recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Za ostala značenja, vidi Beowulf (razvrstavanje).*
Beowulf (c.1000)
**Beowulf** je naziv za epsku pjesmu napisanu na staroengleskom jeziku između 8. i 11. vijeka. Smatra se jednim od prvih djela engleske i jednim od najvažnijih djela rane srednjovjekovne književnosti u Evropi.

Njen glavni junak je Beowulf, lik iz nordijske mitologije.
Jedino je od preživjelih staroengleskih djela, najznačajnije po opsegu (sadrži 3.183 stiha) i umjetničkoj vrijednosti (snaga ljudskih likova, detaljni opisi ratničke opreme, života, borbi, krajolikâ, grandiozni stil i složeni metrički oblici). Potječe iz osmog stoljeća, a sačuvano je u rukopisu s kraja desetog stoljeća, te je tako najstarija herojska pjesma spjevana u Europi nakon poezije klasične antike.

Priča o junaštvima nordijskog heroja Beowulfa, koji je oslobodio dvora kralja Hrothgara Danskog od terora Grendela, čudovišta u ljudskome liku. Jednostavna fabula o plemenitom kralju, junaku, isprepletena je epizodama koje nisu u izravnoj vezi s glavnom temom, ali koje ističu pojedine njene detalje. *Beowulf* priča o povijesti germanskih plemena ispreplićući elemente legenda, folklora i kršćanskog učenja anglosaksonske Engleske.

Iako je *Beowulf* po sadržaju poganski - čovjekova vječna borba protiv sila mraka i zla koje simboliziraju nadnaravna čudovišta iz narodne predaje, fatalizam u kojem je junak tragično ranjiv i smrtan - očiti su i utjecaji kršćanstva - dobra djela koja čovjeka prate iz ovog života, osiguravaju vječnost u božanskom okrilju.

Izvori
------

*Engleska književnost* (Dora Maček: *Staroenglesko razdoblje*), *Sveučilišna naklada Liber*, Zagreb, 1986.

Vanjske veze
------------

***Beowulf*** na Wikimedijinoj ostavi

* Читање Беовулфа на Старом енглеском
* **Translations of Beowulf at Project Gutenberg:**
	+ *Модерни енглески превод* Francis Barton Gummere
	+ *Модерни енглески превод* John Lesslie Hall
	+ *Староенгелско издање* Приредио James Albert Harrison and Robert Sharp

* Beowulf on Steorarume(Beowulf in Cyberspace) by Benjamin Slade, full Old English text and new translation, with many other resources
* Ringler, Dick. *Beowulf: A New Translation For Oral Delivery*, May 2005. Searchable text with full audio available, from the University of Wisconsin-Madison Libraries.
* Several different Modern English translations Arhivirano 2011-07-20 na Wayback Machine-u
* Summary of the story
* *Beowulf*: Recognizing the Past
* Christianity in *Beowulf*
* James Grout: *Beowulf*, part of the Encyclopædia Romana
* Beowulf: The Movie(s). A Comprehensive Look at the (Brief) List of Cinematic Adaptations of the English Language's Most Enduring Epic Poem Arhivirano 2006-02-20 na Wayback Machine-u an article from Film as Art: Danél Griffin's Guide to Cinema Arhivirano 2006-02-20 na Wayback Machine-u
* Additional information about the Ashburnham House fire
* Several dozen more translations, with images of the book covers
**Suovetaurilia** ili **suovitaurilia** od latinske sintagme **sū** (od *sus* = svinja) + **ove** (od *ovis* = ovca) + **taur** (od *taurus* = bik) + **īlia** (dodatak za imenice srednjeg roda množine)  bile su tri svete životinje koje su Rimljani žrtvovali bogu Marsu u ritualnom pročišćenju - Lustraciji, osobito za petogodišnje ceremonije Lustrum.

Karakteristike
--------------

O *suovetauriliji* se puno toga zna jer nam je njen opis ostavio Katon Stariji u svom djelu *O zemljoradnji* (De agricultura), tako znamo da je prvi korak bio je dovesti tri životinje do granica zemlje koju se trebalo blagosloviti, izgovarajući sljedeće riječi:  

*Cum divis volentibus quodque bene eveniat, mando tibi, Mani, uti illace suovitaurilia fundum agrum terramque meam quota ex parte sive circumagi sive circumferenda censeas, uti cures lustrare.*
"Neka naš rad uz dobru pomoć bogova bude okrunjen uspjehom, obraćam se tebi, Manije, da mi pomogneš pročistiti moj posjed, moju zemlju i moje njive sa ovom suovetauriliom, da je ti upotrijebiš gdje misliš da je najbolje."

Nadalje se molilo Janusa, Jupitera i Marsa da zaštiti imanje od bolesti i ostalih nedaća.

Povezano
--------

* Lustrum
* Lustracija
* Saturnalije

Izvori
------

1. ↑  „*Suovetaurilia*" (engleski). Dictionary. Pristupljeno 10. 10. 2012.
2. ↑  L.A. Curchin. „*The Suovetaurilia*" (engleski) (PDF). Arhivirano iz originala na datum 2011-12-04. Pristupljeno 10. 10. 2012.

Vanjske veze
------------

* *The Suovetaurilia* tekst L.A. Curchina Arhivirano 2011-12-04 na Wayback Machine-u  (PDF) ()
* Katon Stariji: De agricultura ()
**Maintirano** je grad na zapadu Madagaskara od 16 000 stanovnika, administrativni centar Regije Melaki i Distrinkta Maintirano u Provinciji Mahajanga.

*Maintirano* na malagaškom znači - *crna voda* ili *mrtva voda*, a to ime doista i odgovara mjestu, jer se ono nalazi usred močvarne lagune na obali Mozambičkog kanala.
U *Maintiranu* su većinsko stanovništvo Sakalave jedan od malagaških naroda.

Historija
---------

Na početku 17. vijeka do *Maintirana* su doplovili portugalski moreplovci, ali od njihova boravka ništa nije ostalo. *Maintirano* se počeo oblikovati kao grad za vrijeme francuske kolonijalne uprave, kad su u mjesto došli živjeti prvi Francuzi početkom 20. vijeka.

*Maintirano* je prometno vrlo izoliran, jer je magistralna cesta br.1 (u izgradnji) od Tsiroanomandidija nadalje teško prohodna, čak i za terenska vozila u sušnom razdoblju, a sa lokalnog aerodroma ne postoje redovne linije.

*Maintirano* je vrlo siromašan grad, koji ima bolnicu, sud i stalnu meteorološku stanicu.

Pored *Maintirana* leži Masiv Antsingi (70 km istočno prema Morafenobeu) tu je moguće vidjeti formacije neobičnih kraških stijena koje Malgašani zovu - *tsingi* (ali nešto manje od onih u Rezervatu prirode Tsingi de Bemaraha). Odmah pored grada pored sela Ambereni nalazi se Jezero Bemamba, veliki rezervat ptica močvarica, od 50 km².

