recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Za ostale upotrebe, v. Bitka kod Utike (razvrstavanje).*

**Bitka kod Utike** se odigrala oko godine 238. pne. za vrijeme najamničkog rata između kartaginskih snaga pod Hanonom Velikim na jednoj, i pobunjenih najamnika na drugoj strani. Pobunjenici, kojima su se priključili brojni libijski gradovi, su opsjedali grad Utika koji je ostao vjeran Kartagini. Kartagina je poslala Hanona da razbije opsadu, što je on i učinio, ali su pobunjenici odmah izvršili protivnapad, zauzeli i opljačkali Hanonov logor te prisilili njegovu vojsku da pronađe utočište iza zidina grada koga je namjeravala osloboditi. Hanonu je, međutim, u pomoć stigao dodatni kontingent na čelu s Hamilkarom Barkom koji je opsadu razbio po drugi put, i to trajno.

Bitka nije riješila rat, ali je imala značajne političke posljedice za Kartaginu i Mediteran uopće, s obzirom da dotada uticajni Hanon izgubio svoj prestiž u korist Hamilkara, čija će porodica Barkidi - početi dominirati Kartaginom i znatno doprinijeti izbijanju drugog punskog rata.

Fusnote
-------

1. ↑  **Polibije** 1:73.1.
2. ↑  **Polibije** 1:75.1
3. ↑  **Polibije** 1:75.1-75.2.
4. ↑  **Polibije** 1:74.3.
5. ↑  **Polibije** 1:73.4

Vanjske veze
------------
„Bitka kod Thouarsa" preusmjerava ovdje. Za ostala značenja, v. Bitka kod Thouarsa (razvrstavanje).

**Bitka kod Thouarsa** se odigrala 5. maja 1793. godine na zapadu Franuske za vrijeme Vandejskog rata između snaga kontrarevolucionarnih pobunjenika Katoličke i kraljevske vojske na jednoj, i snaga republikanske vlade na drugoj strani. Do nje je došlo kada su pobunjenici napali utvrđeni grad Thouars koji je branio republikanski garnizon pod zapovjedništvom Pierrea Quétineaua. Pobunjenici su bili relativno slabo naoružani i obučeni, ali su uživali uvjerljivu brojčanu nadmoć. Republikanci su ih pokušali zaustaviti na mostu preko rijeke Vrine, a za koga su se šest sati vodile žestoke borbe. Na kraju je pobunjenički vođa Louis de Lescure sam krenuo u juriš preko mosta, potakavši druge pobunjenike da ga prate i tako slome otpor branitelja koji su povukli iza zidina grada. Nakon što su se pobunjenici uspjeli probiti u grad, Quetineau je kapitulirao. Pobjednički pobunjenici su pristali zarobljenike pustiti pod uvjetom da se više ne bore u Vandeji; kako bi bili sigurni da će poštovati zadanu riječ, odnosno mogli prepoznati ako to ne učine, sve su ih ošišali.

Vanjske veze
------------

* Bataille de Thouars Arhivirano 2008-10-29 na Wayback Machine-u
**Bitka kod Tegire** se vodila godine 375. pne. između starogrčkih polisa Tebe i Sparte. U njoj se mali tebanski odred pod Pelopidom suprotstavio brojčano jačim spartanskim snagama nakon neuspjelog pokuašaja da na prepad osvoji Orhomen i ostvario iznenađujuću pobjedu. Ta je bitka predstavljala prvi slučaj u kome je spartanska hoplitska falanga bila poražena od brojčano slabijeg neprijatelja u uređenoj bitci.

Uvod
----

Neprijateljstva između Tebe i Sparte, privremeno okončana Antalkidinim mirom i potvrdom spartanske hegemonije, obnovljena su kada je 379. pne. u Tebi izbio ustanak kojim je istjeran spartanski garnizon i svrgnut pro-spartanski oligarhijski režim. Ustanici su iste godine obnovili Beotijski savez, što je Sparta smatrala kao kršenje odredbi mira i uzela kao povod za pohode na Beotiju. Iako Teba nije osvojena, mnogi drugi gradovi u Beotiji jesu, uključujući i Orhomen.

Godine 375. pne. je, pak, spartanski garnizon napustio Orhomen kako bi krenuo na pohod u Lokridu. Pelopida, komandant tebanske Svete čete je to shvatio kao priliku da oslobodi grad te je pokrenuo pohod u kome je sudjelovala Sveta četa zajedno s manjim kontingentom konjice - sve zajedno tek malo više od 300 ljudi. Pelopida je, međutim, u blizini Orhomena odlučio odustati od pohoda kada se ispostavilo da iz Sparte u Orhomen dolazi pojačanje koje je bilo višestruko nadmoćnije od tebanskog odreda. Pelopidin pokušaj da pronađe utočište kod Tegire nije uspio, jer su ga Spartanci sustigli i prisilili da primi bitku.

Tok bitke
---------

Iako je brojčana nadmoć Spartanaca bila više nego vidljiva, Pelopida ju je odlučio pokušati kompenzirati borbenim poretkom u kome je suzio širinu, a zato neuobičajeno povećao dubinu svoje falange. Istovremeno je na krila postavio konjicu i dao joj zadatak da juriša na neprijateljska krila. Obje falange su krenule jedna prema drugoj, ali se u trenutku udara ispostavilo da je tebanska falanga na samom centru jača, te je odmah probila spartanski borbeni raspored. Tebanci su se tada okrenuli prema spartanskim krilima suočenim s napadom konjice. Spartanski je otpor razbijen, te su se Spartanci dali u bijeg, pronašavši utočište pod zidinama Orhomena.

Posljedice
----------

Bitka kod Tegire, iako je u taktičkom smislu predstavljala tebansku pobjedu, u vojničkom smislu nije predstavljala značajan događaj. Pelopida se svejedno morao povući, a da nije ostvario svoj cilj i oslobodio Orhomen.

Antički historičari, a posebno Plutarh, međutim, navode kako je bitka imala veliki moralni značaj, jer je to bio prvi slučaj da je spartanska falanga u uređenoj bitci poražena od brojčano inferiornog neprijatelja. S jedne strane je ona ohrabrila Tebance da nastave otpor prema Spartancima, dok su sami Spartanci bili obeshrabreni porazom. Plutarh također tvrdi kako je taktika korištena u bitci poslužila kao svojevrsni test za mnogo veću i važniju bitku kod Leuktre koja će se odigrati četiri godine kasnije.

Fusnote
-------
**Molučka kokošina** (lat. *Eulipoa wallacei*) je jedina vrsta roda *Eulipoa* iz porodice kokošina. Ponekad je smještena u rod *Megapodius*.

Endem je Indonezije, pa se ograničila na brežuljkaste i planinske šume Molučkih otoka: Halmahera, Buru, Seram, Ambon, Ternate, Haruku i Bacan. Također živi i na otoku Misool u pokrajini Zapadna Papua.

Duga je prosječno oko 31 centimetar. Perje joj je maslinasto-smeđe boje, u donjem dijelu plavkasto-sivo. Podrepno područje je bijelo, a noge su tamno-maslinaste. Šarenica je smeđe boje, gola koža na licu je ružičasta, dok je kljun plavkasto-žute boje. Leđa su crvenkasto-kestenjastomrke boje, te su na njima sive pruge. Mladunci imaju smećkasto perje, crn kljun, noge i šarenicu boje lješnjaka.

