recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Inari** (finski: *Inarijärvi / Inarinjärvi*, švedski: *Enare Trask*) je drugo po veličini jezero
Finske, iz kog istječe rijeka Paatsjoki u Barentsovo more.

Ono je ujedno i drugo po veličini jezero koje u cijelosti leži unutar Arktičkog kruga, od njega je veće jedino Tajmirsko jezero u Sibiru, jer kanadski div Veliko medvjeđe jezero ne leži čitavo unutar kruga.

Karakteristike
--------------

Jezero Inari leži na sjeveru Finske u regiji Lapland, na nadmorskoj visini 
od 118 metra.
Inari ima površinu od 1084 km², prosječna mu je dubina 14,3 metara, a najveća 92 m.

Dugo je nekih 80 km, a široko 50 km, vrlo je razvedeno brojnim uvalama i otocima kojih ima preko 3000.

Najveće pritoke su rijeke Juutuanjoki (5214 km²), Ivalojoki (3884 km²), Kirakkajoki (471 km²), Siuttajoki (319 km²), Nellimjoki (314 km²) i Surnujoki (253 km²). Dok vode otječu u rijekom Paatsjoki u Barentsovo more.

Nivo voda jezera danas je reguliran izgradnjom 7 hidroelektrana na rijeci Paatsjoki.

Historija
---------

Jezero Inari se počelo formirati prije otprilike 9000 godina, kad se stao otapati ogromni glečer, ispočetka je imalo otvoren 
pristup Arktičkom oceanu ali se on zbog uzdizanja zemljine kore zatvorio.

Povezano
--------

* Lista najvećih finskih jezera

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  „*Inarijärvi*" (finski). Järvi&Meri. Pristupljeno 14. 10. 2015.

Vanjske veze
------------

***Inari (jezero)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Inarijärvii* na portalu Järvi&Meri ()
**Orbis: časopis za književnost i umetnost** je bio dvojezični časopis za književnost, umetnust i kulturu. Časopis je izlazio periodično na **srpskom** i **mađarskom jeziku**, to su u stvari sadržajem dva različita časopisa unutar istih korica.

Izdavač
-------

Izdavač časopisa je **Umetnička radionica "Kanjiški krug" Kanjiža**. Idejni tvorac i osnivač Kanjiškog kruga i časopisa Orbis je **Ljubomir Đukić**. Prvi glavni urednik bio je prof. dr **Imre Pato**. CIP[*mrtav link*]

Istorija časopisa
-----------------

Časopis Orbis je proširena vizija i verzija književnog medija koji je jednu deceniju bio prisutan u savremenoj književnosti s akcentom na sadržinsku posebnost, dvojezičnu i tematsku osobenost, kao i kreativnu ekskluzivnost, za perspektivu korišćena višejezičnost, bogatstvo dveju kultura, međusobna saradnja umetnika, sloboda književne reči; stvarajući tako ambijent kvalitetnijeg i kritičnijeg mišljenja. Pored aktuelne tekuće književne produkcije časopis je objavljivao temate posvećene prevodilaštvu, književnoj, muzičkoj i likovnoj kritici. Bio je to časopis sa plemenitim utiskom evidentnog regionalnog književnog karaktera, nespornog literarnog uverenja i poverenja među mnogobrojnim saradnicima, kako među etabliranim tako i među mladim neafirmisanim piscima.

Orbis je nastao u vreme rasprave između onih koji su se zalagali za očuvanje tradicionalizma i onih koji su se zalagali za postmoderni multikulturalni egzistencijalizam. Časopis je pružao priliku stvaraocima koji su u svojim delima slobodno tumačili lične stavove, krajnje vrednosti ili istine. Intenzivni su bili kontasti različitog pogleda na stvarnost.

### Brojevi

Prvi broj objavljen u junu 1996, a poslednji u junu 2005. godine.

### Onlajn izdanje

Onlajn izdanje pojedinih štampanih brojeva časopisa Orbis od 1999 do 2002. godine, na srpskom jeziku dostupna su na stranicama magazina zEtna kao i na mađarskom jeziku.

1. 1999/2-3.
2. 1999/4.
3. 2000/1-2.
4. 2000/3.
5. 2000/4. Improvizovana muzika
6. 2001/1. Promišljanja , Poetički i eshatološki katalog Zorana Bognara , Ljubavni demon
7. 2001/2.
8. 2001/3. Jazz
9. 2001/4.
**Domavia** naziv je rudarsko – administrativnog centra iz rimskog perioda, koji se nalazio kod današnje Srebrenice, Bosna i Hercegovina.

Lokacija
--------

Nalazila se kod sastavaka Majdanskog potoka i Saske rijeke pod sjevernom padinom Grada, na kojem se, nalazilo i manje utvrđenje.

Historija
---------

Rudari su u antičko doba iz srebreničkih rudokopa povadili oko 80 tona srebra i oko 40.000 tona olova. Rudnici su, sudeći po izvorima, prestali organizirano djelovati negdje u drugoj polovini 4. st. Ta djelatnost ipak nije nikada potpuno zamrla, nego je radila za lokalne i regionalne potrebe, da se opet obnovi u kasnijem srednjem vijeku.

Istraživanja
------------

Domavija je otkrivena u sklopu Austrougarskog projekta s kraja XIX vijeka, na istraživanju plemenitih metala i otvaranja rudnika srebra, olova i cinka u području planine Kvarac, istočno od Srebrenice u istočnoj Bosni. Paralelno s otkrivanjem rudnih žila olova, srebra i cinka rudari su otkrili i ruševine drevnog grada.

Arheolog Vjenceslav Radimski je završio istraživanje i ustanovio da se radi o gradu u kojem je bila rimska uprava svih panonskih i dalmatinskih rudnika. Iz nekih natpisa, koji su bili kasnije pronađeni, saznalo se da se otkriveni grad zvao — Domavia, dnosno tačnije - *res publica ili municipium Domavianorum.*

Opis
----

Historija Domavije i izgradnja komunalne infrastrukture najbolje se vidi iz natpisa carskih prokuratora (*procuratores Augusti*), zaduženih za rad rudnika i talionica.

Urbanizam naselja nije se zasnivao na rimskoj šemi ortogonalnog rastera, jer za to u Gradini nije bilo prirodnih uslovaa. Grad se prilagodio ispresijecanom reljefu terena (konfiguraciji) u uzanim dolinama Saske rijeke i Majdanskog potoka, a svakako i Bjelovačke rijeke u njihovu nastavku. 

Kod sastavaka je bila podignuta gradska vijećnica (*curia*). Imala je oblik pravougla, dužine 38, a širine oko 20 metara, sa trijemom na prednjoj i apsidom na stražnjoj strani. Na trgu pred kurijom, i u samoj kuriji, stajale su počasne baze u čast careva i bronzana statueta božice Venere. Istočno od vijećnice, a s oslonom na nju, stajala je upola manja zgrada tribunala s više prostorija, opremljena uredajem za centralno zagrijavanje (*hipokaust*).

Istočno od sudnice (*tribunal*), ali već na desnoj obali Saske rijeke, u stvari u njenom meandru, podignute su javne terme (*balneum*). Terme su bile najveće zdanje Domavije, sa 45 prostorija razne veličine, od kojih su se neke zagrijavale kroz hipokaust. Neke su podove krasili i mozaici, a zidove freske. Zgrada je bila sagrađena od opeka i kamena, i to od lokalnog vulkanskog andezita i kvarcita.

