recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Stanovništvo** jedne geografske teritorije predstavlja skup ljudi koji žive na njoj. Ljudsko stanovništvo se izučava naukama koja se nazivaju demografija, sociologija i geografija stanovništva. Jedna grana ekologije je biologija koja izučava sve vrste na planeti Zemlji, pa i ljudsku vrstu. Statistikom stanovništva se mere promene njenog broja u određenim vremenskim intervalima.

Obično se jednom stanovništvu pripisuje jedna teritorija, kapacitet naseljavanja (*carrying capacity*), koja ograničava porast broja stanovništva.

Opis stanovništva
-----------------

Opis stanovništva se može vršiti na više načina:

* Opisnim varijablama (prosečna visina, starosna, polna, obrazovna struktura i slično)
* Genetički (procenom učestanosti pojedinih gena)
* Dinamički (natalitet, mortalitet, stopa rasta, migracije)

Svetsko stanovništvo
--------------------

*Glavni članak: Spisak država po broju stanovnika*
Orijentaciono, na kraju epohe Paleolita (15 hiljada godina p. n. e.) broj stanovnika na zemlji bio je 3 miliona. Do kraja Neolita (2 hiljade godina p. n. e) živelo je na Zemlji 50 miliona ljudi. Na početku Nove ere, stanovništvo je brojalo 230 miliona, a oko 1000. godine Nove ere, 275 miliona. Milijarditi čovek je rođen oko 1800-te. Godine 1900. bilo nas je 1,6 milijardi, 1960. 3 milijarde, 1993. 5,5 milijardi, 2003. 6,3 milijardi, 2017. u martu 7,4 milijardi.

Prognozira se da će 2021. godine na svetu živeti 9 milijardi ljudi. 

Neki naučnici smatraju da svaka teritorija ima svoj „kapacitet", koji ograničava mogućnost rasta stanovništva. Oni tvrde da nekontrolisan rast stanovništva vodi u katastrofu Maltusovog tipa. Postoje stručnjaci koji se ne slažu sa ovom tezom. 

U 1993. na svetu je živelo (u milionima ljudi): u Evropi 728, Aziji 3336, Africi 670, Severnoj i Srednjoj Americi 442, Južnoj Americi 308, Australiji i Okeaniji 28.

Države sa najviše stanovnika u svetu su Kina i Indija.

U Indiji popis stanovnistva traje od 2008 a trebalo bi da se zavrsi 2031. Cinjenica je da se u Indiji svaki dan rodi i umre vise desetina hiljada ljudi te utice na tacnost konacnog broja.

Spoljašnje veze
---------------

***Stanovništvo*** na Wikimedijinoj ostavi

* Podaci o svetskom stanovništvu
|  |
| --- |
|  |

**Rimska Republika** (talijanski: *Repubblica Romana*) je kratkotrajna historijska država na Apeninskom poluotoku koja je egzistirala od 1798. do 1799. kada je obnovljena Papinska Država.

Historija
---------

Rimska Republika je osnovana u februaru 1798. nakon što je francuska revolucionarna vojska zauzela Rim i okolicu. Papa Pio VI je uhapšen i interniran u Francusku, a nova republika je organizirana po uzoru na Revolucionarnu Francusku s direktorijem od sedam konzula. Već u novembru 1798. napuljski kralj Ferdinando I poslao je vojsku koja je zauzela Rim, ali su se Francuzi pobjedonosno vratili već sljedećeg mjeseca. Ponovno uspostavljena republika trajala je samo do 1799. kad su pod udarom austrijsko-ruske ofanzive Francuzi istjerani iz Apeninskog poluotoka.

Iako je Napoléon već slijedeće 1800. ponovno zauzeo Apeninski poluotok, nije obnovio Rimsku Republiku jer je želio izgladiti odnose s papom Piom VII, sa kojim je zahvaljujući vjerojatno i time što mu je dopustio da zadrži svoju državu, potpisao konkordat 1801. godine. To nije dugo trajalo jer je 1809. Napoleon anektirao Papinsku Državu u Prvo Francusko Carstvo, a nakon tog 1811. svog tek rođenog sina Napoléona II proglasio rimskim kraljem.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*Roman Republic*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 20. 3. 2018.

Vanjske veze
------------

***Rimska Republika (1798–1799)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Roman Republic* (`en`)

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 141188250
* LCCN: nr2003028877
* GND: 1086909909
* BNF: cb12139614r (podaci)

 |
**Slonovača** ili **bjelokost** je naziv za materijal od zuba i kosti određenih životinja.

Slonove kljove pripremljene za prijevoz
Obrađena bjelokost
**Bjelokost (slonovača)** je koštana tvar što izgrađuje kljove slona, mamuta, vodenkonja, morža, ulješure, divlje svinje i dr.; također predmeti od slonove kosti. 

Različite vrste bjelokosti razlikuju se bojom i drugim svojstvima. Uz pomoć spektroskopske metode, pod mikroskopom je moguće razlikovati bjelokost azijskog od bjelokosti afričkog slona. 

*Kula bjelokosna* je preneseno značenje za mjesto bijega od teškoća, svakodnevnice.

Bjelokost se obrađuje ručno i strojno: puna plastika, reljefi i luksuzni predmeti svakodnevne uporabe. Draž ovog materijala je u mliječnoj bjelini površine koja s vremenom poprima žućkasti ton. Skupocjena zbog svoje rijetkosti i teška za obrađivanje, bjelokost je oduvijek simbol društvenoga statusa.

Povijest uporabe
----------------

*Prijestolje biskupa Maksimilijana* iz oko 545.-550. Ravenna, Italija.
Bjelokost je u uporabi od paleolitika (razni idoli) preko civilizacija Egipta, Mezopotamije i Egejske umjetnosti (idoli, ukrasni predmeti i reljefi). U Staroj Grčkoj je bila poznata *hrizelefantinska tehnika* kipara Fidije i njegove škole u kojoj su urešene *Atena Partenos* i *Zeusov kip u Olimpiji*. U doba helenizma od bjelokosti se pravi sitna plastika, uporabni predmeti, a u Starom Rimu konzularni diptisi, različiti ukrasi i predmeti za igru. U ranokršćanstvu i bizantskoj umjetnosti kipovi svetaca, relikvijari, korice knjiga s biblijskim prizorima, te biskupska prijestolja.

U doba romanike i gotike uz navedeno rabi se za predmete umjetničkog obrta (pribor za jelo, ručice i korice za mačeve i dr.). U baroku i rokokou koristi se za intarzije u drvu, toaletne luksuzne predmete i sl.

U Indiji, Kini, Japanu i islamskoj umjetnosti od bjelokosti su rađeni kipovi i reljefi sa sakralnim i erotskim prikazima te oružje, nakit, figure za šah i dr. Kod drugih azijskih i afričkih naroda bjelokost je povezana s najranijim pojavama rukotvorina (idoli, oružje).

Danas je trgovina bjelokosti zabranjena jer su se neke životinjske vrste suočile s istrebljenjem.

