recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sir Salvador Moncada**, FRS, FRCP, FMedSci (Tegucigalpa, 3. prosinca 1944.) je honduraško-britanski naučnik, farmakolog i profesor, koji trenutno radi na Univerzitetu u Manchesteru.

Rođen je u Tegucigalpi 1944. godine, ali je već 1948. godine s roditeljima preselio u Salvador. Tamo je od 1962. do 1970. godine studirao medicinu, nakon čega odlazi u London (1971.) kako bi radio na doktoratu s Johnom Vaneom. U sklopu doktorata nastao je i njegov prvi rad (koautorstvo) o prostaciklinu, koji ga je i proslavio. U narednom je periodu često putovao, dok se 1986. godine nije smjestio u Londonu, gdje je radio kao istraživač. 

Polje njegova znanstvenog interesa su upale i vaskularna biologija, a značajan je i po svom radu na ulozi dušikovog monoksida na metabolizam. U tom smislu je činjenica da nije dobio Laskerovu nagradu 1996. i Nobelovu nagradu za fiziologiju ili medicinu 1998. godine, a koje su dodjeljene upravo zbog otkrića vezanih uz funkcije dušikovog monoksida, izazvala velike kontroverze. Godine 1992. dobio je Heinekenovu nagradu za medicinu. 

U prvom braku s Dorys Lemus, profesoricom biokemije, imao je dvoje djece. U travnju 1998. godine, u Londonu se oženio za Marie-Esméraldu, belgijsku princezu, s kojom ima dvoje djece.

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 20863815
* LCCN: n83056328
* ISNI: 0000 0001 1605 1687
* GND: 133087700
* SUDOC: 057078297
* BNF: cb136269797 (podaci)
* BIBSYS: 90673936
* BNE: XX916595

 |
Područja koja su Vikinzi osvojili označena crveno i narančasto.
**Vikinško doba** je izraz koji se koristi za period evropske, odnosno skandinavske historije koji okvirno započinje u sredini ili krajem 8. a završava sredinom 11. vijeka. Ime je dobilo po Nordijcima, odnosno Vikinzima, koji su tada, koristeći svoje pomorske vještine, istraživali, napadali, pljačkali, a u nekim slučajevima osvojili i kolonizirali dijelove Evrope (Britansko Otočje, Kijevska Rusija, Island, Normandija) i Sjeverne Amerike (Grenland).

Početak tog perioda se obično vezuje uz intenzivne vikinške napade na Britansko Otočje i obale Sjeverozapadne Evrope krajem 8. vijeka, pri čemu su Vikinzi izazvali brojna razaranja i pustošenja, zbog čega se Vikinško doba često smještalo u tzv. Mračno doba Evrope. Negativna slika tog perioda se često objašnjava time da su Vikinzi bili pogani, odnosno prikazivani su kao neprijatelji kršćanske Evrope; usprkos toga, Vikinško doba je karakteriziralo razvoj trgovine u dotle zabačenim predjelima Evrope, stvaranje trgovišta od kojih će se razviti prvi gradovi, te stvaranje specifične vikinške kulture. Završetak Vikinškog doba se obično uzima početak ili prva polovica 11. vijeka kada su nordijske zemlje - Danska, Norveška, Švedska - postale službeno pokrštene, odnosno pretvorile se u centralizirane monarhije postavši dio "civiliziranog" kršćanskog svijeta.

Izvori
------

Vanjske veze
------------

* The Danish Viking age

***Vikinško doba*** na Wikimedijinoj ostavi

* Jorvik and the Viking Age (866 AD - 1066 AD)
* Old Norse literature from «Kulturformidlingen norrøne tekster og kvad» Norway.
* BBC - History - Blood of the Vikings
* All About Vikings Arhivirano 2010-01-06 na Wayback Machine-u
* Viking memories in Oslo Arhivirano 2021-01-17 na Wayback Machine-u
* Like Vikings!
**Starost Zemlje** je procijenena na 4,54 milijarde (4.54 × 109) godina, na osnovu detaljnih naučnih podataka.

Ova procjena predstavlja kompromis između najstarijih zemaljskih minerala - malih kristala zirkona na području Jack hillsa Zapadne Australije - i astronomskih i planetoloških procjena starosti Sunčevog sistema. Dokazi na osnovu radiometrijskog određivanja starorsti zirkona dalje potvrđuju da je Zemlja stara najmanje 4,404 milijarde godina. Uspoređujući masu i luminozitet Sunca s brojnim drugim zvijezdama, može se zaključiti da je Sunčev sistem mnogo stariji od tih stijena. Ca-Al-bogate inkluzije - najstariji poznati tvrdi sastojci unutar meteorita koji su se formirali zajedno sa Sunčevim sistemom - su stari 4,567 milijarde godina, davši tako najstariju granicu za starost Sunčevog sistema, a zajedno s njim i granicu za starost Zemlje. Pretpostavlja se da je sažimanje Zemlje započelo ubrzo nakon stvaranja Ca-Al-bogatih inkluzija i meteorita. S obzirom da se točno ne zna koliko dugo je trajalo sažimanje Zemlje, a različiti teoretski modeli variraju od nekoliko miliona do nekoliko stotina miliona godina, točnu starost Zemlje je teško odrediti.
Andrej Vlasov i članovi kvislinške Ruske oslobodilačke armije 1944.
Vlasov (levo) na sastanku sa Gebelsom.
**Ruska oslobodilačka armija** (, ili ROA, takođe poznata pod imenom *Vlasovljeva armija*) je bila vojna formacija, mahom sastavljena od Rusa, koja je bila podređena komandi Nacističke Nemačke tokom Drugog svetskog rata. 

ROA je organizovao bivši general Crvene armije Andrej Vlasov, koji je pokušavao da ujedini Ruse koji su se protivili komunističkom režimu. Među dobrovoljcima su bili sovjetski ratni zarobljenici i belogardejski emigranti (od kojih su neki bili antikomunistički veterani Ruskog građanskog rata). 14. novembra, 1944. ROA je zvanično preimenovana u **Oružane snage Komiteta za oslobođenje naroda Rusije** (*VS-KONR*).

Početkom 1945. godine, snage "Ruske oslobodilačke armije" su ratovale u Sloveniji, zajedno sa Vermahtom i jugoslovenskim kvislinškim snagama, protiv 9. korpusa NOVJ.

Nakon sloma nacističke Nemačke 1945, ROA je prestala da postoji, a mnogi njeni pripadnici su zarobljeni od strane SSSR-a i pogubljeni kao izdajnici.

Izvori
------

1. ↑  Deveti slovenački korpus, u Vojna enciklopedija (knjiga druga). Beograd 1971. godina.

***Ruska oslobodilačka armija*** na Wikimedijinoj ostavi
**Polje**, čokavski **Poje**, je naselje na otoku Krku, Hrvatska.

Zemljopis
---------

Polje je naselje u sastavu općine Dobrinj. Mjesto se nalazi u unutrašnjosti otoka duž ceste koja povezuje Šilo s općinskim centrom, od kojeg je udaljeno oko 3 km. Nedaleko Polja su i dva zaseoka Županje, 1 km zapadno, i Žestiloc, 1 km južno.

