recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Saborna crkva u Bosanskom Petrovcu
**Saborna crkva Svetih apostola Petra i Pavla u Bosanskom Petrovcu** je glavni i najveći pravoslavni hram u Bosanskom Petrovcu, smešten uz sedište, vladičanski dvor Eparhije bihaćko-petrovačke Srpske pravoslavne crkve. Saborna crkva u Bosanskom Petrovcu je središnja crkva eparhije.

Istorijat
---------

Saborna crkva Svetih apostola Petra i Pavla sagrađena 1890. godine, a osvećena 1891. od Mitropolita Georgija Nikolajevića.

Hram je teško oštećen i oskrnavljen 1941. god. od strane Nijemaca. Djelimično obnavljan 1969/70. i 1985/86. godine. Osnivanjem eparhije i dobijanjem zvanja sabornog hrama došlo do novog podsticaja. U razdoblju 1991-1994. za vrijeme Episkopa Hrizostoma, hram je potpuno obnovljen i osvećen 17. jula 1994. godine. 

15. septembra 1995. i tokom narednih godina, do 2001. hram je teško oštećen i oskrnavljen od Armije BiH i od Muslimana. Ponovna obnova počela je od 2001/02. godine, od kada je hram djelimično obnovljen. Godine 2004. blagoslovom episkopa bihaćko-petrovačkog Gospodina Hrizostoma oslikana, južna i sjeverna strana unutrašnjosti hrama od strane poznatog akademskog slikara gospodina Mihaila Rakite.

Godine 2008. obnovljena fasada hrama i urađena elektrifikacija zvona. Godine 2008. na blagoslov Srba iz Australije hram je dobio kopiju ikone Trojeručice.

Izvor
-----

* Eparhija bihaćko-petrovačka - crkve

Spoljašnje veze
---------------

* Zvanična stranica Eparhije bihaćko-petrovačke

| * p
* r
* u
 Saborni hramovi Srpske pravoslavne crkve |
| --- |
| Podignuti u 18. veku | **Temišvar** (1745—1748)  •  **Sremski Karlovci** (1758—1762)  •  **Sentandreja** (1756—1763)  •  **Pakrac** (1743—1768)  •  **Vršac** (1728—1785)  •  **Dalj** (1799) |  |
| Podignuti u 19. veku | **Karlovac** (1785—1803, 2001—2007)  •  **Požarevac** (1819—1823)  •  **Šibenik** (1810—1827)  •  **Šabac** (1826—1831)  •  **Zaječar** (1834)  •  **Kraljevo** (1824—1839)  •  **Beograd** (1837—1845)  •  **Novi Sad** (1851)  •  **Vranje** (1858—1860)  •  **Zagreb** (1866)  •  **Niš** (1856—1872)  •  **Mostar** (1863—1873)  •  **Sarajevo** (1859—1874)  •  **Nikšić** (1875—1880)  •  **Kragujevac** (1869—1884)  •  **Prizren** (1856—1887)  •  **Bosanski Petrovac** (1890) |
| Podignuti u 20. veku | **Kruševac** (1885—1904)  •  **Banja Luka** (1925—1929, 1993—2004)  •  **Nova Gračanica** (1977—1984)  •  **Podgorica** (1993-1999)  •  **Toronto** (1986—2000) |
| Podignuti u 21. veku | **Valjevo** (1992—)  •  **Zvornik** (2011—) |
**Orissaare** (njemački: *Orrisaar*) je gradić od 841 stanovnika na zapadu Estonije u Okrugu Saare.

Geografske karakteristike
-------------------------

Orissaare se prostire na sjeveroistoku otoka Saaremaa, udaljen 52 km od svog administrativnog centra Kuressaara.

Historija
---------

Orissaare je prvi put dokumentiran 1532. kao selo po imenu Oreval. 
Prva škola podignuta je 1836. 
Značaj mu je porastao kad je 1897. izgrađen nasip sa cestom do otoka Muhu.

Za Prvog svjetskog rata i njemačke okupacije, koja je trajala od oktobra 1917. do novembra 1918.
njemačka vojska izgradila je željezničku prugu od Orissaarea do Kuressaara.

Za Estonske Sovjetske Socijalističke Republike od 1950. do 1959. bio je administrativni centar vlastite općine.

Orissaare je danas poznat po maloj marini u koju stane 15 brodova dugih do 20 metara i gaza do 2.3 m.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Orissaare in Saaremaa (Saare)*" (engleski). City population. Pristupljeno 3.10. 2021.
2. 1 2 3 4   „Orissaare" (estonski). Eesti Entsüklopeedia. Pristupljeno 3.10.2021.
3. ↑   „Kuressaare" (estonski). Eesti Entsüklopeedia. Pristupljeno 3.10.2021.
4. ↑   „Orissaare port" (engleski). Visitestonia. Pristupljeno 3.10.2021.

Vanjske veze
------------

***Orissaare*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Orissaare üldplaneering* (karta) Arhivirano 2021-10-04 na Wayback Machine-u ()
**Crkva Svetog Save u Bileći** nalazi se u opštini Bileća, Bosna i Hercegovina. Pripada Srpskoj pravoslavnoj crkvi, i Eparhiji zahumsko-hercegovačkoj i primorskoj. Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika, na sjednici održanoj od 16. do 22. jula 2006. godine, donijela je odluku da se crkva proglasi za nacionalni spomenik BiH. Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Amra Hadžimuhamedović (predsjedavajuća), Dubravko Lovrenović, Ljiljana Ševo i Tina Wik.

