**Amália Rodrigues** (Lisabon, 1. maj 1920-Lisabon, Portugal, 6. oktobar 1999.) pravim imenom **Amália da Piedade Rodrigues**, bila je najpoznatija portugalska fado pjevačica i najveći promotor tog muzičkog stila širom svijeta, zbog tog su je zvali *Rainha do Fado* (*Kraljica fada*).

Biografija
----------

Amália je rođena u siromašnoj i brojnoj porodici (devetoro braće i sestara), odrasla je uz baku u sirotinjskom dijelu Lisabona - *Baixa*. Njen otac je bio trubač i postolar iz Fundão u koji se obitelj vratila, a Amalija je ostala živjeti s bakom sve do svoje 14 godine, kad se porodica ponovno okupila u Lisabonu.

### Početci muzičke karijere

Nakon nekoliko godina amaterskog pjevanja, Rodrigues je počela profesionalno nastupati kao pjevačica fada 1939, i ubrzo postala redoviti gost lisabonskih pozornica. Velika prekretnica u njenoj karijeri bilo je poznanstvo sa *Fredericom Valeriom*, kompozitorom i muzičarem klasičnog obrazovanja, koji je u Amalijinom glasu, prepoznao veliki potencijal. On je počeo komponirati specijalno za nju i njen glas, usput je odustao od tradicije fada na isključivo trzalačkim instrumentima, dodajući klasičnu orkestralnu pratnju (violine) kao muzičku podlogu Rodriguesinu glasu, jedna od takvih pjesama bio je *Fado do Ciúme*.

Njena popularnost započela se širiti izvan granica Portugala, iza Drugog svjetskog rata, nakon njenih čestih turneja po Španjolskoj i Brazilu (tamo je 1945. snimila svoje prve brazilske ploče). Svetski uspjeh postigla je nakon nastupa u Parizu 1950, na svečanoj promociji Marshallova plana. Amalija je otpjevala pjesmu koja je postala njen zaštitni znak; *Coimbra* poznatu i pod nazivom *April u Portugalu*.

Početkom 1950-ih, počela je surađivati sa uglednim portugalskim pjesnikom *Davidom Mourão-Ferreira*, to je bio jedan veliki kvalitativni skok za Amaliju, nakon tog su joj i drugi vrhunski portugalski pjesnici davali svoje pjesme da ih ona otpjeva, a neki su počeli pisati stihove samo za nju.

### Svjetska karijera

Amalija je postala još slavnija nakon nastupa u filmu Henrija Verneuila *Ljubavnici iz Lisabona (Les Amants du Tage)* 1954. Nakon tog nastupa Amalija je postala međunarodna pjevačka zvijezda, odlazila je na brojna gostovanja u; Sjedinjene Američke Države, Britaniju, Francusku sve do dalekog Japana. Nakon nastupa u pariškoj Olympiji 1957 i promocije albuma *Portugal's Great Amália Rodrigues Live at the Olympia Theatre in Paris* postala je neokrunjena *Kraljica fada*. Ono što je interesantno je da je Amalija odlazila na turneje i iza željezne zavjese u SSSR, Rumunjsku (gdje je bila izuzetno popularna) unatoč činjenice što tadašnje istočne zemlje nisu imale gotovo nikakve kontakte sa Salazarovim režimom u Portugalu.
1960-ih je počela surađivati sa francuskim kompozitorom *Alainom Oulmanom*, koji je postao njen kućni kompozitor za narednih par desetljeća.

### Smrt

Nakon Revolucija karanfila 1974. počele su se širiti glasine da je bila tajni doušnik Salazara i njegove tajne službe PIDE (ali su postojale i glasine da je Amalija tajno financijski pomagala komuniste), ipak te glasine nisu bitno utjecale na popularnost Amalije kod publike.
Amalija je nastavila snimati i nastupati sve do kraja 1990-ih. Umrla je u dobi od 79 godina, portugalska vlada je na vijest o njenoj smrti proglasila dan žalosti, pokopana je uz velikane Portugala u crkvi Santa Engrácia. Njena kuća pretvorena je u muzej, a ona pretvorena u legendu. Čak je i danas mnogi Portugalci drže za jednu od najvećih ličnosti Portugala (na izboru iz 2007. za najznačajnije Portugalce Amalija se našla na 17 mjestu)

Diskografija
------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Singl ploče**
* 1945: *Perseguição*
* 1945: *Tendinha*
* 1945: *Fado do Ciúme*
* 1945: *Mouraria*
* 1945: *Los piconeros*
* 1945: *Troca de olhares*
* 1945: *Ai, Mouraria*
* 1945: *Maria da Cruz*
* 1951/52: *Ai, Mouraria*
* 1951/52: *Sabe-se lá*
* 1953: *Novo Fado da Severa*
* 1953: *Uma casa portuguesa*
* 1954: *Primavera*
* 1955: *Tudo isto é fado*
* 1956: *Foi Deus*
* 1957: *Amália no Olympia*

 | **EP ploče**
* 1963: *Povo que lavas no rio*
* 1964: *Estranha forma de vida*
* 1965: *Amália canta Luís de Camões*
* 1969: *Formiga Bossa Nossa*
* 1971: *Oiça lá, ó Senhor Vinho*
* 1972: *Cheira a Lisboa*

 | **Albumi i CD-i**
* 1965: *Fado português*
* 1967: *Fados 67*
* 1969: *Vou dar de beber à dor*
* 1970: *Amália/Vinicius*
* 1970: *Com que voz*
* 1971: *Amália no Japão*
* 1971: *Cantigas de amigos*
* 1976: *Amália no Canecão*
* 1976: *Cantigas da boa gente*
* 1983: *Lágrima*
* 1984: *Amália na Broadway*
* 1985: *O Melhor de Amália: Estranha forma de vida*
* 1985: *O Melhor de Amália, vol. 2: Tudo isto é fado*
* 1990: *Obsessão*
* 1992: *Abbey Road 1952*
* 1997: *Segredo*

 |

Izvori
------

1. ↑  „Biografia de Amalia Rodrigues (službeni datum njena rođenja je 23. maj 1920.)" (portugalski). *At-Tambur*. Pristupljeno 17. 11. 2011.
2. ↑  „Amália Rodrigues" (portugalski). *Os grandes portugueses*. Arhivirano iz originala na datum 2010-08-10. Pristupljeno 18. 11. 2011.
3. ↑  „O desaparecimento de Amalia Rodrigues" (portugalski). *At-Tambur*. Pristupljeno 18. 11. 2011.
4. ↑  „90 mais" (portugalski). *Os grandes portugueses*. Arhivirano iz originala na datum 2009-12-20. Pristupljeno 18. 11. 2011.

Vanjske veze
------------

***Amália Rodrigues*** na Wikimedijinoj ostavi

* Amália: uma estranha forma de vida (`pt`)