recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ser **Kvet Ketumile Joni Masire** (engl. ; Kanje, 23. jul 1925) bocvanski je političar i predsednik Bocvane od 1980. do 1998. godine.

Biografija
----------

Završio je preparandiju, i od 1949. do 1955. bio učitelj i ravnatelj srednje škole Sipapitso. Nakon toga se posvetio političkom radu pa su Seretse Hama i on osnovali Demokratsku partiju Bocvane, koja se borila za nezavisnost Bocvane.

Kad je to ostvareno 30. septembra 1966, Seretse je postao premijer i predsednik Bocvane, a Masire potpredsednik države. Vodili su državu jako uspešno, ali kad je 13. jula 1980. Seretse podlegao raku gušterače, Masire je izgubio prijatelja i vođu. Od 13. do 18. jula 1980. bio je vršilac dužnosti predsednika, a 18. je izabran na tu dužnost. Vladao je partijom i državom 18 godina, konačno odstupivši 31. marta 1998. godine.

Nakon silaska s vlasti, posvetio se diplomatiji, posredovavši u sukobima koji su bili problem u državama Lesoto i Demokratska Republika Kongo. Godine 1991, za svoj rad, kraljica Elizabeta II nagradila ga je titulom Ser.

Objavio je i knjigu naslovljenu *Vrlo hrabro ili vrlo glupo: Memoari afričkog diplomate*.

Nema ženu ni decu.

Izvori
------

1. ↑  G. Williams; Hackland, Brian (1988). *The dictionary of contemporary politics of Southern Africa*. Taylor & Francis. str. 147–8. ISBN 978-0-415-00245-5.
2. ↑  Dani Rodrik (2003). *In search of prosperity: analytic narratives on economic growth*. Princeton University Press. str. 97–98. ISBN 978-0-691-09269-0. Pristupljeno 30. 8. 2013.

Literatura
----------

* G. Williams; Hackland, Brian (1988). *The dictionary of contemporary politics of Southern Africa*. Taylor & Francis. str. 147–8. ISBN 978-0-415-00245-5.
* Dani Rodrik (2003). *In search of prosperity: analytic narratives on economic growth*. Princeton University Press. str. 97–98. ISBN 978-0-691-09269-0. Pristupljeno 30. 8. 2013.

| * p
* r
* u
Predsjednici Bocvane |
| --- |
| Seretse Hama • Kvet Masire • Festus Mogaj • Ijan Hama | Zastava Bocvane |
*Ovo je japansko ime; porodično ime je* Akashi*.*
Barun **Akashi Motojirō** (明石 元二郎, ***Akashi Motojirō***? 1. septembar 1864 – 26. oktobar 1919) bio je general japanske carske vojske i 7. generalni guverner Tajvana koji je služio od 6. juna 1918. do smrti. Vojnu karijeru je započeo kao obavještajni oficir te se istakao u Prvom kinesko-japanskom ratu, a potom je služio kao vojni promatrač na Filipinima u špansko-američkom ratu. Od 1900. do 1904. je službovao kao vojni ataše u nizu evropskih prijestolnica, gdje je razvio široku mrežu kontakata, doušnika i suradnika među kojima se posebno isticao britanski pustolov i špijun Sidney Reilly. Njegove su aktivnosti bile uglavnom usmjerene protiv Ruskog Carstva koju je smatrao najvećom opasnošću po sigurnost Japana, pa je u tu svrhu razvio bliske veze sa prognanim ruskim revolucionarima, uključujući i Lenjina. Također je blisko surađivao i sa tajnim Društvom Crnog zmaja, iako nikada nije bio njegov član, te značajno doprinio stvaranju mreže obavještajaca i pro-japanskih gerilaca u Mandžuriji pred izbijanje rusko-japanskog rata. Poslije završetka rata, čiji se povoljni ishod često pripisuje upravo njemu, se vratio u Japan, te potom služio u Koreji. Njegov kratki mandat na Tajvanu je bio upamćen po početku elektrifikacije tog otoka. U kasnijim decenijama se "pukovnik Akashi" često nazivao "japanskim Jamesom Bondom", a njegove stvarne i fiktivne pustolovine su dan-danas čestim predmetom japanskih manga stripova, filmova i TV-serija.

### Vanjske veze

* National Diet Library. „Akashi Motojirō". *Portraits of Modern Historical Figures*.
* Japan Center for Asian Historical Records. „Akashi Motojirō". *Clouds over the Hill and Archives*.
|  |  |
| --- | --- |
|  | **Ovaj članak sadrži kineski tekst.**Bez pravilne podrške za renderiranje, možete vidjeti upitnike, kvadrate i druge simbole umjesto kineskih znakova. |

Statua u Li Qingzhao u Memorijalnom kompleksu Li Qingzhao, Jinan
*Ovo je kinesko ime; porodično ime je* 李 (Li)*.*
**Li Ćingdžao** (kineski: , pinjin: ; 1084 — 1151?) je bila kineska pesnikinja i pisac u Song dinastiji. Smatra se najvećom kineskom pesnikinjom.

Život
-----

Spomenik Li Ćingdžaove u Đinanu
Li Ćingdžao je rođena u Ćinanu, provincija Šantung, u obrazovanoj i otmenoj porodici. Udala se za pesnika i učenjaka Džao Mingčenga, i zajedno sa njim posvetila se izučavanju i skupljanju slika, kaligrafija i drugih umetničkih predmeta. Njen muž i ona su zajedno voleli poeziju i često jedno drugim su pisali pesme.

Glavni grad Severnog Songa Kaifeng je pao Džurdžima 1126. godine. Bitka je izbila u Šandongu i njihova kuća je bila zapaljena. 1127. godine sa mužem pobegla je na jug u Nanking, gde su doveli mnogu svoju imovinu. Džao je umro 1129. godine. Posle njegove smrti živela je usamljeno i u siromaštvu.

Dela
----

Veliki deo njenih pesama je izgubljen ali oko sto je sačuvano, većinom c-pesme koje opisuju njen život.
U početku je pisala o svojim osećajima devojke i mlade žene, izražavajući ljubavnu čežnju i ljubav prema prirodi. Posle pada Severnog Sunga kada je pobegla na jugu kao izbeglica, ona je počela da izražava duboku zabrinutost za sudbinu domovine.
**Naš dom Izrael** (*ישראל ביתנו, Jisra'el bejtenu*) je izraelska nacionalistička politička stranka osnovana 1999. godine.

Lider stranke je Avigdor Liberman (inače imigrant iz SSSR-a). Stranka se zalaže najviše za prava i integraciju rusofonih došljaka iz bivšeg SSSR-a devedesetih godina.

Naš dom Izrael je osnovan 1999. od bivših članova Likuda (glavna stranka izraelske desnice), koji su bili u sukobu s liderstvom te organizacije. Stranka se karakteriše kao nacionalistička i krajnje cionistička, ali se protivi jednako sefardskom i aškenaskom ortodoksnom klerikalizmu i zagovara sekularizam.

Ova partija i njen lider su više puta napadani kao rasisti i kao pobornici etničkog čišćenja Arapa iz Izraela. Zapravo Beitenu se zalaže za razmenu populacije jevrejske nacionalnosti koja živi u Zapadnom Jordanu za arapsku populaciju koja boravi u Izraelu. Zvanično se ne protivi ni stvaranju nezavisne palestinske države, ali pod uslovom da granice tog entiteta odluči Izrael.

