recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Centurion** je bio britanski glavni borbeni tenk u periodu nakon Drugog svjetskog rata. Nasljednik je srednjeg tenka Comet. Razvoj je počeo 1943. maketa dovršena 1944. a predstavljen je i bio spreman za testiranje u lipnju 1945. mjesec dana nakon završetka rata u Europi. U britanskoj vojsci ga je zamijenio Chieftain.

Centurion je bio jedan od prvih primjera glavnog borbenog tenka, odnosno univerzalnog tenka za sve namjene. Proizvodio se u tri glavne inačice: Centurion I, Centurion II i Centurion III. Centurion I je bio naoružan 76 mm (Ordnance Quick-Firing 17 pdr) topom uparen s modernijim SUP-om i jednom 7,92 mm Besa strojnicom. Imao je 4 člana posade. Bio je prvi britanski tenk koji je zahvaljujući ugrađenom žiroskopu mogao precizno gađati u pokretu, a zbog odluke da se granate (strjeljivo) ne skladišti iznad prstena kupole bio je sigurniji (rjeđe je dolazilo zbog eksplozije strjeljiva kada bi tenk bio pogođen). Tijekom godina je stalno mijenjan, a jedna od najvećih izmjena je bila ugradnja 105 mm L7 užlijebljenog topa u Centurion III. Između 1946. i 1962. je proizvedeno preko 4400 primjeraka, od čega 2800 primjeraka u inačici Centurion III i mnogo drugih vozila posebne namjene.

Borbena uporaba
---------------

Prvi puta je korišten u Korejskom ratu 1950. u postrojbama UN-a. Sudjelovao je i u Indijsko-pakistanskom ratu 1965. godine. Izrael ih je intenzivno koristio tijekom Šestodnevnog rata 1967. Jomkipurskog rata 1973. i tijekom invazije na Libanon 1978. i 1982. godine. Izrael je neko vrijeme u svojim redovima imao više od 1000 Centuriona. Tijekom Izraelsko-libanonskog rata 2006. korišteni su izmijenjeni i nadograđeni Centurioni kao oklopni transporteri ili borbena inženjerska vozila. Jordan je koristio Centurione tijekom Jordanskog građanskog rata u rujnu 1970. te na Golanskoj visoravni 1973. godine.

Vidi još
--------

* T-54/55, sovjetski tenk iz tog vremena
* M46 Patton, američki tenk

### Zajednički poslužitelj

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **Centurion (tenk)** |

Izvori
------

1. 1 2 3 4  George Forty, "The illustrated guide to tanks of the world" , str. 153-154.; ISBN 1-84477-744-8
**Centwine** (? - iza 685) bio je kralj Wessexa od cca. 676 do 685/686.

Prema *Anglosaksonskoj kronici* (ali ne i njegovom suvremeniku Bedi) bio je sin kralja Cynegilsa, odnosno brat prethodnih kraljeva Cenwalha i Cwichelma. Naslijedio je kratkotrajnog kralja Aescwinea, a Beda sugerira da je on, kao i Aescwine, bio tek lokalni velmoža koji se nametnuo u nedostatku ozbiljnijeg pretendenta na prijestolje. *Anglosaksonska kronika* sugerira da je bio pagan, ali da se kasnije pokrstio. Prema hagiografiji sv. Wilfrida, oženio se za sestru kraljice Iurminburh, druge supruge nortumbrijskog kralja Ecgfritha, i sa njom imao kćer Buggu, koja je kasnije postala opatica. 

Jedini značajniji događaj njegove vladavine je bio sukob sa Britima na zapadu, koje je "bacio u more". 

Prema Aldhelmu je abdicirao te postao redovnik. Naslijedio ga je Caedwalla. Godina Centwineove smrti nije poznata.

V. također
----------

* Porodično stablo Kuće Wessex

Fusnote
-------



| Kraljevske titule |
| --- |
| Prethodi: **Æscwine**  |  **Kralj Wessex** 676–685/686 | Slijedi: **Caedwalla**  |

| * p
* r
* u
Monarsi Wessexa |
| --- |
| Dinastija Wessex • Porodično stablo |
| 
Cerdic •
Cynric •
Ceawlin •
Ceol •
Ceolwulf •
Cynegils •
Cwichelm •
Cenwalh •
Penda od Mercije •
Cenwalh *vraćen na prijestolje* •
Seaxburh •
Æscwine •
Centwine •
Cædwalla •
Ine •
Æthelheard •
Cuthred •
Sigeberht •
Cynewulf •
Beorhtric •
Egbert •
Æthelwulf •
Æthelbald •
Æthelberht •
Æthelred •
Alfred •
Edward •
Ælfweard •
*Kraljevina Engleska*
 |
**Glas Istre** su hrvatske dnevne novine — nezavisni dnevnik iz Pule koji izlazi od 1943. godine. Nastao je za vrijeme drugog svjetskog rata kao partizansko glasilo, te je prvi broj tiskan u okolici Crikvenice. Tijekom rata objavljeno je 35 brojeva u ilegalnim tiskarama koje su se selile od sjeverne Istre do Gorskog kotara. 

Novina je tijekom dužeg razdoblja djelovala u sklopu riječkog Novog lista, a s vremenom se suradnja svela na razmjenu priloga i tekstova. U razdoblju od 1979. do 1991. glavni urednici Novog lista bili su i urednici Glasa Istre. Tijekom devedesetih pulski se Glas Istre osamostalio po pitanju uređivanja svih stranica novine i pripreme za tisak. Najveću nakladu (oko 28.000 primjeraka) postignuo je 1988. godine.

Sjedište Glasa Istre nalazi se u Puli, ima dopisništva u Rovinju, Poreču, Pazinu, Labinu, Trstu i Zagrebu. Tiska se u Novom listu u Rijeci.

Satirično humoristični prilog lista La Kost izlazi četvrtkom, srijedom Trezor, zatim prilozi Sport nedjeljom i Sport ponedjeljkom, subotom izlazi urbani političko-fenomenološki podlistak Zoom a petkom Istra plus, prilog s istarskim temama, reportažama i zanimljivostima. Prilog Automoto izlazi svakog utorka na osam stranica i čitateljima redovito priređuje vijesti, testove automobila/motocikala i ostale teme iz auto-moto industrije te domaćeg automoto sporta. Jednom mjesečno objavljuje prilog za djecu Ružmarin i prilog More.

Glavni urednici
---------------

* Ante Drndić Stipe (1943.-1944.)
* Ljubo Drndić
* Zvane Črnja
* Zdenko Štambuk
* Vladimir Švalba - Vid
* Fedor Olenković
* Anđelka Turčinović Dodić (1946.-1948.)
* Šanto Kranjac (1948.-1949. 1952.-1953. 1963.-1966.)
* Just Ivetac (1950.)
* Ema Derossi (1953.)
* Mario Hrelja (1953.-1962.)
* Branka Mogorović (1966.-1968.)
* Željko Žmak (1968.-1971. 1975.-1979, 1993.-1994. 1999. 2006.)
* Ive Siljan (1971.-1973. 1975.-1976.)
* Milan Rakovac (1973.-1975.)
* Miroslav Sinčić (1991.-1992.)
* Igor Brajković (1994.-1999.)
* Eni Ambrozić (2000.-2006.)
* Dražen Dobrila (2006.-2010.).
* Ranko Borovečki (2010 - )

Vanjske veze
------------

* Službene stranice *Glasa Istre*
Gimel
**Gimel** (גמל) je 3. slovo hebrejskog pisma i ima brojčanu vrijednosti od 3. 
Slovo se izgovara u Ivritu kao G. Sljedi slovu apostrof onda se slovo izgovara dš ( u stranim riječima).

