recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Eutanazija** (od grčke riječi *ευθανασία* što znači "dobra smrt": *ευ*-, eu- (dobro ili ugodno) + *θάνατος*, thanatos (smrt)) zbo nekih lisih stvariza praksu izazivanja nečije smrti na po tu osobu što ugodniji ili bezbolniji način, odnosno da bi joj se prekinuli nepodnošljivi bolovi ili patnje.

Vrste eutanazije
----------------

Postoje dvije osnovne klasifikacije eutanazije. Prva se temelji na tome da li eutanazirana osoba za nju daje pristanak:

* dobrovoljna eutanazija, koja se provodi na izričit zahtjev osobe koja želi biti eutanazirana;
* nedobrovoljna eutanazija, koja se provodi bez suglasnosti eutanazirane osobe, u pravilu uslijed toga što se nalazi u psihofizičkom stanju koje joj spriječava izjašnjavanje o tome želi li biti eutanazirana ili ne.

Druga važna podjela eutanazije je s obzirom na metode:

* pasivnu eutanaziju, koja se svodi na nepružanje oblika medicinske pomoći koja bi pacijentu produžila život;
* aktivnu eutanaziju, u kojoj se nad eutanaziranom osobom primjenjuju razne mehaničke metode ili kemijski agensi (otrovi) u svrhu što bržeg izazivanja smrti.

Pored eutanazije nad ljudima se također vrši i eutanazija životinja.

Pravni tretman
--------------

U svijetu postoji širok raspon odnosa pojedinih zakonodavstava prema eutanaziji. U pravilu je dozvoljena isključivo dobrovoljna, i to pasivna eutanazija. Aktivna eutanazija se obično tretira kao ubistvo, i to privilegirano, koje, s obzir na motiv počinjenja, obično sa sobom povlači blaže kazne. Krivična zakonodavstva, pak, eutanaziju, odnosno takve vrste ubistava, razlikuju od pomaganja u samoubistvu, odnosno eutanazijom smatraju samo slučajeve gdje eutanazirani nije sam poduzeo nikakve radnje.

Neke države su, međutim, ublažile te kriterije pa je tako 1990-ih eutanazija u aktivnim oblicima legalizirana u Nizozemskoj, Belgiji, australijskoj Sjevernoj Teritoriji i američkoj državi Oregon.

Odnos religija prema eutanaziji
-------------------------------

V. također
----------

* Terri Schiavo

Eksterni linkovi
----------------

***Eutanazija*** na Wikimedijinoj ostavi

* Religije o eutanaziji
**Neretva** je rijeka dužine 225 kilometara u Bosni i Hercegovini i Hrvatskoj. 

Neretva izvire ispod planine Zelengore u BiH i kroz tu zemlju protječe u dužini od 203 km, da bi posljednjih 22 km tekla kroz Hrvatsku. Neretva utječe u Jadransko more kod dalmatinskog gradića Ploče.

Neretva od izvora prema ušću prvotno teče od istoka prema zapadu, tvoreći tako i sjevernu stranicu Hercegovine. Nedaleko od Konjica i kod Jablanice skreće prema jugu, i teče prema Jadranskom moru.

Ušće joj je oblika delte. Delta Neretve je na teritoriju Republike Hrvatske.

Hidroelektrane
--------------

Izgradnjom brana i stvaranjem vještačkih akumulacija na Neretvi, izgrađeno je i više hidroelektrana: Jablanica, Grabovica, Salakovac, Mostar

Zanimljivosti
-------------

Poprište je Bitke na Neretvi, jedne od najslavnijih bitaka iz Drugog svjetskog rata na području Jugoslavije. Upravno-teritorijalno, bitka se odvila na području današnje Bosne i Hercegovine, a tada je to bilo na području NDH.

U delti Neretve su poznata uzgajališta mandarina.

Vanjske veze
------------

***Neretva*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Rijeke: Neretva*, dokumentarni film, Al Jazeera Balkans (1. dio, 6. 3. 2017; 2. dio, 13. 3. 2017)

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 247185012
* LCCN: sh85090885
* GND: 4075276-8
* NKC: ge525449

 |
**Deransko jezero** je periodično jezero u južnoj Hercegovini, u prostoru Hutovog blata. Formirano je u kraškom polju drenažnog sistema njegove otoke Krupe, koja se kao leva pritoka uliva u Neretvu kod sela Dračeva.

Najveća jezera Hutova blata su: Deransko, Jelim, Drijen, Orah, Škrka i Svitava. Svitavsko jezero je vještačka akumulacija, nastala izgradnjom hidroelektrane Čapljina. Jezera Hutova blata predstavljaju prave kriptodepresije, jer se dna pojedinih jezera nalaze ispod razine mora (Jelim 18 m). Sva jezera Hutova blata međusobno su povezana velikim brojem kanala i jaruga.

Površina Deranskog jezera iznosi oko 5 km², a vodu prima od izvora koji se nalaze na njegovim istočnim i severoistočnim rubovima. U vreme povodnja Deransko jezero se znatno poveća. U sušnom periodu voda se toliko povuče da se u Deranskom jezeru formira niz manjih jezera koja su međusobno povezana kanalima.

Jezero je najvećim dijelom prekriveno lopočem (*Nymphaea alba*), lokvanjem (*Nuphar luteum*), mrijesnjakom (*Potamogeton sp.*), žabnjakom (*Ranunculus sp.*) itd.

Izvori
------

1. ↑  Opće Informacije o Parku prirode Hutovo blato - Hutovo blato - Pristupljeno 12.3.2024
**Mrkva** ili **šargarepa** (*Daucus carota* L. *ssp. sativus*) je dvogodišnja povrtna biljka, narodnih naziva merlin, koren, žuta repa, mrkvač.

Opis biljke
-----------

Divlji oblik mrkve ima vretenast, bijel i žilav korijen iz kojeg izbija grubo dlakava do 1 metar visoka i razgranjena stabljika. Pripadnici roda imaju pretežno dvospolne cvjetove. Sije se u rano proljeće, te tijekom ljeta i jeseni naraste 20–40 cm u visinu, a cvijeta tek sljedeće godine. Cvijetovi su joj bijeli, skupljeni u štitaste cvatove. Mrkva je obično narančaste boje, no može biti bijela, žuta, crvenkastosmeđa i sl.

Mrkva se koristi svježa, kuhana, konzervirana, sjeckana suha (kao začin). U Portugalu se od mrkve pravi specijalitet u obliku džema.

Povijest i rasprostranjenost
----------------------------

Rod obuhvaća oko 60 vrsta, a napoznatija je obična ili žuta mrkva (D. carota), koja u prirodi i u uzgoju ima veliki broj podvrsta. D. carota je i najrasprostranjena na Zemlji.

Divlje mrkve rastu u Euroaziji, dok se domaće uzgajaju u mnogim dijelovima svijeta.

Ljekovito djelovanje
--------------------

U Starom vijeku mrkva je bila korištena kao ljekovita biljka, i najčešće se koristio vretenasto zadebljenje vrsta koje su bile crvene ili žućkaste boje: ovi korijeni sadržavaju znatne količine vitamina A, B, i C te raznih minerala. Mrkve još sadrže alkaloide, eterična ulja, masna ulja, organske kiseline. Listovi mrkve sadrže manita, daucina, eterična ulja i pirolidina.

