**Oduzimanje** je jedna od četiri osnovnih aritmetičkih operacija. Oduzimanje je suprotno od zbrajanja, što znači ako broju, recimo x, dodamo y i od dobivenog broja oduzmemo y ponovno ćemo dobiti x. Oduzimanje označujemo znakom minusa u infiksnoj notaciji.

Za oduzimanje ne vrijedi komutativnost pa dajemo imena članovima. Uobičajna imena su umanjenik, umanjitelj i razlika. U jednadžbi *a - b = c*, *a* je umanjenik, *b* umanjitelj, a *c* razlika.

Osnovno oduzimanje: cijeli brojevi
----------------------------------

Zamislimo dužinu duljine *b* gdje je lijevi kraj označen sa slovom *a*, a desni kraj slovom *c*. Počevši od *a*, potrebno je *b* koraka udesno da dođemo do *c*. Ovakva kretnja se može matematički opisati zbrajanja:

*a + b = c*

Od *c* je potrebno *b* koraka ulijevo da se vratimo do *a*. Ovakva kretnja se može matematički opisati oduzimanjem:

*c - b = a*

Sad zamislimo dužinu označenu sa brojevima 1,2 i 3. Od položaja 3, nisu potrebni koraci ulijevo da se ostane na 3, dakle 3 - 0 = 3. Potrebna su dva koraka ulijevo da se dođe do položaja 1, dakle 3 - 2 = 1. Slika je neodgovarajuća da se prikaže što bi se dogodilo nakon 3 koraka ulijevo. Da bi se to prikazalo potrebno je produžiti dužinu.

Za oduzimanje prirodnih brojeva potrebno je početi sa polupravcem koji sadrži sve prirodne brojeve(0,1,2,3,4,5, ...). Od 3, potrebno je napraviti 3 koraka ulijevo da se dođe na 0, dakle 3 - 3 = 0. Ali, 3 - 4 nije moguće prikazati jer prelazi polupravac.

Rješenje je pravac sa cijelim brojevima(... -3, -2, -1,0,1, 2, 3, ...). Od 3, potrebno je 4 koraka ulijevo da se dođe do -1:

3 - 4 = -1

Oduzimanje kao zbrajanje
------------------------

Postoje slučajevi gdje oduzimanje kao zasebna operacija postaje problematična. Primjerice, 3 - (-2) (oduzimanje -2 od 3) nije odmah očito na brojevnom pravcu jer nam nije odmah jasno što znači pomaknuti se -2 koraka ulijevo. Jedno rješenje je prikazati oduzimanje kao zbrajanje. Dodatan znak minusa označuje inverziju zbrajanja. Tada imamo 3 - (-2) = 3 + 2 = 5.

Komutativnost i asocijativnost
------------------------------

Ne važi komutativnost

{\displaystyle a-b=a+(-b)=(-b)+a=-(b-a)}

Ne važi asocijativnost

{\displaystyle (a-b)-c\neq a-(b-c)}

Načini oduzimanja sa potpisivanjem
----------------------------------

### Austrijska metoda

* 1
        +
        .
        .
        .
        =
        3
      
    
    {\displaystyle 1+...=3}{\displaystyle 1+...=3}
* 3
        −
        1
        =
        2
      
    
    {\displaystyle 3-1=2}{\displaystyle 3-1=2}
* 9
        +
        .
        .
        .
        =
        5
      
    
    {\displaystyle 9+...=5}{\displaystyle 9+...=5}
* 

* 9
        +
        .
        .
        .
        =
        15
      
    
    {\displaystyle 9+...=15}{\displaystyle 9+...=15}
* (
        4
        +
        1
        )
        +
        .
        .
        .
        =
        7
      
    
    {\displaystyle (4+1)+...=7}{\displaystyle (4+1)+...=7}
* 
* 

### Oduzimanje s lijeva na desno

* 7
        −
        4
        =
        3
      
    
    {\displaystyle 7-4=3}{\displaystyle 7-4=3}
* 
* 15
        −
        9
        =
        6
      
    
    {\displaystyle 15-9=6}{\displaystyle 15-9=6}
* 
* (
        3
        −
        1
        =
        2
      
    
    {\displaystyle (3-1=2}{\displaystyle (3-1=2}

### Američka metoda

* 3
        −
        1
        =
        .
        .
        .
      
    
    {\displaystyle 3-1=...}{\displaystyle 3-1=...}
* 
* 5
        −
        9
        =
        .
        .
        .
      
    
    {\displaystyle 5-9=...}{\displaystyle 5-9=...}
* 
* 15
        −
        9
        =
        .
        .
        .
      
    
    {\displaystyle 15-9=...}{\displaystyle 15-9=...}

* 6
        −
        4
      
    
    {\displaystyle 6-4}{\displaystyle 6-4}
* 
* 

Još jedan način ovog oduzimanja

* 1
        −
        3
      
    
    {\displaystyle 1-3}{\displaystyle 1-3}
* 4
        −
        9
      
    
    {\displaystyle 4-9}{\displaystyle 4-9}
* 11
        −
        3
        =
        8
      
    
    {\displaystyle 11-3=8}{\displaystyle 11-3=8}
* 14
        −
        9
        =
        5
      
    
    {\displaystyle 14-9=5}{\displaystyle 14-9=5}
* 6
        −
        7
        =
        2
      
    
    {\displaystyle 6-7=2}{\displaystyle 6-7=2}

### Djelimična razlika

* 700
        −
        400
        =
        300
      
    
    {\displaystyle 700-400=300}{\displaystyle 700-400=300}
* 90
        −
        50
        =
        40
      
    
    {\displaystyle 90-50=40}{\displaystyle 90-50=40}
* 3
        −
        1
        =
        2
      
    
    {\displaystyle 3-1=2}{\displaystyle 3-1=2}
* 300
        −
        40
        +
        2
      
    
    {\displaystyle 300-40+2}{\displaystyle 300-40+2}

Oduzimanje bez potpisivanja
---------------------------

### Brojanje do

{\displaystyle 1234-567=}

{\displaystyle 567+3=570}

{\displaystyle 570+30=600}

{\displaystyle 600+400=1000}

{\displaystyle 1000+234=1234}

{\displaystyle 3+30+400+234=667}

### Razbijanjem umanjioca

{\displaystyle 1234-500=734}

{\displaystyle 734-60=674}

{\displaystyle 674-7=667}

### Jednaka promjena

Dodavanjem ili oduzimanjem istog broja umanjeniku i umanjiocu rezultat se ne mijenje.

{\displaystyle 1234-567=1237-570=1267-600=667}

Izvori
------

* Browell, W. A. (1939). Learning as reorganization: An experimental study in third-grade arithmetic, Duke University Press. (`en`)
* Subtraction in the United States: An Historical Perspective, Susan Ross, Mary Pratt-Cotter, *The Mathematics Educator*, Vol. 8, No. 1 (original publication) and Vol. 10, No. 1 (reprint.)  Arhivirano 2017-08-11 na Wayback Machine-u (`en`)

***Oduzimanje*** na Wikimedijinoj ostavi