recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Srčani mišić
**Srčano mišićno tkivo** (lat. *textus muscularis cardiacus striatus*) izgrađuje središnji sloj srčanog zida (miokard) i središnji sloj plućnih vena u blizini njihovog ušća u srce. Po strukturi je slično poprečno-prugastom, a po funkciji glatkom mišićnom tkivu.

Sastavljeno je od poprečno-prugastih vlakana, koja se razlikuju od skeletnih po dimenzijama (tanja su i kraća), rasporedu jedara, prisustvu tzv. prelaznih ploča, slabije izraženoj poprečnoj ispruganosti i dr. Srce se sastoji od dve vrste vlakana. Jedna vrsta izgrađuje radnu muskulaturu odgovornu za kontrakcije, a druga vrsta sprovodnu musklulaturu koja sadrži malo kontraktilnih fibrila i koja je odgovorna za stvaranje i sprovođenje impulsa do kontraktilnih vlakana.

Srčana mišićna vlakna su sastavljena od serijski vezanih ćelija (kardiomiocita). One su široke 10-20 , a dugačke 50-120. Svaka ćelija ima jedno ili dva centralno postavljena jedra, što omogućava razlikovanje srčanog i skeletnog mišićnog tkiva. Miofibrili takođe nemaju isti raspored kao kod poprečno-prugastih mišića, ali su aktinski i miozinski filamenti organizovani na isti način. Poprečna ispruganost nije tako izražena, zbog prisustva velikog broja mitohondrija (koje zauzimaju 40% volumena kardiomiocita). Između susednih ćelija nalaze se prelazne ploče (interkalatni diskovi).

Interkalatni diskovi su specijalizovani spojevi, koji omogućavaju brzo i lako prenošenje impulsa od jedne ćelije do druge. Zahvaljujući ovoj činjenici, srčani mišić se često označava kao sincicijum. U srcu postoje dva sincicijuma: pretkomorski i komorski. Oni su u potpunosti odvojeni vezivnim tkivom i jedino atrio-ventrikularni snop može da prenese impuls iz pretkomora u komore.

Srčani mišić se kontrahuje ritmično i automatski, a inerviše ga vegetativni nervni sistem (simpatikus i parasimpatikus). Signali koji izazivaju srčane kontrakcije nastaju u zidu desne pretkomore, ali nervni sistem utiče na njegov ritam.

U ranom detinjstvu postoji blago izražena sposobnost regeneracije ovog tkiva, ali kod odraslih ona uopšte ne postoji. Najčešći uzrok oštećenja i propadanja miokarda je infarkt.

Izvori
------

1. ↑  Arthur C. Guyton, John E. Hall (1999). *Medicinska fiziologija,*. Beograd: Savremena administracija. ISBN 86-387-0599-9.
2. 1 2  Z. Anđelković, LJ. Somer, M. Perović, V. Avramović, LJ. Milenkova, N. Kostovska, A. Petrović (2001). *Histološka građa organa*. Niš: Bonafides. ISBN 86-7434-003-2.
3. ↑  Arthur C. Guyton M.D, John E. Hall Ph.D: *Medicinska fiziologija*, IX izdanje ("Savremena administracija" Beograd, 1999.)
4. ↑  Marija Mihalj, Danica Obradović (2000). *Opšta anatomija*. Novi Sad. 86-489-0276-2.
5. ↑  Susan Standring, ur. (2009) [1858]. *Gray's anatomy: The Anatomical Basis of Clinical Practice, Expert Consult*. illustrated by Richard E. M. Moore (40 izd.). Churchill Livingstone. ISBN 978-0-443-06684-9.

Literatura
----------

* Z. Anđelković, LJ. Somer, M. Perović, V. Avramović, LJ. Milenkova, N. Kostovska, A. Petrović (2001). *Histološka građa organa*. Niš: Bonafides. ISBN 86-7434-003-2.
* Arthur C. Guyton, John E. Hall (1999). *Medicinska fiziologija,*. Beograd: Savremena administracija. ISBN 86-387-0599-9.
*Za ostale upotrebe, v. Srđa Popović.*
Srđa Popović (2012)
**Srđa Popović** (Beograd, 1. februara 1973.), srpski politički aktivist. Poznat kao jedan od osnivača i vođa studentske organizacije Otpor!, zaslužne za organizaciju demonstracija koje su dovele do rušenja srpskog predsjednika Slobodana Miloševića. Nakon prvih postmiloševićevskih izbora je kao član Demokratske stranke, blizak premijeru Zoranu Đinđiću, izabran u Narodnu skupštinu Srbije gdje je sjedio sve do 2003. Nakon Đinđićeve smrti je od Otpora stvorio kratkotrajnu političku stranku, ali ona na izborima nije uspjela prijeći cenzus i ući u Skupštinu. 

Godine 2004. je osnovao međunarodnu organizaciju Centre for Applied Nonviolent Action and Strategies (Centar za primenjene nenasilne akcije i strategije) koja iskustva rušenja Miloševića nastoji iskoristiti kako bi se promovirala demokracija u autoritarnim državama Eurazije. Zbog toga uživa veliki ugled na Zapadu kao jedna od ličnosti koja je pomogla Obojanim revolucijama i Arapskom proljeću.

Izvori
------

* Biografija na sajtu Politike

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 100362953
* LCCN: no2015037627
* ISNI: 0000 0000 7112 8408
* GND: 1069648574
* BNF: cb161378507 (podaci)
* BIBSYS: 1630366669742
* BNE: XX4854483

 |
**Totoket**, selo i ogranak Quinnipiac Indijanaca, šire grupe Mattabesec, porodica Algonquian, nastanjena u 17. stoljeću u području današnjeg Branforda u okrugu New Haven u Connecticutu. Na njihovom području 1644. Abraham Pierson koji je došao u Novu Englesku 1640. utemeljuje crkvu na mjestu današnjeg Branforda, te uči njihov jezik quiripi. 

Prema Johnu Menti oni su zajedno sa skupinama Momauguin, Shaumpishuh i možda Montowese bili jedna od 4 različite Quinnipiac skupine. Potomaka i danas imaju u Connecticutu u plemenskom savezu  *'Algonquian Confederacy of the Quinnipiac Tribal Council'* , u kojemu je Iron Thunderhorse ili Biwabiko Paddaquahas Veliki sačem klana Thunder, direktni potomak Elizabeth Sakaskantawe Brown, posljednjeg matrijarha Totoketa.

Literatura
----------

* John Menta, "Shaumpishuh, ‘Squaw Sachem’ of the Quinnipiac Indians" in ARTIFACTS, Vol. 16, No. 3-4:32-27, 1988. See also: "The Strange Case of Nepaupuck: Warrior or War Criminal?" Journal of the New Haven Colony Historical Society 33 (2):2-17, 1987.

Vanjske poveznice
-----------------

* The Algonquian Confederacy of the Quinnipiac Tribal Council
**Svjatopolk I Vladimirovič** (*Svjatopolk Prokleti* (ukrajinski: Святополк Окаяний, ruski: ) (cca. 980 – 1019) bio je knez Turova od 988. do 1015. i veliki knez Kijevske Rusije od 1015. do smrti, poznat po tome što je ubio svoju braću, iako o tome među historičarima postoje značajne rasprave.

Svjatopolkova majka je bila grčka (pravoslavna) monahinja koju je njegov djed, veliki knez Svjatoslav zarobio za vrijeme svog pohoda na Balkan (968 - 971). Nju je kao poklon dao svom sinu Jaropolku koji ju je oženio. Nedugo nakon Jaropolkove nasilne smrti, silovao ju je Jaropolkov brat i nasljednik Vladimir, pa postoje pretpostavke da je upravo Vladimir bio Svjatopolkov stvarni otac.

