**Catania** za Antičke Grčke: *Κατάνη – Katáne*, za Rima: *Catăna* ili *Catĭna* je drugi po veličini grad u talijanskoj regiji i istoimenom otoku Sicilija i administrativni centar istoimene provincije Catania od 293 902 stanovnika.

*Catanija* je zajedno sa još 7 gradova iz doline Val di Noto uvrštena 2002. na UNESCO- vu Listu mjesta svjetske baštine u Evropi, kao izvrstan primjer dobro očuvanog kasnobarkonog grada iz 18. vijeka.

Geografske i klimatske karakteristike
-------------------------------------

*Catania* leži na istoku Sicilije, u širokoj ravnici Cataniji duž obala Jonskog mora, južno od vulkana Etna.
*Catanija* leži gotovo sva na lavi, koja se izlila za brojnih erupcija, pa se grad lagano spušta prema moru od sjevera prema jugu. Korištenje vulkanskog kamena za izgradnju dalo je starijem dijelu grada njegovu karakterističnu pretežnu tamno-sivu boju. *Catanija* je gotovo u potpunosti obnovljena nakon potresa 1693. pa centar grada ima izrazit barokni izgled iz 18. vijeka. Centar grada današnje *Catanije* je Piazza Duomo, okružena palačama iz 18. vijeka iz koje se račvaju široki bulevari.

*Catania* ima tipičnu sredozemnu klimu sa dugim toplim i sušnim ljetima, i kratkim kišnim zimama.

Etimologija
-----------

Prastanovnici Sicilije Sikulci zvali su taj kraj **katane**, a to je na njihovom jeziku značilo značilo *veliki nož za dranje* ili *oguljeni kraj* ili *alat za guljenje*. Postoji i druga teorija da je to značilo *gruba zemlja*, *neravan teren*, *oštro kamenje* ili nešto takvog, a to je čak i vjerojatnije jer odgovara vulkanskom terenu Etne. To ime su preuzeli Grčki kolonisti.

Historija
---------

### Antika

Grad je osnovan 729. pne. pod imenom **Κατάνη** (Katane) od strane Grčkih kolonista iz Halkide sa otoka Eubeja, zapravo od njihovih pripadnika iz grada Naksosa, koji je ležao 80 km sjeverno. Grad je dobio na važnosti u 5. vijek pne. za vladavine Hieron I. tiranina iz Sirakuze, koji ga osvojio i preimenovao u **Aetna** po imenu obližnjeg vulkana. Građani su vratili staro ime nakon što su protjerali Hieronove nasljednike. *Katane* je bio jedan od prvih sicilijanskih gradova koji je podpao pod rimsku vlast 263. pne.. Gaj Oktavijan, budući rimski car August pretvorio je *Katanu* u rimsku koloniju - *Cataniu*.

Prvi kršćani u grdu trpili su pod progonima careva Decije i Dioklecijana, a najveća katanijska mučenica je svetica Sveta Agata, danas zaštitnica grada.

### Srednji vijek

Barokna katedrala Sant'Agata
Nakon barbarskih invazija, *Catania* je podpala pod vlast Bizanta, nakon njih pod Arape i Normane.

Grad je bio neprijateljski raspoložen prema Hohenstaufenima kad su oni vladali Sicilijom, pa su ga orobili njihovi carevi Henrik VI. i Fridrih II.. Za vrijeme vladavinešpanjolskih Aragonaca nad Kraljevinom Sicilijom, njihovi kraljevi često su boravili u *Cataniji*. Tokom 16. i 17. vijeka grad je bio zahvaćen građanskim pobunama, gusarskim napadima, epidemijama gladi i velikim prirodnim katastrofama, od kojih su najteže bile erupcija Etne 1669. i potres iz 1693. Kasnije je podpao pod vlast burbonskog Napuljskog kraljevstva. 

### Moderna vremena

Građanske bune koje su se razbuktale za vrijeme epidemije kolere - 1837. nasilno su ugušene. Isto se dogodilo i 1848. kad se *Catanija* pridružila drugim sicilijinaskim gradovima u zahtjevima za autonomijom, i taj pokret je također ugušen u krvi. Za Drugog svjetskog rata grad je pretrpio velika oštećenja od bombardiranja i teških borbi koje su se u njemu vodile 1943.

Znamenitosti
------------

Dvorac Ursino
*Catanija* ima puno ostataka iz grčko - rimskih vremena; ruševine grčkog i rimskog
teatra, i rimski amfiteatar, baziliku, terme, i akvadukt. Srednjovjekovni Dvorac Ursino s četiri ugaone kule, izgrađen od 1239. do 1250. za Fridriha II. dugo je služio kao uzor za fortifikacionu arhitekturu. On je danas pretvoren u gradski muzej sa bogatim umjetničkim i arheološkim zbirkama.

Najveća znamenitost *Catanije* je barokna katedrala *Sant'Agata* izgrađena nakon potresa 1693. po nacrtima arhitekata Giovannija Battiste Vaccarinija i Girolama Palazzotta od 1702. do 1768. Ona još uvijek ima tri apside od crne lave i dio transepta iz vremena kad ju je podigao normanski grof Roger I. - 1091. U njoj se čuvaju relikvije Svete Agate a tu se nalazi i grob Vincenza Bellinija koji je rođen u gradu.

