recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | **Ovaj članak sadrži kineski tekst.**Bez pravilne podrške za renderiranje, možete vidjeti upitnike, kvadrate i druge simbole umjesto kineskih znakova. |

**Vojvoda Gong od Caoa** (? – 618. pne.) (kineski: ; pinyin: *Cáo Gòng Gōng*) bio je sedamnaesti vladar Države Cao, jednog od vazala kineske dinastije Zhou u periodu Proljeća i Jeseni (770 – 475. pne.). Rodio se pod imenom Jī Xiāng (姬襄) i bio sin vojvode Zhaoa od Cao.

Godine 637. pne. kada se Chóng’ěr, sin vojvoda Xian od Jina nalazio u egzilu, vojvoda Gòng je čuo kako Chóng’ěr ima spojena rebra, te je to htio vidjeti. Chóng’ěr je uhvatio Vojvodu Gònga kako ga špijunira dok se kupao i poslije Vojvodu opisao kao čovjeka "nevjerojatne nepristojnosti". 

Kada je Chóng’ěr postao vojvoda Wen od Jina i jedan od Pet hegemona, godine 632. pne. je iskoristio taj incident kao izgovor da pokrene vojni pohod i okupira Državu Cao. Vojvoda Gòng je bio zarobljen, ali je kasnije pušten.

Nakon što je vojvoda Gòng od Cáoa umro godine 618. pne. naslijedio ga je sin vojvoda Wén od Cáoa.

Izvori
------

1. ↑  Zuo Zhuan, "Smrt Chóng’ěra"《晉公子重耳之亡》

|  |
| --- |
| Vojvoda Gong od Caoa **Država Cao** |
| Kraljevske titule |
| Prethodi:**Vojvoda Zhao od Caoa (曹昭公)** | **Vladar Caoa**652. pne. – 618. pne. | Slijedi:**Vojvoda Wen od Caoa (曹文公)** |
**Vojvoda od Yorka** (engleski: *Duke of York*) je titula britanskog perstva rezervirana za drugog po redu sina
britanskog monarha.

Historija i karakteristike
--------------------------

Ta titula datira iz vremena, kada je peti sin tadašnjeg kralja Edwarda III. Edmund Langley (1341. - 1402) 
osnovao istoimeno vojvodstvo i dinastiju, koje je naslijedio njegov sin Edward. Titula se odtad dodjeljivala do 17. vijeka, obnovljena je početkom 20. vijeka, za 
Dinastije Windsor kao povratak engleskim tradicijima, nakon duge vladavine njemačkih 
dinastija.

Titula i pripadajući leno uz nju dosad je dodjeljivana jedanaest puta, i to osam puta pod imenom *Vojvoda od Yorka* i triput s dvojnim nazivom kao 
*Vojvoda od Yorka i Albanyja*. Od 1461. kada je praunuk prvog vojvode postao kralj Edward IV, nijedan od 
deset sljedećih nositelja titule nije je prenio dalje, jer su umrli bez muških nasljednika ili sami postali kraljevi.

Trenutačni Vojvoda od Yorka je Princ Andrew, drugi sin kraljice Elizabete II. koji je titulu dobio
nakon ženidbe. Kako do danas Andrew još uvijek nema muških nasljednika, a usto nema ni žene, jer se razveo 1996. najozbiljniji kandidat za tu titulu je princ Harry, drugi sin Princa Charlesa od Walesa.

Formalno Princ od Yorka nema nikakvu službenu javnu ulogu ili odgovornost, ali sudjeluje u brojnim protokolarnim događajima, od 
posjeta stranim zemljama, dobrotvornih akcija do primanja kojekakvih delegacija. I žena Vojvode od Yorka ima pravo nositi istu titulu.

Izvori
------

1. 1 2  „*House of York*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 20.10. 2014.
2. 1 2  „*The Dukes of the Peerage of the United Kingdom*" (engleski). UK Dukes. Arhivirano iz originala na datum 2008-03-19. Pristupljeno 20.10. 2014.

Vanjske veze
------------

***Vojvoda od Yorka*** na Wikimedijinoj ostavi

* House of York (na portalu Encyclopædia Britannica) (`en`)
* Službene stranice britanskih vojvoda Arhivirano 2008-03-19 na Wayback Machine-u (`en`)
**Entre-deux-Mers** što znači *između dvije morske plime*, odnosi se na kraj između rijeke Gironne (desna) i Dordogne (lijeva) koje formiraju taj kontinentalni poluotok. Taj poznati vinogradarski kraj nalazi se na jugozapadu Francuske, sjeverozapadno od Bordeauxa.

Karakteristika i historija
--------------------------

Tlo je sastavljeno od gline i vapnenca, pa ima 1500 hektara pod vinogradima koje dijele 250 vinogradara. Oni proizvedu 
77.000 hektolitara vina ili 12 miliona boca. Od 1937. vina iz Dva mora imaju status vrhunskih vina, kontroliranog porijekla.

Historija vinogradarstva vezana je uz Opatiju Sauve-Majeure koja je osnovana 1079. Njeni benediktinski redovnici su prvi iskrčili šumu i zasadili vinovu lozu. Pored tog upravo su oni uspostavili trgovačke veze sa Englezima i stalno radili na poboljšanju vinograda i sorti.

Opatija Sauve-Majeure koja je danas vlasništvo države, uvrštena je 1998. na UNESCO-vu listu mjesta svjetske baštine u Evropi, kao jedna od etapa hodočasničkog puta Camino Francés za Santiago de Compostella.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*History*" (engleski). Vins Entre-Deux-Mers. Arhivirano iz originala na datum 2018-06-05. Pristupljeno 2. 6. 2018.
2. ↑  „*Entre-Deux-Mers*" (engleski). bordeaux. Pristupljeno 2. 6. 2018.

Vanjske veze
------------

* *Entre-Deux-Mers* (`en`)
**Fianna Fáil – Republikanska stranka** (irski: ), češće navođena tek kao **Fianna Fáil** (fonetski:ˌfʲiənə ˈfɔːlʲ}} je politička stranka koja djeluje u Republici Irskoj, osnovana 1926. Iako je njen osnivač i dugogodišnji vođa Eamonn de Valera bio poznati irski nacionalist i veteran borbe za nezavisnost, sa vremenom je stekla reputaciju umjerenosti, te se po orijentaciji tradicionalno smješta u centar, lijevo od stranke Fine Gael i desno od Laburističke stranke. Prvi put je na vlast došla 1932. godine i otada pa sve do danas je na vlasti - bilo samostalno, bilo o u raznim koalicijama - bila 61 od 79 godina, a na svim izborima do izbora 2011. je osvajala najveći broj glasova. Sedam od njenih osam vođa su služili kao irski premijeri. Zbog svega toga je stekla reputaciju "prirodne vladajuće stranke" u Irskoj.

Fianna Fail je na vlasti bila neprekinuto od 1997. do danas, a taj period pod premijerom Bertiejem Ahernom je karakterizirao dotada nezapamćeni ekonomski bum tokom koga se Irska od nekoć zabačene i siromašne zemlje na periferiji Evrope pretvorila u "keltskog tigra". Međutim, ista stranka se drži odgovornom i za ekonomsku politiku zahvaljujući kojoj je Irsku globalna ekonomska kriza krajem 2000-ih daleko teže pogodila od ostalih evropskih zemalja. Zbog svega toga je Fianna Fail na izborima u februaru 2011. doživjela historijski poraz, završivši na trećem mjestu po broju glasova.