Geografske i klimatske karakteristike
-------------------------------------

*Maintirano* leži u močvarnoj laguni Mozambičkog kanala između ušća dviju rijeka. Južno pored grada, svoje ušće ima rijeka Namela, na kojoj je i gradska luka, a sjeverno od grada rijeka Manomba. *Maintirano* je udaljen 500 km od glavnog grada Antananarivo ali je dionica od 380 km do Tsiroanomandidija teško prohodna, tako da je ta cesta praktički neupotrebljiva. 
*Maintirano* ima vruću i suhu tropsku klimu sa prosječnom dnevnom temperaturom od preko 30 °C.

Transport, Privreda
-------------------

Do *Maintirana* treba doći nacionalni magistralni put br. 1 preko kojeg bi grad bio povezan sa Antananarivom, i ostatkom zemlje, ali on je dovršen samo do Tsiroanomandidija. Od grada vodi regionalna cesta 8a prema mjestu - Anatsalova i rezervatu prirode Rezervatu prirode Tsingi de Bemaraha, duga 116 km. *Maintirano* ima malu skromnu luku u estuariju rijeke Namela, do koje mogu doći samo brodovi manje tonaže.
*Maintirano* ima i mali *Aerodrom Maintirano* (IATA: MXT ICAO: FMMO)  iz kojeg nema redovnih linija, već se leti jedino po narudžbi.

Većina stanovnika *Maintirana* njih - 55%, bavi se ribarstvom, a 34% poljoprivredom. Najviše se uzgajaju banane, kukuruz, krumpir i riža. U industriji radi 0.8% a u administraciji i uslugama 10.2% stanovnika.

Povezano
--------

* Popis gradova na Madagaskaru

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Localités Maintirano*" (francuski) ( (PDF)). Dilag-tours. Pristupljeno 16. 10. 2011.
2. 1 2  „ILO census data". Cornell University. 2002. Pristupljeno 17. 10. 2011.
3. ↑  Maintirano Airport, Maintirano, Madagascar

Eksterni linkovi
----------------

* Localités Maintirana  (PDF) ()
* Fotografije luke na rijeci Namela Arhivirano 2016-01-30 na Wayback Machine-u
**Sajam** (engleski: *Fair*, francuski: *Foire*, njemački: *Messe*, talijanski: *Fiera*) ili **vašar** (od mađarski vásár), **pazar** (od turski nedelja), **kermes** (od njemački Kirmes=crkveni sajam) ili **panađur** (od grčki panegyris=svečan zbor) je naziv za stalni organizirani skup prodavača i kupaca, taj termin se često koristi i za samo mjesto gdje se takav skup održava.

Karakteristika i historija sajmovanja
-------------------------------------

Sajmovi se razlikuju od uobičajene trgovine, po vremenskom okviru u kom se odvijaju, ali još više zbog kupaca kojima su namjenjeni, - oni se danas uobičajeno obraćaju veletrgovcima, a ne kupcima na malo. Današnji sajmovi su se rodili na valu procvata srednjovijekovne trgovine, procesu koji se poklapao sa procvatom vjerskih svetkovina i okupljanja, pa su se obično i održavali po crkvenim dvorištima, a tek kasnije su se počeli širiti izvan crkvenih dvorišta, a na kraju i izvan zidina grada. Sajmovi su odigrali veliku ulogu u razvitku i rastu brojnih ekonomija, naročito na kreditnu politiku i razmjenu valuta. Propadanje tradicionalnih crkvenih sajmova otpočelo je na razmeđi 18. i 19. vijeka, kad su brojni crkveni sajmovi ugašeni - ili su opstali jedino kao podsjetnik na bogatu tradiciju sajmovanja. Najveći i najpopularniji srednjovijekovni sajmovi bili su tokom 12. i 13. vijeka oni održavani po francuskoj Šampanji, a kasnije oni iz Antwerpena, Brugga, Frankfurta, Ženeve, Leipziga, Lyona, Pariza i Novgoroda.

lajpciški sajam je od 1850. postavio novi standard sajmovanja, takozvani - **sajam uzoraka**, u kom proizvođači više nisu izlagali robu za direktnu prodaju, već uzorke robe, koju su u stanju proizvesti - traživši na sajmu distributere koji su bili voljni da tu robu naruče za svoje kupce, taj koncept sajmovanja prihvati su gotovo svi današnji komercijalni sajmovi.

Današnji sajmovi su organizirani kao specifična poduzeća, većina njih je nastala uz pomoć državne administracije, s namjerom da unaprijede domaću ekonomiju, ali da posluju po strogo komercijalnim kriterijima. Kako imaju izuzetno veliku ulogu na razvoj čitavih regija, pa i država - lokalne i državne administracije daju im brojne pogodnosti i ​​razna izuzeća, kao što su manje stope poreza ili potpuna oslobođenja od poreza, za robu prodanu na sajmu.

Povezano
--------

* Privredni sajam
* Svjetska izložba

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „*Fiera*" (talijanski). Encyclopedia Italiana Treccani. Pristupljeno 26. 05. 2014.

Vanjske veze
------------

***Sajam*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Fiera* ()}
**Boris Mihajlovič Šapošnjikov** (rus. *Boris Mihaйlovič Šapošnikov*; Zlatoust, 2. oktobar 1882 — Moskva, 26. mart 1945), je bio sovjetski vojni komandant, rođen kod Zlatousta, kod Čeljabinska na Uralu. Stupio je u vojsku Ruske Imperije 1901, i diplomirao na nikolajevskoj generalštabnoj akademiji 1910, stekavši čin pukovnika u Kavkaskoj grenadirskoj diviziji tokom Prvog svetskog rata. 1917, što je bilo neuobičajeno za oficira njegovog čina, podržao je Rusku revoluciju, i 1918. stupio u Crvenu armiju.

Šapošnjikov je bio jedan od retkih komandira u Crvenoj armiji sa formalnim vojnim obrazovanjem, i 1921. je postao član generalštaba, gde je služio do 1925, kada je postavljen za komandanta lenjingradskog vojnog regiona. Tokom prve faze svoje vojne karijere Šapošnjikov će postati Staljinov prijatelj što će kasnije biti osnova za razvoj njegove vojne karijere. Od 1928. do 1932. je komandovao moskovskim vojnim regionom, a zatim privolškim vojnim regionom. 1932. je postavljen za komandanta Vojne akademije Crvene armije u Frunzeu, a 1935. se vratio na poziciju komandanta lenjingradskog regiona. 1937. je postavljen za načelnika generalštaba, kao naslednik Mihaila Tuhačevskog koji je pao kao žrtva Staljinove Velike čistke u Crvenoj armiji. 1940. je postao maršal Sovjetskog Saveza. 

Uprkos tome što je imao pozadinu carističkog oficira, Šapošnjikov je stekao Vorošilovo i Staljinovo poštovanje, prijateljstvo i poverenje. 

Kao vojno lice neupitne lojalnosti nakon ubojstva Kirova 1934. i tokom velike čistke njegova vojna karijera počinje napredovati velikim koracima. 7.10.1935. je postavljen za vojnog komandanta prvog ranga u Lenjingradu, potom je sudjelovao u radu suda koji je Tuhačevskog i druge visoke oficire osudio na smrt za što biva 21.3.1939. godine nagrađen članstvom u Centralnom komitetu Komunističke partije SSSR-a,a potom 7.5.1940. biva postavljen za maršala. 

