Položaj Zvečana na Kosovu
**Zvečan** (albanski: *Zveçan, Zveçani*) je grad i središte istoimene opštine u sjevernom dijelu Kosova. Administrativno pripada Okrugu Mitrovica. Naziv je dobio po istoimenoj srednjovjekovnoj utvrdi, jednoj od najstarijih objekata takve vrste na području Balkana. Zajedno s Leposavićem i Zubinim Potokom pripada pojasu na granici s Centralnom Srbijom gdje većinu čine Srbi.

Istorija
--------

Zvečan je bio srednjovekovni grad, sada u ruševinama, na ušću reke Sitnice u Ibar,ali se pretpostavlja da se na tom mestu nalazilo naselje još u praistoriji. Sazidan je na istoimenom kupastom brdu na ulazu u Ibarsku klisuru i dominira dolinom u kojoj su se ukrštali važni karavanski putevi.

Prvi put se pominje u vezi s pograničnim borbama između Srbije, kojom je vladao župan Vukan, i Vizantije na Kosovom polju između 1091. i 1094. Postoje zapisi da je Stefan Nemanja, posle pobede nad Vizantinicima 1170. kod Pantine, naredio da se molitva za uspešni ishod bitke održi u crkvi Svetog Đorđa u Zvečanu. Tokom vladavine Nemanjića u Zvečanu se nalazio jedan od kraljevskih dvorova. U njemu je umro(zadavljen) Stefan Dečanski 1331.godine,a tu je 1323.godine sahranjen i njegov brat Konstantin Nemanjić. Stefan Dušan je 1337.godine upravu poverio mlađem sinu vlastelinke Danice,dok je njegov sin Uroš grad dodelio čelniku Musi,zetu kneza Lazara.

Turci osvajaju Zvečan krajem XIV veka i njemu sa prekidom drže jake vojne postave sve do XVIII veka kada definitivno napuštaju tvrđavu i ona je od tada prepuštena zubu vremena.

Tvrđava Zvečan
--------------

Tvrđava Zvečan
Osnova tvrđave prilagođena je konfiguraciji terena i ima nepravilan, izduženi oblik. Sastojala se iz tri dela. *Gornji grad* se nalazio na samom vrhu brda. Niži pojas se sastojao od bedema ojačanih kulama, a obimni zid je obuhvatao južne padine i podnožje brda. *Gornji grad*, okružen sa pet kula, čuva ostatke glavne - donžon kule osmougaone osnove, crkve Sv. Đorđa (koju je podigao Stevan Nemanja) i cisterni. Crkva je imala osnovu u obliku sažetog upisanog krsta, manju oltarsku apsidu, kube nad središnjim delom i bila je živopisana. Unutar Donjeg grada postoji nekoliko građevina čija namena nije precizno utvrđena, a na zapadnom kraju nalazio se glavni ulaz u grad.

Osnovna namena grada bila je kontrola:

* Bosanskog
* Ibarskog
* Metohijskog

puta koji su se tu ukrštali,dok je kasnije služio i kao zaštita za rudnik u Trepči.

Putopisac Ami Bue,koji je posetio Zvečan 1840.godine našao je ostatke crkve,dok je Giljferding 1859.godine u gradu video *ostatke dvorca na dva sprata ozidanog opekom*.

Pored toga u severnom delu gradu je pronađen podzemni lagum koji se spuštao do izvora u podnožiju brda na kome je Zvečan podignut,a pronađeni su ostaci još jednog potencijalnog izlaza iz podzemnih laguma.

Kultura i nauka
---------------

U Zvečanu se od 2001. godine nalazi Fakultet umetnosti u Prištini sa privremenim sedištem u Zvečanu.  Arhivirano 2009-05-18 na Wayback Machine-u

Vanjski linkovi
---------------

***Zvečan*** na Wikimedijinoj ostavi

* Profile of Zvečan/Zveçan Arhivirano 2011-06-06 na Wayback Machine-u
* SOK Kosovo and its population
* Televizija Most
* Fakultet umetnosti Univerziteta u Prištini Arhivirano 2009-05-18 na Wayback Machine-u
* Kosova Kosovo Arhivirano 2007-03-15 na Wayback Machine-u

| * p
* r
* u
Opština Zvečan |
| --- |
| Banov Do • Banjska • Banjska Reka • Banjski Suvi Do • Boljetin • Bresnica • Valač • Veliko Rudare • Vilište • Grabovac • Grižani • Doljane • Žaža • Žerovnica • Žitkovac • **Zvečan** • Izvori • Jankov Potok • Joševik • Kamenica • Korilje • Kula • Lipa • Lipovica • Lovac • Lozište • Lokva • Mali Zvečan • Malo Rudare • Matica • Meki Do • Oraovica • Rudine • Sendo • Srbovac |