recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Problem dobi troje djece** je stara zagonetka i misaona vježba u kojoj se mora naći rješenje za dob troje djece time što se samo zna njihov ukupni zbog godina. Isprva se čini da ima nedovoljno informacija da se donese zaključak, ali se detaljnim istraživanjem otkriva da se od znanih činjenica može pronaći rješenje na problem. Brojevi i okolnosti se mijenjaju ovisno o verziji ove priče.

Popisivač stanovništva nailazi na ženu koja sjedi u dvorištu svojeg doma te ju pita za dob njene djece. Ona odgovori: "Imam troje djece, a umnožak njihove dobi je 72. Zbroj njihove dobi je broj na ovim vratima [14]". Žena potom otiđe u kuću i popisivač stoga ima jedino tu informaciju. Ipak, prije odlaska žena izjavi: "Moram vidjeti kako je moje najstarije dijete".

Na temelju podataka da ima troje djece, i da je umnožak njihovih godina 72, i da je zbroj njihove dobi 14, popisivač sužuje izbor na dva moguća rješenja:

A. 2 × 6 × 6 = 72

B. 3 × 3 × 8 = 72

Pošto u opciji "A" nema najstarijeg dijeteta, popisivač zaključuje da je ispravno rješenje "B".

Vidi još
--------

* Problem lisice, guske i vreće graha
* Zagonetke prijelaza rijeke

Izvori
------

1. ↑  „Ask Dr. Math". Math Forum. 2008-11-22. Arhivirano iz originala na datum 2010-08-30. Pristupljeno 2010-09-12.
2. ↑  Mary Jane Sterling (2007), *Math Word Problems for Dummies*, For Dummies, p. 209, ISBN 978-0-470-14660-6, pristupljeno 2010-09-12
Pro-life demonstracije u Londonu.
Spomen-obilježje pobačenoj djeci u Poljskoj.
**Pro-life pokret** (lat. pro=za, eng. life=život) društveni je i politički pokret, koji se zauzima za poštivanje i zaštitu vrijednosti ljudskog života od začeća do prirodne smrti. Glavno djelovanje je protivljenje pobačaju, te protivljenje eutanaziji, kloniranju, smrtnoj kazni, manipulaciji nad ljudskim embrijima i sl. Pro-life pokret promiče vrijednosti obitelji, braka, majčinstva i poštivanje starijih i hendikepiranih osoba.

Zagovornici pro-life pokreta smatraju, da ljudski život počinje začećem. Zalažu se, da ljudsko biće dobije pravni status osobe od trenutka začeća. Također, zalažu se, za pravnu zaštitu od začeća do prirodne smrti i za poništenje zakona, koji omogućuju pobačaj i eutanaziju.

Pro-life pokret uglavnom podupiru kršćani (katolici, pravoslavni i konzervativni protestanti) te manje grupe Židova i hindusa. Katolička Crkva i sve Pravoslavne Crkve protive se pobačaju u svim okolnostima.

U SAD-u u ranim 70.-im godinama 20. stoljeća, protiv pobačaja bili su katolički biskupi i elitni odvjetnici, političari i liječnici. Nakon sudskog procesa Roe protiv Wadea, 1973. godine, pro-life pokret u SAD-u postao je masovan. Na godišnjicu sudskog procesa Roe protiv Wadea, 22. siječnja svake godine ispred zgrade Vrhovnog suda u Washingtonu održavaju se prosvjedi na kojima se okupi oko 200.000 ljudi. 

U Francuskoj, pro-life pokret nastao je 1971. godine. Predvodio ga je pedijatar i genetičar Jérôme Lejeune, koji je otkrio povezanost bolesti s kromosomskim nepravilnostima. Bio je prijatelj pape Ivana Pavla II. i nakon smrti 1994. godine, kandidat je za sveca.

U Madridu okupilo se milijun ljudi 17. listopada 2009. godine na prosvjedu protiv legalizacije pobačaja.

Postoje i zagovornici pobačaja, koji se zovu pro-choice pokret.

Unutarnje poveznice
-------------------

* Kultura života
* Katolički pogled na pobačajž
* Pro-life feminizam

***Pro-life pokret*** na Wikimedijinoj ostavi
**Univerzitet u Sydneyju** (eng. *The University of Sydney*), osnovan 1850. godine, najstariji je univerzitet u Novom Južnom Velsu u Australiji.

U 2007. godini univerzitet je imao 45.182 studenata i 3.018 nastavnika, što ga čini drugim univerzitetom u Australiji po veličini. Po finansijskim sredstvima, najbogatiji je univerzitet u Australiji.

Univerzitet u Sidneju je često bio uvršćen u 40 najboljih univerziteta na svetu u nekoliko izbora. A među samo australijskim univerzitetima, svrstava se među 3 najbolja (podatak iz 2007).

Zgrade univerziteta inspirisane su univerzitetima Oksford i Kembridž. Glavne zgrade univerziteta nalaze se jugozapadno od centralne poslovne zone grada Sidneja. Locirane su između četvrti Kamperdauna (engl. Camperdown) i Darlingtona (engl. Darlington).

***Univerzitet u Sydneyju*** na Wikimedijinoj ostavi

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 137991167
* LCCN: n79042231
* ISNI: 0000 0004 1936 834X
* GND: 41407-4
* SUDOC: 02747206X
* BNF: cb11985552b (podaci)
* ULAN: 500312866
* NKC: ko2003184571
* CiNii: DA03144404

 |
**Saturnijski** ili **saturnski stih** *(versus saturnius)* najstariji je poznati stih u rimskom pesništvu. Ime je dobio po imenu starog italskog boga Saturna, koji je u mitu imao i ulogu kralja drevnog Lacija, čiju je vladavinu karakterisalo "zlatno doba" sreće i izobilja. Tako su rimski gramatičari nazivom *versus saturnius* obeležili drevnost ovoga stiha i njegovo italsko poreklo.

Njegova metrička struktura je nejasna, jer su nam od dela pisanih u ovom stihu sačuvani samo fragmenti, tj. oko 160 pouzdanih primera. Ni o prirodi ritma ne zna se ništa pouzdano. Jedni smatraju da se radi o kvantitativnom ritmu, kao u grčkoj poeziji, a drugi da je saturnijski stih imao akcenatski ritam, tj. da je zavisio od rasporeda naglašenih slogova. Jasno je toliko da se saturnijski stih može podeliti na dva dela nejednake dužine. Prvi se sastoji iz tri, a drugi iz dva prirodno naglašena sloga, dok je broj nenaglašenih slogova među njima neodređen. Međutim, nije sasvim sigurno kako je izgledao taj raspored naglašenih slogova.

Još su antički pisci pokušavali da različitim oblicima saturnijskog stiha nađu paralele u grčkoj metrici, ali u tome nisu uspeli. Servije, koji je oko 400. g. nove ere sastavio i dve rasprave o rimskoj metrici, kaže da je saturnijski stih sastavljen *ad rythmum solum* ("samo prema ritmu"), što očito pokazuje da mu nije našao određene metričke sheme. I sačuvani primeri polazuju veliku raznolikost u varijantama metričke sheme ovoga stiha. Pokušalo se da se svi sačuvani saturnijski stihovi svedu na shemu jampskog katalektičkog septenara, tj. sedam jamba (U ‒), od kojih bi poslednji bio nepotpun jer mu nedostaje jedan slog. Drugi su smatrali da se taj stih može svesti na shemu trohejskog senara sa anakrusom, tj. šest troheja (‒ U), kojima prethodi jedan slog neodređenog kvantiteta. Na formulisanje ove teze naročito je uticao Cezije Bas i njegova analiza poznatog stiha *dabunt malum Metelli Naevio poetae* kao kombinacije dužeg jampskog i kraćeg trohejskog dela.