U svakom slučaju, Vladimir je Svjatopolka tretirao kao nećaka, a ne sina. U dobi od osam godina ga je učinio knezom Turova i ugovorio brak s kćeri poljskog kralja Boleslava I Hrabrog. Nevjesta je došla u pratnji Reinberna, njemačkog biskupa Kolberga; njih dvoje su Svjatopolka nagovorili da podigne ustanak protiv Vladimira. Kada je Vladimir to čuo, sve troje je dao utamničiti. 

Vladimir je Svjatopolka iz tamnice pustio nedugo prije svoje smrti 1015. Svjatopolk je to iskoristio kako bi mučki ubio Vladimirove sinove i prezumptivne nasljednike Borisa, Gleba i Svjatoslava. Četvrtog brata, Jaroslava, koji je kao knez vladao Novgorodom, Svjatopolk nije stigao ubiti; umjesto toga je Jaroslav organizirao osvetnički pohod na Kijev i porazio Svjatopolka kod Ljubeča u blizini Dnjepra. Svjatopolk je prognan, ali je svog tasta Boleslava uspio nagovoriti na pohod u kome je osvojen Kijev. Boleslav je sa svojim trupama u Kijevu, međutim, ostao samo nekoliko mjeseci. Jaroslav je to iskoristio i organizirao novi pohod nakon koga je Svjatopolk protjeran. Umro je na putu u Poljsku.

Glavni izvor koji opisuje Svjatopolka kao beskrupuloznog ubicu je *Povest minulih leta*, napisana vijekovima kasnije, a koja se smatra nepouzdanom. Neki zapadni izvori, a prije svega Eymundova saga, sugeriraju da je Jaroslav, a ne Svjatopolk odgovoran za smrt svoje braće. Slična tumačenja neki historičari iznose na temelju ambivalentnih tekstova Svjatopolkovog suvremenika, njemačkog kroničara Thietmara od Merseburga.

Izvori
------

1. Staroslavensko ime *Свѧтопълкъ* na ćirilici ima svoj ukrajinski ekvivalent *Святополк*, a također postoji u poljskoj verziji kao *Świętopełk*, češkoj kao *Svatopluk* i slovačkoj *Svätopluk*. Ponekad se, temeljem latinskih i franačkih izvora, u zapadnoj literaturi koriste imena *Suentopolcus*, *Suatopluk*, *Zventopluk*, *Zwentibald*, *Zwentibold*, *Zuentibold*, or *Zuentibald.*

|  |
| --- |
| Svjatopolk I od Kijeva**Rjurikovići****Rođen/a:** 979  **Umro/la:** 1019 |
| Kraljevske titule |
| Prethodi:**uspostava** | **knez Turova**997–1019 | Slijedi:**aneksija** |
| Prethodi:**Vladimir I** | **veliki knez Kijeva**1015–1019 | Slijedi:**Jaroslav I** |
| Pretendirane titule |
| Prethodi:**Višeslav od Kijeva** | **kijevski krunski princ**1010–1015 | Slijedi:**Jaroslav Mudri** |
| Prethodi:**titula uspostavljena** | **2. u redu za velikog kneza Kijeva**1000–1010 | Slijedi:**Jaroskav Mudri** |
Leopold II
Selim III
**Svištovski mir** je naziv mirovnog ugovora koji su u gradu Svištov u Osmanskom carstvu (danas na teritoriji Bugarske) potpisali 4. avgusta 1791. godine predstavnici Austrije i Osmanskog carstva, car Leopold II i sultan Selim III. Ovim mirom je okončan poslednji austrijsko-turski rat koji je trajao od 1788. do 1791. godine.

Posledice Svištovskog mira
--------------------------

Austrija, koja je u prvim godinama Austrijsko-turskog rata bila potiskivana, je osvojila Beograd a zatim Kalafat. Austrijska saveznica Rusija je takođe bila uspešna u ratu sa Osmanskim carstvom. Uprkos takvim uspesima Austrija je bila prisiljena da potpiše Svištovski mir u kojem je dobila izuzetno malo u odnosu na situaciju na terenu (grad Oršava i još dva mala grada). Osnovni razlozi Austrije za prihvatanje ovakvih nepovoljnih uslova ugovora o miru su:

1. napad Prusije, koja je bila saveznik Osmanskog carstva
2. izbijanje Francuske revolucije

Posle Svištovskog mira Austrija nikada više nije učestvovala u ratovima koje je Rusija vodila protiv Osmanskog carstva tokom 19. i 20 veka.

Posledice Svištovskog mira po stanovnike Smederevskog sandžaka
--------------------------------------------------------------

Mnogi Srbi su kao dobrovoljci aktivno učestvovali na strani Austrije. Ovaj period srpske istorije se naziva Kočina krajina, po Koči Anđelkoviću, jednom od komandanata srpskih dobrovoljaca. Svištovski mir nije doneo Srbima u Osmanskom carstvu nezavisnost od turske vlasti, već samo amnestiju zbog učešća u ratu na strani Austrije. Da bi smirio nezadovoljstvo vođa srpskog naroda sa teritorije Osmanskog carstva, turski sultan Selim III je fermanima iz 1793/1794. potvrdio Srbima ranije organe vlasti, tako da su pored vezira i kadije, selima upravljali i knezovi, a u knežinama oborknezovi. Tada je u Beogradskom pašaluku bilo 45 knežina; zatim fermanom od aprila 1796. godine na čelo 12 nahija birani su obor-knezovi koji su sami ubirali poreze i predavali ih vlastima, čak su delimično vršili i sudsku i upravnu vlast u svojim knežinama. Međutim, sukobi sa janjičarima, koji su i dalje hteli najvišu vlast i spahijama koji su želeli osvetu, zbog ugroženog položaja, sve više su zaoštravani.

Dolaskom novog paše Abu Bekira, situacija u Beogradskom pašaluku se dosta izmenila. Prilikom njegove posete Nišu, organizovano je ubistvo tadašnjeg predvodnika janjičara, Deli-Ahmeta koga je s leđa ubio jedan od pašinih sluga. Odmah, nakon toga, posebnim fermanom paša je naredio janjičarima da se uklone iz Beogradskog pašaluka. Janjičari su se pretežno sklonili u susedne pokrajine. U narednom periodu u Srbiji dolazi do oživljavanja privrede, a tako je bilo u Srbiji na početku vladavine Hadži Mustafe, naslednika Abu Bekira. Čak su za vreme njegove vladavine neki Srbi kao Aleksa Nenadović došli do položaja obor-knezova zbog čega su novog pašu neki nazivali „srpskom majkom".

Povezano
--------

* Kočina krajina
**Svjetska izložba** je naziv manifestacije koja se u obliku sajma ili izložbe održava od sredine 19. stoljeća pa do danas. Tom manifestacijom upravlja posebno tijelo po nazivom Ured za međunarodne izložbe (kraće BIE, što je kratica iz francuskog jezika za *Bureau International des Expositions*). BIE ima sjedište u Parizu i danas broji 98 država-članica. Uobičajeni naziv za Svjetske izložbe je **EXPO**, iako taj naziv nerjetko koriste i razne druge izložbe tematskog tipa, koje nisu pod patronatom BIE-a, te ne nose naziv Svjetske izložbe.

