recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Arnolfo di Cambio** (Colle di Val d'Elsa, između 1240. / 45. - Firenca, između 1302 / 10.), bio je talijanski skulptor i arhitekt, koji je svojim djelima jasno demonstrirao prelaz između kasne gotike i renesanse.

Biografija
----------

Trudna sv. Marija
Arnolfov projekt kupole Firentinske katedrale
Arnolfo je učio slikarstvo kod Cimabue, a skulpturu kod Nicole Pisana. Od 1265. do 68. radi kao Pisanov pomoćnik u izradi propovjedaonice za Siensku katedralu.

Arnolfo je otišao u Rim 1277. kao štićenik sicilijanskog kralja Karla Anžuvinskog, u to vrijeme je vjerojatno izradio grobnicu kardinala Riccarda Annibaldija u Bazilici San Giovanni in Laterano (danas rastavljenu) i grobnicu pape Hadrijana V. u Bazilici San Francesco, u Viterbu. U Perugi je 1281. isklesao fontanu, čiji se likovi danas čuvaju u Nacionalnoj galeriji Umbrije.

Sljedeće godine isklesao je grobnicu za kardinala Guillauma de Braya (umro 1282.) za crkvu San Domenico u Orvietu.
Za rimske bazilike je isklesao oltarne ciborije, 1285. za San Paolo Fuori le Mura i 1293. za Santa Cecilia in Trastevere.

U Firencu se vratio 1296. kako bi preuzeo svoju najvažniju narudžbu, projekt izgradnje Firentinske katedrale i izradu skulptura za njenu fasadu, koje se danas čuvaju u Muzeju Katedrale.
Ostale građevine koje mu se pripisuju su; Palazzo Vecchio (Palazzo della Signoria), crkva Santa Croce i Kor benediktinske opatije Badia Fiorentina.

Konstrukcioni i dekorativni elementi u crkvi Santa Croce i Firentinskoj katedrali pokazuju da je Arnolfo potpuno ovladao kasnogotičkim arhitektonskim vokabularom kraja 13. vijeka. 
Dok njegove skulpture već imaju snažan osjećaj za volumen, što pokazuje da je boravak u Rimu i gledanje antičkih skulptura snažno utjecalo na njega.

Izgleda da je radio i kao slikar, pripisuje mu se freska Priča o Izaku u Gornjoj bazilici San Francesco Assisi.

Izvori
------

1. 1 2  „*Arnòlfo di Cambio*" (talijanski). Treccani. Pristupljeno 6.2.2022.
2. 1 2 3 4 5 6  „*Arnolfo di Cambio*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 6.2.2022.

Vanjske veze
------------

***Arnolfo di Cambio*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Arnolfo di Cambio* ()
**Arnhem** (njemački: *Arnheim*) je glavni grad nizozemske provincije Gelderland. Grad ima 142.569 stanovnika u užem gradskom središtu, dok na širem metropolitanskom području živi 348.395 stanovnika.

Geografija
----------

Arnhem leži u istočnoj Nizozemskoj, na sjevernoj obali Rajninog rukavca Nederrijna, pa je grad i velika luka.

Historija
---------

Vjerojatno se za antičkih vremena tu nalazilo rimsko naselje Arenacum, prvi put spomenuto 893. godine. Status grada dodijelio mu je Otto II, knez od Gelderna koji ga je i utvrdio. Za srednjeg vijeka grad je bio prijestolnica vojvoda od Gelderna, pa su ga zbog tog često napadali burgundski rivali. Od 1443. je član Hanzeatski saveza, a od 1543. njime vlada Sveto Rimsko Carstvo Karla V i od tada je sjedište feudalnog gelderlandskog savjeta. Od 1585. grad je pod kontrolom Sedamnaest ujedinjenih holandskih provincija. Francuzi su 1672. opkolili i na kraju razorili Arnhem, pa je tokom 18. vijeka ponovno utvrđen zidinama, ali su ga Francuzi ponovno zauzeli 1793. godine.

Most John Frostbrug preko Rajne
Za Drugog svjetskog rata okupirali su ga Nijemci, a postao je slavan u septembru 1944. kad se tu odigrala bitka oko mosta preko Rajne, koji su neuspješno pokušali zauzeti britanski i poljski padobranci.

Znamenitosti
------------

Najveće znamenitosti Arnhema su stara Gradska vijećnica podignuta oko 1540, katolička crkva Sint-Walburgisbasiliek iz 1422. i protestantska crkva Groote Kerk iz 15. vijeka. Pored grada nalaze se dva nacionalna parka, Hoge Veluwe i Zuidelijke Veluwezoom, zatim nizozemski muzej na otvorenom iz 1912. i kraljevski muzej Kröller-Müller koji ima jednu od najvećih umjetničkih kolekcija u Nizozemskoj.

Privreda
--------

Arnhem je jak industrijski centar sa snažnom metalurgijom, brodogradnjom, tekstilnom, kožarskom i kemijskom industrijom. Također, za ekonomiju grada su važni turizam i pogoni koji proizvode električne uređaje.

Gradovi prijatelji
------------------

|  |  |
| --- | --- |
| * Ujedinjeno Kraljevstvo Airdrie
* Ujedinjeno Kraljevstvo Coventry
* Ujedinjeno Kraljevstvo Croydon
* Njemačka Gera
 | * Češka Hradec Králové
* Južna Afrika Kimberley
* Peru Villa El Salvador
* Narodna Republika Kina Wuhan
 |

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  „*’Arnhem*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 17. 1. 2014.

Vanjske veze
------------

***Arnhem*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada ()
* *Arnhem* na portalu Encyclopædia Britannica Arhivirano 2009-04-19 na Wayback Machine-u ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 139196551
* LCCN: n79022995
* ISNI: 0000 0004 1799 0338
* GND: 4002980-3
* SUDOC: 10596476X
* BNF: cb123856830 (podaci)
* NKC: ge138978

 |
Zastava Arapske pobune protiv Osmanskog Carstva (1916.-1918.) na temelju čijih su boja stvorene brojne zastave arapskih zemalja
Arapski svijet
**Arapski nacionalizam** (arap. القومية العربية‎; *al-Qawmiyya al-`arabiyya*), nacionalistička ideologija koja se poziva na dostignuća arapske kulture, jezika i književnosti na temelju kojih se zalaže za političko ujedinjenje Arapskog svijeta od Atlanskog oceana do Arapskog mora. Ideologija se javlja krajem 19. vijeka, značajnije se prima tijekom velike Arapske pobune protiv Osmanskog Carstva (1916. - 1918.). U prvoj polovici 20. vijeka dobiva i antieuropsku dimenziju usmjerenu protiv kolonijalističkih sila Zapadnog svijeta, a u drugoj polovici i anticionističku odnosno socijalističku zbog novoutemeljene države Izrael odnosno zbližavanja sa SSSR-om. Neki od najpoznatijih predstavnika arapskog nacionalizma bili su egipatski predsjednik Gamal Abdel Naser (poznat i po naserizmu), libijski pukovnik Muammar al-Gaddafi, te sirijski filozof Michel Aflaq koji se smatra utemeljiteljem baasizma. Srodna ideologija i panarabizam koji poziva na zbližavanje i tijesnu suradnju arapskih država. Najznačajniji oprečni pan-pokret arapskom nacionalizmu jest sunitski panislamizam koji se poziva historijski kalifat.