Aliteracija je imala važnu ulogu u ovom stihu, s obzirom na to da se on koristio u religijskim himnama kao što su *Arvalska* i *Salijska pesma*, te u epitafima i trijumfalnim pesmama. U saturnijskom je stihu Livije Andronik preveo Homerovu *Odiseju*, a Gnej Nevije napisao *Punski rat*. U narodnom pesništvu održao se ovaj stih do Ciceronovog vremena. Horacije za ovaj stih kaže da je *rusticus* (= seljački) i *horridus* (= grub). Čini se da je od 240. pne. bio pod jakim uticajem grčke kvantitativne metrike.

1. ↑  Ovidije, *Metamorphoses*, I, 89-113,
2. ↑  Milan Budimir i Miron Flašar, *Pregled rimske književnosti*, 1991, 101.
3. ↑  Servije, komentar uz Vergilijeve *Georgike*, II, 385.
4. ↑  U prevodu: "Osvetiće se Meteli pesniku Neviju". Tim je stihom navodno jedan član uticajne porodice Metela odgovorio na napade kojima su bili izloženi u delima pesnika Gneja Nevija.
5. ↑  Horacije, *Epistulae*, II, 1, 156-159.
**Univerzitet Alexandru Ioan Cuza** (rumunski: ) je javna institucija visokog obrazovanja Iaşu u istočnoj Rumuniji. Univerzitet je osnovao Alexandru Ioan Cuza godinu dana po proglašenju nezavisnosti Rumunije prilikom čega je prijašnja *Akademija Mihăileană* ušla u sastav univerziteta. Univerzitet Alexandru Ioan Cuza najstariji je univerzitet u Rumuniji i jedan od najprestižnijih centara visokog obrazovanja u zemlji, naročito u istorijskoj regiji Moldaviji.

Istorija
--------

Kneževina Moldavija i njezin glavni grad Iaşi imaju dugu istoriju visokog obrazovanja. Akademija Vasiliană osnovana je u gradu još 1640. odlukom princa Vasilija Lupu, da bi 1707. bila otvorena i Prinčevska anademija u Iaşu. 1812. prinčevska akademija je preimenovana u Akademiju za filologiju i nauke, a dotada dominantan grčki jezik zamenio je rumunski. 1835. slično kao i u drugim mladim državama regiona nastalim raspadom Osmanskog Carstva osnovana je Akademija Mihăileană što je predstavljalo ključan korak za budući razvoj visokog obrazovanja u Rumuniji. Akademiju je osnovao princ Mihail Sturdza sa namerom da se na njoj razvija obrazovanje zapadnog evropskog prosvetiteljskog tipa. Program akademije sledio je austrijske i nemačke primere i postojali su pravni, filozofski i teološki fakulteti.

Po nastanku Ujedinjenih kneževina Moldavije i Vlaške doneta je odluka i o osnivanju današnjeg Univerziteta u Iaşu kao prvog rumunskog univerziteta.

Vidi još
--------

* Univerzitet u Bukureštu
* Državni univerzitet Moldavije
* Velika škola

Vanjske veze
------------

* www.uaic.ro

***Univerzitet Alexandru Ioan Cuza*** na Wikimedijinoj ostavi
**Robert de Grantmesnil** (ili **Robert de Grantmesnil**; 11. vijekfl. 11. vijek) bio je normanski katolički redovnik i svećenik, poznat kao nadbiskup Messine. Rodio se kao dijete normanskih plemića - Roberta de Grandmesnila i Hawise d'Echaffour, odnosno kao mlađi brat Huga de Grandmesnila koji će kasnije postati jednim od drugova Williama Osvajača. Zaredio se i postao benediktinski redovnik u samostanu Saint-Evroul-sur-Ouche. Godine 1061. se sa vojvodom Guillaumeom (Williamom) posvađao, te je u januaru 1061. zajedno sa nekoliko svojih sljedbenika, uključujući nećaka Berengara pobjegao u Rim. Odatle se došao na dvor normanskog gospodara rata Roberta Guiscarda u Salerno. U Italiji su mu se potom pridružile dvije polusestre od kojih će se jedna - Judith - udati za budućeg kralja Rogera I od Sicilije. U Italiji je osnovao samostan Sant Eufemia u kome je prenio muzičku tradiciju svog nekadašnjeg samostana. Nakon što su Normani osvojili Messinu na Siciliji, postao je njenim nadbiskupom.

Literatura
----------

Primarni izvori
* *The Gesta Normannorum Ducum of William of Jumièges, Orderic Vitalis and Robert of Torigni*. Edited and translated by Elisabeth M. C. Van Houts. Clarendon Press: Oxford, 1995.
* *The Ecclesiastical History of England and Normandy* by Orderic Vitalis. Two translations are available: the 1853 translation of Thomas Forester, and the translation by Majorie Chibnall.

Sekundarni izvori
* Norwich, John Julius. *The Normans in the South 1016-1130*. Longmans: London, 1967.
* Chalandon, Ferdinand. *Histoire de la domination normande en Italie et en Sicile*. Paris, 1907.
* Joranson, Einar. "The Inception of the Career of the Normans in Italy — Legend and History." *Speculum*, Vol. 23, No. 3. (Jul. 1948), pp 353–396.

Izvori
**Univerzalna jurisdikcija** je naziv koji se u međunarodnom krivičnom pravu upotrebljava za pojavu koja se ogleda u tome da određene zemlje propisuju proširenje primene sopstvenog krivičnog prava na osnovu univerzalnog principa. To proširenje se ogleda u tome da te zemlje ne zahtevaju ni da se učinilac međunarodnog krivičnog dela nalazi na njihovoj teritoriji. Ovo znači da sudovi u tim zemljama mogu primeniti nacionalno krivično pravo na učinioca - stranca koji je učinio krivično delo u inostranstvu, protiv stranca ili strane države, i ne nalazi se na teritoriji države u kojoj mu se sudi. Ovo je zapravo supstitut međunarodnom krivičnom zakonodavstvu.

Zemlje koje su predviđale bezuslovnu primenu ovog principa bile su Belgija i Španija, s tim da je Belgija odustala od ovog principa 2004. godine. Kao slični primeri navode se Nemačka (gde je primena ovih odredaba relativizovana procesnim odredbama, a i prvobitno je bila propisana za mali broj dela), Izrael u slučaju Ajhman (što je ipak izolovan slučaj sa posebnom istorijskom pozadinom) i slučaj SAD u postupcima za naknadu štete (što je opet ograničen broj dela).

Potreba za univerzalnom jurisdikcijom trebalo bi da nestane usled rada Međunarodnog krivičnog suda.

Vidi još
--------

* Prostorno važenje međunarodnog krivičnog prava
* Rimski statut
*Ukoliko ste tražili meksičku saveznu državu, v. Keretaro (država).*

**Santijago de Keretaro** ili samo **Keretaro** (šp. *Santiago de Querétaro*) je glavni grad meksičke države Keretaro. Nalazi se u centralnom delu zemlje, oko 200 kilometara severozapadno od grada Meksika, na 1825 metara nadmorske visine. Godine 2005. imao je 596.450 stanovnika.