Povijest
--------

Gimel je suglasnik feničkog pisma, koji je nastao iz stilizirane slike leđa deve (gamel = deva). Iz tog slova su nastali hebrejski Gimel, arapski Gim i grčki Gama iz kojeg su kasnije nastali latinska slova C i G.

Primjeri
--------

* גולית Goliat
* גלגל, *galgal*, Gilgal: "Kotač"
* ג'אז Jazz (Uporaba u stranim riječima)
* גבריאל Gabrijel: "Moja snaga je Bog"
* גדעון Gideon, muško ime

Zapis u Unicode i HTML-u
------------------------

|   | Unicode | HTML | izgledovisi o pregledniku | poveznice((eng.)) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| k. točka | naziv | kod | entitet |
| Slovo *gimel* | U+05D2 | HEBREW LETTERGIMEL | `&#x05D2;` | *nema* | ג | detaljni podacitest preglednika |

 Moguće je da se slova u gornjoj tablici neće ispravno prikazati ako odgovarajući fontovi nisu instalirani na vašem računalu i preglednik (*browser*) nije ispravno podešen. Poveznice *test preglednika* omogućuju provjeru ispravnosti prikaza i postavki računala.

U standardu ISO 8859-8 simbol ima kod 0xe2.

| * p
* r
* u
Hebrejsko pismo |
| --- |
| 
Alef א ·
Bet ב ·
Gimel ג ·
Dalet ד ·
He ה ·
Vav ו ·
Zajin ז ·
Het ח ·
Tet ט ·
Jod י ·
Kaf כ ך ·
Lamed ל ·
Mem מ ם ·
Nun נ ן ·
Sameh ס ·
Ajin ע ·
Pe פ ף ·
Cade צ ץ ·
Kof ק ·
Reš ר ·
Šin ש ·
Tav ת
 |

***Gimel*** na Wikimedijinoj ostavi
U matematici, napose u linearnoj algebri, za dvije matrice *A* i *B* istog formata kažemo da su **ekvivalentne matrice** ako je

*A* = *PBQ*
za neke inverzibilne matrice *P* i *Q*.

Ekvivalentnost matrica je relacija ekvivalencije.

Svake dvije slične matrice su i ekvivalentne, no obrat ne vrijedi. Ekvivalentne matrice imaju jednak rang i defekt. S druge se strane dokazuje i da je svaka *m* × *n* matrica ranga *r* ekvivalentna *m* × *n* matrici čiji su svi elementi nula osim njih prvih *r* duž glavne dijagonale gdje su jedinice - na taj su način dvije matrice istog formata ekvivalentne ako i samo ako su istog ranga.

Pojam ekvivalentnih matrica se u linearnoj algebri pojavljuje preko elementarnih operacija nad retcima i stupcima matrice (vidi Gaussov postupak eliminacije). Svaka elementarna operacija nad retcima matrice odgovara njenom množenju slijeva jednom od elementarnih matrica, dok svaka elementarna operacija nad stupcima matrice odgovara množenju zdesna jednom od elementarnih matrica. S obzirom da se može dokazati da se svaka inverzibilna matrica može predstaviti kao umnožak izvjesnog broja elementarnih matrica, slijedi da su dvije matrice ekvivalentne ako i samo ako se jedna od njih može dobiti od druge slijedom elementarnih operacija nad retcima i stupcima.

Proučavaju se i slijeva-ekvivalentne (odnosno redak-ekvivalentne) i zdesna-ekvivalentne (odnosno stupac-ekvivalentne) matrice. Svaka je matrica slijeva ekvivalentna točno jednoj matrici u po stupcima svedenom ešelonskom obliku ("VSEO", ponekad i "po stupcima kanonskom obliku").
**Gradska vijećnica** je najčešće reprezentativna palača koju podižu gradovi kako bi u njih smjestili vlastitu administraciju. Ona nosi kojekakvo ime
*sabornica*, *skupštinska zgrada* a po anglosaksonskim zemljama je nazivaju; *city hall*, *town hall*, *civic centre*, a po germanskim *rathaus* ili *guildhall*.

Historija
---------

Prve vijećnice niknule su u Antičkoj Grčkoj zajedno sa pojavom Polisa kao što je bio Bouleuterion u Olimpiji. On je bio sastavljen od dvije građevine podignute u dorskom stilu u različitim periodima. Između njih nalazio se mali trg sa skulpturom Zeusa Horkiosa.

Nakon Rimskog Carstva prve vijećnice (**signorie**) počele su nicati po gradovima-državama (komunama) u sjevernoj i Centralnoj Italiji, tokom 13. vijeka.

Tokom kasnog srednjeg vijeka vijećnice niču po brojnim evropskim gradovima, to su pored dvorane za sastanke i kancelarija sa arhivom, često bile i burze za žito, ali i skladišta za najvredniju zajedničku imovinu oružje, sol, žito, brašno. Često imaju i toranj sa satom.

Danas se vrlo često za vijećnice u brojnim gradovima koriste reprezentativne historijske palače koje su podizane u sasvim druge svrhe. U njima se obično nalazi samo manji dio nabujale administracije, koja se smješta u okolnim manje lijepim građevinama.

Izvori
------

1. ↑  „*buleuterij*" (hrvatski). Rjecnik. Pristupljeno 12. 7. 2018.
2. ↑  „*Olympia*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 12. 7. 2018.
3. ↑  [tre>„*Signoria*" (talijanski). Treccani. Pristupljeno 12. 7. 2018.
4. 1 2  „*Town hall*" (engleski). Encyclopedia of Austria. Pristupljeno 12. 7. 2018.

Vanjske veze
------------

***Gradska vijećnica*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Town hall* (`en`)

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* LCCN: sh85026266
* HDS: 026452

 |
**Gradovi-banje u Evropi** su jedanaest banjskih gradova, lociranih u sedam evropskih zemalja, koji su kao transnacionalno serijsko vlasništvo proglašeni za svjetsku baštinu. Svi ovi gradovi su se razvili oko prirodnih izvora mineralne vode.

* Baden kraj Beča (Austrija)
* Spa (Belgija)
* Františkovy Lazne, Karlove Vari, Marianske Lazne (Češka)
* Viši (Francuska)
* Bad Ems, Baden-Baden, Bad Kissingen (Njemačka)
* Montecatini Terme (Italija)
* Grad kupatilo (Velika Britanija)

Prilikom verifikacije korištena su dva kriterija.

Kriterij (ii)
-------------

Velike banje Evrope pokazuju važnu razmjenu inovativnih ideja koje su uticale na razvoj medicine, balneologije i aktivnosti u slobodno vrijeme od oko 1700. do 1930-ih godina. Ova razmjena je opipljivo izražena kroz urbanu tipologiju usredsređenu na prirodne mineralne izvore i posvećenu zdravlju i razonodi. Te su ideje uticale na popularnost i razvoj banjskih gradova i balneologije širom Evrope i u drugim dijelovima svijeta.

