recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Pelikani** ili **nesiti** (lat. Pelecanidae, *Pelecanus*) su porodica ptica iz reda pelikanki. Zajedno s anhingama, kormoranima, blunama, fregatnicama i tropikovkama čine red Pelecaniformes. Pelikani žive na svim kontinentima osim Antarktika.

Opis
----

Velike su ptice s velikim kljunovima s vrećom. Najmanji je smeđi pelikan (*P. occidentalis*), koji može biti težak samo 2,75 – 5,5 kg, biti dug samo 106 – 137 cm i imati raspon krila od samo 183 – 250 cm. Najvećim se smatra panac (*P. crispus*) koji može biti 15 kg težak, 183 cm dug, s rasponom krila i do 3,5 m. 

Pelikani dobro plivaju kratkim, snažnim nogama sa sva četiri prsta povezana kožicom (kao i kod svih pripadnika reda Pelecaniformes). Rep je kratak i kvadratast sa 20 do 24 pera. Krila su duga i imaju neobično velik broj sekundarnih letnih pera (30 do 35). Luče uljasti iscjedak kojim mažu perje da bi postalo vodootporno.

Prehrana
--------

Prehrana pelikana se obično sastoji od ribe, ali također jedu beskralježnjake, ljuskare i u nekim slučajevima malene ptice. Često love ribu širenjem vreće. Onda moraju izbaciti vodu iz nje prije gutanja. Ovo traje do jedne minute i vrlo je vjerojatno da će druge ptice ukrasti plijen. Pelikani također nekad kradu ribu od drugih ptica. Neke vrste često love u grupi. Formiraju liniju i tjeraju jata malih riba u plićak gdje ih hvataju. Neki pelikani zaranjaju u vodu. Zabilježen je i slučaj da je jedan pojeo živog i potpuno odraslog goluba.

Gniježdenje
-----------

Pelikani su društvene ptice i gnijezde se u kolonijama. Parovi su monogamni tijekom jedne sezone. Vrste koje se gnijezde na tlu imaju složenije parenje od onih koje se gnijezde na drveću. Kod prvih, nekoliko mužjaka lovi ženku, dok se kod drugih mužjaci pokazuju ženkama. Mužjak donosi materijal za pravljenje gnijezda, a ženka ga pravi. Sve vrste nesu barem dva jajeta, ali obično samo jedan ptić preživi. Mladi vrsta koje se gnijezde na tlu se okupljaju u grupe koje broje i do 100 jedinki, a roditelji pronalaze i hrane samo svoje mlado. Ptići su odrasli nakon 10-12 tjedana, ali mogu ostati s roditeljima još neko vrijeme, iako ih oni neće hraniti.

Vanjske veze
------------

Ostali projekti

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi nalazi se članak na temu: **Pelikani** |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **Pelikani** |
|  | Wikivrste imaju podatke o: **Pelikani** |

| * p
* r
* u
Pelikani ili nesiti |
| --- |
| Australski pelikan | 
Američki bijeli pelikan (*Pelecanus erythrorhynchos*) • 
Australski pelikan (*Pelecanus conspicillatus*) • 
Dalmatinski pelikan (*Pelecanus crispus*) • 
Peruanski pelikan (*Pelecanus thagus*) • 
Ružičasti pelikan (*Pelecanus onocrotalus*) • 
Ružičastoleđi pelikan (*Pelecanus rufescens*) • 
Sivi pelikan (*Pelecanus philippensis*) • 
Smeđi pelikan (*Pelecanus occidentalis*)
 | Ružičasti pelikan |
**Grofovija Uppsala** je jedna od 21 grofovije (švedski: *Uppsala län*) na koji je Švedska administrativno podjeljena, koja se prostire na istoku zemlje.

Geografske karakteristike
-------------------------

Grofovija Uppsala proteže se od Jezera Mälaren na jugu do Botnijskog zaljeva na sjeveru, većim dijelom po zapadu pokrajine Uppland.

Uppsala ima površinu od 7,206 km² u kojoj živi 335,882 stanovnika.

Uppsala graniči sa grofovijama Stockholm, Södermanland, 
Västmanland i Gävleborg. 

Najveće urbano naselje i administrativni centar je grad Uppsala.

Privreda
--------

Teren grofovije je nizina, po kojoj se uzgajaju žitarice, krompir i krave za mlijeko. Najznačajniji vodotok je rijeka
Fyrisån.
Uppsala je i rudarski kraj, - željezna ruda kopa se kod Dannemora i prerađuje u nekoliko čeličana i željezara. 
Drvoprerađivačka industrija prevladava po sjeveru, u kraju pored ušća rijeke Dalälven. 
na sjeveru, a tu se nalazi i najveća hidroelektrana Älvkarleby.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*Uppsala*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 12. 04. 2015.
2. 1 2  „Sweden: Uppsala" (engleski). City population. Pristupljeno 12. 04. 2015.

Vanjske veze
------------

***Uppsala (grofovija)*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice Grofovije Uppsala (`sv`)
* *Uppsala* na portalu Encyclopædia Britannica (`en`)

 p • r • u  **Švedske grofovije** 

Zastava ŠvedskeZastava Švedske
Blekinge • Dalarna • Gävleborg • Gotland • 
Halland • Jämtland • Jönköping • Kalmar • Kronoberg • 
Norrbotten • Örebro • Östergötland • Skåne • 
Södermanland • Stockholm • Uppsala • Värmland • 
Västerbotten • Västernorrland • Västmanland • 
Västra Götaland
Mikroskopski pogled na spore preslice *(Equisetum)*
**Spora** je posebna tvorba, koju tvore pojedini organizmi, kako bi preživjeli nepovoljne životne uvjete, koje uzrokuju različiti abiotski čimbenici, kao što su: pomanjkanje hrane i/ili vode, previsoka ili preniska temperatura i sl. Spore imaju bakterije, alge, neke gljive, praživotinje i neke necvijetajuće biljke poput paprati.

Spore se javljaju prvenstveno kod jednostaničnih organizama. Mogu biti spolne ili nespolne. U nespolnim sporama, genetski materijal jednak je kao i od roditelja. Okružene su debelom ovojnicom, što im omogućuje da prežive dugo vremena, čak i desetljeća. Kad nastupe povoljni uvjeti iz spora se razvije organizam. Bakterijske su spore vrlo otporne. Npr. spore tetanusa i antraksa mogu preživjeti u tlu jako mnogo godina. Nađene su spore tih bakterija iz 19. stoljeća, koje su preživjele i kuhanje u trajanju od pet minuta. To je ubilo bakterije, ali ne i spore. Proklijale su kada su se poboljšali uvjeti.

Vidi i:
-------

* Bakterije
* Paprati
* Gljive

Izvori
------

1. ↑  Kornberg, Arthur 1989. For the love of enzymes: the odyssey of a biochemist. Harvard. Preuzeto 24. travnja 2011.
*Za ostale upotrebe, v. Rusi dolaze.*
**Rusi dolaze** (engl. ; rus. *Русские идут*) je parola koja se danas koristi u rusofobnim, dok se u prošlosti koristila u antisovjetskim krugovima kako bi se upozorilo na opasnost koju su Rusi i Rusija, odnosno Sovjetski Savez u prošlosti, predstavljaju po, prije svega zapadni, svijet.

