recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Brennero** (njemački: *Brenner*, ladino: *Prëner*) je općina u talijanskoj provinciji Bolzano u regiji Trentino-Južni Tirol od 2,130 stanovnika.

Geografija
----------

Brennero je pogranična općina na sjeveroistoku Italije, koja leži u Alpama pored austrijskog Tirola, udaljena 60 km sjeverno od Bolzana.

Centar općine frazione Gossensaß (Colle Isarco) leži u kotlini rijeke Eisack, nešto sjevernije leže Brennerbad (Terme di Brennero), Giggelberg (Moncucco), Pontigl (Ponticolo) i poznati Brennerski prijevoj i frazione Brenner (Brennero).

Većina stanovnika (79,4 %) govori njemački, talijanski govori njih 20,3 % a ladino 
0,3 %.

Historija
---------

Brennerski prijevoj je još od rimskih vremena bio glavni transportni pravac između Istočnih Alpa u 
Njemačkoj i Padske nizine u Italiji.

Pod ladinskim imenom Prenner prvi put se spominje 288. Od srednjeg vijeka tim krajem vladaju 
tirolski grofovi koji su 1414. na Brennerskom prijevoju podigli carinarnicu.

Makadamska cesta preko prijevoja izgrađena je 1772. a željeznička pruga Bolzano - Innsbruck dovršena je 1867. 
Nakon Drugog svjetskog rata 1974. dovršen je autoput koji povezuje Veronu sa Innsbruckom i Salzburgom.

Barokna crkva Marijina bezgrešnog začeća.

Austrijsko Carstvo vladalo je Brennerom sve do kraja Prvog svjetskog rata kad je 1919. pripao Kraljevini Italiji.

Znamenitosti
------------

Najznačajniji spomenik je barokna crkva Marijina bezgrešnog začeća, podignuta 1750. na mjestu starije gotičke crkve iz 15. vijeka.

Privreda
--------

Općina Brennero danas živi od tranzitnog i zdravstvenog turizma, u jednoj od parohija (frazione) *Brennerbad* (Terme di Brennero) nalaze se poznate terme.

Pobratimska mjesta
------------------

* Njemačka, Hechendorf am Pilsensee

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*Bolzano (Autonomous Province)*" (engleski). Citypopulationde. Pristupljeno 30. 12. 2015.
2. 1 2 3 4  „*Brennero*" (talijanski). Treccani encyclopedia Italiana. Pristupljeno 30. 12. 2015.
3. 1 2 3  „*Fakten*" (talijanski). Gemeinde Brenner. Pristupljeno 30. 12. 2015.
4. 1 2  „*Brenner Pass*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 28. 12. 2015.

Vanjske veze
------------

***Brennero*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice općine ()
**Caltanissetta** (sicilijanski: *Nissa*, ili *Cartanissetta*) je talijanski grad na Siciliji, administrativni centar istoimene provincije Caltanissette. Grad je 2011. imao 61.711 stanovnika.

Geografija
----------

Caltanissetta leži u sredini Sicilije, zapadno od rijeke Salso, u planinama na nadmorskoj visini od 588 m. Udaljena je 150 km jugoistočno od Palerma. Centar grada je Piazza Garibaldi, a moderni dio grada prostire se zapadno od njega.

Historija
---------

Neki historičari smatraju da je Caltanissetta bila starovjekovni arapski Gibil Gabib, ili da ima genezu s obližnjim arheološkim nalazištem Sabucina, ali prvi pisani izvori o gradu su iz 1086. godine, što je doba normanske vlasti nad Sicilijom. Tokom 18. vijeka grad je bio poznat po eksploataciji sumpora, ali su se nalazišta iscrpila krajem 20. vijeka. Za Drugog svjetskog rata grad je pretrpio velika oštećenja od bombardiranja i teških borbi koje su se u njemu vodile 1943. godine.

Znamenitosti
------------

Barokna katedrala Santa Maria la Nova
Najveće znamenitosti Caltanissette su barokna katedrala Santa Maria la Nova, posvećena 1622. godine, te barokna palača Moncada. Pored grada leži normanski zamak Pietrarossa i samostan Santo Spirito koga je podigao normanski grof Roger I sa ženom u 11. vijeku. Grad ima muzej s bogatom arheološkom zbirkom.

Privreda
--------

Caltanissetta je trgovački centar poljoprivrednog kraja.

Gradovi prijatelji
------------------

* Sjedinjene Američke Države Rochester (New York)
* Italija Cittanova

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*Caltanissetta*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 6. 6. 2013.
2. ↑  „*ITALY: Sicilia*" (engleski). Citypopulationde. Pristupljeno 5. 6. 2013.

Vanjske veze
------------

***Caltanissetta*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada ()
* *Caltanissetta* na portalu Encyclopædia Britannica ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 133686903
* LCCN: n80046127
* GND: 4229141-0
* BNF: cb12228708t (podaci)
* NKC: ge1168316

 |
**Hadžah** (arapski: حجة), je grad na sjeverozapadu Jemena, udaljen oko 127 km sjevernozapadno od glavnog grada Sane. Grad ima 35.180 stanovnika, leži na 1.800 metara nadmorske visine.

Hadžah je glavni grad jemenske Muhafaze Hadžah, koja ima 1.480.897 stanovnika.

Geografske karakteristike
-------------------------

Hadžah je grad utvrda, zbog svoje konfiguracije, smješten je u kotlini u teško prohodnom terenu planinskog masiva Hadžah. Kotlinu s juga zatvara planina Džibal aš Šaraki (2158 m), sa sjevero istoka Džibal Bani Majhab (2062) a sa zapada Džabal Šamsan (2001 m) iz masiva Mabjan. I sama kotlina puna je brežuljaka, na kojima se smjestio grad nad kojim dominiraju dvije utvrde; Noman i Al-Kahira.

Historija grada
---------------

Najveći trag u Hadžahu ostavilo je Otomansko carstvo za vrijeme svoje prve vladavine od početka 16. do 18. st.. Oni su izgradili *Citadelu Al-Kahira* u 16. st. pod čijim su uticajem podignute mnoge kuće u gradu.

Hadžah je grad utvrda, zbog svoje konfiguracije u teško prohodnom terenu, - zbog toga je bio na glasu kao neosvojiv grad. Zato ga je odabrao imam Ahmed ibn Jahja kao svoju utvrdu i skrovište, nakon puča i ubistva svog oca prvog kralja Mutaveklijskog kraljevstva Jemen imama Jahje Muhameda 1948 godine. On je iz Hadžaha je vodio svoje plemenske borce u borbe protiv pučista iz Sane, nakon kojih se uspio vratiti na tron. Ahmed ibn Jahja izgradio je u Hadžahu svoju rezidenciju *Sadan*, kao svoju planinsku utvrdu i privremeno sjedište svoje odmetničke vlasti. U dvorištu te palače, vojska imama Ahmeda pogubila je mnoge jemenske republikanske lidere, nakon puča iz 1948. godine. Oni koji su izbjegli likvidaciju, bili su zatvoreni u strašnim zatvorima; Nafi Vaša i citadeli Al-Kahira.

Citadela Al-Kahira koja dominira nad gradom
### Citadela Al-Kahira

Citadela Al-Kahira brani ulaz u Hadžah sa istočne strane, to je masivna utvrda, na teško dostupnom vrhu brijega sa samo jednim prilazom i ulaznim vratima, koju su izgradili Turci u 16. st.. Utvrda je imala puno cisterni za vodu, koje je imam Ahmed Jahja preuredio u podzemne zatvore. Danas je tvrđava Al-Kahira, najveća turistička atrakcija grada.

