recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Paysandu** je grad i općina od 76,412 stanovnika. na zapadu Urugvaja u Departmanu Paysandu u kom je administrativni centar.

Geografske karakteristike
-------------------------

Paysandu se prostire duž istočne obale Rijeke Urugvaj, nešto nizvodnije od argentinskog grada Colón, sa kojim je od 1970. povezan mostom *José Artigas*

Od glavnog grada Montevidea je udaljen 394 km sjeverozapadno.

Historija
---------

Paysandú je osnovao svećenik *Policarpo Sandú* 1772. kao naselje u kom je na početku živjelo 12 porodica pokrštanih Indijanaca.

Isprva je egzistirao kao luka za transport stočnih proizvoda. Zbog svog strateškog položaja na graničnoj rijeci, brzo je izrastao u drugi po veličini grad u zemlji, to je bio sve do prvih dekada 20. vijeka.

Historija Paysandua povezana je sa važnim događajima iz borbe za nezavisnost, kad je nekoliko puta napadan. Epitet "Herojski" zaradio je za opsade (1864.-1865.) kad ga je napadalo 17,000 do zuba naoružanih vojnika generala *Venancia Floresa* iz Brazilskog carstva, a branilo samo 1,400 boraca..

Velik demografski rast imao je nakon 1871. kad je otvoren rudnik soli Santa María na obali rijeke. 
Tad je podignuto dosta javnih objekata (bolnica, škola..).

Kriza je nastupila kad je zatvoren rudnik soli 1913. što je dovelo do raseljavanja stanovnika u potrazi za novim poslom, ona je potrajala do 1930-ih
Tad je naftna kompanija Ancap podigla prve industrijske pogone; destileriju, tvornicu bioetanola, cementaru.
To je dovelo do novog rasta grada koji je izrastao u četvrti po veličini grad u zemlji. 
Prvi tanker sa naftom stigao je do Paysandúa 1952.

U gradu od 1969 djeluje univerzitetski centar Paysandú, a odnedavno i radio-televizijska stanica *Heroica Multimedios*.

Privreda i transport
--------------------

Današnji Paysandu je grad tekstilne, kožne i prehrambene industrije
Njegova luka je vrlo aktivna pretovarom teret sa prekooceanskih na brodove plićeg gaza koji mogu nastaviti uzvodno.

Državnim cestama N°3, N°90 i željeznicom povezan je sa ostalim gradovima u zemlji.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*Paysandu in Paysandu*" (engleski). City Population. Pristupljeno 03.12.2023.
2. 1 2 3  „*Paysandu Uruguay*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 03.12.2023.
3. 1 2 3 4  „*Historia de Paysandu*" (španjolski). Welcome Uruguay. Pristupljeno 03.12.2023.
4. ↑  „*Breve historia institucional*" (španjolski). Universidad de la República. Pristupljeno 03.12.2023.

Vanjske veze
------------

***Paysandu*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Intendencia Departamental de Paysandu*] ()
**Arthur Edward Waite** (New York, 2. listopada 1857. - Kent, 19. ožujka 1942.), engleski okultist, mistik i okultni pisac američkog podrijetla. Bio je član ezoteričnog reda Zlatne zore, a poznat je kao autor brojnih djela o okultizmu, kao i sukreator popularnih *Rider-Waite* tarot karata.

Životopis
---------

Rodio se u Brooklynu, New York, u obitelji kapetana trgovačke mornarice Charlesa F. Waitea i Emme Lowell, kćeri bogatog engleskog trgovca. Poslije smrti oca 1858. godine, Waite se s majkom odselio u London.

Po završetku školovanja u *St. Charles's College* u Baywateru, Waite se zaposlio kao službenik, a u slobodno vrijeme pjesme i romantične romane. Godine 1886. napisao je i objavio prvo okultno djelo *The Mysteries of Magic, a Digest of the writings of Eliphas Levi*.

S vremenom se pridružio Teozofskom društvu, a potom je upoznao Samuela L. Mathersa te se u siječnju 1891. godine, zajedno sa suprugom Adom Lakeman, učlanio u red Zlatne zore. Nezadovoljan učenjem Zlatne zore i u sukobu s Mathersom, 1901. godine prešao je u masonski red.

Bibliografija
-------------

* *The Mysteries of Magic* (1886.)
* *Handbook of Cartomancy* (1889.)
* *Devil-Worship in France* (1896.)
* *Louis Claude de Saint-Martin* (1901.)
* *Studies in Mysticism* (1906.)
* *The Book of Ceremonial Magic* (1911.)
* *The Holy Kabbalah* (1929.)
* *The Secret Tradition in Freemasonry* (1937.)

Bilješke
--------

1. ↑  „controverscial.com". Arhivirano iz originala na datum 2013-04-30. Pristupljeno 2013-05-01.
2. ↑  „controverscial.com". Arhivirano iz originala na datum 2013-04-30. Pristupljeno 2013-05-01.

Vanjske poveznice
-----------------

* controverscial.com - Arthur Edward Waite Arhivirano 2013-04-30 na Wayback Machine-u ()

***Arthur Edward Waite*** na Wikimedijinoj ostavi
|  |
| --- |
| **Rat** |
| Vojna historija |
| Ere |
| Prahistorija · Antika · Srednji vijek  Barut · Industrija · Moderna |
| Ratište |
| Informacije · Kopno · More · Svemir · Zrak |
| Bojišta |
| Arktik · Cyberspace · Džungla  Grad · Pustinja · Planina |
| Oružja |
| Artiljerija · Biološki rat · Konjica ·Kemijski Elektronski · Pješadija · Mehanizirani · Nuklearni  Oklopni · Podmornice· Specijalni  Radiološki · Skije |
| Taktike |
| Amfibijska · Asimetrična · Fortifikacija · Gerila  Invazija · Iscrpljivanje · Konjička · Konvencionalno  Manevar · Nekonvencionalna ·Opsada ·Prsa u prsa  Sadejstvo · Rovovska · Totalna  |
| Strategija |
| Ekonomska · Strategija · Operatika |
| Organizacija |
| Lanac komandiranja · Formacije  Činovi · Jedinice |
| Logistika |
| Oprema · Materijal · Linija snabdijevanja |
| Pravo |
| Vojni sud · Ratni zakoni · Okupacija  Tribunal · Ratni zločin |
| Vlada i politika |
| Regrutiranje · Coup d'état  Vojna diktatura · Ratno stanje  Militarizam · Vojna vlada |
| Vojne studije |
| Vojna akademija · Vojna nauka  Polemologija · Filozofija rata  Mirovne i studije konflikta |
| Popisi |
| Autori · Bitke · Građanski ratovi  Komandanti · Invazije · Operacije  Opsade · Prepadi · Taktike · Teoretičari  Ratovi · Ratni zločini · Ratni zločinciOružja · Pisci |

**Konjica**, **konjaništvo** ili **kavalerija** (tal. *cavalleria*), naziv je za rod kopnene vojske kome je svrha obavljanje neposrednih zadataka, a koji se od pješadije razlikuje po tome što se njeni pripadnici manevriraju, odnosno borbene zadatke obavljaju jašući na konjima.