Istorija
--------

Grad je osnovan 25. jula 1531, tj. na dan apostola Santijaga. Santijago de Keretaro je kolonijalno ime, dok se od sticanja nezavisnosti grad češće naziva samo Keretaro.

Akvedukt za snabdevanje grada vodom je izgrađen u periodu 1726-1738. Dug je 1280 metara, visok 23 metra i ima više od 70 lukova. Do 1970. služio je za vodosnabdevanje, a danas je spomenik.

Keretaro je poznat po kolonijalnoj arhitekturi, i od 1996. istorijski centar grada je pod zaštitom UNESKO-a.

Maksimilijanova kapela
Grad je imao važnu ulogu u vremenu borbe za nezavisnost Meksika od Španije. U kući done Jozefe Ortiz, poznate po nedimku *Koregidora*, okupljali su se i dogovarali pobornici nezavisnosti 1810.

U Keretaru je suđeno nadvojvodi Maksimilijanu, caru Meksika, kada je zbačen sa vlasti. Tu je streljan 19. juna 1867 na „Poljani zvona" (*Cerro de las Campanas*), zajedno sa svojim generalima Miramonom i Meijom.

Meksički ustav, koji je i danas na snazi, potpisan je u Keretaru 1917.

Privreda
--------

Keretaro se smatra jednim od razvijenijih i skupljih gradova Meksika. Prihod po stanovniku je jedan od najviših u Meksiku. U gradu se nalazi moderan fudbalski stadion.

Usled povoljnog saobraćajnog položaja na putu od centralnog Meksika ka SAD, u gradu se razvila automobilska, mašinska, elektronska i prehrambena industrija: Daewoo, Bombardier, Nestlé, Kellogg's, Samsung.

Marta 2005. u Keretaru je otvoren međunarodni aerodrom.

Spoljašnje veze
---------------

* Kultura i turizam
* Univerzitet
* Fotografije, informacije Arhivirano 2010-02-06 na Wayback Machine-u
* Zvanični veb-sajt grada Arhivirano 2011-02-28 na Wayback Machine-u

***Santiago de Querétaro*** na Wikimedijinoj ostavi
Tapiserija iz Bayeuxa
**Tapiserija** je posebna slikarska tehnika. Tapiserija je vrsta klečanog ćilima. Između niti osnove provlače se niti potke koje oblikuju motive. Provučene niti pritiskuju se "češljem" i tako nastaju gusti, jednolični, paralelni radovi.

Tapiseriji je osnova u ljepoti linije i boje koje su po materijalnom sastavu vunene ili svilene. Tapiser iz prirode tih materijala izvlači specijalnu ljepotu mekih kontura i još mekših ploha boje. Srodna tapiseriji je tehnika pod nazivom goblen.

V. također
----------

* Tapiserija iz Bayeuxa

| * p
* r
* u
Slikarske tehnike |
| --- |
| Osnovne tehnike | Akvarel • Gvaš • Tempera • Pastel • Uljene boje • Akrilne boje • Freska • Enkaustika • Batik • Kolaž • Mozaik • Vitraj • Tapiserija |
| Tehnike slikanja | Plošno slikarstvo • Iluzionističko slikarstvo • Lazurno slikanje • Pastozno slikanje • Kjaroskuro • Zgrafito • Frottage • Sfumato |
| Crtačke tehnike | Srebrenka • Olovka • Ugljen • Tuš • Sepija • Kreda • Flomaster • Kemijska olovka |
| Povezano | Grafičke tehnike • Slikarstvo |

***Tapiserija*** na Wikimedijinoj ostavi
**Spalding** je grad od 34,049 stanovnika na istoku Engleske u Grofoviji Lincolnshire.

To drevno trgovište je i administrativni centar Distrikta South Holland.

Geografske karakteristike
-------------------------

Spalding leži na rijeci Welland, na rubu Fensa.

Historija
---------

Spalding je naselje saksonskog porijekla, koje se spominje u Domesday Booku iz 1066. pod imenom - **Spallinge**, i kao feud Ive Talboisa, nećaka Williama Osvajača. On je prije toga već imao domene po Normandiji, ali se preselio u Spalding i podigao zamak. Njegovi nasljednici sporili su se oko vlasnišva sa redovnicima iz Crowlanda sve do 15. vijeka.
Prosperitet je doživio nakon 17. vijeka kad je dreniran Fens.

Danas je poznat kao srce Fensa i grad cvijeća, u kom se od 1959. svake prve subote u maju održava parada tulipana.

Spalding je i industrijski grad u kom se proizvode poljoprivredni alati, traktori i konzerve.

Pobratimski gradovi
-------------------

* Njemačka Speyer, Njemačka
* Francuska Sézanne, Francuska

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „Lincolnshire (County in East Midlands)" (engleski). City population. Pristupljeno 15. 05. 2017.
2. 1 2 3  „*History*" (engleski). Spalding net. Arhivirano iz originala na datum 2017-05-26. Pristupljeno 14. 05. 2017.
3. ↑  „*South Holland*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 14. 05. 2017.

Vanjske veze
------------

***Spalding, Lincolnshire*** na Wikimedijinoj ostavi

* Spalding Arhivirano 2017-03-06 na Wayback Machine-u (`en`)
**Zeroud** (arapski: واد زرود‎), zvan i *Zurud*, je vadi (povremeni vodotok) u Tunisu.
Prosječno teče do četrdeset kilometara prije nego što ishlapi, a za najvećih kiša dosegne i do 150 kilometara.

Karakteristike
--------------

Zeroud se formira od više manjih vadija koji se spuštaju sa planina Tuniskog grebena Djebel Nara i Djebel Tazza. Od tamo teče prema Kairouanu, nekih 45 km jugozapadno od Kairouana 1980-ih je podignuta brana i formirano akumulacijsko jezero *Sidi Saad*. 
Desetak kilometara nizvodno Vadi Zeroud se razdvaja u više rukavaca, od kojih su najveći Hathob na sjeveru Hadjel na jugu.

Sliv Zerouda (zajedno sa akumulacijskim jezerom Sidi Saad) velik je 8,650 km².

Zeroud i njegov sliv donosi samo 4% vode u Tunisu, ali u centralnom Tunisu to iznosi 55% vode.

Izvori
------

1. 1 2 3 4   M. Shahin. „*Hydrology and Water Resources of Africa*" (engleski). Springer Science & Business. Pristupljeno 18. 10. 2019.
2. ↑   Ch. Guillau, M. Trabelsi. „*Gestion des ressources hydriques en Tunisie centrale: Les projets Sidi Saad et El Haouareb*" (francuski). Vienna Symposium. Pristupljeno 18. 10. 2019.

Vanjske veze
------------

* *Surface Water and RelatedClimate Features of the Sahil Susah Area, Tunisia* (`en`)
**Zeuksid** (grč. *Ζεῦξις*, 464. pne.—390. pne.) je bio grčki slikar iz grada Herakleje u južnoj Italiji.