Parola, pak, potiče od Drewa Pearsona, uglednog američkog novinara i kolumnista koji je zbog svojih lijevih stavova u godinama nakon Drugog, odnosno počecima Hladnog rata, žestoko kritizirao Jamesa Forrestala, ministra mornarice i obrane u administraciji predsjednika Trumana, poznatog zagovornika otvorenog suprotstavljanja Sovjetima. Pearson je tvrdio da Forrestal preuveličava opasnost koju predstavljaju Sovjeti i to tumačio ministrovim duševnim rastrojstvom. U jednoj svojoj kolumni je naveo anegdotu prema kojoj je Forrestala, dok se nalazio na svojoj ladanjskoj kući, jedne noći probudila brodska sirena te je skočio iz kreveta i počeo trčati po okolici i vrištati: "Rusi dolaze. Rusi dolaze. Oni su upravo ovdje. Vidio sam ruskog vojnika."

Forrestal je nedugo nakon toga bio smijenjen sa svog položaja te smješten u psihijatrijsko krilo Mornaričke bolnice u Bethesdi gdje je smrtno stradao u incidentu koji se najčešće tumači kao samoubistvo. Iako je njegov citat, za koji ne postoje nikakve nezavisne potvrde, bio namijenje kako bi ga ocrnio, vrlo brzo su ga prihvatili Forrestalovi antikomunistički i antisovjetski nastrojeni istomišljenici poput senatora Josepha McCarthyja, te je tokom sljedećih godina, kada je Hladni rat eskalirao postao jednostavan način da se opiše prijetnja koju predstvaljaju Sovjeti i njihove pristaše u zapadnim državama. U vojnim krugovima je, pak, opisivala mišljenje koje su vodeći stratezi NATO-pakta i drugih Zapadnih država imali tokom najvećeg dijela Hladnog rata, a prema kome se američke i druge zapadne vojske u slučaju Trećeg svjetskog rata zbog nisu mogle efikasno suprotstaviti invaziji Varšavskog pakta na Zapadnu Evropu bez korištenja nuklearnog oružja.

Parola je kasnije postala predmetom referenci u popularnoj kulturi, među kojima su najpoznatiji primjeri istoimena hollywoodska filmska komedija iz 1966. godine te istoimena epizoda popularnog BBC-jevog sitkoma *Mućke.*

Nakon završetka Hladnog rata su je u Rusiji i postsovjetskim državama kao svoju parolu preuzeli ruski nacionalisti, odnosno organizacije koje okupljaju rusku manjinu.

Vanjske veze
------------

* Журнал «Итоги» об экспансии русской культуры в Англии. Arhivirano 2016-03-04 na Wayback Machine-u
*Vidi takođe: Glavni grad*
**Administrativni centar** ili **upravno središte** je sjedište određenog upravnog aparata, odnosno geografsko mjesto gdje su usredotočena tijela odgovorna za administraciju ili upravljanje određenim teritorijem.

Pojam i osobine
---------------

Administrativni centrovi često snose važnu funkciju unutar svog područja i služe se što boljom infrastrukturom da bi ispravno obavljali administrativne djelatnosti. Tu su koncentrirane usluge, odluke, dokumentacija i materijalna sredstva za teritorij.

Općenito postoje različite razine administrativnog središta prema jedinicama i hijerarhiji na kojim je teritorij zemlje podijeljen i uređen. Najčešća hijerarhijska podjela je ona na državnu, regionalnu, općinsku te gradsku upravu, iako taj redoslijed može varirati ovisno o zemlji, kulturnom području ili administrativnoj tradiciji. Središte u kojem se upravlja državama najčešće se naziva *glavnim gradom*, *prestlonim gradom* ili *prestolnicom*. U užem smislu *upravni centar* se odnosi na zgradu u kojoj je smješteno upravno tijelo. 

U povijesti administrativni centar je često bio konfiguriran kao stabilno sjedište guvernera jedne određene pokrajine, premda su se upravne djelatnosti vršile u sustavima bez jasne podjele vlasti. Na državnoj razini, ta središta su djelovala kao neposredna spojna točka između središnje vlade i perifernog teritorija. U nekim slučajevima novi upravni centrovi su zamijenjivali stari lokalni glavni grad, putem geografskog udaljivanja i razlikovanja, dok je se davalo drugih slučajeva u kojim geografsko sjedište uprave ostaje isto, ali se upravni organ i njegova politika mijenja. U nekim slučajevima – primjerom u europskoj kolonizaciji Amerike – uspostavljanjem sjedišta guvernera je nastajalo i prvo urbano središte na određenom prostoru. Vrlo često nastanak jednog administrativnog centra je označavao rođenje nove društvene klase u gradu, nove arhitekture, novog društvenog tkiva i jedne nove kulture. U nekim slučajevima takvi centrovi postaju i ekonomsko-financijski motor.

U brojnim državama politički glavni grad podudara sa upravnim centrom, a u nekim slučajevima različite državne funkcije imaju i različite referentne gradove.

Povezano
--------

* Administracija
* Administrativna jedinica
* Pokrajina
* Opština
* Granica
* Državna granica
* Zajednica općina
* Grad
* Glavni grad
**Sporazum o miru sa Japanom** (engl. ), poznatiji pod kolokvijalnim naslovom **Mirovni sporazum u San Franciscu** (japanski: ) je mirovni sporazum koji su 8. septembra 1951. u San Franciscu potpisali predstavnici Japana sa jedne, te 48 savezničkih država na drugoj strani, a kojim je formalno okončan Drugi svjetski rat, odnosno rat na Pacifiku. Sporazum je potpisan šest godina nakon kapitulacije Japana i početka američke okupacije Japana, i njime su formalizirane teritorijalne promjene, odnosno gubitak teritorija nakon kojih je prestalo postojati Japansko Carstvo, priznate presude Međunarodnog vojnog suda za Daleki istok protiv japanskih ratnih vođa, te određene reparacije za savezničke ratne zarobljenike i civile koji su bili žrtvama japanskih ratnih zločina. 

Sklapanje Sporazuma je bilo otežano zbog toga što je nedugo nakon završetka rata na Pacifiku izbio hladni rat, odnosno započeo proces dekolonizacije u Aziji, pa se, između ostalog, postavilo pitanje koje će države i entiteti prilikom sklapanja sporazuma biti prihvaćeni kao legitimni predstavnici predratnih država, entiteta i teritorija. Tako je kineski građanski rat, odnosno neriješeno pitanje da li je NR Kina ili Republika Kina (Tajvan) legitimni nasljednik predratne Kine doveo do toga da predstavnici obje države uopće ne budu pozvani na mirovnu konferenciju. Iako je SSSR zajedno sa Poljskom i Čehoslovačkom (tada dijelom Istočnog bloka) sudjelovao u radu konferencije, odbio je potpisati Sporazum, navodeći kao razlog neriješeno pitanje Kurila.