Iako su drevne kulture nakon pripitomljavanja konja relativno brzo prepoznale koristi njihove upotrebe u ratu, konjica u svom tradicionalnom obliku je razvijena tek u stepama Centralne Azije, gdje je savršeno odgovarala potrebama i mogućnostima tamošnjih nomadskih naroda. Konjicu su mnoge države uvele nešto kasnije, zamijenivši dotadašnje bojne dvokolice.

No, i tada je razvoj konjice dosta priječio cijeli niz tehničkih i logističkih problema, najčešće vezanih uz troškove uzgoja i obuke konja. Konjica se u Evropi razvila tek u Srednjem vijeku, s razvitkom tehnologije i uzgajanjem pasmina konja koje su bile pogodne za ratovanje. Tada je postala glavni rod vojske, čije je djelovanje često odlučivalo bitke i ratove. Pješadija primat povratila tek u Novom vijeku uvođenjem novih taktika i vatrenog oružja. 

Konjica je zbog toga počela postepeno gubiti svoje neposredne borbene uloge, tako da se do sredine 19. vijeka počela koristiti uglavnom za izviđanje, tzv. mali rat ili gonjenje poraženog neprijatelja. Prvi svjetski rat je konačno ukazao na zastarjelost konjice u modernom dobu, s obzirom na njene ogromne logističke zahtjeve, skroz neopravdane u odnosu na njenu borbenu vrijednost. Iako se konjica koristila i u kasnijim sukobima, sve vojske su je postepeno ukinule i zamijenile motorizirane i oklopne jedinice, iako u pojedinim oblastima svijeta konjica još uvijek igra korisnu ulogu zbog nedostatka prometne infrastrukture.

Konjičke jedinice u vojskama danas igraju isključivo ceremonijalnu ulogu, dok ih policije koriste u svrhu suzbijanja većih nereda.

***Konjica*** na Wikimedijinoj ostavi
Sjangći tabla s početnom pozicijom figura
**Kineski šah** ili **Sjangći (Xiangqi)** (象棋 O ovom zvuku poslušati?/i), je kineska igra s dva igrača iz porodice strateških igara na tabli kojoj pripadaju i zapadnjački šah, indijska čaturanga, japanski šogi i vrlo sličan korejanski džangi. Prvi karakter 象 *sjang* ima značenje "slika" ili "prikaz", otud se *Sjangći* može doslovce prevesti kao "slikovni šah ". Iako ovaj karakter takođe znači *slon*, igra se najčešće zove **Kineski šah** na zapadu. 

Poreklo sjangćija je sporno; neki istoričari smatraju da potiče od lijuboa a drugi tvrde da je ona slična indijskoj igri čaturanga iz 6. veka. To je jedna od najpopularnijih igara iz porodice čaturanga na svetu, naročito u Aziji. Karakteristične osobine sjangćija su jedinstveni potezi figurom *pao* ("top"), pravilo da se *generali* (slično kralju u šahu) ne mogu međusobno napadati, i pozicije *reka* i *palata*, koje ograničavaju kretanje nekih figura.

Eksterni linkovi
----------------

***Kineski šah*** na Wikimedijinoj ostavi

* Club Xiangqi: An Online Chinese Chess Game Free online site to play xiangqi
* Computer Chinese Chess (.pdf) Arhivirano 2015-07-09 na Wayback Machine-u (Yen, Chen, Yang, Hsu) — review
* Online Chinese chess lessons
* Introduction to Chinese Chess Arhivirano 2008-08-21 na Wayback Machine-u
* An Introduction to Xiangqi for Chess Players
* GamesByEmail.com -- Free PBEM Xiangqi
* GamesByEmail.com -- Free PBEM Dark Xiangqi
* Chinese Chess | Zillions Of Games
* Qianhong Arhivirano 2014-04-16 na Wayback Machine-u: Chinese Chess for Windows (free)
* World Chinese Chess Federation Arhivirano 2006-03-01 na Wayback Machine-u
* Xiangqi: Chinese Chess at ChessVariants.com
* Chinese Chess for Game Courier - Play Chinese Chess with others online
* Xiangqi at BrainKing.com Play Xiangqi online (free)
* Coffee Chinese Chess - Xiangqi Java applet
**Historijski revizionizam** je reinterpretacija ortodoksnih pogleda na dokaze, motive i proces odlučivanja koji obuhvataju pojedine historijske događaje. Revizionista pretpostavlja da interpretacija određenog historijskog događaja ili perioda, koju za ispravnu prihvata većina istraživača, treba da bude značajno izmenjena.

Važnost historijskog revizionizma je sažeto opisao američki historičar James M. McPherson sledećim rečima:

> Istorija je koninuiran dijalog između sadašnjosti i prošlosti. Interpretacije prošlosti se menjaju u odgovoru na nove dokaze, nova pitanja koja postavljaju dokazi, nove perspektive stečene prolaskom vremena. Ne postoji jedna, večna i nepromenljiva istina o događajima iz prošlosti i njihovom značenju. Revizionizam čini vitalnom i smislenom beskrajnu odiseju istoričara usmerenu ka razumevanju prošlosti.
> 
>

Razlozi za reviziju historije
-----------------------------

Najopćenitiji razlozi za pojavu historijskog revizionizma, odnosno novo tumačenje historijskih događaja i procesa, se mogu sažeti na:

1. pristup novim podacima, najčešće u obliku državnih arhiva sa kojih je protekom vremena skinuta oznaka "državne tajne", a koji daju potpuno novu perspektivu, odnosno nova objašnjenja za određene događaje o kojima je postojalo uvriježeno mišljenje ili konsenzus;
2. nova naučna dostignuća, prije svega iz područja prirodnih ili forenzičkih nauka, koji daju brojne nove podatke odnosno alate za određivanje starosti (datiranje), porijekla i drugih osobina ljudskih ostataka ili arheoloških artefakata;
3. promjene političkih okolnosti koje su nalagale da se historija tumači na jedan, odnosno priječile da se tumači na drugi način, odnosno novi kulturni i politički trendovi sa kojima se dotadašnja historija ili njeno tumačenje trebaju "uskladiti"

Upravo je politički kontekst, odnosno eksplicitni ili pretpostavljeni politički motiv za reviziju historije jedan od razloga zbog čega izraz "historijski revizionizam" često ima negativne konotacije. Tome je prilično doprinijela historiografija u drugoj polovici 20. vijeka, odnosno nastojanja pojedinih historičara da ne samo objasne, nego i opravdaju i rehabilitraju gubitničku stranu u drugom svjetskom ratu. Zbog toga se često izraz "historijski revizionizam" miješa sa "negacionizmom" ili poricanjem genocida, odnosno tvrdnjama da se neki "problematični" događaji koji se smatraju dijelom historije jednostavno nisu dogodili.

