**Republic of Zimbabwe**  
*Republika Zimbabve*| 

|  |  |
| --- | --- |
| Zastava Republike Zimbabve | Grb Republike Zimbabve |
| (Detaljno) | (Detaljno) |

 |
| *Nacionalni moto: Jedinstvo, sloboda, rad.* |
|  |
| **Službeni jezik** | engleski |
| **Glavni grad** | Harare17° 50′ S, 31° 03′ E |
| **Predsednik** | Emmerson Mnangagwa |
| **Površina** - Ukupno - % vode | 59.390,580 km²1% |
| **Stanovništvo** - Ukupno (2003) -Gustina naseljenosti | 66.12.671.860 (Jul 2004.)32/km² |
| **Nezavisnost** - Proglašen - Priznat | Rodezijski građanski rat*(kao Rodezija)* 11. novembar, 1965.*(kao Zimbabve)* 17. april, 1980 |
| **Moneta** | Zimbabveanski dolar (ZWD ili Z$) |
| **Vremenska zona** | UTC +2 (DST, Nema letnje vreme) |
| **Nacionalna himna** | *Kalibusiswe Ilizwe leZimbabwe* ("Blagoslovena bila država Zimbabve") |
| **Internet domen** | .zw |
| **Pozivni telefonski broj** | +263 |
|  | izmena sadržaja kutijice |

**Republika Zimbabve**, je neobalna država na jugu Afrike, između Viktorijinih vodopada, jezera Karibe, reke Zambezi na severu i reke Limpopo na jugu. Zimbabve se graniči sa Južnom Afrikom na jugu, Bocvanom na zapadu, Zambijom na severu i Mozambikom na istoku. Glavni i najveći grad Zimbabvea je Harare. Drugi najveći grad je Bulawayo. U zemlji sa oko 15 miliona stanovnika 16 je službenih jezika sa engleskim i lokalnim jezicima šona i ndebele kao najrasprostranjenijima. Od IX veka, kada je ovo područje još bilo u periodu gvozdenog doba, Bantu stanovništvo (*od kojega će nastati savremena etnička grupa Šona*) uspostavila je grad državu Veliki Zimbabve koja se razvila u važno trgovačko središte u XI veku kontrolišući trgovinu zlatom, slonovačom i bakrom prema Svahilijskoj obali na Indijskom okeanu na koja je bila povezana sa arapskim i indijskim centrima. Grad je napušten do polovine XV veka. Iz ovoga je centra nastalo i Kraljevstvo Zimbabve (1220–1450), a iz njega i Rozvijska država (1660–1866) i Monomotapa (1430–1760).

Britanska južnoafrička kompanija (engleski: ) Ceclia Rhodesa izvršila je demarkaciju šire regije Rodezije 1890. godine kada je poražen Mashonaland, kao i 1893. godine kada je nakon snažnog otpora naroda Ndebele u prvom ratu za Matabele Matabeleland i osvojen od strane Britanaca. Direktna vlast Britanske južnoafričke kompanije završena je 1923. godine sa uspostavom Južne Rodezije kao britanske samoupravne kolonije. 1965. godine, nakon nezavisnosti Zambije, belačka manjina u Rodeziji jednostrano je proglasila nezavisnost Rodezije i režim rasne segregacije sličan aparthejdu ali te odluke nisu međunarodno priznate i dovele su do 15 godina izolacije kao i ustanka potlačene crnačke većine u narodnooslobodilački rat Zimbabvea. Borba je dovela do potpisivanja mirovnog sporazuma i priznanja nezavisnosti Zimbabvea i njegove nove izabrane dominantno crnačke vlade u aprilu 1980. godine. Nova zemlja pristala je postati članica Komonvelta nacija, ali joj je članstvo suspendovano 2002. godine citirajući kršenja međunarodnog prava vlade Roberta Mugabea što je zemlju navelo da u decembru 2003. i formalno napusti ovu organizaciju.