Veze
----

* Arapski svijet
* Arapska liga
* Panarabizam
* Naserizam
* Baasizam

Literatura
----------

* () Choueiri, Youssef M. (2000.). *Arab nationalism: nation and state in the Arab world*. Oxford, U.K.: Blackwell Publishing, ISBN 9780631217282, OCLC 47133540.
* () Hiro, Dilip (1996.). "Arab nationalism", *Dictionary of the Middle East*. New York: St. Martin's Press, str. 24.-25, ISBN 9780312125547, OCLC 34076807.
* () Khalidi, Rashid (1991.). *The origins of Arab nationalism*. New York: Columbia University Press, ISBN 9780231074346, OCLC 23732543.

Ostali projekti

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **Arapski nacionalizam** |
PGM-17 Thor, američki IRBM iz 1950-ih
R-14, sovjetski IRBM iz 1960-ih
S3, francuski IRBM iz 1980-ih
**Balistička raketa intermedijernog dometa** (akr. **IRBM**, iz engl. ) je vrsta balističke rakete čiji domet iznosi od minimalno 3000 do maksimalno 5500 km, iako ova klasifikacija može varirati ovisno o organizaciji. U modernoj vojnoj terminologiji, dio IRBM-ova spada u širu grupu bojišnih balističkih raketa (do 3500 km), koja također uključuje i rakete kratkog dometa (300 – 1000 km) odnosno rakete srednjeg dometa (1000 – 3000 km). Prve balističke projektile intermedijernog dometa razvil su Sjedinjene Države i Sovjetski Savez kasnih 1950-ih i ranih 1960-ih, a nakon njih i Francuska, Kina i Indija. U 21. vijeku pojavile su se špekulacije da iste razvijaju i Sjeverna Koreja, Iran i Izrael, iako takva nagađanja nisu ni službeno potvrđena ni ovjerena testiranjima.

Modeli
------

Bivši i operativni
* Indija Agni-III (3500 – 5000 km)
* Indija Agni-IV (4000 km)
* Narodna Republika Kina DF-3A (3300 km)
* Narodna Republika Kina DF-25 (3200 km)
* Narodna Republika Kina DF-26 (3500 – 4000 km)
* Sjedinjene Američke Države UGM-73 Poseidon (5000 km)
* Francuska S3 (3500 km)
* Sjedinjene Američke Države PGM-17 Thor (3700 km)
* Sovjetski Savez R-14 (3700 km)
* Sovjetski Savez RSD-10 (5500 km)

Špekulacije
* Izrael Jerihon-3 (4850 km)
* Sjeverna Koreja BM25 Musudan (4000 km)
* Iran Šahab-5 (3500 – 4300 km)
* Iran Šahab-6 (+5500 km)

Razni modeli balističkih raketa srednjeg i intermedijernog dometa

Povezano
--------

* Balistička raketa kratkog dometa
* Balistička raketa srednjeg dometa
* Balistička raketa interkontinentalnog dometa

Vanjske veze
------------

* () *Ballistic Missile Basics* na stranicama FAS-a (Federation of American Scientists)
* () *Intermediate-Range Ballistic Missile (IRBM)* Arhivirano 2015-10-17 na Wayback Machine-u na stranicama Missile Threat
**Ayacucho** znan i kao *Huamanga*, je grad od 99,148 i aglomeracija 235,200 stanovnika u sredini Perua.
Ayacucho je administrativni centar Departmana Ayacucho i Provincije Huamanga.

Karakteristike
--------------

Ayacucho se prostire u plodnoj dolini na nadmorskoj visini od 2,746 m, okružen visokim planinama Anda, pa ima ugodnu klimu.
Od glavnog grada Lime je udaljen 557 km jugoistočno.

Historija
---------

Centralni trg
Ayacucho je osnovao 1539. konkvistador Francisco Pizarro i nazvao ga *San Juan de la Frontera de Huamanga*.

Za Vicekraljevstva Peru izrastao je u značajno trgovište, rudarski i vjerski centar. Još od 1609. je sjedište biskupije, a danas nadbiskupije.
Iz tih vremena ostalo je puno baroknih crkava i katedrala iz 17. vijeka.

Važnost grada bila je tolika da je 1677. godine osnovan *Univerzitet San Cristóbal de Huamanga*, koje djeluje do danas, sa pauzom od gotovo stotinu godina, koja je počela za Pacifičkog rata (1886.) i otegla se do 1957. kad je ponovno otvoren.

Grad je zadržao svoje ime Huamanga sve dok mu osloboditelj Simón Bolívar 1825. nije dao ime Ayacucho u počast Bitke kod Ayacucha koja je osigurala nezavisnost španjolskih južnoameričkih kolonija.

Na njegovom univerzitetu je djelovao kao profesor filozofije Abimael Guzmán idejni vođa ljevičarskog Gerilskog pokreta Sendero Luminoso, koji se 1980-ih proširio po cijeloj zemlji. Guzmánovo hapšenje 1994. oslabilo je i potpuno razorilo Sendero Luminoso.

Privreda i transport
--------------------

Privreda grada bazira se na poljoprivredi i lakoj industriji (tekstil, keramika, kožna galanterija).

Sa ostalim gradovima u zemlji povezan je cestama i aerodromom *Alfredo Mendivil Duarte* (ICAO: **SPHO**, IATA: **AYP**) koji se nalazi na sjeveru grada.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Ayacucho Conglomeration in Ayacucho*" (engleski). City population. Pristupljeno 3.06.2023.
2. 1 2  „*Ayacucho in Huamanga (Ayacucho Region)*" (engleski). City population. Pristupljeno 3.06.2023.
3. 1 2 3 4  „*Ayacucho, Peru*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 3.06.2023.
4. 1 2 3  „*Historia de Ayacucho*" (španjolski). Ayacucho - Perú. Pristupljeno 3.06.2023.
5. ↑  „*Coronel FAP Alfredo Mendivil Duarte Airport*" (engleski). SKYbrary. Pristupljeno 3.06. 2023.

Vanjske veze
------------

***Ayacucho*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Municipalidad Provincial de Ayacucho* (službene stranice) ()
**Beni Haroun** (arapski: سد بني هارون) je ime za branu i akumulaciono jezero na sjeveru Alžira u Pokrajini Mila.

Karakteristike
--------------

Jezero površine 2727 km² prostire se nedaleko od grada Mile. Smještena u srcu ogromnog hidrauličkog kompleksa, brana Béni Haroun ima kapacitet od 960 miliona m³, visoka je 118 i duga 714 metara. Najveća je i najvažnija brana u Alžiru. Betonska brana od milion i pol metara kubnih dovršena je 2000. godine.

Most preko jezera
Pumpna stanica snage 180 MW omogućuje snabdijevanje pitkom vodom šest alžirskih pokrajina: Mila, Džidžel, Konstantin, Um el Buagi, Batna i Henšela. Također, omogućuje navodnjavanje stotina hektara oranica u pokrajini Mili, pa čak i onih u okolnim pokrajinama.

U februaru 2012. akumulaciono jezero Béni Haroun doseglo je nivo popunjenosti od milijardu m³, čime je premašen teorijski kapacitet za 40 milion m³.