Jedina je kokošina koja polaže jaja noću. Kao gnijezdo koristi nasip napravljen na suncem izloženoj plaži ili vulkanskom tlu.

Izvori
------

1. ↑  BirdLife International (2012). "Eulipoa wallacei". IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.2. International Union for Conservation of Nature.
2. ↑  Molučka kokošina na Birdlife, pristupljeno 23. januara 2015.
Giotto: Poklon kraljeva. Vidi se i betlehemska zvijezda
**Betlehemska zvijezda** nebeska je pojava, koja se spominje u Evanđelju po Mateju (Mt 2, 1-13), kada su se tri kralja s istoka pojavila u Jeruzalemu raspitujući se, gdje se rodio Isus. Pratili su zvijezdu, koja je išla ispred njih i zaustavila se iznad mjesta Isusova rođenja u Betlehemu.

Zvijezda je dio proročanstva iz Staroga zavjeta: "Vidim ga, ali ne sad, gledam ga, ali ne izbliza: **zvijezda** izlazi iz Jakova, žezlo se diže iz Izraela (Br 24,17). 

Prema znanstvenicima, Isus se rodio između 8. do. 4. godine pr. Kr. Postoji više znanstvenih teorija o betlehemskoj zvijezdi. Prema teoriji popularnoj u doba renesanse, betlehemska zvijezda nastala je kao konjukcija nebeskih tijela. To se događa, kada se staze gibanja dva ili više planeta poklope gledano sa Zemlje pa to izgled kao jedna sjajna zvijezda. Otprilike u vrijeme Isusova rođenja dogoddlo se nekoliko konjukcija između Jupitera i Saturna, između Jupitera, Saturna i Marsa i između Jupitera i Venere. Britanski fizičar objavio je rad o tome u časopisu Nature. 

Engleski znanstvenik Buhmer-Thomas 1992. godine izrazio je mišljenje, da je betlehemska zvijeda bila planet Jupiter. Prema opisu iz Evanđelja po Mateju, zvijezda je išla pred kraljevima, dok nije došla i stala nad mjestom gdje se rodio Isus (Mt 2, 9). Takva pojava gibanja, zaustavljanja, kretanja unazad i prema naprijed karakteristična je za Jupiter.

Prema nekim znanstvenicima, betlehemska zvijezda je vrsta zvijezde po imenu supernova, koja ima jako velik sjaj i koja postupno umire. Kineski astronomi zabilježeli su jednu supernovu 5. godina pr. Kr.

Prema još jednoj teoriji, betlehemska zvijezda bila je komet. Tu pretpostavku prvi je izrekao kršćanski apoleget Origen 248. godine.

Izvori
------

1. ↑  „Archive copy". Arhivirano iz originala na datum 2010-01-08. Pristupljeno 2013-06-23.
2. ↑  Mr. Krešimir Cerovac, MI, List mladih, Zagreb 2000.
Koordinate: 42° 13′ 57" SGŠ, 22° 11′ 44" IGD

**Baratlija** (mak. *Baratlija*) je naselje u Republici Makedoniji, u severoistočnom delu države. Baratlija je u okviru opštine Rankovce.

Prirodni uslovi
---------------

Baratlija je smeštena u severoistočnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg grada, Kumanova, selo je udaljeno 45 kilometara istočno.

Selo Baratlija se nalazi u istorijskoj oblasti Slavište. Naselje je položeno na južnim padinama planine German, na približno 930 metara nadmorske visine.

Mesna klima je planinska zbog znatne nadmorske visine.

Stanovništvo
------------

Baratlija je prema poslednjem popisu iz 2002. godine imala 39 stanovnika. Od toga ogromnu većinu čine etnički Makedonci (100%).

Pretežna veroispovest mesnog stanovništva je pravoslavlje.

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

* rankovce.gov.mk Zvanična stranica opštine Rankovce Arhivirano 2012-01-07 na Wayback Machine-u

  

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Rankovce |
| --- |
| **Rankovce** • 
Baratlija • 
Vetunica • 
Vržogrnci • 
German • 
Ginovci • 
Gulinci • 
Krivi Kamen • 
Ljubinci • 
Milutince • 
Odreno • 
Opila • 
Otošnica • 
Piklište • 
Petralica • 
Psača • 
Radibuš • 
Stanča |  |
**San Miguel** je općina od 278,885 i grad od 158,136 stanovnika na istoku Salvadora u Departmanu San Miguel u kom je administrativni centar.

Geografske karakteristike
-------------------------

San Miguel se nalazi na trasi Panameričkog autoputa, udaljen 138 km istočno od glavnog grada San Salvadora .
Grad se prostire u dolini Rijeke Grande de San Miguel, nedaleko od vulkana San Miguel i Chinameca.

Historija
---------

San Miguel je osnovao u španjolski konkvistador Pedro de Alvarado 8. maja 1530.

Ubrzo nakon osnivanja izbila je pobuna domorodačkih Lenka, koji su pod vod vodstvom svog caciqua Lempira - 1537. zauzeli *Villu de San Miguel*. Pobuna je ugušena nakon 6 mjeseci kad su Španjolci ubili Lempira.

Prva erupcija.vulkana San Miguel 1763. oštetila je grad.
San Miguel je julu 1812. dobio status grada.

Dobar dio grada izgorio je požar]]u koji ga je zahvatio 1856.
Izgradnja katedrale započela je 1862. - 1874. povezan je telegrafom, 1892. uvedena je električna struja, a 1909. je svečano otvoren teatar.

Teško je oštećen u potresu 1917. nakon obnove izrastao je u jedan od najvećih gradova u Salvadoru.
Današnji San Miguel je treći po veličini grad u zemlji, industrijski-trgovački i obrazovni centar istoka zemlje. 
Grad u kom djeluje 7 univerziteta.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*San Miguel Municipality in El Salvador*" (engleski). City population. Pristupljeno 28.3.2023.
2. 1 2  „*San Miguel in San Miguel*" (engleski). City population. Pristupljeno 28.3.2023.
3. 1 2 3   „*San Miguel*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 28.3.2023.
4. 1 2 3  „*San Miguel*" (španjolski). Municipios de El Salvador. Pristupljeno 28.3.2023.
5. ↑  „*Departamento de San Miguel*" (španjolski). Municipios de El Salvador. Pristupljeno 28.3.2023.
6. ↑   „*Universidades del Departamento San Miguel*" (španjolski). Atillo. Pristupljeno 28.3.2023.

Vanjske veze
------------

***San Miguel, Salvador*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Alcaldía Municipal de San Miguel* (`es`)
Model bisulfitnog jona u rastvoru i u čvrstom stanju.
**Bisulfitni** jon (IUPAC-preporučena nomenklatura: **hidrogen sulfit**) je jon HSO3−. Soli koje sadrže HSO3− jon se nazivaju bisulfitima, a takođe su poznate kao sulfitne lužine. Na primer, natrijum bisulfit je NaHSO3.

