recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Otočje Bounty** je otočje koje se nalazi u južnom Tihom oceanu, 670 km istočno-jugoistočno od Južnog otoka Novog Zelanda i 530 km jugozapadno od novozelandskog otočja Chatham. 

Otkrio ga je kapetan broda HMS Bounty, William Bligh, 1788. godine i nazvao ga je po svom brodu, tek nekoliko mjeseci prije slavne pobune na brodu Bounty.

Otočje Bounty se sastoji od 13 negostoljubivih i nenaseljenih granitnih otočića i brojnih hridi, koji su podijeljeni na Zapadnu (najveći Depot Island, Dog Rock, Lion, Penguin, Proclamation, Ranfurly, Ruatara, Seal Rock, Skua Rock, Spider i Tunnel Island), Središnju (Coronet, Funnel i Prion Island) i Istočnu skupinu (Con, Molly Cap i North Rock) ukupne površine kopna od tek 1,35 km². Najviša točka otočja je 73 m visok vrh otoka Funnel.

Otočje Bounty je nenaseljeno i cijelo je pretvoreno u ptičji rezervat prirode zbog znatne populacije ugroženih vrsta pingvina *Eudyptes sclateri*, Salvinovog albatrosa (*Thalassarche salvini*) i Bountyjskog kormorana *(Leucocarbo ranfurlyi)*. Ekološki, ono pripada novozelandskim subantarktičkim otočjima koji su zajedno upisani na UNESCO-v popis mjesta svjetske baštine u Australiji i Oceaniji 1998. god..

Izvori
------

1. ↑  Popis stanovništva izvan teritorijalnih ovlasti, popis 2006. god. Statistika Novog Zelanda (`en`) Preuzeto 18. listopada 2012.
2. ↑  Important Bird Areas factsheet: Bounty Islands, BirdLife International 2012. (`en`) Preuzeto 19. listopada 2012.
3. ↑  New Zealand Subantarctic Islands na službenim stranicama UNESCO-a (`en`) Preuzeto 17. listopada 2012.

Vanjske poveznice
-----------------

* Antipodes Islands Arhivirano 2013-12-06 na Wayback Machine-u, Department of Conservation (`en`)

### Ostali projekti

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **Otočje Bounty** |

| * p
* r
* u
Svjetska baština na Novom Zelandu |
| --- |
|  | 
Novozelandska subantarktička otočja (Snares, Bounty, Antipodes, Auckland i Campbell) • Te Wahipounamu - jugozapad Novog Zelanda (nacionalni parkovi Mount Cook, Tai Poutini, Mount Aspiring i Fiordland) • Nacionalni park Tongariro
 | Novozelandska zastava |
*Ukoliko ste tražili pojam iz botanike, v. Kora (botanika).*
Rekonstrukcija obojene kore iz Minhena**Kora** (grč. *Κόρη*) je statua devojke u arhajskoj grčkoj umetnosti. Kore su predstavljane kao obučene devojke koje stoje i sa karakterističnim osmehom. Veći broj kora je otkriven u grčkim svetilištima, gde su verovatno postavljane kao votivni darovi. Na atinskom akropolju su nađene u persijskom šutu. Moguće je razlikovati jonski i atički tip kore prema odeći i uopšte stilskim odlikama.

Grčki vajari su inspiraciju nalazili u mitovima, pa su bogove i heroje predstavljali kao uspravne mladiće i devojke. Statue mladića zvale su se kurosi a devojaka kore. I kurosi i kore su izrađivane u prirodnoj veličini. Bile su veoma ukočene i pravih linija. Ruke su bile pripijene uz telo ili savijene kao da prinose žrtvu. Pošto se grčko vajarstvo brzo razvijalo, ove ukočene statue su brzo zamenjene statuama koje su dočaravale svu lepotu ljudskog tela.

Literatura
----------

* Srejović, D. 1997. Arheološki leksikon. Savremena administracija. Beograd.

Eksterni linkovi
----------------

***Kora (statua)*** na Wikimedijinoj ostavi

* Korai - Ancient-Greece.org
* Gallery Arhivirano 2007-08-15 na Wayback Machine-u - Mlahanas.de
*Za ostala značenja, v. Kurija (razvrstavanje).*
 „Curia" preusmjerava ovdje. Za ostala značenja, v. Curia (razvrstavanje).
**Kurija** (lat. *curia*, množ. *curiae*) je izraz koji se u starom Rimu prvotno koristio za upravnu jedinicu u gradu, odnosno označavao dio stanovništva na istoj teritoriji i/li povezan neposrednim krvnim srodstvom. Izraz potječe od starolatinskog izraza "co-viria" koji znači "udruženje ljudi". Uz kurije, rimsko stanovništvo se još dijelilo na centurije (sr) (*centuriae*; kao osnov za vojne jedinice) i tribe (sr) (*tribus*). Same kurije su se dijelile na deset dekurija (*decuriae*). Na čelu svake kurije je bio službenik ili magistrat po imenu kurion (*curio*). Ta se organizacija, s vremenom, počela širiti i izvan granica Rima, u municipije kojima su upravljali službenici poznati kao kurijali (*curiales*).

Izraz kurija se, pak, u samom Rimu počeo sve više koristiti i za mjesta na kojima su se sastajale kurije, odnosno njihovi predstavnici, od kojih su najpoznatije starješine od kojih će nastati rimski Senat. Za sjedište Senata se tako počeo koristiti izraz kurija, a od zgrada pod tim imenom su poznate Curia Hostilia, Curia Cornelia i Curia Julia. Kurija je kasnije postala središte carske uprave, koja je s uspostavljanjem kršćanstva dobila i vjerske zadatke. U potonjem obliku se kurije mogu naći i danas u Rimokatoličkoj crkvi kao upravna tijela, a od kojih je najpoznatija Rimska kurija.

Izvori
------



***Kurija*** na Wikimedijinoj ostavi
Koordinate: 14°27′35″S 49°42′9″E﻿ / ﻿14.45972°S 49.70250°E﻿ / -14.45972; 49.70250

**Kišne šume Atsinanana** je naziv za šest nacionalnih parkova u istočnom Madagaskaru, u pokrajinama Atsirananani, Toamasini i Fianarantsoi koji su 2007. godine upisani na UNESCO-v spisak Svjetske baštine kao "primjer reliktnih šuma od presudne važnosti za održavanje aktualnih ekoloških procesa potrebnih za opstanak madagaskarske jedinstvene bioraznolikosti, koja se odražava u geološkoj historiji otoka". 

Položaj Nacionalnih parkova i zaštićenih područja na Madagaskaru
Madagaskar se odvojio od ostatka kopna prije više od 60 milijuna godina, tako da je njegov biljni i životinjski svijet izolirano evoluirao. Prašume su tada odigrale ključnu ulogu u odvijanju ekoloških i bioloških procesa, kao i otočke biološke raznolikosti, koja uključuje izniman broj ugroženih vrsta, poput velikog broja primata i lemura. Oko 80 do 90% svih biljnih i životinjskih vrsta u prašumama Atsinanana su endemi i ugrožene vrste jer su nastale i mogu egzistirati samo u ovom jedinstvenom prašumskom sistemu. Od 123 vrste sisavaca na Madagaskaru njih 78 živi u zaštićenom području parkova, a 72 su na Crvenoj listi ugroženih vrsta Međunarodne unije za zaštitu prirode i prirodnih resursa. Ovi nacionalni parkovi poznati su i po svojoj megaraznolikosti jer u njima živi oko 1200 vrsta biljaka, pet vrsta primata, sve vrste lemura, sedam vrsta glodavaca, šest vrsta sisavaca mesoždera i nekoliko vrsta šišmiša.

