recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Za ostala značenja, vidi Moby-Dick (razvrstavanje).*

***Mobi Dik*** je roman američkog pisca Hermana Melvila, izdat 1851. godine.

Radnja
------

Ilustracija iz jednog ranog izdanja Mobi Dika
Priča prati avanture mornara Išmaela i njegovu plovidbu na brodu kitolovcu „Pikvod", koji isplovljava sa ostrva Nentaket u Masačusetsu. Brodom komanduje kapetan Ahab. Išmael ubrzo saznaje da kapetan Ahab traži jednog specifičnog kita, zvanog Mobi Dik. To je beli kit ulješura, neobične veličine i snage. Na prethodnoj plovidbi, Mobi Dik je uništio Ahabov brod i odgrizao mu nogu, zbog čega kapetan žudi za osvetom.

Pozadina
--------

Dva događaja su uticala na nastanak ovog romana. Jedan je potonuće broda kitolovca „Eseks" sa Nentaketa 1820. godine, uništenog od strane kita ulješure. Jedan od 8 preživelih članova posade je sledeće godine napisao knjigu o tome. Drugi događaj je ulov ogromne bele (albino) ulješure krajem 1830-ih u vodama čileanskog ostrva Moča. Taj kit, nazvan Moča Dik, preživeo je mnogo pokušaja lova i velikom silinom je napadao brodove. Preko 100 puta se borio sa kitolovcima. O njemu je pisano u njujorškim novinama.

Izvori
------

1. ↑  *Moby-Dick or The Whale*, Northwestern-Newberry edition (Northwestern University Press, 1988), p. 687.

Spoljašnje veze
---------------

***Moby-Dick*** na Wikimedijinoj ostavi

* Mobi Dik na Projektu Gutenberg

Filmske adaptacije
* *Morska zver* na IMDb-u () (1926)
* *Mobi Dik* na IMDb-u () (1930)
* *Mobi Dik* na IMDb-u () (1956)
* *Mobi Dik* na IMDb-u () (1978)
* *Mobi Dik* na IMDb-u () (1998)

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 92145857808123020242
* LCCN: n88282472
* GND: 4204518-6
* SUDOC: 028230795
* BNF: cb120108674 (podaci)

 |
**Krešimir Džeba** (Dubrovnik, 27. kolovoza 1935. – Graz, 11. ožujka 1993.), hrvatski novinar i političar, sudionik hrvatskog proljeća.

Životopis
---------

Rodio se je u Dubrovniku. Studirao je u Zagrebu na Ekonomskom fakultetu u Zagrebu.

Novinarstvom se bavi od 1957. godine. Glavni i odgovorni urednik Vjesnika u srijedu (VUS-a) postao je 1966. godine, a dužnost je obnašao do sloma Hrvatskog proljeća, čijim je bio aktivnim sudionikom. Dok je uređivao VUS, list je od prvotne zabavne revije postao ugledni politički tjednik visoke naklade, od preko 300.000 primjeraka. Džeba je žestoko zagovarao reformu društva, tržišno gospodarstvo, samostalnost poduzeća, čiste međurepubličke račune i otvaranje Jugoslavije prema zapadu.

Za vrijeme sječe hrvatskih proljećara, Džebi je zabranjen novinarski i urednički rad, a kao i brojna ondašnja utjecajna hrvatska glasila, list se našao "na ledu": Džeba je smijenjen, glavna kolumnistica Neda Krmpotić uklonjena, a ostali suradnici stavljeni "na led".
Nakon toga sve do demokratskih promjena u Hrvatskoj bavio se ekonomskom propagandom. 
Sudjelovao je u demokratskim promjenama u Hrvatskoj. Kad je osnovana Hrvatska narodna stranka 13. listopada 1990. godine, prvom predsjednicom stranke postala je Savka Dabčević-Kučar, a u uže rukovodstvo stranke ušli su Miko Tripalo, Dragutin Haramija, Srećko Bijelić, Krešimir Džeba, Ivica Vrkić, Slavko Meštrović i Radimir Čačić, koji nasljeđuje predsjedničko mjesto u stranci 1994. Džeba je bio potpredsjednik stranke.

Bio je zastupnik u hrvatskom Saboru od 1990. do 1993. godine.

Djela
-----

* Duhanski put u Rovinj, 1987.
* Sport i novac - iza kulisa svjetskih spektakala, 1995. (suautor)
* Sudbina novinara, 1998.
* Sportski marketing, 1998. (suautor)

Nagrade i priznanja
-------------------

* 1993. (postumno) Nagrada "Otokar Keršovani", za rad u novinarstvu
* predsjednik Društva novinara Hrvatske

Danas se jedna novinarska nagrada zove po njemu, nagrada Krešimir Džeba. Arhivirano 2013-10-19 na Wayback Machine-u HNS,</ref>

Izvori
------

* Deset godina od smrti novinara i političara Krešimira Džebe, index.hr, 11. ožujka 2003.
* Proleksis
* Imehrvatsko.net

1. ↑  Mato Dretvić Filakov: Hrvatsko proljeće je zapravo bilo „sukob naljevici" između „unitarista" i „progresista", koje su protivnici proglasili „nacionalistima" i tako se lakše obračunali s njima, Hrvatski fokus, 16. travnja 2010.
2. ↑  Za nagradu „Krešimir Džeba" Ženska inicijativa HNS-a predlaže Mariju Cafuk HNS,

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 43209151
* LCCN: n83040885
* CONOR.SI: 40333155

 |
**Groznica na usni** (lat. *herpes labialis, herpes febrilis*) je veoma česta infekcija usana koju uzrokuje herpes-virus tip 1. Virus se širi dodirom ili preko zajedničkog pribora i posuda za jelo, pribora za brijanje, peškira itd.

Klinička slika
--------------

Na otečenoj, crvenoj i bolnoj koži sa spoljne strane usne ili pored nje javljaju se mali plikovi ispunjeni tečnošću. Plikovi vremenom počinju da pucaju i iz njih curi sekret. Nakon toga se stvara krasta žute boje koja otpadne, te ranica zaceli nakon 7-10 dana.

Simptomi se mogu javiti 2-20 dana nakon što je organizam bio izložen virusu. Jedan do dva dana pre izbijanja plika na tom mestu se može osetiti svrab, bol, bockanje ili peckanje.

Prvu infekciju osim lokalnih, mogu pratiti i opšti simptomi zarazne bolesti - povišena temperatura, opšta slabost i uvećani limfni čvorovi na vratu. Primarna infekcija, odnosno prvi kontakt sa ovim virusom, dogodi se obično u ranom detinjstvu i može proći čak i bez simptoma.

Nakon prve infekcije, virus ostaje u nervnim ćelijama i može se ponovno aktivirati periodično, uzrokujući ponovnu pojavu simptoma najčešće na istom ili približno istom mestu. Njegovo ponovno javljanje mogu podstaći stres, povišena temperatura, menstruacija ili sunčanje.

Prenošenje
----------

Nosilac može preneti virus i kada nema prisutnih plikova, iako je najzarazniji od trenutka pojave plika do pojave kraste. Osoba sa labijalnim herpesom koja ima oralni seks sa drugom osobom može kod nje izazvati genitalni herpes.

Lečenje i prevencija
--------------------

Groznica na usni obično spontano prolazi bez posebnog lečenja. Pacijentima se ponekad prepisuju masti kojima se tretira inficirano mesto, savetuje se odmaranje i eventualno antisimptomatska terapija.