### Historija

Crkva Sv. Save u Bileći je sagrađena 1896. godine. Pisanih istorijskih podataka o objektu crkve nema.

### Opis

Prema konceptu prostorne organizacije, crkva Sv. Save u Bileći pripada tipu jednobrodne crkve sa pripratom, naosom i oltarskim prostorom. 
U arhitektonskom smislu crkva je građena u eklektičkom stilu, pravougaone osnove, sa spolja trostranom, a iznutra polukružnom apsidom, jednostavnim izduženim i lučno završenim prozorima i kamenim portalom.

Crkva ima pravougaonu osnovu. Dimenzije stranica oko 9,5 x 22,0 m. Na istočnoj strani se nalazi apsida koja je sa spoljne strane trostrana, a sa unutrašnje polukružna. Visina, mjerena od nivoa terena do krovnog vijenca, iznosi oko 9,0 m.

Na vrhu zabatnog zida zapadne fasade, na dijelu sljemena krova, nalazi se zvonik na preslicu. Zvonik je izrađen od dva tornjića između kojih je prostor u kom je smješteno jedno zvono sa kamenim krstom na vrhu.

Oltarski prostor od prostora naosa je odvojen zidanim ikonostasom. Za tri stepenika je uzdignut od prostora naosa. Čine ga tri polukružne niše. Njegova dubina iznosi oko 4,5 m. Središnje mjesto u oltaru zauzima časna trpeza.

Ikonostasna pregrada je smještena u lučni otvor između oltara i naosa crkve.

Zidne slike na ikonostasnoj pregradi i dvije zidne slike na pomenutom lučnom otvoru tokom 2004. godine izradio je Bogoljub Arsenijević.

U crkvenom dvorištu, sjeverno od crkve, nalazi se spomenik žrtvama Prvog svjetskog rata. Spomenik je napravljen u obliku stepenasto izduženog obeliska po kom su ispisana imena žrtava.

Literatura
----------

* Ljiljana Ševo, Pravoslavne crkve i manastiri u Bosni i Hercegovini do 1878. godine, Glas srpski, Grad Banja Luka, Banja Luka, 2002.
**Olja Knežević** (Titograd, 10. april 1968), crnogorska književnica.

Biografija
----------

Rođena je u 1968. godine u Titogradu u SR Crnoj Gori.

Srednju školu pohađala je u Kaliforniji te je diplomirala engleski jezik i književnost na Filološkom fakultetu Univerziteta u Beogradu. Magistrirala je kreativno pisanje na Univerzitetu Birkbeck u Londonu. Radila je na Radio Brodu, u danskom Savetu za izbeglice i u jednoj marketinškoj agenciji, a predavala je engleski jezik i književnost u podgoričkoj gimnaziji. Od 2001. godine živi sa porodicom u Zagrebu i u Londonu. U dodatku „Art" dnevnih novina „Vijesti" svake subote objavljuje priče u rubrici „Iz Londona, s ljubavlju".

2012. godine je objavila svoj prvi roman, „Milena & druge društvene reforme" , roman koji je imao dobar urednički uspjeh nakon objavljivanja. Drugi roman „Londonske priče juga" je objavljen u Crnoj Gori 2013. godine, te je drugo izdanje objavljeno u Hrvatskoj. Nekoliko priča Olje Knežević nalaze se u mnogobrojnim časopisima i zbornicima u Engleskoj, Kanadi, Crnoj Gori, Srbiji i Hrvatskoj.

Djela
-----

* *Milena & druge društvene reforme*
* *Londonske priče juga*
* *Katarina, velika i mala*
**The Adventures of Priscilla: Queen of the Desert** (*Avanture Prisile, kraljice pustinje*) je australijski film iz 1994. godine, koji prati avanturu dve drag queensice, Mitzi Del Bra i Felicia Jollygoodfellow, i transžene, Bernadette Bassenger, na putu od Sidneja do ruralnog mesta u središtu pustinje, Alice Springs, u autousu krštenom – Prisila. Film je brzo dobio status veoma značajnog kultnog filma.

Oktobra 2006. godine održana je premijere istomenog mjuzikla u Sidneju.

Radnja
------

Anthony "Tick" Belrose, odnosno Mitzi Del Bra (Hugo Weaving), drag queen, dobija ponudu da nastupa u kazinu u Alice Springsu, pustinjskom gradiću u centralnoj Australiji. Na putovanje polazi sa svojim prijateljima i koleginicama: Adamom Whitely tj. Felicia Jollygoodfellow (Guy Pearce), takođe drag queen, i transženom, Bernadette Bassenger (Terence Stamp) u velikom autobusu, kome Felicia daje ime „Priscilla, Queen of the Desert".

Na putu ih sustižu nevolje sa pokvarenim autobusom, homofobičnim reakcijama ruralne sredine i nasiljem. Takođe, saznaje se da je Mitzi oženjena i da ima sina.

Kulturne implikacije
--------------------

Film brzo dostiže kultni status u gej zajednici kao kemp klasik. Film istražuje stereotipe o gejevima, bez njihovog korišćenja za jeftine šale. Za razliku od prikazivanja u ranijim filmovima, gej i trans likovi u *Prisili* nisu zli grešnici niti su bezgrešni mučenici (kao u filmu *Philadelphia* ), već kompletniji likovi sa vrlinama i manama.