Vanjski linkovi
---------------
Svemir s Zemljom u centru, rasprostranjenost praznina i superpraznina na oko milijardu sg (307 MPc)
Praznine u blizini Mliječnog puta na oko 500 miliona sg. Superskup Virgo sadrži mnogo praznina
**Praznina** (en.*Void*) je struktura u Svemiru koju odlikuje potpuna odsutnost galaksija. Ima sferičan oblik, proteže se trodimenzionalno. Galaksije koje se nalaze u njihovoj blizini okružuju ih u obliku mjehurića. Ako se neka praznina presiječe vidljive su strukture rasporeda galaksija. Galaksije nisu ravnomjerno raspoređenje u Svemiru te sa prazninama oblikuju filamente. Vidljivi su čvorovi, koji sadrže velike galaksije. Savremena mjerenja (2006) pokazuju da praznine nisu veće od 100 MPc.

Povezano
--------

* Galaksije praznine
* Praznina Eridan

Vanjski linkovi
---------------

* Katalog praznina Arhivirano 2014-05-03 na Wayback Machine-u učitano 6.5.2014 ((en))
* Animacije praznina Arhivirano 2013-03-20 na Wayback Machine-u autori Hume Feldman i Sergei Shandarin, Odjel Fizika i Astronomija, Univerzitet Kansas, Lawrence, KS, USA. učitano 6.5.2014 ((en))
* Vizualiziranje bližih struktura većih dimenzija Fairall, A. P. Paverd, W. R. & Ashley, R. P. učitano 6.5.2014 ((en))
* Hijerarhija i dinamika praznina Arhivirano 2014-05-04 na Wayback Machine-u arXiv:1203.0248 učitano 6.5.2014 ((en))
**Espoo** (švedski: *Esbo*) je formalno drugi po veličini grad Finske sa svojih 260,753 stanovnika.

Ali kako je on zapravo dio konurbacije Veliki Helsinki u kojoj živi 1,193,187 stanovnika Tampere je ipak drugi najveći urbani centar Finske.

Geografske karakteristike
-------------------------

Espoo leži na jugu Finske u ravničarskom kraju, prošaranom brdašcima, zapadno od Helsinkija, udaljen svega dvadesetak km, tako da je praktički samo predgrađe toga grada.

Historija
---------

Sve do 19. vijeka srednjeg vijeka Espoo je bio maleno selo na cesti za Helsinki sa crkvom izgrađenom 1458.

Espoo je u grad izrastao tek nakon Drugog svjetskog rata, kao stambeno predgrađe Helsinkija, tako da je status grada dobio tek 1972.
Danas je poznat kao uspješan centar novih tehnologija u kom djeluje više od 200 međunarodnih korporacija.

Znamenitosti i obrazovanje
--------------------------

Najveća atrakcija tog modernog grada je atelje slikara Akseli Gallen-Kallela, kog je on podigao između 1911. - 13. 
po uzoru na zamak, u kom je danas smješten muzej Tarvaspää. 

U gradu djeluje Helsinški tehnološki univerzitet (osnovan 1908.) i Univerzitet Aalto (osnovan 2010.)

Privreda
--------

Espoo je sjedište kompanije Nokia, a tu su i Microsoft Mobile, Neste, Fortum, Orion, Kone, Outokumpu, Rovio, Remedy ...

Gradovi prijatelji
------------------

|  |  |
| --- | --- |
| * Mađarska, Esztergom
* Rusija, Gatčina
* SAD, Irving, Texas
* Norveška, Kongsberg
* Danska, Køge
 | * Švedska, Kristianstad
* Estonija, Nõmme
* Island, Sauðárkrókur
* Kina, Šangaj
* Rusija, Soči
 |

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „Finland: Uusimaa" (engleski). City population. Pristupljeno 18. 09. 2015.
2. ↑  „*Tampere*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 19. 09. 2015.
3. 1 2 3  „*Espoo*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 19. 09. 2015.

Vanjske veze
------------

***Espoo*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Službene stranice grada* Arhivirano 2014-02-08 na Wayback Machine-u ()
Ledene litice fjorda Illulissat.
Povlačenje ivice glečera Jakobshavna od 1851. do 2006. godine. Fjord Illulissat je u donjem lijevom kutu.
**Fjord Ilulissat** (danski: *Ilulissat icefjord*, grenlandski: *Ilulissat Kangerlua*) je fjord na zapadu Grenlanda koji se proteže 40 km prema zapadu od Grenlandske ledene kape do zaljeva Disko, južno od grada Ilulissata.

Na njegovom istočnom dijelu nalazi se glečer Jakobshavn Isbræ (grenlandski: *Sermeq Kujalleq*) koji je najproduktivniji glečer sjeverne polutke. On se ljeti pomjera 20-30 metara dnevno pri čemu se od glečera odlama 20 bilijuna tona ledenih santi koje plutaju i izlaze iz fjorda svake godine.

Neke od tih ledenih santi su iznimno velike (do 1000 metara visine), te plutaju fjordom godinama dok ih glečer ne polomi na manje komade koje isplivaju iz fjorda i plutaju sjeverno nošeni morskom strujom dok naposlijetku ne okrenu na jug prema Atlanskom oceanu. Večina santi se ne otopi dok ne dosegnu 45°-40° paralelu (Paralela na kojoj se nalazi New York; južnije od Londona).

Izvori
------

* NASA studija: Najbrži glečer na Grenlandu udvostručuje brzinu ()
* *Ledeni fjord Ilulissat Arhivirano 2012-02-13 na Wayback Machine-u*, Geološko istraživanje Danske i Greenlanda 28. rujna 2004. urednici: Ole Bennike, Naja Mikkelsen, Henrik Klinge Pedersen i Anker Weidick, ISBN 87-7871-136-3

| * p
* r
* u
Svjetska baština u Danskoj |
| --- |
|  | Fjord Ilulissat na Grenlandu1) • Kamene rune, humci i Crkva u Jellingu • Dvorac Kronborg • Katedrala u Roskildeu
 | Danska zastava |
| 
1) Svjetska baština u Americi  |

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 315164912

 |
**Gellért-hegy** slobodno prevedeno *Gelertovo brdo*, nekad zvan Kelenberg = Istočno brdo (njemački: *Blocksberg*, latinski: *Mons Sancti Gerardi*) je brdo u mađarskom Budimu, cetralni dio lokaliteta 
Svjetske baštine - **Dunavska obala**, koji je 1987. uvršten na UNESCO-vu 
Listu mjesta svjetske baštine u Evropi.

Brdo je nazvano po Svetom Gerardu misionaru koji je Mađare preveo na kršćanstvo.

Karakteristike i historija
--------------------------

Svjetska baština sastoji se od područja na budimskoj strani od zgrada Tehnološkog univerziteta do 
mosta Széchenyi lánchíd, uključujući terme Gellert, Spomenik slobode, Citadele na brdu Gellert, do zgrada Budimskog dvorca.

Na peštanskoj strani lokalitet obuhvaća zgradu Parlamenta, Trg Istvána Széchenyja, zajedno s palačama Mađarske akademije nauka i Greshama. 
I četiri dunavska mosta su također dio Svjetske kulturne baštine.

