**Damjan Gruev** ili **Dame Gruev** (1871 — 1906) je bio Makedonski revolucionar i jedan od osnivača na Makedonske revolucionarne organizacije.

Biografija
----------

Dame Gruev rođena je 1871. godine u selu Smiljevo, Osmansko carstvo. Osnovno obrazovanje stekao je u Smilevu, a školovanje je nastavio u muškoj gimnaziji u Solunu. Bio je dio grupe isključene iz škole nakon pobune učenika. Početkom 1888. grupu od 19 juli, uključujući i druge buduće revolucionare MRO-a, privukla je srpska propaganda. Zbog toga su o trošku Svetosavskog društva otišli na školovanje u Srpsku gimnaziju u Beogradu. Gruev je kasnije nastavio školovanje u Grandes écoles u Beogradu. Kasnije su bili frustrirani, kada su shvatili da se pokušavaju posrbljavati.

Nakon još jedne pobune, Gruev i njegovi saradnici isključeni su iz Velike škole i zajedno su emigrirali u Bugarsku. Gruev je upisao Sofijski univerzitet, a kasnije i Mlado makedonsko književno društvo. Osnovao je i krug "Družba", čiji je cilj bio sprovođenje "člana 23" Berlinskog ugovora (1878) o autonomiji Makedonije. Godine 1891. Gruev je izbačen sa univerziteta jer je bio osumnjičen za atentat na ministra Hrista Belčeva, ali se kasnije ova tvrdnja pokazala neosnovanom.

### između 1894-1900

U ljeto 1894. godine u Negotinu je organizovao prvi mesni revolucionarni komitet, a ubrzo zatim uz saradnju Pere Toševa i prvi sreski komitet u gradu Štipu. Gruev je posetio i gradove Resen, Ohrid i Strugu i ustanovio da lokalno makedonske stanovništvo odlično prihvata revolucionarne ideje njegove organizacije. U Štipu je ostao učitelj i školske 1894–1895. U jesen 1895. Goce Delčev je stigao u Štip s idejom da postavi temelje revolucionarnog pokreta koji traži autonomiju za Makedoniju i Adrijanopoljsku Trakiju. Gruev i Delchev su se prvi put sreli i tamo podijelili svoje ideje. Gruev je upoznao Delčeva sa planom koji je već izneo Centralni komitet Soluna. Nakon toga, i Gruev i Gotse Delchev su radili zajedno u Štipu i njegovoj okolini.

### Tokom ustanka

*Vidi takođe: Ilindanski ustanak*
Pismo inspektora Rumelije u kojem se kaže da je *"Dame Gruev napravila planove za početak revolucije i odredila datum njenog početka".*
U drugoj polovini maja 1902. Gruev je osuđen na progonstvo u zatvor Podrum Kale u Anadoliji. Tamo je zatekao Hrista Matova i Hrista Tatarčeva, oboje osuđene na progonstvo u januaru 1901. Gruev i njegovi drugovi držani su u Podrum Kale deset meseci. Iako je bio daleko od Makedonije i same Trakije, Gruev je uspio da se informiše o razvoju i poslovima MRO-a. Vodio je stalan tok šifrovane prepiske sa Solunom, Bitoljom i Sofijom. Na Uskrs 1903. godine, na zahtjev opće amnestije, pušten je na slobodu. Gruev je požurio u Solun i tamo je ustanovio da je Centralni komitet, koji je bio zadužen za MRO, već odlučio da proglasi opštu pobunu koja će se održati tokom 1903. godine. Iako se Gruev nije slagao sa odlukom CK (Centralni komitet), pre svega zbog nespremnosti MRO-a popustio je pred odlukom CK.

### Nakon ustanka

Mrtvo tijelo na Dame Gruev.
Godine 1904. Dame Gruev je predsedavala Prilepskim kongresom Bitoljskog revolucionarnog okruga MRO-a. U jesen te godine Dame je zarobio srpski vođa Mićko Krstić, ali je, uz pomoć Gligora Sokolovića, nakon pregovora sa Perom Toševom oslobođen. Godine 1905. Gruev je predvodio prvi Generalni kongres organizacije nakon ustanka, takozvani Rilski kongres. Ovdje je Dame Gruev izabran za člana Centralnog komiteta i postao njegov vođa, sve do svoje smrti. Zaista, Dame je bila jedina koja je izgleda bila sposobna da savlada ambiciju Janea Sandanskog za vođstvom. Međutim, Rilski kongres nije uspeo da izbriše političke razlike u organizaciji. Pojavila se potreba za održavanjem novog posebnog kongresa u Sofiji u decembru 1906. godine, koji nikada nije održan. Krajem 1906. Gruev se sa svojim odredom preselio iz Osmanske Makedonije u Sofiju da prisustvuje posebnom kongresu. Dana 23. decembra 1906. godine turske vlasti su otkrile Dame Grueva i njegov odred u blizini sela Rusinovo (oblast Maleševo). Gruev i njegova družina su se sukobili sa otomanskim snagama iu narednoj bici je poginuo.

Izvori
------

1. ↑  Mercia MacDermott, Freedom or Death. The Life of Gotsé Delchev. Journeyman Press, London, 1978, p. 96.