recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Булбулдерски поток - ćirilicom
**Bulbulderski potok** je vodotok koji je nekada tekao današnjim gradskim područjem Beograda.

Izvirao je sa zapadne strane brda koje će kasnije biti prozvano Zvezdara, tekao je pravcem današnjih ulica Dimitrija Tucovića i Cvijićevom i ulivao se u Dunav blizu današnjeg Dunavskog pristaništa. 

"Bulbulder" potiče od turskih reči i može se prevesti kao "Slavujeva dolina", jer je tih ptica izgleda bilo dosta u ovom kraju. Bulbulder je takođe jedan od beogradskih krajeva, približno na sredini toka bivšeg potoka, a tu se nalazi i kraj i ulica Slavujev venac. Administrativno, dolina potoka do Ruzveltove ulice pripada opštini Zvezdara (mesne zajednice Zvezdara, Slavujev Potok, Vukov Spomenik, Bulbulder), a ostatak uglavnom opštini Palilula.

U 18. veku, za vreme austrijske okupacije (1717-1739), u ovom kraju se nalazilo izletište, a moguće da je tako bilo i u ranijem periodu turske vladavine (17. vek) a i u oslobođenoj Srbiji, u 19. veku. Takođe je bilo i stambenih kuća. U tursko doba, na Bulbulderu se verovatno nalazila i jedna tekija - moguće da se radi o Subašinoj bektašijskoj tekiji, koju pominje i Evlija Čelebija, govoreći o beogradskim izletištima.

Izvori
------

* Šta to beše Bulbulder[*mrtav link*] (o starim nazivima nekih gradskih krajeva, preuzeto iz Danasa)
* Derviši u Beogradu Arhivirano 2013-07-29 na Wayback Machine-u
**Bijela džamija** (poznata i kao **Džedid džamija**), središnja je džamija u Brčkom. Nalazi se u sastavu Medžlisa Islamske zajednice Brčko, u okvirima Tuzlanskog muftiluka.

Historija
---------

Bijela džamija se nalazi se u brčanskom naselju Kolobara na jednom brijegu. Prema dostupnim podacima, džamija je renovirana 1893. godine, što znači da je ranije sagrađena na istoj lokaciji. Prvobitno je imala plac od preko 9.000 metara kvadratnih, plus musalu koja je služila za vanjsko obavljanje vjerskih obreda. Džamija je bila dosta masivna građevina s visokim kamenim minaretom. Po njenom nazivu *Džedid*, što na osmanskom jeziku znači- nova, zaključuje se da je podignuta poslije Atik-Savske džamije u Brčkom. 

Ulaskom srpskih paravojnih snaga u Brčko, do temelja je porušena 17. jula 1992. godine. Džamija je obnovljena i svečano otvorena 9. jula 2005. godine. Danas spada u red najljepših džamija u Bosni i Hercegovini. U džamijskom kompleksu nalazi se objekt u kojem je smještena mekteb, višenamjenska sala, kancelarija za imama i sanitarni čvor.

Spoljašnje veze
---------------

* Džemat Bijela džamija Brčko
**Bodljikava mramorna riba** (*Siganus rivulatus*) riba je iz porodice Siganidae. Kod nas se još naziva **bodljikavac** ili **sigan**. Ova vrsta ima spljošteno tijelo, sa izraženim leđnim perajima, usta mala s debljom gornjom usnom, u ustima ima zube u jednom redu. Ljuske su joj male, a repna peraja blago rašljasta. Živi u jatima, od 50 do nekoliko stotina jedinki, u plićem moru, do dubine od 60 m, hrani se algama, fitoplanktonom. Boja je srebrenkasta, s mrljama i zlatnom prugom sa strane tijela. Naraste po nekim izvorima 40 cm , a po drugim 27.0 cm. Mrijesti se lipnja do kolovoza. Ovoj ribi domovina je Crveno more, odakle je kroz Sueski kanal došla u Mediteran i Jadran. Ubod ove ribe je otrovan. 

Ova vrsta živi na zapadnom dijelu Indijskog oceana, na nekim dijelovima istočne Afrike, kao i na Mediteranu.

Izvori
------

1. ↑  medas.izor.hr:Bodljikava mramorna riba Arhivirano 2009-01-02 na Wayback Machine-u
2. ↑  fishbase.se: Marbled spinefoot

Vanjske veze
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikivrste imaju podatke o: **Bodljikava mramorna riba** |
**Bitka kod Galipolja** dogodila se 29. maja 1416. između eskadrile venecijanske mornarice i flote Osmanskog carstva u blizini osmanske pomorske baze Galipolje. Bitka je bila glavna epizoda kratkog sukoba između dviju sila i proizašla je iz osmanskih napada na venecijanske posjede i brodovlje u Egejskom moru krajem 1415. Mletačka flota, pod Pietro Loredanom, bila je zadužena za transport mletačkih izaslanika sultanu Mehmedu, ali je bio ovlašten za napad ako Osmanlije odbiju pregovarati. Naknadni događaji poznati su uglavnom iz pisma koje je Loredan napisao nakon bitke. Osmanlije su razmijenile vatru s mletačkim brodovima čim se mletačka flota približila Galipolju, prisilivši Mlečane na povlačenje.  

Sljedećeg dana dvije su flote manevrirale i borile se kod Galipolja, ali je Loredan tijekom večeri uspio kontaktirati osmanske vlasti i obavijestiti ih o svojoj diplomatskoj misiji. Unatoč uvjeravanjima da će Osmanlije dočekati izaslanike, kada se mletačka flota sutradan približila gradu, osmanska je flota isplovila u susret Mlečanima i dvije strane su se brzo uplele u bitku. Mlečani su ostvarili poraznu pobjedu, ubivši osmanskog admirala, zarobili veliki dio osmanske flote i uzeli veliki broj zarobljenika, od kojih su mnogi - osobito kršćani koji su dobrovoljno služili u osmanskoj floti - bili pogubljeni. Mlečani su se zatim povukli u Tenedos kako bi nadoknadili zalihe i odmorili se. Iako je mletačka pobjeda slomila Osmanlije i potvrdila mletačku pomorsku nadmoć u Egejskom moru za sljedećih nekoliko desetljeća, rješavanje sukoba je odgođeno sve dok nije potpisan mirovni ugovor 1419. godine.

*Vidi takođe: Hronologija Osmanskog carstva*
**Castro Pretorio** (akronim **R. XVIII.**) je 18. od 22 riona talijanskog glavnog grada Rima, koji leži na lijevoj obali rijeke Tibar.

Historija
---------

Za Antičkog Rima tu su se nalazile kasarne Pretorijanske garde, zbog tog je čitav kraj dobio to ime.

Castro Pretorio kasnije je postao poznat po vili pape Siksta V. On je još 1570. dok je bio samo kardinal Felice Peretti kupio veliki teren od rimskog liječnika Guglielminija za 1500 škuda, i angažirao Domenica Fontanu da mu projektira i podigne vilu. Kad je papa Grgur XIII. vidio tu građevinu, tada još u gradnji, toliko ga se dojmila njena raskošnost, da je kardinalu Perettiju skinuo od primanja 100 škuda, koje je on primao svaki mjesec na račun svog navodnog siromaštva.

Obeshrabreni kardinal prekinuo je gradnju, ali je Fontana pristao na manji iznos i dovršio vilu do 1581. Fontana je projektirao i park sa preko tridesetak fontana.