Godinu dana nakon izlaska Prisile, pojavljuje se sličan američki film „To Wong Foo, Thanks for Everything! Julie Newmar".

Prilikom svečanog zatvaranja Olimpijade u Sidneju paradno vozilu u obliku velike cipele sa visokom štiklom (po ugledu na jednu scenu iz filma) je kružio oko olimpijskog stadiona, u slavu velikom internacionalnom uspehu filma.

Nagrade
-------

**Golden Globes 1995**
*nominacije*

* najbolji igrani film - komedija/mjuzilk
* majbolja muška uloga u filmu - komedija/mjuzikl: Terence Stamp

**GLAAD Media Awards 1995**

* Outstanding Film

**BAFTA-Awards 1995**

* najbolja kostimografija
* najbolja šminka/frizura

*dalje nominacije*

* najbolja glavna muška uloga: Terence Stamp
* najbolja fotografija
* najbolji originalni scenario
* najbolja produkacija

**Academy Awards 1995**

* najbolja kostimografija

Muzika
------

* *I've Never Been To Me*, Charlene
* *Go West*, Village People
* *Billy Don't Be A Hero*, Paper Lace
* *My Baby Loves Lovin'*, White Plains
* *I Love The Night Life (Disco 'Round)* , Alicia Bridges
* *Can't Help Lovin' That Man*, Trudy Richards
* *I Will Survive", Gloria Gaynor*
* *A Fine Romance*, Lena Horne
* *I Don't Care If The Sun Don't Shine*, Patti Page
* *Take A Letter Maria*, R.B. Greaves
* *Mamma Mia*, Abba
* *Save The Best For Last*, Vanessa Williams
* *E Strano! Ah Fors E Lui* (Giuseppe Verdi)
* *Fernando*, Abba

Vidi dalje
----------

* Cross dressing u filmu i na televiziji

Spoljne veze
------------

* *The Adventures of Priscilla, Queen of the Desert* na sajtu IMDb
* Australijski filmovi[*mrtav link*] (engleski)
* Priscilla The Musical
**Pavao Tijan** (Senj, 15. VI. 1908. – Madrid, 2. VII. 1997.), hrvatski i španjolski leksikograf i publicist. Suprug je nagrađivane hrvatske emigrantske radijske spikerice Nedjeljke Luetić-Tijan.

Pohađao je Sveučilište u Zagrebu, gdje je diplomirao kroatistiku i slavistiku 1930. godine. Kasnije je bio i gimnazijski profesor. Uređivao je *Hrvatski jezik*, te je bio član projekta *Hrvatske enciklopedije*. Bio je član Hrvatskog izdavalačkog bibliografskog zavoda, gdje je uređivao njegovu publikaciju *Književni tjednik*. Nakon pada Nezavisne Države Hrvatske 1945. godine bježi u od nadolazeće Vojske jugoslavenskih partizana zbog straha od odmazde. Tako je s članovima svoje obitelji otputovao u Austriju, te preko nje u Rim gdje je ostao do 1947. godine. Tu je 1946. godine objavio svoju knjigu *Martyrium Croatiae* (Hrvatsko mučeništvo). Od Rima odlazi u Madrid, gdje je ostao do kraja svoga života.

U Španjolskoj je bio sveučilišni profesor u Madridu, znan kao don *Pablo Tijan Roncevic*. Pavao Tijan nositelj je prestižne kolajne španjolskog kralja - Cruz de Alfonso X el Sabio (Encomienda con Place de Alfonso X El Sabio del Estado español por sus meritos en el campo de la cultura (Kolajna Alfonsa X. 'Mudraca', od španjolske države, za njegove doprinose na polju kulture). Tijan je bio veliki prijatelj, i suradnik u pisanju Hrvatske enciklopedije s Josipom Milkovićem - političar, sugrađaninom i političkim istomišljenikom na čiji je nagovor 1945. i otišao u emigraciju. Iako je bio stranac, bio je: 

* tehnički urednik Enciklopedije španjolske kulture (Encyclopedia de la Cultura Espanola, 1-5, Madrid, 1963-1968),
* bliski suradnik glavnog urednika biografske enciklopedije *Kovači suvremenog svijeta* (*Forjadores del Mundo Contemporáneo*), 1-4, Madrid, 1959-1961,
* suradnik djela Las grandes corrientes del pensamiento contemporaneo (Veliki vjesnici suvremene misli), Madrid, 1959, I-II,
* suradnik djela Geografia Universal (Opći zemljopis), Barcelona 1952.

1993. se vraća u Zagreb i Senj za svoga prvog posjeta u Hrvatsku nakon 48 godina. Tada je postao počasnim građaninom Senja. Umire u Madridu 1997. godine. 2007. godine je Hrvatska Vlada prenijela njegova pisana djela iz Madrida u Zagreb.

Vanjske poveznice
-----------------

* Gojko Borić: Hrvati u Madridu Arhivirano 2010-12-22 na Wayback Machine-u, Hrvatska revija br. 1/2010.

