recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Abu Abdulah al-Basri****↓**N1 (arap. ; Basra, 900-ih – Bagdad, 980), arapski učenjak, hanefijski pravnik i teolog bahšamijske škole basranskih mutazilita u Bagdadu. Rođen je u Basri između 902. i 906. (289. i 293. AH), iako Ibn al-Nadim u svom *Fihristu* kao godinu rođenja navodi 308. AH (920/921. AD), što suvremeni historičari drže malo vjerojatnim. Mladost je proveo u rodnom gradu i školovao se kod Abu al-Kasima ibn Sahlavajha, a kasnije se preselio u Bagdad. Tokom njegove karijere vladalo je rivalstvo između sunitskog Abasidskog Kalifata i šijitskog Fatimidskog Kalifata, dok je na istoku jačala šijitska dinastija Bujida koja je sredinom 10. vijeka preuzela kontrolu nad Irakom. Posljedično, u narednim decenijama došlo je do suradnje i razmjene ideja između mutazilita i šijita, naročito imamita. Najistaknutiji al-Basrijevi učenici bili su šafijski mutazilit Abdul-Džabar al-Hamadani al-Asadabadi (u. 1025) i šijitski imamit al-Mufid (u. 1022). Al-Basri je umro 980. u Bagdadu (u starijoj literaturi često navođen datum smrti je 367. AH odnosno 977/978. AD).

Napomene
--------

1. **↑**N1  Puno ime: Abu Abdulah Husein ibn Ali al-Džual ibn Ibrahim al-Kagazi al-Basri.

Literatura
----------

* Gregor M. Schwarb: "Abū ʿAbdallāh al-Baṣrī", u: *Encyclopaedia of Islam* **3**, 2011, DOI:10.1163/1573-3912\_ei3\_COM\_22979
* Richard C. Martin, Mark Woodward, Dwi S. Atmaja: *Defenders of Reason in Islam: Mu'tazililism from Medieval School to Modern Symbol*, str. 30-35, 38. i 51-55, Oneworld Publications, 1997, ISBN 9780415185721

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 16151926
* LCCN: n83196147
* ISNI: 0000 0000 6312 460X
* GND: 119312093
* SUDOC: 123284708

 |
**Acqua Felice** je ime obnovljenog akvadukta u Rimu koji je ponovno koristio izvor i trasu drevnog rimskog akvedukta Aqua Alexandrina. Obnovljen je 1587. pod patronatom pape Siksta V. po kom je i nazvan. Naime, građansko ime tog pape bilo je Felice Peretti.

Karakteristike i historija
--------------------------

Do posljednje točke na svom putu, Fontane Acqua Felice u nizini, spušta se sa vrha Kvirinala sa 59 metara nadmorske visine. Novi vodovod potaknuo je gradnju dvadesetak novih javnih fontana između 1587. i 1614. godine.

Fontana (ili Mostra) *Acqua Felice*, poznata je i pod imenom *Fontana Mosè*, zbog divovske skulpture Mojsija smještene u centralnoj niši, dobila je ime po prvom rimskom novovjekovnom vodovodu Acqua Felice, kog su od 1585. do 1587. podigli Matteo Bortolani i Giovanni Fontana (brat Domenica Fontane).

Prema službenoj verziji za javnost, vodovod je građen za snabdjevanje vodom Kvirinala i Viminala, ali se tajno znalo da je najvjerojatniji razlog bio snabdjevanje vodom papine vile Montalto kojoj je jako povećana površina parkova, na čak dva brežuljka.

Kamen i sav ostali građevinski materijal za gradnju fontane dovlačen je iz Dioklecijanovih termi.

Izvori
------

1. 1 2   „*Aquae Urbis Romae: the Waters of the City of Rome*" (engleski). Katherine W. Rinne. Pristupljeno 10. 3. 2018.
2. 1 2   „*Fontana dell’Acqua Felice* "(talijanski). ProLoco. Pristupljeno 10. 3. 2018.

Vanjske veze
------------

***Acqua Felice*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Fontana dell’Acqua Felice* (`en`)
**Afladž** je drevni podzemni sustav navodnjavanja kojih ima oko 3,000 u Omanu, a pet iz pokrajine Unutarnji Oman je upisano na UNESCO-v popis mjesta svjetske baštine u Aziji i Oceaniji 2006. godine kao "primjer drevne inženjerske tehnologije dugotrajne i održive uporabe izvora vode za kultivaciju palmi i drugih kultura u iznimno suhoj pustinjskoj klimi".

Odlike
------

Afladž je množina od *faladž*, što na arapskom znači "podijeljen na dijelove", te se razlikuju tri vrste afladža:

* *Da'mdi* (داوودية) su dugi tuneli (kanati) koji su prokopani u zemlju dubine do desetak metara, a dugi po nekoliko kilometara. Kroz njih voda teče tijekom cijele godine, a njihov smjer je istaknut serijom nadzemnih otvora koji su stalno otvoreni kako bi se damdi provjetravali.
* *Aini* (العينية) su fladži koji izvlaće vodu s izvora, uključujući i termalne izvore.
* *Ghiajl* (الغيلية) je kanal koji branom usmjerava vodu u gornjim dijelovima korita.

Ovaj sustav navodnjavanja potječe iz oko 500. pne. kao kod naselja Izki i Faladž Al-Malki, koji se smatraju najstarijima u Omanu. No, postoje arheološki dokazi kako su slični sustavi navodnjavali pustinjske krajeve još oko 2500. pne. Ostali zaštićeni faladži su Faladž Darisu, najveći faladž koji je povezan s gradom Nizva, te Faladž Al-Khatmin, koji je povezan s utvrdom Bait Al-Redadah iz 17. stoljeća, ali i njihovi pripadajuće džamije, česme, te kuće u kojima se dijelila voda. 

U njima je voda prirodnim padom (gravitacijom) vođena iz podzemnih ili nadzemnih izvora kanalima sve do poljoprivrednih polja ili domaćinstava koji su potpuno ovisili o njima. Ravnopravno i učinkovito upravljanje afladžima i podjela vode u selima i naseljima je još uvijek organizirano prema zajedničkoj ovisnosti i vrijednostima zajednice, ali i astronomskim promatranjima. Brojni nadgledni tornjevi koji su izgrađeni uz njih predstavljaju kolika je njihova važnost bila za pustinjske zajednice. Oni su izvanredan primjer dobrog iskorištavanja tla, ali im uvijek prijeti propadanje podzemnog korita.

Veze
----

* Kanat
* Band-e Kaisar u Iranu

Izvori
------

1. ↑  Sustavi faladža i izvori vode na stranicama Ministarstva informiranja sultanata Oman (`en`) Preuzeto 2. svibnja 2011.