Robert Mugabe postao je premijer Zimbabvea 1980. godine kada je njegov Afrički nacionalni savez Zimbabvea odneo neočekivanu uverljivu pobedu na opštim izborima 1980. godine i doveo do konačnog sloma belačkog režima. Predsednik je postao od 1987. godine do povlačenja sa ove funkcije 2017. godine. Pod njegovim autoritarnim vodstvom službe bezbednosti dominirale su mnogim procesima u zemlji i bile su odgovorne za brojna kršenja ljudskih prava. Od 2000. do 2009. godine zemlja se suočila sa snažnim ekonomskim padom i hiperinflacijom koja je zaustavljena tek kada je uz zimbabveanski dolar dozvoljena upotreba i drugih valuta, ali je naknadni oporavak bio vrlo spor. 15. novembra 2017. godine, nakon godinu dana demonstracija protiv njegove vlasti i ekonomske krize, Mugabe je u državnom udaru srušen sa vlasti i određen mu je kućni pritvor dok je vlast preuzela vojska. Mugabe je nakon 6 dana predao vlast dok je novi predsednik postao Emmerson Mnangagwa.

Zimbabve je država članica Ujedinjenih nacija, Južnoafričke razvojne zajednice, Afričke unije i Zajedničkog tržišta za istočnu i jugoistočnu Afriku.

Etimologija
-----------

Naziv Zimbabve potiče iz naziva koji se u jeziku šona koristio za Veliki Zimbabve, srednjevekovni grad u blizini današnjeg Masvinga na jugoistoku zemlje. Postoje dve različite teorije o poreklu reči Zimbabve. Brojni izbori navode kako reč potiče od izraza *dzimba-dza-mabwe*, što u prevodu sa šonskog dijalekta karanga znači *kuće kamenja* (*dzimba* = množina reči *imba* čije je značenje "kuća"; *mabwe* = množina reči *ibwe* u prevodu "kamen"). Govornici jezika šona žive u današnjoj provinciji Masvingo. Arheolog Peter Garlake sa druge strane tvrdi kako reč Zimbabve predstavlja skraćeni izraza *dzimba-hwe*, što u prevodu znači *poštovane kuće*, izraz koji se u zezuru dijalektu šona jezika koristi za kuće ili grobove poglavica.

Teritorija Zimbabvea je pre bila poznata i kao Južna Rodezija (od 1898), Rodezija (od 1965) i Zimbabve Rodezija (1979). Prva zabeležena upotreba reči Zimbabve dolazi iz 1960. godine kada ju je skovao crnački nacionalista Michael Mawema čija je Zimbabveanska nacionalna partija bila i prva koja je službeno koristila ovaj naziv 1961. godine. Naziv Rodezija je nasuprot tome nastao od prezimena Cecila Rhodesa, inicijatora britanske kolonizacije ovoga područja u XIX veku zbog čega su ga afrički nacionalisti odbacili kao neprimeren zbog kolonijalnog izvora i konotacija.

Prema Maweminu svedočenju, crnački su se nacionalisti okupili na sastanku 1960. godine kako bi odabrali alternativno ime zemlje pri čemu su predlagani nazivi kao što su *Matshobana* i *Monomotapa* pre nego što je predlog za naziv Zimbabve prevagnuo. Dodatni razmatrani predlozi bili su i *Matopos* (prema nazivu poznatog nacionalnig parka) i *Bulawayo*.

U početku je postojala nejasnoća o tome kako tačno da se koristi novi naziv za državu pa je i sam Mawema u pismu iz 1961. godine koristio naziv *Zimbabweland* dodajući englesku reč *land* za *zemlju*, ali je već do 1962. godine naziv Zimbabve postao opšteprihvaćen među nacionalističkim oslobodilačkim pokretom. Naziv je posle postao široko korišten u vreme narodnooslobodilačke borbe crnog stanovništva protiv rasističkog belačkog rodezijskog režima u periodu od 1964. do 1979. godine.

