recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Žitarice** su jednogodišnje biljke iz familije trava (*Gramineae'belančevinama,celulozom,mineralnim materijama i vitaminima.*

U prvom redu to su: pšenica (*tricium*), raž (*secale*), ječam (*horedum*), pirinač (*oriza*), ovas (*avena*) i kukuruz (*zea mays*). Pored navedenih u žita se ubrajaju proso (*panicum*), sirak (*sorgum*), heljda i hibrid pšenice i raži pod nazivom *triticale*. 

Prema nekim botaničkim osobinama, žita se dele na prava ili strna, koja imaju cvet u obliku klasa i prosolika čiji je cvet u obliku metlice. U prava ili strna žita ubrajaju se pšenica, raž, ječam i ovas, a u prosolika pirinač i kukuruz.

Žita se dele i prema načinu prerade. Žita koja se prerađuju mlevenjem imaju naziv mlinske sirovine, dok žita koja se prerađuju ljuštenjem imaju zajednički naziv ljuštine. 

Najznačajnija mlinska sirovina svakako je pšenica. Osnovna sistematizacija je botanička. Ekonomski najznačajnija je obična pšenica (*tricium aestivum*). Druga po značaju tvrda pšenica (*tricium durum*) a slede engleska pšenica (*tricium tugidum*), patuljasta pšenica (*tricium compactum*) i druge.
Pšenica se grupiše i prema vremenu setve odnosno žetve. Po ovoj podeli sve pšenice svrstavaju se u tri grupe. Prvu grupu čine ozime, drugu jare a treću čine fakultativne pšenice.

### Raž

Sa stanovišta prerade interesantna su samo dve vrste i to *varijetet vilgare*. Pored rada na selekcijama raži i pšenice, u poslednje vreme dosta se radi na njihovom ukrštanju pri čemu se dobijaju hibridi pod nazivom tritikale (*triticale*). i bolikonica (bolocenius) koristi se za oplodnju

### Ječam

Sve forme ječma svrstane su u jednu vrstu pod nazivom hordeum sativum jesen i to:

* I grupa - višeredi ječam
* II grupa - prelazni ječam
* III grupa - dvoredi ječam
* IV grupa - nepotpuni ječam
* V grupa - labilni ječam

Selekcija ječma ide u dva osnovna pravca i to prema nemeni. Ječam namenjen za proizvodnju slada i ječam namenjen za animalnu i humanu ishranu treba da je sa što većim udelom belančevina. I u jednom i u drugom pravcu do sada je selekcionisan veliki broj sorti, koje su prilagodjene određenim agroekološkim uslovima.

### Ovas

Zbog nekoliko zahteva sa povećanom količinom vodenog taloga rasprostranjenost ovsa je relativno mala. Većina kulturnih formi ovsa se deli na ovas metličar i ovas zastavičar. Obe podvrste imaju više varijateta koji se razilikuju po broju zrna. U okviru svakog varijateta selekcionisano je više sorti.

### Kukuruz

Kukuruz se može svrstati u sledeću grupu: kokičar, tvrdunac, zuban, mekunac, vošteni kukuruz, šećerac i plevičar. Pored nabrojanih ima i drugih grupa koje nisu značajne sa stanovišta industrijske prerade. Od svih grupa ekonomski su najznačajniji zubani i tvrdunci.

***Žitarice*** na Wikimedijinoj ostavi
Konik
**Konik** je mali poludivlji konj, porijeklom iz Poljske. Poljska riječ "konik" je umanjenica od riječi konj (sh. konjić). 

Konik je bliski rođak tarpana, jedna je od izvornih pasmina konja u istočnoj Europi, koja je pomiješana s nekoliko poljskih i ruskih pasmina konja.

Godine 1936. poljski profesor Tadeusz Vetulani sa Sveučilišta u Poznanju pokušao je ponovno uzgojiti tarpane, tada nedavno izumrlu pasminu konja. U sklopu toga nastali su i križanci konika, koje je podijelio seoskom stanovništvu. Križanci su se križali s drugim pasminama konja. Poljska vlada je kasnije dala uhvatiti i izolirati sve konike, koji su imali i osobine tarpana. Danas se mnogo konika nalazi u poludivljim stadima u mnogim prirodnim rezervatima i parkovima te u posljednjem njihovom prirodnom staništu nacionalnom parku Bjelovjeska šuma, koji se nalazi u Poljskoj i Bjelorusiji.

Visina u razini sedla je 134 cm, a opseg prsa 168 cm.

Pasmina ima jaku, zdepastu građu, snažna prsa i gustu grivu. Pokazuje mnoge značajke primitivnih konja. Neki koniki su crne ili "mišje sive" boje, što je uobičajeno za divlje konje. 

Konik je otporna pasmina, može živjeti dugo bez hrane. Izuzetno je robustan, a često i dugo živi. Dobar je za jahanje.

Izvori
------

* *Konik horses - Rare horse breed proves crucial to delicate ecosystem* Arhivirano 2010-09-23 na Wayback Machine-u Horsetalk.co.nz
* Maas, P.H.J. 2006. *Selective breeding*. The Extinction Website. Downloaded at 27 August 2006.
* Maas, P.H.J. 2006. *Tarpan - Equus ferus ferus*. The Extinction Website Arhivirano 2009-01-13 na Wayback Machine-u. Downloaded at 27 August 2006.
* Markerink, M. 2002. *Koniks, wilde paarden in Nederland*. Stichting Ark, Hoog Keppel.

***Konik*** na Wikimedijinoj ostavi
**Viteški red** je udruženje vitezova stvoreno u srednjem veku sa određenim humanim ciljem, npr. zaštita hodočasnika, lečenje ranjenika, zasnovano na hrišćanskim tradicijama. Prvi redovi su nastali u Jerusalimu posle Prvog krstaškog rata. Ubrzo su dobili jasno vojno obeležje te su redovi stvarani sa ciljem borbe protiv „neprijatelja hrišćanstva": muslimana, jeretika, pagana, ili radi zaštite hrišćanstva i hrišćana. Srednjovekovni viteški redovi su danas ili prestali da postoje ili su se pretvorili u organizacije dobrotvornog karaktera[*nedostaje referenca*].

Noviji viteški redovi su osnivani na tradicijama viteštva i sa jasnim hrišćanskim obeležjem, a mogu se podeliti na grupe koje se bave prevashodno srednjovekovnim veštinama: mačevanjem, streličarstvom, jahanjem; i na one čiji je osnovni cilj bavljenje dobrotovornim radom u okviru neke od hrišćanskih crkava.

Neki od viteških redova
-----------------------

### Krstaški redovi

* Ivanovci / Jovanovci (*Hospitalci*,*Malteški vitezovi*) su viteški red osnovan 1048. godine u Jerusalimu, priznati po okončanju Prvog krstaškog rata (1096-1099).
* Templari (*Red siromašnih vitezova Hrista i Solomonovog hrama*, *Vitezovi Templari*) su prvi vojni viteški red, osnovani 1118.
* Teutonci (Nemački: *Deutscher Orden*) bio je nemački krstaški vojni red pod okriljem rimokatoličke crkve stvoren krajem XII veka u Akri, Palestina.
* Red svetog Lazara je viteški red koji su u  veku stvorili bolničari koji su lečili ljude od kuge u Jeruzalemu.
* Vitezovi Alkantare
* Vitezovi Calatrave
* Vitezovi Santijaga

### Nekrstaški redovi

* Red Zmaja koji je stvoren u kraljevini Ugarskoj početkom XV veka sa ciljem zaustavljanja prodora Turaka u Evropu.