Od aprila 2009. je Fianna Fail članica Evropske liberalne, demokratske i reformske stranke (ELDR) koja okuplja liberalne stranke Evropske Unije.

Eksterni linkovi
----------------

***Fianna Fáil*** na Wikimedijinoj ostavi

* Official site
Grafički prikaz Mount Everesta i okoline
Sjeverni prevoj na Mount Everestu
**Sjeverni prevoj** je naziv jedne izbrazdane ivice prekrivene ledom na kraju Sjevernog grebena na Mount Everestu, odakle počinje novi greben prema vrhu Changtsea u Tibetu. Istovremeno predstavlja i početak istočnog dijela Rongbuk lednika.

Kada se penjači uspinju na Mount Everest preko Sjevernog grebena (Tibet), prvi kamp na planini (Kamp IV) se podiže neposredno ispod Sjevernog prevoja, približno na 7.020 m. Sa prevoja uspon ide Sjevernim grebenom do Sjeveroistočnog grebena, podizanjem još jednog kampa. Finalni uspon kreće iz kampa VI na 8.230 m.

Prvi alpinisti na prevoju iz zapadnog svijeta bili su 23. septembra 1921. godine George Mallory, Edward Oliver Wheeler i Guy Bullock, članovi Britanske izviđačke ekspedicije na Mount Everest 1921. Sve kasnije ekspedicije do Drugog svjetskog rata pokušavale su uspon ovom rutom preko Sjevernog prevoja. I prva uspješna ekspedicija sa sjeverne strane, koju su izveli Kinezi, prošla je istom rutom.
**Sjevernokorejski wŏn** (korejski: 조선민주주의인민공화국 원) je službena valuta u Sjevernoj Koreji. Međunarodni kod je KPW. Simbol za wŏn je **₩**. Wŏn izdaje Centralna banka Demokratske Narodne Republike Koreje. Jedan von sastoji se od 100 chona (전/錢).

Riječ wŏn je kognat kineskog juana i japanskog jena. Sva tri naziva potječu od kineskog znaka 圓 za okrugli oblik.

Pušten je u opticaj 6. prosinca 1947. godine. Prije toga, u upotrebi je bio korejski jen. Namijenjen je isključivo upotrebi od strane domaćih državljana. Za posjetioce se štampaju različite novčanice i to dva tipa, u crvenoj boji za posjetioce iz socijalističkih država i plavo/zelene za posjetioce iz kapitalističkih država. U posljednje vrijeme, ovo pravilo se sve manje primjenjuje i daje se prednost plaćanju u stranoj valuti, posebno u eurima. Wŏn je do 2001. bio vezan za tečajnu vrijednost američkog dolara u odnosu 2.16 (što je datum rođenja Kim Jong-ila), a u 2010. je bio u odnosu 143.07 prema dolaru. U studenom 2009. je izvršena denominacija, a stanovništvo je dobilo rok od sedam dana da stare novčanice zamijeni za nove i to limitirano na vrijednost od oko 40 američkih dolara. Limit je kasnije dva puta povećavan uslijed protesta. Nove novčanice su distribuirane sedam dana kasnije te su stoga trgovine i restorani bili zatvoreni.

Postoje novčanice u iznosima 5, 10, 50, 100, 200, 500, 1000, 2000 i 5000 wŏna i kovanice od 1, 5, 10 i 50 chona kao i 1 vona.
Kolarna oznaka čina SS-Standartenfuhrera
SS-Standartenfuhrer Max Simon
***Standartenführer*** (izgovor: **štandartenfirer**) je bio čin Sturmabteilunga i Schutzstaffela. Prvi put, kao naslov, stvoren je 1925. a 1928. postaje stvarnim činom. Nosili su ga oni pripadnici SA-a i SS-a koji su zapovijedali jedinicama koje su se zvale *Standarten*. Takve jedinice su bile jačine današnje pukovnije, a brojale su od 300 - 500 vojnika.

Godine 1929. čin *Standartenführera* odvojen je u dva različita čina - *Standartenführer (I)* i *Standartenführer (II)*. Takav sustav činova je napušten 1930. kada su i SA i SS reorganizirali sustav činova da bi mogli imati više časnika, a pokazalo se da je za to potreban samo jedan čin *Standartenführera*.

Kada je 1933. Adolf Hitler došao na vlast u Njemačkoj, čin *Standartenführera* postao je najvišim mogućim terenskim činom, ispod čina *Oberführera*, koji je smatran prvim generalskim činom SS-a i SA-a. Do početka Drugoga svjetskog rata, čin *Standartenführera* široko se proširio među činovima SS-a i činovima SA-a. U Waffen SS-u, čin je smatran jednakim kao čin *Obersta* (pukovnika) u Wehrmachtu. 

Obilježje *Standartenführera* bio je srebrni hrastov list prikazan na obje strane kolarne oznake čina. *Standartenführer* je prvi čin u SS-u i SA-u, koji čin prikaziva na obje strane kolara, bez prikazivanja obilježja SS-a ili obilježja SA-a. Od 1938. kada uniformom SS-a postaje i siva terenska uniforma, *Standartenführer* na oznaci čina na ramenima nosio je istu oznaku čina kao *Oberst*.

Fikcijski nositelji čina
------------------------

* Standartenführer Stirlitz, alias sovjetskoga pukovnika Isayeva - junaka raznih ruskih romana i miniserija, te ruskih viceva.
* Hans Landa, aka "The Jew Hunter" (Lovac Na Židove), glumi ga Christoph Waltz u filmu *Nemilosrdni gadovi*.
* Ernst Vogel, SS-Standartenführer iz serije filmova Indijana Jones (*Zadnji križarski rat*). Prikazan je kao pukovnik SS-a sudeći po činovima koje nosi, no njegova uniforma nije ni od Waffen SS-a, ni od Allgemeine SS-a (čija je uniforma crna).

| * p
* r
* u
Činovi SS-a od 1934. do 1945. |
| --- |
|  | Generali | Reichsführer • Oberstgruppenführer • Obergruppenführer • Gruppenführer • Brigadeführer • Oberführer |
| Časnici | Standartenführer • Obersturmbannführer • Sturmbannführer • Hauptsturmführer • Obersturmführer • Untersturmführer |
| Dočasnici | Sturmscharführer • Hauptscharführer • Oberscharführer • Scharführer • Unterscharführer |
| Vojnici | Rottenführer • Sturmmann • Oberschütze (Obergrenadier nakon novembra 1942.) • Obermann • Schütze (Grenadier nakon novembra 1942.) • Mann • Anwärter • Bewerber |

| * p
* r
* u
Činovi SA-a od 1932. do 1945. |
| --- |
|  | Generali | Stabschef • Obergruppenführer • Gruppenführer • Brigadeführer • Oberführer |
| Časnici | Standartenführer • Obersturmbannführer • Sturmbannführer • Sturmhauptführer • Obersturmführer • Sturmführer |
| Dočasnici | Haupttruppführer • Obertruppführer • Truppführer • Oberscharführer • Scharführer |
| Vojnici | Rottenführer • Sturmmann • Mann |
**Xidaotang** (pojednostavljeni kineski: ; tradicionalni kineski: ; pinyin: *Xīdàotáng*, "Dvorana Zapadnog *Daoa*," odnosno Islam), originalno poznata pod nazivom **Jinxingtang** , "Dvorana Zlatne zvijezde"; također poznata i kao *Hanxue pai* , "Sekta proučavanja Hana"  je islamska zajednica koja djeluje u kineskoj provinciji Gansu. Osnovao ju je 1901. godine Ma Qixi (1857–1914), kineski musliman iz Lintana (bivši Taozhou), a specifičnost joj je spajanje sunitskog haenfijskog islama sa proučavanjem konfucijanskih klasika i Han Kitaba. Zajednica se uglavnom izdržavala trgovinom te se širila na tibetanska granična područja.

