**Rip Torn** (6.2. 1931.- 9.7. 2019.) je američki za Oscara nominirani i Emmyjima nagrađivani televizijski i filmski glumac, najpoznatiji po ulozi Artieja u HBO-ovoj humorističkoj seriji *The Larry Sanders Show*.

Biografija
----------

Torn se rodio kao **Elmore Rual Torn, Jr.** u teksaškom gradu Temple kao dijete farmerke Thelme Mary Spacek i ekonomista Elmorea Ruala Torna. Nadimak "Rip" je stekao u skladu s porodičnom tradicijom Tornovih. Nakon pohađanja Texas A&M, Torn je diplomirao stočarstvo na Teksaško univerzitetu u Austinu.

Seoski život ga, međutim, nije toliko zanimao kao gluma. Nakon diplome je otišao u Hollywood i 1956. godine imao prvu ulogu u filmu *Baby Doll*. Shvativši da će teško steći uspjeh ako malo bolje ne izbrusi glumačke vještine, Torn se nakon toga preselio New York te studirao u znamenitoj školi Actors Studio pod Leejem Strasbergom. Nakon toga je slijedio veliki broj kaališnih uloga, uključujući originalnu postavu komada Tennessee Williamsa *Sweet Bird of Youth*, čiju je ulogu ponovio u filmskim i televizijskim ulogama. Pri povratku u Hollywood je napravio zapeženu ulogu u filmu *Pork Chop Hill*.

Nakon toga se Torn nametnuo kao prepoznatljivi karakterni glumac u cijelom nizu filmova, često glumeći negativce poput njuorleanskog bogataša koji se suprotstavlja likovima Stevea McQueena i Karla Maldena u klasičnom filmu *The Cincinnati Kid* iz 1965. godine. Druga zapažena uloga bio je šef u *Men in Black*. Godine 1972. je stekao izvrsne kritike za ulogu country pjevača u kult filmu *Payday*.

Godine 1983. je pak nomirian za Oscara u kategoriji najboljeg sporednog glumca zahvaljujći filmu *Cross Creek*.

Godine 1988. je napravio svoj režiserski debi u komediji *The Telephone*s Whoopi Goldberg comedy. Nešto kasnije je došao na televiziju i za ulogu veteranskog producenta Artieja u sitkomu *The Larry Sanders Show*dobio šest uzastopnih nominacija za nagradu Emmy koju je osvojio 1996. Nakon toga se često pojavljivao u komedijama kao što su *Dodgeball: A True Underdog Story*, *Canadian Bacon* i *Rolling Kansas*, ali i u dramskim ulogama poput onih u filmovima *The Insider* i  *Marie Antoinette*. Torn je također posuđivao glas za mnoge animirane filmove od kojih je najpoznatiji *Hercules*.

Torn je osim svoje karijere pomogao i karijeri svoje rođake Sissy Spacek. Na njegovu preporuku je primljena u Strasbergov Actors Studio, a poslije je nastupila u niz uloga od kojih će za jednu dobiti i Oscara.

Torn je od 1956. do 1961. bio oženjen za glumicu Ann Wedgeworth s kojom ima kći Danae Torn. Kasnije se oženio za Oscarom nagrađenu glumicu Geraldine Page i s njome bio u braku do Pageine smrti 1987. Imali su troje djece: Tonyja, Jona i glumicu Angelicu Torna. Torn se u braku sviđalo što je njihovo imanje bilo zvano Torn Page (engleski: *Strgnuta stranica*). Danas je pak oženjen za Amy Wright s kojom ima dvoje djece.

Torn je osim po glumi bio poznat i po incidentnom ponašanju na snimanju. Kada je 1970. godine snimao film *Maidstone*, Torn je, nezadovoljan načinom na koji Norman Mailer režira film istog tri puta udario čekićem u glavu. Mailer ga je zbog toga zagrizao za uho, a tučnjava - zabilježena na filmu, je prekinuta tek intervencijom ostalih članova ekipe.

Godine 1999. Torn je podnio tužbu za klevetu protiv Dennisa Hoppera nakon što je Hopper gostovao u *The Tonight Show with Jay Leno*. Hopper je tvrdio da je Torn na njega potegao nož prije snimanja kultnog filma *Easy Rider*. Prema Hopperu, Torn je trebao dibiti ulogu, ali je zamijenjen s Jackom Nicholsonom nakon incidenta. Torn je u tužbi Hoppera optužuio za napad nožžem. Sudac je presudio u Tornovu korist te mu udijelio 475.000 $, isto kao, a dodatnih 475.000 $ je Torn dobio nakon Hopperove žalbe.

Godine 2004. Torn je bio uhapšen zbog vožnje u pijanom stanju nakon što se sudario s taksijem u New Yorku. TV vijesti su kasnije prikazale snimku njegovog hapšenja kada psuje policajce i odbija puhati u balon. U oktorbu 2004. ga je porota oslobodila krivnje. Međutim, u decembru 2006,. je u gradu North Salem uhapšen za isti prekršaj nakon sudara s traktorskom prikolicom. U aprilu 2007. Torn je priznao krivnju za što je kažnjen globom od 380 $ i suspenzijom vozačke dozvole na 90 dana.

Bilješke
--------

1. ↑
2. ↑  Ancestry of Rip Torn
3. ↑  Hal Erickson (2007-05-01). „Geraldine Page". *The New York Times*. Pristupljeno 01. 05. 2007.
4. ↑  Carl Rollyson. „Excerpt from *The Lives of Norman Mailer*". Subterranean Cinema. Arhivirano iz originala na datum 2007-09-27. Pristupljeno 26.4. 2007.
5. ↑  „Norman Mailer Fights Rip Torn". iFilm. 19.1.2007.. Pristupljeno 26.4.290007.
6. ↑  „Court ruling doubles the 'Easy' score: Torn 2, Hopper zip". CNN. 11.5.1999.. Pristupljeno 26.4.2007.
7. ↑  Sarah Hall (2004-10-28). „Rip Torn Cleared of DUI". E! Online. Pristupljeno 26. 04. 2007.
8. ↑  The Associated Press (17.4. 2007.). „Rip Torn Pleads Guilty To Driving While Impaired". *Access Hollywood*. Pristupljeno 26.4. 2007.

Vanjski linkovi
---------------

* Rip Torn na sajtu IMDb
* Rip Torn na Internet Broadway Database ()
* Production: Anna Christie Arhivirano 2007-03-11 na Wayback Machine-u - *Working in the Theater Seminar* video at American Theatre Wing.org, January 1993

***Rip Torn*** na Wikimedijinoj ostavi