  


***Viteški red*** na Wikimedijinoj ostavi
**Henrique I** (Lisabon, 31. januar 1512.- Almeirim, 31. januar 1580.) bio je prelat i na kraju života i kralj Portugala, koji je vladao kratko od 1578. do 80.

Svo vrijeme njegove vladavine, protezalo se pitanje njegova nasljednika, koje je on svojom neodlučnošću doveo do neželjenih posljedica.

Biografija
----------

Henrique je rođen kao šesti po redu sin kralja Manuela I, pa je odabrao crkvenu karijeru, jer je znao da nema šanse da postane prestolonasljednik.
Brzo je napredovao u crkvenoj hijerarhiji, od 1534. je nadbiskup Brage, nakon tog od 1540. Évore i od 1544. Lisabona, da bi 1545. postao kardinal.

Jedno vrijeme bio je Glavni inkvizitor (*Inquisitor Generalis*) portugalska inkvizicije. Od mladosti je vjerni simpatizer Jezuita, kojima je pomogao da osnuju jezuitski kolegij u Évori 1558.

Henrique je od 1562. do 1568. bio regent svom maloljetnom nećaku Sebastiãu (vladao 1557.-78). 
Kad je Sebastião poginuo u Bitci kod Ksar el-Kebira, ostarjeli Henrique je proglašen je kraljem. 
Kako je čitav život proveo u celibatu nije imao nasljednika, a kako je bio i neodlučan nije odredio nikog za svog nasljednika, već je imnovao pet guvernera da budu regenti nakon njegove smrti. Njegova neodlučnost bila je voda na mlin Španjolskom kralju Felipeu II|, koji je po rodbinskoj liniji imao nasljedno pravo na portugalski tron.

Kad je Henrique umro, regenti su odbili Felipea II, ali je on nakon osam mjeseci poslao vojsku na Portugal i tako preuzeo portugalski tron.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Henry king of Portugal [1512-1580**"] (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 6.03.2024.*

Vanjske veze
------------

***Henrique I od Portugala*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Henry king of Portugal [1512-1580**] ()*
Navedene mere su prosečne, utvrđene na temelju bibljiskih podataka i arheoloških otkrića. Svi iznosi preračunati u savremene vrednosti mera dati su orijentaciono, kao približne mere. Za izračunavanje današnje vrednosti ondašnjeg zlatnog ili srebrnog novca treba uzeti u obzir trenutnu vrednost grama zlata, odnosno srebra.

Izraz "milja" (gr. *milion*) u Mateju 5:41 verovatno se odnosi na rimsku milju (1479,5 m). U Luki 24:13; Jovanu 6:19 i 11:18 udaljenost se izražava u stadijumima. Jedan rimski stadijum iznosio je 1/8 rimske milje, tj. 185 m.

Dužina
------

* 1 prst (1/4 dlana) = 1,85 cm
* 1 dlan = 7,40 cm
* 1 pedalj (3 dlana) = 22,20 cm
* 1 lakat (2 pedlja)= 44,50 cm
* 1 dugi lakat  = 51,80 cm
* 1 trska (6 lakata) = 2,67 m
* 1 duga trska = 3,11 m
* 1 hvat = 1,80 m

Tečnost
-------

* 1 log (1/4 kava) = 0,31 l
* 1 kav = 1,22 l
* 1 in (3 kava) = 3,67 l
* 1 bat (6 ina) = 22,00 l
* 1 kor (10 bata) = 220,00 l

Zapremina suve materije
-----------------------

* 1 kav (4 loga) = 1,22 l
* 1 omer = 2,20 l
* 1 sea = 7,33 l
* 1 efa (3 sea) = 22,00 l
* 1 gomer (ili kor) = 220,00 l

Novac
-----

### Hebrejski spisi

* 1 gera = 0,57 g\*

```
 1 beka (pola sikla)             = 5,70 g*
 1 sikal                         = 11,40 g*
 1 mina                          = 570,00 g*
 1 talanat                       = 3420,00 g*
 1 darik (zlatni perzijski)      = 8,40 g*
 1 darik (srebrni przojski)**    = 5,60 g*
```

* težina novčanih jedinica od zlata ili srebra izražena savremenim ekvivalentom
	+ naziva se i sikal

### Grčki spisi

```
 1 lepton (lepta; jevrejski bakarni ili bronzani)            = 1/2 kodranta
 1 kodrant (rimski; bakarni ili bronzani)                    = 2 lepte
 1 as (asirion; rimski i provincijski; bakarni ili bronzani) = 4 koranta
 1 denar (rimski; srebrni)                                   = 16 asa               = 3,85g
 1 drahma (grčka; srebrna)                                                          = 3,40g
 1 didrahma (grčka; srebrna)                                 = 2 drahme             = 6,80g
 1 tetradrahma (grčka; srebrni stater)                        = 4 drahme             = 13,6g
 1 mina                                                      = 100 drahmi           = 340,0g
 1 talant (zlatni ili srebrni)                               = 60 mina              = 20ˈ400,0g
```

* težina novčanih jedinica od bakra, bronze, srebra ili zlata izražena savremenim ekvivalentom

Fusnote
-------

1. ↑  Na dugi lakat se verovatno odnosi i izraz "stara mera lakta" upotrebljen u 2.Letopisa 3:3
2. ↑  kor je i mera za suvu materiju, ekvivalent je gomeru

Eksterni linkovi
----------------

* Jewish Encyclopedia: Weights and Measures
Обични гаврани
**Гавран** је заједнички назив за неколико крупнијих врста из рода врана (*Corvus*), породице врана (*Corvidae*). У говорном језику заједнички назив за крупније врсте из рода ***Corvus*** је **гавран**, а заједнички назив за ситније врсте из рода **Corvus** је **врана**. 

Највеће врсте гаврана су обични гавран и дебелокљуни гавран.

Врсте
-----

Дебелокљуни гавран
* Беловрати гавран (*Corvus albicollis*)
* Обични гавран (*Corvus corax*)
* Аустралијски гавран – Corvus coronoides
* Дебелокљуни гавран – Corvus crassirostris
* Чивавски гавран – Corvus cryptoleucus
* Мали гавран – Corvus mellori
* Краткорепи гавран – Corvus rhipidurus
* Пустињски гавран – Corvus ruficollis
* Тасманијски гавран – Corvus tasmanicus

Измрле врсте
------------

* †Чатамски гавран – (*Corvus moriorum*)
* †Новозеландски гавран – (*Corvus antipodum*)
* †Фарски гавран – (*Corvus corax varius morpha leucophaeus*)

Распрострањеност
----------------

Гаврани насељавају континенте Европу, Азију, Африку, Северну Америку и Аустралију.

Референце
---------
**Bliha** je lijeva pritoka rijeke Sane, koja cijelim tokom teče na području opštine Sanski Most, Bosna i Hercegovina. Izvire u mjestu Donji Lipnik, na 450 metara nadmorske visine. Dužina toka je 23,9 kilometara. Bliha i Zdena su po narodnim predanjima dobile ime po prelijepim sestrama

Rijeka Bliha je rijeka brzog toka, sa kamenitim koritom. Sve svoje pritoke prima sa lijeve strane. U njoj su svoje stanište pronašle mnoge riblje vrste: potočna pastrmka (*Salmo trutta morpha fario*), klijen (*Leuciscus cephalus*), a tokom ljeta u njen tok ulazi i škobalj (*Chondostroma nasus*) zbog mrijesta. Djelimično je regulisana u donjem toku, kako bi se naselja zaštitila od budućih poplava.

