recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Robert Michael Gates** (25. 4. 1943. — ) je prvi bivši šef američke tajne službe (CIA), koji je postao američki ministar obrane.

Gates se rodio u Wichiti u Kansasu, a 1961. je diplomirao na Koledžu Williama i Mary. Godine 1965. je na Univerzitetu Indiane magistrirao historiju, a iste je godine regrutiran u CIA-u, gdje je na raznim dužnostima proveo slijedećih 26 godina. Napredovao je u službi i često sudjelovao na sastancima Vijeća za nacionalnu sigurnost u posljednjim godinama hladnog rata, stekavši dobre veze u administracijama četvorice predsjednika.

Godine 1991. je imenovan direktorom CIA-e i na tom mjestu je ostao dvije godine. Nakon togq je postao predavač na univerzitetima, a 1996. objavio memoare posvećene svojoj obavještajnoj karijeri. Godine 2002. je postao predsjednikom Teksaškog A&M univerziteta.

Predsjednik Bush ga je 2006. imenovao članom Iračke grupe za proučavanje, odnosno tzv. Bakerove komisije kojoj je cilj dati prijedloge za uspješan završetak rata u Iraku. Nakon poraza Republikanske stranke na izborima za Kongres i ostavke Donalda Rumsfelda, Robert Gates je nominiran za novog sekretara za obranu. Taj izbor je 6.12. potvrdio Senat.

Kao nestranačku osobu od izuzetnog ugleda među američkom javnošću, novi američki predsjednik Barack Obama ga je nakon dolaska na vlast 2009. odlučio zadržati na mjestu ministra obrane. Na tom je mjestu ostao do 1. jula 2011. kada ga je zamijenio Leon Panetta. Posljednjih mjeseci mandata je izazvao pažnju izjavama u kojima je iskazivao skepsu prema američkom učešću u ratu u Libiji, odnosno opstanku NATO-a.

Vanjske veze
------------

***Robert Gates*** na Wikimedijinoj ostavi
**Stari grad Dubrovnik** naziv je za srednjovjekovnu tvrđavu na području naselja Višnjica, opština Ilijaš, Bosna i Hercegovina. Proglašen je za nacionalni spomenik BiH.

Lokacija
--------

Sagrađen je na brdu Hum, na nadmorskoj visini 882 metra, iznad ušća potoka Zenika u rijeku Misoču, oko 10 km. od Ilijaša.

Istorija
--------

U 13. stoljeću područje između Sarajevskog i Visočkog polja pripadalo je staroj bosanskoj župi Vidogošći-Vogošći, u kojoj je Dubrovnik, zajedno sa podgrađem, glavni politički centar ove župe.

Nema preciznih podataka o nastanku grada. Prema predanju, Dubrovčani su ovdje topili srebrnu i željeznu rudu i podigli grad uz odobrenje Kulina bana. 

Prvi put se spominje u zapisu Dubrovačke kancelarije (*Diversa Cancellariae*) u kojem se govori o prevozu robu i do mjesta zvanog "Doboruonich". Grad je pripadao bosanskom Mirkovići (vlastela)knezu Batiću, iz doba kralja Tvrtka II, o čemu svjedoči stećak sa natpisom iz Kopošića.

Bosanski Dubrovnik se spominje i u ugovoru iz 1503,između ugarskog kralja Vladislava i Osmanlijskog carstva.

Bobovac i Visoki su pali pod osmanlijsku upravu 1463. godine i pretpostavlja se da je tada osvojen i Dubrovnik. U doba sultana Mehmeda II, grad je imao posadu sa dizdarom. Posada je bila u gradu do 1655. godine.

Opis dobra
----------

Tvrđava je nepravilnog oblika i prilagođena konfiguraciji terena. Podignuta je na zaravni koja se postepeno spušta prema rječicama. Mjesto je pogodno za odbrambene svrhe. Na koti Stup bila je detaširana kula-stražara koja je bila uobičajena kao sastavni dio srednjovjekovnog odbrambenog utvrđenja. 

Sastojala se iz dva dijela. Gornji, glavni dio utvrđenja, dužine je 72 m, širine od 5-17,5 m, ukupne površine 902 m2. Prosječna debljina zidova je 1,40 m, na nekim mjestima i do 1,50 m. Zidovi zidani su od prirodnih, krečnjačkih ploča lokalnog kamena i samo sa vanjske strane pritesani kako bi zid bio nešto ravniji. Na istočnom kraju je kula kružne osnove prečnika 7,5 m , a na sjevernom zidu su dvije četverougaone kule. Uz južni zid je također jedna isturena četverougaona kula 7x6 metara, a uz njen zapadni zid je prislonjena jedna prostorija nepoznate namjene (dimenzija 9x5 m). Otprilike na sredini grada je bunar, istesan u stijeni i ograđen velikim kamenjem. Unutar gradskih zidina konstatirani su ostaci temelja još nekih zidova. Do danas na Starom gradu Dubrovniku nije bilo konzervatorsko-restauratorskih radova, ali se planiraju.

Jugozapadno od grada, pod tabijom je toponim Varoš. Kod mještana je također živa tradicija da se tu, ispod grada, nalazila varoš. Sada nema nikakvih tragova na tom mjestu.

Literatura
----------

Vanjski linkovi
---------------

* 
* 
* Stari grad Dubrovnik
*
**Stari grad Doboj** je srednjovjekovni grad na području Usore, Doboja, Bosna i Hercegovina.

Lokacija
--------

Nalazi se na stjenovitom brijegu iznad doline rijeke Bosne, nasuprot ušću rijeke Spreče. Nešto južnije je i ušće rijeke Usore u Bosnu.

Historija
---------

Sagrađen je u 13. ili u prvoj polovini 14. vijeka. Prvi put Doboj se spominje u pismu Dubrovčana od 28. 6. 1415. godine. U Doboju je 1449. godine postignut sporazum između bosanskog kralja Stjepana Tomaša i Ugarske o zajedničkom vojnom nastupu protiv Osmanlija. Sredinom 15. vijeka ovo podrušje bilo je poprište bosanske, mađarske i turske strane da bi konačno 1476. ušlo u sastav turske države. 

Nakon Beogradskog mira 1739. godine osnovana je dobojska kapetanija. Po teritoriji i broju vojnika spadala je među male kapetanije. Grad je napušten 1851. godine.

Tokom Drugog svjetskog rata tvrđava u Doboju bila je adaptirana u savremeno ratno utvrđenje. Nijemci su južnu kulu, glavnu tabiju i plato gornje tvrđave adaptirali u savremene bunkere. Hala ispod glavne tabije prekrivena je betonskom pločom.

Opis
----

Dobojska tvrđava sastoji je iz gornjeg i donjeg dijela utvrđenja. Konfiguracija terena uslovila je oblik utvrđenja nepravilne trougaone osnove. Sjeverna strana je najbolje utvrđena.Gradski bedemi, dužine 70-80 m, spuštaju se niz najistaknutija "rebra" brda. Tokom vremena utvrđenje je pretrpjelo razne adaptacije. Cjelokupna površina utvrđenja iznosi oko 3600 m2. Plato gornjeg dijela utvrđenja koji je prvobitno bio krševit i strm, nasut i zaravnan u osmanskom periodu, kada se pojavila potreba za bastionima i podupiranjem bedema.