Godine 1914. je Hui general Ma Anliang, povezan sa suparničkom sektom Khufiyya, ubio Ma Qixija i umalo istrijebio cijelu zajednicu, ali je dio sljedbenika preživio.  Kada je 1920-ih Hui gospodar rata Ma Zhongying napadao Hui i tibetanske logore, izazvao je novi egzodus. Sljedbenici Xidaotanga su podržali Kuomintang nakon njegovog dolaska na vlast, a godine 1941. je Hui general Bai Chongxi upoznao Chiang Kai-sheka sa vođom Xidaotanga Ma Mingrenom u Chongqingu.

Xidaotang uglavnom žive u Lintanu i Okrugu Hezheng u Gansuu,  ali ih ima i u Qinghaiju, Xinjiangu i Sečuanu. Vjerski obredi uglavnom nalikuju Qadim (Gedimu), sa elementima Jahriyya Veliki se naglasak stavlja na koncepte kao što su *shari'a* (*jiaocheng* 教乘) i *tariqa* (*daocheng* 道乘), "a čiji je cilj depersonalizacija i mistička povezanost s Bogom."  Članovi pokreta inzistiraju na zajedničkom radu, a poseban naglasak je na obrazovanje. Obilježava se rođendan proroka Muhameda (Mawlid an-Nabi), obljetnica njegove smrti, kao i obljetnica smrti Ma Qixija. Njemu, međutim, nije sagrađen mauzolej.

Izvori
------

1. ↑  Hu Fan. S.174.
2. ↑   *The Far Eastern review, engineering, finance, commerce, Volume 15*. 1919. str. 587. Pristupljeno 2011-06-06.
3. ↑  Jonathan Neaman Lipman (1 July 1998). *Familiar strangers: a history of Muslims in Northwest China*. University of Washington Press. str. 196–197. ISBN 978-0-295-80055-4.
4. ↑   name="Lipman1998 1">Jonathan Neaman Lipman (1 July 1998). *Familiar strangers: a history of Muslims in Northwest China*. University of Washington Press. str. 197–. ISBN 978-0-295-80055-4.
5. ↑  Cihai, S.1811.
6. ↑  chinaculture.org: West Khanqa Arhivirano 2011-11-07 na Wayback Machine-u (gefunden am 27. März 2010)
7. ↑  Shoujiang Mi & Jia You, S.68.
8. ↑  *Cihai*, S. 1811..
9. ↑  Hu Fan, S.114.
10. ↑  Shoujiang Mi, Jia You: ("Birth and Growth of Sects and Menhuans" Arhivirano 2010-06-14 na Wayback Machine-u)

Vanjske veze
------------

* West Khanqa Arhivirano 2011-11-07 na Wayback Machine-u at ChinaCulture.org
* Gongshe xingzhe de Musilin zuzhi - Xidaotang Arhivirano 2016-03-03 na Wayback Machine-u at ChinaCulture.org
* Xidaotang at Baike.Baidu.com
* Zhongguo Xidaotang Linxia Machang Qingzhensi shengjihui[*mrtav link*] - Chinese (photos from the Machang mosque in Linxia) at BBS.ChinaSufi.cn
|  |  |
| --- | --- |
|  | **Ovaj članak sadrži kineski tekst.**Bez pravilne podrške za renderiranje, možete vidjeti upitnike, kvadrate i druge simbole umjesto kineskih znakova. |

**Xun Zi** (tradicionalni kineski: ; pojednostavljeni kineski: ; pinyin: Xún Zǐ; Wade-Giles: **Hsün Tzu**, cca. 312–230. pne.) bio je kineski konfucijanski filozof koji je živio u periodu Zaraćenih država i doprinio razvoju Sto škola mišljenja. Xun Zi je vjerovao da se čovjekove prirodne težnje moraju suzbiti kroz obrazovanje, odgoj i rituale, nasuprot Menciju koji je vjerovao da je čovjek po prirodi dobar. Također je vjerovao kako su etičke norme izmišljene kako bi poboljšale čovječanstvo.

Xun Zi je bio obrazovan u državi Qi, te ga smješta u konfucijansku školu, iako mu je filozofija bila daleklo pragmatičnija u odnosu na tipični konfucijanski optimizam. Neki učenjaci to tumače uticajem burnih i nasilnih vremena u kojima je živio.

Eksterni linkovi
----------------

* Dmoz directory on Xun Zi (`en`)
* Hsun Tzu historical information and writing excerpts (`en`)
* Article from the Internet Encyclopedia of Philosophy (`en`)
* Full text of the Xunzi (in Chinese) (`en`)
* Yan Xishan discusses Xunzi (`en`)
**Ereb** (grč. **Ἔρεϐος**, *Erebos*) praiskonski je bog, personifikacija tame i sjene koja je ispunjavala sve kutove svijeta. Prema Heziodu, Kaosov je sin i Niktin brat s kojom je imao kćer Hemeru i sina Etera. Ujedno je to naziv i za dio podzemnog svijeta.

Etimologija
-----------

Riječ Ereb vjerojatno dolazi iz praindoeuropskog jezika, *\*hregwos*, koja ima svoju srodnu riječ u starom nordijskom jeziku *roekkr*, gotskom *riqis* = tama, sanskrt *rajani* = noć, toharskom *orkäm* = tama. Još jedna mogućnost jest da je riječ posuđena iz hebrejskog jezika - *erebh* i akadskog jezika -*erebu* = zalazak sunca, večer (otuda povezanost s tamom). Ista etimologija "zalaska sunca" predložena je i za Europu.

Mitologija
----------

### Had

Prema nekim kasnijim legendama, Ereb je bio jedan od dijelova podzemnog svijeta u kojem se nalazila palača boga Hada, gdje je on, zajedno sa svojom ženom Perzefonom vladao bogovima podzemnog svijeta i dušama mrtvih. Ereb je istodobno bio sinonim za Hada, boga podzemnog svijeta, i mračan, sumoran prostor kroz koji su duše ulazile u podzemni svijet. U Erebu su bile dvije rijeke - Leta i Mnemozina. Duše bi pile vodu iz rijeke Lete, rijeke zaborava, da se ne sjećaju prošlog života nakon reinkarnacije. Onaj tko bi pio iz Mnemozine, sjećao bi se svega i postao sveznajućim.

Vanjske veze
------------

* Ereb u klasičnoj literaturi
**Fides** je hrvatska glazbena grupa iz Zagreba, koja izvodi pretežno duhovnu glazbu i postoji od 1988. godine.

