recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| **Škotski gelski jezik  (Gàidhlig na h-Alba)** |
| --- |
| Govori se u: | Škotskoj, Kanadi |
| Regija: | Škotske planine, Hebridi, Nova Škotska (Kanada) |
| Ukupno ljudi koji govore škotski gelski: | 58.652 |
| Jezička grupa:Klasifikacija: | indoevropska
 keltski
  ostrvski keltski
   gojdelski
    **škotski gelski** |
| Status jezika |
| Zvanični jezik u: | Škotskoj |
| Regulisan od: | Bòrd na Gàidhlig (Odbor za škotski gelski) |
| Kodovi i šifre škotskog gelskog jezika |
| ISO 639-1 | gd |
| ISO 639-2 | gla |
| SIL | GLS |

**Škotski gelski** ili ***škotski gaelski*** (*Gàidhlig*), ponekad samo kao **gelski** ili ***gaelski***, je keltski jezik koji se govori u delu Škotske.

Škoti su se doselili u Veliku Britaniju iz Irske u 4. veku i osnovali državu u kojoj su živeli sa Piktima i Skandinavcima. Ovi narodi su se vremenom asimilirali i prihvatili škotski gelski jezik. Od 13. veka škotski gelski jezik je gubio značaj u Škotskoj na račun širenja engleskog jezika. 

Danas škotski gelski jezik govori oko 59.000 ljudi u planinama severozapadne Škotske (Škotske planine) i na ostrvima Hebridi. To čini svega 1,5% stanovništva Škotske. Svi govornici škotskog gelskog govore i engleski jezik. Oko 900 govornika živi u kanadskoj provinciji Nova Škotska, i oko 1600 u SAD.

Trenutno stanje
---------------

Škotsko gelski jezik je od 2005. kada je Parlament Škotske (*Parlamaid na hAlba*) doneo takozvani Gelski akt, ravnopravan jezik sa engleskim u Škotskoj. Postoje brojne inicijative za zaustavljanje opadanja broja govornika škotskog gelskog na zapadu Škotske, i za njegovu promociju u ostatku zemlje.

Karakteristike
--------------

Alfabet škotskog gelskog jezika ima 18 slova (A, B, C, D, E, F, G, H, I, L, M, N, O, P, R, S, T, U) i 88 mogućih fonema. 

Škotski gelski jezik koristi fleksiju da razlikuje padeže imenica, vremena i načine glagola.

Red reči je predikat-subjekat-objekat. 

Ovaj jezik kombinuje predloge sa zamenicama kao što je slučaj u drugim keltskim jezicima. Na primer, -{*aig*}- (ka) + -{*mi*}- (meni) > -{*agam*}-. 

Ne postoji glagol „imati", što je karakterika keltskih jezika. Pripadnost se označava oblikom *nekome*. 

Škotski gelski ima mnogo određenih članova koji zavise od broja, padeža, početnog slova imenice koja sledi i.t.d, ali ne poznaje neodređeni član. 

Internacionalni izrazi poreklom iz škotskog gelskog su: *whisky*, *slogan*, *klan* i *stroncijum*.

Vidi još
--------

* Ossian

Spoljašnje veze
---------------

WikipediaWikipedia
***Škotski gelski jezik*** nа Wikipediji
**Ostia** ili **Ostia Lido**, **Lido di Roma** ili pak **Lido di Ostia** je XVIII frazione grada Rima u Italiji, od 100.000 stanovnika. Ostiju se često miješa s antičkom Ostijom Anticom koja leži 5 km jugozapadno od nove Ostie. Uz Mestre pored Venecije, to je najveće naselje u Italiji koje nema status grada, već je samo gradski kvart.

Geografija
----------

Ostia leži udaljena 35 km od Rima, na ušću Tibra u Tirensko more, u regiji Lazio. S druge strane Tibra leži Fiumicino, poznat po rimskom aerodromu Leonardo da Vinci.

Historija
---------

Nova Ostia počela se formirati kao naselje tek kad je 1884. isušena močvara na ušću i nestalo opasnosti od malarije. Naselje se je počelo ubrzanije razvijati od 1924. kad je izgrađena gradska željeznica Rim – Ostia, nakon čega je Ostija postala omiljeno izletište Rimljana koji su izgradili brojne vile uz obalu Tirenskog mora.

Izvori
------

1. 1 2  „*Ostia*" (talijanski). Lido di Ostia. Pristupljeno 2. 3. 2013.

Vanjske veze
------------

***Ostia*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice Ostie (`it`)

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 248965681
* LCCN: n79046555
* GND: 7582544-2
* NKC: xx0156819

 |
**Sovjet** (ruski: *совет*, savjet) izvorno je bio *radnički savjet* (radničko vijeće) u kasnim danima Carske Rusije.
Kasnije su **Sovjeti** bili predstavnički organi vlasti u Sovjetskoj Rusiji i nekim drugim državama od 1917 do 1922 godine, a od 1922. do 1991. u Sovjetskom Savezu.

Historija
---------

Prema službenoj sovjetskoj historiografiji, prvi *Sovjet* je osnovan za vrijeme Ruske revolucije u maju, 1905. u *Ivanovsko - Voznesenskoj oblasti* za vrijeme velikog štrajka 40 000 radnika. 
U svojim memoarima *Volin* (ruski anarhist i revolucionar *Vsevolod Mihailovič Ejhenbaum*) tvrdi da je osobno prisustvovao osnivanju *Sovjeta* u Sankt Peterburgu u januaru, 1905. *Sovjeti* su kasnije preoblikovani od strane boljševika, kao osnovne organizacione jedinice društva i države.

Izvorno *Sovjeti* su bili široka fronta direktne demokracije. Ruski marksisti učinili su ih instrumentom borbe protiv državne vlasti Karenskog, tako da je između Februarske revolucije i Oktobarske revolucije *Petrogradski Sovjet* bio najmoćnija politička snaga u zemlji.
Poklič - *Sva vlast sovjetima* (ruski: *Вся власть советам*) bio je borbeni poziv protiv Ruske privremene vlade koju je vodio Aleksandar Kerenski.

Ovaj poklič počeli su koristiti i neki drugi Marksističko - Lenjinistički pokreti, kao Komunistička stranka Kine u Kineskoj Sovjetskoj Republici prije *Velikog marša*.
Po dolasku *boljševika* na vlast, *sovjeti* su se proširili na svako tijelo koje bi bilo sastavljeno od *sovjetskih predstavnika* kako po hijerarhijskoj strukturi tako i po republičkom principu teritorijalne podjele zemlje. Na vrhu te piramide sovjetske vlasti bio je *Vrhovni Sovjet* (ruski: *Верховный Совет*) koji je osnovan u novembru 1922.

Učvršćivanjem sovjetske vlasti i lokalna državna tijela nazvana su *sovjeti*, sa pridjevima koji bi označavali administrativni nivo, kasnije se uvriježilo kraćenje tih naziva, tako je: *gorsovjet* (ruski: *городские совет*, gradski savjet), *rajsovjet* (*районные совет*, savjet mjesne zajednice), *selsovjet* (*selskij sovjet*, seoski savjet).