Od 2009. stranka je član vlade Benjamina Netanjahua a Liberman je bio ministar inostranih poslova do decemebra 2012. Na izbore 2013. ova partija i Netanjuhuov Likud su stvorili zajedničku listu koja je osvojila 23,3% i 31 poslanika u Kneset od kojih 11 je pripalo Našem domu Izrael.

Izvori
------

1. ↑  „Israel’s Central Elections Committee Releases Final Results After Day of Delays, Computer Malfunctions". *The Algemeiner*. 11 April 2019.
2. ↑  Khanin, Vladimir (Ze'ev) (2008). „Israel's "Russian" Parties". u: Robert O. Freedman. *Contemporary Israel: Domestic Politics, Foreign Policy and Security Challenges*. Westview Press. str. 165. ISBN 978-0813343853.

Eksterni linkovi
----------------

***Naš dom Izrael*** na Wikimedijinoj ostavi
Ovo je članak o caru države Cheng Han. Za kancelara dinastije Tang v. Li Shi (dinastija Tang).

| **Guiyihou** (歸義侯) |
| --- |
| Porodično ime: | Li (李; lǐ) |
| Osobno ime: | Shi (勢, shì) |
| Posthumno ime: | Nema |
|

**Li Shi** (李勢) (? -361), kurtoazno ime **Ziren** (子仁), poznat i po tituli **Markiz od Guiyija** (歸義侯) koje mu je dala dinastija Jin, bio je posljednji car kineske/Ba-Di države Cheng Han. Na prijestolje je došao 343. i nije mogao zaustaviti propadanje države započeto za vladavine njegovog oca Li Shoua. Tu su slabost iskoristile snage Huan Wena, generala u službi dinastije Jin koje su porazile Li Shija da napusti prijestolnicu Chengdu. Ubrzo nakon toga se Li Shi predao, što je označilo kraj države Cheng Han. Car Mu od Jina mu je odlučio poštediti život, te mu je dao titulu markiza, koju je zadržao do kraja života.

Izvori
------

* *Knjiga Jina*, vol. 121.
* *Anali Proljeća i jeseni Šesnaest kraljevstava*, vol. 6.
* *Zizhi Tongjian*, vols. 96, 97.

|  |
| --- |
| Markiz od Guiyija**Kuća Li** **Umro/la:** 361 |
| Kraljevske titule |
| Prethodi:**Li Shou** | **Car Cheng Hana**343–347 | **Extinct** |
| Kinesko plemstvo |
| **Nova titula** | **Markiz od Guiyija**347–361 | **Upražnjen/a**Sljedeći poznati nositelj titule:**Zhang Tianxi** |
| Pretendirane titule |
| Prethodi:**Li Shou** | **— TITULARNI —*****car Kine***343–347Razlog za neuspjeh sukcesije:Aneksija od dinastije Istočni Jin | Slijedi:**Car Mu od Jina** |
| **Masiv Lofty** |
| --- |
| Dio |
| Panorama Masiva LoftyPanorama Masiva LoftyPanorama Masiva Lofty |
| Dužina masiva: | 320 km |
| Širina masiva: | 24 - 32 km |
| Površina masiva: | km² |
| Najviši vrh: | Planina Bryan (932 m) |
| Zaštićene oblasti: | Nacionalni park Belair |
| Država: |  Australija |

**Lofty** (engleski: **Mount Lofty Ranges**) je planinski masiv u Južnoj Australiji istočno od grada Adelaide.

Geografija
----------

Masiv Lofty je zapravo niz brda i planina koje se proteže nekih 320 u dužinu, od naselja Crystal Brook na istoku do Rta Jervis na Poluotoku Fleurieu na zapadu. Masiv je prosječno širok od 24 do 32 km, fizički je podjeljen Dolinom Barossa na dva dijela, sjeverni i južni sektor. 

Južni sektor je viši sa najvišim vrhom Planinom Bryan od 932 m, vrhovi Sjevernog sektora uglavnom su niži od 610 m, najviši dio tog sektora je Planina Lofty visoka 727 m. Većina rijeka ovoga dijela Australije izvire sa brda tog masiva; Onkaparinga, Gawler, Light i Torrens i teče do svojih ušća u Zaljev Sv. Vincenta. 

Južni sektor tog masiva zove se Flinders, po pomorcu Matthew Flindersu, koji je prvi vidio to gorje sa Otoka Kangaroo 1802. Masiv Lofty je izuzetno važan za Adelaide zbog voćnjaka i farmi krava po njegovim obroncima, ali i kao izvor pitke vode i velika rekreaciona zona, iako su već neka predgrađa dospjela do obronaka masiva. Zbog tog je jedan dio masiva proglašen Nacionalnim parkom Belair (Belair National Park) da se zaštiti od daljnje urbanizacije.

Izvori
------

1. 1 2 3   „*Mount Lofty Ranges*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 28. 1. 2013.

Vanjske veze
------------

***Lofty (masiv)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Mount Lofty Ranges* na portalu Encyclopædia Britannica (`en`)

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 122505091

 |
**Abd ar-Rahman ben Muhammad**  (arapski: عبد الرحمن بن محمد‎), također poznat i kao **Abd ar-Rahman IV Mortada** (? - Guadix, 1018) bio je sedmi po redu kalif Kordobe, koji je pripadao omejadskoj dinatsiji i nakratko vladao godine 1018.

Bio je sin Muhameda, sina Abd al-Malika, koji je bio jedan od sinova kalifa Abd al-Rahmana III. Nakon što je u doba Hišama II počela borba za vlast, u njoj ispočetka nije htio sudjelovati, te se sa dvora u Kordobi povukao u Valenciju. Kalifom je odlučio postati tek kada je 1016. prijestolje preuzeo uzurpator Ali ben Hamud al-Nasir iz hamudidske dinastije, koji je relativno brzo protiv sebe okrenuo građane Kordobe. Abd ar-Rahman je uspio osvojiti Jaen kada je u proljeće 1018. dobio vijesti o Alijevoj smrti. Bojeći se da bi prijestolje mogao preuzeti Alijev brat, guverner Sevilje, Al-Qasim al-Mamun, građani Kordobe su ga 29. aprila 1018. proglasili kalifom. Kada je okupio vojsku s namjerom da porazi i likvidira al-Qasima, brzo se ispostavilo da njegove sposobnosti i način vladanja nisu po volji njegovim podanicima i pristašama. Samo nekoliko mjeseci kasnije, prilikom pokušaja da zauzme grad Guadix, omejadska vojska je prešla na al-Qasimovu stranu. Abd ar-Rahman je zarobljen i odrubljena mu je glava. Al-Qasim je nakon toga postao kalif.