Nacionalni parkovi Atsinanane
-----------------------------

Cijelo ovo područje je formalno zaštićeno sistemom nacionalnih parkova kojima upravljaju lokalne uprave. Ključna pitanja upravljanja uključuju efikasnu kontrolu koju vrše lokalni siromašni seljaci i stanovnici, koji se služe metodom posijeci i spali, da bi dobili nove površine, ali i krivolovom i primitivnim rudarstvom da dođu do dragulja. Ova pitanja zahtijevaju provođenje jasne i koordinirane strategije kod upravljanja svim komponentama ove imovine kao jedinstvenom cjelinom. Situacija je pogoršana nakon političke krize u Madagaskaru 2009. godine, nakon čega su ovi lokaliteti upisani na listu mjesta ugrožene svjetske baštine, zbog nezakonite sječe i paljenja šuma, i krivolova ugroženih lemura.

1. Nacionalni park Marojeji
2. Nacionalni park Masoala
3. Nacionalni park Zahamena
4. Nacionalni park Ranomafana
5. Nacionalni park Andringitra
6. Nacionalni park Andohahela

Povezano
--------

* Svjetska baština na Madagaskaru

Izvori
------

1. 1 2 3  Rainforests of the Atsinanana na portalu UNESCO, pristupljeno 31. 8. 2011. (`en`)

Eksterni linkovi
----------------

***Kišne šume Atsinanana*** na Wikimedijinoj ostavi

* Kišne šume na UNESCOvom portalu svjetske baštine (`en`)

| * p
* r
* u
Svjetska baština na Madagaskaru |
| --- |
|  | 
* Kraljevsko brdo Ambohimanga
* Kišne šume Atsinanana
* Rezevat prirode Tsingi de Bemaraha

 |  |
**Krak de Montréal** (francuski: ; sh. *Zamak Montreal*)), također poznat i kao **Zamak Šubak** (*Shoubak*, *Shawbak*) je nekadašnji križarski zamak/utvrda u današnjem Jordanu. Podigao je godine 1115. jeruzalemski kralj Balduin I za vrijeme pohoda u Transjordaniju tokom koga će sljedeće godine zauzeti Akabu na obali Crvenog mora. Zamak koji je po kralju dobio ime (*Mons regalis* ili "kraljeva planina" na latinskom) bio je smješten na brdu iz koga se relativno lako mogla kontrolirati ravnice Edoma, odnosno trgovačke i karavanske rute između Sirije i Arabije. Zamak je bio opskrbljen s dvije velike cisterne s vodom i sagrađen na strmoj uzvisini. Do 1142. je ostao u kraljevom posjedu, kada je predan njegovim vazalima iz Gospodstva Transjordanije. Posljednji od njih je bio Raynald od Châtillona koji je zamak koristio bazu za pljačkaške napade na muslimanske hodočasnike i planirani pohod protiv Meke; upravo su Raynaldovi postupci poslužili kao opravdanje Saladinu za pohod koji će dovesti do uništenja križarske države i pada Jeruzalema 1187. godine. Zamak se održao još dvije godine, a muslimanski kroničari navode da su križari tokom dugotrajne opsade prodali vlastite žene i djecu u zamjenu za hranu, i "oslijepili uslijed nedostatka soli". Kasnije su ga dogradili Mameluci ali je poslije zapušten. Danas se nad njime povremeno vrše arheološka istraživanja.

***Krak de Montréal*** na Wikimedijinoj ostavi
**Palencia** je grad i općina od 78,892 stanovnika na sjeveru Španjolske u Autonomnoj zajedniciKastilja i Leon. Ona je i administrativni centar istoimene Provincije Palencia

Geografske karakteristike
-------------------------

Palencia leži na jugu Provincije Palencije u ravnici Campos (dio Mesete) na 749 metara nadmorske visine, udaljena devedesetak km jugozapadno od Burgosa.

Historija
---------

Za grčke geografe Strabona i Ptolomeja to je bila - **Pallantija** prijestolnica keltiberskog plemena Vakcejaca.

Kasnija historija toga naselja za maurske vladavine i gotike je poprilično nejasna, ali se zna da je od 12. do 13. vijeka bio jedna od rezidencija kastiljanskih kraljeva i sjedište njihova cortesa (dvorske vlade).
Kralj Alfonso VIII od Kastilje osnovao je 1208. univerzitet u gradu, ali je on 1239 preseljen u Salamanku.

Palencija je 1520. sudjelovala u neuspjeloj pobuni kastilijanskih gradova (comuneros) protiv cara Svetog Rimskog Carstva Karla V, koji je od 1516. do 1556. bio i španjolski kralj.

Privreda
--------

U Palenciji od 1978. ima tvornicu francuski Renault koji u njoj montira automobile.

Znamenitosti
------------

Od znamenitosti ima gotičku katedralu San Antolín, čija je izgradnja započela 1321. a dovršena je početkom 16. vijeka. Ona je podignuta na mjestu starije crkve koju je između 1026.-1035. dao podići Sancho III od Navare na mjestu spilje u kojoj je živio pustinjak sv Antolín.
Katedrala je riznica brojnih umjetničkih djela (slika El Greca, flamanske tapiserije).

Za neke djelove lazareta San Lázaro, govori se da potječu iz 11. vijeka.

Gradovi pobratimi
-----------------

* Francuska Bourges, Francuska

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Spain: Castilla y León*" (engleski). City population. Pristupljeno 20. 06. 2018.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*Palencia*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 20. 6. 2018.
3. ↑  „*Palencia Plant (Renault)*" (engleski). Renault. Pristupljeno 20. 6. 2018.

Vanjske veze
------------

***Palencia*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Ayuntamiento de Palencia* (`es`)
**Krugovi** ili **karike** je ime za gimnastičarsku spravu i olimpijsku disciplinu sportske gimnastike.
Oni se sastoje od dva mala kruga, povezanih remenima na nosač iznad glave, za koje se gimnastičar drži dok izvodi razne vježbe. Izumio ih je početkom 19. vijeka njemački pedagog Friedrich Jahn, poznat kao otac gimnastike.

Karakteristike
--------------

Krugovi su izrađeni od drva ili metala, vanjskog dijametra od 28 mm (unutarnjeg [18 cm). Ovješeni su trakama postavljenim na nosač visok 5,75 metara iznad tla, dok oni sami vise na 2,5 m iznad poda i međusobno razmaknuti 50 cm.

Natjecanje na krugovima zahtijeva najviše snage od svih gimnastičkih disciplina, pa se natječu samo muškarci.
Vježba na krugovima mora se izvoditi u mirnom položaju (bez ljuljanja ili pomicanja krugova). 
Snaga se demonstrara kako vučenjima i izražajima, tako i elementima zamaha jer je njihovo izvođenje otežano zbog oslonca koji nije fiksiran pri vježbanju. 
Vježbe na krugovima se moraju sastojati od različitih pokreta demonstrirajući snagu, izdržaje i zamahe. Ovi se elementi izvode u visu, kroz upor ili kao stoj na rukama, a treba da se izvedu ispruženim rukama. Tokom vježbe natjecatelj mora se izvesti najmanje dva stoja na rukama, jedan na snagu, a drugi pomoću zamaha. 
Gimnastičar mora izvesti seriju okreta i izdržaja sa prednjim i zadnjim elementima a kraj vježbe ili saskok se mora izvesti akrobatskom točkom.