Vodopad
-------

Na udaljenosti 14 km. od Sanskog Mosta, između naselja Fajtovaca i Kamengrada Bliha pravi vodopad sa visinom od 56 i širine 10 m, pod imenom Blihin skok. Prepoznatljiv je po tome što se voda lomi od stijenu te stvara jedan poseban i sasvim neobičan prizor. Prilazni putevi i staza do vodopada su dobro uređeni.

Izvori
------

1. ↑  TOP 10 najljepših vodopada Bosne i Hercegovine - www.riopricesaputovanja.com, 2022. - Pristupljeno 31.1.2024
2. ↑  Sedam najljepših vodopada u BiH

***Bliha*** na Wikimedijinoj ostavi
**Hidroelektrana Belo Monte** (portugalski: *Usina de Belo Monte*) je brana sa hidroelektranom koja se nalazi na sjeveru Brazila u 
Saveznoj državi Pará na rijeci Xingu.

Karakteristike i historija
--------------------------

Belo Monte instalirane snage od 11,233 MW (minimalne 4,751 MW) je najveća hidroelektrana u Brazilu i treća najveća na svijetu.

Kad je 2001. brazilski ministar energetike *Jose Jorge* najavio izgradnju, započeli su protesti i kritike, ponajviše zbog deforestacije Amazonske prašume, potapanja 400 km² šuma i preseljenja preko 1,000 porodica domorodačkih Jurúna.

U sve se umješao i sud, koji je pronašao i greške u projektnoj dokumentaciji pa je gradnja započela umjesto najavljene 2002. tek 2011.

Belo Monte je kompleks podignut pored općine Altamira na tri lokacije; **Belo Monte**, **Bela Vista** i **Pimental**.

Na lokaciji Pimental podignuto je akumulaciono jezero i brana, na lokaciji Belo Monte strojarnica hidroelektrane a na lokaciji Bela Vista rezervna akumulacija sa branom.
Pored tog izrađen je i derivacijski kanal hidroelektrane (vodotok formiran za odvođenje vode iz akumulacija u glavnu 
strojarnicu) širok 130 m, dug 20 km i dubok 27 m.

Samo 3,2% proizvedene električne energije troši se u Državi Pará, ostatak u drugim državama uglavnom za proizvodnju aluminija.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „Usina de Belo Monte" (portugalski). MundoEducacao. Pristupljeno 15..01.2024.
2. 1 2  „Belo Monte Dam" (engleski). Amazonwatch. Arhivirano iz originala na datum 2003-10-20. Pristupljeno 15.01.2024.

Vanjske veze
------------

***Hidroelektrana Belo Monte*** na Wikimedijinoj ostavi

* *UHE Belo Monte* Arhivirano 2024-01-16 na Wayback Machine-u ()
**Sveti Ignjatije Brjančaninov** (rus. *Игнатий*;) je ruski pravoslavni svetitelj i pisac.

Biografija
----------

Rođen je 5. februara 1807. godine u selu Pokrovsko u Rusiji. Kršteno ime mu je bilo Dimitrije.

Nakon školovanja u Petrogradu odlučio se, najpre, za oficirski poziv. Nakon teške bolesti zamonašio se u Aleksandro-Svirskom manastiru, 1831. godine, kada uzima ime Ignjatije. Ubrzo postaje iguman manastira Trojice-Sergejeve pustinje blizu Petrograda. 

Godine 1857. izabran je za episkopa Kavkaskog i Crnomorskog. Episkop Ignjatije nije dugo upravljao Kavkaskom eparhijom. Nakon ponovne bolesti odlazi u Nikolo-Babajevski manastir, gde umire 30. aprila 1867. godine.

Za sobom je ostavio značajna književna dela, od kojih su najpoznatija: „Ogledi iz asketike", „Asketska propoved i pisma mirjanima", „Doprinos savremenom monaštvu" i „Otačnik". 

Portret Ignjatije Brjančaninov

Literatura
----------

* Pravoslavnaя эnciklopediя - Ignatiй (Brяnčaninov) 21,74-89 - Pavel Hondzinskiй, G. V. Bežanidze, N. Ю. Suhova, A. I. Яkovlev, S. E. Bolьšakova
* Iщite vsюdu Duha, a ne bukvы - Polnoe žizneopisanie svяtitelя Ignatiя Kavkazskogo - Sestričestvo vo imя svяtitelя Ignatiя Stavropolьskogo, 2010. g.

Spoljašnje veze
---------------

***Ignjatije Brjančaninov*** na Wikimedijinoj ostavi

* Sveti Ignjatije Brjančaninov, Prinos savremenom monaštvu Arhivirano 2012-07-12 na Wayback Machine-u

* Sajt o Svetom Ignjatiju Brjančaninovu Arhivirano 2017-06-12 na Wayback Machine-u

* Sveti Ignjatije Brjančaninov, "O PRELASTI" Arhivirano 2015-02-27 na Wayback Machine-u
**Haarlemmermeer** je općina(gemeente) od 162.300 stanovnika u nizozemskoj provinciji Sjevernoj Holandiji. Najveći grad općine je Hoofddorp.

Geografija
----------

Haarlemmermeer leži na terenu nekadašnjeg jezera Haarlem koje je isušeno između 1840. i 1852. To u pravom smislu i nije kompaktno urbano naselje, već skup naselja, premreženih cestama i jarcima, koji završavaju pod pod pravim kutom kada dođu do kanala i nasipa. Stanovništvo je koncentrirano u naseljima Hoofddorpu, Nieuw-Vennepu, Badhoevedorpu i Zwanenburgu, koja leže duž nasipa i po polderu. Od početka 1980-ih počelo je intenzivno doseljavanje stanovnika, tako da je danas dobar dio poldera urbaniziran.

Historija
---------

Kako Haarlemmermeer praktički nije ni postojao do 20. vijeka, nema se puno reći o njegovoj historiji. U nekadašnjem jezeru Haarlem odigrala se 1573. jedna od poznatijih pomorskih bitaka Nizozemske revolucije, između gezijskih pirata i španjolske flote.

Znamenitosti
------------

Najveća znamenitost Haarlemmermeera je Muzej poldera, pored Heemstedea, smješten u nekadašnjoj pumpnoj stanici Cruquius, koja je radila od 1849. do 1933. godine.

Privreda i transport
--------------------

Po plodnoj zemlji poldera sije se pšenica, repa, krumpir, i uzgaja goveda za mlijeko i meso. Uz to se mnogi bave uzgojem cvijeća (i njihovih lukovica), a rašireno je i povrtlarstvo. U tvornicama se proizvode avioni, metalni namještaj, strojevi i čamci za spašavanje. Na sjeveroistoku općine nalazi se veliki amsterdamski aerodrom Schiphol.

Gradovi prijatelji
------------------

* Filipini Cebu City
* Mađarska Hódmezővásárhely

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6   „*Haarlemmermeer*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 23. 1. 2014.