Reakcije
--------

Bisulfitne soli se tipično pripremaju reakcijom alkalnih rastvora sa viškom sumpor dioksida:

SO2 + NaOH → NaHSO3
HSO3− je konjugovana baza sumporaste kiseline, H2SO3:

H2SO3 ⇌ HSO3− + H+
Sumporasta kiselina se ne može izolovati. Ravnoteža koja je znatno konzistentnija sa spektroskopskom evidencijom je:

SO2 + H2O ⇌ HSO3− + H+
HSO3− je slaba kiselina sa p*K*a od 6.97. Njena konjugovana baza je sulfitni jon, SO32−:

HSO3− ⇌ SO32− + H+
Bisulfiti su redukujući agensi, kao što su i svi sulfiti i sumpor dioksid, koji sadrže sumpor u istom oksidacionom stanju (+4).

Struktura
---------

Bisulfitni tautomeri u ravnoteži
Modeli predložene ravnoteže bisulfita. Tautomer sa leve strane ima *C*s simetriju, dok je tautomer na desnoj strani *C*3v.
Eksperimentalni podaci sugerišu da je proton bisulfitnog jona lociran na sumporu, što mu daje *C*3v simetriju. Međutim isto tako postoje dokazi sa 17O NMR spektroskopije koji sugerišu da dve tautomerne forme HSO3− postoje u dinamičkoj ravnoteži, gde jedna ima *C*3v simetriju (protonacija sumpora) i druga *C*s simetriju (protonacija kiseonika). *C*3v struktura je potvrđena kristalografski i, u rastvoru Ramanovom spektroskopijom (ν(S–H) = 2500 cm−1).

Medicina
--------

Bisulfitne soli su uobičajeni aditivi leka epinefrin, gde sprečavaju oksidaciju u adrenohrom i rezultujuću inaktivaciju. Bisulfiti mogu u nekim slučajevima da izazovu alergijske reakcije.
**Bitka kod Alarcosa** je slavna almohadska pobjeda u al-Andalusu nad snagama kastilijanskog kralja Alfonsa VIII. koja se odigrala 18. jula 1195.

Tok bitke
---------

Nakon što je odbio napade na al-Andalus, almohadski kalif Abu Jusuf Jakub al-Mansur je 1190. prisilio na primirje kršćanske kraljeve Kastilje i Leona. Kad je negdje oko 1194. isteklo primirje, Alfonso VIII je navalio na zemlje današnje provincije Seville, što je natjeralo Abu Jusufa Jakuba da napusti svoju sjevernoafričku prijestolnicu Marakeš i krene sa vojskom na Iberijski poluotok protiv kršćana.

Kastilijanci su uspjeli iznenaditi muslimansku stražu, ali im to nije pomoglo jer su podcjenili veličinu almohadske vojske. Abu Jusuf Jakub, kom se pridružila konjica Pedra Fernándeza de Castra - Kastilijanaca (Alfonsov neprijatelj), žestoko je potukao Kastilijance. Bitka se odvila na polju nedaleko od zamka Alarcos (arapski: al-Arak), pored grada Ciudad Reala.

Alfonso i njegova vojska pobjegli su u Toledo i Alarcos, dok se Abu Jusuf Jakub trijumfalno ušetao u Sevillu, gdje su ga prozvali *Al-Manṣūr Billāh* (Božji pobjednik). Godinama nakon tog poraza Alfonso VIII, se čak i uz podršku aragonskog kralja, nije usudio suprostaviti Almohadima koji su haračili njegovim zemljama, pa su oni zauzeli Montánchez, Trujillo, Santa Cruz i Talaveru i uništiili vinograde oko Toleda.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Battle of Alarcos*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 12. 8. 2019.

Vanjske veze
------------

***Bitka kod Alarcosa*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Battle of Alarcos* (`en`)

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* LCCN: sh97004266

 |
**Brend** (engl. ) predstavlja holističku sumu (sinergiju) svih podataka o proizvodima ili grupama proizvoda radi poboljšanja verodostojnosti i ugleda organizacije ili pojedinca.

Sastavni elementi brenda su **identitet brenda**, **vrednost brenda**, **prepoznaljivost** i **svest o brendu**.

Identitet brenda
----------------

**Identitet brenda** (en: *Brand Identity*) jeste vizuelna i verbalna manifestacija korporativnog, proizvodnog, uslužnog, brenda neke sredine, i individue kao brenda.

Vrednost brenda
---------------

**Vrednost brenda** (en: *Brand Equity*) predstavlja meru investicija koje je organizacija uložila u brend.

Prepoznatljivost brenda
-----------------------

**Prepoznatljivost brenda** (en: *Brand Recognition*) jeste akumulirana masa pozitivnih osećanja o brendu u svesti individue.

Svest o brendu
--------------

**Svest o brendu** (en: *Brand Awareness*) odnosi se na to u kojoj meri potencijalni kupci prepoznaju brend i povezuju ga sa odgovarajućim proizvodom.

Povezano
--------

* Marketing
* Odnosi s javnošću
* Internet marketing
* Franšizing

Vanjske veze
------------

***Brend*** na Wikimedijinoj ostavi

* Lista brendova prema časopisu Forbs Arhivirano 2005-10-25 na Wayback Machine-u
* Usmjeravanje globalnih brendova na lokalna tržišta Arhivirano 2020-10-22 na Wayback Machine-u
Kralj William II (Riđi)
**Pobuna 1088. godine** (engleski: ) je naziv za kratkotrajni ustanak vodećih normanskih feudalaca u Engleskoj protiv vlasti kralja Williama II Riđeg, koji je započeo oko Uskrsa 1088. godine. Uzrok ustanka je bio u tome da je prethodni engleski kralj William I Osvajač istovremeno bio i normandijski vojvoda; na svojoj samrtnoj postelji je prethodne godine odredio da će mjesto normandijskog vojvode naslijediti stariji sin Robert Curthose, a englesko prijestolje mlađi sin William. To je mnoge od normanskih velmoža - koji su imali posjede s obje strane La Manchea - dovelo u kompliciranu situaciju da moraju služiti dvojici različitih sizerena. Dio njih je, prema navodima kroničara Orderica Vitalisa, zaključio da bi bilo jednostavnije da imaju jednog sizerena koji bi vladao i Normandijom i Engleskom. Izbor je pao na Roberta, koji je već ranije bio u otvorenom sukobu sa bratom i ocem, a za koga su pretpostavljali da im neće nametati svoju volju kao pokojni William. 

Na čelo ustanika su stali Williamov brat (i kraljev stric), biskup Odo od Bayeuxa i grof Robert od Mortaina; njima se priključilo šest od deset najvećih normanskih magnata navedenih u Knjizi Sudnjeg dana, a ustanak se brzo proširio od Northumberlanda na sjeveru do Kenta na jugu. U kritičnoj situaciji je mladi kralj, pak, pokazao diplomatsku i političku vještinu; dio ustanika je uspio neutralizirati obećanjem bogate nagrade u zamjenu za vjernost; na svoju je stranu, proklamirajući brojne reforme, stavio i obični (anglosaksonski) narod; konačno je ustanike uspio međusobno izolirati, tako da je Odo u Zamku Pevensey stavljen pod opsadu. Neuspjehu ustanka je, međutim, najviše pomoglo to što zbog olujnog vremena u La Mancheu ustanicima pomoć u kritičnom trenutku nije mogao pružiti vojvoda Robert iz Normandije. Nakon šest tjedana se Odo predao u Pevenseyu, a potom je drugo ustaničko uporište Rochesterski zamak palo prije Robertovog dolaska. Ustanak je tako za šest mjeseci bio ugušen. William je zarobljenim ustanicima, po savjetu sebi odanih feudalaca, udijelio pomilovanje.

