Koordinate: 42° 57′ 30" SGŠ, 19° 34′ 34" IGD

**Mojkovac** je grad i središte istoimene opštine u Crnoj Gori koji se nalazi u dolini rijeke Tare u podnožju planina Bjelasice i Sinjavine, a pripada Brdima sjeveroistocnog dijela Republike Crne Gore između nacionalnih parkova Biogradska gora i Durmitor. Prostire se na površini od 367 km2 sa oko 11.000 stanovnika.

Od Mojkovca do Podgorice ima 90 km, a do Beograda 380 km. Mojkovac je povezan sa ostalim mestima Jadranskom magistralom, željezničkom prugom Beograd-Bar i regionalnim putem za Žabljak-Pljevlja.
Nadmorska visina Mojkovca je 820 metara, a nadmorske visine opštine su od 750 do 2.033 metra.
Kroz Mojkovac protiče rijeka Tara, čiji je kanjon drugi po dubini u svijetu, a zaštićen je kod UNESKO-a.

Istorija
--------

Mojkovac je utemeljen za vrijeme vladavine srpskog kralja Uroša (1242-1276) u središtu župe Brskovo, koja je bila u sastavu srpske kraljevine Raške.

Poznat je iz tog perioda srpski srebreni novac koji se kovao u Brskovu, tako da ovo mjesto postaje centar istoimene župe, rudarski i trgovački centar sa karavanskom stanicom između Kotora i Novog Brda i konzulatom Dubrovačke Republike.

U dugoj i bogatoj istoriji narod Potarja je pružao otpor osvajačima koji su nastojali da porobe ovu oblast. Dizao je bune i ustanke i borio se protiv strane sile i svih onih koji su nasrtali na njegovu slobodu.

Prostor opštine Mojkovac sa lijeve obale rijeke Tare postao je dijelom Crne Gore 1878. godine posle Berlinskog kongresa, a prostor sa desne obale 1912. godine tokom Prvog balkanskog rata, poslije viševjekovne vladavine Otomnanskog carstva. Početkom 1916. ovde je vođena Mojkovačka bitka, gdje su branjena sjeverna vrata Mojkovca i Crne Gore, a time i povlačenje srpske vojske u Prvom svetskom ratu. Serdar Janko Vukotić se sa svojom vojskom odupreo se višestruko nadmoćnijoj vojsci Austro-Ugarske. U Drugom svetkom ratu 348 građana Mojkovca je poginulo u partizanskim redovima, među njima i 7 narodnih heroja. Spomen-obilježja koja podsjećaju na slavnu prošlost ovoga kraja se nalaze u Mojkovcu i u centrima mjesnih zajednica, obrazovnih i kulturnih institucija (u centru grada, neposredno kod mostova na Tari, Grotulja spomen groblje, Mjedeno guvno, Gradina na Brskovu, na Bojnoj Njivi i dr.).

Privreda
--------

Mojkovac ima osnovnu i srednju školu, centar za kulturu sa salom koja ima 300 sjedišta, biblioteku sa čitaonicom i prostor za razvoj kulturnog amaterizma. Centar organizuje filmski festival Mojkovačka filmska jesen, Mojkovački sabor na Preobraženje i dr.

Zdravstvena zaštita se organizuje stacionarno i ambulantno u Domu zdravlja i u centrima mjesnih zajednica. Mojkovac ima stadion i sportsku dvoranu za takmičenje u fudbalu, rukometu, košarci, odbojci i borilačkim vještinama. Planinari "Brskova" su izgradili planinarski dom na Bjelasici. Rijekom Tarom se splavari. Organizovan je lov i ribolov.

Privredni subjekti su drvna industrija u primarnoj i finalnoj preradi, metaloprerada, proizvodnja kožne i tekstilne konfekcije.

Hotel "Mojkovac" ima 80 ležaja (trenutno je zakupljen za policiju), motel "Ravnjak" u Bistrici ima 18 ležajeva. U oblasti privatnog preduzetništva ima oko 200 registrovanih preduzeća i samostalnih radnji sa 300 zaposlenih. Ukupno zaposlenih ima oko 1.500 građana, a na birou za zapošljavanje evidentirano je 2.200 nezaposlenih građana.
U oblasti komunalne djelatnosti postoji Javna ustanova Gradac koja se bavi vodosnabdijevanjem, čistoćom i lokalnim saobraćajem.