Istorija
--------

Stanovnici koji su govorili Bantu jezike i koji su kulturno bili u Gvozdenom dobu su počeli da se doseljavaju na teritoriju današnjeg Zimbabvea otprilike pre 2000 godina. Među njima su bili io preci današnjih Šona (*Shona*) koji sačinjavaju oko 80% stanovnika. Ruševine Velikog Zimbabvea (*Great Zimbabwe*), svedoće o postojanju srednjevekovne Bantu civilizacije u ovom regionu. Zahvaljujući uspostavljanju trgovinskih veza sa muslimanskim trgovcima sa Indijskog okeana, Veliki Zimbabve je počeo da se razvija u 11 veku. Država je izvozila zlato, slonovaču i bakar u zamenu za tkanine i staklo. Razvoj je prestao u 15 veku.

Od 1837 Šone je često napadane od strane Ndebele (*Ndebele*) plemena, predvođeno kraljem Mzilikazi (*Mzilikazi*), koje je bežalo od Šake (*Shaka*) i njegovih Zulu ratnika za vreme Mfekanea (*Mfecane*).

Kasnije u drugoj polovini 19. veka Britanski i Burski trgovci, lovci i misionari su počeli da prodiru u ove krajeve.

1888. godine Britanski imperijalista Cecil Rodes je uspeo da dobije prava za rudarenje od kralja Ndebelea Lobengule. 1889. Rodes je dobio ovlaštenje (*charter*), od kraljice Viktorije, za Britansku Južno Afričku Kompaniju da kolonizuje teritoriju današnjeg zimbabvvea (nazvana Rodezija 1895. godine).

Ndebele i Šona plemena su pokušala pobunu protiv prodiranja kolonijalista u njihove krajeve u toku 1896. - 1897. godine. Pobuna koja je poznata kao Prva Čimurenga (*First Chimurenga*) nije uspela.

Po sticanju nezavisnosti u Zimababveu su promenjena mnoga imena mesta i ulica.

Politika
--------

Zimbabve je republika, sa izvršnim (*executive*) predsednikom i jednodomnim parlamentom.
Predsednik Zimbabvea je Phelekezela Mphoko.
Parlament je jednodoman i sedište parlamenta je u Harareu.

Obrazovanje
-----------

Zimbabve ima stepen pismenosti od 90% (u 2000. godini), najviši u Africi. Ostale zemlje SADC imaju sledeće procente pismenosti: Južnoafrička Republika 86%, Zambija 79,9%, Svazilend 80,9%, Namibija 83,3%, Lesoto 81,4%, Bocvana 78,9%, Tanzanija 77,1%, Malavi 61,8%, Mozambik 46,5%.Stanovnici koji su govorili Bantu jezike i koji su kulturno bili u Gvozdenom dobu su počeli da se doseljavaju na teritoriju današnjeg Zimbabvea otprilike pre 2000 godina.

Provincije
----------

Provincije Zimbabvea
Zimbabve je podeljen na 8 provincija i dva grada sa statusom provincije: 

1. Bulavajo grad (*Bulawayo*) ,
2. Harare grad (*Harare*),
3. Manikalend (*Manicaland*),
4. Mašonalend Central (*Mashonaland Central*),
5. Mašonalend Istok (*Mashonaland East*),
6. Mašonalend Zapad (*Mashonaland West*),
7. Mašvingo (*Masvingo*),
8. Matabelelend Sever (*Matabeleland North*),
9. Matabelelend Jug (*Matabeleland South*) i
10. Midlends (*Midlands*).

Zimbabve ima 59 distrikta (lista distrikta u Zimbabveu).

Geografija
----------

Nadmorske visine se u Zimbabveu kreću od ispod 250 m na ušću reke Runde u reku Save do 2592 metra na planini Injangani u Istočnim Planinama. Preko 75% Zimbabvea se nalazi iznad 650 m nadmorske visine. 66% zemlje se nalazi iznad 1000 m.

*Videti:* **Lista gradova u Zimbabveu**  

U Zimbabveu se nalaze Viktorijini vodopadi.
Najveće reke su Zambezi, Limpopo i Save.