Gornji dio tvrđave, prvobitno sagrađeno srednjovjekovno utvrđenje, smješten je na vrhu kamene glavice. Sastoji se od glavne kule, cisterne, ekonomske zgrade ispod glavne kule, južne isturene kule i obziđa. Od prvobitnih spoljnih bedema na samom vrhu tvrđave sačuvan je samo sjeverozapadni ugao, kasnije pretvoren u bastion, i sjeverni dio zapadnog bedema. Srednjovjekovni bedemi prvobitnog utvrđenja debeli su oko 1 m. Svi vanjski prvobitni bedemi još su u periodu srednjeg vijeka ojačani. Južna kula je pretvorena u manji bastion šestougaone osnove. Nešto kasnije dozidan je obor na istočnoj strani, koji preuzima funkciju prednje linije odbrane. 

U 18. stoljeću, funkciju prednje linije odbrane dobijaju dograđeni spoljni dijelovi utvrđenja. Vanjski plašt tih bedema je visok, a sa unutarnje strane bedem je bio visine do oko jednog metra. Bedemi gornjeg dijela tvrđave su takođe ojačani. Unutar njih sagrađena je manja kula u sjeveroistočnom uglu, a paralelno sa njom na vanjskoj strani bedema dograđena je velika tabija. Sjeverozapadni ugao takođe je adaptiran u veliku tabiju. Uz glavnu kulu sagrađena je manja barutana zidova debelih 1,5 m. Sjeverni zid i tabije imali su otvore za topove. Na istočnom zidu napravljen je tajni prolaz.

Stari grad Doboj je nacionalni spomenik BiH.

Literatura
----------

* Hamdija Kreševljaković, Naše starine I, Sarajevo, 1953, 7-45. - Stari bosanski gradovi
* Zdravko Kajmaković, -STARI GRAD DOBOJ — KONZERVATORSKI RADOVI 1962. GODINE

Vanjski linkovi
---------------

* Stari grad Doboj[*mrtav link*]
* Stari grad Doboj
**Para** je jedan od 10 distrikta na koji je Surinam od 1985. administrativno podjeljen.

Karakteristike
--------------

Para se nalazi u unutrašnjosti zemlje, tako da sa sjevera graniči sa distriktima Saramacca, Wanica i Commewijne, sa juga sa Distriktom Brokopondo, sa zapada sa Distriktom Coronie. Sa istoka graniči sa distriktima Commewijne i Marowijne, a sa jugozapada, juga i jugoistoka sa 
Distriktom Sipaliwini.

Distrikt ima površinu od 5,393 km², na kojoj po popisu stanovništva iz 2012. živi 24,700 stanovnika.

Administrativni centar Pare je grad Onverwacht.

Jedini internacionalni aerodrom u Surinamu Johan Adolf Pengel nalazi se u Paru.
Distrikt Para je poznat po destinacijama sa crnom vodom; Cola Kreek, Republiek, Redi Dotie i Kraka en Powakka.

Historija
---------

Distrikt Para je osnovan 1968. godine, a ime je dobio po potoku Para (pritoka Rijeke Surinam) koji oplakuje centralni dio distrikta.

Tokom 17. vijeka prijestolnica tadašnje kolonije Surinam - bila je židovska plantaža - Jodensavanne, koja se nalazila na teritoriju Para.

Prvi židovski kolonisti, protjerani od Španjolske inkvizicije stigli su u Surinam oko 1640. i naselili se u Paru. 
Druga grupa židovskih kolonista stigla je oko 1650. iz Kraljevine Engleske, a treća iz brazilskog Recifea (tadašnjeg Mauritsstada). Sve tri grupe pobjegle su od Španjolske inkvizicije, i židovski kolonisti su se kao i nizozemski počeli bavili uzgojem šećerne trske na plantažama sa 
robovima, tako je nastao i Jodensavanne, koji je izgorio 1832.

Nakon tog su se njegovi stanovnici preselili u Paramaribo.

Administrativna podjela
-----------------------

Općine u Distriktu ParaOpćine u Distriktu Para
Para je podjeljena na pet općina (nizozemski: *resort*);

| Općina | Stanovništvo (2012.) | Površina km² | Gustoća stan./km² |
| --- | --- | --- | --- |
| Bigi Poika | 525 | 2,361 | 0.2224 |
| Carolina | 343 | 1,441 | 0.2380 |
| Para Noord | 9,703 | 236 | 41.11 |
| Para Oost | 8,016 | 446 | 17.97 |
| Para Zuid | 6,113 | 909 | 6.725 |

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9   „*Para*" (engleski). Shata. Pristupljeno 22.11.2022.
2. 1 2 3 4 5  „*Para District in Suriname*" (engleski). City population. Pristupljeno 22.11.2022.

Vanjske veze
------------

***Para (distrikt)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Para* (`en`)

| * p
* r
* u
Distrikti Surinama |
| --- |
| Brokopondo • Commewijne • Coronie • Marowijne • Nickerie • Para • Paramaribo • Saramacca • Sipaliwini • Wanica |  |
**Palanga** (njemački: *Polangen*, poljski: *Połąga*) je grad u zapadnoj Litvaniji u okrugu Klaipėda. Najvažniji turističko središte u Litvi na Baltičkom moru.

Geografski položaj
------------------

Grad se nalazi u zapadnoj Litvi na obalama Baltičkog mora i južno od rijeke Šventoji. Udaljen je 24 km južno od državne granice sa Latvijom. Gradskoj općini pripadaju i susjedni manji gradovi Šventoji, Nemirseta i Būtingė te još nekoliko manjih naselja.

Demografija
-----------

Godine 1823. Palanga je imala 800 stanovnika, broj stanovnika se sporo povećavao tako da je grad sto godina kasnije 1923. imao 2.000 stanovnika. Prema podacima iz 2008. godine Palanga ima 17.600 stanovnika, te je 21 grad po veličini u zemlji.

Gradovi prijatelji
------------------

* Poljska Łódź, Poljska
* Poljska Ustka, Poljska
* Danska Frederiksbergas, Danska
* Latvija Jūrmala, Latvija
* Latvija Liepoja, Latvija
* Švedska Simrishamnas, Švedska
* Estonija Pärnu, Estonija
* Njemačka Bergen auf Rügen, Njemačka

Vanjske veze
------------

***Palanga*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice Arhivirano 2004-11-21 na Wayback Machine-u
* Turistička zajednica Arhivirano 2007-09-27 na Wayback Machine-u
Glikolna kiselina, primjer alfa hidroksilne kiseline
**Alfa hidroksilne kiseline** spadaju u grupu karboksilnih kiselina koje osim što imaju funkcionalnu karboksilnu grupu -COOH, na susjednom C atomu imaju i hidroksilnu grupu -OH. Mogu se naći u prirodi, ili mogu se sintetizovati pri čemu neke od njih nalaze primjenu u kozmetičkoj industriji.

Mnoge Alfa hidroksilne kiseline se koriste u organskoj sintezi kao gradivni blokovi. Najednostavnije i najčešće AHA kiseline su: glikolna kiselina, mliječna kiselina, limunska kiselina , bademova kiselina (fenil-glikolna kiselina), vinska kiselina, jabučna kiselina.

Alfa hidroksilne kiseline često imaju sve osobine koje imaju karboksilne kiseline (disocijacija,formiranje soli,esterifikacija itd.), ali takođe imaju i osobine koje imaju alkoholi (oksidacija, etara itd.).