Abd ar-Rahmanov istoimeni rođak je samo nekoliko godina kasnije postao kalif Abd ar-Rahman V i doživio gotovo identičnu sudbinu.

|  |
| --- |
| Abd ar-Rahman IV **Banu Umayyah**bočni ogranak od **Banu Quraish** **Umro/la:** 1018 |
| Prethodi:**Suleiman II** | **omejadski vođa** | Slijedi:**Abd Ar-Rahman V** |
| **kalif Kordobe**1018 | Slijedi:**Ali** |

| * p
* r
* u
Omejadski kalifi |
| --- |
| Porodično stablo • Mediji |
| Kalifi u Damasku(661–750) | Muawiya I • Yazid I • Muawiya II • Marwan I • Abd al-Malik • Al-Walid I • Sulayman • Umar II • Yazid II • Hisham • Al-Walid II • Yazid III • Ibrahim • Marwan II |
| Emiri u Kordobi(756–929) | Abd ar-Rahman I • Hisham I • Al-Hakam I • Abd ar-Rahman II • Muhammad I • Al-Mundhir • Abdullah • Abd-ar-Rahman III |
| Kalifi u Kordoobi(929–1031) | Abd-ar-Rahman III • Al-Hakam II • Hisham II • Muhammad II • Sulayman • Hisham II • Sulayman • *Ali ibn Hammud al-Nasir*[H] • Abd ar-Rahman IV • *Al-Qasim ibn Hammud al-Ma'mun*[H] • *Yahya ibn Ali al-Mu'tali*[H] • *Al-Qasim ibn Hammud al-Ma'mun*[H] • Abd ar-Rahman V • Muhammad III • *Yahya ibn Ali al-Mu'tali*[H] • Hisham III |
| [H] označava hamudidske uzurpatore |
Za ostale ličnosti imenom Li Qi, v. Li Qi (razvrstavanje).
**Li Qi** (李期) (314–338), kurtoazno ime **Shiyun** (世運), posthumno ime **Vojvoda You od Qiongdua** (邛都幽公), bio je car kineske/Ba-Di države Cheng Han. Bio je četvrti sin Liu Xionga, osnivača države. Prijestolje je 334. preuzeo 335. nakon što je njegov brat Li Yue (李越), nedugo nakon očeve smrti ubio Liu Xiongovog nasljednika Li Bana. Njegovu vladavinu je obilježilo nepovjerenje prema podanicima, uključujući i uticajnog rođaka i vojnog komandanta Li Shoua, princa od Hana. Godine 338. je Li Shou zato organizirao prevrat u kome je Li Qi svrgnut i degradiran na razinu vojvode. Li Qi je nakon toga u očaju izvršio samoubistvo. Li Shou se proglasio carem i dotadašnje ime države "Cheng" promijenio u "Han"; usprkos toga historičari je smatraju jednom te istom državom.

Izvori
------

1. 1 2  *Zizhi Tongjian*, vol. 96.
2. ↑  *Knjiga Jina*, vol. 121.

* *Knjiga Jina*, vol. 121.
* *Anali Proljeća i jeseni Šesnaest kraljevstava*, vol. 6.
* *Zizhi Tongjian*, vols. 95, 96.

|  |
| --- |
| Vojvoda You od Qiongdua**Kuća Li****Rođen/a:** 314  **Umro/la:** 338 |
| Kraljevske titule |
| Prethodi:**Li Ban** | **Car Cheng Hana**334–338 | Slijedi:**Li Shou** |
| Pretendirane titule |
| Prethodi:**Li Ban** | **— TITULARNI —*****car Kine***334–338Razlog za neuspjeh sukcesije:Šesnaest kraljevstava | Slijedi:**Li Shou** |
***Ready Steady Go!*** ili jednostavno ***RSG!*** je bio naziv jedne od prvih britanskih glazbenih TV emisija posvećenih popu i rocku. 
Ovu TV emisiju za mlade, osmislio je **Elkan Allan**, direktor televizijske postaje **Rediffusion London**, a producent je bio **Vicki Wickham**. 

* Prva emisija bila je u kolovozu 1963. a zadnja je emitirana 23. studenog 1966. godine.

* Najveću gledanost emisija je imala 20. ožujka 1964. u posebnoj emisiji u kojoj su Beatlesi bili gosti i izveli svoje pjesme *It Won't Be Long*, *You Can't Do That* i *Can't Buy Me Love*.

Izvođači koji su nastupili u RSG
--------------------------------

U showu Ready Steady Go!, nastupili su; The Beatles, Dusty Springfield, The Walker Brothers, The Kinks, Gerry and the Pacemakers, The Rolling Stones, Donovan (njega je zapravo lansirao RSG), The Fortunes, Otis Redding, Bo Diddley, The Dave Clark Five, Bobby Vee, The Animals, Cilla Black, The Searchers, The Who, Georgie Fame and the Blue Flames, Billy Fury, Lulu, Van Morrison, Marvin Gaye, Gene Pitney, The Beach Boys, Sandie Shaw, Burt Bacharach, Samantha Jones, Jerry Lee Lewis, Kenny Lynch, Small Faces, Them, Jimi Hendrix, Elkie Brooks i drugi manje poznati.
**Liu Zixun** (劉子勛) (456–466), kurtoazno ime **Xiaode** (孝德), bio je kineski princ iz dinastije Liu Song, poznat po tome što je u dobi 10 godina bio pretendent na carsko prijestolje. Bio je treći sin cara Xiaowua, nakon čije smrti je 464. prijestolje preuzeo njegov nasilni i nerauvnoteženi stariji brat Liu Ziyi (car Qianfei). Njegovo ubistvo krajem 465. je izazvalo građanski rat u zemlji, odnosno sukob između pristaša Xiaowuvog brata [[Car Ming od Liu Songa|Liu Yua) (car Ming), i njegovih protivnika koji su kao pretendenta istakli Liu Zixuna. Mladi je princ na svojoj strani imao većinu provincija i brojčanu nadmoć nad Liu Yuom, ali ga nije mogao poraziti. Zbog toga je njegova vlast brzo kolabirala, te je uhvaćen od Liu Yuovog generala Shen Youzhija, koji ga je dao pogubiti.

Izvori
------

1. ↑  Academia Sinica Chinese-Western Calendar Converter.
2. ↑  *Zizhi Tongjian*, vol. 131.

| Kraljevske titule |
| --- |
| Prethodi: **Car Qianfei od Liu Songa**  |  **Car Liu Songa (većina oblasti)** 466 | Slijedi: **Car Ming od Liu Songa**  |
Adicija hlora na etilen
U organskoj hemiji, **reakcija adicije** je reakcija kojom se dva ili više molekula kombinuju da formira jedan veći molekul.

Reakcija adicije je ograničena na hemijska jedinjenja koja imaju višestruko vezane atome, kao što su molekuli sa ugljenik-ugljenik dvostrukim vezama, i.e. alkeni, ili sa trostrukim vezama, i.e. alkini. Takođe su obuhvaćeni molekuli koji sadrže ugljenik - heteroatom dvostruke veze, poput karbonilnih (C=O) grupa ili imino (C=N) grupa.

Postoje dva glavna tipa polarnih reakcija adicije: elektrofilna adicija i nukleofilna adicija. Isto tako postoje i dva tipa nepolarnih reakcija adicije: adicija slobodnih radikala i cikloadicija.

Opšti pregled reakcija adicije. Od gore na dole: elektrofilna adicija na alkene, nukleofilna adicija na karbonile i adicija slobodnih radikala, halida na alkene
Reakcija adicije je suprotna reakciji eliminacije, na primer reakcija hidratacije alkena i dehidratacije alkohola. Reakcije adicije se takođe sreću kod polimerizacije, i zovu se polimerizaciona adicija.

