Koordinate: 43° 40′ 11" SGŠ, 18° 13′ 39" IGD

**Umoljani** je naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Trnovo (FBiH) koja pripada entitetu Federacija Bosne i Hercegovine. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 92 stanovnika.

Ime
---

Postoje dvije verzije kako su Umoljani dobili ime. Po jednoj je da su stočari Humljani iz Hercegovine dolazili ljeti na ispašu sa stokom i tu su neki ostali da stalno žive. Po drugoj legendi aždaja je izašla iz kanjona Rakitnice, koji je udaljen 3 km od sela, i prošla kroz Studeni potok vijugajući sa namjerom da poždere stanovništvo. Kada su je primjetili, stanovništvo se povuklo na brdo Pošiljak i počeli moliti i umolili su da se aždaja okameni. Sada se na tom mjestu može vidjeti oblik te okamenjene nemani.

Geografija
----------

Umoljani zimi
Selo je smješteno na planini Bjelašnici. Selo je smješteno na nadmorskoj visini od 1353 m.

Stanovništvo
------------

|  |  |
| --- | --- |
| **Nacionalnost** | **1991.** |
| Srbi | 0 |
| Muslimani | 92 |
| Hrvati | 0 |
| Jugosloveni | 0 |
| ostali | 0 |
| Ukupno | 92 |

Znamenitosti
------------

Vodenice
Na samom ulazu u selo nalazi se džamija sa specifičnom munarom prilagođenom vremenskim prilikama na ovom području. Ne postoje pisani tragovi kada je džamija sagrađena, ali se vjeruje da je od nje starija samo Turhan Emin-begova džamija u Ustikolini. Postoje još naznake da bi mogla biti sagrađena na nekim od stećaka. Proglašena je za nacionalni spomenik BiH. 

Dolina Studenog polja je malo mjesto iza ljetnog pastirskog sela Gradina koje se nalazi u neposrednoj blizini Umoljana.

Karl Patsch je zabilježio predaju koja se sačuvala kod stanovnika sela Umoljani o postojanju crkve ispod sela, na mjestu nazvanom Crkvina. Na tom lokalitetu arheolozi su zabilježili obrađeno kamenje kako strši iz ledine. 

Ostaci drevnih naselja razbacani su oko sela, sa velikim brojem srednjovjekovnih nadgrobnih spomenika smještenih visoko na hridinama. **Nekropola Dolovi** sa stećcima, starim nišanima i ostaci srednjovjekovne građevine proglašena je za nacionalni spomenik BiH.  Nacionalni spomenik čine: nekropola sa 47 stećaka, nekropola sa 11 starih nišana, zemljom prekriveni ostaci objekta na lokalitetu Crkvina, osamljeni stećak, nekropola sa pet stećaka.

Većina stećaka izrađeni su od lokalnog kamena, imaju oblik ploče, sanduka i sljemenjaka. Znatan broj stećaka ukrašavaju realistička i simbolička obilježja (tordirana vrpca, dvostruka vrpca od cik-cak linija, linije rađene u vidu reljefnih ispupčenja i udubljenja, loza sa trolistom, loza sa spiralama, stilizirani križ, latinski križ, štit, mač, krug i figuralna predstava kola, tj. posmrtnog kultnog plesa, zatim predstava stiliziranog stabla sa dva para spiralnih zavoja koji se simetrično povijaju te ukras rozete). 

**Nekropola Dolovi**, nalazi se na listi 30 srednjovjekovnih nekropola stećaka koje su 2016. godine proglašene Svjetskom baštinom UNESCO-a. Na listi su 22 nekropole u Bosni i Hercegovini, po 3 u Srbiji i Crnoj Gori, a 2 u Hrvatskoj.

Literatura
----------

* Šefik Bešlagić, Sarajevo: "Veselin Masleša", 1982. STEĆCI – KULTURA I UMJETNOST
* Šefik Bešlagić, Sarajevo: Veselin Masleša, 1971. STEĆCI, KATALOŠKO-TOPOGRAFSKI PREGLED
* Dubravko Lovrenović, Sarajevo, 2009 -STEĆCI BOSANSKO I HUMSKO MRAMORJE SREDNJEG VIJEKA

Vanjske veze
------------

***Umoljani*** na Wikimedijinoj ostavi


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Portal Bosna i Hercegovina***  |