Zgrada Pedagoškog muzeja u Beogradu danas
Reljef osnivača Pedagoškog muzeja u Beogradu na zgradi muzeja
Spomen ploča na zgradi Pedagoškog muzeja u Beogradu posvećena D. J. Putnikoviću
**Pedagoški muzej u Beogradu**  osnovan je 24. novembra 1896. godine i predstavlja jednu od najstarijih muzejskih ustanova u Srbiji. Osnovalo ga je Društvo učitelja Srbije sa zadatkom da sakuplja i čuva nastavna sredstva i sve drugo što ima pedagoške i istorijske vrednosti za osnovne škole i učitelje. Lociran je od 1969. godine u zgradi beogradske Realke u neposrednoj blizini Kalemegdana u ulici Uzun Mirkova br. 14.

Istorijat muzeja
----------------

D. J. Putniković osnivač Pedagoškog muzeja u Beogradu
Za vreme studijskog boravka u Pragu 1894/95. godine, sa ciljem da prouči organizaciju i uređanje prosvetnog sistema Češke, učitelju Dimitruju J. Putniković posebnu pažnju je privukla očigledna nastava i nastavna sredstva. Shvatio je što je kasnije govorio i pisao:   

> da se u praksi pokazalo, da bez nastavnih sredstava učitelj samo namuči i sebe i đake svoje, a opet mu je uspeh nesiguran.
> 
> 

Kada se vratio u zemlju došao je na ideju da se u Beogradu osnuje Školski muzej kao referentnu ustanovu za permanentno obrazovanje učitelja i unaprđivanje očigledne nastave. Učiteljsko udruženje je 24. novembra 1896. godine na sednici Glavnog odbora donelo odluku da "prima Školski muzej kao svoju ustanovu", bira upravu Školskog muzeja (danas Pedagoški muzej u Beogradu) na čelu sa Dimitrijem Putnikovićem kao osnivačem.

Do otvaranja prve izložbe, 3. avgusta 1898. godine u prostorijama osnovne škole na Zapadnom Vračaru, nastala velika i intenzivna aktivnost oko formiranja i organizacije muzeja, obezbeđenje prostora, prikupljanja i formiranja zbirki. Na izložbi je bilo prikazano oko 3.500 eksponata a formiran je i fond od 5.000 dinara za poslovanje muzeja, zahvaljujući donacijama prosvetnih institucija iz Češke, Austrougarske, Nemačke, Francuske, Rusije, Belgije, Rumunije i Bugarske. Iako su zbirke ovog muzeja potpuno uništene u toku oba svetska rata muzej je obnavljen i danas postoji kao Pedagoški muzej u Beogradu sa stalnom izložbenom postavkom ***Deset vekova srpske škole***.

Muzej sada
----------

Osnovna delatnost Pedagoškog muzeja danas je proučavanje istorije školstva, prosvete i pedagogije u Srbiji, sakupljanje i čuvanje predmeta i dokumentacije, stručna i naučna obrada prikupljene građe kao i prezentacija rezultata istraživanja. U muzeju se danas čuva preko 50.000 predmeta, dokumenata, knjiga, fotografija, đačkih radova i dr. a razvrstan je na sledeće fondove i zbirke:

**Sektor za školsku opremu, pribor i nastavna sredstva** iz svih nastavnih oblasti sadrži zbirke planova i maketa školskih zgrada, namešaja, školskog i đačkog pribora, pečata, zvona, zbirke nastavnih sredstava svih predmeta kao i bogatu zbirku dečijih likovnih radova od sredine 19. veka do danas.

**Sektor za arhivski materijal i dokumentaciju** sadrži zbirke rukopisnih primeraka školskih zakona i ostalih propisa, nastavnih planova i programa, zapisika škola i drugih organa upravljanja, zbirke školskih knjiga, dokumentaciju rada udruženja prosvetnih radnika, zaostavština istaknutih prosvetnih radnika i pedagoga kao i bogatu foto-dokumentaciju.

**Sektor za udžbeničku i pedagošku literaturu** sadrži zbirku udžbenika i priručnika iz svih nastavnih oblasti i za sve nivoe obrazovanja, periodiku, zbirke zakona i dopunsku literaturu.

**Sektor za dokumentaciju vaspitno-obrazovnih ustanova i medijateku** sadrži dokumentacioni materijal koji se odnosi na predškolske ustanove, sve stupnjeve i vrste škola, narodno prosvećivanje, sve oblike vanškolskog obrazovanja i obrazovanja odraslih, učeničke, studentske i nastavničke organizacije, domove učenika i studenata kao i zbirke svih medija koji se odnose na prosvetu.

Izdavačka delatnost
-------------------

Pedagoški muzej ima značajnu izdavačku delatnost koja se odnosi na školstvo i prosvetu. U ediciji *Istorija školstva i prosvete kod Srba* objavljena su sledeća izdanja:

* Školstvo i prosveta kod Srba u srednjem veku,
* Školstvo i prosveta kod Srba u Vojvodini u 18. veku,
* Školstvo i prosveta u Srbiji u 19. veku.

U ediciji *Monografije* objavljene su knjige:

* Rektori Liceja, Velike škole i Univerziteta,
* Ministri prosvete Srbije 1811-1918. i Ministri prosvete Kraljevine SHS i Kraljevine Jugoslavije 1918-1941.