Razvojni planovi opštine Mojkovac baziraju se na iskorišćavanju sopstvenih resursa: poljoprivredu – proizvodnju zdrave hrane, šumarstvo – drvoprerada i turizam sa razvojem postojećih kapaciteta, metalopreradu, kožnu i tekstilnu konfekciju. U oblasti turizma valorizacija postojećih kapaciteta kroz izgradnju SKI centra na sjeverozapadnoj strani planine Bjelasice, za što postoje optimalni uslovi.

Naseljena mjesta
----------------

Bistrica, Bjelojevići, Bojna Njiva, Brskovo, Dobrilovina, Gojakovići, Krstac, Lepenac, Gornji Mojkovac, Mojkovac, Podbišće, Polja, Prošćenje, Stevanovac, Štitarica, Uroševina i Žari,

Kultura
-------

Manastir Svetog Đorđa u Dobrilovini, najznačajniji kulturno-istorijski spomenik, spominje se u zapisima iz 1592. godine, udaljen je 25 km od Mojkovca u pravcu Žabljaka.
Postoje i drugi objekti materijalne i duhovne kulture iz prošlosti: 

* Crkva Svetog Arhangela Mihajla u Štitarici,
* Crkva Blagovijesti u Poljima,
* Crkva Svete Petke – Ružica na Sinjavini,
* Crkve u Prošćenju iz 12.vijeka, koja je rekonstruisana i koju je piskop Budimljansko-nikšićki Joanikije osveštao na Trojičin dan 2004.
* Završena je i izgradnja Hrama Hristovog roždestva u Mojkovcu. Hram je osveštan na Božić 2008.
* Crkva Svetog Prokopija u Lepencu 600m od magistrale puta prema Bijelom Polju.

Demografija
-----------

U Mojkovacu živi 3046 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 34,5 godina (33,1 kod muškaraca i 35,8 kod žena). U naselju ima 1215 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,39.

Stanovništvo u ovom gradu veoma je heterogeno.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

*Grafik promene broja stanovnika tokom 20. veka*

|  |
| --- |
|  |

 | 

| Godina | Stanovnika |
| --- | --- |
|  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |
| **1948.** | 452 |  |
| **1953.** | 1110 |  |
| **1961.** | 1920 |  |
| **1971.** | 2670 |  |
| **1981.** | 3899 |  |
| **1991.** | 4429 | 4391 |
| **2003.** | 4120 | 4234 |
| **2011.** |  |  |

 |

}

| Etnički sastav prema popisu iz 2003. |
| --- |
|
| Crnogorci |    | 2221 | 53.90% |
| Srbi |    | 1707 | 41.43% |
| Jugosloveni |    | 14 | 0.33% |
| Muslimani |    | 13 | 0.31% |
| Makedonci |    | 4 | 0.09% |
| Bošnjaci |    | 4 | 0.09% |
| Slovenci |    | 2 | 0.04% |
| Hrvati |    | 1 | 0.02% |
| Albanci |    | 1 | 0.02% |
| nepoznato |    | 8 | 0.19% |

**Stanovništvo prema polu i starosti** 

|  |
| --- |
|  | m |  |  | ž |
| ? | 9 |    |    | 5 |
| 80+ | 8 |    |    | 20 |
| 75-79 | 27 |    |    | 49 |
| 70-74 | 47 |    |    | 67 |
| 65-69 | 79 |    |    | 111 |
| 60-64 | 68 |    |    | 88 |
| 55-59 | 72 |    |    | 87 |
| 50-54 | 134 |    |    | 128 |
| 45-49 | 162 |    |    | 156 |
| 40-44 | 158 |    |    | 182 |
| 35-39 | 159 |    |    | 166 |
| 30-34 | 123 |    |    | 125 |
| 25-29 | 160 |    |    | 160 |
| 20-24 | 163 |    |    | 182 |
| 15-19 | 198 |    |    | 189 |
| 10-14 | 164 |    |    | 150 |
| 5-9 | 157 |    |    | 146 |
| 0-4 | 125 |    |    | 96 |
| prosek | 125 |  |  | 28 |

