrlo isplativo (jer su uz dovoljnu moć zaštite galvanski spojevi u usporedbi sa slojevima dobivenim drugim postupcima kositrenja mnogo tanji, pa oskudica kositrom na tržištu i njegova visoka cijena nisu odveć negativni čimbenici u proizvodnji galvanskog bijelog lima). 

Za galvanotehničku proizvodnju bijelog lima upotrebljavaju se osobito 3 postupka:

* najvažniji je takozvani *ferrostan-postupak* s kupkama u kojima je elektrolit kositar(II) sulfat, zakiseljenim fenol-sulfonskim ili krezol-sulfonskim kiselinama, po kojemu se prema grubim procjenama u svijetu proizvodi oko 65% bijelog lima;
* osim toga, važni su još i takozvani *halogenski postupak* s elektrolitom od kositar(II) klorida i kositar-fluorida i
* takozvani *alkalični postupak* s elektrolitima od stanata i alkalija.

Elektroplatiranje kositrom važno je još i u izradbi kuhinjskog pribora, uređaja prehrambene industrije, dijelova hladnjaka i sličnih proizvoda. Zbog zaštite od korozije i povoljnog djelovanja galvanskih spojeva kositra pri mekom lemljenju, elektroplatiranje kositrom također je važno i za izradu niza proizvoda za elektrotehniku i finu mehaniku. Osim toga, malog trenja (antifrikcijskog djelovanja) ovih slojeva često se elektroplatiraju kositrom i klizne površine (na primjer klizni ležaji, stapovi motora). Djelomičnu tehničku važnost ima i elektroplatiranje kositrom radi ukrasa (dekoracija).

Izvori
------

1. ↑   **bijeli lim**,  "Hrvatska enciklopedija", Leksikografski zavod Miroslav Krleža, www.enciklopedija.hr, 2015.
2. ↑   "Tehnička enciklopedija" (**Galvanotehnika**), glavni urednik Hrvoje Požar, Grafički zavod Hrvatske, 1987.
**Republika Lakota** je predložena država u granicama SAD-a čija teritorija pokriva nekoliko hiljada milja unutar saveznih država Nebraske, Vajominga, Montane, Sjeverne Dakote i Južne Dakote. Granice koje su predložene podudaraju se sa onima iz Sporazuma iz Forta Laramija iz 1851. Prema proceni UNPO Republiku Lakota naseljava 100.000 stanovnika

Proglašenje nezavisnosti bila je inicijativa američkih Lakota Indijanaca poznatih pod imenom "The Lakotah Freedom Delegation", koju predvode Rasel Mins (Oyate Wacinyapin) i Dvejn Martin (Canupa Gluha Mani). U pismu upućenom Stejt departmentu 17. decembra 2007. proglašavaju sve potpisane ugovore sa SAD-om nevažećima, a razlog je tome nepoštivanje niti jednoga od potpisanih u zadnjih 150 godina od strane SAD-a. Također ističu da neće više priznavati plemenske uprave i predsjednike postavljene od strane "Bureau of Indian Affairs". 

Najveći grad u Lakoti bila bi Omaha, Nebraska. Oblasti sadrže najsiromašnije predjele SAD-a. Grupa navodi da unutar rezervata vlada kolonijalni aparthejd i da je u 150 godina SAD-ove administracije u rezervatima došlo do masovne nezaposlenosti, siromaštva i bolesti. 

Vlada novoproglašene republike obećava da će se zauzeti rješavanjem ovih problema kao i obnove Lakota tradicije i jezika koji su u izumiranju. U planu je osnivanje vlastite energetske tvrtke za proizvodnju solarne energije i energije vjetra, a razmatra se i mogućnost uzgoja šećerne repe za proizvodnju biogoriva. Državljanstvo je dostupno svim pripadnicima Lakota naroda i svakom stanovniku koji živi na toj teritoriji. Vlada je privremeno smještena u Pine Ridge rezervatu u Južnoj Dakoti.

* Republika LakotaRepublika Lakota

V. također
----------

* Republika Nova Afrika

Izvori
------

1. ↑  Lakota Nation na UNPO
2. ↑  Lakota Nation Arhivirano 2008-02-17 na Wayback Machine-u from UNPO

Spoljašnje veze
---------------

* Republic of Lakotah

  


***Republika Lakota*** na Wikimedijinoj ostavi
**Bijela murva** (*Morus alba*) ili **bijeli dud** je brzo rastuće srednje veliko drvo kuglaste krošnje, srednje dugog životnog vijeka, koje naraste do nekih 20 metara visine, tj. nešto više nego crna murva. Pradomovina ovog stabla je sjeverna Kina, a danas je posvuda rasprostranjena. Listovi su nazubljeni i prema vrhu oštri, mogu biti i do 30 cm dugački premda su najčešće između 5 i 15 cm. Lišće u hladnijim predjelima otpada zimi, a u toplim predjelima ovo stablo je vazdazeleno. Cvjetovi su jednospolni, a na stablu su prisutni cvjetovi oba spola, muški veličine 2–3,5 cm, a ženski nešto manji (1–2 cm). Plodovi su jagodastog oblika, bjelkaste do roza boje, veličine 1,5-2 cm. Beru se od lipnja do kolovoza. Razne ptice konzumiraju plodove što omogućava širenje sjemenki.