Izvori
------

1. 1 2 3  „*Beni Haroun*" (engleski). MD&A. Pristupljeno 20.12. 2020.
2. ↑  „*Lac de Beni Haroun ou la plage des infortunés*" (francuski). El Watan. Pristupljeno 20. 1. 2020. [*mrtav link*]
3. 1 2 3  „*Le barrage de Béni Haroun*" (francuski). Al Bayazin. Pristupljeno 20. 12. 2019.

Vanjske veze
------------

***Beni Haroun*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Beni Haroun* ()
**Bumerdes** (arapski: بومرداس) za Francuske kolonijalne uprave znan kao **Rocher Noir** (Crni kamen) je grad od 
28,996 stanovnika na sjeveru Alžira u Pokrajini Bumerdes u kojoj je administrativni centar.

Geografske karakteristike
-------------------------

Bumerdes leži na mediteranskoj obali, udaljen 45 km od glavnog grada Alžira sa kojim je povezan željeznicom i autoputom.
Veliki Internacionalni aerodrom Houari Boumédiène nalazi se još bliže - 35 km.

Grad je poznat kao naučni centar, u njemu djeluje čitav niz nacionalnih instituta kao su Alžirski institut za naftu (IAP), Nacionalni institut za električnu energiju i elektroniku (INELEC) uz brojne druge. Pored tog tu je i Univerzitet Muhamed Bouguerra sa Fakultetom za ugljikovodike i kemiju (FHC).

Bumerdes je poznat i kao industrijski centar u kom sjedište imaju velike kompanije kao što su Sonatrach (nafta), Nacionalna geofizičke kompanija (ENAGEO) i Centar za istraživanje i razvoj (CRD).

Centar grada

Historija
---------

Niknuo je za Francuske kolonijalne uprave kao *Rocher Noir*. 
Istog dana kad je potpisan Sporazum u Évianu - 18. marta 1962. i nastupilo primirje - u Rocher Noiru je osnovana Privremena vlada na čelu sa Abderrahmane Farèsom, sa glavnim ciljem da organizira i provede Referendum o samoopredjeljenju i izbore za Konstituantu.

Nakon proglašenja alžirske nezavisnosti 1964. gradu je promjenjeno ime u *Bumerdes*.

Bumerdes je 21. maja 2003. u večernjim satima pogodio potres magnitude 6,7° koji je epicentar imao u moru 4 km od obale.
Potres je srušio dosta zgrada i usmrtio 1.382 i ranio 3.442 stanovnika.

Gradovi prijatelji
------------------

* Francuska Belfort, Francuska

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*Algeria, People's Democratic Republic of Algeria*" (engleski). City population. Pristupljeno 23.1. 2020.
2. 1 2 3 4  „*Boumerdès*" (francuski). ces-med.eu.. Arhivirano iz originala na datum 2019-09-05. Pristupljeno 23.1. 2020.
3. ↑  „*La république éphémère de Rocher Noir*" (francuski). ElWatan. Arhivirano iz originala na datum 2022-09-21. Pristupljeno 23.1. 2020.
4. ↑  „*Boumerdes (Algérie) : séisme de mai 2003*" (francuski). Azurseisme. Pristupljeno 23.1. 2020.

Vanjske veze
------------

***Bumerdes*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Boumerdès* Arhivirano 2019-09-05 na Wayback Machine-u ()
**Vossemeerr** je umjetno jezero u sredini Nizozemske, koje se prostire na granici provincija Flevoland, Gelderland i Overijssel.

To izduženo slatkovodno jezero leži između jezera Drontermeer i Ketelmeer.

Karakteristike
--------------

Karta Zuiderzeea
Jezero ima površinu od 3 km² i duboko je 2,60 m.

Vossemeer je nastao 1956. za melioracije istočnog Flevolanda.
Zajedno sa povezanim jezerima; Gooimeer, Eemmeer, Nijkerkernauw, Nuldernauw, Wolderwijd, Veluwemeer, Drontermeer i Ketelmeer, formira pojas *Graničnih jezera* (Randmeren), koja trebaju osigurati da se tlo ne osuši i slegne.
Vode mu donosi i odnosi Ketelmeer iz IJsselmeera.

Vossemeer je zajedno sa 14 drugih jezera uvršten 2000. u Ramsarsku konvenciju kao važno stanište ugroženih vrsta bilja, riba i ptica.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*Vossemeer*" (nizozemski). Rijks waterstaatn. Pristupljeno 11.11.2022.
2. ↑  „*The Netherlands designates still another eleven new Ramsar sites*" (engleski). Ramsar Convention Secretariat. Pristupljeno 11.11.2022.

Vanjske veze
------------

***Vossemeer*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Vossemeer* ()
**Cabimas** je lučki grad od 292,800 stanovnika u saveznoj državi Zulia na sjeverozapadu Venecuele.

Geografske karakteristike
-------------------------

Cabimas leži na sjeveroistočnoj obali Jezera Maracaibo, nasuprot glavnog grada Maracaiba, od kog je udaljen oko 20 km.

Historija
---------

Mjesto je dobilo ime po drvu kog lokalni indijanci zovu - **cabimo**, kog je bilo u izobilju u tom kraju.

Prvi Evropljani koji su stigli u taj kraj bili su kapucinski misionari 1614. kako bi pokrštavali indijance. Nakon njih je franjevac Francisco Urroz 1752. osnovao stalnu misiju. Nekoliko godina kasnije - 1758. došao je monsinjor Mariano Martí, iz Španjolske i donio dokumente o legalizaciji misije, pa se ta godina danas uzima za osnivanje grada.

Sve do otkrića nafte - Cabimas je bio malo ribarsko mjesto.

Cabimas je 1829. postao crkvena parohija u Okrugu Altagracia. Između 1830. - 1835. dobio je status u civilne parohije, a između 1870. - 1904. postao je.općina.

Multinacionalna korporacija Caribbean Petroleum počela je 31. jula 1914. crpsti naftu iz polja Mene Grande na istočnoj obali Jezera Maracaibo, što je bio početak komercijalne proizvodnje sirove nafte u Venecueli.

Nešto južnije od grada 1917. počela je sa radom prva rafinerija nafte u Latinskoj Americi - San Lorenzo.

Katedrala Gospa od Ružarija
Cabimas je i danas važan lokalitet venezuelanske naftne industrije, jer se najbogatija naftna polja nalaze u i oko Jezera Maracaibo.

Luka La Salina je jedna od najvažnijih za transport nafte u Jezeru Maracaibo.

Pored nafte Cabimas ima i nekoliko tvornica, a okolica je bogat poljoprivredni kraj.

Izvori
------

1. 1 2 3  „*Venezuela*" (engleski). Citypopulationde. Pristupljeno 20. 10. 2017.
2. 1 2  „*Cultura y Tradiciones del Municipio Cabimas*" (španjolski). Cuaderno Cabimas. Pristupljeno 20. 10. 2017.
3. 1 2 3 4  „*Maracaibo lake western coast*" (španjolski). Venezuela tuya. Pristupljeno 20. 10. 2017.
4. 1 2  „*Hace 97 años inició operaciones la primera refinería de Venezuela y Latinoamérica*" (španjolski). Agencia Venezolana de Noticias. Pristupljeno 20. 10. 2017.

