**Otok Pantelleria** (sicilijanski: *Pantiddirìa*) je usamljeni talijanski otok u Sredozemnom moru bliži Africi nego Siciliji

*Pantelleria* je i ime gradića i komune (općine) na istoimenom otoku u provinciji Trapani, u regiji Sicilija od 7 664 stanovnika.
Stanovnici žive koncentrirani u tri naselja; *Pantelleria*, *Khamma* i *Scauri*, i po tipičnim kućama raštrkanim po čitavom otoku zvanim *dammusi*.

Geografske karakteristike
-------------------------

*Pantelleria* je udaljena 120 km od obale Sicilije, a samo oko 70 km od Tunisa. To je vulkanski otok ovalnog oblika, izdužen u smjeru sjeverozapad-jugoistok 13,7 km, maksimalne širine 8 km, ukupne površine od 83 km².

*Pantelleria* ima komplesni reljef, koji je rezultat njegove vulkanske kaldere koja je formirala veliku kupolu - *Montagna Grande* visoku 836 m. oko koje se uzdižu ostala manja brda zvana *kudije*. Ima puno depresija, koja su ostatci nekadašnjih kratera, koja se danas intenzivno obrađuju. Vulkanske erupcije su odavno prestale, ali se vulkanska aktivnost i danas manifestira gejzirima vodene pare od 100 °C i *mofetama* - dimnjacima iz kojih se puši ugljični dioksid. Postoje i brojni termalni izvori, sa puno silicija i natrijevog karbonata, ali otok nema dovoljno izvora pitke vode pa se stanovništvo koristi kišnicom.

Karta Sicilije sa pozicijom *Pantellerije*

Historija
---------

Otok je bio naseljen još u neolitsko doba od stanovnika čije je porijeklo i danas nepoznato, koji su se bavili poljoprivredom, ribarstvom i trgovinom opsidijanom. Iz tog vremena su pronađeni brojni arheološki nalazi; keramika, pronađena u selu Murcia. Po otoku ima i nekoliko megalitskih građevina zvanih **sesi** eliptične forme, za koje se nezna čemu su služile, pretpostavlja se da su to možda bili nadgrobni spomenici.

Utvrda iznad grada
*Pantellerija* je za antike bila znana kao **Cossira** (grčki:*Κοσσύρα*, latinski:*Cossyra*) otok pod dominacijom
Kartage. Za vrijeme Drugog punskog rata, otok je okupirala Rimska Republika - 217. pne.

Oko 700. otok su zauzeli Arapi i vladali njime sve do 1123. kad su ga zauzeli Normani Rogera I od Sicilije. Otok je ostao pod Sicilijom sve do današnjih dana, iako su ga Osmanlije opsjedali i pokušali zauzeti 1551. i 1553.
Za vrijeme Drugog svjetskog rata fašistička Italija pretvorila je *Pantelleriju* u snažnu utvrdu zbog njenog strateškog značenja, kao osiguranja plovnog puta do Afrike, tako da je 1943. otok snažno bombardirala saveznička avijacija sve dok nije kapitulirao u jesen te godine.

Privreda i transport
--------------------

Poljoprivreda i ribarstvo su i danas uz turizam glavne privredne aktivnosti, od kojih živi većina otočana

Glavni proizvodi *Pantellerije* je grožđe poznato kao Aleksandrijski muškat i kapare. Od muškata se proizvodi poznato vino od sušenog grožđa i bobica sačike. 
Iz luke u *Pantelleriji* postoje redovne brodske linije za luke Trapaniju i Mazara del Vallo.

*Pantellerija* ima i aerodrom (IATA: PNL, ICAO: LICG) koji je prvenstveno vojni, ali po ljeti služi i kao civilni, sa linijama prema Rimu i Milanu.

Jezero Specchio di venereJezero *Specchio di venere*

Račvasti uzgoj vinove loze
--------------------------

Tradicionalno kultiviranje loze prenosi se s generacije na generaciju vinogradara na Pantelleriji. Oko 5.000 ljudi posjeduje zemljište na kojemu na održiv način uzgajaju jako nisko rezanu vinovu lozu. Tehnika se sastoji od nekoliko faza: najprije se teren izravna, iskopaju se udubljenja u koja se posadi loza. Glavni korijen trsa se potom pažljivo podreže na šest grana koje formiraju radijalni grm. Udubljenja se stalno preuređuju kako bi se osigurao pravilan rast biljke u otočkoj mikroklimi. Grožđe se bere rukom tokom tituala krajem jula. Vinogradari, muškarci i žene, uzgajaju vinovu lozu u teškim klimatskim uslovima, a znanja i vještine se prenose u porodici..

### Nematerijalna svjetska baština

Dana 24. novembra 2014. UNESCO je „tradicionalnu poljoprivrednu praksu račvastog uzgoja na Pantelleriji" uvrstio na Nematerijalna svjetska baština. Odluku o upisu donio je Međuvladin komitet za očuvanje nematerijalnog kulturnog naslijeđa na zasjedanju koje je održano 2014. u Parizu.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  „*Pantelleria*" (talijanski). Trecani enciclopedia Italiana. Pristupljeno 12. 06. 2013.
2. ↑  UNESCO: tradicionalna poljoprivredna praksa račvastog uzgoja na Pantelleriji - ich.unesco.org - Pristupljeno 11. 11. 2016.() Pristupljeno 11. 11. 2016.
3. ↑  Ten elements inscribed on Representative List of the Intangible Cultural Heritage, Unesco.org, 26. studenoga 2014.
4. ↑  UNESCO: Nematerijalna svjetska baština u Italiji - ich.unesco.org - Pristupljeno 19.11.2021.()
5. ↑  UNESCO: Račvasti uzgoj vinove loze - ich.unesco.org, Pristupljeno, 7. 1. 2023.()

Vanjske veze
------------

***Pantelleria*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada ()
* *Pantelleria* na portalu Trecani enciclopedia Italiana ()