 **Napomena:** Ovaj tekst ili jedan njegov dio preuzet je s internetskih stranica Matice hrvatske. Vidi dopusnicu Matice hrvatske.
**Холикачук** (или **Иноко**, или **Инока Котана**) су северноамерички домородачки народ који припада Атабасканској породици народа, њихов језик спада у централно аљасканско-јуконску подгрупу северне групе атабасканских језика. Њихова традиционалана територија се налази у централном делу западне Аљаске око средњег и горњег тока реке Иноко. Од 1963. насељени су у градићу Грејлинг на реци Јукон. Према подацима центра за проучавање аљасканских домодродачких језика Холикачука је 2007. било 180 од којих је само њих 5 говорило холикачучким језиком.

Холикачуци себе називају *"Дуг Хитан"*. Име *Холикачук* је изведено од имена једног од села на традиционалној холикачучкој територији.

Антрополози су у прошлости веома мало проучавали Холикачуке, због чега о њима не постоји велики број писаних докумената (објављених и необјављених). У прошлости су погрешно груписани са Којуконима.

Суседи Холикачука су на северу Ескими Јупици и Којукони, на истоку Којукони, на југу су Горњи Кускоквим, а на западу су Дег Хитан.

Холикачучка култура је донекле слична култури народа Дег Хитан.

Референце
---------

1. ↑  Krauss, Michael E. 2007.
2. ↑  „The Map of Indigenous Peoples and Languages of Alaska". Arhivirano iz originala na datum 2012-12-10. Pristupljeno 2016-09-21.

Спољашње везе
-------------

* Holikachuk (Alaska Native Languages)
* Constitution and By-laws of the Organized Village of Holikachuk Alaska Arhivirano 2016-10-23 na Wayback Machine-u
***Plastični Isus*** je jugoslovenski igrani film snimljen 1971. godine u režiji Lazara Stojanovića, poznat kao jedino ostvarenje jugoslovenske kinematografije zbog koga je njegov autor završio u zatvoru, odnosno kao svojevrsni simbol početka novog talasa političke represije u komunističkoj Jugoslaviji 1970-ih.

Napravljen je kao autorov diplomski rad na beogradskom FDU, a po žanru pripada drami. Protagonist, koga tumači Tomislav Gotovac, je mladić koji iz Zagreba dolazi u Beograd snimiti film, ali mu to ne polazi za rukom i umesto toga se upušta u niz ljubavnih veza sa ženama pre nego što ga jedna od njih ubije u nastupu ljubomora. Uz igrane film sadrži i niz dokumentarnih segmenata vezanih uz život u tadašnjoj Jugoslaviji, pre svega u kontekstu nedavnih studentskih demonstracija i kult ličnosti vezanih uz tadašnjeg jugoslovenskog vođu Tita; na filmu je također zabeleženo i venčanje Stojanovićevog bliskog prijatelja Ljubiše Ristića kome su prisustvovali neke od najistaknutijih ličnosti tadašnje Partije, JNA i Državne bezbednosti. Kao i mnogo poznatiji *WR: Misterije organizma*, sa kojim se često upoređuje, *Plastični Isus* je nastojao koristio eksplicitno seksualno sadržaj; to je uključivalo scene u kojima se Gotovac kao prvi potpuno gol muškarac u jugoslovenskom filmu, ljubi druge muškarce, a postoji i scena u kojoj odrasli muškarac masturbira gledajući dete.

Tadašnjem režimu su, međutim, daleko više smetale scene u kojima se sugerira da je Titov kult ličnosti srodan Hitlerovoj nacističkoj propagandi, odnosno komunistički partizani izjednačuju sa u ratu poraženim ustašama i četnicima. Film je i pre službene premijere zabranjen i stavljen u bunker. Stojanović je optužen za "neprijateljsku propagandu" i 1973. godine osuđen na tri godine zatvora, a njegovi profesori Aleksandar Petrović i Živojin Pavlović izbačeni sa posla. Zabrana *Plastičnog Isusa* se često smatra uvodom u obračun Titovog režima sa tzv. liberalima u SK Srbije, odnosno filmski pokretom tzv. Crnog talasa, a nakon koga su započele tzv. "olovne godine" u srpskoj i jugoslovenskoj politici i kulturi.

Nagrade
-------

* Nagrada Međunarodnog žirija kritike na festivalu u Montrealu, 1991.

Uloge
-----

| Glumac | Uloga |
| --- | --- |
| Tomislav Gotovac | Tom |
| Vukica Đilas |  |
| Ljubiša Ristić |  |

Vidi još
--------

* *Maškarada*

Spoljašnje veze
---------------

* *Plastični Isus* na sajtu IMDb
*
**Centralnoevropski univerzitet** ili skraćeno **CEU** (mađ. *Közép-európai Egyetem*; engl. ) je privatni univerzitet za diplomske (master) i post-diplomske (doktorske) studije koji se nalazi u Budimpešti u Mađarskoj. Univerzitet organizuje studije u disciplinama društvenih nauka, humanističkih nauka, prava, javnih politika, menadžmenta, ekologije i matematike.

Univerzitet pohađa oko 1,500 studenata iz više od 100 zemalja sveta, a na njemu predaje oko 300 profesora i predavača iz 30 zemalja sveta. Univerzitet je osnovan uz pomoć velike donacije Georga Sorosa u iznosu od 880 miliona američkih dolara što ga čini jednim od najbogatijih univerziteta u Evropi.