Zbog lošeg zdravlja Šapošnjikov je dao ostavku na dužnost načelnika generalštaba u avgustu 1940, zbog lošeg zdravlja. U vreme nemačke invazije je ponovo postavljen za načelnika generalštaba, i postao je zamenik narodnog komesara za odbranu. Ove dužnosti je držao dok nije morao da završi karijeru zbog narušenog zdravlja 1943. nakon čega prelazi na poziciji komandanta Vojne akadmije Vorošilov.

Boris Šapošnjikov je umro 26.3. 1945.

Vanjski link
------------

* 100 великих казаков Алексей Васильевич Шишов
* Шапошников Борис Михайлович

**Greška u skripti: Ne postoji modul „Military navigation".**
**Nekropola Biskup**, naselje Glavatičevo, opština Konjic, nalazi se na listi 28 srednjovjekovnih nekropola stećaka koje su 2016. godine proglašene Svjetskom baštinom UNESCO-a. Na listi su 20 nekropole u Bosni i Hercegovini, po 3 u Srbiji i Crnoj Gori, a 2 u Hrvatskoj. 
Biskup je selo oko 30 km udaljeno od Konjica, prema jugoistoku. Nekropola je i nacionalni spomenik BiH.

Istorija
--------

Velikaški rod Sankovići drži početkom 14. stoljeća područje Nevesinja, a poslije 1335. godine proširuju vlast na Zagorje, a kasnije na Dabar, Popovo, Primorje i Konavlje. Porodično groblje nalazilo se u selu Biskupu, na teritoriju Komske župe. Nedaleko od Biskupa, u selu Zaborani, na krajnjem sjevernom dijelu Nevesinjskog polja, nalazio se dvor Radiča Sankovića. Posljednji Sanković bio je knez, a zatim vojvoda Radič. Sandalj Hranić Kosača je 1404. godine zarobio Radiča i preoteo čitavu njegovu oblast.

Opis
----

Od 1954. do 1955. godine arheološka istraživanja je obavio Marko Vego. Najvažniji rezultat ovog istraživanja je konstatacija da se ovdje radi o obiteljskom groblju vlastelinskog roda Sankovića koji je u 14. stoljeću vodio glavnu riječ u tadašnjoj Humskoj zemlji. Pokretni arheološki materijal pohranjen je u Arheološkom odjeljenju Zemaljskog muzeja Bosne i Hercegovine.

Nekropola sa stećcima sastoji se od 172 stećka i velikog broja grobova bez spomenika. Jedan primjerak je sljemenjak, dok su sve ostalo ploče i sanduci. Nekropola zauzima površinu od oko 1700 m2. Ukrašena su dva spomenika, jedan sanduk i jedan sljemenjak. Na jednom sanduku je natpis. Pismo je bosanska ćirilica, 14. stoljeće. Natpis glasi:

```
*Ovdje leži gospođa Goisava, kćer Đurđa Balšića i žena Radiča koja se udala u kuću kaznaca Sanka i župana Bjeljaka sa čašću poštuje svoju vjeru i višnju slavu.*
```

Iz natpisa se vidi da se radi o grobu Goisave, žene vojvode Radiča Sankovića. Po svom sadržaju, natpis spada među najdragocjenije spomenike svoje vrste u Bosni i Hercegovini. U grobu je pronađen netaknut kostur i prilozi: svilene trake, kao ostatak haljine, a u ustima dubrovački dinar sa slikom sv. Vlaha kovan oko 1337. godine.

U stećku pored nađen je kostur sa prilogom - u ustima se nalazio dubrovački dinar isti kao kod Goisave. Moguće je da se radi o grobu vojvode Radiča.

Područje je zapušteno, pokriveno lišćem i samoniklim raslinjem. Ostaci zidova crkve i stećci u njezinoj unutrašnjosti zarasli su u mahovinu i lišaje. Veliki broj stećaka je pomjeren iz prvobitnog položaja, utonuo ili skliznuo sa padine.

Literatura
----------

* Šefik Bešlagić, Sarajevo: "Veselin Masleša", 1982. STEĆCI – KULTURA I UMJETNOST
* Marko Vego, Glasnik Zemaljskog muzeja u Sarajevu, XII, Sarajevo, 1957. 127-141.Nadgrobni spomenici porodice Sankovića u selu Biskupu kod Konjica
Franz Stolze u iranskom gradu Isfahanu na naučnom zadatku promatranja planeta Venere
**Franz Stolze** (Berlin, 14. maj 1836. - Berlin, 13. januar 1910), njemački izumitelj, fotograf, iranolog, stenograf i pisac.

Osim briljantne akademske karijere, Stolze je 1872. konstruirao prvu plinsku turbinu. Ova vrsta turbine neće u početku doživjeti veliki uspjeh, budući da ta grana nauke nije bila dovoljno razvijena, te zbog sporog napredovanja u razvoju aerodinamike i metalurgije u to vrijeme. Ipak, Stolzeova turbina poslužiti će kao osnova za industrijski razvoj kasnijih plinskih turbina u Evropi.

U 19. vijeku Stolze putuje u Iran, gdje 1874. godine prvo posjećuje grad Isfahan u kojem teleskopima promatra planet Veneru. Nedugo poslije posjećuje starovjekovne gradove Perzepolis i Firuzabad u pokrajini Fars, gdje zajedno s F. C. Andreasom provodi ahreološka istraživanja. Andreas odlazi iz Irana 1880. godine, dok se Stolze zadržava još punih godinu dana.

Tokom svojih putovanja, Stolze je proučavao lokalne jezike i narječja, o kojima je napisao nekoliko naučnih radova. Također, njegovi dokumenti o iranskoj infrastrukturi i trgovini pridonijeli su boljem poznavanju tog područja u kasnom 19. vijeku.

Izvori
------

1. ↑  Historija letenja - plinska turbina (Britannica enciklopedija)
2. ↑  Venera: historijska promatranja

Vanjske veze
------------

***Franz Stolze*** na Wikimedijinoj ostavi

* Franz Stolze (Siemens-Ring.de) Arhivirano 2007-09-07 na Wayback Machine-u
* Franz Stolze – izumitelj plinske turbine[*mrtav link*]

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 32770207
* ISNI: 0000 0000 1371 5663
* GND: 117288098
* SUDOC: 22126616X
* BNF: cb102920167 (podaci)
* BIBSYS: 4108395
* NKC: xx0256590
* RKD: 408842

 |
**Банатски Душановац**−(*мађ*:*Szőllősudvarnok*; *нем*:*Roggendorf*), је село у општини Житиште у Банату, Војводина, Србија. Налази се на 25 км Северо−Источно од Зрењанина, на надморској висини од 83м.

Село је основано 1840. године. Власник имања и земљишта где је село подигнуто је био немачки гроф Роген и по њему село добија име Рогендорф. Првобитни становници су били Немци и Бугари, који су се доселили из места званог Зварњак, којима је гроф Роген дао земљиште за насељавање а служили су му као радна снага на имању. Године 1891. ово имање купује гроф Чекоњић. После тога Бугари масовно одлазе у Бугарску. Гроф Чекоњић је покушао да надокнади радну снагу досељавањем Мађара из околних села.