Politička karta Zimbabvea
Zahvaljujući politici konzervacije u Zimbabveu ima još dosta područja sa divljim afričkim zivotinjama. Zaštita divljih životinja je u Zimbabveu kroz sistem Nacionalnih Parkova, Safari područja Zimbabvea i Rekreacionih parkova.

*Videti:* **Lista divljih životinja u Zimbabveu**  

Zimbabve ima jednu od najočuvanijih populacija sisara na svetu.

*Videti:* **Sisari Zimbabvea**  

*Videti:* **Ptice Zimbabvea**

Ekonomija
---------

Vlada Zimbabvea je suočena sa teškim problemima u ekonomiji, dok teži da konsoliduje predhodni napredak u razvoju tržišne privrede.
Upletenost u rat u Demokratskoj Republici Kongo je dovelo do odliva stotina miliona dolara 
iz privrede. MMF (*IMF*) podrška je uskraćena zbog neplaćanja dugova i nepridržavanja programa 
reformi i probijanja budžeta. Inflacija je porasla od 32% u 1998. na 59% u 1999. na preko 600% u 2003. godini.

Transport
---------

* Birčenog most

Stanovništvo
------------

*Glavni članak: Demografija Zimbabvea*
Etničke grupe crnci 98% (Šona 71%, Ndebele 16%, ostali 11%), belci 1%, mešani i Azijci 1%.

Religijske grupe: sinkretik (delom hrišćanska, delom lokalna verovanja) 50%, Hrišćanska 25%, Lokalna verovanja 24%, muslimani i drugi 1%.

Zimbabve sa svemira
Jezici: Engleski jezik (zvaničnični jezik), Šona, Sindebele (jezik Ndebele plemena, ponekad zvan i Ndebele) brojni dijalekti i jezici manjih etničkih grupa.

Gradovi
-------

Popis gradova u Zimbabveu

Kultura
-------

Zajednica bivših Jugoslovena
----------------------------

U Zimbabveu postoji mala zajednica Jugoslovena, a sada državljana svih država sa prostora SFR Jugoslavije.

Vanjske veze
------------

***Zimbabve*** na Wikimedijinoj ostavi

* RSF report on Zimbabwe from 2003 Arhivirano 2005-04-21 na Wayback Machine-u
* Amnesty International (Zimbabwe) Arhivirano 2006-06-16 na Wayback Machine-u
* Zimbabwe Human Rights NGO Forum
* ZIMBABWE Information and Links Arhivirano 2005-05-10 na Wayback Machine-u
* CIA World Factbook - *Zimbabwe* Arhivirano 2005-05-18 na Wayback Machine-u
* LookSmart - *Zimbabwe* directory category
* Open Directory Project - *Zimbabwe* directory category
* Yahoo! - *Zimbabwe* Arhivirano 2009-01-06 na Wayback Machine-u directory category
* AllAfrica.com - *Zimbabwe* news headline links
* IFEX - Free Expression Violations in Zimbabwe

| * p
* r
* u
Države u Africi |
| --- |
| Samostalne države | 

 Alžir  **•** 
 Angola  **•** 
 Benin  **•** 
 Bocvana  **•** 
 Burkina Faso  **•** 
 Burundi  **•** 
 Centralnoafrička Republika  **•** 
 Čad  **•** 
 Džibuti  **•** 
 Egipat1  **•** 
 Ekvatorijalna Gvineja  **•** 
 Eritreja  **•** 
 Esvatini  **•** 
 Etiopija  **•** 
 Gabon  **•** 
 Gambija  **•** 
 Gana  **•** 
 Gvineja  **•** 
 Gvineja Bisau  **•** 
 Južna Afrika  **•** 
 Južni Sudan  **•** 
 Kamerun  **•** 
 Kenija  **•** 
 Komori  **•** 
 Demokratska Republika Kongo  **•** 
 Republika Kongo  **•** 
 Lesoto  **•** 
 Liberija  **•** 
 Libija  **•** 
 Madagaskar  **•** 
 Malavi  **•** 
 Mali  **•** 
 Maroko  **•** 
 Mauricijus  **•** 
 Mauritanija  **•** 
 Mozambik  **•** 
 Namibija  **•** 
 Niger  **•** 
 Nigerija  **•** 
 Obala Slonovače  **•** 
 Ruanda  **•** 
 Sejšeli  **•** 
 Senegal  **•** 
 Sijera Leone  **•** 
 Somalija  **•** 
 Sudan  **•** 
 Sveti Toma i Princip  **•** 
 Tanzanija  **•** 
 Togo  **•** 
 Tunis  **•** 
 Uganda  **•** 
 Zambija  **•** 
 Zelenortska Republika  **•** 
 Zimbabve
 |  |
| Zavisni teritoriji | 