Povijest
--------

Glazbenu grupu Fides, osnovali su Tomislav i Arijana Meštrović u Zagrebu 1988. godine. Prvi put su nastupili na Uskrs festu iste godine. Počeli su izvoditi duhovnu glazbu na suvremen način, pisali su i pjevali autorske pjesme te tradicionalnu gospel glazbu. Grupa je od početaka angažirana u župi sv. Antuna Padovanskoga na Svetom Duhu u Zagrebu, gdje su imali probe, organizirali crkveno pjevanje, kazališne i koncertne nastupe. Grupa je s vremenom rasla i mijenjala članove. Veća aktivnost grupe počinje oko 2000. godine, kada se sve više pojavljuju u medijima i nastupaju u mnogim gradovima Hrvatske i u inozemstvu. Među prvim su izvođačima duhovne glazbe u Hrvatskoj, koji nastupaju izvan crkvenih prostora u gradskim kazalištima i koncertnim dvoranama. Tako su nastupili u varaždinskom HNK-u, osječkom HNK-u, u kazalištu Komedija u Zagrebu, u šibenskom, zadarskom, karlovačkom i drugim kazalištima. Vrhunac je bio prilikom 15. godišnjice osnutka grupe 2003. godine, kada su održali koncert u Domu sportova u Zagrebu. To je bio prvi samostalni cjelovečernji koncert jednog hrvatskog glazbenog sastava, koji izvodi duhovnu glazbu. Održali su i dva velika koncerta u koncertnoj dvorani Vatroslava Lisinskog u Zagrebu, 2004. i 2006. godine, u Gavelli 2007. i na ljetkoj klubsko kazališnoj sceni AMADEO. Mnogo puta su sudjelovali u humanitarnim koncertima. Uz gospel stvaraju i izvode vlastiti autorsku glazbu, pjevaju i gregorijanske korale, a capella izvedbe, hrvatsku i katoličku tradicionalnu i božićnu glazbu. Veliku pažnju pridaju scenografiji i kostimografiji. Sviraju širok spektar glazbenih instrumenata kao što su gitare, violina, bubnjevi, saksofon, flauta, udaraljke, klavijature. Surađivali su s poznatim hrvatskim pjevačima poput Vanne, Nine Badrić, Zdenke Kovačiček, Akija Rahimovskog i drugih.

Članovi grupe
-------------

* Tomislav Meštrović - vokal, gitara
* Arijana Meštrović - vokal
* Martin Šaban - vokal
* Djordjija Palić - vokal
* Morana Čapeta - vokal
* Antonija Catinelli - vokal
* Ninoslav Šebestijan - klavijature
* Silvija Štajcer Šaban - flauta
* Nenad Vodopija - udaraljke
* Kristijan Zorjan - bubnjevi
* Dubravko Jantolek - bas gitara
* Luka Rojc - violina, gitara
* Tomislav Žužak - saksofon

Značajan doprinos grupi dali su i bivši stalni, a sada povremeni članovi 

* Mladen Palenkaš - bubanj
* Renata Sumina - vokali
* Iva Jelić - vokali
* Marijo Bilić - bas gitara
* Mislav Švigir - gitara

Diskografija
------------

* 1992. - Pozlaćena nada
* 2001. - Najljepše pjesme sa seminara I. i II.
* 2003. - 15 godina zajedno (live iz Doma sportova)
* 2004. - Novi vijek
* 2005. - Vrijeme radosti (live - Božić s Fidesima)
* 2008. - Uskrs koji se pamti

Vanjske poveznice
-----------------

* Službena stranica grupe Arhivirano 2008-10-28 na Wayback Machine-u
**Selija** (latvijski: *Sēlija*, litvanski: *Sėla*) znana i kao *Augšzeme* što znači gorovita, je danas ime jedne od pet historijskih regija Latvije koja se nalazi na jugoistoku Latvije, na lijevoj obale Zapadne Dvine..

Karakteristike
--------------

Seliju sa zapada šumski pojas Taurkalne razdvaja od Regije Zemgalije, a na istoku joj se granica proteže do Belorusije. 
Sa sjevera je Zapadna Dvina razvaja od regija Vidzeme i Latgalije, a na jugu se prostire do Litvanije.

Selija se može definirati na različite načine, kao teritorij u kom je za srednjeg vijeka živjelo pleme Seli, ali i kao etnografska regija specifičnog folklora i dijalekta, sa svojim kulturno-historijskim razlikama.

Nakon osnivanja Republike Latvije početkom 20. vijeka, Selija je spojena sa Regijom Zemgalijom i više nije egzistirala kao poseban entitet. Preporod Selonije kao historijske regije dogodio se 1989. kad je u Rigi osnovan klub Selonije, a nakon tog 1995. i udruženje.

Neformalna prijestolnica i najveći grad je Jēkabpils, koji je u 16. vijeku postao prijestolnica Kneževine Kurlanije i Semigalije.

Historija
---------

Seli su nekadašnje baltsko pleme i jedan od autohtonih naroda Latvije, koji je živio na jugoistoku Latvije od željeznog doba do srednjeg vijeka. (10-13. vijek) u kraju zvanom Selija.
U Seliji je u 13. vijeku bilo oko 30 gradina i utvrda Sēlpils pils koja je bila selijska prijestolnica. Utvrdu Sēlpils pils je 1208. zauzelo Livonsko bratstvo mača. To je bio i kraj Selije, jer se odtad sve manje spominje.

Seli i njihov jezik egzistirali su otprilike do 15. vijeka, kad su se asimilirali sa drugim srodnim plemenima.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8   „Selonia" (engleski). Jēkabpils Kultūras pārvalde. Pristupljeno 25.12. 2021.
2. ↑   „sēļi" (latvijski). Nacionālā enciklopēdija. Pristupljeno 25.12. 2021.

Vanjske veze
------------

* *Selonia* (`lv`)

| * p
* r
* u
Latvija Kulturne regije Latvije |
| --- |
| 
* Kurlandija
* Zemgalija
* Selija
* Vidzema
* Latgalija

 |
**Stane Belak** (Ljubljana, 13 novembra 1940. - Mala Mojstrovka, 24. decembra 1995.), bio je jedan od najboljih jugoslavenskih i slovenskih alpinista svoga vremena. Poznat je po prvom usponu jednog alpiniste u Jugoslaviji na vrh visine preko 8.000 m. Belak je i jedan od četvorice alpinista (ostala trojica su: Andrej Štremfelj, Jernej (Nejc) Zaplotnik i Stipe Božić) članova jugoslavenske ekspedicije na Mount Everest 1979. god. koji su se popeli na vrh. Njegovi brojni usponi svrstavali su ga među najpoznatije jugoslavenske i slovenske alpiniste.

Po zanimanju je bio mašinski tehničar, vođa razvoja bolničke opreme u Zavodu za rehabilitaciju invalida Soča u Ljubljani. Živio je u Kamniku, kasnije u Gmajnici kod Komende. Planinariti je počeo 1960. god. Ispenjao je preko hiljadu alpinističkih smjerova, od toga preko 60 prvenstvenih, u različitim vremenskim uslovima, na planinama Slovenije i inostranstva. Bio je i vodič nekoliko uspona, od kojih je poznat prvi jugoslavenski uspon 1985. god na sjevernoj stijeni Eigerja. Godine 1992. doživio je težak pad na triglavskoj sjevernoj stijeni.