Literatura
----------

1. ↑  Clayden Jonathan, Nick Greeves, Stuart Warren, Peter Wothers (2001). *Organic chemistry*. Oxford, Oxfordshire: Oxford University Press. ISBN 0-19-850346-6.
2. ↑  Smith, Michael B.; March, Jerry (2007). *Advanced Organic Chemistry: Reactions, Mechanisms, and Structure* (6th izd.). New York: Wiley-Interscience. ISBN 0-471-72091-7.
3. ↑  McMurry John E. (1992). *Fundamentals of Organic Chemistry* (3rd izd.). Belmont: Wadsworth. ISBN 0-534-16218-5.
4. ↑  Morrison Robert Thornton, Boyd Robert Neilson (2006). *Organic chemistry*. Engelwood Cliffs, New Jersey: Prentice Hall. ISBN 8120307658.

  


| * p
* r
* u
Organske reakcije |
| --- |
| 
Reakcija adicije - Reakcija eliminacije - Polimerizacija - Reagensi - Reakcija preuređivanja - Redoks reakcija - Regioselektivnost - Stereoselektivnost - Stereospecifičnost - Supstitucija - 
Lista organskih reakcija
 |

***Reakcija adicije*** na Wikimedijinoj ostavi
**Abbo od Fleuryja** (latinski **Abbo Floriacensis**), također poznat kao **Abbon** ili **Sveti Abbo** (cca. 945 - 13. novembar 1004) bio je redovnik, a potom i opat benediktinskog samostana Fleury sur Loire (današnji Saint-Benoit-sur-Loire) kraj Orléansa u Francuskoj.

Rođen je kraj Orleansa, a obrazovao se u Parizu i Reimsu. Dvije godine (986 - 987) je proveo u Engleskoj, u novoosonovanom samostanu Ramsgateu, gdje je nadbiskupu Oswaldu pomagao u obnovi monastičkog života. U Fleury se vratio oko 988. Bio je aktivan u politici, a korespondencija koju je vodio sa učenikom Aimoinom je važan izvor podataka o vladavini francuskog kralja Roberta II. 1004. je, nastojeći uvesti disciplinu među redovnike samostana La Reole dovevši neke od svojih redovnika iz Fleuryja. To je dovelo do sukoba u kome je smrtno ranjen kopljem. Kasnije je proglašen svecem i mučenikom.

Napisao je niz tekstova koji su se očuvali do današnjih dana.

Izvori
------

* Schoolmasters of the Tenth Century. Cora E.Lutz. Archon Books 1977.

Vanjske veze
------------

* Pasija sv. Edmunda[*mrtav link*]
	+ Engleski prijevod Arhivirano 2003-07-14 na Wayback Machine-u
* Abbo in the Christian Cyclopedia
**Albrecht III. Habsburški**, zvan *Albrecht mit dem Zopf* ili Albrecht sa pletenicom (Beč, 1349. / 50.- Laxenburg, 29. august 1395.), bio je austrijski vojvoda zajedno s bratom Leopoldom III od 1365. do 1379. a nakon sklapanja Sporazuma iz Neuberga (Vertrag von Neuberg) i podjele habsburgških
domena vladao je užom Austrijom i Salzkammergutom i na taj način formirao Albrehtovu granu Habsburgške dinastije.

Od 1386. do svoje smrti vladao je svim austrijskim domenama.

Biografija
----------

Rođen je kao sin austrijskog vojvode Albrechta II iz Dinastije Habsburg, imao je i mlađeg brata Leopolda III, s kojim je na osnovi očevih pravila (Rudolfova kućna pravila tj. Rudolfinische Hausordnung) nakon očeve smrti dijelio vlast. 

Između njih su ipak rasle tenzije pa su 1379. sporazumljeli da Albreht nastavi vladati užom Austrijom, dok je Leopoldu pripala Štajerska, Koruška, Kranjska i Tirol.
Nakon Lepoldove smrti 1386. Albrecht je preuzeo administraciju nad svim domenama Leopoldovove grane.

Albrecht je za svoje vladavine poražen od Švicaraca kod Näfelsa, ali je ojačao svoj položaj proširivši svoju vlast na *Grofoviju Schaunberg* (Grafschaft Schaunberg). Nastavio je sa gradnjom katedrale Stephansdom u Beču i jačanjem Univerziteta u Beču osnovavši teološki fakultet. 
Albrecht je za ondašnje prilike bio dobro obrazovan vladar, poznat je po tome što je od Leopolda Stainreuterera naručio da mu napiše kroniku svih dotadašnjih austrijskih vladara. Bio je i vrlo ambiciozan pa se 1394. ponadao da će postati car
Svetog Rimskog Carstva Njemačkog naroda. 
Svoj nadimak *Albrecht mit dem Zopf* (Albrecht sa pletenicom) zaradio je zbog konjičkog viteškog reda kom je pripadao.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Albrecht III*" (engleski). Austria-Forum. Pristupljeno 19. 3. 2016.

Vanjske veze
------------

***Albrecht III Habsburški*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Albrecht III* (`en`)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodnik: | **Austrijski vojvoda od 1365.-1379. zajedno s bratom Leopoldom III a nakon tog do 1395. sam** | Nasljednik: |
| **Rudolf IV** | **Albrecht IV Habsburgški** |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodnik: | **Štajerski vojvoda1365.-1379. zajedno s bratom Leopoldom IIIKoruški vojvoda 1365.-1379. zajedno s bratom Leopoldom IIIKranjski vojvoda 1365.-1379. zajedno s bratom Leopoldom III** | Nasljednik: |
| **Rudolf IV** | **Leopold III** |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodnik: | **Tirolski grof 1365.-1379. (zajedno s bratom Leopoldom III) a od 1386.-1395. sam** | Nasljednik: |
| **Rudolf IV** | **Leopold IV** |
**Abd ar-Rahman ibn Rustam** (arapski: عبد الرحمان بن رستم) bio je vjerski i svjetovni lider berberskih Ibadida u Magrebu za ranog srednjeg vjeka i osnivač rustamidske dinastije.

Biografija
----------

Ibn Rustam bio je najvjerovatnije Perzijanac iz Horasana, iako ima i drugih tumačenja. 
Po nekim izvorima bio je plemićkog porijekla, njegov otac Rustam bio je jedan od sasanidskih komandanata u bitci kod al-Kadisije.
Nakon što se oženio sa Ifrenidom naselio se u Tiaretu (tadašnjem Tahertu). Kad su Ibadidi iz Tripolija zauzeli Kairuan 758. postavili su ga za guvernera tog grada, koji je tad vladao dobrim dijelom današnjeg Tunisa. Kairuan u rukama ibadida nije bio po volji sunitskom guverneru Egipta koji je poslao vojsku na grad i zauzeo ga 761. godine. Ibn Rustam je izbjegao u Tiaret i tu osnovao svoj mali ibadijski kalifat sa Tahertom (Tiaretom) kao prijestolnicom.

