Koordinate: 41° 15′ 36" SGŠ, 22° 00′ 00" IGD

**Kavadarci** (makedonski: *Кавадарци* ) je grad od 39 188 stanovnika  u središtu Republike Makedonije. Kavadarci je središte Tikveškog kraja (*Tikvešija*) poznatog vinogradarskog kraja.
Sjedište je istoimene Opštine Kavadarci, koja ima 38 741 stanovnika (po popisu iz 2002.)

Historija
---------

Tikveška kotlina puna je arheoloških nalaza iz antike: Helenizma, Rima i Bizanta.

Kod sela *Marena* pronađen je spomenik iz rimskog vremena sa natpisom, kod mjesta *Domovica* (u gradu) otkopani su grobovi, temelji zgrada i vodovodni kanali.

Kod nalazišta **Moklište** na obali rijeke Luda Mara, nalazište je iz rimskih vremena, sa kamenim dijelovima zgrada.

Po dolasku Slavena u ove krajeve, tijekom 6. i 7. st. propada obližnji rimski grad Stobi, a njegovu važnost preuzima mistična **Dukena**, koja se nalazila najvjerojatnije 2,5 km sjevernije od današnjih Kavadaraca, ispod brda Ljubeš. Ali i Dukena je ubrzo propala, i nije se više obnovila.

U 14. st. Tikveški kraj podpao je pod vlast Otomanskog carstva. Kavadarci je malo selo u kojem stoluje beg, koji je tu podigao svoju kulu.

Dolazak željeznice u Vardarsku dolinu 1873 godine, značio je puno i za Kavadarce, tada se ubrzava razvoj mjesta, počinje raditi sajam, sa dva sajmena dana (veći u srijedu i manji u petak).

Tako je 1875 godine u turskim dokumentima zabilježeno da je tadašnje Kavadarce, gradić od 2000 stanovnika u Bitoljskom pašaluku.

1894 godine na poticaj Dame Grujeva osnovan je makedonski revolucionarni komitet VMRO-a.

19. juna 1913 godine podignut je ustanak protiv srpskih snaga koje su zauzele Tikveški kraj nakon balkanskih ratova. Ubrzo su oslobođeni Kavadarci, Negotino, Vataša kao i većina sela u Tikveškom kraju, ali su se srpke okupacione snage brzo pribrale i ugušile ustanak, te pobile oko 500 ustanika.

Poslije balkanskih ratova, dolazi do velikog iseljavanja muslimanskog stanovništva iz grada i okolice, većina muslimanskih stanovnika iselila se u razdoblju 1935 - 1936. U ovom vremenu dolazi do velikog i značajnog povećanja mjesta koje postaje upravno i gospodarsko sjedište Tikveške kotline.

Zabilježeno je da je 1922 godine u gradu bilo 220 malih dućana, 155 zanatlija, 61 trgovina te 4 miješana objekta. Razvoj je nakratko prekinut za Bugarske okupacije u Prvog svjetskog rata.

Za Drugog svjetskog rata za bugarske okupacije, desio se incident kod sela Vataša, u okolici Kavadarca, kad su Bugarske snage za odmazdu ubile grupu od 12 mladića. Nakon rata Vataškim žrtvama podignut je spomenik u rodnom selu.

Kavadarci su oslobođeni 7. septembra 1944 godine.

Panorama grada

Geografske karakteristike
-------------------------

Grad se smjestio u središnjem dijelu Tikveške kotline na obalama rijeke *Luda Mara*, na nadmorskoj visini od 230-270 m.

Od glavnog grada Skopja je udaljen 105 km, a od najbližeg Negotina 10 km (tu je najbliža željeznička stanica), a od Prilepa je udaljen 51 km.

Privreda
--------

Glavna djelatnost u Kavadarcima je vinogradarstvo, a najpoznatija je vinarija Tikveš, danas pored nje ima i puno drugih manjih.