Primjena u kozmetičke svrhe
---------------------------

Alfa hidroksilne kiseline nalaze primjenu kao sastojci kozmetičkih preparata, kao što su preparati za akne, protiv starenja, za izgled kože ili piling lica. U kozmetičkoj industriji se često nazivaju voćnim kiselinama.
**Prva čehoslovačka brigada „Jan Žiška"** formirana je 26. oktobra 1943. u selu Bučju kod Pakraca od Čehoslovačkog partizanskog bataljona (formiran 3. maja 1943) i Prvog posavskog udarnog bataljona, delova Dvanaeste brigade i boraca iz Zapadne i Istočne grupe NOP odreda Šestog korpusa. Od 3. novembra bila je u sastavu Dvanaeste divizije (dva bataljona sa oko 500 boraca).

Borbeni put brigade
-------------------

Dejstvovala je uglavnom u Slavoniji i Podravini. U napadu 12. divizije na Viroviticu 6/7. novembra, brigada je obezbeđivala pravac Velike Pisanice i Grđevice. Do sredine decembra vršila je diverzije na železničkoj pruzi Virovitica–Našice, učestvovala u napadu na Đakovo 14. decembra i u oslobođenju Gorjana 17. decembra. S jednim bataljonom Diljskog odreda upala je u Gromačnik i Sibinj (na pruzi Beograd–Zagreb) 23/24. decembra, razrušila prugu na pet mesta i zapalila 98 kamiona, 1 lokomotivu i 20 vagona.

Noću uoći 1. januara 1944. napala je sa Osamnaestom brigadom Okučane, ali se zbog intervencije jakih neprijateljskih snaga povukla ka Psunju. U januaru i februaru izvršila je pokret u Baniju i natrag i vodila borbe s nemačkim, ustaškim i domobranskim snagama. Krajem februara, posle izvršene reorganizacije, stavljena je pod neposrednu komandu Štaba 6. korpusa i učestvovala u nizu borbi s ustašama, domobranima i nemačkim snagama; 11. marta kod Ivanovog Sela, 4. i 5. aprila u oslobađanju Slatine, 19. aprila kod sela Duhova nedaleko od Garešnice, 20. aprila porušila je most na reci Ilovi kod Velikih Zdenaca i most na Čavlovici kod Uljanika, i 11. maja obezbeđivala napad na Hercegovac.

U junu se vratila u sastav 12. divizije i vodila borbe između Osijeka i Slatine, a u julu u Požeškoj kotlini obezbeđivala žetvu i prebacivanje žita iz Slavonije u Baniju. U avgustu je u Daruvarskoj kotlini učestvovala u borbama za oslobođenje Badljevine i Grubišnog Polja, i zauzela Končanicu 9. avgusta. Do kraja 1944. izvela je niz akcija i učestvovala u rušenju pruge Beograd–Zagreb kod Kutjeva početkom septembra, u napadima na neprijateljeva uporišta Požegu 5. septembra, Viroviticu 4. oktobra, Piškorevce 13/14. novembra, Našice 18. novembra i ostalo. Krajem novembra formirala je treći bataljon (tada je imala 3 bataljona, četu za vezu, bolnički vod i komoru sa ukupno 1151 borcem).

Od januara do marta 1945. izvela je niz manjih akcija oko Dilja i Papuka, i napadala veći broj neprijateljevih uporišta (Trnava, Nabrđe, Bračevac, Donja Motičina i ostala), u parilu razbila nemačku kolonu kod Stare Subocke i vodila jake borbe, obezbeđujući napad 12. divizije na Vetovo.

Brigada „Jan Žiška" rasformirana je 23. aprila 1945. godine, a njeno ljudstvo popunilo je jedinice Četvrte brigade 12. divizije JA.

Kroz brigadu je prošlo oko 3.000 Čeha i Slovaka, od kojih je 298 tokom rata poginulo.

Literatura
----------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Portal NOB***  |

* *Vojna enciklopedija* (knjiga druga). Beograd 1971. godina.
**Proljetno prvenstvo**

Splitska zona


| Poredak
 | Klub
 | Utakmica
 | Pobjeda
 | Neodlučeno
 | Poraza
 | Postigli golova
 | Primili golova
 | Gol-razlika
 | Bodova

 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1.
 | Osvit Šibenik
 | 14
 | 10
 | 1
 | 3
 | 45
 | 14
 | +31
 | 21

 |
| 2.
 | Vuk Split
 | 14
 | 8
 | 3
 | 3
 | 41
 | 14
 | +27
 | 19

 |
| 3.
 | Split | 14
 | 7
 | 1
 | 6
 | 26
 | 20
 | +3
 | 14

 |
| 4.
 | Solin | 8
 | 2
 | 1
 | 11
 | 9
 | 41
 | -32
 | 5

 |
| 5.
 | Nada Split
 | 8
 | 2
 | 0
 | 6
 | 7
 | 39
 | -32
 | 4

 |

  

* Prvenstvo SNP završeno je 30. svibnja 1937. godine.

Kvalifikacije za Nacionalnu ligu
--------------------------------

Kvalifikacijske utakmice za *Nacionalnu ligu* počele su 6. lipnja 1937. g. Natjecali su se prvaci potsaveza, koji su radi lakšeg sprovođenja kvalifikacija podijeljeni u četiri zone:

* Južna zona: Splitski, Sarajevski i Cetinjski potsavez
* Zapadna zona: Zagrebački, Ljubljanski i Banjalučki potsavez
* Sjeverna zona: Novosadski, Petrovgradski, Subotički i Osiječki potsavez
* Istočna zona: Beogradski, Kragujevački, Niški i Skopski potsavez

  

**Prvaci potsaveza u sezoni 1937:**

Splitski: Osvit (Šibenik)   

Zagrebački: Slavija (Varaždin)   

Osiječki: Elektra (Osijek)   

Ljubljanski: Železničar (Maribor)   

Banjalučki: Borac (Banja Luka)   

Sarajevski: SAŠK (Sarajevo)   

Cetinjski: Arsenal (Tivat)   

Subotički: Bačka (Subotica)   

Petrovgradski: Železničar (Petrovgrad)   

Beogradski: Jedinstvo (Beograd)   

Novosadski: Vojvodina (Novi Sad)   

Niški: Obilić (Kruševac)   

Kragujevački: Šumadija (Kragujevac)   
 
Skopski: Građanski (Skoplje)   

  

**1. kolo (6. i 13. lipnja)**

SAŠK (Sarajevo) - Osvit (Šibenik) 3:2 i 0:0   

Arsenal (Tivat) slobodan   

Borac (Banja Luka) - Slavija (Varaždin) 0:3 i 1:14   

Železničar (Maribor) slobodan   

Elektra (Osijek) - Železničar (Petrovgrad) 2:2 i 2:3   

Vojvodina (Novi Sad) - Bačka (Subotica) 4:0 i 2:3   

Jedinstvo (Beograd) - Obilić (Kruševac) 8:0 i 3:1   

Građanski (Skoplje) - Šumadija (Kragujevac) 6:0 i 4:3   

  

**Četvrtfinale (20. i 27. lipnja)**

Građanski (Skoplje) - Jedinstvo (Beograd) 5:3 i 0:4   

Železničar (Petrovgrad) - Vojvodina (Novi Sad) 0:5 i 2:4   

Slavija (Varaždin) - Železničar (Maribor) 0:0 i 1:3   

SAŠK (Sarajevo) - Arsenal (Tivat) 6:2 i 1:3   

  

**Polufinale (4. i 11. srpnja)**

Vojvodina (Novi Sad) - Jedinstvo (Beograd) 1:3 i 2:4   

SAŠK (Sarajevo) - Železničar (Maribor) 11:0 i 5:4   

  

**Finale (18. i 25. srpnja)**

Jedinstvo (Beograd) - SAŠK (Sarajevo) 5:1 i 1:1
**Staats** (engleski: *Staats Island*, španjolski: *Isla Staats*) je jedan od otoka Arhipelaga Beaver na Falklandima koji leži 1.5 km zapadno od otoka Weddell.