Tadašnja Jugoslavija je bila pozvana na konferenciju, ali se nije odazvala, slično kao Burma i Indija; indijski premijer Jawaharlal Nehru je stav Indije objasnio time da je Japan bio pod stranom vlašću, odnosno nije mogao biti prihvaćen kao suvereni i jednaki partner u sporazumu. 

Mirovnim je sporazumom Japan formalno vratio svoj suverenitet, ali je istovremeno potpisan tzv. Sigurnosni sporazum između Japana i Sjedinjenih Država koji je u vojnom smislu Japan čvrsto vezao u SAD, odnosno omogućio trajno korištenje japanske teritorije za američke vojne baze.

Naknadni mirovni sporazumi
--------------------------

* Ugovor o miru između Japana i Indije (1952)
* Ugovor u Taipeiju (1952)
* Sovjetsko-japanska zajednička deklaracija 1956.
**Sporazum iz Pariza 1783** je mirovni sporazum sklopljen 3. septembra 1783. u Parizu između Kraljevstva Velika Britanija s jedne strane i Sjedinjenih Američkih Država, Francuske i Španjolske s druge strane.

Historija i karakteristike
--------------------------

To je ime za nekoliko mirovnih sporazuma kojima je završio Američki rat za nezavisnost i Američka revolucija, koje su potpisali predstavnici Kraljevstva Velike Britanije s jedne strane a s druge predstavnici Sjedinjenih Američkih Država, Francuske i Španjolske 
Prije tog završnog čina - 30. novembra 1782. sklopljen je u Parizu nakon dugih pregovora - Preliminarni sporazum, kog često zovu Preliminarni pariški sporazum, između Velike Britanije i Sjedinjenih Američkih Država.

Nakon tog su 3. septembra 1783. potpisana tri sporazuma, prvi između Velike Britanije i Sjedinjenih Američkih Država, drugi između Britanije i Francuske i treći između Britanije i Španjolske. 
Amerikanci su potpisali sporazum u Parizu, a Francuzi i Španjolci u Versaillesu.

Nizozemska i Velika Britanija sklopile su Preliminarni sporazum 2. septembra 1783 i definitivni sporazum 20. maj 1784.

Prema klauzulama tog Britansko-američkog sporazuma - Velika Britanija je priznala nezavisnost Sjedinjenih Američkih Država sa velikodušnom granicom na rijeci Mississippi, ali je zadržala Kanadu.
Amerikancima je dozvoljeno ribarenje u vodama Newfoundlanda, a plovidba Mississippijem je proglašena slobodnom za obje strane. 
Kreditorima (bez obzira na to odakle su) garantirano je vraćanje dugova, a Kongres Konfederacije se obavezao da ć sa Lojalistima postupati pravično i da će im biti vraćena oduzeta imovina. (neke od ovih klauzula kasnije su postale kamen smutnje i sporova.)

Britanija je Francuskoj predala Tobago i Senegal, Španjolska je zadržala najveći dio Floride, ali je Nizozemska loše prošla, jer je morala prepustiti indijsku luku Nagapatnam Velikoj Britaniji, a usto je morala dopustiti 
britanskim brodovima slobodnu plovidbu po Molučkim otocima.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „*Peace of Paris*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 28.5. 2018.

Vanjske veze
------------

* *Peace of Paris* (`en`)
**Welf I** (1030/1040 - Paphos, Cipar, 6. novembar 1101) bio je vojvoda Bavarske od 1070. do 1077. te od 1096. do smrti. Poznat je kao prvi član ogranka Welfa iz Kuće Este, a u rodoslovu Welfa se broji kao **Welf IV**.

Rodio se kao sin milanskog markgrofa Azzoa II od Estea i njegove supruge Kunigunde od Altdorfa. Kada mu je ujak, koruški vojvoda Welf (također poznat kao Welf III), umro bez djece, naslijedio je njegove posjede. Potom se oženio za Ethelinde, kćer bavarskog vojvode Otta II (Otto od Nordheima).

Kada se Otto priključio ustanku protiv Salijske dinastije i mladog njemačkog kralja Heinricha IV, Welf je svoju vjernost suverenu izrazio rastavom od Ethelinde. Kralj ga je za to nagradio oduzevši vojvodstvo Ottu i dodijelivši ga 1070. Welfu. Nakon rastave se oženio za Judith od Flandrije, kćer flandrijskog grofa Balduina IV.

Kadea je, pak, izbila Borba za investituru, Welf je stao na stranu pape Grgura VII i u martu 1077. podržao izbor Rudolfa od Rheinfeldena za protivkralja. Zahvaljujući čvrstoj podršci u Bavarskoj, uspio se održati i nakon poraza Rudolfa i drugih pobunjeničkih vođa nekoliko godina kasnije. Godine 1089. je savez sa papinstvom nastojao ojačati uredivši brak svog sina Welfa za Matildu od Toskane, plemkinju koja se smatrala jednom od vođa papinske strane.

Godine 1095. se mladi Welf rastao od Matilde, i Welf je to iskoristio kao priliku za pomirenje s kraljem. Pokušaj da nakon smrti oca Azzoa dobije teritorije južno od Alpa se izjalovio zbog otpora njegovog polubrata Fulcoa.

Godine 1099. se Welf priključio grupi križara na čelu sa Guillaumeom IX Akvitanskim, Huguesom od Vermandoisa i Idom od Austrije koja je pokrenula križarski rat 1101. godine. Pohod je završio katastrofom; križarske vojske su u Anadoliji upale u seldžučke zasjede te su uništene. Welf je preživio, ali je bio prisiljen vratiti se kući. Na putu se razbolio i umro u ciparskom mjestu Paphos. 
Poslije je pokopan u Opatiji Weingarten. 

Naslijedio ga je sin Welf, a sa Judith je imao još kćer Kunizzu i sina Heinricha, koji će također postati bavarski vojvoda.

Literatura
----------

* Genealogie Mittelalter
* Sir Andrew Halliday *Annals of the House of Hannover*, v.1, London, 1826. at Google Books
* Ancestral Roots of Certain American Colonists Who Came to America Before 1700 by Frederick Lewis Weis, Line 166-23
* The Plantagenet Ancestry by William Henry Turton, Page 40

|  |
| --- |
| Welf IV **Kuća Welf**bočni ogranak od **Kuća Este** **Umro/la:** 1101 |
| Njemačka kraljevska porodica |
| Kraljevske titule |
| Prethodi: **Otto II**  |  **vojvoda Bavarske** 1070–1077 | Slijedi: **Heinrich VIII**  |
| Prethodi: **Heinrich VIII**  |  **vojvoda Bavarske** 1096–1101 | Slijedi: **Welf II**  |
**Sporazum iz Roskilde** (švedski: *Freden i Roskilde*) je naziv za mirovni ugovor između Kraljevine Danske, Kraljevine Norveške i Slobodnog i hanzeatskog grada Lübecka s jedne strane i Kraljevine Švedske s druge strane, koji je dogovoren između 18. i 22. novembra 1568. u danskom gradu Roskilde.

Karakteristike i historija
--------------------------

Pregovore je inicirao budući švedski kralj Johan III, godinu dana nakon što je već de facto preuzeo vlast, njime se trebao okončati Sjeverni sedmogodišnji rat.