Pacijentima koji imaju groznicu na usni se savetuje izbegavanje kontakata sa osobama koje su podložne infekcijama: novorođenčad, osobe koje boluju od ekcema kože, osobe koje imaju oslabljen imunološki sistem (koje su zaražene HIV virusom, osobe koje uzimaju lekove protiv raka ili se pripremaju za transplantaciju) jer virus tada može da ugrozi njihov život.

Komplikacije
------------

Infekcije virusom *herpes simplex* mogu imati ozbiljne komplikacije. Jedna od najtežih je inficiranje oka i mogući nastanak slepila.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „dr Tatjana Nemet Blažić, HIJZ Zagreb: ". Pristupljeno 2. 12. 2009.

Šablon:Portalbar
Za remake iz 2008. godine, vidite članak Civilization IV: Colonization.
***Sid Meier's Colonization*** je kompjuterska strateška igra na poteze koju su stvorili Brian Reynolds i Sid Meier a izdala tvrtka Microprose 1994. godine. Tema igre je evropska kolonizacija Amerika, a igrač ima zadatak voditi kolonije jedne od četiri evropske zemlje (Španija, Nizozemska, Engleska, Francuska) od 1492. do 1850. Igra je originalno izdana za operativni sistem MS-DOS, ali su se već sljedeće godine (1995) pojavile verzije za Windows, Amigu i Macintosh.

Igra se svojim konceptom nadovezuje na Meierov raniji hit *Civilization*, ali je bitna razlika u tome što igrač umjesto razvitka civilizacije iz ničega već ima etabliranu bazu u matici-zemlji, a krajnji je cilj kolonije učiniti tako snažnim da proglase nezavisnost i uspješno se odupru vojsci matice-zemlje u ratu.

Na osnovu te igre se razvila i besplatna igra *FreeCol*. Godine 2008. Firaxis je na osnovu enginea za Civilization IV izdao remake pod nazivom *Civilization IV: Colonization*.

Eksterni linkovi
----------------

* Colonization Fans Arhivirano 2019-07-27 na Wayback Machine-u
* *Colonization* na MobyGames

| * p
* r
* u
Serija *Civilization* |
| --- |
| Video igre | 
* *Civilization*
* *II*
	+ *Conflicts in Civilization*
	+ *Test of Time*
* *III*
	+ *Play the World*
	+ *Conquests*
* *IV*
	+ *Warlords*
	+ *Beyond the Sword*
	+ *Colonization*
* *Revolution*
* *V*
	+ *Gods & Kings*
	+ *Brave New World*
* *World*
* *Revolution 2*
* *Beyond Earth*
	+ *Rising Tide*
* *VI*
	+ *Rise and Fall*

 |
| Društvene i kartaške iogre | 
* *Civilization* (igra na ploči, 2002)
* *The Card Game*
* *Civilization* (igra na ploči, 2010)

 |
| Preteče | 
* *Civilization* (igra na ploči, 1980)
* *Advanced Civilization*
* *Incunabula*
* *Avalon Hill's Advanced Civilization*

 |
| Srodne igre | 
* *Sid Meier's Colonization*
* *Sid Meier's Alpha Centauri*
* *Call to Power*
	+ *II*
* *CivCity: Rome*
* *Sid Meier's Starships*

 |
| Besplatne igre i modovi | 
* *Freeciv*
* *C-evo*
* *FreeCol*
* *Rhye's and Fall of Civilization*

 |
| Razno | 
* Muzika
	+ "Baba Yetu"

 |
|  |
| --- |
| *Entropion* ((lat.)) |
| Klasifikacija prema MKB-10 |
| H02.0 |  [u] |
| Q10.2 | Prirođeni entropion |
|
|
|
|
|
|
|
|

**Entropij** ili **entropion** je poremećaj položaja kapka gdje je rub kapka uvrnut prema očnoj jabučici, zbog čega trepavice stalno stružu po rožnici i spojnici. Najčešće se javlja kod starijih ljudi, kao posljedica staračkih degenerativnih promjena u vezivnoj strukturi kapka. Također može biti uzrokovan ožiljkom nakon ozljede kapka, a iznimno usljed oštećenja oživčenja kapka (spastički entropij). Kod djece je veoma rijedak (kongenitalni entropij), i obično povezan s drugim malformacijama. 
Neliječeni jaki entropij može uzrokovati trajno oštećenje rožnice i gubitak vida.

Privremeno ispravljanje ektropija pože se postići fiksiranjem ruba kapka flasterom

Liječenje
---------

Entropij se liječi kirurški: izreće se ovalni komadić kože duž ruba kapka, a rubovi rane zašiju, čime se kapak malo skrati, a njegov rub izvrne u normalan položaj. U težim slučajevima se osim kože izreže i komadić mišića (*musculus orbicularis oculi*).

Druge vrste
-----------

### Psi

Entropij donje vjeđe u trogodišnjeg Bullmastiffa. Gornja vjeđa je normalna.Uslijed kronične iritacije, rožnica je ožiljno promijenjena i vaskularizirana
Entropij se javlja kod većine pasmina, iako su neke pogođene češće od drugih, primjerice: akita, mops, čau čau, šar pej, bernardinac, koker španijel, špringer španijel, labrador retriver, kavalir king Charles španijel, napuljski mastif, bul mastif, njemačka doga, irski seter, rotvajler, pudl, a pogotovo krvosljednik. Ovo stanje se uočava najčešće kad pas ima oko 6 mjeseci.

Entropij se može javiti i na donjem i na gornjem kapku, te na jednom ili oba oka. Kod entropija gornjeg kapka po oku grebu trepavice, a kod entropija donjeg kapka pak dlake, jer psi na donjem kapku nemaju trepavice. Kirurška terapija se koristi u težim slučajevima. Dio kože i mišića *orbicularisa oculi* se odstranjuje s obzirom na zahvaćenost kapka i onda se koža sašije. Pasmina šar pej koja je često pogođena entropijom još u štenačkoj dobi od 2-3 tjedna dobro reagira na terapiju.
**Konstriktivni perikarditis** (lat. *pericarditis constrictiva*) je bolest srčane maramice (perikarda), kada ona usled zadebljanja i klacifikacije postane čvrsta i u vidu oklopa obavija srce. Ovakav oklop u velikoj meru ograničava rad srca, pogotovo u dijastoli, periodu kada se srce širi i prima krv, jer usled ovog tvrdog oklopa srce ne može da se dovoljno raširiti odnosno primiti veliku količinu krvi. Bolest ze još zove u **srce u oklopu** ili nem. *Panzerherz*.

Uzroci
------

Konstriktivni perikarditis nastaje kao kasna faza hroničnog zapaljenja srčane maramice, perikarditisa. Inače perikarditis mogu izazvati bakterije, tuberkuloza, zračenje, uremija, virusne infekcije, posle hiruških intervencija na srcu, tumori itd. Konstriktivni perikarditis često se javlja iz nepoznatih razloga, idiopatski.