Prema pravilima BIE-a Svjetske izložbe su podijeljene u dvije kategorije:

**Međunarodne prijavljene izložbe:**

* Održavaju se svakih 5 godina
* Trajanje: najviše 6 mjeseci
* Površina izložbe: neograničena

**Međunarodne priznate izložbe:**

* Održavaju se jednom u intervalu između dvije Međunarodne prijavljene izložbe
* Trajanje: najviše 3 mjeseca
* Površina izložbe: do 25 hektara

Osnovna ideja ovih izložbi da sve zemlje dobiju priliku prikazati ostatku svijeta svoj pogled na neku zadanu temu. Zemlje sudionice, u skladu s zadanom temom, uređuju po vlastitom nahođenju u odvojenim paviljonima svoje izložbene prostore.

Prva svjetska izložba u danšnjem smislu te riječi, održana je 1851.g. u Londonu, u Velikoj Britaniji tadašnjoj vodećoj sili u svijetu. Sve nacije bile su pozvane da doprinesu izložbi koja je predstavila najveća dostignuća svih grana ljudskoga djelovanja. Londonska izložba je ostvarila veliki uspjeh, te su uskoro i drugi veliki gradovi organizirali Svjetske izložbe – Pariz, Beč, Budimpešta, Chicago i drugi.

Ostavština Svjetskih izložbi u više od 150 godina njihovog održavanja, između ostalog uključuje: Eiffelov toranj u Parizu, Atomium u Bruxellesu, izum televizije i dr.
U Hrvatskoj je najpoznatiji Umjetnički paviljon u Zagrebu, koji je bio izgrađen kao Paviljon Kraljevine Hrvatske i Slavonije za Svjetsku izložbu u Budimpešti 1896.g. godine, te je kasnije premješten u Zagreb.

Hrvatski paviljon u Hannoveru 2000. godine

Popis Svjetskih izložbi
-----------------------

* Prva svjetska izložba, London 1851.
* Exposition Universelle, Pariz 1855.
* 1862. - London
* 1867. - Paris
* Svjetska izložba, Beč 1873
* Centennial Exhibition, Philadelphia 1876.
* Exposition Universelle, Pariz 1878.
* 1880. - Melbourne
* Expo 1888. Barcelona
* Exposition Universelle, Pariz 1889.
* 1893. - Chicago
* 1897. - Bruxelles
* Exposition Universelle, Pariz 1900.
* 1904. - St. Louis
* 1905. - Liège
* 1906. - Milano
* 1910. - Bruxelles
* 1913. - Ženeva
* 1915. - San Francisco
* Expo 1929. Barcelona
* 1933. - Chicago
* 1937. - Pariz
* 1939. - New York
* 1958. - Bruxelles
* 1967. - Montreal
* 1970. - Osaka
* 1982. - Knoxville
* 1986. - Vancouver
* 1992. - Sevilla
* 1998. - Lisabon
* 2000. - Hannover
* 2005. - Nagoya
* 2008. - Zaragoza
* 2010. - Šangaj
* 2012. - Yeosu
* 2015. - Milano
* 2016. - Antalya

Expo 2000 Hannover
------------------

* Hrvatski paviljonHrvatski paviljon
* ŽičaraŽičara
* 
*

Vanjske veze
------------

***Svjetska izložba*** na Wikimedijinoj ostavi

* Bureau International des Expositions
* Croatia EXPO Arhivirano 2015-08-01 na Wayback Machine-u
**Planetarna migracija** se odigra kada planet ili neki drugi zvjezdani objekt (npr. satelit) uđe u interakciju sa diskom plina ili planetezimala, što rezultira tima da se izmijeni njegova putanja ili velika poluosa. Planetarna migracija je najvjerojatnije objašnjenje za vrele Jupitere, ekstrasolarne planete sa masom plinovitih divova, ali koji imaju putanje od samo nekoliko dana. Teorija o razvoju planeta iz protoplanetarnog diska predviđa da se takvi planeti ne mogu razviti blizu zvijezda, jer je temperatura previsoka da dozvoli formaciju kamenih ili ledenih planetezimala. Predviđa se i da planeti mase terestričkog planeta mogu biti podvrgnuti iznenadnoj migraciji prema unutrašnjosti ako se formiraju dok je plinoviti disk još prisutan.

Eksterni linkovi
----------------

* D'Angelo, G.; Lubow, S. H. (2008). „Evolution of Migrating Planets Undergoing Gas Accretion". *The Astrophysical Journal* **685** (1): 560–583. arXiv:0806.1771. Bibcode 2008ApJ...685..560D. DOI:10.1086/590904.
* D'Angelo, G.; Kley, W.; Henning T. (2003). „Orbital Migration and Mass Accretion of Protoplanets in Three-dimensional Global Computations with Nested Grids". *The Astrophysical Journal* **586** (1): 540–561. arXiv:astro-ph/0308055. Bibcode 2003ApJ...586..540D. DOI:10.1086/367555.
* Masset, F. S.; D'Angelo, G.; Kley, W. (2006). „On the Migration of Protogiant Solid Cores". *The Astrophysical Journal* **652** (1): 730–745. arXiv:astro-ph/0607155. Bibcode 2006ApJ...652..730M. DOI:10.1086/507515.
**Augija** (grč. *Augeias*, lat. *Augeas*) - Elidski kralj - sin boga sunca Helija i Hirmine, kćerke kralja Neleja.

Mitologija
----------

Augija je bio kralj Elide i otac Epikaste. Poznat je bio po svom stadu. Njegovo stado je bilo blagoslovljeno, pa je bilo imuno od bolesti, a štale su, jer se nisu se čistile, bile pune đubreta i nečistoće.

Herakle je od Euristeja dobio, kao peti od dvanaest zadataka, očistiti Augijeve štale, jer se Euristej dosjetio kako ga poniziti, jer je Herakle sve prethodne ispunio, i oni su ga samo uzdizali u očima ljudi, a ovako, čišćenjem štala, bi se ponizio.

Augija je bio Helijev sin, pa je njegovo stado bilo blagoslovljeno, a imao je 3000 goveda, 200 plodnih bikova i 12 srebrno-bijelih bikova koji su branili cijelo stado. Njegove štale nisu bile očišćene jako dugo, a Herakle je sve morao isprazniti i očistiti u jednom danu.

Herakle je prvo razbio dva zida, a onda preusmerio rijeke Alfej i Penej prema stajama. U roku od nekoliko sati, posao je bio gotov. Augij, po završenom poslu nije htio dati dogovorenu desetinu stoke Heraklu, pa ga je on ubio, a njegovo kraljevstvo dao njegovom sinu Fileju.

Izvori
------

* V. Zamarovski, *Junaci antičkih mitova*, *Leksikon grčke i rimske mitologije*, Zagreb 1985, str. 49.

| * p
* r
* u
Kraljevi i prinčevi Elide na SZ Peloponezu |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Elida | Piza | Buprasion | Dulihion | Olenos |
|  |
| 

* Etlije
* Endimion
* Epej
* Etol
* Poliksen
* Elej
* Augija
* Agasten
* Poliksen

 | 

* Alksion
* Enomaj
* Pelop
* Poliksen
* Helej

* Amarinkej
* Dios

 | 

* Forbant
* Aktor
* Kteat
* Eurit
* Talpije
* Antimah

 | 

* Filej
* Megent

 | 

* Olen
* Alektor
* Deksamen
* Hiponoj

 |

 |
Za binarni operator {\displaystyle \circ :K\times K\to K} se kaže da je **asocijativan** nad skupom K ako za svako {\displaystyle a,b,c\in K} važi:

{\displaystyle a\circ \left(b\circ c\right)=\left(a\circ b\right)\circ c}

Iz asocijativnosti operatora {\displaystyle \circ } sledi da u gore navedenim izrazima redosled operacija ne igra ulogu, te i zapis u kome prioritet nije naznačen jednoznačno određen:

{\displaystyle a\circ b\circ c}

Zapisivanje neasocijativnih operacija
-------------------------------------

Ukoliko se neasocijativna operacija pojavljuje više od jednom u izrazu, za određivanje redosleda operacija koriste se zagrade. Ipak, za neke česte neasocijativne operacije postoje pravila njihovog korišćenja bez zagrada.

