|  |
| --- |
|  |

**Almohadi** ili **Muhavidi** (berberski: **Imvehhden** što znači *onaj koji proklamira božje jedinstvo*, ili Banu Abd al-Mumin arapski **بنو عبد المؤمن**) su bili berbersko-islamska dinastija iz Maroka  nastala u 12. vijeku, koja je osnovala berbersku državu u Planinama Atlas kod mjesta Tinmel negdje oko 1120.

*Almohadi* su na vrhuncu svoje moći oko 1200. vladali cijelim Magrebom, i dobrim dijelom Pirinejskog poluotoka.

Historija dinastije i kalifata
------------------------------

### Porijeklo i nastanak

Dinastija je startala kao vjerski pokret koji je potakao *Abu Muhamed ibn Tumart* (oko 1078. - oko 1130.), pripadnik berberskog plemena *Masmuda* iz Planina Atlas u Maroku. *Ibn Tumart* bio je sin palioca svijeća u džamiji, od mladosti poznat po svojoj pobožnosti i neslaganju sa ostalima zbog pada vjerskih uvjerenja. Još kao mladić krenuo je na Hadždž u Meku i lutao sve do Bagdada, gde se priključio školi ortodoksnog islama pod vodstvom Al Ašarija. *Ibn Tumart* je sam stvorio svoje učenje, spajajući učenje *Al Ašarija* sa drugim doktrinama i sa misticizmom velikog učitelja Al-Gazalija. On je na neki način bio protiv antropomorfizma u islamskoj ortodoksiji i bio veliki pobornik tawhīda.

### Dinastija i jačanje

*Ibn Tumart* se vratio u Maroko sa 28 godina, i započeo sa vjerskim propovjedima i agitacijom. Posebno se okomio na prodaju vina i drugih luksuznih roba, koje su bile u suprotnosti sa njegovim tumačenjem islama. Zbog tog je ubrzo ušao u sukob sa tadašnjim vladarima iz dinastije Almoravida, nakon tog se 1125. sklonio kod svog plemena Masmuda u planinama Atlasa. On je svoje suplemenike organizirao kao vojnu i vjersku zajednicu u skladu sa svojim ortodoksnim shvaćenjem islama, uz pomoć jednog Berbera iz Orana *Abd al Mumina*, koji je bio vojnik i državni činovnik visokoga ranga. Proglasio se *mahdijem* (skrivenim mesijom, čiji dolazak očekuju šijiti) i 1122. krenuo u napad na Marakeš, glavno uporište Almoravida. Nakon njegove smrti 1130. naslijedio ga je njegov učenik - *Abd al Mumin*, koji je zauzeo Fes 1146. a zatim i Marakeš 1147.

Karta najvećeg teritorijalnog proširenja Almohadskog kalifata po Pirinejskom poluotoku u 12. vijeku
*Abd al-Mumin* je i nadalje vodio uspešne borbe protiv Almoravida, - 1148. je zauzeo Kordobu, a 1154. i Granadu. Nakon tog se proglasio kalifom i odbacio bilo kakvu vlast Abasida. Do svoje smrti 1163. protegao je vlast na gotovo cijeli Magreb sve do Egipta, a vladao je i nad cijelom Andaluzijom (tzv. - maurskom Španjolskom). Naslijedio ga je sin *Abu Jakub Jusuf* (vladao od 1163. do 1184.) i *Jakub al-Mansur* (1184.-1199.). Tad je Sevilla 1163. postala glavni grad Andaluzije (Al Andalusa).

U početku su svoje vladavine su almohadski kalifi proganjali i protjerivali, sve one koji nisu bili ortodoksni muslimani, pa tako i brojne židovske i kršćanske zajednice u Kastilju, Aragon i Portugal. Kasnije, kako se ratno kolo sreće počelo okretati, postali su sve manje fanatični, čak su ih počeli i zvati na povratak. Jakub al-Mansur je dobio naziv *Jakub al-Mansur - Pobjednik*, nakon almohadske pobjede nad vojskom kastiljskog kralja Alfonsa VIII u *Bitci kod Alarkosa* - 1195, ali nije uspio kapitalzirati tu pobjedu zauzimanjem Toleda (što je bio njegov cilj), jer su kršćanske snage dobro reorganizirale i odbacile njjegove napade.