Vanjske veze
------------

***Haarlemmermeer*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada ()
* *Haarlemmermeer* na portalu Encyclopædia Britannica ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 123264993
* GND: 4398332-7
* BNF: cb13881045t (podaci)

 |
Koordinate: 51° 26' sgš, 5° 29' igd

**Ajndhoven** (hol. *Eindhoven*, O ovom zvuku slušaj?/i, brabantski dijalekt *Eindoove*) je grad na jugoistoku Holandije u provinciji Sjeverni Brabant. 

Ajndhoven je peti najveći grad Holandije sa 243.730 stanovnika (2023.) i površinom od 88,84 km². Šire urbano područje ima 440.000 stanovnika i prostire se na 540 km². Grad je poznat po imigraciji, to jest po velikom broju stanovnika kojima bar jedan od roditelja nije rođen u Holandiji (26%). 

Grad je poznat po fudbalskom klubu PSV Ajndhoven, višestrukom prvaku Holandije (20 titula), pobedniku Lige evropskih šampiona 1988. i kupa UEFA 1978.

Istorija
--------

Ajndhoven se prvi put u zapisima pominje 1232. kada je brabantski vojvoda Hendrik I dodelio gradske privilegije mestu *Endehoven* sa 170 kuća i bedemom na ušću dva potoka. Ime grada znači „krajnja polja". 

Kongresni centar „Evoluon"
Grad, koji se vremenom uvećavao, uništile su 1486. trupe iz Gelderlanda. Nove snažnije zidine i zamak su podignuti 1502. međutim 1543. grad je ponovo uništen. Veliki požar 1554. je uništio 75% kuća, koje su obnovljene do 1560. Za vreme Holandske revolucije Ajndhoven je prelazio više puta iz holandskih u španske ruke, a deo Holandije je definitivno postao tek 1629.

Industrijska revolucija je preporodila Ajndhoven. Izgrađeni su kanali, putevi i pruge koji su povezali grad sa okolnim regijama. U prvo vreme industrija grada se koncentrisala na duvan i tekstil, ali je najveći uzlet doživela pojavom giganta elektro-industrije, kompanije Filips. Filips je u Ajndhovenu otvorio fabriku sijalica 1891.

Veliki priliv radništva doprineo je tome da se 1920. Ajndhoven proširi na pet susednih opština, na sve četiri strane sveta. U dvadesetom veku industrija se proširila na oblast proizvodnje vozila (kompanija DAF, *Van Doorne's Automobiel Fabriek*), dok su industrije duvana i tekstila odumirale. 

Velika bombardovanja u Drugom svetskom ratu, naročito u toku operacije Market garden, uništila su velike delove grada. Posle rata grad nije obnavljao stara zdanja, već je radikalno promenio lik koristeći savremenu arhitekturu.

Vanjske veze
------------

***Eindhoven*** na Wikimedijinoj ostavi

* Internacionalna prezentacija grada Arhivirano 2012-05-14 na Wayback Machine-u
* Internet prezentacija grada Ajndhoven
* Zbirka internet veza
* Rok scena u gradu
* Istorija u fotografijama Arhivirano 2009-12-12 na Wayback Machine-u

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 155923341
* LCCN: n79023006
* GND: 4013831-8
* NKC: ge260683

 |
**Utreht** (holandski: *Utrecht*) je grad u istoimenoj provinciji Utrecht u Nizozemskoj. Utreht je stari grad, svojevremeno rimska prvo skela, pa most na reci, a docnije feudalni posed utrehtskih vladika (biskupa). Ima najstariju sačuvanu crkvu u zemlji, poznatu kao De Dom (Saborna crkva).

Historija
---------

Najstarija istorija grada Utreht se vezuje za rimsku fortifikaciju podignutu oko 47. pne. U to doba ime ovog pograničnog mesta je bilo *Rheno Traiectum* (Prelaz preko Rajne), a kasnije *Ultraiectum*. Tokom 6. veka, Utreht je pao pod uticaj Franaka. Godine 690. irski misionar Willibrord se naselio u Utrehtu, i ovaj grad je bio centar hrišćanstva u Nizozemskoj tokom celog srednjeg veka. Povelju o gradskim pravima grad je dobio 1122. Vladari Utrehta su bili ujedno i biskupi i svetovni vladari provincije i okolnih krajeva. 

Posle srednjeg veka, trgovački gradovi poput Amsterdama, Lajdena i Rotterdama su postali značajniji od Utrehta. Nakon osnivanja Utrechtske unije (početak borbe za nezavisnost Holandije) 1579. biskupija je rasformirana. Ponovo je obnovljena tek 1853. Dana 11. aprila 1713. potpisan je Utrehtski mir, čime je okončan Rat za špansko nasleđe. Po otvaranju železničke linije Amsterdam–Arnhem, 1843, Utreht je postao glavni čvor mreže železnica Holandije. Centrala holandskih železnica je smeštena u ovom gradu.

Spoljašnje veze
---------------

***Utreht*** na Wikimedijinoj ostavi

* Turističke informacije Arhivirano 2019-01-12 na Wayback Machine-u
* Fudbalski klub Utreht
* Katedrala u Utrehtu
Vodoskok u Dvorcu Duino
**Devin-Nabrežina** (italijanski: *Duino-Aurisina*, njemački: *Thübein-Nabreschin*) je općina (it. *comune*, sl. *občina*) u okviru autonomnoj regiji Furlanija-Julijska krajina u Sjevernoj Italiji. Ova općina ime je dobila po Duinu i Aurisini, dva najveća naselja u općini.

Geografija
----------

Teritorij općine se nalazi u Tršćanskom zaljevu, uz granicu sa Slovenijom, na 15 km od centra Trsta prema Monfalconu. Općina Devin-Nabrežina graniči sa talijanskim općinama Monfalcone (Tržič), Doberdò del Lago (Doberdob), Sgonico (Zgonik) i Trst, te slovenskim općinama Komen i Sežana.

Od Duina na jug počinje kraški pojas, koji se proteže duž čitave istočne obale Jadrana. Tako i na teritoriju općine Devin-Nabrežina ima tipičnih kraških polja, golih izbrazdanih stijena sa škrapama, vrtača, špilja i rijeka ponornica Timava koja ponire kod Škocjanske jame kao Reka i ponovno izlazi na površinu 2 km prije uvira u Jadransko more kod Ribiškog naselja između Monfalcona i Duina.

Najviša točka je brdo Colle di Ternova sa 343 metara. Duž stjenovite obale formiran je 1996 park prirode Falesie di Duino (slovenski: *Deželni naravni rezervat Devinskih sten*) koji se proteže od Trsta do nekadašnje provincije Gorizie, na površini od 107 hektara, od čega 63 ha uz more.

### Naselja

Naselja (*frazioni*) u općini Devin-Nabrežina su: Aurisina (sve do dolaska fašista na vlast, naselje se zvalo Nabrežina), Ceroglie (Cerovlje), Duino (Devin), Malchina (Mavhinje), Medeazza (Medja vas), Precenico (Prečnik), Prepotto (Praprot), San Pelagio (Šempolaj), San Giovanni di Duino (Štivan), Sistiana (Sesljan), Slivia (Slivno), Ternova Piccola (Trnovca), Villaggio del Pescatore (Ribiško naselje), Visogliano (Vižovlje), Aurisina S. Croce (Nabrežina Križ), Aurisina Cave (Nabrežina Kamnolomi), Aurisina Stazione (Nabrežina Postaja) i Aurisina Centro (Nabrežina).

