**Sholije** (grčki: σχόλια, latinski: *scholia* = komentari, u jednini: **sholija**, grč. σχόλιον, latinski: *scholium* = "komentar") naziv je za beleške u nekom antičkom tekstu koje daju gramatička, filološka, kritička, književna ili situaciona objašnjenja. To može biti jedna jedina reč napisana na margini nekog rukopisa ili umetnuta između dva reda teksta, ali i dugačak kontinuirani komentar. Taj je termin prvi put zabeležen u jednom Ciceronovom pismu Atiku (1. vek pne.).

Istorija
--------

Sholije su važni izvori informacija za mnoge aspekte antičkog sveta, posebno za istoriju antičke književnosti. Najstarije sholije, obično anonimne, potiču iz 5. ili 4. veka pne. npr. "D" sholije uz *Ilijadu*. Sačuvane sholije u osnovi predstavljaju kompilaciju, znatno skraćenu i ponekad iskrivljenu, koja je sačinjena iz starijih, obimnijih komentara ili je ekscerpirana iz monografija nastalih u različita vremena. Stoga one ponekad sadrže važne informacije iz pouzdanih izvora koji su danas izgubljeni. Običaj kompiliranja sholija nastavio se sve do poznovizantijskog doba, a posebno su značajni Evstatijevi obimni komentari uz Homera (12. vek), kao i *scholia recentiora* Tome Magistra i Dimitrija Triklinija (14. vek). Mnoge od sholija nastale u vizantijsko doba potiču od velikih helenističkih filologa Zenodota, Aristofana iz Bizanta i Aristarha.

Novi prepisivači i vlasnici rukupisa menjali su postojeće sholije i dodavali svoje, pa je njihov obim mogao toliko narasti da više nisu mogle stati na margine rukipisa te je postalo neophodno pretočiti ih u zaseban spis. U početku su uzimane samo iz jednog komentara, ali su kasnije kombinovane iz više njih. To se vidi po ponavljanju naslovne reči *(lemma)* ili po upotrebi alternativnih objašenjenja uvedenim izrazima kao što su: "ili ovako", "alternativno", "prema nekima", ili pak po eksplicitnom citiranju drugih izvora informacija.

Važne sholije
-------------

Za grčku književnost najvažnije su sholije uz Homerovu *Ilijadu*, naročito one u rukupisima iz 10. veka koje je otkrio Villoison 1781. godine u Biblioteci Marciani u Veneciji (v. Venetus A, Homersko pitanje). Izuzetno su važne i sholije uz Hesioda, Pindara, Sofokla i Apolonija Rođanina, a one uz Aristofana (uključujući tzv. *Prolegomena de comoedia*) predstavljaju važan izvor za poznavanje istorije i razvoja grčke komedije, koji dopunjuje oskudne informacije koje se o toj temi nalaze u Aristotelovoj *Poetici* i kod *Sude*. Za rimsku književnost najznačajnije su Servijeve sholije uz Vergilija, zatim sholije Helenija Akrona i Pomponija Porfirija uz Horacija, kao i sholije Elija Donata uz Terencija.

Druge upotrebe
--------------

* Spinoza je sastavio vlastite sholije uz mnoge od svojih teza koje je izneo u *Etici*, koje objašnjavaju i proširuju pojedine teze, a ponekad daju kraće zaključke za argumentaciju koja se daje u više teza.
* U savremenim tekstovima o matematici sholije su zabeleške na margini koje mogu pojačati određenu liniju zaključivanja ili je mogu uporediti s ranije datim dokazima.
* *Scholia* je akademski časopis na polju klasičnih nauka.
* U Balliol Collegeu, Oxford, *Scholiasts* je ime "kluba za pijančenje" *(drinking society)* namenjenog klasičarima.

Literatura
----------

* Dickey, Eleanor. *Ancient Greek Scholarship: A Guide to Finding, Reading, and Understanding Scholia, Commentaries, Lexica, and Grammatical Treatises*. Oxford: OUP for the APA, 2007. ISBN 0-19-531293-7.
* Reynolds, L.D. and N.G. Wilson. *Scribes & Scholars: a Guide to the Transmission of Greek & Latin Literature*, 3rd ed. Oxford: Clarendon Press, 1991. ISBN 0-19-872146-3.

Eksterni linkovi
----------------

* Online scholia on Euripides