Patogeneza
----------

Usled zadebljanja i kalcifikacije srčana maramica postaje čvrsta i ne dozvoljava srcu da se dovoljno raširi prilikom dijastole, samim tim je smanjena i količina krvi koju srce može da primi. Zbog toga se krv gomila u venskim sudovima ispred srca, tako da dolazi do venskog zastoja u njima. Javlja se insuficijencija desnog srca, sa pojavom otoka (edema) nogu, ascitesa, povećanja jetre i slezine, vremenom dolazi i do insuficijencije jetre, zastoja krvi u venama vrata, pleuralnog izliva itd. U toku duboke inspiracije (udisanje vazduha) povećava se zastoj krvi u venama vrata, jer se usled inspiracije jevlja negativan pritisak u grudnoj duplji, pa povećan priliv krvi u srce, ali ono ne može da primi toliku količinu krvi. Javljaju se i znaci insuficijencije levog srca, smaljen protok krvi kroz unutrašnje organe, hladnoća na rukama, nogama, periferna cijanoza, gubitak svesti... Po Frank-Starlingovom zakonu količina krvi koja uđe u srce jednaka količini krvi koja iz njega izađe, a ako je količina koju srce može primiti manja, onda je manja i količina koju srce može da izbaci.

Zadebljala srčane maramice se može ukloniti hiruškim putem.

Vidi još
--------

* Srčana maramica
* Perikarditis
* Tamponada srca
* Perikardni izliv
* Srčana insuficijencija
* Insuficijencija jetre

Literatura
----------

* H. Renz-Polster; S. Krauzig; J. Braun: *Basislehrbush Innere Medizin* Urban & Fischer ISBN 3-437-41052-0
***Piknik u Topoli*** je jugoslovenski igrani film iz 1981. godine, koji je režirao Zoran Amar, a scenario je pisao Radoslav Pavlović.

Radnja
------

Kraka je pobegao od kuće i luta sa Maksom gradom celu noć. U dragstoru sretnu Olgu, studentkinju Kraka joj u šali ponudi brak. Nekoliko dana kasnije njih dvoje se zaista venčaju. U dokolici i uz piće otvaraju se stari problemi. Na donjoj tački raspoloženja pojavljuju se dva pripita meštanina, vršnjaci iz obližnjeg gradića i pozovu ih da im se pridruže. Mladići odbijaju, samo Aleksova devojka koja je ljuta, im se pridružuje ali odustaje jer shvata da će da je siluju. Nastane tuča u kojoj mladoženja i njegovi prijatelji, spasavajući živu glavu i svoju narušenu moralnost uspevaju da oteraju meštane.

Uloge
-----

| Glumac | Uloga |
| --- | --- |
| Jordančo Čevrevski | Kraka |
| Predrag Ejdus | Maksa |
| Branislav Lečić | Igor |
| Ena Begović | Jelena |
| Gordana Kosanović | Olga |
| Predrag Laković | čuvar |
| Miki Manojlović | čovek za šankom |
| Rajko Prodanović | Lale |
| Jelica Sretenović | Kasirka |
| Mile Stanković | Gruja |

Spoljašnje veze
---------------

* *Piknik u Topoli* na IMDb-u ()
* Piknik u Topoli - filmska banka
* Piknik u Topoli - Port. rs
*Za ostale upotrebe, v. Kokošari (razvrstavanje).*

***Kokošari*** je jugoslavenska crno-bijela TV drama u produkciji RTV Zagreb i režiji Marija Fanellija, emitrirana 1968. godine. Scenario je napisao Ivo Štivičić, koji je radnju smjestio na kraj Drugog svjetskog rata. Protagonisti, koje tumače Ivo Serdar i Dragan Milivojević, su dvojica pripadnika Hrvatskog domobranstva koja nastoje rat provesti što dalje od borbe, te se u dubokoj pozadini bave sitnim kriminalom za račun svog pretpostavljenog (koga tumači Fabijan Šovagović). Radnja prikazuje kako dobiju zadatak sprovesti uhićenog partizanskog obavještajca (koga glumi Pavle Bogdanović), pri čemu se pred njih postavljaju brojne moralne i druge dileme. TV-drama, prema riječima samog Štivičića, nije prikazana u integralnom obliku, s obzirom da je tadašnja cenzura isjekla danas izgubljenu scenu u kojoj protagonistima ustaški časnik (koga glumi Jovan Ličina) govori o "krahu svih hrvatskih iluzija".

Štivičić će se sličnim temama baviti u svom najpoznatijem djelu, TV-seriji *Kuda idu divlje svinje*, te TV-filmu *Tamburaši* iz 1982. godine.

Uloge
-----

| Glumac | Uloga |
| --- | --- |
| Dragan Milivojević |  |
| Ivo Serdar |  |
| Pavle Bogdanović |  |
| Ivan Šubić |  |
| Fabijan Šovagović |  |
| Jovan Ličina |  |
| Zlatko Madunić |  |
| Dragan Knapić |  |
| Ivo Vrdoljak |  |

Ostale uloge  ▼


| Glumac | Uloga |
| --- | --- |
| Nikola Otržan |  |
| Minja Nikolić |  |
| Jasna Malec Utrobičić |  |
| Marinko Ćosić |  |

Vanjske veze
------------

* *Kokošari* na IMDb-u ()
* Ivo Štivičić: Drama 'Kokošari' (1968.) na YouTube
*Roswell Daily Record* od 8. jula 1947. s objavom o »zarobljavanju« »letećeg tanjura«.
**Rozvelski incident**, naziv za navodno otkriće vanzemaljskih artefakata, uključujući i leševe aliena nakon što se nepoznati leteći objekt srušio kraj grada Roswella u američkoj državi Novi Meksiko u junu ili julu 1947. Od kraja 1970-ih je taj incident postao predmetom brojnih špekulacija i teorija zavjere vezane uz pravu prirodu predmeta. Oružane snage SAD tvrde kako u pitanju nisu bili vanzemaljci nego ostaci eskperimentalnog izviđačkog balona koji je pripadao tajnom programu poznatom kao Operacija Mogul. Usprkos tome, mnogi NLO entuzijasti tvrde kako se umjesto balona uistinu srušio vanzemaljski brod, odnosno da je incident predmet višedecenijskog zataškavanja.

Eksterni linkovi
----------------

***Rozvelski incident*** na Wikimedijinoj ostavi

* The Amazing Roswell UFO Festival
* The City of Roswell, NM. Visitors welcome! Arhivirano 2011-04-29 na Wayback Machine-u
* Walker Air Force Base at Roswell online museum
***Više od meda*** (engl. ) je švajcarski dokumentarni film koji je režirao Markus Imhof, 2012. godine. Film se bavi masovinim umiranjem pčela, kojim je prema nekim podacima pogođeno oko 40% do 50% pčela širom sveta, u nekim zemljama taj broj dostiže i 70%. Budući da oko 1/3 sve hrane koju čovek jede ne bi bilo bez pčelinjeg oprašivanja, ako se nestajanje pčela nastavi, to bi moglo da dovede do katastrofalnih posledica po čoveka. Film je sniman u Švajcarskoj, Kaliforniji, Kini i Australiji.

