recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Grb Ivanova
Zastava Ivanovske pokrajine
**Ivanovo** (ruski: Иваново) je upravno središte Ivanovske oblasti u Rusiji. Zemljopisni položaj mu je 57°01′N, 40°59′E, 250 km sjeveroistočno od Moskve.

Broj stanovnika: 

434.000 (1974).

407.400 (2004).

Ivanovo se tradicionalno nazivalno tekstilnom prijestolnicom Rusije. Budući su većina zapošljenih u toj industriji žene, grad je bio znan i kao "Grad nevjesta". Vjerojatno najslavnija stanovnica ovog grada je bila francuska postomderna spisateljica Nathalie Sarraute.

U gradu su brojne upravne i kulturne ustanove. Od industrija su najvažnije tekstilna, a pored nje kemijske i strojogradnja.

Povijest
--------

Ivanovo se prvi put spominje 1561. godine.

U 17. stoljeću ovo se naselje razvilo u trgovački gradić. 1710. car Petar Veliki je naredio uvođenje tekstilne proizvodnje. 

U 19. stoljeću Ivanovo je bio vodeći ruski grad po tekstilnoj industriji i zvalo ga se "ruski Manchester".

Današnje Ivanovo je nastalo spajanjem industrijskog gradića Ivanova, gdje su se obrađivale tekstilne biljke, sa selom Voznesenskij Posad 1871. posljedica čega je da je do 1932, službeno ime gradu bilo **Ivanovo-Voznesensk**.

Početkom 20. stoljeća, Ivanovo se takmičilo sa Lodzem (gradom u Poljskoj, tada dijelom Ruskog carstva) za naslov glavno središte tekstilne proizvodnje u Europi. 

Budući su radnički životni uvjeti bili užasni, štrajkovi su bili učestali. Jedan od tih štrajkova je doveo do prve ruske revolucije. Prvi sovjeti na svijetu su uspostavljeni u ovom gradu 1905.

Znamenitosti
------------

U znamenitosti ovog grada spadaju Muzej pamuka, kao i umjetnički muzej, unutar kojem se, među ostalim, brojne ikone mogu vidjeti. U Ivanovu se može naići na djela svih umjetničkih pravaca od baroka do moderne umjetnosti. Posebno zanimljive su građevine konstruktivizma, među kojima se kao iznimno lijepi primjerak ističe Gradsko operno kazalište. U brojnim se oblicima može naći i bečki secesijski stil. Grad je bio sjedište brojnih plemićkih obitelji i stoga su brojne palače i vile u ovom gradu.

Eksterni linkovi
----------------

***Ivanovo (Ivanovska oblast)*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada Ivanova

| * p
* r
* u
Gradovi u Zlatnom prstenu |
| --- |
| 
Aleksandrov •
Bogoljubovo •
Gorohovec •
Gus-Hrustalni •
Ivanovo • 
Jaroslavlj • 
Jurjev-Poljski •
Kaljazin •
Kidekša •
Kostroma • 
Moskva •
Murom •
Paleh •
Pereslavlj-Zalesski • 
Pljos •
Ribinsk •
Rostov •
Sergijev Posad • 
Suzdalj • 
Tutajev •
Uglič •
Vladimir • 
Zavolžsk
 |
**Oblici vladavine**  
Serija članaka iz političkih nauka

|  |  |
| --- | --- |
|  | Spisak društvenih uređenja* anarhija
* aristokracija
* autoritarizam
* autokracija
* demokracija

direktna demokracija
predstavnička demokracija* despotizam
* diktatura
* jednopartijska država
* kleptokracija
* komunistička država
* kritarhija
* kritokracija
* meritokracija
* monarhija

apsolutna monarhija
ustavna monarhija* oligarhija
* ohlokracija
* plutokracija
* republika

kapitalistička republika
mješovita vlada
parlamentarna republika
socijalistička republika
ustavna republika* pleme
* teokracija
* timokracija
* tiranija
* totalitarizam
* fašizam
* feudalizam
 |


**Jednopartijska** ili **jednostranačka država**, odnosno **jednopartijski** ili **jednostranački sistem** je naziv za političko uređenje u kome je vlast ustavom ili drugim propisima ograničena na članove jedne jedine - vladajuće - političke stranke.

U jednopartijskim državama druge političke stranke su najčešće zabranjene, mada im se ponekad može omogućiti rad i unaprijed ograničeno sudjelovanje u vlasti kao što je bio slučaj sa satelitskim strankama u bivšoj Istočnoj Njemačkoj ili Poljskoj u doba komunističke vladavine.

Također postoje države u kojima formalno postoje moderne demokratske institucije, uključujući višestranačje, ali se u one zbog dugotrajne dominacije jedne stranke de facto smatraju jednostranačkim državama. Jedan od takvih primjera je Meksiko, koji je od 1929. do 2000. bio pod vlašću stranke PRI.

Jednopartijske države se tradicionalno vezuju uz totalitarne pokrete 20. vijeka kao što su fašizam i komunizam, a nešto kasnije su nastale u mnogim državama Afrike i Azije nakon što su tokom procesa dekolonizacije u njima vlast preuzeli nacionalistički pokreti za oslobođenje.

Kao prednost jednopartijskih sistema u odnosu na višestranačje se obično navodi veća politička stabilnost u odnosu na višestranačje, kao i bolja mogućnost provođenja revolucionarnih društvenih i ekonomskih reformi. Kao mana se navodi netransparentnost i neodgovornost prama građanima, kao i daleko veća sklonost korupciji te nesklonost uvođenju novih ideja. 

Danas su kao jednopartijske države formalno definirane:

* Narodna republika Kina
* Kuba
* Sjeverna Koreja
* Laos
* Vijetnam
* Eritreja

Eksterni linkovi
----------------

* Map of One Party States, 1945-95
* Single party states in Africa
* List of One-Party Regimes
* When the State is Ultimate[*mrtav link*]
* Totalitarian Daydreams and Christian Humanism[*mrtav link*]
**Filamon** (starogrčki: ) bio je, u grčkoj mitologiji, sin Apolona i Hione, kćerke Dedalionove. Neki kažu da je njegova majka bila Leukonoja, kći Eosforova, ili Filonida, kći Dejoneja ili, prema drugima, kći Eosfora i Kleobeje. Filamon je bio izuzetno talentovan za muziku, a taj je dar nasledio od oca. Argiopa, nimfa planine Parnasa, rodila mu je sinove Eumolpa i Tamirija.

Filamon je bio povezan s Apolonovim kultom u Delfima i sa sviranjem na kitari. Prema predanju, uveo je devojačke horove, koji su u delfijskom kultu Apolona pevali himne u kojima su slavljena rođenja Letone, Artemide i Apolona. Neki mu izvori pripisuju i izum same horske muzike. Delfijske himne koje su mu se pripisivale zapravo su bile nome koje su izvodili kitarodi i najverovatnije su bile sastavljene u dorskom dijalektu. Čini se da je Terpandar neke od svojih noma sastavio po ugledu na Filamonove, budući da Plutarh kaže kako se pričalo da je neke od Terpandrovih noma zapravo sastavio Filamon te da su Filamonove delfijske himne bile sastavljene u lirskim metrima (ἐν μέλεσι). No, pošto sam Plutarh malo dalje kaže da su sve stare himne iz perioda kojem je navodno pripadao Filamon bile u heksametrima, njegov se navod može objasniti samo time da je došlo do zabune između Terpandrovih lirskih noma i starijih noma koje su se pripisivale Filamonu.

