*Za ostale upotrebe, v. Banjska.*

  
Koordinate: 42° 58′ 24" SGŠ, 20° 46′ 51" IGD

**Banjska** (alb. ) je naselje u opštini Zvečan na Kosovu i Metohiji.

Geografija
----------

Atar naselja se nalazi na teritoriji katastarske opštine Banjska površine 1766 ha. Banjska se nalazi na 12 kilometara severno od Zvečana i 4 kilometra od magistralnog puta Kosovska Mitrovica – Kraljevo. Banjska se nalazi i na trasi puta Carigrad - Dubrovnik popločanog kamenom poznatim kao kaldrma.

Istorija
--------

Teritorija koju danas zauzima naselje Banjska pominje se još u doba Rimljana (I vek p. n. e.) i pretpostavke ukazuju na to da su oni u to vreme koristili postojenje termomineralne izvore u lekovite svrhe. U toku velike seobe naroda, vizantijski izvori i kasnija arheološka istraživanja potvrđuju prisustvo slovenskog stanovništva od doseljavanja na Balkansko poluostrvo i njihovo naseljavanje Kosova (VI – VII vek) pa sve do kraja srednjeg veka. 

Poseban razvoj mesta u istoriji Banjska beleži se izgradnjom manastira, zadužbine Kralja Milutina u periodu od 1313. do 1317. godine. Monumentalno zdanje sa crkvom Sv. Stefana, trpezarijom bibliotekom, manastirskim konacima i platom carskom Banjska je počela da propada dolaskom Turaka vrlo rano posle 1389. godine. U izvorima se pominje da je u prvoj polovini XV veka požar zahvatio crkvu i knjige, a u drugoj polovini ovog veka manastir i naselje je opusteo i sve do 1912. godine je živelo malo srpskog stanovništva i oko 200 domaćinstava turskog porekla. Nakon Prvog svetskog rata u Banjskoj se značajno povećao broj srpskog stanovništva. 

Banjska je veoma često menjala svoj status (varošica- grad - selo) pa je tako do 1956. godine bila opština u sastavu Zvečanskog sreza za naselja: Banjska, Banjska Reka, Banjski Suvi Do, Bresnica, Valač, Vilište, Grižani, Izvori, Jankov Potok, Joševik, Kamenica, Kula, Lipovica, Lovac, Lozište, Lokva, Meki Do, Oraovica, Rudine (iz današnje opštine Zvečan) i naselja Vojmisliće, Žarevi, Junake, Kozarevo, Paruci i Šipovo iz današnje opštine Zubin Potok. Od tada delovi opštine zapadno od Bresnice (Žerovnica, Banov Do, Lokva, Lipovica, Rujište, Kozarevo i druga naselja) se pripajaju opštini Kosovska Mitrovica, a Banjska ostaje sa mesnom kancelarijom i dobija status sela i od tada počinje stagnirati u svakom pogledu razvoja.

U naselju postoji objekat: pošte, mesne kancelarije, ambulante, banja (bazeni kupatila sa kadama i deo za smeštaj gostiju), objekat restorana, stari hotel i sanatorijum (objekti vezani za banjski kompleks su danas u veoma lošem stanju). Banjska ima poseban vodovod. Većina domaćinstava ima fiksne telefone.

Naselje ima osnovnu školu „Banović Strahinja".

Demografija
-----------

Naselje ima srpsku etničku većinu.

Broj stanovnika na popisima:

* popis stanovništva 1948. godine: 81
* popis stanovništva 1953. godine: 129
* popis stanovništva 1961. godine: 253
* popis stanovništva 1971. godine: 308
* popis stanovništva 1981. godine: 355
* popis stanovništva 1991. godine: 331
* opštinska procena 2011. godine: 465

Vidi još
--------

* Manastir Banjska

| * p
* r
* u
Opština Zvečan |
| --- |
| Banov Do • Banjska • Banjska Reka • Banjski Suvi Do • Boljetin • Bresnica • Valač • Veliko Rudare • Vilište • Grabovac • Grižani • Doljane • Žaža • Žerovnica • Žitkovac • **Zvečan** • Izvori • Jankov Potok • Joševik • Kamenica • Korilje • Kula • Lipa • Lipovica • Lovac • Lozište • Lokva • Mali Zvečan • Malo Rudare • Matica • Meki Do • Oraovica • Rudine • Sendo • Srbovac |