Galerija
--------

* Mrkve različitih bojaMrkve različitih boja
* Cvijet mrkveCvijet mrkve
* Daucus carota subsp. maximus - MuseumDaucus carota subsp. maximus - Museum

Eksterni linkovi
----------------

 
Wikivrste imaju podatke o:
***Daucus carota***

***Mrkva*** na Wikimedijinoj ostavi

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **biljci** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
**Bitka kod Pliske** ili *bitka u Varbiškom prijevoju* (bugarski: ) je naziv za niz okršaja između bizantske vojske pod vodstvom cara Nikifora I. na jednoj, i bugarske vojske pod vodstvom kana Kruma, koja se odigrala 811. Oni su kulminaciju dobili nakon što su Bizantinci napali i spalili bugarsku prijestolnicu Pliski, a što je Bugarima dalo prilike da prikupe trupe i zapriječe sve prijevoje na Staroj planini te tako spriječili Bizantince da se povuku iz Bugarske. Do konačnog okršaja je došlo 26. jula 811. na zapadnim prijevojima Stare planine, najvjerojatnijne Vrbiškom prijevoju. Bugari su, koristeći taktiku zasjeda i noćnih prepada postepeno uništili cijelu bizantsku vojsku, a među žrtvama je bio i car Nikifor I. Nakon pobjede je kan Krum dao Nikiforovu lubanju optočiti srebrom i koristiti kao pehar za ispijanje vina. 

Bitka kod Pliske je predstavljala jedan od najtežih poraza u historiji Bizantskog Carstva, a koji je imao značajan uticaj na buduće bizantske vladare. Bizant se sljedećih 150 godina nije usuđivao slati svoje trupe sjeverno od Stare planine. Dugo zatišje je Bugarima omogućilo da svoju državu - kasnije poznatu kao Prvo bugarsko carstvo - značajno prošire na zapad i jug, te tako postanu jednom od dominantnih sila Balkanskog poluotoka.

Izvori
------

1. ↑  Scriptor Incertus, p.148-149
2. ↑  Ivanov, Ivo (June 2007). „The Address of a Victory". *Bulgarian Soldier* **6**: Online Edition (in Bulgarian).
3. ↑  „Military history of Bulgaria". Arhivirano iz originala na datum 2007-06-02. Pristupljeno 2011-12-26.
**Miguel I** zvan **Tradicionalista** (Sintra, 28. oktobar 1802.- Wertheim, 14. novembar 1866.) bio je regent Portugal od februara 1828. i samoproglašeni kralj od jula 1828. do maja 1834. iako ga kao kralja puno njih nije priznavalo.

Biografija
----------

Miguel je bio mlađi sin kralja Joãa VI. I on se zajedno sa ostalom članovima kraljevske porodice preselio u Brazil, nakon napoleonove invazije na Portugal 1807. Zajedno sa porodicom se vratio u Portugal 1821. U to je vrijeme bio (a to je i ostao) pod velikim utjecajem svoje majke Španjolke - kraljice Carlote Joaquine Bourbon, koja je ostala tradicionalni pristalica apsolutne monarhije.

Za razliku od nje njen muž kralj João VI se po povratku u domovinu pomirio sa promjenama i prihvatio je liberalni ustav iz 1821. i parlamentarnu demokraciju, ali je kraljica Carlota odbila položitii zakletvu.

Kada su Francuzi intervenirali da suzbiju radikalizam u Španjolskoj 1823. Miguel je kao komandant portugalske armije izvršio pobunu i raspustio liberalni parlament (Cortes). Njegov otac je kao kralj obećao da će izmjeniti ustav, ali je i u novu vladu ponovno imenovao liberalne ministre.
Zbog tog je Miguel 30. aprila 1824. ponovno poveo pobunu, kad je ona ugušena, otac ga je protjerao u junu 1824. u Beč.

Kad mu je 10. marta 1826. umro otac, njegov stariji brat Pedro postao je automatizmom kao prestolonasljednik i portugalski kralj sa vladarskim naslovom **Pedro IV**. Brat mu je kao brazilski car iz unutrašnjih razloga abdicirao od portugalskog trona u korist svoje sedmogodišnje kćeri Marie. Ona se po dogovoru trebala udati za Miguela, a on postati njen regent do njene punoljetnosti, s tim da prihvati liberalne reforme
ustavne monarhije koje je on proveo u Brazilskom Carstvu.

Međutim kad se Miguel vratio u Portugal i preuzeo regentsvo u 22. februara 1828. zaboravio je na data obećanja i pod utjecajem majke, krenuo u obračun sa liberalima, uz to se 7. jula 1828. dao proglasiti kraljem. Nakon tog su ga priznale Sveta Stolica, Španjolska, Sjedinjene Američke Države i Carska Rusija, ali ne i ustavne monarhije. 
Iako je čak i vlada britanska vlada premijera Arthur Wellesleya, Vojvode od Wellingtona bila na putu da ga prizna 1830. ali 1831. pala pa od tog nije bilo ništa.

Pedro je abdicirao u Brazilu i vratio se Portugal i pokrenuo građanski rat. Miguel je izgubio Porto, ali se borba odužila, sve dok Miguelova vojska nije pokleknula pod navalom britanskog korpusa i predala Lisabon. Miguel se predao 26. maja 1834. u Estremozu i odrekao trona. Nakon tog je otišao u egzil u Genovu (gdje je poništio svoju abdikaciju) nakon tog je do kraja života živio po talijanskim i njemačkim gradovima.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „*Michael king of Portugal*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 12.03.2024.

Vanjske veze
------------

***Miguel I od Portugala*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Michael king of Portugal* ()
Pokrštavanje Bugara

Počeci pokrštavanja
-------------------

Posle pokrštavanja Moravske nije mogla ni Bugarska dugo da odlaže da primi hrišćanstvo i time da postavi svoj politički i kulturni život na čvršću osnovu. Dok se moravska bila obratila Vizantiji, bugarski knez Boris I uputio je izaslanstvo u Franačku, zbog čeka je vizantijska vlada brzo intervenisala, jer nije mogla da dopusti da se susedna Bugarska duhovno priključi Franačkoj, pa prema tome i Rimu. Dolazak vizantijske flote na bugarsku granicu, praćen demonstracijom carske flote pred bugarskom obalom, primorao je Borisa da zadovolji vizantijske zahteve. 864. godine bugarski knez primio je hrišćanstvo iz Vizantije i tom prilikom dobio ime vizantijskog cara koji mu je kumovao - Mihailo. Grčko sveštenstvo odmah je počelo sa pokrštavanjem bugarskog naroda i organizacijom bugarske crkve.

