recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Oto Diks** (nem. *Otto Dix*) bio je nemački slikar i grafičar, rođen je u Untermhausu 2. decembra 1891. godine. Značajni predstavnik društveno-kritičkog verizma. Diks je apsolvirao kao slikar dekoracija (dekorativno slikarstvo) i u periodu između 1919. i 1925. godine studirao je slikarstvo na Akademiji u Drezdenu i Diseldorfu. Od 1927. pa sve dok ga 1933. nacisti nisu oterali iz službe predavao je na Drezdenskoj akademiji. Diks je u svome stvaranju u presudnoj meri ekspresionizmom i dadaizmom ali je ipak slikao verističke slike u stilu starih majstora. Svoje vojničke doživljaje iz Prvog svetskog rata pokušao je da razradi na slikama kao što su *Streljački rov* (naslikana 1920. a nestala 1923) ili *Rat* (naslikana 1929. a nestala 1933) kao i istoimenom serijom bakropisa. Suočen sa problemima sa kojima su se suočavale socijalne grupe na rubu društva (invalidi rata, prosjaci, prostitutke), oštro je kritikovao ondašnje društvo. Njegovi portreti (među kojima i autoportret) na upečatljiv način kroz surovi realizam razotkrivaju bedu i siromaštvo. U svojim delima od 1936. posvetio se u većoj meri religioznoj tematici (npr. slike na staklu 1959, litografije za Jevanđelje po Mateji oko 1960), daleko umerenijim portretima i pejzažima. 

Umro je 25. jula 1969. u Zingenu u Nemačkoj.

Eksterni linkovi
----------------

***Otto Dix*** na Wikimedijinoj ostavi

* Rodna kuća Ota Diksa Arhivirano 2020-07-05 na Wayback Machine-u
* Oto Diks u Drezdenu
* Galerija deset snova
* Izabrana dela
Fergusonska policija suzavcem rastjeruje demonstrante na šesti dan demonstracija
**Neredi** ili **Nemiri u Fergusonu** (engl. ) označavaju demonstracije i nerede koji od 9. augusta 2014. traju u gradu Ferguson u američkoj državi Missouri, a koji su potaknuti incidentom u kome je 18-godišnji nenaoružani Afroamerikanac po imenu Michael Brown ubijen hicima koje je prilikom pokušaja hapšenja iz službenog pištolja ispalio 28-godišnji bijeli lokalni policajac Darrell Wilson. Većina sudionika tih događaja su pripadnici lokalne afroameričke zajednice, među kojima su se, velikim dijelom zahvaljujući Twitteru i društvenim mrežama, proširile vijesti o tome da je Brown ubijen dok se sa uzdignutim rukama pokušao predati, odnosno špekulacije kako je Brown bio žrtva rasistički motiviranog ubistva. Neredi su izazvali reakcije lokalne policije u obliku uvođenja policijskog sata, ali i reakcije državnih i federalnih vlasti, te brojne rasprave o tzv. militarizaciji policije, odnosno njenom odnosu prema pripadnicima afroameričke zajednice. Neredi, koji su se uglavnom smirili nakon nekoliko dana, eskalirali su nakon što je 24. novembra objavljena odluka velike porote prema kojoj nema dovoljno dokaza da bi se protiv Wilsona mogla podići optužnica, odnosno da je u slučaju Michaela Browna postupao po zakonu i pravilima službe.

Vanjske veze
------------

***Neredi u Fergusonu*** na Wikimedijinoj ostavi

**Zbirke video snimaka**

* Rachel Maddow interview with City Alderman, Antonio French after his arrest in Ferguson on charges of disorderly conduct
* Surveillance video that police contend shows Michael Brown robbing a convenience store.
* Ty Pruitt, Cousin of Michael Brown, pleads for peace from looters
* Video interview of eyewitness Dorian Johnson on CNN
* Video interview of eyewitness Tiffany Mitchell on CNN
* Video interview of eyewitness discussing the events that ended in vandalism, looting, and burning of Quik Trip store. Arhivirano 2014-08-16 na Wayback Machine-u
* Video of St. Louis County Police Chief Jon Belmar giving his department's version of the circumstances and events that led to the death of Michael Brown Arhivirano 2014-08-10 na Archive.is-u

**Zbirke fotografija**

* Images from Ferguson *collected photographs at The Atlantic*
* Images from Ferguson Arhivirano 2014-12-23 na Wayback Machine-u *collected photographs at The Baltimore Sun*
* Documenting Ferguson *an online archive of images, audio, video, and stories*, an initiative of Washington University in St. Louis

**Organizacije**

* Ferguson October
Petrič (bugarski: Петрич) grad je u jugozapadnoj Bugarskoj. 
Drugi je po veličini grad u Blagoevgradskoj oblasti (iza Blagoevgrada) i broji 35.134 stanovnika.

Geografske karakteristike
-------------------------

Grad Petrič se nalazi na krajnjem jugozapadu Bugarske, blizu državne granice s Grčkom (8 km udaljen) i Sjevernom Makedonijom (20 km). Od Sofije je udaljen oko 200 km, a od svog administrativnog sjedišta, Blagoevgrada, oko 80 km.

Grad leži u središnjem dijelu kotline rijeke Strume (Petrička kotlina). Južnije od grada uzdiže se planina Belasica. Grad se prostire na nadmorskoj visini od 180 do 260 m.

Klima u gradu je kontinentalna, s velikim utjecajem obližnjeg Egejskog mora.

Historija
---------

Teritorij grada bio je naseljen još od vremena Tračana; tračka naseobina bila je 10 km. od današnjeg centra. Za vrijeme Rima na mjestu grada postoji utvrda, a naselje se zove *Petra*. Slaveni koji dolaze u ovaj kraj tokom 6. i 7. stoljeća dodaju imenu *Petra* svoje - *ić*, tako grad postaje *Petrič*. Nakon Rima ovim prostorom vlada Bizant, srednjovjekovna Bugarska te potom Osmansko Carstvo.

Turci osvajaju Petrič 1395 godine. Za vrijeme duge turske vladavine grad je bio dio sandžaka Serez u vilajetu Rumelija, a potom dio Salenik vilajeta. Petrič je ušao u sastav Bugarske tek nakon balkanskog rata 1912. godine.

Centar grada

Vanjske poveznice
-----------------

* Grad Petrič ()
* Informacije i fotografije Petriča ()

  


| Gradovi u Bugarskoj The flag of Bulgaria |
| --- |
| Ajtos | Asenovgrad | Blagoevgrad | Botevgrad | Burgas | Ćustendil | Dimitrovgrad | Dobrič | Dupnica | Gabrovo | Gorna Orjahovica | Goce Delčev | Harmanli | Haskovo | Jambol | Karlovo | Karnobat | Kazanlak | Krdžali | Lom | Loveč | Montana | Nova Zagora | Panađurište | Pazardžik | Pernik | Petrič | Pleven | Plovdiv | Razgrad | Ruse | Samokov | Sandanski | Sevlijevo | Silistra | Sliven | Smoljan | Sofija | Stara Zagora | Svištov | Šumen | Trgovište | Trojan | Varna | Veliko Trnovo | Velingrad | Vidin | Vraca |

***Petrič*** na Wikimedijinoj ostavi
| Ogražden |
| --- |
| Pogled na Ogražden sa planine Belasica |
| Nadmorska visina: | 1 744 |
| Mesto: |  Severna Makedonija,  Bugarska |
| Venac: | Belasica - Оsogovske planine |
| Koordinate: | 41°33′N 22°53′E﻿ / ﻿41.550°N 22.883°E﻿ / 41.550; 22.883 |
| Topo. mapa: | Ogražden na mapi Severne MakedonijeOgraždenOgraždenclass=notpageimage| Pozicija Ograždena na karti Makedonije |

**Ogražden** (makedonski i bugarski: *Огражден*) je granična planina na sjeverozapadu Severne Makedonije i jugozapadu Bugarske.

