recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Prof. dr. **Mato Pižurica** (sr:Velje Duboko, Opština Kolašin, Crna Gora, 14. IX. 1942), redovni profesor Filozofskog fakulteta u Novom Sadu, sekretar Odeljenja za književnost i jezik Matice srpske.

Grupu za južnoslovenske jezike završio je na Filozofskom fakultetu u Novom Sadu 1967, a postdiplomske studije na Filološkom fakultetu u Beogradu 1973; doktorirao je na Filozofskom fakultetu u Novom Sadu 1987.

Član je Međunarodne komisije "Opšteslovenskog lingvističkog atlasa", nacionalnih komisija za "Opštekarpatski dijalektološki atlas" i za "Srpski dijalektološki atlas", više odbora SANU (Odbora za standardizaciju srpskog jezika, Odbora za Rečnik SANU, Odbora za etimologiju, Odbora za onomastiku), nekoliko redakcija ("Zbornika Matice srpske za filologiju i lingvistiku", "Onomatoloških priloga SANU" i Jezika danas, kao i urednik posebnih izdanja Odeljenja za književnost i jezik Matice srpske). Član je Upravnog odbora Matice srpske, sekretar Odeljenja za književnost i jezik Matice srpske i prodekan za nastavu Filozofskog fakulteta u Novom Sadu.

Učestvovao je na mnogim domaćim i međunarodnim naučnim skupovima (iz onomastike, lingvističke geografije i leksikologije i dr). Autor je i stotinak rasprava, članaka i prikaza iz historije srpskog narodnog i književnog jezika, iz dijalektologije, lingvističke geografije, etimologije, onomastike i iz oblasti standardologije. Priredio je knjigu Pavla Ivića *"Srpskohrvatski dijalekti"* ("Celokupna dela", knj. III).

Objavljene knjige
-----------------

* *"Govor okoline Kolašina"*, CANU, Posebna izdanja, knj. 12, Titograd, 1981, str. 251
* *"Jezik Andrije Zmajevića"*, CANU, Posebna izdanja, knj. 22, Titograd, 1989, str. 434 (s 15 faksimila)
* *"Prilozi Pravopisu"*, Matica srpska, Novi Sad, 1989, str. 127 (kao jedan od grupe autora i kao jedan od tri priređivača, u ekavskoj i ijekavskoj verziji)
* *"Pravopis srpskoga jezika"*, Matica srpska, Novi Sad, 1993, str. 510 (kao jedan od trojice koautora, u zasebnim ekavskim i ijekavskim verzijama; ekavska verzija je doživjela još dva izdanja, treće je ovaj autor dopunio novim popisom primjena pravila)
* *"Pravopis srpskoga jezika"* (školsko izdanje), Matica srpska, Novi Sad, 1995, str. 332 (u istom tročlanom autorskom timu, u ekavskoj i ijekavskoj verziji; ekavska verzija je doživjela dva ponovljena izdanja, ijekavsko još jedno)
* *"Pravopis srpskoga jezika – Priručnik za škole"*, Beograd – Novi Sad (kao koautor, u ekavskoj i ijekavskoj verziji; ekavska verzija doživjela ponovljeno izdanje)
* *"Ljetopis crkovni Andrije Zmajevića"*, knjiga I, str. 560, knjiga II, str. 547, Cetinje, 1996.
**Moris Grin** (Maurice Greene, rođen Kanzas Siti, SAD, 23. jula 1974.), američki atletičar, dvostruki olimpijski pobednik.

Grin je vrhunac karijere imao tokom Olimpijskih igara u Sidneju 2000. godine kada je osvojio zlatne medalje u trkama na 100 m i štafeti 4x100 m. Četiri godine kasnije te titule nije uspeo odbraniti, ali je i dalje sa dve osvojene medalje (srebrena u štafeti i bronzana na 100 m) ostao u vrhu svetskog sprinta.

Karijera ovog sprintera jedna je od najimpresivnih u istoriji, jer je čak 52 puta istrčao 100 m brže od 10 sekundi, što je i danas granica koju probijaju samo najspremniji sprinteri. Oborio je svetske rekorde na 100 m i na 60 m u dvorani. Dok je njegov rekord na 60 m, **6,39** sekundi, i danas (januar 2007.) važeći svetski rekord, Grinov rekord na 100 m je drugi službeno priznati rezultat svih vremena, **9,79** sekundi. Osim olimpijskih medalja ima i pet titula svetskog prvaka, od kojih tri u disciplini 100 m, jednu u disciplini 200 m i jednu u štafeti 4x100 m. Bio je i svetski prvak na 60 m u dvorani.

Olimpijske medalje
------------------

* Sidnej 2000.  Australija
	+ zlato 100 m
	+ zlato 4h100 m ,štafeta
* Atina 2004.  Grčka
	+ srebro 4h100 m, štafeta
	+ bronza 100 m

Svetska prvenstva
-----------------

* Atina 1997  Grčka
	+ zlato 100 m
* Sevilja 1999  Španija
	+ zlato 100 m
	+ zlato 200 m
	+ zlato 4h100 m štafeta
* Edmonton 2001  Kanada
	+ zlato 100 m
* Maebaši 1999  Japan
	+ zlato 60 m

Svetski rekordi
---------------

* + 9,79 s 100 m Atina  Grčka 16. jun 1999
	+ 6,39 s 60 m (dvorana) Madrid  Španija 3. februar 1998
	+ 6,39 s 60 m (dvorana) Atlanta  Sjedinjene Američke Države 3. mart 2001
	+ 5,56 s 50 m (dvorana) Los Anđeles  Sjedinjene Američke Države 13. februar 1999

***Maurice Greene*** na Wikimedijinoj ostavi

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **sportu** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
**Megan Fox** (Rockwood, Tennessee, 16. svibnja 1986.) američka je glumica i model, irskih, italijanskih, francuskih i Čeroki korijena. Počela je pohađati časove glume i plesa s pet godina. Kad je imala deset godina, preselila se na Floridu, gdje je završila školu, nakon čega je, zbog posla modela, otišla u Los Angeles.

Na filmu je debitirala 2001. godine ulogom u filmu *Holiday in the Sun*. Najpoznatija je po ulogama u filmovima *Transformeri* i *Transformeri: Osveta poraženih*, u kojima glumi uz Shiu LaBeoufa, kao i po ulozi u TV seriji *Moja slavna sestra*.

Časopis za muškarce *FHM* proglasio ju je najseksepilnijom ženom svijeta za 2008. godinu.

Nepotpuna filmografija
----------------------

* Transformeri (*Transformers*, 2007.)
* Kurva (*Whore*, 2008.)
* Transformeri: Osveta poraženih (*Transformers: Revenge of the Fallen*, 2009.)
* *Jennifer's Body*, 2009.
* Jonah Hex, 2010.

Izvori
------

1. ↑  Megan Fox (I) - Biography, IMDb.com ()
2. ↑  "FHM 100 Sexiest Women in the World - 2008" Arhivirano 2009-02-18 na Wayback Machine-u ()

Vanjske poveznice
-----------------

***Megan Fox*** na Wikimedijinoj ostavi

* Megan Fox na sajtu IMDb
* Neslužbena stranica ()
**Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak** rođen je 1839. godine u Vitini kod Ljubuškog. Završio je medresu u Ljubuškom i učio je orijentalne jezike. Godine 1878 dolazi u Sarajevo gdje 1893. postaje gradonačelnik i na toj dužnosti ostaje do 1899. kad se zbog bolesti povlači. Umro je 1902. godine.

