*Za ostale upotrebe, v. Boston (razvrstavanje).*

**Boston** je glavni i najveći grad američke savezne države - Massachusetts, na sjeveroistoku Sjedinjenih Američkih Država od 613 411 stanovnika, u užem centru, kako danas broji američka statistika. Ali metropolitanska zona grada Veliki Boston ima preko 4,55 miliona stanovnika, to je jedna velika konurbacija u kojoj su gradovi; Winthrop, Revere, Chelsea, Everett, Somerville, Cambridge, Watertown, Newton, Brookline, Needham, Dedham, Canton, Milton i Quincy.

Boston je najveći grad historijske američke Regije Nova Engleska, i jedan od najstarijih američkih gradova, koji je presudno uticao na razvoj Sjedinjenih Američkih Država. U Bostonu su se odvijali procesi i događaji (Bostonska čajanka, Bostonski masakr) koji su krajem 18. vijeka, doveli do Američke revolucije. Zbog tog Boston Amerikanci zovu *kolijevkom Amerike*

Boston je osnovan 1630. godine dolaskom Engleza na poluostrvo Šomut. Tokom Američke revolucije, krajem 18. veka, Boston je bio poprište mnogih važnih bitaka i političkih prevrata, poput Bostonskog masakra i Bostonske čajanke. Nekoliko bitaka tokom revolucije su se odvijale u samom centru današnjeg grada – opsada Bostona i Bitka kod Bunker Hilla. Nakon revolucije, Boston je postao važan saobraćajni centar sa svojom lukom na Atlantskom okeanu. Boston godišnje poseti 16,3 miliona turista. Boston je prvi grad u Sjedinjenim Državama koji je imao prvu osnovnu školu koja se finansirala iz državnog budžeta, Latinska škola Bostona (osnivana 1635. godine), prvi koledž – Harvard (osnovan 1636. godine), kao i prvi podzemni metro.

Boston je postao važan centar za visoko obrazovanje, kao i važan centar za istraživanja u oblasti nauke. Boston takođe ima i jedan od najviših standarda života u SAD, pa je i time jedan od najskupljih gradova u SAD.

Geografija
----------

Pogled na Kenmor skver. U daljini se mogu videti Prudenšal i Henkok kule. Kenmor skver je poznat po velikoj svetlećoj reklami za naftnu kompaniju Venecuele - Sitgo. Kenmor skver je takođe važna tačka u gradskom prevozu gde se presecaju zelene linije lakog metroa i odakle polaze autobsu ka različitim delovima grada. Takođe se na slici može videti rekla Čarls, koja deli Boston i Kembridž.
Boston leži u Zaljevu Massachusetts na ušću rijeke Charles, udaljen 343km sjeveroistočno od New Yorka na ogromnoj površini od 232 km² u koju su uključeni brojni zaljevi i otoci oko grada. Boston je veoma kompaktan, prilično nabijen i gusto naseljen grad. Najveći razlog kompaktnosti ovog grada je taj što se nakon naseljavanja grada u 17. veku nije mnogo vodilo računa o dizajnu ulica i četvrti, već se grad spontano proširavao bez nekog određenog urbanističkog plana. Zbog toga danas postoje dugačke ulice koje mogu da imaju i po tri različita imena, iako se radi o jednoj ulici. Pravi primer za to je Hantigton avenija koja se prostire od Sout Enda do prigradskih naselja i pri tome menja ime od Hantigton avenije u Rut 9 do kasnije u ulicu Bojlston. Tako da je Boston često konfuzan za tek doseljene građane i turiste, jer se oni mogu kretati jednom ulicom koja bez ikakvog pravila menja ime iz bloka u blok. Prema zvaničnim podacima sam grad Bostona ima ukupnu površinu od 232,1 km² (89,6 kvadratnih milja). Od toga 125.4 km² čini zemljište, dok 106.7 km² čini voda. U SAD, u gradovima sa više od 500.000 stanovnika, samo je San Francisko sa približnim brojem stanovnika manji u površini od Bostona. Nadmorska visina grada Bostona je 5,8 metara, dok se najviša tačka grada, vrh brda Belevju, nalazi na 101 metar nadmorske visine. Najniža tačka grada je na 0 metara nadmorske visine.

Boston je okružen prigradskim naseljima koji čine veliki krug oko Bostona i u kome najveći broj građana koji radi u Bostonu i živi. Prigradska naselja su Vintrop, Revir, Čelsi, Everet, Samervil, Kembridž, Votertaun, Njuton, Bruklin, Nidem, Dedam, Kanton, Milton i Kvinsi.

Boston je u prvim vekovima svog postojanja bio sagrađen na tri brda. Kako je broj stanovništva rastao tako je počelo uzimanje zemlje sa brda, kako bi se ostali deo grada izravnao. Tako da su današnji krajevi grada Bek Bej i Saut End u stvari izgrađeni na zemljištu koje je 'skinuto' sa brda. Od tri prvobitna brda, jedino je Bikon Hil ostalo prilično netaknuto. Sam centar grada se poznat po tome kao najstariji deo Bostona u kojem se mogu naći tare ciglane zgrade, u proseku sa po četiri sprata. Veliki deo grada je izgrađen od ovakvih zgrada, koje se danas mešaju sa novijom, najčešće, visokom gradnjom. Visoke zgrade od preko pedeset spratova se nalaze najvećim delom u Finansijskom distriktu grada, ali i u samom centru grada, gde se nalazi i jedna od najviših zgrada u Bostonu – Henkok kula. Na jednoj od zgrada se nalazi i antena sa raznobojnim sijalicama, koja pokazuje kakva će biti vremenska prognoza. U nedeljnim novinama se može naći mala pesmica od četiri stiha koja objašnjava boje:

*Steady blue, clear view.*
*Flashing blue, clouds due.*
*Steady red, rain ahead.*
*Flashing red, snow instead.*
Kada se upaljene sijalice na anteni plave boje, znači da će biti lepo vreme bez oblaka. Kada plave sijalice trepere, znači da će biti oblačno. Crvene sijalice označavaju dolazak kiše, dok crvene sijalice koje trepere označavaju sneg.