Linkovi
-------

* Kiparski materijali
* Primijenjene umjetnosti

Vanjski linkovi
---------------

***Slonovača*** na Wikimedijinoj ostavi
| Mešavina Tečni kiseonik/Petrolej |
| --- |
| Maksimalan specifični impuls | ~353 |
| Odnos oksidansa i goriva | 256 |
| Gustina (g/ml) | 081–102 |
| Toplotni kapacitet | 124 |
| Temperatura sagorevanja | 3.397 °C |

Apollo 8, Saturn V: 810.700 L RP-1, 1.311.100 L LOX
**RP–1** (**Rocket Propellant–1** ili **Refined Petroleum–1** – *raketno gorivo* ili *prerađena nafta*) je vrsta rafinisanog petroleja koja najviše podseća na gorivo za mlazne avione i koristi se kao raketno gorivo. Iako ima manji specifični impuls od tečnog vodonika (LH2) RP–1 je jeftinije, stabilnije na sobnoj temperaturi, daleko manje eksplozivno i dosta gušće do njega. RP–1 je daleko snažnije od LH2 po zapremini i gustini energije. Takođe je daleko manje toksično i kancerogeno u odnosu na hidrazin, još jedno gorivo koje se koristi na sobnoj temperaturi. Zbog svega navedenog, goriva na bazi petroleja su veoma praktična za mnoge namene.

Spoljašnje veze
---------------

* NASA page on propellants Arhivirano 2009-07-28 na Wayback Machine-u
* Lox/Kerosene propellant
* Last Fight of Hydrocarbons (ruski)


1. ↑  Diagramm Saturn V
Stjenjka Razin na engleskoj ilustraciji iz 1672. godine.
**Stepan Timfejevič Razin** ili **Stenjka Razin** (rus. *Степан (Стенька) Тимофеевич Разин*; 1630 — 16. juna 1671. u Moskvi) bio je ataman donskih kozaka. Bio je vođa ustanka protiv Ruskog carstva.

Stenjka Razin je sa svojim ljudima od 1667. do 1669. bio pirat na Kaspijskom moru, boreći se protiv Persijanaca i pljačkajući njihove gradove. Godine 1670. krenuo je uz tok reke Volge. Jezgro njegove vojske činili su kozaci, a njima su se brzo pridružili seljaci, staroverci i etničke i religijske manjine. Razinove jedinice su zauzele i brutalno opljačkale više gradova, među njima Astrahanj i Samaru, tako da su ustanici nakratko kontrolisali velika područja južne Rusije. U svojim proklamacijama Razin je tvrdio da mu je cilj da iskoreni bojare i druge moćnike, i da uspostavi kozačku republiku oko Volge zasnovanu na apsolutnoj jednakosti. Veliki poraz je doživeo pri opsadi tvrđave Simbirsk. Kada su mobilisani plemići cara Alekseja, oni su brzo suzbili ustanak, a Razinova vojska se raspala. Dana 14. aprila/24. aprila zarobili su ga kozaci iz njegove pratnje. Kasnije je pogubljen u Moskvi odsecanjem udova i glave. 

Razinov ustanak bio je jedan od mnogobrojnih ustanaka druge polovine 17. veka koji su izbili kao posledica pojačane eksploatacije kmetova pod carem Aleksejem, što je uzrokovalo masovnu pojavu odbeglih seljaka. Njegovi početni vojni uspesi su bili vezani za okupljanje religijskih frakcija koje nisu pripadale zvaničnoj Pravoslavnoj crkvi. 

Stenjka Razin je opevan u brojnim ruskim narodnim pesmama. Kompozitor Aleksandar Glazunov je kao dvadesetogodišnjak napisao simfonijsku poemu Stenjka Razin, opus 13. Dmitrij Šostakovič je 1964. napisao kantatu „Pogubljenje Stenjke Razina" za solo bariton, orkestar i mešoviti hor. Stenjki Razinu je takođe 1908. bio posvećen i *Stenjka Razin*, prvi igrani film u istoriji ruske kinematografije.

Spoljašnje veze
---------------

***Stjenjka Razin*** na Wikimedijinoj ostavi
**Stjepan Debeljak - Bil** (Ferdinandovac, 19. kolovoza 1908. — Zagreb, 23. studenog 1968.) bio je hrvatski partizan, političar SR Hrvatske i narodni heroj Jugoslavije.

Životopis
---------

Rođen je 19. kolovoza 1908. godine u selu Ferdinandovcu, kraj Đurđevca. Strojobravarski zanat završio je u rodnom mjestu 1925. godine, a zatim se zaposlio u Ložionici Jugoslavenskih državnih željeznica u Zagrebu, gdje je sudjelovao u revolucionarnom radničkom pokretu. Član Komunističke partije Jugoslavije postao je u listopadu 1932. godine. Zbog revolucionarnog rada, jugoslavenska policija ga je često hapsila i proganjala.

Narodnooslobodilačkom pokretu priključio se 1941. godine. Bio je sekretar (tajnik) Kotarskog komiteta KP Hrvatske u Dvoru na Uni, član Okružnog komiteta KPH za Baranju, sekretar OK KPH za Bjelovar, član OK KPH za zagrebačku oblast, rukovoditelj političkog odjela Treće vojvođanske udarne brigade i ostalo.

Poslije rata bio je rukovoditelj kadrovskog odsjeka Centralnog komiteta Komunističke partije Hrvatske, sekretar Sabora SR Hrvatske, član Predsjedništva Socijalističkog saveza radnog naroda Hrvatske, poslanik u Saboru SR Hrvatske i poslanik u Saveznoj skupštini Jugoslavije.

Umro je 23. studenog 1968. godine u Zagrebu. Sahranjen je u Grobnici narodnih heroja na zagrebačkom groblju Mirogoju.

Odlikovanja
-----------

Nositelj je Partizanske spomenice 1941. Ordena narodnog oslobođenja i drugih jugoslavenskih odlikovanja. Ordenom narodnog heroja odlikovan je 27. studenog 1953. godine.

Literatura
----------

* *Narodni heroji Jugoslavije*. „Mladost", Beograd 1975. godina.
*Za ostala značenja, v. Whitby (razvrstavanje).*
Koordinate: 54°29′09″N 0°37′14″W﻿ / ﻿54.4858°N 0.6206°W﻿ / 54.4858; -0.6206

**Whitby** je gradić, luka i civilna parohija u Engleskoj smještena u općini Scarborough u grofoviji Sjeverni Yorkshire. Nalazi se 76 km od Yorka i 36 km od Middlesbrougha. Smješten je na ušću rijeke Esk. Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, parohija Whitby je imala 13.594 stanovnika.

Prvi podaci o naselju datiraju iz 656. godine kada je u tadašnjem *Streonshalu* (staroengleski) Oswy, kršćanski kralj Nortumbrije, osnovao opatiju Whitby pod prvom opaticom Hildom. U njemu je godine 664. održan Sinod u Whitbyju. Godine 867. su samostan uništili vikinški pljačkaši, a ponovno je podignut 1078. U tom periodu je grad stekao svoje današnje ime *Whitby*, (od "bijelog naselja" na staronordijskom). U 18. vijeku je Whitby postao središte brodogradnje i kitolova, kao i trgovine mineralima i gagatom. 

