recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Prilepsko kraljevstvo** je naziv koji se koristi za srednjovekovnu srpsku državu kojom su vladali Vukašin Mrnjavčević i njegov sin Marko.

Ova država je nastala raspadom Dušanovog carstva i obuhvatala je najveći deo današnje Republike Makedonije. Prilepsko kraljevstvo je postojalo od 1365. do 1395. godine i imalo je centar u gradu Prilepu.

Istorija
--------

Nakon srpsko-vizantijskog rata 1331–1334 Dušan je proširio Srbiju ka jugu i premestio svoju prestonicu južno, u Prilep.

### Marička bitka

*Glavni članak: Marička bitka*
1371. godine vojska Mrnjavčevića je doživela težak poraz od Osmanlija u Maričkoj bici. Ubrzo nakon toga, kralj Marko Mrnjevčević stupa u vazalni odnos sa Turcima. 

### Bitka na Kosovu

*Glavni članak: Bitka na Kosovu*
Na putu za Kosovo, turska vojska je prolazila oblašću kralja Marka, već u to vreme turskog vazala. Ništa se pouzdano ne zna o učešću kralja Marka u Kosovskoj bici. Kao turski vazal morao bi se boriti protiv Srba, ali neki veruju da je nekako uspio izbjeći svoju vazalnu obavezu. Turski povjesničari citiraju onovremenoga kroničara Nesrija, koji je zapisao da je sultanova vojska, idući na Kosovo, prošla pokraj Prilepa, a da su joj cijelim putem do Gazimestana mjesni vazali izlazili u susret i pokazivali put. Turski kroničari pominju da su na turskoj strani sudjelovali i kršćanski vladari vazali, ali ih ne spominje poimenice.

### Bitka na Rovinama

*Glavni članak: Bitka na Rovinama*
Poslednji kralj Prilepa, Marko (poznatiji kao Marko Kraljević), poginuo je 1395. godine u bici na Rovinama, boreći se kao turski vazal.

Od 1395. godine čitava ova oblast postaje Ohridski sandžak Otomanskog carstva.

Vladari
-------

* Vukašin Mrnjavčević (1365—1371)
* Marko Mrnjavčević (1371—1395)

Literatura
----------

* Soulis, George Christos (1984), *The Serbs and Byzantium during the reign of Tsar Stephen Dušan (1331–1355) and his successors*, Dumbarton Oaks, ISBN 0-88402-137-8
* Donald MacGillivray Nicol. The last centuries of Byzantium, (1261—1453). Cambridge University Press 1993, str. 275
* Harold William Vazeille Temperley. History of Serbia. Bell and Sons 1919. London. str. 96-97
* J.VA Fine, The late mediaeval Balkans, University of Michigan Press, 1994. pp. 380

Vidi još
--------

* Marička bitka
* Dušanovo carstvo
* Vukašin Mrnjavčević
**Crkva Preobraženja Hristovog u Klepcima**, u općini Čapljina, Bosna i Hercegovina, crkva je Srpske pravoslavne crkve, i pripada Eparhiji zahumsko-hercegovačkoj i primorskoj. Crkva je proglašena za nacionalni spomenik BiH.  Crkva je nacionalni spomenik sa zgradom škole i grobljem.

Istorija
--------

Pravoslavna crkva u Klepcima potječe iz 16. stoljeća i jedna je od zadužbina srednjevjekovne porodice Hrabreni-Miloradovići u Hercegovini. 

Crkva obnovljena je 1857. godine. U crkvenoj zgradi, situiranoj sjeverno od objekta crkve, 1857. godine počela je sa radom prva srpska škola u ovom kraju. Godine 1919. je dozidan kat na ovom objektu, a 1930. godine u ovom objektu počinje sa radom narodna osnovna škola. 

Za vrijeme Drugog svjetskog rata, 1942. godine, spaljeni su ikonostas, freske, ikone, bogoslužbeni predmeti, crkvene i matične knjige i arhiv, a crkva bila je razorena. Tokom 1947. godine, crkva obnovljena je. Objekti crkve i škole su 1992. godine potpuno srušeni.

Ponovo je obnovljena 2015. godine.. U okviru obnove hrama, obavljena su arheološka istraživanja. Pokazalo se da je obnovljena crkva iz 1875, godine izgrađena na temeljima srednjevjekovnog i ranokršćanskog hrama. Došlo se do grnčarije čak iz III vijeka. Otkriveni su srednjevjekovni grobovi sa materijalom koji potiče iz VIII i XIV vijeka. U crkvenom dvorištu nalazi se groblje u kojem se nalazi i nekoliko stećaka, uglavnom u formi ploča, od kojih su neki ukrašeni štitovima i rozetama.

Opis
----

Crkva Preobraženja Hristovog u Klepcima je jednobrodna građevina, zidana od tesanog kamena, sa izduženom pravokutnom osnovom unutrašnjih svijetlih dimenzija 3,70 x 8,26 m.

Literatura
----------

Ljiljana Ševo, Pravoslavne crkve i manastiri u Bosni i Hercegovini do 1978. godine, Biblioteka Baština, Banja Luka, 2002.

Vanjske veze
------------

* Eparhija zahumsko-hercegovačka i primorska


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Portal Bosna i Hercegovina***  |
**Jakša Račić** (1868—1943) bio je gradonačelnik Splita između februara 1929. i juna 1933. Bio je liječnik po profesiji, te član Autonomaške stranke, a kasnije četničkog pokreta.

Račić je rođen 5. augusta 1868 u Vrbanju na otoku Hvaru i studirao je u Pragu, Grazu i Innsbrucku, gdje je doktorirao 1900. Bio je zaposlen u Innsbrucku kao asistent na Institutu za generalnu i eksperimentalnu patologiju, specijalizirao se u Ljubljani i postao direktor svoje vlastite klinike u Splitu 1904.godine. Bio je direktor Pokrajinske bolnice u Splitu i započeo je modernizaciju bolnice. Izuzetno značajan je njegov rad na uređenju i pošumljavanju Marjana, koji je započeo 1919. preuzimanjem uprave društva "Marjan" a taj Račićev rad Splitu je dao veliki pečat. Račić je društvo "Marjan" vodio 24 godine, sve dok nije ubijen 1943. Pošumljavanje Marjana inicirao je zajedno sa svojim velikim prijateljem, srpskim književnikom Ivom Ćipikom (Miljko Jovanović: Ivo Ćipiko, Niš 1980, st. 155). Projektiranje uređenje Marjana povjerio je inž. Petru Senjanoviću (Inž. P. Senjanović: Građevinski radovi na Marjanu, Almanah Jadranska straža za 1926, Beograd 1926, st. 549-557). Iz tog vremena je njegova bista, rad Ivana Meštrovića (fotografija u Almanahu JS za 1926, st. 557), za koju se ne zna gdje se danas nalazi odnosno da li postoji. Bio je prijatelj kralja Aleksandra Karađorđevića a nacionalno se deklarirao kao Srbin katolik. Bio je član Senata Kraljevine Jugoslavije.