Популација
----------

* 1930. године је било 71 становник немачке националности.

Историја
--------

Досељавање Срба почело је после Првог светског рата, тачније 1921. године. Већина је дошла из околине Требиња, Билећа и Гламоча. Доласком нових становника име места се мења од Рогенсдорф у Душановац (по цару Душану). Истовремено, променило се име Зварњака, суседног села некада насељеног Бугарима, у Банатски Двор.

Током година насеља су се спојила и данас су позната под заједничким именом **Банатски Двор**.
**Forma** (lat. *form* = oblik) – u zoologiji – isključivo je neformalni izraz koji se ponekad koristi za opisivanje organizama. Ova kategorija nema uporište u *Međunarodnom kodeksu zoološke nomenklature*, tj. nije prihvaćen. Drugim riječima, iako su imena formena latinskom jeziku i ponekad se pogrešno prilažu uz dvojno ime, u zoološkom kontekstu, forme uopće nemaju taksonomski značaj.

Upotreba termina
----------------

Neki zoolozi koriste riječ "forma" ili "oblik" za opisivanje varijacije u populacijama životinja, posebno insekata, kao dio niza termina i skraćenica koje se dodaju u binomijalnoj ili trinomijalnoj komenklaturi. Mogu se opisati mnogi 'tipski uzorci', ali ni jedan ne treba smatrati apsolutnim, bezujetnim ili kategoričkim. Forme nemaju zvanični status, iako su ponekad korisne u opisivanju visinski ili geografskih klina. Za razliku od morfi (vidi dolje), neka subpopulacija obično se sastoji samo od jedne forme u svakom trenutku.

Primjeri:

* *forma geographica* – f. geogr.

Ako se koristi, danas obično označava dio kline; naprimjer za prelaznu međukategoriju između podvrsta u području njihovog kontakta.
* *forma localis* – f. loc.

Kao i "f. geogr." Ali samo lokalno; ova „kategorija" pojavljuje se dosta rijetko. *Tkođer pogledajte*: mala veličina populacije.
* *forma alta* – f. alt.

Fenotipske razlike koje se javljaju u vezi sa nadmortskom visinom, ali mogu u potpunosti biti zbog uticaja okruženja, tj. ne nužno nasljedne. Isto se odnosi i na formr koje generiraju temperaturu ili vlažnost kao što su:
* *forma vernalis* - f. vern. (proljetna forma)
* *forma aestivalis* - f. aest. (ljetna forma)
* *forma autumnalis* - f. autumn. (jesenja forma)
* *aberratio* - ab.
* Može se koristiti za individue, za male grupe, kao što su jedinje i njegovo potomstvo ili za atipske jedinke (naprimjer, albino).

Također se koristi za obično posmatrane forme vrste, ali u ovom slučaju upotreba termina *forma*  (f.) ili *morfa*, prateće opisno ime, više je konvencijsko.
**Napomene**:

* Termin morfa ima sličan koncept sa mnogo rjeđom upotrebom (*također pogledajte*: Polomorfizam). Kao ni forme, ni morfe nisu priznati u zvaničnoj zoološkoj terminologiji, a primjena može varirati, ali generalno, morfe se javljaju bez geografskih ili sezonskih ograničenja, a mogu predstavljati značajan dio populacije; obično se nekoliko morfi skupa javljaju u jedinstvenoj subpopulaciji u datom vremen. Jedna vrsta moljaca je poznati primjer.
* Botanička nomenklatura je mnogo složenija, uz upotrebu varijeteta, podvarijeteta i forma koji su formalno regulirani u odredbama *ICBN*-a.

Povezano
--------

* Morfa
* Forma

Vanjski limkovi
---------------

***Forma (zoologija)*** na Wikimedijinoj ostavi

| * p
* r
* u
Sistematika |
| --- |
| Domen • Carstvo • Koljeno • Razred • Red • Porodica • Potporodica • Rod • Vrsta • Podvrsta • Rasa/Sorta • Varijetet • Kultivar
• Forma (botanika) • Forma (zoologija) • Morfa/Morf |
Dirhem iz 1190. godine
**Dirham** ili **dirhem** je jedinica valute u nekoliko arapskih država, uključujući:

* Marokanski dirham
* dirham Ujedinjenih Arapskih Emirata
* hiljaditi dio libijskog dinara
* stoti dio katarskog rijala
* deseti dio jordanskog dinara
* stoti dio Tadžikistanskog somona (*diram*)

### Historija

Riječ **dirhem** potiče od imena grčkog novčića - drahma. Ovaj pojam je došao do Arabije preko Levanta kojeg je kontrolisala Bizantija, davno u predislamsko vrijeme. U vrijeme osnivanja islamske države u 7. vijeku, dirhem je postao zvanična valuta Islamske države. Na njemu su se pisali ajeti i ime vladajućeg halife. Dirhem je preovladavao u mnogim mediteranskim zemljama, uključujući Španiju, te se koristio u Evropi između 10. i 12. vijeka.

Povezano
--------

Uporedi sa armenskim dramom čije je ime sličnog porijekla. Također se može uporediti sa dinarom kao još jednom valutom koja je bila u opticaju u islamskom svijetu ali je rimskog porijekla.

***Dirham*** na Wikimedijinoj ostavi
**4. korpus JNA** odn. **sarajevski korpus** je bio korpus Kopnene vojske Jugoslovenske narodne armije sa sjedištem u Sarajevu, SR Bosna i Hercegovina.

Povijest
--------

Zona odgovornosti 4. korpusa JNA je bila središnja SR Bosna i Hercegovina bez dijela u zaleđu Trebinja. Komanda 4. korpusa je bila u Sarajevu. Nadređena komanda 4. korpusa je bila Komanda 1. vojne oblasti (1. VO), te Komanda 2. vojne oblasti (2. VO). 4. korpus je po osnivanju 4. vojne oblasti (4. VO) ostao bez 10. motorizirane brigade smještene u Mostaru. Iz rasformiranog 14. ljubljanskog korpusa pridružena mu je 14. proleterska motorizirana brigada locirana u Zenici. U decembru 1991 godine pridružena mu je glavnina 140. mehanizirane brigade (do tada dio 10. zagrebačkog korpusa) koja je bila rasformirana, a njezino ljudstvo i naoružanje je bilo predano 49. motoriziranoj brigadi iz Sarajeva. Komandanti 4. korpusa su bili general-major Milovan Zorc i general-major Vojislav Đurđevac, dok je načelnik štaba bio general-major Ante Karanušić.

