|  |
| --- |
| Serija članaka na temu: |
| Islam |
|  |
|  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Vjerovanja |  |
| 
Jedinstvo Boga **•** 
Poslanici **•** 
Svete knjige **•** 
Anđeli **•** 
Predestinacija **•** 
Sudnji dan |

|  |  |
| --- | --- |
| Praksa |  |
| 
Ispovijedanje vjere **•** 
Molitva **•** 
Post **•** 
Hodočašće **•** 
Dobročinstvo |

|  |  |
| --- | --- |
| Ličnosti i historija |  |
| 
Muhamed (porodica • drugovi) **•** 
Ali **•** 
Abu Bakr **•** 
Umar **•** 
Rašidun **•** 
Kalifat **•** 
Islamizacija **•** 
Imamat |

|  |  |
| --- | --- |
| Tekstovi i zakoni |  |
| 
Kuran **•** 
Hadis **•** 
Suna **•** 
Pravo **•** 
Teologija **•** 
Biografije Muhameda |

|  |  |
| --- | --- |
| Grane islama |  |
| 
Sunizam **•** 
Šijitizam **•** 
Ibadizam |

|  |  |
| --- | --- |
| Kultura i društvo |  |
| 
Škole **•** 
Teologija **•** 
Filozofija **•** 
Nauka **•** 
Umjetnost **•** 
Arhitektura **•** 
Gradovi **•** 
Džamija **•** 
Kalendar **•** 
Blagdani **•** 
Žene **•** 
Djeca **•** 
Vođe **•** 
Politika **•** 
Islamizam **•** 
Liberalizam **•** 
Sufizam,Tarikat,Tesavuf |

|  |  |
| --- | --- |
| Srodne teme |  |
| 
Islamistika **•** 
Islamski rječnik **•** 
Kritika islama **•** 
Islamofobija |

 |
| v  • r  • u |

**Islamski fundamentalizam** je naziv za islamske struje koje karakteriziraju rigidna tumačenja Kurana i hadisa odnosno odbacivanje svih historijskih i modernih interpretacija (idžtihad). Dva žarišta fundamentalističkih pokreta u sunitskom svijetu pojavila su se tokom 19. vijeka na različitim mjestima – salafizam u Arabiji i deobandizam u Indiji. Oba pokreta nastala su kao reakcija otpora na utjecaj britanskog kolonijalizma i širenja evropskih modernističkih ideja, a u 20. vijeku oba pokreta su brzo raširena – prvi zbog uticaja bogatih zaljevskih monarhija, a drugi među siromašnim stanovništvom Indijskog potkontinenta (Pakistan i Indija) zbog prihvaćanja ideologije kao sredstva za izražavanje antizapadnjaštva i kao antipatije prema neokolonijalizmu zapadnih sila. Oba fundamentalistička pokreta proizvela su ekstremne struje koje su obilježile geopolitičku situaciju Bliskog Istoka početkom 21. vijeka – salafističku Al Kaidu osnovanu od strane Saudijaca i deobandijske talibane u Pakistanu. Podudaranje osnovnih postulata ovih pokreta i zajednička borba protiv SSSR-a u Afganistanu doveli su do političke sinteze što se najjasnije odrazilo u talibanskom režimu u Afganistanu (1997. – 2001.). Islamski fundamentalizam posebno je bio uspješan u iskazivanju težnji gradske sirotinje u zemljama u razvoju, koje su do 1970-ih veoma često bile privučene socijalizmom bilo u islamskom ili marksističko-lenjinističkom odliku. Osim u sunitskom svijetu, fundamentalistički pokret ahbarizam javio se u šijitskom Iranu još u 17. vijeku, no idućeg vijeka potisnula ga je usulijska škola zbog čega su danas ahbaristi prisutni u manjim zajednicama po južnom Iraku, Bahreinu i Indijskom potkontinentu. Fundamentalistički karakter navedenih sunitskih i šijitskih pokreta ne predstavlja podlogu za ikakvu suradnju i između njih se često javlja izražena netrpeljivost. U zapadnom svijetu islamski fundamentalizam se često pogrešno koristi kao sinonim za islamizam.

Ideolozi
--------

* Muhamed Amin al-Astarabadi (17. vijek), osnivač ahbarizma
* Šah Valiulah (1703. – 1762.), osnivač deobandizma
* Muhamed ibn Abdul Vahab (1703. – 1792.), osnivač salafizma

Pokreti
-------

* Ahbarizam: rasprostranjen na sjeveroistoku Arabije (Bahrein i Irak) i Indijskom potkontinentu (Pakistan i Indija)
* Deobandizam: rasprostranjen na Indijskom potkontinentu (Pakistan i Indija) i Afganistanu
* Salafizam i vahabizam: rasprostranjeni u Arabiji (Katar, UAE, Saudijska Arabija, Kuvajt, Bahrein); manje grupe po Jugozapadnoj i Južnoj Aziji, Sjevernoj Africi, Kavkazu i Evropi (uključujući Balkan)

Veze
----

* Fundamentalizam

***Islamski fundamentalizam*** na Wikimedijinoj ostavi