Whitby je poznat kao nalazište fosila amonita. Zeleni amoniti se nalaze i na grbu Gradskog vijeća. Danas se ekonomija temelji na turizmu i ribolovu. Predstavlja najbližom lukom planiranoj seriji vjetroelektrana na obali Sjevernog mora. Željeznicom i autobusima je spojen sa Sjevernim Yorkshireom i ostatkom Sjeveroistočne Engleske. Whitby se često pojavljuje kao mjesto radnje književnih djela, filmova i TV-serija; najpoznatiji takav slučaj je *Dracula*, roman Brama Stokera.

Izvori
------

1. 1 2  „2001 Census: Key Statistics: Parish Headcounts: Area: Whitby CP (Parish)". *Neighbourhood Statistics*. Office for National Statistics. Arhivirano iz originala na datum 2016-03-04. Pristupljeno 4. XI 2009.

Eksterni linkovi
----------------

* Whitby Town Council
* Whitby Web Cam Live 180 degree high resolution view of Whitby
* Mapping the Town: the history of Whitby, presented by Julian Richards (BBC Radio 4) (RealAudio format)
* Whitby na Projektu Open Directory
* Tide times for Whitby from the BBC and Easytide.
* *Whitby Coastal Walk* BBC Coast programme

***Whitby*** na Wikimedijinoj ostavi
*Za ostale upotrebe, v. Buržoazija (razvrstavanje).*
**Sitna buržoazija** (francuski *petite bourgeoisie*) je izraz koji se u 18. vijeku i početkom 19. vijeka koristio za siromašnije slojeve građanske klase.

Kasnije se pod utjecajem marksističke ideologije taj izraz počeo primjenjivati na pojedince i društvene grupe koje u kapitalističkim društvima za život zarađuju radeći pomoću vlastitih sredstava za proizvodnju. Klasična definicija je uključivala trgovce i obrtnike koji su posjedovali radnje.

Marksistička ideologija je sitnu buržoaziju nastojala razlikovati od prave (*haute*) buržoazije po tome što je ona zbog relativnog siromaštva bila u podređenom položaju prema vladajućoj klasi, a samim time i čest saveznik radničkoj klasi u klasnoj borbi. Stoga su neki marksistički teoretičari čak bili spremni sitnu buržoaziju uključivati u proletarijat.

Međutim, pripadnici sitne buržoazije su jednako tako pokazivali sklonost da se - prema mišljenju marksista - stavljaju na stranu kapitalista, odnosno da ljubomorno čuvaju svoj u pravilu superiorni društveno-ekonomski položaj u odnosu na radnike. Za razliku od radničke klase, koja je bila prijemčivija za radikalne i revolucionarne socijalističke i komunističke, pripadnici sitne buržoazije su pokazivali veću sklonost prema reformi, a ponekad i stajali na stranu kontrarevolucije i reakcije.

Stoga se kod marksista za sitnu buržoaziju počeo koristiti izraz **malograđanstvo**, koje je u srpskohrvatskom govornom području poslužilo kao izvor pejorativnog izraza malograđanština.

Sitna buržoazija se - kod ne-marksističkih, a rjeđe marksističkih autora - obično vezuje uz koncept srednje klase ili niže srednje klase.

V. također
----------

* Xiaozi

  



|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|   | Socijalna stratifikacija : Društvena klasa |  p • r • u  |

 |  |
| Buržoazija | Viša klasa | Vladajuća klasa | Plemstvo | Bijeli okovratnik |
| Malograđanstvo | Viša srednja klasa | Kreativna klasa | Džentrija | Plavi okovratnik |
| Proletarijat | Srednja klasa | Radnička klasa | Nouveau riche/Parvenu/Skorojevići | Ružičasti ovratnik |
| Lumpenproletarijat | Niža srednja klasa | Niža klasa | Klasa starog novca | Zlatni okovratnik |
| Seljak/Kmet | Robovska klasa | Potlačena klasa |  | Besklasnost |
**Srednjoirski** ili ***srednjovjekovni irski jezik*** (engleski: *Middle Irish*, *Middle Gaelic*, ISO-mga) je izumrli otočki keltski jezik, jedan od gelskih jezika, danas poznat ponajviše po manuskriptu *Lebor Bretnach* iz 11. vijeka (irski prevod engleske Historia Brittonum).

*Srednjoirski jezik* bio je nastavljač arhaičnog i staroirskog jezika koji se govorio po Irskoj, Otoku Man i zapadnoj Škotskoj između 10. i 12. vijeka.Današnji gelski jezici; Irski, Škotski gelski i manski jezik direktni su nastavljači srednjoirskog.

Standardni staroirski je tokom tog perioda odbačen, iako nikakva naznaka formiranja dijalekata još nije bila vidljiva. Srednjoirski se koristio približno sve do normanske invazije, a po jugoistoku Irske sve do kraja 12. vijeka.

U to vrijeme pojednostavljen je sistem padeža, pa na kraju tog razdoblja nije bilo razlike između genitiva i dativa kod većine dekliniranih imenica, a jako je pojednostavljen i kompleksni sistem glagolskih prefiksa, tako što su oni ili potpuno izostavljali ili apsorbirali u jezgru samog glagola.

U tom periodu razvijaju se nezavisne forme ličnih zamjenica, stare neodređene zamjenice zamjenjuju se pokaznim zamjenicama. Sintetičke forme zamjenica i pomoćnih glagola zamjenjuju se fiksnom formom pomoćnih glagola sa generičkim ličnim zamjenicama.

U to vrijeme dogodile su se i značajne promjene u fonologiji, neki fonemi su nestali, a neki su promjenjeni.

Izvori
------

1. 1 2  „*Middle Irish*" (engleski). LINGUIST List. Pristupljeno 02. 01. 2018.
2. 1 2 3 4   „*Middle Irish (900-1200)*" (engleski). Uni-due. Pristupljeno 02. 01. 2018.

Vanjske veze
------------

* *Electronic Dictionary of the Irish Language* (`en`)

| * p
* r
* u
Keltski jezici |
| --- |
| Kontinentalni keltski | 
* galski †

 |
| Gelski | 
* irski
* starovelški †
* manski
* škotski

 |
| Britonski | 
* bretonski
* kornijski
* britonski †
* kumbrijski †
* staroirski †
* piktski †
* velški

 |
| † Izumrli jezici |
**Srednjeatlantski greben** (ili **Srednjeatlantski hrbat**) je podmorski greben koji leži duž osi sjever-jug na dnu Atlantskog oceana.

Karakteristike
--------------

Greben zauzima centralni dio bazena između niza podmorskih ravnica, koje se šire sve do granica obala kontinenata. On je zapravo iznimno dug planinski lanac koji se proteže u dužinu od oko 16.000 km, krivudajući od Arktičkog oceana na sjeveru sve do Južne Afrike. Greben održava razmjerno istu udaljenost između kontinenata na obje strane. Planine koje formiraju greben dosežu širinu i do 1.600 km, na pojedinim mjestima izviru iznad razine mora, formirajući pored ostalih i otoke Ascension, Svetu Helenu i Tristan da Cunha ili arhipelag Azori.