Povezano
--------

* Poricanje genocida u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj
* Afrocentrizam
* Crna legenda
* Evropski građanski rat
37°10′37″N 3°35′24″W﻿ / ﻿37.17694°N 3.59000°W﻿ / 37.17694; -3.59000

**Masakr u Granadi** se zbio u muslimanskoj Španiji 30. decembra 1066 (9. teveta 4827. po hebrejskom kalendaru) kada je muslimanska rulja upala u kraljevsku palaču u Granadi, ubila jevrejskog vezira Joseph ibn Naghrelu te masakrirala najveći dio berberskog jevrejskog stanovništva u gradu. Na temelju arapskih i jevrejskih izvora, današnji historičari, poput Bernarda Lewisa, su zaključili kako je do masakra dijelom zbog napetosti između jevrejskog i berberskog stanovništva (koje je tada imalo većinu u Granadi), ali i velikog uticaja koji je Joseph ibn Negrella imao na tadašnjeg kralja/emira Badisa al-Muzaffara. Vođa Berbera je bio izvjesni Abu Išak iz Elvire koji je htio Josephov položaj te protiv njega pisao satiričke pjesme te ga u njima optuživao da želi ubiti Badisa i na vlast dovesti al-Mutasima iz Almerije. Joseph je nakon hvatanja razapet, a potom je pobijeno između 1500 i 4000 Jevreja u Granadi. Historičari često navode ovaj događaj kao prvi dokumentirani antisemitski pogrom u Evropi, iako navod da su oni bili rijetkost u tadašnjem islamskom svijetu.

Izvori
------

1. ↑  Lucien Gubbay (1999). *Sunlight and Shadow: The Jewish Experience of Islam*. New York: Other Press. str. 80. ISBN 1-892746-69-7.
2. ↑  Norman Roth (1994). *Jews, Visigoths, and Muslims in Medieval Spain: Cooperation and Conflict*. Netherlands: E. J. Brill. str. 110. ISBN 90-04-09971-9.

Literatura
----------

* Munk, *Notice sur Abou'l Walid*, pp. 94 et seq.;
* Dozy, R. *Geschichte der Mauren in Spanien*, German ed. ii. 300 et seq.;
* Grätz, *Geschichte* vi. 55 et seq. 415 et seq.;
* Ersch & Gruber, *Encyclopedia* section ii. part 31, p. 86.;
* Medieval Sourcebook: Abraham Ibn Daud: On Samuel Ha-Nagid, Vizier of Granada, 11 Cent Arhivirano 2010-12-04 na Wayback Machine-u
* Nagdela (Nagrela), Abu Husain Joseph Ibn by Richard Gottheil, Meyer Kayserling, *Jewish Encyclopedia*. 1906 ed.
**Nulta godina** (kmerski: ឆ្នាំសូន្យ *chhnam saun*) je termin iz kambodžanske političke historije koji se koristi za označavanje dolaska na vlast Crvenih Kmera 1975. godine; termin je nastao kao analogija terminu godina prva, koji se koristio u sklopu Francuskog revolucionarnog kalendara. Iako Crveni Kmeri, kao francuski revolucionari, nisu mijenjali kalendar, njihov dolazak na vlast označio je radikalan raskid sa svim prijašnjim režimima i sustavima te uspostavljanje novog društvenog i političkog poretka u zemlji, koji će biti zaslužan za smrt oko četvrtine tadašnje populacije. 

Ideološka osnova koja je stajala iza nulte godine tvrdila je kako novi se novi sustav može uspostaviti samo ako se stari sustavi u potpunosti unište, a njihova ostavštvina izbriše. Tek tada, nova kultura može doći na svoje mjesto, ali se s njom počinje od samog početka, od tzv. nulte godine. Elementi starih sustava u Kambodži su od 1975. pa do kraha vladavine Crvenih Kmera mahom uništavani i/ili proganjani, dok su njihovi predstavnici bili žrtve masovnih pokolja.

Povezano
--------

* Demokratska Kampućija
* Kambodžanski genocid
* Novi ljudi
* *Stunde Null*
* Kulturna revolucija
* Godina prva
Slika Pipinove darovnice
**Pipinova donacija** ili **Pipinova darovnica** je dokument koji je godine 754. izdao franački kralj Pipin Mali, a kojim se određuje kako teritorije u današnjoj Centralnoj Italiji – nekadašnji bizantski Ravenski egzarhat, langobardsko Vojvodstvo Spoleto, Benevento i tzv. Pentapolis u današnjoj regiji Marche (gradovi Rimini, Pesaro, Fano, Senigallia i Ancona) – prelaze pod svjetovnu vlast papa sa sjedištem u Rimu. 

Donacija je bila posljedica intenzivne diplomatske aktivnosti pape Zaharija i njegovog nasljednika Stjepana II, koji su, suočeni sa kolapsom bizantske vlasti u Italiji i nestankom Ravenskog egzarhata pod langobardskim udarima 751. nastojali dobiti novog zaštitnika. Izbor je pao na Franačku čiji je majordom i de facto vladar Pipin Mali iste godine svrgnuo Hilderika III, posljednjeg kralja merovinške dinastije. Zaharija je odlučio blagosloviti promjenu dinastije, a godine 754. je Stjepan II otputovao u Franačku kako bi osobno pomazao Pipina kao novog kralja, a njegove sinove Karla Velikog i Karlomana I kao buduće kraljeve. Pipin je dokument izdao u znak zahvalnosti.

Dvije godine kasnije je franačka vojska prodrla u Italiju i prisilila langobardskog kralja da prihvati odredbe donacije. Iako je, s obzirom na planinski i često nepristupačan teren, trebalo vremena da papa nad novodobivenim teritorijama uspostavi vlast, Pipinova donacija se smatra začetkom buduće Papske Države.

Vanjske veze
------------

* *Catholic Encyclopedia*: Papal States, section 3: Collapse of the Byzantine Power in Central Italy
* Medieval Sourcebook: Annals of Lorsch
**Most dr. Franje Tuđmana** most je u Osijeku. Smjerom (približno) jug-sjever premošćuje rijeku Dravu i spaja Osijek i Slavoniju s Baranjom i prekodravskim dijelom Osijeka (s Podravljem istočno i Tvrđavicom zapadno). Ukupno je dugačak **294** metra.

Preko mosta, gledajući sa sjevera prema jugu (iz pravca Belog Manastira, Darde i Bilja), prolazi Biljska cesta, koja se nakon križanja s Europskom avenijom nastavlja kao Ulica kneza Trpimira prema Južnoj obilaznici Osijeka. Sve do izgradnje Zapadne obilaznice Osijeka (2007) tim je mostom prolazila državna cesta D7. S južne, desne obale Drave most prelazi preko Šetališta kardinala Franje Šepera.

Administrativno, most se nalazi na području grada Osijeka, a geografski južni dio pripada Slavoniji, a sjeverni dio Baranji.

Povijest
--------

Godine 1962. u Osijeku je izgrađen cestovni most preko Drave. Svojoj je svrsi služio do Domovinskog rata, kad ga je hrvatska strana minirala.

Već 1993. postavljen je kamen temeljac za izgradnju novoga mosta. Inicijator je bio dr. Franjo Tuđman, tadašnji hrvatski predsjednik. Godine 1995. završena je izgradnja današnjeg mosta na mjestu staroga, a otvaranje je bilo 10. 6. te godine. Na otvaranju je bio i sam Tuđman.

Godine 2012, 17 godina nakon izgradnja, most je obnovljen.

Ime
---

Od 1995. do 2009. most je nosio imena kao što su *Dravski most*, *Biljski most* i sl. Godine 2009. odlukom čelništva Grada Osijeka i Osječko-baranjske županije most je preimenovan u *Most dr. Franje Tuđmana*.