Kad je konačno sve dogovoreno, on ga je odbio raticifirati, jer mu se činilo da Švedska njime daje previše ustupaka. Ona je naime trebala platiti sve troškove rata, drugoj strani, usto je trebala prepustiti Estoniju kojom su tada vladali Šveđani. Nakon tog se rat nastavio sve do potpisivanja Ščećinskog mira 1570.

Izvori
------

1. 1 2 3   „*Treaties of Roskilde*" (engleski). Artforgers. Pristupljeno 21. 05. 2015.

Vanjske veze
------------

***Sporazum iz Roskilde*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Treaties of Roskilde* na portalu Artforgers (`en`)

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Nedovršeni članak* **Sporazum iz Roskilde** *je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
Vanjski trapezni navoj
**Trapezni navoj** je navoj koji ima osnovicu jednakokračan trokut s kutom profila 2β = 30°, a teorijski profil mu je trapez. Trapezni navoj zamjenjuje nekada često korišten **kvadratni navoj**, jer se zbog automatskog centriranja vijak s trapeznim navojem lakše pomiče nego vijak s kvadratnim navojem. Najviše se koristi za pokretne navojne spojeve, npr. vretena u dizalima, škripcima, prešama i sl. Oblik trapeznog navoja standardiziran je prema ISO 2901, a osnovne dimenzije prema ISO 2902 i DIN 103. Standardi razvrstavaju navoje prema nominalnom promjeru navoja *d* u tri reda prioriteta, pri čemu navode za svaki nominalan slučaj preporučene i moguće korake navoja *P*. Trapezni navoj označava se slovima Tr, te nominalnim promjerom navoja *d* i korakom navoja *P* u mm, npr. **Tr 20 × 4**. 

Za pričvršćivanje upotrebljava se samo na onim vijcima koji služe za naročito opterećene vijčane spojeve, ili one koji se često rastavljaju (trapezni navoji se manje troše). Trapezni navoj može biti i viševojni. Oni se izraduju u tri izvedbe, i to u normalnoj, sitnoj i krupnoj, pa imamo na primjer navoje: Tr 48 × 8, Tr 48 × 3 i Tr 48 × 12.

Izvori
------

1. ↑   Arhivirano 2012-01-31 na Wayback Machine-u "Elementi strojeva", Fakultet elektrotehnike, strojarstva i brodogradnje Split, Prof. dr. sc. Damir Jelaska, 2011.
2. ↑   Arhivirano 2017-02-28 na Wayback Machine-u "Konstrukcijski elementi I", Tehnički fakultet Rijeka, Božidar Križan i Saša Zelenika, 2011.
3. ↑   "Strojarski priručnik", Bojan Kraut, Tehnička knjiga Zagreb 2009.
**Usedom** je gradić na sjeveroistoku Njemačke od 1,725 stanovnika. u pokrajini Mecklenburg-Zapadno Pomorje.

Geografske karakteristike
-------------------------

Usedom se prostire na istoimenom otoku otoku Baltičkog mora - Usedom, na sjeverozapadnoj obali Szczecinskog zaljeva, udaljen svega dvadesetak km od poljske granice i Świnoujście.

Historija
---------

Historija Usedoma počela je za Velike seobe naroda (8. / 9. vijek) kad je nastao kao slavensko naselje. Po njemu je nazvan i otok od praslavenskog *uznam* = usta (ušće).

Početkom 12. vijeka opljačkali su ga danski Vikinzi. Oko 1125. podignut je zamak, a 1150. pored njega izgrađen je samostan.
Između 1165. - 1175. Usedom je bio sjedište biskupije.
Usedom je 1298. dobio status grada poveljom od Lübecka.

Veliki požar u noći 1475. / 1476. zahvatio centar grada, pa je izgorjela crkva, vijećnica i škola.
Nakon Tridesetogodišnjeg rata (1648. - 1720.), podpao je pod švedsku vlast.

Ponovno je gorio 1688. a 1710. / 11. pretrpio je epidemiju kuge.

Kraljevina Pruska zauzela je 1720. Usedom, a od 1876. povezan željeznicom sa Berlinom, pa se odtad razvija kao turistički resort.
Prvi most - Zecheriner, preko rukavca Peenestrom podignut je 1931. pa je ukinut trajekt. Nakon gotovo 14 godina, - 29. aprila 1945. srušile su ga jedinice Wehrmachta. 29. aprila 1945.

Nakon rata je obnovljen1956.

Pobratimski gradovi
-------------------

* Njemačka Henstedt-Ulzburg, Njemačka (od 1990.)
* Francuska Maurepas, Francuska (od 1996.)
* Poljska Wolin, Poljska (od 2003.)

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „*Germany: Mecklenburg-Western Pomerania*" (engleski). City population. Pristupljeno 1.01. 2021.
2. 1 2 3 4 5  „*Usedom – Die Stadt*" (njemački). Stadt Usedom. Pristupljeno 01.01. 2021.
3. 1 2 3  „*Partnerstädte*" (njemački). Stadt Usedom. Pristupljeno 01.01. 2021.

Vanjske veze
------------

***Usedom (grad)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Stadt Usedom* (službene stranice (`de`)
*Latinična verzija*

---

**Либерални конзервативизам** је варијанта конзервативизма који укључује либералне ставове о економским и етичким питањима.

Обично, либерал-конзервативне политике су присутне у земљама где је либеристички модел економије већ дубоко укорењен и рад тога се треба по мишљењу конзервативаца и сачувати.

Такође, постоје неке земље где либерал-конзервативни покрети су много велики и зато израз "либералан" и "конзервативан" може да постане синоним, као у Аустралији и јужној Европи. 

У другим земљама либерал-конзервативци су настали из сусрета са демохришћанством.
Првобитно, либерал-конзервативци су били отворенији по питању слободног тржишта од хришћанских демократа. Међутим, са процесом секуларизације, многе европске хришћанско-демократске странке су се приближиле либерализму док су многе традиционалне конзервативне партије у Европи приближиле социјалним питањима. 

Стога можемо рећи да у Европи и либерал-конзервативци и демохришћани се могу препознати у идеалима Европске народне партије.
| Userkaf na hijeroglifima |
| --- |
|  |  |

**Userkaf** je bio osnivač Pete egipatske dinastije. Njegovo ime znači "njegov ka je moćan." Vladao je 2465-2458. pne. Sagradio je kompleks piramida u Saqqari

Userkafova bista je izložena u Egipatskom muzeju. Glava je pronađena u prvom (od pet) sunčevih hramova u Abu Ghurobu koje su sagradili Pete dinastije. Userkafova glava je visoka 45 cm i izrezbarena od pješčenjaka. Skulptura se smatra važnom jer je jedna od rijetkih iz perioda Starog kraljevstva koja pokazuje monarha kako nosi Crvenu krunu Donjeg Egipta. Glava je otkrivena godine 1957. godine za vrijeme zajedničkog iskopavanja od strane Njemačkog i Švicarskog instituta u Kairu.