Operacija je **levo asocijativna** ako je pravilo da se koristi sleva na desno, t.j.

{\displaystyle a\circ b\circ c=(a\circ b)\circ c}

a **desno asocijativna** ako je pravilo da se koristi zdesna na levo, t.j.

{\displaystyle a\circ b\circ c=a\circ (b\circ c)}

Na primer, oduzimanje je levo asocijativno, stepenovanje desno asocijativno dok za vektorski proizvod nema pravila.

Literatura
----------

* Ayres, Frank, *Schaum's Outline of Modern Abstract Algebra*, McGraw-Hill; 1st edition (June 1, 1965). ISBN 0-07-002655-6.

Vidi još
--------

* Antikomutativnost
* Distributivnost
* Komutativnost
BSD licence su familija dopusnih softverskih licenci. Original se koristio za Berkeley Software Distribution, unixoidni operativni sistem po kome je licenca dobila ime. Prva verzija licence je revidirana, i tako dobijene verzije se tačnije nazivaju modifikovane BSD licence.

Uslovi
------

(Nezvaničan prevod)

```
* Autorska prava (c) <godina>, <držalac autorskih prava> 
* Sva prava zadržana.
*
* Redistribucija i korišćenje u izvirnom ili binarnom obliku, sa ili bez
* izmena, su dozvoljeni ukoliko su sledeći uslovi ispunjeni:
*     * Redistribucije izvornog koda moraju zadržati gornju izjavu o autorskim 
*       pravima, ovu listu uslova i sledeće odricanje.
*     * Redistribucije u binarnoj formi moraju da reprodukuju gornju izjavu o 
*       autorskim pravima, ovu listu uslova i sledeće odricanje u dokumentaciji
*       i/ili drugim materijalima koji idu uz distribuciju.
*     * Ime <organizacija> i imena njenih doprinosnika ne mogu se koristiti da
*       podrže ili promovišu proizvode izvedene iz ovog softvera bez posebne
*       prethodne pisane dozvole.
*
* OVAJ SOFTVER JE OBEZBEDIO <držalac autorskih prava> "TAKVOG KAKAV JE" I OD 
* SVIH EKSPRESNIH ILI PODRAZUMEVANIH GARANCIJA, UKLJUČUJUĆI, ALI NE OGRANIČUJUĆI
* SE NA, PODRAZUMEVANE GARANCIJE MOGUĆNOSTI TRGOVANJA I ODGOVARANJA ODREĐENOJ 
* SVRSI SE ODRIČE. NI U JEDNOM SLUČAJU <držalac autorskih prava> NEĆE BITI 
* ODGOVORAN ZA BILO KAKVE DIREKTNE, INDIREKTNE, SLUČAJNE, SPECIJALNE, TIPIČNE, ILI 
* POSLEDIČNE ŠTETE (UKLJUČUJUĆI, ALI NE OGRANIČUJUĆI SE NA, DOBIJANJE ZAMENE ZA 
* ROBU ILI USLUGU, GUBITAK KORISTI, PODATAKA ILI PROFITA; ILI POSLOVNI PREKID) 
* BILO KAKO NASTALE, I NA BILO KOJOJ TEORIJI IZLOŽENOSTI, BILO U UGOVORU, STRIKTNOJ 
* IZLOŽENOSTI ILI KRIVICI (UKLJUČUJUĆI NEMAR ILI DRUGO) PROIZILATEĆOJ NA BILO KOJI  
* NAČIN IZ KORIŠĆENJA OVOG SOFTVERA, ČAK I AKO JE UPOZOREN NA MOGUĆNOST TAKVE ŠTETE.
```

Kompatibilnost sa vlasničkim softverom
--------------------------------------

BSD licenca dozvoljava vlasničku komercijalnu upotrebu i uključivanje u vlasnički komercijalni projekat softvera izdatog pod njom. Dela zasnovana na tom softveru mogu čak biti izdata pod vlasničkom licencom (ali i dalje moraju ispunjavati uslove licence tog softvera). Neki primeri toga su korišćenje BSD koda vezanog za umrežavanje u Microsoft-ovim proizvodima i korišćenje raznih komponenti FreeBSD-a u operativnom sistemu Mac OS X.
**Penitencija** (od srednjovjekovnog latinskog *poenitentia* =žaljenje) je ime za čin pokajanja u katoličkoj crkvi, koji grešniku određuje svećenik, da okaje svoj grijeh.
S druge strane to je i ime za sam sakramentalni obred, koji se odvija između svećenika i grešnog vjernika.

Historija
---------

Prve penitencijske knjige (priručnici) pojavile su se u Irskoj i Walesu tokom 6. vijeka, vjerojatno povezane sa Svetim Davidom i raznim sinodima koji su u to vrijeme održavani po Walesu. Njih su keltski misionari širili po kontinentalnoj Evropi, ali su na početku su bile slabo prihvaćene, jer su brojni svećenici preferirali starije - tradicionalnije javne pokore.

Franci su ih počeli koristili krajem 6. vijeka, po Apeninskom poluotoku se počinju koristiti krajem 8. vijeka, a kod španjolskih Vizigota početkom 9. vijeka. 

One su bile su naročito popularne za ranog srednjeg vijeka po katoličkoj Evropi, kao priručnici za odmjeravanje crkvenih kazni (pokora). Sadržavale su detaljan popis grijehova koje je svećenik trebao uzeti u obzir pri odmjeravanju pokora pojedinom grešniku.

Kako su vremenom nametale proizvoljne pokore, koje bi se nakon tog objavljivale u takvim knjigama, uz istovremenu pojavu nejednakih kriterija zbog odluka lokalnih sinoda i biskupa - slabio je i utjecaj takvih knjiga - priručnika. Krajnji rezultat je bio službena kodifikacija disciplinskih mjera i pokorničkih kanona ili zakona.

Glavna karakteristika penitencijalnih kanona (pokora) anglosaksonskog i irskog porijekla, bila je preciznost u određivanju djela koje grešnik mora obaviti da okaje svoj grijeh. U njihovim penitencijskim knjigama (Libri Poenitentiales) koje su bile u modi tokom 7. vijeka, se do detalja opisuje, što grešnik mora napraviti, i koliko dugo da okaje grijeh.

Izvori
------

1. ↑  „*penitence*" (engleski). Merriam Webster. Pristupljeno 28.3. 2018.
2. ↑  „*Penitèncija*" (engleski). Hrvatski jezični portal. Pristupljeno 28.3. 2018.
3. 1 2 3 4 5  „*Penitential book*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 28.3. 2018.
4. 1 2  „*Penitential Canons*" (engleski). New Advent. Pristupljeno 28.3. 2018.

Vanjske veze
------------

* *Penitential book* (`en`)
Koordinate: 41° 55′ 36" SGŠ, 21° 37′ 59" IGD

**Ržaničino** (mak. *R'žaničino*) je naselje u Republici Makedoniji, u severnom delu države. Ržaničino pripada opštini Petrovec, koja okuplja istočna predgrađa Grada Skoplja.

Prirodni uslovi
---------------

Ržaničino je smešteno u severnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg većeg grada, Skoplja, naselje je udaljeno 25 km istočno.