Geografske karakteristike
-------------------------

Ogražden je samo dio planinskog masiva Belasica - Оsogovske planine. 
Nalazi se sjeverno od planine Belasica, sjevernoistočno od grada Strumice, i sjeverozapadno od bugarskog grada Petriča.
Najviši vrh planine je **Ograždenec** visok 1 744 metara, koji se nalazi na makedonskom dijelu planine, na bugarskoj strani najviši vrh je **Bilska čuka** sa 1 644 m.

Eksterni linkovi
----------------

***Ogražden*** na Wikimedijinoj ostavi

* Fotografije planine Ogražden na portalu bulgariaphotos
**Bragança** je grad od 83,460 i općina 123,082 od stanovnika. na sjeveru Brazila u Saveznoj državi Pará.

Geografske karakteristike
-------------------------

Grad se prostire duž lijeve (zapadne) obale Caeté, 16 km od njena ušća u Atlanski ocean, pored granice sa Saveznom državom Maranhão.
Od svog administrativnog centra Beléma je udaljen 200 km sjeveroistočno

Historija
---------

Bragança je jedan od najstarijih gradova u državi Pará, koji ima skoro 4. vijeka.
Do tog kraja naseljenog domorodačkim Tupinambá prvi je doplovio francuski kapetan Daniel de La Touche 1613.

Kralj Felipe III od Španjolske i Portugala, poklonio je taj dio obale 1622. generalnom guverneru Brazila *Gasparu de Souzi*.
Njegov sin *Álvaro de Sousa* podigao je naselje koje je kapetan general *Francisco Xavier de Mendonça Furtado* - 1753. proglasio svojom prijestolnicom i nazvao Bragança.

Bragança ima dosta građevina iz kolonijalnih vremena, poput crkve *São Benedito* iz 18. vijeka i katedrale *Nossa Senhora do Rosário*, iz druge polovice 19. vijeka.

Bragança je danas trgovački centar ratarskog kraja u kom se uzgaja; pamuk, duhan, kasava, kukuruz, riža i šećerna trska, koje prerađuje njegova industrija a zatim se transportira željeznicom ili autoputom do luke u Belému.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*História*" (portugalski). Prefeitura Bragança. Pristupljeno 20.12.2023.
2. 1 2 3 4 5 6 7  „Bragança Municipality in Pará" (engleski). City Population. Pristupljeno 20.12.2023.
3. 1 2  „Bragança" (engleski). City Population. Pristupljeno 20.12.2023.
4. 1 2  „*Bragança*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 20.12.2023.

Vanjske veze
------------

***Bragança, Pará*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Prefeitura Bragança* (službene stranice) ()
**Acqua Felice** (zvana i Fontana Mosè tj. **Mojsijeva fontana**) je ime monumentalne fontane u centru Rima, kod Kvirinala. Ona je svojevremeno bila posljednja točka akvadukta Acqua Felice koji je obnovljen 1587. za pontifikata pape Siksta V. po kom je i nazvana (njegovo građansko ime bilo je **Felice** Peretti).

Karakteristike i historija
--------------------------

Fontanu je kao slijepi slavoluk s tri velike niše između 1587. i 1588. podigao Domenico Fontana. U centralnoj niši nalazi se velika skulptura Mojsija koju je isklesao Prospero Antichi, a u dvije bočne bareljefi s biblijskim motivima.

Na dnu fontane leže četiri lava iz čijih usta štrca voda, oni su kopije egipatskih skulptura, orginali se nalaze u Vatikanskim muzejima. Iznad niša na četiri velika klasična stupa leži velika trabeacija s latinskim natpisom koji slavi obnovu antičkog vodovoda. Na samom vrhu je timpanon, sa grbom pape Siksta V. i okružen s dva anđela.

Prema lokalnoj legendi, skulptor Antichi je htio kopirati Michelangelovog Mojsija u San Pietro in Vincoli, ali je pogriješio kod okretanja bloka, pa mu je skulptura ispala zdepasta, zbog tog su mu se rugali i razočaran se ubio. To naravno nema veze sa istinom, dapače historičari su otkrili da je Antichi nije sam isklesao.

Izvori
------

1. ↑   „*Aquae Urbis Romae: the Waters of the City of Rome*" (engleski). Katherine W. Rinne. Pristupljeno 24. 3. 2018.
2. 1 2 3 4 5  „*Fountain of Moses (Fontana dell’Acqua Felice)*" (engleski). A view on Cities. Arhivirano iz originala na datum 2018-03-25. Pristupljeno 24. 3. 2018.

Vanjske veze
------------

***Acqua Felice (fontana)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Fountain of Moses* Arhivirano 2018-03-25 na Wayback Machine-u ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 238818538
* GND: 7687816-8

 |
**SMS *Admiral Spaun*** bio je jedinstvena laka krstarica Austro-ugarske ratne mornarice. Tri druga broda izgrađena su prema sličnim specifikacijama kao *Admiral Spaun*, ali s različitim pogonom i ojačanim naoružanjem.

Pregled
-------

Oko prijelaza s 19. na 20. stoljeće velike ratne mornarice započele su graditi brze izviđačke krstarice (poput britanskih krstarica klase *Pelorusa* ili talijanskoga *Quarta*, 1909.-1911.)

Dizajn novog austrougarskog broda započet je 1906. godine, a u službu je stavljen 1910. godine. Brod je bio brzi izviđač lakoga bočnog oklopa pogonjen 3500-tonskom turbinom.

Iskustvo iz ratnog vremena pokazalo je da su topovi od 100 mm inferiorniji, no planovi za preopremu broda odloženi su zbog ratnih problema. Godine 1915. broj cijevi za ispaljivanje torpeda povećan je na 8.

*Admiral Spaun* aktivno je služio tijekom Prvoga svjetskog rata. Nakon rata Italija je prebacila brod u Veneciju gdje je sudjelovao u paradi flote u povodu talijanskoga Dana pobjede 25. ožujka 1919. godine. Poslije je predan Velikoj Britaniji kao dio reparacija i prodan talijanskoj kompaniji radi rezanja (1922.).

Ime
---

Brod je imenovan po Hermannu von Spaunu (1833.-1919.) koji je od 1897. bio zapovjednik Austrougarske ratne mornarice i Mornaričke sekcije k.u.k. Ministarstva rata. Spaun je odstupio s položaja 1904. godine radi protesta protiv preusmjeravanja velikoga dijela mornaričkih proračunskih sredstava kopnenoj vojsci, a položaj je preuzeo Rudolf Montecuccoli. To je bio prvi put da je neki brod Austrougarske ratne mornarice imenovan po živućoj osobi izvan obitelji Habsburga. Spaun je prisustvovao ceremoniji krštenja broda.