Boston Komon, koji se nalazi na pola puta između finansijskog distrikta i Bikon Hila, je najstariji park u Sjedinjenim Američkim Državama. Zajedno sa Bostonskom baštom i Smaragdnom ogrlicom, čini sistem otvorenih parkova, koje je osmislio Frederik Lo Olmsted, kako bi grad ostao u zelenilu. Esplanada je šetalište duž reke Čarls, na bostonskoj strani (na suprotnoj obali se nalazi grad Kembridž, gde su smešteni univerziteti Harvard i MIT). Boston takođe ima i nekoliko velikih peščanih plaža koje se nalaze na obalama Atlantskog okeana.

### Klima

Boston u proleće
Bostonom vlada kontinentalna klima koja je uobičajna u regionu. Leta su uglavnom vruća i sparna, dok su zime veoma hladne sa puno snega. Nije neuobičajno, ako je zima duga i hladna, da sneg pada čak i u maju i oktobru.

Neki od klimatskih rekorda u Bostonu:

* Najranija ikada zabeležena temperatura od preko 30 °C je bila u martu 1998. godine
* Samo jednom u istoriji merenja, se dogodilo da je februaru zabeležena temperatura od 21 °C.
* Najviša temperatura ikada zabeležena je bila od 40 °C, 4. jula 1911. godine.
* Najniža temperatura ikada zabeležena je bila od -28 °C, 9. februara 1934. godine.

Najtopliji mesec u godini je juli, sa prosečnom temperaturom od 27,7 °C (najviša tokom dana) i 18,4 °C (najniža temperatura tokom dana). Najhladniji mesec je januar, sa prosečnom temperaturom od -5,6 °C.

| **Klimatološki medijani za Boston** |
| --- |
| Mjesec | jan-sij | feb-velj | mar-ožu | apr-tra | maj-svi | jun-lip | jul-srp | aug-kol | sep-ruj | okt-lis | nov-stu | dec-pro | godina |
| Srednji maksimum (°C) | 2,5 | 3,7 | 7,9 | 13,4 | 19,3 | 24,8 | 27,9 | 26,7 | 22,5 | 16,6 | 11 | 5,4 | **15,2** |
| Srednji minimum (°C) | −5,5 | −4,3 | −0,3 | 4,7 | 10,1 | 15,2 | 18,6 | 18,1 | 13,8 | 8 | 3,3 | −2,3 | **6,6** |
| Precipitacija (mm) | 99,6 | 83,8 | 97,8 | 91,4 | 82,3 | 81,8 | 77,7 | 85,6 | 88,1 | 96,3 | 101,1 | 94,7 | **10803** |
| *Izvor: World Weather* |

Historija
---------

Boston su osnovali puritanski kolonisti iz Engleske 7. septembra 1630. pored nešto ranije osnovane Kolonije Plymouth, sa kojom su se udružili 1691. godine. Boston je prvi američki grad koji je organizirao osnovnu školu 1635. i prvi koledž 1636. iz kog je iznikao Univerzitet Harvard.

Bostonski trgovci, su zbog odlične prirodne luke, imali praktički monopol na uvoz robe u tadašnju koloniju, pa su postali društvena elita, koja je određivala tok stvari za čitavu koloniju. Boston je sve do polovice 18. vijeka bio i najveći grad na tlu Sjedinjenih Američkih Država. Bostonski trgovci su bili idejni pokretači Američke revolucije, nezadovoljni odlukom britanskog parlamenta da im se povećaju carine na uvoz, pobacali su tovare čaja sa svojih jedrenjaka 16. decembra 1773. taj događaj znan kao - Bostonska čajanka bio je okidač za Američku revoluciju. Kod Bostona su se odigrale i neke od presudnih bitaka toga rata, kao što je bila Bitka kod Bunker Hilla.
Odmah nakon revolucije 1788. proglašen je prijestolnicom Massachusettsa.

Nakon tog se Boston razvio kao finacijsko - trgovački centar nove države, njegova trgovačka oligarhija postala je (i ostala) elita nove države. Njen fokus se okrenuo prema pokretanju industrije, a ne više prema uvozu robe iz Engleske pa su po gradu i okolici izniknule brojne manufakture iz kojih su se kasnije razvile najbolje tvornice. Tako da je već sredinom 19. vijeka, prihod od industrije bio veći od trgovine. Status grada Boston je dobio 1822. kad je imao oko 43 298 stanovnika.

Sve do početka 20. vijeka, Boston sa okolicom, bio je najveći industrijski centar Sjedinjenih Američkih Država sa brojnim tvornicama teksila i kože.

Demografija
-----------

Prema popisu stanovništva iz 2010. u gradu je živelo 617.594 stanovnika, što je 28.453 (4,8 %) stanovnika više nego 2000. godine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Grupa** | **2000.** | **2010.** |
| Belci | 291.561 (49,5 %) | 290.312 (47,0 %) |
| Afroamerikanci | 149.202 (25,3 %) | 150.437 (24,4 %) |
| Azijati | 44.284 (7,5 %) | 55.235 (8,9 %) |
| Hispanoamerikanci | 85.089 (14,4 %) | 107.917 (17,5 %) |
| Ukupno | 589.141 | 617.594 |

| Kretanje broja stanovnika |
| --- |
| Popis | Stan. |  | %± |
| **1790.** | 18.320 |  | — |
| **1800.** | 24.937 |  | 36,1% |
| **1810.** | 33.787 |  | 35,5% |
| **1820.** | 43.298 |  | 28,1% |
| **1830.** | 61.392 |  | 41,8% |
| **1840.** | 93.383 |  | 52,1% |
| **1850.** | 136.881 |  | 46,6% |
| **1860.** | 177.840 |  | 29,9% |
| **1870.** | 250.526 |  | 40,9% |
| **1880.** | 362.839 |  | 44,8% |
| **1890.** | 448.477 |  | 23,6% |
| **1900.** | 560.892 |  | 25,1% |
| **1910.** | 670.585 |  | 19,6% |
| **1920.** | 748.060 |  | 11,6% |
| **1930.** | 781.188 |  | 4,4% |
| **1940.** | 770.816 |  | −1,3% |
| **1950.** | 801.444 |  | 4,0% |
| **1960.** | 697.197 |  | −13,0% |
| **1970.** | 641.071 |  | −8,1% |
| **1980.** | 562.994 |  | −12,2% |
| **1990.** | 574.283 |  | 2,0% |
| **2000.** | 589.141 |  | 2,6% |
| **2010.** | 617.594 |  | 4,8% |