Propast vile počela je 1860. kad je na polovici terena izgrađena nova željeznička stanica, konačno je srušena 1887.

Castro Pretorio je službeno proglašen rionom 20. augusta 1921.

Rione je danas poznat po Nacionalnoj biblioteci koja se nalazi u njemu.

Izvori
------

1. ↑  „Popolazione iscritta in Anagrafe" (talijanski). Laboratorio Roma. Pristupljeno 16. 4. 2018.
2. 1 2 3   „*22 rioni di Roma tra ieri e oggi*" (engleski). RomaToday. Pristupljeno 18. 4. 2018.
3. 1 2 3 4  „*R. XVIII - Castro Pretorio*" (talijanski). Roma Segreta. Pristupljeno 18. 4. 2018.

Vanjske veze
------------

***Castro Pretorio*** na Wikimedijinoj ostavi

* *R. XVIII - Castro Pretorio* (`it`)
* *22 rioni di Roma tra ieri e oggi* (`it`)

| * p
* r
* u
Rajoni Rima |
| --- |
| I - Monti • II - Trevi • III - Colonna • IV - Campo Marzio • V - Ponte • VI - Parione • VII - Regola • VIII - Sant'Eustachio • IX - Pigna • X - Campitelli • XI - Sant'Angelo • XII - Ripa • XIII - Trastevere • XIV - Borgo • XV - Esquilino • XVI - Ludovisi • XVII - Sallustiano • XVIII - Castro Pretorio • XIX - Celio  • XX - Testaccio • XXI - San Saba • XXII - Prati |
*Za istoimenu bitku iz 1503. godine v.* Bitka kod Gariglianoa (1503)*.*

**Bitka kod Garigliana** se odigrala 915. u centralnoj Italiji između snaga Fatimidskog Kalifata na jednoj, i saveza italijanskih kršćanskih država na čelu sa papom Ivanom X na drugoj strani. Do nje je došlo zbog nastojanja pape da uništi saracensko uporište, uspostavljeno kraj drevno grada Minturnae na rijeci Garigliano, te time trajno otkloni opasnost od Saracena koji su od sredine 9. vijeka iz svojih uporišta na Siciliji i italijanskom kopnu, napadali kršćanska područja južne i centralne Italije. Ivan X je u tu svrhu uspio okupiti savez koga su činili mnogi dotadašnji suparnici, odnosno čak i neke države koje su u međusobnim sukobima bile koristile Saracene kao saveznike. Papa Ivan X je stao na čelo vojske, u kojoj su bili kontingenti većine italijanskih vojvodstava i kneževina, kralja Italije Berengara I kao i bizantskog *strategosa* Niccolo Picinglija. Nakon što su Saraceni početkom godine protjerani iz uporišta Narni u sjevernom Laciju, u junu 915. su se povukli u svoj kairuan (utvrđenje) na rijeci Garigliano. Tamo su stavljeni pod opsadu. U augustu su pokušali ispad, odnosno proboj do obale gdje su mislili naći put do Sicilije, ali su svi uhvaćeni i pogubljeni.

Izvori
------

1. ↑  P. Fedele. *La battaglia del Garigliano, 915*. str. 186.
2. ↑  *Chronicon comitum Capuae* u: *Mon. Germ. Hist. Script.* III, 208.
Bukanir, ilustracija Howarda Pylea.
**Bukaniri** (eng. *Buccaneers*) su bili lovci iz 17. stoljeća koji su živjeli na otocima Kariba iliti Zapadne Indije kako se još uvijek nazivaju. Najbrojniji su bili na otoku Hispaniola a kasnije na otoku Tortuga.

Povijest
--------

Bukaniri su potjecali od prognanika različitih nacionalnosti iz Europe. Najvećim djelom su bili Englezi i Francuzi te u manjem broju Nizozemci. Među njima je bilo i odbjeglih robova te bivših robijaša.

Živjeli su od lova na divljač čije bi meso kasnije dimili na vatrama zvanima *boucan* odakle je došao i njihov naziv. To meso bi kasnije prodavali brodovima u prolazu. Postupak pripremanja mesa su naučili od domorodaca. To meso je imalo svjetlo crvenu boju i primamljiv miris, prodavalo se po visokoj cijeni i lako razmjenjivalo za sve vrste robe. Neki od njih su se bavili i uzgojem duhana.

Bukaniri su nosili karakteristićnu odjeću onog vremena, košulju i hlače od grubog platna, čizme od svinjske kože, kožni opasać i kapu. Bili su dobro naoružani; svaki bukanir je imao kratku sablju, nekoliko noževa i dugu pušku kremenjaču. Živjeli su u grupama od najviše šest do osam ljudi i nisu priznavali drugu vlast osim osim međusobno zakljućenih sporazuma.
Španjolci na Karibima nisu trpjeli zajednice koje nisu priznavale njihovu vlast. Zato su od 1620. nastojali uništiti bukanire. Ovi su na to uzvratili napadima na španjolske brodove. Bukaniri su se pokazali kao dobri borci i zadali su španjolskim kolonijalnim vlastima mnogo muka. Od bukanira su velikim dijelom nastali pirati na Karibima. Piratski i gusarski kapetani su rado na brodove primali bukanire jer su bili izvrsni strijelci. Bukaniri i pirati su se međusobno nazivali *Brethren of the Coast* (eng. *Obalna braća*).

Oko 1639. na Tortugi nastaje velika bukanirska zajednica koja je vrlo brzo postala trn u oku španjolskim kolonijalnim vlastima. Rastu broja bukanira uvelike je doprinjelo povećanje stanovništva u svim kolonijama Novog svijeta. Francuska zapadnoindijska kompanija je 1665. postavila Bertranda d'Ogerona za guvernera na otoku. D'Ogeron je na otoku preuzeo vlast u ime Francuske, te tamošnjim piratima i bukanirima dijelio *Letter of Marque*, ovlaštenje za zakonite gusarske napade na španjolsko brodovlje. Vrijeme bukanira trajalo je od 1625. do 1685. godine. Zbog velike sličnosti između bukanira i pirata riječ bukanir se tijekom 17. stoljeća upotrijebljavala u istom smislu kao i riječ pirat. Piratstvo je na Tortugi zakonom zabranjeno 1713. godine.
**Boogie-woogie** (bugi vugi) je glazbeni stil zasnovan na blues glazbi koji je postao vrlo popularan u tridesetim i čedrdesetim godinama 20. stoljeća, a s izvođenja na jednom glasoviru proširio se na sviranje uz 3 glasovira odjednom, gitaru, big band, country glazbu, pa čak i gospel. Dok blues tradicionalno oslikava sjetne motive, boogie-woogie se veže prvenstveno uz ples. Tekst jedne od prvih boogie-woogie pjesama, "Pinetop's Boogie Woogie" sastoji se isključivo od uputa plesačima:

*Now, when I tell you to hold it, I don't want you to move a thing.*
*And when I tell you to get it, I want you to Boogie Woogie!*
Boogie-woogie karakterizira *ostinato* bas dionica koja se lijevom rukom svira zajedno s bliskim varijacijama akorda, dok se desna ruka bavi trilerima i ukrašavanjem. On nije isključivo stil za solo glasovir, nego i pratnja uz pjevanje i pojedinačne solo dijelove i dopunjavanja. 
Boogie-woogie melodije većinom su skladane u formi 12-taktnog bluesa, a njemu se mogu prilagoditi i pjesme iz drugih stilova.

