Angerona, kip u dvorcu Schönbrunn u Beču. 
**Angerona** (latinski: ) ili **Angeronija** *(Angeronia)* bila je, u rimskoj mitologiji, boginja čije se ime i funkcije tumače na različite načine. Možda je bila htonsko božanstvo ili božanstvo Nove godine, a ime joj se dovodilo u vezu sa *angina* ili *angor* ("gušenje srca"), a ponekad i sa *angerere*, tj. dizanjem Sunca posle solsticija. Ponekad se poistovećuje s boginjom Feronijom.

Kult i značenje
---------------

Prema antičkim izvorima, ona je bila boginja koja je oslobađala muškarce od bola i tuge ili je donosila izlečenje od "angine". Takođe je bila zaštitnica Rima i čuvarica svetog imena grada, koje se nije smelo izgovoriti da ga ne bi otkrili rimski neprijatelji. Pomišljalo se čak i da "Angerona" predstavlja to sveto ime grada.

Danas naučnici smatraju da je boginja Angerona bila srodna Opi, Aki Larenciji i Dea Diji, odnosno da je predstavljala boginju Nove godine i Sunca koje se vraća. U njenu se čast 21. decembra održavala svetkovina *Divalia* ili *Angeronalia*. Sveštenici su prinosili žrtve u hramu Volupije, boginje naslade, u kojem se nalazila statua Angerone, predstavljene s prstom na zatvorenim ustima preko kojih se nalazio povez. Taj je prikaz još u antici objašnjavan kao poruka da strpljenje i podnošenje bola donosi oslobađanje od patnje i vodi radosti i sreći. Drugi su verovali da taj gest znači da se sveto ime Rima ne sme izgovarati.

U Fezuli se poštovala kao Anharija *(Ancharia)* i tamo je krajem 19. veka otkriven žrtvenik koji je bio posvećen ovoj boginji. U umetnosti je prikazivana s prstom na zatvorenim ustima preko kojih se nalazio povez, što je bio znak kojim se zahtevala tišina.

Moderna tumačenja
-----------------

Georges Dumézil smatra Angeronu boginjom koja pomaže prirodi i ljudima da uspešno prebrode godišnju krizu zimskih dana. Oni kulminiraju u zimskom solsticiju, najkraćem danu, koji je na latinskom poznat kao *bruma*, što potice of *brevissima (dies)*, "najkraći dan". Sramota, bol i teskoba uzrokovani nedostatkom svetlosti i hladnoće izraženi su rečju *angor*. Na latinskom jeziku srodna reč *angustiae* ("tesnac", "uzanost") koristi se da označi period vremena koji se smatra sramotno i bolno prekratkim. Angerona i kult koji je u vezi s njom garantovali su prevazilaženje neprijatnih kratkih, "tesnih" dana *(angusti dies)*.

Dumézil je istakao da su rimske boginje čije se ime završava sufiksom *-ona* ili *-onia* imale funkciju pomaganja vernicima da prebrode određeno vreme ili stanje krize: primeri uključuju Belonu, koja omogućava Rimljanima da na najbolji način prebrode stanje rata, zatim, Orbona, koja brine o roditeljima koji su izgubili dete, Pelonija, koja odbija neprijatelje, te Fesonija, koja omogućava putnicima da savladaju umor.

Angeronina svetkovina *(feriae)*, nazvana *Angeronalije* ili *Divalije*, održavana je 21. decembra – na dan zimskog solsticija (kratkodnevice). Tog dana pontifici su boginji prinosili žrtvu *in curia Acculeia*, prema Varonu, ili *in sacello Volupiae*, tj. Volupijinom hramu, blizu Rimskih vrata *(Porta Romanula)*, jedne od unutrašnjih kapija na severnoj strani Palatina. Čuvena statua Angeronina, gde je ona predstavljena sa zavezanim ustima i prstom na usnama – u gesti kojim se zahteva tišina, nalazila se u Angeroninom svetištu, na žrtveniku posvećenom Volupiji. Dumezil u ovoj neobičnoj osobini vidi razlog njenog uvrštavanja među boginje koje su se smatrale kandidatkinjama za tajno titularno božanstvo Rima.

Dumezil smatra da ovo posebno obeležje Angeronine statue nagoveštava prerogativ boginje koji je bio dobro poznat Rimljanima, tj. njenu volju da traži tišinu. Primetio je da je tišina u vreme velike krize dobro dokumentovana u drugim religijama, navodeći dva primera iz skandinavske i vedske religije.(pp55-64)

Dumezil (1956) sugeriše da se povezanost između Angerone i Volupije može objasniti kao zadovoljstvo koje proizlazi iz ispunjene želje, odnosno iz postizanja cilja. Otuda i njen opis *θεός τῆς βουλῆς καί καιρῶν* ["boginja saveta i prigode"] dat u jednom latinsko-grčkom rečniku.(pp66-69)

Napomene
--------

1. ↑  Jedan poznoantički izvor sugeriše da je sveto ime grada bilo *Amor*, tj. *Roma* pisano unatrag.
2. ↑  *Sorania* i *Hirpa* su takođe navođeni kao kandidati za sveto ime grada Rima.
3. ↑  Prema Mommsenu, *ab angerendo* = *ἀπὸ τοῦ ἀναφέρεσθαι τὸν ἥλιον*.
4. ↑  Dumézil navodi opis smene godišnjih doba kod Makrobija: "vreme kad je svetlost *angusta*...; solsticij, dan kad se Sunce konačno pojavljuje" [*ex latebris angustiisque*...] i kod Ovidija: "Letnji solsticij ne skraćuje moje noći, a zimski solsticij ne čini dane kratkima *(angustos)*."
5. ↑  Treba primetiti da arhajski pridev *volup(e)* ne označava nasladu u telesnom smislu, kakvo je imala kasnija reč *voluptas*.

Literatura
----------

* Dumézil, Georges (1977) *La religione romana arcaica. Con un'appendice sulla religione degli Etruschi*. Milano, Rizzoli. Edizione e traduzione a cura di Furio Jesi based on an expanded version of *La religion romain archaïque* Paris Payot 1974 2nd edition.
* Srejović, Dragoslav; Cermanović-Kuzmanović, Aleksandrina (1989). *Rečnik grčke i rimske mitologije*. Beograd: Srpska književna zadruga.
* Wagenvoort, Hendrik, "Diva Angerona," reprinted in *Pietas: Selected Studies in Roman Religion* (Brill, 1980), pp. 21–24 online.