Izvori
------
**Pobuna** u najširem smislu predstavlja čin suprotstavljanja ili negiranja nečije vlasti ili autoriteta od osobe ili osoba koje su joj dotada bile ili trebale biti podvrgnute. U slučaju da se odigrava na širem području i u njemu sudjeluje veći broj osoba, za pobunu se koristi izraz ustanak.

U užem smislu se pod izrazom pobuna podrazumijeva odbacivanje autoriteta, odnosno odbacivanje poslušnosti od osoba koje se zbog specifičnosti situacije nalaze u trajnom odnosu subordinacije. Tako se odbijanje naređenja od strane kapetana broda naziva brodskom pobunom, odbijanje vojnika da slušaju svoje oficire naziva vojničkom, a odbijanje zatvorenika da slušaju zatvorske vlasti naziva zatvorskom pobunom. Svi ti slučajevi u pravilu sadržavaju čin nasilja, bilo u stvarnom, bilo u simboličkom smislu.

Neke od znamenitih pobuna u historiji
-------------------------------------

* Indijska pobuna 1857
* Pobuna na ruskom bojnom brodu Potemkin (1905)
* Pobune u francuskoj vojsci (1917)
* Pobuna bokotorskih mornara (1918)
* Wilhelmshavenska pobuna (1918)
* Kronštatski ustanak (1921)
* Pobuna u zatvoru Attica (1971)
* Pobuna u zatvoru Carandiru (1992)
* Pobuna Jedinice za specijalne operacije

Povezano
--------

* Neredi
* Revolucija
* Državni udar

Eksterni linkovi
----------------

* History page of mutinies and wars Arhivirano 2012-03-10 na Wayback Machine-u - a collection of short histories
* - G.I. Resistance to the Vietnam War Arhivirano 2020-10-20 na Wayback Machine-u
* Mutinies in World War I by David Lamb Arhivirano 2007-03-12 na Wayback Machine-u
* Leonard F. Guttridge, *Mutiny: A History of Naval Insurrection,* United States Naval Institute Press, 1992, ISBN 0-87021-281-8
**Ante (Miko) Tripalo** (Sinj, 16. kolovoza 1926. – Zagreb, 11. prosinca 1995.), jugoslavenski i hrvatski političar i pravnik. Jedan od vođa Hrvatskog proljeća.

Tripalo je rođen u relativno imućnoj porodici, a kao tinejdžer se za vrijeme drugog svjetskog rata priključio partizanima. Poslije se priključio KPJ i postao jednim od njenih glavnih funkcionara na području Knina. Tripalo je poslije rata završio Pravni fakultet i nastavio napredovati u partijskim redovima. Godine 1962. je postao sekretar GK SKH u Zagrebu, a 1969. ušao u predsjedništvo CK SKH. Sve to vrijeme je uživao snažnu podršku Tita i smatrao se dijelom tzv. "titića" - nove generacije relativno mladih i reformski nastrojenih funkcionera koji su ga trebali naslijediti.

Na tom mjestu je bio jedan od pokretača programa političkih reformi, koji je, između ostalog, uz veću slobodu izražavanja, tražio i veće ovlasti tadašnje SR Hrvatske u odnosu na SFRJ. Ta je platforma primila snažnu podršku širom Hrvatske i postala poznata kao *Masovni pokret* (MASPOK). Međutim, otvoreno iskazivanje hrvatskog nacionalizma, napetosti u etnički miješanim krajevima i neprijateljstvo JNA su Tita natjerali da krajem 1971. na sjednici Predsjedništva CK SKJ u Karađorđevu osudi Masovni pokret. Tripalo je nakon toga podnio ostavku i nestao iz javnog života.

Tripalo se prvi put u hrvatskoj javnosti pojavio 1989. godine, kada je objavio knjigu *Hrvatsko proljeće* u kojoj je Masovni pokret opisao kao pokušaj demokratske reforme tadašnjeg komunističkog sistema, sličan Praškom proljeću. Naziv koji je Tripalo koristio se otada uvriježio kao zamjena za dotadašnji MASPOK.

Pred prve višestranačke izbore, Tripalo se uz Savku Dabčević-Kučar smatrao prirodnim vođom tadašnje hrvatske nacionalističke i antikomunističke opozicije. Pod njihovim vodstvom je formirana Koalicija narodnog sporazuma, ali je na izborima marginalizirana od radikalnije Hrvatske demokratske zajednice. Nekoliko mjeseci kasnije, Tripalo i Savka su osnovali Hrvatsku narodnu stranku.

HNS je na izborima 1992. godine doživjela debakl, a Tripalo se poslije toga počeo razilaziti sa Savkom, smatrajući kako HNS nije dovoljno odlučan protiv autoritarnih i desničarskih tendencija Tuđmanovog režima. Pred smrt je napustio HNS i priključio se Akciji socijaldemokrata Hrvatske.

Vidi još
--------

* Centar za demokraciju i pravo Miko Tripalo

Izvori
------
Koordinate: 41° 28′ 60" SGŠ, 21° 51′ 12" IGD

**Mrzen Oraovec** (mak. *Mrzen Oraovec*) je naselje u Republici Makedoniji, u središnjem delu države. Mrzen Oraovec je naselje u okviru opštine Rosoman.

Prirodni uslovi
---------------

Mrzen Oraovec je smešten u središnjem delu Republike Makedonije. Od najbližeg većeg grada, Kavadaraca, naselje je udaljeno 20 kilometara zapadno.

Naselje Mrzen Oraovec se nalazi u istorijskoj oblasti Tikveš. Selo je iznad doline Crne Reke, u zapadnom obodu Tikveške kotline. Zapadno od naselja izdiže se planina Klepa. Naselje je položeno na približno 510 metara nadmorske visine, u brdskom području. 

Mesna klima je kontinentalna.

Stanovništvo
------------

Mrzen Oraovec je prema poslednjem popisu iz 2002. godine imao 5 stanovnika.

Većinsko stanovništvo u naselju su etnički Makedonci (100%).

Pretežna veroispovest mesnog stanovništva je pravoslavlje.

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

* www.opstinarosoman.gov.mk Zvanična stranica opštine Rosoman

  

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Rosoman |
| --- |
| **Rosoman** • 
Debrište •
Kamen Dol •
Kruševica •
Manastirec •
Mrzen Oraovec •
Palikura •
Ribarci •
Sirkovo •
Trstenik |  |
**Mitridatski ratovi** su bili oružani sukobi koji su se u prvoj polovici 1. vijeka pne. vodili na području Grčke, Male Azije i Bliskog Istoka između Rimske Republike na jednoj te Pontskog Kraljevstva i njegovih saveznika na drugoj strani. Pontsko Kraljevstvo je vodio kralj Mitridat VI, po kome su i dobili ime. Uzrok im je bilo Mitridatovo nastojanje da svoju državu proširi na račun područja u rimskoj interesnoj sferi, ali i duboko nezadovoljstvo njihovih stanovnika rimskom vlašću, koje je Mitridat nastojao iskoristiti. Ratovi su bili dugi i iscrpljujući, ali su završili rimskom pobjedom i daljim širenjem rimske vlasti na istok, odnosno uspostave rimske hegemonije nad Malom Azijom, Sirijom, Levantom i Armenijom. Dugoročne posljedice mitridatskih ratova su, s druge strane, pogodile i sam Rim gdje su postali povod za stranačke sukobe koji će eskalirati u građanske ratove, odnosno omogućile nagli priliv bogatstva i uticaja beskrupuloznim pojedincima koji će dovesti do postepenog nestanka Republike i njene transformacije u Carstvo.