Pausanija pripoveda da su na najstarijim muzičkim nadmetanjima u Delfima prvi pobednici bili Hrisotemid sa Krita, potom Filamon i na kraju Tamirij, Filamonov sin, a dodaje i da su se na tim nadmetanjima pevale himne u slavu Apolona. Na drugom mestu Pausanija kaže, doduše uz izvesnu dozu sumnje, da se pričalo i to da je Filamon ustanovio Lernejske misterije. Prema Ferekidu, Filamon je pratio Argonaute u potrazi za zlatnim runom, a ne Orfej, kako to kaže uobičajeno predanje.

Nimfa Agriopa zaljubila se u Filemona i s njim vodila ljubav, ali kad je zatrudnela, on je odbio da je primi kod sebe. Zato je ona otišla s Parnasa i preselila se Odrišanima, gde je rodila Tamirija. Filemon je poginuo braneći Delfe od Flegijaca.

Vanjske veze
------------

* Myth Index - Philammon Arhivirano 2010-11-27 na Wayback Machine-u
**Le Bardo** (arapski: الباردو) je grad i općina od 71,961 stanovnika na sjeveru Tunisa u Vilajetu Tunis.

Geografske karakteristike
-------------------------

Bardo leži udaljen samo 4 km istočno od centra glavnog grada, pa je zapravo dio metropole zvane Veliki Tunis.

Historija
---------

Prvu palaču sa velikim parkom u tadašnjoj dalekoj periferiji podigli su Hafsidski kalifi u 15. vijeku.
Upravo zbog tog parka lokalitet je dobio ime Bardo (od iskrivljenog španjolskog *prado*, dosl. livada, park). Zbog stilskih karakteristika pretpostavlja se da su palaču i vrt gradili izbjegli Moriski koji su govorili španjolski. Kad su Osmanlije zavladale Tunisom njihovi begovi dogradili su palaču i nastavili je koristiti kao svoju rezidenciju.

Kvart je pravu ekspanziju doživio dolaskom Husainida na vlast, jer je ta dinastija u periodu 1705. - 1957. dala čak 19 begova. Mnogi od njih podigli su svoje rezidencije upravo u Bardu, pa je on postao politički, intelektualni i religijski centar Tunisa.

U jednoj od palača *Ksar Saïd* je 1881. sklopljen ugovor kojim je Tunis stavljen pod Francuski protektorat.

U staroj begovskoj palači se od 1888 nalazi arheološki muzej koji se ispočetka zvao *Alaoui*, a tek od 1956. se zove *Musée national du Bardo*.

Izvori
------

1. 1 2  „*Dans la Tunisie du XIXe siècle, les splendeurs méconnues des palais beylicaux au Bardo...*" (francuski). TheHuffingtonPost International. Arhivirano iz originala na datum 2019-03-31. Pristupljeno 24. 11. 2019.
2. 1 2 3  „*Tunisia, Republic of Tunisia*" (engleski). City population. Pristupljeno 19. 11. 2019.
3. 1 2 3  „*Palais du Bardo*" (francuski). Palais Ottomans. Pristupljeno 24. 11. 2019.

Vanjske veze
------------

***Le Bardo*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Le musée national du BardoCommune Le Bardo* (`fr`)
**Izmišljeni lik** (ili ***fiktivni lik***; engl. ), osoba ili svesni entitet koji ne postoji u stvarnosti, ali zamišlja se da postoji u izmaštanom delu. Pored ljudi, likovi mogu biti i vanzemaljci, životinje, bogovi, a povremeno i beživotni objekti. Likovi su gotovo uvek u centru izmišljenih tekstova, osobito romana i predstava. Zapravo, teško je i zamisliti roman ili predstavu bez likova, ako je takvih pokušaja bilo. U poeziji je gotovo uvek prisutna neka vrsta osobe, često u obliku izmišljenog slušatelja.

U različitim oblicima kazališta, te neanimiranim filmovima , izmišljene likove predstavljaju glumci, pevači i plesači. U animiranim filmovima i lutkarstvu, glasove im "posuđuju" glumci, iako je bilo nekoliko slučajeva kada su to radili računalni generirani glasovi.

Izmišljeni likovi ne pojavljuju se samo u predstavama i filmovima, već se može dogoditi da se sa generacije na generaciju prenosi neka priča o izmišljenom ili liku nepotvrđenog postojanja, pa se ona tretira kao stvarnost.

Proces stvaranja i opisivanja likova u delu zove se karakterizacija.

Suprotnost izmišljenom liku je stvarna osoba.

Povezano
--------

* Tipski lik

***Fiktivni lik*** na Wikimedijinoj ostavi

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* LCCN: sh99004183
* GND: 4306746-3
* BNF: cb12045551r (podaci)
* NDL: 01070215
* NKC: ph120178

 |
**Euriposov kanal** (grčki: Εύριπος) je najuži morski tjesnac na svijetu, između grčkog otoka Eubeje i Boetije na grčkom kopnu. Euriposov kanal je dio Egejskog mora.

Karakteristike
--------------

Kanal je dug 8 km, a njegova širina varira od 40 metara do 1.6 km. Na najužem dijelu morska struja je toliko jaka (po 12 čvorova) da teče poput rijeke, svakih nekoliko sati struja potpuno promjeni smjer. Ta pojava je fascinirala već antičke grčke mislioce poput Platona koji je u svom djelu Fedon naveo Euriposov kanal kao primjer nestalnosti, kao nešto što stalno mijenja smjer. 

Stari pomični most preko Euriposovog kanala. Lijevo je otok, desno je kopno
Na najužem dijelu kanala nalazi se grad Halkida, administrativni centar otoka Eubeja, podjeljen tjesnacem na dva dijela. Na tjesnacu su izgrađena dva mosta pored glavnog otočkog grada Halkide, noviji viseći most dug je 215 m. (na tom djelu je tjesnac širok 160 m). Drugi stariji pomični most, u centru grada Halkida izgrađen je na mjestu starijeg antičkog mosta, na najužem dijelu tjesnaca koji je tu širok jedva 40 m.

Izvori
------

1. 1 2 3  „*Euripus*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 12. 2. 2012.

Eksterni linkovi
----------------

***Euriposov kanal*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Euripus* na portalu Encyclopædia Britannica (`en`)

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 315162104
* LCCN: sh96001084

 |
Krivulje prikazuju odnos između tlaka (okomita os) i obujma (vodoravna os) za idealni plin kod različitih temperatura
**Jednadžba stanja idealnog plina** je jednadžba stanja teoretski idealnog plina. To je dobro približenje ponašanja mnogih plinova, u različitim uvjetima, ali s nekoliko ograničenja. Prvi je objavio taj zakon Emile Clapeyron 1834. godine, kombinirajući Boyle-Mariotteov zakon i Charlesov zakon. Može se isto izvesti iz kinetičke teorije plinova, koju su razvili 1856. August Krönig i 1857. Rudolf Clausius.   