Vanjske veze
------------

***Cabimas*** na Wikimedijinoj ostavi

* *La localidad de Cabimas* ()
Koordinate: 43° 10′ 45" SGŠ, 20° 41′ 14" IGD

**Rvatska** je naselje u opštini Leposavić na Kosovu i Metohiji. Površina katastarske opštine Rvatska gde je atar naselja iznosi 1.373 ha. Pripada mesnoj zajednici Vračevo. Nalazi se na 13 km severnozapadno od Leposavića, sa obe strane Vračevske reke. Okružuju ga sela Vračevo, Kamenica (zaselak Trebića), Ibarsko Postenje, Potkomlje, Berberište i Odojeviće (Grad Novi Pazar).

Srednja nadmorska visina sela je 546 metara.

Mišljenje da je naziv sela postao od vlaškog imena *Hrvatin* možda bi i mogao da se prihvati, s obzirom da i planinski vis kom, koji se uzdize sa južne strane, nosi naziv koji je, nesumnjivo, ilirskog porekla, a značenje mu se može objasniti rečima istog korena – od reči skompi- širi oblik od kom, a što znači stenovit vrh koji se zadržava u vidu kupe. Ili s obzirom da naziv sela u osnovi ima reč *rvat* koja je, pre svega, značila neki naporan posao, odnosno boriti se, rvati se, nositi sa teškoćama.

U selu se na mestu Ostravica nalaze ostaci stare crkve i groblja, a u Kljinu ostaci hana iz XVII veka, pored kojeg je prolazio krak beogradskog trgovačkog puta. Petar Z. Petrović je zabeležio da je u selu Rvatskoj postojala džamija koja je srušena u toku Prvog svetskog rata, između 1915-1918. godine.

Demografija
-----------

* popis stanovništva 1948: 561
* popis stanovništva 1953: 660
* popis stanovništva 1961: 722
* popis stanovništva 1971: 683
* popis stanovništva 1981: 684
* popis stanovništva 1991: 640

U selu 2004. godine živi 571 stanovnik. Preci današnjih muslimanskih rodova: Salkovići, Đerleci, Ajdinovići, Ujkanovići, Muminovići, Bahtijarevići, Islamovići, Ibrahimovići, Ejukovići, Smajovići, Radenac, Huskovići, Nezirovići.
Od srpskih rodova u Rvatskoj žive : Bogdanovići, Tomovići, Pantovići, Čolovići, Andrići, Leševići, Đorđevići, Vukadinovići, Bačani, Sekulići, Radovanovići.

| * p
* r
* u
**Naseljena mesta** opštine Leposavić |
| --- |
| 
Bare •
Belo Brdo •
Beluće •
Berberište •
Bistrica •
Borova •
Borčane •
Brzance •
Vitanoviće •
Vračevo •
Vuča •
Gnježdane •
Gornji Krnjin •
Graničane •
Grkaje •
Guvnište •
Gulije •
Desetak •
Dobrava •
Donje Isevo •
Donji Krnjin •
Dren •
Duboka •
Zabrđe •
Zavrata •
Zemanica •
Zrnosek •
Ibarsko Postenje •
Jarinje •
Jelakce •
Jošanica •
Kajkovo •
Kamenica •
Kijevčiće •
Koporiće •
Kostin Potok •
Košutica •
Košutovo •
Kruševo •
Kruščica •
Kutnje •
Lazine •
**Leposavić** •
**Lešak** •
Lozno •
Majdevo •
Mekiniće •
Miokoviće •
Mioliće •
Mošnica •
Ostraće •
Plakaonica •
Planinica •
Popovce •
Potkomlje •
Pridvorica •
Rvatska •
Rodelj •
Rucmance •
Seoce •
Slatina •
Sočanica •
Tvrđan •
Trebiće •
Trikose •
Ćirkoviće •
Ulije •
Ceranja •
Crveni •
Crnatovo •
Šaljska Bistrica
 |
**Volta** je jedna od najvećih afričkih rijeka. Uvire u Gvinejski zaljev, a duga je 1600 km.

Ime
---

Donji tok Volte dobro su još od 15. vijeka poznavali Portugalci koji su joj i dali ime volta (dosl. prevrtljiva), zbog njenog prevrtljivog kovitlajućeg toka.

Hidrografija
------------

Porječje rijeke Volte
Volta se formira spajanjem rijeka Crne i Bijele Volte, koje u Burkini Faso gdje izviru zovu Mouhoun odnosno Nakambe. One se spajaju negdje oko 480 km od mora u sredini Gane. Gotovo četiri petine doline rijeke na jugu Gane pokriva jezero Volta, danas jedno od najvećih na svijetu. Akumulaciono jezero nastalo je gradnjom brane Akosombo, dovršene 1965. u kanjonu gdje je rijeka Volta probila svoje korito kroz masiv Atakora na putu prema moru.

Ispod brane, rijeka naglo skreće prema istoku i teče preko visoravni Accra prije svog uvira u Atlantski ocean kod mjesta Adi. Volta ima porječje veliko 398.000 km² koje se proteže preko Burkine Faso, Malija, Obale Slonovače, Toga i Gane. Najveće pritoke su rijeke Daka, Pru i Oti.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  „*Volta River*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 10. 10. 2012.

Vanjske veze
------------

***Volta (rijeka)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Volta River,* na portalu Encyclopædia Britannica ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 124681849
* LCCN: sh86001958
* GND: 4119474-3

 |
*Za ostala značenja, v. Watergate (razvrstavanje).*
Kompleks Watergate
**Watergate** je naziv za jedan od najtežih politički skandala u američkoj povijesti. Afera je dovela do ostavke američkog predsjednika, republikanca Richarda Nixona, nakon što je otkrivena njegova umiješanost u pokušaj prikrivanja skandala

U užem smislu, 'afera Watergate' se odnosi na prisluškivanje i provalu u sjedište nacionalnog odbora Demokratske stranke u hotelsko-stambenom kompleksu 'Watergate' u Washingtonu. U širem smislu, Watergate je opći pojam za složenu mrežu političkih skandala u SAD-u između 1972. i 1974. godine.

Oni su uključivali politički motivirane provale, mito, iznude, prisluškivanje telefona, urotu, opstrukciju pravde, uništavanje dokaza, porezne prijevare, nezakonitu upotrebu vladinih agencija kao što su FBI i CIA, ilegalne doprinose za kampanje i upotrebu novca poreznih obveznika u privatne svrhe. Najviše od svega, Watergate je sinonim za zloupotrebu moći.

Prethodnica afere su mjere koje je Nixon poduzeo između 1969. i 1971. godine, navodno radi državne sigurnosti. Kako bi spriječio curenje informacija, Nixon je bez sudskog naloga odobrio prisluškivanje telefona vladinih dužnosnika i novinara, a 1971. je odobrio sigurnosnu operaciju koja je obuhvaćala provale i otvaranje pošte. Iste godine Nixon je u tu svrhu oformio i specijalni istražni odjel, čiji su agenti provalili u ordinaciju doktorice Lewis Fielding, psihijatrice Daniela Ellsberga, čovjeka koji je *New York Timesu* dao *Pentagon Papers* - dokumente o tajnim američkim operacijama u Vijetnamu, i kojeg je tih dana čekalo suđenje za špijunažu.

