**Cornelis de Bruijn****↓**1 (Den Haag, 1652. – Utrecht, 1726./1727.), nizozemski slikar i putopisac, autor dva velika ilustrirana putopisa Orijenta s opisima ljudi, građevina, biljaka i životinja.

Biografija
----------

Cornelis de Bruijn rođen je nizozemskom gradu Den Haagu i od ranog djetinjstva pokazivao je interes za stranim zemljama i putovanjima, a njegova ljubav prema crtanju i slikanju bila je djelomično motivirana njihovom korisnosti u preciznoj prezentaciji onoga što su putnici doživjeli u stranim zemljama. Studirao je slikarstvo u Den Haagu gdje mu je glavni učitelj bio T. van der Schuer. N. Witsen, imućni putnički entuzijast i gradonačelnik Amsterdama koji je putovao Sibirom i Orijentom, bio je toliko impresioniran de Bruijnovim zanimanjem za putovanjima i umjetnost da mu je odlučio financirati njegov prvi put u inozemstvo.

De Bruijnov urezani potpis na Kserksovim vratima u Perzepolisu iz 1704.
De Bruijn je 1. 11. 1674. krenuo na put prema Italiji gdje se zadržao četiri godine, a potom je otišao put Smirne i nadalje posjetio Malu Aziju i Egipat. Godine 1684. vratio se u Veneciju gdje je živio osam godina i studirao slikarstvo s J. Carlom Lothom. Dana 19. 3. 1693. stigao je natrag u Den Haag i proveo narednih pet godina pišući svoj ​​prvi putopis *Reizen van Cornelis de Bruyn door de vermaardste Deelen van Klein Asia* (1698.) odnosno pripremajući 215 gravura za isti. Dvije godine nakon nizozemskog izdanja, od strane H. de Kroonevelda iz Delfta objavljen je i francuski prijevod naslovljen kao *Voyage au Levant* (1700.), koji je pak poslužio kao podloga za engleski prijevod *A Voyage to the Levant: or Travels in the Principal Parts of Asia Minor* (1702.) izdan u Londonu od strane J. Tonsona i T. Benneta.

Dana 28. 7. 1701. de Bruijn je ponovo napustio Den Haag i zaputio se u Rusiju, Iran i Istočne Indije, odakle se vratio tek 24. 10. 1708. godine. Kao i prilikom prvog putovanja, de Bruijnu je ponovo pomogao utjecajni N. Witsen s obzirom da je u njegovom putu vidio priliku za širenje trgovine s Rusijom. Witsen mu je još jednom financirao put i obezbijedio kontakte s važnim ljudima u čemu su mu pomogla lična poznanstva s članovima Nizozemske istočnoindijske kompanije (VOC). Dana 23. 7. 1703. de Bruijn je stigao u grad Darband u safavidskom Iranu, odakle je slijedio standardnu ​​rutu evropskih putnika: Šamahi, Ardabil, Kom, Kašan, Isfahan, Širaz i Bandar-e Abas. Tokom decembra 1703. stigao je u prijestolnicu Isfahan gdje se zadržao gotovo godinu dana i družio se s direktorom lokalnog VOC-a F. Kasteleinom i drugim članovima koji su mu pružili broje informacije i kontakte, zahvaljujući kojima je predstavljen svim razinama iranskog društva. Između ostalog, imao je i pristup safavidskom dvoru gdje je napravio crtež šaha Huseina (vl. 1694. – 1722.).

De Bruijnov putopis ne sadrži detaljne uvide u iransko društvo, život i običaje, no ipak se radi o temeljitom i uravnoteženom djelu bez elemenata fantastike koji su prisutni u većini drugih radova njegovih evropskih suvremenika iz Irana. Ovo se osobito odnosi na opise i crteže drevnog Perzepolisa koji predstavljaju velik korak unaprijed u odnosu na putnike 17. vijeka poput E. Kaempfera i J. Chardina. O de Bruijnovoj prisutnosti u drevnoj ahemenidskoj prijestolnici svjedoči i urezan potpis na Kserksovim vratima koji je ostavio 1704. godine.

Nakon što se po drugi put vratio iz Azije, de Bruijn je proveo većinu vremena pripremajući drugi putopis i njegovih 320 gravura, a djelo je naposljetku izdano u Amsterdamu od strane R. en Gerarda Wetsteina, J. Oosterwyka i H. van de Gaetea pod naslovom *Reizen over Moskovie, door Persie en Indie* (1711.). Prvo izdanje na nizozemskom štampano je u 1000 primjeraka, a reizdanje se pojavilo 1714. godine. Iste godine de Bruijn je izdao i kritički osvrt na ranija djela E. Kaempfera i J. Chardina o Perzepolisu, naslovljen kao *Aenmerkingen Over de Printverbeeldingen van de Overblijfselen van het Oude Persepolis* (1714.). Uskoro je u Amsterdamu uslijedio francuski prijevod naslovljen kao *Voyage de Corneille Le Brun par la Moscovie, en Persia, et aux Indes Orientales* u dva toma odnosno šest dijelova, od čega peti sadrži navedeni kritički osvrt o Perzepolisu, dok šesti uključuje putopis danskog istraživača i ruskog ambasadora E. I. Idesa o njegovom trogodišnjem putovanju Kinom. Drugo francusko izdanje objavljeno je u Parizu kao *Voyage au Levant* (1725. preštampano 1732.), a sastojalo se od pet tomova odnosno osam dijelova. Iste godine A. Banier u Rouenu je objavio prošireno izdanje u pet tomova s crtežima reduciranih dimenzija. Dio knjige o de Bruijnovom putovanju Rusijom preveden je na engleski naslovljen kao *The Present State of Russia* (1723.), a isti segment izdan je i u ruskom obliku pod naslovom *Путешествие через Московию [Puteshestvie cherez Moskovii︠u︡]* (1873.). Cjeloviti prijevod na engleski temeljen je na francuskom izdanju i izdan je u Londonu kao *Travels into Muscovy, Persia, and Part of the East-Indies* (1737.) ali uz nepravilno numeriranje, a nakon toga objavljeno je i preoblikovano izdanje *A new and more correct Translation of Mr. Cornelius Le Brun's Travels into Muscovy, Persia, and divers parts of the East Indies* (1759.).