Tipične demostracije snage na krugovima uključuju križ ili željezni križ (držanje tijela horizontalno od tla sa rukama potpuno ispruženim u stranu) i polugom (visi se na rukama sa tijelom ispruženim horizontalno).

Historija
---------

Krugovi su olimpijska disciplina za muškarce, još od prve novovjeke Olimpijade 1896. u Ateni.

Vanjske veze
------------

***Krugovi (gimnastika)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Rings gymnastics* (`en`)
* *Krugovi* (`sh`)

| * p
* r
* u
Gimnastičke sprave |
| --- |
| Sportska gimnastika muškarci | 
* Krugovi
* Konj sa hvataljkama
* Parter
* Konj za preskoke
* Gimnastički razboj
* Vratilo

 |
| Sportska gimnastika žene | 
* Dvovisinski razboj
* Greda
* Parter
* Konj za preskoke

 |

1. 1 2 3 4 5 6 7 8   „Rings gymnastics" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 31.01.2022.
2. 1 2   „Krugovi" (hrvatskosrpski). Znanje. Pristupljeno 31.01.2022.
**Paleogenski** period je jedinica geološkog vremena koje je počelo prije 65 i završilo prije 23 miliona godina. Period je trajao 42 miliona godina, i postao poznat kao vrijeme u kome su sisavci evoluirali od malih, jednostavnih oblika u različite životinje nakon masovnog izumiranja koje je bilo završilo prethodni period krede. Neki od tih životinja će evoluirati u krupne oblike koji će dominirati kopnom, dok će drugi postati sposobni živjeti u oceanima, specifičnim kopnenim staništima te čak i letjeti. Ptice su prilično evoluirale tokom perioda mijenjajući se u oblik nalik na sadašnje. Većina ostalih grana života na Zemlji su ostali relativno neizmijenjeni u odnosu na ptice i sisavce tokom ovog perioda. Manji broj pomaka kontinenata se također dogodio u ovom periodu. Klima se ponešto ohladila za vrijeme paleogena a unutrašnja mora povukla iz Sjeverne Amerike tokom perioda.

Ovaj period se sastoji od epoha paleocena, eocena i oligocena. Paleogenu prethodi period krede te ga slijedi epoha miocena u periodu neogena. Izrazi 'paleogenski sistem' i 'sistem donjeg tercijara' su također bili korišteni kako bi opisali 'Paleogenski period'. Ponešto zbunjujuća terminologija je izgleda nastala zbog suočavanja s finim granularitetom perioda i sve više informacija. Dijeleći tercijarsku eru u dva 'perioda' umjesto 7 'epoha', periodi su trajanjem bliži 'periodima' mezozojske i paleozojske ere.

| Kenozojska era |
| --- |
| Paleogen | Neogen |


| *Tercijarska pod-era* |
| --- |
| Paleogenski period |
| Paleocenska epoha | Eocenska epoha | Oligocenska epoha |
| Dan | Seland | Tanet | Ipres | Lutet | Barton | Priabon | Rupel | Hat |


***Paleogen*** na Wikimedijinoj ostavi

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* LCCN: sh99011710
* GND: 4044363-2
* BNF: cb119458003 (podaci)
* NKC: ph117676

 |
**Provincija Palencia** (španjolski: *Provincia de Palencia*) je jedna od devet provincija španjolske autonomne zajednice 
- Kastilja i Leon, koja se nalazi na sjeveru Španjolske.

Administrativni centar provincije je istoimeni grad Palencia.

Geografske karakteristike
-------------------------

Provincija Palencia prostire se na površini od 8,053 km² u kojoj živi 163,390 stanovnika. Sa sjevera graniči sa autonomnom zajednicom Kantabrijom, a sa istoka sa Provincijom Burgos, sa jugozapada sa 
Provincijom Valladolid i sa zapada sa Provincijom León.

Na sjeveru provincije prostiru se planine Kantabrijskog gorja sa najvišim vrhom u tom dijelu - Curavacas, koji je visok 2.520 metara. 
Ostatak Palencije je plodna dolina Campos, koja je dio velike visoravni Meseta. Najveće rijeke su Pisuerga i Carrión, nešto ruda pronađeno je planinama Kantabrijskog gorja, ali se eksploatira samo ugljen i nešto malo bakra.

Historija
---------

Između 1753. - 1832. podignut je kanal Castilla, na kom leži administrativni centar Palencia, on je omogućio bolje povezivanje sa Valladolidom i navodnjavanje. Provincija je osnovana 1833.

Privreda
--------

Palencija je poljoprivredni kraj, u kom se sadi i uzgaja ječam, pšenica, šećerna repa, konoplja i lan. Znana je i po ovčarstvu.
Industrija provincije proizvodi tkanine od vune i lana, porculan, kožnu i metalnu galanteriju, papir, tepihe, automobilske dijelove i prehrambene proizvode.

Pored Palencije koja je administrativni centar, ostali veći urbani centri su Venta de Baños i Cervera de Pisuerga.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*Spain:Castilla y León*" (engleski). City population. Pristupljeno 20. 06. 2018.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*Palencia*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 20. 6. 2018.

Vanjske veze
------------

***Palencia (provincija)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Diputación de Palencia* (`es`)

| * p
* r
* u
Provincije Kastilje i Leona |
| --- |
| 
* Ávila
* Burgos
* León
* Palencia
* Salamanca
* Segovia,
* Soria
* Valladolid
* Zamora

 |  |

| * p
* r
* u
Španjolske provincije |
| --- |
| 
Álava/Araba • 
Albacete • 
Alicante/Alacant • 
Almería • 
Asturias • 
Ávila • 
Badajoz • 
Barcelona • 
Burgos • 
Cáceres • 
Cádiz • 
Cantabria • 
Castellón/Castelló • 
Ceuta1 • 
Ciudad Real • 
Córdoba • 
Cuenca • 
Gerona • 
Granada • 
Guadalajara • 
Guipúzcoa/Gipuzkoa • 
Huelva • 
Huesca • 
Baleari • 
Jaén • 
La Coruña/A Coruña • 
La Rioja • 
Las Palmas • 
León • 
Lérida • 
Lugo • 
Madrid • 
Málaga • 
Melilla1 • 
Murcia • 
Navarra/Nafarroa • 
Orense/Ourense • 
Palencia • 
Pontevedra • 
Salamanca • 
Santa Cruz de Tenerife • 
Segovia • 
Sevilla • 
Soria • 
Tarragona • 
Teruel • 
Toledo • 
Valencia/València • 
Valladolid • 
Biskaja (Vizcaya/Bizkaia) • 
Zamora • 
Zaragoza