Stanovništvo
------------

U naselju stalno živi *295 stanovnika* (popis 2001. g.). Polje je nakon Šila najveće naselje u općini. Prema podacima Krčke biskupije u Polju je 1935. g. živjelo 676 stanovnika.

Gospodarstvo
------------

Glavne gospodarska djelatnost stanovništva je poljoprivreda. U selu radi i mali toš-uljara za preradu maslina i proizvodnju maslinovog ulja.

Školstvo
--------

U Polju je 1885. g. otvorena pučka škola. Danas osnovnu školu mladi *Pojani* pohađaju u novoj školi u Dobrinju.

Znamenitosti
------------

* Crkva *svete Marije od Porođenja* sagrađena je 1879. g. na mjestu dotadašnje istoimene crkvice koja se spominje u 17. st. Uz crkvu je 1909. g. sagrađen i zvonik.
* Općinsko središte Dobrinj je ranosrednjevjekovni kaštel s brojnim povijesnim i kulturnim znamenitostima.

Vanjske poveznice
-----------------

* Službene stranice Općine Dobrinj
* Službene stranice Turističke zajednice Općine Dobrinj Arhivirano 2010-07-26 na Wayback Machine-u
**Let TWA 599** je bio redovni let američke putničke zrakoplovne kompanije kojim je 31. marta 1931. godine tromotorni putnički avion Fokker F.10 trebao iz Kansas Cityja u Los Angeles prevesti šest putnika. Sat vremena nakon polijetanja, odnosno tokom prve etape (prilikom koje se radi punjenja gorivom trebao spustiti u Wichiti, avion se srušio. Tom prilikom je poginulo svih šest putnika i dva člana posade. Nesreća je izazvala veliku pažnju i duboku žalost među američkom javnosti, jer se među putnicima nalazio Knute Rockne, popularni trener američkog fudbala, koji je tako postao jedan od prvih celebrityja stradalih u zrakoplovnoj nesreći. Nakon nesreće je sprovedena istraga koja nije uspjela precizno odrediti uzrok, ali je zato utvrdila da se avion srušio zbog toga što se od njega odlomilo krilo; suvremena tumačenja vjeruju da je vlaga izazvala truljenje drva od koga se sastojao avion. Nesreća je potakla uvođenje brojnih inovacija u svrhu poboljšanja sigurnosti zračnog prometa, odnosno postepeno napuštanje korištenja putničkih aviona napravljenih od drva.
**Tiro** (starogrčki: ) bila je, u grčkoj mitologiji, kći Salmoneja i Alkidike, čuvena po svojoj mudrosti.

Mitologija
----------

Tiro je bila zaljubljena u rečnog boga Enipeja i često je šetala obalom njegove reke. No, u Tiru se zaljubio Posejdon, pa je na sebe uzeo Enipejev lik kako bi zadobio njenu ljubav. Nakon što je vodio ljubav s Tirom, Posejdon joj je otkrio s kim se sjedinila i najavio joj da će roditi krasnu decu, ali joj je zabranio da ikome oda njihovo božansko poreklo. Tiro je Posejdonu rodila blizance ― Peliju i Neleja. Svom suprugu Kreteju, sinu Eolovom, rodila je Esona, Fereta i Amitaona.

Tiro je svoju božansku decu napustila odmah po njihovom rođenju. U međuvremenu joj je umrla majka, a njen otac Salmonej oženio se Siderom, koja je Tiru teško zlostavljala sve dok Pelija i Nelej nisu odrasli i saznali za svoje božansko poreklo. Tada su oslobodili svoju majku i ubili Sideru.

Prema predanju koje prenosi rimski mitograf Higin, Tiro je svom stricu Sizifu rodila dva sina blizanca. Salmonej i Sizif, premda su bili rođena braća, međusobno su se mrzeli. Sizif je tražio načina da usmrti svog brata, a Apolonovo proročište mu je otkrilo da će to poći za rukom tek Sizifovoj deci koju će roditi Tiro. Zbog toga je Salmonej vodio ljubav s Tirom, no ova je kasnije saznala za proročanstvo, pa je usmrtila decu koju je rodila Sizifu, kako bi spasila očev život.

Literatura
----------

* Schmitz, Leonhard (1867), „Tyro",  Smith, William, *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology*, **1**, Boston, pp. 8
* Srejović, Dragoslav; Cermanović-Kuzmanović, Aleksandrina (1989). *Rečnik grčke i rimske mitologije*. Beograd: Srpska književna zadruga.

Vanjske veze
------------

* Theoi.com, s.v. "Tyro" (`en`)
М-79 Оса
**М-79 *Оса*** је врста оружја која се користи се за уништавање оклопних возила на даљинама до 350 метара и за уништавање непокретних оклопних возила, живих циљева и ватрених средстава у бункерима и другим утврђеним положајима на даљинама до 600 метара.

Карактеристике
--------------

Лансер:
Маса без ракете: 6,2 
Маса у борбеном положају: 10,7 
Ракета:
Маса ракете: 3,5 
Маса контејнера са ракетом: 5,1 
Дужина ракете: 672 
Дужина контејнера са ракетом: 735 
Брисани домет за циљ висине 2 : 350 
Теоретски максимални домет: 1.350

Ручни бацач ракета 90  М79
--------------------------

Пешадијске јединице ВС за одбрану од противничких оклопних возила и уништавање утврђених положаја користе ручне бацаче ракета (РБР) калибра 90  М79 *Оса*. Као помоћно наоружање користи се на самоходним вишецевним лансерима ракета М77 Огањ. 

У наоружање је уведена 1979. године. Ракета се производила у фабрици *„Претис"* у Вогошћи, а лансирне цеви од стаклених влакана у фабрици *„11. октомбри"* у Прилепу. Лансер може да се користи за максимално 100 гађања. Оса има механички и оптички нишан са повећањем од четири пута.

Спољашње везе
-------------

***М-79 Оса*** na Wikimedijinoj ostavi

* Еурокомпозит: М79
**Oblici vladavine**  
Serija članaka iz političkih nauka

|  |  |
| --- | --- |
|  | Spisak društvenih uređenja* anarhija
* aristokracija
* autoritarizam
* autokracija
* demokracija

direktna demokracija
predstavnička demokracija* despotizam
* diktatura
* jednopartijska država
* kleptokracija
* komunistička država
* kritarhija
* kritokracija
* meritokracija
* monarhija

apsolutna monarhija
ustavna monarhija* oligarhija
* ohlokracija
* plutokracija
* republika

kapitalistička republika
mješovita vlada
parlamentarna republika
socijalistička republika
ustavna republika* pleme
* teokracija
* timokracija
* tiranija
* totalitarizam
* fašizam
* feudalizam
 |


**Timokratija** ili **timokracija** (grč. τιμοϰρατία, od τιμή: čast, ugled; vrednost, procenjeni imetak + -ϰρατία: -kratija), oblik države gde presudan uticaj imaju ambiciozni i moćni ratnici. To je država ratnika koji su slavu stekli u borbama, gde su zadobili posede i na taj način postali moćni i uticajni. Timokratija predstavlja prelaz iz aristokratije u oligarhiju.