Prema popisu iz 2000. godine, u Bostonu, bez prigradskih naselja, živelo je 589.141 ljudi. Procene za 2006. godinu su te da u Bostonu živi 596.630 ljudi,</ref name="census3"> da grad ima 239.528 domaćinstava i 115.212 porodica. U 2000. godini gustina naseljenosti je bila 12.166 ljudi na jednu kvadratnu milju, iliti 4.697 ljudi na jedan kvadratni kilometar. Od 25 najvećih gradova u SAD (po broju stanovnika), ispred Bostona se nalaze samo San Francisko, Čikago i Njujork. Kako veći deo ljudi živi u prigradskim mestima, tokom radnog dana, broj ljudi u Bostonu može da se poveća i do 1,2 miliona ljudi. Prema istom popisu, iz 2000. godine, u Bostonu je živelo:

* 54,47% belaca
* 2,33% crnaca
* 0,4% američkih indijanaca
* 7,52% američkih azijata
* 0,06% potomaka doseljenika sa pacifičkih ostrva
* 7,83% drugih rasa i
* 4,39% ljudi mešanih rasa.

Bostonska luka
14,4% ljudi se izjasnilo kao Latinoamerikanci (oni koji vode poreklo iz španskog govornog područja Severne i Južne Amerike). Ljudi irskog porekla čine najveću populaciju belaca koji su jedne iste etničke grupe, čak 15,8%. Italijani čine 8,3% stanovništva, dok potomci Zapadno indijskih ostrva čine 6,4%. Skoro polovina tog broja čine ljudi sa Haitija.

Od 239.528 domaćinstava, 22,7% je imalo decu mlađu od 18 godina, 27,4% u bili bračni parovi, 16,4% domaćinstva je bilo sa jednim starateljem - ženom, dok je 51,9% činilo pojedince. 9,1% čine ljudi stariji od 65 godina, koji su živeli sami. Prosečna veličina domaćinstva je bila 2,31 i prosečna veličina porodice je bila 3,17 članova.

Stanovništvo po starosti je podeljeno na sledeći način:

* 19,8% mlađi od 18 godina
* 16,2% 18-24 godine
* 35,8% 25-44 godine
* 17,8% 45-64 godine
* 10,4% 65 godina i stariji

Odnos žena i muškaraca u svim starosnim grupama je 100:92,8.
Odnos žena i muškaraca za starosnu grupu, 18 i više, je 100:90,2.

Prosečna primanja u jednom domaćinstvu godišnje je 39.629$, i prosečno godišnje primanje u jednoj porodici je 44.151$. Muškarci su imali prosečno primanje od 37.435$, dok su žene imale 32.421$. Primanje po glavi stanovnika je 23.353$. 19,5% stanovništva živi u siromaštvu. 25,6% mlađih od 18 godina i 18,2% starijih od 65 godina žive u siromaštvu.

Ekonomija
---------

Fakulteti i univerziteti koji se nalaze u Bostonu u velikoj meri doprinose lokalnoj i regionalnoj ekonomiji. Ove visoko-obrazovne ustanove su u protekle dve decenije bile najveći razlog smanjenju nezaposlenosti lokalnog stanovništva, jer sa razvojem ovih ustanova došlo je i do povećanja broja radnih mesta. Pored značajnosti u zapošljavanju stanovništva, ove ustanove su i razlog što su mnoge svetske multinacionalne korporacije otvorile svoja predstavništva u i oko Bostona. Prema podacima ministarstva za razvoj grada Bostona, iz 2003. godine, studenti koji studiraju u ili oko Bostona u fiskalnoj 2002. godini su doprineli ekonomiji grada 4,8 milijardi dolara. Od svih američkih velikih gradova, Boston dobija najveću godišnju svotu iz federalne kase od Nacionalnih zdravstvenih Instituta .

Finansijski deo Bostona
Turizam takođe znatno doprinosi ekonomiji grada. U fiskalnoj 2004. godini, turisti su potrošili 7,9 milijardi dolara, i po broju posetilaca postavili Boston među prvih deset najposećenijih gradova u SAD. Važne industrije koje deluju u Bostonu su u velikoj meri finansijske prirode. Velike kompanije koje pružaju privatna i društvena osiguranja su prve započele sa radom u Bostonu, i odatle se proširile preko cele Amerike. Ovo je učinilo da Boston, posle Njujorka, postane finansijski centar SAD. Benk of Amerika i Sovern Benk imaju svoja regionalna sedišta u Bostonu. Boston takođe ima veoma razvijenu štamparsku industriju koja je ujedno i najstarija u SAD, sa velikim štamparsko-izdavačkim kućama.

Prema podacima iz fiskalne 2005. godine Boston je brojao 2.398.900 radnika. Od toga :

* 1.200 je radilo u rudarstvu
* 100.500 u građevini
* 231.200 u proizvdnji
* 424.100 u komercijali, trgovini i transportu
* 72.000 u informacionom sektoru (razni biroi, mediji, servisni informacioni biroi, itd.)
* 182.800 u finansijskom sektoru
* 374.200 u raznim profesionalnim delatnostima (kontrolori leta, javne službe, itd.)
* 431.600 u obrazovnim i zdravstvenim institucijama
* 206.900 u ugostiteljstvu i turizmu
* 85.700 u raznim službama
* 288.000 u lokalnoj vlasti

Prosečna plata radnika u proizvodnji je iznosila $18.65 na sat.