Izvori
------

1. 1 2 3  Broj stanovnika Hadžaha, na stranicama citypopulation.de
2. 1 2  „Yemen Old Splendour Tours (na portalu yostours.com)". Arhivirano iz originala na datum 2016-03-05. Pristupljeno 2011-02-08.

Eksterni linkovi
----------------

* Flickriver: Most interesting photos from Hajjah, Yemen (na portalu flickriver.com)
* Yemen Old Splendour Tours (na portalu yostours.com) Arhivirano 2016-03-05 na Wayback Machine-u()

| * p
* r
* u
Glavni gradovi jemenskih muhafaza |
| --- |
| Aden • Amran • Zindžibar • Ad-Dali • Al Baida • Al Hudaida • Al Hazm • Al-Ghaida • Al Mahvit • Sana • Damar • Al-Mukala • Hadža • Ibb • Lahidž • Marib • Jabin • Sada • Atak • Taiz | Jemenska zastava |
**Kišn** (arapski: قشن‎, engleski: **Qishn**) je drevni gradić na jugoistoku Jemena, udaljen oko 130 km zapadno od glavnog pokrajinskog grada Al-Ghaide u muhafazi Al Mahra, sa karakterističnim kućama ravnih krovova od nepečene gline obojenijih vapnom i puno pijeska.

U svojoj ne tako davnoj prošlosti Kišn je bio uz Hadiboh na otoku Sokotri bila jedno od sjedišta Sultanata Mahra.

Nakon rasformiranja Sultanata Mahra 1967 i protjerivanja sultana iz Kišne, susjedni grad Al-Ghaida postao je regionalno sjedište i počeo se ubrzano razvijati te je daleko premašio svoj bivši glavni Kišn.

Geografske karakteristike
-------------------------

Kišn leži na obroncima gorja Masila, malo je udaljen od obale Indijskog oceana smješten je između dva kanjona gdje se Vadi Hadramaut probio kroz masiv Masila na svom putu do mora. Kišn nema nikakvu luku za prihvat većih brodova, obala je duga pješčana ravnica pokrivena dinama.
Preko Kišne ide obalna magistrala koja povezuje Mukalu - Kišn- Al-Ghaidu - sa Omanom.

Pored Kišne nalazi se velika pješčana plaža duga oko 6 km na kraju plaže uz obronke brda nalaze se obradiva polja sa lugovima palmi datula. Taj kraj je vrlo važno stanište ptica.

Historija
---------

Kraj oko Kišne je izuzetno negostoljubiv, bez vode, vrlo rijetko naseljen, to su uglavnom male plemenske grupice, često neprijateljski nastrojene jedna prema drugoj ali i prema svakom vanjskom utjecaju.

Formalni vladar regije bio je sultan Kišna i Sokotre, koji je krajem 19. st. bio ugovorno pod britanskom zaštitom, ali njegovo sjedište bio je otok Sokotra, tako da on nije imao praktički nikakvu kontrolu nad teritorijem Mahre pa tako i Kišne.

U Kišni je vlast bila u rukama obitelji *Bin Afrar* iz vladarskog sultanskog klana, oni su i živjeli u Kišnu, no njihova vlast se nije protezala dalje od Kišne, ni oni nisu imali nikakav utjecaj na okolne razbacane plemenske zajednice i njihova naselja. Tako je Kišna ostala mjesto bogu iza nogu, još ne tako davne 1947 godine imala je samo 1000 stanovnika i bila je iako glavni grad sultanata, samo jako zabačeno selo.

Privreda
--------

Privreda Kišne i danas kao i nekad davno ovisi najviše o ribarstvu, prodaji ribljeg ulja i sušenih morskih pasa, manjim dijelom o stočarstvu; uzgoj deva i koza, te vrlo malo o zemljoradnji na vrlo suhoj i posnoj zemlji.

Pored Kišne u gorju Masila u novije vrijeme otpočeli su veliki istražni radovi u potrazi za naftom. Izgleda da su urodili plodom jer je kompanija Calvalley Petroleum Inc. objavila da početni rezultati na bušotini Al Roidhat-1 daju ohtrabrujuće rezultate.

Pored grada nalazi se mali poljski aerodrom (IHN) koja danas nije u funkciji.

Bibliografija
-------------

*

Izvori
------

1. ↑  Statoids, Districts of Yemen
2. ↑  BirdLife IBA Factsheet, Qishn beach
3. ↑  Calvalley Petroleum Makes Significant Qishn Oil discovery in Yemen, kolovoz 2003. encyclopedia.com
**Carbonia** (sardinski: *Crabònia*, prevedeno **Ugljena**) je talijanski grad u Južnosardinskoj provinciji na Sardiniji. Grad je 2011. imao 28.882 stanovnika.

Geografija
----------

Carbonia leži u dolini Iglesiente na nadmorskoj visini od 111 m, na rubu planinskog pojasa Alto Sulcis, smještenog na jugozapadu Sardinije. Grad je udaljen oko 65 km zapadno od Cagliarija i oko 12 km istočno od Sredozemnog mora. Kroz grad teku dva planinska potoka, Rio Cannas i Rio Santu Milanu.

Historija
---------

Teatro Centrale, primjer fašističke arhitekture
Rudnik Serbariu
Historija Carbonije počela je 1938. kada je izgrađena kao potpuno novo rudarsko naselje, u sklopu fašističke reobnove zemlje i oslanjanja na vlastite snage i izvore. Tad je počela eksploatacija ugljena u rudniku Serbariu u regiji Sulcisu. Nakon Drugog svjetskog rata počela je padati cijena ugljena, što je dovelo do zatvaranja rudnika i velike nezaposlenosti, pa je grad počeo jako nazadovati, a stanovništvo raseljavati u potrazi za egzistencijom. Do 2016. Carbonia je zajedno s Iglesiasom bila glavni grad provincije Carbonia-Iglesiasa, a nakon ukidanja potonje Carbonia je uključena u novoosnovanu Južnosardinsku provinciju.

Znamenitosti
------------

Carbonia je planski izgrađen grad, ogledni primjer fašističke arhitekture, s ortogonalnim rasporedom ulica i jednoobraznim građevinama duž njih.

Privreda
--------

Nakon zatvaranja rudniku Serbariu grad je počeo naglo propadati, ali je nakon 2000. počeo je blagi oporavak povećanjem broja zaposlenih u sektoru usluga budući da je grad postao administrativni centar novoosnovane provincije Carbonia-Iglesiasa. Iako je stopa nezaposlenosti i dalje jaka, to se pokušava rješiti razvojem turizma. Postoji i prilično utopijska ideja da se rudnik Serbariu pretvori u muzej i na taj način pretvori grad u turističku atrakciju.

Izvori
------

1. ↑  „*ITALY: Sardegna*" (engleski). Citypopulationde. Pristupljeno 26. 5. 2013.
2. 1 2 3 4 5 6  „*Carbonia*" (talijanski). Enciclopedia Italiana. Pristupljeno 28. 5. 2013.