Geografske karakteristike
-------------------------

*Staats* je izduljeni otok dug 2.5 km u smjeru sjever- jug, širok samo 600 m, površine 5 km². On leži paralelno sa otokom Tea, jugozapadno od otoka Beaver

Otok *Staats* je jedini otok Falklandskog arhipelaga na kojem su naseljeni guanaki i patagonijske lisice (﻿Dusicyon griseus) 1930. iz Južne Amerike. Oba eksperimenta pokazala su danas svoje negativne strane, guanaki su pojeli svu izvornu antarktičku trskoliku travu - tusak, na otoku, a lisice istrijebile autohtone ptice. Tako da se danas razmišlja o programu za njihovo uklanjanje sa otoka.

Izvori
------

1. 1 2 3  „*Beaver Island Group*" (engleski). Falklands Conservation. Arhivirano iz originala na datum 2011-07-10. Pristupljeno 14. 04. 2012.

Vanjske veze
------------

* Paper on Staats Island Guanacos Arhivirano 2011-07-25 na Wayback Machine-u (`en`)
**Randaberg kommune**| 

|  |
| --- |
|  |

 |
|  |
| Okrug | Rogaland |
| Oblasti | Jæren |
| Općina | NO-1127 |
| Administrativno središte | Randaberg |
| Gradonačelnik (2004) | Tom Tvedt (Ap) |
| Službeni naziv | Neutral |
| Površina - Ukupno - Kopno - Postotak | Rangirana {{{rangpovršine}}}25 km²24 km²0.01 % |
| Stanovništvo - Zemlja ([[as of {{{stanovništvo kao}}}|2006]]) - Postotak - Promjena (10 godina) - Gustoća | Rangirana {{{rangstanovništva}}}9.3040.20 %12.7 %377/km² |
| Koordinate | 59°0′N, 5°36′E |
| *www.randaberg.kommune.no*
*Podaci iz norveških statistika* |

Koordinate: 59°0′N, 5°36′E

**Randaberg** je općina u okrugu Rogaland u Norveškoj, koji se nalazi sjeverno od Stavangera.

Jedni od prvih stanovnika Norveške su se naselili upravo odvje, te se vjeruje kako su prvi ljudi došli prije oko 12.000 godina. Vjeruje se da je Svarthola (Vistehola) bila glavno sklonište za grupu od oko 25 ljudi olo 6000. pne.. Ti ljudi su bili uglavnom lovci-sakupljači, ali otprilike oko 4000. pne. su se počeli baviti zemljoradnjom. Oko 2000. pne. glavna djelatnost postaje zemljoradnja.

Randaberg je još uvijek ativna zemljoradnjička zajednica, te proizvodi preko 80% peršina u Norveškoj. Prvi krumpiri koji se uzgajaju svake godine se sade upravo ovdje, te poslije šalju kao poklon kraljevskoj porodici. Stanovništvo je koncentrirano u tri predgrađa: Sentrum (310 kuća), Viste Hageby (315 kuća) i Grødem (135 kuća).

Sandestraen
Za vrijeme ljeta je popularno ići na plaže, koje se smatraju najljepšim u području oko Stavangera. To su uglavnom *Sandestraen* i *Vistestraen*. *Hålandsvannet* je također popularan zbog skakanja sa stijena.

  


| Općine u norveškom okrugu Rogaland | Rogaland coat of arms |
| --- | --- |
| Bjerkreim |
Bokn |
Eigersund |
Finnøy |
Forsand |
Gjesdal |
Haugesund |
Hjelmeland |
Hå |
Karmøy |
Klepp |
Kvitsøy |
Lund |
Randaberg |
Rennesøy |
Sandnes |
Sauda |
Sokndal |
Sola |
Stavanger |
Strand |
Suldal |
Time |
Tysvær |
Utsira |
Vindafjord |

***Randaberg*** na Wikimedijinoj ostavi
**Ranokršćanska crkva u Potočanima** otkrivena je na arheološkom nalazištu Crkvina (Ledenica), opština Livno, Bosna i Hercegovina. Nalazište je nacionalni spomenik BiH.

### Lokacija

Selo Potočani od Livna je udaljeno 7 km, na putu Livno-Sarajevo. Skretanjem s asfaltnog puta u selo, makadamskom cestom (približno 1 km), dolazi se na lokaciju. Iznad lokaliteta nalazi se ilirska gradina poznata pod imenom Gradac.

### Nalazi

Na lokalitetu Crkvina ili Ledenice, smještenom u arealu podgrađa nekadašnjeg kasnoantičkog kastruma, pronađeni su: 

* ostaci temelja građevine (dio polukružne apside),
* jedna keramička posuda uz istočni zid crkve, na mjestu gdje on prelazi u zid apside. Posuda je lonac, visine 30 cm; vrat lonca je ojačan i ornamentiran, na gornjem dijelu trbuha pružaju se tri razmaknute jednobrazdne valovnice
* ulom starokršćanskog i predromaničkog namještaja.

U privatnu kuću pored lokaliteta, uzidani su ulomci urni, kao spoliji (oko 10 spolija), a koji su, prema tvrdnji vlasnice, uzimani s lokaliteta Crkvica ili Ledenica. Na spolijama su prikazani motivi tordiranih vrpci i spirala. Pomenute spolije su različitih dimenzija i njihova dužina se kreće od 10 do 30 cm.

Otkrivena arhitektura pripadala je prvobitno starokršćanskom sakralnom objektu, a potom je crkva bila obnovljena u predromaničkom stilu, dobivši novi kameni namještaj ukrašen geometrijskim pleternim ukrasom. Ovakav zaključak nameće metoda komparacije arheološke zaostavštine na lokalitetima (crkava) u Livnu, Rapovinama, Grepcima, Rešetarici i Potočanima. Crkveni namještaj s pomenutih lokaliteta, pokazuje isti ukus i stilska obilježja užeg vremenskog perioda (V. i VI. stoljeće)
Nekoliko ornamentiranih kamenih ulomaka nalazi se u Franjevačkom samostanu Gorica, Livno

Literatura
----------

* Maja Petrinec, Prapovijesno razdoblje, Arheološka zbirka Franjevačkog muzeja u Livnu, 21-25, 1999.
**Strängnäs** čita se **Strengnes** je grad od 12,856 stanovnika na jugoistoku Švedske, on je i 
administrativni centar Općine Strängnäs od 32,419 stanovnika.

Geografske karakteristike
-------------------------

Strängnäs leži u Grofoviji Södermanland smješten duž južne obale Jezera Mälaren i po poluotoku Aspö, 
udaljen osamdesetak km zapadno od Stockholma, i pedesetak km od Södertäljea.

Historija
---------

Nejasno je kad je Strängnäs nastao, zna se da je bio sjedište biskupije, što se spominje 1120. ali je najvjerovatnije to postao 1164. Nakon tog je osnivan dominikanski samostan - 1268. pa je naselje počelo dobijati gradske karakteristike.
Gradski pečat spominje se 1315. osnivanje prvog ceha 1331. a sajmeni trg 1349.
Strängnäs je povelju o statusa grada dobio - 1336.

Strängnäs je bio centralni trgovački punkt Södermanlanda, njegov godišnji sajam, zabilježen 1327. (vjerojatno je bio i stariji), održavao se sve do početka 19. vijeka. Strängnäs je procvjetao tokom kasnog 
srednjeg vijeka, zbog jačanja položaja biskupije.