Na početku drugog svjetskog rata Račić se pridružio četničkom pokretu, a Dragoljub Mihailović imenovao ga je za *povjerenika* za Dalmaciju. Račić je surađivao s vojvodom Birčaninom. U ljeto 1943. Račića su ubili u Splitu komunisti, o čemu je ostavio svjedočanstvo Vladimir Dedijer u 2. knjizi "Dnevnika"(Beograd 1946, st. 410), pod datumom 30. 8. 1943: "Kazna je izvršena u Račićevoj kući. Kad je ušao kroz vrata udaren je čekićem, a zatim je dobio nož u srce!".

Izvori
------

1. ↑  Fischer, Isadore (1962). *Biographisches Lexikon der hervorragenden Arzte der letzten funfzig Jahre*. Munich-Berlin: Urban & Schwarzenberg. str. 1263. ISBN 1578984556.
2. ↑

| Političke funkcije
 |
| --- |
| Prethodi:**Josip Berković** | **Gradonačelnik Splita**1929 – 1933 | Slijedi:**Mihovil Kargotić** |
**Żabno** je grad 4,200 stanovnika na jugu Poljske u Malopoljskom vojvodstvu.

Geografske karakteristike
-------------------------

Żabno leži na desnoj obala rijeke Dunajec, udaljeno 15 km sjeverno od Tarnówa.

Historija
---------

Żabno je prvi put dokumentirano u 12. vijeku, kad je poklonjeno kao feud nekom vitezu Świętosławu. Međutim ni ova ni kasnija dokumentacija ne pokazuju kad su mu dodijeljena gradska prava.
Iz jednog pisma žene kralja Jegela - Jadvige iz 1385. vidi se da Żabno ima statut po Magdeburškom pravu, dakle da ima status grada.
Grad je pravo da organizira sajmove dobio 1487. i oni se održavaju do danas. 
Żabno je više puta doživio katastrofe, 1501. spalili su ga Tatari, a 1655. Šveđani.

Nakon Prve podjele Poljske postao je dio Habsburške Monarhije.
Daljnje katastrofe pogodile su grad 1799. kad je gotovo sav izgorio i 1873. kad je izbila epidemija kolere koja je odnijela živote nekoliko stotina žrtava.

Prvi industrijski pogon bila je ciglana otvorena 1905.
Na početku Prvog svjetskog rata se našao se na prvoj liniji fronta, pa je teško razoren.
Velika katastrofa bila je i poplava iz 1934. 

Za Drugog svjetskog rata Nacisti su oko 2.000 ljudi prevezli na prisilni rad u Reich i pobili sve Židove iz geta.

Pobratimski gradovi
-------------------

* Njemačka Bad Berka, Njemačka

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Poland: Małopolskie*" (engleski). City population. Pristupljeno 24.01. 2021.
2. 1 2 3 4 5 6 7  „Historia Żabna" (poljski). Miasto i Gmina Żabno. Arhivirano iz originala na datum 2021-03-01. Pristupljeno 24.01. 2021.

Vanjske veze
------------

***Żabno*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Miasto i Gmina Żabno* (službene stranice) ()
**Vilajet Médenine** (arapski: مدنين) je jedan od 24 Tuniskih vilajeta na koji je Tunis administrativno podjeljen.

Geografske karakteristike
-------------------------

Vilajet Médenine prostire se na jugoistoku Tunisa na površini od 9,167 km² na kojoj živi 507,673 stanovnika.

Médenine zauzima strateški položaj u centru Mediterana između Evrope, Magreba i Afrika. Sa sjevera graniči sa Vilajetom Gabes i Sredozemnim morem, sa juga sa Vilajetom Tataouine, na istoku sa Libijom i Sredozemnim morem i sa zapada sa Vilajetom Kébili.

Historija
---------

Médenine je osnovan u junu 1956. sa administrativnim centrom u istoimenom gradu Médenineu.

Vilajet Médenine je i poznata turistička destinacija zahvaljujući otoku Djerbi i poluotoku Zarzis, koji su dvoje od njegovih 9 distrikta (tamadijada), na koje je administrativno podjeljen.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*Tunisia, Cities*" (engleski). City population. Pristupljeno 8. 11. 2019.
2. 1 2 3 4  „*Gouvernorat de Médenine*" (francuski). API Tunisia. Pristupljeno 8. 11. 2019.

Vanjske veze
------------

* *Gouvernorat de Médenine* Arhivirano 2020-06-13 na Wayback Machine-u ()

| * p
* r
* u
Tunis Tuniski vilajeti |
| --- |
| Ariana · Béja · Ben Arous · Bizerta · Gabes · Gafsa · Jendouba · Kairuan · Kasserine · Kébili · Kef · Mahdia · Manouba · Médenine · Monastir · Nabeul · Sfax · Sidi Bouzid · Siliana · Sousse · Tataouine · Tozeur · Tunis · Zaghouan |
**Božidar Delić** (Đakovica, 20. februar 1956.) je srpski političar, general-major Vojske Srbije i Crne Gore u penziji i član Srpske radikalne stranke. Bio je potpredsednik Narodne skupštine Republike Srbije.

Biografija
----------

Završio je Vojnu akademiju kopnene vojske i Školu nacionalne odbrane.

Tokom sukoba na Kosovu i Metohiji i za vreme NATO bombardovanja (1999) je bio komandant 549. mehanizovane brigade Vojske Jugoslavije, raspoređene na granici Srbije i Albanije.

Tokom petooktobarskih promena 2000. bio je komandant Beogradskog korpusa Vojske Jugoslavije. Jedinice Beogradskog korpusa nisu intervenisale tokom demonstracija.

U periodu 2002—2005. bio je na dužnosti u operativnoj upravi Generalštaba Vojske Jugoslavije i Vojske Srbije i Crne Gore.

Politički angažman
------------------

Za potpredsednika Skupštine Srbije izabran je maja 2007. godine.
Nakon raskola u Srpskoj radikalnoj stranci u septembru 2008. godine, Delić se priklonio Srpskoj naprednoj stranci, koju je osnovao Tomislav Nikolić. Zbog neslaganja sa politikom stranke, krajem februara 2011. napustio je naprednjake i vratio se u SRS.

Vanjske veze
------------

***Božidar Delić*** na Wikimedijinoj ostavi
**Ranohrišćanska bazilika u Donjem Vakufu** pronađena je na arheološkom lokalitetu Studena Česma u samom opštinskom centru Donji Vakuf, srednja Bosna i Hercegovina.

Istorija
--------

Propašću Zapadnog Rimskog carstva 476. godine Dalmacija dolazi pod vlast Odoakara, zapovjednika germanske vojske u Italiji. Istočnogotski kralj Teodosije, po dogovoru sa Zenonom, carem Istočnog Rimskog carstva, preoteo je vlast od Odoakara i germanske vojske u zapadnom dijelu carstva. Time su se i rimske okrajine Dalmacija i Panonija našle pod vlašću Istočnih Gota do 535. god. Vizantijski car Justinijan je tih godina, u ratovima protiv Istočnih Gota, povratio jedan dio Rimskog carstvu, u kojem su bili Dalmacija i Panonija.