Belak je učestvovao u 18 ekspedicija ili izvidnica kao član ili vođa u Himalajima, Karakorumu, Hindukušu i Andama: Hindukuš 1968 i 1970, Makalu 1972, Kangbačen 1974 (vrh), Makalu 1975 (vrh), Everest izvidnica 1978, Everest 1979 (vrh), škola u Manangu 1980, Dhaulagiri - izvidnica 1981, Daulagiri 1981 (južna stijena), Gangapurna 1983 (vrh), Daulagiri 1985 i 1986, Aconcagua 1986, Daulagiri 1987, K2 1988, Šiša Pangma 1989, Ganeš – izvidnica 1994.

Stane Belak smrtno je stradao pod Malom Mojstrovkom pod udarom lavine. Posthumno je 1997. izašlo njegovo autobiografsko djelo *Veliki dani*.

Himalaji
--------

Bio je član šeste jugoslavenske alpinistične ekspedicije na Himalaje u periodu od 11. avgusta do 12. novembra 1975. Cilj ekspedicije je bio 8.462 metra visoki Makalu, dio lanca Himalaja. Ekspedicija je predstavljala do tada najveći uspjeh jugoslavenskog alpinizma u Himalajima. Stane Belak i Marjan Manfreda (bez dodatnog kisika, što je tada bio svjetski visinski rekord) 6. oktobra 1975, po južnoj stijeni i prvenstvenom smjeru, izveli su uspon na vrh u prvom pokušaju i time ostvarili cilj ekspedicije. Bio je to prvi uspon na vrh preko 8.000 m. jugoslavenskih alpinista.

Učestvovao je u Jugoslavenskoj ekspediciji na Mount Everest 1979. god. Navez u kojem su bili Stane Belak, Stipe Božić i Šerpa Ang Phu na vrh su izašli negdje oko 14:30h. Kako su bila trojica u navezu, pa time i nešto sporiji, nije bilo dovoljno vremena za siguran silazak do Logora 4. i ostali su na otvorenom, na visini od 8.400 metara. To je inače bio i najviši bivak kojeg je čovjek preživio bez šatora i spavaće vreće. Pri povratku Ang Phu je poginuo.

Priznanja
---------

* Zlatna značka Planinskog saveza Jugoslavije (1969),
* Zlatni znak Planinskog saveza Slovenije (1975, 1978, 1979),
* Ziherlova plaketa 1974. kao priznanje za vrhunska dostignuća u području sporta
* Orden zasluga za narod, sa zlatnom zvijezdom, za uspjehe ekspedicije na Makalu
* Bloudkova nagrada za članove ekspedicije na Makalu, najveće republičko priznanje iz oblasti sporta
* Bloudkova nagrada za članove ekspedicije na Mount Everest
|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prednja strana zlatnog filipeja s predstavom Apolona |  | Prednja strana zlatnog filipeja s predstavom Apolona |
| Prednja strana zlatnog filipeja s predstavom Apolona |  | Galski stater izrađen po ugledu na filipej  |

**Filipeji** (starogrčki:  / *Philíppeioi*, lat. *Philippus* ili *Philippeus*), kasnije nazvani **aleksandri** (Ἀλέξανδροι, *Aléxandroi*), bio je zlatni novac koji je u antici koristilo makedonsko kraljevstvo. Počeli su da se kuju negde između 355. i 347. pne. u doba vladavine Filipa II, pa im otuda i ime. Na prednjoj strani novčića nalazio se lik grčkog boga Apolona, a na naličju predstava *bige*, tj. jedne vrste grčkih dvokolica u koje su upregnuta dva konja. Jedan filipej imao je istu vrednost kao i jedan zlatni stater. Na prvim filipejima Apolon je bio predstavljen s dugom kosom, ali je potom izgled promenjen i otad je ovaj bog uvek predstavljan s kratkom kosom. Ovaj se novac uglavnom koristio za krupnu trgovinu van Makedonije. To je rezultiralo njegovim brzim širenjem prvo po balkanskim zemljama i kontinentalnoj Grčkoj, a zatim i po zemljama tadašnjeg Zapada; depoi filipeja otkriveni su u Italiji, Istanbulu, južnoj Rusiji, na Kipru, u Siriji i Egiptu. Velika većina tog novca zapravo je iskovana u doba vladavine Filipovog naslednika, Aleksandra Velikog. Filipeji koje je izdao Aleksandar nakon Filipove smrti i dalje su se zvanično nazivali tako, premda su ih Aleksandrove pristalice često nazivali i "aleksandrima".

Uticaj
------

Filipeji se smatraju najpoznatijim novcem koji je kovao makedonski kralj Filip II, i zadržali su jak uticaj čak i nakon što su izašli iz opticaja. Izgled tog novca često je podražavan i van Grčke, i to dugo nakon što su sami filipeji izašli iz upotrebe. Galski stateri, čiji je izgled bio vrlo sličan filipejima, kovani su sve do kraja Cezarovih galskih ratova tri veka potom (51. pne.). Dizajn je često bio prilagođen u skladu s lokalnim kulturama van grčkog sveta; kod nekih galskih imitacija Apolonova je kosa predstavljena kao bujna i stilizovana, dok su dvokolice često zamenjene predstavom jednog konja (ponekad s ljudskom glavom), a ostali prostor zauzimali su keltski simboli kao što su Sunčev krst, glava vepra ili prikaz boga Ogmija. Taj je novac bio u tako širokoj upotrebi, da se kod mnogih rimskih pisaca termin *Philippeus* upotrebljava generički, da označi težak zlatan novac uopšte.

Vanjske veze
------------

***Filipeji*** na Wikimedijinoj ostavi

* Ancient Macedonian coins Muzej numizmatike u Atini Arhivirano 2011-08-12 na Wayback Machine-u
**Škrljevo** je mjesto u Primorsko-goranskoj županiji. Administrativno pripada Gradu Bakru, poštanski broj je 51223. Škrljevom prolazi odvojak Primorsko-goranskih željezničkih pruga koji ide do Bakra. Škrljevo je smješteno sjeverozapadno od grada Bakra, nadmorske visine 190 – 290 m. Udaljeno je od Bakra 2, 5 km a od Rijeke 8 km. Leži s jedne i druge strane ceste Karoline koja je izgrađena 1726. god. za vrijeme cara Karla VI. Mjesto Škrljevo dijeli se na više predjela: Velo Škrljevo, Malo Škrljevo, Donje Selo, Ravnica, Kantun, Gaj, Borići, Učivac, Kordići, Redići, Staja, Koruna, Njivi, Dumbrava, Placa, Grad, Dolci, Zala Draga, Ketina.

Povijest
--------

Ime Škrljevo spominje se već u doba kneza Petra Zrinskog, bakarskog vlastelina i to u jednoj ispravi od 20. siječnja 1667. godine koju je sastavio bakarski «kancelier» Ivan Grgotić. To je darovnica kojom je Marija Pavešić, pok. Mikule ostavila svome sinu Stipanu Pavešiću komad zemlje zvan «Krič», s «pogodbom» da je sin mora uzdržavati do smrti.
Izgradnja željezničke pruge i stanice u Škrljevu u drugoj polovici 19. stoljeća utjecali su na razvoj mjesta. Godine 1829. u Škrljevu je bilo 600 stanovnika, 1910. bilo ih je 935 a danas ih je više od 1300.
U Škrljevu je crkva posvećena Presvetom Srcu Isusovu koja je izgrađena 1897. godine. Nalazi se nedaleko centra i Doma kulture. Župom upravlja velečasni Anto Aračić. Na području Donjeg Škrljeva nedaleko željezničke pruge nalaze se ostaci crkvice Sv. Ambroza, koja je porušena 1907. godine. U starim spisima nema datuma njezine gradnje, ali njezin oblik dokazuje da je veoma stara, a zna se da je postojala već u 15. stoljeću. U tijeku su restauratorski radovi i ispitivanja, a prošle godine na kamenu unutar ruševina pronađeno je jedno slovo glagoljice.
Nasuprot župne crkve nalazi se četverogodišnja Područna škola Osnovne škole Bakar, smještena nakon II. svjetskog rata u zgradu župnog stana koji je bio izgrađen 1902. godine. Danas školu pohađa 52 učenika.

