*Ikarov pad*, koji se sada smatra kopijom Pietera Bruegela Starijeg
**Holandsko i flamansko renesansno slikarstvo** predstavlja odgovor Nizozemskih iz 16. vijeka na talijansku renesansnu umjetnost. Ti umjetnici, koji obuhvataju sve od antwerpskih manirista i Hieronymusa Boscha na početku 16. vijeka do kasnih sjevernoevropskih manirista kao što su Hendrik Goltzius i Joachim Wtewael na kraju, upotrebljavali su i novije inovacije talijanskog slikarstva i lokalne tradicije ranih nizozemskih slikara. Antwerp je bio najvažniji umjetnički centar u toj regiji. Mnogi umjetnici radili su za evropske dvorove, uključujući Boscha, čije su fantastične slike imale dugotrajnu ostavštinu. Jan Mabuse, Maarten van Heemskerck i Frans Floris bili su vrlo važni u prihvatanju talijanskih modela i njihovoj inkorporaciji u svoj vlastiti umjetnički jezik. Pieter Brueghel Stariji, sa Boschem kao jedinim umjetnikom iz perioda koji je ostao široko prepoznatljiv, možda se čini netipičnim, ali su zapravo njegove mnogobrojne inovacije vukle korijen iz plodne umjetničke scene u Antwerpu.

Holandski i flamanski slikari također su bili vrlo važni u osnivanju novih predmeta kao što su slikanje pejzaža i žanrovsko slikarstvo. Joachim Patinir je, na primjer, igrao važnu ulogu u razvoju pejzažnog slikarstva, izumivši kompozicijski tip pejzaža svijeta, kojeg je usavršio Pieter Bruegel Stariji koji je (a nakon njega i Pieter Aertsen) pomogao u populariziranju žanrovskog slikarstva. Sredinom tog vijeka Pieter Aertsen, kojeg je zamijenio njegov nećak Joachim Beuckelaer, osnovao je jednu vrstu "monumentalne mrtve prirode" sa velikim količinama hrane sa žanrovskim likovima i malim religijskim moralnim scenama u pozadini. Kao i pejzaži svijeta, oni su predstavljali tipično "manirističku inverziju" normalnog dekoruma hijerarhije žanrova, dajući "nižim" predmetima interesovanja više prostora nego "višim". Anthonis Mor je bio vodeći slikar portreta sredinom tog vijeka i bio je tražen na dvorovima u čitavoj Evropi zahvaljujući svojim pouzdanim portretima u stilu koji je kombinirao nizozemsku preciznost sa lekcijama Ticijana i drugih talijanskih slikara.

*Pakao*, desni panel iz triptiha *Vrt naslade*, Hieronymus Bosch
*Cornelis Aerentsz van der Dussen*, Jan van Scorel (c. 1535) Panel, Weiss Gallery, London

Stilistička evolucija
---------------------

Talijanski renesansni utjecaji počinju se javljati u ranom nizozemskom slikarstvu oko 1500. godine, ali na mnoge načine stariji stil je bio izrazito ustrajan. Antwerpski manirizam je izraz za slikare koji pokazuju neku mjeru talijanskog utjecaja, ali uglavnom nastavljaju stil i predmete starih majstora. Hieronymus Bosch je vrlo individualan umjetnik, čiji je rad čudan i pun nazigled neracionalnog slikovitog izražaja, čineći ga teškim za interpretaciju. Prije svega čini se iznenađujuće moderan, predstavljajući svijet snova koji je u bližoj vezi sa gotičkom umjetnosti nego talijanskom renesansom, iako neki venecijanski tisci iz istog perioda pokazuju usporediv stepen fantazije. Romanisti su bili iduća faza utjecaja u kojoj su talijanski stilovi prihvatani na mnogo potpuniji način.

Nakon 1550. flamanski i holandski slikari počeli su pokazivati više interesovanja za prirodu i ljepotu "samu po sebi", što je dovelo do stila koji inkorporira renesansne elemente, ali ostaje daleko od elegantne lakoće talijanske renesansne umjetnosti
i vodi direktno do tema velikih flamanskih i holandskih baroknih slikara: pejzaža, mrtve prirode i žanrovskog slikanja - scena iz svakodnevnice.

Ta evolucija može se vidjeti u djelima Joachima Patinira i Pietera Aertsena, ali pravi genij među tim slikarima bio je Pieter Brueghel Stariji, poznat po svojim prikazima prirode i svakodnevnice, pokazujući preferencu prema čovjekovom prirodnom stanju, birajući predstavljanje seljaka umjesto princa.

*Ikarov pad* (koji se sada zapravo smatra kopijom Bruegelovog djela), iako je vrlo netipičan na mnoge načine, kombinira nekoliko elemenata slikarstva sjevernoevropske renesanse. On nagoviješta obnovljeno interesovanje za antiku (legenda o Ikaru), ali heroj Ikar skriven je u pozadini. Glavni likovi slike su sama priroda i, kao najistaknutiji, seljak, koji ni ne diže pogled sa svog pluga dok Ikar pada. Brueghel pokazuje čovjeka kao antiheroja, komičnog i ponekada grotesknog.

Slikari
-------

* Pieter Aertsen
* Simon Bening
* Hieronymus Bosch
* Pieter Brueghel Stariji
* Pieter Brueghel Mlađi
* Joachim Beuckelaer
* Joos van Cleve
* Pieter Coecke van Aelst
* Hieronymus Cock
* Corneille de Lyon
* Hans Eworth
* Frans Floris
* Maarten van Heemskerck
* Caterina van Hemessen
* Jan Sanders van Hemessen
* Adriaen Isenbrant
* Jan Mabuse van Gosaert
* Anthonis Mor
* Lucas van Leyden
* Lambert Lombard
* Quentin Matsys
* Jan Mostaert
* Bernard van Orley
* Joachim Patinir
* Frans Pourbus Stariji
* Pieter Pourbus
* Jan Provoost
* Marinus van Reymerswaele
* Jan van Scorel
* Levina Teerlinc
* Jacob van Utrecht

Povezano
--------

* Renesansa u Nizozemskim
* Sjevernoevropska renesansa

Bilješke
--------

1. ↑  Snyder, 409-412, 432-445
2. 1 2  Janson, H.W.; Janson, Anthony F. (1997). *History of Art* (5th, rev. izd.). New York: Harry N. Abrams, Inc.. ISBN 0-8109-3442-6.
3. 1 2  Heughebaert, H.; Defoort, A.; Van Der Donck, R. (1998). *Artistieke opvoeding*. Wommelgem, Belgium: Den Gulden Engel bvba.. ISBN 90-5035-222-7.

Dodatna literatura
------------------

* Orenstein, Nadine M. ed. (2001). *Pieter Bruegel the Elder: Drawings and Prints*. The Metropolitan Museum of Art. ISBN 978-0-87099-990-1.

Vanjske poveznice
-----------------

***Holandsko i flamansko renesansno slikarstvo*** na Wikimedijinoj ostavi