Grad Budim je star kao i zauzimanje Ugarske (896.), ali se tek počeo razvijati u 13. vijeku kad je Bela IV. sagradio 
zamak na brdu za zaštitu od mongolskih napada. Dvor se preselio u Budim - 1347. tada je dograđen i pretvoren u dvorac u gotičkom stilu. Za vrijeme vladavine kralja Matije Korvina je postao sjajna renesansna kraljevska 
rezidencija. Budim je oslobođen - 1686. nakon vijeka i pol osmanske vladavine.

Tri mjeseca opsade prouzročile su značajne štete kako na dvorac, tako i na grad.
Na temelju srednjovjekovnih ruševina, dvor je obnovljen u baroknom stilu.

Pitoreskna obala Dunava kao dio historijskog urbanog krajolika je jedinstven primjer harmonične interakcije između ljudskog društva i prirode koju karakterizira morfološka raznolikost od brda Gellert sa citadelom do Budimskih brda djelomično pokrivenih šumama, do širokog Dunava sa otocima i peštanske
ravnice.

Izvori
------

1. ↑  „*Budapest World Heritage Sites*" (engleski). Budapest by Locals. Pristupljeno 03. 05. 2016.
2. 1 2 3 4 5  „*Budapest World Heritage Sites*" (engleski). Hungarian Tourism Ltd.. Pristupljeno 03. 05. 2016.
3. ↑   „*Budapest, including the Banks of the Danube, the Buda Castle Quarter and Andrássy Avenue*" (engleski). UNESCO. Pristupljeno 03. 05. 2016.

Vanjske veze
------------

***Gellért-hegy*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Budapest World Heritage Sites* na portalu Budapest by Locals ()

| * p
* r
* u
Svjetska baština u Mađarskoj |
| --- |
|  | 
Obala Dunava, Budimska palača i Andrássy út u Budimpešti • Staro selo Hollókő • Nacionalni park Hortobágy • Kraške spilje Aggteleka i Slovačkog krša 1) • Benediktinska opatija Pannonhalma • Nacionalni park Nežidersko jezero 2) • Ranokršćanska nekropola Sopianae • Tokajski vinogradi
 | Mađarska zastava |
| **Mađarska nematerijalna svjetska baština**
Procesija bušara na Mohaču • Sokolarstvo3) • Folklor i vez etničke grupe Matyó
 |
| 
1) Zajednička svjetska baština Mađarske i Slovačke 
2) Zajednička svjetska baština Mađarske i Austrije 
2) Nematerijalna svjetska baština više zemalja 
 |
Linnaeusova bašta (Uppsala)
Naslovna strana *Species Plantarum*, 1753.
**Međunarodni kodeks nomenklature algi, gljiva i biljaka** (eng. *International Code of Nomenclature for Algae, Fungi, and Plants*: ICN), koji je izveden iz **Međunarodnog kodeksa botaničke nomenklature** (eng. *International Code of Botanical Nomenclature*: ICBN) je skup pravila i preporuka koje uređuju formalno obilježavanje botaničkih imena, odnosno taksonomskih rangova kod biljaka, gljiva i još nekih grupa organizama, koje se "tradicijski smatraju algama, gljivama ili biljkama".(Preambula, paragraf 8)

Prvobitno ime je promijenjeno na Međunarodnom botaničkom kongresu u Melbourneu, 2011. kao dio *Melburnskog koda* koji je zamijenio *Bečki kod* iz 2005. godine. Kao i prijašnji kodovi, stupio je na snagu nakon što ga je Kongres ratificirao, u subotu 23. juna 2011.). Međutim, dokumentacija kodeksa se ne uređuje tako brzo, već je bilo potrebno izvjesno vrijeme neko vrijeme za uređivanje finalnog oblika. Preliminarni tekstovi članaka s najznačajnijim promjenama objavljeni su u septembru 2011. godine.

Za uzgajane biljke postoji posebni kodeks, Međunarodni kodeks nomenklature gajenih biljaka (eng. *International Code of Nomenclature for Cultivated Plants (ICNCP, Cultivated Plant Code)*.

Povezano
--------

* Međunarodni kodeks zoološke nomenklature
* Taksonomija
* Taksonomski rang

Vanjski linkovi
---------------

***Međunarodni kodeks nomenklature algi, gljiva i biljaka*** na Wikimedijinoj ostavi
**Viborg** (ruski: *Вы́борг*, finski: *Viipuri)*) je pogranični grad na sjeverozapadu Rusije od 79,897 stanovnika.

Geografske karakteristike
-------------------------

Viborg leži na sjeverozapadu Lenjingradske oblasti nedaleko od finske granice, na ulazu u Viborgski zaljev (dio Finskog zaljeva), udaljen 113 km sjeverozapadno od Sankt Peterburga.

Historija
---------

Viborg je izrastao u 12. vijeku, Šveđani su nakon što su zauzeli Kareliju sagradili 1293. Utvrdu Viborg koja je 
imala veliki strateški značaj tokom narednih vijekova. Petar Veliki zauzeo je Viborg - 1710. i otad je grad pod ruskom 
vlašću, sve do 1918. kad Finci koriste gužvu za Oktobarske revolucije i anektiraju 
grad i vladaju njime do 1940. kad ga zauzimaju jedinice Crvene Armije za Zimskog rata.
Sovjeti ne vladaju dugo jer ga već 1941. zauzimaju finske i jedinice Wehrmachta i drže pod okupacijom do 1944. 
kad ga Crvena Armija oslobađa, otad je grad dio Sovjetskog Saveza a nakon njegovog raspada Rusije.

Viborg je za Drugog svjetskog rata teško razaran, ali je nakon njega brzo obnovljen.

Privreda
--------

Današnji Viborg je važna ribarska luka]] sa remontim brodogradilištem, pored toga grad ima pilane, tvornicu namještaja, poljoprivrednih strojeva i električne opreme.

I pored toga što ima prohladna ljeta (uz blage zime), zbog svojih plaža je prilično popularno ljetovalište, a zbog svojih sanatorija poznat je i kao lječilište.

Pobratimski gradovi
-------------------

* Norveška, Bodø
* Finska, Lappeenranta
* Švedska, Nyköping
* Izrael, Ramla
* Škotska, Stirling

Izvori
------

1. 1 2  „Severo-Zapadnyj Federal'nyj Okrug" (engleski). City population. Pristupljeno 02. 10. 2015.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8   „*Vyborg*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 02. 10. 2015.

Vanjske veze
------------

***Viborg*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Službene stranice grada* ()
**Meerzorg** je grad i općina od 12,405 stanovnika na sjeveroistoku Surinama u Distriktu Commewijne u kom je najveći grad.

Geografske karakteristike
-------------------------

Meerzorg leži na desnoj obali rijeke Surinam, preko puta Paramariba, do kog ima 2 km mostom Jules Wijdenbosch.

Historija
---------

Nova džamija
Trajekt za Paramaribo
Meerzorg je dobio ime po plantaži *Nieuw Meerzorg*, koju je početkom 18. vijeka, osnovao Gerrit Jacobs. Na plantaži je ispočetka radilo puno robova, a nakon zabrane ropstva, najamni radnici sa Otoka Jave i Hindusi sa Indijskog potkontinenta.