Bilješke
--------

1. ↑  Manfred Hildermeier:Die Russische Revolution 1905–1921 (Suhrkamp, Frankfurt am Main, 1989. str. 54) ISBN 3-518-11534-0

Bibliografija
-------------

* Edward Acton: *Rethinking the Russian Revolution*, 1990, Oxford University Press, ISBN 0-7131-6530-8
* Tony Cliff: *Lenin: All Power to the Soviets*, 1976, Pluto Press
* Voline: *The Unknown Revolution*, Black Rose Books
* Rex A. Wade *The Russian Revolution, 1917*, 2005, Cambridge University Press, ISBN 0-521-84155-0
* *Научный коммунизм: Словарь (1983) / Советы*
* Алексей Гусев: *ЛЕВ ТРОЦКИЙ О СОВЕТСКОЙ БЮРОКРАТИИ Arhivirano 2009-10-22 na Wayback Machine-u*
**Škoti** je naziv koji u najširem smislu predstavlja stanovnike Škotske, a u užem smislu etničku grupu odnosno naciju koja potječe iz Škotske.

Škoti su heterogena nacija koja potječe od Pikta - drevnih prastanovnika sjevera Britanije, koji su se nešto kasnije pomiješali s keltskim Gelima i Britima. Od 7. vijeka n.e. u škotski etnički korpus ulazi sve više primjesa germanskih naroda kao što su Englezi, koji prodiru s juga, te Nordijci koji prodiru sa sjevera.

Ti su se trendovi mogli zamijetiti u škotskom srednjem vijeku kada je u lokalnoj književnosti ispočetka dominirao gelski jezik, da bi potom počeo prodirati rani škotski, germanski jezik pod snažnim utjecajem srednjeg engleskog. Oko 1500. se među Škotima počinje stvarati podjela između "Highlandera" na krajnjem sjeveru koji govore gelski te "Lowlandera" koji govore engleski.

Usprkos tim podjelama, Škoti su se kroz cijeli srednji vijek uspješno odupirali nastojanjima Engleza da ih okupiraju kao što se to dogodilo s Walesom i Irskom. 

Tako su Škoti u moderno doba ušli s formiranom nacionalnom svijesti. U 16. vijeku se u Škotskoj javlja reformacija u daleko ekstremnijem obliku nego u Engleskoj koja je odabrala umjereniji anglikanizam. S druge strane, veliki dio Škota je ostao vjeran katolicizmu, što je uzrokom tradicionalnih suparništava koja traju sve do danas. 

Škotska se konačno ujedinila s Engleskom 1707. godine, a oružani otpor tom ujedinjenju je konačno skršen pola vijeka kasnije. Taj je proces posebno teško pogodio "Highandere" koji su prisiljeni na emigraciju u Sjevernu Ameriku, te postupnu asimilaciju u "Lowlandere". 

Iako je Škotska ostala relativno siromašna u odnosu na Englesku, mnogi Škoti su postali graditelji Britanskog imperija, a škotski nacionalizam se obično ispoljavao kao folklor. To se djelomično promijenilo s otkrićem nalazišta nafte u Sjevernom moru, koje je kod mnogih Škota potaklo pokret za većom autonomijom i nezavisnošću. Tim zahtjevima se djelomično izašlo u susret 1997. godine formiranjem Škotskog parlamenta i vlade.

Vanjski linkovi
---------------

* Origins of Britons
Koordinate: 41° 46′ 07" SGŠ, 20° 50′ 21" IGD

**Vrutok** (mak. *Вруток*) je naseljeno mesto u Republici Makedoniji, u severozapadnom delu države. Vrutok pripada opštini Gostivar.

Do 2004. godine Vrutok je bio sedište istoimene opštine, koja je potom pripojena opštini Gostivar.

u selu Vrutok se nalazi izvor najveće makedonske reke Vardara (388 km). Izvor u Vrutoku ima izdašnost vode od 1500 litara u sekundi. Takođe u blizini sela se nalazi i Hidrocentrala „Vrutok" snage 150 MW.

Geografski položaj
------------------

Naselje Vrutok je smešteno u severozapadnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg većeg grada, Gostivara, naselje je udaljeno 7 km jugozapadno.

Vrutok se nalazi u gornjem delu istorijske oblasti Polog. Naselje je položeno na jugozapadnom obodu Pološkog polja, na mestu gde se iz polja izdiže planina Vraca, južni nastavak Šar-planine. U samom naselju se nalazi izvor Vardara, koji je veoma jak, u obliku vrela. Nadmorska visina naselja je približno 680 metara.

Klima u naselju je umereno kontinentalna.

Istorija
--------

Početkom 20. veka Vrutok je bio naseljen pravoslavnim Slovenima (2/3) i muslimanskim Albancima (1/3). Tada su svi pravoslavni meštani bili vernici Srpske pravoslavne crkve.

Stanovništvo
------------

Po popisu stanovništva iz 2002. godine Vrutok je imao 1.127 stanovnika.

Pretežno stanovništvo u naselju su Albanci (75%), a u manjini su etnički Makedonci (24%). 

Većinska veroispovest u naselju je islam, a manjinska pravoslavlje.

Znamenitosti
------------

U Vrutoku se nalazi srednjovekovni manastir Svetog Mine.

Vidi još
--------

* Opština Gostivar
* Spisak sela u republici Makedoniji

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

***Vrutok*** na Wikimedijinoj ostavi

* www.gostivari.gov.mk Zvanična stranica opštine Gostivar Arhivirano 2008-06-12 na Wayback Machine-u (`mk`)

  

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Gostivar |
| --- |
| **Gostivar** • 
Balin Dol • 
Belovište • 
Brodec • 
Vrutok • 
Gornja Banjica • 
Gornja Đonovica • 
Gornje Jelovce • 
Debreše • 
Donja Banjica • 
Donja Đonovica • 
Donje Jelovce • 
Železna Reka • 
Zdunje • 
Korito • 
Kunovo • 
Lakavica • 
Lešnica • 
Malo Turčane • 
Mitrovi Krsti • 
Padalište • 
Pečkovo • 
Simnica • 
Srbinovo • 
Sušica • 
Strajane • 
Raven • 
Rečane • 
Trnovo • 
Tumčevište • 
Forino • 
Čajle • 
Čegrane |  |
Léon Blum je bio jedan od tri bivša premijera kojima se sudilo u Riomu, a zbog svog židovskog porijekla se smatrao glavnim optuženikom.
**Riomski proces** (francuski: *Procès de Riom*) je bio sudski postupak u Višijevskoj Francuskoj koji se vodio od 19. veljače 1942. do 21. svibnja 1943. godine. Radilo se o montiranom procesu u kojemu je Višijevski režim, predvođen Philippeom Pétainom, pokušao dokazati kako su vođe Treće Francuske Republike krivi za pad Francuske tokom 1940. godine. Suđenje se odvilo u Riomu u centralnoj Francuskoj, a glavni politički cilj bio je pokušaj prebacivanja krivnje na ljevičarski *Front populaire* koji je pobijedio na izborima 1936. godine. 

