**Kampala** je glavni i najveći grad Ugande, administrativni centar ugandske Centralne regije i nekadašnja prijestolnica Kraljevstva Buganda, jednog od pet tradicionalnih kraljevstva Ugande. Grad prema popisu iz 2009. broji 1,353.189 stanovnika, a prema procjeni iz 2010. metropolitanska Kampala s periferijskim naseljima imala je 1,597.900 stanovnika.

Geografija
----------

Kampala leži na razbacana na nekoliko brda, svega par kilometara od obala Viktorijinog jezera, na nadmorskoj visini od 1190 m na jugu Ugande. Sedam značajnih brda Kampale su Kasubi (prijestolnica Kraljevstva Buganda), Mengo (sjediše parlamenta), Kibuli (džamija Kibuli), Namirembe (anglikanska katedrala), Lubaga (katolička katedrala Rubaga), Nsambija i Kampala (ili Stara Kampala).

Klima
-----

Kampala ima ekvatorsku klimu po Köppenovoj klasifikaciji klime, ali zbog zbog toga što leži na nadmorskoj visini od 1190 m ima relativno umjerenu klimu, za razliku od od drugih krajeva u istom klimatskom području. Najvrući mjesec je januar kad je prosječno oko 28 °C. Drugi aspekt klimatskih prilika u Kampali su dvije kišne sezone. Duža traje od augusta do decembra, a kraća od februara do juna, tad padne znatno više kiše, a najviše u aprilu, prosječno oko 175 mm.

| **Klimatološki medijani za Kampala** |
| --- |
| Mjesec | jan-sij | feb-velj | mar-ožu | apr-tra | maj-svi | jun-lip | jul-srp | aug-kol | sep-ruj | okt-lis | nov-stu | dec-pro | godina |
| Srednji maksimum (°C) | 28 | 28 | 27 | 26 | 25 | 25 | 25 | 25 | 27 | 27 | 27 | 27 | **26** |
| Srednji minimum (°C) | 18 | 18 | 18 | 18 | 16 | 17 | 17 | 16 | 17 | 17 | 17 | 17 | **17** |
| Precipitacija (mm) | 46 | 61 | 130 | 175 | 147 | 74 | 46 | 86 | 91 | 97 | 122 | 99 | **1174** |
| *Izvor:*  |

Historija
---------

Jedna od kasubi grobnica: *Muzibu Azaala Mpanga*
Za historiju grada značajna je bila 1891. kada je tadašnji kabaka (kralj) Kraljevstva Buganda smjestio svoju prijestolnicu na brda Rubaga i Mengo, gdje se danas prostire Kampala. Zbog tog je i kapetan Frederick Dealtry Lugard, tadašnji predstavnik Britanske istočnoindijske kompanije odabrao 1890. susjedno brdo Kampalu kao lokaciju za svoju utvrdu i sjedište kompanijine kolonije Ugande. Lugardova utvrda na brdu Kampala, oko koje se razvilo naselje, ostala je prijestolnica odnosno sjedište administracije i nakon što je Uganda postala britanska kolonija sve do 1905. kada je preseljena u obližnji Entebbe na obali Viktorijinog jezera. 

Kampala iz 1950.
Kampala je 1949. dobila status grada, a od 1962. postala je glavni grad nezavisne Ugande. Od tad je počeo ubrzani rast grada, koji je od gradića od 46.000 stanovnika izrastao u grad s preko milion stanovnika.

Znamenitosti
------------

Najveća znamenitost Kampale su Kasubi grobnice, okrugle slamnate grobnice njihovih kabaka (kraljevi Kraljevstva Buganda) sagrađene između 1881. i 1969. na istoimenom brdu Kasubi, koje su 1981. godine uvrštene u UNESCO-vu listu mjesta svjetske baštine u Africi. Jedna od većih znamenitosti tog novog grada je i Muzej Ugande koji ima zbirke posvećene tradicionalnoj muzici, arheologiji i paleontologiji. Grad ima brojne vjerske objekte, od muslimanskih džamija, hinduističkih hramova do kršćanskih crkava. Impresivna je bijela Kibuli džamija, anglikanska katedrala Namirembe i crkva Rubaga, kao i 
rimokatolička katedrala sv. Petra.