Naselje Ržaničino je u okviru istorijske oblasti Blatija, koja se obuhvata istočni deo Skopskog polja. Naselje je smešteno u polju. Par kilometara južnije protiče Vardar. Istočno od naselja izdiže se brežuljkast kraj Kotorci. Nadmorska visina naselja je približno 230 metara.

Mesna klima je izmenjena kontinentalna sa manjim uticajem Egeja (žarka leta).

Istorija
--------

Stanovništvo
------------

Ržaničino je prema poslednjem popisu iz 2002. godine imalo 855 stanovnika.

Etnički sastav:

|  |  |
| --- | --- |
| **Nacionalnost** | **Ukupno** |
| Makedonci | 628 (73,5%) |
| Bošnjaci | 137 (16,0%) |
| Srbi | 45 (5,3%) |
| Albanci | 32 (3,7%) |
| ostali | 13 (1,5%) |
|

Većinska veroispovest je pravoslavlje, a manjinska je islam.

Vidi još
--------

* Opština Petrovec

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

***Ržaničino*** na Wikimedijinoj ostavi

* www.petrovec.gov.mk Zvanična stranica opštine Petrovec

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Petrovec |
| --- |
| **Petrovec** •
Badar •
Blace •
Breznica •
Gornji Konjari •
Gradmanci •
Divlje •
Donji Konjari •
Katlanovo •
Kožlje •
Letevci •
Ognjanci •
Ržaničino •
Srednji Konjari •
Sušica •
Ćojlija |
Položaj Aldebaran u okviru Bika

**{{{name}}}**| Opservacijski podaciEpoha J2000.0 (ICRS) |
| --- |
| **Sazvježde** |  |
| **Rektascenzija** |  |
| **Deklinacija (astronomija)** |  |
| **Vidljiva veličina (V)** |  |

 
**Aldebaran** ili **alfa Bika** (lat. *α Tauri, α Tau*) je najsjajnija zvezda sazvežđa Bik i četrnaesta najsjajnija zvezda noćnog neba. NJegovo ime potiče od arapskog الدبران (al-dabarān) i znači „pratilac", jer prati Plejade.

Aldebaran se nalazi u otvorenom zvezdanom jatu Hijade, ali samo prividno, jer je od Sunca udaljen 67 svetlosnih godina dok se Hijade nalaze na oko 150 svetlosnih godina od Sunca.:301

Aldebaran je crveni džin spektralne klase K5, temperature površine približno 4010 K (naspram Sunčevih 5780 K). Približno je 150 puta luminozniji od Sunca u vizuelnom delu spektra, a 450 puta luminozniji ako se uračuna i infracrveni deo spektra. Apsolutna magnituda mu iznosi -0,6. Na osnovu luminoznosti se može izračunati radijus Aldebarana koji iznosi 43 radijusa Sunca, dok se iz okultacija Mesecom dobija vrednost od 44 Sunčevih radijusa, što ukazuje na odlično slaganje teorijskih predviđanja sa stvarnim stanjem. Masa Aldebarana iznosi oko 1,7 masa Sunca, a karakteriše ga i snažan solarni vetar.

Aldebaran je nepravilna promenljiva zvezda, njegova magnituda iznosi 0,87, ali osciluje između 0,78 i 0,93, najverovatnije usled pulsiranja površine.:442

Fuzija vodonika u jezgru Aldebarana je završena, i ono se trenutno sažima dok se čitava zvezda širi. U toku narednih milion godina luminoznost će mu porasti na oko 800 luminoznosti Sunca, a u jezgru će početi fuzija helijuma u ugljenik i kiseonik.

Aldebaran ima izraženo sopstveno kretanje. Edmond Halej je 1718. godine pokazao da su se Sirijus, Arkturus, Betelgez i Aldebaran značajno pomakli od vremena Ptolomejevog *Almagesta*.:257 Pre približno 300.000 godina Aldebaran je bio najbliži Suncu na svom putu, na svega 21,5 svetlosnih godina, i imao je prividnu magnitudu od -1,5, tako da je bio najsjajnija zvezda noćnog neba.:260

* Poređenje veličine Aldebarana i SuncaPoređenje veličine Aldebarana i Sunca
* Aldebaran i HijadeAldebaran i Hijade

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  Kaler, Jim. „Aldebaran". *Jim Kaler's Stars*. Pristupljeno 4. 2. 2013.
2. 1 2 3 4  Patrick Moore (2000) ((`en`)). *The Data Book of Astronomy*. Bristol: IOP Publishing Ltd. ISBN 0-7503-0620-3.
3. 1 2  Patrick Moore, ur. (2002). *Philip's Astronomy Encyclopaedia*. London: Philip's. str. 7. ISBN 0-540-07863-8.
4. ↑  Paul Murdin, ur. (2001) ((`en`)). *Encyclopedia of Astronomy and Astrophysics*. Institute of Physics Publishing. str. 80. ISBN 0-7503-0440-5.

Vanjske veze
------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Portal Astronomija***  |


***Aldebaran*** na Wikimedijinoj ostavi

* Aldebaran u SIMBAD bazi podataka
* Aldebaran is the Bull’s fiery eye (*Earthsky*)
**Teniski meč između Srbina Novaka Đokovića i Španca Rafaela Nadala odigran u finalu Australija Opena 2012 godine** je najduži meč u istoriji Grend slem finala po vremenu trajanja od 6 sati i 10 minuta. Meč je završen pobedom Đokovića, rezultatom 5:7, 6:4, 6:2, 6:7(5), 7:5. Glavni sudija meča bio je Francuz Paskal Marija.

Meč
---

Đoković i Nadal su bili prvi i drugi nosilac na ovom turniru, finale je bolje otvorio Nadal dobivši prvi set 7-5. U drugom setu Đoković je jednim brejkom poravnao rezultat posle velike borbe. Treći set je započeo vođstvom Đokovića 3-1 koji je lako dobio ovaj deo igre sa 6-2, pritom je izgubio samo dva poena na svoj servis. Nadal je pobedio u taj–brejku četvrtog seta sa 7-5 i tako izjednačio rezultat u setovima na 2-2. U petom setu Nadal je imao prednost 4-2, Đoković je izjednačio na 4-4 i na kraju napravio odlučujući brejk u jedanaestom gemu 6-5 a potom u sledećem gemu iskoristio drugu meč loptu na svoj servis.

Detalji meča
------------

### Rezultat

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | **1**80 min. | **2**66 min. | **3**45 min. | **4**88 min. | **5**74 min. |
| Flag of Srbija **Novak Đoković (1)** | 5 | **6** | **6** | 65 | **7** |
| Flag of Španija **Rafael Nadal (2)** | **7** | 4 | 2 | **77** | 5 |

### Drugi detalji

| Đoković | Podatak | Nadal |
| --- | --- | --- |
| 193 | Poena | 176 |
| 57 | Vinera | 44 |
| 69 | Neiznuđenih grešaka | 71 |
| 9 | Asova | 10 |
| 2 | Meč-lopti | 0 |
| 30 | Osvojenih gemova | 25 |

Zanimljivosti
-------------

Meč je bio prekinut 15 minuta zbog kiše. Krov na Rod Lejver areni je zatvoren.