Vanjske veze
------------

* Ancient irrigation system (Oman) and Palaces of Genoa (Italy) among ten new sites on World Heritage List UNESCO news 13. srpnja 2006. (`en`) (`fr`) Preuzeto 2. svibnja 2011.

| * p
* r
* u
Svjetska baština u Omanu |
| --- |
|  | 
Irigacijski sistem Afladž  • Tvrđava Bahla  • Arheološki lokaliteti Bat, Al-Khutm i Al-Ajn  • ~~Zaštićeno područje za životinje u pustinji Omana (domovina arapskih oriks antilopa)~~ 1)  • Zemlja tamjana
 | Omanska zastava |
| 1)UNESCO je ovo područje uklonio s popisa 28. 6. 2007. jer je vlada Omana odlučila površinu zaštićenog područja smanjiti za 90%. Ovo je prvo skidanje s popisa jednog mjesta koje je proveo UNESCO. |

Koordinate: 22°59′56″N 57°32′10″E﻿ / ﻿22.99889°N 57.53611°E﻿ / 22.99889; 57.53611
**Arhaični irski** ili ***primitivni irski*** (engleski: *Primitive Irish*, *Archaic Irish*, ISO-pgl) je izumrli otočki keltski jezik, najstarija forma gelskih jezika, poznata danas samo po fragmentima napisanih u kamenu oghamskim alfabetom. To su uglavnom lična imena, takvi kameni natpisi nastali između 350. - 650. naše ere pronađeni su po Irskoj i po zapadu Britanije.

Pronađeno je oko 300 natpisa na *arhaičnom irskom* isklesanih na kamenim stupovima.

Najviše takvih kamenih natpisa pronađeno je u Munsteru, naročito u Grofoviji Kerry i Grofoviji Cork. Manji broj pronađen je i po Škotskoj i Otoku Man, a nešto više po Walesu, Devonu i Cornwallu. Na evropskom kopnu nije pronađen nijedan. Većina oghamskih natpisa pronađenih po zapadu Britanije popraćena je latinskomj verzijom istog teksta. Upravo ti dvojezični monografi na dvostrukom pismu odigrali su važnu ulogu u dešifriranju natpisa i ispravnoj transliteraciji oghama.

Ugled oghamskog pisma smanjio se negdje oko 7. vijeka, pa se njegovo korištenje svelo na privatne korisnike.

Izvori
------

1. 1 2  „*Primitive Irish*" (engleski). LINGUIST List. Pristupljeno 28. 12. 2017.
2. 1 2 3   „*Ogham inscriptions and Primitive Irish*" (engleski). World History. Pristupljeno 27. 12. 2017.

Vanjske veze
------------

* *English Primitive Irish Dictionary online*  (`en`)
* *Ogham inscriptions and Primitive Irish* (`fr`)

| * p
* r
* u
Keltski jezici |
| --- |
| Kontinentalni keltski | 
* galski †

 |
| Gelski | 
* irski
* starovelški †
* manski
* škotski

 |
| Britonski | 
* bretonski
* kornijski
* britonski †
* kumbrijski †
* staroirski †
* piktski †
* velški

 |
| † Izumrli jezici |
**Argument** (latinski: *argumentum*) naziv je za kratak sažetak književnog dela. Nalazi se na početku mnogih antičkih komedija i tragedija, kao i u renesansnoj drami i komediji dell'arte.

U antičkoj drami ovi su sažeci često u formi akrostiha, posebno kod Plauta. No nisu ih napisali sami autori komada, nego su ih dodali kasniji gramatičari u doba Rimskog carstva. Kratki stihovani sadržaji ispred Terencijevih komedija zovu se u rukopisima **periohe** (*periochae*, grčki: περιοχαί), i za njih se zna da ih je sastavio Gaj Sulpicije Apolinar iz Kartagine, učeni gramatičar i istoričar književnosti iz 2. veka nove ere. Kratki sažeci grčkih tragedija i komedija, koji osim sažetka daju i druge informacije o određenom komadu, poznatiji su pod nazivom "hipoteza".

U renesansnoj književnosti argumenti su često bili u prozi. Iz toga se razdoblja sreću ne samo kratki sadržaji čitavog dela, nego i argumenti stavljeni na početak svakog poglavlja, knjige ili pevanja. Služili su kao pomoć čitaocu da se lakše orijentiše u dužem književnom delu.

John Milton je sastavio argumente u prozi i stavio ih na početak svakoga od dvanaest knjiga drugoga izdanja *Izgubljenog raja*, objavljenog 1674. godine (prvo izdanje u 10 knjiga iz 1667. nije sadržavalo argumente). U njima se daje kratak i uglavnom dosta pojednostavljen sažetak onoga što se "događa" u datoj knjizi, no čini se da ti argumenti nemaju neku interpretativnu vrednost, pa ih književna kritika dosta retko pominje. 

Stihovane argumente nalazimo u *Besnom Orlandu* Ludovika Ariosta i u *Svadbi raja i pakla* Williama Blakea. Nakon antike većinu argumenata sastavili su sami autori tih dela, premda ima i slučajeva da su ih naknadno napisali izdavači.
Za za ostale osobe s istim imenom, v. Agis.
**Agis III** (gr. **Ἄγις**, ? - 331. pne.), sin Arhidama III, bio je 20. Euripontidski kralj Sparte. Svog oca je, prema predaji, naslijedio 2.8. 338. pne. na dan bitke kod Heroneje, događaja koji je bitno odredio njegovu kratku vladavinu. Sparta, već ranije oslabljena, morala se suočiti s početkom makedonske hegemonije nad Grčkom, pri čemu je Filip II Makedonski pod svoju vlast stavio spartanske susjede na Peloponezu. Godine 333. pne. nakon što je Filipov sin Aleksandar Veliki započeo pohod na Perzijsko Carstvo, Agis je s jednom trireom otpolovio u Egejsko more|Egej kako bi od tamošnjih perzijskih komandanata Farnabaza i Autofradata tražio novac i druga sredstva za početak borbi protiv Makedonaca ui Grčkoj.

Te je planove, međutim, prekinula vijest o velikom perzijskom porazu u bitci kod Isa, pa je Agis bio prisiljen umjesto toga poslati svog brata Agesilaja na Kretu, kako bi tamo sklopio savez, a u čemu je uspio.

Dvije godine kasnije (331. pne.) su vijesti o katastrofi makedonske vojske pod Zopirionom, te trakijskoj pobuni potakle Agisa da objavi rat Makedoniji te na čelu vojske koju je, osim Spartanaca, činilo i 8000 najamnika, porazi makedonskog generala Koraga. Spartancima se u borbi protiv Makedonaca poslije priključili Elida, Aheja i Arkadija, s izuzetkom Megalopolisa koga je Agis stavio pod opsadu. Taj se grad održao dovoljno dugo da stignu makedonska pojačanja pod Antipaterom, koji je Agisa porazio u bitci, a Agis je pri tome ubijen.
***Aretej ili legenda o svetoj Ancili rajskoj ptici***, skraćeno ***Aretej***, je drama Miroslava Krleže objavljena i premijerno izvedena 1959. godine. Predstavlja historijsku alegoriju sa elementima fantastike u kojoj se prepliće život drevnog grčkog ljekara Areteja pod rimskom vlašću za vrijeme krize 3. vijeka sa njegovim kolegama apatridima, koji su, bježeći pred fašističkim sistemima, 1938. godine kao turisti završili pred njegovim ruševinama. *Aretej* je prvi dramski tekst kojeg je Krleža bio napisao nakon više od četvrt vijeka pauze, i u njemu se djelomično vraća stilu i motivima svojih *Legendi* iz početaka karijere, ali također obrađuje motive na koje su utjecala i njegova iskustva iz vremena pred i za vrijeme Drugog svjetskog rata. 

*Aretej* je godine 1981. RTV Zagreb obradio u obliku istoimene TV drame.

