**Heer** (njemački: *vojska*) bilo je ime za kopnenu vojsku, jedan od vidova - Wehrmachta (oružanih snaga Nacističke Njemačke) uz Kriegsmarine (mornaricu) i Luftwaffe (avijaciju) koja je postojala od maja 1935. do 9. maja 1945.

Historija
---------

### Osnivanje Heer-a

Heer je službeno osnovan u maju 1935. nakon donošenja *Zakona o obnovi nacionalnih snaga obrane*. Ovaj zakon omogućio je postojanje njemačke kopnene vojske, mornarice i avijacije, što je u suštini bio zabranjeno nakon Prvog svjetskog rata. 

Nakon poraza u Prvom svjetskom ratu - Versajski sporazum iz 1919. nametnuo je stroga ograničenja Weimarskoj Republici nasljednici Njemačkog Carstva. On je dozvoljavao samo malu 
obrambenu armiju poznatu kao **Reichswehr**. Veličinu i sastav Reichswehra strogo su kontrolirali saveznici u nadi da će tako spriječiti mogući njemački revanš. Reichswehr je smio imati samo 100 000 vojnika, podijeljena na dva vida vojske, 
kopnenu - **Reichsheer**, i malu mornaricu - **Reichsmarine**. Versajski sporazum nije predviđao nikakvu avijaciju. 

Kad je 1933. nacionalsocijalistička njemačka radnička partija (NSDAP) pobijedila na izborima, rođen je Treći reich. Dvije godine kasnije - 1935. Versajski sporazum je odbačen, pa je Reichswehr postao **Wehrmacht**, koji je imao tri vida vojske; Heer (umjesto - *Reichsheer*), Kriegsmarine (umjesto *Reichsmarine*) i novoosnovanu - Luftwaffe (Ratno zrakoplovstvo). 

Vojnici Heera na paradi u Varšavi
### Rast Heer-a

*Heer* se u početku sastojao od 21 jedinica divizijske veličine (kasnije 600 i više), podijeljene u 3 armijske grupe, uz brojne manje jedinice.  Samo 17 mjeseci nakon Hitlerova *Zakona o obnovi nacionalnih snaga* -*Heer* je već imao 36 divizija. Tokom jeseni 1937. osnovane su još dvije divizije. Tokom 1938. njih 4, uz pripojenje 5 divizija nakon austrijskog Anschlussa u martu. 

U razdoblju svog rasta, Wehrmacht je nastavio razvijati koncepte razrađene tokom Prvog svjetskog rata, nastojeći da združenim operacijama kopnenih snaga (Heer) i avijacije (Luftwaffe) postigne brzu taktičku i strategijsku prednost. 
Operativne i taktičke metode tog načina ratovanja bile su okruženje i uništenje - glavnih snaga neprijatelja, u što kraćem vremenu, ta doktrina postala je čuveni **Blitzkrieg** kojim je Wehrmacht ostvario munjevite pobjede na početku rata.

Njemačka vojska ušla u rat s većinom čisto pješadijskih jedinica, koje su se služile konjima za transport, čak se i dobar dio artiljerijskih jedinica oslanjao na konjsku vuču. Motorizirane jedinice Wehrmachta bile su u fokusu tadašnjih svjetskih medija u prvim godinama rata, oni ih isticali kao ključni faktor uspjeha njemačke invazije na Poljsku (septembar 1939.), Norvešku i Dansku (april 1940.), Belgiju, Francusku i Holandiju (maj 1940), Jugoslaviju (april 1941.) i početne uspjehe u napadu na Sovjetski Savez (jun 1941.) Međutim ukupna snaga motoriziranih i tenkovskih formacija iznosila je samo 20% od snaga Heera na njegovom vrhuncu.

Između 1939. - 1945. oko 13 milijuna ljudi služilo je u *Heeru*. Od njih je 1,6 milijuna poginulo, uz preko 4,1 milijun ranjenih. Od 7 361 osoba koje su nagrađene najvišim njemačkim ordenom za ratne zasluge u [[Drugi svjetski 
rat|Drugom svjetskom ratu]], Viteškim željeznim križem, 4777 je bilo iz Heer-a, a to je bilo 65% od ukupnog broja. 

Između 1935. i 1945. u šest krvavih godina Drugog svjetskog rata jedinice Heera borile su se žestoko na frontovima dugim desetke hiljada kilometara, od ogromnog Istočnog fronta do Sjeverne Aftike. *Heer* nije bio imun 
na uticaj politike i povremeno je sudjelovao u vrlo upitnim aktivnostima, ali se velika većina njegovih jedinica, držala regula ratnog prava. 

