**21. srpska divizija NOVJ** formirana je 20. maja 1944. godine na planini Radanu. Pri osnivanju u njen sastav su ušle Četvrta, Peta i Šesta srpska brigada NOVJ. Bila je osnovana pod imenom **Prva srpska divizija**, ali je 14. juna preimenovana u 21. srpsku diviziju i dobila naziv *udarna*. 

Posle rasformiranja Šeste brigade, 1. septembra, u sastavu divizije bile su još Druga proleterska udarna brigada (od 1. septembra do 18. decembra), 31. brigada (od 9. novembra) i 21. srpska brigada (18. decembar 1944–13. januar 1945). Dana 20. decembra, formirana je u sastavu divizije Artiljerijska brigada od tri diviziona.

Na dan formiranja, divizija je imala 1000, a u decembru 5463 borca. Do 13. avgusta 1944, divizija je bila pod komandom Glavnog štaba NOV i PO Srbije, pod komandom Štaba Operativne grupe divizija od 15. septembra, zatrim u sastavu Prve armijske grupe, a od 1. januara 1945, u sastavu Prve armije.

Borbeni put divizije
--------------------

U sadejstvu sa 22. srpskom divizijom razbila je 20. maja 1944. Jablanički, Južnomoravski i Vardarski korpus JVuO. Značajnije borbe vodila je protiv delova Južnomoravske i Rasinsko-topličke grupe korpusa JVuO 3. i 4. juna 1944, 23. juna oslobodila Brus i Aleksandrovac. U Topličko-jablaničkoj operaciji snosila je glavni teret borbi i uspešno prelazila u protivnapad.

U sastavu Operativne grupe divizija bezuspešno je napala Požegu 13. septembra, a oslobodila Gornji Milanovac 28/29. septembra. Posebno se istakla u Beogradskoj operaciji u borbama protiv nemačke korpusne grupe „Štetner", zbog čega je bila pohvaljena od Vrhovnog komandanta.

Na Sremskom frontu 3. januara 1945. vodila je teške borbe protiv delova nemačkog 34. armijskog korpusa. Sa 48. divizijom je posle četveročasovne borbe, oslobodila Vinkovce 13. aprila. U sadejstvu sa Šestom proleterskom brigadom učestvovala je u borbi protiv 47. i 65. nemačkog puka 22. divizije, oslobodila je Đakovo 16. aprila, sa Prvom proleterskom divizijom Novu Gradišku i Novu Kapelu 23. aprila, zatim Okučane 25. aprila, pa Novsku 2. maja 1945. godine.

Literatura
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Partizanska spomenica 1941. | Portal NOBSegment isključivo posvećen **Narodnooslobodilačkoj borbi.** |

* **Vojna enciklopedija** (knjiga druga). Beograd 1971. godina.

| * p
* r
* u
Flag of Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija Armije, korpusi i divizije Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije Flag of Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija |
| --- |
| Armije | 
 Prva armija  **•**  Druga armija  **•**  Treća armija  **•**  Četvrta armija  |
| Korpusi | 
 1. proleterski  **•**  2. udarni  **•**  3. bosanski  **•**  4. hrvatski  **•**  5. bosanski  **•**  6. slavonski  **•**  7. slovenački  **•**  8. dalmatinski  **•**  9. slovenački  **•**  10. zagrebački  **•**  11. hrvatski  **•**  12. vojvođanski  **•**  13. srpski  **•**  14. srpski  **•**  15. makedonski  **•**  16. makedonski  **•**  Bregalničko-strumički  **•**  Korpus narodne odbrane Jugoslavije  |
| Divizije | 
 1. proleterska  **•**  2. proleterska  **•**  3. udarna  **•**  4. krajiška  **•**  5. krajiška  **•**  6. lička  **•**  7. banijska  **•**  8. kordunaška  **•**  9. dalmatinska  **•**  10. krajiška  **•**  11. krajiška  **•**  12. slavonska  **•**  13. primorsko-goranska  **•**  14. slovenačka  **•**  15. slovenačka  **•**  16. vojvođanska  **•**  17. istočnobosanska  **•**  18. slovenačka  **•**  19. severnodalmatinska  **•**  20. dalmatinska  **•**  21. srpska  **•**  22. srpska  **•**  23. srpska  **•**  24. srpska  **•**  25. srpska  **•**  26. dalmatinska  **•**  27. istočnobosanska  **•**  28. slavonska  **•**  29. hercegovačka  **•**  30. slovenačka  **•**  31. slovenačka  **•**  32. zagorska  **•**  33. hrvatska  **•**  34. hrvatska  **•**  35. lička  **•**  36. vojvođanska  **•**  37. sandžačka  **•**  38. istočnobosanska  **•**  39. krajiška  **•**  40. slavonska  **•**  41. makedonska  **•**  42. makedonska  **•**  43. istarska  **•**  45. srpska  **•**  46. srpska  **•**  47. srpska  **•**  48. makedonska  **•**  49. makedonska  **•**  50. makedonska  **•**  51. makedonska  **•**  Kumanovska  **•**  51. vojvođanska  **•**  52. kosovsko-metohijska  **•**  53. srednjobosanska  *vazduhoplovne divizije* — 11. lovačka i 42. jurišna  |