**Giovanni Battista Pergolesi** (Jesi, 4. januar 1710. – Pozzuoli pokraj Napulja, 17. mart 1736) je bio italijanski kompozitor, violinista i orguljaš. Jedan je od najvažnijih ranih kompozitora komične opere (Opera buffa). Njegova opera seria *Il Prigioner superbo* imala je dva čina tzv. *buffa intermezza* pod nazivom *Služavka gospodarica* (ital. La Serva Padrona). Kasnije je postala veoma popularna kao samostalno djelo, a izvedena je prvi put 28. avgusta 1733. godine postajući remek-djelo italijanskog buffo stila. Njena izvedba u Parizu 1752. godine izazvala je sukob između pristalica ozbiljne francuske opere među kojima su bili kompozitori Jean-Baptiste Lully i Jean-Philippe Rameau i pristalica nove italijanske komične opere, tzv. buffonista. Pergolesi je smatran modelom italijanskog operskog stila tokom ove svađe koja je dvije godine podijelila muzičku zajednicu Pariza.

Biografija
----------

Rođen je u gradiću Jesiju u današnjoj provinciji Anconi (u to vrijeme dio papske države). Pergolesi je studirao muziku kod lokalnog muzičara Francesca Santinija, prije odlaska u Napulj 1725. godine, gdje je studirao kod Gaetana Greca i Francesca Fea između ostalih. Najveći dio svog kratkog života proveo je radeći za aristokratske pokrovitelje kao što su grof *Colonna Principe di Stigliano* i knez *Marzio IV Maddaloni Carafa*. 
Giovanni Battista Pergolesi umro je 16. marta 1736. godine u 26. godini života u gradu Pozzuoli od tuberkuloze i sahranjen je u franjevačkom samostanu dan kasnije.

Muzičko stvaralaštvo
--------------------

Libreto za komičnu operu *La serva padrona*, koja je služila kao intermezzo između stavaka opere seria *L'odio vinto dalla costanza*.
Poznat je uglavnom kao operski kompozitor, a jedan je od najvažnijih ranih kompozitora komične opere (Opera buffa). Njegova opera seria *Il Prigioner superbo* imala je dva čina tzv. *buffa intermezza* pod nazivom *Služavka gospodarica* (La Serva Padrona). Kasnije je postala veoma popularna kao samostalno djelo. Među ostalim Pergolesijevim operskim djelima je njegova prva opera *La conversione e morte di San Guglielmo* iz 1731. *Lo frate 'nnamorato* (Zaljubljeni brat, iz 1732. na tekst na Napuljskom jeziku), *L'Olimpiade* (31. januar 1735.) i *Il Flaminio* iz 1735. godine. Sve njegove opere su premijerno izvedene u Napulju, osim Olimpijade koja je prvi put izvedena u Rimu.

Pergolesi je također komponovao i duhovnu muziku, uključujući i *Misu u F-duru* i njegov *Magnifikat u C-duru*. Međutim, muzičko djelo *Stabat Mater* iz 1736. za sopran, alt, gudački orkestar i basso continuo je njegovo najpoznatije sakralno djelo. Djelo je naručeno od strane *Confraternità dei Cavalieri di San Luigi di Palazzo* povodom godišnje meditacije za Veliki petak u čast Djevice Marije. Pergolesijevo djelo je zamijenilo djelo komponovano od strane Alessandra Scarlattija samo devet godina ranije, ali koje je smatrano "staromodnim" pokazujući kako brzo se promijenio ukus publike.
Djelo u cjelini pripada klasičnom stilu u muzici, ali početak u djelu pokazuje Pergolesijevo majstorstvo italijanskog baroknog stila tzv. *durezze e ligature*, kojeg su odlikovale brojne suspenzije preko brže, prateće bass linije.

Muzička baština i utjecaj na druge kompozitore
----------------------------------------------

Spomenik Giovanniju Battisti Pergolesiju u rodnom gradu Jesiju.
Pored opera Pergolesi je napisao brojna sekularna instrumentalna djela uključujući i violinsku sonatu i Koncert za violinu (violin concerto). Znatan broj instrumentalnih i sakralnih djela koja su pripisivana Pergolesiju su se kasnije pokazala da su pripadala nekom drugom. Veliki dio baleta *Pulcinella* Igora Stravinskog koji je navodno obrađivao djela Pergolesija se zapravo zasnivao na radovima drugih kompozitora, a posebno Domenica Galla. Djelo *Concerti Armonici* je poznato da je djelo kompozitora Unico Wilhelma van Wassenaera.
Njegovo muzičko djelo *Stabat Mater* je bilo osnova za kantatu Johanna Sebastiana Bacha *Tilge, Höchster, meine Sünden* (sh. Ukloni moje grijehe svevišnji), BWV 1083.