Negdje između 776. i 777. Ibn Rustom je izabran za imama od strane svih ibadijskih berberskih plemena, čime je nastao rustamidski imamat. Nakon njegove smrti 784. njegovi nasljednici uspjeli su sačuvati nezavisnost više od jednog vijeka, usprkos svim mogućim pritiscima Abasidskog Kalifata i gubitku teritorija. Izdržali su sve do 909. kad je na njih navalio šijitski osnivač fatimidske dinastije Abdulah al-Mahdi Bilah i zauzeo njihovu prijestolnicu. Nakon sloma rustamidske države, članovi njegove porodice sa najgorljivijim sljedbenicima izbjegli su u Sedratu, arheološki lokalitet pored današnje Vargle, a jedan vijek kasnije su otišli od tamo i preselili se u saharsku pustinjsku oazu M'zab.

Izvori
------

1. 1 2  „*Abd al-Raḥmān ibn Rustam, North African ruler*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 24. 2. 2020.
2. 1 2 3  Gudrun Krämer, Denis Matringe, John Nawas, Everett Rowson. „*The Encyclopaedia of Islam Three*" (engleski). Leiden • Boston. Pristupljeno 24. 2. 2020.

Vanjske veze
------------

* *Abd al-Raḥmān ibn Rustam, North African ruler* (na portalu Encyclopaedia Britannica) (`en`)

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 53282770
* LCCN: n89188563

 |
***Rage*** (sh. *Bijes*) je američki igrani film snimljen 1972. godine u režiji Georgea C. Scotta, kome je to bio režijski debi. Velikim dijelom je inspiriran stvarnim događajima koji su se nekoliko godina prije zbili u državi Utah. Scott u filmu tumači rančera koji zajedno sa mladim sinom logoruje na svom imanju i postane svjedokom leta vojnog helikoptera poslije kojeg će njegovo stado ovaca iznenada uginuti, a sin postati smrtno bolestan. Radnja prikazuje kako odlučuje otkriti što se dogodilo i istjerati pravdu, te kako ga trag dovodi do kompanije koja je u svrhu testiranja za vojsku proizvodila nervne bojne otrove. Iako je bio napravljen u jeku dubokog nezadovoljstva vijetnamskim ratom i nastojao iskoristiti antimilitarističko raspoloženje kod široke publike, *Rage* nije imao uspjeha ni kod kritičara ni na kino-blagajnama.

Uloge
-----

* George C. Scott ... Dan Logan
* Richard Basehart ... Dr. Caldwell
* Martin Sheen ... Major Holliford
* Barnard Hughes ... Dr. Spencer

Izvori
------

Vanjske veze
------------

* *Rage* na IMDb-u (`en`)
* *Rage (film, 1972)* na Rotten Tomatoes-u (`en`)
**Albrecht II Habsburgški** zvan *Weise* - Mudri ili *Lahme* - Hromi (Zamak Habsburg, 1298.- Beč, 20. jul 1358.), bio je austrijski i štajerski vojvoda od 1330. ispočetka zajedno s bratom Ottom, a nakon njegove smrti 1339. sam.

Biografija
----------

Albrecht II rođen je kao sin austrijskog vojvode Albrechta I i njegove žene Elisabeth od Koruške, Goriške i Tirola (Meinhardiner).

Albrecht je još od 1326. vladao jugozapadnim dijelom Austrijskog vojvodstva zajedno s bratom Friedrichom Lijepim, a nakon njegove smrti od 1330. do 1339. vladao je Austrijskim vojvodstvom i Štajerskom, prvo s bratom Ottom, a nakon njegove smrti sam. 
Albrecht je do 1335. uspio proširiti svoje domene na Korušku i Kranjsku. 
Za svoje vladavine je 1340 proširio privilegije Beča, kog je pretvorio u svoju prijestolnicu.

Zbog zaštite habsburgških domena, da se nebi dijelile - 1355. izdao je kodeks nazvan *Albertinische Hausordnung* (Albrechtov kućni red).

Pretpostavlja se da je nadimak - *Lahme* (Hromi) dobio zato jer je bolovao od 
reumatoidnog artritisa.

Osnovao je Kartuzijanski samostan Gaming, u kom je i pokopan.

Albrecht II imao je šestoro djece, od njih su bili najznačajniji Rudolf IV, Albreht III. i 
Leopold III

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „*Albrecht II*" (engleski). Austria-Forum. Pristupljeno 20. 03. 2016.

Vanjske veze
------------

***Albrecht II Habsburški*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Albrecht II* (`en`)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodnik: | **Austrijski i Štajerski vojvoda 1330.-1358.(između 1330.-1339. zajedno s bratom Ottom a nakon toga do sam)** | Nasljednik: |
| **Friedrich Lijepi** | **Rudolf IV** |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodnik: | **Koruški vojvoda 1335.-1358.(između 1335.-1339. zajedno s bratom Ottom a nakon toga do sam)** | Nasljednik: |
| **Heinrich** | **Rudolf IV** |
**Adaptacijski tip** je populacija ili takson koji svojim distinktivnim – morfološko-anatomskim, fiziološkim i drugim osobenostima, tj. organizacionim i funkcionalnim prilagodbama (osobinama) imaju potencijal za zaposjedanje određenog slobodnog ili nedobvojno iskorištenog ili nebranjene staništa ili pozicije u općoj ekonomiji prirode. U evolucijskom smislu, pojava novog adaptivnog tipa je najčešće posljedica adaptacijske radijacije određene skupine organizama u kojoj nastaju kategorije koje mogu djelotvornije iskorišćavati date ili nove uvjete životne sredine. Pojednostavljeno, adaptivni tip je ona skupina organizama čija općebiološka svojstva predstavljaju ključ za otvaranje ulaza u posmatranu adaptivnu zonu u prirodi.

Adaptivni tipovi su i prostorno i vremenski određeni. Budući da su okviri svih općebioloških svojstava tih tipova u suštini genetički omeđeni, u suštini pojave novih adaptivnih tipova su odgovarajuće promjene u genetičkoj strukturi populacije i vječna protivrječnost između potrebe za optimalnom prilagođenošću datim uvjetima životnog okruženje, uz istovremeno održavanje genetičke varijacije za preživljavanje u mogućim novonastalim okolnostima.

Specifično mjesto u ekonomiji prirode je postojalo milionima godina i prije pojave ljudske vrste. Međutim, tek kada je proces evolucije primata (red *Primates*) dosegao stupanj koji je u stanju da zaposjedne tu poziciju, ona je otvorena, a zatim (u živom svijetu) nezabilježenom akceleracijom sve više širila. Kultura, u najširem smislu, je ključna adaptacije adaptivnog tipa vrste *Homo sapiens* za zaposjedanje postojeće adaptivne zone putem rada, također u najširem smislu ovog pojma.