### Kraj Heer-a

Treći Reich je kapitulirao 8. maja 1945. ali su se neke jedinice *Heera* nastavile i dalje boriti nekoliko tjedana duže, i to uglavnom na istočnom frontu protiv sovjetskih jedinica i njihovih saveznika kao što je to bio slučaj kod Bleiburga.
Zbog tog je Saveznička kontrolna komisija donijela zakon 20. augusta 1946. koji je značio i *službenu smrt* - *Heera* 

### Struktura Heer-a

**Oberkommando des Heeres** (akronim: *OKH*) bio je Vrhovna komanda Heera (kopnene vojske) od 1936. do 1945. podređen jedino Vrhovnoj komandi Wehrmachta - **Oberkommando der Wehrmacht** (OKW) i Hitleru, koji su kordinirali operacije kopnene vojske (Heera), mornarice (Kriegsmarine) i ratnog zrakoplovstva (Luftwaffe).

**Abwehr** je bila obavještajna organizacija Wehrmachta od 1921. do 1944. Termin Abwehr (njemački: protuobavještajan) korišten je da se prilagodi savezničkim zahtjevima, koji su inzistirali da njemačke obavještajne aktivnosti 
nakon Prvog svjetskog rata mogu biti samo u "obrambene" svrhe. 

Nacistička Njemačka koristila se sistemom *Vojnih okruga* (njemački: Wehrkreis) da što više olakša posao komandantima na terenu od svih administrativnih poslova, i osigura redovit priliv regruta i zaliha svojim trupama. To je bila instrukcija Vrhovne komande Wehrmachta - OKW, koji je na taj način želio povjeriti odgovornost za obuku, regrutaciju, opskrbu i naoružanje nižim lokalnim štabovima na terenu i tako više štabove odteretiti od tog posla.

Komandant pješadijskih snaga na terenu bio je ujedno i komandant *Vojnog okruga*, koji se poklapao sa terenom njegove formacije, ali je u slučaju rata taj zadatak prelazio na njegovog prvog podčinjenog po rangu.

Prije početka rata, postojala su i četiri motorizirana armijska korpusa, to je u praksi bilo osoblje zaduženo za obuku tenkista, oni nisu imali odgovarajuće Vojne okruge, već su im regrute i zalihe osiguravali lokalni garnizoni. 

I *Vojni okruzi* su imali hijerarhijsku strukturu; Sjedište okruga (Wehrersatzbezirk Hauptquartier) i Područne centre (Wehrbezirk Hauptquartier).

### Organizacija Heer-a

*Heer* je uglavnom bio podjeljen na nekoliko grupa armija (Heeresgruppen) od armija koje su se tokom rata razmještale, restrukturirale i mijenjale imena. Snage savezničkih država, kao i jedinice sastavljene od stranih građana također su dodijeljene njemačkim formacijama.

Za Operaciju Barbarossa iz 1941. snage *Heera* bile su podjeljene u tri strateške armijske grupe;

* **Grupa armija Sjever** (Heeresgruppe Nord) sa Lenjingradom kao glavnim ciljem
* **Grupa armija Centar** (Heeresgruppe Mitte) sa Smolenskom kao glavnim ciljem
* **Grupa armija Jug** (Heeresgruppe Süd) sa Kijevom kao glavnim ciljem, kasnije je ta grupa armija podjeljena na;
	+ **Grupa armija A** (Heeresgruppe A) sa Kavkazom kao glavnim ciljem
	+ **Grupa armija B** (Heeresgruppe A) sa Staljingradom kao glavnim ciljem.

Snage poslane kao pomoć Talijanima u Sjevernu Afriku isprva su zvane Afrički korpus, kasnije su narasle do formacije zvane - Oklopna armija Afrika.
Ispod grupe armija bile su armije, tenkovske grupe, koje su kasnije i same izrasle u armije, korpusi i divizije.

### Heer i Luftwaffe

Četiri tipa Luftwaffinih formacija i jedinica borilo se zajedno sa kopnenom vojskom tokom Drugog svjetskog rata;

* **Fallschirm-Panzer Division 1 Hermann Göring** (*Prva padobransko oklopna divizija Hermann Göring* bila je elitna formacija Luftwaffe, koja se proslavila borbama po Sjevernoj Africi, Siciliji, Italiji i Sovjetskom savezu. Tu formaciju osnovao je reichsmarschall Hermann Göring, ona je tokom rata izrasla od bataljona do oklopnog korpusa.
* **Fallschirmjäger** (*Desantni padobranci*) izveli su prvi zračni desant za vrijeme Bitke za Kretu - 1941. Tokom cijelog rata njihov komandant bio je Kurt Student.
* **Luftwaffen-Feld-Divisionen** (Luftwaffini poljski divizioni) bili su samo formalno formacije Luftwaffe koje su služile za zaštitu kopnene vojske, organizirane po istom principu kao pješadijske jedinice.
* **Flakkorps** i **Flakdivision**, bile su formacije protuavionske artiljerije, zapravo samo štabovi koji su komandirali brojnim manjim jedinicama priključenim pješadijskim formacijama radi njihove zaštite. Njihove jedinice štitile su i važnije gradove i stateške položaje.