Istovremeno su postale dio eksperimentisanja kako bi ostajale u korak sa svojim konkurentima prilagođavajući se promenljivim ukusima, osetljivostima i zahtjevima posjetilaca. Osim liječnika, glavni nosioci prijenosa bili su arhitekti, dizajneri i vrtlari koji su stvarali izgrađeno i "prirodno" okruženje koje uokviruje banjski život. Kao rezultat toga, banja prikazuje važne primjere banjske arhitekture (vodoskoci, pijace ('trinkhalle'), kolonade i galerije dizajnirane da iskoriste prirodne resurse mineralne vode i da omoguće njenu praktičnu upotrebu za kupanje i piće.

Kriterij (iii)
--------------

Velike banje Evrope izuzetno svjedoče o evropskom banjskom fenomenu, koji vuče korijene iz antike, ali je svoj najveći izraz dobio od oko 1700. do 1930-ih godina. 'Uzimanje lijeka', bilo eksterno (kupanjem) ili iznutra (pijenjem i udisanjem) uključivalo je visoko strukturiran i vremenski određen dnevni režim i kombinaciju medicinskih aspekata i slobodnog vremena, uključujući zabavu i društvene aktivnosti (npr. kockanje, pozorište, muzika , ples) kao i bavljenje fizičkim vježbama u vanjskom terapeutskom banjskom pejzažu.

Ovi parametri direktno su utjecali na prostorni raspored banjskih gradova te na oblik i funkciju banjskih zgrada ili „banjske arhitekture". Urbani parkovi i šetališta omogućili su ljudima koji su uzimali lijek „da vide i budu viđeni" od strane drugih.
Pogled na Grižane sa Gradine
Ruševine utvrde u Grižanama
**Grižane-Belgrad** je jedno od četiri naselja u Vinodolskoj općini.

Zemljopis
---------

Naselje se nalazi u Vinodolu, četiri kilometra sjeveroistočno od Crikvenice smješteno pod ruševinama frankopanskog grada i krševitih litica "Griža" po kojima su i dobile ime.

Stanovništvo
------------

Godine 2001. imalo je 840 stanovnika.

Povijest
--------

Stari je grad oštećen 1323. godine kada je Vinodol zadesio jak potres. U 15. stoljeću dograđene su okrugle kule, a danas su vidljivi samo ostaci nekada slavnog kaštela Gradina Grižane. Grižanski kaštel imao je nepravilan oblik četverokuta, s okruglim kulama, a ta je nepravilnost uzrokovana specifičnim terenom. Tu je stolovao knez *Martin* koji je utemeljio primorsku luku koja je dobila ime Crikvenica.

Gospodarstvo
------------

Stanovništvo se bavi vinogradarstvom i turizmom, a posljednih se godina uređuju stare kamene kuće uređene u autohtonom primorskom stilu. Od voća se još uzgajaju trešnje (griške črišnje).

Spomenici i znamenitosti
------------------------

* Gradina
* Badanj
* crkva Majke Božje Snježne u Belgradu
* crkva sv. Martina

Obrazovanje
-----------

Kultura
-------

Šport
-----

Izvori
------

1. ↑   (pristupljeno 27. kolovoza 2012.)

Vanjske poveznice
-----------------

* Turistička zajednica Vinodol, Grižane Arhivirano 2012-08-20 na Wayback Machine-u
**Trokut Halajb** (arapski: مُثَلَّث حَلايِب/ *Muthallath Ḥalāyib*) je sporni teritorij na granici Egipta i Sudana.

Od sredine 1990-ih Egipat de facto vlada tim teritorijem.

Historija
---------

Prvu granicu između Egipta i Sudana iscrtali su Britanci - 1899. u vrijeme kad su praktički bili kolonijalni gospodari i u Egipatskom Kedivatu a i Anglo-Egipatskom kondominijumu Sudan. Ona je išla pravolinijski duž 22 paralele.

Oni su nešto kasnije - 1902. povukli novu granicu i dali teritorij plemena Ababda, južno od 22 paralele Egiptu, a trokutasti teritorij uz Crveno more sjeverno od 22 paralele - Sudanu.

Kad je Sudan - 1956. postao nezavisan, počeli su sporovi oko tog teritorija, za Egipat je granica bila ona iz 1899. a za Sudan ona iz 1902. 
I pored neslaganja, obje su zemlje zajednički vladale nad Trokutom Halajb sve do 1992. kada se Egipat usprotivio odluci sudanske vlade da dodjeli koncesiju kanadskoj naftnoj kompaniji za istraživanje nafte i vode u Trokutu Halajb.

To je dovelo do daljnjih neprijateljstava i neuspjelog pokušaja atentata na tadašnjeg egipatskog predsjednika Hosnija Mubaraka. 
Zbog tog je Egipat poslao vojsku i otjerao sudansku administraciju.

Geografske i klimatske karakteristike
-------------------------------------

Trokut Halajb se prostire se na površini od 20.580 km² uglavnom po pustinjskoj unutrašnjosti i duž obale Crvenog mora. Ime je dobio jer ima formu trokuta, a najveće naselje mu je Halajb. Južna granica duga oko 290 km]], slijedi 22 paralelu.

Uz glavni sporni trokutsti Halajb, postoji i mali teritorij Bir Tavil na zapadu, površine 2.060 km², koji se nalazi južno od 22 paralele oko kog se isto takospore Egipat i Sudan.

Klima Trokuta Halajb slična je klimi sjevernog Sudana, vrlo vruća sa malo padavina izvan kišne sezone. Uz Crveno more klima je blaža i ima više padavina.

Trokut Halajb ima raznoliku topografiju, najviši vrh *Planina Šendib* ima 1.911 metara.

Stanovništvo
------------

U Trokutu Halajb živi oko 20 000 stanovnika, dobar dio njih su siromašni nomadski stočari.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Amanda Briney. „*The Halayeb Triangle*" (engleski). Thought. Pristupljeno 16.9.2020.
2. ↑  Ain Shams University. „*Towards an appropriate regional development*" (engleski). Thought. Pristupljeno 16.9.2020.

Vanjske veze
------------

***Halajpski trokut*** na Wikimedijinoj ostavi

* *The Halayeb Triangle* (`en`)
Za ostale osobe s istim imenom, v. Hefestion (razvrstavanje).
Umjetnički prikaz Hefestiona temeljen na brončanoj glavi koja se od septembra 2007. nalazi u madriskom Muzeju Prado.
**Hefestion** (grčki: Ἡφαιστίων, "Hephaestion", "Hephaistion"; cca. 356. pne. – 324. pne.), sin Amintorov, bio je makedonski plemić i vojskovođa u vojsci Aleksandra Velikog. Kao najbolji Aleksandrov prijatelj od najranijeg djetinjstva, postao je njegov vjerni pratilac, tjelohranitelj i komandant elitne Konjičke družine na pohodu na Persiju, te obavljao niz diplomatskih misija. Redovno se dopisivao s filozofima Aristotelom i Ksenokratom te je podržavao Aleksandrove napore da pomiri Grke i Perzijance u njegovom novom carstvu. Nakon Aleksnadrove ženidbe za perzijsku princezu Stateiru, oženio se za njenu sestru Dripetis. Godine 324. pne. je iznenada umro u Egbatani, što je Aleksandra izuzetno teško pogodilo.