Dana 30. srpnja 1940. maršal Pétain je dekretom formirao Vrhovni sud pravde (francuski: *Cour suprême de justice*), koji je imao ovlasti "*presuđivati jesu li bivši ministri, ili njihovi direktni podređeni, izdali svoje obveze prema službi djelima kojima su doprinijeli prijelazu iz države mira u državu rata prije rujna 1939. godine, a koji je nakon tog dana samo pogoršao posljedice koje su nastale tim stanjem.*" Dakle, sud je imao ovlasti provjeriti situaciju u periodu od 1936. kada je Léon Blum izabran za premijera, pa do 1940. godine, kada je Paul Reynaud bio premijer. 

Suđenje je uživalo podršku nacističke vlasti, koja je u svemu vidjela i vlastiti probitak. Naime, u njemačkom je interesu bilo da se krivnja za ratno stanje prebaci na Francusku (koja je 3. rujna 1939. službeno proglasila rat Njemačkoj, nakon što je ova napala Poljsku dva dana ranije), a ne na Hitlerovu vladu. 

Ukupno sedam visokih dužnosnika Treće Republike optuženo je pred Vrhovnim sudom pravde. To su bili:

* Léon Blum, premijer Francuske u dva navrata (1936. – 1937. 1938.). Kao Židov, Blum je bio od posebnog interesa za Višijevski režim i naciste te ga se uglavnom smatra glavnim optuženikom.
* Édouard Daladier, premijer Francuske u tri navrata (1933. 1934. 1938. – 1940.) te jedan od dužnosnika koji su pobjegli u Francuski Maroko vjerujući da će se tamo formirati vlada u egzilu. Tamo je i uhapšen i vraćen u Francusku.
* Paul Reynaud, premijer Francuske (1940.).
* Georges Mandel, bivši ministar unutarnjih poslova (1940.) židovskog porijekla te jedan od dužnosnika koji je s Daladierom bježao u Maroko.
* Maurice Gamelin, vrhovni zapovjednik Francuske vojske tokom bitke za Francusku (1940.).
* Guy La Chambre, bivši ministar ratnog zrakopolovstva.
* Robert Jacomet, bivši glavni nadzornik vojne uprave.

Kada je suđenje započelo u veljači 1942. stvari se nisu odvijale po planovima Višijevske vlade. Optuženici su bili mahom uspješni u negiranju optužbe, a stekli su i velike simpatije na međunarodnoj sceni. Zbog takvog raspleta, suđenje je u ožujku 1942. prekinuto, a u svibnju 1943. i potpuno obustavljeno.

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* LCCN: sh85114167

 |
Spaljivanje naftnih polja u Kuvajtu od strane iračke vojske u povlačenju.
**Spaljena zemlja** je naziv za vojnu strategiju kojom se - tokom napredovanja ili povlačenja s neke teritorije - namjerno uništava sve što bi moglo poslužiti neprijatelju. Ime je dobilo po tome što je u svojim najranijim oblicima uključivala spaljivanje poljoprivrednih usjeva kako ih neprijatelj ne bi mogao koristiti kao izvor hrane. Danas se pod time podrazumijeva ne samo uništavanje zaliha hrane, goriva i drugih namirnica nego i mostova, željezničkih pruga, elektrana, telekomunikacijskih uređaja, aerodromskih pista, luka i drugih oblika infrastrukture, a što bi za cilj imalo izazvati što veće probleme u neprijateljskoj logistici, odnosno usporiti njegovo napredovanje. 

Strategiju spaljene zemlje obično koristi strana koja je brojčano, tehnički ili na neki drugi način inferiorna neprijatelju. Ona za cilj ima tjeranje logistički iscrpljenog neprijatelja na povlačenje s vlastite teritorije, odnosno usporavanje njegovog napredovanja kako bi se skupilo vrijeme i sredstva za protivudar. Kao jedan od prvih primjera se navodi Herodotov opis načina na koji su Skiti natjerali perzijskog kralja Darija da povuče vojsku iz njihove zemlje. Neki od najpoznatijih primjera takve strategije jest rusko povlačenje pred Napoleonom 1812. godine, kinesko povlačenje pred Japancima krajem 1930-ih te Staljinova strategija kojom su Sovjeti 1941. nastojali zaustaviti operaciju Barbarossa.

Od strategije spaljene zemlje valja razlikovati namjerno uništavanje poljoprivrednih usjeva i druge infrastrukture koje se za vrijeme kaznenih ekspedicija provodi nad civilnim stanovništvom u svrhu njegove pacifikacije ili drugih čisto političkih razloga. Međutim, postoje slučajevi kada je teško razlučiti jedno od drugog, a za što se kao primjer navodi Shermanov marš u američkom građanskom ratu.

V. također
----------

* Totalni rat
*Za ostale upotrebe, v. Krajina (razvrstavanje).*

**SAO Bosanska Krajina** (skraćeno od *Srpska Autonomna Oblast Bosanska Krajina*), je bila srpska autonomna oblast na području SR BiH. Nazivana je još i *Autonomna Oblast Krajina*. SAO Bosanska Krajina se nalazila u Bosanskoj Krajini, i njen glavni grad je bila Banja Luka. Kasnije, ova oblast je postala deo Republike Srpske.

Istorija
--------

*SAO Bosanska Krajina* se formirala u leto i jesen 1991. Njen cilj, kao i cilj ostalih SAO u SR BiH, je bio da okupi predele u kojima većinski žive Srbi, da ih organizuje, i da tako spreči eventualnu nezavisnost BiH.

SAO Bosanska Krajina je stvorena od *Zajednice Opština Bosanske Krajine*, 16. septembra 1991. godine, sa time što u početku nije uključivala oblasti Cazinske Krajine i opštine Prijedor. Slične stvari su se dešavale u ostalim zajednicama opština u BiH gde su Srbi činili većinu.

Oko 16. septembra 1991. Zajednica Opština Bosanske Krajine postaje *Autonomni Region Krajina (ARK)*, koji se sastojao od sledećih opština: Banja Luka, Bihać-Ripač, Bosanska Dubica, Bosanska Gradiška, Bosanska Krupa, Bosanski Novi, Bosanski Petrovac, Čelinac, Donji Vakuf, Ključ, Skender Vakuf, Kotor Varoš, Prijedor, Prnjavor, Sanski Most, Šipovo, Laktaši i Teslić. 24. oktobra 1991. formira se *Skupština srpskog naroda u Bosni i Hercegovini*, u kojoj je većinu imala Srpska Demokratska stranka. Taj sabor, 9. januara 1992. je usvojio deklaraciju kojom proglašava Republiku Srpsku Bosnu i Hercegovinu, čime je region Bosanske Krajine postao deo ove novoformirane republike.

Postojali su pokušaji tokom 1991. da se *ARK* spoji sa SAO Krajinom. 12. septembra ARK zvanično menja ime u SAO Bosanska Krajina.