### Borbeno djelovanje 4. korpusa

4. korpus je 1991 godine imao posrednu ulogu u Ratu u Hrvatskoj. Njegova 10. motorizirana brigada iz Mostara je planski, u ljeto 1990 godine, dovedena u stanje spremnosti u slučaju rata u Hrvatskoj. U maju 1991 pokušano je dovođenje 10. motorizirana brigade na front u Hrvatsku, ali je to završilo neuspjehom zbog blokade prometnice Mostar - Široki Brijeg. Nakon tog propalog pokušaja dio 10. motorizirane brigade je bio prebačen na Kupreško polje, odakle je u augustu 1991 godine oklopni bataljon prebačen u sastav 9. kininskog korpusa u čijem je sastavu djelovao kao 9. oklopni bataljon. Od septembra 1991 dijelovi 4. korpusa su u Hercegovini bili pridodani Komandi 2. operativne grupe JNA (2. OG), od koje su dobili zadaću odbrane vojnog aerodroma u Mostaru i objekata u dolini Neretve.

### Sastav 4. korpusa

* Komanda korpusa s Prištabnom jedinicom (PJ)
* 4. bataljon vojne policije
* 6. proleterska motorizirana brigada
* 14. proleterska motorizirana brigada
* 10. motorizirana brigada
* 49. motorizirana brigada
* 216. brdska brigada
* 4. mješoviti artiljerijski puk
* 4. mješoviti protuoklopni artiljerijski puk
* 346. laki artiljerijski puk
* 340. inžinjerijski puk
* 120. laka pješačka brigada

### Komandanti 4. korpusa

* general-major Milovan Zorc
* general-major Vojislav Đurđevac

### Načelnici štaba 4. korpusa

* general-major Ante Karanušić

Literatura
----------

* Nazor, Ante (2010). *Zapovjedni vrh JNA (siječanj 1990. - svibanj 1992.)*, Zagreb: Ministarstvo obrane Republike Hrvatske, Hrvatski memorijalno-dokumentacijski centar Domovinskog rata. ISBN 978-953-7439-28-6
**Keitele** je 9 po veličini jezero u Finskoj i drugo po veličini nakon Jezera Päijänne u Regiji Centralna Finska u 
kojoj se nalazi.

Karakteristike
--------------

Jezero Keitele leži u slivu rijeke Kymijoki, na nadmorskoj visini od 99.5 metra
sjeverno od grada Jyväskyle i Jezera Päijänne.

Jezero ima površinu od 498 km², prosječna dubina mu je 6.88 metara a najveća 66 m.

Keitele se proteže u dužinu od nekih 85 km, od grada Äänekoski na jugu do grada Viitasaari na sjeveru, 
ali je vrlo uzak, od 2 do 5 km.

Otoci i poluotoci dijele jezero na tri bazena: **Ylä-Keitele** (Gornji Keitele) 80 km², **Keski-Keitele** (Centralni Keitele) 
330 km² i **Ala-Keitele** (Donji Keitele) - 88 km².

Kanalom Neiturin jezero je spojeno sa Jezerom Konnevesi, a Kanalom Keitele sa Jezerom Päijänne.
Taj kanal je dovršen 1993.

Povezano
--------

* Lista najvećih finskih jezera

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  „*Keitele*" (engleski). Järvi&Meri. Pristupljeno 27. 10. 2015.
2. ↑  „*Lake statistics*" (finski). Järvi&Meri. Pristupljeno 14. 10. 2015.

Vanjske veze
------------

***Keitele (jezero)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Keitele* na portalu Keitelejarvi Arhivirano 2008-10-25 na Wayback Machine-u ()
**Sofia** je rijeka na sjeveozapadu Madagaskara duga 328 km, koja uvire u Zaljev Mahajamba u Mozambičkom kanalu.

Geografske karakteristike
-------------------------

Rijeka *Sofia* izvire južno od Ankaizina, na oko 1 100 m nadmorske visine. U svom gornjem dijelu, do mjesta Antsakalai, *Sofia* je planinski brzak, velikog pada sa prosječnim protokom od 10 m/km. Nakon Antsakalaja ulazi na visoravan Androna na nadmorskoj visini od 200 m, od tu teče kao nizinska rijeka. Na tom platou prima brojne male pritoke i nastavlja svoj tok prema jugozapadu. 

Pogled na sjeverozapadnu obalu Madagaskara i estuarij rijeke Sofije (desno), lijevo se vidi delta Betsiboke
Sve desne (sjeverne) pritoke *Sofije* su male i kratke, od 20 do 50 km, ali su mu lijeve (južne) velike. To su; Mangarahara i Anjoboni sa svojom pritokom Bemarivo. Mangarahara uvire u Sofiju kod mjesta Antsahabe, nakon što obadvije rijeke uđu u veliku obalnu dolinu. Nakon tod Sofia, naglo skreće prema zapadu i više manje pravilno teče do spoja sa svom najvećom pritokom Bemarivo, kod mjesta Anahidrano. Nakon toga Sofia teče nadalje još jedno 70 km do Zaljeva Mahajamba na zapad, gdje ima veliku deltu (20 x 10 km) na uviru u Mozambički kanal.

U svom donjem dijelu *Sofia* ima široko korito, sa niskom pješčanom obalom, tako da često plavi okolne ravnice, za velikih kiša.

Ukupna duljina rijeke *Sofia* je 328 km, visinska razlika od izvora do ušća je 1 100 m, a površina njena sliva iznosi 27 315 km².

Povezano
--------

* Rijeke Madagaskara

Bilješke
--------

1. 1 2  M. Aldegheri: Rivers and streams on Madagascar, na portalu google books (pristupljeno: 6. 9. 2011.)

Vanjske veze
------------

* Estuaries on the northwestern coast of Madagascar As Seen From Orbit, sa portala peakwater.org Arhivirano 2016-03-05 na Wayback Machine-u ()

| * p
* r
* u
Rijeke Madagaskara |
| --- |
| Sliv Masiva Ambre | Irodo • Saharenana • Besokatra |  |
| Sliv Masiva Tsaratanana | Sjeverni Mahavavi • Sumbiruno • Maevarano • Bemarivo |
| Istočni sliv | Mananara • Mangoro (Onive) • Rianila • Maningori • Mananjari |
| Zapadni sliv | Sofia (Mangarahara • Anjoboni • Bemarivo) • Mahajamba • Betsiboka (Ikopa • Mananara) • Južni Mahavavi • Manambolo • Tsiribihina (Sakeni • Mania • Mahajilo) • Mangoki (Matsiatra • Mananantanana • Zomandao) • Onilahi |
| Južni sliv | Linta • Menarandra • Mandrare |
**Melo** je grad i općina od 51,830 stanovnika. na istoku zemlje u IDepartmanu Cerro Largo u kom je administrativni centar.

Geografske karakteristike
-------------------------

Melo se prostire duž obala potoka Conventos (protoke Rijeke Tacuarí), na raskršću državnih cesta 7, 8 i 26, udaljen 390 km od Montevidea i 60 km od brazilske granice.

Historija
---------

Krajem 18. vijeka Cerro Largo je bio pogranični kraj oko kog su se sporili španjolski i portugalski kolonisti.
Zbog tog je iz Vicekraljevstva Río de la Plata poslan kapetan Agustín de la Rosa, koji je u junu 1795. osnovao *Villu de Melo*, utvrđeno naselje za stalni garnizon.
Ime je dobio po Pedru de Melu, tadašnjem vicekralju Río de la Plate.