Stanovništvo
------------

Po rezultatima popisa iz 31. decembar 2004, općina Devin-Nabrežina imala je 8,815 stanovnika na površni od 45.2 km². Prema popisu iz 1971. godine, čak 37,5% stanovništva bili su Slovenci koji najvećim dijelom žive u Aurisini (Nabrežine), dok oko 60 % stanovništva čine Talijani koji najvećim dijelom žive u Duinu i Sistiani.

Gradovi prijatelji
------------------

* Hrvatska Buje
* Slovenija Ilirska Bistrica

Izvori
------

1. 1 2  Statistiche demografiche ISTAT, Comune: Duino-aurisina 31 Dicembre 2009
2. ↑  Franco Cucchi, Santo Gerdol et al.: *Der Naturstein aus dem Triester Karst*. Camera di Commercio Industria Artigianato e Agricoltura, Trieste 1989, S. 17-18

Vanjske veze
------------

***Duino-Aurisina*** na Wikimedijinoj ostavi

* Zamak Duino
**Jõgeva** (ruski: *Йыгева*, njemački: *Laisholm*) je grad od 4,851 stanovnika na istoku Estonije u Okrugu Jõgeva u kom je administrativni centar.

Jõgeva je poznata kao rodno mjesto pjesnika Betti Alvera i kao najhladniji grad u Estoniji sa zabilježenom temperaturom od - 43.5 °C .

Geografske karakteristike
-------------------------

Jõgeva se nalazi na trasi željezničke pruge Tallinn-Tartu, u sjeverozapadnom dijelu Vooreme, - regije ispresjecane jmorenskim brdima.

Grad se prostire duž desne obale rijeke Pedja, udaljen pedesetak km sjeverno od grada Tartua.

Historija
---------

Jõgeva je prvi put dokumentirana 1599. u poljskom revizorskom pismu pod imenom **Jagiwa**. 
Za Ruskog Carstva - 1795. postala je državno imanje, nazvano po njemačkom -Laisholm.

Prvo naselje na tom terenu niklo je 1876. nakon izgradnje željezničke stanice Jõgeva.
Naselje je počelo rasti od 1903. kad je državno dobro počelo prodavati građevinske parcele, i nakon osnivanja pilane (1907.), mljekare (1910.) i prosvjetnog društva 1913.

Jõgeva je za prve Estonske Republike postala općina 1919. a status grada dobila je 1938.

Za Drugog svjetskog rata jedinice Wehrmachta zauzele su grad 23. marta 1941. njemačka okupacija potrajala je do 20. septembra 1944. Tad su ga nakon žestokih borbi i velikog bombardiranja zauzele jedinice Crvene armije. Pritom je uništeno oko 60% zgrada.

Nakon rata za Estonske Sovjetske Socijalističke Republike Jõgeva je 1949. Jõgeva je postala centar prefekture, a 1950. i administrativni centar rajona koji je preteča današnjeg Okruga.

Privreda
--------

U Jõgevi nema velikih kompanija, već samo mali pogoni prehrambene i drvne industrije kao što je; *AS Puit-Profiil* (prozori, vrata) i pilana *AS Valmeco*.

Pobratimski gradovi
-------------------

Jõgeva ima ugovore o prijateljstvu sa sljedećim gradovima;

|  |  |
| --- | --- |
| * Litvanija Jonava, Litvanija
* Finska Kaarina, Finska
 | * Švedska Karlstad, Švedska
* Finska Keuruu, Finska
 |

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Estonia: Counties, Cities and Towns*" (engleski). City population. Pristupljeno 08.09. 2021.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8   „Jõgeva" (estonski). Eesti Entsüklopeedia. Pristupljeno 12.09.2021.
3. 1 2   „Sister cities of Jõgeva" (engleski). Sister cities. Pristupljeno 12.09. 2021.

Vanjske veze
------------

***Jõgeva*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Jõgeva vald!* (službene stranice) Arhivirano 2021-09-17 na Wayback Machine-u ()

| * p
* r
* u
Gradovi u Estoniji |
| --- |
| 
* Abja-Paluoja
* Antsla
* Elva
* Haapsalu
* Jõgeva
* Jõhvi
* Kallaste
* Kärdla
* Karksi-Nuia
* Kehra
* Keila
* Kilingi-Nõmme
* Kiviõli
* Kohtla-Järve
* Kunda
* Kuressaare
* Lihula
* Loksa
* Maardu
* Mõisaküla
* Mustvee
* Narva
* Narva-Jõesuu
* Otepää
* Paide
* Paldiski
* Pärnu
* Põltsamaa
* Põlva
* Püssi
* Rakvere
* Räpina
* Rapla
* Saue
* Sillamäe
* Sindi
* Suure-Jaani
* Tallinn
* Tamsalu
* Tapa
* Tartu
* Tõrva
* Türi
* Valga
* Viljandi
* Võhma
* Võru

 | Coat of arms of Estonia |
| Jaanilinn (Ivangorod) i Petseri (Pečori) anektirani su od strane Sovjetskog Saveza 1945. godine te su danas dio Rusije. |
**Nacionalno udruženje za napredak Obojenih** (engleski: , skraćeno **NAACP**) je najstarija organizacija za promicanje građanskih prava u SAD, a koja uglavnom okuplja i bori se za interese afroameričke zajednice. Izraz "Obojeni" u njenom nazivu - korišten kao eufemizam za crnce početkom 20. vijeka - je zadržan iz tradicionalnih razloga.

NAACP je također poznata po nagradama Image koje dodjeljuje crnim Amerikancima na polju zabave i kulture, kao i godišnjkoj Spingarn medaljama za pozitivan doprinos općenito.

Eksterni linkovi
----------------

***Nacionalno udruženje za napredak Obojenih*** na Wikimedijinoj ostavi

* Official site
* Civil Rights Movement Veterans
* Annual ACT-SO Contest
* Official site of the Brooklyn, New York Branch
* George W. Bush addresses NAACP national convention for the first time Arhivirano 2009-02-02 na Wayback Machine-u, July 20 2006 (Video)
* NAACP in Georgia Arhivirano 2013-01-20 na Wayback Machine-u
* Arhivirano 2008-09-19 na Wayback Machine-u
* The Wichita NAACP Blog Arhivirano 2021-05-05 na Wayback Machine-u
Najveci narkoman Dario Pavlovic povukao je 500g spida u 5 sekundi

**Narkomanija** ili **zavisnost od droga** je snažna vezanost osobe za neku psihoaktivnu supstancu, koja se ispoljava kao neodoljiva strast za njenim konzumiranjem. 1957. godine Svetska zdravstvena organizacija definisala je narkomaniju kao: *„stanje periodične ili hronične intoksikacije izazvano ponovljenim unošenjem droge"*. Možemo razlikovati tri vrste zavisnosti: psihičku, fizičku i stanje tolerancije. Koliko će brzo nastupiti i kakva će biti priroda i jačina zavisnosti zavisi od mnogih činilaca: vrste droge i njenih farmakoloških svojstava, od načina, učestalosti, količine i dužine konzumiranja, od ličnosti zavisnika i njegovih potreba, njegove porodične i društvene sredine itd.

**Toksikomanija** je stanje periodične ili hronične intoksikacije izazvano potrebom osobe za nekom psihoaktivnom, toksičnom supstancom, kao i njenom dužom zloupotrebom. Toksikomanija može dovesti do oštećenja organizma i do fizičkog, intelektualnog, duhovnog i moralnog propadanja ličnosti toksikomana. Najpoznatije toksikomanije su alkoholizam, narkomanija i nikotinska zavisnost.