**Domaćinstva**

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

**Broj domaćinstava po popisima od 1948-2003.**| **Godina popisa** | 1948. | 1953. | 1961. | 1971. | 1981. | 1991. | 2003. |
| **Broj domaćinstava** | 134 | 488 | 626 | 793 | 1237 | 1535 | 1225 |

 | 

**Domaćinstva po broju članova po popisu od 2003.**| **Broj članova** | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 i više | Prosečan broj članova |
| **Broj domaćinstava** | 1215 | 203 | 205 | 197 | 309 | 182 | 81 | 28 | 6 | 1 | 3 |

 |

**Domaćinstva**

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

**Broj domaćinstava po popisima od 1948-2002.**| **Godina popisa** | 1948. | 1953. | 1961. | 1971. | 1981. | 1991. | 2002. |
| **Broj domaćinstava** | 1567 | 602 | 894 | 48 | 20 | 3 | 1715 |

 | 

**Domaćinstva po broju članova po popisu od 2002.**| **Broj članova** | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 i više | Prosečan broj članova |
| **Broj domaćinstava** | 523 | 892 | 230 | 68 | 2 |  |  |  |  |  |  |

 |

**Stanovništvo prema delatnosti koju obavlja**

| Pol | Ukupno | Poljoprivreda, lov i šumarstvo | Ribarstvo | Vađenje rude i kamena | Prerađivačka industrija | Proizvodnja i snabdevanje... | Građevinarstvo | Trgovina | Hoteli i restorani | Saobraćaj, skladištenje i veze |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Muški | 568 | 24 | - | - | 61 | 20 | 18 | 52 | 27 | 77 |
| Ženski | 472 | 33 | - | - | 63 | 7 | 3 | 89 | 51 | 9 |
| Oba | 1040 | 57 | - | - | 124 | 27 | 21 | 141 | 78 | 86 |
| Pol | Finansijsko posredovanje | Nekretnine | Državna uprava i odbrana | Obrazovanje | Zdravstveni i socijalni rad | Ostale uslužne aktivnosti | Privatna domaćinstva | Eksteritorijalne organizacije i tela | Nepoznato |
| Muški | 5 | 5 | 156 | 57 | 22 | 34 | - | - | 10 |
| Ženski | 5 | 4 | 31 | 79 | 64 | 25 | - | - | 9 |
| Oba | 10 | 9 | 187 | 136 | 86 | 59 | - | - | 19 |

Istaknute ličnosti
------------------

* Milovan Đilas Đido, crnogorski komunista, politički zatvorenik u obe Jugoslavije, učesnik narodnooslobodilačke borbe, politički teoretičar i pisac.
* Darko Stanić, poznati rukometni golman
* Stefan Savić, poznati fudbaler
* Miodrag Božović, poznati fudbaler i fudbalski trener
* Danijel Furtula, atletičar
* Aleksa Đilas Bećo, učitelj i narodni heroj Jugoslavije
* Nikola Zindović, atletičar
* Žarko Pejović, rukometaš
* Nebojša Bogavac, košarkaš
* Dragoslav Medojević, poznati glumac
* Zoran Simović, poznati golman reprezentacije SFRJ

Vanjske veze
------------

***Mojkovac*** na Wikimedijinoj ostavi


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Portal Crna Gora***  |

* Opština Mojkovac
* Visit Mojkovac Arhivirano 2013-09-22 na Wayback Machine-u
* Radio - Televizija Mojkovac Arhivirano 2013-08-20 na Wayback Machine-u
* Centar za kulturu Mojkovac

| * p
* r
* u
Opština Mojkovac |
| --- |
| Bistrica • Bjelojevići • Bojna Njiva • Brskovo • Gojakovići • Dobrilovina • Žari • Lepenac • **Mojkovac** • Podbišće • Polja • Prošćenje • Stevanovac • Uroševina • Štitarica |


| * p
* r
* u
Opštine Crne Gore |
| --- |
| Opština Andrijevica • Opština Bar • Opština Berane • Opština Bijelo Polje • Opština Budva • Prijestonica Cetinje • Opština Danilovgrad • Opština Gusinje • Opština Herceg Novi • Opština Kolašin • Opština Kotor • Opština Mojkovac • Opština Nikšić • Opština Plav • Opština Plužine • Opština Pljevlja • Glavni Grad Podgorica • Opština Rožaje • Opština Šavnik • Opština Tivat • Opština Tuzi • Opština Ulcinj • Opština Zeta • Opština Žabljak | Zastava Crne Gore |

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 157168309
* LCCN: n85101676
* SUDOC: 175216118
* NKC: ge559241

 |