### Brojke

* 33 stepena Celzijusova iznosila je temperatura vazduha tokom meča
* 2,3 miliona australijskih dolara pripalo je pobedniku
* 1,15 miliona pripalo je vicešampionu Otvorenog prvenstva Australije
* 100. finale Otvorenog prvenstva Australije je odigrano
* 2 puta je Novak Đoković zamenio reket "hed" u prvih pet gemova finala
* 686.006 ukupna je poseta na grend slemu u 2012. godini

Vidi još
--------

* Rivalstvo Đokovića i Nadala
Koordinate: 43°43′24″N 12°38′16″E﻿ / ﻿43.723333°N 12.637778°E﻿ / 43.723333; 12.637778

Fasada Vojvodske palače
**Palazzo Ducale** ("Vojvodska palača" na talijanskom) je renesansna palača smještena u italijanskom gradu Urbino. Njenu je gradnju sredinom 15. vijeka započeo Federico da Montefeltro, znameniti *condotierre* i vojvoda od Urbina. Arhitekti su bili Luciano Laurana, porijeklom iz Dalmacije, te Francesco di Giorgio Martini. Predstavlja jedan od najboljih primjera renesansne arhitekture, a osim upravnih zgrada je sadržavala dvije kapelice – kršćansku i pogansku, te znameniti *studiolo* s brojnim portretima znamenitih ličnosti. U zgradi je sve do 20. vijeka bila smještena gradska uprava, a danas služi kao muzej.

Literatura
----------

***Palazzo Ducale (Urbino)*** na Wikimedijinoj ostavi

* Luciano Cheles, *The Studiolo of Urbino: An Iconographic Investigation* (Penn State Press, 1986)
* Robert Kirkbride, *Architecture and Memory. The Renaissance Studioli of Federico da Montefeltro* (Columbia University Press, 2008)

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 147649675
* LCCN: n81119203
* ISNI: 0000 0001 0944 4730
* GND: 4124367-5
* ULAN: 500312119
* NLA: 36167358
* NKC: ko2016898346
* BNE: XX123546

 |
**Tiberije Julije Cezar Neron Gemel** (***Tiberius Julius Caesar Nero Gemellus***, 10. oktobar 19 - 37 ili 38) bio je rimski plemić i član Julijevsko-Klaudijevske dinastije. Bio je sin Druza Mlađeg i Livile, odnosno unuk cara Tiberija. Imao je brata blizanca koji je umro oko godine 23. Iste je godine bio otrovan njegov otac, a za što je optužena Livila, koja je bila u ljubavnoj vezi sa Sejanom, svemoćnim prefektom pretorijanaca. Godine 31. je Tiberije pozvao Kaligulu i Tiberija Gemela ali zbog otkrića Liviline i Sejanove zavjere Gemel je pao u djedove nemilost pored ostalog i zbog glasine da je Gemel zapravo Sejanov sin. Zbog te nemilosti Tiberije Gemel nije imao službeno proslavu punoljetstva u 14toj godini života nego tek u 18toj kratko vrijeme prije djedove smrti. Nakon smrti cara Tiberija njegov testament je izazvao opće iznenađanje kada se otkrilo da je proglasio Kaligulu i Gemela zajedničkim nasljednicima to jest budućim carevima. 

Pošto je Rimsko Carstvo bilo nekakav hibrid između republike i monarhije senatori su imali zadnje rječ i oni su za cara proglasili Kaligulu sina omiljenog Germanika, dok je Gemel bio potpuno izbrisan u njihovoj odluci. Na kraju će Kaligula nakon stupanja na prijestolje proglasiti Gemela svojim nasljednikom, ali pošto će ubrzo teško oboljeti od bolesti ili pokušaja trovanja po svom oporavku on naređuje pogubljenje Tiberija Gemela krajem 37. ili početkom 38. godine pošto ga je smatrao suodgovornim za zavjeru kao jednog od zavjerenika ili kao "nevinu" osobu koju bi zavjerenici postavili na poziciju cara nakon njegove smrti.
Koordinate: 44° 13′ 22" SGŠ, 16° 39′ 28" IGD

**Rore** su selo u opštini Glamoč, Federacija Bosne i Hercegovine, BiH.

Geografija
----------

Iza zapadnog kraja Glamočkog polja, iza blagog hrbata Velikog i Malog Vranjaka, u jednom "polju" smješteno je naselje Rore. Na zapadu su Orlovac, Kozarica i Veliki Kik. Na jugu je uzvišica koja kao da čini neki most između Orlovca i Vranjaka. Prema sjeveru su Rore više otvorene te svojim sjeveroistočnim okrajkom udaraju u podnožje Crnog Vrha, a sjeverozapadnim se proteže u žljebasto izduženje Ušiće sa mnoštvom livada. Kuće su razmještene po obodu tog polja, u devet grupica. Postoji i podjela na sjeverni Gornji Kraj i južni Donji Kraj. Selo obiluje različitim geografskim oblicima: oranice, pašnjaci, šuma, ali je zemlja prilično neplodna. Žive vode nema nigdje u selu. Na jugozapadu je planina Šator, u proljeće dugo pod snijegom, ali njegove vode idu prema Drvaru

Istorija
--------

Od starina treba spomenuti Gradić među Jardolima. Još mu se raspoznaju temelji i vidi se da je zauzimao veću površinu. Zid mu je građen krečom. Na Gredaru je groblje sa pločama i krstovima, ali se zaključuje da nije iz novog doba. Sadašnje stanovništvo se ovdje doselilo prije 250-300 godina na zemljište koje je bilo "pustolovina", ili na zemljište koje je nekad bilo naseljeno pa jedno vrijeme bilo pusto. Sve se opet svodi na zaključak da su ovi krajevi naseljeni nakon što su Turci izgubili Liku i Dalmaciju, a Una postala granica.

Nekada je u krševitom području Rora sa zaseocima živjelo oko 250 stanovnika. Sa posnih i kamenitih površina otimali su plodnu zamlju - crnicu, zidajući brojne vrtače. U njima se uzgajao nadaleko čuveni glamočki brend - krompir. Rore su bile poznate po velikom broju intelektualaca. U predratnoj BiH se vodila statistika i odnos diplomaca prema broju stanovnika. Po stečenom znanju samo je Foča bila ispred Glamoča. 28. jula 1995. nakon agresije hrvatske vojske iz Rora su se stanovnici rasuli na razne strane.Sada se u selo vratilo svega dvadesetak ostarjelih stanovnika. Čuveno gluvo glamočko kolo, kraj crkve u Rorama, odigra se samo jednom godišnje - 2. avgusta za Ilindan.

Velika nesreća zadesila je ovo selo 2007 i to, kakva slučajnost, 28. jula, kada je izbio veliki požar i napravio nenadoknadiv gubitak.

Privreda
--------

Mještani se bave stočarstvom, uzgajaju se krave i ovce. Problem su nedostatak vode i solidna saobraćajnica.

Stanovništvo
------------

|  |
| --- |
| Nacionalni sastav 1991. godine |
| ukupno | 207 |
| Srbi | 207 (100%) |
Koordinate: 52° 16′ 03" SGŠ, -9° -41′ -46" IGD

**Trali** (engl. , ir. *Trá Lí*) je značajan grad u Republici Irskoj, u jugozapadnom delu države. Grad je u sastavu okruga okruga Keri i predstavlja njegovo sedište i najveći grad.

Prirodni uslovi
---------------

Grad Trali se nalazi u jugozapadnom delu irskog ostrva i Republike Irske i pripada pokrajini Manster. Grad je udaljen 290 kilometara jugozapadno od Dablina. 

Trali je smešten u bregovitom području jugozapadne Irske. Grad se razvio u dolini reke Li, nedaleko od Atlantskog okeana. Nadmorska visina središnjeg dela grada je 6 metara.

**Klima**: Klima u Traliju je umereno kontinentalna sa izrazitim uticajem Atlantika i Golfske struje. Stoga grad odlikuje blaga i veoma promenljiva klima.