Istorija
--------

CEU je nastao iz serije predavanja koja su održavana na Međuuniverzitetskom centru u Dubrovniku u Jugoslaviji (današnja Hrvatska). Kada je u regionu istočne Evrope došlo do dubokih promena 1989, pojavila se i ideja o osnivanju međunarodnog univerziteta koji bi bio neovisan od države i koji bi bio lociran na istoku kontinenta. Na sastancima u Dubrovniku 1989. učestvovali su profesori i iz istočne i iz zapadne Evrope. Univerzitet je osnovan 1991. nakon što je Istočni blok već prestao da postoji. Vizija osnivača bila je da se oformi univerzitet koji bi bio posvećen otvorenom društvu i demokratizaciji. Novi je univerzitet oblikovan prema modelima iz zapadnog sveta, ali sa namerom da se oformi prepoznatljivo centralnoevropska institucija koja će omogućiti i ubrzati regionalnu saradnju i obrazovati nove lidere koji će pomoći u demokratskoj tranziciji u regionu. Institucija je inicijalno bila locirana u Pragu ali je zbog konflikta sa češkom vladom koju je predvodio Václav Klaus kampus premješten u Mađarsku.

U drugoj deceniji postojanja institucija je odlučila da sa regionalne, proširi svoje obrazovne aktivnosti u domenu promocije demokracije i ljudskih prava i na globalni nivo. Institucija je sa tom namerom razvila studijske programe koji uključuju komparativna istraživanja i izučavanja i interdisciplinarni pristup u radu. Stipendije koje CEU pruža proširene su i na kandidate iz zemalja u razvoju. CEU je prva institucija u širem regionu koja je među svoje obrazovne programe uključila i studije roda i studije o životnoj sredini. CEU centar za medije, informacije i društvo vodeći je centar za istraživanja u tim domenima u centralnoj Evropi.

Pravna osnova
-------------

CEU je organizovan po modelu američkih institucija i na čelu mu je odbor direktora. Uz akreditacije prema lokalnim mađarskim zakonima, CEU je akreditiran i u Sjedinjenim Američkim Državama od strane Asocijacije koledža i škola saveznih država srednjeg Atlantika.

Izvori
------

1. ↑  For President of Central European U. All Roads Have Led to Budapest

Vidi još
--------

* Lista univerziteta u Mađarskoj

Spoljašnje veze
---------------

* ceu.edu

***Centralnoevropski univerzitet*** na Wikimedijinoj ostavi
Za druge upotrebe, pogledajte Šleska (razvrstavanje) i Šlezija (razvrstavanje).

**Šleska** ili **Šlezija** je historijska regija u srednjoj Evropi koja se danas većim dijelom nalazi u Poljskoj, a manjim dijelom u Češkoj i Njemačkoj.

Najveći šleski gradovi su Wrocław i Katowice u Poljskoj i Ostrava u Češkoj. Najveća rijeka koja protječe Šleskom je Odra. Zauzima površinu od 1.717 km2 i ima oko 3 miliona stanovnika.

Osobine i historija
-------------------

ZastavaGrb
Šleska se nalazi uz gornji i srednji tok rijeke Odre i jasno je ograničena na jugu planinskim lancem Sudeta. Njegov historijski glavni grad i glavno središte je grad Wrocław (nj. *Breslau*), a na području historijske Sleške nalaze se gradovi Ostrava (*Ostrau*), Katowice (*Kattowitz*), Gliwice (*Gleiwitz*), Bytom (*Beuthen*), Zabrze (*Hindenburg*), Syców (*Groß Wartenberg*), Namysłów (*Namslau*), Tychy (*Tichau*), Opole (*Oppeln*), Wałbrzych (*Waldenburg*), Zielona Góra (*Grünberg*), Chorzów (*Königshütte*), Brzeg (*Brieg*), Legnica (*Liegnitz*), Kłodzko (*Glatz*), Jelenia Góra (*Hirschberg*), Lubin (*Lüben*), Głogów (*Glogau*), Świdnica (*Schweidnitz*), Bolesławiec (*Bunzlau*), Oleśnica (*Oels*), Mysłowice (*Myslowitz*), Będzin (*Bendsburg*), Racibórz (*Ratibor*), Havířov (*Hawierow*), Český Těšín (*Teschen*), Görlitz.

Razni nazivi ove pokrajine su prilično slični u raznim jezicima i povezana su s imenom rijeke (danas rijeka Ślęza) i brda (planina Ślęża) u srednjo-južnoj Šleskoj, koja je služila kao mjesto kulta za pogane prije pokrštavanja. Neki polonisti naziv Ślęża [ˈɕlɛ̃ʐa] ili Ślęż [ɕlɛ̃ʂ] svode na sa staropoljskim riječima ślęg [ɕlɛŋk] i śląg [ɕlɔŋk], što znači vlaga ili slično.

Podjele
-------

* Gornja Šleska, glavni grad: Opole;
* Donja Šleska, glavni grad: Wrocław;
* Češka Šleska (*Moravska Šleska*) i Austrijska Šleska, glavni gradovi: Opava i Ostrava.

Nazivi
------

* polj. *Śląsk*
* češ. *Slezsko*
* njem. *Schlesien*
* njemšl. *Schläsing*
* šl. *Ślůnsk*
* dlsrp. *Šlazyńska*
* glsrp. *Šleska*
* lat. *Silesia*
* fr. *Silésie*
* niz. *Silezië*
* it. *Slesia*
* svk. *Sliezsko*
* kaš. *Sląsk*

Povezano
--------

* Šlezija

Izvori
------

1. ↑  Rudolf Fischer, *Onomastica slavogermanica*, Uniwersytet Wrocławski, 2007, t. XXVI, 2007, str. 83.