Povezano
--------

* Adaptacijska zona
* Adaptacija
* Progresivna evolucija
* Regresivna evolucija
* Specijacija
*Za ostala značenja, v. Oklopni vlak (razvrstavanje).*
Oklopni vlak koga su slovački ustanici godine 1944. koristili protiv Nijemaca u Drugom svjetskom ratu.
**Oklopni vlak** ili **oklopni voz** je željeznički vlak čiji su vagoni i lokomotiva zaštićeni oklopom, te koji je u pravilu naoružan, odnosno opremljen artiljerijskim oruđem ili mitraljezima. Uglavnom su se koristili u drugoj polovici 19. i u prvoj polovici 20. vijeka, kada su pružali mogućnost da se brzo i na velike udaljenosti projicira vatrena moć. Njihovu upotrebu su postepeno počele istiskivati mnogo fleksibilnije motorizirane jedinice opremljene motornim i oklopnim vozilima, odnosno to što su oklopni vlakovi bili ranjivi na sabotaže željezničkih pruga i napade iz zraka. Posljednji put su korišteni u jugoslavenskim ratovima, pri čemu je najpoznatiji Krajina Express, koga je od 1991. do 1995. koristila Vojska Republike Srpske Krajine.

Vanjske veze
------------

***Oklopni vlak*** na Wikimedijinoj ostavi

* Finnish armoured trains
* Soviet armoured trains
* Russian armoured trains
* Website on the Polish armoured trains
* The armored trains that turned the Civil War

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* LCCN: sh85007331
* NDL: 01174050
* NKC: ph187948

 |
**Nazarenci** su bili romantičarski pokret njemačko-austrijskih slikara koji je početkom 19. vijeka htio obnoviti umjetnost na temeljima vjerskog zanosa i iskrenosti ranokršćanstva.

Historija i karakteristike
--------------------------

Historija Nazarenskog pokreta počela je 1809. kad su šest tadašnjih studenata slikarstva (Johann Friedrich Overbeck, Franz Pforr, Ludwig Vogel, Johann Konrad Hottinger, Josef Wintergerst i Joseph Sutter) na *Bečkoj Akademiji* osnovali udruženje - **Lukasbund** (Lukasbrüderschaft) po uzoru na nekadašnje srednjovjekovne bratvštine (sv. Luka bio je zaštitnik slikara). Kako ih profesori na Akademiji zbog njihove duge kose nisu rado gledali i čak im branili pristup, Overbeck, Pforr, Vogel i Hottinger preselili su se 1810. u Rim i živjeli u napuštenom samostanu San Isidoro na brdu Pincio. Vremenom im se pridružilo još nekoliko istomišljenika.

Nakon Overbecka, i ostali članovi grupe (koji to nisu bili) obratili su se na katoličanstvo, tad su i stekli podrugljivi nadimak *Nazarenci* zbog monaškog načina života, isposničkog izgleda i duge kose. Nazarenci su izvršili snažan uticaj na religijsko slikarstvo sve do početka ekspresionizma. Svoju inspiraciju crpli su iz njemačkog slikarstva 16. vijeka i početaka talijanske visoke renesanse. U Rimu su freske u Casa Bartholdy (1816. - 1817.) i freske u Casino Massimo (1819. - 1830.) bile njihov najznačajniji rad. Po Beču su *Nazarence* zastupali osobito Joseph von Führich, Eduard von Steinle, Ferdinand Olivier i Friedrich Olivier i Leopold Kupelwieser. Njihovo najznačajnije djelo koje su izveli u tom gradu su freske u crkvi Altlerchenfelder (1854. - 1861.) izvedene po skicama Joseph von Führich.

Povezano
--------

* Romantizam
* Prerafaeliti

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Nazarener*" (engleski). Encyclopedia of Austria. Pristupljeno 03. 11. 2012.

Vanjske veze
------------

***Nazarenci*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Nazarener* (na portalu Encyclopedia of Austria) (`en`)
**Albreht Altdorfer** (nemački *Albrecht Altdorfer*, rođen je oko 1480. godine – umro u Regensburgu, 1538) je bio nemački slikar, grafičar i arhitekta.

Biografski podaci
-----------------

Bio je rođen oko 1480. godine kao sin slikara pisama i ilustratora knjiga Urliha Altdorfera koji je radio u Regensburgu između 1478. i 1491. godine. O Albrehtu Altdorferu imamo malo podataka o njegovom povodu i jako je malo podataka o njegovom životu i neznamo gde i kako se obrazovao. Godine 1505. Albreht stiče građanska prava. U ovom gradu je radio kao gradski arhitekta od 1526. sve do smrti. U njegove rane radove ubrajaju se crteži malog formata u svetlo-tamnom koloritu koji su što se tema tiče pod italijanskim uticajem. Iz ovog perioda potiče i niz bakroreza. Dva putovanja po Dunavu u periodu od 1503. do 1505. godine i 1511. godine dovela su ga u vezu sa umetničkim slikama takozvane Dunavske škole koje su presudno uticale na njegov rad. Oko 1515. učestvovao je u radu na Direrovoj počasnoj kapiji i na molitveniku (crteži na marginama) cara Maksimilijana Prvog.

Najpoznatija dela
-----------------

Godine 1518. nastao je veliki oltar za zadužbinu svetog Florijana kod Linca 1529. godine. 

Godine 1529. nastaje njegovo glavno delo slika *Aleksandrova pobeda* koju je naručio bavarski vojvoda Vilhelm IV. 

Altdorfer je poznat i kao umetnik koji je naslikao prvi pejzaž u evropskoj umetnosti koji je u potpunosti oslobođen figura i koji se topografski može odrediti (*Pejzaž Dunava sa dvorcem Vert kod Regensburga*, oko 1525. godine). 
Neki njegovi bakropisi i crteži takođe sadrže ovakve pejzaže. Oko 1535. izradio je profane zidne slike za regensburšku biskupiju. 

Poslednja umetnička slika koja mu se pripisuje nastala je 1537. godine prikazuje Lota sa kćerima. Njegov slikarski opus nije mnogo obiman i na njemu je primetan izražen Direrov uticaj ali je on pre svega u vezi sa romantičnim a ponekad dramatičnim prikazima pejzaža Dunavske škole. Pored Volfa Hubera smatra se za glavnog predstavnika ovog umetničkog pokreta.

Galerija
--------

* Oltar Sv. Sebastijana u Štiftu za manastir St. Florijana kod LincaOltar Sv. Sebastijana u Štiftu za manastir St. Florijana kod Linca
* Oltar Sv. Sebastijana (Mučenje Sv. Sebastijana)Oltar Sv. Sebastijana (Mučenje Sv. Sebastijana)
* Razapinjanje na krst (Kasel)Razapinjanje na krst (Kasel)
* Dunavski pejsaž sa zamkom oko 1522. godine.Dunavski pejsaž sa zamkom oko 1522. godine.

Povezano
--------

* Dunavska škola

Literatura
----------

* Altdeutsche Malerei, Geerd Westrum, München 1979.

Vanjske veze
------------

***Albrecht Altdorfer*** na Wikimedijinoj ostavi

* ibiblio.org (m. vielen Abb.)
Dermoptera, crtež iz knjige Brehmove knjige Brehmov život životinja iz 1883.
Patagium kod leteće veverice
**Letna kožica** ili patagium je naziv za kožnu tvorbu koja služi kao noseća površina (s potpornom konstrukcijom ili bez nje) koja se razvila kod kralježnjaka. Za aktivno letenje razvila se samo kod šišmiša, a kod drugih vrsta služi samo za pasivno "jedrenje" ili usporavanje pada poput padobrana, za produženi skok, "jedrenje" s jednog na drugo stablo ili sa stabla na tlo, što životinje često potpomažu lepršavim pokretima ekstremiteta. Pri tome, oni nisu u stanju određivati smjer, pravac niti trajanje svog "leta", odnosno "klizanja". Struktura od koje su građene letne kožice kao i njihov položaj u odnosu na tijelo su od vrste do vrste sasvim različite.