Krajem 19. vijeka po Bosni i Hercegovini i susjednim krajevima bavio se sakupljanjem narodnog blaga. Objavio je nekoliko knjiga a poznata mu je knjiga "Narodno blago" (1888). U drugoj knjizi "Istočno blago" (1896) sabrao je i preveo nove turske, arapske i perzijske poslovice i mudre rečenice. Tarih na njegovom nišanu je s jedne strane na perzijskom, a s druge na bosanskom jeziku, a u arapskom pismu. Zapis je ispisan krupnim talik pismom na perzijskom jeziku, čiji sadržaj u prijevodu glasi:

> O uzvišeni (Bože), kada bi moj grijeh bio koliko planina Kaf,   
> Ništa ne mari, jer je to naspram tvoje milosti neznana stvar.
> 
> 

Ova vrsta dokumenta potvrđuje da se Mehmed-beg čiji je pseudonim *Muhibi* , bavio i književnim radom i da je bio "pametan civjek", "pjesnik, historičar i čovjek dobrih osobina".


|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 29843620
* LCCN: no92021005
* ISNI: 0000 0000 4337 6156
* GND: 1057552038
* SUDOC: 117705012
* BNF: cb15542754w (podaci)
* NKC: js20010125015

 |
**Mihailo Glika** (grč. Μιχαὴλ Γλυκάς, rođen u prvoj trećini 12. veka, umro nešto pre 1204) bio je vizantijski književnik i teolog.

Mihailo Glika bio je carski sekretar Manojla I Komnina, i na tom je položaju kritikovao astrološke sklonosti cara, pa je uhapšen i delimično oslepljen. Obratio se iz tamnice caru s molbom u vidu jedne pesme, koja predstavlja jedan od najstarijih spomenika narodnog grčkog jezika. Glika, naime, u širokim celinama pesme upotrebljava učeni jezik, ali mu se dopadaju i poslovice, te ih on u pesmu unosi u njihovom narodnom obliku. A kako želi da ih objasni i primeni, on i u ovim komentarima zadržava narodni idiom.

U svojoj *Hronici sveta*, koja zahvata vreme do 1118. godine, on često izostavlja važne događaje – manje su ga zanimali vojni pohodi –, ali zato u pripovedanje umeće ekskurse prirodnoistorijskog i teološkog sadržaja, pri čemu se koristi *Fiziologom* (priorodoslovno anonimno delo iz ranog hrišćanskog doba) i crkvenim piscima, te Jovan Skilicom, Mihailom Pselom, Jovanom Zonarom i Konstantinom Manasom. Glika aktuelizuje tradicionalnu etnonimiju, odnosno koristi savremene nazive za narode, za razliku od većine njemu savremenih vizantijskih pisaca. Hronika je imala didaktički karakter. Kritikovao je antičke filozofe, osim Aristotela; odbacuje ἀναγκή (nužnost) kao faktor u istorijskim zbivanjima.

Glika je pisao i pisma, teološka i retorska dela. Njegova su pisma upućena delom delom klericima i jednostavnim znatiželjnim monasima, delom ljudima iz javnog života, ali, isto tako, i prinčevima i princezama. Epistolograf odgovara na aporije prosečnog hrišćanina koji je pročitao nešto malo iz *Biblije* ili čuo na liturgiji jednu reč čiji smisao nije shvatio. Glika ima razumevanja za svako pitanje i nikada se ne penje na visoki dogmatski podijum nego pokušava da ostane "uverljiv", služeći se zdravim ljudskim razumom i uzimajući u obzir istorijske i prirodne činioce.

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 37073375
* LCCN: no2005091592
* ISNI: 0000 0001 2278 406X
* GND: 119153084
* SUDOC: 050155059
* BNF: cb13517083v (podaci)
* BIBSYS: 95002723
* NKC: mzk2010591804
* BNE: XX1285660
* CiNii: DA04589020
* CONOR.SI: 190446179
* NSK: 000134813

 |
**Milan Ćurčin** (Pančevo, 14. novembar 1880 — Zagreb, 20. januar 1960), bio je pesnik, književni kritičar, publicista i prevodilac.

Jedan je od predstavnika srpske moderne i značajan književni istoričar.

Biografija
----------

Rođen 27. studenoga 1880. god. u Pančevu. Osnovnu školu učio je u Pančevu, a gimnaziju u Novom Sadu. Studirao je u Zagrebu i Beču. Završio je pravo, ali se čitavog života bavio novinarstvom, pjesništvom i prijevodima.

Ćurčin je 1904. doktorirao germanistiku i slavistiku u Beču sa tezom *Srpska narodna poezija u nemačkoj literaturi*. Teza je 1905. godine objavljena u Lajpcigu (na srpskohrvatski je prevedena tek 1987). Radio je i kao docent Beogradskog univerziteta na Katedri za nemački jezik i književnost, obrađujući južnoslovensko-nemačke literarne veze. Tada izdaje i uređuje dve knjige Srpskohrvatskog almanaha (Beograd – Zagreb, 1910. i 1911). Bavio se i prevođenjem (sa nemačkog, na engleski, francuski, rumunski, češki, italijanski...).

Za vrijeme prvoga svjetskog rata, od 1916. do 1919. živio je u Londonu. Ovdje se družio s jugoslavenskom emigracijom. Došavši u Zagreb 1920. godine, započeo je te godine samostalno izdavati nezavisan časopis »Nova Evropa«.

Sve do izbijanja rata, Ćurčin u Zagrebu uređuje i izdaje časopis Nova Evropa, "za kulturna, politička i društvena pitanja". Početkom 1936. godine dr Ante Ciliga se obratio iz Pariza Ćurčinu za suradnju. Od tog će se vremena pa sve do 1940. godine oni dopisivati, a Ćurčin će u svom časopisu objavljivati opširne Ciligine članke o stradanjima drugova u staljinskim čistkama u SSSR-u. Zbog objavljivanja tih tekstova dospeo je pod pritisak KPJ.

Za vrijeme drugoga svjetskog rata M. Ćurčin je živio u Splitu u kući Ivana Meštrovića. Nakon rata, od 1947. god. dalje, živi i radi u Zagrebu. Kao penzioner bio je još aktivan u Jugoslavenskom leksikografskom zavodu. Umro je u Zagrebu 20. siječnja 1960. godine.

Bibliografija
-------------

1. *Pesme*, 1902-1905, Beograd, 1906.
2. *Nemačka romantika*, Beograd, 1906.
3. *Gete i gospođa Štajn*, Beograd, 1908.
4. *Versifikacija Milana Rakića*, Beograd, 1912.
5. *Druge pesme*, Beograd, 1912.
6. *Jampski stil u srpskom pesništvu*, Beograd, 1914.
7. *Ivan Meštrović*, studija, London, 1919.
8. *Obračun sa M. Krležom*, Zagreb, 1928.
9. *Jedan prijedlog za nacrt Ustava, sa prijateljima*, Zagreb, 1937.