Više informacija
----------------

Modificirani brodovi klase *Admirala Spauna*:

* SMS *Saida*
* SMS *Helgoland*
* SMS *Novara*

Izvori
------

* Greger, René (1976). *Austro-Hungarian Warships of World War I*. London: Ian Allan. ISBN 0-7110-0623-7.

Vanjske veze
------------

***SMS Admiral Spaun*** na Wikimedijinoj ostavi

* Fotografije i detalji *Admirala Spauna* (tekst na njemačkom)
* Opis na engleskom
* Tehnički detalji na engleskom Arhivirano 2007-02-20 na Wayback Machine-u
**San José de Mayo** je grad i općina od 36,743 na jugu Urugvaja u Departmanu San José u kom je administrativni centar.

Karakteristike
--------------

San José de Mayo se prostire duž zapadne obale Rijeke San José, udaljen 95 km sjeverozapadno od glavnog grada Montevidea.

Historija
---------

San José je nastao 1783. kad je poručnik Eusebio Vidal, po nalogu vicekralja Vicekraljevstva Río de la Plata Juan José de Vértiza, poveo grupu od kolonista iz Montevidea i naselio ih pored rijeke. U toj grupi bilo je 204 indijanaca i četrdesetak porodica španjolskih kolonista, koji su se vratili iz Patagonije gdje su isprva naseljeni.

Jedno kraće vrijeme od januara 1825. do jula 1826. bio je i privremena prijestolnica tek proglašene Republike Urugvaj, koja se borila protiv okupacijske vojske Brazilskog Carstva.

Proglašen je gradom 1856. (zakon br. 495), ali je i 1867. imao svega 3,224 stanovnika.
Željeznica je stigla do grada 1876, u to vrijeme niknule su prve tvornice, pivovara, mlin i dovršena katedrala čija je gradnja počela 1857.

Nakon tog je naglo narastao doseljenjem brojnih imigranata iz Španjolske i Italije.

Privreda i transport
--------------------

Današnji San José de Mayo je grad sa pogonima prehrambene, tekstilne, kožarske, mašinske i drvne industrije.

Državnim cestama N° 3 i N° 11 povezan je sa ostalim gradovima u zemlji.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*San José de Mayo in San José*" (engleski). City Population. Pristupljeno 28.11.2023.
2. 1 2  „*San José, Uruguay*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 28.11.2023.
3. 1 2 3 4  „*Fundación de San José de Mayo*" (španjolski). OltraCabeza. Pristupljeno 28.11.2023.

Vanjske veze
------------

***San José de Mayo*** na Wikimedijinoj ostavi

* José de Mayo.uy/ *Intendencia Departamental de San José de Mayo* ()
**Simeon** (? - 21. novembar 1093) bio je normanski redovnik i svećenik, poznat po srodstvu s kraljem Williamom Osvajačem, odnosno brat Walkelina, prvog normanskog biskupa Winchestera. Vjeruje se da je zahvaljujući uticaju svog brata postao prvo prior Winchestera, a potom 1082. postao opat Elyja, čiji je samostan počeo dograđivati u oblik danas poznat kao Katedrala u Elyju. Zahvaljujući njemu je samostan povratio zemljište oduzeto od Normana za vrijeme opsade Elyja kada ga je držao saksonski vođa Hereward the Wake. 

Umro je godine 1093. u dobi od 100. Nakon smrti je samostan preuzeo Ralph Flambard, ministar na dvoru kralja Williama II, i nijedan opat nije imeovan sve do krunidbe kralja Henryja I godine 1100.

Izvori
------

1. 1 2  Knowles, et al *Heads of Religious Houses* p. 45

Literatura
----------

* Knowles, David; London, Vera C. M.; Brooke, Christopher (2001). *The Heads of Religious Houses, England and Wales, 940–1216* (Second izd.). Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-80452-3.
**San Luis** je grad i općina od 169,947 i aglomeracija od 182,414 stanovnika u argentinskoj provinciji San Luis u kojoj je administrativni centar.

Karakteristike
--------------

San Luis se nalazi u sredini zemlje u Pampi, udaljen 263 km od grada Mendoze. Prostire se u dolini rijeke Chorrillos, na nadmorskoj visini od 592 m

Historija
---------

San Luis je osnovao u augustu 1594. konkvistador Luis Jufré de Loaysa y Meneses, koji ga nazvao *San Luis de Loyola Nueva Medina de Rioseco*.
San Luis- po svom i imenu sveca, de Loyola u znak poštovanja prema Martinu Oñezu de Loyoli, guverneru Generalne kapetanije Čile koji ga je poslao u tu misiju a Nueva Medina de Rioseco, u spomen na španjolski grad Medina de Rioseco, rodno mjesto svog oca - Juana Jufréa , koji je 1562. prvi istražio taj kraj.
Ubrzo je napušten zbog napada Araukanskih indijanaca. Dvije godine kasnije. ponovno ga je osnovao kapetan general Martín García Oñez de Loyola', pod imenom *San Luis de Loyola*.

Sve do sredine 19. vijeka bio je beznačajan gradić zbog stalnih napada indijanaca, udaljen od Generalne kapetanije Čile pod čijom je jurisdikcijom bio.
Važnost mu je porasla kad ga je 1813. vlada Ujedinjenih Provincija Río de la Plate ukorporirala u svoju novoosnovanu provinciju *Gobernación Intendencia de Cuyo* i proglasila ga gradom.

Općina grada San Luisa osnovana je julu 1868.

Intenzivno se počeo razvijati krajem 1970-ih, nakon podizanja tvornica i melioraciom rijeke, gradnjom brana sa akumulacijama. U svega par dekada San Luis je narastao iz malog u grad srednje veličine.

Cestama N°7, N°9, N°146 i N°147 povezan sa gradovima u Argentini, pored tog ima i *Aerodrom Cesar Raul Ojeda* (IATA: **LUQ**, ICAO: **SAOU**) 4 km zapadno od centra grada.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*San Luis in La Capital (San Luis)*" (engleski). City Population. Pristupljeno 31.10.2023.
2. 1 2  „*Argentina: Urban Agglomerations*" (engleski). City Population. Pristupljeno 31.10.2023.
3. 1 2 3  „*San Luis Argentina*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 31.10.2023.
4. 1 2 3 4  „*Reseña de la Ciudad de San Luis*" (španjolski). Municipalidad de San Luis. Pristupljeno 31.10.2023.
5. ↑  „*Historia de San Luis*" (španjolski). Welcome Argentina. Pristupljeno 31.10.2023.
6. ↑  „*Brigadier Mayor Cesar Raul Ojeda Airport*" (engleski). Skybrary. Pristupljeno 31.10.2023.

Vanjske veze
------------

***San Luis (Argentina)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Municipalidad de San Luis* (službene stranice) ()
**Celuridi** (lat. **Coeluridae**) su porodica malenih dinosaura mesoždera iz perioda kasne jure, koja je prije bila polifiletična (neprirodno oblikovana). Danas se smatra da u nju spadaju samo rodovi *Coelurus* i *Tanycolagreus*.