* Srpske autonomne oblasti u Bosni i Hercegovini (septembar 1991)Srpske autonomne oblasti u Bosni i Hercegovini (septembar 1991)
* Srpske autonomne oblasti u Bosni i Hercegovini (novembar 1991)Srpske autonomne oblasti u Bosni i Hercegovini (novembar 1991)

Geografija
----------

|  |
| --- |
| **Osnovni podaci o opštinama SAO Bosanske Krajine** |
| Ime opštine | Sjedište opštine | Broj stan.1991. |
| Opština Bosanski Novi | Novi Grad | 41.665 |
| Opština Bosanska Dubica | Kozarska Dubica | 31.606 |
| Opština Sanski Most | Sanski Most | 60.307 |
| Opština Bosanska Gradiška | Gradiška | 59.974 |
| Grad Banja Luka | Banja Luka | 195.692 |
| Opština Bosanski Petrovac | Bosanski Petrovac | 15.552 |
| Opština Ključ | Ključ | 37.391 |

Vidi još
--------

* Bosanska Krajina
* Regija Banja Luka
* Rat u Bosni i Hercegovini

Spoljašnje veze
---------------

* Mapa
**Southern Valley Yokuts**.- Jedna od dvije grane Chauchila Yokuta, porodica Mariposan, što su obitavali su u močvarnim predjelima doline rijeke San Joaquin, Kalifornija. Područje Southern Valley Yokuta bilo je nekoć kraj bogat močvarnim pticama (uključujući selice divlje patke i gusku), velikim stadima losa Cervus elaphus nannodes (tule elk) i antilopama, te obrasla tule-trstikom koja se upotrebljavala za gradnju nastambi kao i splavi i balsa. Ribolov im je bio glavno zanimanje. Plemena: Apiachi, Choinok, Chunut, Koyeti, Nutunutu, Tachi, Telamni, Tsineuhiu, Wechihit, Wimilchi, Wo'lasi, Wowol i Yauelmani. 

**Život i običaji**

Obitelj Yokuta sastoji se od muža, žene i djece čiji je lineage patrilinearan i totemski. Majčin totem nikada ne prelazi na djecu, niti se totemska životinja koristi za hranu.
Mnoga religiozna vjerovanja fokusirana su na vrijeme i pod utjecajem su šamana koji je sposoban da liječi ljude. Tokom proljeća šamani svaku noć uzimaju parnu-kupelj i očekuju pomoć i savjet nadnaravnih sila. Savjete koje dobiju tokom ovih obreda omogućit će im da pomognu svojim suplemenicima. Ako bi šaman pogriješio u liječenju , ili bi bio osumnjičen da je svoju moć upotrijebio u zle svrhe, bio bi ubijen od poglavice plemena.

**Odjeća**

Odjeća je oskudna. Muškarac ide gol ili nosi tek kožnu pregaču, slično je i kod žena. Obuća (mokasine) nose se tek prilikom putovanja. Jedino pokrivalo za glavu je košara-kapa kod žena. 

**Nastambe**

Kuće Yokuta javljaju se u dva tipa, to su obiteljska i komunalna. Obiteljska kuća podiže se obično pokraj bara ili močvara, i napravljene od rogožine tule-trske, kojim se prekriva drveni kostur. Komunalna kuća je duga i strmog krova, a u njoj je nastanjeno i do deset obitelji. Svaka obitelj posjeduje vlastitu vatru i vrata. Postoji i Nastamba za čuvanje suhe hrane, ona je nepokrivena. 

**Hrana i transport**

U dolinama kod južnih plemena Chauchila, ljeta su duga i vruća dok su time blage. To je prilično močvarno područje sa velikim bogatstvom u biljnom i životinjskom svijetu. Riba se lovila mrežama i kopljem, hvatale su se divlje ptice, kao što su patke i guske, a sakupljale su se i školjke. Rijeke, močvare i jezera Indijancima su bili glavni transportni putovi. Svoje kanue izrađivali su od osušene tule-trske.

Vanjske poveznice
-----------------

* The Yokuts
**Stary Targ** (njemački: *Altmark* je selo od 1,038 stanovnika na sjeverozapadu Poljske u 
Pomeranskom vojvodstvu.
Stary Targ je i sjedište istoimene ruralne općine od 6,488 stanovnika.

Geografske karakteristike
-------------------------

Stary Targ je udaljen 9 km istočno od Sztuma, i oko šesdesetak jugoistočnood Gdańska.

Historija
---------

Tadašnji *Altmark* osnovao je komandant Teutonskog viteškog reda Hermann von Schönberg negdje između 1271. - 1276. Crkva posvećena sv. Simonu i Judi, sagrađena je vjerojatno nakon 1320. današnja neobarokna podignuta je na istom mjestu 1905.

Najvažniji događaj u historiji tog mjesta dogodio se 26. septembra 1629. kad je u njemu sklopljen Sporazum iz Altmarka između Kraljevine Švedske i Poljsko-Litvanske Unije, kojim je okončan Švedsko-poljski rat (1620. - 1622.)

Drugi važni događaj bio referendum koji je organizirala Liga naroda nakon Prvog svjetskog rata 1920. tad je Altmark bio jedno od rijetkih sela u kom je većina glasala za priključenje Poljskoj Republici umjesto za Weimarsku Republiku.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Poland: Pomerania Voivodeship*" (poljski). City population. Pristupljeno 1.01.2022.
2. 1 2 3  „Stary Targ - Altmark" (njemački). Ostpreussen. Arhivirano iz originala na datum 2022-01-01. Pristupljeno 1.01. 2022.

Vanjske veze
------------

***Stary Targ*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Gmina Stary Targ* (službene stranice) (`pl`)
Mapa Zone objavljena u Jevrejskoj enciklopediji 1905. godine
Mapa sa udelom jevrejskog stanovništva 1905. godine.
**Zona naseljavanja** (rus. *Черта оседлости*, heb. תְּחוּם הַמּוֹשָב, jidiš: , polj. *Strefa osiedlenia*) postojala je u promenjivim granicama na zapadu Ruske Imperije u periodu od 1791. do 1917. godine. U ovoj je zoni bilo dozvoljeno stalno naseljavanje jevrejskog stanovništva dok je u ostalim delovima imperije ono bilo u navjećem broju slučajeva zabranjeno. Veliki broj Jevreja je i u samoj zoni bio sprečen u stalnom boravku u brojnim gradskim naseljima. Manjoj grupi Jevreja u isto je vreme bilo dozvoljeno da borave i van Zone naseljavanja pod uslovom da su visoko obrazovani, imaju status plemstva, članovi su najbogatijih trgovačkih cehova, imaju određeni vojni status ili su članovi porodica ili sluge navedenih. U geografskom je smislu zona dozvoljenog stalnog naseljavanja Jevreja uključivala prostor cele današnje Belorusije, Litvaniju, Moldaviju, veći deo Ukrajine, istočnu i centralnu Poljsku kao i manje delove Latvije i zapadne pogranične delove Rusije. Zona je pokrivala oko 20% evropskog dela Ruske Imperije i velikim se delom poklapala sa prostorom nekadašnje Poljsko-Litvanske Unije. Kozačkog hetmanata, Krimskog Kanata i Kneževine Moldavije.