Vremenom je izraslo naselje sitnih farmera koje je do Drugog svjetskog rata izraslo na 3,100 stanovnika, pa je dobilo dvije ambulante, državnu osnovnu školu i policijsku stanicu.

Broj stanovnika Meerzorga se povećavao na 4,000 - 1948. veze sa Paramaribom su poboljšane uvođenjem većih trajekata od 60 do 70-ih, ali to nije bilo dovoljno za sve veći promet, pa je 1974. odlučeno da se izgradi most, koji je pušten u promet tek 2000.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Meerzorg in Commewijne*" (engleski). City population. Pristupljeno 16.11.2022.
2. 1 2  „*Over de plaats »Meerzorg, Commewijne, Suriname*" (nizozemski). Genealogie Online. Pristupljeno 16.11.2022.
3. ↑  „*Plantage Nieuw Meerzorg*" (nizozemski). Boeroes. Pristupljeno 16.11.2022.
4. 1 2  „*Geschiedenis van Meerzorg II*" (nizozemski). Anda Suriname. Pristupljeno 16.11.2022.

Vanjske veze
------------

***Meerzorg*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Over de plaats »Meerzorg, Commewijne, Suriname* ()
Područja naseljena Krašovanima u Karaš-severinskoj županiji (svijetlozeleno).
**Krašovani** (*Karašovani*, *Krašovanje*, *Karaševci* ili *Koroševci*, rumunski: *Caraşoveni*, *Cârşoveni*, *Cotcoreţi*, *Cocoşi*) su južnoslovenska etnička zajednica koja pretežno živi u Rumuniji, odnosno u županiji Karaš-Severin u rumunskom delu Banata. Velika večina Krašovana su Srbikatoličke veroispovesti doseljeni iz Turopolja i Bosne Srebrene, a manji deo uz granicu sa Srbijom Timočanski Srbi. Karašovani govore (ovisno o nacijonalnosti) uglavnom srpskim jezikom a dijalektalno spadaju pod (torlački dijalekt) koji su prihvatili od Bugara ili Srba tokom 3 veka izolovanosti. 

Rumunska statistika Krašovane tretira kao hrvatsku manjinu i oko 200 ljudi kao posebnu Karašovansku zajednicu. Prema zadnjem popisu stanovništva Rumunije (županija Karaš-Severin) Karašovani se uglavnom smatraju Hrvatima, dok se manji deo smatra posebnim narodom, a najmanje deo uz granicu sa Srbijom Srbima. Srpski deo Krašovana se u Banat doselio iz Timočke Krajine krajem 14. veka, dok se drugi Hrvatski deo doselio iz Turopolje|Turopolja, čime se objašnjavaju tragovi kajkavštine u lokalnom govoru a manja grupa Hrvata doselila je i iz Bosne Srebrene. 

Ima ih ukupno oko 6.000, od čega se većina izjašnjava kao Hrvati, a manji deo kao Srbi, a svega oko 200 kao posebna etnička grupacija ().

Istorija i poreklo
------------------

Područje koje naseljavaju Krašovani je bilo i ranije nastanjeno stanovništvom slovenskog porekla. Naseljavanje Krašovana je izvršeno iz tri oblasti, jedan deo oko reke Timok, stanovništvom koje je sa sobom donelo torlački govor i ono je prenelo torlački osnov na Hrvatsku Karašovansku enklavu koja je poreklom iz Turopolja i Bosne doseljena na posed Rimokatoličkog biskupa/episkopa. Početkom 20. veka se, pretežno među bugarskim naučnicima, smatralo se da su Krašovani - i to pre svega zbog torlačkog govora - bugarskog porekla.

Dijalekat
---------

Dijalekat kojim govori ova nevelika skupina je nekarakterističan za Banat, odnosno za Srbe koji žive u ovom delu Banata i koji govore ekavskom varijantom štokavskog dijalekta, taj govor je mešavina kajkavsko-štokavko-rumunijskog rečnika sa torlačkom afirmacijom.

Povezano
--------

* Južni Sloveni
* Sloveni
* Hrvati
* Spisak naroda sveta

| * p
* r
* u
Južni Slaveni |
| --- |
| Južnoslavenski narodi | Bošnjaci • Bugari • Crnogorci • Hrvati • Makedonci • Slovenci • Srbi |
| Južnoslavenske etničkegrupe | Bunjevci • Goranci • Gradišćanski Hrvati • Janjevci • Jugoslaveni • Krašovani • Moliški Hrvati/Slaveni • *Muslimani* • Palćeni • Pomaci • Torbeši • Šokci |
**Beatus od Lungerna**, također poznat po počasnim titulama **Apostol Švicarske** ili kao **Beatus od Beatenberga** ili **Beatus od Thuna** je, bio, najvjeojatnije, legendarni kršćanski redovnik i pustinjak iz 2. vijeka koji se danas slavi kao svetac. Historičari vjeruju da legenda o njegovom životu predstavlja svojevrsni amalgam legendi i priča o kasnijim istoimenim svecima kao što su Beatus iz Vendômea i Opat Beatus koji je 810. od Karla Velikog primio dozvolu da Opatijom Honau upravljajku irski redovnici.

Prema predaji, Beatus je bio sin kralja/poglavice u današnjoj Škotskoj, odnosno rodom iz današnje Irske. U mladosti ga je na području današnje Engleske Barnaba preobratio na kršćanstvo, a u samom Rimu ga je osobno Sveti Petar zaredio za svećenika, te ga zajedno s još jednim svećenikom poslao da širi kršćanstvo među Helvećanima. Njih dvojica su se prvo ulogorili kraj Argovije u Juri i preobratili niz domorodaca. Poslije je Beatus sam otišao u Thun, gdje je pronašao jednu spilju u kojoj će živjeti do kraja života. Prema legendama je u toj spilji ubio zmaja.

Beatus je nakon toga postao jedan od najomiljenijih svetaca u Švicarskoj, a hodočasnike na njegovu planinu (Beatenberg) su za vrijeme Reformacije nasilno tjerali Zwinglijevi protestanti.

Izvori
------

1. ↑  Rabenstein, Katherine (August 1999). „Beatus of Beatenberg (RM)". *Saints O' the Day for July 16*. Arhivirano iz originala na datum 2007-02-06. Pristupljeno 07. 05. 2007.

Vanjske veze
------------

* New Catholic Dictionary: St. Beatus Arhivirano 2007-08-12 na Wayback Machine-u
* The St. Beatus Caves Arhivirano 2011-01-07 na Wayback Machine-u
* Another website about the caves of St. Beatus[*mrtav link*]
* Beatus at the Kathpedia
**Ispovest** (nekad i *pokajanje*) je hrišćanska sveta tajna u kojoj vernik, silom Duha Svetog i molitvom Crkve, prima oproštaj grehova učinjenih posle krštenja, radi obnove svoje zajednice sa Bogom i pomirenja sa liturgijskom zajednicom čiji je on član.

Tajna ispovesti pretpostavlja četiri elementa: 

1. kajanje
2. ispovedanje grehova
3. molitvu za oproštaj
4. pomirenje sa zajednicom, koje se manifestuje svetim pričešćem.