Najpoznatiji dio ove priče odigrao se 17. lipnja 1972. u 2 i 30 ujutro, kad je policija uhitila petoricu muškaraca u sjedištu nacionalnog odbora demokrata dok su podešavali elektronsku opremu koju su postavili mjesec dana ranije. Jedan od uhićenih bio je James McCord, koordinator za sigurnost u CRP-u (Committee for the Re-election of the President - Odbor za reizbor predsjednika).

Povezano
--------

* Irangate
* Filegate
* Travelgate
* Monicagate
* Plamegate
* Rathergate

Vanjske veze
------------

***Watergate*** na Wikimedijinoj ostavi

* CBS first report on the Watergate scandal, June 19th, 1972 video
* Watergate trial sketches by artist John D. Hart Arhivirano 2007-07-08 na Wayback Machine-u
* White House tape transcripts Arhivirano 2004-06-04 na Wayback Machine-u
* The White House tapes themselves Arhivirano 2005-04-17 na Wayback Machine-u
* Washington Post Watergate Archive
* Washington Post Watergate Tape Listening Guide
* BBC News reports on Watergate
* Watergate.info - The Scandal That Destroyed Pres. Richard Nixon
* Watergate Timeline
* Watergate Key Players by Washington Post
* Schemers In the Web
* Extensive set of online Watergate
* Michael Schudson, *Watergate in American Memory: How We Remember, Forget, and Reconstruct the Past* (New York, 1992)
* Silent Coup Arhivirano 2007-02-28 na Wayback Machine-u
**Josip Rikard Gumzej** (Zagreb, 19. IV. 1940. – Zagreb, 26. VII. 2014.), jugoslavenski i hrvatski modni kreator. Diplomirao na Pravnom fakultetu u Zagrebu. Krajem 1960-ih u Zagrebu otvorio butik posvećen visokoj modi, prvi takve vrste u Hrvatskoj. Isticao se stavom kojim se suprotstavljao podilaženju zapadnjačkim modnim idejama. U luksuznim modelima, napose na opremi kandidatkinja na svjetskim natjecanjima ljepote, aplicirao i uklapao izvorne narodne vezove koristeći tradicijske motive panonskog područja (posavske ruže, zlatovez i dr.). Više puta zapaženo nastupao na Zagrebačkom salonu. Svoje modne kreacije popularizirao u Jugoslaviji i inozemstvu. Stalni suradnik beogradskog časopisa *Praktična žena*. Kreirao odijela za mnoge poznate osobe (R. Šerbedžija, D. Dragović, N. Ukraden, R. Chamberlain, Ž. Fattorini, M. Dravić, T. Bošković, T. Kesovija, Lepa Brena, S. Mančić, S. Ašperger, S. Dubravčić, M. Kučić, B. Marovt, grupa *Aske* i dr.). Od 1987. aktivan u politici. Od 1989. predsjednik Odbora za promidžbu HDZ-a; autor stranačkih izbornih slogana *Zna se, Tuđman a ne Balkan, Odlučimo sami o sudbini svoje Hrvatske* te *Imamo Hrvatsku.* Član Uprave HRT-a zadužen za HTV (1996–97). Dizajnirao uniformu predsjednika F. Tuđmana za vojnu paradu u povodu Dana državnosti 1995. Dizajnirao zlatnik s likom F. Tuđmana. Savjetnik za medije Ive Sanadera. Bio je vlasnik licence za izbor Kraljice svijeta za Hrvatsku, Sloveniju i BiH.

Nagrade, priznanja i odlikovanja
--------------------------------

* Red Danice hrvatske s likom Antuna Radića (1995)
* Spomenica domovinske zahvalnosti (1996)
* Red Danice hrvatske s likom Marka Marulića (1996)
* Red hrvatskog trolista (1996)

Izvori
------

1. ↑  Imehrvatsko.net
2. 1 2  Matković, Maja (28. VI. 2016). „Baština za opstanak sela i vrhunski dizajn". *Večernji list*.
3. ↑  Lendvaj, Ana (1. VII. 2014). „Večernjakova čitateljica od drugarice  do fensi djevojke u  nekoliko koraka". *Večernji list*.
4. ↑  Marinković, G. (14. IX. 1997). „Sve manje barakaša". Zagreb: *AIM*. Arhivirano iz originala na datum 2021-02-20.
5. ↑  Odluka kojom se odlikuju redom Danice hrvatske s likom Antuna Radića, *Narodne novine* br. 46, 28. V. 1995.
6. ↑  Odluka kojom se odlukuju Spomenicom domovinske zahvalnosti, *Narodne novine* br. 66, 30. VI. 1996.
7. ↑  Odluka o odlikovanju Redom Danice Hrvatske s likom Marka Marulića broj 01-051-96-13-1-11/1, *Narodne novine* br. 56, 11. VII. 1996.
8. ↑  Odluka o odlikovanju Redom hrvatskog trolista broj 01-051-96-15-6/1, *Narodne novine* br. 56, 11. VII. 1996.

Eksterni linkovi
----------------

* Kraljica Hrvatske Arhivirano 2014-07-31 na Wayback Machine-u Moda Rikarda Gumzeja
* Muzej Moslavine: Građanski elementi u tradicijskom odjevanju
...trajni sporazum između naroda hrvatskog i ugarskog može postići najprije strogim i točnim vršenjem prava hrvatskih, sadržanih u postojećoj hrvatsko-ugarskoj nagodbi, te promjenom odnošaja što spadaju u područje posala, koji su danas zajednički sa Ugarskom i zapadnom polom Monarhije na način, da hrvatskomu narodu bude obezbjeđen samostalni politički, kulturni, financijski i opće gospodarstveni opstanak i napredak
Riječka rezolucija

**Riječka rezolucija** je politički dokument potpisan 3. listopada 1905. u Rijeci nakon dvodnevnoga sastanka hrvatskih i srpskih zastupnika iz pokrajinskih sabora u Dalmaciji i Istri te iz banske Hrvatske. Proizašla je iz politike »novoga kursa«, pokrenute u kolovozu 1903. na poticaj hrvatskih i srpskih političara iz banske Hrvatske i Dalmacije radi ujedinjenja i poboljšanja položaja hrvatskih zemalja u Monarhiji te suprotstavljanja germanizaciji i politici »prodora na Istok«, što se trebalo postići zbližavanjem s Mađarima i Talijanima. Sastavljanje rezolucije najviše su podupirali Ante Trumbić, Frano Supilo, Pero Čingrija i Stjepan Zagorac te sve hrvatske stranke osim Čiste stranke prava i Hrvatske pučke seljačke stranke. 

U njoj se na samom njezinu početku podupiru nastojanja madžarske oporbe oko ostvarenja državne samostalnosti, iskazuje potpora Neovisnoj stranci Ferenca Kossutha, te težnja za pomirbom hrvatskog i mađarskog naroda. Ujedno je bio istaknut zahtjev da se hrvatskom narodu osigura samostalni kulturni, politički i gospodarski razvoj. Rezolucija je također zahtijevala od Ugarske prihvaćanje pripojenja Kraljevina Dalmacije Kraljevini Hrvatskoj i Slavoniji. S obzirom na unutrašnje stanje u banskoj Hrvatskoj, zahtijevalo se uvođenje ustavnih sloboda te jamstvo svih demokratskih, građanskih i političkih sloboda. Rezolucijom se tražilo striktno provođenje Hrvatsko-ugarske nagodbe uz djelomičnu izmjenu njezine odluke vezane uz zajedničke poslove Hrvatske i Ugarske te Hrvatske i austrijskog dijela Monarhije. Ubrzo nakon donošenja rezolucije bio je osnovan odbor, koji je stupio u pregovore s madžarskim oporbenim političarima.