Pokrštena Bugarska
------------------

Krštenje Borisa I
Hristijanizacija je za Bugarsku značila veliki napredak ne samo u kulturnom razvitku već i u procesu slovenizacije zemalja, a prema tome i političkog i etničkog ujedinjenja. Opoziciju bugarskih velikaša, koji su ustali u odbranu svog povlašćenog položaja vezanog za staru religiju i etničku podvojenost, Boris - Mihailo je ugušio pogubivši 52 boljara. Međutim i pored svih prednosti koje je pokrštavanje imalo za kulturni razvitak i unutrašnje ujedinjenje Bugarske, Boris-Mihailo je bio razočaran. Vizantija je išla za tim da stavi bugarsku crkvu pod upravu grčkog sveštenstva i da je potčini carigradskoj patrijaršiji. Bugarski knez želeo je, naprotiv, da njegova mlada crkva dobije potpunu samostalnost pod upravom vlastitog patrijarha. I pošto su njegove želje ostale nezadovoljene, on je okrenuo leća Vizantiji i obratio se papi. Za papu Nikolu I ovo je bila jedinstvena prilika da odvoji Bugarsku od Carigrada i da je dovede pod rimsku jurisdikciju. On je poslao u Bugarsku svoje legate, i izgledalo je da će bugarska potpuno podleći rimskom uticaju. Vizantija je posmatrala kako joj susedna slovenska zemlja izmiče. Tada je sukob između Rima i Carigrada dostigao vrhunac. Kao protivnik Rima, Fotije je postao branilac ne samo nezavisnosti vizantijske crkve nego i životnih interesa vizantijske države. Cezar Varda i car Mihailo III su bili uz njega. Car je uputio papi pismo puno ponosa i samopouzdanja i tražio je opozivanje papske presude protiv Fotija a patrijarh je otišao još dalje i prebacio je rimskoj crkvi zablude u pitanjima liturgike i crkvene discipline pre svega pobijao je zapadnu nauku o proishođenju Svetoga Duha od Oca i Sina. U leto 867. godine na saboru pod carevim predsedništvom bačena je anatema na papu Nikolu I, rimska nauka o filiokve osuđena kao jeretička, a mešanje Rima u pitanja vizantijske crkve proglašeno nezakonitim.

Povezano
--------

* Pokrštavanje Slovena
* Ohridska arhiepiskopija

Literatura
----------

***Pokrštavanje Bugara*** na Wikimedijinoj ostavi

* Gjuzelev, V. (1988) Medieval Bulgaria, Byzantine Empire, Black Sea, Venice, Genoa (Centre culturel du monde byzantin). Published by Verlag Baier.
Teritorije Prvog bugarskog carstva u 9. vijeka.
**Sporazum 815.** (bugarski: ) je naziv za mirovni sporazum koga su godine 815. u Carigradu sklopili Bizantsko Carstvo pod carem Lavom V Armencem na jednoj, i Bugarska pod kanom Omurtagom na drugoj strani. Njime su na tri decenije prekinuti bizantsko-bugarski ratovi, a Bugari stekli značajne teritorije i hegemoniju nad velikim dijelom Balkana, zbog čega se tadašnji period bugarske historije naziva Prvo bugarsko carstvo.

Sporazum je uslijedio nakon višegodišnje eskalacije oružanog sukoba, u kojima su Bugari pod kanom Krumom zabilježili značajne uspjehe protiv Bizantinaca, uključujući zauzimanje Serdike (današnja Sofija) 809. godine, te nanošenje katastrofalnog poraza bizantskoj vojsci u Vrbiškom prijevoju kada je poginuo bizantski car Nikifor I. Nakon Krumove smrti, njegov sin Omurtag je nastavio agresivnu politiku prema Bizantu, ali je zaustavljen pred vratima Carigrada; nakon toga su obje strane, smatrajući da su previše materijalno i moralno iscrpljene, pristale započeti pregovore.

Omurtag je svoje emisare na bizantski dvor poslao početkom 815. godine, a nakon toga je sklopljen mirovni sporazum. To je učinjeno na ceremoniji na kojoj su bugarski izaslanici pristali dati zakletvu po kršćanskim, a car Lav po paganskim običajima. Kasniji bizantski historičari su zbog toga žestoko kritizirali Lava V, smatrajući takvu gestu nedopustivim poniženjem za jednog kršćanskog cara.

Tekst sporazuma nije sačuvan, ali su ga historičari kasnije djelomično rekonstuirali na osnovu kasnijih izvora. Prema njima se bugarska granica pomakla na jug, te je izvršena velika razmjena zarobljenika.

Iako je sporazum bio u bugarsku korist, i u Bizantu je dočekan sa olakšanjem, jer se država našla u velikoj krizi, vezanoj uz novo izbijanje unutrašnjih ikonoboračkih sukoba, tako i uz novu, agresivnu politiku Abasidskog Kalifata, koji je ponovno pokrenuo osvajačke pohode protiv bizantskih teritorija, prvenstveno na Mediteranu. Bugarski kan Omurtag se, pak, morao suočiti sa velikim brojem novih kršćanskih podanika, te je tu religiju nastojao suzbiti progonima čija je žrtva bio i njegov najstariji sin Enravota. Usprkos toga, odnosi dviju država su ostali tako dobri da je 820. Omurtag sklopio sporazum o savezu i međusobnoj pomoći sa carem Mihailom II Amorijcem.

Literatura
----------

* Zlatarski, Vasil (1971) [1927]. „Part I. The Huno-Bulgarian dominance (679-852). II. Territorial expansion and rising of political importance. 2. Change of the foreign and domestic policy of Bulgaria" (bugarski). *History of the Bulgarian state in the Middle Ages. Volume I. History of the First Bulgarian Empire.* (2 izd.). Sofia: Nauka i izkustvo. OCLC 67080314.

Izvori
------
**Narodna skupština Republike Azerbejdžana** (azer.  ili jednostavno azer. ), predstavlja zakonodavnu granu vlade Azerbejdžana. Zgrada Narodne skupštine je u Bakuu.

Logo Narodne skupštine Azerbejdžana

Pregled
-------

Narodna skupština je do 1995. godine bila poznata pod nazivom **Vrhovni savet Azerbejdžana**, a ranije poznata i kao **Vrhovni sovjet Azerbejdžanske sovjetske socijalističke republike** pod sovjetskom vladom.

Prvi saziv Narodne skupštine sazvan je 12. novembra 1995. godine, istog dana kada je referendumom usvojen Ustav Azerbejdžana, kojim je Narodna skupština zamenila bivši Vrhovni sovjet Azerbejdžanske SSR. Istorijski gledano, Narodna skupština je naslednik Parlamenta Azerbejdžanske Demokratske Republike.

Narodna skupština je jednodomno telo. Narodna skupština se sastoji od najmanje 125 sedišta, ali sa dodatnim dodeljenim mestima može se povećati na oko 136 mesta u izuzetno retkim slučajevima.

Sadašnju većinu u Narodnoj skupštini ima Partija Novi Azerbejdžan predsednika Ilhama Alijeva od 1993. godine. Sadašnji predsednik Narodne skupštine je Sahiba Gafarova iz vladajuće Partije Novi Azerbejdžan.

