**Većeslav Holjevac** (Karlovac, 22. 8. 1917. — 11. 7. 1970) bio je hrvatski i jugoslavenski partizanski komandant i komunistički političar, gradonačelnik Zagreba te narodni heroj Jugoslavije.

Biografija
----------

Rođen je 22. uvgusta 1917. u Karlovcu. Tu je završio šest razreda gimnazije, a zatim se zaposlio kao privatni poduzetnik. Tada pristupa revolucionarnom radničkom pokretu. Godine 1939. postaje član Komunističke partije Jugoslavije, a već sledeće na preporuku Ive Marinkovića, je izabran u Okružni komitet KPH za Karlovac, Kordun i Baniju. Svojim političkim radom stekao je veliku popularnost u Karlovcu. Organizirao je jednu od najuspelijih demonstracija 27. 3. 1941. godine u Hrvatskoj.

Neposredno posle okupacije, Većeslav radi na organizovanju omladinskih udarnih grupa, koje počinju svoje akcije već krajem aprila 1941. godine. Kao jedan od organizatora ustanka na Kordunu i kao član Vojnog komiteta, učestvuje u nizu akcija za prikupljanje oružja za predstojeću borbu. U julu 1941. odlazi na Kordun, gde je postaje jedan od rukovodilaca ustanka u ovom kraju. S prvom grupom kordunaških partizana izvršio je i prvu borbenu akciju: napad na žandarmerijsku stanicu u Tušilovcu u kojoj je lakše ranjen.

U novembru 1941. godine, s vodom dobrovoljaca bivših karlovačkih aktivista, upao je u Karlovac, da iz ruku ustaša izbavi Marijana Čavića. Preobučeni u domobranske uniforme, ušli su predveče u grad i otišli u bolnicu gde se uhapšeni Marijan Čavić nalazio na lečenju. Akcija - koja je snažno odjeknula u Karlovcu i okolini - nije potpuno uspela, pošto su ustaše već ranije Čavića odvele iz bolnice. U toj akciji partizani su ubili dvojicu ustaša i nekoliko italijanskih vojnika i zarobili puškomitraljez. Partizani su imali jednog mrtvog i jednog ranjenog borca, koje neprijatelj nije uspeo da zarobi, jer su ih aktivisti odneli.

Krajem 1941. godine, Većeslav Holjevac je izabran za političkog komesara Grupe NOP odreda za Kordun i Baniju. Posle toga, nalazio se na dužnosti političkog komesara, a kasnije komandanta Druge (zagrebačke) operativne zone. Krajem 1942. godine, postavljen je na dužnost političkog komesara Prvog hrvatskog korpusa, i na toj je dužnosti ostao do kraja rata.

U toku rata učestvovao je u mnogim borbama u Hrvatskoj, Bosni i Sloveniji, a takođe i u završnim operacijama za oslobođenje Istre i Trsta. Posle oslobođenja Zagreba 8. 5. , bio je komandant grada, a potom komandant Vojne uprave Jugoslavenske armije u Istri. Godine 1946. bio je šef Vojne misije FNRJ u Berlinu. Na toj dužnosti je ostao do 1948. godine.

Spomenik Veci Holjevcu u Zagrebu
Posle demobilizacije, bio je ministar za novooslobođene krajeve, ministar rada u vladi FNRJ i ministar saobraćaja u vladi NR Hrvatske. U razdoblju od 1948. do 1952. godine bio je član CK KPH, a od 1952. do 1963. je član Sekretarijata Gradskog komiteta SKH za Zagreb te predsjednik Gradskog narodnog odbora, odnosno gradonačelnik Zagrebna.

U vrijeme njegovog mandata Zagreb je "prešao preko Save". Kao zagrebački gradonačelnik proveo je smjele urbanističke zahvate. Uspješno je izlobirao Zagrebački velesajam. Nakon objavljivanja "Deklaracije o nazivu i položaju hrvatskoga jezika" 1967. isključen je iz Centralnog komiteta Saveza komunista Hrvatske. Holjevac je bio i član Četvrtog sabora Narodne republike Hrvatske i predsjednik Matice iseljenika Hrvatske. Autor je djela "Hrvati izvan domovine" i "Zapisi iz rodnoga grada".

Umro je u Zagrebu, 11. 7. 1970. godine, posle teške bolesti. Sahranjen je u Grobnici narodnih heroja na Zagrebačkom groblju Mirogoj.

Nosilac je Partizanske spomenice 1941. i drugih jugoslovenskih odlikovanja. Ordenom narodnog heroja odlikovan je 23. 7. 1951. godine.

Holjevac se smatra jednim od najpopularnijih hrvatskih političara iz komunističkog perioda, a tu je popularnost iskoristila i njegova kći Tatjana Holjevac koja je 2005. na čelu uspješno vodila listu nezavisnih kandidata na izborima za Gradsko vijeće Zagreba.

Literatura
----------

* **Narodni heroji Jugoslavije**, "Mladost" Beograd, 1975. godina

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi: **Mirko Pavleković**  |  **Gradonačelnik Zagreba** 1952 - 1963 | Slijedi: **Pero Pirker**  |

| * p
* r
* u
Gradonačelnici Zagreba, predsjednici gradskog vijeća, predsjednici Skupštine grada |
| --- |
| 1851-1920 | Kamauf · Härdtl · Kušević · Lichtenegger · Frigan · Mihalić ·Cekuš · Hatz · Vrabčević · Vončina · Andrijević · Mrazović · Hoffman · Badovinac · Sieber · Amruš · Mošinsky · Amruš · Amruš · Holjac · Srkulj | Grb Zagreba |
| 1920-1941 | Delić · Tončić · Heinzel · Srkulj · Srkulj · Krbek · Erber · Kaufmann · Peičić · Starčević |
| 1941-1945 | Dumančić · Werner · Starešinić |
| 1945-1990 | Saili · Špiljak · Rukavina · Pavleković · Holjevac · Pirker · Karlović · Kolar · Vrhovec · Latin · Mikić · Varga · Šonje · Kosty · Mikić · Mikić |
| 1990 - ... | Buzančić · Mikša · (kriza) · Brolich · Matulović-Dropulić · Kregar · Bandić · Pavić · Bandić · Bandić · Bandić · Pavičić Vukičević · Tomašević |


***Većeslav Holjevac*** na Wikimedijinoj ostavi