Po Platonu to je jedan od oblika vladavine koji nastaje kao degradacija aristokratije kao idealnog oblika vladavine. Uzrok ovoj degradaciji Platon vidi u pogrešnom sklapanju brakova koji daju pokolenja upravljača koja nisu savršena. Tada dolazi do nestanka reda i harmonije u državi, sukoba, preotimanja poseda i pretvaranja slobodnih građana u robove. U ovim brobama nadjačavaju iskusni i ambiciozni ratnici i njihov uticaj preovladava. Najviše se cene sila i bogatstvo. Vremenom timokratija prelazi u oligarhiju gde novac i bogatstvo imaju presudni uticaj.

Po svojoj suštini timokratija je slična meritokratiji jer predstavlja vladavinu neukih i neobrazovanih.
**Latinična verzija**

---

**Макроекономија** потиче од грчких речи *macros* (велики) и *oikonomia* (привреда), што значи да проучава економске агрегатне величине. Другим речима, бави се проучавањем проблема друштвене привреде, као целине, где се варијабле своде на мали број глобалних величина, тј. комплексних агрегатних величина. У том смислу макроекономија се бави изучавањем појава, процеса и проблема, као што су: бруто производ, друштвени производ, национални доходак, потрошња, штедња, инвестиције, економски раст, спољнотрговинска размена, друштвена репродукција, платни биланс, циклична кретања привреде, буџет, фискална и монетарна политика, агрегатна тражња и понуда, запосленост, инфлација итд. Према томе, макроекономија проучава финкционисање и управљање економијом у целини.

Макроекономија добија на значају после велике економске кризе (1929-1993. године), када су обелодањени економски проблеми са несагледивим последицама, који се нису могли разрешити путем механизма Смитове "невидљиве руке". Међу економистима је то најбоље уочио Џон Мајнорд Кејнз (1883-1946. године), те се настанак наведена макроекономија теорије и политике везује за његово име.
**U ime obitelji**, hrvatska je građanska inicijativa, koja djeluje i kroz "Udrugu U ime obitelji" (osnovanu 15. svibnja 2013). U javnosti je postala poznata po inicijativi za promjenu hrvatskog Ustava uvođenjem odredbe prema kojoj se brak eksplicitno definira kao zajednica muškarca i žene i time implicitno zatvara mogućnost sklapanja istospolnih brakova.

U ime obitelji je u proljeće 2013. pokrenula masovno prikupljanje potpisa nužnih za referendum, temeljem koga bi se izglasao odgovarajući ustavni amandman. Akcija je trajala od 12. do 26. svibnja, kada je trebalo prikupiti 374.096 potpisa s pripadajućim podacima. Već 23. svibnja građanska inicijativa "U ime obitelji" objavila je kako je prikupljeno više od potrebnog broja potpisa, a 749.316 potpisa građana službeno je predano Hrvatskom saboru 14. lipnja 2013. 

Dana 8. studenog 2013. Hrvatski sabor je, na temelju tog zahtjeva, formalno raspisao referendum održan 1. prosinca 2013, na kome je većina birača prihvatila prijedlog.

Kontroverze
-----------

Broj žiro-računa naveden na web-stranici građanske inicijative U ime obitelji ne pripada istoimenoj inicijativi, već udruzi pod imenom  *Udruga Građani odlučuju*, ad-hoc osnovanoj 3. travnja 2013. godine. Navodno dopredsjednik te udruge je Krešimir Miletić (on se ne spominje u Registru udruga Republike Hrvatske Arhivirano 2014-03-28 na Wayback Machine-u), koji je i dopredsjednik političke stranke HRAST te je bio nositelj liste HRAST-a za Grad Zagreb. Zbog toga su neki upozoravali da se zapravo radi o prikrivenoj političkoj kampanji.

Glavna organizatorica građanske inicijative *U ime obitelji* je Željka Markić, koja je bila predsjednica HRAST-a, a od 2008. i potpredsjednica GROZD-a. 

Zbog isključivosti kampanje, neki su građansku inicijativu U ime obitelji kritizirali da zapravo potiče na mržnju prema drugačijima, dok Petar Vidov navodi: "*Pitanje koje vam ekipa iz 'U ime obitelji' zapravo postavlja na referendumu glasi otprilike ovako: 'Jeste li za to da homoseksualci u RH budu građani drugog reda?' Iza floskule o 'promicanju obiteljskih vrijednosti' ne krije se ništa drugo nego zloćudan pokušaj getoizacije manjine kakvog se ne bi posramili ni arhitekti Hitlerovog Reicha*".

Aktivisti udruge u nekoliko su navrata bili izvrgnuti nasilju i huligalizmu, a Jutarnji list dao je otvorenu podršku takvim ispadima.

Izvori
------

1. ↑  "Leko primio potpise". Večernji list.
2. ↑  Ana Maria Kezerić (17. lipanj 2013). „U ime obitelji i naših džepova". E-novine.
3. ↑  Jelena Svilar (27. svibnja 2013). „U ime mržnje". E-novine.
4. ↑  Petar Vidov (9. studeni 2013). „Jeste li za to da gejevi budu građani drugog reda?". E-novine.
5. ↑  Ravlić, Josip (18. svibnja 2013): "Za Jutarnji list nasilje protiv neistomišljenika je simpatično". Bitno.net.
6. ↑  Lika Plus (18. svibnja 2013): "Dvije pankerice napale štand" Arhivirano 2013-08-12 na Wayback Machine-u.

Vanjske veze
------------

* Službene mrežne stranice inicijative
* Hrvatski sabor raspisao homofobni referendum
**Vilsoni Hereniko** (Hapmak, 13. listopada 1954.) je fidžijski dramski pisac, scenarist, filmski režiser i akademik, jedan od globalno najpoznatijih fidžijskih autora. Hereniko je jedan od najranijih autora autohtone fidžijske književnosti, koja se počela razvijati tokom 70-ih godina, nakon osamostaljena od Ujedinjenog Kraljevstva, a poznat je i kao pisac i režiser zasad jedinog fidžijskog igranog filma, *The Land Has Eyes* iz 2004. godine. 

Hereniko se rodio na otoku Rotumi, gdje se inicijalno školovao. Diplomirao je pedagogiju na Univerzitetu južnog Pacifika, nakon čega je isto magistrirao pri Univerzitetu u Newcastlu. U konačnici je doktorirao književnost i jezik na svom matičnom univerzitetu. Danas predaje književnost, teatar i film pri Centru za pacifičkootočne studije, u sklopu Univerziteta na Havajima.

Svoju književnu karijeru započeo je 70-ih godina, objavljujući nacionalno uspješne drame poput *Don't Cry Mama*, *A Child For Iva*, *Sera's Choice* i *The Monster*. Godine 1997. dobio je Nagradu Elliott Cade za sveopći doprinos književnosti. U kontekstu filma, Hereniko je bio član žirija i selekcijskog odbora pri Filmskom festivalu na Havajima, a 2004. godine se i sam okušao u filmskoj umjetnosti, napisavši i režiravši igrani film *The Land Has Eyes*, koji je tako postao prvi (i dosad jedini) fidžijski igrani film. Film je premijerno prikazan na Filmskom festivalu Sundance 2004. godine, uz vrlo dobre kritike, te je bio prvi službeni fidžijski kandidat za Oscara za najbolji strani film, mada nije završio na konačnom popisu nominiranih. Film je dobio i nekoliko regionalnih filmskih nagrada.

