**Mitilene** ili **Mitileni** (grčki: Μυτιλήνη) je glavni grad otoka Lezbosa, u grčkom Egejskom moru. Mitilene je sjedište prefekture Lezbos i regije Sjeverni Egej. 
Mitilene se nalazi na jugoistočnom kraju otoka i sjedište je episkopije.

Geografija
----------

Mitilena se nalazi u krajnje istočnom delu grčke države. Grad je smešten u istočnom delu ostrva Lezbos, u prirodnoj luci - omanjem zalivu, udaljen svega 20-ak km od obale Turske. Severno do grada nalazi se brdovitiji deo ostrva, dok se na jugu nalazi manje brdoviti i plodan deo.

Mitiline je okružen poljoprivrednim površinama, brda se uzdižu na zapad i sjever od grada.
Grad se nalazi na jugoistočnom dijelu otoka u zaljevu Gera, rasprostire se na površini od 107.46 km2 i ima ukupno 36 196 stanovnika (popis iz 2001. godine).

Historija
---------

Antički Mitilene bio je na mjestu malog otoka u zaljevu koji je kasnije spojen s ostatkom otoka i postao dio njegove luke. Mitilene se stalno i uspješno borio za prvenstvo na otoku sa obližnjim gradom Metimnom na sjeveru otoka, za vrijeme 6. vijek pne.. Iz te borbe izašao je kao pobjednik i postao i ostao glavno otočko mjesto. Najpoznatiji stanovnici Lezbosa bili su; pjesnici Sappho, Alkej i državnik Pitakus (jedan od sedam mudraca antičke Grčke). Grad je bio slavan po svojoj moneti, kovanoj od kasnog 6. do polovice 4. vijeka pne. Mitilene se pobunio protiv Atene 427. pne. ali je ubrzo kažnjen i poražen od atenskih kaznenih snaga. U Atenskoj skupštini glasali su u prilog pogubljenja svih muških stanovnika Mitilenea, i prodaju u ropstvo svog ženskog stanovništva i djece. Ali poslije slavnog nastupa u skupšini pozatog kao Mitilenska Debata skupština je promjenila mišljenje i odustala od tako grubih metoda osvete.

Slavni filozof Aristotel živio je u Mitileni dvije godine, 337.-335. pne. sa svojim prijateljem i nastavljačem, Teofrastom nakon što je postao učitelj Aleksandra Makedonskog.

Rimljani, a među njima i tada vrlo mladi Julije Cezar, zauzeli su Mitilene 80. pne. I pored toga što je Mitilene podržavao gubitnike u svim velikim ratnim sukobima na početku nove ere, to nije utjecalo na njihov dobar položaj u očima Rimljana i grad je imao siguran i ravnomjerni razvoj za rimskih vremena.

Godine 56. Apostol Pavao zaustavio se u Mitileneu na povratku sa svog trećeg misionarskog putovanja.

Veći dio srednjeg vijeka Mitilenom vlada Bizant, sve do Četvrtog križarskog rata i pada Konstatinopolisa 1204 godine, nakon toga je pod Latinskim Carstvom do 1225. Zatim je ponovno pod Bizantom, a od 14. vijeka pod Genovom, koja gradi snažnu utvrdu i brani Mitilene od Turaka. 
Mitilene zauzimaju Turci 1460 godine, za sultana Mehmeda II. i vladaju njime do Drugog balkanskog rata 1913, kad je Mitilene ušao u sastav Kraljevine Grčke. 

Za otomanske uprave grad se je zvao **Midili**.

Ostatci utvrde Mitilene

Rast stanovništva Mitileneja posljednjih decenija
-------------------------------------------------

Danas u Mitileneu živi 1/4 svih otočkih stanovnika.

| Godina | Stanovništvo | Promjena | Stanovništvo općine | Promjena |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1981 | 24,991 | - | - | - |
| 1991 | 23,971 | -1,020/-4.08% | 33,157 | - |
| 2001 | 27,247 | +3,276/+13.7% | - | - |

Promet i privreda
-----------------

Pogled na grad
Mitiline ima trajektnu luku sa brojnim linijama za obližnje otoke Lemnos, Hios i Ayvalık u Turskoj. Iz luke plove brodovi i za luke na grčkom kopnu; Pirej i Solun. Mitilene je povezan s drugim velikim otočkim gradom Skala Eresu, na drugoj strani otoka, cestom - GR-67. 
Mitilene ima i međunarodni aerodrom, smješten par kilometara od sjedišta grada.

Mitiline je poznat po svojim srdelama koje se love u zaljevu Kaloni, i po svom uzu (alkoholno piće) kojeg proizvodi čak 15 destilerija.

Arheološke iskopine
-------------------

Arheološka iskapanja i istraživanja u Mitileneu počela su pri kraju 19. vijeka, kada je Robert Koldewey (kasniji otkrivač Babilona) i grupa njemačkih arheologa počela provoditi mjesece i mjesece u Mitileneu pripremajući prva iskapanja na vidljivim dijelovima vrijednih antičkih spomenika.
Ipak značajna iskapanja počela su tek nakon Prvog svjetskog rata kad je 1920-ih *Evangelides*, otkopao kazalište (po Plutarhu to kazalište bilo je inspiracija za poznije Pompejevo kazalište u Rimu 55. pne.

Arheološka iskapanja provedena između 1984. - 1994. na srednjovjekovnoj utvrdi Mitilene od strane *Sveučilišta Britanska Kolumbija*, pod vodstvom Caroline i Hectora Williamsa, otkrila su ranije nepoznato svetište Demetre i Kore iz kasnog helenističkog perioda i pogrebnu kapelu genoveške velikaške obitelji *Gattelusi*, koja je vladala sjevernim Egejem od polovice 14. vijeka do 15. vijeka

Izvori
------

1. ↑  „Asia Minor Coins - ancient coins of Mytilene". Arhivirano iz originala na datum 2011-04-30. Pristupljeno 2010-11-02.
2. ↑  Bio of Theophrastus (pristupljeno 11. decembra 2007.)
3. ↑  Grade Saver bio on Aristotle (pristupljeno 11. decembra 2007.)

Eksterni linkovi
----------------

***Mitilene*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice (`el`)

| * p
* r
* u
Glavni gradovi grčkih prefektura |
| --- |
| Agios Nikolaos • Aleksandropoli • Amfisa • Argostoli • Arta • Atena • Halkida • Kanija • Hios • Krf • Korint • Drama • Edesa • Eleusina • Ermopolis • Florina • Grevena • Iraklion • Igumenica • Janjina • Kalamata • Kardica • Karpenisi • Kastorija • Katerini • Kavala • Kilkis • Komotini • Kozani • Lamija • Larisa • Lefkada • Livadija • Mesolongi • Mitilene • Nafplio • Palini • Patras • Pirej • Poligiros • Preveza • Pirgos • Retimno • Rodos • Seres • Sparta • Solun • Trikala • Tripoli • Vati • Verija • Volos • Ksanti • Zakintos |  |

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 244569541
* LCCN: n2015033407
* GND: 4101042-5
* BNF: cb15550913k (podaci)

 |