Od Plinija Starijega doznajemo da je Zeuksid naslikao atleta, s natpisom da će lakše biti tu sliku kuditi negoli je podražavati (XXXV 63). Poznata je anegdota ο Zeuksidu i Parasiju slikaru iz Efesa, koji su se nadmetali za prvenstvo u podražavanju prirode. Ako umetnik slika karaktere kao Polignot, on prelazi u poeziju. Polignot se ugleda na Homera, i njegove freske nisu drugo nego naslikane epopeje: svaka slika mu je mnogočlana, tj. prikazuje ljudske odnose, a iz njih se vidi šta naslikani ljudi hoće ili neće. Njihovi radovi ne bave se pojedinim čovekom, da bi posmatrač iz njegova lica razumeo duševne pokrete ili iz oblika tela upoznao pokrete telesne. Ali s vremenom su slikari shvatili svoj pravi zadatak i pronašli za to podesna sredstva. Jedan od najvećih unapređivača slikarske umetnosti bio je Zeuksid, za čiju su umetnost karakteristične ove reči Aristotelove:

„Uopšte, ono što je nemoguće treba pravdati razlozima umetnosti ili onim što je bolje ili opštim mišljenjem. Jer, sa gledišta umetnosti više važi ono što je verovatno a nemoguće negoli ono što je moguće a neverovatno, pa, ako i nije moguće da stvarno ima onakvih ljudi kako ih je slikao Zeuksid, ipak se može odgovoriti da je bolje prikazivati ih tako, jer ideal treba da nadmašuje stvarnost" (Poet. 1461 b 10-15).

Kao slikar, Zeuksid je savršeniji od Polignota, jer se bolje umeo služiti bojama, a usavršio je i upotrebu svetlosti i senke: „luminum umbrarumque invenisse rationem traditur", kaže Kvintilijan (XII 10, 4). Raspolažući takvim tehničkim mogućnostima, Zeuksid je naslikao grožđe tako verno da su ptice doletele i htele ga zobati. Tim uspehom mnogo se hvalio pred Parasijem. Ovaj, koji se naročito odlikovao finoćom linije, donese Zeuksidu sliku s platnenom zavesom: Zeuksid htede zavesu odmaći da vidi sliku pod njom, a kada tamo, zavesa je bila samo naslikana. Tako je Zeuksid prevario samo ptice, a Parasije Zeuksida (Plin. XXXV 65).

Zabeležen je jedan slučaj i Parasijeva poraza. U jednoj utakmici na ostrvu Samu učestvovao je i Parasije sa Timantom iz Sikiona, i tom prilikom pobedio ga je Timant, koji se naročito proslavio slikom Žrtvovanje Ifigenije. Nadmetali su se slikom koja je prikazivala nadmetanje Ajanta i Odiseja za oružje Ahilejevo (Plin. XXXV 71). Dakle, jedan slikarski nagon za prvenstvo u slikanju jednog herojskog agona! Prijateljima koji su se žalostili zbog njegova poraza, on je duhovito odgovorio da ga neuspeh nimalo ne uzrujava, samo mu je žao što je Ajant još jedared pobeđen (Athen. XII 543 Ε).

Literatura
----------

* Đurić M. N. 1959. Iz helenskih riznica. Beograd.

***Zeuksid*** na Wikimedijinoj ostavi
*Za ostala značenja, v. Tantal (razvrstavanje).*
Francisco Goya: Tantal
**Tantal** (grč. **Τάνταλος**, *Tántalos*) sin je boga Zeusa i nimfe Plute. Druga inačica mita govori da je bio Tmolov ili Siplijev sin, lidijskog porijekla. Imao je troje djece - Pelopa, Niobu i Broteja, s Dionom ili Euritemistom (Ksantovom kćeri) ili Eurinasom (kćeri riječnog boga Paktola) ili Klitijom (Amdfidamantovom kćeri).

Mitologija
----------

Tantal je bio Zeusov sin i njegov miljenik, ohol, drzak koji je uvijek dobivao sve što je htio. Zeus ga je pozvao na gozbu na Olimp. Ondje je ukrao ambroziju koju je donio ljudima i otkrio im tajnu bogova. Naime, također je ubio svog sina Pelopa, skuhao ga i njegovo meso ponudio bogovima za jelo. Htio je iskušati hoće li bogovi primijetiti da im je servirao ljudsko meso. Bogovi su znali što je spremio, ali samo Demetra, uznemirena gubitkom svoje kćeri Perzefone nije shvatila što je to te je kušala dječakovo rame. Zeus je potom naredio Srdama da ga ožive - skupile su njegove dijelove i skuhale ih u svetom loncu, a rame je nadomješteno onim koje je iskovao Hefest. Pelop je tako oživio, a mit govori da ga je poslije oteo Posejdon i odnio na Olimp da mu bude ljubavnik. Bogovi su potom Tantala, zbog njegove drskosti i nepoštovanja bogova, osudili na vječne muke. 

Druga inačica mita govori da su ga također kaznili zbog krađe Hefestova psa (ili je pak nagovorio svoga prijatelja Pandareja da to učini).

### Tantalove muke

Tantalova je kazna postala i metafora za uzaludno i neispunjivo iskušenje. Bio je do vrata u hladnoj vodi, a iznad glave bile su mu grane s prekrasnim voćnim plodovima. Kad god bi poželio ubrati plod, grane bi se izmakle. Kad god bi poželio popiti hladne vode, voda bi se povukla. Iznad njegove glave bio je prijeteći kamen, poput Damoklova mača.

Vanjski linkovi
---------------

* Tantal u grčkoj mitologiji

***Tantal (mitologija)*** na Wikimedijinoj ostavi
Boginja Sarasvati, najčešće se prikazuje dok svira žičani instrument vina.
**Sarasvati** (sanskrit: सरस्वती) je jedno od božanstava iz hinduističkog panteona. Ona je boginja znanja, muzike i umjetnosti. Sarasvati se poistovjećuje sa istoimenom vedskom rijekom. Ona je pratilja Brahme, boga stvaranja. Skupa sa boginjama Lakšmi i Parvati ili Durga, čini trojstvo, tzv. *Tridevi* ("tri boginje"). One su pratilje muškog trojstva bogova, tzv. Trimurti koji čine Brahma, Višnu i Šiva. Sarasvatina djeca su Vede, najstariji hinduistički sveti tekstovi. 

***Sarasvati*** na Wikimedijinoj ostavi

| * p
* r
* u
Hindu mitologija |
| --- |
| Muška božanstva | Šiva • Brahma • Višnu • Rama • Krišna • Ganeša • Murukan • Hanuman • Lakshman • Indra • Surya • *još...* |  |
| Ženska božanstva | Gayatri • Sarasvati • Lakšmi • Parvati • Durga • Jagaddhatri • Shakti • Kali • Sati • Sita • Vaishno Devi • Radha • *još...* |
| Tekstovi | Vede • Upanišade • Purane • Shikshapatri • Vachanamrut • Ramayana • Mahabharata |
*Strah i trepet* je roman Amelie Nothomb objavljen 1999. i Nothomb je dobila Veliku nagradu za roman Francuske akademije te iste godine. 

Nothomb se smatra jednom od najuticajnijih evropskih književnica. 

**Radnja romana**

Dvadesetdvogodišnja Ameli se zapošljava kao prevodilac na 44. spratu trgovačkog giganta "Jamamoto" iz Japana. Prvi zadatak koji joj je dodeljen je vrlo jednostavan: posluživanje čaja i kafe. Međutim, ubrzo se ispostavlja da ona isuviše dobro govori japanski što izaziva nelagodu kompanijskih partnera, a zatim i gnev šefova. Od nje se zahteva da smesta "zaboravi" japanski i to je prvi od neobičnih uslova njenih poslodavaca. 