Vjeruje se da je bio otac dvojice faraona: Sahurea i Neferirkare Kakaija, koji su zajedno naslijedili prijestolje. Drugo, nešto manje rašireno vjerovanje se temelji na priči iz Papirusa Westcar, te tvrdi kako su prva tri vladara Pete dinastije bila braća, sinovi kraljice Khentkaus I. Pripisuje mu se 7 godina vladavine u Torinskom popisu kraljeva i Manethonovim spisima; prema Euzebiju, Manethon tvrdi da su Userkafa ubili vlastiti tjelohranitelji.

Egipatski pisac-nobelovac Naguib Mahfouz napisao je godine 1938. priču o Userkafu s naslovom *Afw al-malik Usirkaf: uqsusa misriya*. Nju je 2003. godine Raymond Stock preveo kao *King Userkaf's Forgiveness* (*Opraštanje kralja Userkafa*) u zbirci priča *Voices From the Other World*.

Literatura
----------

* Hawass, Zahi, "The Head of Userkaf" in "The Splendour of the Old Kingdom" in *The Treasures of the Egyptian Museum*, Francesco Tiradritti (editor), The American University in Cairo Press, 1999, p. 72-73.
* Magi, Giovanna. *Saqqara: The Pyramid, The Mastabas and the Archaeological Site*, Casa Editrice Bonechi, 2006
* Mahfouz, Naguib. "King Userkaf's Forgiveness" in *Voices from the Other World* (translated by Robert Stock), Random House, 2003.
* Verbrugghe, Gerald and Wickersham, John. *Berossos and Manetho*, University of Michigan Press 2001 (ISBN 0-472-08687-1)

Vanjski linkovi
---------------

* Userkaf: First Ruler of the Fifth Dynasty

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi:**Shepseskaf ili  Djedefptah** | **Faraon Egipta***2498 – 2491. pne.  Peta dinastija* | Slijedi:**Sahure** |

***Userkaf*** na Wikimedijinoj ostavi
Etno sajam hrane i pića, Beograd 2009, Plazma torta
**Plazma torta** je vrsta torte koja je dobila naziv po plazma keksu koji od 1981. godine proizvodi koncern Bambi-Banat iz Požarevca i srpski je brend.

Istorijat
---------

Osnovni sastojak su Plazma keksi. Torta je jednostavna za pripremu, brzo se može pripremiti i ne peče se. Može se oblikovati po želji i prigodna je za dečje rođendane. Ona je veoma fleksibilna u pogledu sastojaka, pa po izboru možemo dodati seckanu čokoladu, krem bananice, žele bombone, ratluk, banane, višnje...
Osim torte od plazme se prave i kuglice raznih ukusa i boja.

Recepti
-------

Prema jednom receptu za tortu su potrebni plazma keks, jaja, šećer, margarin, orasi, lešnik, žele bombone, sirće, šlag, sok od pomorandže. Sve sastojke treba sjediniti i po potrbi dodati malo soka. Paziti da se margarin dobro istopi i oblikovati po želji. Tortu prekriti šlagom ili čokoladnom glazurom. Ovo je najjednostavniji recept za plazma tortu jer sadrži samo one sastojke bez kojih ova torta ne može da postoji.

Galerija
--------

* Plazma tortaPlazma torta
* Plazma tortaPlazma torta
* Plazma tortaPlazma torta

Povezano
--------

* Torta
* Srpska kuhinja
* Hrana
Mokroluški potok - латиницом
**Мокролушки поток** је водоток и десна притока Саве, један од 40 река и потока који су некада текли Београдом, а данас су већином спроведени у подземље и претворени у колекторе, кишне или канализационе.

Мокролушки поток настаје у источном београдском насељу Велики Мокри Луг (општина Звездара), по коме је и добио име, на падинама Мокролушког брда и Стражарске косе. У почетку тече правцем север-северозапад, а затим углавном ка северозападу, паралелно или испод Аутопута (грађен 1967 - 74.), који пролазећи кроз Београд углавном користи долину потока. Када дође до насеља Медаковић III (на левој обали, иза Мокролушког гробља, које је на десној страни), поток први пут одлази под земљу.

Након око једног километра подземног тока, поток опет излази на површину у насељу Медаковић II, да би после још једног километра коначно одглумио понорницу у насељу Маринкова Бара. Раније је текао насељима Душановац, Аутокоманда и Јатаган Мала. Иза узвишења Губеревац (на коме се налазила Душевна болница, а данас Клиничко-болнички центар), где се данас налази Мостарска петља на аутопуту према мосту Газела, поток је улазио у алувијалну раван Саве, у коју се уливао.

Подручје у доњем делу долине сада подземног потока (са леве стране) коришћено је за ископавање земље и шљунка којима су насипане мочваре на десној обали Саве - Бара Венеција код Савамале - како би се могла изградити главна београдска железничка станица. Након завршетка тих радова, остао је дуг усек назван Прокоп, где је првобитно било сиротињско насеље а сада већ дуги низ година стоји градилиште нове железничке станице.

Неке притоке
------------

Као и Мокролушки поток и његове притоке су делом или у потпуности прекривене:

* Кумодрашки поток (лева)
* Дубоки поток (Београд) (десна)
* Чубурски поток (десна)
Koordinate: 49° 24′ 18" SGŠ, 18° 37′ 31" IGD

**Turzovka** (slov. *Turzovka*, mađ. *Turzófalva*, polj. *Turzówka*) je grad u Slovačkoj, koji se nalazi u okviru Žilinskog kraja, gde je u sastavu okruga Čadca.

Prirodni uslovi
---------------

Turzovka je smeštena u krajnje severozapadnom delu države, blizu državne granice sa Češkom - 10 km severozapadno od grada. Glavni grad države, Bratislava, nalazi se 210 kilometara južno od grada.

**Reljef**: Turzovka se nalazi u oblasti Kisuce i predstavlja središte njegovog gornjeg dela. Naselje se razvilo u dolini reke Kisuce. Oko grada i kotline izdižu se planine Beskidi i Javorniki. Nadmorska visina grada je približno 520 metara.

**Klima**: Klima u Turzovki je oštrija umereno kontinentalna zbog znatne nadmorske visine.

**Vode**: Turzovka se razvila u gornjem delu toka reke Kisuce.

Istorija
--------

Ljudska naselja na ovom prostoru vezuje se još za vreme praistorije. Naselje pod današnjim imenom prvi put se spominje u 1598. Vekovima naselje nije imalo veći značaj.

Krajem 1918. Turzovka je postala deo novoosnovane Čehoslovačke. U vreme komunizma došlo je do nagle industrijalizacije, pa i do naglog povećanja stanovništva. Konačno, 1968. g. naselje je dobilo gradska prava. Posle osamostaljenja Slovačke grad je postao njeno opštinsko središte, ali je došlo do privrednih teškoća u vreme tranzicije.

Stanovništvo
------------

Danas Turzovka ima nešto preko 7.500 stanovnika i poslednjih godina broj stanovnika opada.

**Etnički sastav**: Po popisu iz 2001. sastav je sledeći:

* Slovaci - 96,5%,
* Česi - 1,0%,
* ostali.

**Verski sastav**: Po popisu iz 2001. sastav je sledeći:

* rimokatolici - 94,4%,
* ateisti - 1,9%,
* ostali.