Istorija
--------

Područje Tralija bilo naseljeno već u vreme praistorije. Dato područje je osvojeno od strane engleskih Normana u krajem 12. veka. Tada se tu obrazuje trgovačko naselje, koje dobilo 1613. g. dobilo status grada.

Tokom 16. i 17. veka Trali je učestvovao u burnim vremenima oko borbi za vlast nad Engleskom. Ovo je oštetilo gradsku privredu. Međutim, pravi sunovrat privrede grada desio se sredinom 19. veka u vreme irske gladi.

Trali je od 1921. g. u sastavu Republike Irske. Oporavak grada započeo je tek poslednjih decenija, kada je Trali ponovo zabeležio nagli razvoj i rast.

Stanovništvo
------------

Prema poslednjim procenama iz 2011. g. Trali je imao 20 hiljada stanovnika u gradu i blizu 23 hiljade u široj gradskoj zoni. Poslednjih godina broj stanovnika u gradu se povećava.

Privreda
--------

Trali je bio tradicionalno zanatsko i trgovačko središte. Poslednjih decenija gradska privreda se mahom zasniva na poslovanju, trgovini i uslugama.

Zbirka slika
------------

* Ružičnjak u gradskom parkuRužičnjak u gradskom parku
* Spomen-dvorana Tomu EšuSpomen-dvorana Tomu Ešu
* Glavna poštaGlavna pošta
* SpomenikSpomenik

Spoljašnje veze
---------------

***Tralee*** na Wikimedijinoj ostavi

* tralee.ie Zvanična stranica grada Tralija

| * p
* r
* u
Gradovi u Republici Irskoj |
| --- |
| Više od 500 hilj. stanovnika | **Dablin** ++ |
| Između 100 i 500 hilj. stanovnika | **Kork** + |
| Između 50 i 100 hilj. stanovnika | **Golvej** +  • **Limerik** + |
| Između 20 i 50 hilj. stanovnika | **Voterford** +  • Dandalk +  • **Drogeda**  • Brej  • Trali +  • **Kilkeni** +  • Enis + |
| Između 10 i 20 hilj. stanovnika | **Slajgo** +  • Navan +  • Nejs +  • Karlou +  • **Veksford** +  • **Klonmel** +  • Njubridž  • Atlon  • Malingar +  • Leterkeni  • Likslip  • Kilarni  • Portliš +  • Grejstons  • Kaslbar +  • Talamor +  • Balbrigan |
| Sedišta irskih okruga | *Veksford*  • *Viklou*  • *Voterford*   • *Golvej*  • *Dablin*  • *Dan Liri*  • *Dangarvan*  • *Dandalk*  • *Enis*  • *Kavan*  • *Karik na Šenonu*  • *Karlou*  • *Kaslbar*  • *Kilkeni*  • *Klonmel*  • *Kork*  • *Limerik*  • *Liford*  • *Longford*  • *Malingar*  • *Monahan*  • *Navan*  • *Nejs*  • *Nina*  • *Portliš*  • *Roskomon*  • *Slajgo*  • *Svords*  • *Talat*  • *Talamor*  • *Trali* |
| Zadebljanim slovima - status velegrada i grada-opštine • • • • ++ Glavni grad države • • • • + Sedišta irskih okruga |
Točka sa zarezom

| Znaci interpunkcije |
| --- |
| Apostrof ( **'** ) ( **’** )
Zagrade ( **( )** ) ( **[ ]** ) ( **{ }** ) ( **⟨ ⟩** )
dvotačka ( **:** )
zapeta ( **,** )
Crta (  ) ( **–** ) ( **—** ) ( **―** )
trotačka ( **…** ) ( **...** )
uzvičnik ( **!** )
tačka ( **.** )
povlaka ( **-** ) ( **‐** )
interobeng (  ) 
znak pitanja ( **?** )
navodnici ( **‘ ’** ) ( **" "** )
tačka zarez ( **;** )
kosa crta ( **/** ) 
razmak (   ) i interpunkt ( **•** ) |
| Ostali |
| ampersand ( **&** ) 
asterisk ( **\*** ) i asterizam ( **⁂** ) 
@ ( **@** ) 
obrnuta kosa crta ( **\** ) 
bulet ( **•**, još ) 
obelisk ( **† ‡** ) 
stepen ( **°** ) 
znak za broj ( **#** ) 
prim ( **′** ) 
tilda ( **~** ) 
donja crta ( **\_** ) 
uspravna crta/pajp ( **|** ) |

**Točka sa zarezom**, **tačka sa zarezom** ili **točka zarez** ( **;** ) razgodak je koji ima vrijednost između točke i zareza. Koristi se na mjestima gdje bi točka prejako odijelila rečenične ili značenjske dijelove, a gdje bi zarez to preslabo učinio. Uglavnom se korištenje ovog interpunkcijskog znaka prepušta piščevu jezičnom osjećaju.

Povijest
--------

Ovaj je znak nastao spajanjem točke i zareza u jedan zajednički znak. Smatra se da ga je u tisku prvi uporabio Aldo Manuzio, venecijanski pionir tiska i inovator. Sam je znak **;** u crkvenoslavenskom i novogrčkom označavao pitanje i zamjenjivao upitnik.

Upotreba u jeziku
-----------------

  

Koristi se u nabrajanju istovrsnih dijelova da bi se odijelile jasne cjeline:

> Sreća, zdravlje, radost**;**  
> 
> Tuga, bolest, gadost**;**  
> 
> Smrt, moja Golgota**;**  
> 
> Ljubav, moja divota.
> 
> 
> 

  

U poeziji i prozi često se koristi da bi se odijelile misli, slike i cjeline:

* Antun Gustav Matoš, „Jesenje veče"

> Olovne i teške snove snivaju  
> 
> Oblaci nad tamnim gorskim stranama**;**  
> 
> Monotone sjene rijekom plivaju,  
> 
> Žutom rijekom među golim granama.  
>   
> 
> 
> 
> 

* Ivana Brlić-Mažuranić, „Priče iz davnine"

> No crni čovjek nije došao ni te, ni druge, ni treće noći**;** nije došao nikada.
> 
> 
> 

  

Kad se dijelovi koji se nabrajaju pišu jedan ispod drugoga, pišu se bez zareza; no, ako sadržavaju rečenice koje počinju malim početnim slovom, mogu se odvajati i točkom sa zarezom:

* *Narječja hrvatskog jezika jesu:*

*štokavsko narječje, dobilo ime po upitnoj zamjenici "što"**;***  

*kajkavsko narječje, dobilo je ime po upitnoj zajenici "kaj"**;***  

*čakavsko narječje, dobilo je ime po upitnoj zamjenici "ča".*

Upotreba izvan jezika
---------------------

  

### Računalstvo

  

Točka sa zarezom u raznim se programskim jezicima koristi se za odjeljivanje naredbenih redaka.

```
#include <stdio.h>

int main(void)
{
        puts("Ovo je primjer u programskome jeziku C");
        return 0;
}

```

*Kurzivan tekst*

Vanjske poveznice
-----------------

* Točka-zarez - uporaba Arhivirano 2006-04-30 na Wayback Machine-u
**Sabin Julijan**, punim imenom **Marcus Aurelius Sabinus Iulianus**, poznat i kao **Julijan I.** ili **Julijan Panonski**, bio je rimski uzurpator (283. do 285. ili 286.) protiv rimskog cara Karina ili Maksimijana. Moguće je da su postojala i četvorica uzurpatora slična imena koji su se unutar jednog desetljeća pobunili, no barem za jednoga postoje numizmatički dokazi.