Tipična bas dionica u ovom stilu izgleda ovako:


***Boogie-woogie*** na Wikimedijinoj ostavi
**Bitka kod Frage** se odigrala u septembru 1134. na sjeveroistoku današnje Španije između aragonske vojske pod kraljem Alfonsom I na jednoj, i muslimanskih (al-andaluških i almoravidskih snaga na drugoj strani. Do nje je došlo tokom pohoda u kome je Alfonso stavio pod opsadu grad Fraga u Kataloniji, kome su još uvijek vladali muslimani. Garnizonu su u pomoć stigle snage iz Cordobe i drugih muslimanskih gradova na jugu Španije. Alfonsove snage su, usprkos brojčane nadmoći, poražene, dijelom i zbog ispada garnizona koji je Alfonsovu vojsku udario sa dvije strane. Alfonso je ranjen i umro dvadesetak dana kasnije; na samom bojištu je ostao veliki broj aragonskih i plemića s juga Francuske. Ovaj događaj se ponekad naziva posljednjom većom pobjedom muslimana tokom Reconquiste. Sam grad Fraga je pod aragonsku vlast pao 1149.

Literatura
----------

Sénac, Philippe (2000). *La frontière et les hommes (VIIIe - XIIIe siècle) : le peuplement musulman au nord de l'Ebre et les débuts de la reconquête aragonaise*. Paris: Maisonneuve et Larose. ISBN 2-7068-1421-7.
Koordinate: 42° 02′ 20" SGŠ, 21° 38′ 59" IGD

**Bujkovci** (mak. *Bujkovci*) su naselje u Republici Makedoniji, u severnom delu države. Bujkovci pripadaju opštini Ilinden, koja okuplja istočna predgrađa Grada Skoplja.

Prirodni uslovi
---------------

Bujkovci su smešteni u severnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg većeg grada, Skoplja, naselje je udaljeno 22 km istočno.

Naselje Bujkovci je u okviru istorijske oblasti Skopsko polje, u njegovom severoistočnom delu. Par kilometara južnije protiče Vardar. Istočno od naselja izdiže se brežuljkast kraj Kotorci. Nadmorska visina naselja je približno 300 metara.

Mesna klima je izmenjena kontinentalna sa manjim uticajem Egeja (žarka leta).

Istorija
--------

Stanovništvo
------------

Bujkovci su prema poslednjem popisu iz 2002. godine imali 946 stanovnika.

Pretežno stanovništvo u naselju su etnički Makedonci (68%), a ostalo su mahom Cigani (31%).

Većinska veroispovest je pravoslavlje.

Privreda
--------

Položaj Bujkovaca je jedan od najboljih u celoj državi, pošto se selo nalazi blizu mesta gde se na autoput Beograd-Solun nadovezuje severni izlaz ka Skoplju.

Pored toga tu se nalazi rafinerija nafte - na istočnom obodu sela.

Vidi još
--------

* Opština Ilinden

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

* www.ilinden.gov.mk Zvanična stranica opštine Ilinden
* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain) Arhivirano 2008-12-28 na Wayback Machine-u

  

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Ilinden |
| --- |
| **Ilinden** •
Ajvatovci •
Bujkovci •
Bunardžik •
Bučinci •
Deljadrovci •
Kadino •
Marino •
Miladinovci •
Mralino •
Mrševci •
Tekija |  |
| Bibans |
| --- |
| Dio Masiva Tel Atlas |
| Pogled na planinePogled na planinePogled na planine |
| Dužina masiva: | km |
| Širina masiva: | km |
| Površina masiva: | km² |
| Najviši vrh: | Mansoura (1862 m) |
| Zaštićene oblasti: |  |
| Država: |  Alžir |

**Bibans** (arapski: البيبان, berbeberski: *Iwanughen*) je planinski masiv na sjeveru Alžira koji se prostire po pokrajinama Bujra, Bordž Bu Areridž i Bedžaja.

Geografija
----------

Masiv je dio Tel Atlasa, izdiže se iznad ravnice kod Beni Slimane i doline rijeke Soummam. Na suprotnoj sjevernoj strani uzdiže se masiv Džurdžura. Dug je nekih osamdesetak km, niži na zapadu, a viši na istoku gdje se nalazi najviša planina Mansoura, smještena u pokrajini Bordž Bu Areridž i visoka 1862 m. Planine su pretežno vapnenačke, geološki kras pun pećina. Po obroncima ima termalnih izvora, među kojima su tri naročito snažna sa temperaturom vode od preko 60 °C.

Izvori
------

1. 1 2  „*Djebel Mansoura*" (engleski). Peakery.. Pristupljeno 27. 2. 2020.
2. 1 2 3  Jean-Yves Thorrignac. „*Mansourah les Bibans*" (francuski). Pristupljeno 27. 2. 2020.
3. ↑  „*Chaîne des Bibans*" (francuski). Larousse. Pristupljeno 27. 2. 2020.

Vanjske veze
------------

***Bibans*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Chaîne des Bibans* (`en`)
Direktan potomak drveta pod kojim se Buda prosvetlio.
**Bodhi drvo** je drvo iz roda smokve (*ficus religiosus*) u Uruveli, na obali reke Nerandžre, pored današnje Gaje pod kojim je, prema budističkom predanju, Sidarta Gautama dostigao probuđenje i postao Buda. 

Tekstovi pali kanona izveštavaju o rasađivanju novih sadnica bodhi drveta od ovog praroditeljskog. U njima se navodi da su ljudi iz Savathija molili Budinog učenika Anandu da im obezbedi svetilište gde bi mogli da prinose svoje ponude u cveću i tamjanu u čast Budi za vreme njegovog odsustvovanja. Pošto se posavetovao s njim, Ananda je dobio seme bodhi drveta iz Uruvele i zasadio ga ispred manastira Đetavane, kojeg je u Savathiju za Budu i njegove učenike podigao Anathapindika. Pošto ga je zasadio Ananda, ovo drugo bodhi drvo postalo je poznato kao Ananda-bodhi. Smatra se da još jedan izdanak uruvelskog bodhi drveta raste u Anuradhapuri na Cejlonu. Prema Pali hronici (Mahavamsa, XVII, str. 46f.) jedna sadnica je u vreme vladavine Devanampije Tise odneta na Cejlon, gde je zasađena uz kraljevske počasti. Iz semena su potom nikle mladice po razniim krajevima Cejlona. 

Inače, obožavanje svetog drveća bilo je uobičajeno u Indiji još davno pre Budinog vremena. Postoji i tumačenje da je ovaj drevni kult drveća je prokrčio put i u budističku tradiciju, kroz legendu vezanu sa Budinim prosvetljenjem; postojeće drvo asvatha u Uruveli je potom identifikovano sa legendarnim drvetom.

Navodi
------

1. ↑  S. Dutt, Buddha and 5 After Centuries (1957).
2. ↑  Trevor O. Ling, Rečnik budizma, Geopoetika, Beograd 1998.
3. ↑  Trevor O. Ling, Rečnik budizma, Geopoetika, Beograd 1998.

***Bodhi drvo*** na Wikimedijinoj ostavi
**Boračko jezero** je glacijalno jezero u Hercegovini u Federaciji BiH, BiH.

Leži na severoistočnom podnožju planine Prenj, na nadmorskoj visini 397 m. Sa zapada ga okružuju strmi i šumoviti visovi Crne gore (1343 m), a sa istoka Tranjine (1055 m). Basen jezera je nastao u Boračkoj dragi procesom glacijalne erozije.