Vanjske veze
------------

* Prikaz na portalu Krležijana

| * p
* r
* u
Djela čiji je autor Miroslav Krleža |
| --- |
| Poezija | 
* *Balade Petrice Kerempuha*

 |
| Drame | 
* *Maskerata* (1914)
* *Kraljevo* (1915)
* *Kristofor Kolumbo* (1917)
* *Michelangelo Buonarroti* (1918)
* *U logoru* (*Galicija*) (1920)
* *Adam i Eva* (1922)
* *Golgota* (1922)
* *Vučjak* (1924)
* *Gospoda Glembajevi* (1928)
* *U agoniji* (1928)
* *Leda* (1930)
* *Aretej* (1959)

 |
| Romani | 
* *Povratak Filipa Latinowicza* (1932)
* *Na rubu pameti* (1938)
* *Banket u Blitvi* (1938)
* *Zastave* (1969)

 |
| Zbirke priča | 
* *Hrvatski bog Mars*

 |
| Filmski scenariji | 
* *Put u raj* (1970)

 |
| Ekranizacije | 
* *Adam i Eva* (TV film, 1969)
* *U logoru* (miniserija, 1983)
* *Horvatov izbor* (film, 1985)
* *Putovanje u Vučjak* (TV serija, 1986)
* *Glembajevi* (1988)

 |
**Camberley** je grad od 38,860 stanovnikana jugoistoku Engleske u Grofoviji Surrey.

On je administrativni centar Borougha Surrey Heath.

Geografske karakteristike
-------------------------

Grad se nalazi na tromeđi Surreya, Berkshira i Hampshira, udaljen pedesetak km jugozapadno od centra Londona, između dva autoputa M3 i M4.

Historija
---------

Za nastanak Camberleya bilo je presudno otvaranje Kraljevskog vojničkog koledža 1802. iz kog je 1947. izrasla Kraljevska vojna akademija, koja je danas većim dijelom smještena u Berkshiru.

Uz koledž je izraslo naselje poznato kao **Yorktown**. Ekspanzija Yorktowna došla je nakon što je 1820. otvoren koledž za generalštabne oficire i dolaska željeznice 1878. Tad je trgovac nekretninama Charles Raleigh izgradio Hotel Cambridge i naselje koje je postalo poznato kao *Grad Cambridge*, tad mu je promjenjeno ime u *Camberley* da bi se izbjegla konfuzija sa 
univerzitetskim gradom Cambridgom.

Parohijska crkva sv. Mihaela podignuta je od 1848. do 49. u tadašnjem Yorktownu, a dograđena je krajem 19. vijeka. Drugi veliki sakralni objekt crkva sv. Pavla podignuta je 1902.

Privreda
--------

Camberley pored vojske ima i nešto lake industrije.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „United Kingdom: South East England" (engleski). City population. Pristupljeno 24. 03. 2017.
2. 1 2 3 4  „*Camberley*" (engleski). Exploring Surrey's Past. Pristupljeno 23. 03. 2017.

Vanjske veze
------------

***Camberley*** na Wikimedijinoj ostavi

* Camberley Town Centre Arhivirano 2017-03-12 na Wayback Machine-u (`en`)
**Adolfo Díaz** (Esparza, 15. jul 1875. - San José, 29. januar 1964.) bio je nikaragvanski političar koji je bio predsjednik od 1911. do 1916. i ponovno od 1926 do 1928.

Biografija
----------

Adolfo Díaz je radio kao sekretar američke rudarske kompanije *La Luz y Los Angeles*, koja je u to vrijeme imala puno rudnika po Nikaragvi.
Kad se 1909. počeo baviti politikom konzervativci su upravo srušili liberalnu vladu José Santosa Zelaye.

Díaz je kao liberal financijski pomagao lidera opozicije Juana Estradu, pa je nakon rušenja Zelayine vlade, postao potpredsjednik u novoj Estradinoj vladi. 
Nakon što su konzervativci u maju 1911. prisilili Juana Estradu da podnese ostavku - Díaz je preuzeo položaj predsjednika i vrlo brzo osigurao bezuvjetnu podršku Sjedinjenih Američkih Država, jer je u svega mjesec dana od preuzimanja mandata potpisao ugovore sa američkim privatnim Investitorima o novim kreditima. Zbog tog ga je opozicija optužila da je prodao zemlju, pa ga je general Luis Mena u julu 1912. u puču svrgnuo sa vlasti.

Pod izgovorom zaštite života i imovine američkih građana američka vlada poslala je u augustu 1912. marince koji su vratili Diaza na vlast.

Ponovno je izabran za predsjednika 1926. nakon neuspjelog puča Emiliana Chamorra. Njegov izbor potvrdio je i novi saziv parlamenta, ali ne i bivši svrgnuti predsjednik libral Juan Bautista Sacasa, koji se vratio iz emigracije i zatražio da se mandat povjeri njemu jer je legalno izabrani predsjednik. 
Zemlja je zapala u krizu, jer su i konzervativci stali na stranu Sacase, pa su Sjedinjene Američke Države ponovno vojno intervenirale u korist svog favorita Okupacijom Nikaragve. Tako je Adolfo Díaz ostao je na vlasti do kraja 1928. ali je to dovelo do ustanka Augusta Sandina.

Za svog novog mandata Diaz je usko surađivao sa Sjedinjenim Američkim Državama ponajviše na jačanju Nacionalne garde, kako bi ugušio ustanak.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Adolfo Díaz*" (španjolski). Biografias y Vidas. Pristupljeno 20.05.2023.
2. ↑  „*Adolfo Diaz president of Nicaragua*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 20.05.2023.

Vanjske veze
------------

***Adolfo Díaz*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Juan Bautista Sacasa president of Nicaragua* (na portalu Encyclopaedia Britannica) (`en`)

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 9674580
* LCCN: no2008171997
* ISNI: 0000 0000 5054 3784
* GND: 1068799544
* SUDOC: 197077617
* BNF: cb17735848c (podaci)

 |
Tijelo mrtve Catherine Eddowes
**Catherine (Kate) Eddowes** (njezino ime je u rodnom listu navedeno kao **Catharine**, no takvo pisanje nije koristila niti ona niti drugi izvori) je najvjerojatnije 4. žrtva zloglasnog londonskog serijskog ubojice Jacka Trbosjeka, koji je tijekom ljeta i jeseni 1888. ubijao i sakatio prostitutke u Whitechapelu. Koristila je pseudonime **Kate Conway**, **Kate Kelly** i **Mary Ann Kelly**, uzevši prezimena od svoja dva uspješna bivša supruga. Ubijena je sa 44 godina, na noć *"Dvostrukog događaja"*, kada se osim Eddowesina ubojstva dogodilo i ubojstvo Elizabeth Stride.

Ona je jedina žrtva ubijena u Cityju, iako na granici sa Whitechapelom. Eddowesino ubojstvo bilo je tipično trbosjekovo ubojstvo, te jako slično ubojstvu Annie Chapman koje se zbilo 3 tjedna prije ovog. Za Post-mortem ubojstva pogledajte link.