Osobine
-------

Celuridi su bili lovci malene do srednje veličine (1-2 m), koji su zbog svojih dugih zadnjih udova i vitke tjelesne građe bili vrlo okretni. Na rukama su imali tri prsta sa oštrim pandžama, a na stopalima su imali tri glavna prsta, tj. ona koja su nosila težinu tijela.

Klasifikacija
-------------

Dugo vremena su se svi maleni jurski i kredski teropodi, koji nisu spadali ni u jednu specijaliziranu porodicu poznatu u to vrijeme, svrstavali među celuride, pa se tako stvorila zbunjujuća grupa "celurida" koji uopće nisu bili u srodstvu. U dinosaure koji su se prije netočno svrstavali u ovu grupu spadaju *Laevisuchus* (noasaurid) i *Microvenator* (srodnik oviraptorida). Mada su se tradicionalno svrstavali u ovu porodicu, ne postoje dokazi da primitivni celurosauri poput *Ornitholestesa*, *Proceratosaurusa* i *Scipionyxa* formiraju kladus sa *Coelurusom* na isključivanje drugih tradicionalnih porodica celurosaura. Druge osobine koje definiraju porodicu Coeluridae nisu tačno određene zato što nisu pronađeni svi dijelovi tijela roda *Coelurus*.

Odljev fosila *Tanycolagreusa*
Godine 2003. O.W.M. Rauhut je kladističkom analizom zaključio da Coeluridae uključuje rodove *Coelurus* (kasna jura, Sjeverna Amerika), *Compsognathus* (kasna jura, Europa), *Sinosauropteryx* (rana kreda, Azija) i neimenovana vrsta slična *Compsognathusu* (rana kreda, Južna Amerika; poslije je svrstan u novi rod *Mirischia*). Rauhut smatra celuride monofiletičnom grupom primitivnih celurosaura koje karakterišu evolutivni obrati u nekim aspektima kralježaka u njihovo primitivnije stanje. Međutim, on i drugi autori od tada nisu dobili takav rezultat. Phil Senter je 2007. godine predložio da su *Coelurus* i *Tanycolagreus* jedini celuridi i da su celuridi spadali u veću grupu tiranosauroida.

Izvori
------

1. ↑  Rauhut, Oliver W.M. (2003). „The interrelationships and evolution of basal theropod dinosaurs". *Special Papers in Palaeontology* **69**: 1–213.
2. ↑  Holtz, Thomas R. Jr.; Molnar, Ralph E.; and Currie, Philip J. (2004). Weishampel, David B.; Dodson, Peter; and Osmólska, Halszka (eds.). ur. *The Dinosauria* (2nd izd.). Berkeley: University of California Press. str. 71–110. ISBN 0-520-24209-2.
3. ↑  Rauhut, Oliver W.M.; and Xu, Xing (2005). „The small theropod dinosaurs *Tugulusaurus* and *Phaedrolosaurus* from the Early Cretaceous of Xinjiang, China". *Journal of Vertebrate Paleontology* **25** (1): 107–118. DOI:10.1671/0272-4634(2005)025[0107:TSTDTA]2.0.CO;2.
4. 1 2  Senter, Phil (2007). „A new look at the phylogeny of Coelurosauria (Dinosauria, Theropoda)". *Journal of Systematic Palaeontology* **5** (4): 429–463. DOI:10.1017/S1477201907002143.

***Celuridi*** na Wikimedijinoj ostavi
Toksin kolere B pentamer + A, Vibrio cholerae.
**Toksin kolere** (*CTX*, *Ctx*, *CT*) je proteinski kompleks koji luči bakterija *Vibrio cholerae*. CTX je odgovoran za masivnu, žitku dijareju koja je karakteristična za infekciju kolere.

Struktura
---------

Toksin kolere je oligomerni kompleks koji se sastoji od šest proteinskih podjedinica. On sadrži jednu kopiju A podjedinice koja je ima sposobnost enzimatskog dejstva, i pet kopija B podjedinica koje su odgovorne za vezivanje za receptore. Tridimenziona struktura toksina je određena primenom kristalografije X-zraka 1995.

Pet „B" podjedinica, od kojih svaka teži 12 kDa, formiraju petočlani prsten. „A" podjedinica se sastoji od dva segmenta. „A1" porcija lanca (CTA1) je globularni enzim koji dodaje ADP ribozu u G proteine, dok „A2" lanac (CTA2) formira produženi alfa heliks koji je smešten u centralnoj pori prstena formiranog od „B" podjedinica.

Ova struktura je slična po obliku, mehanizmu, i sekvenci sa toplotno nestabilnim enterotoksinom koji luče neke vrste bakterije *Ešerihije koli*.

Literatura
----------

* Faruque SM; Nair GB (editors). (2008). *Vibrio cholerae: Genomics and Molecular Biology*. Caister Academic Press. ISBN 978-1-904455-33-2. .
* Ryan KJ; Ray CG (editors) (2004). *Sherris Medical Microbiology* (4th izd.). McGraw Hill. str. 375. ISBN 0838585299.

Spoljašnje veze
---------------

***Toksin kolere*** na Wikimedijinoj ostavi

* Toksin kolere
* Molekul meseca Arhivirano 2010-11-11 na Wayback Machine-u
* MeSH *Cholera+Toxin*
**Sekularne igre** (latinski **Ludi Saeculares**, originalno **Ludi Terentini**) je bio naziv za vjerski festival u drevnom Rimnu, koji je trajao tri dana i tri noći prilikom kojih su se održavala žrtvovanja te izvodile kazališne predstave. Svrha festivala je bila obilježiti završetak starog i početak novog *saeculuma* - perioda koji je po rimskom mišljenju predstavljao najduži mogući životni vijek ljudskog bića, te trajao 100 ili 110 godina.

Prema rimskom mitu, održavanje Igara je započelo kada se Sabinjanin po imenu Valezije molio za ozdravljenje bolesne djece, a na što mu je natprirodnom silom naloženo da na Marsovom polju prinese žrtve Dis Pateru i Prozerpini - keltskim i grčkim božanstvima podzemlja. Neki od antičkih autora su tvrdili da su Igre održane 509. pne. ali prvi pouzdani zapisi iz doba Rimske Republike navode održavanje Igara 249. pne. te 140-ih pne.

Igre je godine 17. pne. obnovio prvi rimski car August, s time da je uvedeno noćno prinošenje žrtava Merama (sudbinama), Ilitijama (boginjama rađanja) i Terra Mater ("Majci zemlji"). Na tim igrama je održavano i dnevno prinošenje žrtava na Kapitolu i Palatinu. Svaka od tih ceremonija je praćena kazališnim predstavama. Igre su održane još pet puta. Godine 47. ih je Klaudije priredio kako bi obilježio 800-tu godišnjicu osnivanja Rima te tako započeo još jedan ciklus. Nakon toga su održane godine 88, 148, 204 i 248. Nakon što je u Rimu kao državna religija uvedeno kršćanstvo, Igre se kao poganska manifestacija više nisu održavale.