Jezero ima elipsast oblik. Dugačko je 786, a široko 402 m. Površina mu iznosi 0,26 km². Dužina jezerske obale je 2,4 km. Jezero je najdublje u jugoistočnom užem delu oko 17 m, a sadrži približno 2,5 mil.m³ vode, koja je zbog bistrozelene boje prozirna i do 8,3 m. Voda je najtoplija u avgustu (oko 25 °C), a najhladnija u februaru (0 °C).

Boračko jezero dobija vodu od Boračkog potoka i brojnih okolnih izvora, kojih ima i po dnu jezera. Iz jezera ističe Šištica, koja se posle kratkog toka klisurom dugom 6 km i dubokom 60 m ruši 30 m visokim vodopadom u reku Neretvu.

Jezero je poznato po dobroj pastrmci i rakovima.

Od Konjica je udaljeno 20 km i povezano je asfatnim putem. U neosrednoj blizini izgrađeni su hoteli i moteli, jer je Boračko jezero omiljeno izletište stanovnika Konjica, Sarajeva i Mostara.Tu se nalazi i selo Borci, koje je stoljećima naseljavalo, skoro u potpunosti srpsko stanovništvo, koje je napustilo ove krajeve nakon rata u Bosni i Hercegovini 1992-1995.godine.

Literatura
----------

1. ↑  *Opća enciklopedija Jugoslovenskog leksikografskog zavoda* - Zagreb 1977 (tom 1.)

* |  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **geografiji** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |

Vanjske veze
------------

***Boračko jezero*** na Wikimedijinoj ostavi
Razglednica sa slikom broda klase *Viribus Unitis*
**Klasa *Tegetof*** (po admiralu Tegetofu), ili ***Viribus Unitis*** (lat. *Viribus Unitis* - "Sa ujedinjenim snagama" - moto cara Franje Josipa I) bila je jedina klasa bojnih brodova drednot sagrađenih za austro-ugarsku mornaricu. Sagrađena su četiri broda: *SMS Viribus Unitis, SMS Tegetof, SMS Princ Eugen i SMS Sent Ištvan*.

Izgradnja
---------

Austrijske vlasti naredile su gradnju nove flote 1908. nakon vesti da je započeta izdradnja prvog drednota u Italiji, bojnog broda *RN Dante Aligijeri*. Glavni dizajner austro-ugarske mornarice Zigfrid Poper bio je skoro pa slep u ovim trenucima (umirovljen je pre nego što su brodovi porinuti), i neki su to smatrali razlogom za neke dizajnske propuste brodova. Klasa je poznata po tome što je ona prva koja je koristila trojne topove za glavno naoružanje. Trojne topovske kule izgradila je Škoda u Plzenju, Češkoj.

Prva tri broda izgrađena su u Trstu, ali kao uslov za finansijsku pomoć, mađarski parlament traži da se jedan od brodova izgradi u mađarskom brodogradilištu u Rijeci, koji dotad nije izgradio nešto veće od razarača što je stvorilo odgađanja kao je navoz najprije trebao da bude produžen, na kraju je ipak dovršen, ali u Puli, 1914. godine. Nazvan je *Sent Ištvan*, po Sv. Stefanu.

Karakteristike
--------------

Brodovi su bili naoružani topovima kalibra 305 milimetra istog tipa kao i na klasi Radecki u glavnoj teškoj bitnici, ali su bili postavljeni u četiri trocevne kule. Pomoćna bitnica je uključivala 12 ručno pokretanih topova kalibra 150 mm u bočnim kazematama. Radilo se o novom projektu Škode L/50, mase topa 6085 kg, s granatom od 45,5 kg, a samo zrno je imalo masu od 30,5 kg. Domet je bio izuzetan za topove tog kalibra, čak 15.000 m. Za svaki top ukrcavalo se po 180 granata.

***Bojni brodovi klase Tegetthoff*** na Wikimedijinoj ostavi
**Džagbub** (arapski: الجغبوب‎/ al-Jaghbūb) je oaza i grad od 2,768 stanovnika na sjeveroistoku Libije u Okruga Butnan.

Geografske karakteristike
-------------------------

Džagbub leži na sjevernom rubu Libijske pustinje nedaleko od egipatske granice u geološkoj depresiji. 
Grad je cestom povezan sa Tobrukom koji je udaljen 290 km sjeverno.

Historija
---------

Džagbub je od davnina jedna od važnijih stanica na hodočasničkim i karavanskim putevima prema Supsaharskoj i Istočnoj Africi.

Zbog njegove izoliranosti od osmanske i evropske kontrole, između 1856.-95. bio je centar borbenog religijskog bratstva Sanusi.
Bratsvo i njihov lider Muhamed Ali as-Senusi tu su pronašli mir za daljnje širenje svojih ideja, oni su osnovali zaviju sa bibliotekom.
Muhamed Ali as-Senusi je 1859. umro u gradu, pa je u njemu i pokopan.

Džamija sa njegovim turbetom danas je najveća atrakcija te bedemom opasane kazbe.

Za Drugog svjetskog rata u prvoj ofenzivi koju je poduzela Britanska 8 armija generala Archibalda Wavella u jesen 1940. među prvima se našao na udaru izolirani garnizon talijanske vojske u Džagbubu. Uspio je odoljevati napadima sve do 22. februara 1941. kad se predao.

Istoimena oaza je poznata po datuljama.

Izvori
------

1. 1 2 3  „*Giarabub*" (talijanski). Treccani. Pristupljeno 25.12. 2018.
2. 1 2 3   „*Al-Jaghbūb*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 25.12. 2019.

Vanjske veze
------------

***Džagbub*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Jaghbub* (`en`)
Ulaz u bolnicu.
Freske u Hodočasničkoj hali čiji je autor Domenico di Bartolo.
**Santa Maria della Scala** je bivša bolnica koja danas služi kao kompleks muzeja, a nalazi se u italijanskom gradu Sieni u regiji Toskani. Smještena je u neposrednoj blizini Gradske katedrale i predstavlja jednu od najstarijih evropskih bolnica.

Bolnicu su osnovali svećenici katedrale radi zbrinjavanja hodočasnika koji su putovali Viom Francigenom. U njoj su se također zbrinjavala napuštena djeca te siromasi. U 15. vijeku ju je preuzela gradska uprava, a financirali je najbogatiji građani. Tada je postala poznata i po nizu umjetničkih djela kojima je ukrašena. Srž joj je predstavljala crkva Santa Maria Annunziata koja datira od 13. vijeka.

Vanjske veze
------------

***Bolnica Santa Maria della Scala*** na Wikimedijinoj ostavi

* Official website Arhivirano 2007-12-06 na Wayback Machine-u (`en`) (`it`)

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 168150639
* LCCN: n85279657
* ISNI: 0000 0001 2201 8592
* SUDOC: 031897266
* BNF: cb12302607h (podaci)
* NKC: olak2004203589

 |
**Bećarac** je oblik narodne pjesme porijeklom iz ruralne Slavonije, odakle se njegova popularnost proširila do južne Mađarske i širom Vojvodine. U obliku je dvostih koji se sastoji od dva deseterca čije se zadnje riječi rimuju.