Dan ubojstva
------------

Eddowesova se 27. rujna 1888. zajedno sa Kellyevom vratila pješice iz Kenta, gdje su njih dvije tražile opijum, no vratile su se praznih ruku. Nakon što su prodali preostale posjede za hranu, u subotu, 29. rujna, Kelly je krenula tražiti posao, dok je Eddowesova rekla da ide posjetiti svoju udanu kći Annie (Annie se već prije odeselila, te neki vjeruju da je Catherine trebala znati za to tog dana). Je li Catherine rekla da ide u obiteljski posjet kako bi prikrila činjenicu da ide zarađivati novac prostitucijom ili zbog nekog drugog razloga je nepoznato. 

| **Kanonska petorkaŽrtve Jacka Trbosjeka** |
| --- |
| Mary Ann Nichols |
| Annie Chapman |
| Elizabeth Stride |
| Catherine Eddowes |
| Mary Jane Kelly |

Nekoliko sati nakon rastanka sa Kellyevom u 14:00h, Eddowesova je, najvjerojatnije preko prostitucije, dobila dovoljno novca da zadovolji svoje alkoholne potrebe. Policija ju je pronašla u 20:30h kako leži na podu pijana, nesposobna da stoji, te ju je uhitila i zadržala u ćeliji dok se nije otrijeznila oko 1:00h. Zadnji put je viđena živa od strane muškaraca na trgu Mitre oko 1:30h kako priča sa čovjekom za kojeg mnogi danas misle da je bio ubojica zbog vremena razgovora i ubojstva.

Pogreb
------

Catherine Eddowes pokopana je u ponedjeljak, 8. listopada 1888. na groblju City of Londona, u neoznačenom (javnom) grobu 49336, blok 318. Njezin grob je 1996. počašćen nadgrobnom pločom.

Još informacija
---------------

* *The Complete History of Jack the Ripper* - Philip Sugden, ISBN 0-7867-0276-1.

Vanjske veze
------------

***Catherine Eddowes*** na Wikimedijinoj ostavi

* Casebook: Jack the Ripper

| * p
* r
* u
Jack Trbosjek |
| --- |
| Kanonske žrtve | Mary Ann Nichols • Annie Chapman • Elizabeth Stride • Catherine Eddowes • Mary Jane Kelly |
| Policajci | Frederick Abberline • Robert Anderson • Thomas Arnold • Walter Dew • George Godley • Donald Swanson • Charles Warren |
| Pisma | "Dear Boss" • "Saucy Jack" • "From Hell" • Openshawovo pismo • Grafit u Goulston Streetu |
| Povezani članci | Whitechapelski odjel za sigurnost građana • Teorije zavjere • Fikcija • Sumnjivci • Ubojstva u Whitechapelu |
| Kategorija |
Primjerak ugovora koji je Urban Grandier navodno potpisao zajedno sa Satanom i njegovim demonima.
**Afera loudunskih demona** (fr. *Affaire des démons de Loudun*) je naziv za događaje koji su se 1630-ih dogodili u francuskom gradu Loudun, odnosno masovnu histeriju među lokalnim koja je bila pripisana opsjednutošću demonima. Katolička crkva je nakon toga pokrenula istragu i proces javnog egzorcizma koja je kao izvor tih opsjednutosti identificirala Urbaina Grandiera, naočitog i popularnog svećenika koga su redovnice iz lokalnog uršulinskog samostana optužile da ih je "začarao" i natjerao da sudjeluje u demonskim ritualima i orgijama. Iako je Grandier čak i pod mučenjem odbio priznati optužbe, proglašen je za krivim za čaranje i osuđen na smrt spaljivanjem na lomači koja je izvršena 1634. godine. Današnji historičari vjeruju da su svi ti događaji imali prije svega političku pozadinu, odnosno da je javnim egzorcizmom i spaljivanjem kardinal Richelieu, uključen u istragu i egzorcizme, njime nastojao uspostaviti svoj autoritet u buntovnom i hugenotima sklonom gradu, odnosno obračunati se sa Grandierom koji je nekoliko godina prije protiv njega bio pisao anonimne satiričke pjesme.

Cijela je afera kasnije inspirirale niz književnih i umjetničkih djela. Alexandere Dumas joj je 1840. posvetio poglavlje u knjizi *Crimes Célèbres*, a potom 1850. i dramu *Urbain Grandier*. Poljskom književniku Jaroslawu Iwaszkiewiczu je poslužila kao inspiracija za novelu *Majka Ivana od anđela*, radnjom premještnom u Poljsku, a koja je 1961. godine adaptirana u zapaženi istoimeni film. Godine 1952. je, pak, britanski pisac Aldous Huxley o svemu napisao knjigu *The Devils of Loudun*, koja je, pak, 1961. od pisca adaptirana u dramu *The Devils* Johna Whitinga, a koja je 1971. postala predložak za film *The Devils* u režiji Kena Russela. Nešto ranije je poljski kompozitor Krzysztof Penderecki u Njemačkoj napisao operu *Die Teufel von Loudun*.
**Afera Profjumo** (engleski: ) je politički skandal 1963. u Velikoj Britaniji, koji je imenovan po bivšem britanskom ministru odbrane Džonu Profjumu.

Afera je nastala nakon što je Profjumo imao kratak ljubavni odnos sa striptizetom Kristinom Kiler, a posle toga je lagao kad su ga ispitivali u Parlamentu Ujedinjenog Kraljevstva. Skandal je prisilio Profjuma da podnese ostavku, a vlada Harolda Makmilana je izgubila ugled. Nekoliko meseci nakon skandala i sam Makmilan je dao ostavku. Skandal je izazvao pad vlade.

Profjumov odnos sa Kristinom Kiler
----------------------------------

Početkom 1960-ih Profjumo je bio britanski ministar odbrane, što je bila veoma visoka pozicija u konzervativnoj vladi Harolda Makmilana. Bio je oženjen glumicom Valeri Hobson. Profjumo je sreo striptizetu Kristinu Kiler na jednoj žurci u Klivdenu na imanju lorda Astora. Mnogo godina kasnije tvrdio je svom sinu da ju je sreo mnogo ranije u jednom noćnom klubu i da je možda popio piće sa njom. Klivdensku žurku je organizovao osteopat Stiven Vord. Prisutna je bila i Profjumova žena. Započeo je sa Kristinom Kiler ljubavnu vezu, koja je potrajala samo nekoliko sedmica. Glasine o toj ljubavnoj vezi izbile su 1962. u javnost. Osim toga u javnost su dospele i informacije da je Kilerova imala vezu i sa sovjetskim vojnim atašeom Jevgenijem Ivanovim. To je bilo doba Hladnog rata, a Profjumo je bio ministar odbrane. Zbog svega toga smatralo se da to može potencijalno ugrožavati nacionalnu bezbednost. U to vreme u Britaniji su se često otkrivali strani agenti, a Kubanska raketna kriza je bila u punom zamahu. Afera je brzo postala javni skandal.

Priznanje i ostavke
-------------------

U martu 1963. Profjumo je u Domu komuna rekao da nije bilo ničega neprimerenoga u njegovom odnosu sa Kilerovom. Novine su nastavile dalje sa pisanjem o celom slučaju, pa je položaj vlade bio jako težak. U junu 1963. Profjumo je priznao da je lagao i da njihov odnos jest bio nepriličan. Podnio je ostavku 5. juna. Lord Daning je 25. septembra o svemu izdao vladin izveštaj, a mesec dana nakon toga predsednik vlade Harold Makmilan je dao ostavku.

Stiven Vord je osuđen zbog toga jer živeo od nemoralne zarade na prostituciji, pa je u avgustu izvršio samoubistvo. Kristina Kiler je osuđena na devet meseci za pojedina krivokletstva, koja nisu imala veze sa ovim slučajem. Profjumo je umro 9. marta 2006.