Stopa nezaposlenosti je iznosila 4,9%

Obrazovanje
-----------

Boston ima reputaciju intelektualnog centra SAD, i zato nosi nadimak *Atina Amerike*. Takva reputacija dolazi iz činjenice da u samom gradu Bostonu i u susednom Kembridžu, postoji više od sto koledža i univerziteta, sa preko 250.000 studenata. U samom gradu, univerzitet Boston (skr. BU) na četvrtom je mestu po broju zaposlenih u jednoj instituciji, što oslikava stepen zastupljenosti visokoobrazovnih ustanova u svakodnevnom životu grada.

Kampus Boston Univerziteta se prostire uz duž Čarls reke, na Komonvelt Aveniji, dok se medicinski fakultet univerziteta nalazi u južnom delu grada - Saut End. Nortistern Univerzitet, još jedan veliki privatni univerzitet se nalazi u poznatom istorijskom komšiluku - Fenvej. Vilok, Simons, Emanuel i Ventvort koledži, kao i Masačusets koledž farmacije i zdravstvenih nauka se takođe nalaze blizu Nortisterna i pripadaju delu zvanom Fenvej. Sufolk Univerzitet, omanji privatni univerzitet, poznat u SAD po svom pravnom fakultetu, se nalazi na Bikon Hilu. Pravni fakultet Nju Ingland univerziteta, je omanji pravni fakultet, koji se nalazi u pozorišnom distriktu grada. Ovaj fakultet je prvobitno osnovan kao pravni fakultet za žene. Emerson koledž sa reputacijom kao jedan od prestižnijih koledža za društvene nauke, novinarstvo, lingvistiku i film, se nalazi blizu Boston Komon-a (prvog javnog parka u SAD). Boston koledž, čiji se prvobitni kampus nalazio u južnom delu Bostona, danas se nalazi u zapadnom delu grada, na granici dveju opština, Brajtona i Njutona. Kampus Boston koledža se i dalje teritorijalno širi nedavnom kupovinom zemljišta od ogranka Katoličke Crkve u Bostonu .

Nekoliko velikih univerziteta se nalaze u susednom Kembridžu, mada imaju zgrade i u Bostonu, te studenti mogu imati predavanja u istom danu u Bostonu i u Kembridžu. Harvard Univerzitet je najstarija institucija visokog obrazovanja u SAD, i nalazi se velikim delom u Kembridžu, duž reke Čarls. Fakulteti za biznis i menadžment Harvardskog univerziteta, kao i medicinski, stomatološki i fakultet zdravstvene zaštite nalaze se u Bostonu, fizički odvojeni od kampusa u Kambridžu. Tehnološki institut Masačusetsa (MIT) koji je prvo osnovan u Bostonu, preseljen je u Kembridž pošto se ukazala potreba za većim prostorom. MIT je preseljen u Kembridž 1916. godine. Medicinski fakultet univerziteta Tafts obavlja dužnost nadgledanja rada Medicinskog centra Nove Engleske, dok se ostatak kampusa univerziteta Tafts nalazi u severnoj opštini Bostona - Samervilu. Istern Nazarin koledž u opštini Kvinsi, jedini je evangelistički hrišćanski koledž u gradu Bostonu, i aktivan je u svakodnevnom radu hrišćanskog sveštenstva u Bostonu.

Bostonski državni sistem za obrazovanje je najstariji u zemlji. Ovaj sistem čine sve državne osnovne i srednje škole u Bostonu, i broji 57.000 učenika, od prvog razreda osnovne škole do četvrtog razreda srednje škole. Sistem broji 145 škola, među njima i Bostonska latinska škola (najstarija državna osnovna škola u SAD, osnovana 1635. godine). Pored državnih, Boston broji i veliki broj privatnih osnovnih i srednjih škola. 2002. godine, biznis magazin Forbs je ocenio javni sistem državnih škola u Bostonu kao najbolji sistem državnog obzarovanja u SAD, sa prosečnom stopom učenika koji završe poslednji razred srednje škole od 82%. 2005. godine sistem koji obuhvata sve državne škole je brojao

* 45,5% crnaca
* 31,2% učenika poreklom iz latinske Amerike
* 14,0% belaca
* 9,0% Azijata

Boston je mesto nekoliko muzičkih i umetničkih konzervatorijuma - Umetnički institut Bostona, koledž za primenjenu umetnost Masačusets, i Muzički konzervatorijum Nove Engleske (najstariji konzervatorijum u SAD), Škola muzeja lepih umetnosti, i muzička akademija Berkli. Jedini državni univerzitet u Bostonu je univerzitet Masačusets u opštini Dorčester, dok su jedina dva dvogodišnja koledža Roksburi Komjuniti koledž i Bunker Hil Komjuniti koledž u opštini Roksberi.

Biblioteka Harvard Univerziteta sa motom univerziteta - Veritas (lat. istina)
Kampus Boston Koledža
Ventvort Koledž. Predsednica koledža je prof. dr. Zorica Panić, prva predsednica isključivo tehničkog koledža
*Za više informacija pogledajte:*