1 - Eksklave na sredozemnoj obali Afrike | Flag of Spain |
**Керозин** је безбојни, запаљиви угљоводоник који се дестилацијом добија из сирове нафте. Користи се као гориво у млазним моторима. Млазно гориво је мешавина различитих угљоводоника. Како тачан састав млазног горива варира на основу извора нафте, немогуће је дефинисати млазно гориво као однос специфичних угљоводоника. Стога се млазно гориво дефинише као спецификација перформанси, а не као хемијско једињење. [1] Даље, распон молекулске масе између угљоводоника (или различитих бројева угљеника) је дефинисан захтевима производа, као што су тачка смрзавања или тачка дима. Млазно гориво типа керозин (укључујући Јет А и Јет А-1, ЈП-5 и ЈП-8) има расподелу броја угљеника између око 8 и 16 (атоми угљеника по молекули); млазно гориво широког пресека или нафте (укључујући Јет Б и ЈП-4), између око 5 и 15. [2] [3]

Općenito
--------

Prvo mlazno gorivo bio je petrolej i korišten je za pogon zrakoplova s plinskom turbinom. Englezi su 1947. prvi izdali specifikaciju za takozvani avionski kerozin oznake RD 2482. 
Američki odgovor bila je specifikacija za mlazno gorivo JP-1, po sastavu također petrolej. Dodavanjem benzina u ovo gorivo nastalo je mlazno gorivo JP-3 koje radi svoje isparljivosti nije zadovoljavalo na velikim visinama. Daljnjim istraživanjem formulirano je i standardizirano novo gorivo JP-4. Mlazni motori koji rade pod težim uvjetima (nadzvučne brzine, povišene temperature motora i zrakoplova...) zahtijevali su još kvalitetnije gorivo s nižom isparljivosti i većom termičkom stabilnosti pa su formulirana goriva JP-5 i JP-6.

Aviokerozini
------------

Aviokerozini su ugljikovodici sa specifičnom težinom između 0,800 do 0,820 pri 20 °C. Najvećim dijelom su laki parafini s točkom ledišta ispod -60 °C. Osnovni uvjeti koje moraju zadovoljavati su:

* postojanost pri niskim pritiscima (koji vladaju na 12.000 – 20.000 metara),
* pri izgaranju stvarati što veći potisak,
* ne smiju sadržavati sumpor radi korozije uređaja motora,
* da se lako pretaču iz rezervoara u rezervoar,
* da rad motora bude osiguran od požara,
* moraju zadovoljavati veliki raspon radnih temperatura.

Gorivu se dodaju razni aditivi, npr. radi sprječavanja pjenjenja prilikom nadopune goriva u zrakoplov ili nagle promjene visine leta dodavaju se razni inhibitori za pjenjenje. Pumpe visokog pritiska stvaraju statički elektricitet nastao trenjem slojeva goriva, što se sprječava uzemljenjem i dodavanjem sredstva za povećanje elektro-provodljivosti.

Kod nas se upotrebljava mlazno gorivo na bazi petroleja JET A-1.
**Mantaro** (španjolski: *Rio Mantaro*) je rijeka u sredini Perua, duga 735 km koja zajedno sa rijekom Apurímac formira rijeku Ene.

Hidrologija
-----------

Mantaro izvire na sjeveroistoku Jezera Junin pod imenom Upamayo, na nadmorskoj visini od 4,080 metara. 
Od izvora isprva teče prema jugoistoku, zatim svija na sjeveroistok i teče nekih 90 km, nakon tog svija prema jugoistoku i teče ušća u rijeku Apurímac. 
Većim dijelom svog toka korito joj je stisnuto u dubokim kanjonima Anda.
Na svom toku rijeka prelazi 3,600 metara nadmorske visine i prikuplja vode 6,717 jezera koja pokrivaju površinu od 76.761 hektara. Najveća su: Chinchaycocha, Marcapomacocha, Paca, Tranca Grande, Pomacocha , Huascacocha, Hichicocha, Coyllorcocha, Lasuntay, Chuspicocha, Quiullacocha, Yuraicocha, Azulcocha, Carhuacocha i Huaylacancha.

Njen tok se geografski da podjeliti na tri dijela; Gornji, Srednji i Donji Mantaro.
U Gornjem Mantaru se pored jezera Junín, nalaze i druga najveća jezera koje osiguravaju vodu rijeci tokom čitave godine.

U Srednjem Mantaru koji počinje 80 km nizvodno od jezera Junín, nalazi se akumulaciono jezero Malpaso (na 3,800 nadmorske visine). Od njega rijeka teče oko 100 kilometara, u relativno uskoj kotlini i prima lijeve pritoke; Thisgo, Yauli, Huari i Pachacayo i najveću Cunas i dvije desne; Vilcu (Moya-Quillón) i Ichu.

Donji Mantaro proteže se od akumulacionog jezera *Tablachace* do ušća u rijeku Apurímac, u dužini od 498 km.

Rijeka ima porječje od 34,546 km² koje se prostire po departmanima Junin, Pasco, Huancavelica i Ayacucho.

Mantaro je od velike ekonomske važnosti za Peru, njene hidroelektrane proizvode oko 35% električne energije, kako u njenom slivu živi preko milion stanovnika koji se bave poljoprivredom, važna je i sa tog stanovišta.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  „*Hidrografía*" (španjolski). ANA, Autoridad Nacional del Agua. Pristupljeno 16.06.2023.
2. 1 2 3  „*Perú: cuenca del río Mantaro*" (španjolski). Cuencas Resilientes. Pristupljeno 16.06.2023.

Vanjske veze
------------

***Mantaro (rijeka)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Mantaro River* (na portalu Mapcarta) (`en`)
* *Perú: cuenca del río Mantaro* (`es`)
**Kristinehamn** je lučki grad od 17,839 stanovnika u sredini Švedske, on je i 
administrativni centar Općine Kristinehamn od 23,808 stanovnika.

Geografske karakteristike
-------------------------

Kristinehamn leži u Grofoviji Värmland, na ušću riječica *Varnan* i *Löt* u Jezero Vänern, 
udaljen oko 44 km istočno od Karlstada.

Historija
---------

Davno prije nego što je Kristinehamn 1642. dobio povelju o statusa grada na tom mjestu bila je naselje **Bro** (Broo), zvano tako zbog mosta preko rijeke Varnan, ono je bilo važna luka za transport željezne rude.

Tadašnji vojvoda Karl (kasniji kralj Karl IX) izgradio je u Brou između 1570. - 1580. manufakturnu livnicu, a imao je planove i za osnivanje grada.

Tokom 17. vijeka narastao je promet željezne rude iz Jezera Vänern preko Vänersborga do Göteborga, to je gradu dalo nove prilike za rast, tako da je oko 1640. promet preko njegove luke dostigao onaj iz Karlstada, rast prometa nastavio se i za 18. vijeka.

I pored stalnih problema sa trgovcima i osporavanim koncesijama za trgovinu - Kristinehamn je oko 1770. narastao do grada srednje veličine sa svojih 1 200 stanovnika.

Kristinehamn je odmah nakon 1800. spadao u red 30 - 40 najvećih gradova Kraljevine Švedske, za razliku od drugih gradova koji su ga pretekli i koji su veliki porast stanovništva imali između 1845. - 1920. Njegov rast se naročito usporio nakon 1950.

Kristinehamn i danas ima važnu ulogu kao transportni centar za željeznu rudu i drvenu građu. Postao je i značajni trgovački centar sa
relativno velikim uslužnim sektorom. 