Ekonomski život jevrejske zajednice u Zoni naseljavanja bio je oskudan i velikim je delom bio usmeren na sitne uslužne i zanatlijske delatnosti koje nisu mogle da osiguraju egzistenciju velikom broju stanovnika. Ta je situacija mnoge motivisala na emigraciju, naročito krajem XIX veka. Uprkos tome jevrejska se kultura na jidišu uspešno razvijala u malim mestima poznatim kao *štetlovi*, dok se intelektualna kultura razvijala i u *ješivot* verskim školama odakle se širila i u inostranstvo.

Dok je Ruska Imperija kao celina u verskom smislu bila pretežno pravoslavna, sama Zona naseljavanja je uključivala veliku zajednicu Jevreja, rimokatolika, a do sredine XIX veka i unijata (iako su danas najveći deo Ukrajinaca, Belorusa i Moldavaca pravoslavci). I dok je postojala jasna verska priroda edikta kojom je stvorena Zona naseljavanja (*želja da Jevreji pređu na pravoslavlje kao državnu veru koja ih oslobađa ograničenja*), brojni istoričari tvrde da stvarna motivacija osnivanja i održavanja zone nije bila verske već ekonomske i nacionalističke prirode.

Vidi još
--------

* Guslač na krovu
* Isaac Bashevis Singer (romani)

Izvori
------
**Vásárosnamény** čita se *Vašarošnamenj* je grad na sjeveroistoku Mađarske od 8,693 stanovnika

Vásárosnamény administrativno podpada pod Županiju Szabolcs-Szatmár-Bereg.
Ecsed

Geografske karakteristike
-------------------------

Vásárosnamény leži u Alföldu na ušću Crasne u Tisu, udaljen 62 km sjeveroistočno od županijskog centra Nyíregyháze.

Historija
---------

Mjesto je prvi put dokumentirano 1214. pod imenom *Numen*, krajem 14. vijeka zovu ga Namény.

Od 1418. ima pravo na održavanje sajmova pa je 1494. dobio status trgovišta.

Namény je od početka 18. vijeka pa sve do 1945. bio feud porodice Eötvös. Tokom 20. vijeka spojio se sa susjednim naseljima Ugorny, Gergelyi i Vitka.

Vásárosnamény je 1978. dobio status grada.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „Hungary: Szabolcs-Szatmár-Bereg" (engleski). City population. Pristupljeno 10. 06. 2016.

Vanjske veze
------------

***Vásárosnamény*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Službene stranice Vásárosnaménya* (`hu`)

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **geografiji** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
**Standardna entalpija sagorevanja** je entalpija promene kad jedan mol supstance potpuno reaguje sa kiseonikom pod standardnim termodinamičkim uslovima (mada se eksperimentalne vrednosti obično mere pod različitim uslovima i naknadno koriguju). Po definiciji, reakcije sagorevanja su uvek egzotermne i tako su entalpije sagorevanja uvek negativne, dok vrednosti za individualnih sagorevanja mogu da variraju.

Standardna entalpija sagorevanja se obično označava sa {\displaystyle \Delta H\_{\mathrm {comb} }^{\circ }} ili {\displaystyle \Delta H\_{\mathrm {c} }^{\circ }}. Kada se željena entalpija ne odnosi na sagorevanje, ona se može označiti sa {\displaystyle \Delta H\_{\mathrm {total} }^{\circ }}. Entalpije sagorevanja se tipično mere koristeći kalorimetar, i imaju jedinice energije (tipično kJ); striktno govoreći, entalpija promene po molu sagorene supstance je standardna *molarna* entalpija sagorevanja (koja tipično ima jedinice kJ mol−1).

Literatura
----------

1. ↑  Peter Atkins, Julio de Paula (2001). *Physical Chemistry* (7th edition izd.). W. H. Freeman. ISBN 0716735393.

Spoljašnje veze
---------------

* NIST hemijska veb knjiga
**Titula** je naziv (imenica) koji ide uz ime (i prezime) određene osobe a kojom se dodatno obilježava status te osobe, kao u primjeru svetaca kad je ono *Sveti* vezano uz ime sveca.

Karakteristike i vrste titula
-----------------------------

Titule mogu biti svakojake, najuobičajenije su one koje svakodnevno upotrebljavamo kao izraz poštovanja i dostojanstva kad se obraćamo drugim osobama; *gospodine, gospođo*... (a donedavno druže, drugarice) ili posebne počasti koju želimo nekom pridodati; *bard, maestro, hadžija*...

Postoji čitav niz puno ozbiljnijih titula iz sfere; politike (predsjednik, premijer, ministar... ), nauke (doktor, docent, predsjednik...), vojske (maršal, general, admiral...), crkve (biskup, kardinal, arhiepiskop...) koje su obično vezane uz hijerarski položaj nosioca titule.

Postoje i titule koje se stiču nasljeđivajem (ili vlastitim naporom), kao; plemićke (grof, knez, baron...), zemljoposjednik, industrijalac.

Postoji i čitav niz titula koje se stiču obrazovanjem (diplomirani pravnik, diplomirani inžinjer...).

Izvori
------

1. ↑  „*Saint CRU*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 14. 01. 2013.
2. ↑  „*Title*" (engleski). Merriam Webster. Pristupljeno 14. 01. 2013.

Vanjske veze
------------

* *Title* na portalu Merriam Webster (`en`)
**Titova pećina Plahovići**, nalazi se u blizini mjesta Plahovići (Kladanj) kod Kladnja. Ova Titova pećina se nalazi u srcu Hrasnika. Okružena je Babinom stijenom i Gradinom, a licem je okrenuta prema plahovitoj Drinjači.

To je pećina u kojoj je za vrijeme narodonooslobodilačkog rata u junu 1943. godine boravio vrhovni komandant Tito za vrijeme borbi za oslobođenje Kladnja i ostalih mjesta Istočne Bosne.

Ova pećina je, po ranijem Zakonu o zaštiti prirode (  *Službeni list SRBiH*  broj 4/65. ), proglašena Memorijalnim spomenikom prirode.

Historija
---------

Na područje Kladnja Tito dolazi 26. og juna nakon žestokih borbi na Sutjesci i nakon njegovog ranjavanja. Boravak u Kladnju iskoristio je da se odmori i zaliječi ranu. Usljed opasnosti od neprijateljske avijacije Tito prelazi iz Kladnja 01. jula 1943. godine ujutro u zaselak Plahovići, zapadno od Kladnja. Danju radi u jednoj pećini (danas se zove Titova pećina), a noćiva u kući Muje Mazalovića. Ta kuća i danas odolijeva zubu vremena i svojom starinom predstavalja interesantan primjer stare bosanske gradnje .

Za vrijeme Titovog boravka u pećini, mještani Plahovića svaki dan su Titu i njegovoj pratnji blizu pećine donosili ručak. U tom zaseoku s Titom su se nalazili članovi Vrhovnog štaba NOV I POJ, Izvršni odbor AVNOJ-a, Britanska vojna misija i pjesnik Vladimir Nazor. U pisanim dokumentima iz tog perioda stoji da je tu Tito se članovima CK KPJ i Izvršnog odbora AVNOJ pisao načela odluka koje su krajem 1943. godine donesene na zasjedanju AVNOJ-a i ZAVNOBiH-a. 