Literatura
----------

* Beard, Mary; John North and Simon Price (1998). *Religions of Rome*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-30401-6.
* Braund, David C. (1985). *Augustus to Nero: A Sourcebook on Roman History 31 BC–AD 68*. Totowa: Barnes and Noble. ISBN 0-389-20536-2.
* Feeney, Denis (1998). *Literature and Religion at Rome: Cultures, Contexts and Beliefs*. Roman literature and its contexts. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-55921-9.
* Jones, Brian; and Robert Milns (2002). *Suetonius: The Flavian Emperors: A Historical Commentary*. London: Bristol Classical Press. ISBN 1-85399-613-0.
***Piatnitzkysaurus*** (*"Piatnitzkyjev gušter"*, nazvan po najboljem prijatelju Josea Bonapartea) je bio dinosaur iz perioda srednje jure, prije 169-163 milijuna godina. Jedan je od nekoliko poznatih mesoždera iz jurske Gondwane. Nastanjivao je današnju Argentinu, vjerojatno šume.

Klasifikacija
-------------

Lubanja *Piatnitzkysaurusa*
Skelet *Piatnitzkysaurusa*
Pronađena su dva nepotpuna skeleta *Piatnitzkysaurusa* (dvije nepotpune lubanje i dijelovi ostatka tijela) i znanstvenici još nisu sigurni gdje je njegovo mjesto među teropodima. Različita istraživanja govore da je mogao biti ili megalosaurid ili bazalni carnosaur. U srodstvu je sa alosaurom, ali je živio oko 15 milijuna godina prije njega.

Tipičnu vrstu, *Piatnitzkysaurus floresi*, je opisao Jose Bonaparte 1979. godine.

Opis
----

*Piatnitzkysaurus* je bio dug 4,3 metra i težak oko 275 kg. Bio je vrlo sličan alosauru, ali je imao duže ruke. Imao je par koštanih izraslina koje su išle od očiju do kraja njuške. Ruke su mu bile relativno malene, sa tri prsta sa pandžama, ali su bile snažne. Vrat mu je bio kratak i mišićav. Rep je bio dug, snažan i nepokretljiv. 

Ovaj je dinosaur bio srednje veliki grabežljivac lake građe, koji se vjerojatno hranio dinosaurima biljožderima.

Izvori
------

1. ↑  Benson, R.B.J. (2010). „A description of *Megalosaurus bucklandii* (Dinosauria: Theropoda) from the Bathonian of the UK and the relationships of Middle Jurassic theropods". *Zoological Journal of the Linnean Society*. DOI:10.1111/j.1096-3642.2009.00569.x.
2. ↑  Paul, Gregory S. (1988). *Predatory Dinosaurs of the World*. New York: Simon & Schuster. str. 288. ISBN 0-671-61946-2.

Drugi projekti
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **Piatnitzkysaurus** |
|  | Wikivrste imaju podatke o: **Piatnitzkysaurusu** |

***Piatnitzkysaurus*** na Wikimedijinoj ostavi
**Karbeas** (grčki: ; ? - 863) je bio pavlićanski vođa u Maloj Aziji, poznat kao osnivač i vladar pavlićanske države Tefrike od cca. 843 do smrti 863.

Bio je protomandator (pomoćnik) Teodora Melisenosa, bizantskog *strategosa* Anadolijske teme. Kada je godine 843. bizantska carica Teodora organizirala veliki pogrom pavlićana na područjima pod bizantskom vlašću u kome je ubijeno 100.000 ljudi, Karbeas je sa 5000 preživjelih prebjegao na abasidsku arapsku teritoriju, odnosno na područje emirata Melitene. Tamošnji emir Umar al-Aqta mu je pomogao naseliti pavlićane, te im dozvolio da osnuju nezavisnu državu na gornjem toku Eufrata, sa sjedištem u Tefrikeu. Odatle su Karbeas i pavlićani pomagali Arapima u napadima na bizantske teritorije. Karbeas je umro 863. godine, pri čemu carigradski patrijarh Fotije, njegov suvremenik i glavni izvor podataka o njegovom životu, navodi da je bio posljednji vojni vođa pavlićana. Uzrok smrti nije naveden, ali s obzirom da se te godine odigrala velika bitka kod Lalaokona, dio historičara špekulira da je Karbeas mogao u njoj poginuti.

Izvori
------

* Beaton, Roderick; Ricks, David (1993). *Digenēs Akritēs: new approaches to Byzantine heroic poetry*. Centre for Hellenic studies, King's College London. ISBN 978-0860783954.
* Kazhdan, Alexander, ur. (1991). *Oxford Dictionary of Byzantium*. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-504652-6.
* Nersessian, Vrej (1987). *The Tondrakian Movement: religious movements in the Armenian church from the fourth to the tenth centuries*. Routledge. ISBN 978-0900707926.
* Whittow, Mark (1996). *The Making of Byzantium, 600–1025*. University of California Press. ISBN 0-520-20496-4.
**Pljačka Damiette** 853. godine je bio veliki prepad na grad Damietta u abasidskom Egiptu koga je za vrijeme bizantsko-arapskih ratova izvela bizantska ratna mornarica. Predstavljala je prvu ozbiljniju ofenzivnu akciju bizantskih pomorskih snaga nakon nekoliko decenija u kojima su Arapi imali inicijativu, odnosno zauzeli bizantske posjede na Siciliji i Kreti i nakon toga stekli mogućnost da gotovo nekažnjeno napadaju sjeverne obale Mediterana. Bizantinci su prikupili flotu od 300 brodova koju su podijelili u tri grupe i poslali da napadaju arapske luke na obalama Istočnog Mediterana. Grupa kojom je komandirao flotovođa koji se u arapskim izvorima navodi kao "Ibn Qatuna" je napala Damiettu, iskoristivši to što je tamošnji garnizon otišao u Fustat, na veliku proslavu koju je organizirao guverner Egipta Anbasa ibn Ishaq al-Dabbi. Bizantinci su zauzeli nebranjenu luku te je podvrgli dvodnevnoj pljački i pustošenju; kada su je napustili, sa sobom su poveli oko 600 arapskih i koptskih žena, ali i obilne namirnice i ratnu opremu namijenjenu Kretskom Emiratu. Potom su otplovili na istok, te zauzeli i uništili tvrđavu Ushtun, gdje su uništene brojne opsadne sprave.

Iako je prepad na Damiettu predstavljao jedan od rijetkih bizantskih uspjeha u tom periodu, o njemu nema ni slova u bizantskim izvorima. Historičari špekuliraju kako je razlog za to neprijateljstvo kasnijih bizantskih kroničara prema caru Mihailu III. Arapski izvori, pak, tvrde da je napad pokazao koliko su, usprkos decenijama dominacije Mediteranom, arapske luke ranjive na napade kršćana sa sjevera, te je potakao obnovu egipatske mornarice koja će svoj vrhunac dobiti pod Fatimidima.