Uzgoj
-----

Plodovi bijele murve.
Uzgoj bijele murve za potrebe proizvodnje svile je počeo prije 4000 godina u Kini. Danas je u Kini oko 6,260 km² posađeno bijelom murvom. U Indiji je također rassprostranjena i to na oko 2,820 km². Uzgoj je raširen i na druge krajeve svijeta, a u SAD su je za potrebe uzgoja križali s crvenom murvom, dobijajući poseban hibrid. Zbog toga je stavljena na popis invazivnih vrsta u dijelovima Sjeverne Amerike.

Uporaba
-------

Lišće bijele murve je glavna hrana ličinki dudovog svilca, ali se isto tako upotrebljava i u ishrani domaćih životinja. Plodovi imaju široku uporabu, od konzumacije sirovih plodova ili preradom. Plod bijele murve sadrži slobodne organske kiseline, vitamin C, karotin, pektin, invertni šećer, sluz, gume i smolu.
Prerađen plod bijele murve pomaže kod upale krajnika, želučanih problema, groznice i proljeva, a koristi se i za tretman groznice, glavobolju, upale očiju, kašlja,...

Etimologija
-----------

Naziv **bijeli dud** dolazi iz turskog jezika (tur. *dut*). Izraz "bijela murva" je hrvatski naziv za ovu biljku, a isto tako se naziva i u Poljskoj; hrvatski i poljski su jedini od slavenskih jezika zadržale slavenski naziv za ovo stablo.

Izvori
------

1. ↑  Flora of China: *Morus alba*
2. ↑  Suttie, J. M. (undated). FAO Report: *Morus alba* L. Arhivirano 2012-10-24 na Wayback Machine-u
3. ↑  Burgess, K.S. Morgan, M. Deverno, L. & Husband, B. C. (2005). *Asymmetrical introgression between two Morus species (M. alba, M. rubra) that differ in abundance.* Molec. Ecol. 14: 3471–3483.
4. ↑
5. ↑  Bean, W. J. (1978). *Trees and Shrubs Hardy in the British Isles*. John Murray ISBN 0-7195-2256-0.

Vanjske poveznice
-----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi nalazi se članak na temu: **Bijela murva** |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **Morus** |
|  | Wikivrste imaju podatke o: **Bijeli dud** |

* U.S. Forest Service Invasive Species Weed of the Week
* USDA GRIN White Mulberry
* Diagnostic photos, Morton Arboretum acc. 380\*82-1
* USDA NRCS Plants Profile, *Morus alba*
**Ruta Luka Keanolani Kauanahoahoa Keelikolani** (1826. – 1883.) bila je havajska princeza, braniteljica tradicije.

Dokumentarni film je snimljen o njoj 2004. godine.

Biografija
----------

Majka princeze Rute bila je kraljica Kalanipauahi. Smatralo se da ima dva oca – to su bili Kahalaia Luanuu i Matej Kekuanaoa.

Rutu je odgojila kraljica Kaahumanu.

Prvi joj je muž bio Vilim Pitt Leleiohoku I. a drugi Isaac Young Davis.

Njezin sin iz prvog braka bio je Ivan Vilim Pitt Kinau, a iz drugog Keolaokalani Davis Paki.

Ruta je živjela kao havajske plemkinje u davnini. Znala je engleski te je imala kršćansko ime, ali je štovala stare bogove i duhove predaka. Nije se voljela fotografirati.

Imala je 200 kg te su ju mnogi smatrali glupom, a minister ju je opisao kao nesposobnu.

Ona je, međutim, imala mnogo više moći od nekih Europljanki, a isto tako i novca.

Umrla je u palači 15. svibnja 1883. godine.