Želeći da "uposli" mozak od okretanja kalendara na naredni datum po kancelarijama, Ameli se naivno odvaži da pomogne kolegi iz susednog odseka u sastavljanju studije o dobijanju maslaca. Tako nešto se ne preporučuje u svetu gde nepoštovanje hijerarhije može da vam uništi šansu za napredovanje i izazove ugnjetavanje svake vrste. Ameli čini ovu kolosalnu grešku posle samo deset nedelja provedenih u firmi i njena prva pretpostavljena,gospođica Fubuki Mori, vredna žena izuzetne lepote, je prokazuje šefovima i sabotira njeno napredovanje.

Ameli ipak neće prestati da se divi lepoti svoje "prokazivačice" i "mučiteljice" Fubuki. ("*Fubuki znači "Snježna oluja". Predivno je tako se zvati… Nije li bilo posve normalno da se ta veličanstvena djevojka rodi na dan kad se ljepota neba sručila na ljepotu zemlje? (...) Imala je najljepši nos na svijetu, japanski nos, neponovljiv nos delikatnih nosnica, prepoznatljiv među tisućama drugih. Nemaju svi Japanci takav nos. No, ako neko ima upravo takav nos, to znači da je japanskog podrijetla. Da je Kleopatra kojim slučajem imala takav nos, njim bi izmenila celokupnu planetaru geografiju…"*)

Ameli nastavlja da obavlja svoj posao i postepeno nazaduje na mesto čistačice toaleta, posao na kome ostaje do kraja ugovora - čitavih sedam meseci. Iako izgleda kao da ima izbora, ona je vaspitana na Dalekom Istoku. Dati otkaz u Japanu značilo bi – izgubiti čast. 

Ovu istinitu priču o svom prvom radnom iskustvu nakon završenih studija romanistike Ameli Notom tvrdi da "nije morala ni izmisliti", jer se sve "zaista baš tako dogodilo". Ćerka belgijskog diplomate duboko je vezana za Japan, zemlju u kojoj je provela detinjstvo. Roman čini izvanrednim pogled jedne žene, Belgijanke, Evropljanke, na japansko shvatanje odnosa na poslu, na etiku rada, kao i na njen pokušaj da se u tom sistemu po svaku cenu snađe.

Ekranizacija
------------

Godine 2003. je prema romanu snimljen istoimeni film u režiji Alena Kornoa u kome je glavnu ulogu tumačila Silvi Testud.
Perzijski vojnici s drevnih reljefa
**Perzijski besmrtnici** bili su elitna vojna postrojba u doba ratova ahemenidske Perzije, dok su u doba mira služili kao kraljevska garda iranskim vladarima.

Organizacija
------------

Besmrtnici su uvijek brojali točno 10.000 vojnika, a ime su dobili po tome što bi u slučaju pogibje, bolesti ili starosti određenog člana na njegovo mjesto došao novi vojnik. Članovima tih elitnih jedinica mogli su postati isključivo Perzijanci, Medijci i Elamiti. Budući da su trenirani od rođenja prema strogim vojničkim pravilima i da su sudjelovali diljem svijeta u brojnim bitkama, često ih se smatra najkvalitetnijim vojnicima starog vijeka.

Oružje i oprema
---------------

Bili su naoružani kratkim lukom, kopljem i mačem, te zaštićeni metalnim oklopom ispod tunike. Štit *geron* bio im je napravljen od pletenog šiblja prevučenog kožom koji je pružao dobru zaštitu od napada strijelama, no nedovoljnu zaštitu od preciznih uboda teških mačeva.

Historija borbi
---------------

Jedna od početnih bitaka Besmrtnika bila je ona prilikom opsada pasargadskog brda, gdje je Kir Veliki poveo 10.000 Besmrtnika u borbu protiv goleme vojske medijskog kralja Astijaga koja je brojala 100 – 150 tisuća vojnika. Bitka je završila teškim medijskim porazom. Najpoznatija bitka u kojoj su sudjelovali je svakako bitka kod Termopila u kojoj su Besmrtnici predvođeni Hidarnom potukli Spartance i druge Grke koje je predvodio Leonida. Zapamćeni su i po bitci kod Perzijskih vrata gdje je šačica od svega 700 elitnih perzijskih vojnika zadržala vojsku Aleksandra Makedonskog više od mjesec dana.

Popularna kultura
-----------------

* U stripu Franka Millera o bitci kod Termopila prema kojem je napravljen kontroverzni film "*300*", Besmrtnici su prikazani na vrlo fikcijski način: odijeveni su potpuno u crno, nose japanske srebrne maske, te katane kao glavno oružje.
* Film "*300 Spartanaca*" opisuje Besmrtnike na vrlo realniji način od prethodnog filma. Besmrtnici nose mač i koplje, no uglavnom su odijeveni u crne ili tamne boje.
* U "*Drenai*" serijama koje potpisuje David Gemmell, sudjeluje vojna jedinica koju naziva *Besmrtnicima*. Poput perzijskih besmrtnika, također broje 10.000 vojnika.
* Novela Toma Clancya "*Izvršne naredbe*" (Executive Orders) spominje Besmrtnike kao naziv za Ujedinjenu Islamsku Republiku, sastavljenu od Irana i Iraka.

Veze
----

* Ahemenidska Monarhija
* Bitka kod Perzijskih vrata
* Bitka kod Termopila

Izvori
------

1. ↑  „Archive copy". Arhivirano iz originala na datum 2010-03-25. Pristupljeno 2009-04-16.
2. ↑  „Archive copy". Arhivirano iz originala na datum 2010-07-25. Pristupljeno 2009-04-16.
3. ↑  „Archive copy". Arhivirano iz originala na datum 2014-08-11. Pristupljeno 2009-04-16.

***Perzijski besmrtnici*** na Wikimedijinoj ostavi
**Prodan Rupar** (Trusina, 1815 — Plana 1875) bio je jedan od vođa Hercegovačkog ustanka 1875. Isticao se u u lokalnim ustancima koji su se javljali posle 1852. u Hercegovini.

Biografija
----------

Vođe naroda u Hercegovini Prodan Rupar, Petar Radović, Jovan Gutić, Simun Zečević, Ilija Stevanović i Trivko Grubačić tokom avgusta i septembra 1874. sastaju se i odlučuju da počnu pripreme za ustanak. Donose odluke o pripremi oružja i municije, mjesta za zbjegove naroda, pripremi podrške Crne Gore ustanku i pripremaju sve tako da se ustanak digne na proljeće 1875. Ova grupa je u oktobru stupila u pregovore sa crnogorskim knezom (knjazom ) Nikolom Prvim Petrovićem.

Turci su doznali za pregovore sa knezom i pokušavaju da pohapse kolovođe, ali ovi bježe u Crnu Goru u zimu 1874. na 1875. Velike sile su se umiješale, naročito Austrougarska koja je zarad svojih interesa u BiH tražila od Turske da pomiluje kolovođe i izvrši amnestiju. Turci pod pritiskom pristaju i ulaze u pregovore.

U velikom ustanku u Hercegovini (1875—1878) Prodan Rupar je bio jedan od najistaknutijih ustaničkih vođa.
Umire 1875. godine u mjestu Plana kod Bileće.