Od pojave reformacije počinje ekonomski pad, i pored nekih kratkih faza oporavka između 1600. - 1700. zbog tog je Strängnäs ostao relativno mali grad, pa je oko 1750. imao samo 900 stanovnika.

Kao i većina drugih gradova Mälarena i Strängnäs je tavorio u prvoj polovici 19. vijeka, visoka smrtnost, niske stope nataliteta i 
spori rast stanovništva, bili su samo neki elementi te stagnacije. Ponovni procvat dogodio se između 1880. - 1920. kad je Strängnäs rastao
brže od ostalih gradova. 
On se prije svega razvijao zahvaljujući svom bogatom zaleđu, a ne zbog industrije. Njegovom rastu pomoglo je i to što je postao jak 
garnizon, sjedište Regimente Södermanland. 
U to vrijeme izgrađene su škole i bolnice.

Nakon kratkog pada tokom 1920-ih i 1930-ih nastavio se rast grada, baziran na uslugama.

Pobratimski gradovi
-------------------

* Danska, Ribe

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „Sweden: Södermanland" (engleski). City population. Pristupljeno 25. 05. 2015.
2. 1 2 3 4 5 6  „*Strängnäss historia*" (švedski). Urbanhistory. Pristupljeno 25. 05. 2015. [*mrtav link*]

Vanjske veze
------------

***Strängnäs*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Službene stranice općine Strängnäs* (`sv`)
**Ouse** je rijeka na istoku Engleske u Grofoviji North Yorkshire duga 84 km, koja formira estuarij Humber. Hidrološki gledano Ouse je nastavak rijeke Ure, pa one zajedno imaju 208 km, po tom bi Ouse bio šesta rijeka po dužini Ujedinjenom Kraljevstvu.

Etimologija
-----------

Etimologija njezina imena je nejasna, prvi put je dokumetirana oko 780. kao *Usa*. Pretpostavlja se da je to ime britsko-keltskog porijekla od riječi *udso*, koja je izvedena iz indoevropske *wed*, što znači *voda*. Ipak neki stručnjaci misle da je čisto protokeltskog porijekla. S druge strane, pojedini lingvisti smatraju da bi to moglo biti nordijskog porijekla, jer su uz njene obale živjeli norveški i danski Vikinzi, od riječi *Os* (ušće).

Hidrografija
------------

Rijeka Ouse se formira sutokom rijeke Ure i potoka Ouse Gill Beck kod sela Linton-on-Ouse u Grofoviji North Yorkshire, oko desetak km]] nizvodno od ušća rijeke Swale u rijeku Ure. Od tamo teče preko gradova York, Selby i Goole do sutoka s rijekom Trent kod sela Faxfleet, kako bi formirao Humberski estuarij.

Najveće pritoke rijeke Ouse su; Derwent, Aire, Don, Wharfe, Rother, Nidd, Swale, Ure i Foss. U nju se sliva dobar dio vodotoka iz nacionalnih parkova Sjeverne Engleske Yorkshire Dales i North York Moors.

Dolina rijeke je vrlo široka, pa velike oborine u njenom slivu mogu prouzročiti velike poplave. Posljednjih nekoliko godina stradali su gradovi York i Selby i brojna sela.

Plovnost
--------

Rijeka je plovna po cijeloj svojoj dužini. Prekooceanski brodovi mogu doploviti do Goolea, koji ima luku povezanu sa kanalima Aire i Calder, a kod Selbya postoji veza sa Kanalom Selby. Utjecaj plime osjeća se do sela Naburn, a to je skoro kod Yorka.

Kod Naburna je podignuta brodska prevodnica tako da manji brodovi mogu doploviti do Yorka. Uzvodno od njega podignuta je još jedna brodska prevodnica kod Linton-on-Ousa, koji omogućuje brodovima da nastave plovidbu po rijeci Ure.

Tokom 18. i 19. vijeka zbivao se veliki promet trgovačkih brodova i to manje više do Selbya gdje se naalazila carina. 
Nakon što su 1826. otvarani kanali Aire i Calder Aire, promet brodovima koncentrirao se na luku Goole.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  „*River Ouse, Yorkshire*" (engleski). Sussle. Pristupljeno 06. 05. 2017.

Vanjske veze
------------

***Ouse (Yorkshire)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *River Ouse, Yorkshire* (`en`)
**Temida** (grčki *Θέμις*, *Thémis*) je grčka Titanida, božica pravednosti, a u starorimskoj mitologiji je štovana kao Justicija. Temidino ime znači "zakon prirode" ili "red". Po njoj je nazvan asteroid 24 Temis.

Opis
----

Temida je personifikacija reda i poretka, zakona i običaja, roditelji su joj Geja i Uran, prvi bogovi. Temida nije osvetoljubiva, već je "slatkih obraza". Suci su njezine sluge (*themistopoloi*). Temida održava red u svijetu, a prikazuje ju se s vagom. Temida je ponudila Heri piće kad se vratila na Olimp. Prva Zeusova žena je Metida, a nakon nje se Zeus oženio Temidom. Njihova su djeca Hore (godišnja doba) i Mojre (Suđenice), ili ih Temida ima s Okeanom. Hora Dika pomaže svojoj majci u suđenjima. Rimljani su, kao pravnici od zanata, spojili Temidu i Diku u jednu božicu Justiciju. Temidini atributi su vaga i mač - koje je preuzela i Justicija, a i dan danas se upotrebljavaju i predstavljaju simbol pravde.

Vanjske poveznice
-----------------

***Temida*** na Wikimedijinoj ostavi

* Temida u klasičnoj literaturi i umjetnosti (`en`)
* Temida u grčkoj mitologiji (`en`)

Titani i Titanide
Prvi naraštaj: 
Feba |
Kej | 
Krij | 
Kron | 
Hiperion | 
Mnemozina | 
Japet |
Okean |
Reja |
Teja | 
Temida | 
Tetija

Drugi naraštaj:
Asterija |
Astrej |
Astreja | 
Atlant |
Eja |
Epimetej |
Helije |
Leta |
Menetije |
Metida |
Palant |
Prometej |
Selena
**Ambrakija**, ponekad *Amprakija* (grčki: ; novogrčki Αμβρακία), bila je drevna korintska kolonija, smještena oko 12 km od obale Ambrakijskog zaljeva u Grčkoj, na okuci rijeke Arahtos u središtu plodne nizine.

Ambrakija u starom vijeku
Osnovana je između 650. i 625. pne. od strane Gorga, sina korintskog tiranina Kipsela. Nakon što je odatle istjeran Gorgov sin Perijandar, u Ambrakiji se razvila demokracija. Usprkos toga Ambrakija je tradicionalnop bila odana Korintu te služila kao njegova trgovinska ispostava prema Epiru. Zbog toga se razvila netrpeljivost i suparništvo sa susjednom Korkirom, kao i granični sukobi s Amfilohijancima i Akarnjanima. Zbog toga je aktivno sudjelovala u peloponeskom ratu sve do 426. pne. kada je doživjela katastrofalni poraz kod Idomene.

Svoju tradicionalnu pro-korintsku politiku je nastavila i u 4. vijeku pne. ali se 338. pne. predala Filipu II Makedonskom. Nakon četrdeset-tri godine autonomije pod makedonskom vlašću postala je glavni grad epirske države pod Pirom, koji je u njoj sagradio palače, hramove i kazališta. Za vrijeme ratova između Filipa V Makedonskog i Epiraca protiv Etolskog saveza (220-205), Amnrakija je prelazila s jedne na drugu stranu, da bi konačno prešla Etoljanima. Kada su se Etoljani suprotstavili Rimu, Ambrakija je podvrgbuta dugotrajnoj opsadi.