Stanje neke količine plina se može odrediti s tlakom, obujmom i temperaturom. Noviji oblik tog zakona je:

{\displaystyle pV=NkT\,}
gdje je: *p* – apsolutni tlak plina (Pa), *V* – obujam plina (m3), *N* – broj čestica u plinu, *k* – Boltzmannova konstanta (1,38•10−23 J•K−1) i *T* - apsolutna temperatura u (Kelvinima). Ponekad se može pisati kao:

{\displaystyle pV=nRT\,}
gdje je: *n* – broj molova plina, *R* – univerzalna plinska konstanta (8,314472 J•mol−1• K−1), jednaka umnošku Boltzmannove konstante i Avogadrovog broja.

Odstupanje od realnih plinova
-----------------------------

Jednadžba stanja je za idealne plinove i približenje za realne plinove. U stvari, postoji dosta razlika u odnosu na realne plinove. Budući da zanemaruje veličinu molekula i međumolekularno djelovanje, jednadžba stanja idealnog plina je najtočnija za jednoatomske plinove, kod visokih temperatura i kod manjih gustoća plinova. Važnost međumolekularnog djelovanje se smanjuje s povećanjem toplinske kinetičke energije plinova, tj. s povećanjem temperature. Detaljnija jednadžba stanja, kao što je van der Wallsova jednadžba, uzima u obzir veličinu molekula i međumolekularne sile.

Izmjenjeni oblici jednadžbe
---------------------------

### Molarni oblik

Broj molova (*n*) je jednak masi (*m*) plina podjeljenom s molarnom masom (*M*):

{\displaystyle n={\frac {m}{M}}}
Ako zamijenimo *n*, i ako uzmemo za gustoću *ρ = m/V*, dobivamo:

{\displaystyle \ pV={\frac {m}{M}}RT}
{\displaystyle \ p=\rho {\frac {R}{M}}T}
Ako odredimo specifičnu plinsku konstantu *Rspecif* kao odnos *R/M*, dobivamo:

{\displaystyle \ p=\rho R\_{\rm {specif}}T}
Ovaj oblik je koristan jer povezuje tlak, gustoću i temperaturu. Osim toga, može se jednadžba pisati uzimajući u obzir specifični volumen *v*, koji je obrnuto proporcionalan gustoći:

{\displaystyle \ pv=R\_{\rm {specif}}T}

Vidi još
--------

* termoakustika

Izvori
------

1. ↑   Clapeyron E.: "Mémoire sur la puissance motrice de la chaleur", journal = Journal de l'École Polytechnique, 1834. Facsimile at the Bibliothèque nationale de France
2. ↑   Krönig A.: "Grundzüge einer Theorie der Gase", journal = Annalen der Physik, 1856.  Facsimile at the Bibliothèque nationale de France
3. ↑   Clausius R.: "Ueber die Art der Bewegung, welche wir Wärme nennen", journal = Annalen der Physik und Chemie, 1857.  Facsimile at the Bibliothèque nationale de France
Eurinoma (prva s leva), predstava na atičkoj crvenofiguralnoj vazi, oko 400. pne.
 Za ostala značenja, v. Eurinoma.
**Eurinoma** (starogrčki: ) bila je, u grčkoj mitologiji, titanka, kći Okeana i Tetije, pramajke bogova i svih živih bića. Eurinoma je Zevsu rodila harite i rečnog boga Asopa.

Mitologija
----------

Eurinoma je s Ofionom vladala svetom sve dok ih s prestola nisu svrgli Kron i Reja. Kad je Hera tek rođenog Hefesta bacila s Olimpa u Okean, prihvatile su ga na dnu mora Tetija i Eurinoma. Eurinoma je pomogla i Dionisu kad ga je progodnio trački kralj Likurg.

Na Peloponezu je Eurinoma uživala božanske počasti, i to u jednom svetilištu blizu Figalije, čiji su stanovnici verovali da je "Eurinoma" jedan od Artemidinih nadimaka. Tu se nalazila i njena kultna statua od drveta, koja je Eurinomu do kukova prikazivala kao ženu, a naniže kao ribu.

Gravesova hipoteza
------------------

Britanski pesnik Robert Graves u svojoj knjizi *Grčki mitovi* dao je maštovitu konstrukciju "pelaškog mita o postanju sveta", u kojem Eurinoma zauzima centralno mesto kao stvoriteljica i "boginja svega". Prema Gravesovoj konstrukciji, Eurinoma je naga izašla iz Haosa te razdvojila more od neba kako bi mogla plesati na morskim talasima. Uhvatila je severac, protrljala ga rukama i tako zagrejala *pneumu* te spontano stvorila zmiju Ofiona, koji je potom vodio ljubav s njom. U obliku golubice iznad talasa izlegla je kosmičko jaje i zatim ga dala Ofionu da ga drži toplim tako što će se sedam puta omotati oko njega sve dok se jaje nije raspolovilo, nakon čega su iz njega izašle "sve stvari koje postoje ... sunce, mesec, planete, zvezde, zemlja s planinama i rekama, drvećem, biljkama i živim bićima". Na tlu Arkadije od Ofionovih zuba nastali su Pelazgi, nakon što ga je Eurinoma prignječila petom, izbila mu zube i bacila ga s planine Olimpa jer se hvalio da je on zaslužan za postanak svih stvari. Nakon toga Eurinoma, čije ime Graves tumači kao "velika lutalica", stvara Titane i Titanke za svako nebesko telo: Teju i Hiperiona za Sunce; Febu i Atlanta za Meseca; Metidu i Koeja za Merkur; Tetidu i Okeana za Veneru; Dionu i Krija za Mars; Temidu i Eurimedonta za Jupitera; te Reju i Krona za Saturna.

Klasičari su u potpunosti odbacili ovu Gravesovu hipotezu kao maštovitu pesničku konstrukciju, koja spada u domen "autorove lične mitologije".

Literatura
----------

* Schmitz, Leonhard (1867), „Eurynome",  Smith, William, *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology*, **1**, Boston, pp. 8
* Srejović, Dragoslav; Cermanović-Kuzmanović, Aleksandrina (1989). *Rečnik grčke i rimske mitologije*. Beograd: Srpska književna zadruga.
**Eliezer ben Nathan** (Hebrew: **אליעזר בן נתן**) iz Mainza (1090–1170), **Ra'aven** (ראב"ן), bio je jevrejski halakist i liturgijski pjesnik. Kao rani ripon, bio je suvremenik Rashbama i Rabbeinu Tama, jednih od najranijih tosafista. Bio je zet rabina Eliakim b. Josepha od Mainza, učenika Rashija. Preko svoje četiri kćeri Eliezer je postao predak nekoliko učenih porodica koji će u sljedećim vijekovima imati značajan uticaj na jevrejski duhovni život. Jedan od praunuka je bio R. Asher b. Jehiel (ROSH), otac R. Jacoba, autora *Ṭurima*.

Eliezer je kasnijim historičarima postao zanimljiv i stoga što u svojim tekstovima posvećenim građanskom pravu detaljno opisuje način izrade novca u Porajnju te običaje u dalekim slavenskim zemljama. Pripisuje mu se i jedna od kronika koja opisuje pokolje Jevreja u Njemačkoj 1096. godine, koji su izbili na početku Prvog križarskog pohoda.