Vrijeme vlasti Istočnih Gota u Dalmaciji bio je miran period, kojeg karekteriše privredni rast, porast trgovine i gradnja većeg broja ranohrišćanskih vjerskih objekata, čiji ostaci se i danas nalaze na arheološkim nalazištima.

Arheološko područje u Donjem Vakufu
-----------------------------------

Lokalitet Studena Česma, na kojem je Zemaljski muzej Bosne i Hercegovine izveo arheološka istraživanja 2005. i 2006 godine, nalazi se u Donjem Vakufu, na privatnom imanju. Arheološkim radovima rukovodio je Adnan Busuladžić. Nakon istraživanja, grobnica i ostaci temelja bazilike zatrpani su zemljom (konzervirani na taj način).

Na osnovu rezultata arheoloških istraživanja može se zaključiti da je riječ o sakralnom objektu iz perioda IV-VI stoljeća, uz koji je postojalo i veće groblje, jer se na velikoj površini koja gravitira čitavom arheološkom lokalitetu, nailazi na veliki broj ljudskih kostiju, skeleta i lobanja. Jedna grobnica istražena je u cjelosti. Karakterisična je po bačvastom svodu, s dvije kline (ležaj za pokojnike) različite širine i četvrtastoj zidanoj komori. U centralnom dijelu grobnice je uski kanal, predviđen za unošenje pokojnika. Svod u grobnici je bio solidno napravljen i omalterisan, kao i cijela unutrašnjost, ali je i nasilno oštećen. Riječ o krišćanskom objektu.

Na lokalitetu je pronađeni nakit (skromna ogrlica od staklene paste i keramike, naušnice - jednostavne brončane karičice i naušnica s ukrasom „jagodičastog voća", bronzani prsten), fragmentarna potkova, ulomci kasnoantičkog stakla i keramike.

### Nacionalni spomenik

Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika, na sjednici održanoj od 1. do 4. decembra 2009. godine, donijela je odluku da se ranohrićanska bazilika u Donjem Vakufu proglasi za nacionalni spomenik BiH. Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Amra Hadžimuhamedović, Dubravko Lovrenović, Ljiljana Ševo (predsjedavajuća) i Tina Wik. Nacionalni spomenik se sastoji od kasnoantičke grobnice na svod, temelja sakralnog objekta i pokretnog naslijeđa pronađenog na arheološkom području, smještenom u Zemaljskom muzeju Bosne i Hercegovine u Sarajevu.

Izvori
------

1. ↑  „Ranohrišćanska bazilika u Donjem Vakufu". *Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika*. Pristupljeno 16. 3. 2024.
2. ↑  „Nacionalni spomenici u Donjem Vakufu". *Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika*. Pristupljeno 16. 3. 2024.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Portal Bosna i Hercegovina***  |
**Sancho II** (Coimbra, 1207..- Toledo, 4. januar 1248.) bio je 4 portugalski kralj koji je vladao od 1223. do 1245.

Biografija
----------

Sancho je bio najstariji sin-prestolonaslednik kralja Afonso II i njegove žene Urrace, kćerke Alfonsa VIII od Kastilje.
Još za njegove mladosti su se frakcionaške borbe na dvoru i po kraljevstvu toliko razbuktale, da mu je vladavina od kad je stupio na tron, protekla u nizu uzaludnih pokušaja da vrati političku stabilnost u zemlji.

Ponovno je pokrenuo rekonkvistu protiv Maura i u kampanji 1238.-39 zauzeo njihove posljednje utvrde u Algavri. Ali mu to nije pomoglo jer su se sukobi od [1240]]. rasplamsali. Konačni udarac mu je zadao papa Inocent IV. ocjenom da nije sposoban vladati.

Nakon tog ga je Cortes prisilio da abdicira 1245. u korist svog brata Afonsa (Afonso III). Sancho je nakon tog 1247. otišao u egzil u Toledo, gdje je sljedeće godine i umro.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*Sancho II king of Portugal*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 18.03.2024.

Vanjske veze
------------

***Sancho II od Portugala*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Sancho II king of Portugal* ()
**Maria II** (Rio de Janeiro, 4. april 1819.-Lisabon, 15. novembar 1853.) bila je formalno (uz regente) portugalska kraljica od 1826. do 1828. ali je De facto vladala od 1834. do 1853.

Biografija
----------

Maria je bila kći brazilskog cara Pedra I (Pedra IV od Portugala), koji je nakon što je naslijedio obje zemlje od svog oca, abdicirao od portugalskog trona 1826. i prepustio ga svojoj kćeri. Kako je ona u tom trenutku imala samo 7 godina, plan je bio da se kad navrši 16 uda za njegovog mlađeg brata Miguela, koji se zauzvrat morao striktno držati njegovog brazilskog ustava. Plan se izjalovio 1828. kad se Miguel proglasio kraljem i odbacio sve klauzuele tog ustava.

Zbog tog je Pedro odlučio vojno intervenirati i zbaciti Miguela I sa trona, ali je zbog tog morao abdicirati sa brazilskog trona 1831. i tek onda krenuti u kampanju protiv Miguela. 
Prvo je zauzeo Terceiru na Azorima, nakon tog je zauzeo Porto i nakraju i Lisabon u maju 1834. Miguel je abdicirao i otišao u egzil, a Pedro je u septembru umro.

Maria je proglašena punoljetnom i kraljicom, a iduće godine se i udala za *Augusta de Beauharnaisa*, koji je ubrzo umro. Nakon tog se 1836. udala za Ferdinanda iz Dinastije Sachsen-Coburg-Gotha sa kojim je izrodila 11 djece.

Maria je očev ustav smatrala garancijom svog vladarskog prava i na taj način zavisila o tumaču tog ustava *Vojvodi od Saldanha*. Njezina vladavina protekla je u sukobima između konzervativaca koji su podržavali princip ustavne monarhije i demokratskih i radikalnih grupa s druge strane, koje su nastojali vratiti raniji liberalni ustav. Sukob nije riješen sve dok Vojvoda od Saldanha, na čelu reformskog pokreta znanog kao Regeneracija, nije izmijenio ustav, dodatnim aktom 1852. Nakon tog je taj ustav ostao na snazi do 1910.

Marija je umrla na porodu, ostavivši tron svom najstarijem sinu prestolonasledniku Pedru V, čijem je obrazovanju posvetila puno pažnje.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Maria II queen of Portugal*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 18.03.2024.

Vanjske veze
------------

***Maria II od Portugala*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Maria II queen of Portugal* ()
**Bastogne** - francuski (valonski: *Bastenaken*) je grad i općina od 16,296 stanovnika na jugoistoku Belgije u valonskoj u Provinciji Luxembourg.

Geografske karakteristike
-------------------------

Bastogne leži u Ardenima pored granice sa Luksemburgom, udaljen 86 km jugoistočno od Lièga.