Vanjske veze
------------

* Milan Ćurčin (enciklopedija Krležijana)

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 24205995
* LCCN: no97040814
* ISNI: 0000 0001 1439 6825
* GND: 1024754790
* SUDOC: 177271566
* BNF: cb129142372 (podaci)
* NLA: 36026925
* NKC: xx0109109
* CONOR.SI: 64893027
* NSK: 000017477

 |
**Miroslav Lazanski** (Karlovac, FNRJ, 18. septembra1950) je novinar i vojnopolitički komentator.

Život
-----

Rođen je u Karlovcu, od oca Slovenca i majke Srpkinje. Otac je bio oficir Kraljevine Jugoslavije. Kao potporučnik zarobljen je u Grčkoj, četiri godine je bio u logoru u Nemačkoj. Posle rata, bio je oficir u JNA. 

U Karlovcu završio osnovnu školu, Trebinju srednju a u Zagrebu je završio pravni fakultet. Vojni rok služio 1977. godine u Bitolju u 41. pešadijskoj diviziji JNA. 

Njegova tetka Biljana Plavšić je pravomoćno osuđena ratna zločinica i bivša predsednica Republike Srpske.

Karijera
--------

Kao novinar Miroslav Lazanski je pisao za zagrebačke listove *Polet*, *Vjesnik*, *Danas* i *Start*. U februaru 1991. je prešao u Beograd i počeo da piše za dnevni list *Politika*. Osim toga, pisao je i za listove *Politika ekspres*, *NIN*, *Večernje novosti*, zagrebački "Start", *Katimerini*, *Diamond weekly* i *Securitarian*. Napisao je deset knjiga i autor je desetak televizijskih serijala.

Izveštavao je iz ratova u Avganistanu, Bejrutu, Čečeniji, Zairu, Libanu, iz iračko-iranskog sukoba, tokom operacije Pustinjska oluja, za vreme rata u Bosni i Hercegovini, Sloveniji, Kosovu, Libiji itd.

Intervjuisao je, između ostalog, komandante NATO snaga generala Bernarda Rodžersa (engl. ) (oktobra 1982) i generala Džona Galvina (engl. ) (1990). Takođe je intervjuisao maršala Sovjetskog Saveza Sergeja Ahromejeva (rus. *Сергей Фёдорович Ахромеев*) (1982), komandanta Varšavskog pakta Viktora Kulikova (rus. *Виктор Георгиевич Куликов*) (1986), ministra odbrane Sovjetskog Saveza maršala Dmitrija Jazova (rus. *Дмитрий Тимофеевич Язов*) (1988), komandanta sovjetske ratne mornarice i tridesetak drugih ministara odbrane i načelnika generalštaba različitih armija širom sveta.

Kolumnista je dnevnih novina Politika gde mahom piše o vojnim i političkim temama.

Knjige
------

* *Jutarnja patrola* (2000)
* *Uvek postoji sutra : roman o obaveštajno-špijunskim igrama oko Jugoslavije i Republike Srpske, i kraju jedne epohe* (2000)
* *Bin Laden protiv Amerike* (2001)
* *Istina o Srpskoj* (2001)
* *Komandosi* (2002)
* *Borbeni avioni* (2002)
* *Hitler je pobedio* (2003)
* *Vreme izdaje* (2008)

Nagrade
-------

* Gran pri "Zlatna Nika", za seriju repotaža iz Libije 2011, 16. Interfer, Međunarodni festival reportaže u Apatinu,
* Odlikovan je Medaljom za vojničke zasluge. .

Spoljašnje veze
---------------

* Miroslav Lazanski - kolumne u „Politici" Arhivirano 2011-05-21 na Wayback Machine-u, pristup 2. jul 2010.
**Amber Herd** (engl. ; 22. april 1986) je američka glumica i manekenka.

Prvu filmsku ulogu ostvarila je u sportskoj drami *Friday Night Lights*, nakon koje su usledile manje uloge u filmovima *Severna zemlja* i *Alfa mužjak*. Godine 2006. igrala je glavnu ulogu u hororu *Svi momci vole Mendi Lejn*, a zatim i u seriji *Skrivene palme* koju se tokom 2007. emitovala na televizijskom kanalu Si-Vi.

Pažnju javnosti privukla je 2008. sporednim ulogama u akcionoj drami *Nikad ne odustaj* i komediji *Ananas ekspres*. Takođe je poznata po ulogama u filmovima *Zombilend*, *Dnevnik opijanja*, *Luda vožnja*, *Mačeta ubija* i *3 dana za ubistvo*.

Herd, koja je vaspitana u katoličkoj porodici, je, prema sopstvenoj izjavi, postala ateist u dobi od 16 godina nakon što joj je najbolja prijateljica poginula u saobraćajnoj nesreći, i nakon što ju je tadašnji dečko upoznao sa knjigama Ajn Rand. Godine 2010. se na proslavi 25. godišnjice LGBT organizacije GLAAD javno autovala kao biseksualka. Na snimanju filma *Dnevnik opijanja* se upoznala sa glumcem Džonijem Depom, sa kojim je započela vezu i za koga se udala početkom 2015. ali razvela 2017. godine zbog navodnog zlostavljanja.

Izvori
------

Vanjske veze
------------

* [amberheardofficial.com Službeni veb-sajt]
* Amber Heard na Facebooku
* Amber Heard na sajtu IMDb
* Amber Heard na AllMovie ()
* Amber Heard na Filmskoj bazi podataka TCM ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 75796281
* LCCN: n2008084109
* ISNI: 0000 0001 1575 4145
* GND: 142117072
* SUDOC: 156424088
* BNF: cb15989415c (podaci)
* BIBSYS: 10083383
* MusicBrainz: f7ff0f5f-e5aa-4517-98da-3ad61c93eedd
* NKC: xx0218435
* BNE: XX4774474
* CONOR.SI: 168405859

 |
Tablete B vitaminskog suplementa
Grupu jedinjenja, koju jednim imenom nazivamo kompleks ili grupa vitamina B, čine jedinjenja koja su među najneophodnijim za normalno funkcionisanje organizama, usled uloge u kritičnim reakcijama metabolizma.

U grupu vitamina B spadaju: vitamin B1, vitamin B2, vitamin B3, vitamin B5, vitamin B6, vitamin B9