U popularnoj kulturi
--------------------

Kao jedan od najvećih skandala u Velikoj Britaniji 1960-ih, afera Profumo je poslužila kao podloga za brojne reference u popularnoj kulturi, odnosno pjesmama, stripovima, romanima, filmovima i TV-serijama. Još 1963. su događaji poslužili kao podloga danskom eksploatacijskom filmu 
*The Christine Keeler Story*, a 1989. je u Britaniji snimljen daleko poznatiji film Scandal u režiji Michaela Catona Jonesa, gdje je Profumoa glumio Ian McKellen, a Christine Keller Joanne Whaley.

Vanjske veze
------------

* Official page for 'A Model Girl' musical Arhivirano 2011-10-12 na Wayback Machine-u
* You Tube video of Dusty Springfield singing "Nothing has Been Proved"
**Afereza** (grč. *aphairesis*: oduzimanje, otimanje, skidanje), **1. a)** ispuštanje jednoga glasa ili više njih na početku riječi; izostavljanje početnog glasa ili sloga u govoru: *tica* umjesto *ptica*, *vamo* umjesto *ovamo*, *ći* umjesto *kći*, *Tonio* umjesto *Antonio*, *Tuna* umjesto *Antun*, *Merika* umjesto *Amerika*, *letrika* umjesto *elektrika*, *rešt* umjesto *arest*. U antičkoj poeziji afereza se katkada vrši zbog metričkih razloga (*ruere* umjeste *eruere*, *temnere* umjesto *contemnere*). **b)** osobito u klasičnim jezicima, izostavljanje kratkoga vokala pred dugim vokalom u govoru (*demkracija* umjesto *demokracija*). **2)** u pravničkoj terminologiji, nasilnooduzimanje, otimanje, pljačka, otimačina. **3)** u medicini, uklanjanje suvišnog ili onesposobljenog dijela ljudskog tijela. *Suprotno*: apokopa, prosteza; *Usp.*: epenteza, epiteza

Vatroslav Jagić **aferezu** nazive **odsuvak** (prema češkom *odsuvka*). Naši priručnici, izgleda, ne bilježe ni pridjev, a ni glagol izveden iz imenice **afereza**. No kako u engleskim rječnicima nalazimo pridjev *aphaeretic* odn. *apheretic* uz imenice *aphaeresis* odn. *apheresis*, onda iz njih možemo izvesti i naš oblik: **aferetički** ili **aferetičan**.

U enigmatici, **aferezom** se naziva niz riječi (pojmova) u kome je sljedeća riječ identična prethodnoj, ali ne sadrži njeno prvo slovo, npr. *šumoriti, umoriti, moriti, oriti, riti, iti, ti, i* ili *kamelija, Amelija, Melija, Elija, lija, Ija, ja, a*. Takav niz ne mora biti potpun, tj. ne mora se završavati pojmom od jednog slova, a neki članovi niza mogu i nedostajati, tj. sljedeća riječ može se od prethodne razlikovati za više od jednog prednjeg slova. Najdulja riječ u nizu naziva se **osnovnom** ili **temeljnom riječju** afereze. Riječi (pojmovi) iz takvog niza često nisu iste osnove ili korijena i nemaju značenjskih veza. **Aferetični nizovi** naročito se koriste američkim (prozirnim) križaljkama, ali i u ispunjaljkama, klinoidnim i stihovnim zagonetakama (u kojima se mogu svesti na niz od dvije riječi, npr. *puran, uran*). Riječi iz aferetičnih nizova možemo nazivati i **aferetičnim riječima** (pojmovima). *(jn)*

Izvori
------

* *"Opća enciklopedija JLZ"*, Zagreb, 1977-1987.
* Vladimir Anić-Ivo Goldstein: *"Rječnik stranih riječi"*, Zagreb, 2002.
* Bratoljub Klaić: *"Rječnik stranih riječi"*, Zagreb, 1978.
* Milan Vujaklija: *"Leksikon stranih reči i izraza"*, Beograd, 1991.
* Rikard Simeon: *"Enciklopedijski rječnik lingvističkih naziva"*, Zagreb, 1969.
* (Boris Antonić): *"Suradnički nagradni natječaj"*, *Čvor-križaljka*, IV, 58, 2 - Bjelovar, 21. III. 1973.
*Ovaj članak nije o Ahazija od Jude.*

| Kraljevi Izraela |
| --- |
| * + **Saul/Šaul**
	+ Išbošet/Isvostej
* + **David**
	+ **Solomon**
* + Jeroboam I
	+ Nadab
* + Baaša/Vasa
	+ Elah/Ela/Ila
* + Zimri/Zimrije
* + Omri
	+ Ahab
	+ Ahazija
	+ Joram/Jehoram
* + Jehu
	+ Jehoahaz
	+ Joaš/Jehoaš
	+ Jeroboam II
	+ Zaharija
* + Šalum
* + Menahem
	+ Pekahija
* + Pekah
* + Hosea/Hošea/Osija

---

Ova kutijica: pogledaj • razgovor • uredi |

**Ahazija** ili **Ohozija** (אחזיהו המלך) bio je kralj Izraela i sin Ahaba i Jezabele. William F. Albright mu je vladavinu smjestio u period 850. pne.-849. pne. dok ga E. R. Thiele smješta u period 853. pne.-852. pne..

*Knjiga o Kraljevima* ga je kritizirala zbog toga što se ugledao na oca i odao poganstvu. Za vrijeme njegove vladavine su se Moabiti pobunili protiv njegove vlasti (*2 Kraljevi* 3:5-7). Udružio se s Jehošafatom kako bi obnovio pomorsku trgovinu preko Crvenog mora, ali u tim nije uspio (*2 Ljetopisi* 20:35-37). Glasnici, poslani kako bi se posavjetvali s Ekronovim bogom o tome kako bi se kralj mogao oporaviti od pada s vrha svoje palače. Na putu ih je sreo prorok Ilija, te ih poslao kralju da mu kažu kako neće nikada ustati iz kreveta (*1 Kraljevi* 22:51; *2 Kraljevi* 1:18).

Vanjske veze
------------

* *Jewish Encyclopedia*: Ahaziah, King of Israel

|
|  |
| Ahazija od Izraela **Kuća Omri** |
| Prethodi:**Ahab** | **Kralj Izraela**Albright: 850. pne. – 849. pne.Thiele: 853. pne. – 852. pne.Galil: 852. pne. – 851. pne. | Slijedi:**Jehoram** |
*Za ostala značenja, v. Absalon (razvrstavanje).*

**Absalon** ili **Axel** (o. 1128 – 21. mart 1201) bio je danski katolički velikodostojnik i državnik, koji je služio kao biskup Roskildea od 1158. do 1192. te nadbiskup Lunda od 1178. do smrti. Smatra se jednim od najspretnijih političara i otaca danske Crkve u drugoj polovici 12. vijeka; bio je blizak savjetnik kralja Valdemara I od Danske. Također je bio ključna ličnost u danskoj politici teritorijalne ekspanzije na Baltik, kao i europeizacije danskog društva, odnosno stvaranju bliskih veza Danske i Svete stolice. Predstavljao je jednu od rijetkih ličnosti koja je pomirila zalaganje za gregorijansku reformu i snažnu Crkvu sa zalaganjem za snažnu centralnu vlast temeljenu na ličnosti monarha.

Absalon je bio rodom iz moćnog klana *Hvide*, koji je imao brojne zemlje i posjede. Sam Absalon je upravljao nizom crkvenih institucija, prije svega porodičnom Opatijom Sorø. Na zemljištu dobijenom od krune je podigao tvrđavu od koje će nastati suvremeni Kopenhagen. Nakon smrti 1201. su njegove naslove naslijedili nećaci Anders Sunesen i Peder Sunesen.

