**Jerusalimska pravoslavna crkva** (grč. *Πατριαρχείον Ιεροσολύμων*; arap. ) je pomjesna autokefalna crkva. Nalazi se na 4. mjestu u diptihu pravoslavnih crkava. Ima rang patrijaršije.

Istorija
--------

Crkva u Jerusalimu osnovana je na dan Pedesetnice, odnosno na dan silaska Svetog duha na apostole. Ona je materinska i kolijevka crkva za sve kasnije pomjesne crkve. Hrišćanstvo se iz Jerusalima proširilo na cijeli svijet. Nazivala se takođe i Sionska crkva. Prvi episkop Jerusalimske crkve je bio apostol Jakov, a vernici su bili prvobitni jevrejski hrišćani.

Nakon Judejskog rata (66—70), Crkva je bila razorena i ustupila je svoje neformalno prvenstvo Rimu.

Od 4. vijeka počelo sa sa njenim postepenim obnavljanjem. Godine 451, odlukom Četvrtog vaseljenskog sabora, episkopu jerusalimskom je data titula patrijarha, a Jerusalimska crkva je postavljena na peto mjesto u vaseljenskom diptihu. Zauzimala je mjesto nakon Rimske, Carigradske, Aleksandrijske i Antiohijske patrijaršije (nakon Velikog raskola iz 1054, stala je na četvrto mjesto).

U 7. vijeku doživjela je pad, što je rezultat arapske najezde.

Kada su došli krstaši (1099), došlo je do protjerivanja pravoslavaca iz hramova i manastira. Patrijarsi jerusalimski su bili prinuđeni da upravljaju Crkvom iz Carigrada.

U periodu od 13. do 15. vijeka, zemlju Palestinu su zahvatili Mameluci koji su uništavali hramove i sveštenstvo s ciljem da iskoriste svaki pomen o hrišćanstvu na tim prostorima. Uništavanje je naročito bilo prisutno nakon pada Vizantije (1453).

Tursko osvajanje Palestine (1517) je označilo početak spokojnog perioda u životu Jerusalimske pravoslavne crkve. Pod otomanskom vladavinom, pravoslavna patrijaršija je učvrstila svoje pozicije u Svetoj zemlji.

Savremeno stanje
----------------

Jerusalimska pravoslavna crkva u svom sastavu ima dvije mitropolije (Ptolemaidsku i Nazaretsku) i jednu arhiepiskopiju — Sinajsku arhiepiskopiju. Obuhvata ukupno 37 hramova i jedan manastir u Jordanu, 17 hramova u Izraelu, 11 u Palestini. Još 24 manastira, od njih 19 malih, postoji u samom Jerusalimu.

Autonomna Sinajska arhiepiskopija, s manastirom Svete Katarine na Sinaju, upravlja se od strane visokoprosvećenog arhiepiskopa sinajskog, faranskog i raifskog. Njegova rezidencija se nalazi u Kairu.

U Jerusalimskoj crkvi ima ukupno 19 arhijereja (većinom Grci). Jerusalimska patrijaršija ima oko 130.000 vjernika (većinom Arapi), a u samom Jerusalimu oko 8.000 vjernika.

Bogosluženja se vrše na grčkom i arapskom jeziku.

Dana 22. avgusta 2005, za jerusalimskog patrijarha je bio izabran Teofil III. Patrijaršijska rezidencija se nalazi u Jerusalimu, a patrijaršijski katedralni sabor je Hram Vaskrsenja Hristova (Grob Gospodnji). Jerusalimskoj patrijaršiji pripada oko 18% jerusalimske zemlje.

Vidi još
--------

* Spisak jerusalimskih patrijarha
* Sinajska arhiepiskopija
* Antiohijska pravoslavna crkva
* Aleksandrijska pravoslavna crkva

Eksterni linkovi
----------------

***Jerusalimska pravoslavna crkva*** na Wikimedijinoj ostavi

* Zvanična stranica Jerusalimske pravoslavne crkve

| * p
* r
* u
Autokefalne i autonomne crkve u pravoslavlju |
| --- |
| Autokefalne crkve | **Četiri drevne patrijaršije:** Carigrad • Aleksandrija • Antiohija • Jeruzalem  Rusija • Srbija • Rumunska • Bugarska • Gruzija • Kipar • Grčka • Poljska • Albanija • Češka i Slovačka • Amerika\* • Ukrajina\* |
| Autonomne crkve | Sinaj • Crna Gora\* • Finska • Estonija\* • Hrvatska\* • Japan\* • Kina\* • Zapadna Europa\* • Besarabija\* • Moldavija\* • Ohrid\* • (RPCIR) |
| \* *Autokefalnost ili autonomija nije opće priznata.*\*\* *Poluautonomnni dio Ruske pravoslavne crkve čija autonomija nije opće priznata.* |

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 124433187
* LCCN: no98107364
* ISNI: 0000 0001 2157 4423

 |