Historija
---------

Bastogne je izrastao kao trgovište za ranog srednjeg vijeka, u njemu se od 9. vijeka održavaju redovni sajmovi.
U to vrijeme podignuta je i crkva sv. Petra, koja je prvi put dokumentirana 893. Ona je doživjela brojne transformacije, najvažnija se desila u 16. vijeku za vladavine 
habsburškog svetorimskog cara Karla V, kad je rekonstruirana kao trobrodna gotička bazilika.
Od starije romaničke preostao je samo kameni zvonik, koji je služio za odbranu.

Status grada dobio je u 14. vijeku, kad je njime vladao Luksemburški grof i češki kralj Jan od Češke, koji ga je i utvrdio podigavši bedeme, koji su srušeni 1688. Od njih su preostala jedino visoka vrata Trèves, koja su danas muzej.
Franjevci su došli u grad 1625. i do 1652. ugrubo podigli samostan sa crkvom.

Brzi urbani razvoj povezan sa dolaskom željeznicom doživio je u 19. vijeku, tad su podignuti prvi industrijski pogoni; ciglana, pivovara, destilerija, tvornica škroba.

Bastogne je postao slavan za Drugog svjetskog rata, kad je za Ardenske ofanzive bio opkoljen od 16. januar 1944. do 26. januara 1945. 
Grad je branila američka 101. zračnodesantna divizija, koja je odolila snažnim napadima Wehrmachta, opsadu su razbili tenkovi generala Pattona.

Pobratimski gradovi
-------------------

Bastogne ima ugovore o partnerstvu sa slijedećim gradovima;

* Francuska Périers, Francuska (2005.)
* Francuska Tulette, Francuska (2012.)
* Sjedinjene Američke Države College Station, Texas, Sjedinjene Američke Države (2014.)
* Sjedinjene Američke Države Bryan, Texas, Sjedinjene Američke Države (2014.)

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Belgium: Luxembourg*" (engleski). City population. Pristupljeno 29.03. 2021.
2. 1 2 3 4  „*Circuit historique*" (francuski). Bastogne. Pristupljeno 29.03.2022.
3. 1 2 3  „*Bastogne, Bataille des Ardennes et patrimoine mondial de la Mémoire*" (francuski). Site officiel du tourisme en Luxembourg Belge. Pristupljeno 29.03.2022.
4. ↑  „*Jumelages*" (francuski). Bastogne. Arhivirano iz originala na datum 2022-06-29. Pristupljeno 29.03.2022.

Vanjske veze
------------

***Bastogne*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Bastogne* (službene stranice) ()
**Malabarska obala** je toponim koji se dugo koristio za jugozapadnu obalu Indije.

Geografske karakteristike
-------------------------

Prostire se otprilike od države Goe prema jugu, sa istoka joj je granica planinski masiv Zapadni Gati. Toponim se svojevremeno koristio za cijelu zapadnu obalu Indijskog podkontinenta. Danas se odnosi na veći dio Savezne države Kerala i obalno područje Države Karnataka.

Obala se sastoji od kontinuiranog pojasa pješčanih dina, iza kojih se nižu paralelno sa obalom brojne lagune. One su međusobno povezane kanalima i tako formiraju mrežu unutarašnjih plovnih putove, kojima mogu ploviti brodovi plićeg gaza. Unutrašnjost je aluvijalna ravnica, dobro navodnjavana vodotocima koji se spuštaju sa planina Zapadnih Ghata. Po njoj se uglavnom uzgajaju začini i riža. Važan izvor prihoda je ribarstvo i šume samoniklih kokosovih palmi uz pojas dina. 

Najveći grad i glavna luka je Kochi (Cochin).

Historija
---------

Velik dio Malabarske obale pripadao je drevnom kraljevstvu Keralaputra kojim je vladala tamilska dinastija Kera). 

Do Malabarske obale prvi su krajem 15. vijeka doplovili Portugalci. Oni su podigli nekoliko svojih *feitoria* (trgovačkih stanica), slijedili su ih Nizozemci (17. vijek) i Francuzi (18. vijek). Britanci su stekli kontrolu nad regijom krajem 18. vijeka

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Malabar Coast region, India*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 19.03.2024.

Vanjske veze
------------

***Malabarska obala*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Malabar Coast region, India* ()
|  |
| --- |
| ***Postojanost pamćenja*** |
|  |
| **Salvador Dalí**, 1931. |
| ulje na platnu , 24 × 33 cm |
| Muzej moderne umjetnosti u New Yorku, New York |

***Postojanost pamćenja*** (španjolski: L*a persistencia de la memoria*, katalonski: L*a persistència de la memòria*) ili ***Trošnost memorije*** je slavno ulje na platnu španjolskog nadrealističkog slikara Salvadora Dalíja iz 1931. godine. Jedno od njegovih najpoznatijih djela prvi put je prikazano u galeriji Julien Levy u New Yorku 1932. god. a od 1934. god. nalazi se u trajnom posjedu Muzeja moderne umjetnosti u New Yorku.

Dali je 1954. naslikao *Dezintegraciju Postojanosti pamćenja* kojom je svoju slavnu sliku rastavio na manje dijelove nagovještujući kako se nešto krije iza površine izvorne slike. Također je kasnije na ovoj slici temeljio mnoge svoje litografije i skulpture  Arhivirano 2011-07-08 na Wayback Machine-u.

Odlike
------

Slika prikazuje karakteristično Dalijevo prikazivanje „mekoće" i „tvrdoće", što je bila tada vodeća teorija njegovog nadrealizma. Prema Dawnu Adesu „mekani satovi su nesvjesni simbolike relativnosti prostora i vremena, nadrealistička meditacija o kolapsu pojma uređenog svemira". No, kada su Dalija upitali da li je to zapravo istina i da li je u svojoj slici pokušao utjeloviti Einsteinovu *Teoriju relativnosti*, on je odgovorio kako to nije tako, već da satovi predstavljaju Camembert sir koji se topi na suncu.

Na slici se u sredini prepoznaje ljudski lik u obliku „čudnog čudovišta", za koju je Dali nekoliko puta spomenuo kako se zapravo radi o apstraktnom autoportretu. Ovaj lik koja blijedi zaravo predstavlja lik iz snova kojemu nemožemo točno odrediti fizionomiju i obris. Zatvoreno oko s trepavicama također naglašava snivanje. Možda je u pitanju Dalijev san, dok satovi predstavljaju prolaznost vremena koje osjeća snivač, ili postojanost vremena dok netko sniva. Narančasti sat u lijevom donjem kutu je prekriven mravima, što za Dalija predstavlja simbol propadanja.

Krajolik u pozadini predstavlja poluotok *Cap de Creus*, dok teška sjena u prvom planu pripada planini Pani. Mnoge njegove slike su inspirane ovim krajolicima iz Dalijeva rodnog kraja u Kataloniji.

Izvori
------

1. ↑  Dali, The Flamboyant Surrealist, The Vindicator, 28. siječnja 1989. () Preuzeto 3. listopada 2013.
2. ↑  *Salvador Dali Museum* Arhivirano 2011-01-22 na Wayback Machine-u, St. Petersburg FL USA
3. ↑  Ades, Dawn. Dalí. Thames and Hudson, 1982.
4. ↑  *The Dali Dimension: Decoding the Mind of a Genius*, Media 3.14-TVC-FGSD-IRL-AVRO.
5. ↑  Salvador Dali. Surreal years. Art, paintings, and works () Preuzeto 3. listopada 2013.