**Habituacija droge** je patološka želja za zloupotrebom hemijskih supstanci koja rezultira pre psihološkom nego fiziološkom zavisnošću. Habituirani korisnik može iskusiti nelagodnost sličnu povlačenju droga.

Eksterni linkovi
----------------

* NARCONON, Understanding Drug Addiction Arhivirano 2008-02-04 na Wayback Machine-u
* Kako da sačuvam dete od droge? Arhivirano 2007-03-11 na Wayback Machine-u
* Zavod za bolesti zavisnosti
* Centar za prevenciju narkomanije Arhivirano 2018-06-16 na Wayback Machine-u

Ovaj članak, ili jedan njegov deo, je izvorno preuzet iz knjige Ivana Vidanovića „Rečnik socijalnog rada" uz odobrenje autora.
**Newlyn** je ribarski gradić od 4,432 stanovnika na krajnjem jugozapadu Engleske u Grofoviji Cornwall.

Geografske karakteristike
-------------------------

Newlyn leži na krajnjem zapadu poluotoka Cornwall u zaljevu Mount, nešto južnije od Penzanca na putu za Land’s End.
Praktički je spojen sa Penzancem u malu konurbaciju i danas je samo kvart tog grada.

Historija
---------

Taj lokalitet je prvi put dokumentiran 1279. pod imenom *Nulyn*, a 1290. kao *Lulyn*.
Sve do 19. vijeka na tom mjestu nije bilo kuća, tad je počeo urbani razvoj Newlyna kao ribarske luke

Od 1851. Newlyn ima status samostalne parohije.

Poznati stanovnici
------------------

U Newlynu je 8. maja 1800. rođen William Lovett. poznati čartistički lider, autor peticije (*People’s Charter*) iz 1838.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*Newlyn and Mousehole*" (engleski). UKCensusdata. Arhivirano iz originala na datum 2018-02-10. Pristupljeno 18.04. 2017.
2. ↑  „*William Lovett*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 18. 04. 2017.

Vanjske veze
------------

***Newlyn*** na Wikimedijinoj ostavi

* Newlyn Fish Festival Arhivirano 2018-05-30 na Wayback Machine-u ()
**Provincija Guayas** (Španjolski: *Provincia del Guayas*) je jedna od 24 Provincija Ekvadora, koji se prostire na zapadu zemlje, duž pacifičke obale.

Karakteristike
--------------

Provincija ima površinu od 16,244 km², u kojoj živi 4,391,923 stanovnika. što predstavlja 25,93% ukupnog broja stanovnika u državi

To je najgušće naseljeni dio Ekvadora u kom živi 25,93% svih stanovnika, i najsnažniji trgovački, ekonomski i industrijski centar zemlje. Svoje Ime je dobio po rijeci Guayas najvećem vodotoku koji proriče po njegovom teritoriju.

Provincija na sjeveru graniči sa provincijama Manabí i Los Ríos, na jugu sa Provincijom El Oro i Zaljevom Guayaquil, na istoku sa provincijama; Los Ríos, Bolívar, Chimborazo, Cañar i Azuay i na zapad]]u sa Pacifikom i provincijama Manabí i Santa Elena.

Administrativni centar provincije je grad Guayaquil koji sa svojih 2,650,288 stan, najveći grad u državi u kom živi 60,34% svih stanovnika provincije.

Provincija je administrativno podjeljena na 25 kantona;

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Guayaquil
* Alfredo Baquerizo Moreno
* Balao
* Balzar
* Colimes
* Daule
* Durán
* El Empalme
* El Triunfo
 | * Antonio Elizalde (Bucay)
* Isidro Ayora
* Lomas de Sargentillo
* Marcelino Maridueña
* Milagro
* Naranjal
* Naranjito
* Nobol
 | * Palestina
* Pedro Carbo
* Playas
* Salitre
* Samborondón
* Santa Lucía
* Simón Bolivar
* Yaguachi
 |

Izvori
------

1. ↑  „Guayas Province in Ecuador" (engleski). City Population. Pristupljeno 10.04.2024.
2. ↑  „Guayaquil (Ecuador)" (engleski). City Population. Pristupljeno 10.04.2024.

Vanjske veze
------------

***Guayas (provincija)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Prefectura del Guayas* (Službene stranice) ()

Šablon:Provincije Ekvadora

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **geografiji** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
**Gilbertov sindrom**, poznat kao i **Gilbert-Meulengrachtov sindrom**, je nasljedni poremećaj metabolizma bilirubina. Glavni simptom bolesti je žutilo uzrokovano povišenom koncentracijom nekonjugiranog bilirubina u krvi. Bolest je česta i zahvaća oko 5% populacije (prema nekima i do 10%).

Uzrok hiperbilirubinemije je smanjena aktivnost enzima glukuronoziltransferaze (bilirubin-uridin-difosfat-glukuronozilltransferaza, B-UGT), koji konjugira bilirubin i još neke molekule. Konjugacijom bilirubin postaje vodotopljive, te se izlučuje putem žuči u dvanaesnik.

Gilbertov sindrom je u većini slučajeva bezopasna bolest koja ne zahtijeva liječenje, a manifestira se žutilom usljed povišenja bilirubina u krvi (što može biti povezano sa stresom npr. gladovanje, fizički napor, infektivna bolest) i nespecifičnim simptomima kao što su mučnina, umor, proljev, glavobolja, smanjenje apetita, kojima se za sada ne može utvrditi pravi uzrok.

Neki lijekovi se metaboliziraju djelovanjem enzima B-UGT, zbog čega može doći do povišene koncetracije tih lijekova ili njihovih razgradnih produkata u krvi.

Sindrom je nazvan prema znanstvenicima Nicolasu Augustinu Gilbertu i Jensu Einaru Meulengrachtu, te se u njemačkoj literaturi susreće i naziv Morbus Meulengracht.

Vanjske veze
------------

* GilbertsSyndrome.com Arhivirano 2006-08-10 na Wayback Machine-u — collection of information on Gilbert's Syndrome, including symptom survey
* Gilbert's Syndrome Fact Sheet at AllRefer Health
* Children's Liver Disease Foundation
* Gilbert's Syndrome Arhivirano 2016-05-18 na Wayback Machine-u BMJ Best Practices monograph
Most preko kanjona Pive
**Piva** je reka u Crnoj Gori, kraća pritoka Drine, koju gradi zajedno sa Tarom na granici Crne Gore sa Bosnom i Hercegovinom.

Tok
---

Kanjon Pive
Piva izvira iz vrela Sinjac na planini Goliji, blizu manastira Pive. Pre nego što je formirano veštačko Pivsko jezero, Sinjac je tekao ka reci Komarnicu i sa njom u dužini od 34 kilometara činio Pivu. Međutim, Komarnica je deo rečnog sistema dugačkog 86 km (Tušina-Bukovica-Bijela-Komarnica), tako da, mereći od izvora reke Tušine, Piva je dugačka 120 km.

Tušina izvire na planini Sinjajevina u oblati Uskoci u centralnom delu Crne Gore, nekoliko kilometara od izvora druge važne crnogorske reke, Morače. Reka teče na zapad, između planina Sinjajevina i Lola, pred sela Krnja Jela, Bare, Boan i Tušina. Iz smera severa sastaje se sa Bukovicom i dalje teče pod ovim imenom. Nakon što proteknee pored regionalnog centra Šavnika i sela Gradac i Pridvorica u regionu Drobnjaka, reka se na severu sastaje sa Komarnicom i uzima njeno ime.