Srednjeatlantski greben se nalazi na spoju litosfernih ploča koje formiraju dno Atlantskog oceana, naučnici misle da je greben mjesto **sporog širenja**. Odmah do grebena prostire se dugačka dolina, široka oko 80 -120 km. Greben sadrži zonu širenja morskog dna, mjesto u kom rastaljena magma ispod zemljine kore kontinuirano izlazi prema gore, hladi se i progresivno gomila duž bokova grebena. Taj fenomen je evidentiran činjenicama da je sastav materijala zemljine kore sa obje strane srednjeatlantskog grebena bitno mlađi nego onaj koji je udaljen od grebena. Zbog širenja morskog dna i pomicanja litosfernih ploča oceanskog dna i kontinenata koji se rastežu od grebena - Atlanski bazen se širi po procijenjenoj stopi od 1 do 10 cm godišnje. Pored širenja morskog dna srednjeatlantski greben je i mjesto povećane vulkanske aktivnosti i potresa na pojedinim geografskim dužinama.

Dosadašnja naučna istraživanja na grebenu, koja su još uvijek u početnoj fazi, te geološke i biološke karakteristike, otkrila je niz aktivnih hidrotermalnih područja koja imaju tendenciju da bude znatno veća od sličnih područja u drugim srednjeoceanskim grebenima, ona usto imaju i periodičku hidrotermalnu aktivnost (ispuštanje viška tekućine).

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  „*Mid-Atlantic Ridge*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 03. 02. 2014.

Vanjske veze
------------

***Srednjeatlantski greben*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Mid-Atlantic Ridge* (`en`)
**Sittard-Geleen** je grad i općina (gemeente) od 93.704 stanovnika u nizozemskoj provinciji Limburgu.

Geografija
----------

Sittard-Geleen leži na jugoistoku Nizozemske, pored granica s Belgijom i Njemačkom.

Historija
---------

Sittard-Geleen je novi grad, osnovan tek 1. januara 2001. kada su se ujedinili gradovi Sittard (48.400 stanovnika) Geleen (33.960) i Born (6000). Najveći i najstariji Sittard status grada dobio je 1243. godine, a od 1400. do 1794. bio je feud grofova Gulik. Nakon tog su njime vladali Francuzi do 1814. godine, a od 1830. do 1839. Belgijanci. U 19. i 20. vijeku taj kraj bio je poznat po brojnim rudnicima ugljena, ali su danas svi zatvoreni.

Znamenitosti
------------

Najveće znamenitosti Sittarda su njegove crkve iz 14. (Sint-Petrus), 15. i 17. vijeka, te regionalni muzej.

Privreda
--------

Sittard-Geleen je industrijski grad u kom se proizvode kemikalije, elektroničke komponente i automobili.

Vanjske veze
------------

***Sittard-Geleen*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice općine (`nl`)
* *Sittard* na portalu Encyclopædia Britannica (`en`)

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 248769239

 |
Grčke kolonije na sjevernoj obali Crnog mora, cca. 450. pne.

**Bosporsko Kraljevstvo** ili *Kraljevstvo Kimerijskog Bospora* bila je antička država smještena na istočnom dijelu Krima te duž Tamanskog poluotoka, odnosno na obalama današnjeg Kerčkog prolaza. Nastala je postepenim ujedinjavanjem grčkih kolonija koje su na sjevernim obalama Crnog mora postojale od 7. vijeka pne. odnosno miješanjem kolonista i njihovih potomaka sa skitskim i sarmatskim domorocima. Tim je područjem sredinom 5. vijeka pne. zavladala dinastija Spartokida koja će stvoriti bogatu državu, čija je ekonomija bila temeljena na trgovini žitom, zlatom i robovima. Godine 110. pne. je tim područjem zavladao Pont, ali da bi nakon 8. pne. vlast ponovno preuzeli domaći vladari, iako je Bosporsko Kraljevstvo tada postalo klijentska država Rimskog Carstva. Kao takvo je nestalo u Velikoj seobi naroda, najvjerojatnije uništeno od strane Huna ili Alana.

Iako o njemu nije postojalo mnogo podataka, te iako nije imalo neposredan efekt na najpoznatije ličnosti i događaje Starog vijeka, Bosporsko Kraljevstvo izaziva veliko zanimanje historičara i arheologa. To je prije svega zbog činjenice da je predstavljala prvu helenističku državu, odnosno pokušaj da se grčka kultura i tehnologija spoje s ne-grčkim običajima i političkim sistemom. Osim toga, bosporski kraljevi su iza sebe ostavili cijeli niz vrijednih artefakata, od kovanica do raskošnih grobnica u kurganima koji su se intenzivno počeli otkrivati i proučavati nakon propasti SSSR-a.

Vanjske veze
------------

***Bosporsko Kraljevstvo*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Rare and Unique Coins of Bosporan Kingdom*. Bulletin of the Odessa Numismatics Museum. Issues 7, 8, 9. 2001. Odessa. Ukraine.

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 137262714
* LCCN: n84238501
* GND: 4069610-8
* NDL: 00560900
* NKC: ge315187

 |
Sterni efekt tri-(terc-butil) amina otežava elektrofilne reakcije, kao što je formiranje tetraalkil amonijum katjona. Elektrofil ne može da priđe dovoljno blizo da bi napao slobodni elektronski par azota (azot je obojen plavo)
**Sterni efekti** nastaju usled činjenice da svaki atom unutar molekula zauzima određeni prostor. Ako su atomi previše blizu, dolazi do repulzije usled preklapanja njihovih elektronskih oblaka (Paulijeva ili Bornova repulzija), i to može da ima uticaja na oblik molekula (konformacija) i reaktivnost.

Tipovi sternih efekata
----------------------

**Sterno ometanje** ili **sterni otpor** se javlja kad veličina grupa unutar molekula sprečava hemijsku reakciju koja je odvija sa srodnim manjim molekulima. Mada je sterno ometanje u nekim slučajevima problem, ono može takođe da bude veoma korisno, i hemičari ga često koriste da bi promenuli mod reaktivnosti molekula putem sprečavanja neželjenih sporednih reakcija (**sterna zaštita**). Sterno ometanje između susednih grupa može takođe da ograniči torzione uglove veza. Međutim, smatra se da je hiperkonjugacija moguće objašnjenje za stepeničastu konformaciju etana zato što je sterno ometanje malih vodonikovih atom suviše malo..

Regioselektivna dimetoksitritilacija primarne 5'-hidroksilne grupe timidina u prisustvu slobodne sekundarne 3'-hidroksi grupe kao rezultat sternog ometanja usled dimetoksi-tritil grupe i riboznog prstena (Py = piridin).
**Sterno privlačenje** se javlja kad molekuli imaju oblike ili geometrije koje su optimizovane za međusobnu interakciju. U tim slučajevima molekuli reaguju jedan s drugim najčešće na specifične načine.

**Ukrštanje lanca** — Randomna zavojnica ne može da pređe iz jedne konformacije u blisko srodni oblik putem malog premeštanja ako bi to zahtevalo da jedan polimerni lanac prođe kroz drugi, ili kroz sebe.