Pokajanje ima stalni karakter i može se vršiti nezavisno od pričešća.

Povest
------

U ranoj crkvi, hrišćani su se ispovedali međusobno. Tako Jakov Pravedni u svojoj poslanici kaže: "Ispovijedajte pak jedni drugima sagrješenja, i molite se Bogu jedni za druge, da ozdravite." Apostolsko učenje također, poput Dela apostolskih, govori o javnoj ispovesti pred zajednicom:

> Na zajedničkom sastanku ispovijedaj svoje prestupke. (IV. 14)
> 
>

Vidi još
--------

***Ispovedaonice*** na Wikimedijinoj ostavi

* Svete tajne
* Pokajanje
* Kajanje

Spoljašnje veze
---------------

* Ispovest (pravoslavlje.net)

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **religiji** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |


1. ↑  Jakovljeva poslanica
**Ahmet Hadžipašić** (Cazin, 1. 6. 1952. — Zenica, 23. 7. 2008. godine) je bivši Premijer Federacije BiH.

Gimnaziju je završio u Sarajevu, a Metalurški fakultet u Zenici. Postdiplomski studij i doktorsku disertaciju na Mašinskom fakultetu u Zenici završio je 1990. godine.

Objavio je preko 60 naučno-istraživačkih i stručnih radova i dvije stručne knjige. Radio u firmama: "Željezara" - Zenica, "Agrokomerc" - Velika Kladuša, "Tehnoprojekt" - Zenica, "RMK Inžinjering"- Zenica i na Mašinskom fakultetu u Zenici. Od 24.11.1993.godine radi u "Metalnom" - Zenica. Obavljao je poslove tehnologa-specijaliste, upravnika pogona, samostalnog istraživača, šefa razvoja, člana Upravnog odbora, prodekana na Mašinskom fakultetu u Zenici i direktora firme "Metalno".

Proglašen je za menadžera godine Ze-do kantona 1999. godine i za menadžera decenije 2001. godine. U zvanju redovnog profesora bio je vanjski saradnik Univerziteta u Sarajevu - Mašinskog fakulteta u Zenici (sada već Univerzitet u Zenici) i Univerziteta u Bihaću - Tehnički fakultet u Bihaću. Imao je više stručnih specijalizacija u inostranstvu. U okviru društvenih aktivnosti bio je predsjednik KK "Metalno" Zenica i predsjednik NK "Čelik" Zenica. Bio je oženjen je i otac troje djece:najstarija, docent dr sci.med.Emina Hadžimuratović, subspec. neonatologije,srednja primarijus mr.sci.dr Amra Hadzipasic, spec.stom.prot. i najmlađa mr.sci.oecc.Selma Hadzipasic Čevra.

Umro je u Zenici dana 23. 7. 2008. godine od posljedica srčanog udara.

Povezano
--------

* Univerzitet u Zenici
U astrofizici, izraz **akrecija** (srastanje) se koristi za najmanje dva različita procesa.

Prvi, i češći, proces je rast masivnog objekta gravitacijskim privlačenjem više tvari, obično srastanjem plinovite materije u akrecioni disk. 
Akrecioni diskovi su uobičajeni oko manjih zvijezda ili zvjezdanih ostataka u blizini binarnih zvjezdanih sistema, ili crnih rupa u središtima spiralnih galaksija. Određena dinamika u disku je potrebna kako bi se omogućilo orbitirajućem gasu da izgubi ugaonu količinu kretanja i padne na središnji masivni objekt. Ponekad, to može rezultirati fuzijom zvjezdane površine.

Drugi proces je donekle analogan onom u atmosferskim naukama. U nebular hipotezi, akrecija se odnosi na sudar i lijepljenje ohlađenih mikroskopskih čestica prašine i leda, elektrostatski, u protoplanetarne diskove i protoplanetarne sisteme gasovitih divova, te eventualno dovodi do nastajanja planetizmala koja gravitacijski nagomilava više malih čestica i drugih planetezimala.

Korištenje pojma akrecioni disk za protoplanetarni disk dovodi do konfuzije oko planetarnog procesa akrecije, iako je najčešće slučaj da se oba procesa akreciona događaju istovremeno. T Tauri je primjer ovog fenomena.

Primjer
-------

Jovianske protoplanete vjerovatno imaju svoje vlastite diskove, što je bliska analogija sunčevim sistemima u cjelini. Jovianska protoplaneta može privlačiti gas od protoplanetarnog diska koji ga okružuje, kao u prvom procesu navedenom u članku; istovremeno se prašina i komadići leda u disku gomilaju u male satelite i sisteme prstenova, kao u drugom navedenom procesu.

Povezano
--------

* Akrecioni disk
* Nebular hipoteza
* Nova
* planetizmal
* Protoplaneta
* Protoplanetarni disk

Note i reference
----------------
**Latinična verzija**

---

Реконструкција Херодотовог виђења екумене (450. п. н. е.)
**Екумена** или **васељена** (стгрч. οἰκουμένη — "насељено", "насељена земља") је израз који је у антици означавао тада познати свет, односно Земљу.

У ширем смислу речи екумена је насељени део копна, у коју спадају и територије које су укључене у живот, односно људске активности.

Екумена у религији
------------------

Екумена као израз се у модерно доба користи и за Екуменизам или Екуменски покрет, религиозни покрет настао у 19. веку.

Други назив за васељенски сабор може бити екуменски сабор.

Екумена у културној историји
----------------------------

У културноисторијском контексту израз је први пут у академским круговима употребио Луис Мамфорд у свом делу "*Техника и цивилизација*" 1934. године. Израз је затим 1963. популаризовао канадски историчар Вилијем Х. Мекнил делом "*Успон Запада*", у коме резонује како је крајем 18. века настала глобална екумена, омогућена доминацијом европских политичких институција, технологије и економског система.

Екумена у популарној култури
----------------------------

* Толкинова Средња земља је описана као еквивалент старогрчкој екумени.

* У делу "*Око времена*" Артура Ч. Кларка и Стивена Бакстера, Екумена је покрет који тежи уједињењу католичанства и ислама.

Извори
------

1. ↑  () Technics and Civilization by Lewis Mumford Arhivirano 2008-07-20 na Wayback Machine-u

Види још
--------

* Анекумена
* Субекумена
* Екуменизам
**Pražnjenje stolice** (medicinski: **defekacija**; razgovorno: **obavljanje velike nužde**, **izlaženje**; vulgarno: **sranje**; dijalektno: **kakenje, kenjanje**) predstavlja završno djejstvo probave pri kojem tijelo prazni crijeva od otpadnih proizvoda varenja (izmeta) kroz zadnjični prohod (anus). Pojam defekacija dolazi od riječi *feces* što znači "izmet" i *de* što znači "otkloniti". U normalnim uslovima defekacija se odvija na principu dva mehanizma:

1. nagonsko (refleksno) pražnjenje crijeva uslovljeno je radom debelog crijeva, debelo crijevo je rezervoar sadržaja, ali to kontroliše sfinkter (prsten, ventil) koji se otvara pri pražnjenju crijeva i zatvara pri završetku pražnjenja
2. otvaranje i zatvaranje prstena (ventila, sfinktera) reguliše pražnjenje crijeva, pri tome postoji i svjesna kontrola (mozak), kojoj možemo zadržati ili odgoditi defekaciju, odnosno imamo spoznaju o pražnjenju crijeva