Upravljanje
-----------

| Saziv | Predsednik | Prvi zamenik | Zamenik | Zamenik |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1995—2000 | Rasul Gulijev | Arif Rahimzade | Jašar Alijev | — |
| 2000—2005 | Murtuz Aleskerov | Arif Rahimzade | Zijafet Askerov | Gövher Bahšalieva |
| 2005—2010 | Oktaj Asadov | Zijafet Askerov | Bahar Muradova | Valeh Askerov |
| 2010—2015 | Oktaj Asadov | Zijafet Askerov | Bahar Muradova | Valeh Askerov |
| 2015—2020 | Oktaj Asadov | Zijafet Askerov | Bahar Muradova | Valeh Askerov |
| 2020—2025 | Sahiba Gafarova | Ali Husejinli | Fazajil Ibrahimli | Adil Alijev |

Vanjske veze
------------

***Narodna skupština Azerbejdžana*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službeni veb-sajt () () ()

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **politici** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
**Crnogorska garda** ili prvotno **Gvardija**, bila je, skupa sa Perjanicima, specijalna vojno-policijska postrojba s zadaćom da čuva unutarnji mir, red i narodnu sigurnost.

Prvu gardijsku je postrojbu organizirao Šćepan Mali a potom i Petar I. Petrović Njegoš no one nisu bile dugoga vijeka.

Za odista pravi datum osnivanja *Crnogorske garde* u povijesnici se uzima 2. listopad 1831. godine, za vlade mitropolita Petra II. Petrović Njegoša kada je na općem crnogorskom zboru na *Cetinju* donesena, pored ostalih, i odluka da se oformi *Gvardija* od 164 probrana pripadnika koji bi motrili na prilike, kako na području slobodne Crne Gore, tako i na području još neoslobođenih Crnogorskih Brda.

Pripadnici *Crnogorske garde* su za svoju zadaću dobijali plaće a imali su, ne samo vojno-policijske ovlasti, već izvjesne sudske kompetencije npr obavljati *umir krvi* među Crnogorcima, rješavati raznorazne sporove, te izricati presude za manje prestupe.

Hijerarhijski je *Crnogorska garda* bila podređena Crnogorskom Senatu koji je imao ovlasti rješavati krupne i najkrupnije prestupe, kao efektivno najviša sudska instanca.

Imali su pripadnici Crnogorske garde značajnu ulogu u nametanju centralne vlasti i državne svijesti među samovoljnim crnogorskim brđanima. Iz nje je koncem 19. stoljeća izrasla Crnogorska policija.

Suvremena *Uprava policije Crne Gore* 2. listopada 1831. godine, datum osnivanja *Crnogorske garde*, proslavlja kao *Dan policije*.

Literatura
----------

* Branko Pavićević *"Stvaranje crnogorske države"*, Beograd 1955.g.

Vanjske veze
------------

* Historijat crnogorske policije Arhivirano 2006-10-03 na Wayback Machine-u
Atik džamija u Bijeljini
**Atik džamija u Bijeljini** (Stara džamija, Carska džamija ili Sultan Sulejmana Zakonodavca), nalazi se u centru Bijeljine, Bosna i Hercegovina. Proglašena je za nacionalni spomenik BiH. Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika, na sjednici održanoj od 6. do 12. maja 2003. godine je donijela odluku da se džamija proglasi za nacionalni spomenik BiH. Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Amra Hadžimuhamedović (predsjedavajuća), Dubravko Lovrenović, Ljiljana Ševo i Tina Wik.

Historija
---------

Džamija je sagrađena između 1520. i 1566. godine. U tursko-austrijskom ratu od 1716 do 1718. godine, Bijeljinci su, nemajući tvrđave, koristili džamiju kao odbrambeni bastion. Austrijanci su zauzeli Bijeljinu i ostali tu sve do Beogradskog mira 1739. godine. Prema nekim izvorima džamija i hamam su tada bili teško oštećeni. Džamija je odmah nakon pada Bijeljine pretvorena u katoličku crkvu i sve od 1718. do 1739. godine Atik džamija je služila kao katolička crkva.

Beogradskim mirom Bijeljina je ponovo došla pod vlast Osmanskog carstva. Tada je obnovljena i sagrađena je drvena munara. Godine 1893. je izgrađena nova munara, a 1912. godine je povišena za još 10 m i dodata je još jedna šerefa.

Objekat Atik džamija i turbe su u potpunosti srušeni 1993. godine. Obnova džamije je započela 2002. godine a otvorenje obnovljene džamije obavljeno je 16. augusta 2014. godine.

Opis
----

Atik džamija spada među ljepše jednoprostorne džamije u Bosni i Hercegovini. Unutrašnje dimenzije iznose 11,5 x 21,5 m sa zidovima debljine 1,0 m. Visina do strehe je 7,55 m, a visina munare 30,50 m.

Ulaz je na sjeverozapadnoj strani. Mahfilu se pristupa iz ulaznog prostora sofa, preko zavojitog drvenog stepeništa, pozicioniranog uz unutrašnju stranu sjeveroistočnog zida desno od ulaznih vrata. Na toj istoj strani ispod mahfila se nalaze vrata za munaru koja je u osnovi osmougaona, a pri vrhu, iznad druge šerefe, prelazi u krug. Završava se alemom. Ima dvije šerefe. To je bila prva džamija izgrađena sa takvom munorom u Bosni I Hercegovini. U centru munare su spiralne drvene stepenice koje vode do šerefe.

Literatura
----------

* Mehmed Mujezinović - Islamska epigrafika Bosne i Hercegovine

Vanjski linkovi
---------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Portal Bosna i Hercegovina***  |
**Brsjačka buna** je podignuta protiv turskog i kačačkog nasilja u Makedoniji 1881-1882. na prostoru između Bitolja, Ohrida, Prilepa i Kičeva. Područje je ranije bilo teritorija nekadašnjeg plemena po imenu Brsjaci, odakle dolazi i ime bune. 

Poslije srpsko-turskih i rusko-turskih ratova 1875-1878. u područje Brsjaka prodiru kačačke bande i napadaju narod, koji se organizuje za odbranu. Četovođe su Dime Čakre, Aco Karev, Nikola Kovačot, Micko Krstić, Ilija Delija pop Hristo i drugi. Hajdučke akcije su pojačane, a pridružuju se i Srbi, makedonski veterani, iz upravo završenih ratova protiv Turaka. 

Otpor je organizovan sa središtem u Demir Hisaru, a najaktivniji kraj bune je Kruševo. Godine 1881. i 1882. na više mjesta se vode borbe protiv Turaka i Kačaka. U nahiji Poreč koja je imala 36 sela naoružani narod sa vođama Stevanom i Kuzmanom Petrevskim je oslobodio nahiju u potpunosti. 

Stevan je od Turaka priznat za vođu pobunjenika u Kičevu. Međutim Turci ga na prevaru otruju, i pale sela u nahiji. Potom su otkrili grupe i organizacije pobunjenika u selima, Kruševu i Ohridu. Oko 700 ljudi je pohapšeno i buna je ugušena.

Vidi još
--------

* Kumanovski ustanak
* Ilindenski ustanak

Literatura
----------

* Vojna enciklopedija, Beograd, 1971, knjiga druga, pp. 86.
**Dardanija** je historijska regija koja je zahvatala današnje Kosovo, dijelove južne Srbije, dijelove zapadne Makedonije i dijelove sjeverne Albanije.