Vanjske veze
------------

***Carbonia*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 149377586
* LCCN: nr97004983
* GND: 4222633-8

 |
**Lodar** (arapski: القانوندر) ili *Al-Ghudr, Laudar, Lawdar* je drevni grad na jugu Jemena, u unutrašnjosti muhafaze Abjan, sa karakterističnim kućama od nepečene opeke obojenijih vapnom.

Lodar je danas mali jemenski planinski grad, u kojem su najveće atrakcije; tržnica i lutajuće koze.

Geografske karakteristike
-------------------------

Lodar je udaljen oko 150 km od Adena, te oko 245 km od Sane. Grad leži na planinskom platou od 950 m. Na sjeveru od grada nalazi se impresivni kanjon *Wadi Rukuba* - potpuno urezan u stijene strme planine, on ima visinsku razliku od 1000 m.

Na Lodar i okolicu padne prosječno samo oko 200 do 400 mm kiše godišnje, i to zimi, ljeta su vruća i suha.

Historija
---------

Lodar je bio sjedište malog Sultanata Avdali, od kraja 19. st. do 1967, koji je bio dio britanskog Protektorata Aden. Svu vlast u gradu imala je sultanova familija Awdhali.
Najpoznatija znamenitost u gradu je bivša sultanova palača Bir-Ali et Rada na brežuljku koji dominira gradom.

Privreda
--------

Grad leži na platou od 950 m (regija Lodar-Mudia), koji je poznat po uzgoju naranči tu raste oko 22 000 stabala naranči na oko 100 ha.

Pored grada nalazi se aerodrom Lodar (LDR).

Izvori
------

1. ↑  City population. de
2. ↑  FAO, Regional Office for the Near East

Eksterni linkovi
----------------

* Slike iz Lodara
**Jabin** ili **al-Jabīn** (arapski: الجبين) je gradić na jemenskoj visoravni na 2438 m visine, udaljen oko 110 km od glavnog grada Sane.

Jabin je glavni grad jemenske Muhafaze Raima od 394.448 stanovnika, od kojih 98% živi u teško pristupačnim selima.
Gradić se smjestio na vrhu kamene litice koja dominira nad čitavim krajem, kako u blizini nema nikakvog izvora vode već od srednjeg vijeka su izgrađene dvije javne cisterne; južna i sjeverna.

Cisterne iz al Jabina
---------------------

Po usmenoj tradiciji, tvrdi se da su cisterne izgrađene u predislamsko doba. Za jednu se zna da je obnovljena 1674 godine.
Južna, cisterna smještena je ispod vojne utvrde u kompleksu zgrada *Bajt al-Šeik* koje ju okružuju, unutar tog komplesa je i Velika džamija, čiji krov također služi kao kolektor kišnice. Ova cisterna je vremenom ispucala, te više ne služi svrsi. Nju pokušavaju popraviti stručnjaci sa kanadskog fakulteta *Ryerson University Toronto*.

Na južnoj cisterni se nalaze 7 islamskih mističnih natpisa iz 13. i 14. st. koji su trebali osigurati dolazak kiša.
Sjeverna cisterna je potpuno funkcionalna. Obje su cisterne grubo ovalna oblika, imaju nekoliko redova visokih terasa za skupljanje kišnice.

Cisterne, su premazane *kadadom*, tradicionalnom jemenskom smjesom od gline i vapna, koju oni milenijima koriste za zaštitu vanjskih i unutrašnjih fasada, i kao zaštitni premaz za hidroizolaciju.

Privreda al Jabina
------------------

Jabin je poljoprivredni kraj i pored toga što se nalazi na visini od 2 400 metara.
Kiše u al Jabinu padaju u proljeće (između marta i aprila), te u kasno ljeto (između jula i septembra), zatim slijede dugi sušni periodi, zato je voda i njezino spremanje izuzetno važna za ljude, životinje i bilje.

U okolici grada nalaze se brojna terasata polja sa neobično starim sistemom navodnjavanja - **savaki** (žetva kiše) koji seže čak do 3. milenij pne.. Tako i danas kraj oko al-Jabina uzgaja kavu, žitarice i voće na isti način kao i prije hiljadu godina.

Izvori
------

1. ↑  Governorates of Yemen (na portalu statoids.com)
2. ↑  Broj stanovnika Muhafaze Raima, na stranicama citypopulation.de
3. ↑  [ Ryerson University: Restoration and historical study of a water reservoir in Yemen to be led by Ryerson Department of History Professor, Dr Ingrid Hehmeyer 5 March 2009.()][*mrtav link*]
4. ↑  „Ingrid Hehmeyer: Water and Sign Magic in al-Jabin, Yemen,  (PDF)()". Arhivirano iz originala na datum 2010-02-02. Pristupljeno 2011-02-08.

Eksterni linkovi
----------------

* Al Jabīn, Yemen (na portalu travelingluck.com) ()

| * p
* r
* u
Glavni gradovi jemenskih muhafaza |
| --- |
| Aden • Amran • Zindžibar • Ad-Dali • Al Baida • Al Hudaida • Al Hazm • Al-Ghaida • Al Mahvit • Sana • Damar • Al-Mukala • Hadža • Ibb • Lahidž • Marib • Jabin • Sada • Atak • Taiz | Jemenska zastava |
**Jašbum** (arapski: ياشمتسكع) ili *Assaid* je drevni grad na jugu Jemena, u unutrašnjosti Muhafaze Šabve, nekoć je bio sjedište Šeikata Gornji Avlaki.

Jašbum ima brojne zgrade tipične jemenske arhitekture izgrađene od nepečene cigle, prava mala arhitektonska remek-djela, stara više stotina godina, koja svjedoče o autentičnosti grada. Danas su brojne zgrade, osobito one u središtu grada, napuštene i ne održavaju se, pa im prijeti rušenje.

Geografske karakteristike
-------------------------

Jašbum je smješten na visoravni 35 km jugoistočno od Ataka, glavnog grada Muhafaze Šabve. Grad leži na planinskom platou od 1400 n/ m, skriven između tri planine; Hid Bin Radhi, Hid Muraeh i Al-Hid Burieh. Grad ima oko 2.831 stanovnika, upravno je središte *Vadi Jašbuma* koji ima 15.000 stanovnika. Smješten je na brežuljku iznad dviju Vadija; *Marbona* sa desne strane i *Jaromeha* sa lijeve strane. Oba vadija na na svom južnom kraju stapaju se s Vadi Arbahenom i Vadi Ajmanahom koji se pak pružaju na jug do Arapskog mora.

Historija
---------

Jašbum je bio sjedište malog Šeikata Gornji Avlaki, od kraja 19. vijeka do 1967, koji je bio dio britanskog Protektorata Aden. Svu vlast u gradu imala je obitelj Avlaki (al-Avlaqi) koji su od šeici u gradu, Vadi Jašbumu i okolici od 18. vijeka.

Privreda
--------

U ne tako davnoj prošlosti, stanovnici Jašbuma bavili su se stočarstvom (koze) i ratarstvom; pšenica, kukuruz i sezam. Danas je grad i okolica poznat po uzgoju agruma, krumpira, luka i pčelarstvu. Danas poljoprivreda proizvodnja nije tako velika, razlozi za to su uglavnom suša i nestašica podzemnih voda. Najveći dio obradive zemlje u cijelosti se navodnjava oborinskim vodama koje se skupljaju u malim akomulacijama i posle koriste tijekom cijele godine, ali to danas više nije dostatno. Stari podzemni kanali (tuneli) za navodnjavanje poput *Al-Bavadena* je neporeciv dokaz da se ova metoda navodnjavanja koristi kroz vijekove. Srmi kanal iskopan okomito kroz vapnenačke stijene do Vadi Marbona dug je 25 metara i 4 metra visok. Točno vrijeme izgradnje još uvijek nije utvrđeno, neki drže da je bar 200 godina star, dok drugi - osobito stariji kažu da je znatno stariji (ali neznaju koliko).