Vanjske veze
------------

* Jewish Encyclopedia article for Eliezer ben Nathan, by Louis Ginzberg and A. Kaminka.
**Euriganija** (starogrčki: ) ili **Eurigana** (starogrčki: ) spominje se, u nekim pričama grčke mitologije, kao Edipova druga žena i istinska majka njegovo četvoro dece, (Eteokla, Polinika, Antigone i Ismene). Prema nekima, bila je kći Hiperfanta, a prema drugima, bila je sestra Jokaste. Prema Pausaniji, navod u Homerovoj *Odiseji* da su bogovi "odmah" ljudima objavili novost o incestuoznom braku Edipa i njegove majke Jokaste ne slaže se predanjem da je Jokasta potom rodila Edipu četvoro dece. U prilog svojoj tvrdnji da je Euriganija bila istinska majka Edipove dece Pausanija navodi ono što se o tome kaže u danas izgubljenom epu *Edipodija*. S druge strane, Ferekid sa Lerosa navodi da su Edip i Jokasta imali dva sina, Frastora i Laonita, ali se slaže s tvrdnjom da je poznatija četvorka bila potomstvo Euriganijino. Nakon Edipovog odlaska iz Tebe Euriganija je ostala u gradu i bila svedok borbe svojih sinova oko vlasti, kao i njihovog tragičnog kraja. U Plateji je postojala jedna Onasijina slika, na kojoj je Euriganija bila predstavljena kako tuguje zbog sukoba među svojom decom.

Literatura
----------

* Watson, P.A. (1994), *Ancient Stepmothers: Myth, Misogyny and Reality*, Leiden, ISBN 9004101764 .
* West, M.L. (2003), *Greek Epic Fragments*, Loeb Classical Library, **no. 497**, Cambridge, MA, ISBN 0-674-99605-4 .
* Srejović, Dragoslav; Cermanović-Kuzmanović, Aleksandrina (1989). *Rečnik grčke i rimske mitologije*. Beograd: Srpska književna zadruga. .
**Indijanci Sjeveroistočnih šuma**, prekontaktno kulturno područje na sjeveroistoku sjeverne Amerike što se prostiralo uz obalu od ušća rijeke St. Lawrencea, na jug do Pamlico Sounda. Na sjeveru je graničilo u južnoj Kanadi sa subarktičkim područjem, na zapadu, približno oko gornjeg toka Mississippija sa prerijama, i na jugu sa jugoistočnim kulturnim područjem, nešto sjevernije od rijeke Ohio, uključujući Velika jezera. 

Plemena u ovom kraju živjela su u velikim šumama u kućama građenim od drveta (wigwami), čija su sela obično zaštićena palisadama. Bavili su se obradom tla (kukuruz, grah i tikve; poznatije kao  *'tri sestre'* ), lovom na medvjeda, jelena i losa i drugu divljač zbog hrane i krzna, od kojeg se izrađivala odjeća. Značajan je bio i ribolov na rijekama, jezerima i moru. 

Kao obrađivači tla sjeveroistočni Indijanci su prakticirali da polja za sadnju pripremaju muškarci, dok su žene učestvovale u sadnji i žetvi. 

Najznačajnija plemena ovog područja bila su Chippewa ili Ojibwa, Ottawa, Potawatomi, Menominee, Winnebago, Huron, Sac, Fox, Kickapoo, Wenrohronon, Nipissing, Iroquois, Erie, Duhanski i Neutralni narod u krajevima oko Velikih jezera, južnije od Velikih jezera to su bili Miami, Illinois, Kaskaskia, Shawnee, Moneton, Susquehanna; Algonquin u južnoj Kanadi; Uz atlantsku obalu i zaleđu (od sjevera prema jugu): Micmac, Maliseet, Passamaquoddy, Penobscot, Abenaki, Pennacook, Massachuset, Mahican, Pocomtuc, Nipmuc, Nauset, Wampanoag, Narragansett, Niantic, Pequot, Mohegan, Wappinger, Metoac, Delaware, Conoy, Nanticoke, Powhatan, Pamlico, Secotan, Tuscarora

Izvori
------

1. ↑  „Northeast Woodlands Culture Area". Arhivirano iz originala na datum 2010-08-03. Pristupljeno 2015-02-07.
**Eurocopter Tiger** ili **Eurocopter Tigre** je zajednički projekt Njemačke i Francuske za potrebe oružanih snaga tih država iz 1984. godine. Ovaj helikopter je bio predviđen u dvije varijante PAH-2 (*HAC za francusku verziju, protutenkovski helikopter*) i UHU (*HAP, za podršku pješadiji*). Napravljeno je 5 Prototipa od kojih 4 polijeću sa francuskom civilnom dozvolom a jedan sa njemačkom vojnom dozvolom. Serijska produkcija je počela 1999 godine a naručeno je 274 helikoptera. *Tiger* je jedan od najpokretljivijih borbenih helikoptera na svijetu. Jedan je od rijetkih helikoptera koji su u stanju da naprave luping. Naoružanje se rasprostire od jednog 30 milimetarskog topa preko kaseta sa 44 protivtenkovske rakete ili 4 Zrak-Zrak rakete tipa AIM-9 Sidewinder (*Tiger PAH*).

Tehnički podaci (Eurocopter Tigre-UHU)
--------------------------------------

| Podaci | Jedinice |
| --- | --- |
| Godina produkcije | 1991- |
| Firma | Eurocopter |
| Radijus rotora | 13 m |
| Dužina | 14 m |
| Visina | 3,81 m |
| Kružna površina rotora | 132,70 m² |
| Težina (prazan) | 3.300 kg |
| Mogući tovar | - |
| Težina (maksimalna pri startu) | 6.000 kg |
| Putnici | - |
| Posada | 2 |
| Brzina | 322km/h |
| Visina leta | 3.500 m |
| Dužina leta | 800 km |
| Pogon | 2x Rollce Royce/Turbomeca/MTU MTR-390 |
| Snaga | 2x 860 kW (1.170 KS) |
| Naoružanje | vidi tekst članka |

Eksterni linkovi
----------------

* Eurocopter Tiger/Tigre Arhivirano 2008-12-04 na Wayback Machine-u

***Eurocopter Tiger*** na Wikimedijinoj ostavi
**Latinoameričko udruženje za integraciju** (španski: ; također poznata kao **ALADI** ili, rjeđe, po engleskoj skraćenici **LAIA**) je latinoamerički udruženje za trgovinsku integraciju sa sjedištem u Montevideu. Glavni cilj joj je stvaranje zajedničkog tržišta u cilju ekonomskog i socijalnog razvoja regije. Ugovor iz Montevidea, sklopljen 12. augusta 1980.  je međunarodni pravni okvir za Latinoameričko udruženje za integraciju. On je dao opće smjernice za trgovinsku integraciju: pluralizam, konvergencija, fleksibilnost, diferencijalni tretman i višestrukost.

Latinoameričko udruženje slobodne trgovine
------------------------------------------

Grupacija je osnovana 18. veljače 1960. u gradu Montevideo, Urugvaj. Zemlje osnivačice su: Argentina, Brazil, Čile, Meksiko, Paragvaj, Peru i Urugvaj, a ugovor je stupio na snagu 2.lipnja 1961. Iste godine pridružile su im se Kolumbija i Ekvador, 1966. Venecuela, a 1967. Bolivija. Molba Kube za priključenje 1962. je odbijena.

Ugovorom se predviđalo da se uklanjanjem prepreka za 12 godina stvori zona slobodne trgovine, a rok je 1969. protokolom iz Karakasa, pomeren sa 1973. na 1980. Međutim ni ovaj rok nije bio ispoštovan zbog protivljenja Urugvaja i Kolumbije.
Latinoameričko udruženje slobodne trgovine prestalo je sa radom 1980. kada su zemlje članice potpisale ugovor o osnivanju Latinoameričkog udruženja za integraciju (ALADI).