Komarnica nastavlja da teče između planina Vojnik i Treskavac u skoro nenastanjenoj oblasti i ulazi u Pivsku površ, gde skreće na sever, spaja se sa vrelom Pive i ulazi u duboki kanjon Pive.

Kanjon je prosečan kroz planine Bioč, Volujak, Maglić i Pivsku planinu, dugačak je 33 km, dubok do 1200 m i tu reka stvara izuzetnu snagu koja se koristi za hidroelektranu Mratinje koja je pregradila kanjon 1975. Brana je visoka 220 m i jedna je od najvećih u Evropi. Brana stvara Pivsko jezero (površine 12,5 km² na visini od 675 m i duboko 188 m), koje je poplavilo stari položaj manastira Pive iz 16. veka, pa je manastir preseljen na novo mesto. Reka Vrbnica se sa leve strane uliva u jezero.

Nakon brane Piva nastavlja na sever, sreće se sa Tarom kod Šćepan Polja na granici sa Bosnom i Hercegovinom i formira Drinu.

Sliv Piva zauzima površinu od 1.270 km² i pripada crnomorskom slivu. Reka Piva nije plovna.

Pivska površ
------------

Brana Mratinje
Pivska površ je visoka krečnjačka visoravan u slivu Pive, između planina Durmitor, Maglić, Lebršnik, Golija i Vojnik. Plato je dugačak 55 km, dugačak 30 km sa prosečnom nadmorskom visionom od 1200 m i najvišom od 2159. Tok Komarnica-Piva deli površ na dva dela: zapadnu Pivsku Župu i istočnu Pivsku planinu. Oblast se odlikuje mnogim krečnjačkim karakteristikama, kao što su vrtače, jame i uvale i izuzetno je retko naseljena (oko 20 manjih naselja u Pivskoj Župi i 15 na Pivskoj planini). Ovde je razvijeno stočarstvo, a posebno gajenje ovaca.

Vidi još
--------

* Tara
* Drina

Slavni ljudi
------------

* Jelena Dubljević , poznata košarkašica
* Dragan Bogdanović , otac poznatog košarkaša Bogdana Bogdanovića
**Terapijska zajednica** je savremeni oblik institucionalne– bolničke terapije koji ističe važnost interpersonalnih odnosa između pacijenata i personala, između personala međusobno, kao i pacijenata međusobno. Delovanje terapijske zajednice funkcioniše na osnovnim postavkama teorije sistema i očituje se u određenom obliku međusobnog uticaja kroz različite forme grupnog rada, a posebno korišće- njem psihodramskih i sociodramskih tehnika. Terapijska zajednica neguje različite oblike participacije, pri čemu pacijenti i personal neke probleme rešavaju zajednički.

Terapijske komune ili „radni kampovi" predstavljaju modalitet nastao iz činjenice da samo manjina zavisnika prihvata dugotrajni rehabilitacioni tretman u hospitalnim ili vanhospitalnim zdravstvenim ustanovama. Sa druge strane, ne postoji dovoljan broj dobro organizovanih specijalizovanih zdravstvenih ustanova koje sprovode rehabilitaciju i resocijalizaciju zavisnika. Ove komune organizuju najčešće religijske konfesije ili nevladine organizacije.

Terapijska komuna je nastala, od svojih početaka, kao otvorena kritika ukupne institucije i može se konfigurirati kao organizacija čija je glavna svrha modifikacija ponašanja i oporavak osoba koje su odstupile od društvenih normi.

Spoljašnje veze
---------------

* The association of therapeutic communities

Literatura
----------

*Jedan dio ovoga članka je preuzet iz socijalnog rada Ivana Vidanovića uz odobrenje autora.*


|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* NKC: ph121774

 |
**Belem** nekad znan kao **Santa Maria de Belém** je od 2012. jedna od freguesia lisabonske općine koja ima 16,546 
stanovnika a nalazi se na zapadu Portugala u Distriktu Lisabon.

Geografske karakteristike
-------------------------

Belem se prostire duž sjeverne obale estuarija rijeke Tajo, nedaleko od uvira u Atlantik.

Historija
---------

Belem je bio nekadašnja rezidencija, Portugalskih kraljeva. Danas je poznat po dvije manuelske građevine.podignute početkom 16. vijeka, koje su 1983. uvrštene na UNESCO-vu Listu svjetske baštine.

Jedna je Samostan sv. Jeronima koji je osnovao Manuel I 1499. u čast otkrića pomorskog puta do Indije Vasca da Game. A druga je Torre de Belém, podignut između 1515.-1521. da štiti ulaz u Tajo. 

U Belemu se nalazi i Nacionalna palača Ajuda, koja je podignuta nakon što je stara palaču, izgorjela u požaru. 
To neoklasično zdanje ostalo je nedovršeno kad je kraljevska porodica iz nje pobjegla za Brazil 1807. bježeći od napoleonove armije. Danas je otvorena za javnost.

Palača Belém službena je rezidencija portugalskog predsjednika. U njenom istočnom krilu smješten je Nacionalni muzej kočija s iznimnom zbirkom. U blizini se nalaze Muzej narodne umjetnosti, Pomorski muzej, Planetarij Calouste Gulbenkian i Nacionalni arheološki muzej.

Na promenadi uz rijeku dominira visoki Spomenik otkrićima i novi ultramoderni Centar kulture Belém, izgrađen 1990. u kom se održavaju koncerti i izložbe.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „Belem Parish in Lisbon District" (engleski). City Population. Pristupljeno 5.03.2024.
2. 1 2 3 4 5  „*Belém parish, Lisbon, Portugal*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 5.03.2024.

Vanjske veze
------------

***Belém (Lisabon)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Freguesia de Belém, Lisboa* (službene stranice) ()
**Katalonci** je naziv za romansku etničku grupu koja živi španskoj autonomnoj zajednici Katalonija, kao i obližnjim dijelovima Španije (Valencia i Balearski otoci) te Francuske (Catalunya de Nord) i Andore.

Katalonci uglavnom dijele porijeklo s drugim narodima na Iberijskom poluotoku te predstavljaju potomke romaniziranih keltoiberskih prastanovnika, a današnji katalonski jezik je svoje početke imao u vulgarizaciji latinskog jezika koja se na području današnje Katalonije bilježi pred kraj Zapadnog rimskog carstva.

Na formiranje katalonske nacionalne svijesti je važan utjecaj imala činjenica da su oblasti oko današnje Barcelone bile među prvima koje su u procesu reconquiste oslobođene od arapskih osvajača, te su njeni stanovnici bili manje izloženi arapskim utjecajima i tako formirali zaseban kulturni, a kroz Krunu Aragona i politički identitet.

Katalonija i Katalonci su krajem 15. vijeka vjenčanjem Ferdinanda II Aragonskog i Izabele Kastiljske postali dio jedinstvene španske države. Nastojanja da se očuva poseban katalonski identitet su 1640. godine dovele do katalonskog ustanka u koji se umiješala Francuska, a koji je 1659. doveo do Pirinejskog mira i podjele Katalonije na španski i francuski dio.