Tri rata su bila:

* Prvi mitridatski rat (88. pne. - 84. pne.), u kome je rimskim snagama komandirao Sula, završen rimskom pobjedom i sklapanjem Sporazuma u Dardanu;
* Drugi mitridatski rat (83. pne. - 81. pne.), u kome je rimskim snagama komandirao Lucije Licinije Murena, završen rimskim porazom i sporazumom koji je priznao *status quo ante bellum*.
* Treći mitridatski rat (75. pne. - 66. pne.), u kome je rimskim snagama komandirao Lucije Lukul, a potom Pompej; završen je Mitridatovim samoubistvom, te rimskom aneksijom odnosno vazalizacijom njegove države.

***Mitridatski ratovi*** na Wikimedijinoj ostavi
**Međunarodni aerodrom Simón Bolívar**, poznat i kao **Međunarodni aerodrom Maiquetia "Simón Bolívar"** (španjolski: *Aeropuerto Internacional de Maiquetia "Simón Bolívar"*) međunarodni je aerodrom koji se nalazi u gradiću Maiquetía, cca. 21 kilometar od centra Caracasa, glavnog grada Venezuele. *Maiquetia*, kako ga najčešće naziva lokalno stanovništvo, glavni je i najveći od dvanaest međunarodnih aerodroma u zemlji; kroz *Maiquetiju* prolaze letovi za nekoliko važnih lokacija u Amerikama, Karibima i Europi. 

Osnovan je 1945. godine kao Međunarodni aerodrom Maiquetía (španjolski: *Aeropuerto Internacional de Maiquetía*) i to nakon što je američki pilot Charles Lindbergh lokaciju predložio kao pogodnu za izgradnju aerodroma; Sjedinjene Države su subvencionirale izgradnju, a arhitekt inicijalnog putničkog terminala bio je Luis Malaussena. Tokom godina je nekoliko puta prolazio kroz proširenja i rekonstrukcije. 

***Međunarodni aerodrom Simón Bolívar (Venezuela)*** na Wikimedijinoj ostavi
**Naso Tjër Di** (španjolski: *Comarca Naso Tjër Di*) je jedna od 4 
Domorodačkih regija sa statusom provincija koje postoje u Panami.

Karakteristike
--------------

Regija se nalazi na sjeverozapadu Panamske prevlake, pored granice sa Kostarikom na teritoriju Provincije Bocas del Toro.

Naso Tjër Di ima površinu od 1,606 km², od tog je najveći dio Internacionalni park La Amistad, na toj površini je 2020. živilo oko 5,000 stanovnika.

Regija je administrativno podjeljena na 1 okruga (distrikt); i tri općine (corregimiento); Teribe, San San Drui i Bonyik.
Administrativni centar regije je selo Sieyic.

Historija
---------

Domorodačka regija Naso Tjër Di je osnovana u decembru 2020. na teritoriju Provincije Bocas del Toro. Data je na upravljanje autohtonim
indijancima Naso koji imaju pravo na lokalnu samoupravu i isključivo pravo na zemljište.

Kao jedan od sedam domorodačkih naroda Paname, Nasi generacijama žive u porječju rijeke Teribe. Posljednjih pedeset godina nastojali su da ih panamska država službeno prizna i da im pravo na autonomiju.

Prekretnica se dogodila 2018. kad je panamski vrhovni sud presudio u njihovu korist, ali je to tadašnji predsjednik poništio svojim vetom, tako da su pravo na autonomiju dobili dvije godine kasnije.

Izvori
------

1. ↑  „*Feria en la Comarca Naso*" (španjolski). Autoridad de Turismo de Panamá. Pristupljeno 11.2.2023.
2. 1 2 3 4  „*Panama’s Supreme Court recognizes Indigenous Peoples’ land rights and role as guardians of the environment*" (engleski). Center for International Environmental Law (CIEL). Pristupljeno 11.2.2023.

Vanjske veze
------------

***Naso Tjër Di*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Los Naso Tjer Di, Historia y Cultura* (`es`)
Pološka oblast.
**Pološka statistička oblast** jeste jedna od 8 statističkih oblasti Republike Makedonije.

Upravno središte oblasti je grad Tetovo.

Položaj
-------

Pološka statistička oblast se nalazi u severozapadnom delu zemlje i ima državnu granicu na zapadu sa Albanijom i na severu sa Srbijom.

Sa drugih strana oblast se graniči sa drugim oblastima:

* istok - Grad Skoplje
* jug - Jugozapadna oblast

Opštine
-------

* Opština Bogovinje
* Opština Brvenica
* Opština Vrapčište
* Opština Gostivar
* Opština Želino
* Opština Jegunovce
* Opština Mavrovo i Rostuša
* Opština Tearce
* Opština Tetovo

Stanovništvo
------------

Pološka statistička oblast imala je po poslednjem popisu iz 2002. g. 304.125 stanovnika, od čega u samom gradu Tetovu 52.915 st. 

Prema narodnosti sastav stanovništva bio je sledeći:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Broj | Postotak |
| **Ukupno** | **304.125** | 100% |
| Albanci | 222.679 | 73,21% |
| Makedonci | 57.079 | 18,76% |
| Turci | 16.386 | 5,38% |
| Romi | 4.194 | 1,37% |
| ostali | 3.178 | 1,04% |

Dodatno pogledati
-----------------

* Polog

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Grb Makedonije |   **Statističke oblasti Severne Makedonije** | Zastava Severne Makedonije |

 |

|  |
| --- |
| Vardarska oblast • Jugozapadna oblast • Jugoistočna oblast • Istočna oblast • Pelagonijska oblast • Pološka oblast • Grad Skoplje • Severoistočna oblast |
**Punta Savudrija** (istarski) ( tal. **Punta Salvore**, hrv **Savudrijski rt**) je rt u Istri i najzapadnija točka Istre pod Hrvatskom. Nalazi se sjeverno od sela Savudrija, na ulazu u Piranski zaljev, udaljen 5 km od slovenske granice.

Savudrijski svjetionik
----------------------

Na Punti Savudrija, rtu je Austrijsko Carstvo još 1818. podiglo kameni svjetionik visok 19 metara zbog označavanja južnog ulaza u Tršćanski zaljev. Krajem 1890-ih on je dograđen na sadašnju visinu od 29 metara. Savudrijski svjetionik je najstariji ušćuvani svjetionik u Istri, postoje i tvrdnje da je najstariji na Jadranu, iako je to upitno, jer je po nekim podacima stari svjetionik u talijanskoj Barletti podignut još 1807. Danas više nije u funkciji, zamjenjen je manjim potpuno automatiziranim, pa se njegova dva apartmana iznajmljuju turistima.