Dodatni podaci
--------------

U centru Škrljeva nalazi se velika zgrada Doma kulture koji je izgrađen 1950. godine. Godine 2007. zgrada je obnovljena izvana i promijenjen je krov, a završetak radova na kompletnom preuređenju unutrašnjosti očekuje se na ljeto 2011.

Kultura i šport
---------------

U Škrljevu djeluju:

* Košarkaški klub Škrljevo
* Muški i ženski boćarski klub Škrljevo
* Malonogometni klub Vitez
* Klapa Škrljevo
* Udruga Škrljevske maškari
* Udruga Škrljevska žena
* KU Plima (glazbena škola)
* KUD Sveti Ambrozije
* Katedra Čakavskog sabora Ljubo Pavešić

  


*Ovaj nedovršeni članak o **naselju** u Hrvatskoj:* **Škrljevo** *treba dopuniti.   
Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.*
Stara drvena škrinja
**Škrinja** (**sanduk, kovčeg**) je jedan od najstarijih oblika nameštaja. Uobičajena je pravougaona osnova sa četiri zida i poklopcem. Unutrašnjost može biti podeljena na manje odeljke. Obično se izrađuje od drveta i može biti ukrašena na razne načine. Rane upotrebe škrinje uključuju skladištenje odeće, hrane, oružja i vrednih predmeta.

Istorija
--------

Škrinje su poznate u Egiptu od osamnaeste dinastije (1539-1292 god. p. n. e.). Tada su bile postavljene na kratke nogare. Veština pravljenja ovakve škrinje je izgubljena tokom srednjeg veka, i tada su se sastojale samo od izdubljenog drveta, obično sa poklopcem. 

Škrinje su se koristile po celoj Evropi počev od srednjeg veka. U srednjem veku i ranoj renesansi niske škrinje su se koristile kao klupe, dok su se visoke škrinje koristile kao stočići. Francuzi su među prvima, u 13. veku, počeli da ukrašavaju škrinje.

U Srbiji su je škrinja takođe bila veoma rasprostranjena. Često su se izrađivale posebno ukrašene škrinje, u koje je devojka stavljala svoj miraz, odnosno devojačku spremu. Sprema je obuhvatala darove koje nevesta donosi svojoj novoj porodici i neke pokretne stvari manje vrednosti namenjene domaćinstvu (posteljina, kuhinjski premeti i slično).
Zagrebački Dolac
**Šestinski kišobran** je tradicijski kišobran, koji je dio šestinske narodne nošnje i prepoznatljiv je suvenir grada Zagreba.

Opis
----

Dobio je oznaku "Izvorno hrvatsko" Hrvatske gospodarske komore. Ručka kišobrana je drvena, a žice metalne. Šestinski kišobran sastavni je dio nošnje, koja se nosila do 1960-ih godina 20. stoljeća, a od tada polako nestaje iz svakodnevnog života. Šestinska nošnja se danas uglavnom nosi na raznim priredbama i svečanostima, a najviše u folklorne svrhe. Šestine, odakle kišobran potječe su dio podsljemenske zone i zagrebačkoga Prigorja. Naziv Šestine nastao je po obvezi, koju su Šestinčani imali prema gospodarima dvorca u Šestinama. Tako se zvala feudalna obveza prema, koja se isplaćivala svakog šestog dana u tjednu.

Šestinski kišobrani nalaze na glavnoj zagrebačkoj tržnici Dolac i služe i kao suncobrani.

Povezano
--------

* kišobran
* suvenir

Izvori
------

1. ↑   Arhivirano 2013-10-05 na Wayback Machine-u Preuzeto 29. studenog 2012.
2. ↑   Arhivirano 2012-11-30 na Wayback Machine-u Preuzeto 29. studenog 2012.
Koordinate: 41° 18′ 12" SGŠ, 22° 38′ 24" IGD

**Čalaklija** (mak. *Čalakli*, tur. *Çalıklı*) je naselje u Republici Makedoniji, u jugoistočnom delu države. Čalaklija je naselje u okviru opštine Valandovo.

Prirodni uslovi
---------------

Čalaklija je smeštena u jugoistočnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg grada, Valandova, naselje je udaljeno 8 kilometara istočno.

Naselje Čalaklija se nalazi u istorijskoj oblasti Bojmija. Naselje je položeno u dolini Anske reke, u južnoj podgorini planine Belasice, na približno 160 metara nadmorske visine. 

Mesna klima je izmenjena kontinentalna sa značajnim uticajem Egeja (žarka leta).

Stanovništvo
------------

Čalaklija je prema poslednjem popisu iz 2002. godine imala 277 stanovnika. Po popisu iz 1994. godine naselje je imalo 358 stanovnika.

Većinsko stanovništvo u naselju su Turci.

Pretežna veroispovest mesnog stanovništva je islam.

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

* www.valandovo.gov.mk Zvanična stranica opštine Valandovo

  

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Valandovo |
| --- |
| **Valandovo** • 
Ajranlija • 
Arazlija • 
Bajrambos • 
Balinci • 
Baraklija • 
Bašalija • 
Bašibos • 
Brajkovci • 
Buluntulija • 
Vejselija • 
Gradec • 
Grčište • 
Dedeli • 
Đulelija • 
Josifovo • 
Kazandol • 
Kočulija • 
Marvinci • 
Pirava • 
Plavuš • 
Prsten • 
Rabrovo • 
Sobrija • 
Tatarlija • 
Terzelija • 
Udovo • 
Čalaklija • 
Čestevo |  |
**Čandrasekarova granica** ili **Čandrasekarov limit** (eng. *Chandrasekhar limit*) jeste konstanta u astrofizici i uobičajeno iznosi 1.4 mase Sunca. Vrednost ove konstante varira zavisno od uzetih aproksimacija, a vrednost koju je računao Čandrasekar iznosi:

{\displaystyle {\frac {\omega \_{3}^{0}{\sqrt {3\pi }}}{2}}\left({\frac {\hbar c}{G}}\right)^{3/2}{\frac {1}{(\mu \_{e}m\_{H})^{2}}}.}
gde je μe prosečna molekularna težina elektrona, {\displaystyle m\_{H}} masa atoma vodonika, {\displaystyle \pi } broj Pi, {\displaystyle \omega \_{3}^{0}\approx 2.018236} konstanta povezana sa rešenjem Lejn-Emden jednačine, {\displaystyle \hbar } Plankova konstanta, c brzina svetlosti, G ili γ gravitaciona konstanta.