Svi bećarci imaju istu melodiju od 24 taktа i pjevaju se uzastopno. Glavni pjevač pjeva prvi stih, a slušatelji ga ponavljaju uz melodijsku varijaciju. Drugi stih je humoristična antiteza prvom i obično završava smijehom pratećih pjevača.

Tematski, bećarci su humoristične, satirične i često vrlo lascivne pjesme čiji je cilj nasmijati i vrlo su popularni na manje formalnim proslavama.

Postoji i Hercegovački bećarac za kojeg ne važi gore navedeno. On je malo drugačiji i nije mu cilj nasmijati slušatelje već ih zabaviti. To je vrlo zahtjevna pjesma za izvođače mada se to ne čini tako slušatelju. Bećarac je u Hercegovini tradicija koja se prenosi s koljena na koljeno i očuvala se do današnjih dana.

Nematerijalna svjetska baština
------------------------------

Bećarac se nalazi na UNESCO-voj Reprezentativnoj listi nematerijalnog svjetskog naslijeđa čovječanstva kao element nematerijalnog kulturnog naslijeđa u Hrvatskoj. Odluku o upisu donio je Međuvladin komitet za očuvanje nematerijalnog kulturnog naslijeđa na zasjedanju koje je održano 2011. na Baliu u Indoneziji

Izvori
------

1. ↑  UNESCO: Nematerijalna kulturna baština u Hrvatskoj- ich.unesco.org, Pristupljeno, 7.12.2022(`en`)
2. ↑  UNESCO: Bećarac - ich.unesco.org, Pristupljeno, 7.12.2022(`en`)

***Bećarac*** na Wikimedijinoj ostavi
*Za ostala značenja, v. Brooklyn (razvrstavanje).*
Karta New Yorka s Brooklynom označenim žuto.
Prizor iz brooklynskog botaničkog vrta
**Brooklyn** je jedna od pet gradskih oblasti New Yorka i centar Okruga.

Okrug se nalazi u na jugozapadnom dijelu Long Islanda i sa 2, 6 milijuna stanovnika najnaseljenija je oblast grada New Yorka. Okrug Kings ujedno je i sedma najnaseljenija u SAD-u.

Brooklyn je dobio ime po nizozemskom gradu Breukelenu.

Iako pripada New Yorku, Brooklyn je u više nego sto godina očuvao vlastiti kulturni identitet. Za to su zaslužne nezavisna umjetnička scena, brojne etničke zajednice i specifična arhitektura.

Vanjske veze
------------

***Brooklyn*** na Wikimedijinoj ostavi

* Official site of the Brooklyn Borough President
* Brooklyn - informacije na stranici Wikivoyage
	+ Hybrid satellite image/street map from WikiMapia

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 131953847
* LCCN: n80040311
* GND: 4224069-4
* SUDOC: 258012579
* BNF: cb14434078x (podaci)
* NKC: ge427821

 |
Koordinate: 55°01′N 02°55′W﻿ / ﻿55.017°N 2.917°W﻿ / 55.017; -2.917

**Bitka kod Arfderydda** se odigrala 573. godine između Gwenddoleu ap Ceidioa, kralja britske države Afderydd na jednoj, i njegovih suparnika sa druge strane. Različiti izvori navode različite Gwenddoleuove neprijatelje - prema jednima su zo bili prinčevi Peredur i Gwrgi, a prema drugima kralj Riderch Hael od Strathclydea. Izvori se slažu da je Gwenddoleu poražen, a njegove snage masakrirane. U oba slučaja je jedan od motiva sukoba bio vjerske prirode; Gwenddoleu je bio pagan, a njegovi neprijatelji kršćani. Bitci je svjedočio Gwenddoleuov bard Myrddin Wyllt, koji je vidjevši smrt svih svojih prijatelja poludio i pobjegao u šumu, gdje će provesti ostatak svog života, ali kasnije postati i podloga za arturijanski lik čarobnjaka Merlina. Kasnija velška mitologija, a pogotovo tzv. Velške trijade, ovu bitku nazivaju jednom od "Tri uzaludne bitke otoka Britanija", zajedno sa bitkom kod Camlanna i Bitkom drveća.

Rukopis iz kasnog 15. vijeka, poznat kao 'Lailoken and Kentigern' bitku smješta na ravnicu između Liddela i Carwannok. Vjeruje se da je to Arthuret, kraj Longtown u Cumberlandu (današnja Cumbria).

Izvori
------

1. ↑  Tolstoy, Nikolai (1985) *The Quest for Merlin*. ISBN 0-241-11356-3
2. ↑  Welsh Triads, ed. Bromwich.
Balska haljina te smoking ili frak se često nose prilikom plesanja bečkog valcera.
**Bečki valcer** (njemački: *Wiener Walzer*) je vrsta standardnog plesa. 

Javio se pod imenom *landler* u Južnoj Nemačkoj i u Bavarskoj još u 17. veku. U Englesku se prenosi 1816. godine da bi u drugoj polovini 19. veka doživeo procvat u Beču kao salonski valcer. 

Bio je "kralj" plesova u Evropi ceo 19. vek sve do prodora novog talasa američkog jazz sinkopiranog ritma na prelasku u 20. vek. Valcere za igru su najviše pisali Jozef Landler i oba Johana Štrausa. Dinastija Štraus je valceru dala neophodnu eleganciju i lepršavost i konačni romantični karakter po kome ga i danas prepoznaju. 

Kao sportski ples se počeo razvijati u 20. veku. Iz plesa landler je uzeto oko 1800 koraka.Oni su preradjeni tako što je odredjeno samo šest koraka bečkog valcera i odredjena je brzina muzike za ples. 

Moderni oblik bečkog valcera,koji je standardizovan 1927. godine, je kretanje plesnog para po podijumu sa izmenama levih i desnih okreta, izbačeni su nakloni (koristili se na početku igre), dozvoljeni su okreti u mestu (fleckeri) u levo i u desno. Konačna odluka je doneta 1983. godine kada je odlučeno da tehniku čine desni i levi okret,desni i levi flecker,promena iz desnog u levi okret i obrnuto i kontra ček kao promena iz desnog u levi flecker i obrnuto. 

Za bečki valcer je karakteristično ravnomerno okretanje po plesnom pravcu. Koristi se dizanje i spuštanje, koje je nešto manje nego kod engleskog valcera. Izvodi se u taktu 3/4.

Vanjske veze
------------

* Viennese Waltz Videos Arhivirano 2008-05-31 na Wayback Machine-u - videos of Viennese Waltz performances

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* GND: 4189864-3

 |
*Za ostala značenja, v. Effi Briest (razvrstavanje).*

***Effi Briest*** je roman njemačkog književnika Theodora Fontanea objavljen 1895. godine, koji se smatra jednim od klasičnih ostvarenja njemačke književnosti.

Djelomično je inspiriran životom, odnosno skandalom koga je nekoliko godina ranije izazvala barunica Elisabeth von Ardenne (baka poznatog izumitelja Manfreda von Ardenena. Protagonistica je Effi Briest, 17-godišnja kći njemačkog aristokrata koja se uda za 38-godišnjeg baruna Gerta von Instettena. Radnja prikazuje kako će zbog muževog stalnog izbivanja pronaći utjehu u strastvenoj preljubničkoj aferi sa majorom Crampasom, a zbog koje će na kraju izgubiti kćer i biti povodom dvoboja sa tragičnim posljedicama.

*Effi Briest* koji su zbog sličnosti teme često uspoređivali sa *Madame Bovary* i *Anom Karenjinom* je bio ekraniziran nekoliko puta, pri čemu se najviše ističe verzija iz 1974. godine koju je režirao Rainer Werner Fassbinder.