Stanovništvo ove regije je bilo ilirskog i tračkog porijekla. Njihovi najvažniji gradovi su bili Skoplje, Niš i njihov glavni grad Ulpiana blizu današnje Prištine. Ovaj dio Balkana je osvojen od strane Rimljana 28. godine pne. Prvobitno je bio dio rimske provincije Moesia da bi za vrijeme cara Dioklecijana postala provincija.

V. također
----------

* Dardanci

* Kraljevina Dardanija, 3-1. vijek prije nove ereKraljevina Dardanija, 3-1. vijek prije nove ere
* Kraljevina Dardanija, 3-1. vijek prije nove ereKraljevina Dardanija, 3-1. vijek prije nove ere
* Rimska provincija Dardanija u 4. vijekuRimska provincija Dardanija u 4. vijeku
* Rimska provincija Dardanija u kasnom Rimskom carstvuRimska provincija Dardanija u kasnom Rimskom carstvu
* Bizantijska provincija Dardanija u 6. vijekuBizantijska provincija Dardanija u 6. vijeku

***Dardanija (Evropa)*** na Wikimedijinoj ostavi
**Siva lisica** (lat. *Urocyon cinereoargenteus*) je sisavac iz reda mesojeda. Rasprostranjenja je u Sjevernoj Americi od južne Kanade do Venezuele i Kolumbije u Južnoj Americi. Ova vrsta usko je povezana s Otočnom sivom lisicom (Urocyon littoralis), te su ove dvije vrste jedini živi članovi roda Urocyo. Iako se nekad siva lisica često nalazila na istoku, sada je njihov prostor smanjen zbog prisustva ljudi. U pacifičkim državama još uvijek je siva lisica dominantna životinja. Njezin posebni epitet *cinereoargenteus* znači 'pepeljasto srebro'.

Siva lisica se uglavnom razlikuje od većine drugih pasa svojim prosijedim gornjim dijelovima, jakim vratom, crnim repom i lubanjom. Veličina sive lisice varira od 76 do 112,5 cm u ukupnoj dužini. Rep je dugačak od 27,5 do 44,3 cm , ženka je malo manja od mužjaka. Lisica obično teži od 3,6 do 7 kg ali iznimno može težiti čak 9 kg. Lako se može razlikovati od crvene lisice koja ima crne noge, a siva nema.

Siva lisica ima sposobnost za uspon na stabala što od pasa može jedino azijski rakun. Njezine snažne kandže omogućuju joj penjenje na stabla kako bi izbjegla predatore poput domaćeg psa ili kojota. U područjima gdje obitavaju i crvene i sive lisica, siva lisica je dominanta.

Siva lisica je svejed. U istočnom SAD-u, hvata voluharice, rovice i ptice. U Kaliforniji prvenstveno jede glodavce, a tek onda zečeve. U nekim dijelovima zapadnog SAD-a hrani se prvenstveno insektima i biljem. Voće je važan dio prehrane sive lisice, te traži plodove koji su dostupni.

Vanjske poveznice
-----------------

* Video snimka sive lisice u Kaliforniji

Izvor
-----

1. ↑  Boitani, Luigi (1984) *Simon & Schuster's Guide to Mammals*. Simon & Schuster/Touchstone Books, ISBN 978-0-671-42805-1
2. ↑  Common Gray Fox (*Urocyon cinereoargenteus*) Arhivirano 2009-04-11 na Wayback Machine-u. Nsrl.ttu.edu. Pristupljeno 26. siječnja 2013.
3. ↑  Alderton, p. 124.
**Karpoš**, ( Vojnik, 16\_\_? - Skopje, 1689.) Vođa velikog ustanka u sjeveroistočnoj Makedoniji protiv otomanske vlasti 1689. U to doba je austrijska vojska pod generalom Piccolominijem za cara Svetog Rimskog Carstva Leopolda I. poduzela veliku vojnu ofanzivu protiv Otomanskog carstva.

Biografija
----------

O mjestu i točnom vremenu njegova rođenja pouzdano se malo toga zna. Ali se zna da je Karpoš radio u kratovskim rudnicima, kao i to da je u svojoj prošlosti bio hajduk (čovjek izvan zakona, zbog nekog delikta), svakako se pouzdano zna da je imao veza sa austrijskom dvorskom kancelarijom.

Karpošev ustanak
----------------

Austrijska vojska je u svom nenadano uspješnom i dubokom prodoru u krajeve pod Otomanskom vlašću poticala lokalno kršćansko stanovništvo na otpor i borbu protiv otomanske vlasti. Karpoš se tom pozivu odazvao, i okupio oko 15 000 ustanika. U vrlo kratkom vremenu (u turskoj vojsci vladalo je veliko rasulo), uspio je osloboditi veliki dio sjeveroistočnе Makedonije (Kratovo, Krivu Palanku, Kumanovo, Veles i Demir Kapiju).
Piccolomini je prodro do Skopja, kojeg je zapalio i potom krenuo na Kosovo prezimiti; tu je iznenadno obolio i umro (Prizren, 9. novembra 1689.). Nakon toga se austrijska vojska stala povlačiti, potom je uslijedila velika vojna ofenziva tursko-tatarskih trupa na ustanike. Njihov otpor je slomljen zauzećem Kumanova, Karpoš je zarobljen i pogubljen u Skopju početkom novembra 1689.

Izvori
------

1. ↑  Rossos, Andrew (2008) (engleski). *Macedonia and the Macedonians: A History*. Hoover Press. str. 54. ISBN 978-0-8179-4882-5.

***Karpoš*** na Wikimedijinoj ostavi
**Teškoto** je ples koji se smatra jednim od najlepših i najtežih makedonskih igara. O ovoj igri puno je pisano i pričano, jer predstavlja važan deo makedonskog muzičkog folklora.

Nastanak igre
-------------

Geografski potiče iz oblasti Galičnik, severozapadna Makedonija, na planini Bistra. Narodna nošnja u kojoj se nastupa prilikom ovog plesa, takođe potiče sa istih područja.

U osnovi, ples se nastao sa pojavom profitera tokom njihovih migracija. Igrao na kraju sela, mestu gde su se migranti razdvajali od svojih najbližih, prilikom pozdravljanja neposredno pred put u nepoznato - u tuđinu.

Ples je vremenom prerastao u himnu. Himna se širila od migranta prema svim onim građanima u kojima se taložila gorčina i teret, nastao kao posledica vekovnog ropstva.

Igra predstavlja inspiraciju za mnoge umetnike i pesnike, među kojima je i pesnik Blaže Koneski koji je napisao pesmu za igru teškoto. Kompozitor, Todor Jordan, napisao je horsku kompoziciju za ovaj makedonski ples.

Izvori
------

1. ↑  Poreklo igre
2. ↑  Teškoto - viševekovna igra[*mrtav link*]
3. ↑  „Esej Blaže Koneskog". Arhivirano iz originala na datum 2017-04-07. Pristupljeno 2018-09-13.

***Teškoto*** na Wikimedijinoj ostavi
**Latîfî** (1491–1582), osmanski pjesnik i bibliograf iz 16. vijeka.

Život
-----

Rođen je pod imenom Abdüllatif ili Abdüllatif Hatibzâde u Kastamonū najvjerojatnije između 1490. i 1491. godine. Naziv *Latîfî* će mu biti književni pseudonim. Započeo je školovanje u rodnom mjestu a oko dvadesete godine je odselio u Istanbul za poslom i tu će ostati nekih deset ili petnaest godina.