Naoružanje
----------

### Pješadijsko naoružanje


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 
* Flammenwerfer 35 bacač plamena
* Gewehr 98 brzometna puška
* Karabiner 98k brzometna puška
* Gewehr 41 poluautomatska puška
* Gewehr 43 poluautomatska puška
* Volkssturmgewehr 1-5 poluautomatska puška
* Sturmgewehr 44 jurišna puška
* Sturmgewehr 45 jurišna puška

 | 
* MG 34 mitraljez
* MG 42 (kod nas zvan Šarac) mitraljez
* MG 81 mitraljez
* MP 18 automat
* MP 40 automat
* MP 3008 automat
* Panzerfaust protuklopni bacač
* Panzerschreck protuklopna raketna puška

 | 
* Stielhandgranate ručna bomba
* Luger P08 pištolj
* Mauser HSc pištolj
* Walther P38 pištolj
* Mauser C96 poluatomatski pištolj
* Sauer 38H poluatomatski pištolj

 |

### Artiljerijsko oruđe


|  |  |
| --- | --- |
| 
* Flak 88 protuavionski i protutenkovski top
* SIG 33 teški top za pješadijsku podršku
* Hummel teška samohodna Haubica
* Wespe samohodni top

 | 
* Schwerer Gustav željeznica top
* Krupp K5 railway gun
* Nebelwerfer lanser raketa

 |

### Vozila


|  |  |
| --- | --- |
| 
* BMW R75 motocikl sa i bez prikolice
* Zündapp KS750 motocikl sa i bez prikolice
* Kübelwagen Volkswagenov terenac
* Raupenschlepper Ost gusjeničar za vuču artiljerijskih oruđa
* Schwerer Wehrmachtschlepper polugusjeničar
* Kettenkrad motocikl gusjeničar
* Maultier polugusjeničar

 | 
* Sd.Kfz. 7 polugusjeničar
* Sd.Kfz. 10 polugusjeničar
* Sd.Kfz. 250 oklopni polugusjeničar
* Sd.Kfz. 251 oklopni polugusjeničar
* Panzerspähwagen Sd.Kfz. 222 lako oklopno vozilo
* Schwerer Panzerspähwagen teško oklopno vozilo

 |

### Jurišni topovi


|  |  |
| --- | --- |
| 
* Sturmgeschütz III oklopni jurišni top
* Sturmgeschütz IV oklopni jurišni top

 | 
* Sturmtiger oklopni jurišni minobacač
* Brummbär oklopni jurišni top

 |

### Protuavionski topovi


|  |  |
| --- | --- |
| 
* Ostwind samohodka
* Kugelblitz samohodka
* Flakpanzer 38(t) samohodka

 | 
* Möbelwagen samohodka
* Wirbelwind samohodka

 |

### Tenkovi


|  |  |
| --- | --- |
| 
* Panzer I
* Panzer II
* Panzer III
* Panzer IV
* Panzer 35
* Panzer 38
* Panzer V

 | 
* Panzer VI Tiger
* Panzer VI-B Tiger II
* Panzer VII Löwe (*razvoj prekinut*)
* Panzer VIII Maus (*razvoj prekinut*)
* Panzerkampfwagen E-100 (*razvoj prekinut*)
* Landkreuzer P. 1000 Ratte (*razvoj prekinut*)
* Landkreuzer P. 1500 Monster (*razvoj prekinut*)

 |

### Protutenkovska oruđa


|  |  |
| --- | --- |
| 
* Elefant samohodka
* Hetzer samohodka lovac tenkova
* Jagdpanzer IV samohodka lovac tenkova
* Jagdpanther samohodka lovac tenkova
* Jagdtiger samohodka lovac tenkova

 | 
* Marder I
* Marder II
* Marder III
* Nashorn
* Panzerjäger I

 |

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Jason Pipes. „*Heer - The Army 1935-1945*" (engleski). Feldgrau. Pristupljeno 1. 09. 2012.

Vanjske veze
------------

* *Heer - The Army 1935-1945* na portalu Feldgrau (`en`)

***Heer (1935–1945)*** na Wikimedijinoj ostavi