Čandrasekarov limit izuzetno je bitan u evoluciji jedne zvezde. Naime, ukoliko je masa zvezde manja od Čandarsekarovog limita u trenutku kada zvezda potroši sve nuklearno gorivo, odnosno onda kada nema više vodonika u jezgru, a nema dovoljno energije da započne fuziju iz helijuma, tada zvezda počinje da kolapsira pod uticajem gravitacione sile. Na kraju nastaje beli patuljak. Ukoliko je masa zvezde veća od Čandarsekarovog limita, a manja od 3 mase Sunca, isprva nastaje crveni džin, a kada počne gravitacioni kolaps nastaju nova ili supernova. Gravitacionom kolapsu zvezda masa većih od tri mase Sunca prethodi eksplozija supernove. Na kraju evolucije, zvezde srednjih masa postaju neutronske zvezde, pri većim masama, nastaje crna rupa.

Vidi još
--------

• Zvezda
Đuro Kuten
**Đuro Kuten** rođen je 1842. u Vrbovcu, a umro u Zagrebu 1902.

U Zagrebu je završio Učiteljsku školu, te je 1881. položio ispit za učitelja građanskih škola.

Učiteljsku službu je obavljao u Dječačkoj pučkoj školi, Gradskoj višoj djevojačkoj školi i Zemaljskoj obrtnoj školi.

Kuten je prvi u Hrvatskoj shvatio važnost crtanja u intelektualnom razvoju djeteta, te je on najzaslužniji za uvođenje crtanja u pučke i građanske škole. Postavio je temelje nastave crtanja u Hrvatskoj i napisao prvu našu Metodiku prostorukoga risanja (1885).

Autor je priručnika: Metodika prostoručnog crtanja za obće pučke i gradjanske škole, Uputa za porabu risanaka, Preglednice za obuku risanja i vezenja u djevojačkim pučkim učionicama.

Bio je utemeljitelj Učiteljske zadruge 1865. i tajnik Saveza hrvatskih učiteljskih društava. 

Sudjelovao je u podizanju Hrvatskog učiteljskog doma 1889. te je Hrvatskom školskom muzeju 1901. darovao stranu stručnu literaturu i uredio risarsku zbirku.

Literatura
----------

Alojz Jembrih: Tragom identiteta južnomoravskih Hrvata, Zagreb, 2017. str. 95, bilj. 51
Srednjovjekovni grad Mičevac
**Srednjovjekovni grad Mičevac** je tvrđava na području opštine Trebinje, Bosna i Hercegovina).

Lokacija
--------

Utvrđeni je srednjovjekovni grad, sagrađen na istaknutoj, ne mnogo visokoj grudi, 2 km uzvodno od Trebinja, na desnoj obali Trebišnjice. Sjeverno i istočno od njega prolazi put za Nikšić. Ova tvrđava je dominirala širim poručjem i imala je važan strategijski značaj štiteći vrlo važnu komunikaciju koja je povezivala Dubrovnik i šire zaleđe. Pristup gradu mnogo je lakši sa ceste koja vodi iz Trebinja u Nikšić nego sa juga, tj. obale Trebišnjice prema kojoj se obrušavaju stijene.

Istorija
--------

Ne zna se kada je grad podignut. Prema legendi grad je podigao neki vojvoda Mičeta.
Izvori koji su sačuvani potječu iz doba vladavine oblasnog gospodara Stjepana Vukčića Kosače. Od 1438. godine Trebinje je bilo u posjedu Stjepana Vukčića, pa se pretpostavlja da je te godine i Mičevac pao pod vlast hercega Stjepana. Zato ga često zovu Hercegov grad. U tom periodu Mičevac je imao značajnu ulogu i predstavljao punkt od vojnostrateške važnosti. Sa njega se vršila i kontrola druma, a u njemu je bilo sjedište carinika. U obližnjem Varošištu razvilo se podgrađe. U tri povelje izdate polovinom XV stoljeća Mičevac se spominje kao «castelo» 1444. godine, «castrum» 1448. godine, i «civitate» 1454. godine.

Protiv hercegovih carinika bunili su se Dubrovčani, ali bez uspjeha. U doba dubrovačkog rata sa hercegom Stjepanom (od 1451. do 1454. godine), Dubrovčani javljaju kralju Tomašu, njihovom savezniku protiv hercega, "da će kupiti ili osvojiit" i grad Mičevac pored Trebinja i Vrma uz još četiri grada u hercegovom posjedu. Do 1456. godine u Mičevcu se spominje i hercegov carinik, a javlja se i zapovjednik grada «chote» Radosav Dup.

Godine 1466 Trebinje pada pod vlast Osmanskog carstva, a vjerojatno je tada i Mičevac prešao u njihove ruke. Od tada ovaj grad gubi važnost i o njema nema više spomena u povijesnim izvorima.

Opis
----

Bedemi grada zatvarali su jedinstvenu cjelinu u obliku nepravilnog pravougaonika, površine oko 1300 m2. Dimenzije grada su: dužina 58 m (istok - zapad); širina – maksimalna u sredini 23 m, na istočnom kraju 16 m, na zapadnom oko 10 m. Veličina mu je prilagođena osnovi na kojoj leži i funkciji. Na njemu su četiri masivne kule koje se nastavljaju direktno na bedeme grada. Uz južni zid prislonjen je ograđeni prostor koji predstavlja manji obor koji štiti glavni ulaz u grad. Na istočnoj polovini unutrašnjeg prostora grada prislonjena je zgrada nazvana palačom, dimenzija 14 x 7,2 m, debljine zidova 0,95 m. U jugozapadnom uglu palače je ograđen polukružni prostor. Ne zna se čemu je služio, ali možda je bio postolje za peć. Sličan položaj ima i zgrada u Blagaju na Buni, također hercegovom gradu koja je determinirana kao gradska palača. Stari grad Mičevac je nacionalni spomenik BiH

Literatura
----------

* Hamdija Kreševljaković, Hamdija Kapidžić, Naše starine II, Zavod za zaštitu spomenika kulture R BiH, Sarajevo, 1954, 9-21 -Stari hercegovački gradovi.
* Marko Vego, Naselja srednjovjekovne bosanske države, Svjetlost, Sarajevo, 1957.

Vanjske veze
------------
**Španska socijalistička radnička partija** (Partido Socialista Obrero Español) je španska politička partija socijaldemokratske orijentacije. **PSOE** (španska skraćenica) je trenutno vladajuća partija u Španiji, i druga najstarija stranka pored Karlističke partije osnovane 1833.godine.

Posle održanih opštih izbora 14. marta 2004. godine **PSOE** vlada Španijom. Punopravna je članica Partije evropskih socijalista i Socijalističke internacionale. Imaju 21 poslanika u Evropskom parlamentu u grupi Socijalista i Demokrata.

Istorija
--------

**PSOE** je osnovao 2. maja 1879. godine u Madridu čuveni španski radnički vođa Pablo Iglesijas. U periodu od 1923. do 1940. godine stranka je bila članica Radničke i Socijalističke internacionale. 
Za vreme druge španske republike **PSOE** je bila deo vlade narodnog fronta. Tokom građanskog rata stranka je bila podeljena na tri struje: levičarski marksisti koje je predvodio Francisko Largo Kabaljero koji je zagovarao diktaturu proleterijata, nacionalizaciju i agrarnu reformu; socijaldemokratska frakcija Indalesija Prieta i reformisti pod vođstvom Hulijana Besteira.

Španski diktator Francisko Franko zabranio je **PSOE** 1939.godine, a partija je ponovo legalizovana 1979.godine.