* Univerzitet Boston
* Univerzitet Nortistern
* Vilok koledž
* Simons koledž
* Emanuel koledž
* Ventvort koledž
* Koledž za farmaciju i medicinu Masačusetsa
* Univerzitet Safok
* Emerson koledž
* Boston koledž
* Univerzitet Harvard
* Tehnološki institut Masačusetsa (MIT)
* Univerzitet Tafts
* Bostonska latinska škola
* Umetnički institut Bostona
* Koledž za primenjenu umetnost Masačusetsa
* Škola Muzeja lepih umetnosti
* Muzički koledž Berkli
* Univerzitet Masačusets
* Roksburi Komjuniti koledž
* Banker Hil Komjuniti koledž
* Bostonski arhitektonski koledž
* Bostonski baptistički koledž
* Bonstonski konzervatorijum
* Univerzitet Nove Engleske
* Optometrijski koledž Nove Engleske
* Muzički konzervatorijum Nove Engleske
* Babson koledž
* Bentli koledž
* Univerzitet Brandajs
* Kembridž koledž
* Kuri koledž
* Jevrejski koledž
* Helenik koledž
* Lasel koledž
* Univerzitet Lesli
* Maunt Ida koledž
* Njuberi koledž
* Inženjerski koledž Franklin V. Olin
* Redžis koledž
* Velesli koledž

Kultura
-------

Kao rezultat velikog broja davno osnovanih visoko obrazovnih institucija, Boston se smatra kulturnim i intelektualnim centrom Nove Engleske. Grad ima nekoliko pozorišta sa fasadama nalik na evropske u pogledu ukrasa i stila. Grad održava mnoge festivale, koji često traju po ceo vikend. Doček Nove godine, proslava Dana nezavisnosti 4. jula i Boston Pop kocert su tri festivala na početku i na kraju kojih se uvek održava trideseto-minutni vatromet program na obalama reke Čarls i u luci na Atlantskom okeanu. Boston je poznat po svom lokalnom dijalektu i akcentu (bostonski akcenat) koji se umnogome razlikuje od dijalekta širom Nove Engleske. Lokalno stanovništvo izgovara „Boston" kao „Basten". Za Boston se takođe vezuje kuhinja Nove Engleske u kojoj se ističe morska hrana, naročito rakovi i jastozi. Potomci imigranata iz Irske koji su pre 20-og veka emigrirali u okolinu današnjeg Bostona, danas imaju veoma jak politički i religiozni uticaj. I dan danas u nekim delovima grada se oseća jak uticaj Irske kulture, kroz postojanje velikog broja pabova, restorana sa irskom muzikom i godišnjim festivalima kojim se proslavljaju irske tradicije. Simbol Irske - zelena detelina - se može naći i kao logo košarkaškog kluba Boston Seltiks.

Konzulati u Bostonu
-------------------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Brazil |  Kanada |  Turska |  Kolumbija |  Francuska |  Kostarika |
|  Portugal |  Meksiko |  Japan |  Grčka |  Dominikanska Republika |  Slovenija |
|  Libija |  Jamajka |  Australija |  Belgija |  Italija |  Norveška |
|  Čile |  Finska |  Honduras |  Mađarska |  Island |  Nizozemska |
|  Monako |  Maroko |  Nepal |  Pakistan |  Poljska |  Bolivija |
|  Rumunija |  Senegal |  Švicarska |  Tajland |  Haiti |  Barbados |
|  Šri Lanka |  Austrija |  Njemačka |  Izrael |  Irska |  Ekvador |
|  Južna Koreja |  Španija |  Engleska |  Venezuela |  Mali |  Danska |
|  Salvador |  Peru |  Luksemburg |  Kipar |

Kriminal
--------

Niska stopa kriminala u gradu krajem 20. i početkom 21. veka je proizvod uspešne saradnje gradske policije sa raznim civilnim grupama i građanskim pokretima širom grada i komšiluka. Broj ubistava u gradu je pao sa 152 1990. godine (26,5 na 100.000 ljudi) na 31 1999. godine (5,26 na 100.000 ljudi). U poslednjih par godina, ovaj broj je umeo da varira i do 50%, u odnosu na prethodnu godinu u isto vreme (60 ubistava 2002. godine, 39 2003. godine, 64 2004. godine i 75 2005. godine). Iako broj ubistava godišnje nije ni približno broju iz 1990. godine, mnogi građani Bostona vide ovo variranje kao problem, i smatraju da bi bostonska policija trebala da primeni nove taktike u sprovođenju reda.

Sport
-----

Boston je poznat po svojim brojnim profesionalnim sportskim klubovima; Boston Celtics (košarka), Boston Red Sox (bejzbol), New England Patriots (američki fudbal), Boston Bruins (hokej na ledu), New England Revolution (nogomet).

Fenvej Park, stadion američkog bejzbol tima Boston Red Soksa
Boston Red Soksi (u svakodnevnom govoru se zovu prosto „Soks") su jedan od bejzbol timova koji su osnovali Američku Bejzbol Ligu (engl.  - MLB). Kada su domaćini, tim igra na svom stadijumu - Fenvej Park, blizu Trga Kenmor. Stadijum je sagrađen 1912. godine, i jedan je od najstarijih sportskih arena koji se aktivno i danas koristi u SAD. Boston je grad u kojem je odigrana prva bejzbol igra novoosnovane Svetske Serije, 1903. godine. Serija te godine je igrana između Red Soks-a (koji su se tada zvali Pilgrimi (engl.  znači *doseljenik*) i Gusara iz Pitsburga .

Boston Seltiksi i Majami Hit u TD Benknort Gardenu
TD Benknort Garden je sportska arena koja se nalazi blizu Severne stanice, i arena u kojoj igraju kao domaćini dva velika tima - Boston Bruins, hokejaški tim i član američke Nacionalne hokejaške lige (engl. ), i Boston Seltiks, košarkaški tim i član američke Nacionalne košarkaške asocijacije (engl. ). Boston Seltiksi su jedan od osnivača nacionalne košarkaške asocijacije, kao i jedini tim koji ima najveći broj osvojenih titula iz nacionalnih šampionata od 1957. do 1986. godine .