Novi dio grada sa katedralom u sredini

Stanovništvo
------------

Jedno od predgrađa Kampale
U Kampali su ispočetka apsolutna većina bili pripadnici ugandskog naroda Baganda, oni su i danas većina, ali ne toliko dominantna jer su se u grad naselili i pripadnici drugih plemena, kao i brojni Azijati i Evropljani.

| Godina | Stanovnika |
| --- | --- |
| Popis 1959 | 46 000 |
| Popis 1969 | 330 700 |
| Popis 1980 | 458 503 |
| Popis 1991 | 774 241 |
| Popis 2002 | 1 208 544 |
| Procjena 2005 | 1 353 236 |
| Procjena 2010 | 1 597 900 |

Privreda, školstvo i transport
------------------------------

Kampala se nalazi u najplodnijem dijelu Ugande, u kojem se proizvode kava, pamuk, čaj, duhan i šećerna trska. Kampala je i značajni industrijski centar, iako ne toliko važan kao obližnja Jinja (udaljena 64 km u pravcu sjeveroistoka). U gradu ima dosta pogona prehrambene, metalne i drvoprerađivačke industrije i tvornica za montažu traktora. Kampala je sjedište većine ugandskih velikih poduzeća, a grad je i trgovačko-financijski centar cijele regije smještene oko Viktorijinog jezera.

Ulica iz centra grada
Kampala je i značajni obrazovni centar, u gradu djeluje Univerzitet Makerere koji je dugi niz godina jedina institucija tog ranga u Istočnoj Africi. Nastao je iz škole osnovane 1911. koja je 1922. postala tehnička škola, zatim 1949. viša škola (univerzitetski koledž), te 1970. nezavisni univerzitet.

Kampala je i važno transportno čvorište iz koje polazi većina cesta u ostale dijelove Ugande i susjedne zemlje, preko grada ide željeznička linija od Kasesea za luku Mombasu u Keniji. Port Bell, udaljen 10 km istočno od centra grada, luka je Kampale na Viktorijinom jezeru. Grad dijeli međunarodni aerodrom sa susjednim Entebbeom, koji je udaljen 34 km jugozapadno.

Ujedinjeni narodi
-----------------

Zbog dugotrajnog građanskog rata i izuzetne važnosti Ugande u tom dijelu Afrike, u Kampali ima sjedište čak 11 specijaliziranih agencija i programa Ujedinjenih naroda (stanje iz juna 2010.):

* Međunarodna pomorska organizacija (IMO)
* Međunarodni monetarni fond (IMF)
* UNICEF - (UNICEF-Uganda)
* Razvojni fond Ujedinjenih nacija za žene (UNIFEM)
* Program Ujedinjenih naroda za razvoj (UNDP) - Uganda
* Organizacija Ujedinjenih naroda za industrijski razvoj (UNIDO)
* Fond Ujedinjenih naroda za stanovništvo (UNFPA)
* Program Ujedinjenih naroda za HIV / AIDS (UNAIDS)
* Svjetska banka
* Svjetski program za hranu (WFP)
* Svjetska zdravstvena organizacija (WHO)

Panorama KampalePanorama Kampale

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*Kampala*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 5. 1. 2012.
2. 1 2  „*The largest cities in Uganda, ranked by population*" (engleski). Mongabay.com. Pristupljeno 7. 5. 2011.
3. 1 2  „*Uganda: Regions & Towns*" (engleski). Citypopulationde. Pristupljeno 7. 5. 2011.
4. ↑  „*Average Conditions kampala*". BBC Weather. Pristupljeno 5. 1. 2012.
5. ↑  „*Kampala - History*" (engleski). AFRICATRAVELLING.NET. Arhivirano iz originala na datum 2010-06-06. Pristupljeno 5. 1. 2012.
6. ↑  „*Kasubi Tombs*" (engleski). Kabaka Foundation. Arhivirano iz originala na datum 2012-03-04. Pristupljeno 5. 1. 2012.
7. ↑  „*UN Country team for Uganda*" (engleski). United Nations Information Centre in Nairobi - Kenya, Uganda and The Seychelles. Arhivirano iz originala na datum 2010-06-18. Pristupljeno 5. 01. 2012.