O Vitaminu B
------------

Ranije se smatralo da je vitamin B jedna posebna materija, ali se danas zna da on u stvari predstavlja kompleks odnosno smesu vitamina koji se uglavnom javljaju zajedno, u istim namirnicama. Kvasac, crni hleb i sveže meso, naročito jetra, predstavljaju bogate izvore vitamina B. Najvažniji vitamini B – kompleksa su: B1, niacin, B2, B6, folna kiselina, B12, biotin i pantotenska kiselina. Vitamin B1 (tiamin) se nalazi u ljuskama žitarica, kvascu, jetri, mleku i povrću, ali je osetljiv na toplotu i uništava se kuvanjem. Uloga ovog vitamina je da učestvuje u metabolizmu šećera, a njegov nedostatak izaziva oboljenje beri-beri, koje dovodi do oštećenja nervnog tkiva i poremećaja srčanog rada. Ljuske pirinča sadrže tiamin, pa se beri-beri javlja u zemljama u kojima oljušteni pirinač predstavlja glavni deo ishrane. Niacin (nikotinska kiselina), takođe, učestvuje u procesima proizvodnje energije u ćelijama. Nedostatak ovog vitamina izaziva oboljenje pelagru koja se ispoljava pojavom proliva, zapaljenja kože, utučenosti i duševnih poremećaja. Meso, naročito jetra, kvasac, neljuštene žitarice, grašak, koštunjavi plodovi, mleko, jaja predstavljaju bogate izvore niacina. Vitamin B2 (riboflafin) se nalazi u mesu, ribi, mleku, siru, belancetu jajeta i lisnatom zelenom povrću. Nedostatak ovog vitamina dovodi do usporavanje rasta i ispucalosti usana (heliozis) i jezika (glositis). Vitamin B6 (piridoksin) je zastupljen u brojnim namirnicama, uključujući meso, neljuštene žitarice, mahune i većinu vrsta povrća. Nedostatak piridoksina se javlja veoma retko i dovodi do malokrvosti i mišićevih grčeva kod dece. Folna kiselina ima važnu ulogu u sintezi DNK koja izgrađuje gene u ćeliji. Naziv „folna" potiče od latinske reči „folium" što znači list, i lisnato zeleno povrće npr. spanać, predstavlja osnovni izvor ovog vitamina. Nedostatak folne kiseline dovodi do poremećaja u ćelijskoj deobi pa je, zbog toga, ona od izuzetnog značaja u periodu rasta i trudnoći, a u odraslih osoba može da izazove malokrvnost. Trudnicama se često prepisuju dodatne količine folne kiseline i vitamina B12. Vitamin B12 (cijankobalamin) se nalazi u mesu, mleku i jajima, ali nije zastupljen u povrću. Osobe koje se strogo pridržavaju vegeterijanske ishrane, mogu usled nedostatka ovog vitamina da pate od malokrvnosti koja je slična pernicioznoj amneziji, pa im se preporučuje da uzimaju dodatne količine ovog vitamina. Biotin i pantotenska kiselina takođe pripadaju vitaminima B kompleksa i potrebni su ljudskom organizmu, ali je njihov nedostatak izuzetno retka pojava.

Izvor: Zdrav Život Arhivirano 2015-05-25 na Wayback Machine-u , Zdravlje Arhivirano 2015-07-07 na Wayback Machine-u
***Allan Little*** britanski je ratni novinar BBC-a.

Završio je univerzitet u Edinburghu, gdje je studirao historiju i politiku. Potom se pridružio BBC Scotland 1983. kao novinar. Dvije godine kasnije odlazi u London kako bi bio novinar na radiju. Tamo je proveo dvije godine za BBC Radio, prije nego se premjestio u BBC Radio 4 u emisiju *Današnji program* 1988. gdje se specijalizirao za ratno novinarstvo. 

Od 1990. do 1995. Little je radio kao novinar za BBC News. Izvještavao je iz Bagdada 1991. dok je trajao Zaljevski rat i iz Kuvajta, gdje je izvještavao o pobuni šijita. 

Od 1991. do 1995. izvještavao je opširno o ratovima u bivšoj Jugoslaviji. Laura Silber i Little su kasnije napisali hvaljenu knjigu *Smrt Jugoslavije [The Death of Yugoslavia]*, po kojoj je snimljen i istoimena dokumentarna serija BBC-a. 

1995. Little se preselio u Johannesburg odakle je dvije godine izvještavao u genocidu u Runadi i izbacivanje predsjednika Mobutua iz Zaira. 

Između 1997. i 1999. Little je bio BBC-jev novinar u Moskvi, odakle je izvještavao o ekonomskim nemirima i problemima vlade Borisa Jelcina, te o katastrofalnom potresu u Afganistanu 1990-ih. Kasnije je postao izvjestitelj BBC-a u Parizu. Osvojio je nekoliko nagrada, među njima i Zlatnu nagradu Sony radija za novinara godine 1992. Oženjen je za Sheenu McDonald.

Vanjske poveznice
-----------------

* Allan Little na BBC-u
* Allan Little: Građani Srbije dugo su odbijali shvatiti kakvi su zločini počinjeni u njihovo ime Arhivirano 2010-11-23 na Wayback Machine-u
* Allan Little intervju za BBC
Za papu, vidite članak Anastazije III.

**Anastazije Bibliotekar** (latinski: ; cca. 810 - cca. 878) bio je glavni bibliotekar i arhivist rimskih papa, poznat i po tome što je kraće vrijeme bio istaknut kao antipapa. 

Bio je nećak biskupa Arsenija od Ortea, nekadašnjeg papskog legata. U mladosti je od bizantskih monaha naučio grčki jezik, i zahvaljujući tome postao jedan od najučenijih crkvenih vođa Italije u 9. vijeku. 

Prema navodima nadbiskupa Hincmara od Reimsa je služio kao prezbiter u Rimu sve do 848. kada je odatle, iz nikad razjašnjenih razloga pobjegao. 850. je ekskomuniciran, a 853. na posebnom sinodu i anatemiziran. Međutim, kada je godine 855. umro papa Lav IV, car Lotar (ili njegov nasljednik Louis II) ga je istaknuo kao kandidata, a potom potvrdio kao papu. Anastazijev pontifikat je, međutim, spriječio novi legitimno izabrani papa Benedikt III; sa svojim suparnikom je, pak, "blago postupio", te su najvjerojatnije tada povučene ili ukinute odluke o anatemi i ekskomunikaciji.

Za vrijeme pontifikata Nikole I je Anastazije služio kao opat rimskog samostana Santa Maria in Trastevere. Na tom je mjestu je stekao papino povjerenje i postao njegov lični sekretar. Bibliotekarom je postao za vrijeme pontifikata Nikolinog nasljednika Hadrijana II. 868. je bio upetljan u skandal vezan za brata po imenu Eleuterije, koji je silovao i ubio papinu kćer. Kao osoba od carevog povjerenja je poslan 869. u diplomatsku misiju u Carigrad kako bi pokušao ishoditi brak između bizantskog prijestonasljednika Lava, najstarijeg sina cara Vasilija I i Louisove kćeri-jedinice Ermengard. Tokom misije je 870. održan Četvrti carigradski sabor na kome je Anastazije sudjelovao, zastupajući papine stavove. Bibliotekarom je nastavio biti i pod Ivanom VIII. Kao datum smrti se obično 878. s obzirom da se sljedeće godine kao glavni papski bibliotekar spominje Zaharije od Agagnija.

Anastazije je poznat kao prevodilac službenih dokumenata bizantske Crkve, kao i autor historijskog djela *Chronographia tripartita*; sačuvana su i pisma, odnosno korespondencija koju je vodio sa carigradskim patrijarhom Fotijem.