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 316733788
* LCCN: sh85122476
* GND: 4052678-1
* SUDOC: 050568779
* NKC: ge130850

 |
***Nezaposleni ljudi*** je jugoslovenski kratki crno-beli dokumentarni film snimljen 1968. godine u režiji Želimira Žilnika. Navodi se kao jedno od ostvarenja tzv. Crnog talasa, s obzirom da je njegova tema - nezaposlenost u tadašnjoj Jugoslaviji čiji je socijalistički poredak trebao ukloniti takve fenomene - dotada predstavljala tabu za tadašnje filmaše.

Radnja
------

Film se bavi socijalnom tematikom, odnosno problemima nezaposlenih u Jugoslaviji. U njemu je prikazan život nezaposlenih koji žive u privremenom kolektivnom smještaju Zavoda za zapošljavanje. Nezaposleni govore o svojim problemima, o nejednakosti u društvu, crvenoj buržoaziji, o velikim platama jednih i malim platama drugih, o tome kako beskućnici spavaju po željezničkim stanicama i drugim socijalnim problemima. Posebno je simboličan prikaz nezaposlenog koji se kamenom udara u glavu dok drugi recituje Šantićevu pjesmu *Ostajte ovdje*.

Izvori
------

Spoljašnje veze
---------------

* *Nezaposleni ljudi* na sajtu IMDb
**Pedro I** (Coimbra, 8. april, 1320..- Estremoz, 18. januar 1367.) bio je 8 Portugalski kralj koji je vladao od 1357. do 1367.

Pedro je ostao upamćen po ljubavi sa Inês de Castro, čiju je tragičnu smrt divljački osvetio kad je stupio na tron.

Biografija
----------

Pedro je rođen kao sin Afonsa IV i njegove supruge Beatriz od Kastilje, Pedro se 1336. oženio sa Constanzom od Kastilje, koja je umrla 1345. nakon tog se zaljubio u njenu mlađu sestričnu Inês de Castro, koju su 1355. ubili dvorjani njegova oca. 
Nakon tog je dobar dio života posvetio osveti i gradnji uspomene na nju, pa je zbog tog nazvan **Okrutni** (Cruel) ili **Pravedni** (Justiceiro).

I pored te opsesivne ljubavi, uspio je reformirati pravosuđe 1361 i učinio puno da portugalska crkva postane nacionalna inzistirajući na *beneplácito régio'*, to jest da on kao kralj mora odobriti svaku papinsku bulu ili pismo prije objave u kraljevstvu.

Iako je prije nego što je postao kralj bio pretendent na kastiljski tron 1354. ali kad je postao kralj pomogao je Kastilji u ratu protiv Kraljevine Aragon 1358. i 1360. Međutim od 1363. je vodio je neutralnu politiku. 

Nakon njegove smrti naslijedio ga je sin Fernando I

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Peter I king of Portugal*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 12.03.2024.

Vanjske veze
------------

***Pedro I od Portugala*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Peter I king of Portugal* ()
**Dušan Glišić** (Beograd, 11. oktobar 1898. – novembar 1944.), inžinjer i poduzetnik.

Život
-----

Rođen je 1898. godine u Beogradu od oca Svetozar Glišić. Bio je inžinjer i vodio je građevinsko preduzeće. 1930-ih bio je predsjednik Jugoslovenskog fudbalskog saveza i u uredništvu fudbalskog kluba Jugoslavija. Oženio je Nadeždu Stojadinović, kćerku kasacionog sudije iz Čačka i sestru političara iz Radikalne stranke Milana Stojadinovića, s kojim će imati uske prijateljske odnose. Godine 1932. rođena je kćerka Ljiljana, 1936. godine sin Omilj. Od 1938. bio tehnički direktor lista „Vreme". 

Za vrijeme borbi u Srbiji, 1944. porodica je odselila u Aleksandrovac kod Požarevca, dok je on ostao u Beogradu. Kada su u oktobru 1944. Crvena armija i NOVJ ušli u Beograd, Glišić je, kao zet Milana Stojadinovića, uhapšen od strane partizana i, zajedno sa drugim optuženicima, okrivljen da je bio „narodni neprijatelj i ratni zločinac" u smislu članaka 13, 14 i članka 16 Uredbe Vrhovnog štaba o vojnim sudovima. Osuđen je po kratkom postupku na strijeljanje pri kraju novembra 1944. te je njegovo tijelo bačeno u masovnu grobnicu. Njemu i ostalim optuženim je propisan gubitak časnih prava i konfiskacija imovine.

Njegova podorica je pala u nemilost i nakon rata je živjela u siromaštvu. Kćerka Ljiljana će završiti studije arhitekture na Univerzitet u Beogradu te će se 1958. udati za Borislava Pekića. Sin Omilj će postat advokat. Dana 4. augusta 2008. Dušan Glišić je posmrtno rehabilitiran odlukom br. 267/07 Okružnog suda u Beogradu.
**Natalija Tereščenko**, (ukr. *Наталія Терещенко*) rođena 23. jula 1973. u Kijevu u Ukrajinskoj SSR, SSSR (danas Ukrajina), je nekadašnja ukrajinska biatlonka.

Karijera
--------

|  |
| --- |
|  |

### Olimpijske igre

Natalija Tereščenko nijje nastupila na Olimpijskim igrama. 