Literatura
----------

***Absalon*** na Wikimedijinoj ostavi

* Saxo, *Gesta Danorum,* ed. Holder (Strassburg, 1886), books xvi.
* Steenstrup, *Danmarks Riges Historie. Oldtiden og den ældre Middelalder,* pp. 570–735 (Copenhagen, 1897–1905).
* Absalon's *Testamentum,* in Migne, *Patrologia Latina* 209,18.
**Aramejski jezici**, jedna od dvije podskupine centralnosemitskih jezika kojima se danas služe razni narodi na području Izraela, Sirije, Iraka, Turske, Irana i Gruzije. Najvažniji je kaldejski novoaramejski, preko 206.000 širom svijeta, od čega sto do stodvadeset tisuća u Iraku.

a) istočni (17):
a1. Centralni (14):
a. sjeveroistočni/Northeastern (12): babilonski talmudski aramejski (†; tmr), bijil neoaramejski (bjf), bohtan neoaramejski (bhn), hértevin (hrt), hulaulá (huy), kildani (novokaldejski, kaldejski novoaramejski; cld), koy sanjaq surat (kqd), lishán didán (trg), lishana aturaya (aii), lishana deni (judeoaramejski; lsd), lishana didán (aij), senaya (syn);
b. sjeverozapadni/Northwestern (2): mlahsö, turoyo;
a2. mandejski/Mandaic (2): klasični mandejski (†), mandejski;
a3. sirjački/Syriac. Turska
b) zapadni (2): samarijanski aramejski, zapadni novoaramejski (maalula).

Izvori
------

1. ↑  Afro-Asiatic, Semitic, Central, Aramaic (16th)

Vanjske veze
------------

* Afro-Asiatic, Semitic, Central, Aramaic (14th)
* Afro-Asiatic, Semitic, Central, Aramaic (15th)
*Ovaj članak nije o kralju Ahaziji od Izraela.*

**Ahazija od Jude** (אחזיהו המלך) bio je kralj Jude, i sin Jehorama i Atalije, kćeri kralja Ahaba od Izraela. Također se za njega koristi ime Jehoahaz (2 Ljetopisi 21:17; 25:23). William F. Albright mu je vladavinu smjestio u godinu 842. pne. dok E. R. Thiele tvrdi da je vladao godine 841. pne.. Pod utjecajem majke Atalije je uveo elemente bogoštovlja koja su vrijeđala jahvističke svećenike.

Pridružio se ujaku Jehoramu, izraelskom kralju u neuspjelom pohodu protiv Hazaela, kralja Aramejaca. Jehoram je ranjen u bitci, a kada je Ahaziah otišao posjetiti ujaka u Jezreel, izbila je Jehuova pobuna; Ahazija je krenuo bježati, ali je ranjen u prijevoju Gur. Imao je snage doći do Megidoa, gdje je umro (2 Kraljevi 9:22-28). Govori se da je vladao samo jednu godinu.

Tvorac natpisa Tel Dan stele (otkriveen 1993. i 1994. za vrijeme arheoloških iskopavanja u Lašišu) tvrdi da je ubio i Ahaziju, sina Jehoramovog, i samog Jehorama; najvjerojatniji autor je natpisa je Hazael od Aramejaca. 


|
|  |
| Ahazija od Jude **Kuća Davidova**bočni ogranak od **Pleme Juda** |
| Prethodi:**Jehoram** | **Kraljevi Jude**Albright: 842. pne.Thiele: 841. pne.Galil: 843. pne. – 842. pne. | Slijedi:**Atalija** |
**Abanti** (starogrčki: ) ime je plemena koje je nastanjivalo ostrvo Eubeju, koja je u najstarije doba navodno bila poznata i kao **Abantida** (Ἀβαντίς). Hesiod kaže da je ime ostrva promenjeno u "Eubeja" po kravi Iji, za koju su neki pričali i to da je na tom ostrvu rodila Epafa. Abanti se u izvorima prvi put spominju u Homerovoj *Ilijadi* kao saveznici Ahejaca u trojanskom ratu, gde ih predvodi Elefenor.

Poreklo
-------

Njihovo poreklo ostaje nejasno. Herodot, Efor i Pausanija svrstavaju ih uz jonska plemena koja su migrirala u Malu Aziju, premda Herodot primećuje da sami Abanti nisu zapravo bili Jonjani. Prema Strabonu, koji se poziva na Aristotela iz Halkide (4. vek pne.), Abanti su bili Tračani koji su se iz Abe u Fokidi preselili na Eubeju. Neki antički autori kažu da su Abanti potomci Abanta, sina Posejdona i nimfe Aretuze. Premda je poreklom bio Tračanin, Abant je zasnovao pleme Abanta i s njima se preselio na ostrvo Eubeju, gde je potom vladao kao kralj.

Homer
-----

Kod Homera Abanti su opisani kao izuzetno srčani borci, vešti u borbi kopljima i s dugom kosom na stražnjoj strani glave. Prema sholijastu uz *Ilijadu*, nošenje duge kose pozadi bila je moda karakteristična za stanovnike Eubeje, a nasledili su je navodno od Kureta, koji su pre njih živeli u Halkidi; naime, Kureti su nosili dugu kosu, ali su ih neprijatelji od napred hvatali za kosu, pa su oni počeli da seku kosu i ostavljaju je dugom samo pozadi. Plutarh tvrdi da su Abanti prvi počeli da skraćuju kosu napred da bi se lakše borili te primećuje da su Abanti izuzetno vični borbi prsa u prsa.

Kolonije
--------

Pausanija kaže da su Abanti učestvovali u osnivanju kolonije Troniona u Tesprotiji, pa je oblast oko tog grada postala poznata kao "Abantida". Tronion je naposletku osvojila Apolonija uz pomoć Korinta. Druga kolonija bila je poslata na Hios, ali su kolonisti bili poraženi i morali su pobeći.

Literatura
----------

* Smith, William (1854), „Euboea", *Dictionary of Greek and Roman Geography*, London
**Abakan** (rus. *Абакан*, hakaški Ағбан) je glavni grad Hakaške republike u Ruskoj Federaciji. Grad pripada Ust-Abakanskom rejonu Hakasije. Nalazi se u južnom dijelu srednjeg Sibira na ušću rijeke Abakan u rijeku Jenisej, 230 km jugozapadno od Krasnojarska, a 4218 km od Moskve. Prostire se na površini od 112 km² sa 164.700 stanovnika (2005).

Godine 1675. blizu ušća rijeke Abakan izgrađena je Abakanska tamnica (Abakansk). Kasnije, Petar Veliki tu pravi tvrđavu. Godine 1780. izgrađeno je selo Ust-Abakansko, od 1925. naselje Hakask, a od 1931. grad Abakan.

Abakan je administrativni, kulturni i naučni centar republike Hakasije. Ima aerodrom, razvijenu metalnu, prehrambenu i tekstilnu industriju. Tu se nalazi Hakaški državni univerzitet, mnogi instituti, madicinska, pedagoška i muzička škola, dva pozorišta, televizijski centar, zavičajni muzej i zoološki vrt. Parkovi, skverovi i bulevari zauzimaju trećinu gradske površine. U centru je stari deo grada – selo Ust-Abakansko.

