**Darmstadt** je grad u zapadnom dijelu Njemačke, u pokrajini Hessen. Nalazi se u neposrednoj blizini njemačkog poslovnog i europskog financijskog središta Frankfurta na Majni.

Istorija
--------

Ime Darmštat pojavljuje se krajem 11. veka kao *Darmundeštat*. Doslovce prevedeno ime grada bi značilo crevni grad. Darmšat je 1330. dobio povelju od cara Svetog rimskog carstva Ludviga Bavarskog kao grad grofova Kacenelnbogen. Kada su grofovi 1479. ostali bez naslednika grad je postao deo Hesena i bio je sedište vladajućih landgrofova (1567—1806), a posle toga do 1918. vladali su vojvode od Hesena. Grad je u 19. veku rastao, tako da se od 10.000 stanovnika početkom 19. veka došlo do 72.000 stanovnika. U gradu je 1877. osnovana politehnička škola, koja je kasnije prerasla u Tehnički univerzitet.

Početkom 20. veka Darmštat je bio značajan centar umetničkog pokreta poznatog kao Jugendstil, nemačke varijante Art Nuvo. Godišnja arhitektonska takmičenja dovela su do gradnje mnogih arhitektonskih vrednosti u tom periodu. Tokom toga perioda u Darmštatu je nemački hemičar Anton Koliš je radeći za farmaceutsku kompaniju Merk prvi sintetizovao MDMA (ekstazi). Darmštat je bio prvi grad u Nemačkoj koji je prislio Jevreje da zatvore svoje radnje početkom 1933. kratko nakon dolaska Hitlera na vlast. Tad je to zatvaranje radnji trajalo samo jedan dan. Preko 3.000 Jevreja iz Darmštata je 1942. poslano u koncentracioni logor, gde je većina njih ubijena. Prvo savezničko bombardovanje Darmštata bilo je 30. jula 1940. Stari grad Darmštat je uništen u savezničkom bombardovanju 11. septembra 1944. U tom napadu ubijeno je između 11.000 i 12.500 stanovnika. Ukupno je bilo 35 bombardovanja, a 66.000 do 70.000 stanovnika ostalo je bez krova nad glavom.

U 19. i 20. veku u gradu je bilo mnogo tehnoloških kompanija i istraživačkih instituta, a od 1997. promoviše se kao grad nauke. Poznat je po centru visokih tehnologija nedaleko od frankfurtskog aerodroma. Značajne su aktivnosti u istraživanju svemira. Tu je Evropski centar za svemirska istraživanja. Značajna su istraživanja u hemiji, farmaciji, informacionim tehnologijama, biotehnologiji i telekomunikacijama. Tehnički univerzitet Darmštat je jedan od značajnih tehničkih instituta u Nemačkoj i veoma je poznat po istraživanjima.

Etimologija
-----------

Darmstadt ima vrlo neobično ime (u doslovnom prijevodu s njemačkog znači "Grad crijeva"). To ime je nastalo slučajno (Darmstadt je skraćeni oblik ranijeg imena Darmundestadt) i nema veze s crijevima.

Zemljopis
---------

Darmstadt se nalazi u zapadnom dijelu Njemačke, u blizini rijeke Rajne. Funkcionira kao satelitski grad obližnjeg Frankfurta na Majni (zajedno s Frankfurtom i Mainzom čini sustav povezanih gradova *Ballung Rhein-Main*). Blizina Frankfurta značajno utječe na gospodarski razvoj grada. Grad je povezan s frankfurtskom mrežom prometnica i služi se frankfurtskim aerodromom koji je najveći u Europi.

Tehnologija
-----------

U gradu se nalazi Darmštatov tehnološki univerzitet i Darštatov univerzitet za primenjene nauke. 
Čuven je po Institutu za teškojonska istraživanja (GSI, nem. *Gesellschaft für Schwerionenforschung* ). Tu su otkriveni mnogi novi elementi. U Darmštatu su otkriveni sledeći hemijski elementi

* majtnerijum, atomski broj 109 (1982)
* hasijum, atomski broj 108 (1984)
* darmštatijum, atomski broj 110 (1994)
* rentgenijum, atomski broj 111 (1994)
* kopernicijum, atomski broj 112 (1996)

Darmštatijum je 2003. imenovan po gradu Darmštatu.

Centar za evropska svemirska istraživanja (ESOK) Evropske svemirske agencije nalazi se u Darmštatu. Darmštat je i centar farmaceutske i hemijske industrije, tako da Merk, Rem i Šenk Rotek imaju tu glavne fabrike.