Izabrana bibliografija
----------------------

* *Two Plays*, 1987. (ISBN 982-02-0015-6)
* *The Monster and Other Plays*, 1989. (ISBN 982-02-0028-8)
* *The Wicked Cat*, 1991. (ISBN 982-01-0073-9)
* *Last virgin in Paradise: A Serious Ccomedy*, 1993. (ISBN 982-02-0084-9)
* *Woven Gods: Female Clowns and Power in Rotuma*, 1995. (ISBN 0-8248-1655-2)
* *Sina & Tinilau*, 1997. (ISBN 982-02-0127-6)
* *Inside Out: Literature, Cultural Politics, and Identity in the New Pacific* (ur.), 1999. (ISBN 0-8476-9142-X)

Vanjske veze
------------

* Interview with Vilsoni Hereniko
* Biography on the website of the University of Hawai'i Arhivirano 2010-05-28 na Wayback Machine-u
* Biography on Rotuma.net

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 94266760
* LCCN: n86027147
* ISNI: 0000 0004 3484 3380
* GND: 135990807
* SUDOC: 056573782
* BNF: cb136164429 (podaci)
* NDL: 00468259

 |
Koordinate: 41° 28′ 03" SGŠ, 22° 04′ 56" IGD

**Timjanik** (mak. *Timjanik*) je naselje u Republici Makedoniji, u središnjem delu države. Timjanik je naselje u okviru opštine Negotino.

Timjanik ima veliki značaj za srpsku zajednicu u Republici Makedoniji, pošto Srbi čine značajnu manjinu u naselju.

Prirodni uslovi
---------------

Timjanik je smešten u središnjem delu Republike Makedonije. Od najbližeg većeg grada, Kavadaraca, naselje je udaljeno 20 kilometara severoistočno.

Naselje Timjanik se nalazi u istorijskoj oblasti Tikveš. Selo je smešteno u dolini reke Vardar, u južnom delu Tikveške kotline. Naselje je položeno na približno 190 metara nadmorske visine, u bregovitom području. 

Mesna klima je izmenjena kontinentalna sa značajnim uticajem Egeja (žarka leta).

Stanovništvo
------------

Timjanik je prema poslednjem popisu iz 2002. godine imao 1.155 stanovnika.

Većinsko stanovništvo u naselju su etnički Makedonci (94%), a manjina su Srbi (5%). Početkom 20. veka pretežno stanovništvo bili su Turci, koji su posle Prvog svetskog rata iselili u maticu, a na njihovo mesto došli su preci današnjih stanovnika.

Pretežna veroispovest mesnog stanovništva je pravoslavlje.

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

* negotino.gov.mk Zvanična stranica opštine Negotino

  

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Negotino |
| --- |
| **Negotino** • 
Brusnik •
Vešje •
Vojšanci •
Gornji Disan •
Donji Disan •
Dubrovo •
Janoševo •
Kalanjevo •
Krivolak •
Kurija •
Lipa •
Pepelište •
Pešternica •
Timjanik •
Tremnik •
Crveni Bregovi •
Džidimirci •
Šeoba |  |
Билибинова илустрација спева
Иллюстрация из книги Слово о полку Игореве. Издание 1912 года
**Слово о Игоровом походу** или **Слово о пуку Игореву** (staroruski: ), је најстарији руски еп настао у XII веку. Описује поход новгородско-сјеверског кнеза Игора против Половаца (Кумана) који је датиран у 1185. годину. Писац спева је непознат, а основна идеја спева је позив руским кнезовима да се уједине против заједничког непријатеља односно Половаца (Кумана). Оригинал је настрадао у пожару који је захватио Москву 1812. године током сукоба са Наполеоном.

У деловима епа има неколико стихова који се односе на стару словенску веру и често су помињани у књигама које се баве тиме, али је њихово значење, у том контексту, доста мутно и нејасно.

По мотивима овог спева Александар Бородин је написао чувену оперу *кнез Игор*.

Сматра се да је написано у последњој четвртини 12. века.

Одломци из Спева
----------------

### Позив кнежевима да се уједине

*Јарославићи и унуци Всеслава!*
*Та спустите свој стег најзад,*
*одложите једном маче рушилачке.*
*Из славе сте прађедовске већ испали!*
*Ви сте својим раздорима*
*први стали наводити невернике*
*на прекрасну Земљу Руску,*
*на достојност Всеславову.*
*Иза ваших свађа поче*
*насртање половецко!*

Спољашње везе
-------------

* Издање из 1800 године
* Корпус паралелних превода Слова Arhivirano 2007-02-22 na Wayback Machine-u
* Енглеска верзија, превео Набоков Arhivirano 2016-03-05 na Wayback Machine-u
* Издање Романа Јакобсона
* Неколико руских превода Arhivirano 2004-01-05 na Wayback Machine-u
* Еп и тумачења на украјинском језику


1. ↑  Реконструкция А. В. Дыбо 2006 sfn error: no target: CITEREFРеконструкция\_А.\_В.\_Дыбо2006 (help)
2. ↑  Šablon:БРЭ
**Planski jezik** je jezik, kojeg je sastavio (sačinio) čovek ili ljudi radi praktične potrebe, a ne kao eksperiment ili fikciju - veštački jezici.
Mnogi tzv. nacionalni (pisani) jezici su do izvesne mere planski tako što je njihova (uglavnom pisana) upotreba (planski) normirana (uglavnom u odnosu na leksiku, gramatiku i ortografiju). Termin „planski jezik" najčešće se koristi (ili uglavnom) samo onda kada kreiranjem dođe do stvaranja potpuno novog jezika. Ako je takav planski jezički korpus sačinjen od materijala uzetog od prirodnih jezika, pre ili posle prestaćemo da ga smatramo dijalektom već će to biti novi (planski) jezik. 

ISO 639 ima kod za brojne planske jezike: Oni će se pojaviti u pravim zagradama u listi ispod: 

Postoje mnogi tipovi planskih jezika: kvaziesperantski, kvazivolapički, kompromisni planski jezici, regionalni planski jezici itd.

Primeri projekata planskih jezika
---------------------------------

Primere kreiranih jezika koji se ne nazivaju planskim su nynorsk, zvanična pisana forma rumunskog, i indonezijski.

Spoljašnje veze
---------------

***Umjetni jezik*** na Wikimedijinoj ostavi

* Detaljna prezentacija najuspešnijih planskih jezika Arhivirano 2004-04-02 na Wayback Machine-u Peto poglavlje knjige *Enkonduka lernolibro de interlingvistiko* autora Věra BARANDOVSKÁ-FRANK, člana AIS.
* [*mrtav link*]. Nekoliko html linkova koji se tiču planskih jezika (na engleskom). Kompikacija koju je sačinio Ričard Kenavej u kojoj se nalazi lista sa oko 310 planskih projekata.
* Conlang database Arhivirano 2005-11-14 na Wayback Machine-u Džefrija Heninga (*Jeffrey Henning*)
**Arhangel Rafail** ili **Arhangel Rafael** (heb.  רפאל. "Bog izleči", "Bog isceljuje", arap. ) je arhangel poznat u Judaizmu, hrišćanstvu, i islamu. 