Nakon što ju je godine 189. pne. osvojio i opljačkao M. Fulvius Nobilior, izgubila je na važnosti. Grad je potpuno opustio kada je njegove stanovnike August iskoristio kako bi osnovao koloniju pod imenom Nikopolis. U bizantska vremena je na njenim temeljima osnovano naselje pod imenom Arta.

Znameniti Ambrakioti
--------------------

### Umjetnici

* Epigon iz Ambrakije, muzičar iz 6. vijeka pne.
* Nikoklo, aulet
* Hipas, tragični glumac
* Epikrat iz Ambrakije, komični pjesnik iz 4. vijeka pne.

### Sportaši

* Sofron, pobjednik utrke stadiona na Olimpijadi 432. pne.
* Tlasimah, pobjednik Tethrippona i Synoris na Olimpijadi 296. pne.
* Andromah, pobjednik stadionske utrke na Olimpijadi 60. pne.

### Razno

* Silan iz Ambrakije, prorok iz 5. vijeka pne.
* Kleombrot iz Ambrakije, Platonov učenik
**Rissov delfin** (lat. *Grampus griseus*) je jedina vrsta delfina iz roda *Grampus*.

Živi u oceanima i morima diljem planete, s mogućim izuzetkom polarnih regija. Može narasti do četiri metra, a njegova težina može biti čak 350 kg. Hrani se gotovo isključivo lignjama, uglavnom noću.

Ima iznimno veliku glavu. Zubi su samo u donjoj čeljusti i ima ih 2-7. Mužjacima se često mogu vidjeti ožiljci nastali u borbi za ženke s drugim konkurentskim mužjacima. Grudne peraje su duge i šiljaste. Inače su peraje crne, a prsa bijela, dok su leđa sive boje. Borave u manjim grupama, koje se uglavnom sastoje od 4 do 6 članova. Ima i osamljenih jedinki. Delfini se mogu vidjeti na tren iznad razine mora, a onda ponovno zaronjavaju ispod površine.

Prije okota, ženke žive zajedno neko vrijeme s mužjacima. Ženka je trudna oko 350 dana, mladi se porode u kasno proljeće ili zimi. Ženke doje mladunčad oko 1 godine.

Veze
----

* Oceanski delfini

Vanjske veze
------------

Ostali projekti

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi nalazi se članak na temu: **Rissov delfin** |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **Rissov delfin** |
|  | Wikivrste imaju podatke o: **Rissov delfin** |
**Ocotal** je općina od 49,296 i grad od 47,988 stanovnika. na sjeveru Nikaragve u Departmanu Nueva Segovia u kom je administrativni centar.

Geografske karakteristike
-------------------------

Ocotal se prostire duž potoka Dipilto (pritoka Rijeke Coco) na nadmorskoj visini od 611 metara, udaljen 226 km sjeverno od glavnog grada Manague.
U Nikaragvi je poznat kao *Grad borova*.

Zapadno od grada nalazi se vrlo prometni granični prelaz *Las Manos*, prema Hondurasu.

Historija
---------

Prvo naselje španjolskih kolonista *Nueva Segovia* osnovao je kapetan Diego de Castañeda na ušću rijeke Jícaro u Rijeku Coco 1543. Od njega su ostale samo ruševine danas poznate kao *Ciudad Vieja*. Njegovi stanovnici su se 1611. preselili blizu današnjeg grada Ciudad Antigua, ali je to naselje gusar Morgan gotovo potpuno razorio 1654.

Stanovnici su se ponovno preselili na teritorij današenjeg grada i 1780. službeno osnovali *Ocotal*, koji je dekretom 1847. postao općina.

Ocotal je bio mjesto u kom se u julu 1927. odvila bitka između gerilaca Augusta Sandina koji su napali kasarnu Američkih marinaca. Marincima je na kraju pomogla mornarička avijacija tako što je bombardirala grad. Pritom je poginulo oko 300 ljudi, među njima i civili, tako je Ocotal postao prvi grad u Latinskoj Americi kog su bombardirali Amerikanci.

Današnji Ocotal je administrativno-trgovački centar, čija industrija proizvodi namještaj, obuću i alkoholna pića.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*Ocotal Municipality in Nicaragua*" (engleski). City population. Pristupljeno 02.5.2023.
2. 1 2  „*Ocotal in Nueva Segovia*" (engleski). City population. Pristupljeno 02.05.2023.
3. 1 2  „*Nueva Segovia*" (španjolski). MapaNicaragua. Pristupljeno 02.05.2023.
4. ↑  „*Municipio de Ocotal*" (španjolski). MapaNicaragua. Pristupljeno 02.05.2023.
5. 1 2  „*Departamento de Nueva Segovia*" (španjolski). EcuRed. Pristupljeno 02.05.2023.
6. 1 2  „*Cultura de Ocotal*" (španjolski). MapaNicaragua. Pristupljeno 02.05.2023.
7. ↑  „*Ocotal, Nicaragua*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 02.5.2023.

Vanjske veze
------------

***Ocotal*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Alcadia Municipal de Ocotal* (`es`)
**Adur** je rijeka na jugu Engleske duga 32 km.

Karakteristike
--------------

Rijeka Adur izvire 6.4 km južno od Horshama, od tamo teče prema jugoistoku preko sela Coolham, Shipley i West Grinstead. Između sela Ashurst i Henfield, prima istočni rukavac - Eastern Adur.

Od tamo teče prema jugu do grada Shoreham-by-Sea, tu naglo zaokreće prema istoku i teče nekih 3.2 km do do ušća u La Manche.

Estuarij rijeke dug je 6.4 km, sve do sela Bramber, a utjecaj plime osjeća se 17.9 km uzvodno od ušća. Najširi dio estuarija ima oko 350 metara, ali se za proljetnih poplava poveća za 6 metara i više.

Rijeka svoje ime Adur, duguje keltskoj riječi **Dwyr**, što je značilo voda. Još od rimskih vremena bila je važan trgovački put.

Po rijeci je dobio ime Distrikt Adur.

Tokom 18. i 19. vijeka iskapani su brojni novi izlazi prema La Manchu, ali ih je rijeka svojim nanosom ponovo zatrpala, tako da je današnje ušće kod Kingstona postalo trajno.

Estuarij kod Shoreham-by-Sea je još i danas važna luka, koja najviše prometa ostvaruje na pretovaru drva i naftnih derivata.

Izvori
------

1. 1 2 3  „*The River Adur*" (engleski). Andy Horton. Pristupljeno 11. 12. 2016.
2. 1 2 3 4  „*The River Adur*" (engleski). Adur & Worthing Councils. Pristupljeno 11. 12. 2016.

Vanjske veze
------------

***Adur (rijeka)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *The River Adurr* (`en`)
**Struga Nartska** je naselje u općini Rugvica u Zagrebačkoj županiji.

Zemljopis
---------

Smješteno je na lijevoj obali rijeke Save 18 km istočno od središta Zagreba, odnosno 8 km jugozapadno od Dugog Sela, i 4 km sjeverozapadno od Rugvice. Naselje je smješteno na 105 m/nv, većim dijelom uz županijsku cestu Ivanja Reka-Rugvica-Dugo Selo. Pripada Zagrebačkoj aglomeraciji, u zagrebačkoj mikroregiji Središnje Hrvatske. U sastavu je katoličke župe Uznesenja Blažene Djevice Marije - Savski Nart, dugoselskog dekanata.