Znamenitosti
------------

Luisenplatz
U centru grada je značajna palača hessenskih vojvoda (rezidencija Velikog vojvode Hessena) iz 18. stoljeća. Luisenplatz je najveći trg u središtu i glavno prometno čvorište. Na trgu je obelisk s kipom cara Ludwiga Bavarskog. Značajni su brojni spomenici i djela moderne umjetosti (posebno Jugendstila koji je početkom 20. stoljeća bio razvijen u gradu). Zanimljiva je "spiralna šuma", niz modernih građevina sagrađenih 2000. godine (arhitekt Friedensreich Hundertwasser).

U blizini grada se nalazi dvorac Frankenstein iz 13. stoljeća. Smatra se da je dvorac dao inspiraciju Mary Shelley za horror priču "Frankenstein ili moderni Prometej".

### Svjetska baština

Mathildenhöhe u Darmstadtu je naziv najviše uzvisine i naziv umjetničke kolonije u Darmstadtu. Koloniju je osnovao 1897. godine Ernst Ludwig, veliki vojvoda od Hessea, kao centar za nove reformske pokrete u arhitekturi, umjetnosti i zanatstvu. Odnosi se kako na skupinu umjetnika *jugendstila* (secesija) koji su zajedno djelovali od 1899 - 1914.

Umjetnička kolonija u Darmstadtu, ali i zgrade u Mathildenhöheu u kojima su umjetnici živjeli i radili uvrštena je 2021. na listu UNESCO-ove svjetske baštine.

Zaštićeno područje sastoji se od 23 građevinska elementa kao što su: Svadbeni toranj (1908.), Izložbena dvorana (1908.), Gaj platana (1833. 1904.-14.), ruska kapela sv. Marije Magdalene (1897.-'99.), bazen ljiljana, spomenik Gottfriedu Schwabu (1905.), Pergola i vrt (1914.), vrtni paviljon „Labuđi hram" (1914.), fontana Ernsta Ludwiga i 13 kuća i ateljea umjetnika koji su bili izgrađeni za umjetničku koloniju u Darmstadtu i za međunarodne izložbe. Kasnije je dodana i skupina tri kuće, izgrađene za izložbu 1904. god.

* Svadbeni toranjSvadbeni toranj
* Izložbena dvoranaIzložbena dvorana
* Gaj platanaGaj platana
* Kapela ruske pravoslavne crkveKapela ruske pravoslavne crkve
* Labuđi hramLabuđi hram
* Fontana Ernsta LudwigaFontana Ernsta Ludwiga

Međunarodna saradnja
--------------------


| Mjesto | Država | Vrsta saradnje | Od |
| --- | --- | --- | --- |
| Trondhajm | Norveška | partnerstvo | 1968. |
| Libau | Letonija | partnerstvo | 1993. |
| Breša | Italija | partnerstvo | 1991. |
| Segedin | Mađarska | partnerstvo | 1990. |
| Đenk | Mađarska | partnerstvo | 1990. |
| Česterfild | Ujedinjeno Kraljevstvo | partnerstvo | 1959. |
| Troa | Francuska | partnerstvo | 1958. |
| Užgorod | Ukrajina | partnerstvo | 1992. |
| Logonjo | Španija | partnerstvo | 2002. |
| Bursa | Turska | partnerstvo | 1971. |
| Saanen-Gstaad | Švajcarska | partnerstvo | 1991. |
| Plock | Poljska | partnerstvo | 1988. |
| Grac | Austrija | partnerstvo | 1968. |
| Alkmar | Holandija | partnerstvo | 1958. |
| Izvor |

Vanjske veze
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **Darmstadt** |

* Službena stranica (`de`)

| * p
* r
* u
Gradovi i *okruzi* nemačke države Hesen |
| --- |
| *Bergštrase* •  *Valdek-Frankenberg* •  *Vera-Majsner* •  *Veterau* •  Visbaden •  *Gisen* •  *Gros-Gerau* •  Darmštat •  *Darmštat-Diburg* •  Kasel •  *Kasel* •  *Lan-Dil* •  *Limburg-Vajlburg* •  *Majna-Kincig* •  *Majna-Taunus* •  *Marburg-Bidenkopf* •  *Odenvald* •  Ofenbah •  *Ofenbah* •  *Rajngau-Taunus* •  *Fogelsberg* •  Frankfurt na Majni •  *Fulda* •  *Hersfeld-Rotenburg* •  *Hohtaunus* •  *Švalm-Eder* | Zastava Hesena |

***Darmstadt*** na Wikimedijinoj ostavi

***Darmstadt*** na Wikimedijinoj ostavi