Radnja
------

Radnja filma počinje u Švajcarskoj gde se prikazije starac koji se još uvek bavi tradicionalnim pčelarstvom, sa tradicionalnim vrstama pčela karakterističnim za Alpe. Nakon toga se prikazuje industrijsko pčelarstvo u Kaliforniji, sa ogromnim brojem košnica gde pčelar ima jako malo kontakta sa pčelama. Zatim se prikazuju masovna umiranja pčelinjih društava, kojima su podjednako pogođeni oni koji se bave industrijskim i tradicionalnim pčelarstvom, kao i bolesti, paraziti i pesticidi koji su odgovorni za bolesti pčela. Prikazuju se neke oblasti u Kini koje su uticajem čoveka u potpunosti ostale bez pčela, tako da se tamo oprašivanje voća vrši ručno. Nakon toga se govori o afrikanizovanim pčelama, koje nose nadimak "pčele ubice", kao i masovnoj histeriji u SAD, nakon njihovog pojavljivanja. Prikazuju se pčelari koji se bave uzgojem afrikanizovanih pčela (pčela ubica), koje su otpornije na bolesti i daju više meda od običnih pčela, ali su takođe i agresivnije. Takođe je i njima teže manipulisati od ostalih pčela, tako da neki uzgajivači ovih pčela smatraju da su afrikanizovane pčele samo korak dalje u evoluciji.

Teorije iznete u filmu
----------------------

U filmu se prikazuje ples pčela, za koji se smatra da je način na koji pčele daju informacije odnosno neku vrstu koordinata o mestu o kome govore, bilo da se radi o novom mestu za rojenje ili o mestu gde se nalazi polen.
Takođe u filmu se pojavljuje i teorija nemačkog neurobiologa Randolfa Menzela, prema kojoj je košnica jedan super organizam, u kome se svaka pčela ponaša kao jedna ćelija, tako da jedna prosečna košnica ima 50.000 pčela koje zajedno imaju 500 milijardi nervnih ćelija, primera radi mozak čoveka ima u proseku 100 milijardi nervnih ćelija.

Nagrade
-------

* Bavarska filmska nagrada za najbolji dokumentarac;
* Nemačka filmska nagrada na najbolji dokumentarac;
* Švajcarska filmska nagrada za najbolji dokumentarac;
* Švajcarska filmska nagrada za najbolju filmsku muziku;
* Nagrada međunarodnog bečkog festivala, za najbolji dizajn zvuka.

Vanjske veze
------------

* *More than Honey* na IMDb-u ()
* *More than Honey* Offizielle Webseite des Films
* Film- und Buchbesprechung von Tobias Sennhauser bei tier-im-fokus.ch
* Више од меда (ideaplus.rs.ba)
* Више од меда (filmovanje.com)
**Wrangell** je jedan od otoka američkog Arhipelaga Alexander u obalnom pojasu Aljaska Panhandle.

Geografske karakteristike
-------------------------

Otok ima površinu od 544 km², dug je 48 km (u smjeru sjeverozapad-jugoistok), prosječno širok od 8 do 23 km, pa je po svojim dimenzijama 29 američki otok.

*Wrangell* leži točno preko puta ušća rijeke Stikine. Najveće naselje na otoku je istoimeni gradić Wrangell, udaljen oko 250 km južno od glavnog grada Aljaske- Juneau.

Ime
---

Grad je kao i čitav otok dobilo ime po Ferdinandu von Wrangelu, ruskom pomorcu iz 19. vijeka , koji je bio dugogodišnji predsjednik Rusko-američke krznarske kompanije između 1840. - 1849. i guverner Aljaske.

Historija
---------

Izvorni stanovnici tog otoka bili su indijanci Tlingit, prvi evropljan koji je doplovio do njega bio je britanski pomorac James Johnstone iz ekspedicije kapetana George Vancouver (1791. - 1795.), ali ga on uopće nije detaljno istražio, već je mislio da se radi o kopnu. Prvi koji su se iskrcali na otok bili su Rusi 1833. na brodu - *Čičakov*, u vlasništvu Rusko-američke krznarske kompanije, pod zapovjedništvom poručnika Dionizija Zaremba. Oni su 1834. podigli utvrdu sv. Dionizija, i počeli trgovati krznom sa lokalnim indijancima.
Nakon Rusa, otokom je upravljala britanska Kompanije Hudson Bay sve do 1867. kad su Amerikanci kupili Aljasku. Oni su od 1868. do 1877. držali snažni garnizon. Otok i njegovo glavno naselje bili su krajem 19. vijeka, u tri navrata poprište velike navale kopača zlata. kad je ono otkriveno u kotlini rijeke Stikine i u uzvodnom kanadskom Klondikeu.

Privreda i transport
--------------------

Najvažnije privredne aktivnosti na otoku su ribarstvo i turizam.

Povezano
--------

* Grad Wrangell

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*Wrangell history*" (engleski). Wrangell Alaska. Pristupljeno 09. 11. 2013.

Vanjske veze
------------

***Wrangell (američki otok)*** na Wikimedijinoj ostavi

* Alaska Vacation of a Lifetime! ()
***Majstori mraka*** je jugoslavenski televizijski film snimljen 1990. godine u režiji Faruka Sokolovića, poznat kao jedno od rijetkih televizijskih ostvarenja inspiriranih tada aktualnom ustavno-političkom krizom koja će nedugo potom rezultirati rasapdom Jugoslavije. Scenarij je napisao Nenad Pejić na temelju istoimene knjige kosovskog političara Azema Vlasija, nedugo prije toga zbačenog sa mjesta vođe kosovske Partije u antibirokratskoj revoluciji, a potom uhapšenog i optuženog za navodno rušenje ustavnog poretka Jugoslavije. Iako se temelji na tekstu koji je Vllasi napisao u istražnom zatvoru, protagonist, kojeg tumači Rade Šerbedžija, je fiktivan lik po imenu Adem Sokolović, visoki funkcionar Partije kojeg jednog dana bude lažno optužen da podriva Jugoslaviju. Radnja prikazuje kako je uhapšen i smješten u zatvor gdje dolazi u sukob sa upravnikom (čiji lik tumači Josip Pejaković). Iako je premijera filma koincidirala sa Vllasijevim puštanjem iz zatvora, film je relativno brzo pao u zaborav, najviše zahvaljujući mnogo burnijim i spektakularnijim događajima vezanim uz raspad države.

Uloge
-----

| Glumac | Uloga |
| --- | --- |
| Rade Šerbedžija | Adem Sokolović |
| Zijah Sokolović | Kerim |
| Josip Pejaković | Upravnik zatvora |
| Kaća Čelan | Nađa |
| Zaim Muzaferija | Ademov otac |
| Vladimir Rupčić | Advokat |
| Izet Avdić | Sudija |
| Alma Avdić | Selma |
| Nermin Ređović | Azem |

Vanjske veze
------------

* *Majstori mraka* na IMDb-u ()
**Konov sindrom** ili **primarni hiperaldosteronizam** je retko oboljenje nadbubrežene žlezde, koje nastaje kao posledica dugotrajno povećanog lučenja hormona aldosterona. Češće se javlja kod žena i to obično između 25. i 50. godine života.

Bolest je prvi put opisana od strane američkog endokrinologa dr DŽeroma Kona 1955. godine na Univerzitetu u Mičigenu.

Etiologija
----------

Najčešći uzrok nastanka Konovog sindroma je adenom u zoni glomerulozi. Pored adenoma, bolest je često uzrokovana i bilateralnom hiperplazijom zone glomeruloze, dok je karcinom veoma redak.

Klinička slika
--------------

Povećana količina aldosterona, koji deluje uglavnom na bubrežne tubule, dovodi do retencije (zadržavanja) natrijuma i povećanja volumena vanćelijske tečnosti, kao i do velikog gubitka kalijuma putem mokraće što je praćeno istovremenim gubitkom vodonikovih jona i razvitkom metaboličke alkaloze.