Crkva San Nicolo (1693. - 1735.), je najveća na Siciliji, ona je povezana sa bivšim benediktinskim samostanom istog imena, koji se počeo graditi u 14. a završen je u 17. vijeku. *Univerzitet u Cataniji* osnovan je 1434. kao prvi na Siciliji, za vladavine Alfonsa Aragonskog, njegova biblioteka iz 1755. ima niz važnih srednjovjekovnih rukopisa. Ostale atrakcije grada su Vaccarinijeva Vijećnica i Fontana Elefanti (1736) na Piazza Duomo, Collegiata (kraljevska kapela), zvjezdarnica i rodna kuća Vincenza Bellinija, pretvorena u muzej.

Privreda
--------

*Catania* je industrijsko transportni centar tog dijela Sicilije, dobro povezana željeznicom sa Palermom, Messinom i Siracusom. Luka *Catanije* je jedna od najprometnijih u Italiji.

*Catania* je grad strojarske, kemijske i prehrambene industrije. Oko polovice svog šećera na Siciliji dolazi iz šećerana iz *Catanije*.

*Catania* je i trgovački centar bogatog poljoprivrednog kraja, poznatog po bademima inarančama. Grad je poznat i po svojim rukotvorinama od metala, drva i jantara.

Za grad je važno i ribarstvo i turizam, i to zimi kad se za razliku od ostale Italije u *Cataniji* može i kupati.

Poznati sugrađani
-----------------

* Vincenzo Bellini, kompozitor
* Ettore Majorana, fizičar
* Giovanni Pacini, kompozitor
* Giovanni Verga, književnik.

Gradovi prijatelji
------------------

|  |  |
| --- | --- |
| * SAD, Phoenix
* Francuska, Grenoble
 | * Kanada, Ottawa
* Poljska, Oświęcim
 |

Galerija slika
--------------

* Piazza Quattro CantiPiazza Quattro Canti
* Rimski amfiteatarRimski amfiteatar
* Park Vincenzo BelliniPark Vincenzo Bellini
* Barokna crkva San Francesco d'Assisi all'ImmacolataBarokna crkva San Francesco d'Assisi all'Immacolata

Piazza del DuomoPiazza del Duomo

Izvori
------

1. ↑  „*ITALY: Sicilia*" (engleski). Citypopulationde. Pristupljeno 05. 06. 2013.
2. ↑  „*Late Baroque Towns of the Val di Noto (South-Eastern Sicily)*" (engleski). UNESCO. Pristupljeno 08. 06. 2013.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  „*Catania*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 06. 06. 2013.

Vanjske veze
------------

***Catania*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada ()
* *Catania* na portalu Encyclopædia Britannica ()

| * p
* r
* u
Svjetska baština u Italiji |
| --- |
|  | 
Agrigento (Dolina hramova) • Akvileja • Amalfijska obala • Bazilika Svetog Franje Asiškog i historijski centar Assisija • Botanički vrt u Padovi • Caserta (Palača u Caserti, Vanvitellijev akvadukt, San Leucio) • Castel del Monte • Etruščanske nekropole Banditaccia i Monterozzi • Cilento i Vallo di Diano (Paestum, Velia, samostan u Paduli) • Cinque Terre, Porto Venere i otoci Palmaria, Tino i Tinetto • Crespi d'Adda • Dolomiti (Alpe) • Etna • Liparski otoci • Ferrara • Historijski centar Firence • *La Strade Nuove* i kompleks *Palazzi dei Rolli* u Genovi • Langobardska središta u Italiji (Cividale del Friuli, Brescia, Castelsepriou, Spoleto, Campello sul Clitunno, Benevento, Monte Sant'Angelo) • Mantova i Sabbioneta • Sassi i park crkava u stijenama Matere • Medici vile i vrtovi • *Torre Civica, Piazza Grande* i Katedrala u Modeni • Monte San Giorgio1) • Historijski centar Napulja • Historijski centar Pienze • Katedralni trg u Pisi • Pompeji, Herkulanej i Oplontis (Torre Annunziata) • Prahistorijska naselja sojenica oko Alpa2) • Raetinska pruga1) • Ranokršćanski spomenici u Ravenni (Mauzolej Gale Placidije, Neonov baptisterij, Arijanski baptisterij, Arhiepiskopska kapela, Bazilika Sant'Apollinare Nuovo, Teodorikov mauzolej, San Vitale i Bazilika Svetog Apolinarija u Classi) • Rezidencije Savojske dinastije • Historijski centar Rima uključujući Bazilika Svetog Pavla izvan zidina 3) • Sacri Monti • San Gimignano • Siena • Sirakuza i Pantalica • Su Nuraxi • Santa Maria delle Grazie, Milano • Hadrijanova vila i Villa d'Este (Tivoli) • Trulli Alberobella • Urbino • Crteži doline Val Camonica • Kasnobarokni gradovi visoravni Val di Noto (Caltagirone, Catania, Militello in Val di Catania, Modica, Noto, Palazzolo Acreide, Ragusa, Scicli) • Val d'Orcia • Venecija i njezina laguna • Verona • Vicenza i Paladijeve vile • Villa Romana del Casale (Piazza Armerina)
 | Italijanska zastava |
| **Italijanska nematerijalna svjetska baština**

Sardinijsko pastoralno pjevanje Canto a tenore • Mediteranska prehrana4) • Tradicionalno sicilijansko lutkarsko kazalište Opera dei Pupi • Tradicionalna izrada violina u Cremoni |
| 
1) Zajednička svjetska baština Italije i Švicarske 
2) Zajedno s pet ostalih alpskih zemalja  
3) Zajednička svjetska baština Italije i Vatikana  
4) Zajednička svjetska baština Italije, Grčke, Španjolske i Maroka  |