Postavljen je za službenika beogradskog imareta pomoću proze koju je poklonio blagajniku İskenderu Çelebiji. Nakon dugog beogradskog boravka, 1543. vratio je se u Istanbul, gdje je bio neki vid činovnika pučke kuhinje. Godine 1546. zaključio je svoje memoare i predao ih sultanu Sulejmanu te je imenovan za tajnika čuvene Družbe Ebû Eyyûb-i Ensârî. Sa tog položaja je smijenjen 1553, jer je ga sultan poslao kao službenika u Rodoskom imaretu (v. Ejalet ostrva Bijelog mora), iako se tu neće dugo zadržati, jer će u kratko vrijeme postati službenik u Egiptu.

Ne znamo puno o njegovim poznim godinama. Najverojatnije je proveo zadnje godine u Istanbulu. Prema jednom izvoru, Latifî je se utopio 1582. kada je potonuo brod na kojem je putovao iz Egipta u Jemen.

Djela
-----

* *Tezkiretü’ş-şuarâ*
* *Evsâf-ı İstanbul*
* *Fusûl-i Erbaa*
* *Nazmü’l-cevâhir*
* *Sübhatü’l-uşşâk*
* *Enîsü’l-fusahâ*
* *Evsâf-ı İbrâhim Paşa*
* *Esmâü süveri’l-Kur’ân*

Bio je pjesnik iz razdoblja Hamdije Čelebije, njegova djela su bila prilično dostupna publici, mada u svome vremenu nije dobio pažnju koju je očekivao od tadašnjih vladara i državnika, niti je bio strašno cijenjen u tadašnjem književnom društvu. Od mladih godina sastavio je jedan divan sa 500 gazala i 33 oda (*kaside*), sa brojnim stilskim inovacijama. Latifi je se proslavio se svojom *tezkire* *Tezkiretü'ş-Şuara* („Memoari pjesnika"), druga najvažnija zbirka bibliografskih podataka o pjesnicima i poeziji iz osmanskog razdoblja. Djelo se sastoji od jednog uvoda, tri poglavlja i jedne *hatime*. Jako zanimljivo je *Evsâf-ı İstanbul*, djelo koje je poklonio sultanu Muradu i u kojem otkriva karakteristike Istanbula i društvenog života njegovih ljudi.

Bilješke
--------

1. ↑  İskender Çelebi (u. 1535), *defterdar* (rizničar) pod sultanom Sulejmanom u godinama 1526-1535.
2. ↑  Ḥamd Allāh Ḥamdī (1449-1503), pjesnik.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Sevgi, Ahmet (1988–2013). „Latîfî". *Islam Ansiklopedisi*. Türkiye Diyanet Vakfi. Pristupljeno 6. 2. 2024.
2. ↑  Türkan, Mehmet. „Kastamonulu Bir Tezkireci ve Divan şairi Lâtifî". Arhivirano iz originala na datum 2016-03-06. Pristupljeno 6. 2. 2024.
3. ↑  Selcuk Aksin Somel (2010), *The A to Z of the Ottoman Empire*, London: Scarecrow Press, pp. 161–162, ISBN 9780810875791

Bibliografija
-------------

* Sevgi, Ahmet (1988–2013). „Latîfî". *Islam Ansiklopedisi*. Türkiye Diyanet Vakfi. Pristupljeno 6. 2. 2024.


|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 10763905
* LCCN: n84228622
* ISNI: 0000 0000 8090 4982
* GND: 123823463
* SUDOC: 059656891
* BNF: cb14431650g (podaci)
* BNE: XX5388487

 |
*Ukoliko ste tražili film iz 1979. vidite članak Povratak.*

***Povratak*** je jugoslovenski crno-beli igrani film objavljen 1966. godine u režiji Živojina Pavlovića, a po scenariju Branimira Torija Jankovića. Film je snimljen 1962, ali je, po mišljenju Živojina Pavlovića, pod pritiskom Slobodana Penezića Krcuna i Ratka Draževića, zabranjena njegova obrada i bio je "stavljen u bunker". Zbog radnje smeštene u milje društvenih marginalaca i izrazitog pesimizma se često navodi kao jedno od tipičnih ostvarenja pokreta kasnije poznatog kao crni talas.

Radnja
------

Bivši kriminalac pokušava da se posle izdržane kazne, prilagodi novoj sredini. Dolazi do sukoba sa nekadašnjim drugovima koji žele da ga upletu u nove kriminalne poduhvate ali i razumevanje devojke sa kojom želi da otpočne novi i pošteniji život. I na kraju njegova smrt kao rezultat nesporazuma, nesrećnih okolnosti i loše sudbine.

Uloge
-----

| Glumac | Uloga |
| --- | --- |
| Velimir Bata Živojinović | Al Kapone |
| Snežana Lukić | Gordana |
| Dušan Cvetković |  |
| Nikola Čobanović |  |
| Predrag Milinković | Tintor |
| Milan Pauljević |  |
| Petar Lupa |  |
| Zoran Filipović |  |
| Slavoljub Kostić |  |
| Dušanka Duda Antonijević |  |
| Janez Vrhovec | islednik |
| Stole Aranđelović | Stole |
| Jovan Janićijević Burduš | Boki |
| Mirjana Talevska |  |

Vidi još
--------

* *Još ovaj put*

Spoljašnje veze
---------------

* *Povratak* na sajtu IMDb
*Za ostala značenja, vidi Direktna akcija (razvrstavanje).*
**Direktna akcija** je naziv za politički motivirano djelovanje pojedinaca, grupa ili, rjeđe, vlasti koje svoje ciljeve nastoji ostvariti izvan institucionalnih kanala ili metoda. Direktna akcija uključuje razne nasilne i nenasilne aktivnosti koje za metu imaju pojedince, organizacije ili objekte koje smetaju sudionicima direktne akcije. Nenasilne metode direktne akcije uključuju štrajkove, okupacije radnih mjesta, protestne blokade i ispisivanje grafita. Nasilne metode direktne akcije uključuju sabotaže, vandalizam, fizičke napade i ubistvo. S druge strane, stvaranje grassroots organizacija, sudjelovanje na izborima, diplomacija, pregovori i arbitraža ne predstavljaju direktnu akciju. Mnogi od oblika direktne akcija predstavljaju građanski neposluh, a neke - iako ne sve - predstavljaju krivična djela.

Koncept direktne akcije je stekao popularnost u 20. vijeku zahvaljujući retorici Martina Luthera Kinga i Mohandasa Gandhija koji su nenasilnu revolucionarnu direktnu akciju smatrali najboljom metodom postizanja pozitivnih društvenih promjena.

Sudionici direktne akcije najčešće nastoje:

* spriječiti pojedince, organizacije ili vlast da vrše aktivnosti koje im smetaju;
* riješe određene društvene probleme koje tradicionalne institucije (korporacije, crkve, političke stranke ili sindikati) ne žele ili ne mogu riješiti.