U zdrava čovjeka učestalost pražnjenja crijeva je od 1-2 puta u dan do 1 put u dva dana. U slučaju da čovjek ispražnjava stolicu češće od navedenog prosjeka, kaže se da ima čestu stolicu. Uzrok može biti virusna infekcija, parazitsko ili bakterijsko trovanje ili alergija. Kako se ne može izmesti ono što se nije ni pojelo, češća stolica ne može imati krute sadržine, već je rijetka i vodenasta. Ispražnjavanje žitke stolice naziva se proliv. Dugotrajni proliv može dovesti do obezvodnjavanja tijela (dehidracije) i čest je uzrok smrti u nerazvijenim zemljama. Nečesto izlaženje takođe može imati smrtan ishod. Ako se crijeva neredovno prazne, crjevni sadržaj se može zgrušati u izuzetno grubu i tvrdu smjesu koja može razrovati debelo crijevo. Neredovno izlaženje se naziva konstipacija (zatvor, stisnuće). Može biti proishod slabe ishrane, neželjeni učinak ljekova, posljedica nedostatka kretanja, posljedica hipotireoze, kao i drugih činilaca.

Silom volje čovjek može izdržati uz redovnu ishranu u prosjeku više od nedjelju dana bez obavljanja velike nužde, uslijed čega neobuzdano defecira ili strada.

Izvori
------

1. ↑

V. također
----------

* Toaletni papir

Vanjske veze
------------

***Defekacija*** na Wikimedijinoj ostavi
*Za ostale upotrebe, v. Potosí (razvrstavanje).*

**Potosi** znan i kao **Potosi Camp** i kao **Crystal City** je napušteno rudarsko naselje u Američkoj saveznoj državi Nevadi.

Historija
---------

Mormonski kolonisti počeli su iskapati olovo 1856. na *Planini Olova* (Lead Mountain) 50 km jugozapadno od misije u Las Vegas Springsu. Svoje naselje nazvali su Potosi po istoimenom selu u Wisconsinu u kom je odrastao njihov vođa *Nathaniel Jones*.
Nakon što su iskopali oko 4 tona olova napustili su rudnik i naselje 1857. koji je tako postao prvi napušteni rudnik u Nevadi.

Četiri godine kasnije 1861. kalifornijska kompanija *Colorado Mining* obnovila je rudnik i naselje za otprilike 100 rudara, ali je to potrajalo samo do 1863. kad je ponovno zatvoren.
Rudnik je ponovno pokrenula Kompanija *Silver State Mining* -1870. , ona je podigla niz zgrada u naselju kog je prezvala Crystal City, nažalost ni taj pokušaj nije dugo trajao.
Potosi je ponovno postao važan za Prvog svjetskog rata kao važan izvor cinka.

Iskapanje je ponovno pokrenuto između 1925.- 1928, tad je iskopano olova, cinka i srebra u vrrijednosti 4.500,000 $.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*Potosi - First Abandoned Mine in Nevada*" (engleski). Insider Viewpoint of Las Vegas. Pristupljeno 12.10.2023.

Vanjske veze
------------

* *Potosi - First Abandoned Mine in Nevada* ()

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Nedovršeni članak* **Potosi, Nevada** *je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
Paranazalni sinusi: 1. čeoni sinusi, 2. sitasti sinusi, 3. klinasti sinusi, 4. vilični sinusi.
**Paranazalni sinusi** (lat. *sinus paranasales*) su šupljine ispunjene vazduhom smeštene unutar kostiju lica i lobanje. One komuniciraju sa nosnom dupljom putem otvora (orificijuma) ili kanala (duktusa) i obložene su veoma tankom sluzokožom.

Razvoj
------

Osnovna uloga nosne sluznice kod većine sisara se ogledala u detekciji mirisa (olfaktorna funkcija). Evolucijom je ona počela da gubi na značaju (pogotovo kod čoveka) i sluzokoža je postala važan faktor u procesu disanja. Na razvoj paranazalnih šupljina, odnosno promenu njihovog oblika i položaja, uticali su promena položaja tela u prostoru (prelazak na uspravni način hoda), promena načina ishrane (naročito prelazak sa sirove na termički obrađenu hranu), uvećanje mozga itd.

Kod čoveka sinusi počinju da se razvijaju odmah nakon rođenja jedinke, a ovaj proces pneumatizacije se završava između 14. i 16. godine života.

Podela
------

Sinusi de dele prema kostima u kojima su smešteni na četiri osnovne grupe:

* čeoni sinus (lat. *sinus frontalis*),
* vilični sinus (lat. *sinus maxillaris*),
* sitasti sinus (lat. *sinus ethmoidalis*) i
* klinasti sinus (lat. *sinus sphenoidalis*).

Biološka uloga
--------------

Uloga paranazalnih šupljina još uvek nije definitivno razjašnjena, ali se pretpostavlja nekoliko mogućih funkcija:

* šupljine unutar kostiju smanjuju težinu lobanje,
* povećanje reznonacije glasa,
* izolacija struktura osetljivih na temperaturu (korenovi zuba i oči) od stalnih temperaturnih promena u nosnoj duplji,
* vlaženje i zagrevanje udahnutog vazduha itd.

Oboljenja
---------

Kroz otvore i kanale sluzokoža sinusa je povezana sa sluzokožom nosne duplje. Zbog toga različiti faktori koji dovode do otoka i upale nosne sluznice (prehlada, alergije) ili ometaju protok vazduha i normalnu sekreciju sluzi, mogu direktno ili indirektno da izazovu upalu sinusa. Razlikuju se akutna i hronična forma ovog oboljenja.

Ostali sinusi
-------------

Postoje i šupljine unutar petroznog dela slepoočne kosti (mastoidne ćelije) ali je njihova sluzokoža u kontaktu sa srednjim uhom.
**Aleuadi** (starogrčki: Ἀλευάδαι) su bili drevna tesalijska porodica rodom iz Larise koja je tvrdila da potječe od mitskog junaka **Aleuasa**. Aleuadi su se, prema antičkim izvorima, smatrali najplemenitijom i najmoćnijom među svim porodicama Tesalije, a Herodot ih je nazivao "vladarima" ili "kraljevima" (βασιλεῖς).

Aleuadi su na početku grčko-perzijskih ratova stali na stranu Perzijanaca i pomagali Kserks I|Kserksu prilikom njegovog pohoda na Grčku. Zbog toga su ih drugi grčki polisi odlučili kazniti te poslali spartanskog kralja Leotihida|Leotihidu na Tesaliju, ali su njega Aleaudi uspjeli potkupiti. Moć Aleuada slabi nakon peloponeskog rata, pa se početkom 4. vijeka pne. Tesaliji kao vladar nametnuo Jason iz Fere. Okrutnost njegovog sina Aleksandra je potakla Aleuade da dignu ustanak i zatraže makedonsku pomoć. Aleksandar se kasnije vratio na vlast uz tebansku pomoć, ali su Aleaudi kasnije ponovno povratili svoju dominaciju uz pomoć makedonskog kralja Filipa, te je održali sve do kraja 4. vijeka pne.
Narod Rohingya u državi Rakhine
**Rohingya** je naziv za etničku grupu koja živi u Sjevernoj Državi Rakhine u zapadnom dijelu Mjanmara. Rohingye su uglavnom koncentrirane u tri sjeverna grada Država Rakhine (nekoć pozante kao Arakan): Maungdawu, Buthidaungu i Rathedaungu. 