Povezano
--------

* Nevesinjska puška
* Bitka kod Vučjeg dola

Literatura
----------

* Enciklopedija Jugoslavije JLZ Zagreb 1971. tom 8 (Srbija—Ž). str. 625.
Koordinate: 42° 13′ 21" SGŠ, 22° 25′ 35" IGD

**Uzem** (mak. *Узем*) je naselje u Severnoj Makedoniji, u krajnje severoistočnom delu države. Uzem je u okviru opštine Kriva Palanka.

Iznad Uzema se nalazi prevoj **Deve Bair**, istovremeno i najvažniji granični prelaz između Severne Makedonije i Bugarske, na putnom pravcu Skoplje - Sofija.

Prirodni uslovi
---------------

Uzem je smešten u krajnje severoistočnom delu Severne Makedonije. Od najbližeg većeg grada, Kumanova, selo je udaljeno 80 kilometara istočno.

Selo Uzem se nalazi u istorijskoj oblasti Slavište. Naselje je položeno u gonjem delu toka Krive Reke, na podno planina Čupina i Osogovo, na oko 860 metara nadmorske visine.

Mesna klima je planinska zbog znatne nadmorske visine.

Stanovništvo
------------

Uzem je prema poslednjem popisu iz 2002. godine imao 256 stanovnika. Od toga ogromnu većinu čine etnički Makedonci (99%), a ostalo su Srbi.

Pretežna veroispovest mesnog stanovništva je pravoslavlje.

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

* www.krivapalanka.gov..mk Zvanična stranica opštine Kriva Palanka

  

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Kriva Palanka |
| --- |
| **Kriva Palanka** • 
Bis • 
Baštevo • 
Borovo • 
Varovište • 
Gabar • 
Golema Crcorija • 
Gradec • 
Dubočica • 
Dobrovnica • 
Drenje • 
Drenak • 
Duračka Reka • 
Židilovo • 
Kiselica • 
Konopnica • 
Kostur • 
Košari • 
Krklja • 
Krstov Dol • 
Lozanovo • 
Luke • 
Mala Crcorija • 
Martinica • 
Meteževo • 
Moždivnjak • 
Nerav • 
Ogut • 
Osiče • 
Podrži Konj • 
Stanci • 
Tilminci • 
Trnovo • 
Uzem |  |
*Za ostala značenja, v. Tantal (mitologija).*
**Tantal** (starogrčki: , *Tántalos*), u grčkoj mitologiji, bio je sin Tijesta i kraljević u južnoj Argolidi. Ubio ga je, zajedno s njegovim bratom Plistenom, Tijestov brat Atrej. Atrej je svoje nećake zaklao i njihovo mesi poslužio Tijestu na gozbi kako bi se osvetio brato zato što mu je zaveo i obljubio suprugu Eropu. Atrej je bio kralj Mikene, dok je Tijest vladao na jugu Argolide. Prema nekim antičkim izvorima, Tantal je bio prvi suprug Klitemnestrin, a ubio ga je, zajedno s njegovim tek rođenim detetom, Agamemnon, koji se nakon njegova ubistva oženio tom spartanskom princezom.

U potonjim se vremenima Tantalov grob pokazivao u Argu.

Vidi još
--------

* Egist
* Orest

Literatura
----------

* *Gods and Heroes*, Gustav Schwab, Pantheon
* *D' Aulaires' Book of Greek Myths* Ingrid and Edgar Parain D' Aulaire
* John Tzetzes, *Book of Histories,* Book I translated by Ana Untila from the original Greek of T. Kiessling's edition of 1826. Online version at theio.com
* Smith, William (1873). *A Dictionary of Greek and Roman biography and mythology*. London.
**Tantamani** (asirski naziv Tandaname) ili **Tanwetamani** (ponekad **Tanutamon**) (egipatski) ili Tementhes (grčki) (? - 653. pne.) bio je kušitski (nubijski) vladar, odnosno egipatski faraon (664. pne. - 656. pne.). Tantamani je bio posljednji faraon Nubijske ili XXV dinastije, odnosno sin nubijsko-egipatskog kralja Šabake i nećak svog prethodnika Taharke. Osobno ime mu je bilo **Bakara**.

Za vrijeme Taharkine vladavine, Asirci pod Asarhadonom su 671. pne. provalili u Egipat, protjerali Nubijce na jug a u Donjem Egiptu kao vazalnog kralja postavili Nehoa I, osnivača XXVI dinastije. Nubijci su, međutim, još uvijek imali uporište na jugu, odnosno Gornjem Egiptu. Kada je Tantamani 664. pne. preuzeo vlast, poduzeo je pohod s ciljem da cijeli Egipat ponovno podvrgne nubijskoj vlasti. Pohod je ispočetka bio uspješan, a Neho I je ubijen. 

Međutim, iste godine su Asirci, ovaj put pod Asurbanipalom, ponovno upali u Egipat. Tantamani je prisiljen povući se još dublje na jug, a njegova Teba je opljačkana i spaljena. Kao vazalni, a kasnije i stvarni vladar, se Egiptu nametnuo Nehov sin Psametih I.

Tantamani je još neko vrijeme držao kakvu-takvu vlast nad dijelovima Gornjeg Egipta, ali više nije imao snage spriječiti egipatskog faraona da ujedini svoju zemlju. Godine 656. pne. Psametihova je rječna mornarica bez otpora ušla u Tebu, te je Tantamani otada vladao jedino Nubijom. Umro je 653. pne. a sahranjen je u porodičnom groblju El-Kurru.

Fusnote
-------


  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi:**Taharka** | **Faraon Egipta**664 – 656. pne.  XXV dinastija | Slijedi:**Psametih I** |

***Tantamani*** na Wikimedijinoj ostavi
| **Xiping Zhongchenggong** (西平忠成公) or**Xiping Wengong** (西平文公) |
| --- |
| Porodično ime: | Zhang (張; zhāng) |
| Osobno ime: | Jun (駿, jùn) |
| Posthumno ime:(Jin) | Zhongcheng (忠成, zhōng chéng)doslovno:"vjeran i uspješan" |
| Posthumno ime:(interno) | Wen (文, wén)"uljudan" |
|

 Za ostale osobe s istim imenom, v. Zhang Jun.
**Zhang Jun** (張駿) (307–346), kurtoazno ime **Gongting** (公庭), formalno **Vojvoda Zhongcheng od Xipinga** (西平忠成公, posthumno ime od dinastije Jin) ili **Vojvoda Wen od Xipinga** (西平文公, posthumno ime interno korišteno u Ranijem Liangu) bio je vladar kineske države Raniji Liang, jednog od Šesnaest kraljevstava. Na prijestolje je došao 324. naslijedivši svog strica Zhang Maoa, te uglavnom nastavio njegovu politiku održavanja, odnosno obnavljanja državnopravnih veza sa carskom dinastijom Jin, dok se istovremeno nalazio u vazalnom odnosu prema novostvorenim Wu Hu državama Han Zhao i Kasniji Zhao. Njegova politika, koja je uglavnom nastojala izbjegavati oružane sukobe, urodila je relativnim blagostanjem države, ali i omogućila ekspanziju na zapad prema Xiyu oblastima Centralne Azije. Pred samu smrt 346. je tako uspio pokoriti Xiyu državu Yanqui u današnjem Xinjiangu.
Tepih iz Pazyryka, najstariji očuvani tepih, 4. vijek pne.
**Perzijski tepih** (pahlavijski *bōb* perzijski *farš* فرش, što znači "rasprotrijeti" i *qāli*) je esencijalni element perzijske umjetnosti i kulture. Vezenje tepiha se smatra jednim od najpoznatijih manifestacija perzijske kulture i umjetnosti, a koje datira još od vremena drevne Perzije. Godine 2008. Iran je izvozio ručno izvezene tepihe u vrijednosti od oko 420 miliona US$ ili 30% sveg svjetskog tržišta. Smatra se kako se u današnjem Iranu tkanjem tepiha profesionalno bavi 1,2 miliona ljudi čiji su proizvodi namijenjeni domaćem i međunarodnom tržištu. U posljednje vrijeme su iranski tepisi doibili oštru konkurenciju iz drugih država u obliku reprodukcija originalnih iranskih tepiha odnosno jeftinijih zamjena.

