**Peti krajiški partizanski odred** formiran je izdvajanjem iz Prvog krajiškog partizanskog odreda jedinica sa područja Bosanskog Petrovca, Drvara i Bosanskog Grahova.

### Formiranje Drvarsko-Grahovskog bataljona

Početkom januara 1942. godine, Ljubo Babić, dotadašnji komandant Prvog KNOP odreda, sa grupom komunista upućen je na drvarski i grahovski srez. Dobili su zadatak da rade na intenzivnijem obnavljanju partizanskih četa i bataljona i bržem otpočinjanju borbi protiv Italijana i četnika i na tom sektoru. Tokom januara-februara 1942. na drvarskom srezu su obnovljene partizanske čete i formiran novi partizanski bataljon, najprije u okviru Prvog, a kasnije Petog krajiškog odreda.

Četvrti bataljon (Drvarsko-grahovski, u sastavu Prvog krajiškog NOP odreda)): Štab bataljona: komandant Milutin Morača, političk komesar Ljubo Babić, a poslije njegovog odlaska - Simo Tadić, zamjenik komandanta Milan J. Bosnić, zamjenik političkog komesara Ilija Materić.

Prva četa- Drvarska (Šipovljanska): komandir Mile Kecman, pa Stevo Kecman Perić, politički komesar Šimo Tadić pa Jovo Rodić, zamjenik političkog komesara Pero L. Materić;
Druga četa - Crvljivičko-zaglavička: komandir Marko Srdić pa Nikola Pećanac, politički komesar Rade Zorič, zamjenik političkog komesara Miloš Bauk;
Treća četa - Kamenička: komandir Jandrija Tomić Čić, politički komesar Nikola Kotle pa Vicuka Šobot zv. Sjeđega, zamjenik komandira Jole Marić, zamjenik političkog komesara Stevan Balaban;
Četvrta četa - Cvjetnička: komandir Đorđe Rodić pa Pero Pilipović Perica, politički komesar Dragan Rodić pa Boro Kecman, zamjenik komandira Milorad Medić;
Peta četa - Resanovačka (Grahovska): komandir Simo Bajić, politički komesar Mirko Radinović.

### Formiranje Petog KNOP odreda

Prilikom povratka sa savjetovanja iz Skender Vakufa, 23. februara 1942. veći broj delegata susreo se u Bočcu sa Lepom Perović, članom Povjerenstva PK KPJ za Bosansku krajinu, a sutradan i s Kostom Nađom, novoimenovanim komandantom Operativnog štaba za Bosansku Krajina. U Bočcu je tada donijeta odluka da se izdvajanjem iz Prvog krajiškog NOP odreda jedinica s područja petrovačkog, drvarskog i grahovskog sreza formira poseban - Peti krajiški NOP odred i imenovan njegov štab: komandant Slavko Rodić, politički komesar Ilija Došen, zamjenik komandanta Milutin Morača, zamjenik političkog komesara Nikola Kotle.

Odred se tada sastojao od Petrovačkog i novoformiranog Drvarsko-grahovskog bataljona. U vrijeme formiranja odred je raspolagao sa:

* pušaka – 920
* puškomitraljeza – 34
* teških mitraljeza – 11
* topova – 3
* bataljona – 3
* četa – 14
* boraca – oko 1100

Na planini Jadovnik 27. marta 1942, formiran je i partizanski **bataljon »Gavrilo Princip«**, za čijeg komandanta je postavljen Rade Zorić, a za političkog komesara Ljubo Babić. Zamjenik komandanta bio je Simo Bajić, a zamjenik političkog komesara Obrad Banjac.

**Bataljon - »Starac Vujadin«**, koji je po odluci PK KPH za Dalmaciju, ušao u sastav 4. operativne zone Hrvatske i u njenom sastavu ostao do 20. avgusta 1942, po odluci VŠ NOV i POJ vraćen je sastav krajiških jedinica, odnosno u sastav Petog KNOP odreda. Štab bataljona bio je: komandant Cvijo Oreščić, politički komesar Miro Višić, zamjenik komandanta i operativni oficir Marko Mrvić, zamjenik političkog komesara Košta Pajčin.

### Vojnopolitička situacija u Bosanskoj krajini sredinom 1942. godine

Na tim područjima su tada dejstvovale jake partizanske snage: Prvi krajiški partizanski odred u Podgrmeču, Drugi krajiški partizanski odred na Kozari, Peti KNOP odred na području Bosanski Petrovca, Drvara i Grahova, Treći krajiški partizanski odred u Janju i Plivi i Šesti krajiški partizanski odred na sektoru Ključa i Mrkonjić-Grada. Postojala je velika slobodna teritorija, a partizani su držali i gradove: Bosanski Petrovac, Drvar, Srb, Donji Lapac i Korenicu (u Hrvatskoj), zatim, od 20. jula Glamoč, a jedno vrijeme i Prijedor, Bosansku Krupu, Veliku Kladušu i Mrkonjić-Grad.

Istovremeno na Zelengori nalazila se grupa proleterskih brigada, odakle su izveli pohod u Bosansku krajinu. Zajedničkim djelovanjem doći će do stvaranja slobodne teritorije pod imenom Bihaćka republika.

Od snaga Petog odreda 17. avgusta formirana je 3. krajiška proleterska udarna brigada, a 9. septembra Četvrta krajiška udarna brigada.

Literatura
----------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Portal NOB***  |

* **Vojna enciklopedija** (knjiga sedma), Beograd 1974. godina.