Broj stanovnika:

* 158.000 (procjena 1992.)
* 169.000 (procjena 2001.)
* 163.189 (popis 2008.)

Vanjske veze
------------

***Abakan*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službena stranica (`ru`)
* Albis Photo-Gallery: Abakan Khakassia (`en`)
* Abakan city streets views(`en`)
* Arhivirano 2018-06-20 na Wayback Machine-uBeyaz Arif Akbas, "Khakassia: The Lost Land", Portland State Center for Turkish Studies, 2007. (`tr`)
**Ajn Beida** (arapski: عين البيضاء što znači *Bijeli izvor*) je grad i općina od 116,064 stanovnika na sjeveroistoku Alžira u Pokrajini Um el Buagi.

Geografske karakteristike
-------------------------

Ajn Beida leži u planinama nedaleko od tuniske granice, na nadmorskoj visini od 1,020 metara, udaljena stotinjak km jugoistočno od Constantina.

Historija
---------

Ajn Beida je izrasla oko stočnog sajma, kao mjesto razmjene nomadskih stočara sa juga i sjedilačkih ratara sa sjevera.

Službeno je osnovana za Francuske kolonijalne uprave - 1865. status punopravne općine dobila je 1868. pod imenom *Aïn Beida Kebira*.

Privreda
--------

Privreda grada bazira se na poljoprivredi (stočarstvo) i trgovini.
Na sjeverozapad]]noj periferiji na površini od 121hektara prostire se industrijska zona. 
Donedavno najveći pogon predionica vune bankrotirala je 2011.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Algeria, People's Democratic Republic of Algeria*" (engleski). City population. Pristupljeno 26.4. 2020.
2. 1 2  „*Ain-Beïda*" (francuski). Cercle algérianiste. Arhivirano iz originala na datum 2019-12-29. Pristupljeno 26.4. 2020.
3. ↑   „*Aïn Beïda (Algérie)*" (francuski). Archives nationales d'outre-mer. Pristupljeno 26.4. 2020.

Vanjske veze
------------

***Ajn Beida (Um el Buagi)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Aïn El-Beïda* (`fr`)
**Arhiepiskop** (arhibiskup, *arhipiskup*; grč. arhi- + episkop, slovenski *nadškof*), visoki čin u pravoslavnim i nekim drugim crkvama (odgovara nadbiskupu u Katoličkoj crkvi); poglavar arhiepiskopije; prvi među episkopima, pravoslavni episkop (vladika) sa sjedištem u centru crkvene pokrajine, nosi titulu mitropolita; prvi vladika; glavni episkop; starješina autokefalne crkve; počasna titula za episkopa.

Mada su svi episkopi jednaki po vlasti, radi očuvanja jedinstva crkava i radi uzajamne pomoći u otežanim okolnostima, još Apostolska pravila nekim episkopima daju pravo vrhovnog nadzora nad drugima. U 34. pravilu odlučeno je: episkopi svakog grada treba da znaju koji je prvi među njima, i da ga priznaju kao rukovodioca, pa ništa što je preko njihove vlasti ne treba da čine bez njegovog mišljenja.

Episkop aleksandrijski prvi je dobio titulu arhiepiskopa, vjerovatno zbog veličine njegove eparhije, jer je on upravljao crkvenim poslovima u čitavom Egiptu, Libiji (*Liviji*) i Pentapolju. Poslije uspostave patrijarhata, zvanje arhiepiskopa dobijali su oni mitropoliti koji su zadržali autokefalnost, tj. nisu bili zavisni od ovog ili onog patrijarha (na primjer, ciparski /*kiparski*/ arhiepiskop). I patrijarsi, i arhiepiskopi, i mitropoliti uvijek su se potpisivali jednostavno kao episkop ovog ili onog grada. U Rusiji je prvi episkop koji je dobio zvanje arhiepiskopa bio novgorodski, 1165. godine. Sada je to zvanje počasna titula i kao nagrada daje se episkopima.

Poglavar Srpske pravoslavne crkve nosi titulu **arhiepiskop pećki, mitropolit beogradsko-karlovački i patrijarh srpski**.

Arhiepiskopi...
---------------

* Arkadije (arhiepiskop), arhiepiskop olonecki (1784-1870)
* Arsenije, arhiepiskop novgorodski i staroruski (IX/X. st.)
* Arsenije I, arhiepiskop, prvi nasljednik sv. Save (?-1266)
* Arsenije, Brjancev, arhiepiskop harkovski (1839-?)
* Atanasije Veliki, arhiepiskop aleksandrijski, sveti otac Crkve (293-373)
* Danilo II, arhiepiskop srpski i biograf (oko 1270-1337)
* Genadije, sveti, arhiepiskop novgorodski (?-1506)
* Georgije, arhiepiskop astrahanski (1840-?)
* Georgije Konisk, arhiepiskop bjeloruski (1717-1795)
* German, sveti, arhiepiskop kazanjski (?-1567)
* Irinej, arhiepiskop pskovski i riški (1753-1818)
* Irinej, arhiepiskop irkutski, nerčinski i jakutski (IX. st.)
* Lav (arhiepiskop), arhiepiskop ohridski (1037-56) - *EJ* (s.v. Ail)
* Makarije, pećki arhiepiskop i srpski patrijarh (?-1574)
* Makarios III, ciparski arhiepiskop i političar (1913-1977)
* Sava Nemanjić (Sveti Sava), arhiepiskop srpski (1175-1235)
* Teofilakt, arhiepiskop ohridski (oko 1084-1108) - *EJ* (s.v. Ail)
* Varlam, Denisov, arhiepiskop (1804-1873)
* Varlam, Petrov, arhiepiskop toboljski (?-1802)

Izvori
------

* *ELZ*, *HER*, *HOL*, *Jurančič*, *MEP*, *RMS*, *RSANU*, *Vujaklija* (za prvi odlomak)
* *"Veliki pravoslavni bogoslovski enciklopedijski rečnik*" (tom I), Novi Sad, 2000. (za ostalo)
Plakat Vladimira Majakovskog kojima se poziva na pristupanje udarnim brigadama, primjer sovjetskog agitpropa iz 1920-ih
**Agitacija-propaganda** ili, skraćeno, **agitprop** je naziv za propagandne aktivnosti, odnosno za odgovarajuće organe koji su postojali ili postoje u komunističkim partijama.

Agitprop u bivšoj Jugoslaviji
-----------------------------

Zadatak agitpropa kao pomoćnih tela komiteta u organizaciji Komunističke partije Jugoslavije bio je da organizuju i neposredno rukovode agitaciono-propagandnim radom radi političke mobilizovanja građana u ostvarivanju zadataka koje je postavila partija u toku revolucije i u socijalističkoj izgradnji zemlje.

U toku Narodnooslobodilačke borbe pri štabovima NOV od kraja 1942. godine postojale su partijske vojne grupe za agitaciju i propagandu s težištem rada na mobilizovanju svih snaga za oslobođenje zemlje. I u drugim zemljama delovali su u Drugom svetskom ratu veoma razvijeni vojni centri za agitaciju i propagandu sa zadatkom političkog mobilizovanja ljudstva i podizanja njegove patriotske svesti i borbenog morala.

S obzirom na promene u načinu ostvarivanja uloge KPJ u uslovima društvenog usmeravanja i formiranja idejnih stavova, ovih organa za ilegalne uslove rada odnosno kasnije za metod administrativnog usmeravanja i formiranja idejnih stavova, rasformirani su agitpropi kao prevaziđeni modeli idejnog rada i usmeravanja i zamenjeni su novim oblicima usmeravanja ideološko-političkog rada od strane KPJ, koji su odgovarali novim zahtevima i potrebama.

