**Kotromanići su** bosanska vladarska dinastija koja je vladala približno od 1250. do 1463. godine. Vladali su u Bosni kao banovi i kasnije kao kraljevi.

Porijeklo
---------

Porijeklo joj nije razjašnjeno (postoje različite spekulacije o tome, prikaz kojih se može naći u djelima Orbinija i Mandića). Neki autori su iznijeli uvjerenje da su Kotromanići njemačkog porijekla, zbog sufiksa *-mann* u njihovom imenu.

Vjera
-----

Nakon 1340. godine, svi Kotromanići, osim Stjepana Ostoje (koji je bio bogumil), su vladali kao rimokatolici. Iako su Vatikan i Ugarska vršili pritisak na njih zbog njihovih heretičkih uvjerenja (koje su odbacili da Bosna ne bi bila meta križarskih ratova) oni su i nakon prelaska na Rimokatoličanstvo tajno podržavali Crkvu bosansku.

Vladavina
---------

Prvi poznati član dinastije, ban Prijezda I, bio je rođak i nasljednik bosanskog bana Mateja Ninoslava. Prijezdu su naslijedili sinovi Prijezda II i Stjepan I, zvan Kotroman, po kojem je dinastija dobila ime. Banovali su zajedno približno do 1290. godine, a potom je čast bosanskog bana obnašao sam Stjepan. Oko 1302. potisnuo ga je Mladen I Bribirski (Šubić), koji je zavladao kao "ban bosanski". Pri kraju njegove vladavine bansku čast u Bosni preuzeo je sin Stjepana I, Stjepan II, najprije kao vazal Mladena II Bribirskoga, a zatim kao samostalan vladar (1322-1353).

Za njegove vladavine Bosna se znatno teritorijalno proširila. Njegova kćer, Elizabeta Kotromanić, udala se za ugarsko-hrvatskog kralja Ludovika I Anžuvinca. Stjepana II naslijedio je sin njegovog brata, Tvrtko I (ban 1353-1377; kralj 1377-1391), najistaknutiji vladar dinastije. Od vremena njegove vladavine plemićki sabor (stanak) u Bosni birao je vladare isključivo iz roda Kotromanića. Tokom vladavine Tvrtkovog nasljednika, Stjepana Dabiše (1391-1395), ojačala je moć bosanskih velikaša Hrvoja Vukčića Hrvatinića, Pavla Radinovića i Sandalja Hranića Kosače, koji su utjecali na izbor pojedinih vladara u Bosni. Nakon kratke vladavine Dabišine udovice Jelene Grube (1395-1398), na bosansko prijestolje su došli Stjepan Ostoja (1398-1404, 1409-1418), Tvrtko II (1404-1409, 1421-1443), Stjepan Ostojić (1418-1421), Stjepan Tomaš (1443 -1461) i Stjepan Tomašević (1461 - 1463).

Stjepan Tomašević je oženio Jelenu Branković, jedinu kćerku srpskog vladara Lazara Brankovića. Ona mu je u miraz donijela vlast nad Srbijom, te je Stjepan Tomašević vladao kao despot Srbije od vjenčanja s Jelenom do pada Srbije pod osmansku vlast.

Tokom cijele vladavine Kotromanići su bili, tješnje ili slabije, vazalski povezani s hrvatsko-ugarskim kraljevima. Glavni posjedi nalazili su im se u srednjoj Bosni, u dolini rijeke Bosne do Vranduka i u župi Lašvi. Od značajnijih gradova posjedovali su Visoko, Sutjesku, Bobovac, Fojnicu i Kreševo te okolna rudarska naselja. Brakom Stjepana Ostoje i Jelene Nelipčić, udovice Hrvoja Vukčića Hrvatinića, stekli su Plivsku i Lučku župu s Jajcem, u kojem su stolovala dva posljednja bosanska kralja.