Osnovni klinički znak je arterijska hipertenzija (povišen krvni pritisak) praćena izvesnim simptomima uslovljenim hipokalijemijom i metaboličkom alkalozom. Hipertenzija je obično umerenog stepena, ne postoje značajne promene na očnom dnu, a retko su prisutni znaci opterećenja leve polovine srca i oštećenja bubrega. Bolesnici se žale na jaku mišićnu slabost, na periodične paralize (naročito u donjim ekstremitetima) koje su najizraženije posle buđenja, zatim na osećaj parastezija i povremene tetaničke grčeve. Javljaju se i nokturija (noćno mokrenje), umeren poliuričko-polidipsički sindrom (povećano izlučivanje mokraće i povećan osećaj žeđi), a karakteristično je odsustvo otoka.

Dijagnoza
---------

Dijagnoza se postavlja na osnovu anamneze, kliničke slike, prisutne hipokalijemije i alkaloze, određivanjem aldosterona u plazmi i renina. Za lokalizacoju procesa najveću vrednost imaju kompjuterizovana tomografija i scintigrafija nadbubrežnih žlezdi.

Lečenje
-------

Lečenje adenoma je hirurško, s tim što je potrebna preoperativna priprema spironolaktonom i dodavanjem kalijuma u ishrani. Ako je u pitanju bilateralna hiperplazija, lečenje se sprovodi doživotnim davanjem spironolaktona, a često je potrebna i dodatna primena lekova za sniženje krvnog pritiska. U nekom slučajevima bilateralne hiperplazije, dobri rezultati se postižu i davanjem malih doza deksametazona.
**Dijagnostika** (dijagnoza, *διαγνοσισ*, grč.) je postupak kojim se definira bolest ili patološko stanje, odnosno proces koji vodi do dijagnoze bolesti. U tom procesu liječnik se rukovodi simptomima i znakovima bolesti. Pod simptomima se podrazumijevaju tegobe koje sam bolesnik primjećuje, dok znakove bolesti liječnik uočava na pacijentu.

Proces dijagnostike se sastoji od:

* anamneze,
* fizikalnog pregleda i
* ostalih dijagnostičkih metoda.

Anamneza
--------

*Glavni članak: Anamneza*
Anamneza (grč. *mnesis* – sjećanje) je ciljani razgovor, kojim liječnik iz pacijentovog iskaza saznaje ono što je bitno za postavljanje dijagnoze. Anamneza se sastoji iz:

* *Anamnesis morbi* (lat. *morbus* – bolest) - zapažanja samog pacijenta od trenutka kada je bolest počela da ga muči do trenutka pregleda;
* *Anamnesis familliae* (obiteljska povijest bolesti) bolesti od kojih su bolovali članovi obitelji bolesnika
* *Anamnesis vitae* (lat. *vita*) - život) - sjećanje na druge bolesti od kojih je bolesnik bolovao ili eventualno još boluje u životu.

Nekad zbog prirode bolesti nije moguća komunikacija sa bolesnikom (nesvijest, malodobnost, duševne bolesti itd), pa se anamneza uzima od trećeg lica (rodbina, staratelj) i tako uzeta anamneza se zove heteroanamneza (grč. *heteros*}} - drugi).

Fizikalni pregled
-----------------

Fizikalni pregled je prikupljanje informacija o stanju zdravlja bolesnika čulima liječnika. Prilikom fizikalnog pregleda koriste se samo najosnovniji medicinski instrumenti: fonendoskop, manometar, neurološki čekić, stetoskop, povećalo itd.

Načini fizikalnog pregleda su:

* *inspekcija* - pregled gledanjem;
* *auskultacija* – slušanje, osluškivanje;
* *perkusija* - lupkanje. Lupkanjem određenih dijelova tijela bolesnika proizvode se različiti zvukovi ili pokreti tijela na osnovu kojih se donosi određeni zaključak;
* *palpacija* - pipanje.

Ovo su osnovne metode. Postoji čitava paleta kombiniranih metoda i „trikova" zbog kojih, i pored napredovanja nauke i tehnike, fizikalni pregled liječnika i dalje čini osnovnu dijagnostičku metodu. Iako se u literaturi ne navodi kao posebna metoda, čulo mirisa je itekako važno u postavljanju dijagnoze. Neki liječnici smatraju da je intuicija poseban oblik mišljenja koji se stiče iskustvom i koji dovodi do dijagnoze bez jasnog uzročno posljedičnog niza u misaonom procesu.

Ostale dijagnostičke metode
---------------------------

Ostale dijagnostičke metode počinju dobijati na značaju u 20. stoljeću, naglim razvojem kemije, fizike i tehničkih nauka, i danas predstavljaju neodvojivi dio procesa dijagnostike većine bolesti i patoloških stanja. Primjeri:

* biokemijske analize
* histopatološka dijagnostika
* mikrobiološka dijagnostika
* genetička dijagnostika
* rentgenska dijagnostika
* primjena radioizotopa
* nuklearna magnetna rezonanca
* elektrokardiografija, elektroencefalografija, elektromiografija
* endoskopija i sl.
**Humani papilloma virus** (*HPV*) je uzročnik najčešće polno prenosive bolesti koja pogađa i žene i muškarce. Procenjuje se da će se oko 50% seksualno aktivnih ljudi zaraziti nekom vrstom ovog virusa tokom svog života. Poznato je više od 100 tipova HPV-a od čega je većina bezopasna za zdravlje.

Prenošenje
----------

HPV se najčešće prenosi spolnim odnosom, ali i direktnim kontaktom sa zaraženom kožom i sluzokožom. Postoje slučajevi u kojima je zabeležena infekcija sluzokože sistema organa za disanje i očiju. Najveće i najčešće zaraženo područje je genitalno područje.

HPV se može preneti uprkos korištenja prezervativa kao zaštite kod muškaraca. Infekcija (kondilomi) se obično javljaju oko korena penisa.

Manifestacija
-------------

Papiloma
Tipovi 16, 18, 31 i 33 uzrokuju maligne promene na grliću materice, zbog čega su i najopasniji. Ovi tipovi HPV-a uz maligne promene mogu uzrokovati i izrasline, odnosno kondilome koji najčešće rastu u grozdovima, unutar rodnice i oko anusa.

Kod muškaraca se kondilomi najčešće manifestiraju na telu penisa, na prepucijumu ili oko anusa. A mogu se pojaviti i u rektumu ili u ustima.

Ako trudnica ima kondilome postoji opasnost da HPV infekciju tokom porođaja prenese na dete.

Dijagnoza
---------

Da bi se dokazalo postojanje HPV virusa potrebno je obaviti urološki ili ginekološki pregled, i po potrebi koristiti molekularno biološki pregled. Muškarcima se za dokazivanje HPV-a uzima bris mokraćne cevi, dok se kod žena uzima bris vrata materice i radi se posebna pretraga na prisustvo HPV-a.
Svakako, potrebno je uraditi i PAPA test koji pokazuje eventualne promjene u ćelijama, te eventualno kolposkopiju.

Nalaz PAPA testa se označava skraćenicom CIN (cervikalna intraepitalna neoplazija). Postoje 3 stupnja, zavisno od jačine promena u materici.

