**Carstvo Songaj** bilo je jedno od najvećih carstava 16. veka u zapadnoj Africi. Usmena predaja kaže da je kraljevstvo Songaj u 7. veku osnovao el Jaman, hrišćanin, no u 11. veku njegovi vladari su prešli na islam. U 14. veku kraljevstvom je zavladalo Carstvo Mali, no 1464. ratnički kralj imenom Soni Ali pobunio se i zauzeo glavni grad Malija Timbuktu, te je tako Songaj ponovo postao nezavisan. Carstvo Songaj nastavilo je zatim da povećava svoje bogatstvo i moć sve dok unutarnje podele uz marokansku invaziju nisu dovele ovo carstvo do propasti 1591. godine.

Granice carstva
---------------

Carstvo Songaj bilo je na vrhuncu od 1464. do 1591. godine, a u početku je zauzimalo istu površinu kao i prethodno zapadnoafričko carstvo mali. Glavni grad Songja bio je Gao i otuda se širio prema istoku zauzimajući teritorije država Hausa u današnjoj Nigeriji.

Songajski vladari
-----------------

Askijin grob
Jedan od dva najveća songajska vladara bio je Soni Ali (1464-1528). Nakon što je Soni Ali utemeljio Carstvo nizom osvajačkih pohoda, Aski Muhamed ga učvrstio i proširio.

### Askia Muhamed

Kad je Soni Ali umro 1492. godine, nasledio ga je njegov sin Soni Bare. Međutim, Bare je bio slab vladar i 1493. svrgnuo ga je Aski Muhamed, bivši general u vojsci Sonija Alija. Muhamed je proširio carstvo do njegovih najvećih granica i kontrolisao trgovačke putove u severnoj Africi. Utemeljio je učinkovitu upravu i sve što je stekao zaštitio stalnom vojskom i flotom ratnih kanua.

Transsaharska trgovina
----------------------

Iz trgovačkih centara u Carstvu Songaj, kao što je bio Valata, grad u oazi, roba je pustinjom Saharom putovala na karavanama kamila do zemalja na severu Afrike, posebno u Maroko, Alžir i Libiju. Odande je put mogla da nastavi prema Evropi, Arabiji i Kini.

* **Trgovačka roba**

Afrika je oduvek bila bogata prirodnim bogatstvima, kao što su bakar, so i zlato. Bogatstvo Carstva Songaj temeljilo se na trgovini zlatom s Arabijom i Evropom. Songajski trgovci trgovali su i s drugim domaće uzgojenim proizvodima kao što su smokve, datule, kola orasi (stimulans) i slonovača. Zauzvrat su kupovali grnčariju, svilu, biserje i kauri školjke.

* **Reka Niger**

Reka Niger prolazila je Songajskim carstvom u smeru istok - zapad. Imala je presudnu ulogu u usponu carstva, kao i u vreme dominacije Carstva Mali u razdoblju od 12. do 15. veka. Trgovci su posedovali flote kanua za prevoz robe između različitih trgovačkih centara duž reke Niger, npr. Džene, Timbuktu i Gao.

Religija i obrazovanje
----------------------

Songaj se ponosio velikim učenjacima, među kojima je bio i Ahmad Baba (r. 1556) koji je napisao više od 50 knjiga o islamskoj tradiciji i obiman rečnik. Najvažnije religijski i obrazovni centar u ovom carstvu bio je Timbuktu.

* **Timbuktu**

Džamija u Gani
Poznat kao *sveti grad* Sudana, Timbuktu je imao tri velike džamije: Džingereber, Sidi Jaja i Sankore u kojima su se nalazile veličanstvene kopije Kurana. Imao je i univerzitet, te 180 škola.

### Pad carstva

Marokanci su želeli da kontrolišu izvore zapadnoafričkog zlata. Godine 1591, marokanski sultan Ahmed el Mansur (1578-1603) poslao je veliku vojsku da zauzme Songajsko carstvo. Marokanci su zauzeli Timbuktu kojim su vladali više od sto godina. Ubrzo nakon toga Maroko je preuzeo i ostatak carstva.

Hronologija
-----------

| **Godina** | **Istorijski događaji**  |
| --- | --- |
| 1464. | Soni Ali osvaja Timbuktu, nekoć središte Carstva Mali. |
| 1473. | Soni Ali osvaja trgovački grad Džene. |
| 1492. | Soni Bare, sin Sonija Alija, odbija da se preobrati na islam. |
| 1493. | Građanski rat; Sonija Barea svrgava s vlasti musliman Aski Muhamed. |
| 1496. | Aski Muhamed hodočasti u Meku. |
| 1528. | Askiju Muhameda svrgava s vlasti njegov stariji sin Musa. |
| 1588. | U vreme borbe Askijinih naslednika za nasleđe, izbija građanski rat. |
| 1591. | Marokanska vojska nanosi poraz songajskoj vojsci u bitki kod Tondibe nedaleko od grada Gaa. |
|

Izvori
------

1. ↑  Bethwell A. Ogot, *Africa from the Sixteenth to the Eighteenth Century*, (UNESCO Publishing, 2000), 303.
2. ↑   History Files

Spoljašnje veze
---------------

* The Story of Africa: Songhay


|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 135042118
* LCCN: n97031423
* SUDOC: 027885100

 |