Vanjske veze
------------

* Opera Omnia by Migne Patrologia Latina with analytical indexes

| * p
* r
* u
Antipape u Katoličkoj Crkvi |
| --- |
| 
sv. Hipolit •
Novacijan •
Feliks II. •
Ursin •
Elulalije •
Laurencije •
Dioskur •
Teodor II. •
Paskal I. •
Konstantin II. •
Filip •
Ivan VIII. •
Anastazije III. •
Kristofor •
Bonifacije VII. •
Ivan XVI. •
Grgur VI. •
Benedikt X. •
Honorije II. •
Klement III. •
Teodorik •
Albert •
Silvestar IV. •
Grgur VIII. •
Celestin II. •
Anaklet II. •
Viktor IV. •
Viktor IV. •
Paskal III. •
Kalist III. •
Inocent III. •
Nikola V. •
Klement VII. •
Benedikt XIII. •
Aleksandar V. •
Ivan XXIII. •
Klement VIII. •
Benedikt XIV. •
Feliks V.
 | Vatikanski grb |
**Anderson Bigode Herzer** (*rođen kao Sandra Mara Herzer* 10. juna, 1962. u Rolândiji, Paraná, Brazil - 10. avgust, 1982, u São Paulo, São Paulo, Brazil), bio je brazilski pisac i pesnik. Izvršio je samoubistvo u svojoj 20. godini Film *Vera* reditelja Sérgia Toleda je zasnovan na njegovom životu.

Biografija
----------

Herzer je bio transmuškarac, koji je odrastao u domu za nezbrinutu decu. O svom životu pisao je u knjizi *A queda para o alto*, koja je poslužila kao osnova za film *Vera*. Imao je samo četiri godine kada je njegov otac ubijen, a majka, koja se bavila prostitucijom u to vreme, nije mogla da se brine o njemu i smestila ga je u dom. Ubrzo zatim i ona je umrla.

Iako je Herzer smatrao da je lezbejka tokom jednog dela svog života, kasnije se identifikovao kao transseksualac. U toku školovanja je bio problematičan i često je učestvovao u tučama, koristio drogu i alkohol.

Sa 17 godina, dirnut njegovom poezijom i pisanjem, angažovao ga je skupštinski poslanik Eduardo Suplicy u svojoj kancelariji.

Smrt
----

Uprkos podršci koju je imao, Herzer se osećao veoma loše i rešio je da izvrši samoubistvo sa 20 godina.
**Andrew Dickson White** (Homer, 7. 11. 1832. – Ithaca, 4. 11. 1918), američki historičar, političar, diplomat i autor, poznat kao utemeljitelj i prvi predsjednik Univerziteta Cornell u Ithaci. Nakon što je 1853. završio Univerzitet Yale, otišao je u Evropu i studirao tri godine. Istovremeno, od 1854. do 1855. godine, obnašao je dužnost američkog atašea u ruskom Sankt Peterburgu. Pri povratku u Sjedinjene Države radio je kao profesor historije i engleske književnosti na Univerzitetu u Michiganu u Ann Arboru. Od 1862. do 1863. godine, za vrijeme Američkog građanskog rata, putovao je Ujedinjenim Kraljevstvom i Francuskom gdje je lobirao za pomoć Uniji odnosno odmaganje Konfederaciji. Krajem aprila 1865. godine, u jeku završetka rata, zajedno s Ezrom Cornellom osnovao je novi univerzitet na liberalnim načelima (Cornell). Predsjednikom univerziteta postao je 1868. i sljedećih 17 godina posvetio se njegovom prosperitetu i rastu. White je istovremeno bio angažiran u diplomaciji i od 1879. do 1881. služio je kao 16. američki ambasador u Njemačkoj, potom od 1892. do 1894. kao 41. američki ambasador u Rusiji, te od 1897. do 1902. kao 24. ambasador u Njemačkoj. Godine 1899. bio je predsjednikom američke delegacije na Haaškoj mirovnoj konferenciji. Whiteova najpoznatija djela su *Historija sukoba nauke i teologije u kršćanstvu* (engl. ) iz 1896. i *Sedam velikih državnika u sukobu čovječanstva s nerazumnosti* (engl. ) iz 1910. godine. White se ženio dvaput i imao je četvero djece – Fredericka Daviesa, Claru i Ruth s Mary A. Outwater, te Karin s Helenom. Njegova druga supruga Helen Magill prva je žena u Sjedinjenim Državama koja je stekla doktorat.

Vanjske veze
------------

***Andrew Dickson White*** na Wikimedijinoj ostavi

* () Andrew Dickson White, Cornell University
* () Andrew Dickson White, Encyclopædia Britannica
* () Andrew Dickson White, American Historical Association
**Tirtej** (također *Tyrtaios*, grčki: Τυρταῖος) bio je grčki elegijski pjesnik koji je živio u Sparti sredinom 7. vijeka pne.

O Tirtejevom porijeklu ne postoji suglasnost među klasičnim izvorima. Bio je rodom iz Afidne - koja je po nekima bila mjesto u Lakoniji, što bi Tirteja učinilo građaninom Sparte; a po drugima dema u Ateni, što bi ga učinilo Atenjaninom; treći izvori ga nazivaju *Milećaninom*.

Tirtej je živio u doba drugog mesenijskog rata, a tradicija ga navodi kao njegovog sudionika. Legenda kaže da su Spartanci bili uplašeni kada je mesenijski kralj Aristomen ostavio svoj potpis u spartanskom hramu Atene. Upitali su za savjet proročište u Delfima, gdje im je rečeno da moraju otići u Atenu i od tog grada zamoliti pomoć u obliku vojskovođe.

Kada su ga Atenjani čuli što od njih Spartanci traže, kao generala su poslali Tirteja, hromog učitelja koji nije mogao držati mač u ruci. Spartanci su bili preneraženi, ali je Tirtej u ruci držao liru. Kada je s njom počeo pjevati, srca Spartanaca su se razgalila i nastavili su rat s Mesencima do konačne pobjede.

Od Tirtejeve poezije je ostalo nekoliko fragmenata, uglavnom patriotske prirode. Neki od novijih historičara smatraju da je Tirtej živio u 5. vijeku pne. a neki da uopće nije postojao.

Eksterni linkovi
----------------

* Tyrtaeus: Greek texts
* Noctes Gallicanae: Tyrtée de Sparte

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 266267739
* LCCN: nr93040686
* ISNI: 0000 0003 8289 5313
* GND: 11862492X
* SELIBR: 98094
* SUDOC: 067053955
* BNF: cb12197453v (podaci)
* BIBSYS: 95005148
* NKC: ola2012723276
* BNE: XX1338509
* CiNii: DA08435029
* CONOR.SI: 69024611

 |
***Les Maîtres fous*** (sh. *Ludi gospodari*) je francuski kratki dokumentarni film snimljen 1955. u režiji Jeana Roucha. U njemu se prikazuje Hauka, religijski pokret koji je tada postojao među domorodačkim stanovništvom Zapadne Afrike te se održavao kroz niz bizarnih rituala gdje su se kroz ples i pantomimu imitirale javne ceremonije bijelaca, odnosno tadašnjih kolonijalnih vlasti. Film je Rouch, poznat kao etnolog je snimio u Accri u Britanskoj Zlatnoj obali (današnja Gana), na poziv jedne od tamošnjih Hauka grupa i u njemu su sadržane scene u kojima sljedbenike Hauke opsjedaju duhovi bijelaca. Film je zbog navodne subverzije bio zabranjen u tadašnjim britanskim i francuskim kolonijama, ali su ga kritizirali i afrički nacionalisti i anti-kolonijalisti zbog navodnog rasizma i izvrgavanja domaće kulture ruglu. Usprkos toga je dobio Veliku nagradu za najbolji etnografski film na venecijanskoj Mostri 1957. godine.

