**Car Srba i Grka** (grčki: ) bila je carska titula koju su tokom trajanja Srpskog carstva (1345–1371) koristila dva vladara, Dušan Nemanjić i Stefan Uroš V.

Historija
---------

Godine 1345. Dušan Nemanjić proglasio se za cara; krunisan je u Skoplju 16. aprila 1346, a krunisanje su obavili novopostavljeni srpski patrijarh, bugarski patrijarh i autokefalni ohridski arhiepkiskop. Dušanovu carsku titulu priznali su Bugarska i druge susedne zemlje, a zatim i Vizantija. Dušan se, prema vizantijskom uzoru, nazivao: Στέφανος ἐν Χριστῷ τῷ θεῷ πιστὸς βασιλεὺς καὶ αὐτoκράτωρ Σερβίας καὶ Pωμανίας, dok je na staroslovenskom jeziku, uz izvesne varijante, njegova titula glasila: Стефанъ въ Христа бога вѣрни царъ Србълѥмъ и Гръкомъ.

Nakon Dušanove smrti 1355. godine njegov sin Stefan Uroš V poneo je tutulu "cara Srba i Grka", ali je stric novoga cara, Simeon Uroš, osporio njegovo pravo na presto, pa se sam proglasio carem Srba i Grka i s tom je titulom vladao Tesalijom. Nakon Simeonove smrti (oko 1370), njegov sin Jovan Uroš nastavio je koristiti očevu titulu sve dok se oko 1370. nije povukao u manastir.

Carska titula prestala se upotrebljavati kad je dinastija Nemanjića izumrla 1371. godine. Vukašin Mrnjavčević, srpski vladar Makedonije, poneo je kraljevsku titulu, koja je ostala u upotrebi do smrti Vukašinovog sina Marka 1395. godine. Bosanski ban Tvrtko I takođe se proglasio za srpskog kralja, ali su on i njegovi naslednici vladali kao kraljevi Srba i Bosne, dok je sama Srbija ostala pod vlašću lokalnih feudalaca, kojima je Vizantija ponekad dodeljivala titulu despota.

U narodnoj književnosti Lazar Hrebeljanović naziva se "carem Lazarom", premda zapravo nikad nije nosio titulu cara.

Carevi (1346–1371)
------------------

| Portet | Ime | Car od | Car do | Srodstvo s prethodnikom |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | **Stefan Uroš IV Dušan***Silni* | 16. april 1346. | 20. decembar 1355. | Sin Stefana Uroša III Dečanskog |
|  | **Stefan Uroš V***Nejaki* | 20. decembar 1355. | 2/4. decembar 1371. | Sin Stefana Uroša IV Dušana |
|

Carica
------

Kao supruga srpskog cara, titulu carice nosila je Jelena Bugarska, koja se 19. aprila 1332. udala za Dušana Silnog.

Pretendenti na carsku titulu
----------------------------

| Portet | Ime | Stvarna titula | Godine navodne carske vladavine | Srodstvo s Nemanjićima |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Simeon Uroš | Despot Epira i Tesalije | 1356–1370 | Ujak Stefana Uroša V. Postavljen je za upravnika jugozapadnih oblasti koje su osvojene 1348. Proglasio se za "cara Srba i Grka" 1356. godine, nakon Dušanove smrti, uprkos protivljenju fedualaca u Srbiji i Makedoniji. |
|  | Jovan Uroš | Vladar Tesalije | 1370–1373 | Sin Simeona Uroša. Nasledio je carsku titulu svog oca i vladao delom Tesalije dok se nije zamonašio. Godine 1384–1385. pomogao je svojoj sestri, samoproklamovanoj carici *(basilissa)*, Mariji Angelini Nemanjić, da upravlja Epirom. |
|

Titularne carice
----------------

Kao rođake srpskih pretendenata na carsku titulu, caricama su se nazivale:

* Teodora-Evdokija, kći Stefana Uroša III, supruga despota Dejana.
* Ana-Marija, supruga Jovana Olivera.
* Marija Angelina, kći Simeona Uroša, supruga despota Tome Preljubovića, vladala Epirom oko 1384.
* Jefimija, supruga Uglješe Mrnjavčevića.

Titularni car Srbije
--------------------

| Portret | Ime | Car od | Car do | Srodstvo s prethodnicima |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | **Jovan Nenad***Crni* | 1526. | 1527. | Tvrdio je da "potiče od srpskih i vizantijskih vladara". |
|

Vidi još
--------

* Dušanov zakonik
* Historija Srbije
* Spisak srpskih vladara