**Orešek** (ruski: *Крепость Оре́шек*, švedski: *Nöteborg*) je stara ruska utvrda na istoimenom nevskom otoku, nasuprot grada Šliseljburga. Leži nedaleko od mjesta gdje Neva ističe iz jezera Ladoge u Lenjingradskoj oblasti, udaljen oko 40 km istočno od Sankt Peterburga. Utvrda Orešek je 1990. uvrštena na UNESCOvu listu svjetske baštine u Evropi zajedno sa historijskom jezgrom Sankt Peterburga.

Historija
---------

Utvrda Orešek (ili **Šliseljburg**) je jedinstveni arhitektonski i historijski spomenik građen, dograđivan i obnavljan od 14. do 20. vijeka. Utvrdu je 1323. podigao novgorodski knez Jurij Danilovič, unuk Aleksandra Nevskog, na Orahovom otoku u Nevi, kao predstražu na granici sa Švedskom. Između 14. i 17. vijeka utvrda Orešek izdržala je brojne žestoke napade, ali je nakon devet mjeseci opsade 1612. pala je u ruke Šveđana koji su odtad vladali njome punih 90 godina. Za njihove vlasti zvala se *Nöteborg* (Orahov grad). Rusi su je ponovno zauzeli 1702. za vrijeme Velikog sjevernog rata. Oni su je prezvali po njemačkom *Šliseljburg* (Shlisselburg = Ključni grad). Petar Veliki dao ju je kompletno obnoviti i dograditi, tako da je njen današnji izgled iz tih vremena. Tokom 18. i 19. vijeka utvrda je bila poznata kao **Ruska Bastille**, zatvor u kom su tamnovali i brojni članovi carske porodice, istaknuti državnici i javne osobe.

Od augusta 1928. Orešek je muzej na otvorenom, filijala Muzeja Oktobarske revolucije iz Lenjingrada. Muzej je zatvoren 1939. godine, a njegovi 
eksponati prebačeni u Lenjingrad. Za vrijeme Velikog domovinskog rata, branitelji Orešeka izdržali su napade Wehrmachta gotovo punih 500 dana i tako spriječili da Lenjingrad bude odsječen od kopnenog dijela SSSR-a. Artiljerijsko granatiranje napravilo je velika oštećenja, pa su brojni spomenici završili u ruševinama. Od 1965. utvrda postaje filijala Državnog historijskog muzeja iz Lenjingrada. Tad su obnovljene građevine starog i novog zatvora i bastioni iz 16. vijeka teško oštećeni za Drugog svjetskog rata i Ivanova crkva.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*Шлиссельбургская крепость - Орешек*" (ruski). Музеи России. Pristupljeno 7. 10. 2015.
2. ↑  „*Historic Centre of Saint Petersburg and Related Groups of Monuments*" (ruski). UNESCO. Pristupljeno 7. 10. 2015.

Vanjske veze
------------

***Orešek (utvrda)*** na Wikimedijinoj ostavi

* Шлиссельбург ()

| * p
* r
* u
Svjetska baština u Rusiji |
| --- |
| Evropski lokaliteti | 
Historijski centar i citadela Derbenta • Ferapontov manastir • Historijski centar Jaroslavlja • Zapadni Kavkaz • Kazanski kremlj • Crkva Uzašašća u Kolomenskoju • Komijske prašume • Crkve otoka Kiži na Onješkom jezeru • Kurska prevlaka1) • Moskovski kremlj i Crveni trg • Novodjevičanski manastir u Moskvi • Historijski centar Velikog Novgoroda s Kremljem i Katedralom sv. Sofije • Historijski centar Petrograda s pripadajućim spomenicima • Solovecki otoci • Struveov luk 2) • Trojice-Sergijeva lavra • Bijeli spomenici Vladimir-Suzdalja
 | Ruska zastava |
| Azijski lokaliteti | 
Zlatne Altajske planine • Bajkalsko jezero • Vulkansko područje parka prirode na Kamčatki • Visoravan Putorana • Park prirode Sihote-Alinj • Park prirode Stupovi Lene • Bazen zatvorenenog sliva Uvs-Nuur • Rezervat prirode Vrangelov otok
 |
| Nematerijalna baština | 
Usmena tradicija i kulturni prostor Semeiskie • Olonkho herojski ep naroda Jakuta
 |
| 
1) Zajednička svjetska baština Litve i Rusije 
2) Zajednička svjetska baština deset zemalja (Norveška, Švedska, Finska, Estonija, Latvija, Litva, Rusija, Bjelorusija, Ukrajina, Moldavija) 
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 917154380921330290355

 |