Literatura
----------

* **Mala politička enciklopedija**. „Savremena administracija", Beograd 1966. godina.

Vanjske veze
------------

***Agitprop*** na Wikimedijinoj ostavi

| * p
* r
* u
Komunizam |
| --- |
| Osnovni koncepti | 
* Marksistička filozofija
* Klasna borba
* Proleterski internacionalizam
* Komunistička partija

 |
| Ideologije | 
* Marksizam
* Lenjinizam
* Marksizam-lenjinizam
* Maoizam
* *Juche*
* Trockizam
* Titoizam
* Lijevi komunizam
* Komunizam savjeta
* Anarhistički komunizam
* Religijski komunizam
* Kršćanski komunizam
* Eurokomunizam
* Svjetski komunizam
* Bezdržavni komunizam

 |
| Internacionale | 
* Savez komunista
* Prva internacionala
* Druga internacionala
* Treća internacionala
* Četvrta internacionala

 |
| Glavne ličnosti | 
* Karl Marx
* Friedrich Engels
* Vladimir Lenjin
* Rosa Luxemburg
* Lav Trocki
* Mao Tse-tung

 |
| Srodne teme | 
* Anarhizam
* Antikapitalizam
* Anti-komunizam
* Anti-revizionizam
* Demokratski centralizam
* Diktatura proletarijata
* Radničko samoupravljanje
* Odumiranje države
* Historija komunizma
* Komunistički genocid
* Komunistička država
* Komunistički simbolizam
* Kritike komunizma
* Luksemburgizam
* Ljevica
* Nacionalni komunizam
* Naučni komunizam
* Naučni socijalizam
* Nova ljevica
* Novi komunizam
* Post-komunizam
* Primitivni komunizam
* Komunizam i religija
* Socijalizam
* Staljinizam
* Socijalističke ekonomije
* Sovjetski savez

 |
**Akademski filmski centar** (AFC) Doma kulture "Studentski grad" osnovan je 1958. godine pod imenom Akademski kino klub, a 1976. postao je deo Doma kulture "Studentski grad" na Novom Beogradu. Јedan је od najznačajnijih i najviše nagrađivanih kino-klubova u Jugoslaviji, za koji su filmove snimali autori poput Tomislava Gotovca, Kokana Rakonjca, Radoslava Vladića i Bojana Jovanovića. AFC je 1982. godine osnovao Arhiv alternativnog filma Arhivirano 2018-03-16 na Wayback Machine-u u kom se čuvaju filmovi nastali u produkciji AFC-a, kao i audio, video i štampani materijali vezani za istoriju avangardnog i eksperimentalnog filma. Pored velikog broja projekcija i predavanja, filmskih škola i radionica, AFC je organizator značajnog festivala Alternative Film/Video (1982-1990, obnovljen 2003. godine), a od 2004. i Evropskog festivala animiranog filma Balkanima. Filmovi i programi AFC-a su u protekloj deceniji bili prikazani na prestižnim filmskim festivalima (Marsej i Solun 2009. godine, Roterdam 2010. godine, Berlin 2013. i 2014), i u sklopu retrospektiva u filmskim muzejima i galerijama (Njujork, Vašington, Brisel, Varšava). AFC DKSG je mesto otvoreno za studente, mlade autore i ljubitelje filmske i video umetnosti.

Izvori
------

1. ↑  Akademski filmski centar Veb-sajt DKSG. Posećen 23. marta 2018.
2. ↑  O Arhivu alternativnog filma Arhivirano 2018-03-12 na Wayback Machine-u. Veb-sajt DKSG. Posećen 23. marta 2018.

Vanjske poveznice
-----------------

* Program AFC Arhivirano 2018-03-19 na Wayback Machine-u
* Zvanična Facebook stranica AFC
* Baza podataka Arhiva AFC Arhivirano 2018-03-16 na Wayback Machine-u
* Zvanični sajt festivala Alternative Film/Video
* Zvanični sajt festivala Balkanima
Budkerov institut za atomsku fiziku u Akademgorodoku
**Akademgorodok** (ruski: *Академгородо́к*) je grad u Novosibirskoj oblasti (Rusija), smješten 20 km južno od Novosibirska (iako ga negdje već navode kao dio Novosibirska).

Obrazovno je i znanstveno središte Sibira. Nalazi se usred veličanstvenih šuma breze i bora, na obalama rijeke Oba odnosno Obskoga mora, umjetnog vodospremnika koji se nalazi uz tu rijeku. 

Broj stanovnika: oko 100.000.

U Akademgorodoku je Novosibirsko državno sveučilište Arhivirano 2009-03-03 na Wayback Machine-u, 35 istraživačkih instituta, poljodjelska akademija, medicinska akademija, apartmansko naselje, raznoliki objekti poput prodavaonica, hotela, bolnica, restorana i kavića, kina, klubova i knjižnica. 

Dom znanstvenika (*Dom Učjonih*), društveno središte Akademgorodoka, udomljuje knjižnicu s preko 100.000 naslova - ruski klasici, suvremena literatura, a također i brojni američki, britanski, francuski, njemački, poljski naslovi i časopisi. U Domu znanstvenika je i galerija slika, predavaonice i koncertna dvorana. 

Sigma je simbol Akademgorodoka
Grad, čije ime u prijevodu bi bilo *Akademski Grad*, je osnovan 1950-ih od strane Sovjetske akademije znanosti. Akademik Mihail Aleksejevič Lavrentjev, prominentni fizičar i matematičar, prvi predsjednik sibirskog odjela Sovjetske akademija znanosti je igrao veliku ulogu u utemeljenju Akademgorodoka. Na svom vrhuncu, Akademgorodok je bio dom za 65.000 znanstvenika i njihovih obitelji i bio je povlašteno područje za živiti, jer je imao dobro opskrbljene prodavaonice i "dače" (sovjetske vile).

Veze
----

***Akademgorodok*** na Wikimedijinoj ostavi

* ZATO
Aktinski filament
G-aktin
**Aktinski** ili **tanki filamenti** su polimerizovani proteinski molekuli, koji učestvuju u izgradnji miofibrila. Dugi su oko 1µm, a debeli 6-8 nm. Sastoje se od tri vrste proteina: aktina, tropomiozina i troponina.

*Aktin* (filamentozni ili F-aktin) je polimer građen od dva proteinska lanca, koja se spiralno uvijaju jedan oko drugog. Ti lanci su izgrađeni od monomera (globularnog ili G-aktina), a na svakom monomeru se nalazi po jedno aktivno mesto za vezivanje miozina, što je značajno za proces mišićne kontrakcije. F-aktin čini okosnicu tankog filamenta.

*Tropomiozin* je dug i tanak proteinski molekul, sastavljen od dva polipeptidna lanca koja formiraju dvostruki heliks. Tropomiozin naleže na F-aktin i prekriva njegova aktivna mesta. Svaki molekul može da prekrije sedam aktivnih mesta.

*Troponin* je proteinski kompleks koga grade tri subjedinice: troponin T, troponin C i troponin I. On se vezuje za molekule tropomiozina i tako učestvuje u regulaciji procesa kontrakcije.

Vanjske veze
------------

***Aktinski filamenti*** na Wikimedijinoj ostavi