Danas stanovnike Jašbuma više brine stanje javnih zgrada i ustanova u njihovom gradu. Bolnica Gamal Abdel-Naser, vladine zgrade, srednje i osnovne škole izgrađene su 1960-ih, i usprkos povremenim renovacijama u jadnom su stanju.

Tokom godina, nakon oslobođenja napravljeno je dosta toga u obrazovanju, zdravstvu, transportu, poljoprivredi, kao i na vodovodu i elektrifikaciji. Za potrebe poljoprivrede, izgrađena su umjetna jezera (rezervari) na *Vadi Marbonu* i Vadi *Dumarenu*.

Izvori
------

1. ↑  Alphabetical listing of Places in Muhafazat Shabwah, by Falling Rain Genomics, Inc
2. 1 2  Bnet, CBS Interactive Inc, Nasser Abdullah Nasser Salah: Assaid: A twinkling star in the Yashbum valley, Yemen Times 2008.
**Hadiboh** (arapski: حاديبو = Ḥādībū), nekoć zvan **Tamrida** je obalni grad na sjeveru otoka Sokotra u Indijskom oceanu. Grad leži u sredini otoka, na obalnoj ravnici, ispod planine *Jabal al-Jahir*. Do 1999. Hadiboh je bio administrativni centar Sokotre, tada je otok podijeljen na dva okruga (mudirije): Istočni (*Mudirija šarkija*) centar Hadiboh, i Zapadni (*Mudirija garbija*) sa Kvalansijom kao centrom.

Hadiboh ima 9 979 stanovnika (procjena iz 2010) i najveće je naselje na Sokotri.

Hadibo kao i cijela Sokotra administrativno podpada pod jemensku Muhafazu Hadramaut, nekad je bio dio udaljene Muhafaze Adan.

Stanovnici Hadiba se još i danas većinom bave poljoprivredom i stočarstvom, (koze i krave) te ribolovom. U posljednje vrijeme bave se i turizmom, koji se naglo razvija, odkako je Sokotra zbog svojih ljepota i očuvane prirode stavljena na listu Svjetske baštine UNESC-a u junu 2008 godine.

Hadibo, kao i cijela Sokotra nema nikakvu elektranu, tako da nešto malo struje proizvode mali generatori, koji rade samo par sati navečer (između 5 - 21 h uopće nema struje) tek toliko da se mogu napuniti mobiteli. Gradić ima četiri manja hotela , banku i par trgovina u kojem odsjedaju sve brojniji turisti, koji su očarani divljom nezagađenom prirodom Sokotre.

Historija grada
---------------

Otok Sokotra je vrlo izoliran i nepristupačan otok u Indijskom oceanu, na koji se stanovništvo iz Arapskog poluotoka i Afrike u više valova tokom stoljeća doseljevalo.
Korijeni Hadiboha sežu u 1. vijek pne. kad se naselje zvalo **Panara Tamara**. To je bio glavno mjesto otoka Pankija, kako se otok Sokotra tada zvao. Nakon toga je *Suk* (Šik na lokalnom sokotranskom) postao glavno otočko mjesto, i najvažnija otočka luka sve do kraja 15. st.. Na početku 16. st. otok Sokotra podpao je pod vlast Sultanata Mahra, od tad je Hadiboh dobio na važnosti, jer ga je sultan odabrao kao svoju drugu rezidenciju. Od tad se Hadiboh zove **Tamarida**, sve do kraja britanske vladavine i britanske marionetske tvorevine Južnoarapski Protektorat 1967. Od stjecanja nezavisnosti Južnog Jemena 30. novembar 1967, ponovno se zove Hadiboh. Još krajem 1960-ih Hadiboh bio selo sa stotinjak kuća, jednim vadijem i 500 stanovnika. ali je za proteklih 30 godina narastao do gradića.

Promet
------

U julu 1999 otvoren je novi *Aerodrom Sokotra* (IATA : SCT, ICAO: OYSQ), iz kojeg postoji redovna dnevna linija za Sanu svaki dan sa slijetanjem u Mukalu, te jedamput tjedno za Aden, također sa slijetanjem u Al Mulali. Aerodrom je udaljen 12 km od Hadiboha

Izvori
------

1. ↑  Socotra (Iêmen) (izvor: World Gazetteer 2010.)
2. ↑  Socotra Archipelago (na portalu UNESCO World Heritage Centre
3. 1 2 3 4  Serge D.Elie: Hadiboh: From Peripheral Village to Emerging City Arhivirano 2016-10-12 na Wayback Machine-u()

Eksterni linkovi
----------------

* The adventure begins - island of Suqutra ()
* Serge D.Elie: From Peripheral Village to Emerging City, sa stranica Nous adhérons à Revues.org Arhivirano 2008-05-09 na Wayback Machine-u ()
**Zabid** (arapski: زبيد) (ali i **Zebid**) je grad s oko 23.000 stanovnika  na zapadu Jemena uz obalnu ravnicu Tihama prema Crvenom moru u Muhafazi Al Hudaida.

Historija grada
---------------

Karakteristična ornamentalna dekoracija na kućama u Zabidu
Grad je dobio ime po *Wadi Zabidu*, u slučaju Zabida wadi je dolina (a ne presušeni vodotok) koja se nalazi na jugu grada. Zabid je jedan od najstarijih gradova u Jemenu, on je bio glavni grad Jemena od 13. st. do 15. stoljeća i središte arapskog i muslimanskog svijeta zbog svoje glasovite *Medrese Zabid*, koja je bila centar islamskog obrazovanja. On je bio glavni grad dinastije *Zijadida* od 819 do 1018 godine i dinastije *Najahida* 1022-1158 g. Današnji Zabid je grad na intelektualnim i ekonomskim marginama suvremenog Jemena. 

Stari grad Medina je okružen zidinama koje su ostale do danas, u njima se nalaze četiri vrata: *Bab Al-Šabrik* (istočna vrata), *Bab Al-Nakhi* (zapadna vrata), *Bab Al-Kartab* (južna vrata) i *Bab Siham* (sjeverna vrata). Zabid je podijeljen na četiri dijela (mahale); na dio za trgovce, dio za učenike vjerskih škola, dio za gradske dostojanstvenike i mahalu za zanatlije. U gradu su postojale 29 džamija i 53 medresa. Najvrijednije džamije su *Al-Ašair* podignuta u 8. st. i *Velika džamija Zabid* podignuta u 16. st..

Zabid je uvršten na Listu svjetske kulturne baštine - UNESCO-a 1993 godine.

Ugroženost Zabida
-----------------

2000 godine Zabid je stavljen na Listu ugrožene svjetske baštine, to je napravljeno zato da se upozori jemensku vladu, na loše stanje održavanja i očuvanja objekata u gradu. Prema izvještaju UNESCO-a, otprilike: "40% izvornih gradskih kuća su porušene i zamijenjene betonskim zgradama, a i drugi objekti u drevnom suku su u gorem stanju".  Ako se uskoro ne poduzmu mjere na očuvanju kulturne baštine, u roku od dvije godine Zabid će biti skinut s Liste svjetske baštine UNESCO-a.