Spoljašnje veze
---------------

***Turzovka*** na Wikimedijinoj ostavi

* www.mestoturzovka.sk Zvanična stranica grada Turzovke

| * p
* r
* u
Okrug Čadca (3 + 20) |
| --- |
| **Gradovi** | Krasno nad Kisucou  • Turzovka  • **Čadca** |
| **Naseljena mjesta** | Visoka na Kisuci  • Dlha na Kisuci  • Dunajov  • Zakopčje  • Zborov na Bistrici  • Klokočov  • Klubina  • Kornja  • Makov  • Nova Bistrica  • Olješna  • Oščadnjica  • Podvisoka  • Radostka  • Rakova  • Svrčinovec  • Skalitje  • Stara Bistrica  • Staškov  • Čjernje |


| * p
* r
* u
 Gradovi u Žilinskom kraju |
| --- |
|  | **Žilina** • Bitča • Vrutki • Dolni Kubin • Kisucke Nove Mesto • Krasno nad Kisucou • Liptovski Grad • Liptovski Mikulaš • Martin • Namestovo • Rajec • Rajecke Teplice • Ružomberok • Tvrdošin • Trstena • Turzovka • Turčjanske Tjeplice • Čadca |  |
Попокатепетл
**Релативна висина** је разлика између апсолутних висина две тачке на Земљној површини. Израчунава се простим упоређивањем добијених података за посматране јединице. Релативна висина се најчешће изражава за вулкане, који се налазе на невулканским основама. Наиме, бројни су примери попут Чимбораса, Попокатепетла и др. Вулкан Чимборасо у Еквадору има апсолутну висину од 6.272 метара, док је његова стварна, тј. релативна висина само 2300 метара. Разлог томе је што се налази на планинским венцим Анда и издиже се са невулканске подлоге. Попокатепетл је висок 5.452, тј. 3.000 метара. Са друге стране вулкан Етна се налази на вулкансој основи па је његова апсолутна висина једнака релативној и износи 3.263. метра,

Види још
--------

* Апсолутна висина
* Алтиметар
* Дубина
**Southland** (maorski: *Murihiku*) je jedna od 16 regija na Novom Zelandu.

Geografija
----------

Kao što Northland zauzima najsjeverniji dio Sjevernog otoka, tako i Southland obuhvaća krajnji jug Južnog otoka, što je područje od 31,195 km2 površine i 3,400 kilometara obale. Područje Fiordlanda nalazi se u ovoj regiji, dok obližnji otoci Chatham, iako bi geografski pripadali ovoj regiji, imaju zasebnu samoupravu.

Administrativna podjela
-----------------------

Središte Regionalnog vijeća je u gradu Invercargill, koji ima 50,300 stanovnika te je tako i najveće naselje u regiji; u njemu živi čak 51.7% stanovništva cijele regije. Invercargill je ujedno i jedino mjesto s više od 10,000 stanovnika, dok su ostala urbana područja s preko 1,000 stanovnika Gore, Winton, Te Anau, Bluff i Riverton.

Stanovništvo
------------

Prema procjeni broja stanovnika iz 2015. godine u regiji živi 97,300 stanovnika, što je posljedica velike "selidbe na sjever" u periodu od 1996. do 2001. kada je regija izgubila 6.3% stanovnika. Većina stanovnika ima europske korijene, mahom škotske i irske, dok je maorsko stanovništvo koncentrirano oko luke Bluff.

Vanjske poveznice
-----------------

***Southland (regija)*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službena stranica regije

| * p
* r
* u
Regije Novog Zelanda |
| --- |
| Sjeverni otok | 
* Northland
* Auckland\*
* Waikato
* Bay of Plenty
* Gisborne\*
* Hawke's Bay
* Taranaki
* Manawatu-Wanganui
* Wellington

 |  |
| Južni otok | 
* Tasman\*
* Marlborough\*
* Nelson\*
* West Coast
* Canterbury
* Otago
* Southland

 |
| \* Regijom upravlja unitarno tijelo, a ne regionalno vijeće. |
Trajanova tržnica
**Trajanova tržnica** (latinski: , italijanski: ) je naziv za kompleks antičkih ruševina u Rimu, smještenih na Via dei Fori Imperiali, na suprotnoj strani od Koloseuma. Naziv su dobile po rimskom caru Trajanu koji je podigao originalnu građevinu početkom 1. vijeka kako bi služila kao trgovačko i upravno središte grada. Arhitekt je bio Trajanov vjerni sljedbenik Apolodor iz Damaska, a kao građevni materijal su korištene opeke i beton. Izgradnja je trajala od oko 100. do 110. godine. Na kraju se zgrada sastojala od prostorija na prvom katu koje su korištene za upravne svrhe, te otvorenih prostora u prizemlju koje su korištene za prodaju voća i povrća, te druge komercijalne aktivnosti.

Zgrada se nastavila koristiti, ali i nadograđivati u srednjem vijeku, kada je pridodano još katova i obrambeni toranj Torre delle Milizie koji datira iz 1200. godine. Kasnije je sagrađen i samostan, ali je početkom 20. vijeka srušen kako bi se Trajanova tržnica što je više moguće suvremenim posjetiteljima predstavila u svom originalnom obliku.

Vanjske veze
------------

***Trajanova tržnica*** na Wikimedijinoj ostavi

* Mercati di Traiano Museo dei Fori Imperiali

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 127674881
* LCCN: n88624655
* ISNI: 0000 0001 2154 5809
* SUDOC: 032144458
* BNF: cb12323122p (podaci)

 |
**Rimuš** je bio drugi vladar Akadskog Carstva. Bio je sin Sargona Akadskog. Naslijedio ga je brat Manishtushu. 

Na jednom od monolita gdje se opisuju kraljevi darovi hramu Šamaša, boga sunca, u gradu Sipparu, spominje se kako su sve države "naslijeđene od oca Sargona pobunile protiv njega, i nijedna nije ostala vjerna" ". Vođa ustanka bio je Kaku, guverner Ura kome su se priključili Umma i mnogi drugi gradovi. Rimuš je razbio njihovu vojsku, ubio 8040, a zarobio 5460 ljudi. Potom je išao na jug prema Perzijskom zaljevu gdje je zarobio 5700. Pri povratku u Akkad je napao pobunjenički grad Kazalu gdje je ubio 126.500, a zarobio 8460 ljudi - cjelokupno stanovništvo. Zatim je skrenuo na sjeveroistoku prema Elamu gdje je uništio nekoliko gradova.

V. također
----------

* Historija Sumera
* Akkad
* Sumerski popis kraljeva

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi: **Sargon Akadski**  |  **Kralj Akkad** cca. 2214 - 2206. pne. (kratka) | Slijedi: **Manishtushu**  |
| Prethodi: **Sargon Akadski**  |  **kralj Kiša, Uruka, Lagaša i Umme** cca. 2214 - 2206. pne. (kratka) | Slijedi: **Manishtushu**  |
| Prethodi: **Luh-ishan od Avana**  |  **Vladar Elama** cca. 2214 - 2206. pne. (kratka) | Slijedi: **Manishtushu**  |

***Rimuš Akadski*** na Wikimedijinoj ostavi
**Peloponeski savez** ili Peloponeska liga je savez polisa na Peloponezu u VI i V veku pne.