Direktnu akciju najčešće provode pojedinci i pokreti koji nastoje provesti radikalnu društvenu promjenu. Zbog toga se smatra jednim od ključnih načela autonomističkog pokreta, a promoviraju ga brojni marksistički i anarhistički teoretičari te sindikalistički, anarho-komunistički, insurekcionistički, zeleni anarhistički, marksistički humanistički, anarho-primitivistički i pacifistički pokreti.

Vanjske veze
------------

***Direktna akcija*** na Wikimedijinoj ostavi

* DA! (Direct Action) Gallery Arhivirano 2019-05-24 na Wayback Machine-u. Direct Action in Londons Art scene.
* Ecodefense: A Field Guide to Monkeywrenching
* ACTivist Magazine Arhivirano 2006-08-14 na Wayback Machine-u
* Civil Disobedience Manual from ACT-UP/NY
* ReclaimingQuarterly.org features photo-coverage of contemporary nonviolent direct actions
* DirectAction.org offers online organizing resources
* Greenpeace encourages its activists to use Non-Violent Direct Action Arhivirano 2004-10-16 na Wayback Machine-u
* The Citizen's Handbook
* Ruckus
* The Boston Direct Action Project Arhivirano 2011-09-29 na Wayback Machine-u
* IWW Organizing Department Arhivirano 2020-03-27 na Wayback Machine-u
* libcom.org/organise - organising direct action at work, in the community or anywhere else tips and guidelines
* War Resisters' International
* The Scouring of the Shire: Fairies, Trolls and Pixies in Eco-Protest Culture by Andy Letcher (2001)
* Video clips Arhivirano 2007-09-28 na Wayback Machine-u of some direct action
* A bi-lingual database on all known direct action news in Greece since September 2007
* www.direct-action.de.vu German Direct-Action-Site
Lovački dom Zlatna Greda
**Lovački dom Zlatna Greda** je jedan od lovačkih domova u vlasništvu Hrvatskih šuma. Smješten je uz sam dunavski bent (nasip) u Lovištu Podunavlje - Podravlje, 3 km udaljen uskom asfaltnom cestom od Zlatne Grede u Baranji, koja djelomično ide vrhom nasipa.

Kapacitet
---------

Otvoren je 2000. godine i od tada njime uspješno gospodari UŠP Osijek, Šumarija Tikveš-Bilje. Ima 9 dvokrevetnih soba s ukupno 18 ležaja. U slučaju organiziranog dolaska veće grupe gostiju za smještaj se koristi depandansa - Lovački dom Ćošak šume s dodatnih 5 kreveta. U prizemlju se nalazi udoban restoran s kapacitetom od 30 mjesta.

Usluge
------

Uz lov stručno osoblje UŠP Osijek lovcima i drugim gostima nudi i vožnju kočijom, fotosafari i razgledanje lovišta, lovački ručak u prirodi, degustaciju vina u baranjskim podrumima te posjet Parku prirode Kopački rit, koji zbog brojnih ptičjih vrsta predstavlja posebnu atrakciju za turiste iz cijele Evrope.

U istom lovištu nalazi se i Lovački dom Monjoroš.

Izvori
------

* Hrvatske šume: Lovački domovi i lovišta - Slavonija Arhivirano 2010-11-24 na Wayback Machine-u
* Općina Kneževi Vinogradi: Lovački dom Zlatna Greda Arhivirano 2009-01-17 na Wayback Machine-u
**Milorad Dodik** je od 2010. predsednik Republike Srpske, Bosna i Hercegovina. Prvi mandat kao premijera trajao mu je od 18. januara 1998. do 12. januara 2001. Predsednik je Saveza nezavisnih socijaldemokrata Republike Srpske (SNSD).

Rođen je 1959. u Laktašima kraj Banja Luke, BiH. Diplomirao je na Fakultetu političkih nauka u Beogradu.

Trenutna politička pozicija je Predsjedništvo Bosne i Hercegovine.

Politička karijera
------------------

Od 1986. do 1990. bio je predsednik izvršnog odbora Skupštine opštine Laktaši. 1990. na prvim višepartijskim izborima u Bosni i Hercegovini izabran je za srpskog poslanika Skupštine SR BiH, kao kandidat Saveza reformskih snaga. Tokom rata u Bosni i Hercegovini, bio je poslanik Narodne skupštine Republike Srpske. U to vreme, osnovao je Klub nezavisnih poslanika u Narodnoj skupštini Republike Srpske, koji se suprostavio politici Srpske demokratske stranke koja je imala apsolutnu vlast u ratnoj skupštini RS.

Iz Kluba je 1996, posle Dejtonskog sporazuma, proizašla Stranka nezavisnih socijaldemokrata. Postao je njen prvi predsednik. Stranka se kasnije ujedinila sa drugom socijaldemokratskom strankom kako bi se oformio Savez nezavisnih socijaldemokrata u kojoj je Dodik i danas predsednik.

Premijer Republike Srpske (1998-2001)
-------------------------------------

Januara 1998. tadašnja predsednica Republike Srpske Biljana Plavšić ga je predložila za premijera i na tom mestu ostao do januara 2001.

Vanjske veze
------------

***Milorad Dodik*** na Wikimedijinoj ostavi

* Vlada Republike Srpske Arhivirano 2013-01-21 na Wayback Machine-u
* Internet stranica SNSD-a
* Milorad Dodik Arhivirano 2019-06-06 na Wayback Machine-u
***Sweet Movie*** (sh. *Slatki film*) je francusko-kanadsko-zapadnonjemački igrani film snimljen 1974. godine u režiji Dušana Makavejeva, poznat kao jedno od najkontroverznijih ostvarenja svog vremena. Po žanru je mješavina drame i crne komedije. Radnja prati dvije priče o dvije žene - jedna, koju tumači Carole Laure, je pobjednica natjecanja za mis koja nakon udaje za tajkuna bude izložena najbizarnijim oblicima ponižavanja i seksualnog zlostavljanja prije nego što pronađe utočište u komuni koja prakticira infantilizam; druga (koju tumači Anna Prucnal) je žena koja na amsterdamskim kanalima upravlja brodom gdje zavodi muškarce prije nego što ubije njih i vlastitu djecu.

*Sweet Movie* je Makavejev napravio nakon odlaska iz SFRJ, gdje je njegov prethodni film *WR: Misterije organizma* završio u bunkeru. I *Sweet Movie* se bavio sličnim temama, prije svega odnosom seksualnosti i ljevičarske politike; kao i taj film, u njemu je koristio groteskne i seksualno eksplicitne prizore koji su uključivali scene koprofilije, emetofilije i sličnih seksualnih aktivnosti. Originalno se film trebao baviti samo likom koji tumači Laure; ona je, međutim, usred produkcije napustila set zgađena sadržajem filma, neposredno nakon scene u kojoj je morala milovati penis drugog muškarca. Prucnal je, pak, poslije imala problema sa vlastima komunističke Poljske, ne samo zbog seksualno eksplicitnih i "nemoralnih" scena, nego i zbog onih u kojima se pojavljuju snimke žrtava Katinjskog masakra koji je u Poljskoj bio tabu.

*Sweet Movie* je postao predmetom intenzivne cenzure i brojnih kontroverzi u nizu zemalja. Kritika je, pak, uglavnom bila podijeljena, a što je stav koji se zadržao do današnjih dana.