* CIN1 predstavlja blagu displaziju
* CIN2 predstavlja srednju displaziju
* CIN3 tešku displaziju
* 4. stupanj je *karcinom in situ*. On, poput CIN 3, spada u tešku displaziju. Promene zahvataju ćelije, ali nije probijena bazalna membrana.
* Karcinom (invazivni oblik, probijena je bazalna membrana)

Lečenje
-------

Ukoliko se maligne promjene rano uoče PAPA testom, terapija je mnogo blaža i bezbolnija - a mogućnosti razvoja raka grlića materice su puno manje nego u slučaju kada se ove promene detektuju kasnije.

Kondilomi se mogu lečiti na razne načine: 

* propisanim tekućim hemikalijama (Kondiloks, Imikvimod, Podofilin)
* krioterapijom (smrzavanje)
* elektrokoagulacijom (paljenje)
* ubrizgavanjem interferona u svaki kondilom (protein koji stvara imunost na virus)
* laserskim tretmanom
* hirurškim uklanjanjem

Uprkos postojanja niza metoda, važno je uočiti da se HPV infekcija ne može u potpunosti izlečiti.

Spoljašnje veze
---------------

* HPV činjenice
* Mitovi i zablude o HPV Arhivirano 2011-12-24 na Wayback Machine-u
**Status epileptikus**, prema definiciji SZO, jeste „pojava tri ili više epileptičnih napada u toku 30 minuta, bez uspostavljanja svesnog stanja između napada". U slučaju da traje duže, ovakvo stanje prouzrokuje teška i nepovratna oštećenja moždanog tkiva.

Terapija
--------

Za terapiju statusa epileptikusa najčešće se koriste diazepam, fenitoin i lorazepam, kao i fenobarbiton-natrijum.

### Diazepam

Diazepam kod najvećeg broja pacijenta zaustavlja napad, ali se mora aplikovati intravenski da bi dao rezultata. U odraslih osoba, doze mogu biti od 20 do 30 mg. Ove doze ponekad mogu da prouzrokuju depresiju disanja kao neželjeni efekat.

### Fenitoin i lorazepam

Kombinacija fenitoina i lorazepama je čest izbor u terapiji epileptičkog statusa. Fenitoin treba da se primeni u dozi od 15 mg/kg, sprom intravenskom infuzijom. Doza za lorazepam je 0,1 mg/kg. Dejstvo lorazepama je skoro trenutno, dok fenitoin ima produženi efekat. Fenitoin se može infundovati sa sonim rastvorom, a ne rastvorom glukoze, jer ga ona brzo precipitira.

### Fenobarbiton-natrijum

u slučaju da terapija fenitoinom nije dala efekta, pristupa se infuziji fenobarbiton-natrijuma. Doze mogu da variraju — 100-200-400, čak i do 800 mg. Po pravilu, ove doze kod bolesnika izazivaju barbiturnu komu, u kojoj je izražena depresija disanja.

Ako, pak, nijedna od ovih mera ne pomogne, pacijent se dovodi u stanje opšte anestezije, da bi se izbeglo teže oštećenje mozga za vreme epileptičkog statusa.

Izvori
------

1. 1 2  Milošević, Milenko; Vladislav Varagić (mart 2011). *Farmakologija za drugi razred medicinske škole*. Zavod za udžbenike, Beograd. str. 57-. ISBN 978-86-17-15239-8.

Literatura
----------

* Milošević, Milenko; Vladislav Varagić (mart 2011). *Farmakologija za drugi razred medicinske škole*. Zavod za udžbenike, Beograd. str. 57-. ISBN 978-86-17-15239-8.

Spoljašnje veze
---------------

* Status epileptikus Arhivirano 2011-11-15 na Wayback Machine-u na *Stetoskop.info*
Rijeka **Mananantanana** je rijeka na jugozapadu Madagaskara duga 350 km, koja formira rijeku Mangoki, nakon što se spoji sa rijekom Matsiatrom.

Geografske karakteristike
-------------------------

Rijeka *Mananantanana* izvire na istočnim obroncima Masiva Tsitondroina blizu Antanifotsija na nadmorskoj visini od oko 1 850 m. Prvih nekoliko kilometara rijeka
teče na istok, kao planinska bujica na visini od 1 000 m, tu je razna granitna brda preusmjeruju prvo na jug, onda prema zapadu i konačno u pravcu sjeverozapada, prema gradu Ambalavao. Njezin tok je vrlo krivudav (pravi velike meandre) a nakon Ambalavava spektaktularno zavija u pravcu jugoistoka. Tu ima prosječni protok od 0.5 m/km.

Tu prima dvije lijeve pritoke, *Manandriano* i *Manambolo*, nakon toga teče 12 km kanjonom kroz obronke stjenovite planine Ringoringo (1 456 m), tu joj se protok povećava na 4.3 m/km
, a zatim pada na manje od 1 m/km nakon što prođe mjesto - Solila. Od Solila do Tsitondroina, *Mananantanana* nastavlja svoj tok prema sjevorozapadu, kao veličanstvena rijeka, koja teče između niskih šumovitih obala. Tu ima prosječni protok od 1.5 m/km. Tu prima svoju najveću desnu pritoku - Manambovo.

Kod Tsitondroine korito *Mananantanane* je otprilike na visini od 600 m/m. Od Tsitondroina 
*Mananantanana* skreće naglo na jugozapad zbog Masiva Ambohibola, koji se tu ispriječio.
Tu se malo povećava pad rijeke (2,5%). Zatim u svom toku na zapad, prolazi kroz masive Betainamboa (911 m), Ambararatakolo (933 m) i Mahatsinjoroa (695 m) uskim kanjonima i svladava visinsku razliku od oko 450 m, sa protom od 4 – 5 m/km.

Nakon tog *Mananantanana* ulazi u kotlinu Sakamena, gdje se spaja sa Matsiatrom i formira rijeku Mangoki na visini od 206 m. Posljednjih 21 km je prosječni protok rijeke 12 m/km).

Ukupna duljina rijeke *Mananantanana* je oko 350 km, visinska razlika od izvora do ušća je 1 640 m, sa prosječnim nagibom od 4.7 m/km, a površina njena sliva iznosi 7 680 km².

Povezano
--------

* Rijeke Madagaskara

Izvori
------

1. 1 2  M. Aldegheri: Rivers and streams on Madagascar, na portalu google books (pristupljeno: 6. 9. 2011.)

Eksterni linkovi
----------------

* *Rune Gjeldnes, Adventurer and Lecturer*[*mrtav link*] ()
* Hidrološka stanica Tsitondroina na *Mananantanani* Arhivirano 2015-12-14 na Wayback Machine-u ()

| * p
* r
* u
Rijeke Madagaskara |
| --- |
| Sliv Masiva Ambre | Irodo • Saharenana • Besokatra |  |
| Sliv Masiva Tsaratanana | Sjeverni Mahavavi • Sumbiruno • Maevarano • Bemarivo |
| Istočni sliv | Mananara • Mangoro (Onive) • Rianila • Maningori • Mananjari |
| Zapadni sliv | Sofia (Mangarahara • Anjoboni • Bemarivo) • Mahajamba • Betsiboka (Ikopa • Mananara) • Južni Mahavavi • Manambolo • Tsiribihina (Sakeni • Mania • Mahajilo) • Mangoki (Matsiatra • Mananantanana • Zomandao) • Onilahi |
| Južni sliv | Linta • Menarandra • Mandrare |
**Orivesi** je 7 jezero po veličini u Finskoj koje leži u Regiji Sjeverna Karelija.
Ono je dio lanca jezera koje formiraju Jezerski sistem Saimaa (Jezero Saimaa).