Izvori
------

1. ↑  World Heritage Centre/ICOMOS Zabid Joint Monitoring Mission, 17 - 26 januara 2007. ()
2. ↑  "Najahid Dynasty." Encyclopedia Britannica Online, 14. april 2006. ()
3. ↑  Eickelman, Dale F. "The Middle East and Central Asia." (Prentice Hall, Upper Saddle River: 2002) ()
4. ↑  UNESCO World Heritage Site in Danger 2000: Historic Town of Zabid ()
5. ↑  Ahmad al-Aghbari and Mohammad al-Ulofi (15. februar 2009.). „Is Yemen Able to Keep Zabid Listed in World Heritage?". Saba News. ()

Vanjske poveznice
-----------------

***Zabid*** na Wikimedijinoj ostavi

* UNESCO-va lista Svjetske baštine
* Zabid na Encyclopedia Britannica
**Bisceglie** (latinski: *Vigiliae*) čita se **Bišelje** je grad i biskupsko središte u talijanskoj provinciji Barletta-Andria-Trani u regiji Apulija od 54 877 stanovnika (2011.).

Geografske karakteristike
-------------------------

*Bisceglie* leži na obali Jadranskog mora, udaljen oko 190 km jugoistočno od najvećeg grada Južne Italije Napulja, i 34,5 km od regionalnog centra Barija.

Historija
---------

Za antičkog Rima naselje se zvalo **Vigiliae**, po stražarskom tornju za nadgledanje obale.
Grad su zauzeli Normani, u 11. vijeku i služio im je kao prijestolnica istoimene grofovije.
Nakon što je izmjenio nekoliko feudalnih vladara grad je postao samostalna komuna.
Od 1532. *Bisceglie* je dio Napuljskog kraljevstva, a od 1861. Kraljevine Italije.

Palazzo Tupputi
Gradska luka

Znamenitosti
------------

Najveća znamenitost grada je zamak (Castello di Bisceglie) koji su izgradili njemački Hohenstaufeni na mjestu starije normanske utvrde, koju su kasnije dogradili Anžuvinci.
*Bisceglie* ima puno građevina apulijske romanike iz 11. - 11. vijeka, kao što su katedrala *San Pietro Apostolo* i crkva *Santa Margherita*, uz to ima i nekoliko renesansnih (Palazzo Tupputi) i baroknih palača.

Privreda
--------

*Bisceglie* je grad vezan uz more, značajna je ribarska luka i turistička destinacija u ljetnim mjesecima. Uz to njegovi se stanovnici bave maslinarstvom i vinogradarstvom.

Od *Bisceglie* je industrije grad ima tvornicu namještaja.

Gradovi prijatelji
------------------

|  |  |
| --- | --- |
| * Italija, San Pancrazio Salentino
* Palestinska samouprava, Al Fuheis
* Palestinska samouprava, Khan Younis
 | * Sirija, Tartous
* Poljska, Kalwaria Zebrzydowska
 |

Izvori
------

1. 1 2  „*Italy: Puglia*" (engleski). Citypopulationde. Pristupljeno 27. 08. 2013.
2. 1 2 3 4 5 6  „*Bisceglie*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 27. 08. 2013.

Vanjske veze
------------

***Bisceglie*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada[*mrtav link*] ()
* *Bisceglie* na portalu Encyclopædia Britannica ()
**Moka** (arapski: المخا) je lučki grad na obalama Crvenog mora u jugo zapadnom Jemenu u Muhafazi Taiz. Sve do sredine 19. st. Moka je bila glavna izvozna luka jemenskog glavnog grada Sane, tad su se razvile luke u Adenu i Hudaidi, pa je značaj Moke kao luke opao.

Historija
---------

Moka je poznata po tome što je bila glavno središte za kupovinu kave od 15. st. pa sve do 17. st.. Čak i nakon što su kasnije otkriveni i drugi izvori kave, zrnca moka kave (koja se zove i *Sanani* ili *Mokka Sanani*, od imena grada Sane odakle im je porijeklo) i dalje su ostala na visokoj cijeni zbog njihova čokolodna okusa. Kava Moka je na cijeni još i danas.

Prema isusovcu i putniku Jeronimu Lobu, koji je plovio Crvenim morem 1625, Luka Moka "bila je na lošem glasu prije njega, što se tiče trgovine i svega ostalog", no kad je Otomansko carstvo preuzelo vlast nad cijelim Arapskim poluotokom, stanje se popravilo, jer je Moka bila centar njihove vlasti, iako je sjedište osmanskog paše bilo udaljeno dva dana hoda u planinskoj unutrašnjost u Sani. Lobo dodaje da su po tadašnjim otomanskim zakonima svi brodovi kod ulaska u Crveno more morali pristati u Moku i platiti carinu za teret koji prevoze.

Izgled današnje Moke
Drugi rijetki evropljanin koji je posjetio Moku 1752, Remedius Prutky, iznenadio se velikim sarajem, sa stotinjak soba u Moki, u kojem su smještaj davali svakom koji bi platio, bez obzira na vjeru ili rasu. Izvjestio je da je u luci bilo tri francuska, četiri britanska, dva nizozemska i jedan portugalski brod.

Danas je Moka potpuno izgubila značaj i više nije mjesto za trgovinu, privreda se temelji na ribarstvu i nešto malo turizma. Izvorna stara Moka je čak djelomično premještena 3 km zapadno duž obale Crvenog mora, zbog izgradnje nekoliko obalnih autocesta.

Izvori
------

1. ↑  Donald M. Lockhart, translator, *The* Itinerário *of Jerónimo Lobo* (London: Hakluyt Society, 1984), str.88
2. ↑  J.H. Arrowsmith-Brown, translator and editor, *Prutky's Travels to Ethiopia and Other Countries* (London: Hakluyt Society, 1991), str.363.

***Moka (Jemen)*** na Wikimedijinoj ostavi

* Regional/Middle\_East/Yemen
* 100+ Travel Photos of Yemen Arhivirano 2013-01-05 na Wayback Machine-u
**Lahidž** (arapski:الحبيلين, engleski: **Lahij**) je grad na jugu Jemena, na cesti između Taiza i Adena koji leži 45 km sjevernije od Lahidža.

Grad ima oko 25,881 stanovnika (popis iz 2004),  leži na *Vadi Tibbanu*, na obalnoj visoravni uz Adenski zaljev. Okolica grada je poljoprivredni kraj.

Lahidž je glavni grad jemenske Muhafaze Lahidž od 727.203 stanovnika.

Historija
---------

Od 18. do 20. st. grad je bio sjedište Sultanata Lahidž, kojim je upravljala dinastija Al-Abdali (oni su zajedno s familijama; Al-Ramada, Al-Sindi i al-Akrabi, tvrdili da potječu od obitelji Ahl-Al-Bajt, a to je bila familija osnivača islama Muhameda).
Sultanat je kao dio britanskog Protektorata Aden živio sve do 1967 godine, tad je sultan protjeran, a grad i njegova muhafaza ušli su u novostvorenu Narodnu republiku Južni Jemen.

Bivša sultanova palača danas je pretvorena u poljoprivrednu školu.

U jednom kraćem periodu tokom 1960-ih, grad se zvao Al-Houta (Al-Hawtah).