### Svjetska prvenstva

| Svjetsko prvenstvo | Poj. | Spr. | Pot. | Mas. | Šta. | Eki. |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Norveška 2000. Oslo  Finska 2000. Lahti | 12 |  |  |  |  |  |
| Slovenija 2001. Pokljuka | 54 |  |  |  |  |

Tereščenko je nastupila na dva Svjetska prvenstva od SP 2000. do SP 2001.
Najbolji rezultat u pojedinačnim disciplinama ostvarila je na SP 2000. osvojivši 12-o mjesto u utrci na 15 km, kada je bez promašaja i sa zaostatkom od 2:43.1 min bila sporija od pobjednice francuske biatlonke Corinne Niogret, koja je završila utrku takođe bez promašaja.

### Svjetski kup

| Plasman u Svjetskom kupu |
| --- |
| 1999/00 | 2000/01 | 2001/02 |
| 36 | 67 | 60 |

Prvi nastup Tereščenko u Svjetskom kupu bio je u sezoni 1999/2000. u austrijskom Hochfilzenu 3. decembra 1999. u utrci na 15 km, kada je osvojila deseto mjesto s jednim promašajem i zaostatkom od 2:40.1 min bila sporija od ruske biatlonke Galine Kukljeve, koja je završila utrku bez promašaja. To deseto mjesto joj je ostalo kao najbolji plasman. U ekipnim disciplinama najbolji joj je plasman bilo drugo mjesto u sezoni SK 1999/2000. 12. decembra 1999. na slovenskoj Pokljuki, kada je s Olenom Zubrilovom, Olenom Petrovom i Tetjanom Vodopjanovom bila sporija 38.1 s od ruske štafete u sastavu: Albina Ahatova, Galina Kukljeva, Marija Strelenko i Svjetlana Išmuratova.

Nagrade
-------

|  |
| --- |
|  |

Privatni život
--------------

|  |
| --- |
|  |

Napomene
--------

1. ↑  Plasman u Svjetskom kupu u pojedinačnim disciplinama uveden je od sezone 1996/97.
2. ↑  IBU kup se do 2008. godine službeno nazivao *Evropski kup*.

Vanjski linkovi
---------------

Šablon:Biatlon portal

* 

* Wikimedia Commons ima još multimedijalnih datoteka vezanih za: ***Natalija Tereščenko***
* 

* Natalija Tereščenko na *firstskisport.com* ((en))
* Natalija Tereščenko na IBU banci podataka
**Anton Stres** (Donačka Gora, 15. decembar 1942 - ) je slovenski rimokatolički svećenik, teolog i filozof koji je od 2010. do 2013. služio kao nadbiskup Ljubljane.

Diplomirao je na Teološkom fakultetu u Ljubljani 1966. godine, a magistrirao filozofiju na Institut Catholique de Paris. Godine 1974. je na Teološkom fakultetu u Ljubljani obranio doktorat pod naslovom *Razvoj marksističkog shvaćanja religije u poratnoj Jugoslaviji*.

13. maja 2000. ga je papa Ivan Pavao II imenovao pomoćnim biskupom Maribora i titularnim biskupom Ptuja. Nakon reorganizacije Crkve u Sloveniji i uspostave Celjske biskupije 21. maja 2006. je imenovan za prvog celjskog biskupa. 28. novembra 2009. je imenovan za nadbiskupa Ljubljane, a nakon toga je 2010. i 2012. bio biran za predsjednika Slovenske biskupske konferencije.

31. jula 2013. je na poziv pape Franje odstupio zajedno sa mariborskim nadbiskupom Marjanom Turnšekom, nakon što su u Mariborskoj nadbiskupiji otkriveni financijski problemi. Mjesto ljubljanskog nadbiskupa je privremeno preuzeo Andrej Glavan, biskup Novog Mesta.

Vanjske veze
------------

***Anton Stres*** na Wikimedijinoj ostavi

* COBISS - Osebna bibliografija[*mrtav link*]
*Za ostala značenja, vidi Dalriada (razvrstavanje).*
Satelitski snimak Škotske i Irske na kome je označena približna teritorija Dalriade
**Dál Riata** ili **Dál Riada**, također poznata i pod nazivima **Dalriata** ili **Dalriada**, bila je gelska država na području današnje zapadna Škotske i sjeveroistočna Irske u ranom srednjem vijeku. Smatra se kako je vrhunac njene moći bio krajem 6. i početkom 7. vijeka pod vlašću kralja Aedana. Međutim, poraz od anglosaksonskih kraljeva je oslabio Dalriadu, učinivši je vazalom Northumbrije, da bi je u drugoj polovici 7. vijeka pokorili Pikti. O toj državi postoje prilično oskudni historijski podaci, često isprepleteni s mitovima i političkom propagandom. Često se smatra prvom škotskom državom, iako se takva odrednica sa sigurnošću može navesti tek za Kraljevinu Albu nastalu oko 900.