Izvori
------

1. ↑  1980 Treaty of Montevideo
2. ↑  LAIA Free Trade Agreement
Skulptura u Madridu, (Huan Porsel, 1750-53)
**Eurih**, takođe poznat i kao **Eurik**, **Evarik** ili **Ervig**, rodio se 415. godine, a umro je 484. Bio je mlađi brat Teodorika II, vizigotskog kralja koga je ubio i preuzeo presto Vizigotske kraljevine sa sedištem u Tuluzu. Bio je vizigotski kralj od 466. do svoje smrti, 484.

Nasledio je veliki deo vizigotskih poseda u Akvitaniji, jedna od oblasti Galije koja se nalazila pod vizigotskom kontrolom od 415. godine. Decenijama su se Vizigoti postepeno širili na račun oslabljenog Rimskog carstva, i polako su sve više prodirali unutar Hispanije. 

Kada je postao kralj, Eurih je prvo pobedio nekoliko drugih vizigotskih kraljeva i plemenskih vođa u građanskom ratu, da bi nakon toga postao prvi vladar ujedinjenog vizigotskog naroda. Iskrostivši probleme Rimskog carstva, proširio je Vizigotsko kraljevstvo na veliki deo Hispanije, potiskujući Sveve na severozapad Iberijskog poluostrva. Do propasti Zapadnog rimskog carstva, Eurih je već kontrolisao celo Iberijsko poluostrvo.

Godine 470. Eurih je uspešno odbio invaziju Kelta i proširio svoje teritorije na sever, najverovatnije do reke Som na franačkoj teritoriji.

Prethodni vizigotski kraljevi su zvanično bili samo legati rimskog cara, ali Eurih je bio prvi vizigotski kralj koji je proglasio potpunu nezavisnost od Rima. Godine 475. Eurih je naterao zapadnog cara Julija Nepota da mu prizna potpunu nezavisnost u zamenu za galsku oblast Provansu. Rimski građani Hispanije su tada priznali Euriha za svog kralja. Iste godine, Klermon Feran se predao nakon duge vizigotske opsade, a biskup grada, Sidonije Apolinar, molio je za mir. Eurih je podelio Zapadno rimsko carstvo sa Odoakarom. 

Eurih je bio jedan od učenijih vizigotskih kraljeva, i bio je prvi German koji je formalno sakupio zakone svog naroda u jedan kodeks. Eurihov kodeks iz 471. godine ovekovečio je tradicionalne zakone Vizigota koji su se do tada samo prenosili usmenim putem.

Nakon Eurihove smrti 484. godine, Vizigotsko kraljevstvo je obuhvatalo celo Iberijsko poluostrvo (osim današnje Galicije gde su vladali Svevi) i više od dve trećine današnje Francuske. Edvard Gibon, u 38. poglavlju svoje *Istorije opadanja i propasti Rimskog carstva*, kaže da Francuska svoju veličinu treba da zahvali preranoj Eurihovoj smrti dok je njegov sin Alarih II bio još dete, a njegov protivnik Hlodoveh ambiciozni mladi franački kralj.

Eksterni linkovi
----------------

* Edward Gibbon, *History of the Decline and Fall of the Roman Empire* Arhivirano 2005-03-13 na Wayback Machine-u Chapter 37
* Edward Gibbon, *History of the Decline and Fall of the Roman Empire* Chapter 38

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodnik:**Teodorik II** | **Vizigotski kralj (466—484)** | Nasljednik:**Alarih II** |

***Eurih*** na Wikimedijinoj ostavi
**Jazaman** ili **Jazman**, poznat po nadimku **al-Hadim** ("eunuh") (? - 23. oktobar 891) bio je abasidski vojni guverner (emir) Tarza i komandant muslimanskog graničnog područja prema Bizantu u Kilikija (*al-thughur as-Sha'miya*) od 882. do smrti. U islamskom svijetu se slavi zbog napada na Bizantince.

Nedugo nakon imenovanja je došao u sukob sa guvernerom Egipta Ahmedom ibn Tulunom kao i svemoćnim abasidskim vezirom al-Muwaffaqom. U septembru ili oktobru 882. Yazamana su uhapsili tulunidski agenti, ali ga je oslobodilo lokalno stanovništvo. Ahmed ibn Tulun je nakon toga osobno marširao na Tarz, ali su žitelji otvorili brane i poplavili ravnicu oko grada, prisilivši Tulunide da se povuku u Damask bez da su isšta postigli.

Godine 883. se Yazaman se suprotstavio velikoj bizantskoj vojsci koja je marširala na Tarz, a kojom je komandirao *domestik škola* po imenu Kesta Styppeiotes. Yazaman je noću napao bizantski logor i rastjerao bizantsku vojsku, pri čemu je Styppeiotes ubijen. Potom je organizirao veliki pomorski prepada sa 30 velikih brodovba (*koumbaria*) čiji je cilj bila tvrđava Euripos (Halkida); njega je s velikim gubicima odbio Oineiates, guverner teme Hellas uz pomoć lokalnih regruta i grčke vatre. Historičar al-Tabari navodi da je 886. vodio kopneni, a 888. pomorski napad u kome je zarobio četiri bizantska broda.

Iako je ranije bio njihov neprijatelj, godine 890. se Yazaman zakleo na vjernost Tulunidsima, odnosno Ibn Tulunovom sinu Khumarawaihu.  Tako je Tarz došao pod tulunidsku vlast pod kojom će ostati do 897. kada su ga povratili Abasidi.

Yazaman je umro 23. oktobra 891 tokom pohoda na bizantske teritorije; kada je opsjedao bizantsku tvrđavu (moguće da je riječ o Tzamandosu u zapadnoj Kilikiji), ranio ga je katapult. Zbog toga su Arapi prekinuli opsadu. Umro je na putu u Tarz, gdje je i sahranjen.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  Pryor & Jeffreys 2006: str. 62.
2. ↑  Ṭabarī & Fields 1987: str. 81–82.
3. ↑  Ṭabarī & Fields 1987: str. 152, 157.
4. ↑  Ṭabarī & Fields 1987: str. 162.
5. ↑  Ṭabarī & Fields 1987: str. 175.

Literatura
----------

* Pryor, John H.; Jeffreys, Elizabeth M. (2006). *The Age of the ΔΡΟΜΩΝ: The Byzantine Navy ca. 500–1204*. Leiden, The Netherlands and Boston, Massachusetts: Brill Academic Publishers. ISBN 978-90-04-15197-0.
* Ṭabarī; Fields, Philip M. (1987). *The History of al-Ṭabarī, Vol. XXXVII: The ʻAbbāsid Recovery*. Albany, New York: State University of New York Press. ISBN 0-8870-6053-6.
**Lombok** (id. *Lombok*) ostrvo je u Indoneziji iz grupe Malih Sundskih ostrva, istočno od Jave. Površina Lomboka je 4.514,11 ². Na njemu živi 3,35 miliona ljudi, po popisu iz 2014. godine. Glavni i najveći grad je Mataram sa populacijom od 420.941 stanovnika, prema podacima iz 2008. godine.