Napomene i izvori
-----------------

1. ↑  SiB.hr: *Završni radovi na mostu dr. Franje Tuđmana* (11. V. 2012)
**Prvi Kontinentalni kongres** bila je konvencija delegata trinaest britanskih sjevernoameričkih kolonija koji su se sastali u jesen 1774. godine, u predvečerje američke revolucije. Sazvana je kao odgovor na *Nepodnošljive zakone* britanskog Parlamenta, a održala se u Filadelfiji. Na Kongresu je sudjelovalo 56 delegata koje su imenovale skupštine Trinaest kolonija, s izuzetkom provincije Georgije, koja nije poslala delegate. Kongres je razmatrao opcije, organizirao ekonomski bojkot britanske robe, objavio popis nepravdi te poslao peticiju kralju Georgeu kako bi se te nepravde ispravile. 

Kongres je također odlučio da se sazove novi Kontinentalni kongres u slučaju da peticija ne uspije spriječiti primjenu Nepodnošljivih zakona. S obzirom da peticija nije uspjela, sljedeće godine je sazvan Drugi Kontinentalni kongres koji je organizirao obranu kolonija u revolucionarnom ratu.

Eksterni linkovi
----------------

* The Continental Congress - History, Declaration and Resolves, Resolutions and Recommendations Arhivirano 2006-10-26 na Wayback Machine-u
* Full text of *Journals of the Continental Congress, 1774-1789*
* *Papers of the Continental Congress* (Digitized Original Documents)
**Vuoksa** (ruski: *Вуокса*, finski: *Uusijärvi*) je protočno jezero sjevernog rukavca Rijeke Vuoksi u Rusiji.

Karakteristike
--------------

Jezero Vuoksa leži na sjeverozapadu Lenjingradske oblasti, nedaleko od Jezera Ladoga i grada Priozerska, udaljeno nekih stotinjak km sjeverno od Sankt Peterburga.

Vuoksa leži na 4,84 metara nadmorske visine. Relativno je plitko, prosječne dubine 5 metara, najveća dubina mu je oko 25 metara. Dno je stjenovito, mjestimično pokriveno slojem mulja.

Vuoksa je najveće od niza jezera sjevernog rukavca Rijeke Vuoksi. Vrlo je razvedeno, s brojnim uvalama, rtovima i poluotocima - tako da ima vrlo amormni oblik, pomalo naliči na slovo H.

Jezero pokriva površinu od 108 km², od čega 15 km² otpada na otoke.

Od nekoliko stotina otoka koliko ih ima na jezeru, najveći je Olenij (Jelenski). Veći dio njegove površine prekriven je šumama, ali ima i oranica i livada. Obala mu je vrlo razvedena brojnim stjenovitim uvalama. Do njega vozi trajekt sa poluotoka Marinsko, jer po njemu ima i cesta.

Satelitska snimka Jezera Vuoksa
Ostali veći otoci su; Nikitinski, Skalisti, Medveži, Svetli, Holmisti, Uvod, Bolšoj Srednji i Čudni.

Bazen jezera je glacijalnog porijekla; što se vidi po tragovima glečera na obalnim stijenama.

Fluktuacije razine vode Jezera Vuoksa, ne prelaze 80 cm, najviše voda ima u maju.
Najviše vode donosi Rijeka Vuoksi, ali se u jezero ulijevaju i brojni potoci i rijeke.

Još početkom 19. vijeka iz jezera kod Priozerska je istjecala samo jedna rijeka u Jezero Ladogu, danas iz nje ističu dvije, veća 
koja se zove Vuoksi i Tihaja.
Veći dug nekih 4,5 km protiče kroz grad Priozersk i uvire u Ladogu, dok manji Tihaja zavija prema sjeveru pa nakon toka od 
nekih 6 km i on uvire u Ladogu.

Jezero Vuoksa svojim bistrim vodama i šumovitim obalama privlači dosta turista.

Povezano
--------

* Rijeka Vuoksi

Izvori
------

1. 1 2  „*Реки системы Вуоксы*" (ruski). Туристская водная энциклопедия. Pristupljeno 20. 09. 2015.
2. 1 2 3 4  „*Месторасположение*" (ruski). Vuoksa-club. Arhivirano iz originala na datum 2015-09-03. Pristupljeno 20. 09. 2015.

Vanjske veze
------------

***Vuoksa*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Карта озера Вуокса* na portalu Vuoksa ()
**Fenoarivo Atsinanana** ili *Istočni Fenoarivo* je grad na sjeveroistoku Madagaskara od 20 439 stanovnika , administrativni centar Regije Analanjirofo  i Distrinkta Fenoarivo Atsinanana u Provinciji Toamasina.

*Fenoarivo* na malagaškom znači hiljadu ratnika, a *Atsinanana* istok.

Historija
---------

U 17. vijeku su kod *Fenoariva* sidrili pirati, oni su i sagradili svoju utvrdu kod mjesta Vohimasina (3 km južno od *Fenoariva*) od koje su danas ostale samo ruševine.
*Fenoariva* je bio historijska prijestolnica malagaškog naroda Betsimisaraka. Iz nje je na početku 18. vijeka njihov legendarni kralj - Ratsimilaho. ujedinio dotad neprijateljske plemenske klanove i osnovao svoje kratkotrajno *Kraljevstvo Betsimisaraka*. Njegov skromni grob, nalazi se na otočiću Nosi Heli nasuprot gradske plaže.

Geografske i klimatske karakteristike
-------------------------------------

*Fenoarivo Atsinanana* leži na obali Indijskog oceana, u plodnoj obalnoj ravnici, okružen brojnim plantažama kave, klinčića i ličija. *Fenoarivo* je udaljen 420 km od glavnog grada Antananarivo i oko 100 km od provincijskog središta Toamasine.
*Fenoarivo* ima vruću tropsku klimu od dvije sezone; vlažna traje od oktobra do aprila, a suha od maja do septembra, tad prosječna dnevna temperatura može narasti na preko 40 °C.

Transport, Privreda
-------------------

Kroz *Fenoarivo* prolazi nacionalni magistralni put br. 5 (magistrala uz obalu Indijskog oceana) preko kojeg je povezan sa Toamasinom i Antananarivom. Iako leži na moru, nema nikakvu uređenu luku.

*Fenoarivo Atsinanana* je trgovačko središte poljoprivrednog kraja u kojem se najviše stanovnika bavi tom djelatnošću.

Bilješke
--------

1. 1 2 3  „2005 population estimates for cities in Madagascar". Pristupljeno 15. 10. 2011.
2. ↑  „*Introducing Fenoarivo-Atsinanana*" (engleski). Lonely Planet. Pristupljeno 16. 10. 2011.
3. 1 2  Eliane Ralison. „*Localités Fénérive Est*" (francuski) ( (PDF)). Dilag Tours. Pristupljeno 14. 10. 2011.
4. ↑  Narod Betsimisaraka na portalu Encyclopædia Britannica, pristupljeno 5. 09. 2011.()

Povezano
--------

* Popis gradova na Madagaskaru

Eksterni linkovi
----------------

* Localités Fénérive Est  (PDF) ()
**Autoimunost**. poznata i po (njemačkoj) tuđici **autoimunitet**, pojava je imunske reakcije na sopstvene tjelesne komponente. To se javlja zbog toga što ih imunski sistem prepoznaje kao strana tijela, odnosno antigene.