Pad Bosne i nakon pada
----------------------

Dinastija Kotromanića je zbačena s osmanskim osvojenjem srednjovjekovne Bosne 1463. godine, kada je pogubljen posljednji bosanski kralj Stjepan Tomašević (1461-1463). Zajedno s njim pogubljen je i njegov stric, Radivoj Ostojić, te njegov rođak (Radivojev najstariji sin) Tvrtko. Muški članovi dinastije koji su preživjeli pad Bosne bili su dva unuka kralja Stjepana Ostoje: Šimun (mlađi sin Ostojinog mlađeg vanbračog sina, kralja Stjepana Tomaša) i Matija (najmlađi sin Ostojinog starijeg sina Radivoja), a moguće je da je u trenutku pada Bosne bio živ i treći Ostojin unuk, Đurađ (srednji sin Radivoja). Šimun je otišao u Istanbul, primio islam, postao poznat kao Ishak-beg Kraljević i dobio provinciju Karesi na upravu. Matija se posljednji put u izvorima spominje 1465. godine. Đurađ se u izvorima spominje posljednji put 1455. godine pa je moguće da je umro prije pada Bosne.

Rodoslov
--------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | *bračna zajednica*;*zakonita djeca* |
|   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | *vanbračna zajednica;vanbračna djeca* |
|   |   |
|   |   |   | **Prijezda I**1211-1287Ban 1250-87 |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
| **Prijezda II**d. 1290Ban 1287-90 |   |   |   | **Stjepan I**d. 1314Ban 1287-1314 |   | Elizabeta Nemanjićd. 1331 |   |   |
|   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
| **Stjepan II**d. 1353Ban (1314-)1322-53 |   | Elizabeta Pjast |   |   |   | Vladislavd. 1354 |   | Jelena Šubić |
|   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   | Katarina |   |   |   |   |   |   | **Stjepan Dabiša**umro 1395.vladao 1391-95 |   | **Jelena Gruba**umrla pos. 1399.vladala 1395-98 |   |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|
| Elizabeta1340-1387 |   |   |   |   |   | Herman II Celjskic.1365-1435 |   | **Tvrtko I**1338-1391ban 1353-77kralj 1377-91 |   | Doroteja Bdinskaumrla c.1390 |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|
| Marija Anžuvinskac.1371-1395 |   | Žigmund Luksemburški1368-(r.1387-)1437HRE 1433-37 |   | Barbara Celjska1392-1451 |   |   |   |   |
|   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
| Kujava Radinović |   |   |   |   | **Ostoja**umro 1418.vladao 1398-1404,1409-18 |   | Jelena Nelipčić |   |   | **Tvrtko II**umro 1443.vladao 1404-09,1421-43 |   | Doroteja Gorjanskaumrla 1438. |
|   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   | **Ostojić**umro 1421.vladao 1418-21 |   | ***Radivoj***umro 1463. |   |   | Vojača |   |   | **Tomaš**umro 1461.vladao 1443-61 |   | Katarina Kosača1424-1478 |   |
|   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   | ***Matija*** |   | Jelena Branković1447-1498 |   | **Stjepan Tomašević**1438-1463vladao 1461-63 |   | Ishak-beg Kraljević(Sigismund) |   | Katarina |
|   |

Povezano
--------

* Bosna u srednjem veku

Vanjske veze
------------

* Kotromanići

| * p
* r
* u
Kotromanići |
| --- |
| Banovi(1254–1377) | Prijezda I • Prijezda II • Stjepan I • Stjepan II • Tvrtko I • Stjepan Vuk Kotromanić |
| Banice | Elizabeta Nemanjić  • Elizabeta Pjast  • Doroteja Šišman |
| Kraljevi/kraljice(1377–1463) | Stjepan Tvrtko I  • Stjepan Dabiša • Jelena Gruba  •Stjepan Ostoja • Stjepan Ostojić • Stjepan Tvrtko II • Stjepan Tomaš  • Stjepan Tomašević |
| Kraljice (supruge) | Doroteja Bdinska  • Jelena Gruba  • Vitača • Kujava Radenović • Jelena Nelipčić • Doroteja Gorjanska  • Vojača  • Katarina Kosača  • Jelena Branković (Mara) |
| Ostali značajni Kotromanići | Vladislav Kotromanić  • Jelena Šubić  • Marija, helfenštajnska grofica  • Elizabeta, kraljica Ugarske i Poljske • Katarina, celjska grofica • Jelena, opavska vojvotkinja • Radivoj Ostojić  • Žigmund Kotromanić (Ishak-beg Kraljević)  • Katarina Kotromanić |

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 5824661
* GND: 12283058X
* NKC: jo20231197588
* NSK: 000051278

 |