Vanjske veze
------------

* *Les maîtres fous* Arhivirano 2009-03-06 na Wayback Machine-u (fr) at French Diplomacy
* *Les maîtres fous* na sajtu IMDb
* International Jean Rouch SYMPOSIUM Arhivirano 2008-07-06 na Wayback Machine-u (Society of Visual Anthropology)
Isprava o žigu kolubarska metoda dr. Ljubinka Ilića
**Žig** (engl. ***trademark*** ili ***trade-mark***) zaštićeni je znak ili simbol koji koristi pojedinac, poslovna organizacija ili neki drugi entitet s ciljem jedinstvene identifikacije svojih proizvoda i usluga da ih kupci mogu lako prepoznati. Žig je uočljivi indikator koji koristi pravna jedinka za njihovo razlikovanje od konkurentskih.

**Registrirani zaštitni znak** je intelektualno vlasništvo i može se sastojati od imena, riječi, fraze, simbola, slike ili kombinacije tih elemenata. Vlasnik ima pravo na odštetu u slučaju zloupotrebe.

Žig se označava slijedećim simbolima:

* ™ (za neregistrovani zaštitni znak, tj. onaj koji se koristi za promociju ili oznaku robe)
* ℠ (za neregistrovani znak usluge, tj. onaj koji se koristi za promociju ili oznaku usluge)
* ® (za registrovani zaštitni znak)

Registrovani zaštitni znak je obično ime, riječ, dizajn, slika ili kombinacija ovih elemenata. Postoje i nekonvencionalni zaštitini znakovi bazirani na boji, mirisu ili zvuku.

Međunarodno registrovanje žigova
--------------------------------

Osnovni principi međunarodne zaštite svih prava industrijske svojine sadržani su u Pariskoj konvenciji o zaštiti industrijske svojine, a postupak međunarodnog registrovanja žigova je posebno regulisan Madridskim aranžmanom o međunarodnom registrovanju žigova i Protokolom uz Madridski aranžman o međunarodnom registrovanju žigova.

Prema Madridskom aranžmanu, prijavilac može svoju prijavu da zasniva samo na žigu koji je već registrovan u nacionalnom zavodu zemlje porekla, dok prema Madridskom protokolu, međunarodna prijava žiga može da bude zasnovana i na znaku koji je samo prijavljen za registrovanje, ali još nije registrovan u nacionalnom zavodu zemlje porekla.

Neke zemlje su članice samo Madridskog aranžmana, neke samo Madridskog protokola, a neke i Madridskog aranžmana i Madridskog protokola.

Kako su pojedina pitanja različito regulisana Madridskim aranžmanom i Madridskim protokolom, u svakom konkretnom slučaju se mora prethodno utvrditi koji će se od ova dva međunarodna ugovora primenjivati na postupak međunarodnog registrovanja žiga. Ovo se određuje u zavisnosti od toga kojim ugovorom je vezan zavod porekla kao i kojim ugovorom su vezane zemlje za koje se traži međunarodna zaštita. Zavod zemlje porekla je onaj zavod posredstvom koga prijavilac želi da međunarodno zaštiti svoj žig. Zemlje naznačenja su zemlje za koje prijavilac traži međunarodno registrovanje.

Osnov za međunarodno registrovanje žiga može biti nacionalni žig koji je registrovan u zavodu zemlje porekla ili nacionalna prijava podneta zavodu zemlje porekla, zavisno od toga koji se međunarodni ugovor primenjuje na konkretan zahtev za međunarodno registrovanje žiga.

Spoljašnje veze
---------------

* Direktorijum registrovanih zaštitnih znakova na Webster's Online Dictionary
* ČPP o registrovanom zaštitnom znaku od International Trademark Association
* *World Trademark Review* magazin
Skulptura u Roterdamu.
**Naum Gabo** (rođen kao **Naum Borisovič** ili **Nehamija Berkovič Pevzner** rus. *Наум Борисович (Нехамия Беркович) Певзнер*) ( \* 5. avgust 1890. u Brjansk, Rusija; † 23. avgust 1977. u Voterburi, Konektikat, SAD) bio je ruski vajar konstruktivizma, koji je delovao i kao slikar, arhitekta i dizajner.

Biografija
----------

Rodio se u Brjansku zapadno od Moskve i studirao je na univerzitetu u Minhenu do 1909. godine. Posvetio se studiju matematike i fizike. Od 1917. godine zajedno sa svojim bratom posle Oktobarske revolucije dolazi u Rusiju da bi pomagao razvoj nove kulture i sakuplja mnogo đaka u svom privatnom ateljeu koji je tamo otvorio.

Godine 1920. sa svojim bratom. Antoanom Pevznerom izdaje Realistički manifest. Čitamo li danas ovaj manifest možemo naći trajne vrednosti i pasaže koje sadrži kredo oba brata Pevznera:

> Odričemo se sadržaja kao slikarske i likovne forme, prostor se ne može meriti sadržajem kao što se ne može meriti tekućina metrom... Proglašavamo vrednost dubine kao jedinu vrednost slikarske i likovne forme. Odričemo se vajarstva ako smatramo masu za vajarski elemenat
> 
> 

Naum Gabo je svoje ideje potvrdio na plastikama koje je izložio dok je njegov brat još uvek slikao i samo kasnije se i on opredelio za vajarstvo.

Godine 1921. Naum odlazi u Berlin a 1925. godine sa preselio u Pariz gde izlaže zajedno sa svojim bratom. U Engleskoj živi od 1946. godine kada odlazi u SAD u Konektikat i tu se trajno naseljava.

Karakteristike dela
-------------------

Bilo je u stvari sretna okolnost što Naum Pevzner nije pohađao nikakve likovne škole i nije bio opterećen akademskom tardicijom nego se dobro podučio na delima Pabla Pikasa i Aleksandra Arhipenka iz netradicionalnih materijala koje su oni primenjivali i upravo zbog toga primenjuje plastike od metalnih i posle ceuloidnih lamela. Odnosi transparentnih masa i prostora spadaju ka otkrićima kojim je Naum Pevzner obogatio modernu umetnost. Ovo ipak nije realizovao pod svojim vlastitim imenom. Već u Norveškoj on je odlučio da promeni svoje ime i u istoriju moderne plastike on je ušao kao Naum Gabo.

Plastike Naum Gaboa su po nekad nevelike i određene za moderne enterijere ali je imao i dela koje je nameravao da postavlja na nebodere u SAD, ali nije moglo doći do ostvarenja jer bi skulpture previše opteretile zgradu imao je i konstrukcije od betona, čelika i brončanih žica u visini od 26 m1.

Povezano
--------

* Konstruktivizam
* Ruske avangarde
* Antoan Pevzner

Literatura
----------

1. Igor Zhoř, Hledání tvaru,Prag 1967.
2. H. W. Janson, *Istorija umetnosti*, Beograd, 1962.
3. Đina Piskel, *Opšta istorija umetnosti*, Beograd, 1972.