|  |  |
| --- | --- |
|  Jemen | Jemen Sokotra |
|  Francuska | Francuske južne i antarktičke teritorije Raspršeni otoci •  Mayotte •  Réunion |
|  Italija | Italija Pantelleria |
|  Portugal |  Madeira |
|  Španjolska |  Ceuta • Kanarski otoci Kanari •  Melilla • Španija Plazas de soberanía |
|  Ujedinjeno Kraljevstvo |  Ascension •  Sveta Helena •  Tristan da Cunha |

 |
| Nepriznate države |  Saharska Arapska Demokratska Republika (MAR) •  Somaliland (SOM) |
| Nejasan status |  Zapadna Sahara |
| 1 Djelomično u Aziji. |

| * p
* r
* u
Zemlje članice Pokreta nesvrstanih |
| --- |
| Punopravne članice | 

|  |  |
| --- | --- |
| Afrika | 

 Alžir (1961)  **•** 
 Angola (1964)  **•** 
 Benin (1964)  **•** 
 Bocvana (1970)  **•** 
 Burkina Faso (1973)  **•** 
 Burundi (1964)  **•** 
 Centralnoafrička Republika (1964)  **•** 
 Čad (1964)  **•** 
 DR Kongo (1961)  **•** 
 Džibuti (1983)  **•** 
 Egipat (1961)  **•** 
 Ekvatorijalna Gvineja (1970)  **•** 
 Eritreja (1995)  **•** 
 Etiopija (1961)  **•** 
 Gabon (1970)  **•** 
 Gambija (1973)  **•** 
 Gana (1961)  **•** 
 Gvineja (1961)  **•** 
 Gvineja Bisau (1976)  **•** 
 Južna Afrika (1994)  **•** 
 Kamerun (1964)  **•** 
 Kenija (1964)  **•** 
 Komori (1976)  **•** 
 Lesoto (1970)  **•** 
 Liberija (1964)  **•** 
 Libija (1964)  **•** 
 Madagaskar (1973)  **•** 
 Malavi (1964)  **•** 
 Mali (1961)  **•** 
 Maroko (1961)  **•** 
 Mauricijus (1973)  **•** 
 Mauritanija (1964)  **•** 
 Mozambik (1976)  **•** 
 Namibija (1979)  **•** 
 Niger (1973)  **•** 
 Nigerija (1964)  **•** 
 Obala Bjelokosti (1973)  **•** 
 Republika Kongo (1964)  **•** 
 Ruanda (1970)  **•** 
 Sveti Toma i Princip (1976)  **•** 
 Senegal (1964)  **•** 
 Sejšeli (1976)  **•** 
 Sijera Leone (1964)  **•** 
 Somalija (1961)  **•** 
 Sudan (1961)  **•** 
 Svaziland (1970)  **•** 
 Tanzanija (1964)  **•** 
 Togo (1964)  **•** 
 Tunis (1961)  **•** 
 Uganda (1964)  **•** 
 Zambija (1964)  **•** 
 Zelenortska Republika (1976)  **•** 
 Zimbabve (1979)
 |
| Amerike | 