Tokom 20. vijeka izgrađeno je nekoliko pogona metalurške i drvoprerađivačke industrije, a grad se profilirao i kao zdravstveni centar.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „Sweden: Värmland" (engleski). City population. Pristupljeno 26. 05. 2015.
2. 1 2 3 4 5 6  „*Kristinehamns historia*" (švedski). Urbanhistory. Arhivirano iz originala na datum 2013-12-10. Pristupljeno 26. 05. 2015.

Vanjske veze
------------

***Kristinehamn*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Službene stranice općine Kristinehamn* (`sv`)
Pogubljenje Mansura al-Haladža
**Mansur al-Haladž** (857. – 922.) je bio perzijski mistik, pjesnik, pisac i sufijski učitelj. Pogubljen je zbog hereza od Abasida.

Haladž je bio poznat po svojim ekstatičnim izjavava, poput: "Ja sam Istina" (*anal-Hak*). U sufijskom načinu izražavanja, ovo može biti shvaćeno i kao objava sjedinjenja sa Bogom, koga su oni nazivali *Istinom*, ali ortodoksnom islamskom uhu to je bio najviši oblik bogohuljenja. 

Izazvao je reakcije tadašnje javnosti svojim hvalospevom kuranskom Satani (Iblis) koji je odbio da se pokloni pred Adamom kada je Bog naredio svim svojim bićima da tako učine (2:28-34). Ovo odbijanje je sa njegove strane interpretirano više kao monoteistička vernost nego kao zla nepokornost.

Mansur al-Haladž je bio mučen i pogubljen u Bagdadu 26. 3. 922. godine, kako zbog svog ekstremnog religijskog stava, tako i zbog svojih političkih veza.

Izvori
------

1. 1 2  Mirča Elijade, Vodič kroz svetske religije, Narodna knjiga, 1996.

***Mansur al-Haladž*** na Wikimedijinoj ostavi

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 44299887
* LCCN: n84199035
* ISNI: 0000 0001 2100 9686
* GND: 118700987
* SELIBR: 34385
* SUDOC: 026912775
* BNF: cb119067398 (podaci)
* BIBSYS: 90322014
* MusicBrainz: fba8ad6b-31b8-40af-828a-833bdfd25f79
* NLA: 36506168
* NKC: xx0004428
* BNE: XX989041
* CiNii: DA06647977

 |
*Za ostala značenja, v. Manta (mitologija).*
**Manta** ili **Manto** (starogrčki: ) bila je, u grčkoj mitologiji, kćerka proroka Tiresije i majka Mopsa. Tiresija je bio tebanski prorok, koji se, prema predanju, pretvorio u ženu nakon što je štapom pogodio par zmija u parenju, nakon čega je služio kao Herina sveštenica.

Mitologija
----------

Manta je i sama bila proročica, prvo Apolona Ismenskog u Tebi, gde su postojali njeni spomenici, a kasnije i Delfijskog i Klarskog Apolona. Nakon što su Epigoni zauzeli Tebu, Manta je sa ostalim zarobljenicima bila dovedena u Delfe kao deo ratnog plena i predata Apolonu Delfijskom. Apolon ju je postavio za svoju sveštenicu i poslao u Kolofon da osnuje njegovo proročište. Apolonu je rodila i jednog sina, po imenu Mops, premda drugi izvori kažu da je Mopsov otac bio Rakije, za koga se Manta kasnije udala. Prema Pseudo-Apolodorovoj *Biblioteci*, Manta je s Alkmeonom imala sina Amfiloha i kćerku Tisifonu. U rimskom mitu, Manta je otišla u Italiju i Tiberinu, rečnom bogu Tibra, rodila je sina Okna. Okno je osnovao grad Mantovu, koji je nazvao po svojoj majci. Pričalo se da je Manta bila mnogo sposobnija proročica nego njen otac.

Budući da je Apolonova proročica, Mantu ponekad zovu i *Dafna*, tj. "lovorova devica".

Manta se pojavljuje i u mitu o Niobi, tebanskoj kraljici koja se bahato hvalila brojem svoje dece i podsmevala se boginji Leti. Manta ju je upozorila da ne navlači na sebe ljutnju bogova i da zamoli Letu za oproštaj, no Nioba se oglušila na njeno upozorenje i nastavila vređati Letu, pa su je naposletku Apolon i Artemida kaznili tako što su usmrtili svi njenu decu.

Lampa, koji je pokušao silovati Mantu na njenom krevetu, kaznio je Apolon za taj zločin.

Manta je jedna od vidilaca i proroka koje Dante vidi u osmog krugu *Pakla*.
**Kernave** je naziv srednjovjekovne prijestolnica Velike Kneževine Litvanije, u općini Širvintos, u dolini rijeke Neris, na istoku Litvanije. Danas je litvanski državni kulturni rezervat i arheološko nalazište, osnovan 1989. godine. Po popisu iz 2001. god. u naselju je živio 301 stanovnik. Godine 2004. nalazište Kernave uvršteno je na UNESCO-ov popis svjetske baštine.

Kernave je već dugi niz godina tradicionalno mjesto raznih festivala i praznika, naročito ljeti. Svi ovi festivali posvećeni su istoriji Litvanije i njenim običajima. Svake godine 6. jula Kernave postaje nacionalni centar državnog praznika Litvanije poznatog kao Dan krunisanja vojvode Mindaugasa. Dio ovog praznika je i jedan od najvećih arheoloških festivala baltičkih država i država istočne Evrope poznat kao *Dani žive arheologije*.

Svjetska baština
----------------

Na površini od 194,4 ha Kernave predstavlja izuzetno svjedočanstvo o postojanju ljudskih naselja na ovim prostorima u trajanju od oko 10.000 godina. Sadrži u manjem broju arheološke dokaze o drevnoj upotrebi zemljišta u kasnom paleolitu, veći broj iz perioda mezolita i neolita, a dokazi se završavaju u vremenu srednjeg vijeka. Sastoji se od kompleksnog ansambla arheoloških elemenata, uključujući nekadašnje naselje Kernave, jedinstveni kompleks impresivnih tvrđava, neutvrđenih naselja, nekropola sa grobnicama i drugih arheoloških, istorijskih i kulturnih spomenika. Nalazište sadrži arheološke dokaze o prirodnim procesima glacijalnog povlačenja u dugom i kontinuiranom periodu ljudske aktivnosti.

Najraniji dokazi o ljudskoj aktivnosti datiraju između 9. i 8. milenijuma p.n.e. a kasnije stalno nastanjivanje do kasnog srednjeg vijeka, potvrđeno je u nekoliko kulturnih slojeva i grobnih mjesta. Kompleks od pet tvrđava datira iz 13. vijeka, kada je Kernavė bio važan feudalni grad zanatlija i trgovaca kojima je bila potrebna zaštita tako složenog odbrambenog sistema. Grad Kernave je uništio Teutonski red u kasnom 14. vijeku, ali se lokacija nastavila koristiti do modernog doba.

U kasnijim godinama ostaci grada bili su prekriveni aluvijalnim slojem zemlje koji je formirao vlažni treset, tako da je većina relikvija ostala netaknuta. Državni arheološki istorijski muzej Kernave organizovao je 2002. godine izložbu u Varšavi, svoju prvu izložbu izvan Litvanije, pod nazivom "Kernave - Troja Litvanije". Na primjer, Kernavė ima najstariju poznatu medgrindu, tajni podvodni put popločan drvetom. Put je služio za odbranu i datira iz 4-7 vijeka.