Imunski sistem je dizajniran tako da bude praktično protiv bilo koje kombinacije potencijalno aktivnog proteina. I kod ljudi, koji već sami po sebi sadrže i proteine, imuni sistem može napasti vlastite komponente organizma.

U vezi s tim, posebnu ulogu imaju krajnici, timus, koštana srž, limfni čvorovi, slezena, jer kako bi se to spriječilo imunske ćelije u limfnom sistemu imaju različite funkcije i forme. Imunske ćelije koje su usmjerene protiv tijela se također tamo nalaze. Ova sposobnost imunskog sistema zove se imunotolerancija ili imunska snošljivost.

Tokom života, kod nekih osoba, postepeno gubi se imunska tolerancija ili je oslabljena. Onda imunskii sistem razvija antitijela je protiv sopstvenog tkiva, narimjer, u mišićima, živcima ili štitnjači. Ova antitela zovu se autoantitijela.

Primjeri
--------

Bolesti koje su uzrokovane autoantitijelima se zovu autoimunske. Postoje mnoge bolesti za koje se sumnja da su posljedica autoimunskih reakcija. Autoimune bolesti su u kategoriji hroničnog abnormalnog napredovanja u uvjeti mirnog razvoja procesa tokom dugog niza godina.

Jedna od najčešćih karakteristika među autoimunim bolestima je prisustvo autoantitijela u serumu pacijenata. Kronova bolest, naprimjer, je autoimuni poremećaj poznata i pod nazivom tiha što je povezan sa multigenskom determinacijom podložnosti.

Primjeri su

* *Lupus erythematodes*;
* Multipla skleroza;
* CIDP;
* Morbus Basedow (Bazerdova bolest, posebni oblik hipertireoze);
* Hronični tireoiditis;
* *Myasthenia gravis* (oboljenje mišića);
* *Colitis ulcerosa*;
* Reumatoidni artritis;
* Diabetes mellitus tip 1;
* Celijakija;
* Sarkoidoza;
* Hashimoto-tireoiditis.

Povezano
--------

* Imunost
* Imunski sistem

Literatura
----------

1. ↑  Hadžiselimović R. Pojskić N. (2005). *Uvod u humanu imunogenetiku.*. Institut za genetičko inženjerstvo i biotehnologiju (INGEB), Sarajevo. ISBN 9958-9344-3-4.
2. ↑  Lawrence E. Ed. ur. (1999). *Henderson's Dictionary of Biological Terms*. London: Longman. ISBN 0-582-22708-9.
3. ↑  Payam Behzadi, Elham Behzadi, Reza Ranjbar (2014): Autoimmunity, Crohn’s disease and anti-Saccharomyces cerevisiae autoantibodiesRevistă de educaŢie medicală și Farmaceutică continuă Anul XI, Supliment Imunitate, 156 (1): 50-52.

Vanjske veze
------------

***Autoimunost*** na Wikimedijinoj ostavi

* 

* 
* 
*
Grb Ruske SFSR
**Grb Ruske SFSR** je usvojen 10. srpnja 1918. godine, od strane vlade Ruske SFSR, i nekoliko puta je mijenjan. Grb se temelji na grbu SSSR-a. Prikazuje simbole poljoprivrede (pšenica) i izlazeće sunce, simbol budućnosti ruske nacije. Na grbu se nalaze i crvena zvijezda i srp i čekić, simboli komunizma. U sklopu grba se nalazi i moto SSSR-a "*Proleteri svih zemalja, ujedinite se!*" napisan na ruskom jeziku. U gornjem dijelu grba se nalazi natpis "*PCФCP*" (ruska skraćenica za "*Ruska Sovjetska Federativna Socijalistička Republika*").

Sličan grb su koristile i Autonomne Sovjetske Socijalističke Republike.

Grb je bio na snazi do 1993. kada je zamjenjen današnjim grbom Rusije.

Povezano
--------

* Grb Rusije
* Zastava Ruske SFSR

| * p
* r
* u
Grbovi saveznih republika Sovjetskog Saveza |
| --- |
| **Grb Sovjetskog Saveza** |
| Glavne | 
* Armenska SSR
* Azerbejdžanska SSR
* Beloruska SSR
* Estonska SSR
* Gruzijska SSR
* Kazaška SSR
* Kirgiska SSR
* Latvijska SSR
* Litvanska SSR
* Moldavska SSR
* Ruska SFSR
* Tadžička SSR
* Turkmenska SSR
* Ukrajinska SSR
* Uzbečka SSR

 |
| Kratkotrajne | 
* Karelo-Finska SSR (1940–1956)
* Zakavkaska SFSR (1922–1936)

 |
| Nesavezne republike | 
* SSR Abhazija (1921–1931)
* Buharska NSR (1920–1925)
* Horezmanska NSR (1920–1925)
* Nahičevska ASSR (1920–1923)
* Pridnjestrovska Moldavska SSR (1990–1991)

 |
**Dom Pedrito** je grad od 34,640 stanovnika i općina od 36,981 st. na jugoistoku Brazila u saveznoj državi Rio Grande do Sul

Geografske karakteristike
-------------------------

Dom Pedrito se nalazi u slivu Rijeke Camaquã, nedaleko od urugvajske granice.

Historija
---------

Historija tog grada počela je kao skrovište švercera, koje je vodio Španjolac *Pedro Ansuateguy*, zvan *Dom Pedrito*. Po njegovom nadimku je grad kasnije dobio ime.

Od početka 19. vijeka doselilo se dosta novih stanovnika, pa je naselje službeno osnovano 1872. pod imenom *Nostra Segnora do Patrocínio de Dom Pedrito*. Kasnije se to svelo na *Dom Perdito* i kao takav je dobio status grada 1888.

Tri oružana sukoba; pobune Farroupilha (1835-1845.), federalista 1893. i ustanak 1923, usporile su njegov razvoj. Ali kad je nakon tog nastupio mir, brzo se razvio kao centar ratarsko- stočarskog kraja.
Pri kraju 20. vijeka raširio se uzgoj riže, a početkom 21. vijeka vinove loze i vinogradarstva.

Privreda i transport
--------------------

Današnji Dom Pedrito je administrativni centar ratarsko- stočarskog kraja. 
Državnim cestama N°293 i N°630, povezan je gradovima u Brazilu i svojim administrativnim centrom Porto Alegre, udaljenim 444 km jugozapadno.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*História da Cidade*" (portugalski). Prefeitura de Dom Pedrito. Pristupljeno 05.12.2023.
2. 1 2 3 4 5 6  „*Dom Pedrito Municipality*" (engleski). City Population. Pristupljeno 05.12.2023.
3. 1 2 3  „*Dom Pedrito*" (engleski). City Population. Pristupljeno 05.12.2023.

Vanjske veze
------------

***Dom Pedrito*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Prefeitura de Dom Pedrito* ()
**Maldonado** je grad i općina od 62,590 stanovnika na jugoistoku Urugvaja u Departmanu Maldonado u kom je administrativni centar.

Geografske karakteristike
-------------------------

Maldonado je udaljen 107 km istočno od Montevidea prostire se na mjestu gdje završava Estuarij Rio de La Plata i počinje Atlanski ocean. Svega par kilometara od rta Este i ljetovališta Punta del Este (9,277 stan.)sa kojim je spojen u aglomeraciju.

