**Paide** (njemački: *Weissenstein*) je grad od 7,544 stanovnika u centru Estonije, on je administrativni centar Okruga Järva.

Geografske karakteristike
-------------------------

Paide se prostire u gornjem toku rijeke Pärnu, u morenskoj ravnici okružen močvarama, udaljen 90 km jugoistočno od Tallinna. Kroz sam grad prolazi autoput Pärnu - Rakvere, a nedaleko od njega i autoput Tallinn - Tartu. 
Paide zajedno sa nedalekim Türijem (12 km) formira aglomeraciju koja je ekonomsko -kulturni centar tog dijela Estonije.

Historija
---------

Zgrada teatra
Pretpostavlja se da je na mjestu današnjeg grada postojala estonska utvrda.

Kad su dansko-njemački vitezovi zauzeli Järvu, ona je na bazi Ugovora iz Stensbya (1238). dana Livonskom redu. 
Red je sredinom 1260-ih podigao novu čvršću utvrdu - Weissenstein, od vapnenca, uz koju je izraslo naselje, koje je postalo prijestolnica Järve. 
Weissenstein je dobio status grada 30. aprila 1291. 
Za Livonskog rata (1558. -1583) Weissenstein je postao predmet borbi zaraćenih strana, pa je padao iz ruke u ruku.
Prvo su ga 1573. zauzele ruske snage, nakon njih 1581. - švedske, zatim vojska Poljsko-Litvanske Unije - 1602. i konačno 1608 vojska Kraljevine Švedske za Švedsko-poljskog rata.

Ratna razaranja uzrokovala su da se stanovništvo raselilo, pa je Weissenstein - 1636. izgubio status grada, i kao selo postao feud.

Za Velikog sjevernog rata Weissenstein (Paide) je 1703. (kao i ostatak Estonije) pripao Ruskom Carstvu.
Za ruske vladavine Paidu je 1783. vraćen status grada i on je postao administrativni centar gubernije.

Na prelazu iz 18. u 19. vijek. površina grada se udvostručila. 
Uskotračna željeznička pruga Türi-Paide puštena je u promet 1901. a 1918. je produžena do Tamsalua (promet je ukinut 1971). 
Najveći industrijski pogon -tvornica šibica Baltika počeo je sa radom 1912. radio je sve do 1930. kad je zatvoren zbog gubitka ruskog tržišta.

Paide je za Drugog svjetskog rata prošao relativno mirno i bez većih oštećenja.
Njemačka okupacija trajala je od 3. augusta 1941. do 22. septembra 1944. 
Jedino što je stradalo bilo je sredovjekovni toranj koji je miniran.

Za vrijeme Estonske Sovjetske Socijalističke Republike Paide je od 1950. do 1990. bio administrativni centar rajona.

Privreda
--------

Većina nekadašnjih velikih industrijskih poduzeća iz sovjetskih vremena je propala ili se jako smanjila i reorganizirala.
Danas ima puno vrlo malih firmi (397) od kojih se većina bavi trgovinom ili uslugama.

Pobratimski gradovi
-------------------

Paide ima ugovore o prijateljstvu sa sljedećim gradovima;

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Njemačka Annaberg-Buchholz, Njemačka
* Danska Fredensborg-Humlebæk, Danska
* Švedska Håbo, Švedska
 | * Finska Hamina, Finska
* Češka Havířov, Češka
* Litvanija Mažeikiai, Litvanija
 | * Ukrajina Perejaslav, Ukrajina
* Švedska Värnamo, Švedska
* Sjedinjene Američke Države Westminster, Maryland, Sjedinjene Američke Države
 |

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16  „Paide" (estonski). Eesti Entsüklopeedia. Pristupljeno 18.09. 2021.
2. 1 2 3 4  „*Estonia: Counties, Cities and Towns*" (engleski). City population. Pristupljeno 18.09. 2021.
3. ↑  „Sister cities of Paide" (engleski). Sister cities. Pristupljeno 18.09. 2021.

Vanjske veze
------------

***Paide*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Paide linn* (službene stranice) ()

| * p
* r
* u
Gradovi u Estoniji |
| --- |
| 
* Abja-Paluoja
* Antsla
* Elva
* Haapsalu
* Jõgeva
* Jõhvi
* Kallaste
* Kärdla
* Karksi-Nuia
* Kehra
* Keila
* Kilingi-Nõmme
* Kiviõli
* Kohtla-Järve
* Kunda
* Kuressaare
* Lihula
* Loksa
* Maardu
* Mõisaküla
* Mustvee
* Narva
* Narva-Jõesuu
* Otepää
* Paide
* Paldiski
* Pärnu
* Põltsamaa
* Põlva
* Püssi
* Rakvere
* Räpina
* Rapla
* Saue
* Sillamäe
* Sindi
* Suure-Jaani
* Tallinn
* Tamsalu
* Tapa
* Tartu
* Tõrva
* Türi
* Valga
* Viljandi
* Võhma
* Võru

 | Coat of arms of Estonia |
| Jaanilinn (Ivangorod) i Petseri (Pečori) anektirani su od strane Sovjetskog Saveza 1945. godine te su danas dio Rusije. |