Eksterni linkovi
----------------

***Naum Gabo*** na Wikimedijinoj ostavi

* Naum Gabo at the Tate Gallery Archive Arhivirano 2010-11-28 na Wayback Machine-u

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 36950931
* LCCN: n50015433
* ISNI: 0000 0003 6862 2167
* GND: 118536990
* SUDOC: 067030378
* BNF: cb12122499h (podaci)
* ULAN: 500115724
* NKC: xx0141698
* BNE: XX1137874
* CiNii: DA00632900
* RKD: 29866

 |
Novinar i enigmat **Nikola Živanović**, snimljen na kvizovkaškom turniru u Somboru 2006. godine
**Nikola Živanović** (Kneževo, 3. VIII. 1977), novinar i majstor u rješavanju logičkih zadataka. Od rođenja do 1997. godine živio je u Belom Manastiru, gdje je završio osnovnu školu i gimnaziju, dok studij u Beogradu nije okončao. Radi kao urednik informativnog programa u regionalnom radiotelevizijskom centru "Spektar" u Somboru. Jedan je od dopisnika beogradskog dnevnog lista "Blic", a u novinarstvu radi od januara 2000. godine. U slobodno vrijeme bavi se šahom i rješavanjem logičkih zadataka, u čemu je zvanični prvak Srbije i Crne Gore.

Logičke zagonetke
-----------------

Iako se od malena zanimao za križaljke, u ozbiljne enigmatske vode uplovio je tek 2002. godine, kad se zainteresovao za ostale zagonetke i igru kvizovku. Anagrami i rebusi su mu, bar zasad, ostali sporedna stvar. Na svom prvom kvizovkaškom turniru bio je pobjednik, savladavši dva puta novosadskog majstora Zorana Radisavljevića. Bilo je to na 7. enigmatskoj koloniji u Somboru, održanoj 2003. godine. Zanimljivo je da do sada na turnirima u kvizovci nikad nije bio slabije plasiran od 4. mjesta. 
Logičkim se zadacima bavi od 2004. godine i jako mu dobro ide. Za sada u Srbiji nema ozbiljnu konkurenciju. Na takmičenjima organiziranim u Srbiji i Crnoj Gori ostvaruje gotovo trostruko više bodova od drugoplasiranog sudionika. Bavi se i sastavljanjem logičkih zadataka. Savez zagonetača Srbije uskoro namjerava da Srbiju kandiduje za domaćina jednog velikog međunarodnog takmičenja u rješavanju logičkih zadataka pa mora imati i spremne sastavljače takvih zadataka.

Rezultati
---------

**Kvizovka**:

* pobjednik 7. enigmatske kolonije u Somboru 2003. godine
* pobjednik kvizovkaškog turnira na 6. memorijalnom turniru "Tomislav Munišić" u Novom Sadu 2005. godine

**Anagrami**:

* pobjednik takmičenja u naslovnim anagramima u Somboru 2005. godine (pobjednički anagram glasio je: **IMA NASLOV ŠPANIJE**, sastavljen od novinskog naslova **VALENSIJA ŠAMPION**)

**Enigmatske zagonetke**:

* treće mjesto na 6. memorijalu "Tomislav Munišić" u Novom Sadu 2005. godine

**Logičke zagonetke**: 

* prvak Srbije i Crne Gore za 2005. godinu
* 46. mjesto (od 102 rješavača) u pojedinačnoj konkurenciji na 14. svjetskom prvenstvu u rješavanju logičkih zagonetaka (Eger, 8-13. X. 2005), najbolje plasirani član reprezentacije SCG
* prvak Srbije i Crne Gore u rješavanju sudoku-zadataka za 2006. godinu
* deveto mjesto u konačnom plasmanu na Prvom svjetskom prvenstvu u rješavanju sudokua, koje je održano u talijanskom gradu Lucca od 10. do 12. III. 2006, između 85 sudokista iz 22 zemlje

Izvor
-----

* Jovan Nedić: *"Velemajstor za logičke zagonetke"*, Novosti, VII, 330, 27 - Zagreb/Vukovar, 14. IV. 2006.
***Les Misérables*** (sh. *Jadnici*) je francusko-istočnonjemačko-italijanski igrani film snimljen 1958. u režiji Jean-Paula Le Chanoisa, poznat kao jedna od najspektakularnijih ekranizacija istoimenog romana Victora Hugoa, kao i po nastupu znamenitog glumca Jeana Gabina u glavnoj ulozi.

Gabin u filmu tumači lik Jeana Valjeana, odbjeglog zatvorenika koji početkom 19. vijeka provodi nekoliko decenija nastojeći izbjeći progonu od strane policajca Javerta (čiji lik tumači Bertrand Blier), ali također koristi priliku kako bi pokušao pomoći ljudima oko sebe. *Les Misérables* je snimljen u vrijeme kada su se komunističke vlasti tadašnje Istočne Njemačke nastojale djelomično otvoriti prema Zapadu kroz kulturnu suradnju, pa su tako producentima na raspolaganje stavljeni veliki filmski studiji u Babelsbergu; tome je doprinijelo i to da je režiser Le Chanois po svojim političkim stavovima bio ljevičar, odnosno da je *Les Misérables* zbog svog snažnog socijalnog angažmana i simpatija za radikalnu revoluciju prigrljen kao dio obavezne lektire u komunističkim zemljama. Scenarist René Barjavel se, pak, izuzetno trudio biti što vjerniji književnom predlošku, odnosno ne ispustiti nijedan detalj, scenu ili lik, pa se *Les Misérables* također smatra jednom od najpotpunijih i najvjernijih ekranizacija Hugovog romana. To se, s druge strane, odrazilo i na njegovu izuzetnu dužinu od četiri sata, zbog koje se film često prikazivao u dijelovima ili značajno kratio. Jedini otklon od predloška je bila nešto starija životna dob Valjeana, odnosno nastojanje producenata da je prilagode starijoj životnoj dobi Jeana Gabina. Usprkos toga, *Les Misérables* je doživio izuzetan komercijalni uspjeh u Francuskoj, i često se navodi kao jedna od najpopularnijih Hugovih ekranizacija, te kao francuski odgovor na tadašnje hollywoodske spektakle.

Uloge
-----

2

Vanjske veze
------------

* *Les Misérables* na sajtu IMDb

| * p
* r
* u
Jean-Paul Le Chanois |
| --- |
| režija | 
* *Le Temps des cerises* (1938)
* *Une idée à l'eau* (1942)
* *Messieurs Ludovic* (1946)
* *L'École buissonnière* (1949)
* *La Belle que voilà* (1951)
* *Sans laisser d'adresse* (1951)
* *Agence matrimoniale* (1952)
* *Village magique* (1953)
* *Papa, maman, la bonne et moi* (1954)
* *Les Évadés* (1955)
* *Papa, maman, ma femme et moi* (1956)
* *Le Cas du docteur Laurent* (1957)
* *Les Misérables* (1958)
* *La Française et l'Amour* (1960, sketch *La Femme seule*)
* *Par-dessus le mur* (1961)
* *Mandrin, bandit gentilhomme* (1962)
* *Monsieur* (1964)
* *Le Jardinier d'Argenteuil* (1966)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* LCCN: no2008040893
* BNF: cb146632279 (podaci)

 |
*Za ostala značenja, vidi Ruža (razvrstavanje).*
 „Rosa (rod)" preusmjerava ovdje. Za druge upotrebe, v. Rosa (razvrstavanje).