Historija
---------

Kod Punte Savudrija se 1177. dogodila pomorska bitka u kojoj se četrdesetak venecijanskih galija, uz pomoć brodica istarskih gradova i pape Aleksandra III suprostavilo floti cara Friedricha Barbarosse u kojoj je bilo 75 đenoveških i pisanskih brodova. Venecijanskom flotom komandirao je dužd Sebastiano Ziani koji je svoje brodove sakrio u Piranski zaljev i tako iznenadio protivnike. U bici koja je uslijedila potopio je brojne brodove i zarobio njihovog komandanta Barbarossinog sina Otta Burgundskog. Ova pobjeda silno je odjeknula u Veneciji, tako da se u spomen na nju svake godine po Canalu Grande održava Vjenčanje s morem, a Veliko vijeće je naručilo veliko platno od Domenica Tintoretta koje i danas krasi zid Duždeve palače.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  Rowlett, Russ. „*Lighthouses of Northern Croatia*" (engleski). University of North Carolina. Arhivirano iz originala na datum 2012-06-28. Pristupljeno 25. 1. 2018.
2. 1 2 3   „*Battaglia di punta Salvore*" (talijanski). .Palazzo Ducale Venezia. Pristupljeno 25. 1. 2018.

Vanjske veze
------------

***Savudrija (rt)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Savudrija* (`sh`)
**Bitka za Bamut** (rus. *Битва за Бамут*) je naziv za borbe koje su se od 1995. do 1996. godine za vrijeme Prvog čečenskog rata vodile između ruskih snaga na jednoj, te paravojnih formacija Čečenske Republike Ičkerije na drugoj strani za nadzor nad selom Bamut na zapadu Čečenije, u blizini granice sa ingušetijom. U selu se u sovjetsko doba nalazila baza, odnosno silosi Strateških raketnih snaga, a što su nakon raspada SSSR čečenske snage (kojima je, prema nekim navodima pomagao i manji broj ukrajinskih nacionalističkih dobrovoljaca) iskoristile kako bi ga izuzetno dobro utvrdile. Ruske snage su operaciju zauzimanja otpočele zauzimanjem okolnih položaja 10. marta. Prvi pokušaj je otpočeo 14. aprila; sljedeći dan su ruske snage ušle u selo, ali su dva dana kasnije odbačene uslijed žestokog čečenskog otpora. Novi ruski napad je izveden 18. aprila, ali je također doživio neuspjeh, a pri čemu je posebno teške gubitke imala odred "Rosič" Unutrašnje vojske, koji je upao zasjedu na obližnjem uzvišenju "Lisaja gora". Čečeni su nadzor nad selom zadržali sljedećih godinu dana, prije nego što su treći i konačni napad 19. maja izvele trupe generala Vladimira Šamanova; one su za pet dana uspjele zauzeti i selo i "Lisju goru". Oko 300 čečenskih boraca, kojima je tada komandirao Ruslan Hajhorejev su se, međutim, uspjele izvući iz obruča. Kasnije se ispostavilo da je ruski uspjeh bilo posljedica prethodne čečenske odluke da se napuste dotada izolirana uporišta, odnosno da se tamošnje snage koncentriraju za veliki napad na Grozni koji će nekoliko mjeseci kasnije Čečenima donijeti odlučujuću i konačnu pobjedu u ratu.
Naslovna strana prvog broja lista Pozornica
**Pozornica** je list pokrenut u Novom Sadu 1975. godine, u izdanju KUD Pozornice dramske umetnosti, čije je bio glasilo. Zamišljen je prvenstveno kao list amaterskih pozorišta, ali je u njemu pažnja posvećena i drugim vidovima kulture - filmu, muzici, poeziji, humoru, itd.

Prvi broj
---------

Prvobitno je bilo zamišljeno da list izlazi četiri puta godišnje. Međutim, do sada je izašao samo jedan broj ovog lista (1975. godine), čiju su redakciju činili Mladen Dražetin, Vladimir Stojanov i Mihajlo Molnar. List je na svojim stranicama pretežno posvetio pažnju osnivanju i aktivnostima Pozornice dramske umetnosti, kao i problemima amaterizma u kulturno-umetničkim društvima širom zemlje. Objavljeni su i razgovori sa glumcima i rediteljima. 

List je u vreme izlaska prvog broja imao više od sto pedeset dopisnih članova režije, koji su postali spoljni saradnici, šaljući informacije o delatnosti amatera u svom kraju. Iz finansijskih razloga, list je prestao da izlazi, što je zvanično konstantovano zahtevom za brisanje iz registra iz 1981. godine.

Drugi broj
----------

U toku je obnova lista i izrada njegovog drugog broja, koji će se većim delom fokusirati na istoriju delovanja Pozornice dramske umetnosti i Dopisnog pozorišta. Novi broj će biti objavljen u formi besplatnog internet časopisa u PDF formatu na veb sajtu Pozornice dramske umetnosti.

Napomene
--------

1. ↑  „Archive copy". Arhivirano iz originala na datum 2016-11-29. Pristupljeno 2016-11-29.

Literatura
----------

* Pozornica, godina 1, broj 1, Novi Sad, 1975.
* Mladen Dražetin, Pozornica dramske umetnosti, Enciklopedija Novog Sada, knjiga 20, Novi Sad, 2002.

Spoljašnje veze
---------------

* Prvi broj lista Pozornica iz 1975. godine (Digitalizovana PDF verzija)
* Pozornica dramske umetnosti i Dopisno pozorište (zvaničan veb sajt)
*Za ostale upotrebe, v. Bitka za Noirmoutier.*

**Druga bitka za Noirmutier**, ponekad navođena i kao **Prva bitka za Noirmutier**, se odigrala 12. oktobra 1793. godine na atlantskoj obali Francuske za vrijeme Rata u Vandeji između vandejskih kontrarevolucionarnih pobunjenika na jednoj, i snaga republikanske vlade. Predstavljao je drugi po redu pokušaj pobunjenika na čelu sa Françoisom Charetteom da zauzmu otok Île de Noirmoutier koji je branio republikanski garnizon Conrad Wieland. Prethodni pokušaj 29. septembra je Wieland lako odbio artiljerijskom vatrom kojom je gađao Passage du Gois, uski pojas zemlje koji za oseke spaja otok sa francuskim kopnom. Charette se za sljedeći napad bolje pripremio, prije svega tako što ga je tempirao tako da se njegovi ljudi nađu pred republikanskim položajima tik pred dolazak plime, odnosno da se više ne mogu vratiti na kopno. U tom im je trenutku održao govor i rekao da sada mogu ili pobijediti ili svi izginuti. To je bio dovoljan poticaj da krenu na juriš, te uz pomoć lokalnog otočkog stanovništva razbiju manji republikanski odred, pri čemu je Charette lično ubio njihovog zapovjednika Richera. Republikanci su se povukli u zamak Château de Noirmoutier gdje je Wieland, shvativši da ne može pružiti adekvatni otpor kapitulirao. Charette mu je poslije ponudio da se priključi pobunjenicima, a kada je Wieland to odbio, pustio je njega i sve njegove oficire na slobodu, ali pod uvjetom da ne napuštaju sam otok; obični vojnici su, međutim, ostali zarobljeni. Odvedeni su na kopno u mjesto Bouin gdje je Charetteov zamjenik François Pajot dao strijeljati njih 180 pod izgovorom da su planirali bijeg.