Svojom Rezolucijom na Osnivačkoj skupštini i Proglasom narodima Bosne i Hercegovine u noći 25./26. novembra 1943. u Mrkonjić Gradu, ZAVNOBiH je poslije 480 godina obnovio državnost Bosne i Hercegovine, potvrdio njen istorijsko-politički i državno-pravni individualitet i formirao federalnu Bosnu i Hercegovinu (praktično državu).

Predveče 11.jula Tito sa kolonom Vrhovnog štaba odlazi iz sela Plahovići pravcem Kladanj-Gojsalići-Prijevor-Dole i nakon 8 sati marša stiže u selo Turalići, 14 km zapadno od Vlasenice gdje se zadržava dva dana. U selu Turalići generali sekretar KPJ Josip Broz Tito 12. jula 1943. godine obavještava Pokrajinski komitete KPJ za Bosnu i Hercegovinu da je Odluka CK KPJ da za političkog sekretara PK KPJ za BiH bude postavljen Đuro Pucar.

Danas se o ovim spomenicima brinu i iste održavaju Udruženje antifašista i boraca NOOR-a Općine Kladanj i Udruženje  *Josip Broz Tito*  Kladanj. Manifestacija "Dani Titove pećine" prerasla je u tradicionalnu i održava se svake godine zadnje subote u mjesecu junu u znak sjećanja na značajne historijske datume iz perioda NOOR-a 1941-45. Okuplja veliki broj građana Kladnja, ali i članova udruženja antifašista i boraca NOR-a sa područja Tuzlanskog kantona. Put koji vodi prema Titovoj pećini u naseljenom mjestu Plahovići u općini Kladanj svečano je pušten u upotrebu. Svečano je otkrivena i spomen ploča u znak sjećanja na lik i djelo Josipa Broza Tita,

Vanjske veze
------------

* Titova pećina Arhivirano 2016-03-04 na Wayback Machine-u
* Put do pećine
* Pećina i kuća u Plahovićima Arhivirano 2015-12-22 na Wayback Machine-u
**Vladimir Šišljagić** (Osijek, 31. ožujka 1957.) hrvatski političar, liječnik i znanstvenik. Aktualni je župan Osječko-baranjske županije.

Životopis
---------

Rođen je 31. ožujka 1957. u Osijeku. Završio je Medicinski fakultet u Sarajevu (Bosna i Hercegovina). (VSS doktor medicine; kirurg; traumatolog).Nakon završenog liječničkog staža i odsluženja vojne obveze je u razdoblju od 1985. do 1988. radio u primarnoj zdravstvenoj zaštiti u tadašnjoj vojnoj ambulanti Osijek. Specijalistički je ispit iz opće kirurgije položio 1993. na KBC-u Rebro u Zagrebu, dok magistrom znanosti postaje 1999.

U srpnju je 2005. godine na Medicinskom fakultetu u Osijeku obranio doktorsku disertaciju, a 2006. postaje nastavnikom na Katedri za kirurgiju Medicinskog fakulteta Sveučilišta J. J. Strossmajera u Osijeku. Član je Hrvatskog liječničkog zbora, Hrvatske liječničke komore, Hrvatskog kirurškog društva, Hrvatskog traumatološkog društva i Hrvatskog društva za medicinska vještačenja.

Tijekom Domovinskog rata je obnašao dužnost suradnika Županijskog stožera pri Kriznom stožeru Ministarstva zdravstva Republike Hrvatske. Hrvatski je branitelj i nositelj Spomenice Domovinske zahvalnosti.

Politička karijera
------------------

U politički se život Osječko-baranjske županije uključio 1995. godine kada je izabran za člana Poglavarstva Osječko-baranjske županije kao nestranačka osoba, a članom HDZ-a postaje 1997. Na lokalnim izborima za Grad Osijek 2001. izabran je za vijećnika Gradskog vijeća. 22. prosinca 2003. godine ulazi u Hrvatski sabor s liste HDZ-a, mandat mu je završio 11. siječnja 2008. Na lokalnim i područnim izborima 2009. godine izabran je za župana Osječko-baranjske županije.

Osnivanje HDSSB-a
-----------------

Zbog neslaganja s politikom HDZ-a prema Slavoniji i Baranji, neposredno pred lokalne izbore 2005. godine, zajedno sa svojim dugogodišnjim suradnicima i prijateljima Branimirom Glavašem i Ivanom Drmićem isključen je iz HDZ-a. Zajedno s njima pristupa osnutku udruge građana Hrvatski demokratski sabor Slavonije i Baranje, a Nezavisna lista Branimira Glavaša odnosi pobjedu na izborima za Osječko-baranjsku županiju i Grad Osijek u svibnju 2005. kada preuzima dužnost zamjenika gradonačelnika Osijeka koju obnaša do listopada 2007. kada je Vlada RH donijela odluku o raspuštanju Gradskog vijeća Grada Osijeka. U lipnju 2007. godine, na II. Saboru HDSSB-a, jednoglasno je izabran za predsjednika stranke.

Izvori
------

1. ↑  „Archive copy". Arhivirano iz originala na datum 2009-02-19. Pristupljeno 2014-07-26.
**Vladimir Nikolajeviči Voronjin** (moldavski: *Vladimir Nicolaevici Voronin*, rus. *Vladímir Nikoláevič Vorónin*) (rođen 25. maja 1941. u Koržovi) je moldavski političar. Bio je treći po redu predsednik Moldavije. Na dužnost je stupio 7. aprila 2001, nasledivši Petrua Kirila Lučinskog, a podneo je ostavku sa tog mesta 11. septembra 2009. Voronjin je predsednik Partije komunista Moldavije. Do avgusta 2009. obavljao je i funkciju predsednika parlamenta, kada ga je na tom mestu zamenio Mihaj Gimpu. Nakon napuštanje predsedničkog položaja Moldavija je upala u političku krizu zbog više neuspjeha u izboru njegovog naslednika.

Oženjen je Taisijom Mihajlovnom i ima dvoje dece (Olega i Valentinu).

Vanjske veze
------------

***Vladimir Voronin*** na Wikimedijinoj ostavi

* Zvanična biografija Arhivirano 2011-10-23 na Wayback Machine-u

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 185803063
* LCCN: no2011120845
* ISNI: 0000 0003 5633 0829
* GND: 101647797X
* SUDOC: 161194060

 |
**Univerzitet u St Andrewsu** je škotski i britanski javni istraživački univerzitet u malom gradu St Andrewsu u okrugu Fife na istoku Škotske. Univerzitet se kolokvijalno naziva i samo **St Andrews**. Osnovan 1413. godine, najstariji je među četiri takozvana drevna škotska univerziteta, stariji od Univerziteta u Glasgowu (1451), Univerziteta u Aberdeen (1495/1593, 1860 objedinjen) i Univerziteta u Edinburghu (1583). Univerzitet je također i treći najstariji na cijelom engleskom govornom području u svijetu, odmah iza engleskih Univerziteta u Oxfordu i Univerziteta u Cambridgeu. St Andrews je osnovan u periodu od 1410. do 1413. godine kada je avinjonski papa Benedikt XIII maloj osnivačkoj grupi augustinaca izdao papinsku bulu.