Izvori
------

1. ↑  Laḥij, City Population.de ()
2. ↑  O Lahidžu na Encyclopedia Britannica ()

Eksterni linkovi
----------------

* skyscrapercity Fotografije iz Lahidža ()

| * p
* r
* u
Glavni gradovi jemenskih muhafaza |
| --- |
| Aden • Amran • Zindžibar • Ad-Dali • Al Baida • Al Hudaida • Al Hazm • Al-Ghaida • Al Mahvit • Sana • Damar • Al-Mukala • Hadža • Ibb • Lahidž • Marib • Jabin • Sada • Atak • Taiz | Jemenska zastava |
**Sajun** (arapski: سيئون), je grad na jugu Jemena, udaljen oko 450 km jugoistočno od glavnog grada Sane. Grad ima oko 75, 700. stanovnika (popis iz 2006 ), nalazi se u jemenskoj muhafazi (pokrajini) Hadramaut.

Grad leži u dolini Vadi Hadramauta najvećem povremenom vodotoku i najvećoj kotlini u Jemenu duž obala Indijskog oceana.

Historija grada
---------------

Sajun je još i danas najveći grad na Vadi Hadramautu sa svojih 75 700 stanovnika, u prošlosti je bio daleko značajniji grad. Jer je nekada bio važno odmorište na antičkom karavanskom putu koji je vodio prema istočnom lukama na moru Vadi Masili i Širu.
Planinsko pleme Hamdani iz okolice Sane provalilo je do Vadi Hadramauta i osvojilo Sajun 1494 godine. Njihov vođa je bio Amir Badr Ibn Tavarik Katiri, osnivač dinastije *Katiri*, koji su kao sultani vladali gradom i okolicom od 1516 do stjecanja nezavisnosti 1967
Masivna Sultanova Palača, s četiri ugaone kule, stoji u starom dijelu Sajuna, to je najveća zgrada od adobe opeke u Vadi Hadramautu. Podignuta je 1873, a obnovljena je 1926 Danas je u njoj smješten arheološki muzej s nalazima iz Rajbuna, jednog od najvažnijih arheoloških nalazišta u Jemenu.  

Sajun je bio sjedište britanskog vazalnog Sultanata Katiri u okviru Protektorata Aden.  

Današnji Sajun je poznat i legendaran po svojoj tržnici.

* Pored grada nalazi se *Aerodrom Sajun*.

Izvori
------

1. ↑  yementourism.com Shibam - Seiyun - Tarim Arhivirano 2010-04-04 na Wayback Machine-u()

Vanjske poveznice
-----------------

* Panoramska slika Sajuna od 360°
* TravBuddy LLC: Seiyun and surroudings (fotografije iz Sajuna) Arhivirano 2016-03-05 na Wayback Machine-u
**Timna** (arapski: **تمنع**) je antička prijestolnica Kraljevstva Kataban u Jemenu, koja se nalazi oko 180 km jugoistočno od glavnog grada Sane u današnjoj Muhafazi Šabva,
30 km sjevernije od Beihana kod današnjeg naselja Hajar al-Kohian (Hajar Kuhlân).

U predislamsko doba, Timna je bila važna točka na karavanskom Putu tamjana i ostale egzotične skupocjene robe za Sredozemlje u Gazu ili za Petru (Jordan) i Damask (Sirija).

Historija Timne
---------------

Timna je bila smještena na izlazu iz *Vadi Beihana*, plodne doline sa dosta vode čiji je teritorij bio je poljoprivredno zaleđe grada. Ekonomski uzlet Timna je ostvarila tek kad je postala međustanica za trgovinu tamjanom i mirtom. Put do te pozicije i procvat trgovine bio je složen, a to je uspjelo kralju Katabana *Šahr Hilalu* u 1. st. pne..

Propast tamjanskog puta teško je pogodio Timnu, no prava propast došla je tek 150 godine kad su Timnu razorile i zapalile vojske Kraljevstva Hadramaut. Nakon toga grad je napušten, preostalo stanovništvo Timne i Katabanskog dvora povuklo se u *Ghat Ghayl*, 15 km južnije od Timne. Tu su se uspjeli održati nekoliko desetljeća, no i oni su na kraju pali pod navalama Hadramautskog Kraljevstva koje je nakon toga sebi pripojilo Kataban.

* Ekipa američkih arheologa 1950-ih god. provela je prva iskapanja u Timni, nakon njih opsežnija iskapanja provela je zajednička francusko - talijanska ekipa 1999. pod vodstvom Alessandra de Maigreta i Christiana Robina.

Izvori
------

1. ↑  Encyclopædia Britannica Online, Other pre-Islamic Yemeni kingdoms, Qatabānians
2. ↑  „Yémen - Tamna`, capitale du royaume de Qatabân". Arhivirano iz originala na datum 2010-09-15. Pristupljeno 2011-02-06.

Vanjske poveznice
-----------------

* Yémen - Tamna`, capitale du royaume de Qatabân Arhivirano 2010-09-15 na Wayback Machine-u ()
* Diana Pickworth: Silk Road Arhivirano 2016-06-08 na Wayback Machine-u ()
* Stone with Himyaritic (Sabaean) inscriptions on South Gate of Timna, ancient capital of Qataban, Yemen Arhivirano 2016-03-24 na Wayback Machine-u ()
**Zindžibar** (arapski: زنجبار‎‎) je grad na jugu Jemena (60 km istočno od Adena), koji leži na obali Arapskog mora. On je upravno središte Jemenske muhafaze - Abjan koja ima 433. 819 stanovnika.

Historija i geografske karakteristike
-------------------------------------

Grad leži u plodnoj delti Abjan, koju stvara najznačajniji vodotok u pokrajini *Vadi Bana*. Okružen je farmama i voćnjacima. Pored grada prolazi magistralna cesta Aden - Mukala.

Središte grada nalazi se udaljeno oko 5 km od morske obale, ali se danas povijesna jezgra grada već stopila s ribarskim naseljima na obali.

U nedalekoj historiji Zindžibar, je bio znan kao sjedište Sultanata Fadli.

Britanci su odabrali Zindžibar kao regionalno administrativno sjedište 1944 godine, za Sultanat Fadli, koji je bio pod njihovim patronatom. Tadašnji sultan *`Abd Alah ibn `Uthman al-Fadli* nije preselio svoj dvor, već je ostao u staroj prijestolnici Sukri. Tek njegov nasljednik je 1962 boravio u Zindžibaru iz čisto praktičnih razloga, iako je palača koja je bila i ostala službena rezidencija ostala u Sukri.

Pored grada u unutrašnjosti nalaze se Planine Kanfar, s poznatom historijskom utvrdom - Ja’ar, iz nje puca pogled na zelenu deltu Abjan i akomulacionu branu Batais.

Izvori
------

1. 1 2  Yemen: Governerates, Cities & Villages - Statistics & Maps on City Population

| * p
* r
* u
Glavni gradovi jemenskih muhafaza |
| --- |
| Aden • Amran • Zindžibar • Ad-Dali • Al Baida • Al Hudaida • Al Hazm • Al-Ghaida • Al Mahvit • Sana • Damar • Al-Mukala • Hadža • Ibb • Lahidž • Marib • Jabin • Sada • Atak • Taiz | Jemenska zastava |
**Sukhra** (arapski: شُقرة), je obalni grad na jugu Jemena, udaljen oko 120 km jugoistočno od luke Aden, te 60 km od regionalnog središta Zindžibara.