Postoji 15 arheoloških i 3 istorijska spomenika na teritoriji Kulturnog rezervata koji su uključeni u litvanski registar zaštićenih mjesta Litvanije.

Izvori
------

1. ↑  Kernave - en.litauen-netz.de, pristupljeno 17.02.2003.
2. ↑  „Litvanija, spomenici upisani na listu svjetske baštine". *UNESCO: Svjetska baština*. Pristupljeno 19. 01. 2023.
3. ↑  „UNESCO: Arheološko nalazište Kernave". *UNESCO: Svjetska baština*. Pristupljeno 19. 01. 2023.

***Kernave*** na Wikimedijinoj ostavi
*Za ostale upotrebe, v. Karađorđevo (razvrstavanje).*

  
Koordinate: 45° 17′ 30" SGŠ, 19° 18′ 12" IGD

**Karađorđevo** (ćirilica: *Карађорђево*, mađarski: *Bélamajor*) je naselje od 1 012 stanovnika u općini Bačka Palanka u Južnobačkom okrugu u Vojvodini.

To malo naselje bilo bi ostalo vjerojatno anonimno da se u njemu nije nalazilo lovno gospodarstvo sa Titovom vilom, u kojoj je ona rado boravio, i u kojoj su se zbili brojni značajni politički događaji, kao 21. sjednica Predsedništva Centralnog komiteta Saveza komunista Jugoslavije.

Historija
---------

Početak naselja vezan je uz 1885. kad je Austro-ugarska monarhija osnovala ergelu, u tom kraju pored Dunava. Ergela je proširena 1901. krčenjem hrastove šume, izgradnjom štala i nekoliko stambenih objekata, tad su se doselili i prvi stanovnici, a naselje je 1904. dobilo ime Csikós Telep (Ždrebarsko naselje). 

Nakon sloma Austro-Ugarske, ergelu je nasljedila Kraljevina Jugoslavija, koja ju je 1924. ukazom kralja Aleksandra Karađorđevića pretvorila u Državno lovno-šumsko dobro.

Odmah po završetku Drugog svetskog rata, već 1945. godine, obnovljen je rad ovog dobra, ovaj put kao vlasništva vlade FNRJ, tako da je već 1948. organiziran prvi lov za diplomate. Prva značajna rekonstrukcija i dogradnja izvedena je 1957. kad je izgrađena takozvana Titova vila, odtad se kompleks počeo sistematski uređivati i dograđivati kao reprezentativni objekt za visoke uzvanike. 

Lovno-šumsko poljoprivredno dobro je 21. juna 1973. predato na korištenje je na korištenje Jugoslovenskoj Narodnoj Armiji i odtad se zove **Vojna Ustanova Karađorđevo**. 
Rezidencijalni objekt Karađorđevo za Titova doba je zapravo bio veliki kompleks koji se sastojao od nekoliko jedinica; Donji majur, Gornji majur, Novi majur, Obrovac, Vranjak, Guvnište, Bukinski rit, Hagel ostrvo i Šarengradska ada, raštrkanih na 6000 hektara, koji se u dužini od 17 km, naslanja na Dunav. 

Danas je taj kompleks razdvojen u tri cjeline; Rezidencijalni objekat Karađorđevo, Vojna ustanova Karađorđevo i Mjesna zajednica Karađorđevo.

Izvori
------

1. 1 2  „*Vojna ustanova "Karađorđevo" na tenderu*" (srpski). Vreme. Pristupljeno 03. 12. 2013.
2. ↑  „*Nekada čuveno Titovo odmaralište sve ređe posećuju gosti*" (srpski). Krstarica. Pristupljeno 03. 12. 2013. [*mrtav link*]

Vanjske veze
------------

***Karađorđevo (Bačka Palanka)*** na Wikimedijinoj ostavi

* Vojna ustanova "Karađorđevo" na tenderu

| * p
* r
* u
Naseljena mesta opštine Bačka Palanka |
| --- |
| 
**Bačka Palanka** •
Vizić •
Gajdobra •
Despotovo •
Karađorđevo •
Neštin •
Mladenovo •
Nova Gajdobra •
Obrovac •
Parage •
Pivnice •
Silbaš •
Tovariševo •
Čelarevo
 |
Koordinate: 47° 17′ 60" SGŠ, 8° 10′ 48" IGD

**Luzern** čita se **Lucern** (francuski i engleski Lucerne) je grad u Švicarskoj. Glavni je grad istoimenog kantona Luzern.

Geografske karakteristike
-------------------------

Grad leži duž obala Lucernoskog jezera (njemački: *Vierwaldstättersee*) i sa svojih 78 093 stanovnika je osmi po veličini grad u Švicarskoj. Kroz grad teče rijeka Reuss. Luzern je administrativno, ekonomsko, prometno i kulturno središte centralne Švicarske.

### Turizam

*Luzern* je veoma važna turistička destinacija. Svake godine mnogo turista posjeti Luzern, a najviše iz Azije. Oni često dolaze da vide drveni most Kapellbrücke koji je izgrađen u srednjom vijeku. Važna turistička destinacija je i planina Pilatus. Na vrhu te planine postoji restoran sa vrlo lijepom pogledom na cijelu centralnu Švicarsku i okolinu.

Prema podacima iz 2005 grad Lucern je imao 57 533 stnovnika a Luzern je imao 56 309 stnovnika.

### Promet

*Luzern* je važan tranzitni grad za robu i putnike koji putuju u unutrašnjost Švicarske. Grad ima posebno dobro razvijenu prometnu infrastrukturu. Preko grada prolaze brojni autoputi, pa je Luzern dobro povezan sa drugim gradovima Švicarske. Grad ima i veliku željezničku stanicu, na kojoj staju svi vlakovi koji putuju od istoka ka zapadu. U blizini željezničke stanice nalazi se Švicarski muzej prometa. On je jedan od najposećenijih muzeja Švicarske, sa velikom kolekcijom automobila, brodova, aviona i lokomotiva.

Vanjske veze
------------

***Luzern*** na Wikimedijinoj ostavi

* City of Lucerne official website
* Luzern Tourismus AG - tourist office Arhivirano 2008-08-27 na Wayback Machine-u
* Lucerne - informacije na stranici Wikivoyage
* website of the neighbourhood Basel-/Bernstrasse Luzern
* Media
	+ Radio Pilatus (`de`)
	+ Radio 3fach (`de`)
	+ Neue Luzerner Zeitung: Luzerner Zeitung (`de`) (local newspaper)
	+ www.zisch.ch (`de`) (local newspaper)
	+ Anzeiger Luzern (`de`)

| * p
* r
* u
Glavni gradovi švicarskih kantona |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|     | 
Aarau (Aargau) Herisau (Appenzell Ausserrhoden) Appenzell (Appenzell Innerrhoden) Basel (Basel-Stadt)
 | 
Liestal (Basel-Landschaft) Bern (Bern) Fribourg (Fribourg)Geneva (Geneva)
 | 
Glarus (Glarus) Chur (Graubünden) Delémont (Jura) Luzern (Luzern)
 | 
Neuchâtel (Neuchâtel) Stans (Nidwalden) Sarnen (Obwalden) Schaffhausen (Schaffhausen)
 | 
Schwyz (Schwyz) Solothurn (Solothurn) St. Gallen (St. Gallen) Frauenfeld (Thurgau)
 | 
Bellinzona (Ticino) Altdorf (Uri) Sion (Valais) Lausanne (Vaud)
 | 
Zug (Zug) Zürich (Zürich)
 |

 |
| Karavanke |
| --- |
| Dio Jugoistočnih Alpi |
| Pogled na Karavanke sa austrijskog jezera WörtherseePogled na Karavanke sa austrijskog jezera WörtherseePogled na Karavanke sa austrijskog jezera Wörthersee |
| Dužina masiva: | 120 km |
| Širina masiva: | km |
| Površina masiva: | km² |
| Najviši vrh: | Stol/Hochstuhl (2236 m) |
| Zaštićene oblasti: |  |
| Država: |  Austrija Slovenija Italija |