Sisavci
-------

Sisavci mogu imati letnu kožicu razvijenu na četiri različita mjesta:

1. Propatagium se nalazi između vrata i prednjih udova
2. Plagiopatagium se pruža uzduž tijela, između prednjih i stražnjih udova
3. Uropatagium je između repa i stražnjih udova
4. Šišmiši ili netopiri imaju s obje strane tijela letnu kožicu proraštenu mišićnim tkivom, živcima i krvnim sudovima a kao podrška kožici služe produžene kosti šake, prstiju (osim palca), kao i podlaktice i nadlaktice.

Kožuškari (*Dermoptera*): *Pro-*, *Plagio-* i *Uropatagium*

Kližuće vjeverice ili "leteće vjeverice" (*Pteromyinae*): Plagiopatagium; Pro- i Uropatagium vrlo su malene

Bodljorepe vjeverice (*Anomaluridae*): Plagio- i Uropatagium

Leteći penjaši (*Petauridae*) (tobolčari): imaju dlakavu letnu kožicu između prednjih i zadnjih nogu (*Plagiopatagium*)

Gmazovi
-------

Leteći zmaj (*Draco volans*, *Draco spilontus*): ovaj gušter ima postrane kožice koje napinje uz pomoć produženih rebara, a kad miruje, priljubljeni su uz tijelo. Spljošteno tijelo povećava mu aerodinamičnost, dok mu rep služi kao kormilo. Na taj način može "jedriti" do osam metara.

Ribe koštunjače
---------------

Poletuše (*Exocoetidae*): Kratkim, brzim udarcima donjeg dijela produžene repne peraje izbacuju se iz vode i jedre velikim, krilastim prednjim perajama najčešće 1 metar, a u povoljnim uvjetima i do 10 metara iznad vode. Još prije 200 milijuna godina živjeli su u tetisu, ranom oceanu na području današnjeg Sredozemlja i Alpa prvi predstavnici letećih riba. Kod fosilnih nalaza dobro se razaznaju snažno raširene prsne peraje kao i produžen donji dio repne peraje.

Vodozemci
---------

Indonezijska leteća žaba (*Rhacophorus*): Prsti prednjih kao i zadnjih nogu su izraženo povezani kožicom. Potpuno ispruženi, oni omogućuju žabi da manje-više usmjereno "jedri" kamo namjerava.

Literatura
----------

* Pennycuick CJP (2009) Modelling the flying bird. Academic Press
* Raikow RJ (1985) Locomotor system. In King AS, McLelland J (eds) Form and function in birds Vol 3. Academic Press.
**Adhurgunbadh**, na grčkom **Adergoudounbades** (Ἀδεργουδουνβάδης, ? - 541) bio je perzijski plemić, vojskovođa i *kanarang* koji je služio u doba sasanidskih kraljeva Kavada I i Hozroja II. Podaci o njegovom životu uglavnom potiču od radova bizantskog historičara Prokopija.

Adhurgunbadh je godine 488. kao mlad, ali izuzetno sposoban vojnik, pomogao mladom Kavadu da svrgne svog strica Balaša. Kao nagradu je dobio mjesto *kanaranga*, odnosno guvernera pokrajine Abarshahr koja je uključivala i susjedne heftalitske teritorije. Prije stupanja na dužnost, njegov prethodnik i rođak Gushnaspdad (Gousanastades) je pogubljen.

Adhurgunbadh u sljedećim decenijama nije imao značajnu ulogu u političkom životu, ali se istakao kao sposoban vojskovođa. Po Prokopiju je uspio čak dvanaest barbarskih plemena podvrgnuti perzijskoj vlasti. Sudjelovao je u Anastazijevom ratu, tokom koga je opsjeo i od Bizantinaca zauzeo strateški važan grad Amida.

Kada je na prijestolje godine 531. došao kralj Hozroje, kod perzijskih velikaša se skovala zavjera s ciljem da se Hozroje svrgne a na prijestolje dovede njegov nećak Kavad, sin Hozrojevog starijeg brata Djamaspa (Zames). Zavjera je razotkrivena, ali u tom trenutku se Kavad nalazio izvan dvora, kod Adhurgunbadha. Kada je Hozroje izdao naređenje da se Kavad pogubi, Adhurgunbadh je to odbio poslušati te je princa sakrio; međutim vlastiti sin Bahram (Varranes) ga je izdao kralju. Hozroje je potom naredio da se Adhurgunbadh pogubi; Kavad, ili netko tko se izdavao za Kavada, uspio je pobjeći na bizantsku teritoriju.

Literatura
----------

* Greatrex, Geoffrey; Lieu, Samuel N. C. (2002). *The Roman Eastern Frontier and the Persian Wars (Part II, 363–630 AD)*. Routledge. ISBN 0-415-14687-9.
* Martindale, John R.; Jones, A.H.M.; Morris, John (1992). *The Prosopography of the Later Roman Empire - Volume III, AD 527–641*. Cambridge University Press. ISBN 978-0521201608.
* Pourshariati, Parvaneh (2008). *Decline and Fall of the Sasanian Empire: The Sasanian-Parthian Confederacy and the Arab Conquest of Iran*. I.B. Tauris. ISBN 978-1-84511-645-3.
**Nekropole sa stećcima u Lipi**, naselje Lipa, opština Tomislavgrad, Bosna i Hercegovina.
Nekropola je i nacionalni spomenik BiH.

Lokacija
--------

U istočnom kraju Duvanjskog polja, nalazi se selo Lipa. Od središta Tomislavgrada udaljeno je oko 12 km u pravcu jugoistoka. Na udaljenosti od 1 km u pravcu jugoistoka od središta naselja Lipa nalaze se nekropole sa stećcima, raspoređene na tri lokacije. Nadmorska visina nekropole sa stećcima na lokalitetu katoličkog i pravoslavnog groblja je 928 m nv.

Opis
----

Na tri lokacije – Lipa I, II i III – ukupno su evidentirana 353 grobna mjesta sa 346 nadgrobnika – 335 stećaka i 11 krstova – i 7 grobnih mjesta bez nadgrobnika. Od ukupnog broja stećaka najveći broj su ploče – 290, zatim sanduci – 42 i sljemenjaci – 3 primjerka. Ukrašeno je pet stećaka i šest krstača (lokalitet Lipa I – tri stećka br. 3, 6 i 32; šest krstača br. 2, 3, 6, 7, 9 i 11. i lokalitet Lipa III – dva stećka, br. 1 i 10.). Njihovi ukrasni motivi su: jabuke, krugovi sa rozetama, tordirano uže, obični krstovi, krst sa kružnim vijencima, krst sa kružnim završecima, stilizirani krstovi, štit, mač, bordura od kosih paralelica, friz od niza poluelipsa sa tačkicama, polumjesec i rozeta. Ukrasi su rađeni tehnikom reljefnog ispupčenja i udubljenja.