U sastavljanju Riječke rezolucije prvi put su usklađeno sudjelovali političari iz svih hrvatskih zemalja, uključujući i srpske političare. Potaknuti znatnim poboljšanjem odnosa hrvatskih i srpskih političara, proizašlog iz politike »novoga kursa« i Riječke rezolucije, u Zadru su srpski političari, poslanici u Dalmatinskom saboru i Carevinskom vijeću, 17. listopada 1905. donijeli Zadarsku rezoluciju. Obje rezolucije prethodile su osnivanju Hrvatsko-srpske koalicije, potkraj 1905. središnje političke snage u Hrvatskoj do 1918.

Povezano
--------

* Zadarska rezolucija
* Politika novoga kursa
* Hrvatsko-srpska koalicija

Literatura
----------

* Opća i nacionalna enciklopedija Riječka rezolucija
* Hrvatska enciklopedija (LZMK) - Riječka rezolucija

1. ↑  Zlatko Matijević: Koprivnički župnik Stjepan Zagorac i reformni pokret nižega rimokatoličkog klera u Hrvatskoj (1920.), Podravina: časopis za multidisciplinarna istraživanja, sv. 4 br. 7 lipanj 2005.
**Wleń** (njemački: *Lähn*) je gradić od 1,751 stanovnika na zapadu Poljske u Donjošleskom vojvodstvu.

Geografske karakteristike
-------------------------

Wleń leži na lijevoj obali rijeke Bobr na mjestu gdje ona pravi veliki meandar, udaljen četrdesetak kilometara od njemačke granice.

Ruine Zamak

Historija
---------

Wleń je gradska prava dobio od poljskog vojvode Henrika I. Bradatog 1214.

Zlatne godine Wleńa bile su između 1278. - 1368. kad je dobio brojne trgovačke privilegije, pa čak i da kuje kovanice. Tad su podignute javne zgrade; 
gradska vijećnica, kupalište i rezidencije bogatijih građana.

Naredni vijekovi bili su vrijeme polakog opadanja važnosti grada, jer su se susjedni gradovi kao Jelenia Góra brže razvijali i preuzeli trgovinu.
Poprilično je nastradao za napoleonskih ratova kad je gotovo u potpunosti izgorio.

Danas je mirni gradić sa sanatorijem za rehabilitaciju.

Pobratimski gradovi
-------------------

Wleń ima ugovore o partnerstvu sa slijedećim gradovima;

* Nizozemska Eemsmond, Nizozemska (2000.)
* Njemačka Schwarzheide, Njemačka (2001)
* Njemačka Bremervörde, Njemačka (2005)
* Mađarska Karcag, Mađarska (2005.)
* Danska Dragsholm, Danska

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Poland: Dolnoslaskie*" (engleski). City population. Pristupljeno 6.02. 2021.
2. 1 2 3 4 5  „Historia Gminy" (poljski). Gmina Wleń. Arhivirano iz originala na datum 2021-02-14. Pristupljeno 6.02. 2021.

Vanjske veze
------------

***Wleń*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Gmina Wleń* (službene stranice) ()
() *Turkey in Asia* (1850)
Sir **William Johnston** (Kirkhill, 27. oktobra 1802. − Kirkhill, 7. februara 1888), škotski geograf, kartograf i izdavač koji je djelovao u Edinburghu tokom 19. vijeka.

Rođen je u Kirkhillu, naselju grada Cambuslang u škotskoj pokrajini Južni Lanarkshire. Zajedno s mlađim bratom Alexanderom osnovao je kartografsku tvrtku *W. & A. K. Johnston* koja je od 1840-ih godina nadalje štampala velik broj karata i nekoliko atlasa, a gotovo svi radovi dvojnog su autorstva. Od 1848. do 1851. kao Lord Provost bio je na čelu gradskog vijeća u Edinburghu. Dana 26. augusta 1851. zbog svojih zasluga dobio je titulu viteza. Za člana Škotskog društva antikviteta izabran je 1852. godine, a 1867. se umirovio i ostatak života proveo je na imanju u Kirkhillu. Sahranjen je na groblju Grange u Edinburghu.

Povezano
--------

* Alexander Keith Johnston
* Historija kartografije

Literatura
----------

* () Tooley, Ronald Vere (1987). *Maps and map-makers* (7. izd.). New York: Dorset Press. str. 66. ISBN 9780880291613. OCLC 17306488.
* () BBC (2012): Sir William Johnston of Kirkhill (1802–1888), Lord Provost of Edinburgh (1848–1851), by John Watson Gordon

Ostali projekti

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **William Johnston (geograf)** |

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 71694395
* LCCN: n88175529
* ISNI: 0000 0000 2765 5913
* GND: 126505578
* SUDOC: 234451483
* BNF: cb15281101q (podaci)

 |
**Zemgalija** (latvijski: *Zemgale*, njemački: *Semgallen*, litvanski: *Žiemgala*, poljski: *Semigalia*, livonski: *Zemgāl*), ponekad prevođena kao **Semigalija**, je danas ime jedne od pet historijskih regija Latvije.

Karakteristike
--------------

Zemgalija se nalazi u centru Latvije, južna granica regije je i državna granica sa Litvanijom.
Prostire se površini od 10 742 km² (to je 16,6% teritorija Latvije), od tog je 40% pod šumom.

Neformalna prijestolnica i najveći grad je Jelgava, koji je u 16. vijeku postao prijestolnica Kneževine Kurlanije i Semigalije.

Historija
---------

Karta Livonije iz 1573. sa pozicijom Zemgale (Semigallie)
U skandinavskim historijskim izvorima iz 9. vijeka spominje se teritorij na kojem je živjelo baltsko pleme Zemgali.

Zemgalski teritorij bio je puno veći protezao se duž rijeke Zapadne Dvine sve do Riškog zaljeva i (današnje Rige) a na sjeveru i po Litvaniji.
Sa zapada su graničili sa Kuršima i njihovom zemljom Kurlandijom.

Zemgali su poznati po dugom otporu (1219.-1290.) protiv nasilnog pkrštavanja i okupacije koje su provodili Livonsko bratstvo mača i Teutonski viteški red u vrijeme Livonskog križarskog rata.

Zemgali su imali bliske jezične i kulturne veze sa Žemajtima.

Izvori
------

1. ↑  „Welcome to Zemgale Planning Region!" (engleski). Zemgale. Pristupljeno 23.12. 2021.
2. 1 2  „Zemgale region - Geography and history" (engleski). Portrait of the Regions. Pristupljeno 22.12. 2021.
3. 1 2 3  „Semigallians (Semigalleons; Semigalls; Zhemgala; Zemgali; Zemgalians & Ziemgalians; Hellespontians; Daugavians)" (engleski). World History. Pristupljeno 23.12. 2021.
4. ↑  „Semigallia" (engleski). DBpedia. Pristupljeno 23.12. 2021.