**Karavanke** (njemački: *Karawanken*, talijanski: *Caravanche*) je planinski masiv između Austrije i Slovenije.

Geografija
----------

Karavanke se protežu u dužinu od nekih 120 km u smjeru zapad-istok, počinju od tromeđe Austrije, Slovenije i Italije, točnije od koruškog sela Thörl-Maglern (Vrata-Megvarje) na zapadu i završavaju na padinama kod grada Slovenj Gradec.

One su zapravo samo dio Jugoistočnih Alpi, vapnenačkog masiva, pa su slične susjednim Julijskim, Kamniškim i Karnijskim Alpama, iako su malo niže, pa su tako mnogi od njenih značajnih vrhova, obrasli travom na južnim obroncima, a stjenoviti su samo sa sjevera.

Sjevernu granicu masiva formira rijeka Drava i ona se jasno vidi, ali to nije slučaj sa zapadnom i južnom, koju formira Sava. Ona se još jasno vidi sve do Jesenica, ali kad se rijeka spusti južnije, granica se počinje gubiti jer se pretapa sa Kamniškim Alpama.

Karavanke predstavljaju pravi raj za planinare i skijaše. Gotovo do svih njenih vrhova može se doći relativno lagano dobro označenim stazama. Sa njih pucaju prekrasni vidici, naročito prema susjednim Julijskim i Kamniškim Alpama, dok se panorame prema sjeveru pretapaju sa beskrajem. Pojedini vrhovi Karavanki popularni su među alpinistima za penjanje.

Vrhovi
------

Masiv se geografski da generalno podijeliti na dvije cjeline, Zapadne i Istočne Karavanke. Dolje je lista sa najvišim visovima (planinama) na masivu.

### Zapadne Karavanke

* Peč/Dreilaendereck/Monte Forno (1510 m) na tromeđi Austrije i Slovenije i Italije
* Vošca (1737 m)
* Kepa/Mittagskogel (2143 m)
* Dovška Baba/Frauenkogel (1891 m)
* Hruški vrh i Klek (1776 m)
* Golica/Kahlkogel (1835 m)
* Struška/Baerentaler Kotchna (1944 m)
* Vajnež (2104 m)
* Stol/Hochstuhl (2236 m)
* Kozjak/Kosiak (2016 m)
* Vrtača/Wertatscha (2181 m)
* Begunjščica (2060 m)

### Istočne Karavanke

* Košuta/Koschuta (2133 m)
* Setiče/Freiberg (1922 m)
* Obir/Hochobir/ (2139 m)
* Olševa/Ouschewa (1929 m)
* Peca/Petzen (2125 m)
* Uršlja gora (1696 m)

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7   „*Karavanke / Karawanken*" (engleski). SummitPost. Pristupljeno 20. 04. 2014.

Vanjske veze
------------

***Karavanke*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Karavanke / Karawanken* na portalu SummitPost (`en`)

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 3145602314701361191
* LCCN: sh86005551
* GND: 4073232-0
* NKC: ge138011

 |
Otto John, 1954
**Otto John** (19. mart 1909. – 26. mart 1997) bio je njemački pravnik i obavještajac, poznat po tome što je od 1950. do 1954. služio kao prvi načelnik zapadnonjemačkog Saveznog ureda za zaštitu ustavnog poretka (BfV), odnosno po njegovom nikad razjašnjenom bijegu u i iz Istočne Njemačke.

John je za vrijeme Drugog svjetskog rata sudjelovao u antinacističkom pokretu otpora iu zavjeri protiv Adolfa Hitlera. Nakon neuspjeha zavjere, poslije koje je uhapšen i pogubljen njegov brat Hans, Otto John je preko neutralne Španije uspio prebjeći u Britaniju gdje je ostatak rata proveo radeći za BBC-ove propagandne radio-emisije na njemačkom jeziku. 

Poslije rata je na čelu novoosnovane BfV stupio pod britanskim pokroviteljstvom, usprkos protivljenja zapadnonjemačkog kancelara Konrada Adenauera. Na dužnosti je ostao sve do 10. obljetnice zavjere, kada je 20. jula 1954. godine iznenada nestao. Tri dana kasnije se pojavio u Istočnom Berlinu te u tamošnjim medijima javno osudio Adenauerovu politiku.

John je 12. decembra 1955. ponovno prebjegao, ovaj put na Zapad. Iako je tvrdio da je njegov bijeg zapravo bila otmica od strane KGB-a, odmah je uhapšen i osuđen na četiri godine zatvora zbog izdaje. Iz zatvora je pušten 1958. godine, te je ostatak života proveo pokušavajući dokazati svoju nedužnost.

Vanjske veze
------------

***Otto John*** na Wikimedijinoj ostavi

* Literatur von und über Otto John u katalogu Deutschen Nationalbibliothek (`de`)
* *Der Fall Otto John. Entführung oder freiwilliger Übertritt in die DDR?* Arhivirano 2016-03-04 na Wayback Machine-u u: Website von Erik Gieseking
* *Frontwechsel – Der Fall Otto John* u: *Deutschlandfunk.* 20. juli 2004.

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 32791201
* LCCN: n84210255
* ISNI: 0000 0003 7455 8771
* GND: 118712756
* SUDOC: 081388551
* NDL: 00620890
* CiNii: DA15887315

 |
|  |
| --- |
|  *Ovo je glavno značenje pojma **Karaš**. Za druga značenja, v. Karaš (razvrstavanje).* |

**Karaš** (lat. *Carassius carassius*) je slatkovodna riba koja živi uglavnom u mirnim, jako zatravljenim ravničarskim vodama sa muljevitim dnom, dok je relativno redak u rekama, pripada familiji Cyprinidae.