Literatura
----------

* Bury, John Bagnell (1912). *A History of the Eastern Roman Empire from the Fall of Irene to the Accession of Basil I (A.D. 802–867)*. London: Macmillan and Co..
* Christides, Vassilios (1984). *The Conquest of Crete by the Arabs (ca. 824): A Turning Point in the Struggle between Byzantium and Islam*. Academy of Athens.
* Kubiak, Wladyslaw B. (1970). „The Byzantine attack on Damietta in 853 and the Egyptian navy in the 9th century". *Byzantion* **40**: 45–66.
* Pryor, John H.; Jeffreys, Elizabeth M. (2006). *The Age of the ΔΡΟΜΩΝ: The Byzantine Navy ca. 500–1204*. Brill Academic Publishers. ISBN 978-90-04-15197-0.
* Whittow, Mark (1996). *The Making of Byzantium, 600–1025*. University of California Press. ISBN 0-520-20496-4.
**Želudačna kiselina** je probavna tečnost, koja se formira u želucu. On ims pH od 1.5 do 3.5 i sastoji se od hlorovodonične kiseline (HCl) (oko 0.5%), i velikih količina kalijum hlorida (KCl) i natrijum hlorida (NaCl). Ova kiselina ima ključnu ulogu u varenju proteina. Ona aktivira digestivne enzime i denaturiše preteine iz hrane tako da digestivni enzimi mogu da razlože njihove lance aminokiselina.

Želudačnu kiselinu proizvode ćelije kojima je obložen želudac. One su spregnute sa sistemima za povećanu proizvodnju kiseline po potrebi. Druge ćelije u želucu proizvode bikarbonate, koji su osnova pufera koji osigurava da sredina ne postane suviše kisela. Te ćelije takođe proizvode mukus. On formira viskoznu fizičku barijeru kojom se sprečavaju oštećenja želuca kiselinom. Ćelije na početku tankog creva, u duodenumu, proizvode dodatne velike količine bikarbonata kojim se potpuno neutrališe želudačna kiselina koja se prenosi dalje u digestivni trakt. 

Prisustvo želudačne kiseline u želucu i njene funkcije u varenju je prvi karakterisao američki vojni hirurg Vilijam Beaumont oko 1830..

Vidi još
--------

* Želudac
* Varenje

Vanjske veze
------------

* Mehanizam sekrecije kiseline
* Principi gastroenterologije Arhivirano 2009-06-25 na Wayback Machine-u
* „*Gastric juice* at Dorland's Medical Dictionary".
**Ekseligmos** ili **Egzeligmos** (grčki:  — *exeligmos*, "okret točka/kotača") je period od 54 godine i 33 dana (tj. oko 19.756 dana) koji se može koristiti u predviđanju uzastopnih pomračenja Sunca i Meseca sa sličnim svojstvima i lokacijom. Kod pomračenja Sunca, svakog ekseligmosa će se pomračenje sličnih karakteristika ponoviti nedaleko od prethodne lokacije pomračenja. Kod pomračenja Meseca, isti deo Zemlje će videti pomračenje vrlo slično onom koje se dogodilo ekseligmos ranije (v. glavni tekst za primere). Ovaj ciklus pomračenja iznosi tri sarosa, s tom razlikom što ekseligmos ima skoro ceo broj dana pa će sledeće pomračenje biti vidljivo na sličnoj lokaciji i vremenu kao i ekseligmos ranije - kod sarosa pomračenje je osam sati kasnije i oko 120° zapadnije nego prethodno.

Detalji
-------

Ekseligmos je Grcima bio poznat bar od 100. pne. jer je Antikiterski mehanizam imao sklop za njegovo izračunavanje. 
Ekseligmos obuhvata 669 sinodičkih meseci (ciklus mesečevih mena), odn. 726 drakonskih meseci (čvorova na Mesečevoj putanji) i skoro tačno 717 anomalističkih meseci (ekstremnih tačaka na elipsi putanje). Prva dva faktora čine da je ovo dugoročna serija pomračenja, a zadnji da će svako pomračenje u ekseligmosu biti slično. Skoro ceo broj anomalističkih meseci osigurava da će prividni prečnik Meseca biti skoro isti sa svakim sledećim pomračenjem. 

Pošto je ciklus preko mesec dana duži od celog broja godina, putanja pomračenja je udaljena, grub rečeno, 1000 km od prethodnog. Pošto se za mesec dana i prividni prečnik Sunca značajno menja to utiče na dužinu i širinu Sunčevog pomračenja.

### Primer solarnog ekseligmosa

Evo poređenja dva totalna pomračenja Sunca razdvojena jedan ekseligmos:
  


|  | 11. avgust 1999. | 12. septembar 2053. |
| --- | --- | --- |
| Mapa putanje (plava staza - totalno pomračenje)(zelene linije - granice delimičnog pomračenja) |  |  |
| Trajanje | 2 m 23 s | 3 m 4 s |
| Najveća širina putanje totaliteta | 112 km | 116 km |
| Geo-širina najvećeg pomračenja | 45,1° Sever | 21,5° Sever |
| Vreme najvećeg pomračenja (UTC) | 11:04 | 09:34 |

### Primer lunarnog ekseligmosa

Evo poređenja dva totalna lunarna pomračenja razdvojena za jedan ekseligmos:
  


|  | 9. februar 1990. | 13. mart 2044. |
| --- | --- | --- |
| Mapa putanje |  |  |
| Vidljivost (strana Zemlje s koje je vidljivo pomračenje) |  |  |
| Trajanje (delimično pomračenje) | 204 minuta | 209 minuta |
| Vreme najvećeg pomračenja (UTC) | 19:12 | 19:38 |

Takođe pogledati
----------------

* Pomračenje Sunca
* Ciklus pomračenja
* Saroski ciklus
* Ciklus punog Meseca
**Kvantno stanje** je u kvantnoj mehanici niz brojeva koji u potpunosti definišu i opisuju kvantni sistem. Ovi brojevi se nazivaju kvantnim brojevima sistema i kako je kvantna teorija nedeterministička, brojevi su samo pridruženi merenim parametrima sistema. Kvanti brojevi ne daju konkretnu vrednost neke merene veličine (na primer energije).

U klasičnoj mehanici čestica može biti opisana pomoću položaja i impulsa. U kvantnoj fizici, zbog Hajzenbergovog principa neodređenosti ove dve veličine ne mogu u isto vreme tačno da se izmere, pa se zato čestice opisuju pomoću kvantnih brojeva koji su specifični za opisivani sistem. Na primer, stanje ili položaj jedne čestice koja se nalazi u jednodimenzionalnoj kutiji mogu se definisati jednim kvantnim brojem koji je pridružen energiji te čestice.

Potpuno definisano kvantno stanje može se opisati pomoću vektora stanja, talasne funkcije ili potpunim nizom kvantnih brojeva za određeni sistem.

Literatura
----------

* Isham, Chris J (1995). *Lectures on Quantum Theory: Mathematical and Structural Foundations*. Imperial College Press. ISBN 978-1-86094-001-9.
* Bratteli, Ola; Robinson, Derek W (1987). *Operator Algebras and Quantum Statistical Mechanics 1*. Springer. ISBN 978-3-540-17093-8. 2nd edition.  In particular, see Sec. 2.3.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **fizici** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
Severna Amerika nakon Pariskog mira
**Pariski mir** zaključen je 10. februara 1763. godine po završetku Sedmogodišnjeg rata i Francuskog i indijanskog rata između Velike Britanije, Francuske, Španije i Portugala. Francuska se gotovo sasvim povukla iz Indije, a Velikoj Britaniji prepustila i Kanadu. Španija dobila Luizijanu i Kubu, a Pruska zadržala Šleziju, koju je preuzela od Austrije.