Kako je bio daleko od Montevidea i Buenos Airesa, Portugalci su ga napali i opljačkali 1801. 1811. i 1816.
Zbog tog je sporo napredovao pa je tek u maju 1895. zakonom br. 2,327 proglašen gradom.

Danas je poznat po muzeju posvećenom gaučima, jer se razvio kao trgovački centar stočarskog kraja, brojnih rančeva na kojima su oni radili.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „*Melo in Cerro Largo* "(engleski). City Population. Pristupljeno 21.11.2023.
2. 1 2   „*Melo (Uruguay)*" (španjolski). EcuRed. Pristupljeno 21.11.2023.
3. 1 2   „*Historia*" (španjolski). Gobierno de Cerro Largo. Pristupljeno 21.11.2023.
4. 1 2   „Melo Uruguay" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 21.11.2023.

Vanjske veze
------------

***Melo*** na Wikimedijinoj ostavi

* *El municipio de Melo* ()
**Arapov Brijeg** (928 m) je krajnja uzvisina podvlašićkog platoa u dolini rijeke Vrbanje, na potezu između Čudnića i Kovačevića potoka.

Opis
----

Arapov brijeg pripada kompleksu strmih padina od Ravnog omara na Ilomskoj (1.100 m) i Vrbanje (612 m), koja, u sudaru sa matičnom stijenom mijenja smjer toka pod uglom od oko 90 stepeni: sa prethodnog jugozapadnog pravca skreće na sjeveroistok. U taj lakat rijeke se ulijevaju dvije desne pritoke Vrbanje: Čudnić sa sjeveroistočnih padina Arapovog brijega i bezimeni potok, sa jugoistočne.
Okplne padine i samo brdo djelimično su obrasli hrastovo–grabovom šumom i škrtim poluvlažnim površinama.

Legenda
-------

Porijeklo znakovitog imena ovoga brda nije pouzdano poznato. Moglo bi poticati iz perioda osmanlijske vladavine ovim krajem, kada se tu nastanio izvjesni Arap. Postoji i legenda o tiraniji „prekomorskog crnog Arapina" nad lokalnim stanovništvom, koji je „udario namet na vilajet", uzimao desetinu i naplaćivao druge dažbine. Na Petrovu polju se još uvijek pripovijeda o junaštvu Marka Kraljevića („od Prilepa Marko") , koji je navodno pogubio Arapina, razrušio mu dvore i oslobodio cijeli kraj.

Povezano
--------

* Kruševo Brdo
* Čudnić
* Petrovo polje
**Bagé** je grad od 101,720 stanovnika i općina od 117,938 st.

On je i aglomeracija od 138,794 st. na jugoistoku zemlje u Saveznoj državi Rio Grande do Sul

Geografske karakteristike
-------------------------

Bagé se nalazi u Pampi, 40 km sjeverno od urugvajske granice.
Od svog administrativnog centra Porto Alegra je udaljen 378 km jugozapadno.

Kolonijalne kuće

Historija
---------

Nukleus današnjeg grada nastao je 1683. kad su jezuitski redovnici iz španjolskog Vicekraljevstva Peru osnovali misiju sv. Andrije za evangelizaciju Guarana indijanaca.
Nakon njihova protjerivanja i ukidanja njihovih misija, taj kraj postao je mjesto sukoba između španjolskog i Portugalskog kolonijalnog carstva.

Guverner Buenos Airesa, *Juan José de Vértiz* je 1773. krenuo u kampanju da istjera Portugalce iz tog kraja. Čak je podigao i utvrdu *Santa Tecla* da osigura suverenitet, ali su je Portugalci u kontraofenzivi 1776. zauzeli i razorili.
Nakon tog je Bagé bio mjesto rijetkih rančeva u kom je sve češće kampirala vojska. Tako je izraslo naselje koje je službeno osnovano 17. jula 1811.

Bagé je 1836. bilo selo od nekih stotinjak kuća i rančeva, oko kapelice São Sebastião.
Period između 1825. - 1827. proveo je pod okupacijom vojske Ujedinjenih Provincija Río de la Plate. 
Nakon tog je 1846. postao sjedište parohije i vlastite općine, pa je 1859. dobio i satus grada.

Prve gradske novine *Aurora de Bagé* izašle su 1860.

Od 2006. je uz Porto Alegre sjedište Federalnog univerziteta Pampa.

Privreda i transport
--------------------

Današnji Bagé je centrar ratarsko- stočarskog kraja. 
Njegova industrija prerađuje i skladišti meso, vunu i žito po kom je danas poznat, kao jedna od najvećih žitnica Brazila. To je rezultat višegodišnjeg eksperimentiranja sa raznim sortama, na lokalnoj agrarnoj stanici.

Kao raskršće autoputeva N°293, N°473 i N°153, odlično je povezan sa gradovima u Brazilu i Urugvaju, pored tog ima željeznicu i *Internacionalni aerodrom Comandante Gustavo Kraemer* (IATA: **BGX**, ICAO: **SBBG**)

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*Bagé Municipality in South Region*" (engleski). City Population. Pristupljeno 22.11.2023.
2. 1 2  „*Bagé Urban Agglomeration in Brazi*" (engleski). City Population. Pristupljeno 22.11.2023.
3. 1 2  „*Bagé Urban Agglomeration in Brazi*" (engleski). City Population. Pristupljeno 22.11.2023.
4. 1 2 3 4 5 6  „*Bagé Brazil*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 22.11.2023.
5. 1 2 3 4  „*História*" (portugalski). Prefeitura de Bagé. Pristupljeno 22.11.2023.
6. ↑  „*Aeroporto Internacional de Bagé*" (španjolski). CCR aeropuertos. Pristupljeno 14.11.2023.

Vanjske veze
------------

***Bagé*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Prefeitura de Bagé* ()
**Autoput M25** (engleski: *M25 motorway* je kružni (obilazni) autoput oko Londona u Engleskoj.

Karakteristike i historija gradnje
----------------------------------

Autoput M25 je sa svojih 188 km druga po veličini evropska obilaznica. Njegov radijus varira od 21 do 35 km od Charing Crossa. Iako većinom londonskih cesta upravlja kompanija Londonski transport, ali sa M25 koja je dio mreže engleskih strateških puteva upravlja Agencija za autoputove.

Kraljevska komisija je još 1905. predložila izgradnju londonske obilaznice, ali su samo dijelovi te planirane ceste izgrađeni u to vrijeme. Kako je promet motornim vozilima 1970-ih enermno porastao, to je ubrzalo planove Britanske vlade da se izgradi M25.

Posljednu dionicu na tom autoputu u dužini od 21 km, koja je dovršena prije roka u oktobru 1986. otvorila je tadašnja premijerka Margaret Thatcher.

Na autoputu M25 ima 33 čvorrišta i 234 mostova i nadvožnjaka.

Za njegovu gradnju potrošeno je više od 2 miliona tona betona i 3,5 miliona tona asfalta, i zasađeno više od 2,1 miliona stabala i grmlja.

Ukupni troškovi gradnje iznosili su tadašnjih 1.000 miliona £, od tog iznosa Evropska zajednica dala je 5,8 miliona £.