Karakteristike
--------------

Jezero Orivesi leži na istoku Finske, na nadmorskoj visini 
od 75,9 metra, zapadno od Jezera Pyhäselkä, od kog je odvojeno nizom otoka i od kog prima vode.
Vrlo je izduljeno, prepuno otoka (1 495), uvala, koje se dalje račvaju u brojna manja jezera. Na njegovom južnom kraju leži 
bazen zvan Paasselka - krater promjera 10 km nastao od udara meteora prije 200 milijuna godina.

Najveći otoci na jezeru su Oravisalo (4900 ha, Varpasalo (2828 ha), Siikasaari (974 ha), Suoparsaari (840 ha), Telmo (402 ha), Turpeisensaari (290 ha) i Ikolansaari (280 ha).

Jezero ima površinu od 601,3 km², prosječna dubina mu je 9,16 metara a najveća 74 m.

Jezero ima sliv velik oko 27 949 km², a vode mu otječu kanalom kod Savonlinne u Jezero Haukivesi.

Povezano
--------

* Lista najvećih finskih jezera

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*Orivesi (Saimaa)*" (finski). Järvi&Meri. Pristupljeno 19. 10. 2015.

Vanjske veze
------------

* *Karta jezera Orivesi* na portalu Mapcarta ()

| * p
* r
* u
Jezerski kompleks Saimaa |
| --- |
| Enonvesi • Haukivesi • Orivesi • Pihlajavesi • Puruvesi • Pyhäselkä • Pyyvesi • Saimaa • Ukonvesi |  |
**Zomandao** je rijeka na zapadu Madagaskara duga 283 km , jedna od većih desnih pritoka rijeke Mangoki.

Geografske karakteristike
-------------------------

Rijeka *Zomandao* izvire na sjeveoistočnim obrocima Masiva Andringitra ispod vrha Bobi na 2 500 m. Prvih 51 km silovito se obrušava sa 2500 na 824 m u pravcu sjevera, zatim naglo skreće na zapad. Nakon mjesta Ankaramena, na visini od 760 m, ulazi u kotlinu Zomandao, tu joj se pad smanjuje, i protok spušta na 1 m/km i mirno teče u pravcu zapada. Tu prima svoju glavnu pritoku, rijeku Fenoarivo sa desne strane koja izvire ispod Masiva Ampizaramaso (1464 m). Nakon toga *Zomandao* ima znatno više vode, protok joj je na pojedinim mjestima 4 m/km, i veći pad sa brojnim slapovima. Na 213 km od izvora, u Zomandao s lijeve strane uvire rijeka Ihosi, planinski brzak koji u svom gornjem toku probija kroz stijene vrlo uskim koritom. Nakon tog *Zomandao* počinje meandrirati, ali generalno se drži zapada, prosječni protok joj je 2 m/km. *Zomandao* se zatim probija kroz Masiv Vohimena, kanjonom slične strukture kao što ga imaju zapadno Bemavo i Bemavo. U ovom dijelu svog toka, ima vrlo strmi pad, u prosjeku 9,5%, i protočnost od 20 m / km.
Zomandao ima ušće u Mangoki malo uzvodno od mjesta Bemavo na visini od oko 177 m. Posljednjih 10 km svog toka prije ušća, protok joj pada na 2,3 m / km.

Ukupna duljina rijeke *Zomandao* je 283 km, a površina njena sliva iznosi 10 300 km². prosječni protok je 8.2 m/km. Njegova pritoka *Ihosi* dug je 304 km, sa površinom sliva od 3 700 km².

Povezano
--------

* Rijeke Madagaskara

Bilješke
--------

1. 1 2 3  M. Aldegheri: Rivers and streams on Madagascar, na portalu google books (pristupljeno: 6. 9. 2011.)

Vanjske veze
------------

* From cyclone at sea to cyclone inland! (fotografije s kajaka po rijeci Zomandao) ()

| * p
* r
* u
Rijeke Madagaskara |
| --- |
| Sliv Masiva Ambre | Irodo • Saharenana • Besokatra |  |
| Sliv Masiva Tsaratanana | Sjeverni Mahavavi • Sumbiruno • Maevarano • Bemarivo |
| Istočni sliv | Mananara • Mangoro (Onive) • Rianila • Maningori • Mananjari |
| Zapadni sliv | Sofia (Mangarahara • Anjoboni • Bemarivo) • Mahajamba • Betsiboka (Ikopa • Mananara) • Južni Mahavavi • Manambolo • Tsiribihina (Sakeni • Mania • Mahajilo) • Mangoki (Matsiatra • Mananantanana • Zomandao) • Onilahi |
| Južni sliv | Linta • Menarandra • Mandrare |
*Ukoliko ste tražili drugo značenje, vidite članak Sunčanica (višeznačna odrednica).*

**Sunčanica** predstavlja poremećaj praćen visokom temperaturom i akutnim oštećenjem mozga, a nastaje usled dugotrajnog izlaganja glave i potiljka sunčevom zračenju bez odgovarajuće zaštite. Deca ne bi trebalo da izlaze napolje ukoliko je vazdušna temperatura veća od 20 stepeni. Ovo se uglavnom dešava u letnjem periodu, kada je zračenje najintenzivnije, a faktori rizika su i visoka spoljašnja temperatura, velika relativna vlažnost vazduha, fizički napor itd. Razvoju encefalopatije (blagi edem mozga) podložnije su labilne osobe, kao i osobe u alkoholisanom stanju, osobe bez kose i pojedinci koji su preležali određene bolesti.

Klinička slika
--------------

Posle latentnog perioda koji traje 6-12 časova (nekada i duže) javlja se ošamućenost, glavobolja, malaksalost, crvenilo lica, mučnina, povraćanje koje ne donosi olakšanje i dr. Kasnije se javlja nesvestica, halucinacije, nekada i grčevi, ukočenost vrata. Sunčanica je vrlo ozbiljno stanje koje može rezultovati dugotrajnom nesvesticom, a na ponekad i komom ili smrću.

Terapija
--------

U slučaju sunčanice, osobe se prenose u hlad, rashlađuju i oslobađaju od suvišne odeće. Ako je pacijent pri svesti, daju mu se hladni napici kako bi se snizila telesna temperatura i nadoknadila tečnost. Telesna temperatura treba treba da padne ispod 38°.

U ambulantnim uslovima se daju analgetici u kombinaciji sa antiemeticima. Osim toga, nekada se daju i kortikosteroidi, a ako je povređeni u komi stavlja se u bočni koma položaj.

Posle sunčanice se obično javljaju: glavobolja koja može potrajati danima, preosetljivost na zvučne i vizuelne nadražaje, šum u ušima, razdražljivost i sl.

Prevencija
----------

Sunčanica se možete izbeći korišćenjem zaštite za glavu (kape, kačketi, šeširi), nošenjem adekvatne odeće, unošenjem dovoljne količine tečnosti i izbegavanjem dugotrajnog boravka na suncu (posebno u periodu između 11 i 16 časova u letnjim mesecima, kada je zračenje najintenzivnije).