Iako su antički izvori nisu eksplicitno naveli prirodu odnosa Aleksandra s Hefestionom, veliki dio suvremenih historičara smatra kako su njih dvojica bili ljubavnici.

Lik Hefestiona je u filmu *Alexander* tumačio Jared Leto.

Eksterni linkovi
----------------

***Hefestion*** na Wikimedijinoj ostavi

* Alexander's Tomb by Andrew M. Chugg
* Hephaestion at WCD (Wiki Classical Dictionary)
* Hephaistion - Philalexandros Arhivirano 2010-06-22 na Wayback Machine-u by Jeanne Reames
* Livius, Hephaestion Arhivirano 2014-11-25 na Wayback Machine-u by Jona Lendering
* pothos.org All about Alexander the Great
Koordinate: 41° 24′ 56" SGŠ, 21° 10′ 23" IGD

**Gornji Divljaci** (mak. *Gorno Divjaci*) su naselje u Republici Makedoniji, u zapadnom delu države. Gornji Divljaci pripadaju opštini Kruševo.

Prirodni uslovi
---------------

Naselje Gornji Divljaci je smešteno u zapadnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg većeg grada, Prilepa, naselje je udaljeno 45 km zapadno.

Gornji Divljaci se nalaze na zapadnom obodu Pelagonije, najveće visoravni Republike Makedonije. Selo je položeno na zapadnim padinama Buševe planine. Nadmorska visina naselja je približno 1.110 metara.

Klima u naselju je planinska zbog znatne nadmorske visine.

Istorija
--------

Stanovništvo
------------

Po popisu stanovništva iz 2002. godine Gornji Divljaci su imali 46 stanovnika.

Pretežno stanovništvo u naselju su etnički Makedonci (100%).

Većinska veroispovest u naselju je pravoslavlje.

Vidi još
--------

* Opština Kruševo

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

***Gornji Divljaci*** na Wikimedijinoj ostavi

* www.krusevo.gov.mk Zvanična stranica opštine Kruševo

  

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Kruševo |
| --- |
| **Kruševo** • 
Aldanci • 
Ariljevo • 
Belušino • 
Birino • 
Borino • 
Bučin • 
Vrbovec • 
Gornji Divljaci • 
Donji Divljaci • 
Jakrenovo • 
Miloševo • 
Norovo • 
Ostrilci • 
Presil • 
Pusta Reka • 
Saždevo • 
Sveto Mitrani • 
Selce |  |
|  |
| --- |
|  |

**Gospodstvo Biskaja** (baskijski *Bizkaiko jaurerria*, španjolski: *Señorío de Vizcaya*) bio je Señorío (feud) na terenu Biskaje na Iberijskom poluotoku koji je egzistirao od 1040. do 1876. kad je ukinuta baskijska skupština (Juntas Generales).

Gospodstvo Biskaja bila je jedinstvena baskijska zemlja koja je imala vlastite političke organizacije, pomorsku zastavu i konzulat u flamanskom Bruggesu.

Historija
---------

Do 10. vijeka baskijski krajevi bili su stalna meta napada maurskih snaga, kad su oni odbačeni sa sjevera, i pritisak popustio, pojavili su se novi pretendenti koji su htjeli zavladati tim prostorima Kraljevina Navara i Kraljevina Kastilja.

Plemstvo Biskaje prvo se našlo na udaru, koga odabrati za gospodara Kraljevinu Navarru ili Kraljevinu Kastilju. 
Ispočetka su 1153. bili skloni postati kastiljski vazali, ali su se predomislili i 1160. postali vazali Kraljevine Navare.
To stanje potrajalo je do 1199. - tad je Alfonso VIII od Kastilje okupirao te krajeve i dokinuo suverenitet Kraljevine Navarre nad Biskajom.

U slučaju Biskaje kastilijanski utjecaj prevladao je ranije nego u ostalim baskijskim krajevima, pa je Gospodstvo Biskaja već od 1379. bilo u potpunosti iintegrirano u Kraljevinu Kastilju, odnosno Krunu Kastilje.
Kastiljski vladari su kontinuirano obnavljali saveze sa svojim vazalima iz Biskaje, nastojeći ih tako pridobiti za svoje planove i akcije, prvensteno rekonkvistu.
kastilijanski monarsi su u znak zahvalnosti, dodjeljivali biskajskim plemićima, lena, položaje i brojne privilegije.

Gospodstvo Biskaja bio je nasljedni feud porodice López de Haro, sve do 1370. kad feud preuzimaju kastilijanski vladari i članovi njihove porodice.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*La verdadera historia del País Vasco*" (španjolski). DIARIO ABC. Pristupljeno 15. 7. 2018.

Vanjske veze
------------

***Gospodstvo Biskaja*** na Wikimedijinoj ostavi

* *La verdadera historia del País Vasco* (`es`)
Molekularna struktura grafena
Grafen čini šesterokutna mreža ugljikovih atoma
**Grafen** je dvodimenziona ugljenička struktura debljine jednog atoma. Dvojica naučnika, Andre Geim i Konstantin Novoselov, izdvojili su je 2004. godine iz parčeta grafita. Za izdvajanje su koristili lepljivu traku (selotejp) i tako prvi put dobili minijaturne flekice tog materijala. Grafit debljine jednog milimetra sadrži tri miliona slojeva grafena naslaganih jedan na drugi, ali labavo međusobno povezanih. 

Grafen je skoro u potpunosti providan, ali je istovremeno i toliko gust da ni najmanji atomi gasa ne mogu da prođu kroz njega. Pored toga, elektricitet provodi jednako dobro kao i bakar. Kao materijal, grafen ima izuzetno specifična svojstva. To je veliki kristal, koji je veoma jak – sto puta jači od čelika – a može se rastegnuti i do 20%".

Grafen je istovremeno i najtanji i najjači poznati materijal. Gejm i Novoselov su pokazali kako se on ponaša i to njihovo otkriće odrazilo se odmah na brojne druge oblasti, od kvantne fizike do praktične elektronike.

Pošto je praktično providan i dobar je provodnik, grafen je podesan za izradu providnih ekrana osetljivih na dodir, svetlosnih panela i solarnih ćelija. Pomešan s plastikom, omogućio bi da se izrade lagani i superjaki kompozitni materijali za sledeću generaciju satelita, aviona i automobila. 

Grafen nudi fizičarima mogućnost da proučavaju dvodimenzione materijale s jedinstvenim svojstvima i zahvaljujući njemu mogući su eksperimenti koji će dati nove uvide u fenomene kvantne fizike. Očekuje se da će grafenski tranzistori zameniti silicijumske i omogućiti izradu još efikasnijih računara.

**Grafenski tranzistor** bi teorijski mogao da radi ne samo brže već i na višim temperaturama u odnosu na klasične silicijumske. To će omogućiti da se reši sve izraženiji problem s kojim se suočavaju inženjeri koji žele da pojačaju snagu i smanje dimenzije poluprovodnika, ali tako da im ne povećaju temperaturu koja je najveći neprijatelj računara.

Nobelov komitet je potvrdio da većina praktičnih primena grafena „postoji samo u našoj mašti, ali da su mnoge već isprobane". Posebno je istakao i to da su dobitnici verovali da istraživanje treba da bude zabavno.