Sukhra je bila historijsko sjedište sultana Fadli još od od 17. st.. Oni su u tom malom lučkom gradu uz obale Indijskog oceana imali svoju palaču. Sukhra je ostala sjedište Sultanata Fadli i nakon što je on postao dio Protektorata Aden 1890 godine.

Kad su Britanci su 1944 godine  spojili Abjan i Sultanat Fadli oni su kao povoljnije regionalno administrativno sjedište odabrali Zindžibar iz bližeg Abjana kao sjedište Sultanata. Ali je tadašnji sultan Sultanata Fadli *Abd Alah ibn Uthman al-Fadli* odbio otići u novo središte, već je ostao u staroj prijestolnici svog plemena Sukhri. Tek njegov nasljednik je od 1962 boravio u Zindžibaru iz čisto praktičnih razloga, iako je njegova palača koja mu je ostala službena rezidencija, ostala u Sukhri.

Izvori
------

1. 1 2  States of the Aden Protectorates (sa portala WorldStatesmen) pristupljeno 14. 02. 2011.
**Muzej ninskih starina** arheološki je muzej u sastavu Arheološkog muzeja Zadar.

Povijest muzeja
---------------

Prvi postav uredio je i složio don Luka Jelić u crkvi Sv. Križa 1910. godine po nazivom Starinska zbirka. U njoj su se nalazili pretežno ulomci iz srednjovjekovnog razdoblja, dijelovi namještaja iz ninskih crkvi te brojni nadgrobni spomenici iz rimskog razdoblja. Godine 1960. zbirka obogaćena novom građom preselila se u današnje prostorije na trgu Kraljevac. Zbirka je još jednom obnovljena i dopunjena 1970. godine. Današnji postav zbirke je definiran 1998. godine kada su odgrađeni novi paviljoni tako da se sada muzej sastoji od šest prostorija u kojima je kronološki izložena građa iz povijesti Nina i okolice.

Građa
-----

Postav muzeja je izložen u šest prostorija tako da je u svakoj prostoriji postav iz određenog vremenskog razdoblja.

**Prapovijest**:

Razni ulomci kamenog oružja, oruđa, predmeti iz svakodnevne uporabe, prilozi iz grobova...

**Rimsko razdoblje od kraja 1. st. pr. Kr. do 4. st**:

Predmeti iz svakodnevne uporabe, keramika, staklo, nakit, ulomci nađeni na forumu, kamene i keramičke urne, kopija kipa božice plodnosti Anzotike s kipom Prijapa, rekonstrukcija grobova...

**Ranokršćansko razdoblje od 4. st do 7. st**:

Ulomci iz crkvi, srebrni i zlatni nakit, rekonstrukcija grobova, predmeti iz svakodnevne uporabe...

**Rani srednji vijek od 7. st do 11. st**:

Izlošci s lokaliteta Materiza, Sv. Križ i Ždrijac...

**Podmorska arheologija**:

Rekonstrukcija dva starohrvatska broda Condura croatica pronađena u Ninu i Serilia liburnica liburnski brod pronađen u luci stare Aenone (Nina) na području gdje je danas smješteno Turističko naselje Zaton.

**Rani srednji vijek s temom crkveno graditeljstvo**:

Mnogobrojni ulomci iz crkvi na području Nina.

Izvori
------

1. ↑  „Archive copy". Arhivirano iz originala na datum 2013-04-19. Pristupljeno 2014-07-26.

Vanjske poveznice
-----------------

* Arhivirano 2012-09-18 na Wayback Machine-u
Tipična ulica u Staroj Busani danas.
**Bussana Vecchia** (Stara Busana) je 1000 godina star grad u Liguriji, par kilometara od italijansko-francuske granice (administrativno spada pod Sanremo).

1887. u zemljotresu koji je ubio više od 2000 ljudi, grad je razrušen, a vlasti odlučuju da izgrade novo naselje u blizini pod nazivom Bussana Nuova (Nova Busana), gde je preostalo stanovništvo preseljeno. Staro naselje je napušteno a preostale građevine proglašene opasnim za život.

Ruševine su bile napuštene sve do 1947. kada imigranti iz južne Italije počinju ilegalno da naseljavaju "grad duhova". Posle nekoliko prinudnih iseljenja tokom 1950-ih, italijanske vlasti naređuju rušenje svih stepenica na prvom spratu i krovova.

Bez obzira na sve, ranih 1960-ih grupa umetnika odlučuje da se preseli u Staru Buskanu, gde će moći da živi jednostavnim životom i da se bavi umetnošću.

U selu nije bilo ni struje, ni vode, ni kanalizacije, ali nova zajednica svejedno raste i oko 1968. dostiže 30-ak stanovnika, uglavnom hipika iz raznih krajeva Evrope (Italija, Austrija, Engleska, Francuska, Danska, Nemačka i Švedska).

Tenzije sa starosedeocima i sa policijom rastu sve dok 25. jula 1968. vlasti nisu naredile prinudno iseljenje. Policija koja dolazi da izvrši zadatak susreće se za zabarikadiranim stanovništvom i povećom grupom stranih novinara, i odlučuje da izbegne konfrontaciju.

Tokom 1980. i 1981. francuski piratski radio Radio K je emitovan iz Busane.

Danas je Stara Boskana poznata kao Međunarodno umetničko selo, i bez obzira na povremena uznemiravanja od strane vlasti (bilo je još nekoliko pokušaja iseljenja), zajednica i dalje živi tamo, prodaje svoje rukotvorine turistima i organizuje umetnička dešavanja.

Vanjske veze
------------

***Bussana Vecchia*** na Wikimedijinoj ostavi

* Zvanična stranica, ((en)), ((it))

| * p
* r
* u
Skvotovi |
| --- |
| 
ABC No Rio • 
AKC Akcija • 
ASCII • 
Anatopija • 
Blauwe Aanslag • 
Bussana Vecchia • 
Can Masdeu • 
Can Pasqual • 
Centro Popolare Autogestito • 
Cine Princesa • 
DžKC • 
Ernst-Kirchweger-Haus • 
ELF eksperiment • 
Ex-Steffi • 
Elektromadonna • 
EuroDusnie • 
Grande Hotel Beira • 
Hafenstrasse • 
Köpi • 
KTS (Freiburg) • 
KUDRUC • 
Karlo Rojc • 
Kristijanija • 
Kulturzentrum Reithalle • 
Kunsthaus Tacheles • 
Leonkavalo • 
Londonski socijalni centar • 
Metelkova mesto • 
Molino • 
NDSM • 
Navalkejigo • 
Prestes Maia • 
Rampart socijalni centar • 
Rebel House • 
Rote Fabrik • 
Rote Flora • 
Slaakhuys • 
St. Agnes Place • 
Ungdomshuset • 
Univerzalna ambasada • 
Užupis • 
Villa Amalia • 
Vila Kiseljak • 
Villaggio Globale
 |  |
**Jakotina** je lijeva pritoka Vrbanje. Izvire na sjeveroistočnim padinama Čemernice (na oko 1050 m n/v), iznad sela *Kostići* i ceste Banjaluka – Kneževo. Duga je oko 20 km.. Ušće joj je u Kotor-Varošu, stotinjak metara nizvodno od stare čaršije..