* Kelly Grovier, *Keep your eyes wide shut*, The Observer

Vanjske veze
------------

* The Persistence of Memory Arhivirano 2011-06-23 na Wayback Machine-u, Authentic Society
* *The Persistence of Memory* , MoMA Online Collection
Miloska Venera
Miloska Venera, pogled s leđa.
Crtež Miloske Venere koji prikazuje izgubljeni dio postolja sa natpisom.
**Miloska Venera** (Afrodita s Melosa, grčki: Αφροδίτη της Μήλου, Aphroditē tēs Mēlou) je jedno od najpoznatijih umjetničkih djela. Izrađena je negdje u periodu između 130. i 100. godine pne. Smatra se da predstavlja grčku boginju ljubavi i ljepote Afroditu (Venera, prema rimskoj mitologiji). Ova skulptura je isklesana iz mramora, u veličini nešto većoj od prirodne; visoka je 203 cm. Ruke i originalno postolje su izgubljeni. Prema natpisu na postolju (postolje je bilo "privremeno" pronađeno a zatim ponovo izgubljeno ali postoje skice i prijepisi natpisa, v. sliku dolje desno) Milosku Veneru je izradio Aleksandros iz Antiohije. Prvobitno se djelo pripisivalo Praksitelu.

Ime je dobila prema ostrvu Milos, u arhipelagu Kikladi, Egejsko more, Grčka, gdje je 1820. godine pronašao mještanin Yorgos Kentrotas. Prema rekonstrukciji, Miloska Venera je u lijevoj ruci držala jabuku (*milos* na grčkom jeziku znači jabuka).

Miloska Venera je je skulptura nastala u staroj Grčkoj, u doba helenizma. Ovaj period kulture i umjetnosti je trajao od IV stoljeća pne. do kraja I stoljeća pne. Kiparstvo u helenizmu se odlikuje slobodnijim i naturalističkim pristupom izradi skulptura. Najznačajnije skulpture iz navedenog perioda, uz Milosku Veneru, su: *Nika sa Samotrake*, *Laokoon i njegovi sinovi*, *Pergamski oltar* i dr.

Miloska Venera izložena je u Muzeju Louvre u Parizu.

Izvori i vanjski linkovi
------------------------

***Venera Miloska*** na Wikimedijinoj ostavi

* Musée du Louvre – Louvre Museum : Venus de Milo Arhivirano 2008-08-27 na Wayback Machine-u
* James Grout, *Venus de Milo*, part of the  *Encyclopædia Romana*
* Salih Posvandžić: Likovna kultura
**Miloš Glišić** (Požega, 27. februar 1910. – Beograd, 17. juli 1946.), je bio major vojske Kraljevine Jugoslavije i četnički komandant u drugom svetskom ratu. Decembra 1941. godine je legalizovao Požeški četnički odred kod kvislinške vlade Milana Nedića i uključio ga u formacije poznate kao legalizovani četnici. *Požeški četnički odred* pod komandom majora Glišića je bio preimenovan u *Sandžački vojni četnički odred* kada je bio legalizovan kod Vlade nacionalnog spasa. Početkom 1942. je bio komandant Sandžačkih četničkih odreda koji su kao Nedićeve jedinice izvodili akcije protiv partizanskih snaga u Sandžaku.

Zločini
-------

U službi nacista, major Glišić je vršio teror nad preostalim pripadnicima pokreta otpora u Srbiji. U svojoj belešci iz 1941. godine, Glišić je zapisao sledeće:

> Zatvorene žene komunistkinje se upotrebljavaju ... Komunističke žene se iskorišćuju seksualno ...
> 
> – Glišićeva beležnica iz 1941.

Četnički komandant pod pseudonimom "Luj", odnosno pukovnik Dragoslav Pavlović, novembra 1943. godine izveštava Dražu Mihailovića o Glišićevom silovanju i ubistvu zarobljenica:

> Bio je dan i mojim očima treba verovati, jer mi ponos čoveka i gardiskog oficira ne dozvoljava, da tako nisko padnem u ovako teškim danima. Miloš je silovao komunistkinju pa je ubio. Zato ga ja nisam tužio, jer sam smatrao da o ovim stvarima nije vreme referisati i razlog da ga uklonim kao štetnog. Opširan izveštaj sledi.
> 
> – depeša br. 10460 od novembra 1943.

Izvori
------

* Живковић, Милутин Д. (2017). *Санџак 1941–1943*. Филозофски Фалултет, Универзитет у Београду.
* Dimitrijević, Bojan B. (2020). *Vojska Nedićeve Srbije oružane snage srpske vlade 1941-1945* (3 izd.). Službeni glasnik. ISBN 978-86-519-1811-0.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **osobi** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
**Campo San Polo** je drugi po veličini trg u Veneciji nakon Trga Svetog Marka (Piazza San Marco), koji se nalazi u sestieru San Polo.

Historija
---------

Na tom zemljištu su u ranom srednjem vijeku bili usjevi i pašnjaci i crkva San Polo, osnovana 837. godine. Nakon izgradnje prvih kuća trg je potpuno popločen 1493. godine, a u sredini je postavljena javna fontana. Nakon toga San Polo je postao mjesto za trgovanje, sajmove i velike skupove. Značenje mu je poraslo u 16. vijeku kad je tu premješten buvljak sa Trga Svetog Marka, no značenje mu je bilo daleko manje od Rialta gdje su dolazili trgovci iz čitavog svijeta.

Ploča na zidu crkve San Polo iz 10. augusta 1611. na kojoj piše da su igre i prodaja na trgu zabranjene najstrožim kaznama
Na San Polu su firentinski trgovci održali 14. februara 1497. prvi karneval koji se kasnije proširio kao običaj po cijelom gradu i postao venecijanska znamenitost. San Polo je postao mjesto gradske sirotinje, trg na kojem su se odvijale grube igre loptama (palle) i borbe s bikovima, te gdje su često izbijale tuče. Ta situacija je postala nepodnošljiva gradskim vlastima i one su 1611. zabranile bilo koju vrst igara i prodaju robe na trgu. Sve to svjedoči ploča sačuvana unutar crkve San Polo. Na trgu je 1548. ubijen Lorenzino de' Medici, firentinski intelektualac koga su noževima izboli dva plaćenika u službi Cosima de' Medicija. Danas se Campo San Polo koristi kao pozornica za vrijeme Venecijanskog filmskog festivala i kao promenada za Venecijanskog karnevala.

Znamenitosti San Pola
---------------------

Palazzo Soranzo na Campo San Polo
Trg je okružen brojnim palačama, poput najstarije gotičke palače Soranzo koja je podignuta na prijelazu iz 14. u 15. vijek, zatim Palazzo Balbi, Palazzo Donà, Palazzo Maffetti (danas Tiepolo), Palazzo Corner Mocenigo, Palazzo Garzoni, itd. Uz trg se nalaze i relativno novije zgrade, poput neoklasicističke Tipografije Tasso na sjevernoj strani, podignute 1840. godine. Na trgu se nalazi i crkva San Polo po kojoj je trg dobio ime i koja je potpuno obnovljena u 19. vijeku.