Muzika Pergolesija u modernoj kinematografiji
---------------------------------------------

Pergolesijevo djelo *Salve Regina* je imala istaknuti nastup u filmu Farinelli iz 1994. godine, u kojem operski pjevač Farinelli pjeva jedini duet iz djela *Stabat Mater Dolorosa*. Također, dijelovi iz ovog istog Pergolesijevog muzičkog djela su korišteni u filmu *Jesus of Montreal*. Treći dio (Quis est homo) iz ovog istog muzičkog djela se koristio kao muzika za film *Smilla's Sense of Snow*; posljednji dio je korišten u filmu *Amadeus* i u filmu *Mirror* Andreja Tarkovskog. U filmu *Cactus* australijskog režisera Paula Coxa su također korišteni dijelovi iz Pergolesijevog djela *Stabat Mater*.

Povezano
--------

* Intermeco (muzika)

Vanjske veze
------------

***Giovanni Battista Pergolesi*** na Wikimedijinoj ostavi

* Besplatne partiture čiji je autor Giovanni Battista Pergolesi na stranici International Music Score Library Project
* Na stranici Mutopia Project mogu se naći kompozicije autora Giovanni Battista Pergolesi
* Fondazione Pergolesi Spontini of Iesi
* Istituto Internazionele per lo studio del '700 musicale napoletano
* listening to the music of Pergolesi on RADIO ‘700  Arhivirano 2011-07-26 na Wayback Machine-u
* Ursula Grace Fuller performs Pergolesi's composition "Se tu m'amie, se sospiri"
* The Early Music ensemble Voices of Music performs the entire Stabat Mater of Pergolesi in HD Video on original instruments

| * p
* r
* u
Barok |
| --- |
| XVI. vijek **•** XVII. vijek |
| **Književnici** | Lope de Vega **•**  Pedro Calderón de la Barca  **•**  Giambattista Marino **•**  Luis de Gongora y Argote **•**  Ivan Gundulić **•**  Torquato Tasso **•**  Pavao Ritter Vitezović **•**  Junije Palmotić **•**  Ignjat Đurđević **•**  Fran Krsto Frankopan **•**  Petar Zrinski **•**  Ana Katarina Zrinska **•**  Ivan Bunić Vučić **•**  Juraj Habdelić **•**  Antun Kanižlić **•**  Michel de Montaigne |
| **Kompozitori** | Johann Sebastian Bach **•**  Georg Friedrich Händel **•**  Antonio Vivaldi **•**  Arcangelo Corelli **•**  Claudio Monteverdi **•**  Jacopo Peri **•**  Heinrich Schütz **•**  Alessandro Scarlatti **•**  Jean-Baptiste Lully  **•**  Jean-Philippe Rameau **•**  Henry Purcell **•**  Domenico Scarlatti **•**  Giovanni Battista Pergolesi **•** Georg Philipp Telemann **•**  Tomaso Albinoni **•**  Johann Pachelbel **•**  Dieterich Buxtehude |
| **Umjetnci** | Rembrandt van Rijn **•**  Peter Paul Rubens **•**  El Greco **•**  Anthonis van Dyck **•**  Johann Bernhard Fischer von Erlach **•**  Caravaggio **•**  Hieronymus Bosch **•**  Abraham Brueghel **•**  Jan Brueghel mlađi **•**  Georges de La Tour **•**  Nicolas Poussin **•**  Gian Lorenzo Bernini **•**  Francesco Borromini **•**  Balthasar Neumann **•**  Diego Velázquez |
| **Filozofija** | Giordano Bruno **•**  Martin Luther **•**  Galileo Galilei **•**  Isaac Newton **•**  Jean Calvin **•**  Ulrich Zwingli **•**  Matija Vlačić Ilirik **•**  Jan Hus  **•**  Francis Bacon **•**  Erazmo Roterdamski |
| **Kultura baroka** | Protestantizam **•**  Protureformacija **•**  Rokoko |
| << Renesansa **•**  Klasicizam i prosvjetiteljstvo >> |

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 79169092
* LCCN: n79091200
* ISNI: 0000 0001 2282 2783
* GND: 118739964
* SELIBR: 208789
* SUDOC: 032077157
* BNF: cb138983655 (podaci)
* BIBSYS: 90240000
* MusicBrainz: 7640225e-5758-40e2-a37b-971c2a7994b0
* NLA: 35263245
* NDL: 00881037
* NKC: jn19990006462
* BNE: XX878869
* CiNii: DA03481120
* CONOR.SI: 31670115
* NSK: 000060854

 |