Za jedan stećak se veže tvrdnja da je dovezen iz Male Čvrsnice, preko čitavog polja Svinjače sa udaljenosti od preko 10 km. Navedena tvrdnja je sadržana i u pjesmi koja glasi:

*Stećak vukla Marta*

*na svog brata Marka,*

*miseca veljače,*

*priko polja Svinjače.*

*Vuklo sto volova,*

*izilo se sto ovnova*.

Literatura
----------

* Šefik Bešlagić, Sarajevo: "Veselin Masleša", 1982. STEĆCI – KULTURA I UMJETNOST
**Lipa** je naselje u Hrvatskoj koje administrativno pripada općini Matulji u Primorsko-goranskoj županiji.

Zemljopis
---------

Mjesto je nekoć bilo na značajnoj prometnici koja je vodila iz Kranjske kroz Postojnska vrata, a drugim pravcem iz Trsta prema Rijeci i dalje.

Stanovništvo
------------

Ima 136 stanovnika prema popisu iz 2001. godine.

Uprava
------

Povijest
--------

Lipa, zaštićena memorijalna baština
Lipa je stradala 30. travnja 1944. godine kad su mjesto spalili nacisti koji su pritom ubili 269 žitelja. Dijelovi naselja zaštićeni su kao memorijalna baština, a u bivšoj školskoj zgradi otvorena je 29. studenoga 1968. godine muzejska zbirka. Svake se godine na dan stradanja održava manifestacija Lipa pamti.

Spomenici i znamenitosti
------------------------

### Kapela sv. Jelene križarice

Lipa, kapela sv. Jelene križarice, oltar
Na ulazu u mjesto nalazi se drevna kapela sv. Jelene Križarice (katolička Župa sv. Antuna pustinjaka sa sjedištem u Šapjanama). Kapela je bila obnovljena 1662. godine. Imala je zvono iz 1300. godine, koje su oduzele za ratne potrebe tadašnje austro-ugarske vlasti u Prvome svjetskom ratu. Zvono je bilo teško 107 kg, a izlio ga je zvonolijevač Jacobus de Venetiis. Na prozoru kapele uklesana je 1667. godina te ime Petra Kalčića. Oltar sv. Jelene je iz 1774. godine. Na desnoj strani oltara nalazi se natpis: SUB Rmo CONRADO ANTONIO D’MARBURG Pco ET MATHIA CALCICH DECANUS ET SNDUS BENEFACTOR HUIC OPERIS AFRICH SECUNDUS SINDICUS – ANNO DOMINI 1774. Slika na oltaru je iz 1866. godine. Kapela je obnovljena početkom sedamdesetih godina XX. stoljeća u vrijeme župnika Josipa Vozile (Giuseppe Vosilla). Tada su otkrivene i gotičke freske s prikazom sv. Jurja iz XVI. stoljeća (datirao Branko Fučić), a obnovio ih je 1976. godine Viktor Snoj, akademski slikar iz Ljubljane. Zidna slika pripisuje se majstoru Tomašu iz Senja.

Obrazovanje
-----------

Vlasti Austro-Ugarske Monarhije osnivale su osnovne škole na području sadašnje općine Matulji još sredinom prošlog stoljeća. U Lipi je osnovna škola otvorena 1885. godine.

Kultura
-------

Lipa, zvončari
### Zvončari

U Lipi djeluje zvončarska skupina.

Šport
-----

Izvori
------

1. ↑
2. ↑  „Archive copy". Arhivirano iz originala na datum 2013-08-20. Pristupljeno 2012-04-29.

  


*Ovaj nedovršeni članak o **naselju** u Hrvatskoj:* **Lipa (Matulji)** *treba dopuniti.   
Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.*

hr.Lipa (Matulji)
**Cesta 36** (perz. جاده ۳۶) je državna cesta u sjeveroistočnom Iranu koja spaja Firuzkuh u Teheranskoj pokrajini s Torudom u Semnanskoj pokrajini, te Bejardžomand s Tajbadom u Razavi Horasanu. Trasa se sastoji od dva odvojena dijela – zapadnog (215 km) i istočnog (330 km). Prvi prolazi kroz Semnan, a potonji povezuje i Anabad, Bardaskan, Kondor, Halilabad, Kašmar, Šadmeher, Torbat-e Hejdariju, Dovlatabad, Baharz, te Mašhad-Rizu. Zapadnim dijelom cesta se geografski proteže južnim Alborzom i Dašt-e Kavirom, a istočnim također kroz navedenu pustinju odnosno uz planine Šadab, Kar-Gaz i Baharz. Nadmorska visina trase oscilira od minimalno 713 m na granici s Afganistanom, 770 m u dolini Abrišam-Ruda i 810 m kod Rasana do maksimalno 2450 m na Bašmanskom prijevoju kod Firuzkuha. Krajnji istočni dio duljine 20 km od Tajbada odnosno čvora s cestom 97 dijelom je azijskog međunarodnog koridora AH1 i od graničnog prijelaza Gomrok-e Dugarun nadovezuje na afganistansku cestu A1 koja vodi prema Heratu. Izgradnja nedostajućeg centralnog dijela ceste 36 (~100 km) u toku je od 2010. godine, a do 2013. izgrađen je segment duljine 27 km južno od Bejardžomanda. Iste godine najavljena je i rekonstrukcija dijela od potonjeg grada do Bardaskana. Ciljevi povezivanja zapadnog i istočnog dijela trase su revitalizacija centralnog Šahrudskog okruga i bolja transportna koordinacija između Kozmodroma Imam Homeini i Šahrud, dviju važnih karika nacionalnog svemirskog programa.

Veze
----

* Popis iranskih cesta
* Transport u Iranu

Izvori
------

1. ↑  (`en`) UNESCAP (2003.). *Asian Highway Handbook*. New York: United Nations, str. 5. 13. 17. 49.-50. ISBN 9789211201703, OCLC 57938429.
2. ↑  (`fa`) TIN News (17. 3. 2010.). *آگهی ارزيابی کيفی مطالعات امکان سنجی محور طرود - بيارجمند -بردسکن -احمدآباد-روداب-سبزوار*. Tehran: Transportation Industry News Network.
3. ↑  (`fa`) SN (4. 3. 2013.). *پيشبرد پروژه جاده جنگل ابر در نشست جلالی باوزیر راه و مسئولان منطقه*. Shahrood: Shahrood News.

Vanjske veze
------------

Ostali projekti

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **Cesta 36** |

| * p
* r
* u
Putevi u Iranu Iran |
| --- |
|  Autoputevi | 
* 1
* 2
* 5
* 6
* 7
* 9

 |  |
|  Brzi i državni putevi  | 
* 11
* 12
* 14
* 15
* 16
* 17
* 18
* 19
* 21
* 22
* 23
* 24
* 26
* 27
* 31
* 32
* 33
* 35
* 36
* 37
* 38
* 39
* 41
* 43
* 44
* 45
* 46
* 47
* 48
* 49
* 51
* 52
* 53
* 55
* 56
* 58
* 59
* 60
* 62
* 63
* 64
* 65
* 67
* 68
* 71
* 72
* 77
* 78
* 79
* 81
* 82
* 83
* 84
* 86
* 87
* 88
* 91
* 92
* 93
* 94
* 95
* 96
* 97
* 98
* 99

 |