**Sterne repulzije** između raznih delova molekulskog sistema su od ključne važnosti za usmeravanje prelaznim metalima posredovanih transformacija i katalize. Sterni efekti mogu čak i da indukuju promenu mehanizma katalitičke reakcije.

Literatura
----------

* Ernest L. Eliel, Samuel H. Wilen (1994). *Stereochemistry of Organic Compounds* (1 izd.). Wiley, John & Sons, Incorporated. ISBN 0-471-01670-5.
* Ernest L. Eliel, Samuel H. Wilen, Michael P. Doyle (2001). *Basic Organic Stereochemistry*. Wiley-Interscience. ISBN 0-471-37499-7.
* Kurt Martin Mislow Kurt Mislow (Jan 15, 2003). *Introduction to Stereochemistry*. Dover Publications. ISBN 0-486-42530-4.
* D. Nasipuri (1994). *Stereochemistry of Organic Compounds: Principles and Applications* (2 edition izd.). South Asia Books. ISBN 81-224-0570-3.
* Gait, Michael (1984). *Oligonucleotide synthesis: a practical approach*. Oxford: IRL Press. ISBN 0-904147-74-6.

Spoljašnje veze
---------------

* Program za izračunavanje sternih veličina molekula Arhivirano 2004-12-14 na Wayback Machine-u
**Rzgów** je grad od 3,382 stanovnika u sredini Poljske u Lodzkom vojvodstvu.

Geografske karakteristike
-------------------------

Rzgów leži duž rijeke Ner, udaljen desetak km južno od centra Łódźa, tako da je danas zapravo samo predgrađe tog grada.

Historija
---------

Rzgów je prvi put dokumentiran 1378. kao feud krakovske nadbiskupije što je i ostao do kraja 18. vijeka. Gradska prava dobio je 1434.

Nakon Treća Podjele Poljske - Rzgów je 1795. podpao pod Kraljevinu Prusku.
Od 1807. je dio kratkotrajnog napoleonskog Varšavskog vojvodstva, a od 1815. je dio proruske Kongresne Poljske.

Tokom 19. vijeka spao je na selo pa je 1870. izgubio gradska prava, u tom vremenu postao je poznat po kirijašima (foringašima).

Privreda
--------

Rzgów je grad malih pogona tekstilne industrije, zanatskih radionica i puno auto-salona.

Znamenitosti
------------

Najveća znamenitost Rzgówa je kasnorenesansna župna crkva sv. Stanisława podignuta oko 1630.

Pobratimski gradovi
-------------------

Rzgów ima ugovore o prijateljstvu sa sljedećim gradovima:

* Ukrajina Storožinski rajon, Ukrajina
* Ukrajina Krasnoiljsk, Ukrajina
* Italija San Bartolomeo Val Cavargna, Italija

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Rzgów*" (poljski). Encyklopedia PWN. Pristupljeno 27.08.2021.
2. 1 2 3 4 5  „*Poland, Lodzkie*" (poljski). City population. Pristupljeno 27.08. 2021.
3. ↑  „*Współpraca międzynarodowa*" (poljski). Gmina Rzgów. Pristupljeno 27. 8. 2021.

Vanjske veze
------------

***Rzgów*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Gmina Rzgów* (službene stranice) (`pl`)
***Zauzeće Ehalije*** (starogrčki: ) naslov je jedne izgubljene starogrčke epske pesme, koja se u antici pripisivala Homeru ili Kreofilu sa Samosa. Prema jednom drevnom predanju, Homer je tu pripovest ispričao Kreofilu, u znak zahvalnosti za njegovo gostoprimstvo (*ksenia*), a Kreofil ju je onda zapisao. Pesma je, kako se čini, opisivala Heraklovo osvajanje drevnog grčkog grada Ehalije, poznate u grčkoj književnosti i kao "Euritov grad". 

Pesma je nastala možda u 7. veku pne. Od nje je sačuvan jedan jedini stih, koji je predstavljao deo govora koji Herakle upućuje Joli, ženi njegova sina Hila. Spominju se još četiri njena fragmenta, od kojih se tri odnose na Heraklovo osvajanje Ehalije, a četvrti na Medeju, koja se možda koristi kao paralela Dejaniri, Heraklovoj supruzi: u toj verziji mita, naime, Medeja ubija Kreonta i svoju decu stavlja pod zaštitu boginje Here, no njih ubijaju Korinćani i zatim optužuju njihovu majku.

Naime, postavljena je i teza, na osnovu sholije uz jedan stih uz Euripidovu *Medeju*, da je pesma spominjala i to kako je Medeja otrovala Kreonta, možda ― kako je sugerisao Franz Stoessl ― samo usput u priči Dejanire, koja se tu pojavljuje u svom prvobitnom izdanju kao "uništiteljica muškaraca", na šta ukazuje i etimologija njenog imena: "nevina Dejanira, koja slučajno usmrćuje Herakla, predstavlja kasniju invenciju", tvrdi Malcolm Davies, i "možda je proizvod Sofoklova uma".

Grčki geograf Strabon beleži u svojoj *Geografiji* da ni njemu nije poznata lokacija grada Ehalije te primećuje da su različiti autori taj grad nazivali različitim imenima i smeštali ga u različite delove Grčke. Čini se da je zapravo postojalo više lokacija koje su se zvale Ehalija, što dodatno komplikuje proučavanje ove pesme.

Fragmenti
---------

* A. Bernabé (éd.), *Poetae epici Graeci*, I, Leipzig, 1987 (*PEG*).

Literatura
----------

* Timothy Gantz, *Mythes de la Grèce archaïque*, Belin, 2004 (original: Johns Hopkins University Press, 1993, 2 vol.).
**Zauzimanje Porrentruya** se odigralo na samom početku Rata Prve koalicije, odnosno Francuskih revolucionarnih ratova kada su 28. aprila 1792. godine francuske trupe zauzele grad Porrentruy u današnjoj Švicarskoj, istjeravši odatle austrijski garnizon, a što se smatra značajnijom operacijom u sukobu.

Osam dana ranije, Francuska je objavila rat austrijskom monarhu Leopoldu II kao "kralju Mađarske i Češke, nastojeći izbjeći sa ostatkom Švetog Rimskog Carstva kome je Leopold II nominalno bio na čelu. Njemu je, pak, kao jedna od država-članica, pripadala Kneževina-biskupija Basel sa sjedištem u Porrentruyu, nedaleko od istočne francuske granice. U samom gradu, gdje su od izbijanja Francuske revolucije trajale napetosti između vlasti i lokalnih liberala, se nalazio i austrijski garnizon od oko 400 ljudi.

Po izbijanju sukoba je Nicholas Luckner, zapovjednik francuske Rajnske armije, odlučio eliminirati opasnost koju bi po Francusku mogla predstavljati tvrđava Porrentruy. Taj je zadatak povjerio generalu Custineu koji je dobio zapovjedništvo nad oko 2000 pješaka, 300 draguna i baterijom topova. Custine je potom prešao granicu i došao pred grad, zatraživši predaju garnizona. Umjesto toga je Franz Joseph Sigismund von Roggenbach, baselski knez-biskup, odlučio napustiti grad zajedno sa Austrijancima i skloniti se u Bienne. Francuske su trupe zahvaljujući tome sljedeći dan bez otpora ušle u grad.