St Andrews u svojoj organizaciji ima škola i institucija, uključujući i tri sastavna koledža i 18 akademskih škola koje su podijeljene u 4 fakultetske grupe. Univerzitet je smješten i u historijskim i u modernim građevinama na više lokacija u gradu.

Povezano
--------

* Lista univerziteta u Škotskoj

Vanjske veze
------------

* www.st-andrews.ac.uk
**Jezero Sabljaci** je umjetno jezero udaljeno oko 3 kilometra od Ogulina. 

Jezero je stvoreno u svrhu akumuliranja vode rijeke Zagorske Mrežnice za potrebe proizvodnje električne energije hidroelektrane Gojak. Ovo jezero je tunelom povezano s jezerom Bukovnik koje je oko kilometar udaljena akumulacija na rijeci Dobri, odakle se nastavlja tunel prema hidroelektrani Gojak, udaljenoj oko desetak kilometara od Ogulina. Površina jezera Sabljaci je oko 170 hektara, pa je jedanaesto po veličini u Hrvatskoj. Zbog toga ga mnogi zovu "Ogulinsko more". Na jezeru se preko ljeta održavaju "Jezerske igre", razni sportovi na vodi kao što su veslanje, jedrenje, plivanje, sportski ribolov i drugo. 

Po sastavu ribljih vrsta od domaće pastrve, amura i klena do kapitalnih linjaka, prava je meka za ribolovce, ali i pruža mogućnosti za rekreativce, plivače, veslače, jedrenje na dasci, veslačke regate te ugodnu šetnju i vožnje biciklom u njegovoj blizini. Ribolov je dopušten tijekom cijele godine, a može se loviti osim potočne i kalifornijske pastrve, lipljan, amur, šaran, smuđ, klen, linjak, plotica i žutooka. Svaku zimu svoje utočište na jezeru nalaze prekrasni bijeli labudovi, a dijelovi jezera ponekad potamne od velikog jata crnih liski.

Hidroelektrana Gojak
--------------------

Hidroelektrana Gojak je protočna (točnije akumulacijsko/protočna) hidroelektrana koja ima brane na rijekama Ogulinskoj Dobri i Zagorskoj Mrežnici, a strojarnicu na Gojačkoj Dobri. Prema planovima na rijeci Dobri bi trebalo biti 5 hidroelektrana, a uz HE Gojak je 2010. puštena u rad i HE Lešće. Ukupna instalirana snaga HE Gojak je 55,5 MW (3 Francisove turbine x 18,5 MW iz 1959. i obnovljene 2006.). Raspoloživi konstruktivni pad vode je 118 metara. Ukupni instalirani volumni protok je 57 m3/s (3 x 19 m3/s). Srednja godišnja proizvodnja električne energije je 191 GWh, dok je masimalna proizvodnja bila 280 GWh (2010.). HE Gojak je puštena u pogon 1959.

Umjetno jezero Bukovnik
-----------------------

Još jedno jezero se nalazi na rijeci Dobri nešto prije nego što ponire u Đulinom ponoru. Naime, negdje oko jedan kilometar udaljeno od centra Ogulina na rijeci Dobri je podignuta brana, te je na taj način stvoreno još jedno umjetno jezero Bukovnik. Iz tog jezera se kanalima dugima i do 30 kilometara, voda odvodi do hidroelektrane Gojak.
Sjemeni zameci u cvijetu kukureka
**Sjemeni zametak** (lat. *lat*. *ovulum*) je ženski reproduktivni organ sjemenjača koga čine megasporangija i njezin omotač, a razvija se na megasporofilima. Razviće megaspora, razviće ženske gametofit generacije, oplodnja i razviće embrija dešavaju se unutar sjemenog zametka. Embrij i tkiva sjemenog zametka grade sjeme.

Građa sjemenog zametka
----------------------

Sjemeni zametak izgrađen je iz megasporangije, koja se naziva i *nucelus*, i jednog ili dva listolika omotača — *integumenta*. Nucelus može biti dobro razvijen kao kod krasinucelatnog zametka, ili u određenoj meri redukovan kao kod tenuinucelatnog. Unutar nucelusa razvija se diploidni megasporocit, jedinstvena ćelija od koje mejozom nastaje haploidna megaspora.

Kod sjemenih paprati i većine golosjemenjača oko nucelusa se nalazi samo jedan integument, dok se kod skrivenosjemenica nalaze dva integumenta. Kod cikasa postoje tri integumenta oko nucelusa. Kod izvedenijih grupa skrivenosjemenica dolazi do redukcije jednog od omotača, pa se oko zrelog nucelusa nalazi samo jedan integument.

Pozicija na biljci i placentacija
---------------------------------

Dijagrami placentacije: **a.** parijetalna, **b.** aksilarna, **c.** centralna
Kod skrivenosjemenica razlikuje se položaj za koji se unutar megasporofila sjemeni zametak vezuje za placentu. Tako, u odnosu na položaj placente na lisnoj ploči megasporofila razlikuju se:

* laminarna placentacija — placenta se ne nalazi na rubu megasporofila;
* marginalna placentacija — placenta se nalazi na samom rubu megasporofila.

Na osnovu položaja placente u plodniku razlikuju se sledeći tipovi placentacija:

* bazalna placentacija — placenta se nalazi u dnu plodnika;
* apikalna placentacija — placenta se nalazi pri vrhu plodnika;
* parijetalna placentacija — placenta se nalazi u zidu složenog plodnika;
* aksilarna placentacija — placente se nalaze centralno, u zasebnim karpelama složenog plodnika;
* centralna placentacija — placente se nalaze centralno u jedinstvenoj šupljini složenog plodnika.

Razviće embriona
----------------

Razviće embrionove kesice u sjemenom zametku (*Polygonum* i *Lilium* tipovi razvića)
Tokom sporogeneze kod viših biljaka, megasporocit se mejotički deli i daje četiri haploidne ćelije. Tri ćelije često degenerišu (ne degenerišu npr. kod *Lilium* tipa razvića), a preostala ćelija raste i postaje megaspora. Megaspora se mitotički deli i daje megagametofit. Megagametofit se kod sjemenih paprati i golosjemenjača sastoji iz velikog broja ćelija i jedara (do 2000). Megagametofit skrivenosjemenica, koji se naziva i **embrionova kesica**, sadrži mnogo manji broj ćelija i jedara. 

Embrionova kesica većine skrivenosjemenica sadrži 8 jedara u 7 ćelija. Ćelije embrionove kesice *Polygonum* tipa nastaju kroz tri mitotičke deobe megaspore. Ćelija koja je najbliža mikropili postaje jajna ćelija, oko nje se nalaze dve ćelije sinergide. Na suprotnom kraju embrionove kesice nalaze se tri ćelije antipode koje najčešće degenerišu. U samom središnjem delu embrionove kesice nalazi se jedna centralna ćelija sa dva (polarna) jedra.