Ime Rafail potiče od jevrejske reči *Rafe* što znači lek ili lekar. U Hrišćanstvu i Judaizamu se smatra moćnim isceliteljem ljudi i životinja. Prema jevrejskom Midrašu, Rafail izleči bol Avramu nakon obrezivanja. U islamu, pominje se kao anđeo Israfel (arap. ) - onaj koji će uvesti u Sudnji dan.

Arhangel Rafail u judaizmu i hrišćanstvu
----------------------------------------

Od sedam arhanđela u jevrejskoj angeologiji samo arhangeli Mihail i Gavril (Danilo 12:1) se pominju po imenu u spisima koji su postali kanonski za hrišćane. Rafail se pominje po imenu u Knjizi Tobija, koja je kanonska u pravoslavlju i katolicizmu. U Knjizi proroka Enoha dodaju se četiri poglavlje: Urila, Raguila, Sarila i Jeramila.

Veruje se da dolazi na mesto gde je bio pozvan, ali ne može da interveniše ako ne postoji dobra volja kod tog čoveka. Ako lice odbija daprimi duhovno isceljenja, on ga ne može prisiliti. Ipak, veruje se da, prisustvo Rafaila samo po sebi ima umirujuće dejstvo i pomaže - smanjuje stres i anksioznost. 

U Knjizi Tobija Rafail putuje sa Tobijom, i tokom putovanja ga štiti i čuva. Od tada se uzima kao zaštitnik putnika. Rafail - zaštitnik pomaže naročito onima koji počinju duhovni put za pronalaženje večne istine. 

Rafail je naučio Tobiju kako da koristi ribu u medicinske svrhe, za proizvodnju melema lekova i masti. 

Rafael je takođe vidar divljih i domaćih životinja. Rafael je pomogao da izleči Tobijino slepilo. 

Arhangel Rafael i Mihail često deluju zajedno. Prema predanju, Rafail je bio taj koji je dao kralju Solomonu magični prsten sa urezanom šesttokrakom zvezdom, i Solomon je iskoristio ovaj prsten kao simbol pobede nad demonima.

Rafail u islamu
---------------

Prema Hadisu Israfil (Rafail na arapskom) je anđeo koji najavljuje dolazak Sudnjeg dana, duvanjem u rog i puštanjem "Duha istine". Za razliku od Džibrila (arhangel Gavril) i Mikaila (arhangela Mihaila), koji se takođe spominju u Kur'anu.

Vidi još
--------

* Anđeo
* Arhangel
* Angelologija

| * p
* r
* u
Arhanđeli |
| --- |
| Jegudil • Varahil • Mihail • Gavril • Rafail • Salatail • Sihail • Uril • Samuil • Jeremil • Jofil • Zadkil |

***Rafael (arhanđeo)*** na Wikimedijinoj ostavi
William F. Albright
**William Foxwell Albright** (24.5. 1891–19.9./20.9. 1971) bio je američki orijentalist, pionir arheologije, proučavatelj Biblije, lingvistike i stručnjak za keramiku. Od prvih decenija 20. vijeka do smrti je bio doajen biblijske arheologije i univerzalno prihvaćen kao osnivač pokreta biblijske arheologije. Na mjestu vođe tog pokreta ga je naslijedio George Ernest Wright, dok su drugi, kao Frank Moore Cross i David Noel Freedman, postali međunarodni predvodnici u proučavanju Biblije i drevnog Bliskog Istoka, uključujući sjeverozapadnu semitsku epigrafiju i paleografiju. Iako je Albright osigurao mjesto u historiji razvoja bliskoistočne arheologije, njegove koncepte i zaključke, pogotovo one vezane uz biblijsku arheologiju, oborila su istraživanja provedena nakon njegove smrti.

Vanjske veze
------------

* Official AIAR website

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 35520
* LCCN: n50041030
* ISNI: 0000 0001 0860 9708
* GND: 118644408
* SUDOC: 027448819
* BNF: cb120787284 (podaci)
* BIBSYS: 90117585
* NLA: 35002710
* NDL: 00431167
* NKC: jn20000600098
* CiNii: DA00955976
* CONOR.SI: 11043683

 |
Približna lokacija samarske kulture
**Samarska kultura** bila je eneolitska (bakarno doba) kultura ranog 5. milenijuma pne. u oblasti Samarskog zavoja na srednjem toku Volge, otkrivena za vrijeme arheoloških iskapanja u blizini sela Sjezžeje (Съезжее) u Rusiji. Dolina Samare također sadrži nalazišta iz kasnijih kultura, koje se zajednički opisuju kao "Samarske kulture" ili "Kulture doline Samare". Na nekim od tih nalazišta se trenutno vrše iskopavanja. "Samarska kultura", međutim, je rezervirana za rani eneolit u toj oblasti.

"Eneolit" ima slično značenje. **Eneeolitska kultura** oblasti je pravo ime, što se odnosi na Samarsku kulturu, kasniju hvaljinsku kulturu i još kasniju Yamna kulturu. Za njih se ponekad koriste izrazi rani, srednji (razvijeni) i kasni eneolit, s time da se umjesto kulture koristi period; npr. Samarski period. "Eneolitski" je uobičajeni izraz koji se koristi za bilo koju kulturu u eneolitskom stadiju razvoja oruđa. Ne odnosi se na vremenski okvir.

Izvori
------

* J. P. Mallory, "Samara Culture", *Enciklopedija indoevropske kulture*, Fitzroy Dearborn, 1997.
* Marija Gimbutas, "The Civilization of the Goddess", HarperSanFrancisco, 1991, ISBN 0-06-250368-5 or ISBN 0-06-250337-5

Vanjske veze
------------

***Samarska kultura*** na Wikimedijinoj ostavi

* The Horse in Mortuary Symbolism... Arhivirano 2004-08-15 na Wayback Machine-u
* Mitochondrial DNA and the origins of the domestic horse
* Widespread Origins of Domestic Horse Lineages


  


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **arheologiji** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
**Ekonomski pojas Svilenog puta i Pomorski Svileni put 21. vijeka** (pojednostavljeni kineski: ; tradicionalni kineski: ), također poznat i kao **Inicijativa Pojasa i Puta**, **Pojas i Put** (engl. ; skr. **B&R**) ili **Jedan pojas, jedan put** (engl. ; skr. **OBOR**, pojednostavljeni kineski: ; tradicionalni kineski: ) je razvojna strategija koju je predložio kineski predsjednik Xi Jinping koja se fokusira na poovezivanje i suradnju između Narodne Republike Kine i ostatka Eurazije, a koji se sastoji od dvije kompometne - kopnenog "Ekonomskog pojasa Svilenog puta" (SREB) i prekomorskog "Pomorskog svilenog pita" (MSR). Strategija naglašava kinesko nastojanje da se uzme veća uloga u globalnim zbivanjima i potrebu za prioritet suradnje u oblastima kao što je proizvodnja čelika.

Objavljena je u septembru i oktorbu 2013. kroz službeno proglašaanje inicijativa SREB i MSR. Također je promovira premijer Li Keqiang tokom državnih posjeta u Aziji i Evropi. To je bio najčešće spominjan koncept u *Ženmin Žibaou* 2016 godine.