Uzurpator protiv Karina (283.-285.)
-----------------------------------

Julijan je bio korektor (lat. *corrector*) u sjevernoj Italiji 283.-284. Ubrzo nakon vijesti o smrti cara Kara (283.) ili Numerijana (u studenome 284.), Julijan se pobunio u Panoniji, te je počeo kovati novac u *Sisciji* (današnji Sisak). Neke od tih kovanica prikazivale su legendu koja slavi Panoniju. Car Karin, brat Numerijanov, koji se zaputio iz rimski Britanije kako bi se suočio s uzurpatorom, pobijedio je i pogubio Julijana početkom 285. u Italiji, vjerojatno u Veroni ili u Iliriku.

Neki znanstvenici drže da su postojala zapravo dvojica uzurpatora: M. Aur. Julijan, korektor u Italiji, koji se pobunio nakon Karove smrti, preuzeo kontrolu nad Panonijom, te je pobijeđen u Iliriku; i Sabin Julijan, pretorijanski prefekt, uzurpator u Italiji nakon Numerijanove smrti, te pobijeđen u Veroni.

Još se jedan uzurpator zvao Julijan, a podigao je bunu u provinciji Africi protiv Karina.

Uzurpator protiv Maksimijana i Dioklecijana
-------------------------------------------

Za trećega Julijana navodi se kako se pobunio u razdoblju nakon što je Maksimijan podignut na naslov augusta (1. ožujka 286.), a prije no što su Konstancije I. Klor i Galerije postali cezari (1. ožujka 293.). Podigao je pobunu u Italiji, no ona je ugušena nakon što su njegovu opsjednutu gradu razvaljene zidine, te se on sam bacio u plamen.

Bilješke
--------

1. ↑  Ime mu je poznato s kovanica gdje se pojavljuje kao „M. Aur. Iulianus" te iz pisanih izvora: Aurelije Viktor (*Epitome*, 38.6) i Zosim (1.73; 1.3) imaju „Sabinus Iulianus", „Iulianus" se nalazi i kod Aurelija Viktora, *Liber*, 39.10
2. ↑  Aurelije Viktor, *Liber*, 39.10).
3. ↑  Zosim, i.73.3.
4. ↑  Aurelije Viktor, *Epitome*, 38.6.
5. ↑  Aurelije Viktor, *Epitome*, 39.10.
6. ↑  Aurelije Viktor, *Epitome*, 39.22.
7. ↑  Aurelije Viktor, *Epitome*, 39.3-4.

Literatura
----------

* Aurelije Viktor, *Epitome de Caesaribus*, 38.6, 39.3-4.
* Aurelije Victor, *Liber de Caesaribus*, 39.10, 39.22
* Zosim, *Historia Nova*.
* Banchich, Thomas, i Michael DiMaio, "Iulianus (*ca.* 286-293 A.D.)", *De Imperatoribus Romanis*.
* Leadbetter, William, "Carinus (283-285 A.D.)", *De Imperatoribus Romanis*.

Vanjske poveznice
-----------------

* Kovanice Julijana Panonskoga
**Sabelan** (Ssabela), porodica indijanskih jezika i plemena nastanjenih u prašumama Ekvadora, provincija Napo, poznatih pod kolektivnim imenom Huaorani, Waorani ili Auca. Huaorani su podijeljeni na niz lokalnih grupa između rijeke Napo na sjeveru , i na jugu do Curaraya, kao i duž pritoka Yasuni, Shiripuno, Cononaco, Villano, i nekih manjih. Predstavnici su: Caruhue, kanton Aguarico, río Cononaco, (Cononaco River); Damuintaro, pritoke Curaraya, provincija Pastaza; Dayuno, na río Nushiño, kanton Tena; Garzacocha, kanton Aguarico (Yasuni River; Huamuno, río Nushiño, provincija Pastaza; Mima, kanton Aguarico, srednji tok río Cononaco; Quehueruno, na rijeci Shiripuno i pritokama u kantonu Tena, provincija Napo; Quemperi, na río Nashiño i Cononaco, kanton Aguarico; Quenahueno, provincija Pastaza; Quihuaro, provincija Pastaza; Tagaeri, provincija Pastaza; Tigüino, kod Huamonoa, provincija Napo, kanton Tena; Tihueno, gornji Tihueno, pritok Curaraya, provincija Pastaza; Tonanpare ili Toñampari, gornji Curaray, provincija Pastaza; i Zapino, na rijeci Nushiño pritoci Curaraya, provincija Pastaza.

Vanjske veze
------------

* Waorani
* La Nacionalidad Waorani
**Carica Deng Mengnü** (鄧猛女) (? - 165), također poznata i kao **Liang Mengnü** (梁猛女) a onda kao **Bo Mengnü** (薄猛女), bila je kineska carica iz dinastije Han, odnosno druga supruga cara Huana.

Otac joj je bio niži carski službenik Deng Xiang (鄧香), a majka Gospa Xian, koja se kasnije preudala za Liang Jija, imenjaka i rođaka Liang Jia, carskog službenika koji je dominirao dvorom za vrijeme vladavine cara Huana i njegovih prethodnika cara Chonga i cara Zhija. Nakon što je umrla Liang Jijeva sestra i prva carska supruga Liang Nüying, Liang Ji je odlučio nastaviti kontrolirati cara preko Deng Mengnü kao nove supruge. U tome mu je trebala pomoći i njena izuzetna ljepota. Liang Ji, međutim, nije bio posve siguran u njenu odanost te je, da bi je dodatno vezao za sebe, dao likvidirati Gospu Xuan. Njegove ubice su, međutim, uhvaćene i za Liang Jijeve planove je doznao i sam Xuan, kome je to bio povod da konačno organizira dvorski puč kojim je Liang Ji svrgnut. Odnosi cara i njegove supruge su se poslije toga počeli hladiti, dijelom i zbog svađa sa carskim priležnicama. Car ju je 165. otjerao sa dvora, nakon čega je umrla.

Izvori
------

* *Knjiga Kasnijeg Hana*, vol. 10, dio 2.
* *Zizhi Tongjian*, vols. 54, 55.


| Kineska carska porodica |
| --- |
| Prethodi: **Carica Liang Nüying**  |  **Carica Istočne dinastije Han** 159–165 | Slijedi: **Carica Dou Miao**  |
*Osteiner Hof*, Mainz, barokno zdanje sa središnjim i dva ugaona rizalita, 1752.
**Rizalit** (od njemačke riječi *Risalit*) je za naziv za istaknuti dio pročelja neke građevine, koji u cijeloj svojoj visini izbija iz zidne mase, najčešće obliku poligonalne, pravokutne, ovalne ili kružne izbočine, a svojim završetkom može nadvisivati krovnu masu građevine koju raščlanjuje.

Rizalit se u različitim oblicima javlja još u profanoj arhitekturi antike i srednjeg vijeka, te u pravilu ima dominantno obrambenu funkciju. U novom vijeku funkcija mu je pretežito dekorativna, premda za oba ta pravila postoje i neke iznimke.

Prema svojem položaju, rizaliti mogu biti središnji, ugaoni i pobočni. 

Središnji i pobočni osobito su česti u feudalnoj arhitekturi dvoraca i palača novoga vijeka.

Literatura
----------

* Jadranka Damjanov; Ksenija Radulić: Rizalit, Umjetnost (Likovne umjetnosti), 3. izdanje, Zagreb, 1967. str. 216
* Ana Deanović: Rizalit, Enciklopedija likovnih umjetnosti, sv. 4, Zagreb, 1966. str. 101

Veze
----

* Erker