Stanovništvo
------------

Po popisu stanovništva iz 2001. godine u naselju živi 451 stanovnik u 131 kućanstva.

Broj stanovnika:

* 1981: 152 (50 kućanstava)
* 1991: 204
* 2001: 451 (131 kućanstvo)

Povijest i gospodarstvo
-----------------------

Ne postoji dovoljno podataka o povijesti Struge Nartske. U selu se nalazi ribnjak, ili na staroslavenskom "strug", pa je po tome i naselje dobilo ime. Naselje je od sredine 19 stoljeća u sastavu kotara Dugo Selo, od 1955. godine u općini Dugo Selo, a od 1993. god. u sastavu općine Rugvice. Austro-Ugarska administracija je 1900. godine promijenila ime sela Struga u Struga Nartska. Naselje se zbog povoljnog smještaja, odnosno blizine grada Zagreba početkom 80-ih godina 20. st. počinje intezivno naseljavati stanovništvom iz svih krajeva Hrvatske i Bosne i Hercegovine, a poglavito tijekom Domovinskog rata.

Gospodarstvo
------------

Gospodarska osnova u manjoj mjeri je poljodjelstvo i stočarstvo. 

| * p
* r
* u
Naselja u sastavu Općine Rugvica |
| --- |
| Čista Mlaka • Črnec Dugoselski • Črnec Rugvički • Donja Greda • Dragošička • Hrušćica • Jalševec Nartski • Ježevo • Nart Savski • Novaki Nartski • Novaki Oborovski • Obedišće Ježevsko • Oborovo • Okunšćak • Otok Nartski • Otok Svibovski • Preseka Oborovska • Prevlaka • Rugvica • Sop • Struga Nartska • Svibje • Trstenik Nartski |
**Ourthe** - francuski (valonski: *Aiwe d' Oûte*) je rijeka na jugu Belgije duga 165 km desna pritoka rijeke Meuse.

Hidrologija
-----------

Ourthe se formira u belgijskim Ardenima, sutokom dviju rijeka; *Zapadne* (Occidentale) i *Istočne* (Orientale) Ourthe, između sela Engreux, Nisramont i Fillya.

*Zapadni Ourthe* dug 56 km izvire kod Ourta, zaseoka općine Libramont-Chevigny, u valonskoj Provinciji Luxembourg.
*Istočni Ourthe* dug 42 km nastaje spajanjem dva potoka između zaselaka Ourthe i Deiffelt, u općini Gouvy (Provincija Luxembourg).

Ourthe od tamo teče prema sjeveru do ušća u Meusu u gradu Liège u Provinciji Liège.

Porječje rijeke prostire se po površini od 3624 km², po Belgijskim provincijama; Luxembourg, Namur i Liège.Prosječni godišnji protok na ušću je 55,2 m³/s.

Oko 35% porječja je pod šumom, a 65% pod pašnjacima, oranicama i urbanim objektima.

Poljoprivreda je uglavnom orijentirana na govedarstvo, ostale privredne aktivnosti su šumarstvo i turizam, industrijskih pogona ima jedino u Provinciji Liège.

Glavne pritoke rijeke su; Bronza (12 km), Isbelle (15 km), Marchette (15 km), Somme (17 km), Aisne (31 km), Lembrée (15 km). km), Néblon (18 km), Amblève (93 km), Magrée (13 km), 
Vesdre (71 km).

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*l'Ourthe*" (francuski). Pravarini. Pristupljeno 29.03. 2022.
2. 1 2  „*Contrat riviere Ourthe*" (francuski). Contrat riviere Ourthe. Pristupljeno 29.03. 2022.
3. 1 2 3 4  „*Info Ourthe*" (francuski). Contrat riviere Ourthe. Pristupljeno 29.03. 2022.

Vanjske veze
------------

***Ourthe*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Ourthe* (`fr`)
Talos s krilima i naoružan kamenjem, srebrna drahma s Krete, Pariz
**Talos** (grč. **Τάλως**, *Tálōs*) u grčkoj mitologiji bronzani je div s ljudskim tijelom i bikovom glavom koji je čuvao Kretu

Etimologija
-----------

U kretskom dijalektu *talôs* je bio ekvivalent grčkog *hêlios* = "sunce" (Helije), a Zeus je štovan kao *Zeus Tallaios* = "Sunčani Zeus".

Povezuje se i s Talajom, grebenom u Idi na Kreti.

Karakteristike
--------------

Talos je prikazivan kao brončani div. Na novčiću iz Festa prikazan je krilatim, a na grčkim i etruščanskim vazama i zrcalima nije.
Izvan Krete prikazivan je pokorenim.

Mitologija
----------

### Uloga

Talos je opisivan kao dar, bilo Hefestov Minosu - iskovali su ga Kiklopi, bilo Zeusov dar Europi. Moguće je da je bio sin Kresa, personifikacije Krete.

Legenda o Talosu kazuje kako je on u svom brončanom tijelu imao jednu šupljinu, nešto poput vene od vrata do koljena. Ta je šupljina bila ispunjena čarobnom tečnošću pomoću koje se kretao. Imao je i brončani čavao između koljena i pete koji je sprečavao da ta tečnost iscuri. Ako bi ta tečnost iscurila, Talos bi postao samo beživotna hrpa bronce. 

Talos je triput dnevno obilazio stjenovite obale otoka Krete, služeći kralju Minosu. Kad bi neki brod uplovio u otočnu luku, Talos bi ga zasuo gomilom stijena. U slučaju da bi se tkogod i izvukao od tog napada, Talos bi svoje tijelo užario do usijanja i pekao neprijatelje na svome tijelu.

### Argonauti

Jazon je s Argonautima prilazio Kreti pošto su uzeli zlatno runo. Kao čuvar otoka, Talos je čuvao Kretu tako što je bacao velike stijene na njih i držao ih u zaljevu. Medeja je na nj bacila čaroliju da bi ga smirila, a potom je maknula čavao i iskrvario je do smrti, a Argonauti su nastavili dalje. Druga inačica mita govori da ga je Medeja začarala i pretvorila u smrtnika, a potom maknula čavao.

Literatura
----------

1. ↑  Apolonije: *Argonautica*
2. ↑  Apolodor: *Biblioteka*

Vanjske poveznice
-----------------

* Talos u klasičnoj literaturi i umjetnosti (`en`)
* Talos u grčkoj mitologiji (`en`)
**Talmud** (na hebrejskom: תלמוד) je zbirka rasprava koje su vodili rabini o jevrejskom pravu, etici, običajima i istoriji. Talmud se sastoji iz dva dela: Mišnah, koji predstavlja prvi pisani pregled jevrejskom usmenog prava: i Gemara, koja predstavlja raspravu o Mišnah i o srodnim Tanatičkim spisima koji često obrađuju raznorodne teme i široko tumače Tanakh. Izrazi Talmud i Gemara se često koriste naizmenično. Gemara je osnova za sve kodifikacije rabinskog prava i često se citira u rabinskoj literaturi. Ceo Talmud se često tradicionalno naziva Šas (hebrejska abveracija izraza "šišah sedarim" što se odnosi na "šest zapovesti" Mišnaha).

Prema jevrejskom učenju, podsredstvom Mojsija, jevrejskom narodu dat je dvostruki zakon: pisani i usmeni. Pisani zakon sastavljen je u pet knjiga od Mojsija, koje sačinjavaju glavni deo Starog Zaveta. Svih pet knjiga Jevreji nazivaju: Tora.