Uloge
-----

* Carole Laure ... Miss Monde 1984/Miss Canada
* John Vernon ... Mr. Kapital
* Jane Mallett ... PDG/Chastity Belt Lady
* Roy Callender ... Jeremiah Muscle
* Sami Frey ... El Macho
* Anna Prucnal ... Anna Planeta/Capt. Ann
* Pierre Clémenti ... Potemkinov mornar
* Otto Muehl ... Član Therapie-Komune
* Marpessa Dawn ... Mama Communa
* Roland Topor
* George Melly
* Sonny Forbes
* Therese Schulmeister
* Renata Steiger
* Denis Boucher
* Louis Bessières
* Max Fischer
* Catherine Sola
* Hansi Roll
* Berndt Stein
* Herbert Stumpfl
* Sabine Haudepin
* Robin Gammell
* Vivian Vachon

Vanjske veze
------------

* *Sweet Movie* na sajtu IMDb
* *Sweet Movie* na Rotten Tomatoes-u ()
* The Criterion Collection Arhivirano 2007-04-01 na Wayback Machine-u
* Commentary by Lorraine Mortimer
* Criterion Collection Essay by David Sterritt

| * p
* r
* u
Filmovi koje je režirao Dušan Makavejev |
| --- |
| 
* *Čovek nije tica* (1965)
* *Ljubavni slučaj ili tragedija službenice PTT* (1967)
* *Nevinost bez zaštite* (1968)
* *W.R.: Misterije organizma* (1971)
* *Sweet Movie* (1974)
* *Montenegro* (1981)
* *The Coca-Cola Kid* (1985)
* *Manifesto* (1988)

 |





1. ↑  „Sweet Movie". *Film Portal*. Pristupljeno May 6, 2013.
Spomenik Petru Kočiću
**Spomenik Petru Kočiću**, jednoj od najznačajnijoj ličnosti bosanskohercegovačke i srpske književnosti na početku XX. vijeka, je djelo Antuna Augustičića i Vanje Radauša, istaknutih hrvatskih umjetnika, članova grupe "Zemlja". Nastao je u vrijeme intenzivne izgradnje Banja Luke kao centra Vrbaske banovine. Smješten je u Gradskom parku, u gradskom jezgru.

Svečano je otkriven 7. novembra 1932. godine, uz prisustvo 12.000 ljudi, zajedno sa članovima društva Zmijanje i banom Svetislavom Milosavljevićem i uz prisustvo autora vajarskog djela.

Nacionalni spomenik
-------------------

Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika, na sjednici održanoj od 6. do 8. novembra 2013. godine, donijela je odluku da se spomenik Petru Kočiću proglasi za nacionalni spomenik BiH. Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Martin Cherry, Amra Hadžimuhamedović (predsjedavajuća), Dubravko Lovrenović, Ljiljana Ševo, Tina Wik.

Izvori
------

1. ↑  „Spomenik Petru Kočiću". *Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika*. Pristupljeno 16. 3. 2024.
2. ↑  „Nacionalni spomenici u Banja Luci". *Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika*. Pristupljeno 16. 3. 2024.

***Spomenik Petru Kočiću*** na Wikimedijinoj ostavi


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Portal Bosna i Hercegovina***  |
*Za ostala značenja, vidi Marsala (razvrstavanje).*

**Marsala** (sicilijanski: *Maissala*) je najveći grad u sicilijanskoj provinciji Trapani od 80.587 stanovnika.

Geografija
----------

Marsala je lučki grad smješten smješten na najzapadnijoj točki otoka, svjetski poznata po svom istoimenom vinu *Marsala*.

Historija
---------

Marsala se nalazi na mjesto gdje je bio **Lilibej**, najvažnije uporište Kartažana na Siciliji, koje je osnovao Himilko godine 396. pne. nakon što je uništena Motija. Ni Pir ni Rimljani ga nisu bili u stanju osvojiti nakon opsade, ali je Rimljanima godine 241. pne. predan mirovnim ugovorom kojim je završen prvi punski rat. U kasnijim ratovima je bila glavna rimska baza za pohode na Kartagu, a pod rimskom vlašću je doživio i veliki prosperitet. Municipalna prava je dobio pod Augustom, a kolonijom postao pod Pertinaksom ili Septimijem Severom.

Karta Sicilije sa pozicijom Marsale
Današnje ime "Marsala" su mu dali Arapi, a ono je izvedeno od riječi "Marsa Allah" (luka Alahova) ili "Marsa Ali" ("luka Alijeva", odnosno "velika luka" s obzirom da je Ali na arapskom jeziku sinonim za "veliki"). Drevna luka, koja se nalazila sjeveroistočno od današnjeg grada je uništena od rimsko-njemačkog cara Karla V kako bi spriječila njeno korištenje od pirata. Suvremena luka se nalazi na jugoistoku.

Dana 11. maja 1860. se Giuseppe Garibaldi sa svojih 1000 dobrovoljaca iskrcao u Marsali i započeo svoj pohod protiv burbonske vlasti na Siciliji, odnosno borbu za ujedinjenje Italije.

Povezano
--------

* Marsalski brod
* Vino Marsala
* Florio

Izvori
------

1. 1 2  „*ITALY: Sicilia*" (engleski). Citypopulationde. Pristupljeno 01. 07. 2013.

Vanjske veze
------------

***Marsala*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada Arhivirano 2013-06-06 na Wayback Machine-u ()
*Za ostale upotrebe, v. Zlokućane.*

  
Koordinate: 42° 13′ 22" SGŠ, 21° 29′ 47" IGD

**Zlokućane** (mak. *Zlokućane*) je naselje u Republici Makedoniji, u severnom delu države. Zlokućane pripada opštini Lipkovo.

Prirodni uslovi
---------------

Zlokućane je smešteno u krajnje severnom delu Republike Makedonije, na samo kilometar južno od srpsko-makedonske granice. Od najbližeg većeg grada, Skoplja, naselje je udaljeno 35 km zapadno.

Naselje Zlokućane je u severoistočnom delu istorijske oblasti Crnogorje. Naselje je položeno visoko, iznad doline Lipkovske reke, u gornjem delu toka, na visijama središnje Skopske Crne Gore. Nadmorska visina naselja je približno 1.080 metara.

Mesna klima je planinska zbog znatne nadmorske visine.

Istorija
--------

Stanovništvo
------------

Zlokućane je prema poslednjem popisu iz 2002. godine imalo 12 stanovnika. 

Pretežno stanovništvo u naselju su bili Albanci (100%).

Većinska veroispovest bilo je islam.

Vidi još
--------

* Opština Lipkovo

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

* Zvanična stranica opštine Lipkovo Arhivirano 2009-06-16 na Wayback Machine-u

  

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Lipkovo |
| --- |
| **Lipkovo** • 
Alaševce •
Belanovce •
Vaksince •
Vištica •
Glažnja •
Gošince •
Dumanovce •
Zlokućane •
Izvor •
Lojane •
Matejić •
Nikuštak •
Opaje •
Orizari •
Otlja •
Rinkovce •
Ropalce •
Runica •
Slupčane •
Straža •
Strima |  |