Eksterni linkovi
----------------

***Kampala*** na Wikimedijinoj ostavi

* Kampala, The Capital City of Uganda ()
* *Kampala* na portalu Encyclopædia Britannica ()
* Vodič kroz Kampalu ()
* Kampala - History Arhivirano 2010-06-06 na Wayback Machine-u ()

| * p
* r
* u
Glavni gradovi afričkih država |
| --- |
| 

Abidjan, *Obala Slonovače*  **•** 
Abuja, *Nigerija*  **•** 
Accra, *Gana*  **•** 
Adis Abeba, *Etiopija*  **•** 
Alžir, *Alžir*  **•** 
Antananarivo, *Madagaskar*  **•** 
Asmara, *Eritreja*  **•** 
Bamako, *Mali*  **•** 
Bangui, *Centralnoafrička Republika*  **•** 
Banjul, *Gambija*  **•** 
Bissau, *Gvineja Bisau*  **•** 
Bloemfontein (sjedište sudske vlasti), *Južnoafrička Republika*  **•** 
Brazzaville, *Republika Kongo*  **•** 
Bujumbura, *Burundi*  **•** 
Cape Town (sjedište zakonodavne vlasti), *Južnoafrička Republika*  **•** 
Conakry, *Gvineja*  **•** 
Cotonou (de facto), *Benin*  **•** 
Dakar, *Senegal*  **•** 
Dar es Salaam (administracija), *Tanzanija*  **•** 
Dodoma, *Tanzanija*  **•** 
Djibouti, *Džibuti*  **•** 
Džuba, *Južni Sudan*  **•** 
Freetown, *Sijera Leone*  **•** 
Gaborone, *Bocvana*  **•** 
Harare, *Zimbabve*  **•** 
Jamestown, *Sveta Helena*  **•** 
Kairo, *Egipat*  **•** 
Kampala, *Uganda*  **•** 
Kartum, *Sudan*  **•** 
Kigali, *Ruanda*  **•** 
Kinshasa, *Demokratska Republika Kongo*  **•** 
Libreville, *Gabon*  **•** 
Lilongwe, *Malavi*  **•** 
Lobamba (kraljevski i zakonodavni glavni grad), *Esvatini*  **•** 
Lomé, *Togo*  **•** 
Luanda, *Angola*  **•** 
Lusaka, *Zambija*  **•** 
Malabo, *Ekvatorijalna Gvineja*  **•** 
Mamoudzou, *Mayotte*  **•** 
Maputo, *Mozambik*  **•** 
Maseru, *Lesoto*  **•** 
Mbabane (upravni grad), *Esvatini*  **•** 
Mogadiš, *Somalija*  **•** 
Monrovia, *Liberija*  **•** 
Moroni, *Komori*  **•** 
Nairobi, *Kenija*  **•** 
N'Djamena, *Čad*  **•** 
Niamey, *Niger*  **•** 
Nouakchott, *Mauritanija*  **•** 
Ouagadougou, *Burkina Faso*  **•** 
Port Louis, *Mauricijus*  **•** 
Porto-Novo, *Benin*  **•** 
Praia, *Zelenortska Republika*  **•** 
Pretoria (službeni), *Južnoafrička Republika*  **•** 
Rabat, *Maroko*  **•** 
São Tomé, *Sao Tome i Principe*  **•** 
Tripoli, *Libija*  **•** 
Tunis, *Tunis*  **•** 
Victoria, *Sejšeli*  **•** 
Windhoek, *Namibija*  **•** 
Yamoussoukro (službeni), *Obala Slonovače*  **•** 
Yaoundé, *Kamerun*
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 155937246
* LCCN: n80076329
* GND: 4109986-2
* BNF: cb12495624v (podaci)
* NKC: ge1100549

 |