Jedan od najposeđenijih sportskih događaja u Bostonu je Bostonski maraton. Putanja kojom maratonci trče kroz grad je duga 42 kilometara. Bostonski Maraton je najstariji maraton na svetu. Održava se svakog trećeg ponedeljka u aprilu, i prvi put je održan 1897. godine, nakon uspešnog prvog modernog maratona na letnjim olimpijskim igrama, održanim 1896. godine. Kao najstariji maraton, Bostonski maraton spada u jedan od svetskih najprestižnijih maratona. Prosečna posećenost je oko 20.000 registrovanih učesnika, dok je na stotu godišnjicu bilo 38.000 registrovanih učesnika .

| Klub | Liga | Spot | Stadijum | Godina osnivanja | Šampionati |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Boston Red Soks | Nacionalna Bejzbol Liga | Bejzbol | Fenvej Park | 1901. | 6 svetskih serija |
| Nju Ingland Patriots | Nacionalna Fudbol Liga | Američki fudbal | Džilet stadijum | 1960. | 3 Super boula |
| Boston Seltiksi | Nacionalna košarkaška asocijacija | Košarka | TD Benknort Garden | 1946. | 16 NBA titula |
| Boston Bruins | Nacionalna hokej Liga | Hokej | TD Benknort Garden | 1924. | 5 Stenli Kupova |
| Nju Ingland Revolušn | Mejdžor Lig Soker | Fudbal | Džilet stadijum | 1995. | nema |

Panorama Bostona sa aerodroma LoganPanorama Bostona sa aerodroma Logan

Zdravstvene ustanove i institucije
----------------------------------

Boston je poznat po visoko-obrazovnim ustanovama kao i velikom koncentracijom naučnih kompanija u polju biotehnologije. Veliki broj ovih ustanova su usko povezane sa bolnicama širom Bostona, te su velikim delom sve bolnice u Bostonu univerzitetske. Najveća koncentracija zdravstvenih ustanova se može naći u delu Bostona koji se u svakodnevnom govoru naziva LMA (na engleskom el-em-ej), tj. Longvud Medikal Erija. Ovaj deo grada se zove po Aveniji koja prolazi delom grada, Longvud Avenija. U ovom delu se nalaze svetski poznate i veoma velike bolnice kao što su Medicinski centar Bet Israel Dikones, Dečja bolnica Bostona, bolnice Brigam i Vumens, Onkološki institut Dana-Faber, Medicinski faklutet Univerziteta Harvard, Stomatološki fakultet Univerziteta Harvard i Institut za dijabetes Džoslin. Mnoge ove ustanove imaju kao svoje zaposlene mnogobrojne dobitnike Nobelovih nagrada u raznoraznim poljima medicine i naučnog rada. Glavna bolnica Masačusetsa se nalazi blizu dela poznatog kao Bikon Hil, gde se ujedno nalazi i skupština grada, dok se u kvartovima kao Džamajka Plejn i Vest Roksburi nalazi velika gradska bolnica - Medicinski centar Boston. Ova bolnica je univerzitetska bolnica koja služi studentima Medicinskog fakulteta Univerziteta Boston. Medicinski centar Nove Englesker, koji se nalazi u samom centru grada, je univerzitetka bolnica Univerziteta Tufts. Dečja bolnica Bostona i Medicinski centar Bet Israel Dikones su takođe univerzitetske bolnice i opslužuju studente medicinskog i stomatološkog fakulteta Harvarda.

Mediji
------

### Novine

**Dnevne novine**: Boston Gloub, Boston Herald, Boston Metro (besplatne novine, koje se mogu naći u svim autobusima i metroima), Boston SADA (takođe besplatne novine koje se mogu naći u javnom prevozu), El Planeta (takođe besplatne novine, štampane na španskom jeziku).

**Nedeljne novine**: Boston finiks, Improper Bostonian, Vikli Dig, La Semana (novine štampane na španskom jeziku).), Bej Vindous.

**Novine štampane dva puta u mesecu**: Barstul Sport, Džust Properti (novine za prodaju i kupovinu nekretnina), Džust Rentals Boston (oglas novine za izdavanje stanove), Stuff@night (magazin o noćnim dešavanjima u Bostonu).

### FM radio stanice

| Frenkvencija (MHz) | Naziv stanice | Program |
| --- | --- | --- |
| 88,1 | WMBR | muzika raznovrsnog žanra studentskog radija (MIT) |
| 89,7 | WGBH | Državna javna stanica, finansirana iz federalnog budžeta (klasična muzika, džez muzika) |
| 90,9 | WBUR | Državna javna stanica, finansirana iz federalnog budžeta (klasična muzika, vesti) |
| 92,9 | WBOS | Alternativni rok |
| 93,7 | WMKK | Najnoviji hitovi, vesti |
| 94,5 | WJMN-FM | Top 40, urbana muzika (*Jam'n 94-5*) |
| 96,9 | WTKK | Talk šou |
| 97,7 | WKAF | Vesti, govorni program, intervjui |
| 98,5 | WBMX | Pop muzika, RnB |
| 99,5 | WCRB | Evropska klasična muzika (*Classical 99.5*) |
| 100,7 | WZLX | Klasični rok (*Boston's Classic Rock*) |
| 101,7 | WFNX | Alternativna muzika |
| 102,5 | WKLB-FM | Kantri muzika (*Country 102,5*) |
| 103,3 | WODS | Stari šlageri (*Oldies 103,3*) |
| 104,1 | WBCN | Rok n Rol (*The Rock of Boston*) |
| 105,7 | WROR | Klasična muzika |
| 106,7 | WMJX | Pop hitovi, R n B, rep, top 40 (*Magic 106.7*) |
| 107,3 | WAAF | Rok n rol |
| 107,9 | WXKS | Top hitovi 40 Bilbord liste (*Kiss 108*) |

### Televizijske stanice

Kao svuda u SAD, Boston ima ograničen broj TV stanica za koje nisu potrebne pretplate, i koje se automatski mogu naći na TV prijemniku kada se TV ukljkuči. Za sve ostale stanice, potrebno je pretplatiti se na kablovsku mrežu, i odabrati listu mnogobrojnih TV stanica. Spisak TV stanica koji sledi je spisak stanica koje građani Bostona dobijaju bez pretplate na kablovsku mrežu.