U Porrentruyu je pod francuskom vlašću krajem 1792. godine kasnije proglašena kratkotrajna Raurička Republika, koja je nekoliko mjeseci kasnije priključena, tada već formalno republikanskoj Francuskoj.

Literatura
----------

* Victoires, conquêtes, désastres, revers et guerres civiles des Français, volume 7
**Chowanoc** (Chowan), pleme Algonquian Indijanaca nastanjeno u vrijeme otkrića 1584.-1585. u sjeveroistočnoj Sjevernoj Karolini na područjima današnjih okruga Chowan, Hertford, Gates i Bertie, napose uz rijeku Chowan gdje se sastaju rijeke Blackwater i Meherrin. Od nekadašnjih 1,500 preostalo ih je svega 5 1755.

Ime
---

Ime Chowanoc na Algonquian jeziku označava '(ljude ili narod) na jugu' "*(people) at the south*, "shawŭni 'south'; shawŭnogi 'they of the south,' 'southerners.' W. J. -Ovime se korijen imena Chowanoca dovodi u istu vezu kao ime plemena Shawnee, također, 'southerners.'

Sela
----

Chowanoci su imali najmanje 5 sela za koje se zna ,to su :

* *Maraton*, na istočnoj obali rijeke Chowan u okrugu Chowan.
* *Ohanoak*, na zapadnoj strani rijeke Chowan, vjerojatno u okrugu Hertford.
* *Catoking*, vjerojatno kod Gatesvillea, u okrugu Gates.
* *Metocaum*, na rijeci Chowan u sadašnjem okrugu Bertie.
* *Ramushonok*, između rijeke Meherrin i Nottoway u okrugu Hertford.

Povijest
--------

Populacija Chowanoka, mišljenje je uvijek skromnog Mooneya (1928), nije iznosila više od 1,500 (1600), dok po podacima iz 1584-1585 samo je selo Ohanoak imalo oko 700 ratnika. Dolaskom Engleza Chowanoki brzo počinju gubiti populaciju a 1663. dolaze pod Englesku krunu, da bi ih uskoro oko 1670. pogodila epidemija boginja. Indijanci su nezadovoljni ugovorom i 1675. započinju rat koji su izgubili 1676. i smješteni na rezervat na Bennett's Creeku. Godine 1701. cijelo pleme spalo je na jedno selo na Bennett's Creeku, a rezervat je sa izvornih 12 četvornih milja sveden 1707. na 6. Chowanoci su aktivni i u Tuscarora ratu 1711-1712. a broj im sljedeće 1713 iznosi tek 240. Godine 1723. Chowanoci (njih 60) su sa Tuscarorama smješteni na rezervat a 1733. postaju dio plemena Tuscarora. Prema guverneru Dobbsu, 1755. ih je preostalo tek 5, dva muškarca i tri žene. 
Pleme Chowaoc kao pleme je nestalo, ipak njihovih potomaka još ima po raznim američkim državama ,a najviše među Tuscarorama u New Yorku i Ontariju u Kanadi. 
Među preživjelim potomcima nalazimo i Lauru Wallace, koja kaže  *'I am a direct descendent of Thomas Hoyter, a chief of the chowanoc indians'*. Nakon Tuscarora rata preživjeli Chowanoci svi su imali engleska imena, od pojedinaca spominju se: poglavica Thomas Hoyter (Hoyton, Hoyston), i nadalje John Hoyter, Charles Bennet, James Bennet, John Robins, John Reading, Charles Beazley, Jeremiah Pushing, i Neuse Will.

Vanjske veze
------------

* Chowanoc Indian Tribe
* Algonkian Ethnohistory Of The Carolina Sound
**Sveta Margareta Škotska** (o. 1045. – Edinburgh, 16. studenoga 1093.) bila je škotska kraljica.

Bila je kći engleskoga kraljevića Edvarda Izbjegloga. Njezina majka Agata bila je podrijetlom iz Ugarske. Margareta je i rođena u Ugarskoj, gdje je odgojena na dvoru, kamo se je u izbjeglištvu bio sklonio njezin otac. Mađarski je kralj Andrija I. bio izrazito naklonjen Katoličkoj crkvi i to je utjecalo na Margaretu. Dolazi u Englesku 1057. kada je njezin otac Edvard bio pozvan vratiti se u domovinu. Margareta je zajedno s obitelji morala opet bježati nakon normanske provale 1066. Sklonila se je u Škotsku, gdje je kralj Malcolm III. Škotski zaprosio Margaretinu ruku, koja je tada imala 24 godine. Tako je postala škotska kraljica.

Prema navodima kroničara je živjela je u sretnom braku i Malcolmu rodila šest sinova i dvije kćeri. Svu je djecu odgojila u kršćanskoj vjeri. Njezina kći je sveta Matilda Škotska. Margareta je bila dobra i samilosna žena, jednostavna i čedna. Zdušno je pomagala siromahe. Navodi se da su je podanici, kao i njenog muža voljeli. Kad je već bila na samrtnoj postelji, dobila je vijest da su joj muž i sin poginuli u vojnom pohodu protiv Normana (bitka kod Alnwicka). Margareta je umrla 16. studenoga 1093. godine u Edinburghu, a pokopana je u Dunferlinu. Svetom je proglašena 1249. godine.

Literatura
----------

*
**Rhys ap Rhydderch** je bio velški plemič, odnosno brat Gruffydd ap Rhyddercha, kralja države Deheubarth od 1044 do 1055. Obojica su bili sinovi Rhydderch ab Iestyna, koji je Deheubarthom vladao od 1023. do 1033.

Do godine 1045. su on i brat preuzeli vlast nad manjim kraljevstvom Morgannwg. Velške kronike navode kako su braća "počinile izdaju" protiv Gruffydd ap Llywelyna, kralja država Gwynedd i Powys; detalji tih događaja nisu specificirani. Iako su oba brata bili suparnici za prijestolje Deheubartha, Rhys je, po svemu sudeći, preuzeo vlast nad tim kraljevstvom kao suvladar. Godine 1049. je Gruffydd ap Rhydderch zajedno sa Ircima i Vikinzima napao englesku teritoriju. Godine 1049. (ili 1046.) se zajedno sa bratom odupirao engleskoj invaziji pod Ealdredom, biskupom Worcestera. Ta je ekspedicija doživjela neuspjeh zato što su velški vojnici u engleskoj vojsci prešli na velšku stranu.

Na Božić 1052. je engleski kralj Edward Ispovjednik naredio da se Rhys ubije kao kaznu za njegove pljačkaške pohode. Tzv. "D" verzija *Anglosaksonske kronike*, navodi da je ta naredba, po svemu sudeći, izvršena, jer je "izvršio štetne radnje". Kronika Florencea od Worcestera navodi da se to dogodilo kod "Bulenduna", što se vjerojatno odnosi na Bullen's Bank kraj Clyroa u Radnorshireu.

Nakon smrti je Rhysova glava dovedena na dvor kralja Edwarda 5. januara 1053. Njegov brat je tada postao jedini vladar Deheubartha, ali samo do 1055. kada je ubijen u sukobu sa Gruffydd ap Llywelynom koji je postao prvi velški vladar cijelog današnjeg Walesa.