Uvod
----

U toku rata, Britanija je osvojila francuske kolonije Kanadu, Gvadelup, Martinik, Svetu Luciju, Dominiku, Grenadu, Sent Vinsent i Grenadini, Tobago, francuske kolonije u Indiji, centar trgovine robovima Gore (današnji Senegal), dolinu reke Senegal, španske kolonije Manila (Filipini) i Havana (Kuba). Francuska je osvojila englesku Menorku i trgovačke ispostave na Sumatri. Španija je osvojila portugalsku Almeidu i Kolonija del Sakramento u Južnoj Americi (današnji Urugvaj). U skladu sa odredbama Pariskog mira iz 1763. godine, većina tih teritorija vraćena je prethodnim vlasnicima. Velika Britanija je, međutim, postigla značajne dobitke.

Odredbe
-------

Zaraćene strane u Sedmogodišnjem ratu
Francuska i Španija vratile su teritorije oduzete Britaniji i Portugalu. Britanija je Manilu i Havanu vratila Španiji, a Gvadelup, Martinik, Svetu Luciju, Gore i indijske ispostave Francuskoj. Za uzvrat, Francuska je ustupila Kanadu, Dominiku, Grenadu, Sent Vinsent i Grenadine i Tobago Britaniji. Takođe joj je ustupila istočnu polovinu francuske Luizijane (područje od reke Misisipi do Apalačkih planina). Španija je Britaniji ustupila Floridu. U zamenu za svoje teritorije u Indiji, Francuzi su priznali britanska osvajanja i odustali od slanja trupa u Bengal. Britanija je pristala da sruši svoja utvrđenja u Britanskom Hondurasu (danas Belize). U Severnoj Americi, Francuzi su zadržali ribolovačka prava u Njufaundlendu i ostrva Sen Pjer i Mikelon (gde su sušili ulovljenu ribu).

Vidi još
--------

* Sedmogodišnji rat

Literatura
----------

* Calloway, Colin Gordon (2006). *The scratch of a pen: 1763 and the transformation of North America*. New York: Oxford University Press.
* Churchill, Sir Winston (1956). *The Great Republic: A History of America*. New York: Random House. ISBN 978-0-375-50320-7.
* Conklin, William E. (1979). *In Defence of Fundamental Rights*. Springer.
* Dull, Jonathan R. (2005). *The French Navy and the Seven Years' War**. University of Nebraska.*
* Gough, Barry M. (1992). *British Mercantile Interests in the Making of the Peace of Paris, 1763*. Edwin Meller Press.
* Monod, Paul Kleber (2009). *Imperial Island: A History of Britain and Its Empire, 1660–1837*. Wiley-Blackwell.
* Price, Joseph Edward (2007). *The status of French among youth in a bilingual American–Canadian border community: the case of Madawaska, Maine*. Indiana University.
**Mikoplazma** je rod bakterija kojima nedostaje ćelijski zid. Iz toga razloga one nisu podložne uticaju brojnih antibiotika poput penicilina ili drugih beta-laktama koji utiču na sintezu ćelijskog zida. One mogu da budu parazitske ili saprotrofne. Nekoliko vrsta su ljudski patogeni, uključujući *M. pneumoniae*, koja je važan uzročnik atipične pneumonije i drugih respiratornih oboljenja, i *M. genitalium*, za koju se smatra da učestvuje u pelvičnoj inflamatornoj bolesti. Mikoplazma je najmanja poznata ćelija. Njen prečnik je oko mikrona (μm).

Poreklo imena
-------------

Ime *Mycoplasma*, od grč. *mykes* (gljivice) i *plasma* (formirane), je prvi koristio Albert Bernhard Frank 1889. On je smatrao da se radi o gljivicama, usled njihovih karakteristika.

Starije ime za *Mycoplasma* je bilo *pleuro pneumoniji slični organizmi* (PPLO). Kasnije je utvrđeno da je gljivicima sličan način rasta *M. mycoides* jedinstven za te vrste.

Karakteristike
--------------

Poznato je preko 100 vrsta roda *Mycoplasma*, jednog od nekoliko rodova bakterijske klase *Mollicutes*. One su paraziti ili komensali ljudi, drugih životinja (uključujući insekte), i biljki. Rod *Mycoplasma* je po definiciji ograničen na kičmenjačke domaćine. Holesterol je neophodan za rast vrsta iz roda *Mycoplasma*, kao i pojedinih drugih rodova *mollicutes*. Njihova optimalna temperatura rasta je često temperatura njihovog domaćina (npr. 37° C kod ljudi) ili temperatura ambijenta ako domaćin nema sposobnost regulacije unutrašnje temperature. Analiza 16S sekvenci ribozomske RNK kao i genskog sadržaja strogo sugerišu da su *mollicute*, uključujući mikoplazme, blisko srodne sa bilo *Lactobacillus* ili *Clostridium* granom filogenetičkog drveta (*Firmicutes* *sensu stricto*).

Vidi još
--------

* Upala pluća

Spoljašnje veze
---------------

* Veličina ćelija
* Mycoplasma Pneumonia
Bakterijski DNK transpozon
**Transpozon** (*transpozabilni element*, *TE*) je DNK sekvenca koja može da promeni svoju relativnu poziciju unutar genoma ćelije. Mehanizam transpozicije može da bude bilo „*kopiraj i prenesi*" ili „*iseci i prenesi*". Transpozicija može da kreira fenotipski značajne mutaicje i da promeni veličinu ćelijskog genoma. Transponzone je otkrila Barbara Maklintok za šta je nagrađena Nobelovom nagradom 1983.

Transponzoni sačinjavaju veliku frakciju C-vrednosti eukariotskih ćelija. Oni se često smatraju "DNK smećem". Kod *Oxytricha*, koji imaju jedinstveni genetički sistem, oni imaju kritičnu ulogu u razvoju. Oni su takođe veoma korisni u naučnim istraživanjima kao sredstvo za promenu DNK unutar živog organizma.

Literatura
----------

* Kidwell, M.G. (2005). „Transposable elements". u: ed. T.R. Gregory. *The Evolution of the Genome*. San Diego: Elsevier. str. 165–221. ISBN 0-12-301463-8.
* Craig NL, Craigie R, Gellert M, and Lambowitz AM (ed.) (2002). *Mobile DNA II*. Washington, DC: ASM Press. ISBN 978-1-55581-209-6.
* Lewin B (2000). *Genes VII*. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-879276-5.

Spoljašnje veze
---------------

* Transpozoni Arhivirano 2006-02-06 na Wayback Machine-u
* Moguća veza između transpozicije i limfoma
*Za ostala značenja, vidi Antares (razvrstavanje).*
Poređenje veličine Antaresa, Arkturusa i Sunca.  
Da se Antares nalazi na mestu Sunca, obuhvatio bi i orbitu Marsa.
Antares (desno) i Antares B (levo).  
Veličina zvezda nije u srazmeri, slika samo predstavlja odnos boja Antaresa i njegovog pratioca.
**Antares** ili **α Škorpije** (lat. *α Scorpii, α Sco*) je najsjajnija zvezda sazvežđa Škorpija. Od Sunca je udaljena oko 604 svetlosne godine (paralaksa 0,005"). Antares je crveni superdžin, prečnika 400 puta većeg od prečnika Sunca i više od 10.000 puta luminozniji od Sunca. Spektralna klasa Antaresa je M1 Ib, a apsolutna magnituda -5,3. Prividna magnituda iznosi 1,06, sa oscilacijama između 0,9 i 1,2.