Literatura
----------

* Émile Gabory (2009). *Les Guerres de Vendée*. Robert Laffont. , p.326-327.
* Charles-Louis Chassin, *La Vendée Patriote (1793-1800)*, Tome III, édition Paul Dupont, 1893-1895, p.176-179.
* Jean Tabeur, *Paris contre la Province, les guerres de l'Ouest*, éditions Economica, 2008, p. 143-144.
* Yves Gras, *La Guerre de Vendée*, éditions Economica, 1994 p. 80.
**Bitka kod Pont-Barréa** se odigrala 20. septembra 1793. godine na zapadu Francuske za vrijeme Vandejskog rata između snaga republikanske vlade na jednoj, i vandejskih kontrarevolucionarnih pobunjenika na drugoj strani. Do nje je došlo dan nakon druge bitke kod Corona u kojoj je pobunjenički vođa Piron de La Varenne uspješno zaustavio republikansku ofenzivu iz Saumura na pobunjeničku teritoriju. 20. septembra je de La Varenne poslao dio svojih snaga da na rijeci Layon kod mjesta Saint-Lambert-du-Lattay zaustavi kolonu koju je vodio republikanski general Charles Duhoux de Hauterive; pobunjeničkim snagama je zapovijedao Duhouxov nećak Pierre Duhoux de Hauterive. Republikanci su imali nominalnu nadmoć u ljudstvu, ali je većina njihovih vojnika bila nedavno regrutirana i time po iskustvu inferiorna pobunjenicima koji su bili ratovali nekoliko mjeseci. Mladi Duhoux je dovoljno dugo pružao otpor da mu u pomoć stigne Piron de la Varenneovo pojačanje, a nakon čega su republikanci u kontranapadu natjerani u bijeg, te su izgubili svu artiljeriju. Stariji Duhuox je nakon tog poraza, zbog plemićkog porijekla, postao predmetom optužbi za izdaju, odnosno da je namjerno sabotirao bitku u korist svog pobunjeničkog nećaka.

Literatura
----------

* Jean Tabeur, *Paris contre la Province, les guerres de l'Ouest*, éditions Economica, 2008, p. 133.
* Yves Gras, *La Guerre de Vendée*, éditions Economica, 1994, p. 74.

Vanjske veze
------------

* Ernest Colon : Cartes de lieux de batailles durant la guerre de Vendée
**Potemkinova sela** (ruski: *потёмкинские деревни*) je fraza, koja označava nešto - što u stvarnosti ne postoji, već postoji 
samo kao privid i kulisa.

Historija nastanka
------------------

Ta metafora nazvana je po ruskom feldmaršalu i knezu Grigoriju Aleksandroviču Potemkinu, koji je u vrijeme Rusko-turskog rata (1806–1812) postao guverner novoosvojenih krajeva - Nove Rusije (Krim i crnomorsko primorje). Potemkin je tada po opustjelim stepama južne Rusije dao sagraditi pored puta, kojim se carica Katarina Velika sa svojom pratnjom trebala kretati - *lažna sela* kulise, sa *lažnim seljacima* (manekenima), 
*lažnim pastirima* i *lažnim stadima* (koja su premještana po potrebi). Time je obmanuo caricu Katarinu Veliku, koja je prolazeći tuda 1787. na svom putu za Krim, vidjela lažnu sliku brze i uspješne obnove kojom je rukovodio 
Potemkin.

Ipak izgleda da je čitava priča o Potemkinovim selima - isto tako samo obmana lubomornog saksonskog plemića 
Georga von Helbiga, gosta na dvoru Katarine Velike, koji čak nije ni sudjelovao na tom putovanju. On je izgleda čuo da masa 
od gomile projekata koju je započeo Potemkin, nije do kraja dovršena - pa je to dosolio do paroksizma. Njegova priča se kasnije usmenom 
predajom toliko raširila - da je postala opće dobro suvremene civilizacije.

Izvori
------

1. ↑  „*Did "Potemkin villages" really exist?*" (engleski). The Straight Dope. Pristupljeno 11. 02. 2015.
**Битка за Грачац** је битка вођена за време Другог светског рата, од 13. до 16.јануара 1943. године, између снага НОВЈ-а с једне снага ЈВуО с друге стране. Битка се састојала из напада Народноослободилачке војске Југославије на Грачац, борби унутар града и четничке противофанзиве, која је резултирала разбијањем главнивне комунистичких снага које су биле мобилисане за ову битку и њиховим повлачењем на север, према Бихаћу. У суштини, битка је део Грађанског рата у окупираној Југославији за време Другог светског рата и плана ЈВуО, који је имао за циљ уништавање Бихаћке републике, коју су комунисти створили на територији Независне државе Хрватске након успешне немачке офанзиве 1941. године. У битки је погинуло 558 људи, од тога пет официра ЈВуО и две жене. Ипак, план ЈВуО, који је предвиђао општу офанзиву према НОВЈ и уништавање Бихаћке републике, није био остварен због операције Вајс, коју су спровеле снаге Сила Осовине јануара 1943. године.
**Bitka kod Perpignana** se odigrala 17. jula 1793. na jugu Francuske za vrijeme Pirinejskog rata između španske vojske pod generalom Antoniom Ricardosom na jedenoj, te francuskih republikanskih snaga pod generalom Louis-Charlesom de Flersom na drugoj strani. Do nje je došlo za vrijeme španske ofenzive čiji je cilj bilo zauzimanje francuske granične pokrajine Rousillon, čiji je glavni grad bio Perpignan. Ricardosovbe snage su dva mjeseca ranije u bitci kod Mas Deua razbili de Flersovu Istočnopirinejsku armiju, koja se u potpunom rasulu povukla u Perpignan, ali Ricardos nije iskoristio taj uspjeh nego je umjesto nastavka napredovanja odlučio prethodno osigurati komunikacije i pozadini i zauzeti francusku strateški važnu graničnu tvrđavu Fort de Bellegarde. Ona se Špancima odupirala mjesec dana, stvorivši dovoljno vremena de Flersu da konsolidira svoje trupe, odnosno pripremi obranu grada, gdje je važnu ulogu imala artiljerija, koja je trebala kompenzirati špansku nadmoć u ljudstvu. Kada je Ricardos konačno došao pred grad, svoje je snage podijelio u pet kolona koje su trebale opkoliti grad; bitka je otpočela sa španskim napredovanjem, ali je španska kolona u samom centru zaostala, a što je de Flers zapazio i koncentrirao sve svoje snage na nju. Francuski kontrapad je iznenadio Špance i doveo do povlačenja centralne kolone, koja je za sobom povukla sve ostale. Španci su se povukli i Perpignan je obranjen. Iako je de Flers odnio pobjedu, republikanski politički komesari su mu zamjerili nevoljkost da goni neprijatelja, da bi potom bio optužen za izadju, smijenjen, uhapšen i za vrijeme Terora osuđen na smrt i giljotiniran.
Beli Anđeo,freska iz manastira Mileševa
**Beli anđeo** je deo kompozicije *Mironosice na Hristovom grobu* iz crkve Vaznesenja Hristovog manastira Mileševe i spada u najpoznatije freske Srbije ali se ubraja i u velike domete evropskog slikarstva. Smatra se jednim od najlepših radova srpske i evropske umetnosti srednjeg veka. 