***Grafen*** na Wikimedijinoj ostavi
**Ekkehard** (cca. 960 - 30. april 1002) bio je njemački plemić, odnosno markgrof Meissena i osnivač loze *Ekkehardinera* koja je dominirala Meissenom do 1046.

Poticao je iz porodice tirinških plemića, a otac mu je bio markgrof Gunther od Merseburga. Nakon što su saksonski plemići doživjeli niz poraza u borbi sa slavenskim plemenom Ljutića na istoku Njemačke, kralj Oton III ga je 985. imenovao za markgrofa. Kasnije je izabran za vojvodu Tiringije. Kao vjerni Otonov podanik se borio protiv njegovog suparnika, bavarskog vojvode Heinricha II te Heinrichovog saveznika, češkog kneza Boleslava II. 

Kada je u januaru 1002. Oton III umro bez nasljednika, Ekkehard je pokušao preuzeti krunu, nastojeći iskoristiti slabost pokojnikovog rođaka, mladog bavarskog vojvode Heinricha. U tu je svrhu organizirao skupštinu njemačkih plemića u Kaiserpfalzu (carskoj palači) u Werli; na njoj je Heinrich, međutim, preko svojih rođaka - opatica Adelheid I od Quedlinburga i Sophie od Gandersheima - uspio osigurati svoj izbor. Nedugo potom Ekkehard je ubijen u selu Pöhlde u današnjoj Donjoj Saksoniji. 

Njegova smrt je izazvala spor između poljskog kralja Boleslava I Hrabrog, koji je temeljem braka za njegovu kćer Odu nastojao izboriti meissensku markgrofoviju, te Ekkehardovog mlađeg brata Gunzelina; car Heinrich je spor kasnije riješio podjelom teritorija između njih dvojice.

Imao je nekoliko djece, a dva sina - Herman i Ekkehard II su ga kasnije naslijedila na mjestu markgrofa.

Literatura
----------

* Reuter, Timothy. *Germany in the Early Middle Ages 800–1056*. New York: Longman, 1991.
* Thompson, James Westfall. *Feudal Germany, Volume II*. New York: Frederick Ungar Publishing Co. 1928.
* Bernhardt, John W. *Itinerant Kingship and Royal Monasteries in Early Medieval Germany, c. 936–1075*. Cambridge: Cambridge University Press, 1993.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi:**Rikdag** | **Markgrof Meissena**985–1002 | Slijedi:**Gunzelin** |
**The Cleveland Forest Cities** je naziv za kratkotrajni američki profesionalni bejzbol klub koji se natjecao u profesionalnoj ligi NA. Klub je postojao tek dvije godine, od 1871. do 1872. Domaće igre su se održavale na stadionu National Association Grounds u Clevelandu. Poznati su po tome što su prvu zabilježenu utakmicu u historiji profesionalnih bejzbola liga izgubili od Fort Wayne Kekiongasa s rezultatom 2-0. U dvije godine, rezultati kluba su bili slabi, te je zabilježio 16 pobjeda i 35 poraza.

Postava 1871.
-------------

* Art Allison
* John Bass
* Joe Battin
* Jim Carleton
* George Ewell
* Caleb Johnson
* Gene Kimball
* Charlie Pabor
* Al Pratt
* Joe Quest
* Ezra Sutton
* Deacon White
* Elmer White

Postava 1872.
-------------

* Art Allison
* Jim Carleton
* Scott Hastings
* Jim Holdsworth
* Mullen
* Charlie Pabor
* Al Pratt
* Joe Simmons
* Ezra Sutton
* Charlie Sweasy
* Deacon White
* Rynie Wolters

Izvori
------

Baseball-Reference.com

Literatura
----------

* Wright, Marshall (2000). *The National Association of Base Ball Players, 1857-1870*. Jefferson, NC: McFarland & Co. ISBN 0-7864-0779-4
|  |
| --- |
|  |

**Granadinska Konfederacija** (španjolski: *Confederación Granadina*) bila je kratkotrajna Federalna država koja je egzistirala od 1858. do 1863.

Historija
---------

Grenadinska konfederacija nastala je kao reakcija konzervativaca na predhodnu vladavinu liberala, koji su uvođenjem kapitalizma znatno umanjili poziciju katoličke crkve i svećenika na kolumbijsko društvo i njegovu tradiciju.

Na izborima za predsjednika 1857. pobjedio je kandidat konzervativne partije Mariano Ospina Rodríguez. Već sljedeće 1858. godine njegova administracija usvojila novi Ustav, kojim je zemlja prezvana u Grenadinsku konfederaciju. Pozicija potpredsjednika je umanjena, uvođenjem umjesto jednog - trojice koje je birao kongres, a mandat predsjednika je limitiran na četiri godine. Cilj konzervativaca bio je jačanje uloge centralne vlasti na račun autonomije pokrajinskih.

Te promjene izazvale su snažnu reakciju liberala, njihov lider general Mosquera, bivši predsjednik i aktualni guverner Departmana Cauca, snažni zagovornik federacije, zaprijetio je odcjepljenjem Cauce. Kad mu ni to nije pomoglo - 1860. započeo je građanski rat, što je rezultiralo gotovo potpunom opstrukcijom vlade.

Iako su građanski neredi spriječili održavanje regularnih izbora 1861. konzervativni kandidat za predsjednika - Bartolomé Calvo, preuzeo je dužnost. 
Zbog tog je Mosquera u julu 1861. zauzeo Bogotu, svrgnuo Calva i proglasio se vršiteljem dužnosti privremenog predsjednika. 
Građanski rat se nastavio sve dok Mosquera nije u oktobru 1862. zauzeo posljednju utvrdu konzervativaca Departman Antioqua.

Nakon konstolidiranja vlasti, Mosquera je stavio crkvu pod državnu kontrolu i konficirao crkvenu zemlju. Međutim te velike hacijende nisu podjeljene bezemljašima, već su prodane zainteresiranim veleposjednicima i investitorima, da se napuni ratom ispražnjena državna riznica.

U februaru 1863. održan je kongres liberala u Rionegru koji je usvojio novi Ustav. koji je dao puno veća departmanima i bitno smanjio prerogative centralne države, koja je prezvana u Sjedinjene Države Kolumbije. 
Ustav je potpuno definirao individualna ljudska prava i garantirao pravo na slobodu vjeroispovjesti i uvjerenja.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7   „The Federalists" (engleski). Country Studies (Library of Congress). Pristupljeno 11.1. 2023.

Vanjske veze
------------

* *The Federalists* (`es`)
**Gran Canaria** je otok u Atlanskom oceanu u arhipelagu i španjolskoj autonomnoj zajednici Kanari, administrativno podpada pod Provinciju Las Palmas.

Geografske karakteristike
-------------------------

Gran Canaria ima površinu od 1,533 km² na kojoj živi 843,158 stanovnika.

Administrativni centar otoka i najveća luka je grad Las Palmas de Gran Canaria leži na krajnjem sjeveroistoku.

Otok leži u centru Kanarskog arhipelaga, sjeverno od zapadne obale Afrike.
Gran Canarija je najplodniji otok Kanarskog arhipelaga, sa gotovo kružnom formom. Karakteriziraju ga gudure koje se protežu gotovo do samog centra otoka, gdje se nalazi vrh Los Pechos, visok 1950 metara. Sjeverne padine sa alpskom klimom, jako se razlikuju od sušnog afričkog juga. Količina kiše se povećava kako se približava centru otoka. 
Velik dio površine otoka još je uvijek pokriven gustim borovim šumama, a ima i velik broj termalnih izvora.