Antares je dvojna zvezda, čiji je pratilac magnitude 5,3, spektralne klase B2.5V i perioda revolucije između 900 i 1000 godina.

Ime Antares znači „rival Marsa", jer bojom i sjajem podseća na izgled Marsa. Predstavlja srce škorpije.

U filmu Melanholija Larsa fon Trira Antares je prikazan u uvodnim scenama filma, a kasnije glavna junakinja vidi okultaciju Antaresa fiktivnom planetom Melanholijom.

Vidi još
--------

* Spisak najsjajnijih zvezda

Literatura
----------

* Patrick Moore, ur. (2002) (()). *Philip's Astronomy Encyclopedia*. Philip's. str. 19. ISBN 0–540–07863–8.
* Paul Murdin, ur. (2001) (()). *Encyclopedia of Astronomy and Astrophysics*. Institure of Physics Publishing. str. 132. ISBN 0-7503-0440-5.

Spoljašnje veze
---------------

* Antares u SIMBAD bazi podataka
* Antares at Constellation Guide

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **astronomiji** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
Kamenovanje svetog Stefana (ikona iz 17. vijeka, Etiopija)
**Kamenovanje** ili **lapidacija** je kažnjavanje kamenjem, naročito teška i sramna smrtna kazna koju su poznavali skoro svi narodi u starom vijeku (Egipćani, Perzijanci, Jevreji, Grci, Rimljani i Gali). Kamenovanjem se kažnjavalo npr. ubojstvo roditelja, izdaja domovine, prestup sakralnih propisa, preljub, itd. Krivca su obično izvodili izvan grada simbolizujući tako njegovo isključenje iz zajednice. Kamenje su bacali svi prisutni, a gomila kamenja pod kojom je krivčev leš smatrala se mjestom prokletstva. Javno kamenovanje se i danas izvršava zakonima nekih zemalja kao što su Saudijska Arabija i Sudan.

Kamenovanje u propagandi
------------------------

Krajem 20. i početkom 21. vijeka, kamenovanje je intenzivno korišteno u anti-iranskoj propagandi na Zapadu, što je paradoksalno jer takva metoda nema uporišta ni u šijitizmu ili u krovnom legalnom sistemu, niti je iti jedna takva kazna provedena od revolucije 1979. do danas. Iz vjerske perspektive, kamenovanje se ne pojavljuje u Kuranu već isključivo u sunitskim hadisima koje Iranci kao šijitski imamiti odbacuju i smatraju da takvi kanonski zakoni hududa nisu provedivi u praksi bez prisutnosti skrivenog 12. imama. Iako iranski ustav (uz džaferijski imamitski vjerski pravac kao službeni) dodatno priznaje sunitski hanefijski, hanbelijski, šafijski i melikijski mezheb (pravne škole) odnosno dijeli jurisdikciju nad pojedinim otočnim područjima Perzijskog zaljeva sa Šardžanskim emiratom (UAE), sukladno legalnoj centralizaciji (usvojenoj revolucijom 1979) svaku smrtnu kaznu mora odobriti Vrhovni sud koji u potpunosti regulira izvršno kazneno pravo. Ova reforma predstavljala je drastičan zaokret u odnosu na pahlavijsko doba kada su lokalni suci mogli djelovati samostalno i donositi konačne presude. Odluku da Vrhovni sud lokalnim sunitskim sudovima poništi svaku procesnu presudu kamenovanjem donio je 1981. osobno R. Homeini na prijedlog ajatolaha A.-K. Musavija Ardabilija, tadašnjeg predsjednika Vrhovnog suda koji je aktualizirao raspravu neposredno nakon jednog evropskog seminara gdje je kazna uzeta kao argument za kritiku islama kao nasilne religije. U februaru 2013. glasnogovornik iranskog pravosudnog odbora M.-A. Asfanani naveo je da niti jedno kamenovanje nije izvršeno u Iranu od revolucije 1979. godine, a iranski parlament istovremeno je izdao službeno priopćenje u kojem također stoji da kamenovanje nije iranska praksa i koje kritizira Zapadni svijet zbog masovne propagande oko tog pitanja. Najpoznatiji propagandni uradci u kojima se pripisuje kamenovanje Iranu su francuska knjiga *La Femme Lapidée* koju potpisuje monarhist F. Sahebdžam, te njena američka ekranizacija *The Stoning of Soraya M.*
„Četnici" preusmjerava ovdje. Za ostala značenja, v. Četnici (razvrstavanje).
**Četnici** je izraz koji se kolokvijalno koristi za paravojne formacije i/li s njima povezane pojedince i političke organizacije koji djeluju s pozicija ekstremnog srpskog nacionalizma ili velikosrpske ideologije. Četnici su se prvi put pojavili krajem 19. i početkom 20. vijeka kao paravojne formacije koje su kao gerila djelovale na području tadašnjeg Otomanskog Carstva u cilju priključenja tih krajeva Srbiji (vidi borba za Makedoniju). Za balkanskih ratova i Prvog svjetskog rata djelovali su kao neregularne formacije srpske vojske, a između dva rata kao režimska paravojna formacija Kraljevine Jugoslavije.

Za vrijeme Drugog svjetskog rata četnicima se nazivalo nekoliko paravojnih formacija od kojih je najpoznatija Jugoslovenska vojska u otadžbini. Iza rata su četničke organizacije uglavnom djelovale u političkoj emigraciji (tzv. četnička emigracija), a za vrijeme raspada SFRJ počinju legalno djelovati u Srbiji i nekim drugim republikama bivše države. Za vrijeme ratova 1990-ih neke od srpskih paravojnih formacija su se nazivale četnici. Ime *četnici* Bošnjaci i Hrvati šovinističkih gledišta koriste kao pejorativan izraz za Srbe općenito.

Balkanski ratovi
----------------

Početkom 20. vijeka za četnike je bio uobičajen naziv komiti. Tokom balkanskih ratova komiti su bili ozloglašeni po surovosti:

> Može čak biti slučajeva, da starešine komitskih četa ili odreda ne dele potpuno mišljenje svojih potčinjenih, da se trude, kad im se ukaže prilika, da ublaže tradicionalnu surovost komita, odbrane po nekog grešnika od pljačke i odrti; sve to može biti, ali to ni najmanje i nigde nije bilo u stanju oslabiti jedno opšte uverenje, stečeno gorkim iskustvom u svima mestima gde su prošle komite: da je njihovo ponašanje ostavilo najgore utiske i daje zbog njih nestalo i ono malo mestimične naklonosti prema našoj vojsci što je u prvo vreme postojalo. To još više važi za Makedoniju i Staru Srbiju.
> 
> – Kosta Novaković

Povezano
--------

* Četnici u Drugom svjetskom ratu
* Zločini četnika u Drugom svjetskom ratu
* Saradnja četnika sa snagama Osovine u Drugom svetskom ratu
* Ustaše

Izvori
------

1. ↑  Četiri meseca u srednjoj Albaniji, Borba, knj. 7, 1914.

Vanjski linkovi
---------------

***Četnici*** na Wikimedijinoj ostavi

* Istorija četništva
* Pokret srpskih četnika Ravne Gore