Vanjske veze
------------

***Zemgalija*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Welcome to Zemgale Planning Region!* ()

| * p
* r
* u
Latvija Kulturne regije Latvije |
| --- |
| 
* Kurlandija
* Zemgalija
* Selija
* Vidzema
* Latgalija

 |
**Četka** ili **kist** (od ruskog *Кисть*) ili **kefa** (od turskog *kefe*) je ručni alat sastavljen od prirodnih ili sintetičkih vlakana umetnutih u dršku, a koristi za čišćenje, poliranje, pisanje ili slikanje.

Historija
---------

Četke za čišćenje
Četka za cipele
Nešto nalik na kistove ljudi su koristili još od paleolita za slikanje po pećinama, što se i danas može vidjeti u španjolskoj Altamiri i francuskom
Lascauxu.
Egipćani su koristili kistove za oslikavanje svojih grobnica, dok su stari Kinezi koristili svoje kistove sa dugom dlakom za pisanje (slikanje) brojnih zamršenih logograma Kineskog pisma, što rade i danas.

Vrsta materijala koji se koristi za izradu četaka i njihov dizajn zavise o namjeni. Tako su se svinjske čekinje dugo koristile za kistove i slikarske četke jer su ta vlakna vrlo fleksibilna i elastična i izvrsno drže boju. Svaka pojedinačna dlaka ima široku, čvrstu bazu i suženi vrh koji se račva na nekoliko finih niti. 
Dlake od drugih životinja kao što su; konji, goveda, vjeverice i jazavci, koriste se za izradu specifičnih vrsta četaka za kućanstvo i toalet.

Za takve četke koriste se i razne vrste biljnih\_vlakana, od kojih su najvažnija ona dobijena od vlakana brazilskih palmi - *Leopoldinia piassaba* i palmi -*Borassus* iz Afrike i Šri Lanke.

Takva se biljna\_vlakna namakanjem, tučenjem i sušenjem pretvaraju u materijal za četke.
[[Pamuk|Pamučna vlakna se također koriste za izradu četaka. Obrađuju se octenom kiselinom nakon čega slijedi difuzija acetiliranog produkta u acetonu. Dobijena otopina se centrifugira i šprica kroz sićušne rupice uređaja poznatog kao predilica u kom se stvrdnu.

Umjetna vlakna za četke najčešće se proizvode od najlona i polietilena, ali se koristi i vinil i čelične žice za određene primjene. 
Najlonska vlakna se ili stanjuju i cijepaju poput svinjskih čekinja za slikarske kistove ili se ostavljaju netaknuta za izradu četki za čišćenje, četki za kosu i četkica za zube. 
Polietilenska vlakna, koja su prilično kratka i slična panju, prikladna su za četkice za masažu.

Dlake četke spajaju se na nosače i držala od drveta, plastike ili metala na nekoliko načina. Kistovi i četke za slikarstvo spajaju su u metalnu čašicu (kalup za željeni oblik kista), zatim se vlakna režu na željenu dužinu i prenose u metalnu cijev u koju se ulije cement ili otopina gume. Kad se ljepilo stvrde kist je pričvršćen na uložak.
Brojne četke za kućanstvo i toalet proizvode se umetanjem pramenova vlakana u rupe izbušene na stražnjoj strani četke.

Izvori
------

1. ↑  „*Kist*" (hrvatski). Hrvatska enciklopedija LZMK. Pristupljeno 02.09. 2021.
2. ↑  „*kefa značenje i definicija*" (hrvatski). Jezikoslovac. Pristupljeno 02.09. 2021.
3. 1 2 3 4 5 6 7  „Brush art" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 02.09. 2021.

Vanjske veze
------------

***Četka*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Brush art* ()
* *Kist* ()
**Češalj** (od praslavenskog *česati* = češati) je predmet, pljosnate nazubljene forme, koji se koristi za njegu kose, kao i za uređivanje drugih 
vlakana.

Karakteristike i historija
--------------------------

To je jedan od najstarijih alata kojim se Homo sapiens služi od prahistorije.
Najstariji češljevi iskopani na području Perzije stari su oko 5000 godina pne. što se poklapa sa vremenom prvih indoevropskih migracija.

Češljevi se nisu koristi samo u kozmetičke svrhe, već i za higijenske, naročito za uklanjanje uši i sličnih parazita.

Moderni plastični češalj
Češljevi su univerzalni i nema kraja na svijetu bez njega, ali svaka kultura ima vlastiti stil izrade, i koristi specifičan materijal. Najčešći su oni ručno izrađeni od drva šimšira, trešnje i bora, 
kakvih se još uvijek može naći po soskim sajmovima u Aziji.
Ali ima i puno onih napravljenih od stočnih rogova, pa su tako najstariji sačuvani oni izrađeni od slonovače ili nekih drugih kostiju.

Kasnije su izrađivani od zlata, srebra, kositra i mjedi, ali su ipak oni izrađeni od kornjačinog oklopa i rogova puno elastičniji i podatniji.

Veliki preokret u izradi češljeva dogodio se 1869. kad su Amerikanci braća Isaiah i John Hyatt, eksperimentirajući u svom laboratoriju sa celuloidom proizvela prvi plastični češalj.

Nakon tog započela je revolucija u načinu proizvodnje češljeva.

Izvori
------

1. ↑  „*čèšati*" (hrvatski). Hrvatski jezični portal. Pristupljeno 07. 09. 2016.
2. 1 2 3 4 5 6 7  „*Combs*" (engleski). The Origin of. Pristupljeno 07. 09. 2016.

Vanjske veze
------------

***Češalj*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Combs* ()
*Za ostala značenja, v. Рајац (razvrstavanje).*
  
Координате: 44° 08′ 16" СГШ, 20° 13′ 17" ИГД

**Рајац** је планински предео, део планине Сувобор, у оквиру Ваљевског комплекса планина. Налази се на територији општине Љиг , на 10 km од Љига, на 25 km од Горњег Милановца, на 45 km од Аранђеловца, на 50 km од Ваљева, односно око 90 km јужно од Београда. Надморска висина Рајца креће се од 600 до 849 m.

Мада се у појединим описима Рајац дефинише као посебна планина, он не поседује све елементе планине, као што су превоји, клисуре, тако да у географском смислу Рајац представља само предео, чији је највиши врх Рајац један од врхова Сувобора.

На подручју Рајца постоји више пећина и јама, а најзначајнија је Рајачка пећина, укупне дужине канала 286 m. Преовлађују шуме букве, храста, брезе, јасена, цера, док на већим висинама има четинари: јеле и бора. Од животињских врста може наићи на фазане, срндаће, лисице, дивље свиње, зечеве, грлице.

Туризам
-------

Рајац је познат као туристичко излетиште, а шире је познат по манифестацији „Косидба на Рајцу" која се традиционално одржава прве недеље након Петровдана. Погодан је и за параглајдинг, а до Рајца се врло често организују и ђачке и студентске екскурзије.

Историја
--------

На територији општине Љиг и планине Сувобор се током Првог светског рата одиграла славна Колубарска битка у којој је и учествовало чувених 1300 каплара.
У славу њима је подигнут споменик на Рајцу.