Vidi još
--------

* Toplotni udar
*Za ostale upotrebe, v. Zore su ovdje tihe (razvrstavanje).*

***Zore su ovdje tihe*** (rus. *А зори здесь тихие*}; (pojednostavljeni kineski: ; tradicionalni kineski: ; pinyin: *Zhèlide límíng jìngqiāoqiāo*) je rusko-kineska dramska televizijska serija originalno emitirana 2005. godine. Predstavlja ekranizaciju istoimene priče Borisa Vasiljeva, odnosno remake istoimenog sovjetskog filma iz 1972. godine. Radnja je smještena u Kareliju 1942. godine za vrijeme Drugog svjetskog rata gdje sredovječni podoficir Crvene armije dobija zadatak zapovijedati protivavionskom jedinicom duboko u pozadini, i pri čemu se ispostavi da njegovo ljudstvo čine mlade žene-vojnici. Poticaj za snimanje je dala izuzetna popularnost originalnog filma u Kini. Ruska javnost, kritičari, a na kraju i sami producenti, njome nisu bili zadovoljni, prije svega zbog niza neuvjerljivosti, pa je verzija prikazana na ruskoj televiziji skraćena sa 20 na 12 epizoda. U samoj Kini je serija imala izuzetnu gledanost, te ju je vidjelo 400 miliona ljudi.

Izvori
------

1. ↑  «В мае россиянам покажут китайскую версию телефильма „А зори здесь тихие"» 25 апреля 2006 г ссылка проверена 26 января 2009

Vanjske veze
------------

* *Zore su ovdje tihe* na sajtu IMDb
**Stafilokokus saprofitikus** (lat. *Staphylococcus saprophyticus*) je bakterija iz roda stafilokoka. Spada u koagulaza negativne stafilokoke. Živi uglavnom na koži i sluzokoži urinarnog trakta čoveka, gde pripada normalnoj bakterijskoj flori. Može izazvati zapaljenje mokraćnih puteva, pogotovu kod žena.

Izgled, građa i patogenitet
---------------------------

Kao i sve stafilokoke loptastog je oblika, prelnika oko 1 μm i gradi jata ili grozdove. Pripada grupi koagulaza negativnih stafilokoka.

Izaziva često infekcije urinarnog trakta (mokraćnih puteva), praćene manjim tegobama kao npr. disurija, pogotovo kod mlađih žena (10-20% uretritisa u ovoj grupi). Kod muškaraca je takođe odgovoran za manji deo zapaljenja uretre (uretritis).

Kao i stafilokokus aureus često je rezistantan na više antibiotika, tako da se u terapiji primenjuju antibiotici stabilni na laktamazu.

Vidi još
--------

* Stafilokoke
* Stafilokokus aureus
* Stafilokokus epidermidis
* Bolničke infekcije

Literatura
----------

* Fritz H. Keyser, Kurt A. Bienz *Medizinische Mikrobiologie* Thieme ISBN 978-3-13-444810-8
*Za ostale upotrebe, v. Seobe (razvrstavanje).*

***Seobe*** je jugoslovensko-francuski igrani film snimljen u režiji Aleksandra Petrovića. Predstavlja adaptaciju prvog dela znamenitog istoinenog romana Miloša Crnjanjskog. Radnja se dešava u 18. veku i prikazuje život srpskih vojnika i oficira u službi Habsburške Monarhije koji se bore u Ratu za austrijsko nasleđe, ali i, suočeni sa mogućnošću da ostanu bez službe, počinju razmišljati o masovnoj seobi u carsku Rusiju. *Seobe* su, s obzirom na uložena sredstva i ugledna imena među glumačkom postavom, predstavljale jedan od najambicioznijih projekata jugoslovenske kinematografije. Film, koji se, između ostaloga, snimao na lokacijama u današnjoj Hrvatskoj, uključujući Kopački rit i Vukovar, je, međutim, bio opterećen i finansijskim problemima, a na kraju i svađom jugoslovenskih i francuskih producenata; potonji su sudskom odlukom sprečili njegovu premijeru i tako ga de facto stavili u bunker. Film je na kraju premijeru imao na jednom opskurnom festivalu u Francuskoj, nekoliko godina nakon što se raspala Jugoslavija, a njegov sadržaj često bio tumačen kao podrška velikosrpskom nacionalizmu, a zbog čega nije nikad prikazan u nekim delovima bivše Jugoslavije. Petrović je pred smrt pokušao od sačuvanih materijala sa snimanja snimiti nastavak koji se bavi radnjom drugog dela originalnog romana; taj film nije dovršen pre njegove smrti, ali je godine 1999. prikazan pod naslovom *Seobe 2*.

Uloge
-----

| Glumac | Uloga |
| --- | --- |
| Avtandil Maharadze | Vuk Isakovič |
| Izabel Iper | Dafina Isakovič |
| Rišar Beri | Aranđel |
| Bernar Blije | opat Žoržel |
| Dragan Nikolić | Pavle |
| Predrag Miki Manojlović | Arnold de Sabrant |
| Rade Marković | Karlo Lotarinski |
| Petar Božović | Feldmaršal fon Berenklau |
| Ljubomir Ćipranić | Sekula |
| Jelica Sretenović |  |
| Dobrica Jovanović |  |
| Jovan Janićijević Burduš |  |
| Ružica Sokić |  |
| Aljoša Vučković |  |
| Dragana Jugović |  |

Ostale uloge ▼


| Glumac | Uloga |
| --- | --- |
| Stojan Stole Aranđelović |  |
| Branislav Ciga Jerinić |  |
| Tihomir Pleskonjić |  |
| Ivica Pajer |  |
| Slobodan Novaković |  |
| Milan Caci Mihailović |  |
| Lazar Barakov |  |
| Mladen Krstevski |  |
| Marija Šipka |  |
| Miodrag Krivokapić | Vuk Isaković (glas) |
| Branislav Lečić | Aranđel Isaković (glas) |
| Vladislava Milosavljević | Dafina Isaković (glas) |

Spoljašnje veze
---------------

* *Seobe* na IMDb-u ()
* Profil filma na vebsajtu aleksandarpetrovic.org ()
* „"Seobe": U močvarama Kopačkog rita počelo snimanje novog filma Aleksandra Saše Petrovića (1987)". Yugopapir.
**Horace Julian Bond** (14. 1. 1940.-15. 8. 2015.) je američki demokratski političar i jedan od vođa pokreta za građanska prava. Ranih 1960-ih je kao student Morehouse Collegea u Atlanti bio jedan od osnivača Studentskog nenasilnog komiteta za koordinaciju (SNCC). 1970-ih je bio među osnivačima Southern Poverty Law Center, organizacije koja motri djelovanje rasističkih grupa u SAD. Od 1998. godine je predsjednik Nacionalnog udruženja za napredak obojenih (NAACP), najuticajnije crnačke političke organizacije u SAD.

Bond je izazvao kontroverze izjavama u kojima Republikansku stranku naziva rasističkom i uspoređuje s nacistima, a crne članove Bushove administracije marionetama.

Vanjske veze
------------

* NAACP biography Arhivirano 2010-06-29 na Wayback Machine-u
* SPLC biography Arhivirano 2007-06-13 na Wayback Machine-u
* Julian Bond na sajtu IMDb
* Brief video clip From the State Library & Archives of Florida.
* Julian Bond at Answers.com

***Julian Bond*** na Wikimedijinoj ostavi