Geografija
----------

### Položaj

Istočno od Lomboka je ostrvo Sumbava, a zapadno je Bali. Takozvana Volisova linija, koja označava biogeografsku granicu Azije i Australije, prolazi moreuzom između Balija i Lomboka.

### Reljef

Pogled na vulkan Rindžani
Reljef ostrva čini planinski vulkan Rindžani visok 3726 metara, treća po veličini planina u Indoneziji. Ovaj vulkan je poslednju veliku erupciju imao 1901. godine, a danas se u njegovom krateru nalaze jezero, topli izvori i bezbroj malih vulkanskih kupa.

### Klima

Klima je monsunska, a u vegetaciji dominiraju tropske šume.

Privreda
--------

Glavna privredna aktivnost je zemljoradnja (pirinač, kukuruz, pamuk, duvan).

Turizam
-------

Panorama južnog Lomboka
Od osamdesetih godina 20. veka, Lombok je počeo da se nameće kao konkurentska turistička destinacija Baliju. Za one koji žele mir, a ne smeta im jednostavan smeštaj, ostrvo Lombok je pravo rešenje. Na njemu se nalazi bezbroj ribarskih naselja u kojima se može iznajmiti kućica na plaži, hraniti se tek ulovljenom ribom i uživati u ronjenju, plivanju, sunčanju i spektakularnim zalascima sunca.
**Euro War** (od engleskih riječi za Evropu i rat, preneseno "evropski ratni film") je podžanr, odnoan<o stil ratnog filma specifičan za zapadnoevropske kinematografije, prije svega italijansku od kraja 1960-ih do kraja 1980-ih. Karakterizirao je niski budžet u odnosu na slična ostvarenja u hollywoodskoj produkciji, a što se obično kompenziralo tako što su protagonisti obično bili pripadnici malobrojnih grupa specijalaca ili gerilaca koji djeluju u neprijateljskoj pozadini, odnosno sa naglaskom na elemente akcije, te eksplicitnošću nasilja ili drugim oblicima eksploatacijskog sadržaja.

Euro War filmove se počelo snimati u Italiji u drugoj polovici 1960-ih, pri čemu je kao inspiracija autorima poslužila izuzetna popularnost filma *Dvanaest žigosanih*, čiju će narativnu formulu, a posebno korištenje antiheroja za glavne likove slijediti brojna druga ostvarenja žanra, uključujući *Dalle Ardenne all'inferno* iz 1967. godine, koji se smatra njegovim prvim ostvarenjem. Euro War filmovi su tokom sljedeće decenije bili radnjom gotovo isključivo smješteni u Drugi svjetski rat, uključujući *The Inglorious Bastards* iz 1978. godine. Od kraja 1970-ih i tokom 1980-ih je, pak, zahvaljujući uspjesima filmova kao što su *Lovac na jelene* i *Rambo II*, glavni motiv postao vijetnamski rat, ali se radnja također počela smještati u razne "egzotične" zemlje Azije, Afrike i Latinske Amerike gdje su protagonisti bili plaćenici koji se iz različitih motiva sukobljavaju sa diktatorima i/li narkobosovima. 

Neki od autora partizanski film ponekad smatraju svojevrsnom varijacijom Euro War filmova.

Vidi još
--------

* Špageti vestern
* Eurospy
* Partizanski film
Boje krzna mačke su vidljive manifestacije X-inaktivacije. Crni i narandžasti aleli gena boje krzna se nalaze na X hromozomu. Na svakom datom segmentu krzna inaktivacija X hromozoma koji sadrži jedan gen proizvodi boju krzna drugog, aktivnog gena.
Nukleus ženske ćelije. Gore: Oba X hromozoma su detektovana, pomoću FISH metoda. Dole: Isti nukleus obojen DNK bojom (DAPI). Barovo telo je označeno strelicom. Ono identifikuje neaktivni X hromozom (Xi).
**Inaktivacija X hromozoma** (*lionizacija*) je proces kojim se jedna od dve kopije X hromozoma prisutne kod sisara ženskog pola inaktivira. Do toga dolazi putem pakovanja inaktiviranog X hromozoma u transkripciono neaktivni heterohromatin. Pošto ženke sisara imaju dva X hromozoma, X inaktivacija sprečava pojavu dvostruke količine X hromozomskih genskih proizvoda u odnosu na mužjake koji imaju jednu kopiju X hromozoma. Izbor X hromozoma koji će biti inaktiviran je randoman kod viših sisara poput miševa i čoveka. Nakon inaktivacije X hromozoma on ostaje neaktivan tokom celog života ćelije i njenih nalednika u organizmu. Za razliku od randomne X inaktivacije kod viših sisara, inaktivacija kod torbara se primenjuje ekskluzivno na X hromozom oca.

Literatura
----------

* Goto T, Monk M (1998-06-01). „Regulation of X-Chromosome Inactivation in Development in Mice and Humans". *Microbiol Mol Biol Rev* **62** (2): 362–78. PMC 98919. PMID 9618446. Pristupljeno 2009-03-18.
* Lyon M (2003). „The Lyon and the LINE hypothesis". *Semin Cell Dev Biol* **14** (6): 313–8. DOI:10.1016/j.semcdb.2003.09.015. PMID 15015738.
* Ng K, Pullirsch D, Leeb M, Wutz A (2007). „Xist and the order of silencing". *EMBO Rep* **8** (1): 34–9. DOI:10.1038/sj.embor.7400871. PMC 1796754. PMID 17203100.

Vidi još
--------

* Barovo telo
* Heterohromatin
* Epigenetika
**Incest**, **rodoskranvljenje** ili **rodoskrvnuće**, je spolni odnos između osoba u bliskom krvnom srodstvu. U svim civiliziranim sredinama formalno se incestom smatra spolno općenje između ljudi koji su krvno vezani do 5. koljena, te je isti zabranjen.

Incest sam po sebi nije uzrok lošem potomstvu, no djeca rođena iz takvog odnosa mogu imati negativne osobine zbog pribrajanja recesivnih štetnih gena koji su isti u oba roditelja. Stoga su kod incestne djece češća degenerativna oboljenja (sljepoća, gluhonijemost), idiotija (duboka mentalna retardacija), duševne bolesti i neke tjelesne anomalije (npr. prekomjerni prsti).

Incest je i danas vrlo čest među obiteljima monarha i plemića, bilo vladajućih, bilo svrgnutih. Bio je uzrok degenerativnih osobina rimskih careva, julijevaca i flavijevaca. Bilo ga je među domorocima Inka, na Havajima i starom Egiptu (kraljevske obitelji). 

Kao tabu tema, incest je često obrađivan u umjetnosti (od Sofoklovog *Kralja Edipa* do Marquezovog romana *Sto godina samoće*).

Vidi još
--------

* Rodoskrvnuće kod evropskih kraljeva

***Incest*** na Wikimedijinoj ostavi
Teatar Olympia u Parizu, jedno od neslužbenih "hramova" francuske industrije zabave.
**Industrija zabave** (**šoubiznis** ili **show business**; na engleskom doslovno "posao zabave") je naziv pod kojim se podrazumijevaju sve profesionalne, odnosno komercijalne aktivnosti pružanja usluga zabave. Pojam ima široko značenje, iako su se pod njime originalno podrazumijevali određeni oblici scenske umjetnosti kao što su vodvilj, music hall ili burleska. U svom današnjem značenju se pod time podrazumijevaju "komercijalne" kazališne predstave, filmovi, radio i televizijski program, stripovi, video igre, koncerti i izdavanje nosača zvuka zabavne muzike, modne revije i sportske priredbe, kao i praćenje života celebrityja u infotainment medijima. Pojam obuhvaća kako samo neposredno izvođenje tih aktivnosti (ples, gluma, muzika i sl.), tako i aktivnosti "iza scene" koji se tiču menadžmenta. U 20. vijeku se, u nastojanju da se prilagodi modernim masovnim medijima, počeo koristiti i izraz **industrija zabave**.