Perzijski tepisi se mogu podijeliti u tri grupe; **Farsh** / '**Qālii'** (sve veće od 2x1,3 m), **Qālicheh** (prostirka, veličine 2x1,3 m ili manje), i nomadski tepisi poznati kao  *Gelim* (گلیم) **Kilim**, (uključujući *Zilu*, što znači grubi tepih).

Izvori
------

1. ↑  Nouri-Zadeh, Sh. *Persian Carpet; The Beautiful Picture of Art in History*
2. 1 2  Savory, R. *Carptes*,(Encyclopaedia Iranica); pristup 30.1. 2007.
3. ↑  „Archive copy". Arhivirano iz originala na datum 2008-12-09. Pristupljeno 2008-12-09.
4. ↑
5. ↑  „Archive copy". Arhivirano iz originala na datum 2011-05-01. Pristupljeno 2010-07-08.

Vanjske veze
------------

***Perzijski tepih*** na Wikimedijinoj ostavi

* Persian Rugs - Part I  Part II Part III (Dokumentarni film u produkciji PressTV)
***Science*** je akademski časopis Američke asocijacije za unapređenje nauke (AAAS) i jedan od najpopularnijih naučnih časopisa širom sveta.

Ovaj recenzirani časopis, čije objavljivanje je počelo 1880, se cirkuliše na nedeljnoj bazi. Njegova štampana verzija ima preko 130,000 preplatnika. Pošto institucioni preplatnici i onlajn pristup daju pristup velikom broju korisnika, procenjuje se da ovaj časopis čita preko 570.400 ljudi.

Glavni focus časopisa je objavljivanje važnih naučnih israživanja i istraživačkih pregleda. *Science* takođe objavljuje novosti vezane za nauku, mišljenja o naučnoj politici i drugim temama koje su od intresa za naučnike i sve one koji su zainteresovani za široke implikacije nauke i tehnologije. Za razliku od većine naučnih časopisa, čiji fokus je na specifičnom polju, *Science* i njegov rival *Nature* pokrivaju celokupni opseg naučnih disciplina. Po izveštaju organizacije *Journal Citation Reports*, *Science* je 2014. imao impaktni faktor od 33.611.

Mada je *Science* časopis u pokroviteljstvu AAAS, od članova AAAS se ne zahteva da objavljuju u njemu. Časopis prihvata članke od autora širom sveta. Nadmetanje za objavu rada u ovom žurnalu je veoma intenzivno, zato što članak objavljen u tako visoko citiranom časopisu može da privuče znatnu pažnju i da utiče na karijeru autora. Manje od 10% podnesenih članka biva prihvaćeno za objavljivanje i svi istraživački članci prolaze kroz proces recenzije.

*Science* je baziran u Vašingtonu, D.C. SAD, sa drugim sedištem u Kambridžu, Engleska.

Vanjske veze
------------

***Science (časopis)*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službeni veb-sajt
500 Som
**Uzbekistanski som**, *uzbečki: O‘zbek so‘m / Ўзбек сўм*  (ISO 4217: **UZS**) je valuta Uzbekistana. Dijeli se na 100 tijina.

Za vrijeme Sovjetskog saveza, Kazahstan, Kirgistan i Uzbekistan su sovjetsku valutu zvali *som* (ili *sum*) i kao takav naziv se ispisivao na poleđini novčanica ruskih rublji uz ostale nazive za rublju na jezicima ostalih socijalističkih sovjetskih republika. Tako je i nakon raspada SSSR-a, Uzbekistan zadržao naziv som za svoju valutu. Riječ "som" je turkijska i znači "čisto zlato".

Jedno vrijeme nakon stjecanja nezavisnosti, Uzbekistan je još koristio rusku rublju kao svoju valutu, da bi 15. studenog 1993. predstavio vlastite novčanice. Nisu izdavane kovanice, jer je prva serija novčanica zamišljena kao "prijelazna valuta", nešto poput prvih izdanih novčanica nakon početka raspada Jugoslavije. Sve su novčanice imale grb na prednjoj strani i islamsku arhitekturu na zadnjoj. Već sljedeće godine zamijenjen je novim somom, a izdane su i dvije serije kovanice. Prvotno su kovane na ćiriličnom pismu, a druga serija na latiničnom. 

Kovanice i novčanice izdaje Središnja banka Uzbekistana u sljedećim apoenima:

* kovanice: 1, 5, 10, 25, 50, 100 soma
* novčanice: 1, 3, 5, 10, 25, 50, 100, 200, 500, 1000 soma

Vanjske veze
------------

***Uzbekistanski som*** na Wikimedijinoj ostavi

* Centralna banka Republike Uzbekistan

| * p
* r
* u
Valute Azije |
| --- |
| Avganistanski avgani • Bangladeška taka • Bahreinski dinar • Brunejski dolar • Butanski ngultrum • Vijetnamski dong • Indijska rupija • Indonezijska rupija • Iranski rijal • Irački dinar • Japanski jen • Jemenski rijal • Južnokorejski von • Kazahstanski tenge • Kambodžanski rijel • Katarski rijal • Kineski renminbi • Kirgiski som • Kuvajtski dinar • Laoski kip • Libanska funta • Malezijski ringit • Mjanmarski kjat • Mongolski tugrik • Nepalska rupija • Novi izraelski šekel • Novi tajvanski dolar • Omanski rijal • Pakistanska rupija • Saudijski rijal • Sjevernokorejski von • Singapurski dolar • Sirijska funta • Tajlandski bat • Tadžikistanski somoni • Uzbekistanski som • UAE dirham • Filipinski pezo • Hongkonški dolar • Šrilankanska rupija |
**Gradac** je pećina koja se nalazi u blizini Batočine u Srbiiji. Ova pećina je iz doba Paleolita i nastala je oko 25.000 godina pne. Predstavlja jedan od najstarijih lokaliteta u Srbiji i jedno od prvih mjesta praživota u Srbiji. Lokalitet je musterijersko nalazište (kultura Musterijer je nazvana prema pećini (fr. da Moustier), na obali jezera u Dordonji), nađeni su trougaoni šiljci, izduženi strugači, listoliki deltoidni šiljci, kao i 2 ognjišta (vatrišta).

Arheološka istraživanja
-----------------------

Pećina pod Jerininim brdom, u selu Gradac i pećina Risovača (nedaleko od Aranđelovca) su sistematski istraženi lokaliteti iz paleolitskog perioda. Na osnovu arheološke građe koja je nađena može se rekonstruistati život tadašnjih zajednica ljudi na centralno balkanskom području.