**Ruža** (lat. *Rosa*) je rod zeljastih biljaka iz porodice ruža (*Rosaceae*). Uzgaja se zbog lepih mirisnih cvetova i do danas postoje mnogi hibridi i kultivari ruža koji se međusobno razlikuju po boji i izgledu cveta, mirisu i postojanju trnova. Postoji veliki broj divljih ruža, čiji se plod (šipak, šipurak) bogat vitaminom C koristi u ishrani i za pripremu čajeva. Od oko 100 vrsta roda ruža u Srbiji raste dvadesetak.

Ruža se pored svoje lepote i mirisa kao ukrasno cveće koristi u: kozmetici, medicini i kulinarstvu.

Samonikli endemi
----------------

Kod nas najviše raznih samoniklih ruža raste na Dinarskom kršu, gdje je poznato blizu stotinu raznih vrsta, podvrsta i divljih križanaca iz roda *Rosa*. Desetak njih su isključivi endemi koji rastu samo na našem kršu, a te su uglavnom iznimno dekorativne i otporne biljke koje uspjevaju na suhim kamenjarama: na Dinarskim planinama su to *Rosa dinarica* (cvijet ružičast), *R. dalmatica* (mliječnobijela), *R. malyi* (tamna krvavo-grimizna), *R. portenschlagiana* (svjetlocrvena), te uz Jadran još *R. liburnica* (bijela), *R. istriaca* (ružičasta), itd.

Ruža u kozmetici
----------------

Ruža se u kozmetici koristi najčešće kao eterično ulje ili se miris (ekstrakt) dodaje u parfeme, šampone ili razne kreme.

Ruže u kulinarstvu
------------------

U kulinarstvu ruža često služi kao začin ali se u nekim krajevima (Bugarska) pravi slatko ili džem od ruže a kao poslastica najpoznatiji je ratluk sa ukusom ruže.

Ruža u medicini
---------------

Ruža (naročito divlja ruža šipak) se ranije ( i danas) koristila za čajeve protiv raznih tegoba a danas se sastojci ruže i šipka koriste za spravljanje lekova.

Uzgoj ruža
----------

Grm ruže sorte Heidetraum
Ruže se sade u proleće i u jesen, na dobro pripremljenu zemlju. Mesto na kome se sadi ruža mora biti dobro osunčano, bar 5 sati dnevno. A razmak između sadnica barem pola metra. U iskopanoj rupi pomešate sitnu zemlju, đubrivo, naročito stajsko, i treset, a povrh svega dodate sloj čiste zemlje na koji stavljate ružu. Ružu treba dobro i redovno zalivati i paziti da se ne zalije list. Iako ruže napadaju mnoge bolesti i štetočine, negovane ruže dosta su otporne. Pred zimu treba ih zaštititi od mraza.

Vidi još
--------

* šipak
* poljska ruža
* lepljiva ruža

Vanjske poveznice
-----------------

* Naše divlje i endemske ruže

Izvori
------

1. ↑  Kakopedija: Kako saditi ruže

***Ruža*** na Wikimedijinoj ostavi

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **biologiji** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
Spomenik Svetog Klimenta i Nauma Ohridskog u Skoplju, blizu Kamenog mosta
Bogomili teraju svetog Nauma koji je došao da im propoveda novu varijantu hrišćansva. Freska iz Manastira svetog Nauma na Ohridskom jezeru.
**Naum Ohridski** se spominje među prvim učenicima Ćirila i Metodija, zajedno sa bratom Klimentom Ohridskim, Angelarijem i Savom. Gorazd im je prišao tek u Moravskoj. Svi su poznati kao Sedmočislenici.

Podaci o Naumu Ohridskom nalaze se u njegovom žitiju, kojega je napisao jedan od njegovih učenika. To žitije pronašao je Jordan Ivanov 1906. u Zografskom manastiru na Atosu. Njegovo žitije dopunjavaju druga žitija, ali njihova proučavanja su i dalje otvorena.

Žitja kazuju da je Naum Ohridski iz Mizije, tj. iz Makedonije, najvjerovatnije iz okoline Soluna. Njegov brat je Kliment Ohridski. Roditelji su im bili imućni i iz plemenita roda. Oni to ipak odbacuju i pridružuju se slounskoj braći Ćirilu i Metodiju. Poslije smrti svojih učitelja, progona, zlostavljanja, zatvaranja i pljačke od strane franačko-njemačke vojske iz Moravske braća Kliment i Naum stigli su u Bugarsku. Kako kažu žitija, knez Boris ih je veoma lijepo primio u Preslavu i smjestio ih u dom jednog svog velmože Ehača. Tu su ostali sve dok Kliment nije bio upućen u Kutmičevicu za učitelja, a Naum je ostao u Preslavu. U preslavu je djelovala Preslavska književna škola, koja je zaživjela već od vremena Ćirila i Metoda. Tu su djelovali i Kliment i Naum i tu se rađala ćirilica.

Na saboru cara Simeona 893. naređena je zamjena grčkih knjiga slavenskim, ali i glagoljice ćirilicom. Tada car Simeon postavlja Klimenta za episkopa a u Kutmičevicu za na njegovo mjesto za učitelja šalje Nauma kao prezbitera. Na izlazu iz Belog jezera Naum podiže manastir sa crkvom posvećenom arhanđelima i ostaje tamo učitelj sedam godina. Po nekima taj manastir je bio Naumova škola, u kojoj je skupljao učenike, kao što je to na suprotnoj strani jezera u Ohridu činio Kliment. Poslije tih sedam godina Naum je ostao da živi jošp deset godina u tom manastiru. Pretpostavka je da se zamonašio i da je tu živio po utvrđenim pravilima kao kaluđer. Uzima se i da je uz plodnog spisatelja, brata Klimenta, i Naum pisao određena djela, ali i da ona nisu očuvana.

Vidi još
--------

* Bogumili u Makedoniji
Život Metodijev, rukopis iz 12. stoleća
Kiril i Metodij
**Život Metodija** (starosl. Житьѥ Меѳодїа, lat. *Vita Methodii*) je staroslovenski rukopis, hagiografija Metodija Solunskog, koji je sa svojim bratom Konstantinom doneo pismenost starim Slovenima. Žitije Metodija je jedno od prvih dela napisano izvorno na staroslovenskom.

Spis je napisan 885. godine na staroslovenskom jeziku. Žitije je sastavljeno u Moravskoj nedugo nakon smrti sv. Metodija od jednog od njegovih učenika. Žitije Metodija je sačuvano u 15 primeraka, od kojih je najstariji deo čuvenog Uspenskog zbornika s kraja ХII - početka XIII veka.

> тъгда цѣсарь Михаилъ рече къ философоу Костѧнтиноу: [...] поимъ братъ свои игоуменъ Мефедии иди же. вꙑ бо ѥста Селоунѧнина, да Селоунѧне вьси чьсто словѣньскꙑ бесѣдоують. 
> 
> – *Vita Methodii*

Sadržinski, spis se nadovezuje na Žitija Konstantina. Prvi deo Metodijevog žitija ukratko prenosi događaje iz života Konstantina, a kasnije govori o Metodijevom delovanju nakon bratovljeve smrti.

Vidi još
--------

* Metodij Solunski
* Žitije Konstantina Filozofa
* Kiril i Metodij
* Staroslovenski jezik

Vanjske veze
------------

* Vita Methodii (staroslovenski izvornik)
* Žitije Metodija (staroruski prepis)
* Žitije Metodijevo (srpski prevod)
* The Life of Methodius (engleski prevod)