Opis i građa
------------

Karaš vodi poreklo iz reka koje se ulivaju u Severno more, Baltičko more i Crno more, kao i one koje se ulivaju u Atlantski okean, pa sve do reke Lene. Živi uglavnom u mirnim, jako zatravljenim ravničarskim vodama sa muljevitim dnom, dok je relativno redak u rekama. Njegova izuzetna izdržljivost omogućava mu da živi i u onim vodama u kojima druge ribe ne mogu. Na primer, moguće ga je naći i u bazenima koji se u toku zime skoro potpuno lede, a u toku leta zbog male količine vode, postaju izuzetno tople skoro bez imalo kiseonika u vodi. U zavisnosti od uslova života, karaš ima veliku varijabilnost građe. Prosečno poraste od 15 do 30 cm, a dostiže i do 50 cm i težinu od 2,7 kg. U vodama sa malo hrane kao i u malim vodama dešava se da se prenamnože pa se tu mogu naći duguljasta zakržljala jata čiji pojedinci teško premašuju 300 g. Ove karakteristike nisu nasledne i zavise samo od uslova. Kada dođu bolja vremena, potomci zakržljalih jedinki postaju brzorastući primerci okruglog tela. U vodama sa dosta hrane, a posebno u onima u kojim ima dosta grabljivica, mogu se naći ogromni primerci karaša, ali su oni izuzetno retki

Karaš ima nešto izduženije telo nego zlatni karaš. Leđa su tamno siva, bokovi srebrnasti, a ponekad sa zelenim ili metalnim prelivima, katkad i žutim. Peraja su žućkasta ili siva. Usta mala bez brčića. Zajedničko im je visoko, sa strana spoljšteno telo pokriveno krupnim i čvrsto usađenim krljuštima. Leđna peraja je veoma duge osnove (14-21 žbica), a podrepna kratka (5-8). Prva žbica i jednog i drugog peraja je snažna i nazubljena. Usta su terminalna i bez brkova, a ždrelni zubi su visoki, spljošteni i jednoredni. Boja tela i paraja im može značajno varirati pa se ništa uopšteno ne može reći.

U vodama u Srbiji naraste do 45 cm dužine i 1,5 kg težine, sa izuzetkom jednog primerka koji je upecao Marko Vitić iz Požarevca. Primerak je bio težak minimum 2 kg.

Razmnožavanje
-------------

Pari se u maju i junu, a ženka položi oko 300.000 komada jajašaca na podvodnom bilju.

Povezano
--------

* Zlatni karaš (zlatna ribica)

Izvori
------

***Karaš*** na Wikimedijinoj ostavi

* Fishbase
**Ottilie "Ottla" Kafka** (Prag, 29. listopada 1892. - Konc-logor Auschwitz, listopad 1943.) je bila najmlađa sestra Franza Kafke. Ottla je bila Franzova najdraža sestra i jedini član obitelji koji je uz njega bio i u najtežim trenucima. Njihova korespondencija objavljena je pod naslovom *Pisma Ottli*. 

Rođena je u Pragu kao najmlađe dijete Hermanna Kafke i njegove supruge Julie. Osim brata, imala je i dvije starije sestre - Gebriele i Valerie. S obzirom na to da mu je bila najdraža sestra, Franz je pomogao u Ottlinom školovanju u agrikulturnoj školi. Kasnije tokom života je živjela i radila na imanju Karla Hermanna, supruga njezine sestre, te se u jednom periodu brinula za svog brata, nakon što je ovaj obolio od tuberkuloze. 

U srpnju 1920. godine, udala se za katolika Josepha Davida, s kojim je imala dvije kćeru - Věru i Helenu. Brak je sklopljen unatoč protivljenju njezina oca, ali je bio izrazito nesretan. Ottla i Joseph su se, na koncu, rastali 1942. godine, što ju je pak učinilo pogodnom metom za naciste. Njezine sestre su s obiteljima poslane u geto u Łódźu, gdje su i umrle 1944. godine, dok je Ottla poslana u koncentracijski logor u Theresienstadtu. Dana 7. listopada 1943. Ottla je dobrovoljno pratila grupu djece u konc-logor Auschwitz, gdje je uskoro i ubijena.
**Lars Porsena** (ponekad navođen i kao **Lars Porsenna**) bio je etrurski kralj poznat po tome što je vodio rat protiv grada Rima. Vladao je nad gradom Kluzijem (*Clusium*), ponekad navođenom kao *Clevsin*. Ne postoje pouzdani podaci o tome kada je točno živio, ali rimski izvori najčešće spominju period oko 500. pne..

Sukob s Rimom
-------------

Lars Porsena kako se u 16 veku pretpostavljalo da je izgledao
Lars Porsena se s Rimom sukobio nedugo nakon revolucije koja je godine 510. pne. svrgnula Lucija Tarkvinija Oholog, posljednjeg rimskog kralja. Svrgnuti monarh, čija je porodica bila etrurskog porijeka, obratio se Lars Porseni za pomoć kako bi uništio novostvorenu Rimsku Republiku, a Lars Porsena je na to pristao.

O tome što se dalje dogodilo postoje različite verzije u historijskim izvorima. Većina rimskih izvora, uključujući Tita Livija, tvrdi da je Lars Porsena došao pod Rim, ali da ga je impresionirala rimska hrabrost (v. Mucije, Horacije) pa se odlučio za mir. Drugi izvori sugeriraju da je Lars Porsena uspio zauzeti Rim, ali da su Etrurci ipak kasnije protjerani. Nijedan od izvora, pak, ne sugerira povratak Tarkvinija na prijestolje, što znači da je Posena, ako je i htio osvojiti Rim, nije imao namjeru vratiti na prijestolje svog rođaka.

Napomene
--------

1. 1 2  Penrose, Jane. (2005) *Rome And Her Enemies*, Osprey Publishing. pp. 43-44. ISBN 1-84176-932-0.
2. ↑  Bird, H. W. (1993) *The Breviarium Ab Urbe Condita of Eutropius the Right Honourable Secretary of State for General Petitions*, Liverpool University Press. p. 73. ISBN 0-85323-208-3.

***Lars Porsena*** na Wikimedijinoj ostavi
Julius La Rosa

Accéder aux informations sur cette image commentée ci-après.La Rosa godine 1955.

Opće informacije| Rođenje | 2. januar 1930. (1930-01-02) (dob: 93) |
| Bračni drug(ovi) | Rosemary "Rory" Meyer (1956-) (2 djece) |
| Muzički žanr | tradicionalna pop muzika |
| Period aktivnosti | 1951– |
| Diskografska kuća | Cadence RCA Victor EMI |

službeni web site

uredi Konzultiraj dokumentaciju šablona

**Julius La Rosa** (2. januar 1930 -) je američki pjevač čija su specijalnost tradicionalne pop pjesme, i koji je vrhunac popularnosti uživao početkom 1950-ih. 

Rodio se u italoameričkoj porodici, a kao tinejdžer se priključio ratnoj mornarici gdje je radio kao vezist i, u slobodno vrijeme, zabavljao drugove pjevanjem. La Rosu je jedan od drugova godine 1951. spojio sa Arthurom Godfreyem, popularnim zabavljačem. Tako je dobio angažman u Godfreyevoj TV-emisiji *Arthur Godfrey and Friends*, zahvaljujući kojoj je postao jedan od najpopularnijih zabavljača svog vremena. La Rosina popularnost je brzo zasjenila Godfreyevu, te je to pridonijelo sporu sa njegovim mentorom. 19. oktobra 1953. godine mu je Godfrey usred emisije, koja se prikazivala uživo, javno dao otkaz, a što je postao jedan od prvih skandala u historiji američke televizije. Usprkos toga, La Rosa je tokom sljedećih nekoliko godina nastavio uspješnu karijeru na radiju i televiziji.

Izvori
------

Vanjske veze
------------

* Official website Arhivirano 2014-09-02 na Wayback Machine-u
* Julius La Rosa na IMDb-u (`en`)