Stanovništvo otoka radikalno se povećalo od 1990-ih, što zbog visokog nataliteta, što zbog visoke stope useljavanja, nakon eksplozivnog rasta 
turizma.

Privreda
--------

Privreda Gran Canarije bazira se na turizmu i poljoprivredi. Na otoku su se tradicionalno uzgajale banane, paradajz i duhan, to je nekad uz zanatsku proizvodnju keramike, košara i vezenine bio glavni prihod otočana.

Danas pješčane plaže Las Canteras i Las Alcaravaneras pored luke Las Palmas de Gran Canaria privuku toliko turista tokom cijele godine, da turizam prednjači 
u svemu.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  „*Gran Canaria*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 29. 6. 2018.
2. 1 2  „*Otras disposiciones*" (engleski). Boletin oficial del Estado. Pristupljeno 29. 06. 2018.

Vanjske veze
------------

***Gran Canaria*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Gran Canaria* (`en`)

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **geografiji** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
**Gornji Brgat** je naselje u Dubrovačko-neretvanskoj županiji u općini Župa dubrovačka.

Zemljopisni položaj
-------------------

Gornji Brgat se nalazi na raskrižju cesta Dubrovnik-Mokošica-Trebinje, 5 km sjeveroistočno od Dubrovnika, na odvojku ceste koja od Jadranske turističke ceste povezuje Dubrovnik sa Trebinjem i sa susjednom Bosnom i Hercegovinom. 1 km sjeveroistočno od mjesta Gornji Brgat nalazi se istoimeni granični prijelaz.

Povijest
--------

U rujnu 1991. godine Gornji Brgat je bio prvo mjesto u bližoj okolici Dubrovnika na koje je Jugoslavenska narodna armija iz Trebinja i mjesta Ivanica izvršila napad. Gornji Brgat je postao jako važno uporište Hrvatske vojske koje je sve do 24. listopada 1991. godine uspješno odoljevalo dvadesetorostruko brojnijem i moćnijem neprijatelju. 

Sveta Ana na Brgatu (nova crkva svete Ane na Brgatu, na slici) se počela gradit 1912. a posvetio ju je 26. travnja 1914. dubrovački biskup Josip Marčelić. Stara crkva svete Ane (u pozadini s desne strane na slici) spominje se prvi put 1366. kao crkva sv. Petke a pripada u krug onih župskih crkava najstarijim u tom kraju pošto je Dubrovačka republika učvrstila svoje granice prema istočnim državama u XIV st.(intorno dei e di sancta Petcha).

Stanovništvo
------------

Prema popisu stanovništva iz 2011. godine u Gornjem Brgatu živi 199 stanovnika. Stanovnici su uglavnom Hrvata katoličke vjeroispovjesti.

Kretanje broja stanovnika
-------------------------

***Kretanje broja stanovnika 1857.-2011.***

Šport
-----

* Boćarski klub Brgat

Izvori
------

1. ↑  DZS - Popis stanovništva 2011. godine
2. ↑  Naselja i stanovništvo Republike Hrvatske 1857.-2001. www.dzs.hr

Vanjske poveznice
-----------------

***Gornji Brgat*** na Wikimedijinoj ostavi
**Guale** (Yupaha) /značenje nije poznato/, pleme američkih Indijanaca porodice Muskhogean sa obale Georgije između St. Andrews Sounda i rijeke Savannah.

Jezik
-----

Guale se jezično klasificiraju u porodicu Muskhogean govornika na temelju naziva njihovih sela i tituli "mico" (poglavica kod Creeka). Njihovi prvi susjednici srodnici bili su Cusabo Indijanci.

Sela i lokalne skupine
----------------------

Floridski guverner Ibarra spominje tri geografske Guale-skupine: Sjevernu, Središnju i Južnu od kojih je svaka imala nekoliko sela, to su:

* Sjeverni, sa selima: Asopo, Chatufo, Couexis (blizu St. Catherines), Culapala, Guale, Otapalas, Otaxe (Otashe), Posache, Tolomato, Uchilape, Uculegue, Unallapa, Yfusinique i Yoa.
* Središnji su imali sela: Aleguifa, Chucalagaite, Espogache, Espogue, Fasquiche, Sapala (na ili blizu Sapello Islanda), Sotequa, Tapala, Tulufina, Tupiqui i Utine.
* Južni Guale: Aluque, Asao (St. Simons Island), Cascangue (možda od Timucua i moguće blizu Timucua granice), Falquiche, Fuloplata, Hinafasque, Hocaesle, Talaxe (možda na otoku St. Simons ili na rijeci Altamaha), Tufulo, Tuque i Yfulo.

Povijest i etnografija
----------------------

Povijest Guale Indijanaca na obali Georgije, kaže (Larson 1978), datira negdje od 2200. pr. Kr. pa do 1680.-tih godina kada su zbog napada sjevernijih plemena morali otići iz svog kraja na otoke San Pedro, Santa Maria i San Juan sjeverno od St. Augustine a dio i u Sjevernu Karolinu. Godine 1702. oni se priključuju Yamaseema u tzv. Yamasee Waru, nakon čega 1715. ulaze u konfederaciju Creek. O njima se čuje posljednji puta 1726. da žive na dvije misije blizu St. Augustine pod imenom "Iguaja nation."

Swanton procjenjuje da je njihov broj 1650. iznosio oko 4,000, od čega ih je 1700. preostalo svega 500. Njihovoh potomaka danas možda ima među Creek Indijancima u Alabami i Oklahomi.

Na obali Georgije, domovini Guale Indijanaca, sve do 1150. nove ere, kaže američki arheolog (DePratter 1979), njezini su stanovnici živjweli od ribolova, lova i uzgajanih biljaka. Profesorica Reitz (1983) sa  *'University of Georgia'*  navodi da je obala Georgije jedan od najbogatijih resursa hrane morskog porijekla na svijetu, a riba je kod njih, Scarry (1985), veoma česta u prehrani, a jeli su je zajedno uz školjke i divlje i uzgajano bilje (kukuruz). Dolaskom Španjolaca način života Indijanaca uveliko će se izmjeniti. Misionari će Indijancima nametati sjedilački način života i intemnzivnu agrikulturu i promicati kršćanstvo. Sve ove promjene, kao i gubitak populacije u ratovima, dovest će do propadanja kulture Guale Indijanaca i njihovog konačnog nestanka.

Vanjske poveznice
-----------------

* Guale Indian Tribe
* History - St. Simons Island Arhivirano 2008-10-12 na Wayback Machine-u
*Za ostale upotrebe, v. Gornje Čičevo.*

  
Koordinate: 41° 33′ 12" SGŠ, 21° 51′ 42" IGD

**Gornje Čičevo** (mak. *Горно Чичево*) je naselje u Republici Makedoniji, u središnjem delu države. Gornje Čičevo upravno pripada opštini Gradsko.

Prirodni uslovi
---------------

Gornje Čičevo je smešteno u središnjem delu Republike Makedonije. Od najbližeg većeg grada, Velesa, naselje je udaljeno 30 kilometara južno.