Porijeklo Rohingya je predmet kontroverzi. Rohingyje vjeruju da su potomci authotnog stanovništva koje se preobratilo na islam prije nekoliko vijekova. Međutim, mjanmarska vlada to nikada nije htjela prihvatiti te ih nije priznala kao zasebnu etničku grupu, nego za njih koristi izraz "bengalski muslimani".

Rohingyje su bili predmetom progona, a veliki broj ih je izbjegao u Bangladeš.

Rohingya jezik pripada istočnoj podgrupi indijskih jezika, a njegovi govornici se mogu sporazumijevati s osobama koje govore čitagonški jezik u Bangladešu. Rohingyje koriste arapsko pismo, iako u posljednje vrijeme postoje pokušaji da se uvede latinica.

Rohingyje su prilično pobožni, pa je kod njih uobičajeno da muškarci nose brade, a da žene nose hidžab.

Vanjske veze
------------

* Arakan Rohingya Co-operation Council Europe Arhivirano 2015-07-01 na Wayback Machine-u
* Free Rohingya Campaign Arhivirano 2009-03-03 na Wayback Machine-u
* Rohingya Times
* Rohingya Sprache Arhivirano 2016-11-05 na Wayback Machine-u
* Rohingya News Arhivirano 2008-03-12 na Wayback Machine-u (Burmese Arhivirano 2008-03-12 na Wayback Machine-u)
* Golden Arakan  Arhivirano 2017-06-11 na Wayback Machine-u
* Arakan Rohingya National Organization
* Kaladanpress Network
* UNHCR Homepage
* Amnesty International (Englisch)
* Rohingya League for Democracy[*mrtav link*]
* Rohingya Students Development Movement Arhivirano 2017-03-05 na Wayback Machine-u
* Arakan Today News in (Arabic) Arhivirano 2020-09-23 na Wayback Machine-u
* Arakan Today News in (Urdu) Arhivirano 2012-03-14 na Wayback Machine-u
Pravougli trougao
U svakom trouglu samo jedan ugao može biti pravi.

Ako bi ovaj trougao ABC imao dva prava ugla, onda bi u tački C bile dvije normale na pravu a.

Definicija:

Trougao kome je jedan ugao pravi nazivamo **pravougli trougao** (ili **pravokutni trokut**). Stranica nasuprot pravog ugla je **hipotenuza**, a druge dvije stranice su **katete**.

U pravouglom trouglu hipotenuza je veća od svake katete. Katete su ujedno dvije visine trougla.

U pravouglom trouglu važi Pitagorina teorema.

{\displaystyle a^{2}+b^{2}=c^{2}}
Formule:
P=(a×b)÷2
O=a+b+c

Vrijednosti trigonometrijskih funkcija
--------------------------------------

| Ugao | Radijan | Sinus | Kosinus | Tangens | Kotangens |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 00 | 0 | 0 | 1 | 0 | {\displaystyle \infty } |
| 300 | {\displaystyle \pi /6} | {\displaystyle 1/2} | {\displaystyle {\sqrt {3}}/2} | {\displaystyle 1/{\sqrt {3}}} | {\displaystyle {\sqrt {3}}} |
| 450 | {\displaystyle \pi /4} | {\displaystyle {\sqrt {2}}/2} | {\displaystyle {\sqrt {2}}/2} | 1 | 1 |
| 600 | {\displaystyle \pi /3} | {\displaystyle {\sqrt {3}}/2} | {\displaystyle 1/2} | {\displaystyle 1/{\sqrt {3}}} | {\displaystyle 1/{\sqrt {3}}} |
| 900 | {\displaystyle \pi /2} | 1 | 0 | {\displaystyle \infty } | 0 |  |
|

Trougao sa uglovima 450– 450 – 900
----------------------------------

The side lengths of a 45°–45°–90° triangle
Uglovi ovog trougla su u omjeru {\displaystyle 1:1:2}.
Kako je njihov zbir 1800 to je
{\displaystyle \alpha =\beta =45^{o}=\pi /4} i
{\displaystyle \gamma =90^{o}=\pi /2}.
Omjer dužina stranica je {\displaystyle 1:1:{\sqrt {2}}}
Jedini moguč trougao sa ovim omjerom u Euklidskoj geometriji je jednakokraki pravougli trougao a u hiperboličkoj ih ima beskonačno mnogo.

Trougao sa uglovima 300– 600 – 900
----------------------------------

The side lengths of a 30°–60°–90° triangle
Uglovi ovog trougla su u omjeru {\displaystyle 1:2:3} pa je
{\displaystyle \alpha =30^{o}=\pi /6}
{\displaystyle \beta =60^{o}=\pi /3}
{\displaystyle \gamma =90^{o}=\pi /2}.
Omjer dužina stranica je {\displaystyle 1:{\sqrt {3}}:2}
Jedini moguč trougao sa ovim omjerom stranica u Euklidskoj geometriji je trougao cije dužine stranice čine aritmetičku progresiju
Koristeci formule za Pitagorine trojke dužine stranica pravouglog trougla moraju zadovoljavati
{\displaystyle (m^{2}-n^{2}):2mn:(m^{2}+n^{2}}.

Trougao čije stranice čine geometrijski niz
-------------------------------------------

A **Kepler triangle** is a right triangle formed by three squares with areas in geometric progression according to the **golden ratio**.
Dužine stranica zadovoljavaju jednačinu

{\displaystyle a^{2}+a^{2}\*q^{2}=a^{2}\*q^{4}}
Stranice trougla imaju dužinu
{\displaystyle a}, {\displaystyle ,a{\sqrt {\frac {1+{\sqrt {5}}}{2}}}} i {\displaystyle a{\frac {1+{\sqrt {5}}}{2}}}

Povezano
--------

* Trougao

Izvori
------

* PYTHAGOREAN TRIADS OF THE FORM X, X + 1 , Z DESCRIBED BY RECURRENCE SEQUENCES
* 30°- 60°- 90° Triangle
* 45°- 45°- 90° Triangle
Različite vrste perja
**Perje** je oblik kožne izrasline koje je razvijeno kod ptica i specifično je samo za ptice. Perje je proizvod rožnatog sloja kože, slično kao ljuske kod reptila, kojima morofološki najviše nalikuju. Sačinjena su od keratina, istog proteina koji čini kosu i nokte kod ljudi ili rogove kod drugih životinja.

Građa
-----

Svako pero se sastoji od osnovne grane s koje polaze hiljade malih grančica koje su međusobno povezane tako da čine glatku površinu pera. Glatka površina perja pticama omogućuje da se lako kreću kroz zrak tokom leta. Tipično ptičje pero ima ove morfološke dijelove: osovinu pera čini batrljica (*scapus*), koja je na dužem gornjem dijelu puna i naziva se stručak (*rachis*), na kraćem donjem dijelu čini šuplju cijev (*calamus*). Na stranama batrljice se u jednoj ravnini nalazi zastavica (*vexillum*), podijeljena njome na vanjski i unutarnji dio. Sastavljena je od brojnih isperaka 1. reda (*rami*) koji su međusobno povezani ispercima 2. reda (*radii*), uzajamno zakačenima kukicama. Široka zastavica pera čini potpornu plohu pogodnu za let i dobro štiti pred gubitkom tjelesne topline.