Formiranje saveza
-----------------

Do kraja VI veka Sparta postaje najjača država Peloponeza. Sledeći po snazi je bio Argos. Sparta je dobila dva moćna saveznika Korint i Elis, pomažući im. Korintu je pomogla da se reši tiranije, a Elisu da ima Olimpijske igre. Kad je Sparta pobedila Tegu u ratu oko granica ponudila je stalni obrambeni savez.

Mnogi drugi polisi centralnog i severnog Peloponeza pristupili su savezu. Tako su Peloponeskom savezu pripadali svi osim Argosa i Aheje.
Pobedom nad Argosom 546. pne. Sparta pokazuje potpunu dominaciju na Peloponezu.

Organizacija
------------

Peloponeski savez je organizovan sa Spartom kao hegemonom, a savet saveznika sastavljen od dva različita tela imao je kontrolnu funkciju.
Ta tela su bila skupština Spartanaca i Kongres Saveznika. Svaka od državica imala je jedan glas na Kongresu Saveznika. Danak se nije plaćao osim u slučaju rata, kada se mogla zahtevati trećina vojske za potrebe saveza. Samo je Sparta mogla sazivati Kongres Saveza. Savez se sklapao samo sa Spartom. Iako je svaka država imala jedan glas, Sparta nije bila obavezna da se pridržava bilo koje rezolucije saveza. Tako da Peloponeski savez zapravo i nije bio savez, jer nije obavezivao Spartu.

Savez je omogućavao zaštitu i sigurnost za članove saveza, a posebno za Spartu. To je bio vrlo stabilan savez, koji je podržavao oligarhije, a suprostavljao se tiranijama.

Transformacije saveza
---------------------

Posle Grčko-Persijskih ratova savez se bio pretvorio u helenski savez (grčki savez), a uključivao je Atinu i druge polise.
Posle se Sparta povlači iz Helenskog saveza i ponovo okuplja stare saveznike u Peloponeski savez, a Atina vodi Delski savez. Ta dva saveza dolaze u sukob tokom Peloponeskog rata.

Vidi još
--------

* Peloponez
* Peloponeski rat
* Grčko-Persijski ratovi
Karta Tračkog Hersona
**Trački** ili **Trakijski Herson** (grčki **Θρᾳκικὴ Χερσόνησoς**) bilo je drevno ime poluotoka Galipolje, u historiji dijela Trakije a koji je danas dio suvremene Turske. 

Poluotok se od kopna pruža prema jugozpadu u Egejsko more, između Helesponta (današnjui Dardaneli) i zaljeva Melas (današnji Saroski zaljev). U blizini Agore bio je zaštićen zidom koji se pružao od obale do obale. Prevlaka je bila duga stadiona (oko 6,5 km), dok je dužina poluotoka od zida do rta Mastusia na krajnjem jugu iznosila 420 stadiona (oko 77,5 km).

Historija
---------

Trakijski Herson su ispočetjka naseljevali Tračani. Kolonisti iz Antičke Grčke, uglavnom jonskog i eolskog porijekla, na poluotoku su u 7. vijeku pne. osnovali su oko 12 gradova. Atenski državnik Miltijad Stariji osnovao je važnu atensku koloniju oko 560. pne. On je uspio zauzeti cijeli poluotok, te sagradio utvrde za obranu s kopna. Ta je teritorija prešla u posjed njegovog nećaka, daleko poznatijeg Militijada Mlađeg oko 524. pne. Poluotok je godine 493. pne. nakon propalog jonskog ustanka i početka grčko-perzijskih ratova prepušten Perzijancima. 

Perzijanci su na kraju rata protjerani, a poluotok je preuzela Atena, pripojivši ga Delskom savezu hodine 478. pne. Atenjani su ustanovili niz kleruhija na Trakijskom Hersonu te je oko 448. pne. poslala još oko 1000 kolonista. Sparta je za vrijeme peoloponeskog rata preuzela nadzor, ali je on opet prešao Atenjanima. U 4. vijeku pne. je Trakijski Herson postao predmetom žestokog spora Atene i Makedonije pod kraljem Filipom II koji ga je preuzeo 338. pne.. 

Nakon smrti Filipovog sina Aleksandra Velikog godine 323. pne. Trakijski Herson je postao predmetom borbe među njegovim nasljednicima. Lizimah je tamo uspostavio svoju prijestolnicu Lizimahiju. Godine 196. pne. je poluotok osvojio seleukidski kralj Antioh III. Uplašeni Grci su zbog toga zatražili pomoć Rimljana, koji su osvojili Trakijski Herson, te ga godine 188. pne. dali svom savezniku Eumenu II od Pergama. Kada je godine 133. pne. Atalidska dinastija izumrla, poluotok su 129. pne. preuzeli Rimljani te ga pripojili svojoj provinciji Asia. Kasnije je proglašen državnom teritorijom (*ager publicus*) a za vrijeme Cezara Augusta je postao imperijalna teritorija.

Trakijski Herson je kasnije preuzelo Bizantsko Carstvo, koje je njime vladalo sve do uspona Otomanskog Carstva u 14. vijeku. Godine 1356. poluotok je postao prvi dio Evrope koji su osvojili Otomani i odakle su započeli svoje pohode u dubinu kontinenta.
**Ustav Republike Srpske** je najviši opšti pravni akt u sistemu opštih pravnih akata Republike Srpske. Ustav Republike Srpske uređuje najbitnije odnose u Republici, a prije svega samu republičku organizaciju i ovlašćenja republičkih organa, kao i slobode i prava građana, odnosno državljana Republike Srpske.

Istorija
--------

Prvi Ustav Republike Srpske donesen je 28. februara 1992. pod imenom *Ustav Srpske Republike Bosne i Hercegovine*. Ustav Republike Srpske je donesen u vremenu unutrašnjeg raspada Jugoslavije, u tadašnjim okolnostima građanskog rata unutar Jugoslavije. 

Tokom proteklih godina Ustav je doživeo brojne revizije u vidu amandmana (vezanih uglavnom sa usklađivanjem sa dejtonskim Ustavom BiH i odlukama Ustavnog suda BiH). Ustav je doživio najveće promjene u vrijeme vladavine visokog predstavnika Pedija Ešdauna. U skorije vreme brojni su zahtevi za revizijom pa čak i donošenjem novog Ustava koji bi sprečio mogućnosti daljnih prenošenja ovlašćenja na nivo BiH, kao i  priznavanje Banja Luke za glavni grad, sprečavanja zloupotrebe Vijeća naroda Republike Srpske u Narodnoj skupštini Republike Srpske itd.

Izvori
------

1. ↑  „Ustavni sud Republike Srpske: Ustav Republike Srpske". Arhivirano iz originala na datum 2012-02-12. Pristupljeno 2012-07-18.

Izvori
------

* Vlada Republike Srpske (`sh`)
* Ustavni sud Republike Srpske (`sh`)
* Narodna skupština Republike Srpske (`sh`)

Vidi još
--------

* Ustavni sud Republike Srpske
* Državljanstvo Republike Srpske

Vanjske veze
------------

* Agencije za informaciono društvo Republike Srpske: Ustavni sud Republike Srpske (`sh`)
**Traktor** je vozilo na motorni pogon konstruirano da vuče, potiskuje ili nosi izmjenljiva oruđa, odnosno da služi za pogon takvih oruđa ili za vuču priključnih vozila.