Nakon međurječja sa Cvrckom (također pritokom Vrbanje) i pritokama Ugra, silazi u relativno dubok kraći kanjon (dubok oko 300 m) – sve do ušća njene jedine (desne) pritoke Grabačovce. Pri samom ulazu u Kotor Varoš, slijede jedan manji i veliki vodopad („Bobas", visok oko 7 m). Na desnoj litici iznad vodopada je i šire poznati isoimeni izvor (točak), za koji se od davnina vežu različita narodna vjerovanja Iznad Bobasa, na lijevoj strmoj padini, nalaze se ostaci zidina srednjovjekovnog grada Kotor (današnji Kotor-Varoš). Nakon II svjetskog rata ostali su očuvani ostaci kule (sa zvonom prečnika 5 m), tamnica i stepenište koje ih povezuje.

Ovu rijeku prati lokalni put: Kotor-Varoš – Skender Vakuf , koji izlazi na komunikacije za Travnik (alternativno preko Ilomske ili Ugra) i Banjaluku.
Spomenik na Gazimestanu.
Posetioci iz Beograda obilaze Gazimestan 2014.
**Gazimestan** je uzvišenje na severoistoku Prištine (626 m), pet kilometara od grada, s desne strane magistrale za Kosovsku Mitrovicu. Na njemu je vođena Kosovska bitka na Vidovdan 1389. godine. 

Na uzvisini je Spomenik kosovskim junacima, koji je podigla Narodna Republika Srbija 1953. godine. Nedaleko, kilometar prema selu Lazarevu se nalazi Muratovo turbe (grob ubijenog sultana Murata), a na jugu, na 500 m, Barjakrarevo turbe. 

1989. godine je postavljena i ploča od belog mermera (gde je nekad i bio *Mramorni stub*) na kojoj je ispisan natpis despota Stefana Lazarevića. Na Gazimestanu je, o Vidovdanu, 1989. godine održana proslava 600. godišnjice Kosovske bitke kojoj je prisustvovalo oko milion ljudi. Neki istoričari i bivši jugoslovenski političari smatraju da je tada Slobodan Milošević u svom govoru najavio raspad SFR Jugoslavije.

Kompleks Gazimestana sa spomenicima i božurima je bio pod zaštitom države do 1999. godine. Iako ga od tada čuvaju međunarodne snage, neki Albanci na njemu podižu građevinske objekate. U blizini spomenika je privatna ergela konja i konjički klub koji terene Gazimestana koristi kao hipodrom.

Srbi se svake godine o Vidovdanu okupljaju kod Spomenika kosovskim junacima na Gazimestanu, a Srpska pravoslavna crkva održi pomen.

Izvori
------

1. ↑

Vidi još
--------

* Kosovski boj
* Natpis na kosovskom kamenom stubu

***Gazimestan*** na Wikimedijinoj ostavi
**Atif Dudaković** (Orahova kraj Gradiške, 2. 12. 1953) bivši je general ARBiH, poznat kao komandant V. korpusa Armije BiH.

Profesionalnu karijeru je započeo u JNA, gdje je s vremenom postao nastavnik u artiljerijskoj školi u Zadru i vojnoj akademiji u Beogradu. Kao oficir JNA je sudjelovao u prvoj fazi rata u Hrvatskoj. Taj period se u hrvatskoj javnosti vezuje uz optužbe o navodnim ratnim zločinima počinjenima prilikom napada JNA na Zadar, odnosno na Lovinac u Lici.

Početkom rata u BiH je napustio JNA te se priključio formacijama koje će kasnije postati ARBiH. Kao drugi po redu komandant novostvorenog V korpusa u Bihaću pokazao se kao izuzetno uspješan komandant. Ne samo što je uspio obraniti bihaćki džep usprkos odsječenosti Bihaća od drugih krajeva BiH pod nadzorom vlade u Sarajevu, nego je krajem 1994. poduzeo veliku ofenzivu koja je na trenutak veliki dio Zapadne Bosne stavila pod nadzor Armije BiH.

U ljeto 1995. je sudjelovao u Operaciji Oluja koja je rezultirala deblokadom bihaćkog džepa, a kasnije i u ofenzivnim operacijama kojima su veliki dijelovi Zapadne Bosne stavljeni pod nadzor vladinih snaga.

Deset godina kasnije se počelo špekulirati o navodnim zločinima koje su u vrijeme operacije Oluja snage pod njegovom komandom počinile nad srpskim civilima koji su bježali iz bivše Krajine. Nijedna od ovih optužnica nije nikad bila podignuta.
**Babimoci** (srpskohrvatski: *Babin Most*; ćirilica: Бабин Мост), selo na Kosovu u općini Obiliqi.

Geografija
----------

Nalazi se na kilometar i po severoistočno od reke Lab, sa desne strane puta Priština - Kosovska Mitrovica, u podnožju Kopaonika. Zbijenog je tipa. Atar naselja se nalazi na teritoriji katastarske opštine Babin Most površine 803 ha.

Historija
---------

Pominje se u turskom popisu Oblasti Brankovića 1455. godine kao *Babinos* sa 33 srpske kuće i popom Radivojem. Benedikt Kuripešić, austrijski putopisac, na putu iz Carigrada prenoćio je 13. januara 1530. godine u selu „Babinos na Kosovu polju". Zabeleženo je više Srba priložnika iz ovoga mesta u Devičkom katastihu između 1779. i 1789. godine.
Crkva Bogorodičinog pokrova podignuta je na osnovama stare crkve-mauzoleja koju je, po predanju, posle Kosovske bitke izgradila kneginja Milica nad moštima izginulih junaka. Od te stare crkve bio je ostao deo oltarskog prostora, pa su meštani 1927. godine dogradili hram. Godine 1984. dozidan je novi oltarski prostor u koji je uklopljen stari. Pored stare crkve-mauzoleja sa moštima kosovskih junaka, posle Prvog svetskog rata sahranjene su kosti srpskih ratnika koji su oslobodili Kosovo 1912. onosno 1918. godine. Pred crkvom i parohijskim domom je 1989. godine postavljena mermerna Trpeza kneza Lazara, na mestu na kome se pretpostavlja da je bila Kneževa večera uoči Kosovske bitke 1389. godine. Većina srpskog stanovništva je nakon 1999. godine ostala bez posla, samo je Elektroprivreda iz Obilića otpustila 450 radnika iz ovog mesta, što samo ubrzava njihovo iseljavanje.
U Babinom Mostu se nalazi Osnovna škola „Milan Rakić", sa oko stotinak đaka, ambulanta za primarnu zdravstvenu zaštitu i nekoliko prodavnica. Seoski putevi su asfaltirani.  Selo ima još oko 120 domaćinstava. Deo Srba meštana bavi se poljoprivredom, a višak proizovda prodaju. Imaju plodno zemljište i dosta prinosa, proizvode se: žitarice, voće, povrće. Imaju problema sa organizovanim otkupom proizvoda. Jedina dostupna tržišta su severni deo Kosovske Mitrovice i Gračanica.

Stanovništvo
------------

Populacija  
kroz historiju| Godina | Pop. | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1948. | 686 | —     |
| 1953. | 746 | +8.7% |
| 1961. | 745 | −0.1% |
| 1971. | 894 | +20.0% |
| 1981. | 1.077 | +20.5% |
| 1991. | 1.150 | +6.8% |
| 2011. | 392 | −65.9% |
| Izvori: |