Usmeni zakon Mojsije nije napisao, nego ga je usmeno predao Jošui, a ovaj najstarijim Jevrejima, pa je na taj način od generacije do generacije predavan, kroz stoleća dopunjen i prilagođen novim običajima. Ovaj usmeni zakon, ogroman po svome obimu, kasnije je napisan. Na ovom trudnom i velikom poslu radilo je oko 2.500 rabina punih petstotina godina, od 100. godina pre Hrista, do 400. godina posle Hristovog rođenja. Taj napisani usmeni zakon zove se: Talmud.

Talmud je sveta knjiga za Jevreje. On sadržava ne samo religioznu nauku Jevreja, nego i građanske zakone: privatno pravo, porodično pravo i kazneno pravo.

Antisemitski falsifikati
------------------------

Manipuliranje Talmudovim tekstovima rabljeno je za antisemitsku propagandu koja se javlja još u novom vijeku. Podlogom se navodi Eisenmengerova knjiga "Razotkrivanje judaizma" (njem. *Entdecktes Judenthum*) u kojoj su odlomci Talmuda dekontekstualizirani za tvrdnje da se Jevreje uči da mrze, lažu ili čak ubijaju kršćane. Na prijelazu iz 20. u 21. vijek, zabilježen je trend reproduciranja takvih mitova na internetu.

Povezano
--------

* Hagada
* Halaha
* Sidur
* Isus u Talmudu

Izvori
------

1. 1 2  (`en`) Gerdmar, Anders (2009). *Roots of Theological Anti-Semitism: German Biblical Interpretation and the Jews, from Herder and Semler to Kittel and Bultmann*. Studies in Jewish History and Culture. **20**. Leiden; Boston: Brill. str. 242. ISBN 9789004168510. OCLC 251205739.
2. ↑  (`en`) Rose, Paul Lawrence (1990). *German Question/Jewish Question: Revolutionary Antisemitism in Germany from Kant to Wagner*. Princeton, New Jersey: Princeton University Press. str. 8. ISBN 9780691031446. OCLC 21522754.
3. ↑  (`en`) Heller, Marvin J. (2013). *Further Studies in the Making of the Early Hebrew Book*. Brill Reference Library of Judaism. **37**. Leiden; Boston: Brill. str. 250. ISBN 9789004234611. OCLC 857226455.

***Talmud*** na Wikimedijinoj ostavi
**Akuntsu** (Acuntsu, Akunsu), pleme američkih Indijanaca porodice Tupari, velike porodice Tupian, sa jugoistoka brazilske države Rondônia. Pleme Akuntsu slabo je poznato, a njihov broj 2005. iznosio je tek 6 osoba naseljenih sa troje Kanoê Indijanaca na području rezervata Igarapé Omerê (Rio Omerê; općina Columbiara). Pleme je stradalo 1970-tih i 1980-toh godina 20 stoljeća u pokoljima koje su izvali brazilski stočari sa svojim naoružanim revolverašima. 

Nastambe Akuntsua su malene komunalne kolibe (maloke) od trave. Odjeća je oskudna, svodi se na ukrase i vrpce od palminih vlakana vezanih oko mišica ruku i nogu. Žive od lova na pekarije, agutije i tapire; obrađuju i malena polja zasađena maniokom i kukuruzom, i bave se sakupljanjem divljeg voća i ribolovom po obližnjim potocima.

Literatura
----------

* CASPAR, Frans: Tupari ( Entre os índios, nas florestas brasileiras) – Ed.Melhoramentos - São Paulo - Brasil - 1958.
* VALADÃO, Virgínia. "Os índios ilhados do Igarapé Omerê". In: RICARDO, Carlos Alberto. Povos Indígenas no Brasil: 1991-1995. Instituto Socioambiental, 1996.

Vanjske poveznice
-----------------

* Akuntsu Arhivirano 2008-03-10 na Wayback Machine-u
* Akuntsu and Kanoê

| * p
* r
* u
Tupari ⇒ Tupi |
| --- |
| Ajuru • Akuntsu • Amniapé • Canoê • Emampriá • Kepkiriwát • Makuráp • Sakirabiap (Mekens) • Tuparí |
**Registarske oznake u Makedoniji** sastoje se od regionalnog koda koji sadrži dva slova, a potom sledi crveno pravougaono polje u kome je ispisan regionalni kod i dvoslovni alfa kod, ali na ćirilici. Zatim sledi četvorocifreni numerički kod koji je malo odvojen od dvoznačnog alfa koda koji sledi za njim ( *primer*: ).

Nekoliko gradova mogu, kao primer Kočani, Vinica, Berovo i Delčevo, koristiti isti regionalni kod za Kočane, ali je grad gde je auto registrovan označen različitim početnim slovom kod zadnjeg, alfa koda. Tako, ukoliko prvo slovo zadnjeg alfa koda je "A", onda je auto registrovan u Kočane, ukoliko je "K" - Vinica, "M" - Delčevo, "T" - Berovo itd.

Sadašnja registarska oznaka Skoplja
Bivša registarska oznaka Skoplja

Sadašnje registarske oznake
---------------------------

Stara registarska oznaka Skoplja (SFRJ)
Diplomatske registarske oznake francuskog konzulata u Makedoniji

| Kod | Region | Opštine u Makedoniji pokrivene kodom |
| --- | --- | --- |
| BT | Bitolj | Bitolj, Demir Hisar, Kruševo |
| GV | Gostivar | Gostivar |
| KU | Kumanovo | Kumanovo, Kratovo |
| OH | Ohrid | Ohrid, Resen |
| PP | Prilep | Prilep |
| SK | Skoplje | Skoplje |
| SR | Strumica | Strumica |
| ŠT | Štip | Štip, Probištip, Sveti Nikole |
| TE | Tetovo | Tetovo |
| VE | Veles | Veles, Demir Kapija |

Nevažeći registarski kodovi
---------------------------

| Kod | Lokacija | Napomena |
| --- | --- | --- |
| TV | Titov Veles | Zamenjeno sa VE (Veles) kada je gradu vraćen stari naziv. |

Nove evro registarske oznake
----------------------------

Bilo je planirano da se od 1. januara 2008. otpočne izdavanjem novih registarskih oznaka, čime bi više gradova dobili svoj kod, ali plan nije realizovan zbog nerazjašnjenih razloga. Nezvanično, problem je nastao zbog primene koda "MK" na oznakama, koji je problematičan za Grčku zbog spora oko imena Makedonije. Nove evro registarske oznake počele su da se primenjuju od 20. februara 2012. godine, i pored 10 postojećih, uvedene su nove 7 oznake.

Predlog za nove registarske oznake
Međunarodna auto-oznaka za Makedoniju

| Kod | Region | Opštine u Makedoniji pokrivene kodom | izgled |
| --- | --- | --- | --- |
| RA | Radoviš (dosadašnje ŠT) | Radoviš |  |
| SU | Struga (dosadašnje OH) | Struga |  |
| GE | Gevgelija (dosadašnje VE) | Đevđelija |  |
| KA | Kavadarci (dosadašnje VE) | Kavadarci |  |
| KI | Kičevo (dosadašnje OH) | Kičevo |  |
| KP | Kriva Palanka (dosadašnje KU) | Kriva Palanka |  |
| KO | Kočani (dosadašnje ŠT) | Kočani, Vinica, Delčevo, Berovo, Makedonska Kamenica, Češinovo-Obleševo, Zrnovci, Pehčevo |  |

Vidi još
--------

* Registarske oznake u Evropi