Videti takođe
-------------

* Jajna ćelija
* Tučak
|  |
| --- |
|  |

**Sjedinjene Države Venezuele** ili **Sjedinjene Venezuelanske Države** (španjolski: *Estados Unidos de Venezuela*) bio je službeni naziv Venezuele od 1864. pa do donošenja ustava iz 1953. godine, kojim je formirana Četvrta Venezuelanska Republika. Sjedinjene Države Venezuele bile su direktna posljedica pobjede liberalnih federalista u Saveznom ratu 1863. godine. Nakon pada konzervativne oligarhije, liberali su, predvođeni predsjednikom Juanom Crisóstomom Falcónom, sazvali konstituantu s ciljem donošenja federalnog ustava. Konstituanta se sastala krajem ožujka 1864. godine u Caracasu te je donijela nacrt kojega je Falcón predstavio javnosti 13. travnja. Ustav je službeno usvojen 22. travnja 1864. godine, čime je Venezuela postala savezna republika s novim imenom. 

Ustav iz 1864. godine definirao je granice Venezuele sukladno onima koje je 1810. godine imala generalna kapetanija Venezuela, a tog su se držali i svi kasniji ustavi. Naravno, zbog fluidne političke situacije i velike dinamike teritorijalnih promjena tokom XIX. vijeka, Venezuela je imala nekoliko otvorenih graničnih sporova u ovom periodu. Spor s Britanijom oko gvajanske granice i teritorija *Guayana Esequiba*, koji je tokom 1895. godine doveo do ozbiljne krize, razriješen je potpisivanjem sporazuma nakon međunarodne arbitraže 1907. godine, međutim sve je formalizirano tek 1932. godine, kada je venezuelanski predsjednik Juan Vicente Gómez pristao da Mount Roraima bude točka razgraničenja između Venezuele, Gvajane i Brazila. Tokom 1941. godine, predsjednik Eleazar López Contreras potpisao je, zajedno s kolumbijskim kolegom Eduardom Santosom, granični sporazum kojim je definirana granica dvaju zemalja uz venezuelansku cesiju gotovo 108,000 km² teritorija prema Kolumbiji. 

Ustav iz 1864. godine mijenjan je čak više od 15 puta do 1953. godine, kada je formalno zamijenjen novim ustavom. Tokom tih brojnih izmjena, došlo je i do čak devet promjena teritorijalnog uređenja države, s tim da su posljednje tri izmjene (1925. 1928. i 1947.) bile znatno manje u opsegu. 

Početkom XX. vijeka, Venezuela je bila suočena s obvezom plaćanja reparacija Europljanima koji su pretrpjeli štetu tokom rata za nezavisnost. S obzirom da je tadašnji predsjednik Cipriano Castro žestoko odbijao isplatiti dugovanja, godine 1902. izbila je kriza koja je rezultirala pomorskom blokadom zemlje od strane europskih sila. Blokada je završena sljedeće godine, potpisivanjem sporazuma oko regulacije duga. Castrova nepopularnost izvan Venezuele još je jednom došla do izražaja tokom kratkotrajnog rata s Nizozemskom iz 1908. godine, a koji je za posljedicu imao rušenje Castra s vlasti. 

Sjedinjene Države Venezuele uživale su u vrlo uspješan period nakon Drugog svjetskog rata, znan kao *El Trienio Adeco*, ali koji je nasilno prekinut tokom 1948. godine. Zemlja je ušla u period diktature, a tada aktualno federalno uređenje dokinuto je donošenjem novog ustava 1953. godine, za vrijeme vladavine Marcosa Péreza Jiméneza, kojim su Sjedinjene Države Venezuele zamijenjene novom republikom.
**Spitamen** (na staroperzijskom: , Šablon:Na-grc; 370. pne. - 328. pne.) bio je perzijski velmoža u satrapiji Sogdijana. Kada se nakon kolapsa Perzijskog Carstva Bes Baktrijski proglasio kraljem i digao ustanak protiv Aleksandra Velikog, Spitamen je od njega imenovan satrapom Sogdijane. Spitamen je, međutim, 329. pne. izdao svog novinalnog sizerena, zarobio ga i predao Ptolemeju koji ga je dao pogubiti i tako konačno ukinuo Ahemenidsko Carstvo.

Kada je, pak, Aleksandar iste godine na Sir Darji osnovao Aleksandriju Eshatu, stigla je vijest da se Spitamen pobunio i opsjeo makedonski garnizon u Marakandi. Aleksandar je na Spitamena poslao 2000 pješaka i 300 konjanika pod Farnuhom iz Likije koji su poraženi. Kada je Aleksandar stigao u pomoć Marakandi, otkrio je da je Spitamen napao Balh u Baktriji, odakle ga 328. pne. odbacio Aleksandru vjerni satrap Artabaz od Frigije. U decembru iste godine Spitamena je porazio Aleksandrov general Ken. Spitamenovi pristaše su ga tada ubili te poslali Aleksandru glavu nadajući se Aleksandrovoj milosti.

Spitamenova kći Apama se udala za Aleksandrovog generala Seleuka te bila majkom budućeg kralja Antioha I. Po njoj je nekoliko gradova dobilo ime Apameja.

Eksterni linkovi
----------------

* Livius, "Spitamenes" Arhivirano 2013-05-04 na Wayback Machine-u, by Jona Lendering
* Wiki Classical Dictionary: Spitamenes Arhivirano 2006-01-02 na Wayback Machine-u
**Papaja** (lat. *Carica papaya*) biljka je iz porodice *Caricaceae*. Porijeklom je iz tropskih krajeve Amerike. Prvi put je kultivirana u Meksiku, a trenutno se uzgaja u većini tropskih zemalja i Sjedinjenim Američkim Državama (savezne države Florida, Havaji i dr.). 

Ima oblik nalik stablu, stabiljka je visoka 5-10 m. Lišće raste na vrhu stabiljke, veliko je 50-70 cm. Plod je jestiv, ima glatku koru žute ili zelenkaste boje. Ovalnog je oblika. Mesnati dio ploda je jarko narančasti, mekan i sladak. Središnja unutrašnjost ispunjena je s crnim i naboranim sjemenkama.

Papaja se koristi za pripremu voćnih salata i sokova. Kora se mora ukloniti, jer sadrži štetne tvari. Papaja sadrži proteolitički enzim papain, koji se koristi za proizvodnju lijekova za liječenje gastrointestinalnih poremećaja i resorpciju hematoma.

Nutricionisti preporučuju papaju za prehranu, jer je bogata likopenom (u prosjeku 3,39 mg na 100 g), vitaminom C i mineralima važnima za ljudsko tijelo. Što je zrelija, veća je koncentracija hranjivih tvari.

Papaja je prvo voće, čiji je genom istražen.

Galerija
--------

* Stabiljka papajeStabiljka papaje
* Stabiljka papajeStabiljka papaje
* List papajeList papaje
* List papajeList papaje
* Cvjetovi papajeCvjetovi papaje
* Cvjetovi papajeCvjetovi papaje
* Nezreli plodovi papajeNezreli plodovi papaje
* IlustracijaIlustracija
* Zreli plodovi papajeZreli plodovi papaje
* Zreli plodovi papajeZreli plodovi papaje

Izvori
------

1. ↑   Preuzeto 23. lipnja 2011.

***Papaja*** na Wikimedijinoj ostavi