Izvori
------

1. 1 2 3  Campo San Polo (pristupljeno 13. 4. 2011.) Arhivirano 2021-02-15 na Wayback Machine-u ()
2. 1 2  Campo San Polo (pristupljeno 13. 4. 2011.) Arhivirano 2008-08-28 na Wayback Machine-u ()

Vanjske veze
------------

***Campo San Polo*** na Wikimedijinoj ostavi

* Campo San Polo Arhivirano 2021-02-15 na Wayback Machine-u ()
* Campo San Polo in Venice Arhivirano 2008-08-28 na Wayback Machine-u ()
**Crkva svetog Petra i Pavla u Grbavcima** pripada Srpskoj pravoslavnoj crkvi i eparhiji banjalučkoj. Grbavci su naselje u Gradišci, Bosna i Hercegovina.

Hram Svetih apostola Petra i Pavla u Grbavcima, u protoprezviteratu gradiškom, je najstarija seoska zidana crkva u gradiškom kraju. Pripremni radovi počeli su 1869. godine angažovanjem gradiškog prote Stojana Ugrenovića, a nastavljena je nakon ustanka u BiH. Temelji su postavljeni i osveštani 7. novembra 1892. godine.

Nacionalni spomenik
-------------------

Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika, na sjednici održanoj od 6. do 8. novembra 2013. godine, donijela je odluku da se crkva svetog Petra i Pavla u Grbavcima proglasi za nacionalni spomenik BiH.Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Martin Cherry, Amra Hadžimuhamedović (predsjedavajuća), Dubravko Lovrenović i Ljiljana Ševo.

Izvori
------

1. ↑  „Hram Svetih apostola Petra i Pavla među najstarijim svetinjama u Gradišci". *rtv-gradiska.com*. Pristupljeno 16. 3. 2024.
2. ↑  „Filijalni hram svetih apostola Petra i Pavla u Grbavcima". *Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika*. Pristupljeno 16. 3. 2024.
3. ↑  „Nacionalni spomenici u Gradišci". *Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika*. Arhivirano iz originala na datum 2019-02-20. Pristupljeno 16. 3. 2024.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Portal Bosna i Hercegovina***  |
**Crkva svetog Đorđa** u Tovarniku u Hrvatskoj je srpska pravoslavna crkva, koja pripada Eparhiji sremskoj. Dok većina drugih srpskih pravoslavnih crkava u istočnoj Hrvatskoj pripada pod jurisdikciju Eparhije osečkopoljske i baranjske, crkva u Tovarniku je zajedno sa Crkva svete Petke u Banovcima i nedovršenom crkom u Iloku iznimka jer pripada eparhiji sa sedištem u Sremskim Karlovcima.

Istorija
--------

Crkva svetog Đorđa u Tovarniku izgrađena je 1799. godine. Na samome kraju Drugog svetskog rata, nakon što su probijene ustaške i nacističke formacije na Sremskom frontu, grupa od 51 pripadnika mesnih zajednica podunavskih Nemaca i Hrvata ubijena je od strane oslobodilačkih partizanskih odreda tako što su ih bacili sa zvonika pravoslavne crkve. 2012. godine nepoznati počinioci kamenjem su razbili stakla na crkvenim prozorima.

Izvori
------

1. 1 2  „Tovarnik". Hrvatska enciklopedija (LZMK). Pristupljeno 25 August 2017.
2. ↑  „OBLJETNICA: U Tovarniku obilježena 68. obljetnica stradanja Hrvata i Nijemaca". 7 December 2012. Arhivirano iz originala na datum 2017-08-26. Pristupljeno 25. avgust 2017.
3. ↑  „Razbili stakla na pravoslavnoj crkvi u Tovarniku". Večernji list. Pristupljeno 25. avgust 2017.
**Riisipere** (njemački: *Riesenberg*) je gradić od 885 stanovnika na sjeverozapadu Estonije u Okrugu Harju.

Geografske karakteristike
-------------------------

Riisipere leži na trasi željezničke pruge i ceste Tallinn-Haapsalu, udaljen 45 km jugoistočno od Tallinna i 50 Haapsalua.

Riisipere se sastoji od dva naselja samog Riisiperea koje se nalazi uz željezničku stanicu i Nissija uz crkvu.
Dva km zapadno nalazi se veleposjednička kuća sa parkom od 17,8 hektara, koji je proglašen spomenikom prirode.

To je mjestašce sa osnovnom školom, domom kulture, bibliotekom i poštom.

Historija
---------

Mjesto je prvi put dokumentirano 1241. u danskom poreznom registru, a nakon tog 1394. kao feud.

Nakon administrativne reforme zemlje 2017. i spajanja ruralnih općina; Nissi, Saue i Kernu - Riisipere je postao centar nove općine *Riisipere Nissi*.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Riisipere in Saue (Harju)*" (engleski). City population. Pristupljeno 10.10. 2021.
2. 1 2 3 4 5  „Riisipere" (estonski). Eesti Entsüklopeedia. Pristupljeno 10.10. 2021. [*mrtav link*]
3. 1 2  „Riisipere alevik" (estonski). Saue vald. Arhivirano iz originala na datum 2021-10-19. Pristupljeno 10.10. 2021.

Vanjske veze
------------

***Riisipere*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Riisipere alevik (na portalu Saue vald)* Arhivirano 2021-10-19 na Wayback Machine-u ()
**Deinze** je općina od 43,922 stanovnika i grad od 7,177 stan.na sjeveru Belgije u Provinciji Istočna Flandrija.

Pored samog Deinza u sastavu općine su i naselja (podopćine); Astene (5,010 stan.), Bachte-Maria-Leerne (2,144), Gottem (623), Grammene (1,003), Hansbeke (2,107), Landegem (3,493), Meigem (829), Merendree (2,030), Nevele (2,875), Petegem-aan-de-Leie (10,232), Poesele (468), Sint-Martens-Leerne (1,080), Vinkt (1,451), Vosselare (1,468), Wontergem (999) i Zeveren (914).

Geografske karakteristike
-------------------------

Deinze se prostire duž rijeke Lys, udaljen od Genta oko osamnaest km zapadno.
On je raskršće autoputeva Gent-Kortrijk i Oudenaarde-Brugge, i stanica na pruzi Kortrijk-Gent-Bruxelles.

Historija
---------

Pretpostavlja se da je nastao kao germansko naselje za Velike seobe naroda.

Status grada je dobio još 1241. godine, što mu je omogućilo da ima grb i podigne bedeme. Oni su bili uzrok pravne podvojenosti, dva dijela grada, *Deinze-binnena* unutar bedema i onog izvan zvanog *Deinze-buiten*, koja je potrajala sve do francuske uprave.
Zahvaljujući manufakturnoj proizvodnji tkanina tokom 16. vijeka - *Deinze-binnen* se razvio u uspješno trgovište.