Izvori
------

1. 1 2 3  Maund *Welsh Kings* pp. 88–90
2. 1 2  Fryde, et al. *Handbook of British Chronology* p. 52
3. 1 2  Barlow *Edward the Confessor* p. 126
4. ↑  Breeze "*Anglo-Saxon Chronicle* for 1053" *Radnorshire Society Transactions* pp. 168–169

Liteatura
---------

* Barlow, Frank (1970). *Edward the Confessor*. Berkeley, CA: University of California Press. ISBN 0-520-01671-8.
* Breeze, Andrew (2001). „The *Anglo-Saxon Chronicle* for 1053 and the killing of Rhys ap Rhydderch". *Radnorshire Society Transactions* **71**: 168–169.
* Fryde, E. B.; Greenway, D. E.; Porter, S.; Roy, I. (1996). *Handbook of British Chronology* (Third revised izd.). Cambridge, UK: Cambridge University Press. ISBN 0-521-56350-X.
* Maund, Kari L. (2006). *The Welsh Kings: Warriors, Warlords and Princes*. Stroud, UK: Tempus. ISBN 0-7524-2973-6.
**Crni jasen** (lat. *Fraxinus ornus*) je vrsta jasena koja obitava od južne Europe do jugozapadne Azije. 

Stanište mu se proteže od mora do duboko kontinentalnih predjela, najčešće nastanuje jasenove i crnikine šume. Njegova staništa su suha. Može živjeti na područjima i do 1200 metara nadmorske visine. Često se uzgaja kao ukrasno drvo.

Opis
----

Crni jasen je raste u obliku bjelogoričnog drveta. Korijen mu je dosta razgranat i plitak. Visina stabla se najčešće kreće oko 8 metara, ali može narasti i do čak dvadesetak metara. Promjer stabla je oko 1 metar. Kora je tanka, sive boje, a u starosti pri dnu donekle ispuca. Pupoljci su blijedo ružičasto-smeđe do sivkasto-smeđe boje. 

Na ograncima su smješteni neparno-perasti listovi dugi 20-30 centimetara, izgrađeni od 5 do 9 jajolikih ili elipsastih listića čiji je rub pilasto nazubljen. Cvijetovi jasena su skupljeni u metličaste cvatove duge do dvadesetak centimetara, te jako neugodno mirišu. Kremaste su boje. Plodovi dozrijevaju u rujnu. To su oko tri centimetra duge smeđe ahenije. 

Crni jasen cvjeta početkom svibnja. Cvjetanje i listanje odvija se istodobno.

Galerija
--------

* IlustracijaIlustracija
* Stablo, Arboretum Main-Taunus, NjemačkaStablo, Arboretum Main-Taunus, Njemačka
* Lišće i plodoviLišće i plodovi
* Rascvjetane graneRascvjetane grane
* 
* kora crnog jasenakora crnog jasena

***Crni jasen*** na Wikimedijinoj ostavi

Wikivrste ima informacije vezane uz:
***Fraxinus ornus***
**Christopher "Chris" Eugene O'Donnell** (26. lipnja 1970. Winnetka, Illinois, SAD), američki glumac nominiran za nagradu Zlatni globus, najpoznatiji po ulogama u filmovima *Miris žene*, *Batman zauvijek* i *Batman i Robin*.

Biografija
----------

Chris O'Donnell se rodio u gradiću Winnetka, 30 km od Chicaga. Majka Julie bila je prodavačica, a otac upravitelj na radio postaji. Potječe iz irske katoličke obitelji. Ima četiri sestre i dva brata.

Chris je pohađao katoličke škole, a diplomirao je marketing na bostonskom sveučilištu. Od 13. do 16. godine bavio se manekenstvom te je nastupio u nekoliko reklama. Filmski agenti su ga otkrili u reklami za McDonald's, gdje se pojavio s Michaelom Jordanom.

Počinje glumiti sa sedamnaest godina. Godine 1991. ostvario je manju, ali zamijećenu ulogu u hvaljenom filmu *Pohane zelene rajčice*. Već za četvrti film, *Miris žene* (1992.), gdje je nastupio uz slavnog Ala Pacina, nominiran je za Zlatni globus. Ipak, najpoznatiji je kao Robin u filmovima *Batman zauvijek* (1995.) i *Batman i Robin* (1997.)

U posljednje vrijeme većinom glumi na televiziji. Trenutno se pojavljuje kao CIA-in agent u seriji *The Company* i kao veterinar u popularnom *Uvodu u anatomiju*.

O'Donnell je do sada ostvario 22 uloge. Unatoč svojim godinama, još uvijek izgleda jako mladoliko. Oženjen je od 1997. te ima petoro djece, tri sina i dvije kćeri.

Vanjske veze
------------

***Chris O'Donnell*** na Wikimedijinoj ostavi

* Chris O'Donnell na IMDb-u (`en`)
* Chris O'Donnell Online
**Sveta Monika** (331 - 387) je kršćanska svetica, najpoznatija kao majka znamenitog kršćanskog teologa Aurelija Augustina (sv. Augustina), koji je upravo zahvaljujući njoj prihvatio kršćanstvo, a poslije detaljno opisao njen život i kršćanske vrline u *Ispovijestima*. 

Monika je bila kršćanka udana za Patricija (*Patritius*), službenika u gradu Tegesta u Numidiji (današnji Alžir), koji je bio pagan. Iako nije previše mario za religiju, Patricije se, zajedno sa svojom majkom, loše odnosio prema Moniki. Monika mu je rodila troje djece - sinove Augustina i Navigija, te kćer Perpetuu. Sa vremenom se njen muž preobratio na kršćanstvo, ali je zato Augustin postao "nemiran" i prilikom studija u Kartagini prihvatio maniheizam. Monika ga je punih sedamnaest godina nastojala preobratiti na kršćanstvo, a to joj je uspjelo tek u Italiji. Umrla je u Ostiji čekajući prijevoz natrag u Afriku.

V. također
----------

* Santa Monica

Eksterni linkovi
----------------

* The Life of St. Monica, Mother of Saint Augustine of Hippo
* St. Monica
* Saint Monica
* „St. Monica". *Catholic Encyclopedia*. New York: Robert Appleton Company. 1913.

***Sveta Monika*** na Wikimedijinoj ostavi
| Rona-AlpeRhône-Alpes |
| --- |
| Položaj regije Rona-Alpe u Francuskoj |
| Departmani | Ain (01)Ardèche (07)Drôme (26)Isère (38)Loire (42)Rhône (69)Savoie (73)Haute-Savoie (74) |
| Prefektura | Lyon |
| Ukupno stanovnika | 6 230 691 stanovnika(2010.) |
| Gustoća | 142,6 stanovnika/km² |
| Površina | 43 698 km² |
| Broj okruga | 25 |
| Broj kantona | 335 |
| Broj općina | 2 879 |
| Predsjednik regionalnog vijeća | Jean-Jack Queyranne |

**Rona-Alpe** (fra. *Rhône-Alpes*) je druga po veličini regija u Francuskoj poslije regije Pireneji-Jug. Najveći grad je Lyon. Pokrajina je dobila ime po Alpama i rijeci Rhône.