Ostatak života de Bruijn je proveo djelujući kao umjetnik i redovno je posjećivao prijatelje u raznim gradovima širom Nizozemske. Prilikom jednog od takvih dugih posjeta, umro je 1726. ili 1727. u domu D. van Mollema u Utrechtu. Točan datum smrti i mjesto pokopa nisu poznati.

Opus
----

Putopisi
* () *Reizen van Cornelis de Bruyn door de vermaardste Deelen van Klein Asia* (Delft: H. de Krooneveld, 1698.)

* () *Voyage au Levant, c'est à dire dans les principaux endroits de l'Asie mineure* (Delft, navedeno kao Pariz: H. de Krooneveld, 1700.)
* () *A Voyage to the Levant: or Travels in the Principal Parts of Asia Minor* (London: J. Tonson i T. Bennet, 1702.)

* () *Reizen over Moskovie, door Persie en Indie* (Amsterdam: R. en Gerard Wetstein, J. Oosterwyk i H. van de Gaete, 1711. preštampano 1714.)

* () *Voyages de Corneille le Brun par la Moscovie, en Perse, et aux Indes Occidentales* (Amsterdam: F. Wetstein, 1718.)
* () *The present state of Russia* (London: W. Taylor, 1723.)
* () *Travels into Muscovy, Persia, and Part of the East-Indies* (London: A. Bettesworth, 1737.)
* () *A new and more correct Translation of Mr. Cornelius Le Brun's Travels into Muscovy, Persia, and divers parts of the East Indies* (London: D. Bellamy, 1759.)
* () *Путешествие через Московию Корнелия де Бруина [Puteshestvie cherez Moskovii︠u︡ Kornelii︠a︡ de Bruina]* (Moskva, 1873.)

* *Aenmerkingen Over de Printverbeeldingen van de Overblijfzelen van het Oude Persepolis* (Amsterdam: R. en Gerard Wetstein, J. Oosterwyk i H. van de Gaete, 1714.)

Slike
* *Klečeća gola žena i crnac [A kneeling naked woman and a negro]*, prodana u aukcijskoj kući Christie's 12. 7. 1963. (katalog Instituta De Witt u Londonu)
* *David i Abigail [David and Abigail]*, galerija Colonna (Alberto Sordi) u Rimu

Galerija
--------

* Perzepolis, IranPerzepolis, Iran
* Nakš-e Džahan, Isfahan, IranNakš-e Džahan, Isfahan, Iran
* Si-o-se Pol, Isfahan, IranSi-o-se Pol, Isfahan, Iran
* Moskva, RusijaMoskva, Rusija
* TatariTatari

Napomene
--------

1. **↑**1  U literaturi se javljaju i sljedeće inačice imena: Cornelis de Bruin, Cornelis de Bruins, Cornelis de Bruyn, Cornelius de Bruyn i Corneille Le Brun.

Literatura
----------

* () Aa (van der), Abraham Jakob (1855.). *Brouwer, Jan – Byvelt, N.*. Biographisch woordenboek der Nederlanden. **II, 4**. Haarlem: J.J. van Brederode. str. 1489.-1491. OCLC 312811831.
* () Bénézit, Emmanuel; Busse, Jacques; Touttain, Pierre André (1976.). *Betto – Chilingovsky*. Dictionnaire critique et documentaire des peintres, sculpteurs, dessinateurs et graveurs de tous les temps et de tous les pays. **II** (N. izd.). Paris: Gründ. ISBN 9782700001501. OCLC 461791278.
* () Floor, Willem (18. 11. 2011.) [15. 12. 1994.]. *De Bruin, Cornelis*. Encyclopædia Iranica. New York: Columbia University.
* () Gool (van), Johan (1971.). *De Nieuwe Schouburg der Nederlantsche Kunstschilders and Schilderessen*. **II**. Soest: Davaco. str. 112.-116. OCLC 64940344.
* () Kramm, Christiaan (1864.). *Geschiedenis van de Beeldende Kunsten in de Nederlanden*. **II**. Amsterdam: Gebroeders Diederichs. str. 177. OCLC 780649649.
* () Lendering, Jona (2023.). „Cornelis de Bruijn". Amsterdam: Livius.
* () Thieme, Ulrich; Becker, Felix; Vollmer, Hans (1911.). *Brewer – Carlingen*. Allgemeines Lexikon der bildenden Künstler von der Antike bis zur Gegenwart. **V**. Leipzig: Seemann. str. 159. OCLC 165485943.
* () Tiele, Pieter Anton (1854.). *Nederlandsche Bibliographie van Land- en Volkenkunde*. Amsterdam: F. Muller. str. 51.-52. OCLC 7453892.

Ostali projekti

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **Cornelis de Bruijn** |

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 19913014
* LCCN: nr91007110
* ISNI: 0000 0001 1947 3738
* GND: 115722122
* SELIBR: 344116
* SUDOC: 085799858
* BNF: cb14510373t (podaci)
* BPN: 04479779
* BIBSYS: 2033829
* ULAN: 500003180
* NLA: 35023196
* NKC: mzk2009511738
* BNE: XX1564548
* RKD: 13644

 |