Vidi još
--------

* Spisak muzeja u Beogradu

Literatura
----------

* Putniković, Dragoljub M.;; Simić, Suzana S.; i Jevtić, Bojana M.; (2007) (()). *Bibliografija radova Dimitrija J. Putnikovića*. Beograd: Pedagoški muzej. ISBN 978-86-82453-03-1.

Spoljašnje veze
---------------

***Pedagoški muzej (Beograd)*** na Wikimedijinoj ostavi

* „Pedagoški muzej Beograd (Zvanična prezentacija)" (()). Pedagoški muzej Beograd. 2007. Arhivirano iz originala na datum 2011-11-07. Pristupljeno 19. okrobar 2010.
* „Ustanove kulture - Pedagoški muzej" ((),(),()). Grad Beograd. Pristupljeno 19. okrobar 2010.
* „Muzeji" ((),(),()). Grad Beograd. Pristupljeno 22. okrobar 2010.

| * p
* r
* u
Muzeji u Srbiji |
| --- |
| 

| * p
* r
* u
Beograd |
| --- |
| 
* Vojni muzej
* Vukov i Dositejev muzej
* Etnografski muzej
* Železnički muzej
* Istorijski muzej Srbije
* Jevrejski istorijski muzej
* Muzej 4. juli
* Muzej Arčibalda Rajsa
* Muzej afričke umetnosti
* Muzej vazduhoplovstva
* Muzej automobila
* Zavičajni muzej Zemuna
* Zavičajni muzej Mladenovac
* Konak kneginje Ljubice
* Konak kneza Miloša
* Memorijalni muzej Jovana Cvijića
* Muzej Banjičkog logora
* Muzej Tome Rosandića
* Spomen-muzej Ive Andrića
* Muzej ilegalnih partijskih štamparija
* Muzej Jugoslavije
* Muzej Jugoslovenske kinoteke
* Muzej nauke i tehnike
* Muzej Nikole Tesle
* Muzej pozorišne umetnosti
* Muzej primenjene umetnosti
* Muzej savremene umetnosti
* Muzej Srpske pravoslavne crkve
* Muzej fizičke kulture
* Muzej FK Crvena zvezda
* Narodni muzej Srbije
* Narodni muzej
* Pedagoški muzej
* Prirodnjački muzej
* PTT muzej
* Muzej žrtava genocida

 |

 |
| 

| * p
* r
* u
Vojvodina |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Vršac: | 
* Gradski muzej u Vršcu

 |
| Novi Sad: | 
* Muzej Vojvodine
* Muzej grada Novog Sada
* Muzej savremene umetnosti Vojvodine
* Pozorišni muzej Vojvodine
* Muzej NIS-a

 |
| Sombor: | 
* Gradski muzej Sombor

 |
| Subotica: | 
* Gradski muzej Subotica

 |
| Zrenjanin: | 
* Narodni muzej Zrenjanin

 |
| Pančevo: | 
* Narodni muzej Pančevo

 |
| Kikinda: | 
* Narodni muzej Kikinda

 |
| Sremska Mitrovica: | 
* Muzej Srema

 |
| Bečej: | 
* Gradski muzej Bečej

 |
| Senta: | 
* Gradski muzej Senta

 |
| Bačka Palanka: | 
* Muzej grada Bačka Palanka

 |
| Bela Crkva: | 
* Narodni muzej Bela Crkva

 |
| Ruma: | 
* Zavičajni muzej Ruma

 |
| Pećinci: | 
* Muzej hleba

 |
| Novi Bečej: | 
* Zavičajni muzej „Glavaševa kuća" u Novom Bečeju

 |

 |

 |
| 

| * p
* r
* u
Kosovo i Metohija |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Zvečan | 
* Gradski muzej Zvečan

 |
| Kosovska Mitrovica | 
* Gradski muzej u Kosovskoj Mitrovici

 |

 |

 |
| 

| * p
* r
* u
Centralna Srbija |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Aleksinac: | 
* Zavičajni muzej Aleksinac

 |
| Aranđelovac: | 
* Fond "Prvi srpski ustanak"
* Narodni muzej Aranđelovac

 |
| Bor: | 
* Muzej rudarstva i metalurgije Bor

 |
| Valjevo: | 
* Narodni muzej Valjevo

 |
| Mionica: | 
* Muzej kamena, Paštrić

 |
| Gornji Milanovac: | 
* Muzej Drugog srpskog ustanka
* Muzej rudničko-takovskog kraja

 |
| Jagodina: | 
* Muzej naivne i marginalne umetnosti Jagodina

 |
| Kragujevac: | 
* Narodni muzej Kragujevac

 |
| Kraljevo: | 
* Narodni muzej Kraljevo

 |
| Kruševac: | 
* Narodni muzej Kruševac

 |
| Leskovac: | 
* Narodni muzej Leskovac

 |
| Majdanpek: | 
* Muzej u Majdanpeku

 |
| Novi Pazar: | 
* Muzej „Ras" Novi Pazar

 |
| Požarevac: | 
* Narodni muzej u Požarevcu

 |
| Prokuplje: | 
* Narodni muzej Toplice

 |
| Sirogojno: | 
* Muzej na otvorem „Staro selo"
* Muzej pletilja

 |
| Smederevo: | 
* Muzej u Smederevu

 |
| Smederevska Palanka: | 
* Narodni muzej u Smederevskoj Palanci

 |
| Čačak: | 
* Narodni muzej Čačak

 |
| Šabac: | 
* Narodni muzej Šabac

 |

 |

 |