Vanjske veze
------------

Besplatna e-knjiga: *Effi Briest* na Projektu Gutenberg (`de`)

* Sažetak Effi Briest (`de`)
Za bitku u Drugom anglo-holandskom ratu, v. Prepad na Medway.

**Bitka na Medwayu** se odigrala 43. za vrijeme rimske invazije Britanije između rimske vojske pod Aulom Plaucijem na jednoj, te britskih plemena na čelu sa katuvelaunskim kraljem Karatakom na drugoj strani. Završila je rimskom pobjedom koja je omogućila učvršćenje rimskog mostobrana u Engleskoj i posredno dovela do mirne predaje većine britskih plemena.

Uvod
----

Rimske snage pod Aulom Plaucijem - koje su se sastojale od 4 legije i 20.000 pomoćnih trupa - su se iskrcale na istočnoj obali današnjeg Kenta. Na vijest o invaziji je katuvelaunski poglavica Karatak - a prema nekim izvorima i njegov brat Togodumno - okupio sva britska plemena voljna da se odupru osvajačima. Nakon dva manja okršaja koja su završila rimskom pobjedom, odlučio se s vojskom povući na zapad te zauzeti položaj na rijeci Medway. U međuvremenu su rimski izaslanici nagovorili Dobune, jedno od britskih plemena na zapadu, da prijeđe na njihovu stranu.

Tok bitke
---------

Rimski izvori navode da preko rijeke nije bilo nikakvih mostova, ali da je Plaucije uspio prijeći rijeku zahvaljujući posebno izvježbanim pomoćnim trupama (za koje Kasije Dion tvrdi da su bili Kelti) koje su jednostavno preplivale rijeku i iznenada napali britske bojne dvokolice. U kaosu koji je nastao glavnina rimske vojske je iskoristio priliku te prešla rijeku te sa II Augustovskom legijom napala središte britske vojske. Rimljani su imali uspjeha, ali ne dovoljno da bi natjerali Brite u bijeg do noći. Sljedeći dan je Gnej Hosidije Geta izveo smjeli napad u kome je umalo zarobljen, ali koji je na kraju slomio britski otpor i natjerao ih u bijeg. Britske snage su se povukle na rijeku Temzu.

Bitka je zbog svoje dužine od dva dana bila atipična za drevno ratovanje, pa dio historičara vjeruje kako su Rimljani, nastojeći izmanevrirati neprijatelja, podijelili svoju vojsku na dvije ili više borbenih grupa koje su Brite napadale iz više smjerova.

Posljedice
----------

Prema Kasiju Dionu, britske snage su imale teške gubitke, a među poginulima je bio i Togodumno. Dio historičara, pak, vjeruje da je Togodumno preživio ili se čak borio na rimskoj strani. Plaucije je, pak, nakon bitke obustavio dalje napredovanje zatraživši od Klaudija pojačanja. Kada ih je dobio, većina britskih poglavica sjeverno od Temze je, impresionirana brojnošću i snagom rimske vojske, jednostavno prihvatila rimsku vlast bez borbe.

Izvori
------

**Stranica Šablon:Refbegin/styles.css nema sadržaj.**

* Frere, S, *Britannia*, Routledge, 1987
* Salway, P, *Roman Britain* OUP, 1986
* Todd, M, *Roman Britain*, Fontana, 1985

Koordinate: 51°26′24″N 0°44′31″E﻿ / ﻿51.440°N 0.742°E﻿ / 51.440; 0.742
**Bombetoka** je zaljev na sjeverozapadnoj obali Madagaskara, pored grada Mahajange, gdje rijeka Betsiboka utječe u Mozambički kanal.

Geografija
----------

Zaljev Bombetoka je zapravo uvir rijeke Betsiboke u more, koja tu ima veliku deltu u kojoj su se formirali brojni otoci i pješčana lida zbog velike količine sedimenata koje donose riječne vode. Uz obale Bombetoke i na otocima u zaljevu, vegetacija se sastoji uglavnom od šuma mangrove. Danas je zaljev najveća preostala zajednica mangrova na Madagaskaru, koja pruža utočište brojnim zajednicama mekušaca i rakova, odnosno stanište za morske kornjače, ptice, i dugonge. Na sjeverozapadnoj obali Madagaskara, šume mangrove i koraljni grebeni zajednički formiraju dinamične, raznolike obalne ekosisteme. Mangrove apsorbiraju riječne sedimente, dok koraljni grebeni služe kao barijera za šume mangrova od oceanskih valova.

Vode zaljeva Bombetoke bogate su škampima, a obale plantažama riže i kave.

Nanos sedimenata i protočnost voda u zaljevu značajno se promijenio tokom proteklih 30 godina, zbog dramatičnog povećanje sedimenta u vodama rijeke Betsiboke, osobito na ušću i delti. Te promjene negativno su utjecale na poljoprivredu, ribarstvo i transport Mahajange, jedne od najvećih luka Madagaskara.

Bilješke
--------

1. ↑  „Tsilavo Raharimahefa and Timothy M. Kuskydate: Environmental monitoring of bombetoka bay and the Betsiboka estuary 2010. (pristupljeno: 30. 8. 2011.)". Arhivirano iz originala na datum 2012-12-09. Pristupljeno 2011-08-30.

Vanjske veze
------------

* *Zaljev Bombetoka* na portalu peakwater.org[*mrtav link*] (`en`)

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 315528192
* LCCN: sh97001673

 |
**Bitka kod Haba** se odigrala za vrijeme križarskih ratova 14. augusta 1119. između križarske vojske na čelu sa jeruzalemskim kraljem Balduinom II na jednoj, i muslimanske vojske na čelu sa alepskim atabegom Ilghazijem na drugoj strani. Do nje je došlo tokom pohoda koji je Ilghazi poduzeo protiv križarske Antiohije, odnosno nedugo nakon bitke na Ager Sanguinisu gdje je potpuno uništena antiohijska vojska. Ilghazi zbog vlastitog pijanstva i nediscipline u svojoj vojsci nije iskoristio trijumf, omogućivši dolazak Balduinove vojske, kojoj se priključile snage Grofovije Tripoli, u pomoć Antiohiji. Sa svojim snagama, koje nisu bile brojnije od uništene antiohijske vojske, Balduin je krenuo razbiti Ilghazijevu opsadu križarskog uporišta Zerdana oko 65 km jugoistočno od Antiohije. Čuvši da je ono ipak palo, Balduin je naredio povlačenje prema uporištu Hab, oko 25 km jugozapadno. Ilghazi i njegove snage su ga napale tokom marša. Tada su koristili uobičajenu tursku taktiku odapinjanja strijela, brzih konjičkih manevara i fingiranog povlačenja kako bi stvorili breše u križarskom rasporedu. Balduin je, međutim, uspio očuvati koheziju svojih snaga i nakon dugotrajnog i izuzetno krvavog okršaja je Ilghazi naredio povlačenje. Poslije bitke su obje strane proglasile pobjedu, ali s obzirom da je Ilghazi morao odustati od osvajanja Antiohije, Balduinova intervencija je na kraju postigla svoj krajnji strateški cilj.