Veze
----

* Niska kultura
* Popularna kultura
* Seks industrija
* Estrada
Emagram
**Emagram** ili **kosi emagram** je pravi termodinamički dijagram, koji se često koristi u praksi, na čijoj horizontalnoj osi (apscisi) je temperatura, a na vertikalnoj osi (ordinati) negativni logaritam tlaka. Koordinate osi zatvaraju kut od približno 135 º, kako bi kut između izotermi i suhih adijabata bio što veći. 

Termodinamički dijagram prikazuje vrijednosti tlaka, temperature, omjera miješanja ili njihovih funkcija poput jednadžbe stanja, Clausiusovu jednadžbu stanja realnog plina, prvog stavka termodinamike za adijabatske procese. Termodinamičkih dijagrama ima više (npr. emagram, tefigram, Stüvegram itd.). Međusobno se razlikuju se po izboru koordinatnih osi, ali se svaki može dobiti matematičkim transformacijama iz drugih termodinamičkih dijagrama. Svi ti dijagrami uvijek sadrže izobare, izoterme, izolinije maksimalnog omjera miješanja te suhe i mokre adijabate. Reverzibilan proces u termodinamičkom dijagramu prikazan je zatvorenom krivuljom. Ako je površina koju takva krivulja zatvara na bilo kojem dijelu dijagrama proporcionalna radu koji termodinamički sustav učini pri procesu, onda se takav dijagram zove **pravi termodinamički dijagram**. 

Emagram je termodinamički dijagram koji pokazuje stopu opadanja temperature u troposferi, suhu i vlažnu adijabatsku stopu opadanja temperature.

Prvi emagram je izradio Heinrich Hertz 1884. Koristi se uglavnom u Europi. Druge države koriste slične termodinamičke dijagrame za istu primjenu, a samo se detalji razlikuju.

Izvori
------

* Iribarne, J. V.; Godson, W. L. (1981). *Atmospheric Thermodynamics* (2nd izd.). Dordrecht, the Netherlands: D. Reidel Publishing Company. ISBN 978-90-277-1297-4.
* Rogers, R. R.; Yau, M. K. (1989). *Short Course in Cloud Physics* (3rd izd.). Butterworth-Heinemann. ISBN 978-0750632157.
* Thermodynamic diagrams
**Ivo Tijardović** (Split, 18. rujna 1895. - Zagreb, 19. ožujka 1976.), hrvatski skladatelj, literat i slikar

Glazbu je učio u Splitu i Beču, gdje je studirao arhitekturu. Završio je Dramsku školu u Zagrebu. Bio je ravnatelj Opere te prvi intendant splitskog HNK, intendant HNK u Zagrebu i ravnatelj Državnoga simfonijskog orkestra poslije filharmonije. Skladateljski se oslanja na folklor i nacionalni glazbeni izraz, posebice Dalmacije. Skladao je osam opereta, a najistaknutije su mu *"Mala Floramye"* i *"Splitski akvarel"*, koje dočaravaju splitski ambijent između dva svjetska rata. U opernom stvaralaštvu zanimao se temama iz prošlosti i bliskim povijesnim zbivanjima. Bavio se i slikarstvom, a radio je kao ilustrator. Zapaženo djelo je opereta posvećena nogometnom klubu Hajduk Split pod nazivom *"Kraljica lopte"*.

Poznatija djela
---------------

* Mala Floramye
* Splitski akvarel

Izvori
------

1. ↑  „Posveta Hajduku". Arhivirano iz originala na datum 2011-10-14. Pristupljeno 2010-06-14.
2. ↑  „O postojanju djela". Arhivirano iz originala na datum 2007-11-03. Pristupljeno 2010-06-14.

Poveznice
---------

* Hrvatski skladatelji klasične i folklorne glazbe
* Ivo Tijardović na vijesti.hrt.hr Arhivirano 2007-11-03 na Wayback Machine-u
**Leon VI Mudri** (886. - 912.), bizantski car, nasljednik Bazilija I. Makedonca.

Leonova majka zvala se Eudokia Ingerina, bivša ljubavnica Mihajla III prije nego što se još za njegova života udala za Bazilija I, koji je kasnije postao car. Odnos između oca i sina nije bio dobar. U međuvremenu se pretpostavlja da je Leonov otac ustvari bio Mihajlo III, ali ta teza nije dokazana. Leon je u svakom slučaju bio umiješan u zavjeru protiv Bazilija godine 883 i bio zbog toga zatvoren.

Nakon očeve smrti godine 886. Leon je preuzeo prijestolje i vladao skupa s bratom Aleksandrom, iako je pravu moć i glavnu riječ imao Leon.

Leon je doživio više poraza od Bugara, koje je bez razloga provocirao. Godine 896. Bizant biva pobijeđen i nakon toga Leon potpisuje mir s Bugarima. 

I protiv Arapa je trpio gubitke: 902 gubi Taraominu na Siciliji, što ima jak utjecaj na kontrolu bizantskih voda vlastitom flotom. Također sve više bizantskih gradova biva napadnuto. Godine 911. Bizant organizira veliku invaziju Krete, koja završava neuspjehom. Kratko nakon tog neuspjeha Leon se razbolio i umro. 

Leon je nazvan mudrim ili filozofom zbog njegove podrške umjetnosti. Završio je radove na bazilici, na grčkim prijevodima i modernizirao je zakonik Justinijana I. Oko godine 900. sročio je prvu, danas poznatu definiciju vojne logistike koja se i danas uči na vojnim institutima pod nazivom leonska.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodnik: | **Bizantski carevi** | Nasljednik: |
| **Bazilije I. Makedonac (867. - 886.)** | **Aleksandar (912. - 913.)** |

  


***Lav VI Mudri*** na Wikimedijinoj ostavi
**Fontana dei Quattro Fiumi** (prevedeno: *Fontana četiri rijeke*) je ime najveće i centralne fontane od ukupno tri na rimskom Trgu Navona u rionu Parione.

Karakteristike i historija
--------------------------

Fontana je podignuta između 1647. i 1651. po nalogu pape Inocenta X. Dizajn fontane je na početku povjeren Borrominiju, ali je na kraju dat njegovom velikom rivalu Berniniju. Fontana ima četiri skulpture, od kojih svaka predstavlja jednu od rijeka s drugog kontinenta – Nil, Ganges, Dunav i Rio de la Plata. Alegorijske skulpture rijeka podupire egipatski obelisk koji je orginalno bio postavljen na Maksencijevom cirkusu, nedaleko od Via Appia.  Fontana četiri rijeke je jedan od najpoznatijih primjera barokne umjetnosti, u njoj se vidi dinamika baroka. Gradnja fontane financirana je prihodima od nepopularnog poreza na hljeb, meso i sol.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*Fountain of the Four Rivers*" (engleski). A View on Cities. Arhivirano iz originala na datum 2018-04-04. Pristupljeno 14. 4. 2018.
2. 1 2 3  „*Piazza Navona*" (engleski). Civitatis Tours. Pristupljeno 14. 4. 2018.