| Kanal | Naziv TV stanice | Mreža kojoj pripada |
| --- | --- | --- |
| 2 | WGBH | PBS - Public Broadcasting Service, državna TV stanica |
| 4 | WBZ-TV | CBS |
| 5 | WCVB-TV | ABC |
| 7 | WHDH-TV | NBC |
| 25 | WFXT | FOX |
| 27 | WUNI | Univision Mreža na španskom jeziku |
| 32 | WTMU-LP | Telemundo Mreža na španskom jeziku |
| 38 | WSBK-TV | Nezavisna TV stanica |
| 44 | WGBH | PBS - Public Broadcasting Service, državna TV stanica |
| 46 | WWDP | NBC |
| 48 | WYDN | DayStar |
| 56 | WLVI-TV | The CW |
| 60 | WNEU | Telemundo Mreža na španskom jeziku |
| 62 | WMFP | Šoping kanal |
| 66 | WUTF-TV | TeleFutura |
| 68 | WBPX | ION Television |

Aerial view of Logan Airport with Boston Harbor on the top of the imagePogled iz vazduha na aerodrom Logan
Narandžasta linija bostonskog metroa

Transport
---------

*Glavni članak: Javni prevoz u Bostonu*
Međunarodni aerodrom Logan, koji se nalazi u Istočnom Bostonu uslužuje, je glavni aerodrom Bostona i okoline. Pored aerodroma Logan, u blizini Bostona nalaze se i tri posredna opštinska aerodroma, Beverli opštinski aerodrom na severu od Bostona, Bedford/Henskom aerodrom zapadno od grada i Norvud Memorial aerodrom južno od grada.

Gradski autobusi koji opslužuju Boston
Ulice Bostona nisu organizovane na primer kao ulice Njujorka gde su ulice u obliku pravougaone mreže sa pravim linijama. Ulice Bostona su građene spontano kako je grad rastao kroz vekove. Ovo spontatno dodavanje ulica po potrebi je dovelo do toga da mnoge ulice odjednom ili gube ili dobijaju po jednu traku, i menjaju imena po komšilucima, iako je reč o jednoj ulici. Marta 2006. američka asocijacija biciklista je navela Boston kao jedan od najgorih gradova za vožnju biciklom u Sjedinjenim državama. Uprkos tome, Boston ima jedan od najvećeg broja biciklista koji dnevno koriste bicikl kao sredstvo transporta .

Nadleštvo za saobraćaj Masačusetskog zaliva, skraćeno MBTA (*Massachusetts Bay Transportation Authority*) je državna služba koja je ekvivalentna Gradskom saobraćajnom preduzeću u Beogradu. MBTA je preduzeće koje je prvo u Sjedinjenim Državama investiralo u podzemni transport, što je ujedno bio i prvi metro u Sjedinjenim Državama. Danas su linije metroa duge 105 kilometara, i pružaju se u sva četiri pravca grada opslužujući sva prigradska naselja. MBTA se u svakodnevnom govoru naziva T.

Pored metroa, MBTA grad i prigradska naselja opslužuje autobusima, kao i udaljena naselja vozom, čija je mreža dugačka 321 kilometara. Javni prevoz igra veliku ulogu u svakodnevnom životu građana Bostona, i time čine MBTA jedan od najposećenijih javnih prevoza u Sjedinjenim Državama

Galerija
--------

* Javna biblioteka BostonaJavna biblioteka Bostona
* Javna biblioteka BostonaJavna biblioteka Bostona
* Botanička baštaBotanička bašta
* Groblje GranaryGroblje Granary
* Faneuil HallFaneuil Hall
* Faneuil HallFaneuil Hall
* Newbury StreetNewbury Street
* Fenway ParkFenway Park
* Labud čamci u Javnoj baštiLabud čamci u Javnoj bašti
* Javna baštaJavna bašta
* Statua George Washington u Javnoj baštiStatua George Washington u Javnoj bašti
* Trinity crkvaTrinity crkva
* Waterfront (2014)Waterfront (2014)