Galerija slika
--------------

* Autoput kod  HeathrowaAutoput kod  Heathrowa
* Tunel kod EppingaTunel kod Eppinga
* Raskršće sa autoputom M23Raskršće sa autoputom M23
* Karta autoputa M25Karta autoputa M25

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „*M25*" (engleski). Highways England. Arhivirano iz originala na datum 2018-06-26. Pristupljeno 28. 03. 2017.

Vanjske veze
------------

***M25 (Engleska)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *M25* Arhivirano 2018-06-26 na Wayback Machine-u ()
**Palca** je grad i općina od 17,707 stanovnika na zapadu Bolivije u Departmanu La Paz i Provinciji Pedro Domingo Murillo u kojoj je administrativni centar.

Karakteristike
--------------

Palca se prostire u planinskom klancu na 3,600 metara nadmorske visine, udaljena 52 km jugoiistočno od glavnog grada La Paza.

Historija
---------

Palcu su osnovali španjolski konkvistadori, tragajući za zlatom po obroncima planine Illimanija.
Za vladavine Vicekraljevstva Peru grad je imao ekonomsku.važnost, jer se nalazio na trasi puta između rudnika zlata i srebra u Potosíju i luke u Arici.

Tim putem koji su koristili još Inke, Španjolci su karavanama prebacili tone tih plemenitih metala.
U ta vremena osnivali su se prvi rudnici i rančevi.

Za ustanka Túpac Amarua 1781. protiv kolonijalnog režima, Palca je bila jedan od njegovih epicentara na jugu. Ustanak je ugušen nakon što je lokalni vođa Juan Buitrón poražen i ubijen u Tarapaci.
Kod Palce se vodila bitka i za Pacifičkog rata 1880. između čileanskih i bolivijskih snaga.

Od 1934. u gradu djeluje tvornica sumpora Gloria.

Palca je gradska prava dobila 1959.

Privreda
--------

Danas se malobrojno stanovništvo Palce pored tradicionalnog ratarstva i stočarstva još uvijek bavi
i rudarstvom, iskapa se zlato, volfram i cink.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*Ubicacion*" (španjolski). Municipalidad Distrital de Palca. Pristupljeno 24.09.2023.
2. 1 2 3 4 5  „*Palca Municipality in Bolivia*" (engleski). City population. Pristupljeno 24.09.2023.
3. 1 2 3 4 5  „*Historia*" (španjolski). Municipalidad Distrital de Palca. Pristupljeno 24.09.2023.

Vanjske veze
------------

***Palca (La Paz)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Municipalidad Distrital de Palca* (službene stranice) ()
Sud
*Ovaj je članak o pravosudnoj državnoj instituciji. Za drugo značenje, v. članak Sud (logika)*.
**Sud** je institucija kojoj je povereno vršenje sudske funkcije, tj. rešavanje spornih slučajeva u oblasti građanskog, krivičnog, međunarodnog prava ili u nekoj drugoj oblasti gde se mogu javiti sporovi. Najčešće se pod sudom podrazumeva državni organ, koji se nalazi u sastavu sudstva kao jedne od tri grane vlasti, ali sud može postojati i kao međunarodni, sud neke nedržavne organizacije (na primer, sudovi časti profesionalnih organizacija) ili privremeni, specijalni sud.

### Sudovi u unutrašnjem pravnom poretku

Sudovi u okviru državnog sistema imaju različito uređenje od države do države, ali se generalno pravi razlika između prvostepenih i drugostepenih (apelacionih) sudova, tj. sudova koji primarno rešavaju stvar i sudova koji rešavaju po pravnom leku, tj. žalbi. Najčešće postoji i treći stepen u vidu vrhovnog suda države, koji je obično kasacionog karaktera i ne ulazi u činjenično stanje.

Mogu postojati i izdvojeni vojni sudovi sa sopstvenom hijerarhijskom organizacijom. Postoji tendencija specijalizacije sudskih organa (to kao tradicija postoji u Velikoj Britaniji) prema vrsti spora, što ima za cilj efikasniji rad sudova.

Prema opšteprihvaćenim standardima, sudovi moraju biti nezavisni od spoljašnjih uticaja i suditi isključivo po ustavu i zakonima.

### Međunarodni sudovi

Međunarodni sudovi mogu se osnovati na različite načine i imaju različite zadatke. To mogu biti sudovi ustanovljeni saglasnošću država i sa širokom nadležnošću (npr. Međunarodni sud pravde), sudovi ustanovljeni za kontrolu sprovođenja određenih međunarodnih dokumenata (npr. Evropski sud za ljudska prava), specijalizovani sudovi za određenu oblast (npr. Međunarodni krivični sud) ili pak ad hok sudovi za određenu svrhu (npr. Haški tribunal). Nadležnost, uređenje i pravila postupka pred ovim sudovima obično se određuju u osnivačkim aktima i razlikuju se od suda do suda. Često ovde dolazi do konvergencije uticaja evropsko-kontinentalnog i anglosaksonskog prava.

Izvori
------

  


***Sud*** na Wikimedijinoj ostavi

| * p
* r
* u
Pravo |
| --- |
| Pravni sistemi | Anglosaksonsko pravo • Kontinentalno pravo • Običajno pravo • Vjersko pravo • Socijalističko pravo • Međunarodno pravo |  |
| Izvori prava | Pravni propisi (Zakon • Zakonik • Tumačenje zakona)Pravna praksa (Običaji • Precedentno pravo • Pravo pravičnosti) |
| Adjudikacija | Javno pravo (Krivično/kazneno pravo • Ustavno pravo • Upravno pravo)Privatno pravo (Građansko pravo • Obvezno pravo • Ugovori • Naknada štete • Nasljedno pravo i Trustovno pravo)Sudovi (Akuzatorni sistem • Inkvizitorni sistem • Dokazi • Pravosuđe • Pravnici) |
| Jurisprudencija | Filozofija prava • Prirodno pravo • Pravni pozitivizam • Pravni formalizam • Pravni realizam • Pravni interpretivizam • Feministička pravna teorija • Pravo i ekonomija • Kritičke pravne nauke • Komparativno pravo |
| Povezano: Popis pravnih oblasti |

1. ↑  „Poslovni sudski sporovi". Arhivirano iz originala na datum 2021-02-24. Pristupljeno 2020-08-27.
**Reyes** (službeno *Santos Reyes*) je grad od 7,202 i općina od 13,566 stanovnika na sjeveru Bolivije u Departmanu Beni i Provinciji José Ballivián u kojoj je administrativni centar.

Karakteristike
--------------

Reyes se nalazi u pampi udaljen 15 km od desne (istočne) obale Rijeke Beni i 442 km sjeverno od glavnog grada La Paza.

Historija
---------

Mjesto je osnovao u januaru 1706. jezuitski redovnik Diego Ignacio Fernández, kao misiju u početku na desnoj istočnoj) obali Rijeke Beni, pod imenom *Peña Guarayo*. Ono je uskoro preseljeno na lokalitet El Arenal, da bi konačno 1810. bilo preseljeno na današnju lokaciju.