Izvori
------

1. ↑  „One Belt, One Road". Caixin Online. 2014-12-10. Pristupljeno 2016-04-13.
2. ↑  „Getting lost in ‘One Belt, One Road’" (en-US). Hong Kong Economic Journal. 2016-04-12. Pristupljeno 2016-04-13.
3. ↑  钱钢: 钱钢语象报告：党媒关键词温度测试，2017-02-23，微信公众号"尽知天下事"
Položaj visoravni Putorana u Sibiru
Visoravan iz zraka
**Visoravan Putorana** (ruski: плато Путорана) je visoka bazaltna visoravan koja se nalazi u planinskom području sjeverozapadnog kraja Centralnosibirske visoravani, pa prema sjeveru, sve do poluotoka Tajmir (Полуостров Таймыр), Rusija; 100 km sjeverno od polarnog kruga. Najviša planina je Kamen planina koja ima visinu od 1700 metara, a najbliže naselje je Norilsk. Visoravan većinom čini sibirski trap (vulkanski bazalt) i u njemu se nalaze najveća ležišta nikla u Rusiji. U njegovom središtu je jezero Vivi koje je ujedno i zemljopisno središte Rusije.

Zaštićeno područje
------------------

### Rezervat prirode

God. 1988. onovan je rezervat prirode Putorana kako bi se zaštitila najveća krda sobova (*Rangifer tarandus*) na svijetu, ali i velikorogog muflona (*Ovis canadensis*). Park ima veličinu od 1.887.251 hektara, a uprava mu je smještena u Norilsku. 

### Svjetska baština

Od 2010. godine visoravan Putorana je upisana na listu UNESCO-ove svjetske baštine. kao "potpun subarktički i arktički ekosistem u izoliranom planinskom vijencu koji uključuje tajge, tundre i arktičke pustinje, te nedirnute slatkovodne sustave rijeka i jezera. Preko područja prolazi glavni put migracije sobova, što predstavlja izuzetan, veliki i sve rjeđi prirodni fenomen.

Izvori
------

1. ↑  „Rusija, spomenici upisani na listu svjetske baštine". *UNESCO: Svjetska baština*. Pristupljeno 19. 1. 2023.
2. ↑  „Putorana područje - br.1234". *UNESCO: Svjetska baština - whc.unesco.org*. Pristupljeno 9. 4. 2023. (`en`)

Vanjske veze
------------

***Putorana*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službena stranica Rezervata prirode Putorana (rus.)
* Visoravan Putorana (Natural Heritage Protection Fund) (`en`)

Koordinate: 69°00′00″N 93°00′00″E﻿ / ﻿69.00000°N 93.00000°E﻿ / 69.00000; 93.00000
**Sambre** - francuski (holanski: *Samber*) je rijeka u Francuskoj i Belgiji duga 190 km lijeva pritoka rijeke Meuse.
Od tog 90 km u Francuskoj, kako je odavno kanalizirana plovna je preko 161 km.

Hidrologija
-----------

Sambre izvire na sjevernim obroncima Ardena, kod sela Fontenelle u Francuskom departmanu Aisne.
Od tamo teče prema sjeveroistoku do ušća u Meuseu kod grada Namura belgijskoj Valonoji.

Porječje rijeke prostire se po površini od 2,740 km², od tog 1.254 km² po Francuskim departmanima Aisne i Nord, a 1.486 km² po Belgijskim provincijama Hainaut i Namur. Prosječni godišnji protok na ušću je 36 m³/s.

Historija
---------

Između 1825. - 1887. rijeka je dobrim dijelom kanalizirana, tad su izgrađene i prve brodske prevodnice. U to vrijeme 1827. počelo je iskapanje kanala od Charleroia do Bruxellesa dugog 47,9 km, zbog transporta ugljena iz bazena kod Charleroia.

Drugi val kanaliziranje rijeke trajao je od 1957.-1987. koja od tad više ne plavi.

Glavne pritoke Sambrea su: Helpe Majeure, Helpe Mineure, Eau d'Heure, Hantes, Biesmelle, Piéton, Orneau, Riviérette, Thure.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „*Sambre*" (francuski). Sambre. Pristupljeno 27.03. 2022.
2. 1 2  „*Sambre*" (francuski). l'OiEau-Office International de l'Eau. Pristupljeno 27.03. 2022.
3. ↑  „*Carte d’identité du sous-bassin hydrographique de la Sambre*" (francuski). Contrat riviere Sambra. Pristupljeno 27.03. 2022.

Vanjske veze
------------

***Sambre*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Sambre* (na portalu Sambre) (`fr`)
**Veronica Guerin** (Dublin, 5. jul 1958 — Dublin, 26. jun 1996) je bila irska novinarka, poznata po tome što je, pišući o organiziranom kriminalu u Irskoj, a prije svega dotada "nedodirljivim" narkobosovima, postala metom prijetnji, fizički napad, a na kraju i atentata u kome je ubijena. Taj je slučaj izazvao zgražanje ne samo u irskoj, nego i u međunarodnoj javnosti, pogotovo u Zapadnoj Evropi gdje je tada bila rijetkost da novinare ubijaju zbog njihovog posla. Guerin je zbog toga status mučenice i simbola rizika koje sa sobom donosi prakticiranje istraživačkog novinarstva. Njeno ubistvo je u Irskoj također potaklo osnivanje Criminal Assets Bureau (sh. *Biro za zločinačka sredstva*) sa širokim ovlastima da se konfiscira imovina osumnjičenih i osuđenih kriminalaca, a među kojima su se nalazili i oni kojima se pripisuje Guerinino ubistvo.

O njenom životu su snimljena dva filma - *When the Sky Falls* iz 2000. godine gdje lik temeljen na njoj tumači Joan Allen i biografski film *Veronica Guerin* iz 2003. gdje je njen lik tumačila Cate Blanchet.

Izvori
------

1. ↑  O'Reilly, Emily (1998). *Veronica Guerin: The Life and Death of a Crime Reporter*. London: Random House. str. 13. ISBN 978-0-09-976151-8.

Vanjske veze
------------

***Veronica Guerin*** na Wikimedijinoj ostavi
**William Dampier**
**William Dampier** (East Coker, Somerset, 8. juni 1652. – London, mart 1715.), engleski je pomorac i istraživač. 

Pomorac od 16. godine. Od 1675. do 1678. povremeno se bavi piratstvom u Karipskomu moru. Nakon kratka boravka u Engleskoj, između 1678. i 1691. uglavnom kao pirat plovio duž zapadne obale Južne Amerike i po Tihom oceanu. U Engleskoj objavljuje svoja zapažanja s putovanja u djelima: *Putovanje oko svijeta* i *Putovanja i opisi koja pobuđuju zanimanje*. Stoga mu je 1699. povjereno zapovjedništvo nad engleskim istraživačkim brodom *Roebuck*, kojim je istražio i kartirao sjeverozapadnu obalu Australije, dio obale Nove Gvineje; otkrio glavni otok Bismarckova otočja, nazvavši ga New Britain. Po povratku je optužen za okrutnost. Zapovijedao ekspedicijom (1703.–1707.) po južnom Pacifiku, za koje je 1704. škotski mornar Alexander Selkirk, nakon svađe s nadređenim, ostavljen na otočju Juana Fernándeza. Po povratku, Dampier je ponovno okrivljen za okrutnost. Na svojoj zadnjoj plovidbi (1708.–1711.), bio je pilot Woodesa Rogersa; tijekom te plovidbe spašen je A. Selkirk. Unatoč kontroverznoj karijeri, ostavio je vrijedne zapise. Po njemu su nazvani poluotok Dampier Land i Dampierovo otočje u sjeverozapadnoj Australiji, te dva morska prolaza uz Novu Gvineju i u Bismarckovu otočju.