Pećina Gradac (kao i Risovača) naseljavana je u nekoliko mahova. Nalazi iz starijih slojeva pokazuju da je bila naseljena u početku prvog razdoblja otopljenja virmske glacijacije (stara teorija o glacijalima) (njem. interstadial Würm 1/2). U ovom periodu imamo prisustvo krupnih biljoždera poput džinovskih jelena i divljih konja.

Paleolitska zajednica
---------------------

U pećini je živjela ljudska zajednica koja je brojala oko 15 članova (pretpostavka je da su je činile od jedne do tri biološke porodice). Bavili su se lovom, što dokazuje obilje kostiju životinja nađenih pored vatrišta, kao i sakupljanjem plodova. Pronađeni su i kremeni šiljci i diskoidni strugači. Ahraični oblici ovog oruđa vezuju se za poznu musterijersku kulturu. Osim kremenog, izrađivano je i oruđe od kosti, koje je karakteristično za ovo podneblje.

Antropološka građa
------------------

Antropološka građa nije bogata. Pronađeni ostatak ljudskog kutnjaka pokazuje antropološke odlike savremenog čovjeka, (lat. Homo sapiens-a).
**Prva crvena panika** ili **Prvi crveni strah** (engleski: ) je naziv kojim se označava relativno kratkotrajni period u historiji SAD neposredno iza prvog svjetskog rata, kada je u dijelovima tadašnje javnosti, ali i vrhovima vlasti, vladalo uvjerenje kako predstoji ili prijeti opasnost od boljševika. Takavc dojam je stvorio niz incidenata, od štrajkova preko rasnih nereda i terorističkih napada, protumačenih kao dio plana za pripreme revolucije nalik na nedavnu Oktobarsku revoluciju u Rusiji. One su se odrazile kroz niz represivnih mjera koje su za cilj imale spriječavanje komunističke aktivnosti, pri čemu su kao najčešće žrtve bili istaknuti ljevičari, i to najčešće stranog porijekla, mnogi od kojih kao anarhisti i socijaldemokrati nisu imali neposredne veze sa komunizmom. Od njih su najpoznatije tzv. Palmerove racije izvedene krajem 1919. i 1920. I suvremenici su s vremenom počeli kritizirati te mjere kao pretjerane, a do kraja 1920. je počelo rasti raspoloženje kako je opasnost od boljševičke revolucije preuveličana. Mnogi historičari, međutim, smatraju kako je Prva crvena panika poslužila kao svojevrsni model za kasniju antikomunističku kampanju iza drugog svjetskog rata.

V. također
----------

* Sacco i Vanzetti

Vanjske veze
------------

* Red Scare (1918-1921) Image Database Arhivirano 2007-01-08 na Wayback Machine-u
Autizam i Spektar autizma su izrazito složeni neurorazvojni poremećaji. Za njih je predloženo više teorija uzroka, ipak, njihova etiologija još uvijek nije sasvim poznata i ostaje predmetom mnogih istraživanja. Uloga nasljednosti za razvoj autizma kod djece je oko 90%.; no genetika autizma je vrlo složena i nije točno poznato koji geni su odgovorni za autizam. U rijetkim slučajevima, autizam se povezuje s određenim teratogenima, tvarima koje oštećuju plod. Postoje i drugi predloženi uzroci, jedan od njih često spominjan je povezan sa cjepivom, takva teorije se smatra kontroverznom i za hipotezu o cjepivima ne postoje znastveno utemeljeni dokazi.

Prenatalni period
-----------------

Neki od čimbenika za koje se smatra da *bi mogli* utjecati na rizik od autizma

* Teratogeni - supstance koje uzrokuju oštećenje ploda za vrijeme prvih 8 mjeseci
	+ Izloženost embrija: talidomid, valrpoična kiselina, mizoprostol, infekcija rubeolom
	+ Fetalni alkoholni sindrom
* Pesticid - Organoklorini pesticid Dikofol, kemijski povezan s DDT-om, i insekticid endosulfan. Također i organofosfatni pesticidi poput diazinon i klorpirifos
* Uzimanje folne kiseline može izmijeniti gene preko epigenetskog mehanizam, ovo je netestirana hipoteza.
* Povećana razina fetalnog testosterona u plodnoj vodi

Perinatalni period
------------------

Studija iz 2007. godine govori o mogućoj povezanosti male tjelesne težine i hipoksije za vrijeme porođaja s autizmom.

Šablon:Pervazivni razvojni poremećaj
**Pećina Ljubačevo** je udaljena 14 kilometara od centra Banje Luke, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina. Otkrivena je u južnom dijelu kamenoloma tokom miniranja i dio je većeg podzemnog sistema koji je trajno uništen zbog radova. Dužina pećine je 338 metara. Pećinu čini nekoliko dvorana, povezanih kanalima. To su: Ulazni kanal, Visoka dvorana, Slijepi kanal, Dvorana stalagmita, Kalcitna dvorana, Kolaps i dvorana Posljednji horizont. Tokom speleoloških istraživanja od 2004. do 2006. godine pronađeni su izuzetno rijetki oblici ekscentričnog nakita po čemu je ovo jedinstven podzemni objekat u BiH. Zastupljeni su i ostali oblici pećinskog nakita: veliki salivi, stalagmiti, stalaktiti, pećinski stubovi i bigrene kade.

Zaštićeno područje
------------------

Pećina Ljubačevo je proglašena zaštićenim područjem slijedećih karakteristika:

* datum proglašenja:2008
* IUCN kategorija zaštićenog područja: III - spomenik prirode
* stepeni zažtite na cjelokupnoj teritoriji su: II, III
* površina: 45 ha
* upravljač: Grad Banja Luka
* mjesto: Kotor Varoš

U vrijeme proglašenja, pećina se dijelom nalazila u eksploatacionom polju kamenoloma kamena krečnjaka "Nexe-agregati" d.o.o. Oštećena je zbog radova na kamenolomu i zatvorena za turističke posjete. Nema informativne table za oznaku zaštićenog područja.
**Univerzitet u Liverpoolu** (engleski: ) je javni istraživački univerzitet u engleskom gradu Liverpoolu u Ujedinjenom Kraljevstvu. Osnovan je kao koledž 1881. godine, a kraljevsku jue povelju stekao 1903. godite postavši time jedan od šest univerziteta iz generacije takozvanih *"univerziteta crvene cigle"* izgrađenih u industrijskim centrima krajem XIX veka koji su stekli puni univerzitetski status do Prvog svetskog rata. Jedan je od osnivačkih univerziteta prestižne Russellove grupe. Univerzitet je pohađalo ili je na njemu predavalo 9 dobitnika Nobelove nagrade, a danas pruža obrazovanje u 230 programa u ukupno 103 područja. Prvi je univerzitet na svetu koji je osnovao odeljenja za oceanografiju, arhitekturu, biohemiju i urbano planiranje. 2006. Univerzitet u Liverpoolu bio je prvi britanski univerzitet koji je osnovao neovisni Univerzitet Xi'an Jiaotong-Liverpool u Narodnoj Republici Kini.

Vidi još
--------

* Lista univerziteta u Engleskoj

Izvori
------

***Univerzitet u Liverpoolu*** na Wikimedijinoj ostavi