|  |
| --- |
| Serija članaka na temu: |
| Judaizam |
|     Mojsijeve kamene ploče     |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Podjele |  |
| Ortodoksni (moderni)  • KonzervativniReformistički  • Haredi  • HasidiRekonstrukcionistički  • ObnovaRabinski  • HumanističkiKaraite  • Samaritanizam |

|  |  |
| --- | --- |
| Judaistička filozofija |  |
| Principi vjere  • Minjan  • KabalaNoini zakoni  • Bog  • EshatologijaMesija  • OdabraniHolokaust  • Halaha  • KašrutSkromnost  • Cedaka  • Moral  • Musar |

|  |  |
| --- | --- |
| Tekstovi |  |
| Tanah (Tora  • Nevim  • Ketuvim)Čumaš  • Sidur  • Pijut  • ZoharRabinska literaturaTalmud  • Midraš  • Tosefta |

|  |  |
| --- | --- |
| Sveti gradovi |  |
| Jeruzalem  • HebronSafed  • Tiberijada |

|  |  |
| --- | --- |
| Važne ličnosti |  |
| Abraham  • Izak  • JakovMojsije  • Aron  • David  • SolomonSara  • Rebeka  • Rahel  • Lea |

|  |  |
| --- | --- |
| Život i društvo |  |
| Brit  • Bar i Bat Micva  • Šiduk  • BrakNida  • Naming  • Pidjon HaBen  • Smrt |

|  |  |
| --- | --- |
| Religijske uloge |  |
| Rabin  • Rebe  • HazanKoen  • Mašgia  • Gabaj  • MagidMohel  • Bet din  • Roš ješiva |

|  |  |
| --- | --- |
| Institucije |  |
| Sinagoga  • Mikva  • Gemah  • Ješiva |

|  |  |
| --- | --- |
| Sakralni objekti |  |
| Sinagoga  • MikahSveti Hram / Tabernakl |

|  |  |
| --- | --- |
| Ritualni objekti |  |
| Talit  • Tefilin  • Kipa  • Sefer ToraCicit  • Mezuza  • Menora  • HanukiaŠofar  • Četiri vrste  • Kitel  • Gartel  • Jad |

|  |  |
| --- | --- |
| Molitve i ceremonije |  |
| Šema  • Amida  • Aleinu  • Kol NidreKadiš  • Halel  • Ma Tovu  • Havdalah |

|  |  |
| --- | --- |
| Međureligijski odnosi |  |
| Hrišćanstvo / kršćanstvoJudeohrišćanstvo / judeokršćanstvoIslam  • Agnosticizam  • Ateizam |

|  |  |
| --- | --- |
| Povezano |  |
| Antisemitizam  • Kritike  • FilosemitizamCionizam  • Anticionizam |

 |
| v  • r  • u |

**Judaizam** propoveda veru u jednog, bestelesnog i samo duhovnog Boga, oca svih ljudi. Ovaj Bog predstavlja sveukupnost moralnih savršenstava i od ljudi zahteva ljubav i pravednost. Ime ovog Boga je Jahve (ili Jehova) i zbog svetosti ga nije dozvoljeno izgovarati. Jevrejska religioznost ispoljava se u poslušnosti prema "Božanskom zakonu". Ovaj zakon sadržan je u Starom zavetu, odnosno u hebrejskoj Bibliji. Stari zavet je sintetizovan rukopis od 24 knjige, kanonizovan u Javneu oko 90. godine pre nove ere koji je nastajao skoro čitav milenijum. Pisan je na hebrejskom i delimično na aramejskom jeziku. Govori o istoriji, idejnim i društvenim borbama jevrejskog naroda. Ujedno to je i zbirka verskih i pravnih propisa, kao i starih mitova koje su Jevreji preuzeli od drugih naroda istoka. Stari zavet deli se na tri osnovne grupe: (1) Zakon (hebrejski: Tora, sadrži tzv. Petoknjižje - Pet knjiga Mojsijevih: Knjigu postanja, Knjigu izlaska, Levitski zakonik, Knjigu brojeva i Ponovljeni zakon), (2) Proroci (sadrži: Prve proroke i Poslednje proroke), i (3) Spisi (Psalmi, Knjiga o Jovu, Priče Solomonove, Prva i Druga knjiga dnevnika, Jezdrijina i Nemijina knjiga, Knjiga o Ruti, Pesma nad pesmama, Knjiga propovednika, Plač Jeremijin, Knjiga proroka Danila). Mnogi istraživači smatraju da je Stari zavet prethodna faza u razvoju hrišćanske religije koja je izložena u Novom zavetu.

Pored Tore za verski život Jevreja posebno je važan Talmud (hebrejski: učenje). Talmud je velika jevrejska zbirka posle-biblijskih tumačenja Starog zaveta, obrednih pravila, pravnih propisa, priča i izreka. Sastoji se iz dva dela: Mišina (tekst učenja) i Gemara (objašnjenje učenja). Postoje dva Talmuda: Jerusalimski talmud (priređen oko 450. godine nove ere) i Vavilonski talmud (priređen oko 500. godine).

Za ortodoksnog Jevrejina obavezan je i veliki broj obrednih propisa i propisa o čistoći i ishrani.

Osnivač jevrejske religije je Mojsije (hebrejski Moše, oko 1225. pne.). Praktično jedini izvor za upoznavanje Mojsijevog života, rada i učenja je Biblija, odnosno Stari zavet. Mojsije je bio jevrejski vođa i zakonodavac koji je Jevreje oslobodio egipatskog ropstva i na gori Sinaju dao im dve tablice-zakone koji su postali osnov jevrejske religije. Mojsije zauzima prvo mesto među osnivačima religija , pošto njemu u prilog ide hronološko prvenstvo: Zaratustra, Buda, Konfučije, Isus i Muhamed pojavili su se tek mnogo vekova posle njega. Prema Bibliji, Mojsije je čuvajući stoku na božijoj planini Hereb video u žbunu boga (Jehovu) koji mu je dao moć da vrši čudesna dela i poverio mu misiju - da se vrati svojim plemenima i oslobodi ih od ropstva.

Sinagoga (grčki: skupština, okupljanje) je zgrada u kojoj se obavljaju verske aktivnosti u jevrejstvu.

Rabin (hebrejski: moj učitelj) je jevrejski sveštenik,

Izvori
------

Eksterni linkovi
----------------

***Judaizam*** na Wikimedijinoj ostavi

* The Jewish History Resource Center Project of the Dinur Center for Research in Jewish History, The Hebrew University of Jerusalem
* Judaism 101, an extensive FAQ written by a librarian.
* *Microsoft Encarta* article on Judaism Arhivirano 2005-11-24 na Wayback Machine-u
* Judaism article from the 1901-1906 *Jewish Encyclopedia*
* Extensive Collection of Links Arhivirano 2005-11-05 na Wayback Machine-u, from Shamash.org
* Introduction to Judaism from About.com.
* Judaism from ReligionFacts.com.
* Jewish Concepts from the Jewish Virtual Library.
* Choosing Judaism: A Resource Center for Prospective Converts
* judaism,  eksterni wiki