Svoje današnje ime Santos Reyes dobio je po Sveta tri kralja (Baltazar, Melkior i Gašpar), koji su postali sveci zaštitnici te provincije.

Današnji Reyes je administrativni centar stočarsko-ratarskog kraja.

Cestom N°8 povezan je La Pazom i Brazilom, uz to ima i aerodrom (IATA: **REY**, ICAO: **SLRY**).

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*Aporte del municipio de Los Santos Reyes*" (španjolski). Cámara de Senadores. Pristupljeno 10.10.2023.
2. 1 2 3  „*Reyes Municipality in Bolivia*" (engleski). City Population. Pristupljeno 10.10.2023.
3. 1 2 3  „*Reyes in José Ballivián (Beni)*" (engleski). City Population. Pristupljeno 10.10.2023.
4. ↑  „*Reyes Airport*" (engleski). Skybrary. Pristupljeno 10.10.2023.

Vanjske veze
------------

***Reyes, Bolivija*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Gobierno Autonomo Municipal de Reyes* (stranice općine na Facebooku) ()
* *El municipio de Reyes* ()
Komadanje Čehoslovačke u etapama:
  Sudetska oblast predana Njemačkoj početkom oktobra 1938. nakon Münchenskog sporazuma.
  Oblast Zaolzie predana Poljskoj nakon ultimatuma početkom oktobra 1938.
  Oblasti južne Slovačke predane Mađarskoj nakon Prve bečke arbitraže u oktobru 1938.
  Republika Slovačka nakon proglašenja nezavisnosti 15. marta 1939.
  Češko-Moravski Protektorat nakon njemačke okupacije 15. marta 1939.
  Oblast Zakarpatske Ukrajine okupirana od strane Mađarske 15. marta 1939.

**Komadanje Čehoslovačke** je izraz kojim se opisuje niz događaja od jeseni 1938. do proljeća 1939. zbog kojih je prestala postojati Čehoslovačka. Proces je otpočeo Münchenskim sporazumom 30. septembra temeljem koga je Čehoslovačka bila prisiljena oblast Sudeta predati nacističkoj Njemačkoj, a koji je za posljedicu imao kako slabljenje autoriteta dotadašnje čehoslovačke vlade i tako i poticaj za druge čehoslovačke susjede i njihove iredentističke pretenzije, tako i separatistički pokret u Slovačkoj. 

Njemačke snage su okupirale sudetske oblasti od 1. do 10. oktobra, te još nekoliko područja u etapama do 24. novembra. U međuvremenu je 6. oktobra potpisan Žilinski sporazum kojim su Slovačka i Zakarpatska Ukrajina dobile političku autonomiju. Već 1. oktobra je Poljska ultimatumom uspjela ishoditi Čehoslovačke predaju spornog teritorija Zaolzie. Mađarska je, pak, zatražila da joj se u novim okolnostima, koristeći presedan Sudeta, prepuste teritorije sa značajnim udjelom Mađara u stanovništvu, što je 2. novembra dovela do Prve bečke arbitraže kojom su jug Slovačke predan Mađarskoj. 

14. marta 1939. je na poticaj Nijemaca Slovačka proglasila nezavisnost, te je tako stvorena Prva slovačka republika. Ostatak je 15. marta okupirala nacistička Njemačka, te je proglašen Češko-Moravski Protektorat u okviru nacističke Njemačke. Dan nakon što je nezavisnost proglasila Karpatska Ukrajina, njenu teritoriju su okupirali Mađari.

Čehoslovačka je kao država obnovljena po završetku Drugog svjetskog rata 1945. godine.

Vidi još
--------

* Raspad Čehoslovačke
* Zapadna izdaja
**DNK–DNK hbridizacija** općenito se odnosi na molekulsko-genetičku tehniku kojom se mjeri stepen genetičke sličnosti između kompariranih fondova DNK sekvenci. Pritom se običbi određuje međusobna genetička distanca organizama i/ili populacija. Široko se primijenjuje u filogeniji i taksonomiji.

Metod
-----

Radioaktivno označena DNK jednog organizma se miješa miješa s neoznačenom DNK sa kojom seda se poredi. Mješavina se inkubira kako bi se omogućilo da DNK disocira na polulance i ponovo izduži, te formira hibridni, dvosttruki (dvolančani) niz nukleotida hibridne DNK. Hibridizirane sekvence sa visokim stepenom sličnosti će se povezati čvršće, i zahtijevaju više energije za razdvajanje, tj. one se razdvajaju kada se zagrijavaju na višoj temperaturi nego različitije sekvence. To je proces poznat kao "DNK stapanje" (eng. *DNK melting*).
Za procjenu profila stopljenje hibridizirane DNK, dvostruki DNK je potrebno stavitti u kolonu i smešu grijati u postupnim malim koracima. Na svakom koraku, kolona spere; hibridne sekvence će se u jednom ciklusu spiralizirati i sprati sa kolone. Temperature na kojima označena DNK silazi sa kolone odražavaju količinu sličnosti između sekvenci (a samohibridizirajući uzorak služi kao kontrola). Ovi rezultati se kombiniraju, kako bi se utvrdio stupanj genetičke sličnosti između poređenih organizama.

Primjena u zoologiji
--------------------

Kada se nekoliko vrsta komparira na taj način, mjere sličnosti dozvoljavaju da se rekonstruira filogenetsko stablo. Zato je ovo jedan od mogućih pristupa istraživanju molekulske biosistematike. Charles Sibley i Jon Ahlquist, pioniri ove tehnike, koristili su DNK-DNK hibridizaciju da ispitaju filogenetske odnose u Sibley-Ahlquist taksonomiji ptica i Sibley-Ahlquist taksonomiji primata.

Primjena u mikrobiologiji
-------------------------

DNK-DNK hibridizacije je zlatni standard za razlikovanje bakterijskih vrsta, kada vrijednost sličnosti manja od 70% ukazuje da poređeni sojevi pripadaju posebnim vrstama.

U 2014. godini, kao prag sličnosti od 79% je predložen za razdvajanje bakterijskih podvrsta  *Escherichia coli* , kao i prijedlog za razgraničavanje podvrsta ostalih mikroba.

Primjedbe i ograničenja
-----------------------

Kritičari tvrde da je ova tehnika netačna za usporedbu blisko srodnih vrsta, kao i da je bilo koji pokušaj da se mjere razlike između ortologognih sekvenci između organizama, prekriven hibridizacijom paralognih sekvenci unutar genoma organizma. DNK sekvenciranja i računarske usporedbe sekvenci su sada uglavnom metodae za određivanje genetičke udaljenosti, iako se ova tehnika u mikrobiologiji i danas koristi u identifikaciji bakterija. 
Novi pristup DNK–DNK hibridizaciji *in silico* upotrebljava kompletno ili djelimično sekvenciranje genoma. Među ostalim algoritamskim poboljšanjima, to rješava problem paralognih sekvenci pažljivim filtriranjem poklapanja („mečiranja") između dvije genomske sekvence.

Povezano
--------

* Hibridizacija nukleinskih kiselina
* Hibrid

Vanjski linkovi
---------------