Na kongresu 1974.godine u Suresnesu, Felipe Gonzales je izabran za generalnog sekretara. Gonzales je izveo značajnu reformu partije, i od marksističke stvorio jaku socijaldemokratsku stranku.
Na parlamentarnim izborima 1982.godine **PSOE** je osvojila 48.5% (oko 10.000.000 glasova) i Felipe Gonzales postaje premijer sve do 1996.godine. Stranka je pobeđivala na izborima 1986, 1989. i 1993.godine. Na izborima 1996.godine gube od konzervativne Narodne partije, a Felipe Gonzales 1997.godine podnosi ostavku na mesto generalnog sekretara partije. Partija je pretrpela težak poraz i na izborima 2000.godine. 

Nakon tih izbora 2001.godine na mesto generalnog sekretara **PSOE** dolazi Hose Luis Rodrigez Zapatero, i stranka pobeđuje na izborima 2004.godine i uspostavlja vlast. Vlast je sačuvala i na izborima 2008. godine, ali je zemlju u drugom Zapaterovom mandatu izuzetno teško pogodila globalna ekonomska kriza, zbog čega je PSOE izgubila vlast na izborima 2011.

Spoljašnje veze
---------------

***Španska socijalistička radnička partija*** na Wikimedijinoj ostavi

* Glavna veb strana
Štajerska
**Štajerska** (također i **Donja Štajerska**; slov. *Spodnja Štajerska*, *Slovenska Štajerska*) dio je povijesne pokrajine Štajerske, a danas je neslužbena pokrajina u sjeveroistočnoj Sloveniji. U jugoistočnoj Austriji nalazi se savezna pokrajina Štajerska, koja se još naziva i Gornjom Štajerskom.

Zemljopisne značajke
--------------------

Štajerska se smjestila između Save i Savinje na zapadu, Save na jugu, granice s Hrvatskom na istoku, Murom na sjeveroistoku i granice s Austrijom na sjeveru.

Ovo je područje pretežno brdovito i pokriveno šumama. Gorje se prema istoku spušta najprije u bregovit kraj Slovenskih gorica, a potom u dolinu Panonske nizine. Donja Štajerska poznata je po uzgoju vinove loze i proizvodnji bijelog vina.

Najveći grad Štajerske i njegovo gospodarsko središte je Maribor. Značajniji su gradovi također i Celje, Ptuj i Velenje. Uz njih tu su još i Laško, Sevnica, Slovenska Bistrica, Slovenske Konjice.

Povijest Štajerske
------------------

*Glavni članak: Štajerska*
Štajerska se postupno oblikovala, a u srednjem vijeku njezin središnji dio zauzimala je Karantanija koja se prostirala srednjim tokom Mure. Oko 1000. godine od Koruške se odvojilo više grofovija uz gornji sliv Mure te su se pridružile ovom kraju, a 1147. Štajerskoj se pridružila i Podravska krajina.Konačno je 1180. Štajerska podugnuta na razinu vojvodstva. Do sredine 15. stoljeća važnu su ulogu o tom kraju imali Celjski grofovi. Na koncu je Štajerska postala dijelom habsburških nasljednih zemalja, dok nakon Prvog svjetskog rata nije podijeljena između Austrije i tadašnje Kraljevine SHS.

Slavni ljudi
------------

* Daneja Grandovec, atletičarka

Povezano
--------

* Štajerska (Austrija)

***Štajerska (Slovenija)*** na Wikimedijinoj ostavi

| * p
* r
* u
Slovenske pokrajine |
| --- |
| Neslužbene pokrajine | Gorenjska • Štajerska • Prekmurje • Koruška • Notranjska • Primorska • Dolenjska | Zastava Slovenije |
| Statističke regije | Gorenjska • Goriška • Jugoistična Slovenija • Koruška • Notranjsko-kraška • Obalno-kraška • Središnja Slovenija • Podravska • Pomurska • Savinjska • Donjoposavska • Zasavlje |
| Historijske pokrajine | Goriška • Koruška • Kranjska • Štajerska • Istra • Trst |
Azem Galica i Šota Galica, vođe kačaka iz Drenice.
**Šota Galica** (1895 - 1927) je bila albanska ratnica iz Drenice, koja se, zajedno sa mužem Azemom Galicom, borila protiv srpskog preuzimanja Kosova i Metohije nakon Balkanskih ratova 1912. godine. U borbama je učestvovala pod muškim imenom **Ćerim**.

1919. godine albanski kačaci, predvođeni Azemom i Šotom Galicom, dižu ustanak na zapadu Kosova. Kačaci su u oblasti Drenice čak uspeli da oforme tzv. Neutralnu zonu, koja je trajala između 1921. i 1923. godine. Ovu „oslobođenu" oblast Albanci su neformalno nazivali Mala Albanija (alb. *Arbëria e Vogel*). Krajem septembra 1924. godine jugoslavenska vojska je u velikoj akciji uz opsežnu upotrebu artiljerije razbila većinu kačačkih bandi i likvidirala njihove vođe. Azem Galica je u ovoj borbi smrtno ranjen, a Šota je i nakon njegove smrti nastavila da se bori, preuzevši vođstvo nad muževljevim četama. 1927. godine se povukla u Albaniju, gde je i umrla. Ostala je upamćena po izreci: „*Život bez znanja je kao rat bez oružja*".

Napomene
--------

1. 1 2 3  *Galica Shote*, Historical dictionary of Kosova
2. ↑  „AZEM BEJTË GALICA". Arhivirano iz originala na datum 2011-08-10. Pristupljeno 2009-10-21.
3. ↑  Saradnja kačaka i VMRO - a
**Štednja** uopšteno znači čuvanje i odlaganje materijalnih dobara i novca, na primer ulaganjem u banku ili recimo u penzijski fond. 

Kraljevska banka Škotske
Provodi se odgađanjem odnosno ograničavanjem potrošnje za određeno vreme ili tako što se čuvaju dobra od beskorisnog ili društveno manje korisnog trošenja u odnosu na druge potrebe. Veliko ekenomsko značenje ima štednja sredstava za rad, predmeta rada i radne snage. 

Razlikuje se *materijalna*, novčana, individualna, kolektivna, dobrovoljna i prisilna štednja. Zbog njenog velikog značenja za društvo svaka zemlja vodi brigu o štednji, osniva za to posebne ustanove, različitim merama podstiče stanovništvo da štedi i brine se da uštede budu racionalno iskorištene. Posebno je rasprostranjena štednja novca, i to ulaganjem novca u štedne ustanove, banke ili poštanske štedionice. Za tu svrhu štedne ustanove izdaju posebne *štedne knjižice*. Gomilanjem mnogobrojnih sitnih štednih uloga prikupljaju se velika novčana sredstva, koja se mogu iskoristiti za postizanje krupnik ekonomskih ili drugih društvenih ciljeva. 

Godine 1924. u Milanu osnovan je Međunarodni institut za štednju. Istovremeno je uveden i Svetski dan štednje (31. oktobar), kada se posebno zapaža propaganda štednje preko najrazličitijih sredstava javnog informisanja, dodjeljuju se štedišama razlčičite nagrade i sl. U makroekonomskom smislu štednja se može poistovetiti sa akumulacijom.

U širem smislu, *štednja* znači smanjenje troškova. 
Za razliku od investicije koja je takođe ulaganje novca, štednja nema elemente rizika.