Katalonci su u obje države bili izloženi centralizatorskim nastojanjima da se zatre njihov nacionalni identitet. U Španiji je u tome bilo malo uspjeha, jer se španski dio Katalonije profilirao kao relativno prosperitetna regija, napredna u odnosu na ostatak Španije. To je u 20. vijeku dalo podlogu za pokret kojemu je cilj bio autonomija Katalonije, koja je ustanovljena 1932. godine nakon uspostavljanja Republike.

Katalonci su zbog toga u španskom građanskom ratu bili na strani Republike, a nakon poraza su podvrgnuti brutalnoj represiji od strane pobjedničkih nacionalista na čelu s Franciscom Francom. Katalonski nacionalni identitet je ponovno priznat tek nakon Francove smrti, a 1978. ponovno uspostavljena katalonska autonomija. Dio Katalonaca, međutim, s time nije zadovoljan te zahtijeva suverenitet odnosno punu nezavisnost.

Katalonaca ima otprilike 7 miliona. Po vjeri su uglavnom katolici, ali se od ostatka populacije na Iberijskom poluotoku razlikuju i po velikom broju agnostika i ateista. Uz to se povezuje tradicionalna podrška lijevim političkim opcijama kao što su socijalizam, komunizam i anarhizam.

Eksterni linkovi
----------------

***Katalonci*** na Wikimedijinoj ostavi

* US Library of Congress Country Studies: Spain, The Catalans
* Ethnologue for Catalan language
* Lletra. Catalan Literature Online  Arhivirano 2014-06-06 na Wayback Machine-u
* Catalans in France
* Catalan Resources
* Catalan Identity
* Museum of the History of Catalonia
* Catalanism Arhivirano 2012-12-20 na Archive.is-u
* Catalan Dancing
**Likvidnost** (engl. , nem. *Zahlungsfähigkeit, Liquidität*) je svojstvo imovine ili njenih pojedinih dijelova koje se mogu pretvoriti u gotovinu za pokriće preuzetih obveza. Drugačije rečeno, likvidnost je odnos sredstava kojima raspolaže neko preduzeće,prema obavezama kojima uskoro dolazi rok plaćanja.

Pokazatelji likvidnosti porede kratkoročne obveze sa kratkoročnim ili tekućim izvorima sredstava dostupnim za podmirivanje kratkoročnih obveza.

Gospodarski subjekti su privatna kućanstva, poduzeća i države sa svojim podružnicama. Svi oni moraju se pobrinuti za svoju likvidnost čim postanu dužnici. Likvidnost je rezultat privatnih izračuna likvidnosti (fizičke osobe, privatna kućanstva). Za poduzeća se računovodstvo likvidnosti naziva računovodstvo toka kapitala ili računovodstvo novčanog toka. Za javne proračune to se naziva financijsko računovodstvo. Kako bi održali likvidnost, oni imaju ekonomske objekte kao što je imovina – kao što su gotovina u blagajni, bankovni saldi, potraživanja, dugotrajna imovina – ili neiskorištene obveze zajma (eng. *credit commitment*). Ekonomski objekti su likvidni ako se u svakom trenutku mogu prodati na aktivnom tržištu. Likvidnost je, dakle, svojstvo sredstava i karakterizira njihovu bliskost sa novcem, odnosno mogućnost korištenja kao sredstva plaćanja izravno ili nakon konverzije.
**Pustinjska klima** je suha klima karakteristična za područja pustinje. Razlikuju se dva glavna tipa: hladna i topla suvremena klima.

BWh – Vruća pustinjska klima (Saharska klima)
---------------------------------------------

Područja s tim klimama su pod utjecajem suptropskih maksimuma u kojima se zrak spušta , Iako je zagrijavanje vrlo jako, ne postoje uvjeti za nastanak jačih konvekcijskih pljuskova jer se zagrijani prizemni zrak, zbog spuštanja zraka na većoj visini, ne može slobodno izdizati. Ova su područja preblizu ekvatoru da bi ih češće zahvatile ciklone s polarne fronte, a predaleko od ekvatora da bi ih ljeti zahvatile tropske depresije na ekvatorskoj fronti.

Dijelovi Zemlje s takvom klimom su: 

U Africi – saharska Afrika (Sahara, Libijska pustinja, Arapska pustinja, obala Somalije), unutrašnjost jugozapadne Afrike.

U Aziji – gotovo na cijelom Arapskom poluotoku, veći dijelovi Irana, Pakistana, sjeverozapadne Indije.

U Sjevernoj Americi – u Meksiku, Sonora u SAD-u te uz obale Kalifornijskog zaljeva (Dolina smrti).

Ovakvu klimu nalazimo i u Crncima

  

  

  

BWk – Hladna pustinjska klima

Tu klimu imaju pustinje sa srednjom godišnjom temperaturom nižom od 18 °C. Većinom imaju malu količinu padalina, ali je zbog nižih temperatura aridnost slabije izražena nego kod vrućih pustinja.

Dijelovi na Zemlje s takvom klimom ima u: 

Unutrašnjosti Azije (hladne pustinje su nastale zbog kontinentalnosti), Sjevernoj Americi, Patagoniji te na obali Čilea i Perua i jugozapadne Afrike (nastale i zbog hladnih morskih struja).

| * p
* r
* u
Tipovi klima po Köppenovoj klasifikaciji |
| --- |
| Klime A | Prašumska *(Af)* · Monsunska *(Am)* · Savanska *(Aw, As)* |
| Klime B | Pustinjska *(BWh, BWk)* · Polupustinjska *(BSh, BSk)* |
| Klime C | Vlažna subtropska *(Cfa, Cwa)* · Oceanska *(Cfb, Cwb, Cfc)* · Mediteranska *(Csa, Csb)* |
| Klime D | Vlažna kontinentalna *(Dfa, Dwa, Dfb, Dwb)* · Subarktička *(Dfc, Dwc, Dfd, Dwd)* · Kontinentalna *(Dsa, Dsb)* · Ostale kontinentalne *(Dsc, Dsd)* |
| Klime E | Polarna *(ET, EF)* · Alpska *(ET/H)* |
|  |
| --- |
|  |

**Američka vojna uprava na Kubi** (španjolski: *Gobierno militar estadounidense en Cuba*), znana i kao **Prva okupacija Kube** (kako bi se razlikovala od one između 1906. i 1909.), bila je privremena vojna uprava Sjedinjenih Država na Kubi koja je uspostavljena nakon Španjolsko-američkog rata, odnosno španjolske cesije Kube Sjedinjenim Državama. 

Iako je *de facto* formirana krajem 1898. vojna uprava je *de iure* uspostavljena 1. siječnja 1899. godine. Tokom veljače 1901. Kuba je donijela svoj prvi Ustav, sastavni dio kojega je bio i sporni Plattov amandman, koji je propisivao osam uvjeta koje je Kuba morala zadovoljiti prije ostvarivanja potpune nezavisnosti i povlačenja američkih trupa. Posebno sporna bila je odredba koja je omogućavala Sjedinjenim Državama intervenciju na Kubi s ciljem zaštite životnog standarda; krajnji cilj Plattovog amandmana bilo je zadržavanje američkog utjecaja na Kubi, posebice u gospodarskom aspektu. 

Krajem godine, Tomás Estrada Palma je izabran za prvog predsjednika Kube, a 20. svibnja 1902. godine kubanska zastava zamijenila je onu američku u Havani, što je bio simbolični čin proglašenja kubanske nezavisnosti i uspostave republike.