Traktorski priključak je zamjenjivo oruđe za obavljanje poljoprivrednih i drugih radova koje vuče, gura ili nosi traktor.

Traktori predstavljaju univerzalne uređaje na koje se mogu priključiti različiti strojevi posebne namjene, kao što su plugovi, drljače, cisterne za navodnjavanje i sl. Dijele se po njihovoj veličini i snazi. Najjači modeli dostižu oko 300 konjskih snaga. Osim za rad na polju, moderni traktori se koriste i za transport. Pri tome dostižu brzine i do 60 km/h, a postoje modeli čija je maksimalna brzina čak 80 km/h. Brzina traktora je ograničena njegovom konstrukcijom, velikim masama i kotačima kao i prije svega nedostatkom amortizera na zadnjoj osovini. 

Poznati prozvođači traktora su: Fendt, John Deere, Steyer, NewHolland, Zetor, Massey Ferguson, IMT, Case, Ursus itd.

***Traktor*** na Wikimedijinoj ostavi
Stargate Universe logo
**Stargate Universe** je vremenski poslednja znanstveno fantastična serija iz franšize Stargate koja se emitirala između 2.10.2009.  i 2011. godine

Radnja i sudbina
----------------

Priča iz znanstveno fantastične franšize Stargate se temelji na vanzemljaskom uređaju, prstenastog oblika, koji stvara crvotočinu omogućavajući teleportaciju od jednog do drugog uređaja, koji se nalaze na svemirskoj razdaljini koja može biti između planeta ili brodova u najčešće istoj, ali ponekad i u različitoj galaksiji. U seriji Stargate Universe glavni likovi su izvršili hitnu teleportaciju na drevni svemirski brod kojim upravlja automatski pilot i kompjuter. Serija potom prati avanture tih likova tijekom putovanja broda pošto se oni nisu u mogućnosti vratiti na Zemlju zbog nedovoljne energije na brodu za ostvarivanje teleportacije.

Bez obzira na originalnu ideju za ovu franšizu, serija je bila ubrzo osuđena na propast zbog jednostavne radnje to jest priča u kojima tijekom svake krize brod sam rješi problem (nedostatak vode, zraka rezervnih dijelova itd...), a ubijeni ili izgubljeni članovi posade su praktički uvijek koju epizodu kasnije oživljeni na čudesan neobjašnjiv način. Rezultat toga je bio stalni pad gledanosti s 2.346 miliona u prvoj epizodi  na 1.469 miliona u zadnjoj epizodi prve sezone  koji se u drugoj samo nastavio što do samo 800 hiljada gledalaca  što dovodi do odluke o ukidanju serije 16.12.2010 nakon prikazivanja svih preostalih već snimljenih epizoda .
| Ћириличко слово Щ |
| --- |
|  |
|  |
| Слова словенских језика |
| А | Б | В | Г | Ґ | Д | Ђ |
| Ѓ | Е | Ѐ | Ё | Є | Ж | З |
| З́ | Ѕ | И | Ѝ | І | Ї | Й |
| Ј | К | Л | Љ | М | Н | Њ |
| О | П | Р | С | С́ | Т | Ћ |
| Ќ | У | Ў | Ф | Х | Ц | Ч |
| Џ | Ш | Щ | Ъ | Ы | Ь | Э |
| Ю | Я |
| Слова несловенских језика |
| Ӑ | Ӓ | Ә | Ӛ | Ӕ | Ғ | Ҕ |
| Ӻ | Ӷ | Ԁ | Ԃ | Ꚉ | Ӗ | Ӂ |
| Җ | Ӝ | Җ | Ԅ | Ӟ | Ԑ | Ӡ |
| Ԇ | Ӣ | Ҋ | Ӥ | Қ | Ӄ | Ҡ |
| Ҟ | Ҝ | Ԟ | Ԛ | Ӆ | Ԓ | Ԡ |
| Ԉ | Ԕ | Ӎ | Ӊ | Ң | Ӈ | Ҥ |
| Ԣ | Ԋ | Ӧ | Ө | Ӫ | Ҩ | Ԥ |
| Ҧ | Ҏ | Ԗ | Ҫ | Ԍ | Ҭ | Ԏ |
| Ӯ | Ӱ | Ӳ | Ү | Ұ | Ҳ | Ӽ |
| Ӿ | Һ | Ԧ | Ҵ | Ҷ | Ӵ | Ӌ |
| Ҹ | Ꚇ | Ҽ | Ҿ | Ӹ | Ҍ | Ӭ |
|  |  | Ԙ | Ԝ | Ӏ |
| Историјска слова |
| Ꙉ | Ѻ | Ѹ | Ѡ | Ѽ | Ѿ | Ҁ |
| Ѣ | Ꙓ | Ꙗ | Ѥ | Ѧ | Ѫ | Ѩ |
| Ѭ | Ѯ | Ѱ | Ѳ | ֹѴ | Ѷ | Ꙟ |
| Диграфи ћирилице |
| Сва слова ћирилице |

**Щ**, **щ** (iskošeno: *Щ*, *щ*) ćiriličko je slovo. U ruskom jeziku, predstavlja bezvučni, nadzubno-prednjonepčani, strujni suglasnik (MFA: ), sličan izgovoru slova ⟨š⟩ u reči ***š**uma* (ali duže). U ukrajinskom i rusinskom jeziku, predstavlja grupu suglasnika ⟨šč⟩ — MFA:. U bugarskom jeziku, predstavlja grupu suglasnika ⟨št⟩ — MFA:. U kurdskom jeziku, predstavlja suglasnik ⟨dž⟩ — MFA:. Drugi neslovenski jezici pisani na ćirilici koriste ovo slovo kako bi napisali nekolicinu pozajmljenica ili strana imena; obično se izgovara kao ⟨š⟩ — MFA:  — i često se izostavlja prilikom učenja tih jezika.

U srpskom jeziku, ovo slovo se sa ruskog jezika transkribuje kao ⟨šč⟩, odražavajući istorijski ruski izgovor tog slova. To može dovesti do zabune, jer ⟨č⟩ u transkripciji može da ukazuje na to da je slovo Щ, u stvari, spoj slova Š i tvrdog Č, što je tačno kod ukrajinskog, ali ne i ruskog jezika, gde je ovaj zvuk uvek mekši. Slovo Щ u ova dva jezika odgovara grupi suglasnika ⟨šč⟩ u srodnim rečima na beloruskom.

Istorija
--------

Ćiriličko slovo щ izvedeno je od glagoljičkog slova šta — Ⱋ ().

Ime slova u staroslovenskoj azbuci bilo je šta (шта), a njegov stari izgovor je sačuvan u savremenom bugarskom jeziku.

Ovo slovo koristilo se i u komi jeziku za suglasnik  (tvrđe od *č*). Trenutno se predstavlja digrafom *tš*.

Oblik
-----

Oblik ovog slova je ćiriličko slovo š sa descentom.

Srodni glasovi
--------------

* Š
* Ś