Istovremeno je za 16 i 17. vijeka bio česta meta oružanih sukoba i pljački. 
Naročito je propatio za Devetogodišnjeg rata (1688.-1697.) kad se dobar dio stanovnika razbježao.

Stanje se stabiliziralo u 18. vijeku za austrijske uprave.

Kad je 1839. izgrađena željeznička pruga Oudenaarde-Gent i Deinze je dobio stanicu, tad je i prokopan kanal Schipdonk pa je postao povezaniji.
Osnivanje tvornice svile i tvornice dječjih igračaka i kolica krajem 19. vijeka omogućilo mu je da se razvije u uspješan provincijski 
gradić.

Za administrativne reforme 1977. koja je za cilj imala okrupnjavanje općina - Deinze je značajno proširio teritorij, kooptiranjem dotadašnjih općina; Astene, Bachte-Maria-Leerne, Gottem, Grammene, Meigem, Petegem-aan-de-Leie, Sint-Martens-Leerne, Vinkt, Wontergem i Zeveren.

Novo proširenje izvršeno je 2019. spajanjem sa općinom Nevele, tad su u Deinze kooptirana naselja Hansbeke, Landegem, Merendree, Poesele, Vosselare i sam Nevele.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „*Deinze Municipality in East Flanders Province (Sub-Municipalities)*" (engleski). City population. Pristupljeno 18.09.2022.
2. 1 2 3 4  „*Deinze in Deinze (East Flanders Province (Sub-Municipalities))*" (engleski). City population. Pristupljeno 18.09.2022.
3. 1 2 3 4 5 6  „*Vrijen en trouwen te Deinze*" (nizozemski). Ethesis. Pristupljeno 18.09.2022.
4. 1 2  „*Fusietraject*" (nizozemski). Deinze. Arhivirano iz originala na datum 2022-09-21. Pristupljeno 18.09.2022.

Vanjske veze
------------

***Deinze*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Deinze* (službene stranice) ()
|  |
| --- |
|  *Ovo je glavno značenje pojma **Prešov**. Za okrug, v. Okrug Prešov.* |

**Prešov** (mađ: *Eperjes*, njem: *Eperies*) je grad u Prešovskom kraju u istočnoj Slovačkoj. Grad je upravno središte Okruga Prešov i Prešovskog kraja.

Zemljopis
---------

Prešov leži na nadmorskoj visini od 250 metara i zauzima površinu od 70.4 km² nalazi se na istočnoj Slovačkoj, na sjevernom dijelu Košičke doline, na ušću rijeke Sekčov u Torysu. Susjedni grad Košice udaljene je 34 km južno, od granice sa Poljskom udaljen je 50 km, dok je od glavnog grada Slovačke Bratislave udaljen 410 km.

Povijest
--------

Postojanje života na području Prešova zabilježeno je još u paleolitiku. Najstariji otkriveni alati i mamutske kosti su od prije 28.000 godina. Stalno naselje datira iz 8. stoljeća.

Do kraja 11. stoljeća grad je postao dio Ugarske, a Mađari su naselili grad. Prema legendi današnji grad je osnovao 1132. Bela II. Slijepi Prvi pisani zapis o Prešovu datira iz 1247. u dokumentu Bela IV. U 15. stoljeću Prešov je pristupio savezu pet gradova istočne Slovačke (Bardejov, Levoča, Košice, Prešov, i Sabinov).

Godine 1870. izgrađena je željeznica iz Košica do Prešova. Krajem 19. stoljeća, grad uveo struju, telefon, telegraf i kanalizaciju. 1887. požar uništio veliki dio grada. Godine 1918. Prešov je postao dio nove države Čehoslovačke.

Stanovništvo
------------

Grad Prešov je 2005. godine imao 91.621 stanovnika. Prema etničkoj pripadnosti najviše je bilo 

* Slovaci 93,7%,
* Romi 1,4% ,
* Rusini1,2%
* Ukrajinci 1,1%
* Česi 0,8%
* Mađara 0,2%.

Prema vjeroispovijesti najviše je rimokatolika 66,8%, ateista 13,6%, grkokatolika 8,9%, a luterana 4,8% i pravoslavaca 1,68%.

Gradovi prijatelji
------------------

* Češka Prague 10, Češka
* Mađarska Nyíregyháza, Mađarska
* Grčka Keratsini, Grčka
* Francuska La Courneuve, Francuska
* Ukrajina Mukacheve, Ukrajina
* Sjedinjene Američke Države Pittsburgh, Pennsylvania, SAD
* Njemačka Remscheid, Njemačka
* Izrael Rishon LeZion, Izrael

Izvori
------

1. ↑  „Obyvatelia - Základné výsledky" (sk). Statistički zavod Republike Slovačke. Pristupljeno 2022-09-11.
2. ↑  „Eperjes (Prešov, Eperies Sk)" (Hungarian, Slovak, German, English). Protestáns Honlap. Pristupljeno 13 August.
3. 1 2  „Municipal Statistics". Statistički zavod Slovačke. Arhivirano iz originala na datum 2007-11-16. Pristupljeno 28. 12. 2007.

Vanjske poveznice
-----------------

* Službene stranice‍ Uredi na Wikidati ()

### Ostali projekti

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **Prešov** |
*Falco columbarius*
**Mali sokol** (lat. *Falco columbarius*) je ptica grabljivica koja živi u Sjevernoj Americi, Europi i Aziji te pripada porodici sokolovki. Ta ptica je najmanja među sokolovkama.

Opis
----

Mali sokol je ptica grabljivica velika od 24 do 33 cm s rasponom krila od 53 do 69 cm. Mužjaci su teški većinom 165 g, a ženke oko 230 g. Mužjak ima plavo-siva krila i leđa i trbuh crvenkasto-narančaste boje. Ženka ima tamnosmeđa leđa i krila i svijetliji trbuh. Ima dugo tijelo s glavom na kojoj se nalaze oči kojima odlično vidi, oštar kljun, a odrasle ptice imaju i tamnu prugu oko očiju. Ima kratke noge s kandžama te dugi rep.

### Prehrambene navike

Hrani se manjim sisavcima, reptilima, malim pticama (koje teže 10-40 g), kukcima itd.

### Razmnožavanje

Parenje počinje u svibnju ili u srpnju kada ženka u gnijezdo snese tri do pet jaja velika 40 x 31, 5 mm. Ženka leži na njima 28-32 dana. Izlegu se ptići koji su veliki nekoliko centimetara, a kad su stari tjedan dana, imaju 13 g i veliki su oko 10 cm te su pokriveni tamnim perjem.

### Stanište

Živi u Sjevernoj Americi, Europi i Aziji na velikim planinama i drugim područjima.

Eksterni linkovi
----------------

***Mali sokol*** na Wikimedijinoj ostavi
**Pescara** (latinski: *Aternum*) je glavni grad istoimene talijanske provincije Pescare. Grad ima 117.166 stanovnika.

Geografija
----------

Pescara leži na ušću rijeke Pescare u Jadransko more, udaljena 210 km sjeveroistočno od glavnog grada Rima.