Historija
---------

Maldonado je osnovao prvi guvernera Governata Montevideo José Joaquín de Viana 1757. kao naselje u koje je preselio buntovne Guaraní indijance da ih može lakše kontrolirati.

Građen je planski, po tipičnom španjolskom kolonijalnom modelu, sa trgom i katedralom u centru i ortogonalnim rasporedom ulica.
Za Vicekraljevstva Rio de la Plata izrastao je u drugi po važnosti grad nakon Montevidea u *Bandi Oriental* (današnji Urugvaj).
U to vrijeme stanovnici su se bavili ratarstvom, ovčarstvom, ribarstvom i lovom na tuljane.

Poprilično je stradao za britanske invazije na Vicekraljevstvo Río de la Plata 1806.

Kad je 1816 osnovan Departman Maldonado, postao je njegov administrativni centar. 
Jedno vrijeme 1833. u njemu je boravio Charles Darwin, kako bi detaljno proučio faunu i floru tog kraja.

Najgore godine za grad bile su nakon Građanskog rata (1839-1851.), kad je jako osiromašio.

Privreda i transport
--------------------

Privreda se bazira na ribarstvu i turizmu.

Sa Montevideom i drugim gradovima u zemlji povezan je željeznicom i autoputom N°18, pored tog ima i 
*Internacionalni aerodrom Punta del Este* (IATA: **PDP**, ICAO: **SULS**) 20 km istočno od centra grada.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Maldonado in Maldonado*" (engleski). City Population. Pristupljeno 15.11.2023.
2. 1 2 3 4   „Maldonado Uruguay" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 18.11. 2023.
3. ↑  „*Punta del Este*" (engleski). City Population. Pristupljeno 18.11.2023.
4. ↑   „*Maldonado Histórico*" (španjolski). Intendencia de Maldonado. Pristupljeno 18.11.2023.
5. 1 2 3 4   „*Historia de Maldonado*" (španjolski). Welcome Uruguay. Pristupljeno 18.11. 2023.
6. ↑  „*Aerpuerto Punta del Este*" (španjolski). Aeropuerto de Punta del Este. Pristupljeno 15.11.2023.

Vanjske veze
------------

***Maldonado*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Intendencia de Maldonado* (službene stranice) ()
**Carbonia-Iglesias** (talijanski: *Provincia di Carbonia-Iglesias*, sardinski: *Provìntzia de Carbònia-Igrèsias*) je bila jedna od osam talijanskih provincija otočke regije Sardinije. Glavni gradovi provincije i ujedno dva najveća naselja bili su Carbonia (28.882 stanovnika) i Iglesias (27.674 stanovnika). Provincija Carbonia-Iglesias je ukinuta 2016. godine.

Geografija
----------

Karta bivše provincije
Provincija Carbonia-Iglesias na sjeveru je graničila s provincijom Medio Campidanom, na istoku i jugu s Cagliarijem, dok je na zapadu izlazila na Sredozemno more. Uz obalu provincije nalazili su se otoci Sant'Antioco i San Pietro. Površina provincije iznosila je 1495 km², a broj stanovnika 128.540 (2011. godine). Provincija Carbonia-Iglesias prostirala se na krajnjem jugozapadu Sardinije. Teren provincije blago se uzdizao od obale na zapadu do pravih planina na istoku.

Ukidanje provincije
-------------------

Provincija Carbonia-Iglesias ukinuta je 2016. godine, a njene općine priključene su Južnosardinskoj provinciji.

Izvori
------

1. 1 2  „*ITALY: Sardegna*" (engleski). Citypopulationde. Pristupljeno 26. 5. 2013.

Vanjske veze
------------

***Carbonia-Iglesias (provincija)*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice provincije Carbonia-Iglesiasa ()
**Departman Lavalleja** (španjolski: *Departamento de Lavalleja*) je jedan od 19 departmana Urugvaja.

Karakteristike
--------------

Departman Lavalleja se nalazi na jugoistoku zemlje u brdovitom kraju, što je neobično za tu nizinsku zemlju na prosječnoj nadmorskoj visini od 250 metara.

Prostire se na površini od 10,016 km² (6% državnog teritorija), na kojoj živi 58,700 stanovnika

Sa sjevera graniči sa Departmanom Treinta y Tres, na istoku sa Departmanom Rocha, na jugu sa Departmanom Maldonado i na zapadu sa departmanima Canelones i Departmanom Florida.

Ima dobru hidrografsku mrežu, jug navodnjava Rijeka Santa Lucía, a sjever i sredinu Rijeka Cebollati.
Prometno je dobro povezan sa lukama Punta del Este i Pirlápolis u Estuariju Rio de la Plata do kojih ima po pedesetak km.

Privreda se bazira na ratarstvu, stočarstvu, rudarstvu i turizmu.

Departman je osnovan 1837. na dijelu teritorija departmana Cerro Largo i Maldonado pod imenom-*Minas* (Rudnici). Ime mu je promjenjeno 1927. u Lavalleja, u čast generala *Juana Antonia Lavalleja* zaslužnog za nezavisnost zemlje.

Administrativna podjela
-----------------------

Departman je administrativno podjeljen na 4 općine; 

* 1. José Batlle y Ordóñez
* 2. José Pedro Varela
* 3. Mariscala
* 4. Solís de Mataojo

Administrativni centar departmana je grad Minas koji ima 38,446 stanovnika.

Izvori
------

1. 1 2  „*Lavalleja Department – Capital: Minas'"* (engleski). City population. Pristupljeno 20.11.2023.
2. 1 2 3  „*Regiones*" (španjolski). República Oriental del Uruguay. Pristupljeno 20.11.2023.
3. ↑  „*Creación y evolución histórica*" (španjolski). Intendencia Departamental de Lavalleja. Pristupljeno 20.11.2023.
4. ↑  „*Minas in Lavalleja*" (engleski). City Population. Pristupljeno 20.11.2023.

Vanjske veze
------------

***Lavalleja (departman)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Intendencia Departamental de Lavalleja* (službene stranice) ()

| * p
* r
* u
Urugvajski departmani |
| --- |
| 
* Artigas
* Canelones
* Cerro Largo
* Colonia
* Durazno
* Flores
* Florida
* Lavalleja
* Maldonado
* Montevideo
* Paysandu
* Rio Negro
* Rivera
* Rocha
* Salto
* San José
* Soriano
* Tacuarembó
* Treinta y Tres

 |  |
**Ban Stjepan** je treći poznati vladar samostalne bosanske države. Bio je sin bana Kulina i, najvjerovatnije, njegove supruge, banice Vojslave. Aktivno je učestvovao u događanjima vezanim za papinu istragu religije Kulina i Vojslave.
U Bosni je Crkva bosanska toliko ojačala da je papa Grgur IX(1227.-1241.) odlučio ovaj put stvarno pokrenuti križarski rat kako bi konačno iskorjenio Crkvu. U okviru tog plana pokrenuo je vrlo živu diplomatsku aktivnost. Za sve to vrijeme o banu Stjepanu nema nigdje nikakvih pomena, a ni Vatikan ga ne spominje.

Po svemu sudeći bio je gorljivi katolik i zbog toga se u Bosni se njegova riječ nije mnogo slušala. Pred kraj njegove vladavine u Bosnu dolazi inkvizicija i u Vitezu u trajanju od desetak godina spaljuje nekoliko desetina heretika. To je dovelo do toga da bude u Bosni omrznut i da 1232. (ili dvije do tri godine kasnije) bude svrgnut s vlasti.