Upotreba perja
--------------

Pisaće pero
Perje se može koristiti za punjenje jastuka, prekrivača, madraca, vreća za spavanje i sl. Također se perje koristi za ukrašavanje, npr. djelova odjeće, strijela, a u nekim kulturama (američki indijanci) perje se koristilo i u religiozne svrhe. Nekada se perje koristilo i za pisanje (pisaće pero). Velika pera mogu koristiti ljeti i kao sredstva za hlađenje (lepeze).

Povezano
--------

* Mitarenje

***Perje*** na Wikimedijinoj ostavi

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* LCCN: sh85047536
* GND: 4324230-3
* BNF: cb11972131b (podaci)
* NDL: 00755542

 |
**Tekirdağ** je glavni grad istoimene provincije - Tekirdağ na sjeverozapadu Turske od 150 112 stanovnika.

Geografske karakteristike
-------------------------

*Tekirdağ* leži u evropskom dijelu turske regije Marmara na zapadu turske Trakije, stotinjak kilometara od granice sa Grčkom.
Grad se prostire duž obale Mramornog mora na nadmorskoj visini od 37 m. odmah ispod planine *Tekir Dağı* (visoke 600 m) po kojoj je dobio ime.

*Tekirdağ* je udaljen 135 km zapadno od Istanbula.

Historija
---------

Za Stare Grčke, naselje se zvalo **Bizante** (grčki: Βισάνθη), to je za Klasične antike promjenjeno u **Rodosto** (grčki: Ρωδόστο), to ime koristilo se i za Bizanta. 
Kad su u Osmanlije u 14. vijeku zauzele grad, promjenili su način njegova izgovora - pa se od tad zvao *Rodosçuk* (Rodosšuk). Nakon 18. vijeka grad se zvao *Tekfurdağı*.

Po jednoj pretpostavci antički - *Bizante* osnovali su kolonisti sa Samosa. S druge strane Ksenofont je u svojoj knjizi Anabaza, spomenuo je grad kao dio kraljevine tračkog princa - *Seutesa*. O gradu je pisao i Herodot koji ga je naveo kao - *Bizante*.

Prokopije je zabilježio da je bizantski car Justinijan I. Veliki u 6. vijeku obnovio grad.
Jedno kraće vrijeme od 1204. - 1235. (za Latinskog Carstva) gradom su vladali Venecijanci. 

Pred kraj Osmanskog Carstva - *Tekfurdağı* je bio dio rumelijskog vilajeta, a nakon tog u vilajetima Kaptanpaşe, Silistra i Edirne.

Vanjske veze
------------

* Službene stranice grada ()

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **geografiji** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
**Socijaldemokratska partija Austrije** (njemački:*Sozialdemokratische Partei Österreichs* ili **SPÖ**) je jedna od najstarijih politički stranki u Austriji. SPÖ je jedna od dvije glavne stranke u Austriji, koja je poznata po snažnim vezama s radničkim sindikatima i Austrijskom komorom rada (*Arbeiterkammer*).

SPÖ je nastala udruživanjem raznih socijalističkih i anarhističkih grupa u austrijskom dijelu Austro-Ugarske. Proces koji je neformalno započeo još 1874. završen je prvim kongresom, a njegov završetak 1.1. 1889. se drži kao datum osnivanja stranke.

1896. godine se iz nje izdvojila Jugoslovenska socijaldemokratska stranka koja je djelovala u Sloveniji, Istri i Dalmaciji.

SPÖ, koja se orijentirala prema socijaldemokraciji, se vrlo brzo nametnula kao vodeća radnička stranka, a 1911. je imala najviše mjesta u carskom parlamentu. Godine 1914. je, poput mnogih socijaldemokratskih stranki, podržala ulazak svoje države u prvi svjetski rat. Međutim, krajem 1918. je bila ključna u događajima koji su nakon raspada Austro-Ugarske od Austrije načinili republiku.

U prvim godinama nove republike, SPÖ je pod nazivom SDAPÖ vladala u koaliciji s centrističkim Kršćanskim socijalistima, ali je stranka zabranjena nakon nemira 1934. godine u kojima je sudjelovala i njena stranačka milicija. 

SPÖ je postala legalna tek 1945. godine. Otada je često na vlasti, obično u velikoj koaliciji s demokršćanskom Narodnom strankom. 

Na izborima u jesen 2006. je osvojila najviše glasova te je zajedno s Narodnom strankom formirala koalicijsku vladu.

Od 2023. Andreas Babler bio je predsjednik.

Vanjski linkovi
---------------

* Službena stranica (njemački)
* The Social Democratic Party of Austria
* {AEIOU | Austrian Social Democratic Party
* Enciklopedija bečke SPÖ (njemački)
* Linzer Programm (November 3, 1926)
* Otto Bauer - Austromarxism

***Socijaldemokratska partija Austrije*** na Wikimedijinoj ostavi
*За остале употребе, погледајте чланак Манастир Кувеждин.*
**Кувеждински Прњавор**, међу локалним становништвом познат као Прњавор, је део села Дивош у Срему. Име је добио као прњавор – насеље најамних радника манастира Кувеждин, испод којег се налази. Заправо Прњавор је »физичка веза« села са манастирским комплексом.

Овај део села налази се између остатка села и манастира у »долу«. Насеље се због посебне топографије пружа правцем север–југ у виду једне улице. У оквиру овог дела села не постоје назнаке центра, већ је становништво ослоњено на центар села, удаљен око 1 километар.

Кувеждински Прњавор је до Другог светског рата био засебно насеље, али је после рата припојен тадашњем Дивошу, од кога дели са падина изнад дола (стотинак метара). У овом рату Прњавор је тешко страдао и изгубио много становника, што је допринело да се последњих деценија у њега насели велики број Срба досељеника из Босне.
*Za ostale upotrebe, v. Crkva (razvrstavanje).*
**Katolička crkva** je naziv koji se koristi za razne kršćanske vjerske zajednice. Od njih je najpoznatija i najveća **Rimokatolička crkva**, pa se izraz Katolička crkva često koristi kao sinonim za nju.

Uz nju postoje i Katoličke crkve istočnog obreda, koje priznaju papin primat (v. Grkokatolička crkva).

Osim nje se katoličkom crkvom naziva i **Ortodoksna katolička apostolska istočna crkva**, odnosno u širem smislu Istočna pravoslavna crkva.

Mnoge druge vjerske zajednice se također nazivaju "katoličkim", iako njihov nauk nije katoličanstvo u užem smislu.

Povezano
--------

* Katoličanstvo (razvrstavanje)
* Rimokatolička crkva (razvrstavanje)

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ova stranica je **razvrstavanje**. Koristi se radi pronalaska članaka koji moraju imati dodatnu odrednicu jer bi im u protivnom naslov bio isti.Ako vas je na ovu stranicu dovela unutrašnja poveznca, možda ju je potrebno promijeniti da preusmjerava na namijenjeni članak.*  |