Administracija
--------------

Od 2004.-2010. na snazi je ljevičarska kooalicija Socijalističke Partije, Komunističke Partije i Zelenih. Oni sveukupno imaju 94 zastupnika u Regionalnom Vijeću. Kooalicija UMP - UDF - DVD ima 45 zastupnika, dok ultra desna Nacionalna Fronta (FN) ima 18 zastupnika.

Ekonomija
---------

Regija Rona-Alpe je druga najbogatija pokrajina u Francuskoj (poslije pokrajine Île-de-France).
Pokrajina svoje bogatstvo može zahvaliti raznolikosti svoga gospodarstva. U regiji su razvijeni turizam, poljoprivreda i industrija visoke tehnologije. Od poljoprivrede su najpoznatiji proizvodi lokalni sirevi, vina i voće. Industrija je ponajviše razvijena u Lyonu i Grenobleu. Najrazvijeniji je zimski turizam (neka od najboljih francuskih skijališta se nalaze u ovoj regiji).

Zemljopis
---------

Pokrajina graniči s ovim francuskim regijama: Provansa-Alpe-Azurna obala, Languedoc-Roussillon, Auvergne, Burgundija i Franche-Comté. Na istoku, graniči sa švicarskim kantonima: Vaud, Valais i Ženeva. Na jugu graniči sa talijanskim pokrajinama: Val d'Aoste i Pijemont.

Stanovništvo
------------

Ovo je druga pokrajina u Francuskoj po količini stanovništva. Godišnji rast stanovništva je oko 0,6%. Mjesta s najviše stanovnika su Lyon (1 648 216 stanovnika) i Grenoble (514 559 stanovnika).

Vanjske poveznice
-----------------

* Službena stranica regije Rona-Alpe
* Turistička mjesta u regiji Rona-Alpe

  


| * p
* r
* u
Administrativne regije Francuske |
| --- |
| Metropolitanske regije od 2016. | Auvergne-Rhône-Alpes • Bourgogne-Franche-Comté • Bretanja • Centre-Val de Loire • Korzika • Grand Est • Hauts-de-France • Île-de-France • Normandija • Nouvelle-Aquitaine • Oksitanija • Pays de la Loire • Provansa-Alpe-Azurna obala |
| Bivše regije (1982–2015) | Akvitanija • Auvergne • Bretanja • Burgundija • Centre • Champagne-Ardenne • Donja Normandija • Elzas • Franche-Comté • Gornja Normandija • Île-de-France • Korzika • Languedoc-Roussillon • Limousin • Lorraine • Pireneji-Jug • Nord-Pas de Calais • Pikardija • Poitou-Charentes • Provansa-Alpe-Azurna obala • Regija Loire • Rona-Alpe |
| Prekomorski departmani | Gvadalupa • Francuska Gvajana • Martinik • Mayotte • Réunion |

|  |  |
| --- | --- |
| Francuska | Portal FrancuskaDeo Vikipedije posvećen temama vezanim za **Francusku.** |
Čuburski potok - латиницом
**Чубурски поток** је један од многих београдских водотока несталих услед урбанизације града. 

Текао је правцем данашњег Јужног Булевара (раније Булевар Црвене Армије), долином јужно од данашњих насеља Чубура и Неимар, углавном у правцу запад-југозапад. Код Аутокоманде се уливао у Мокролушки поток, који је такође претворен у подземни колектор. 

Извор овог потока (на почетку Чубурске улице) је имао малу издашност, па је на њега било постављено, укопано у земљу, буре без дна. Ова направа се називала стублина, или на турском чубура (*çubura*) и одатле је вероватно потекао назив потока и насеља Чубуре. По другом објашњењу, назив потиче од биљке чубар љубичастих цветова којих је наводно било доста око потока.

Чубура по незваничним информацијама има 107 извора. Мештани Чубуре су јако поносни на њих.

Такође погледати
----------------

* Булбулдерски поток - назив такође објашњен на основу околне природе (у овом случају славуја)

Спољне везе
-----------

* Чубурски поток I и Чубурски поток II[*mrtav link*] - слике Боривоја Стевановића из галерије РТС

Референце
---------

1. ↑
2. ↑  "Чубура од љубичастих цветова". Politikin Zabavnik 2852 (Politika): p. 62. 2006-10-06.
**Boyacá** (španjolski: *Departamento de Boyacá*) je jedan od 32 departmana na koji je Kolumbija administrativno podjeljena.

Departman se nalazi na sjeveru zemlje, prostire se od hladnih planina Kolubijskih Istočnih kordiljera na zapadu, preko gusto obraslih šumovitih padina do velikih prostranstva 
ravničarskog Llanosa na istoku. U njemu se nalazi najveće jezero u Kolumbiji Tota.

Karakteristike
--------------

Boyacá ima površinu od 23,138 km², na kojoj je 2020. živilo 1,242,731 stanovnika.

Boyacá sa sjevera graniči sa departmanima Santander i Norte de Santander, sa sjeveroistoka sa Venecuelom i 
Departmanom Arauca, sa istok sa Departmanom Casanare, sa juga sa Departmanom Cundinamarca i sa zapada sa departmanima 
Caldas i Antioquia.

Administrativni centar departmana je grad Tunja.

Administrativna podjela
-----------------------

Departman Boyacá je podjeljen na 123 općina (španjolski: *municipalities*).

Historija
---------

Deparman Boyacá osnovan je 1886. od njega se 1935 odvojila Arauca, a 1974 i Casanare.

Privreda
--------

Privreda departmana bazira se na ratarstvu; uzgoju; žitarica, duhana, kave, banana i drugog voća.
Boyacá je poznata po rudnicima smaragda i prvoj potpuno integriranoj čeličani u Kolumbiji, izgrađenoj 1955. u gradu Paz de Río. Ona koristi željeznu rudu i ugljen iz velikih nalazišta u blizini.

Iako Panamerički autoput i magistralna željeznička pruga prolaze kroz Tunju i druge veće gradove, prometna infrastruktura je loša.

Izvori
------

1. 1 2 3  „*Boyacá Department in Colombia*" (engleski). City population. Pristupljeno 17.12. 2022.
2. 1 2 3 4 5  „*Boyacá department, Colombia*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 17.12. 2022.
3. ↑  „*Departments of Colombia*" (engleski). Statoids. Pristupljeno 17.12. 2022.

Vanjske veze
------------

***Boyacá (departman)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Gobernación de Boyacá*[*mrtav link*] (`es`)

| * p
* r
* u
Departmani Kolumbije |
| --- |
| Kolumbijski grb | 
Amazonas • Antioquia • Arauca • Atlantico • Bolívar • Boyacá • Caldas • Caquetá • Casanare • Cauca • Cesar • Chocó • Córdoba • Cundinamarca • Guainía • Guaviare • Huila • La Guajira • Magdalena • Meta • Nariño • Norte de Santander • Putumayo • Quindío • Risaralda • San Andrés y Providencia • Santander • Sucre, Tolima • Valle del Cauca • Vaupés • Vichada
 | Kolumbijski departmani |