Stjepan i njegova supruga, banica Ancila, imali su sina, usorskog kneza Sebislava.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Prethodnik:**Kulin ban | **Banovi Bosne**1204 - 1232. | **Nasljednik:**ban Matej Ninoslav |

Povezano
--------

* Spisak bosanskih kraljeva
* Historija Bosne i Hercegovine
Jajačka banovina oko 1500. god
**Stari grad Kamengrad** je srednjovjekovno utvrđenje na području današnje opštine Sanski Most, Bosna i Hercegovina. U raznim stranim izvorima Kamengrad se navodi različito: Kamengrad, Camengrad, Kamingrad, Kamergraid, Camengrae. Dolazi također i pod mađarskim imenom Kewar, Kywwar i Chivar. U turskim izvorima piše se uvijek Kamengrad. Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika na sjednici održanoj 1. aprila 2008. godine donijela je odluku da se tvrđava, proglasi za nacionalni spomenik BiH. Ovu odluku Komisija donijelo je u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Amra Hadžimuhamedović (predsjedavajuća), Dubravko Lovrenović, Ljiljana Ševo i Tina Wik.

Lokacija
--------

Stari grad se nalazi iznad današnjeg sela Donji Kamengrad, na nadmorskoj visini 417 m, oko 9 km od Sanskog Mosta.

Istorija
--------

Župa Sana prvi put se spominje u istorijskim izvorima 1256. godine, kada se u ispravi stonobeogradskog kaptola navodi Aleksandar "comes de Zana", a uz njega i Mojsije "comes de Vrbas". Župan Vrbasa i Sane 1280. godine je Ivan od Gisinga, ali je već 1285. godine Radoslav Babonjić "gospodar Glaža, Vrbasa I Sane". Župe Sana i Vrbanja javljaju se u periodu između 1280. i 1283. godine u dubrovačkim izvorima 18, odnosno 12 puta kao područja iz kojih potječu robovi koji se prodaju u Dubrovniku, što govori da je stanovništvo navedenih župa u velikoj mjeri bilo nepokršteno.

Srednjovjekovni grad se po prvi puta pominje 3. maja 1374. godine u kupoprodajnom ugovoru između lokalnih velikaša. Ta isprava u prijevodu glasi: 

*Kaptol crkve Zagrebačke potvrđuje da su pred njim Juraj sin Tomin, Jakša sin Petrov i Dragoš sin Radosavljev iz starog Vrsušja neki komad svog posjeda Zagradje kraj grada (castrum) zvanoga Kamengrad prodali Ivanu, Nikoli, Babonigu I Stefanu, sinovima Dujma Blagajskog….za deset maraca kraljevskih dinara.*
Grad je sazidan 1346. godine, a pao je 1463. godine. Osmanlije su opsjedale Kamengrad punih jedanaest godina i osvojili su tek onda kada je sa svojom vojskom na bojište došao sultan Fatih. Tada je u njegovo ime podignuta Fatihova Musala.

Opis
----

Grad se sastoji iz dva dijela.

Prostor Gornjeg grada je lociran na vrhu kamene litice i u narodu se naziva "Kaja" grad. Ima dužinu od oko 100 m i širinu oko 25 metara. Na zapadnoj strani nalazi se kula polukružne osnove. Na jugoistočnoj strani nalazi se poligonalna branič kula koja je vidljiva iz doline. U ovoj kuli izveden je otvor širine 50 i visine 80 cm završen formom polukružnog segmentnog luka.

Prostora Donjeg grada – podgrađe - je smješten u podnožju litice, a u narodu naziva se Palankom. Sastoji se od sistema bedema unutar kojih je smješteno nekoliko prostorija (tri veće i nekoliko manjih).

Literatura
----------

* Jelena Mrgić-Radojčić, Donji Kraji, Krajina srednjovekovne Bosne, Beograd,2002.
* Tihomir Glavaš, Kamengrad, Arheološki leksikon Bosne i Hercegovine, Tom II, Zemaljski muzej Bosne i Hercegovine, Sarajevo 1988, 147.
Koordinate: 42° 01′ 44" SGŠ, 21° 56′ 35" IGD

**Kšanje** (mak. *K'šanje*) je seosko naselje u Republici Makedoniji, u severnom delu države. Kšanje pripada opštini Kumanovo.

Prirodni uslovi
---------------

Kšanje je smešteno u severnom delu Republike Makedonije. Nalazi se na oko 2 kilometra od regionalnog puta Kumanovo - Sveti Nikole, odnosno prevoja Karaula (518 metara n. v.). Od najbližeg grada Kumanova, selo je udaljeno 28 kilometara, jugoistočno.

Naselje Kšanje se nalazi na južnoj granici sredorečke oblasti. Selo je smešteno na mestu spajanja Gradištanske planine (jugozapadno) i planine Mangovice (jugoistočno), na približno 570 metara nadmorske visine. Ovaj niskoplaninski prostor predstavlja razvođe između Kumanovske kotline, na severozapadu i Ovčeg polja, na jugu.

Vododelnica između slivova Pčinje i Bregalnice proteže se na oko 1 kilometar južno od Kšanja, pravcem Perica - Babin Grad. Kšanjski Dol je povremeni tok koji otiče ka zapadu i zajedno sa drugim vodotocima severnih ogranaka Gradištanske planine, čini levu pritoku Pčinje.

Mesna klima je umerenokontinentalna.

Stanovništvo
------------

Prema podacima iz 1900. godine selo je imalo oko 420 stanovnika.

Kšanje je prema poslednjem popisu iz 2002. godine imalo 48 stanovnika.

Većinsko stanovništvo u naselju su etnički Makedonci (100%).

Pretežna veroispovest mesnog stanovništva je pravoslavlje.

Vidi još
--------

* Opština Kumanovo

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

* www.kumanovo.gov.mk Zvanična stranica opštine Kumanovo

  

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Kumanovo |
| --- |
| **Kumanovo** • 
Agino Selo • 
Bedinje • 
Beljakovce • 
Biljanovce • 
Brzak • 
Vakav • 
Vince • 
Gabreš • 
Gornje Konjare • 
Gradište • 
Dlga • 
Dobrošane • 
Dovezence • 
Donje Konjare • 
Živinje • 
Zubovce • 
Jačince • 
Karabičane • 
Karpoš • 
Klečevce • 
Kokošinje • 
Kolicko • 
Kosmatac • 
Kutlibeg • 
Kučkarevo • 
Kšanje • 
Lopate • 
Ljubodrag • 
Murgaš • 
Novo Selo • 
Novoseljane • 
Orašac • 
Pezovo • 
Projevce • 
Pčinja • 
Režanovce • 
Rečica • 
Romanovce • 
Skačkovce • 
Sopot • 
Studena Bara • 
Suševo • 
Tabanovce • 
Tromeđa • 
Umin Dol • 
Čerkezi •
Četirce • 
Šuplji Kamen  |  |
**Muhamed Mujić** (Mostar, 25. 4. 1933. -Mostar, 20.2. 2016.) je bivši jugoslovenski (bosanskohercegovački) fudbaler, Smatra se jednim od najpopularnijih i najboljih hercegovačkih fudbalera. Bio je višestruki reprezentativac i učesnik na olimpijskom turniru 1956. u Melburnu (srebrna medalja) i na Svjetskom prvenstvu 1962. u Čileu (četvrto mesto) - jedini jugoslovenski reprezentativac koji je dosad zvanično igrao na svim mestima u navalnom redu.