Izvori
------

1. ↑  Mombert, J. I.. *A Short History of the Crusades*. str. 88.
2. ↑  Colish, Marcia L.. *The Mirror of Language: A Study in the Medieval Theory of Knowledge*. str. 409.
**Bitka kod Gaze** odigrala se 312. pne. kod Gaze tokom rata dijadoha. Sukobljene strane su bile Ptolemej I, satrap egipatski i Demetrije Poliorket (Antigonov sin).

Uvod
----

Postavši najmoćniji dijadoh Azije Antigon uzima blago iz Suze i ulazi u Vavilon 315. pne. , koji se nalazio u Seleukovoj satrapiji. Seleuk ulazi u savez sa Ptolemejem, Lizimahom i Kasanderom protiv Antigona. Antigon osvaja velik deo Sirije 314. pne. , i opseda Tir preko godinu dana. To je bilo Ptolemejevo područje. Antigon je bio zauzet borbama sa Kasanderom, pa Demetrija ostavlja da čuva osvojeno područje U Palestini.

Ptolemej se odlučuje da povrati Siriju pod svoju vlast. Sa 18.000 pešaka i 4.000 konjanika stiže u Gazu početkom 312. pne. , a Demetrije odlučuje da se suoči sa njim.

Početni raspored
----------------

Demetrije Poliorket raspoređuje na:

* levo krilo: 2.900 konjanika, 1.500 lake pešadije i 30 slonova pod Demetrijevom komandom
* centar : 11.000 vojnika u falangi i 13 slonova
* desno krilo: 1.500 konjanika

Ptolemej raspoređuje na:

* levo krilo: 3.000 konjanika
* centar: 18.000 vojnika falange
* desno krilo: 1.000 konjanika

Borba
-----

Bitka je otvorena sukobima prethodnica jakih konjičkih krila, pri čemu Demetrije odgurava svoje protivnike. Ptolemej i Seleuk obilaze oko Demetrijevog levog krila da bi napali. Usledila je teška borba prsa u prsa.

Dok se odvijao konjički sukob na krilima Demetrije ubacuje slonove u bitku više da bi demoralizirao suprotnu stranu. Kako su se slonovi našli kraj stupica, tako su oni i njihovi vozači bili zasipani kišama strela. Kad su slonovi stali na stupice vozači su izgubili nad njima kontrolu. Kada suPtolemejevi strelci pobili svu poslugu na slonovima, mogli su lako zarobiti slonove.

Gubitak slonova je preplašio Demetrijevu konjicu. Pobeglo je nekoliko bataljona, pa se preostala konjica morala povlačiti. Većina ih je ostala u formaciji tokom povlačenja, tako da ih Ptolemej nije mogao ganjati. Međutim pešadija počinje bacati oružje i povlačiti se kaotično.
Dok su se vraćali u Gazu Ptolemej osvaja vrata grada Gaze.

Rezultat
--------

Demetrije je izgubio 500 ljudi, a 8.000 je zarobljeno.Izgubio je sve slonove. Bio je prisiljen da se vrati u Tripolis u Fenikiji. Ptolemej je zauzeo sve do Sidona i Tira. Seleuk dobija priliku i ulazi u Vavilon posle te bitke 312. pne. i to se smatra datumom osnivanja Seleukidskog carstva.

Vidi još
--------

* dijadosi
**Bobovišća** su mjesto na zapadnom dijelu otoka Brača. Nalaze se 2-3 kilometra od Ložišća, na cesti prema Milni. Prema popisu stanovništva iz 2001. imaju 71 stanovnika. Administrativno pripadaju općini Milna.

U uvali podno Bobovišća se nalazi mjesto Bobovišća na Moru.

Povijest
--------

Bobovišća se razvijaju tek nakon uporne borbe za otcjepljenje od milnarske župe 1687. godine. Tada, naime, dobivaju kapelana, a 1750. postaju samostalna župa. Iz akata o otcjepljenju vidi se da se Bobovišća nazivaju još i Stanac Dolac. Skupa s Ložišćem to je mjesto brojilo 1674. godine 220 stanovnika, 1681. 240, 1705. 260, a 1718. oko 300 žitelja. U 18. stoljeću oba mjesta dosegla su 500 stanovnika. Crkva svetog Jurja koja se započela graditi 1656. postala je središnja župna crkva za oba spomenuta naselja. 

Novije naselje, tzv. Luka Bobovišće, nastalo je uz morsku obalu koja je od početka bila pristanište dvama spomenutim naseljima. Kuće u toj uvali gradile su se i s lijeve i s desne strane. Među njima se ističe utvrđeni dvor u stilu renesansno-barokne arhitekture boboviške plemićke obitelji Marinčević-Gligo i skupina kuća obitelji Nazor, od kojih je najstarija građena krajem 18. stoljeća.

U Bobovišćima je jednorazredna muška škola (*Scuola popolare maschile d'una classe*) osnovana 1845. pa je 1880. godine pretvorena u mješovitu pod nazivom *Pučka jednorazredna mješovita učiona*. Boboviška škola pretvorena je 1903. u dvorazrednu, kada je sagrađena nova školska zgrada. Hrvatski je kao nastavni jezik uveden 1880. godine. Mjesto je 1873. godine imalo jednu primalju.

Poznate osobe
-------------

* Jorjo Cerinić, hrvatski pjesnik
* Luka Halat, hrvatski pjesnik
* Antonio Skármeta, svjetski poznati čilski pjesnik

Literatura
----------

* Brački zbornik br. 6, Dasen Vrsalović-Povijest otoka Brača, Skupština općine Brač, Supetar 1968.

  


*Ovaj nedovršeni članak o **naselju** u Hrvatskoj:* **Bobovišća** *treba dopuniti.   
Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.*


| * p
* r
* u
Naselja na Braču |
| --- |
| Grad Supetar (4233) | Supetar (3326) • Mirca (327) • Splitska (398) • Škrip (172) |
| Općina Bol (1693) | Bol (1671) • Murvica (22) |
| Općina Milna (1042) | Bobovišća (70) • Ložišća (139) • Milna (833) |
| Općina Nerežišća (892) | Donji Humac (165) • Dračevica (93) • Nerežišća (634) |
| Općina Postira (1611) | Dol (130) • Postira (1481) |
| Općina Pučišća (2263) | Gornji Humac (275) • Pražnica (377) • Pučišća (1611) |
| Općina Selca (1860) | Novo Selo (153) • Povlja (344) • Selca (872) • Sumartin (491) |
| Općina Sutivan (850) | Sutivan (850) |
|  |
| --- |
|  *Ovo je glavno značenje pojma **Cayuse**. Za druga značenja, v. Cayuse (razvrstavanje).* |

**Cayuse** (Wailetpu).- /Ime nepoznatog značenja (Swanton); Prema Rubyju dolazi od francusko-kanadske oznake za stijenu ili kamen 'cailloux'. Yeletpo (Lewis i Clark). Sami sebe nazivaju 'Te-taw-ken' u značenju 'we, the people' (Ramsey 1977). Molala naziv za njih bio je *Haí`luntchi*./ Pleme američkih Indijanaca porodice Waiilatpuan (Velika porodica Penutian) nekada nastanjeno u dijelovima sjeveroistočnog Oregona i jugoistočnog Washingtona, odnosno na gornjoj Grande Ronde i zapadno prema Deschutes Riveru, gdje za susjede imaju pleme Molala. Prvu misiju među Cayusima podiže 1836. Marcus Whitman. Jedanaest godina kasnije (1847) dolazi do napada Cayusa na misiju u kojem su ubili Whitmana i njegove pomočnike. Povod napadu bila je epidemija boginja koja ih je pogodila. Naseljenici na Whitmanov pokolj odgovore ratom koji je potrajao od 1848 do 1855. rat povede izvjesni Cornelius Gilliam uz podršku Američke armije. Godine 1850 vođe napada na Whitmanovu misiju (Tiloukaikt, Tomahas, Klokamas, Isaiachalkis i Kimasumpkin) obješeni su 3. lipnja 1850. Rat se ipak nastavio sve do 1855. kada su Cayusi konačno poraženi. Onio se ipak još 1855 upliću u Yakima War i 1878 u Bannock War. U novije doba (2000) njih oko 400 živi na rezervatima Nez Perce u Idahu i Umatilla u Oregonu.
Rana Cayuse populacija (1700) iznosila je oko 500, da bi 1910 njihov broj spao na tek 298 (popis). 
Vrsta malenoga konja (cayuse) po njima je dobio ime. 