Na slici je prikazan Arhanđel Gavrilo obučen u beo hiton koji sedi na kamenu i mironosicama rukom pokazuje mesto Hristovog vaskrsnuća, odnosno njegov prazan grob. Rađen je slobodnim, širokim potezima i odlikuje se monumentalnošću i visokom plastikom u modeliranju.

Freska se nalazi na južnom zidu zapadnog traveja i nastala u 13. veku kao rad nepoznatih autora Grka, školovanih u Carigradu, Nikeji i Solunu. U 16. veku je preko nje naslikana druga freska pa je Beli anđeo bio sakriven sve do 20. veka kada je ova crkva restaurirana i gornja slika uklonjena.

Zanimljivost
------------

Prvi satelitski prenos video signala 1962. između Evrope i Severne Amerike sadržao je sliku Belog anđela iz Mileševe među prvim kadrovima koji su predstavljali pozdrav Evropljana prema Amerikancima. Nešto kasnije, isti signal je bio poslat u svemir prema mogućim vanzemaljskim oblicima života. Beli anđeo je odabran i za ovu priliku jer je postao širom sveta prepoznat kao simbol svekolikog mira.

Galerija
--------

* 
* 
* 
*

Izvori
------

1. ↑  *Šta radi i gde sedi „Beli anđeo"?*, Aleksandra Pavićević, Etnografski institut SANU
2. ↑  „USAID | Serbia and Montenegro | Serbia". Serbia-montenegro.usaid.gov. Arhivirano iz originala na datum 2010-05-27. Pristupljeno 8. 9. 2010.

Literatura
----------

* Vojislav J. Đurić, *Istorija srpske kulture* - Slikarstvo u srednjem veku, Dečje novine, Gornji Milanovac, Udruženje izdavača i knjižara Jugoslavije, Beograd, 1996.

Vanjske veze
------------

***Beli anđeo*** na Wikimedijinoj ostavi
Za bitku iz doba napoleonskih ratova, v. Bitka kod Roncesvallesa (1813).

**Bitka kod Roncesvallesa** ili **Bitka u prijevoju Roncevaux** se odigrala u današnjoj sjevernoj Španiji 15. augusta 778. između franačke vojske pod Karlom Velikim na jednoj, i Vaskonaca (predaka današnjih Baska) na drugoj strani. Do nje je došlo kada se Karlo Veliki povlačio iz Hispanije nakon neuspjelog pokušaja da pokori i svojoj državi priključi Zaragozu i druge muslimanske gradove i države. Vaskonci su tada, koristeći bolje poznavanje planinskog terena, iznenadili Karlovu vojsku i nanijeli joj težak poraz prilikom čega je zaplijenjen Karlova prtljaga i stradao veliki broj franačkih velmoža, među kojima se ističe Roland, grof (guverner) bretonske marke.

Bitka je kasnije postala daleko poznatija po tome što je opisana u znamenitom srednjovjekovnom epu *Pjesma o Rolandu*, u kome je značajno romantizirana i "pjesnički uljepšana". U njoj su se umjesto malobrojnih kršćanskih Vaskonaca franačkoj vojsci suprostavila golema saracenska vojska, a Roland herojski poginuo kako bi kralju čuvao odstupnicu. Zbog toga se često izučava u komparativnoj historiji kao model na osnovu kojeg se ekstrapolira koliko poznati historijski epovi imaju veze sa historijskom istinom.

Vanjske veze
------------

* Earliest manuscript of the Chanson de Roland, readable online images of the complete original, Bodleian Library MS. Digby 23 (Pt 2), *La Chanson de Roland*, Anglo-Norman, 12th century, ?2nd quarter.
* The Song of Roland, trans. John O'Hagan
* "Battle of Roncesvalles" by Thomas Bulfinch (1796–1867), from *Legends of Charlemagne*
* Romances de Bernardo del Carpio (`es`)
* Roncesvalles carolingio y jacobeo (`es`)

***Bitka kod Roncesvallesa*** na Wikimedijinoj ostavi

Koordinate: 42°59′22″N 1°20′02″W﻿ / ﻿42.98944°N 1.33389°W﻿ / 42.98944; -1.33389
**Koca Mimar Sinan Aga** (Ağırnaz, Turska, 15. travnja 1489. - Konstantinopol, današnji Istanbul, 17. srpnja 1588. ) je bio najznačajniji arhitekt u razdoblju sultana Sulejmana I, Selima II. i Murata III.. Njegov najznačajniji rad je svakako Sulejmanova džamija u Istanbulu.

Rođen kao sin armenskih roditelja, 1511. je dospio u okviru odabira dječaka u Carigrad i u početku je služio u inžinjeriji janjičarske vojske. 1539. je dobio titulu "prvi graditelj". Prvi veliki rad mu je bio Šehzadina džamija u Carigradu 1548. Sljedeći majstorski rad je Selimova džamija u Adrianopolusu (danas Erdine). Njegov učenik Mimar Hajrudin Aga je sagradio **Stari most** u Mostaru, u Bosni i Hercegovini i time položio prijemni ispit za Sinanov mentorat.

Sinan je na različitim mjestima u Osmanskom carstvu sagradio 84 velikih džamija, 52 male džamije, 57 škola Kurana (medresa), 7 čitaona, 18 karavan saraja, 22 mauzoleja, 46 kupaona (hamama), 35 odmorišta (saray), 3 bolnice, 5 akvadukta, 8 mostova i 8 skladišta. Umro je 1588. i sahranjen je neposredno izvan sjevernog zida uz Sulejmanovu džamiju u Carigradu.

Izvori
------

1. ↑  Encyclopædia Britannica (engleski)

Ostalo
------

* Islamska umjetnost i arhitektura

  


***Mimar Sinan*** na Wikimedijinoj ostavi
Morski pas pilan
Rostrumi morskog psa pilana
**Pilan** (*Pristis pectinata*) je morski pas prepoznatljiv po rostrumima.

Ima malo spljoštenu široku glavu i izduljeno vretenasto tijelo koje završava slabo razvijenom repnom perajom. Naprijed na glavi ima plosnatu izraslinu poput mača koja na rubovima ima niz zubastih izraslina pa izgleda kao dvostruko nazubljena pila, po čemu je jedinstven među srodnicima. Koža mu je kao i u drugih hrskavičnjača pokrivena zubastim ljuskama zbog čega je hrapava. Vrlo široke prsne peraje pomaknute su prema naprijed, dok mu je leđna pomaknuta prema repu. Uza škržne otvore koje ima s donje strane tijela, na glavi ima i dva otvora (štrcala). Sivo-smeđa boja leđa na trbuhu postaje gotovo bijela. Naraste u duljinu četiri-pet metara od čega sama pilasta izraslina doseže do jedan i pol metar. Izričito je pridnena životinja koja se zadržava u plitkim obalnim vodama na munjevitim i pjeskovitim dnima, gdje se hrani rakovima i malim ribama. O razmnožavanju i razvoju te vrste veoma se malo zna. Živi u vodama Sredozemlja uz istočne obale Atlantika od Portugala do Afrike, a ponekad zaluta i u Jadran. Rijetka je vrsta.