Literatura
----------

* Fagundes, David; Grant, Anthony (2003). *The Rough Guide to Boston*. Rough Guides. ISBN 978-1-84353-044-2.
* Steinbicker, Earl (2000). *50 one day adventures in Massachusetts, Rhode Island, Connecticut, Vermont, New Hampshire, and Maine*. Hastingshouse/Daytrips Publishers. ISBN 978-0-8038-2008-1.
* Bluestone, Barry; Stevenson, Mary Huff (2002). *The Boston Renaissance: Race, Space, and Economic Change in an American Metropolis*. Russell Sage Foundation. ISBN 978-1-61044-072-1.
* Bolino, August C. (2012). *Men of Massachusetts: Bay State Contributors to American Society*. iUniverse. ISBN 978-1-4759-3376-5.
* Christopher, Paul J. (2006). *50 Plus One Greatest Cities in the World You Should Visit*. Encouragement Press, LLC.. ISBN 978-1-933766-01-0.
* Kennedy, Lawrence W. (1994). *Planning the City Upon a Hill: Boston Since 1630*. University of Massachusetts Press. ISBN 978-0-87023-923-6.
* Morris, Jerry (2005). *The Boston Globe Guide to Boston*. Globe Pequot. ISBN 978-0-7627-3430-6.
* Vorhees, Mara (2009). *Lonely Planet Boston City Guide* (4 izd.). Lonely Planet. ISBN 978-1-74179-178-5.
* Wechter, Eric B. et al. (2009). *Fodor's Boston 2009*. Random House Digital, Inc.. ISBN 978-1-4000-0699-1.
* Beagle, Jonathan M.; Penn, Elan (2006). *Boston: A Pictorial Celebration*. Sterling Publishing Company, Inc.. ISBN 978-1-4027-1977-6.
* Brown, Robin; *The Boston Globe* (2009). *Boston's Secret Spaces: 50 Hidden Corners In and Around the Hub* (1 izd.). Globe Pequot. ISBN 978-0-7627-5062-7.
* Hantover, Jeffrey; King, Gilbert (2008). *City in Time: Boston*. Sterling Publishing Company, Inc.. ISBN 978-1-4027-3300-0.
* O'Connell, James C. (2013). *The Hub’s Metropolis: Greater Boston’s Development from Railroad Suburbs to Smart Growth*. MIT Press. ISBN 9780262018753.
* O'Connor, Thomas H. (2000). *Boston: A to Z*. Harvard University Press. ISBN 978-0-674-00310-1.
* Price, Michael; Sammarco, Anthony Mitchell (2000). *Boston's immigrants, 1840–1925*. Arcadia Publishing. ISBN 978-0-7524-0921-4.
* Krieger, Alex; Cobb, David; Turner, Amy, ur. (2001). *Mapping Boston*. MIT Press. ISBN 978-0-262-61173-2.
* Seasholes, Nancy S. (2003). *Gaining Ground: A History of Landmaking in Boston*. Cambridge, Massachusetts: MIT Press. ISBN 978-0-262-19494-5.
* Shand-Tucci, Douglass (1999). *Built in Boston: City & Suburb, 1800–2000* (2 izd.). University of Massachusetts Press. ISBN 978-1-55849-201-1.
* Southworth, Michael; Southworth, Susan (2008). *AIA Guide to Boston, 3rd Edition: Contemporary Landmarks, Urban Design, Parks, Historic Buildings and Neighborhoods* (3 izd.). Globe Pequot. ISBN 978-0-7627-4337-7.
* Vrabel, Jim; Bostonian Society (2004). *When in Boston: A Time Line & Almanac*. Northeastern University Press. ISBN 978-1-55553-620-6.
* Whitehill, Walter Muir; Kennedy, Lawrence W. (2000). *Boston: A Topographical History* (3 izd.). Belknap Press of Harvard University Press. ISBN 978-0-674-00268-5.
* Morris, Richard B. (1996). *Encyclopedia of American History* (Seventh izd.). Collins Reference. ISBN 0062700553.
* Peter C. Mancall, Gary B. Nash, Allan M. Winkler, Charlene Mires, John W. Jeffries, ur. (2009). *Encyclopedia of American History*. Facts on File. ISBN 0816071365.
* Stanley I. Kutler (2002). *Dictionary of American History* (Third izd.). Charles Scribners & Sons. ISBN 0684805332.
* Paul S. Boyer (2001). *The Oxford Companion to United States History*. Oxford University Press. ISBN 0195082095.
* Michael Kazin, Rebecca Edwards, Adam Rothman, ur. (2011). *The Concise Princeton Encyclopedia of American Political History*. Princeton University Press. ISBN 0691152071.
* Kane, Joseph and Aiken, Charles (2004). *The American Counties: Origins of County Names, Dates of Creation, and Population Data, 1950-2000*. Scarecrow Press. ISBN 0-8108-5036-2.

Vanjske veze
------------

***Boston*** na Wikimedijinoj ostavi


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Portal SAD***  |

* Službene stranice grada ()
* Boston na Projektu Open Directory
* Historical Maps of Boston[*mrtav link*] from the Norman B. Leventhal Map Center at the Boston Public Library
* Boston Streets: Mapping Directory Data Arhivirano 2008-04-07 na Wayback Machine-u from Tufts University, with support from the Institute of Museum and Library Services and The Bostonian Society
* Maps of income, landfill growth, public transport, and squares from Radical Cartography
* *Boston Evening Transcript,* Google news archive. —PDFs of 14,086 issues, dating from 1851 to 1915.

| * p
* r
* u
Glavni gradovi saveznih država Sjedinjenih Američkih Država |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|     | 
**Annapolis** (Maryland)
**Atlanta** (Georgia)
**Baton Rouge** (Louisiana)
**Bismarck** (Sjeverna Dakota)
**Boise** (Idaho)
**Boston** (Massachusetts)
**Charleston** (Južna Karolina)
**Des Moines** (Iowa)
**Denver** (Colorado)
**Dover** (Delaware)
 | 
**Jefferson City** (Missouri)
**Jackson** (Mississippi)
**Juneau** (Aljaska)
**Phoenix** (Arizona)
**Frankfort** (Kentucky)
**Harrisburg** (Pennsylvania)
**Hartford** (Connecticut)
**Helena** (Montana)
**Honolulu** (Havaji)
**Indianapolis** (Indiana)
 | 
**Carson City** (Nevada)
**Columbia** (Južna Karolina)
**Columbus** (Ohio)
**Concord** (New Hampshire)
**Lansing** (Michigan)
**Lincoln** (Nebraska)
**Little Rock** (Arkansas)
**Madison** (Wisconsin)
**Montgomery** (Alabama)
**Montpelier** (Vermont)
 | 
**Nashville** (Tennessee)
**Augusta** (Maine)
**Oklahoma City** (Oklahoma)
**Albany** (New York)
**Olympia** (Washington)
**Austin** (Teksas)
**Pierre** (Južna Dakota)
**Providence** (Rhode Island)
**Richmond** (Virginia)
**Raleigh** (Sjeverna Karolina)
 | 
**Sacramento** (Kalifornija)
**Santa Fe** (Novi Meksiko)
**Salem** (Oregon)
**Saint Paul** (Minnesota)
**Salt Lake City** (Utah)
**Springfield** (Illinois)
**Cheyenne** (Wyoming)
**Tallahassee** (Florida)
**Topeka** (Kansas)
**Trenton** (New Jersey)
 |

 |

| * p
* r
* u
Okrug Safok |
| --- |
| Gradovi | Boston  •  Čelsi  •  Revir  •  Vintrop |

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 319145857930123021471
* LCCN: n79045553
* ISNI: 0000 0004 0373 9193
* GND: 4007840-1
* SUDOC: 028576195
* BNF: cb12038429t (podaci)
* BIBSYS: 2094292
* NLA: 35020527
* NDL: 00629226
* NKC: ge131682
* BNE: XX452554
* NSK: 000653021

 |