**Samsun** (antički *Amisus*) je grad na obali Crnog mora u Turskoj od 363 180 stanovnika , administrativni centar Provincije Samsun od 1 209 137, u regiji Crno more.

Historija
---------

Spomenik Kemalu Ataturku
starogrčki Amisus, koji je ležao na rtu sjeverozapadno od modernog centra grada, osnovan je u 7. vijeku pne. on je bio nakon Sinopa najveća miletska kolonija na Crnom moru. Nakon kratkog vremena pod Aleksandrom Velikim osvajanja u 4. vijeku pne. dolazi pod vlast Pontskog kraljevstva pod kojim prosperira sve dok ga nisu zauzeli Rimljani 71. pne. tad su njegovi branitelji izgorjeli sa svojim gradom, ne želivši se predati 

Za Bizanta se i dalje zvao - Amisos, u 12. vijeku zauzeli su ga Turci seldžuci i preimenovali u Samsun. Za njihove vlasti nadmašio je susjedni Sinop kao centar trgovine između Evrope i Centalne Azije. U to vrijeme Genovežani su osnovali svoju veliku trgovačku koloniju. 

Osmanski sultan Bajazid I zauzeo je grad sredinom 14. vijeka, ali ga je izgubio nakon poraza od mongolskog vladara Timura - 1402. pa su njime vladali lokalni turkmenski begovi. 
Grad su spalili Genovežani prije nego što su ga Osmanlije ponovno zauzele 1425. 

U Samsunu se 19. maja 1919. iskrcao Mustafa Kemal (kasnije nazvan Atatürk) sa svojim trupama, da organizira nacionalni otpor grčkoj inavaziji na Tursku, - taj događaj označio je početak Grčko-turskog rata 1919-1922 i osnivanja Republike Turske 1923.

Znamenitosti
------------

Promenada uz more
Najimpesivnija karakteristika Samsuna je njegova široka avenija uz more u pravcu istok - zapad uz koju su nanizane zgrade državnih ureda, hotela i trgovina.

Geografija
----------

Samsun je najveći grad na južnoj obali Crnog mora, leži na zapadu prostranog zaljeva između ušća rijeka Kizil i Yeşil, na uskoj obalnoj nizini i djelomično po obroncima brda koja se steru do 400 m. Samsun je udaljen 471 km od Ankare. 

Provincije Samsun površine 9 579 km² je najveći proizvođač duhana u Turskoj.

Klima
-----

Samsun ima tipičnu crnomorsku klimu, s kišom tokom cijele godine i toplim vlažnim ljetnima kad temperature dosežu do 27°C. Zime su svježe i vlažne, najniža temperatura je oko 3 °C u januaru. 

Temperatura mora varira između 8° - 20 °C tijekom cijele godine.

| **Klimatološki medijani za Samsun** |
| --- |
| Mjesec | jan-sij | feb-velj | mar-ožu | apr-tra | maj-svi | jun-lip | jul-srp | aug-kol | sep-ruj | okt-lis | nov-stu | dec-pro | godina |
| Srednji maksimum (°C) | 10 | 11 | 12 | 15 | 19 | 23 | 27 | 27 | 24 | 21 | 17 | 13 | **18** |
| Srednji minimum (°C) | 3 | 3 | 4 | 7 | 12 | 16 | 18 | 18 | 16 | 13 | 9 | 6 | **10,4** |
| Precipitacija (mm) | 74 | 66 | 69 | 58 | 46 | 38 | 38 | 33 | 61 | 81 | 89 | 86 | **739** |
| *Izvor:*  |

Privreda
--------

Ulica u centru grada
Samsun je centar plodnog poljoprivrednog kraja i najveća turska crnomorska luka. Nagli rast tokom 19. vijeka, bio je povezan s razvojem duhanske industrije i sadnjom duhana u susjednoj Bafri i uvođenjenjem modernih parobroda u crnomorsko pomorstvo. Njegova prirodno dobro zaštićena luka, modernizirana je i proširena 1960. i od tad je najveća luka na crnomorskom primorju. Iz luke se izvozi željezna ruda iz Divriğija, duhan i vuna iz unutrašnjosti, cigarete, gnojiva i tekstil iz gradskih tvornica. Samsun je krajnja stanica željezničke mreže unutrašnje Anadolije, cestama je dobro povezan sa Ankarom i Sivasom. 

Pored grada 25 km u pravcu istoka u mjestu Çarşamba nalazi se Aerodrom Samsun-Çarşamba (IATA: SZF, ICAO: LTFH) iz kojeg postoje letovi za Istanbul i Ankaru.

Obrazovanje
-----------

Samsun ima *Univerzitet 19. maj*, osnovan 1975.

Gradovi prijatelji
------------------

|  |  |
| --- | --- |
| * SAD North Little Rock, od 2006.
* Cipar Trikomo, od 2006.
* Rusija Novorosijsks, od 2007.
* Tanzanija Dar es Salaam, od 2007.
 | * Švedska Kalmar, od 1991
* Francuska Bordeaux od 2008.
* Njemačka Kiel, od 2010.
 |

Izvori
------

1. 1 2 3  „*TURKEY: Census Population*" (engleski). Citypopulationde. Pristupljeno 31. 05. 2012.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  „*Samsun*" (engleski). Encyclopædia Britannica Online. Pristupljeno 30. 05. 2012.
3. ↑  „*Samsun, Turkey*". Weatherbase. Pristupljeno 30. 05. 2012.

Vanjske veze
------------

* Samsun na portalu Encyclopædia Britannica Online ()
* Službene stranice grada ()

***Samsun*** na Wikimedijinoj ostavi