*Feni Industries AD* (rudnici i industrija nikla, čelika i antimona) najveći je poslodavac u Kavadarcima, poduzeće za otkup i preradu duhana *Alliance One Macedonia AD* i tvornicu metalnih proizvoda Metalex Arhivirano 2009-10-12 na Wayback Machine-u.

Stanovništvo
------------

Po posljednjem popisu (2002) stanovništa grad *Kavadarci* imao je 41 988 stanovnika, a njihov sastav bio je slijedeći:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Broj | Postotak |
| **Ukupno** | **41 988** | 100% |
| Makedonci | 39 100 | 93,12% |
| Romi | 2 150 | 5,12% |
| Turci | 348 | 0,83% |
| Vlasi | 213 | 0,51% |
| Srbi | 75 | 0,18% |
| ostali | 102 | 0,245% |

Gradovi prijatelji
------------------

* Bugarska Pleven
* Srbija Gornji Milanovac

Znamenitosti
------------

* *Markova kula*, je kamena građevina u središtu Kavadarca, podignuta je tijekom 18. st. u odbrambene svrhe od strane tadašnjeg turskog bega. To je građevina od 5 katova(visoka 20 m) s debelim zidovima od 1m.
* *Pološki manastir sa crkvom Sv. Đorđa*, pokraj Tikveškog jezera. Manastir je podignut negdje između 13. i 14. st u 17. st. crkvi dodan narteks, u 19. st. kompletno je obnovljen. Manastir je poznat po svom inventaru, po drvenoj propovjedaonici iz 1492 godine i oslikanom križu sa ikonostasa iz 1584 godine. Negdje između 1599 - 1609. godine, crkva je fresko oslikana od strane igumana *Save* i kaluđera *Partenija*.
* *Tikveški ornitološki park prirode*, nalazi se 30 km jugoistočno od grada, obuhvaća teren od 10 000 hektara. U parku živi 23 vrsta ptica grabljivica od kojih se 17 gnijezdi u ovom kraju.
* *Tikveško jezero*, je najveće umjetno jezero u Makedoniji. Nalazi se 12 km od grada kod sela Vozarci na Crnoj reci. Izgrađeno je 1968 godine, i dugo je 30 km. *Tikveško jezero*, služi kao akomulacija hidrocentrale, a vode se koriste i za umjetno navodnjavanje.
* *Konopište*, je neobična prirodna geomorfološka tvorevina pored rijeke Bošave.
* *Arheološko nalazište - Isar, Marvinci*, prema historijskim zapisima, ostaci naselja pronađeni ovdje, kao i neki predmeti iskopani na nalazištu poput *stadiona* (miljokaza), iz 3. st. pne. ili početka 2. st. pne. ukazuju da bi to mogli biti ostatci grada *Dobera* ili *Idomene*. Arheološki nalazi iskopani na ovom nalazištu protežu se od brončanog doba do kasne antike. Ovaj pajonski grad ulio je više svijetla na tu kulturu predrimskoga doba. Tu su iskopani i ostaci rimskog hrama iz 181. pne.

Slavni ljudi
------------

* Vrbica Stefanov, poznati košarkaš
* Todor Gečevski , poznati košarkaš

Mediji
------

* Kavadar 4e -

Vanjske veze
------------

***Kavadarci*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice općine Kavadarci Arhivirano 2011-09-28 na Wayback Machine-u
* Kavadarci na stranicama cybermacedonia Arhivirano 2009-07-28 na Wayback Machine-u
* Macedonian Cities UK

| Gradovi Republike Makedonije |  |
| --- | --- |
| Berovo | Bitola | Bogdanci | Debar | Delčevo | Demir Kapija | Demir Hisar | Gevgelija | Gostivar | Kavadarci | Kičevo | Kočani | Kratovo | Kriva Palanka | Kruševo | Kumanovo | Makedonski Brod | Makedonska Kamenica | Negotino | Ohrid | Pehčevo | Prilep | Probištip | Radoviš | Resen | Štip | Skopje | Struga | Strumica | Sveti Nikole | Tetovo | Valandovo | Veles | Vinica |