Historija
---------

Centar grada
Rimski grad Aternum, na kome danas leži moderna Pescara, potpuno su razorila barbarska plemena za provala na Apeninski poluotok. Za ranog srednjeg vijeka na istom mjestu izniknulo je novo naselje Piscaria (mjesto bogato ribom) koje je također često razarano u kasnijim vremenima. Sve do 1927. Castellammare Adriatico, dio grada na lijevoj obali rijeke, bio je zaseban grad, a tada su se spojili u zajednički grad. Za vrijeme Drugog svjetskog rata Pescara je pretrpila teška bombardiranja od strane savezničke avijacije, pa je odmah nakon rata nanovo građena.

Znamenitosti i školstvo
-----------------------

Za razliku od većine talijanskih gradova, Pescara nema puno starijih građevina jer je teško razorena za Drugog svjetskog rata od strane savezničke avijacije, tako da je najveća znamenitost grada rodna kuća pjesnika Gabrielea D’Annunzija iz 19. vijeka. Atrakcija je i nova katedrala San Cetteo podignuta od 1933. do 1938. na mjestu starije romaničke Santa Gerusalemme (na nagovor D’Annunzia). U gradu se nalazi kamp regionalnog Univerziteta D’Annunzio, kog Pescara dijeli sa Chietijem.

Privreda
--------

Turizam uz ribarstvo, danas je najvažnija privredna grana Pescare. Grad ima i nešto industrije koja proizvodi tekstil, prehrambene artikle, strojeve i električne aparate. Pescara ima i manje brodogradilište.

Gradovi prijatelji
------------------

|  |  |
| --- | --- |
| * Francuska Arcachon
* Sjedinjene Američke Države Miami Beach
* Peru Lima
 | * Hrvatska Split
* Italija Casale Monferrato
 |

Izvori
------

1. ↑  „*ITALY: Abruzzo*" (engleski). Citypopulationde. Pristupljeno 26. 5. 2013.
2. 1 2 3 4 5  „*Pescara*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 24. 5. 2013.

Vanjske veze
------------

***Pescara*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada Arhivirano 2021-01-17 na Wayback Machine-u ()
* *Pescara* na portalu Encyclopædia Britannica ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 132522553
* LCCN: n80089400
* GND: 4256540-6
* NKC: ge304866
* BNE: XX455208

 |


```
| immagine_bandiera =
```

| dimensione\_flag\_immagine =
| sigillo\_immagine =
| dimensione\_timbro\_immagine | immagine\_bandiera =
| dimensione\_flag\_immagine =
| sigillo\_immagine =
| image\_seal\_size =
**Esposende** je grad i općina od 35,132 stanovnika na sjeverozapadu Portugala u Distriktu Braga.

Geografske karakteristike
-------------------------

Esposende se prostire na ušću rijeke Cávado u Atlanski ocean, udaljen 32 km sjeverno od svog administrativnog centra Brage.

Općina se sastoji od 15 freguesia; Antas, Apúlia, Belinho, Curvos, Esposende, Fão, Fonte Boa, Forjães, Gandra, Gemeses, Mar, Marinhas, Palmeira de Faro, Rio Tinto e Vila Chã.

Historija
---------

Esposende se pojavljuje u dokumentima iz 13. vijeka, kao selo ribara i brodograditelja. Do sredine 15. vijeka toliko je narastao da mu je kralj Sebastião I 19. augusta 1572. svojom poveljom dodjelio staus vile.

Status općine i sud dobio je kraljevskim dekretom od 16. decembra 1886. a status grada 19. augusta 1993.

Privreda
--------

Privreda se bazira na ratarstvu, stočarstvu, ribarstvu i turizmu, tako da velik dio stanovnika radi u tercijarnom sektoru.

Od industrije ima manje pogone; tekstilne, građevinske, metaloprerađivačke i drvne industrije.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „Esposende Municipality in Braga (Portugal)" (engleski). City Population. Pristupljeno 20.03.2024.
2. 1 2 3 4  „*Esposende*" (portugalski). Infopedia. Pristupljeno 20.03.2024.
3. 1 2  „*Historia*" (portugalski). Município de Esposende. Pristupljeno 20.03.2024.

Vanjske veze
------------

***Esposende*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Município de Esposende* ()
**San Polo** (talijanski: **Chiesa di San Polo**) je crkva u Veneciji u Sjevernoj Italiji, u venecijanskom sestieru San Polo.

Historija
---------

Gotovo ništa nije ostalo od orginalne crkve koju su 837. osnovali dužd Pietro Tradonico i njegov sin Giovanni, jedino kameni gotički portal s dva anđela, vjerojatno rad radionice Bartolomeja Bona i obližnji zvonik iz 1362. godine. Crkva je temeljno restaurirana 1804. (arhitekt Davide Rossi) koji je stariju ruševnu gotičku crkvu iz 15. vijeka pretvorio u neoklasicističku građevinu.

Ploča na zidu crkve San Polo iz 10. augusta 1611. na kojoj piše da su igre i prodaja na trgu pod najstrožim kaznama zabranjene
Ispred crkve na istoimenom Campu San Polo razvio se buvljak i mjesto na kojem su se održavale vrlo grube igre loptama (palle) i borbe s bikovima, a često su izbijale i tuče. Ta situacija je postala nepodnošljiva gradskim vlastima i one su 1611. zabranile bilo koju vrst igara i prodaju robe na Campu. Na Campu San Polo su firentinski trgovci održali 14. februara 1497. prvi karneval koji se kasnije proširio kao običaj po cijelom gradu i postao venecijanska znamenitost.

Portal crkve San Polo, vjerojatno rad Bartolomeja Bona
Detalj portala

Znamenitosti crkve San Polo
---------------------------

Crkva San Polo u svojoj unutrašnjosti ima vrlo vrijedne slike iz 16. vijeka:

* Giovanni Battista Tiepolo: *Djevica pred svecima* na sjevernom zidu glavnog broda
* Giovanni Domenico Tiepolo: 14 slika Kristove golgote, među njima; *Križni put*, *Slava anđela* i *Uskrsnuće* u oratoriju
* Tintoretto: *Posljednja večera* na zapadnom zidu glavnog crkvenog broda
* Veronese: *Vjenčanje Bogorodice (Lo sposalizio della Vergine)* u sjevernoj apsida
* Palma Mlađi: *Obraćenje svetoga Pavla (La conversione di San Paolo)*

Izvori
------

1. 1 2 3  San Polo, Venice (pristupljeno 13. 4. 2011.) Arhivirano 2004-08-14 na Wayback Machine-u ()
2. 1 2  Campo San Polo (pristupljeno 13. 4. 2011.) Arhivirano 2021-02-15 na Wayback Machine-u ()

Vanjske veze
------------

***San Polo (Venecija)*** na Wikimedijinoj ostavi

* Campo San Polo Arhivirano 2021-02-15 na Wayback Machine-u ()
* San Polo, Venice Arhivirano 2004-08-14 na Wayback Machine-u ()
* San Polo, stranice Adriana Fletchera sa fotografijama crkve Arhivirano 2006-12-02 na Wayback Machine-u

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 147050828
* LCCN: nr2005023460

 |