Vanjske veze
------------

* Djela čiji je autor Williama Dampiera na Projektu Gutenberg
**Sumptuarni zakoni** (od latinskog izraza *sumptuariae leges*) jesu zakoni kojima se nastoje regulirati potrošnja stanovništva, odnosno raspolaganje njihovom osobnom imovinom. Tradicionalno su to bili zakoni kojima se nastoji regulirati društvena hijerarhija i moral, u pravilu tako da se uvode ograničenja u ishrani, odijevanju ili luksuznim dobrima. U većini slučajeva, takvi zakoni nisu davali rezultate. 

Razlozi zbog kojih su se uvodili sumptuarni zakoni su bili različiti. Njima su pojedine države nastojale očuvati pozitivnu trgovinsku bilancu i javne financije kroz zabranu uvoza strane luksuzne robe. U drugim društvima su bile sredstvo identifikacije pojedinih društvenih klasa, odnosno jedna od metoda društvene diskriminacije. Njima se tako nastojalo spriječiti da pripadnici niže klase sa svojom odjećom imitiraju pripadnike više klase, odnosno da se stigmatiziraju "nepoželjne" društvene grupe.

Napomene
--------

1. ↑  Ribeiro, Aileen (2003). *Dress and Morality*. Berg Publishers. str. 12–16.
**"Pjesma Kmerske Republike"** (kmerski: បទចំរៀងនៃសាធារណរដ្ឋខ្មែរ *Bâtchamrieng ney Sathéaranakrâth Khmer*) bila je državna himna Kmerske Republike od 1970. do 1975. godine. Autorstvo nad pjesmom uglavnom se pripisuje skupini studenata sa Kraljevskog univerziteta lijepih umjetnosti, koje je predvodio Hang Thun Hak, međutim relevantni akademski izvori navode kako je autor pjesme Khieu Chum, budistički redovnik i aktivist. Pjesma je 9. listopada 1970. godine usvojena kao himna novoproglašene Kmerske Republike, koja je zamijenila monarhiju. Nakon rušenja republike od strane Crvenih Kmera i uspostave Demokratske Kampućije u travnju 1975. godine, nova himna postala je "Dap Prampi Mesa Chokchey". 

Himna se sastoji od dvije strofe i refrena, a koje slave pobjede kmerskog naroda i njegovu tradiciju. Riječ "neprijatelji" s početka druge strofe referira se na tada aktualna događanja, odnosno na prisustvo sjevernovijetnamskih trupa na sjeveru Kambodže nedugo nakon državnog udara. Refren se sastoji od ponavljanja pokliča i poziva na izgradnju republike.

Vanjske veze
------------

* Vokalna i instrumentalna verzija
* MIDI datoteka
**Tegu** (kor. 대구) je sa 2.512.604 stanovnika (2009) četvrti po veličini grad Južne Koreje. Nalazi se na jugoistoku zemlje i regionalni je administrativni, privredni i kulturni centar. Tegu je glavni grad korejanske provincije Severni Kjonsan, ali joj sam ne pripada, već ima status autonomnog grada.

Prirodne odlike
---------------

Grad se nalazi u basenu okruženom niskim planinama, na reci Geumho koja čini severnu i istočnu granicu grada. Klima je vlažna suptropska. Položaj grada među planinama utiče na to da se iznad grada zadržava vlažan i topao vazduh tokom leta, i hladan vazduh tokom zime. Kiše ima dosta u leto, dok je ostatak godine vreme uglavnom sunčano. 

Površina Tegua je 885,62 km². Najviša tačka je na oko 600 metara u brdima, a najniža pored reke, na oko 50 metara nadmorske visine.

Istorija
--------

Od 1392. do 1910, za vreme Korejskog carstva, Tegu je bio glavni grad provincije Kjonsan, koja je 1896. podeljena na više delova. Koreja je od 1910. do 1945. bila posed Japanskog carstva. Japanci su ovaj grad zvali *Taikju* (大邱). Posle Korejskog rata grad je rastao eksplozivno. Broj stanovnika porastao je više od deset puta.

Industrija
----------

Tegu je poznat kao jedan od centara industrije Južne Koreje. Najvažnije su: tekstilna (modna), metalska i mašinska. 

### Transport

Tegu ima dve podzemne linije teškog metroa, dok je treća nadzemna linija na stubovima u izgradnji. 

U gradu se nalazi Međunarodni aerodrom Tegu (oznaka *TAE*).

Sport
-----

Grad Tegu je organizator Svetskog prvenstva u atletici 2011, na stadionu koji je bio domaćin mečeva na Prvenstvu sveta u fudbalu 2002. i Letnjoj univerzijadi 2003.

Gradovi pobratimi
-----------------

* **Atlanta**, Sjedinjene Američke Države (od 1981)
* **Almati**, Kazahstan (od 1990)
* **Ćingdao**, Narodna Republika Kina (od 1993)
* **Minas Žerais**, Brazil (od 1994)
* **Hirošima**, Japan (od 1997)
* **Sankt Peterburg**, Rusija (od 1997)
* **Milano**, Italija (od 1998)
* **Plovdiv**, Bugarska (od 2002)

Spoljašnje veze
---------------

***Tegu*** na Wikimedijinoj ostavi

* Gradske vlasti grada Tegu Arhivirano 2012-05-11 na Wayback Machine-u (en, kor, kin, jap)
Koordinate: 41°53′30.72″N 12°29′46.61″E﻿ / ﻿41.8918667°N 12.4962806°E﻿ / 41.8918667; 12.4962806

Trajanove terme
**Trajanove terme** (latinski: , italijanski: ) je naziv za kompleks javnih kupališta podignutih i svečano inauguriranih ljeti 109. u Rimu. Kupališta je Apolodor iz Damaska podigao na nalog rimskog cara Trajan na umjetnom brežuljku stvorenom zatrpavanjem Domus Aurea, velebne palače omraženog cara Nerona. Bile su smještene na južnom dijelu Mons Oppio, neposredno uz Servijev zid. U nekoliko sljedećih vijekova nakon Trajanove smrti su predstavljale jedno od najpopularnijih sastajališta Rimljana, a historijski izvori navode da su u upotrebi bili sve do početka 5. vijeka. Njihova upotreba je, pak, prestala u 6. vijeku nakon što su razoreni akvedukti koji su Rim opskrbljivali s vodom.

Eksterni linkovi
----------------

***Trajanove terme*** na Wikimedijinoj ostavi

* Baths of Trajan Arhivirano 2005-02-04 na Wayback Machine-u
* Thermae Traiani, article in Platner's *Topographical Dictionary of Ancient Rome*

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 246208009

 |
E

**Sveti Đurađ** je naselje u Hrvatskoj, regiji Slavoniji u Osječko-baranjskoj županiji i nalazi se u sastavu grada Donjeg Miholjca.