**Reljef**: Naselje Gornje Čičevo se nalazi u istorijskoj oblasti Tikveš. Selo je položeno na zapadnom obodu Tikveške kotline, na mestu gde se izdižu prva brda, koja dalje na zapadu prelaze u planinu Klepu. Naselje je položeno na približno 480 metara nadmorske visine. 

Mesna klima je kontinentalna.

Stanovništvo
------------

Gornje Čičevo je prema poslednjem popisu iz 2002. godine imalo 22 stanovnika. 

Većinsko stanovništvo u naselju su etnički Makedonci (96%), a ostalo su Srbi.

Pretežna veroispovest mesnog stanovništva je pravoslavlje.

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

* www.gradsko.gov.mk Zvanična stranica opštine Gradsko

  

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Gradsko |
| --- |
| **Gradsko** • 
Viničani •
Vodovrati •
Gornje Čičevo •
Grnčište •
Dvorište •
Donje Čičevo •
Zgropoljci •
Kočilari •
Kuridere •
Nogajevci •
Podles •
Svećani •
Skačinci •
Ubogo •
Ulanci |  |
**Guamare** (Guamar; pl. Guamares), ndijanski narod sredinom 16. stoljeća nastanjen u Sierrama Guanajuata u Meksiku, čije je središte bila okolica Pénjamoa i San Miguela. Otuda su se prostirali na sjever sve do San Felipea i gotovo do Querétaroa na istok, i zapad do Aguascalientesa i Lagos de Morena. Gonzalo de las Casas ih naziva 'hrabrima i 'divljima'. Svoju dugu kosu, su kao i Guachichili bojali crvenom bojom.

Arheolog, Dr. *Paul Kirchhoff* smatra ih lovačko-sakupljačkim narodom. Od 1550-1590 zajedno sa Guachichilima i Pame Indijancima vode gerilski rat protiv Španjolaca i kršćanskih Indijanaca. U nemogućnosti da ih savladaju u mnogim ratnim operacijaman Španjolci ih počinju mititi darovima i sklapaju mir. Guamari su kasnije potisnuti a oni vjerojatno ulaze u sastav mestičkog hispaniziranog seoskog stanovništva.

Eksterni linkovi
----------------

* John P. Schmal, A Look into Guanajuato's Past Arhivirano 2016-11-15 na Wayback Machine-u
* John P. Schmal, Indigenous Origins: Zacatecas, Guanajuato, Aguascalientes and Jalisco Arhivirano 2007-04-23 na Wayback Machine-u
**Chillán Viejo** (prevedeno sa španjolskog: *Stari Chillán*) je grad u sredini Čilea u kom živi 27,409 stanovnika

Chillán Viejo je danas samo jugoistočno predgrađe puno većeg Chillána administrativnog centra Regije Ñuble.

Geografske karakteristike
-------------------------

Stari Chillán leži u Centralnoj čileanskoj dolini na rijeci Chillán, pritoci rijeke Ñuble.

Historija
---------

Chillán je osnovao 1580. konkvistador i guverner kolonije Martín Ruiz de Gamboa na obali rijeke Chillán, pored utvrde San Bartolomé.

Zbog stalnih napada indijanaca, koji su ga i razorili 1655. devet godina kasnije, grad je preseljen na lokalitet - Bajo. I on se pokazao loš jer je 1751. potres razorio grad i promijenio tok rijeke Chillán, zbog tog je grad preseljen na današnji lokalitet.

Novi potres 1835. naveo je tadašnjeg predsjednika Čilea Joséa Prietu da naredi premještanje grada na novu lokaciju. Tako je nastao novi Chillán, ali neki stanovnici nisu htjeli napustiti stari Chillán, pa su dva grada nastavila živjeti jedan uz drugi. Novi Chillán je rastao puno brže, pa je Chillán Viejo izgubio samostalnost.

Oko 1880. se Chillán Viejo uspio osamostaliti, ali je početkom 1915. zbog lošeg upravljanja ponovno postao samo kvart Chillána.
Tek od 1996. je ponovno samostalna općina.

Chillán Viejo je poznat kao rodno mjesto Bernarda O’Higginsa oslobodioca Čilea.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Chile: Ñuble*" (engleski). City population. Pristupljeno 24. 10 2020.
2. 1 2 3 4 5  „*Historia*" (španjolski). Municipalidad de Chillán Viejo. Arhivirano iz originala na datum 2020-10-24. Pristupljeno 24.10.2020.

Vanjske veze
------------

* *Municipalidad de Chillán Viejo* (službene stranice) Arhivirano 2017-04-25 na Wayback Machine-u (`es`)
**Caucahue** (Pl. Caucahues), pleme američkih Indijanaca jezične porodice Alacalufan, nastanjeno izvorno u obalnom čileanskom području zaljeva Golfo de Penas, otok Cailín. Prvi o njima na otočju Chonos 1620. godine pišu jezuitski misionari, navodeći kako govore drugim jezikom od naroda Mapuche. Godine 1752 bilo ih je oko 200 na otoku. Pokrstili su ih misionari, a crkva koja je izgrađena napuštena je koncem 18. stoljeća. Nestali su kao posebna zajednica vjerojatno koncem 18. stoljeća asimilacijom u druge narode , ali potomaka možda još imaju u južnom Čileu. Kultura im je bila slična onoj plemena Chonos i Alacaluf Indijanaca kojoj je kanu glavni simbol.

Izvori
------

1. ↑  „Flying Camera Satellite Images 2003". Arhivirano iz originala na datum 2009-01-30. Pristupljeno 2013-09-29.

Vanjske poveznice
-----------------

* Caucahues Arhivirano 2010-04-29 na Wayback Machine-u

| * p
* r
* u
Alacalufan |
| --- |
| Adwipliin • Alacaluf • Cálenches • Caucahues • Enoo • Huemul • Keyes • Lecheyeles • Pärri • Pecheré • Tayataf • Yekinauer |
**Guverner** (francuski: ) u najširem smislu označava državnog funkcionara, najčešće izvršnog, koji predstavlja najviši organ ili predstavnika vlasti na nekoj teritoriji ili u nekoj instituciji.

Najčešće je riječ o funkcionarima koji na određenim teritorijalnim jedinicama predstavljaju monarha, šefa države ili centralnu vlast. Ukoliko je riječ o teritoriji koja je iz različitih razloga odvojena od guvernerove matične države - bilo kao dominion, bilo kao strana država pod okupacijom ili protektoratom, ponekad se koristi izraz generalni guverner.

Guvernere u pravilu imenuje centralna vlast. Postoje rijetki slučajevi kada guvernera biraju građani teritorija kojim guverner upravlja, ali su oni karakteristični za federacije ili države s visokim stepenom devolucije. U tom smislu najpoznatiji primjer predstavljaju države SAD.

Osim na teritorijama, guverneri mogu predstavljati vrhovnu vlast i u pojedinim državnim institucijama. Najpoznatiji su guverneri centralnih banaka.

V. također
----------

* Vicekralj
* Gubernator
* Guvernadur
* Satrap
* Paša
* Rimski guverner

Izvori
------
**Gradsko pozorište „Jazavac"** je novo banjolučko pozorište koje se nalazi u sklopu sportske dvorane „Obilićevo" u naselju Mejdan (*Obilićevo*). Osnovano je 2006. godine.