Vanjske poveznice
-----------------

***Ruta Keelikolani*** na Wikimedijinoj ostavi
|  |
| --- |
|  |

**Republika Kuba** (španjolski: *República de Cuba*) u periodu od 1902. do 1959. godine referira se na povijesni period u razvoju državnosti Kube, od trenutka sticanja potpune nezavisnosti nakon prve američke okupacije 1902. godine pa do Castrove komunističke revolucije 1959. godine. Republika Kuba je gotovo kontinuirano egzistirala tokom 57 godina, uz izuzetak druge američke okupacije, koja je trajala od 1906. do 1909. godine. Nakon Castrove revolucije, Kuba nije raskinula državnopravnu tradiciju s inicijalnom republikom, ali je uveden socijalistički sustav pa se u historiografskoj literaturi ta dva perioda, iako nije došlo do raskida u pravnom smislu, promatraju odvojeno. 

Kubansku nezavisnost garantirali su Tellerov i Plattov amandman, a formalno je realizirana 20. svibnja 1902. usvajanjem Ustava. Iako formalno nezavisna, Kuba je u ovom periodu bila klijentska država Sjedinjenih Država. Izvorno je bila predstavnička demokracija, međutim vrlo brzo je počela potpadati pod kontrolu različitih vojnih hunti. Dotad najsnažniju diktaturu provodio je predsjednik Gerardo Machado, koji je svrgnut tokom 1933. godine, a njegov nasljednik, Carlos Manuel de Céspedes y Quesada, uklonjen je u tzv. Pukovničkom puču, kojeg je predvodio Fulgencio Batista. Na vlast je došla Pentarhija, koja je za svog nasljednika odredila svog člana, Ramóna Graua. 

Nakon Grauove ostavke 1934. godine, Batista je preuzeo kontrolu nad Kubom preko serije marionetskih predsjednika, a što je dovelo do perioda konstantnog nemira na otoku. Godine 1940. usvojen je novi, progresivni ustav, a Batista je izabran za predsjednika. Nakon isteka četverogodišnjeg mandata, na čelo države ponovo je došao Grau, ali isti nije uspio stabilizirati situaciju u državi. Nakon što je svoj mandat odradio Grauov štićenik, Carlos Prío Socarrás, Batista se ponovo kandidirao na izborima 1952. godine. Nakon izbornog poraza, Batista je povao puč i ponovo preuzeo vlast, zabranivši iste godine djelovanje Komunističke partije Kube. Batistina Kuba je istovremeno bila i prilično napredna zemlja za latinoameričke standarde, međutim otprilike trećina stanovnika se smatrala siromašnima i nije uživjela u preraspodjeli materijalnih dobara. Krajem 50-ih dolazi do jačanja zabranjenih komunista što prerasta u revoliciju koja je dovela do Batistina svrgavanja i bijega iz zemlje 1959. godine te uspostave socijalističkog sistema na Kubi. Tim je činom formalno dokinuta Republika Kuba iz 1902. godine, a država je, pod istim nazivom, nastavila egzistirati kao socijalistička država.
**Restauracija** španski:  ili **Burbonska restauracija** (španski: ) je izraz kojim se označava period historije Španije od 1874. do 1931. godine u kome je vladao režim ustavne parlamentarne monarhije pod kraljevima iz dinastije Bourbon. Započeo je krajem 1874. godine kada je general Arsenio Martínez Campos izvršio puč kojim je svrgnuta kratkotrajna Prva Španska Republika, a nakon koga je na prijestolje došao kralj Afonso XII, sin kraljice Isabelle II svrgnute u Septembarskoj revoluciji šest godina ranije. Novi režim, čiji je arhitekt bio konzervativni premijer Antonio Cánovas del Castillo, je kao glavni cilj imao uspostavu stabilnosti i u tu je svrhu uveden dvostranački sistem, tzv. *turnismo* u kome su se Konzervativna i Liberalna stranka trebala redovno izmjenjivati na vlasti uz unaprijed određene rezultate izbora. Nakon završetka Trećeg karlističkog rata 1876. na tlu same Španije nije bilo većih sukoba, ali su u kolonijama kao Kuba i Filipini izbili ratovi za nezavisnost, koji su 1898. kulminirali američkom intervencijom. Oslabljena i ponižena Španija se, uspkros manjih reformi i određenom ekonomskom napretku, nije uspjela dovoljno oporaviti da iskoristi svoju neutralnost u Prvom svjetskom ratu, a duboko akumulirano nezadovoljstvo među narodnim masama se odražavalo kroz podršku katalonskkom i baskijskom separatizmu, kao i radikalnoj ljevici. Godine 1923. je generalo Miguel Primo de Rivera izveo puč i uspostavio diktaturu koja je okončana 1930. godine. Njegovi nasljednici su godine 1931. mirno predali vlast radikalnim političarima koji su proglasili Drugu špansku republiku, a tada već potpuno omraženi kralj Alfonso XIII je otišao u egzil. Dinastija Bourbon se na vlast vratila tek 1974. godine kada je tadašnji diktator Francisco Franco kao svoga nasljednika na čelu države odredio princa Juana Carlosa.