Галерија
--------

Панорама са планине РајацПанорама са планине Рајац

Поглед са планине Рајац на села Ба и СлавковицаПоглед са планине Рајац на села Ба и Славковица

Референце
---------

1. ↑  „geoSrbija - Nacionalna infrastruktura geoprostornih podataka – NIGP". Arhivirano iz originala na datum 2016-03-28. Pristupljeno 2014-08-30.
2. 1 2 3 4  ТОС: „Рајац" Arhivirano 2013-03-18 na Wayback Machine-u, приступ 17.4.2013
3. ↑  Планинско друштво Нафташ: Планине Србије, приступ 17.4.2013

Спољашње везе
-------------

***Рајац*** na Wikimedijinoj ostavi

* Rajac.net Arhivirano 2019-05-02 na Wayback Machine-u - сајт о планини Рајац
* Kosidba.com - сајт о Косидби на Рајцу
* Turizam.rs Arhivirano 2007-05-18 na Wayback Machine-u - Рајац на сајту Туристичке понуде Србије
|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| Cn - **Nh** - Fl |
| Tl**Nh**   |
| periodni sistem |

 |
| **Nepotvrđene osobine** |
| Ime, simbol,atomski broj | Nihonijum, Nh, 113 |
| Pripadnost skupu | verovatno slabih metala |
| grupa, perioda | IIIA, 7 |
| atomska masa | 284 u (predviđena) |
| elektronska konfiguracija | [Rn]5f146d107s27p1 |
| e- na energetskim nivoima | 2, 8, 18, 32, 32, 18, 3 |
| oksidacioni broj | bez podataka |
| agregatno stanje | bez podataka |
| Elektronegativnost | bez podataka |

**Nihonijum** (**Nh**) - je verovatno metal IIIA grupe.

Istorija
--------

1. februara 2004. godine tim sastavljen od ruskih naučnika instituta za ispitivanje atoma i američkih naučnika iz Lawrence Livermore National Laboratory je dobio četri aroma ununpentijuma, koji su posle raspada sagradili jedan atom ununtrijuma. Njihovo otkriće je zahtevalo potvrdu. 

28 septembra 2004. godine, tim kapanskih naučnika je ponovio eksperiment sa uspehom. Japanci su predložili naziv za ovaj element *japonijum*

Spoljašnje poveznice
--------------------

* WebElements.com - Uut
* Apsidium - Ununtrium Arhivirano 2008-06-15 na Wayback Machine-u

***Nihonijum*** na Wikimedijinoj ostavi
|  |
| --- |
|  |

**Ak Kojunlu** (perz. آق قویونلو, azer. Ağqoyunlular آغ قویونلولار) bila je kulturno perzijska, sunitska turkijska plemenska konfederacija koju je u regiji Diyarbakir osnovao Qara Osman-beg (1356-1435) i koja je vladala dijelovima današnje istočne Turske od 1378. do 1503. a u posljednjim desetljećima vladala je i Armenijom, Azerbajdžanom, većim dijelom Irana, Iraka i Omana, gdje je vladar Hormuza priznao suverenitet Ak Kojunlua. Carstvo Ak Kojunlu doseglo je svoj vrhunac pod Uzun Hasanom (vladao 1452-1457).

Konfederacija je nastala 1340. godine, a potpuno se otopila oko 1507. godine.

Etimologija
-----------

Ime Ak Kojunlu doslovno znači «[oni s] bijelim ovcama». Prvi put se spominje u izvorima s kraja 14. vijeka. Predloženo je da se to ime odnosi na stare totemske simbole, ali prema učenjaku Rašidu al-Dinu Hamadaniju (1247-1318), Turkijcima je bilo zabranjeno jesti meso svojih totemskih životinja, pa je to malo vjerojatno, uzimajući u obzir važnost ovčetine u prehrani pastirskih nomada. Druga hipoteza je da se ime odnosi na prevladavajuću boju njihovih stada.

() Politička karta Ak Kojunlu konfederacije oko 1478.

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* LCCN: sh85003037

 |
Za istoimeni film, v. Bengasi (film).

**Bengazi** ili **Bengasi** (arapski: بنغازي / Banġāzī) je lučki grad od 446,250 stanovnika (sa širom okolicom 685,367) na sjeveroistoku Libije, u Okrugu Bengazi u kom je administrativni centar.

Bengazi je drugi po veličini grad u Libiji administrativno-trgovačko-obrazovni centar Kirenajke, mjesto u kom se nalaze i nekoliko zgrada nacionalne vlade, kao i univerzitet *Gar Younis* (ranije Bengazi) osnovan 1955.

Geografske karakteristike
-------------------------

Grad se prostire duž Zaljeva Sidra Centar grada smjestio se na pojasu užem od jednog kilometra, smješten između mora i dvije lagune razdvojene prevlakom.

Luka Bengazija branjena velikim lukobranom druga je po prometu u zemlji.
Od Ajdabiye je udaljen 160 km, a od Tripolija 1000 km.

Pogled na grad sa mora

Historija
---------

Najstarije naselje na tom tlu osnovali su grčki kolonisti iz Kirenajke pod imenom **Hesperides** (Euesperides). Egipatski faraon Ptolomej III promjenio je ime 
grada ime u **Berenika** u čast svoje druge žene Berenike II.
Tek nakon 3. vijeka uspio je zasjeniti Kirenu i Barku i postati prijestolnica Kirenajke, ali mu je vremenom važnost opala.

Zoološki vrt
Današnji grad niknuo je u prvoj polovici 16. vijeka. na mjestu davno napuštenog ptolomejskog grada *Berenike*. Kad su Osmanlije zauzele Kirenajku prezvan je u današnje ime - *Bengazi*, po islamskom svecu Ibn Gaziju. Jedinice Armije Kraljevine Italije zauzele su ga 20. oktobra 1911.
Intenzivno se razvijao talijanske kolonijalne uprave između 1912.- 42.
Za Drugog svjetskog rata teško je razaran, nakon što je pet puta prelazio iz ruku osovinskih i britanskih snaga, sve dok ga konačno nije zauzela Britanska 8 armija u novembru 1942.
Bengazi je igrao važnu ulogu u rušenju Moamera Gadafija 2011. kao jedan od ključnih centara opozicije.

Znamenitosti
------------

Park Shuhada al Jazeera
Bengazi od starih historijskih zgrada iz medine ima vrlo malo za pokazati jer je većina razorena za Drugog svjetskog rata.
Ono malo što je preostalo je iz vremena talijanske kolonijalne uprave.

Privreda i transport
--------------------

Pored luke i ribarstva za ekonomiju grada važna je i industrija. Bengazi ima cementaru, štavionice kože pogone prehrambene industrije (solane, uljare, pivovaru).
Pitku vodu osiguravaju veliki objekti za desalinizaciju i Velika umjetna rijeka (vodovod iz izvora u Sahari.

Grad ima *Internacionalni aerodrom Benina* udaljen 32 km istočno od centra grada.

Dobrim cestama je povezan sa drugim libijskim gradovima duž mediteranske obale.

Panorama gradaPanorama grada

Izvori
------

1. 1 2 3  „*Libya, State of Libya*" (engleski). City population. Pristupljeno 18.12. 2019.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  „*Benghazi, Libya*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 18. 11. 2019.
3. 1 2 3  „*Bengasi*" (talijanski). Treccani. Pristupljeno 17. 14. 2018.
4. 1 2  „*Benghazi, Soft metropolis* "(engleski). LookLexl. Arhivirano iz originala na datum 2019-08-13. Pristupljeno 18.12. 2019.

Vanjske veze
------------

***Bengazi*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Službene stranice* Arhivirano 2019-12-16 na Wayback Machine-u ()