 Antigva i Barbuda (2006)  **•** 
 Bahami (1983)  **•** 
 Barbados (1983)  **•** 
 Belize (1976)  **•** 
 Bolivija (1979)  **•** 
 Čile (1973)  **•** 
 Dominika (2006)  **•** 
 Dominikanska Republika (2000)  **•** 
 Ekvador (1983)  **•** 
 Grenada (1979)  **•** 
 Gvajana (1970)  **•** 
 Gvatemala (1993)  **•** 
 Haiti (2006)  **•** 
 Honduras (1995)  **•** 
 Jamajka (1970)  **•** 
 Kuba (1961)  **•** 
 Kolumbija (1983)  **•** 
 Nikaragva (1979)  **•** 
 Panama (1976)  **•** 
 Peru (1973)  **•** 
 Surinam (1983)  **•** 
 Sveti Kristofor i Nevis (2006)  **•** 
 Sveta Lucija (1983)  **•** 
 Sveti Vincent i Grenadini (2003)  **•** 
 Trinidad i Tobago (1970)  **•** 
 Venezuela (1989)
 |
| Azija | 

 Afganistan (1961)  **•** 
 Azerbejdžan (2011)  **•** 
 Bahrein (1973)  **•** 
 Bangladeš (1973)  **•** 
 Brunej (1993)  **•** 
 Butan (1973)  **•** 
 Filipini (1993)  **•** 
 Indija (1961)  **•** 
 Indonezija (1961)  **•** 
 Irak (1961)  **•** 
 Iran (1979)  **•** 
 Istočni Timor (2003)  **•** 
 Jemen (1961)  **•** 
 Jordan (1964)  **•** 
 Kambodža (1961)  **•** 
 Katar (1973)  **•** 
 Kuvajt (1964)  **•** 
 Laos (1964)  **•** 
 Libanon (1961)  **•** 
 Maldivi (1976)  **•** 
 Malezija (1970)  **•** 
 Mjanmar (1961)  **•** 
 Mongolija (1993)  **•** 
 Nepal (1961)  **•** 
 Oman (1973)  **•** 
 Pakistan (1979)  **•** 
 Palestina (1976)  **•** 
 Saudijska Arabija (1961)  **•** 
 Singapur (1970)  **•** 
 Sirija (1964)  **•** 
 Sjeverna Koreja (1976)  **•** 
 Šri Lanka (1961)  **•** 
 Tajland (1993)  **•** 
 Turkmenistan (1995)  **•** 
 Ujedinjeni Arapski Emirati (1970)  **•** 
 Uzbekistan (1993)  **•** 
 Vijetnam (1976)
 |
| Europa |  Belorusija (1998) |
| Oceanija | 

 Fidži (2011)  **•** 
 Papua Nova Gvineja (1993)  **•** 
 Vanuatu (1983)
 |

 |
| Bivše članice | 

 Argentina (1973-1991)  **•** 
 Cipar (1961-2004)  **•** 
 Malta (1973-2004)  **•** 
 SFR Jugoslavija1 (1961-1992)  **•** 
 Ukrajina (2010-2014)
 |
| Promatrači | 

|  |  |
| --- | --- |
| Države | 

 Argentina  **•** 
 Armenija  **•** 
 Bosna i Hercegovina  **•** 
 Brazil  **•** 
 Crna Gora  **•** 
 Južni Sudan  **•** 
 Kazahstan  **•** 
 Kina  **•** 
 Kirgistan  **•** 
 Kostarika  **•** 
 Meksiko  **•** 
 Paragvaj  **•** 
 Salvador  **•** 
 Severna Makedonija  **•** 
 Srbija  **•** 
 Tadžikistan  **•** 
 Urugvaj
 |
| Organizacije | 

Afrička unija  **•** 
Afro-azijska organizacija ljudske solidarnosti  **•** 
Arapska liga  **•** 
Commonwealth  **•** 
*Front de Libération Nationale Kanak et Socialiste*  **•** 
Hostosijanski nacionalni pokret za nezavisnost  **•** 
Južni centar  **•** 
Međunarodni institut za nesvrstane studije  **•** 
Organizacija islamske konferencije  **•** 
Svjetsko mirovno vijeće  **•** 
Ujedinjeni narodi
 |

 |
| 1 Uključuje i SR Jugoslaviju |