Zemljopisni položaj
-------------------

Sveti Đurađ se nalazi na 95 metara nadmorske visine u nizini istočnohrvatske ravnice, uz državnu granicu sa Mađarskom, a sjeverno od sela protječe rijeka Drava. Selo se nalazi na državnoj cesti D34 Valpovo- Donji Miholjac. Susjedna naselja: sjeverozapadno se nalazi grad Donji Miholjac, jugozapadno Rakitovica, Miholjački Poreč i Radikovci, te jugoistočno Podgajci Podravski sa kojima su spojeni. Južno se nalaze Bočkinci i Čamagajevci naselja u općini Marijanci. Pripadajući poštanski broj je 31552 Podgajci Podravski, telefonski pozivni 031 i registarska pločica vozila NA (Našice). Površina katastarske jedinice naselja Sveti Đurađ je 16,69 km2.

Povijest
--------

Stanovništvo
------------

***Kretanje broja stanovnika 1857.-2011.***  

Do 1981. iskazivano pod imenom Đurađ.

Crkva
-----

U selu se nalazi rimokatolička crkva Sv. Jurja koja pripada katoličkoj župi Sv. Martina biskupa u Podgajcima Podravskim i donjomiholjačkom dekanatu Đakovačko-osječke nadbiskupije. Crkveni god (proštenje) ili kirvaj slavi se 23. travnja.

Obrazovanje i školstvo
----------------------

Osnovna škola "Hrvatski sokol" Podgajci Podravski nalazi se na samoj međi (granici) između ova dva sela.

Kultura
-------

Kulturno umjetničko društvo "Franjo Ebling" Sveti Đurađ.

"U varoš na poklade" je manifestacija koja se održava u selu tokom veljače ili početkom ožujka a njeguje tradicionalne običaje poklada u ovom dijelu Slavonije.

Šport
-----

NK Sveti Đurađ natječe se u sklopu 3.ŽNL Liga NS D. Miholjac. Klub je osnovan 1947.

Ostalo
------

U selu djeluje Dobrovoljno vatrogasno društvo Sveti Đurađ i Ribolovna sportska udruga "Sveti Đurađ".

Izvori
------

1. ↑  Naselja i stanovništvo Republike Hrvatske 1857.-2001. www.dzs.hr

Vanjska poveznica
-----------------

* 
* Arhivirano 2014-02-02 na Wayback Machine-u

  


*Ovaj nedovršeni članak o **naselju** u Hrvatskoj:* **Sveti Đurađ (Donji Miholjac)** *treba dopuniti.   
Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.*


| * p
* r
* u
Naselja u sastavu Grada Donjeg Miholjca |
| --- |
| Donji Miholjac • Golinci • Miholjački Poreč • Podgajci Podravski • Radikovci • Rakitovica • Sveti Đurađ |
Koordinate: 13°19′56″N 74°44′46″E﻿ / ﻿13.3322222322°N 74.7461111211°E﻿ / 13.3322222322; 74.7461111211

Virupakshin hram
**Virupakshin hram** je smješten u selu Hampi 350 km od Bangalorea u južnoj indijskoj državi Karnataka.

Hampi je smješten na obali rijeke Tungabhadre, odnosno među ruševinama Vijayanagara, prijestolnice Vijayanagarskog Carstva. Virupakshin hram se nalazi u središtu sela, potpuno je očuvan među svim ruševinama, te se dan-danas koristi za vjerske obrede. Hram je posvećen Gospodaru Šivi, koji je u Južnoj Indiji poznat kao Virupaksha, suprug lokalne boginje Pampa koju se poistovjećuje s Tungabhadrom.

Festivali
---------

Svakog decembra se u hramu slavi vjenčanje Virupakshe i Pampe, a u februaru se održava festival dvokolica.

Eksterni linkovi
----------------

***Virupakshin hram*** na Wikimedijinoj ostavi

* Virupaksha Temple - informacije na stranici Wikivoyage

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 311598323
* NKC: ko2016909997

 |
**Sveti Tripun** ili **Sveti Trifun** (Frigija, oko 232. - 249.) je mučenik i svetac Rimokatoličke crkve.

Rođen je u gradu Kampsadi u tadašnjoj rimskoj provinciji Apamei, u kršćanskoj obitelji. Ime, etimoloških korijena "Trüph" (osoba plemenitog duha) je tada bilo uobičajeno.

Štovanje ovog sveca započelo je nakon mučeničke smrti u Niceji gdje mu je suđeno pred prefektom cijele Male Azije, Akvilinom (za vlasti rimskog imperatora Decija. Tada je na upit Akvilina: **"Kojeg si stanja?"** Tripun je priznao da je kršćanin, izjavom: **"Slobodan sam, a po uvjerenju kršćanin!"**. Nakon provedenog suđenja odrubljena mu je glava. Tijelo svetog Tripuna nakon smrti je bilo preneseno u Kampsadu, odatle u Carigrad, a iz Carigrada u Kotor. Danas je njegovo štovanje rašireno diljem svijeta, no velike proslave u njegovu čast ograničene su uglavnom na Južnu Italiju, Boku kotorsku i Dubrovnik. Primjerice, na njegov dan (10. studenoga i 3. veljače ) u talijanskom gradu Bariju često se okupi i do 300.000 vjernika koji se saberu kako bi proslavili dan mučenika Tripuna.

Proslava Svetoga Tripuna u Kotoru
---------------------------------

Najpoznatija proslava Svetog Tripuna je svakako u Kotoru, čiji je on zaštitnik. Prva spominjanja moći Sv. Tripuna vežu se uz kotorskog građanina Andreu Saracenisa koji je donio moći sv. Tripuna u Kotor, te sagradio crkvu u njegovu čast. Na dijelu oltarske pregrade pronađen je i datum 13. siječnja 809. koji potvrđuje da Kotor već 1200 godina čuva moći Svetog Tripuna. Izvorno, dan mučeništva sv. Tripuna je 2. veljače, međutim zbog blagdana Svjećnice, nije se slavio na taj dan. U samom začetku, moći su se prenosile dan prije 2. veljače ili dan kasnije, većinom 1. veljače. Pisane tragove o proslavi Svetog Tripuna na 1. veljače možemo pronaći u više izvora: Mramorni napuljski kalendar (9. stoljeće), Carigradski sinaksarij, ruski kalendari, grčki sinaksariji, itd. Tragovi slavljenja blagdana dan kasnije vidljivi su i u sljedećim dokumentima: Benediktinski martirologij (Usuardi Martyrologium iz 9. stoljeća), Kapuanski kalendar (9. – 12. stoljeće.), Kotorski kalendar (15. stoljeće). 

Dana 17. rujna 1594. papa Klement VIII. je odredio slavljenje sv. Tripuna za Kotorsku biskupiju na dan 3. veljače, te se od tada ovaj blagdan slavi 3. veljače.

Sveti Tripun se u Kotoru slavi i 13. siječnja – Prijenos svetih moći (Karike) i 10. studenog – Mali Tripundan.

Izvori
------

1. ↑  „Dan Sv. Tripuna". Arhivirano iz originala na datum 2008-06-22. Pristupljeno 2011-12-26.

Vanjske veze
------------

***Sveti Trifun*** na Wikimedijinoj ostavi

* Andreacijeva povelja Arhivirano 2008-10-13 na Wayback Machine-u