Govorno područje jezika plemena Cayuse

Etnografija
-----------

Pleme Cayuse pripadaju po kulturi plemenima Platoa, surovog područja čija su ljeta vruća a zime duge i hladne. Kulturu Platoa izvorno karakterizira ribolov i kopanje jestivog korijenja, tipično plemenima kao što su Nez Percé, Walla Walla, Umatilla, Tyigh, etc. Pristizanjem konja na sjevernu preriju počinje trgovina konjima sa prerijskim Indijancima. Dobivši konje Cayuse postaju mnogo mobilniji u svojim sezonskim seobama u potrazi za izvorima hrane. Mnogi Umatille, Walla Walle i Cayuse postaju vrsni konjogojci i jahači koja posjeduju velika krda ovih životinja.

Literatura
----------

* *R. H. Ruby and J. A. Brown*, The Cayuse Indians (1972).

Vanjske poveznice
-----------------

* Cayuse Indian Tribe History
* Oregon History- Cayuse Indian War
* Cayuse History Arhivirano 2006-09-05 na Wayback Machine-u
**Bolesław Bierut** (Lublin, 18. april 1892. - Moskva, 3. mart 1956.) bio je državnik i komunistički funkcioner, koji je omogućio komunistima da preuzmu kontrolu nad poljskom vladom nakon Drugog svjetskog rata, zbog tog je u to vrijeme bio nazivan - *Poljski Staljin*.

Biografija
----------

Bierut se još kao mladić zanio ljevičarskim idejama tako da je od 1912. član Poljske socijalističke partije i to one frakcije koja je osnovala Poljsku komunističku partiju u kojoj je član od 1918. i radi kojekakve poslove za partiju, od organiziranja tehnike do sindikata.

Period između 1925.-26. i 1928.-30. proveo je u Moskvi na školovanju u Međunarodnoj lenjinskoj školi.

Od 1930. do 32. kao funkcioner Kominterne djeluje u Austriji, Čehoslovačkoj i Bugarskoj, Od 1933. je sekretar Centralnog komiteta Crvene pomoći.

Zbog svoje aktivnosti je uhapšen 1933. pa je u zatvoru proveo sedam godina do 1939. Prve godine Drugog svjetskog rata (1939.-41.) živi u SSSR-u, u kojem je 1940. postao član Komunističke partije Sovjetskog Saveza.

Vrijeme od 1941. do 43. proveo je u okupiranom Minsku, u koji je poslan (vjerojatno) po nalogu NKVD-a i radi gradskom uredu za racionalizirano snabdjevanje.Kao ilegalac Bierut se služio brojnim pseudonimima; Janowski, Iwaniek, Tomasz...

U Varšavu se vratio 1943. i postao član Centralnog komiteta Poljske radničke partije, a nakon tog i njegovog Politbiroa.

U periodu 1944.-48 službeno se odrekao svih svojih partijskih funkcija, da ispuni formalni uvjet za budućeg poljskog predsjednika.
Prvo je 1944. preuzeo dužnost predsjednika Nacionalnog narodnog vijeća (Krajowa Rada Narodowa) privremenog parlamenta, koju je vršio do 1947. kad je izabran za predsjednika Republike Poljske. 
Uz podršku Staljina i Crvene armije, Bierut i njegovi kolege komunisti uspjeli su slomiti otpor svih opozicionih snaga do 1947. i provesti sovjetizaciju Poljske.

Kao revnosni izvršioc partijskih direktiva iz Moskve, Bierut je imao ključnu ulogu u smjeni Władysława Gomułke 1948. sa položaja sekretara Poljske radničke partije, jer je on pokušao prilagoditi sovjetsku partijsku liniju poljskim okolnostima. Nakon njegove smjene Bierut je reorganizirao partiju, da bi 1948. osnovao Poljsku ujedinjenu radničku partiju.

Presjednik je bio do 1952. tad je preuzeo položaj premijera u vladi Narodne Republike Poljske na kom je bio do 1954. kad je dao ostavku. Tad se ponovno javno angažirao u partijskom životu kao Prvi sekretar Centralnog komiteta Poljske ujedinjene radničke partije.

Naprasno je umro u Moskvi u kojoj je boravio kao gost na 20. kongresu Komunističke partije Sovjetskog Saveza, na kom je Nikita Hruščov iznio svoj čuveni govor- *Zločini Staljinove ere*.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Bolesław Bierut*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 19.05.2021.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  „*Bierut Bolesław*" (poljski). Encyklopedia PWN. Pristupljeno 19.05.2021.

Vanjske veze
------------

***Bolesław Bierut*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Bierut Bolesław* (na portalu Encyklopedia PWN) (`pl`)
* *Bolesław Bierut* (na portalu Encyclopaedia Britannica) (`en`)
**Bystrzyca** ili *Bystrzycą Świdnicką* (njemački: *Schweidnitzer Weistritz* ili samo *Weistritz*) je rijeka na zapadu Poljske u Donjošleskom vojvodstvu, lijeva pritoka Odre duga 95 km.

Hidrologija
-----------

Bystrzyca izvire u Srednjim Sudetima kod sela Bartnica, na nadmorskoj visini od 618 metara. 
Od tamo teče prema sjeverozapadu, kao planinski brzak.
Na 18 kilometru od izvora, započinje najljepši dio sliva - klisura duga 6 km, sa visinskom razlikom do 150 metara.

Na izlasku se nalazi akumulacijsko jezero *Bystrzyckie* dugo 3,2 km. Ono je formirano izgradnjom brane (14.) duge 230, visoke 44 m, da spriječi poplave nizvodno.
U svom srednjem toku po obroncima Srednjih Sudeta dugom 18 km, protiče kroz Świdnicu i nešto niže prima pritoku *Piławu* dugu 30 km.

Zatim teče 53 km wrocławskom dolinom, tu se nalazi puno veće akumulacijsko jezero - *Mietkowskie*, formirano za snabdjevanje Wrocława pitkom vodom. Nešto prije Wrocława prima pritoku *Czarna Woda* (39 km) a nešto niže i najveću *Strzegomku* dugu 75 km. Protiče zapadnom periferijom Wrocława do ušću u Odru.

Donji tok rijeke kod Wrocława površine 8 600 hektara je 1998. proglašen je rezervatom prirode.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11   „Rzeka Bystrzyca" (poljski). Gosciniec. Pristupljeno 3.02. 2021.

Vanjske veze
------------

***Bystrzyca (Odra)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Rzeka Bystrzyca* (`pl`)