Karta Almohadskog kalifata nakon 1212.
### Slabljenje i pad

Nasljednik al-Mansura - *Muhamed al-Nasir* (1199.-1214.) na početku svoje vladavine, nastavio je sa uspješnim napredovanjem na sjever Pirinejskog poluotoka, ali je poražen u odlučnoj *Bitci kod Navas de Tolosa*, od udruženih snaga Kastilje, Aragona, Navarre i Portugala - 1212. Taj veliki poraz označio je kraj moći Almohada. Otada su bili u neprekidnom povlačenju. Ubrzo su izgubili brojne maurske dominione po Pirinejskom poluotoku. Kršćanske vojske zauzele su Kordobu - 1236. a 1248. i Sevillu, nakon toga jedina preostala maurska posesija bila je Granada.

Pri kraju svoje vladavine, almohadski kalifi su ohrabrivali i poticali povratak kršćana i židova, čak i u Fes - dotad zabranjeni grad za inovjerce, a nakon velikoga poraza kod Navas de Tolosa 1212. često su ulazili u saveze sa kraljevima Kastilje. Na svojim zemljama u Africi su ispočetka, uspjevali da potisnu invazione snage, koje su povremeno slali normanski kraljevi Sicilije. Ipak su Almohadi i po Africi gubili teritorije, dio po dio, nakon pobuna potčinjenih plemena, i buna po cijelim regijama. Vremenom su njihovi najveći neprijatelji postali Marinidi, koji su uspostavili slijedeću marokansku dinastiju. Posljednji predstavnik Almohada bio je Idris Il, koji je vladao samo u Marakešu, gde ga je 1269. ubio rob.

### Almohadi kao mecene kulture i umjetnosti

Brojni tadašnji veliki židovski i islamski filozofi bili su povezani sa ovom dinastijom, a najpoznatiji od njih bili su Averroes i Majmonides, sam kalif *Jakub al-Mansur* bio je mecana Averroesa.
Za vrijeme vlasti Almohada izgrađena su brojna arhitektonska remek djela, između ostalog;

* Hiralda, minaret džamije u Sevilli
* Početala se graditi Alhambra (1238.)
* Minaret Džamije Kutubija u Marakešu

### Literatura

* Reinhart Dozy: *History of the Almonades*, second edition, 1881.
* Coppée: *Conquest of Spain by the Arab-Moors*, Boston, 1881.
* I. Goldziher: *Le livre d'Ibn Tumart*, 1903.
* Bel: *Les Benou Ghanya*, 1903.
* Marcel D. Popa, Horia C. Matei: *Mica Enciclopedie de Istorie Universala*, Bucharest, Editura Politica 1988.

Izvori
------

1. ↑  *Le Moyen Âge, XIe- XVe siècle*, Michel Kaplan & Patrick Boucheron. str. 213, Ed. Breal 1994 (ISBN 2-85394-732-7)
2. ↑  „الموحدون/بنو عبد المؤمن (Les Almohades / Banu Abd al-Mu'min)".
3. ↑  B. Lugan: *Histoire du Maroc*, ISBN 2-262-01644-5
4. ↑  *Concise Encyclopaedia of World History*, od Carlosa Ramireza-Faria, str.23 - 676
5. ↑  Almohads na portalu Encyclopædia Britannica
6. 1 2 3  „*Almohades*" (francuski). Encyclopædia Universalis. Pristupljeno 16. 10. 2011.

Vanjske veze
------------

***Almohadi*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Les Almohades (1147-1232)* Arhivirano 2009-06-18 na Wayback Machine-u ()
* *Almohades* ()
* O Abd al Muminu na portalu Encyclopædia Britannica ()