Jazavac je neprofitna umjetnička organizacija koja ima za cilj stvaranje i organizovanje pozorišnih i umjetničkih događaja. Radi širenja kulturne svijesti, kulturnog obrazovanja i navika, animacije publike, pokrenuta je inicijativa za osnivanjem gradskog pozorišta kao profesionalne ustanove koju bi predstavljali i predvodili mladi ljudi, odnosno kulturna elita grada Banje Luke.

Istorija
--------

Gradsko pozorište Jazavac je osnovano 26. aprila 2006. godine u Banjoj Luci. Prva pozorišna predstava „Oblik Stvari" u režiji Stojana Matavulja, premijerno je prikazana 20. oktobra 2006. godine u Narodnom pozorištu Republike Srpske. Jazavac je osnovalo troje mladih glumaca sa ciljem da napravi pozorište u kome će priliku dobijati mladi profesionalni glumci, odnosno diplomci Akademije umjetnosti Univerziteta u Banjoj Luci. Poslije nekoliko godina rada, pozorište se preselilo u bivšu bioskopsku salu „Vrbas", koja je renovirana i svečano otvorena 23. aprila 2009. godine.

Rukovodstvo
-----------

Osnivači i rukovodioci pozorišta su:

* Dejan Zorić
* Dragana Marić
* Mario Lukajić
Za naselje u opštini Sliven u Bugarskoj, v. Gradsko (Sliven).

  
Koordinate: 41° 34′ 39" SGŠ, 21° 56′ 34" IGD

**Gradsko** (mak. *Градско*) je naselje u Republici Makedoniji, u središnjem delu države. Gradsko je sedište i najveće naselje istoimene opštine Gradsko.

Prirodni uslovi
---------------

Gradsko je smešteno u središnjem delu Republike Makedonije. Od najbližeg većeg grada, Velesa, naselje je udaljeno 28 kilometara južno, a od glavnog grada Skoplja 80 kilometara južno.

**Reljef**: Naselje Gradsko se nalazi u istorijskoj oblasti Tikveš. Selo je položeno u dolini Vardara, koji u ovom delu gradi prostranu i plodnu Tikvešku kotlinu. Zapadno od naselja uzdiže se planina Klepa. Naselje je položeno na približno 160 metara nadmorske visine. 

**Klima**: Mesna klima je izmenjena kontinentalna sa značajnim uticajem Egeja (žarka leta).

**Vode**: Selo je položeno sa desne strane Vardara.

Istorija
--------

Iako je područje oko Gradskog bilo naseljeno još od vremena praistorije, samo naselje je vekovima bilo malo selo bez većeg značaja. Prekretnica je bila izgradnja pruge između Beograda i Soluna krajem 19. veka, koja je prošla neposredno istočno od naselja. Ovo je dovelo do razvoja saobraćajnog čvorišta, pa je naselje počelo naglo napredovati i širiti se.

Posle Drugog svetskog rata naselje se počelo planski uređivati i postepeno je dobilo obrise varošice.

Stanovništvo
------------

Gradsko je prema poslednjem popisu iz 2002. godine imalo 2.219 stanovnika. Ovo je više nego 10 puta više u odnosu na početak 20. veka.

**Etnički sastav**:

|  |  |
| --- | --- |
| **Nacionalnost** | **Ukupno** |
| Makedonci | 1.920 (86,5%) |
| Bošnjaci | 215 (9,7%) |
| Cigani | 48 (2,2%) |
| Srbi | 14 (0,6%) |
| ostali | 22 (1,0%) |
|

**Verski sastav**: Pretežna veroispovest mesnog stanovništva je pravoslavlje, a manjinska islam.

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

***Gradsko*** na Wikimedijinoj ostavi

* www.gradsko.gov.mk Zvanična stranica opštine Gradsko

  

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Gradsko |
| --- |
| **Gradsko** • 
Viničani •
Vodovrati •
Gornje Čičevo •
Grnčište •
Dvorište •
Donje Čičevo •
Zgropoljci •
Kočilari •
Kuridere •
Nogajevci •
Podles •
Svećani •
Skačinci •
Ubogo •
Ulanci |  |
**Godina pet careva** je naziv za period političke nestabilnosti i građanskih ratova u Rimskom Carstvu izazvan smrću Komoda, posljednjeg cara Antoninske dinastije, a koji je trajao od 193. do 197. Ime je dobio po tome što je godine 193. čak pet ličnosti proglašeno za rimske careve, iako su samo trojica uspjela preuzela vlast u Rimu, odnosno kao carevi biti priznati od Senata. Period je završio pobjedom Septimija Severa koji je osnovao Seversku dinastiju, pod kojom će Carstvo uživati nekoliko decenija relativne stabilnosti.

Komod je ubijen 31. decembra 192. a sljedeći dan je Senat gradskog prefekta Pertinaksa proglasio novim carem. Pertinaks, međutim, nije uživao popularnost pripadnika Pretorijanske garde koja se protiv njega pobunila i ubila ga 28. marta. Isti dan su njeni pripadnici organizirali aukciju za carsku krunu. Njen pobjednik je bio Didije Julijan. Istovremeno su, nezavisno jedan od drugog, carevima uz podršku trupa sebe proglasili guverneri tri provincije - Klodije Albin u Britaniji, Septimije Sever na Balkanu i Pescenije Niger u Siriji. Sever je bio najbliži Rimu i prvi tamo stigao sa svojim legijama u junu 193. gdje je potvrđen za cara. Potom je sklopio sporazum sa Klodijem Albinom, koji je odustao od vlastitog marša na Rim kada mu je Sever dao titulu Cezar, učinivši ga formalnim suvladarom i nasljednikom. 

Pescenije Niger, koji je iza sebe imao snažnu podršku istočnih provincija, predstavljao je daleko veći problem. Sa svojim trupama je krenuo marširati na Rim te se iskrcao na Balkan, zauzevši Bizantij. Međutim, Sever je munjevito reagirao, iskrcavši se u Maloj Aziji gdje ga je u bitkama kod Kizika i Niceje natjerao na povlačenje, a potom godine 194. potpuno porazio u bitci kod Isa. Sever se potom zadržao na Istoku, nastojeći kazniti Parte i njihovog kralja Vologasa V zato što su podržali Nigera.

Tu zauzetost je odlučio iskoristiti Albin koji se krajem 195. iznenada iskrcao u Galiji i počeo regrutirati legije za vlastiti marš na Rim. Podršku mu pružile legije iz Hispanije, dok su legije iz Germanije ostale neutralne. Sever je bio prisiljen vratiti se u Rim i organizirati veliku vojsku. Konačno je u februaru 197. u bitci kod Lugdunuma Albinova vojska potpuno uništena, te su tako građanski ratovi završili.

Veze
----

* Godina četiri cara
* Godina šest careva

Eksterni linkovi
----------------

* Pertinax, De Imperatoribus Romanis
* Didius Julianus, De Imperatoribus Romanis
* Septimius Severus, De Imperatoribus Romanis
* Pertinax Arhivirano 2014-01-21 na Wayback Machine-u, Livius
* Didius Julianus Arhivirano 2014-11-24 na Wayback Machine-u, Livius
* Titus Flavius Sulpicianus Arhivirano 2014-07-25 na Wayback Machine-u, Livius