Počeo je da igra marta 1948. u omladinskoj ekipi mostarskog Veleža, a za prvi tim je debitovao 1950. - kao 17-godišnjak. Od 1952, kad je Velež postao prvoligaš, odigrao je 212 prvenstvenih utakmica, a u sezoni 1955/56. bio je najbolji prvoligaški strijelac - 21 gol (zajedno sa Veselinovićem i Ognjanovom).

Jedno vrijeme je s usjpehom igrao u francuskoj prvoligaškoj ekipi *Les Girondins de Bordeaux* iz Bordoa (1962-1963), zatim je bio član zagrebačkog Dinama (1964-1965), a poslje toga ponovo je otišao u inostranstvo i nosio dres belgijske ekipe K. Beringen FC (1966). Zatim se vratio u Mostar i karijeru završio u Veležu 1968, gdje je kasnije bio trener i tehnički rukovodilac.

Uz sedam utakmica i 12 golova za mladu reprezentaciju (1953-1956) i pet utakmica i dva pogotka za ,,B" selekciju (1955-1957), odigrao je 32 utakmice i postigao 17 golova za najbolju selekciju Jugoslavije. Debitovao je 29. aprila 1956. protiv Madarske (2:2) u Budimpešti, a od dresa s državnim grbom oprostio se na Svetskom prvenstvu u Čileu, 31. maja 1962. protiv SSSR-a (0:2) u Ariki, kada je teže povredio jednog sovjetskog fudbalera i dobio zabranu nastupa za reprezentaciju Jugoslavije.

| * p
* r
* u
Sastav SFR Jugoslavije   na  Olimpijadi 1956. (srebro) |
| --- |
| 
* FW Antić
* DF Biogradlić
* DF Koščak
* DF Krstić
* FW Lipošinović
* FW Mujić
* FW Papec
* MF Popović
* GK Radenković
* MF Radiljević
* DF Radović
* DF Šantek
* MF Šekularac
* DF Spajić
* FW Veselinović
* GK Vidinić
* FW Vidošević
* Izbornik: Ćirić

 | Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija |

| * p
* r
* u
Sastav FNR Jugoslavije   na  Europskom kupu nacija 1960. (2. mjesto) |
| --- |
| 
* GK Šoškić
* GK Vidinić
* DF Crnković
* DF Durković
* DF Jusufi
* DF Nikolić
* MF Kostić
* MF Matuš
* MF Miladinović
* MF Perušić
* MF Žanetić
* MF Zebec
* FW Galić
* FW Jerković
* FW Knez
* FW Mujić
* FW Šekularac
* Izbornik: Lovrić, Nikolić i Tirnanić

 | Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija |

| * p
* r
* u
Sastav FNR Jugoslavije  na  FIFA Svjetskom prvenstvu 1962. (4. mjesto) |
| --- |
| 1 Šoškić • 2 Durković • 3 Jusufi • 4 Radaković • 5 Marković • 6 Popović • 7 Anković • 8 Šekularac • 9 Jerković • 10 Galić (c) • 11 Skoblar • 12 Krivokuća • 13 Svinjarević • 14 Šijaković • 15 Matuš • 16 Mujić • 17 Melić • 18 Kovačević • 19 Stojanović • 20 Nikolić • 21 Stipić • 22 Ivoš • Izbornik: Lovrić / Mihajlović | Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija |
**Edvard Grig** (nor. *Edvard Grieg*; Bergen, 15. jun 1843 — Bergen, 4. septembar 1907) je bio norveški romantičarski kompozitor i pijanista. Njegova najpoznatija dela su *Per Gint* i *Klavirski koncert u a-molu*.

Život
-----

Edvard Grig je rođen u Bergenu 1843. godine. Odrastao je u muzičkoj porodici. Prve časove klavira dobijao je od svoje majke. Pohađao je nekoliko muzičkih škola. Godine 1858. započeo je studije klavira na Lajpciškom konzervatorijumu. Uporedo sa studijama imao je mnoštvo koncerata u Lajpcigu.

Početkom proleća 1860. preležao je plućnu bolest opasnu po život. Godine 1862. završio je studije u Lajpcigu i održao prvi koncert u rodnom Bergenu. Naredne godine odlazi u Kopenhagen gde ostaje tri godine. Sprijateljio se sa norveškim kompozitorom Rikardom Nordrakom (kompozitor norveške himne). Održavao je bliske veze sa Bergenskim filharmonijskim orkestrom, čiji je direktor bio od 1880. do 1882. 

Početkom leta 1867. oženio se rođakom Ninom Hagerup. Sledeće godine dobili su kćerku. Tog leta na odmoru u Danskoj napisao je *Klavirski koncert u a-molu*. Upoznao je Franca Lista u Rimu 1870. godine. List je bio veoma zadovoljan njegovom Klavirskom sonatom br. 1. List mu je takođe davao savete o orkestraciji. U leto 1869. godine umire mu jednogodišnja kćerka.

Grig 1876. godine piše muziku na dramu Henrika Ibzena *Per Gint*. Godine 1888. upoznao je Petra Čajkovskog. Čajkovski je imao visoko mišljenje o njegovoj muzici, ceneći njenu lepotu, toplinu i inovativnost. Za života je stekao veliku slavu, ali ne i bogatstvo.

Edvard Grig je umro u jesen 1907. godine nakon duge bolesti. Na sahrani je bilo između 30 000 i 40 000 ljudi. Prema Grigovoj poslednjoj želji, na sahrani su izvođeni njegov posmrtni marš i posmrtni marš Frederika Šopena. Pepeo Edvarda Griga položen je u planinsku kriptu blizu njegove kuće.

Muzika
------

Edvard Grig je značajan kao nacionalni kompozitor, crpeći inspiraciju iz norveških narodnih pesama. Od ranih dela izdvajaju se simfonije i sonate. Takođe je komponovao sonate za violinu i violončelo i kratka dela za klavir, zahvaljujući kojima je prozvan "Šopen severa".

Grigova dela na stalnom koncertnom repertoaru širom sveta su:

* 66 **Lirskih komada** (*Proleću*, *Ptičica*, *Leptir*, *Nokturno*, *Norveške melodije*)
* Holbergova svita
* svita **Per Gint** (*Jutarnje raspoloženje*, *U palati gorskog kralja*, *Arapska igra*)
* **Klavirski koncert u a-molu** (Allegro molto moderato-Adagio-Allegro moderato molto e marcato)
* Uvertira **U Jesen**
* 4 **Simfonijske igre**
* 3 sonate za violinu i klavir
* mnoštvo solo pesama na stihove Hajnea, Getea i dr.
* mnoštvo klavirskih dela

Vanjske veze
------------

***Edvard Grieg*** na Wikimedijinoj ostavi

* Biografija Edvarda Griga Arhivirano 2005-12-14 na Wayback Machine-u
* Grigov celokupan opus
* Edvard Grig - kompozicije