Vanjske veze
------------

***Fontana dei Quattro Fiumi*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Fountain of the Four Rivers* Arhivirano 2018-04-04 na Wayback Machine-u (`en`)

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 239525238
* GND: 4224637-4

 |
**Estonska marka** (estonski: *Eesti mark*) bila je službena valuta u Estoniji od 1918. do 1927. godine. Inicijalno je estonska marka bila potpuno istovjetna s tadašnjom njemačkom ostmarkom, koja je cirkulirala zemljom zajedno s ruskim rubljem još od njemačke okupacije. Uz rublje i marke, zemljom su do 1919. godine cirkulirali i njemački ostrubalj te finska marka. Tokom 1920-ih godina, marka je prestala biti vezana uz ostmarku te je promijenila vrijednost. Godine 1928. zamijenila ju je estonska kruna i to u omjeru 1 kruna = 100 marki.

Niža denominacija bila je *penn* (1 marka = 100 penna).

Od 1922. do 1926. godine, država je izdavala kovanice od 1, 3 i 5 penna te 50 marki. Država je inicijalno izdavala novčanice od 5, 10, 20 i 50 penna te 1, 3, 5, 10, 25, 50 i 100 marki, s tim da su kasnije dodane novčanice i od 1,000 te 5,000 marki.

Literatura
----------

* Krause, Chester L.; Clifford Mishler (1991). *Standard Catalog of World Coins: 1801–1991* (18. izd.). Krause Publications. ISBN 0873411501.
* Pick, Albert (1994). *Standard Catalog of World Paper Money: General Issues*. Colin R. Bruce II i Neil Shafer (ur.) (7. izd.). Krause Publications. ISBN 0-87341-207-9.
Jugoistočna oblast.
**Jugoistočna statistička oblast** jeste jedna od 8 statističkih oblasti Republike Makedonije.

Upravno središte oblasti je grad Strumica.

Položaj
-------

Jugoistočna statistička oblast se nalazi u jugoistočnom delu zemlje i ima državnu granicu na istoku sa Bugarskom i na jugu sa Grčkom.

Sa drugih strana oblast se graniči sa drugim oblastima:

* sever - Istočna oblast
* zapad - Vardarska oblast

Opštine
-------

* Opština Bogdanci
* Opština Bosiljovo
* Opština Valandovo
* Opština Vasiljevo
* Opština Đevđelija
* Opština Konče
* Opština Novo Selo
* Opština Radovište
* Opština Dojran
* Opština Strumica

Stanovništvo
------------

Jugoistočna statistička oblast imala je po poslednjem popisu iz 2002. g. 171.416 stanovnika, od čega u samom gradu Strumici 35.311 st. 

Prema narodnosti sastav stanovništva bio je sledeći:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Broj | Postotak |
| **Ukupno** | **173.814** | 100% |
| Makedonci | 154.957 | 90,39% |
| Turci | 12.661 | 7,38% |
| Srbi | 1.194 | 0,69% |
| ostali | 2.604 | 1,51% |

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Grb Makedonije |   **Statističke oblasti Severne Makedonije** | Zastava Severne Makedonije |

 |

|  |
| --- |
| Vardarska oblast • Jugozapadna oblast • Jugoistočna oblast • Istočna oblast • Pelagonijska oblast • Pološka oblast • Grad Skoplje • Severoistočna oblast |
**Fašer** (arapski:الفاشر/*Al-Fāshir*) je grad od 217,827 stanovnika na zapadu Sudana u Vilajetu Sjeverni Darfur.On je i administrativni centar tog Vilajeta

Geografske karakteristike
-------------------------

Fašer se prostire na sjeveroistočnim padinama vulkanskog Masiva Marra, na nadmorskoj visini od 700 metara, na cesti od Kartuma prema Čadu. Od Njale je udaljen 195 km sjeveroistočno.

Historija
---------

Fašer je nikao kao stanica trgovačkih karavana.
Krajem 18. vijeka tadašnji darfurski sultan Abdel Rahman Rašed podigao je palaču i koristio Fašer kao svoju prijestolnicu. Uz palaču je nikao današnji grad.

Današnji Fašer je trgovački centar za poljoprivredne proizvode iz tog dijela Darfura (žitarice, voće). 
On je i univerzitetski grad od 1990. i grad sa aerodromom.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Al Fashir*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 25.8. 2020.
2. 1 2  „*Egypt, Arab Republic of Egypt*" (engleski). City population. Pristupljeno 25.8. 2020.
3. 1 2  „*Fašer*" (hrvatski). Hrvatska enciklopedija, LZMK. Pristupljeno 25.8. 2020.

Vanjske veze
------------

***Fašer*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Al Fashir* (`en`)
* *Fašer* (`sh`)
**Izopačenje misije** (engleski: ) je izraz kojim se u politici, pogotovo međunarodnoj, opisuju situacije u kojima neka organizacija ili država sudjeluje u nekom projektu koristeći daleko više resursa i/li sa drukčijim i daleko ambicioznijim krajnjim ciljevima nego onima pod kojima je u taj projekt ušla. Taj se izraz u pravilu koristi za oružane sukobe, i to one u kojem sudjeluju države čije su vlade to nastojale opravdati ograničenim ciljevima ili kratkotrajnošću misije. Do izopačenja misije može doći u slučajevima kada je neka vlada namjerno obmanjivala javnost o svojim stvarnim ciljevima; kada ohrabrena početnim rezultatima odluči proširiti svoje ciljeve; i kada neočekivano veliki troškovi, gubici ili početni neuspjesi misije zahtijevaju radikalnije ciljeve koje bi to opravdali, odnosno čije bi ispunjenje očuvalo ili povratilo u dotadašnjem sukobu izgubljeni prestiž. Izraz "izopačenje misije" je gotovo u pravilu pežorativan i koristi se u svrhu kritiziranja vlada i političara koje su se pokazale nepoštenima ili nesposobnima.

Sam izraz je prvi put korišten 1993. u *Washington Postu* od strane američkog novinara Jim Hoaglanda koji je nastojao ukazati na eventualne opasnosti od oružane eskalacije tadašnje američke vojne intervencije u Somaliji koja se od ispočetka čisto humanitarne akcije pretvorila u nastojanje da se Somaliji nametne trajno političko rješenje. Izraz je popularnost posebno stekao nakon bitke u Mogadišuu u oktobru iste godine, koja je mnogima predstavljala ostvarenje svega onoga na što je Hoagland upozoravao. 

Izraz se počeo koristiti retroaktivno za opisivanje sličnih fenomena u prošlosti, pri čemu se najčešće spominje sudjelovanje u SAD u vijetnamskom ratu. U najnovije doba se kao primjer izopačenja misije spominje rat u Libiji, odnosno zračna intervencija zapadnih sila pod izgovorom zaštite civila uhvaćenih u građanski rat, a koja se u praksi pretvorila u nastojanje da se svim sredstvima ukloni Moamer Gadafi.

V. također
----------

* Bolest pobjede
* Izlazna strategija

Izvori
------

1. ↑  Jim Pickard (15. 04. 2011.). „PM rejects charge of Libya ‘mission creep’". Financial Times.