Vanjske veze
------------

***Dalriada*** na Wikimedijinoj ostavi

* CELT: Corpus of Electronic Texts at University College Cork
	+ The **Corpus of Electronic Texts** includes the *Annals of Ulster*, *Tigernach*, *the Four Masters* and *Innisfallen*, the *Chronicon Scotorum*, the *Lebor Bretnach*, Genealogies, and various Saints' Lives. Most are translated into English, or translations are in progress
* *Annals of Clonmacnoise* at Cornell
* Bede's *Ecclesiastical History* and its Continuation (pdf), at CCEL, translated by A.M. Sellar.
* Digital archive of excavations associated with Lane & Campbell, *Dunadd: An early Dalriadic capital* at Glasgow University Dept. of Archaeology
* Proceedings Arhivirano 2008-06-02 na Wayback Machine-u of the Society of Antiquaries of Scotland (PSAS) through 1999 (pdf).
* A history of Kintyre Arhivirano 2012-03-04 na Wayback Machine-u
УСС Аризона је био бојни брод изграђен за морнарицу Сједињених Држава средином 1910-их. Назван у част 48. државе, био је други и последњи брод у класи Пенсилваније. Након што је пуштена у рад 1916. године, Аризона је остала у држави током Првог светског рата, али је отпратила председника Вудроа Вилсона на следећу Париску мировну конференцију. Брод је поново распоређен у иностранству 1919. да представља америчке интересе током грчко-турског рата. Две године касније пребачена је у Пацифичку флоту, под којом ће брод остати до краја њене каријере.

Током 1920-их и 1930-их Аризона је редовно распоређена на вежбе обуке, укључујући годишње проблеме флоте, искључујући свеобухватну модернизацију између 1929. и 1931. године. Брод је подржао напоре за помоћ након земљотреса 1933. у близини Лонг Бича у Калифорнији, а касније је снимљен. улога у филму Џејмса Кегнија из 1934. Ево долази морнарица пре него што је смањење буџета довело до значајних периода у луци од 1936. до 1938. У априлу 1940. матична лука Пацифичке флоте је премештена из Калифорније у Перл Харбор, на Хавајима, као одвраћање Јапанаца империјализам.

7. децембра 1941. Јапанци су напали Перл Харбор, а Аризона је погођена са неколико оклопних бомби бачених из ваздуха. Један је детонирао спремник напуњен експлозивом, потопивши бојни брод и убио 1.177 његових официра и чланова посаде. За разлику од многих других бродова нападнутих тог дана, Аризона је била толико непоправљиво оштећена да није поправљена за употребу у Другом светском рату. Олупина брода још увек лежи на дну Перл Харбора испод Меморијала УСС Аризона. Спомен-обележје посвећено свима који су погинули током напада, подигнуто је преко остатака брода.
***Bojani Dolčin*** (makedonski i bugarski: *Болен Дојчин*) je južnoslavenska epska narodna pjesma najpoznatija po verziji koju je 1815. godine zabilježio Vuk Stefanović Karadžić. Naslovni protagonist je solunski vojvoda Dojčin, koji se razbolio i ostao devet godina u krevetu, a što koristi Uso Arapin kako bi nametnuo harač građanima, a što uključuje i spavanje sa lokalnim djevojkama; nakon što isto zatraži od Dojčinove supruge, ona svog muža uspije podignuti iz postelje, te se on herojski obračun sa Usom i pobijedi ga, a nakon čega će izdahnuti. 

Vjeruje se da je pjesma nastala u doba osmanskih osvajanja, a prvi put je zabilježena u Erlangenskom rukopisu. Kao model za lik Dojčina se navode ličnosti Jovana VII i Andronika Paleologa, koji su vladali Solunom od 1402. do 1423. godine, te se odupirali Osmanlijama usprkos izuzetno lošeg zdravlja. U verziji Erlangenskog rukopisa je Dojčin preimenovan u hrvatskog bana Ivana Karlovića.

Po motivima pjesme je godine 1971. u Jugoslaviji snimljen TV-film *Čudo*.
**Kameni most na rijeci Bistrici u Ocrkavlju** nalazi se kod Miljevine, opština Foča, istočna Bosna i Hercegovina. Most je bez izrazitih stilskih karakteristika. Na osnovi načina gradnje i zidanja, te njegovog oblika, može se pretpostaviti da potječe iz osmanskog perioda i da je djelo lokalnog graditelja.

Lokacija
--------

Most se nalazi oko 2 km uzvodno od Miljevina. Lokalitetu se može pristupiti preko magistralnog puta M-18 (Sarajevo – Foča), od kojeg se, oko 2 km. prije Miljevine, na sjevernu stranu odvaja asfaltirani pristupni lokalni put dužine oko 300 metara. Putna komunikacija preko mosta vodi dalje na sjevernu stranu prema Ocrkavlju i veže se lijevom obalom Bistrice sa Miljevinom. Preko mosta nije dozvoljen saobraćaj motornim vozilima.

Opis
----

O mostu u Ocrkavlju nema dostupnih historijskih podataka. Zbog blizine i usmjerenja mosta prema stambenom kompleksu kule i odžaka u Ratajima, postojanje ovog most se dovodi u vezu sa feudalnom porodicom Čengića koji su živjeli krajem 17. i početkom 18. stoljeća. Izgradnjom ovog mosta Čengići su obezbjedili komunikaciju sa Fočom.

Da bi olakšao temeljenje mosta, graditelj je iskoristio veliku stijenu u rijeci i sa nje podigao središnji stub, na koji su se naslanjali po jedan luk sa svake strane. Vremenom se jedna strana mosta urušila. Ostala je strana prema desnoj obali, sa dva luka. Srušeni dio je nadomješten drugačijom konstrukcijom. Zidana struktura zamijenjena je grednom konstrukcijom (kombinacija čeličnih profila i drvenih greda) oslonjenom na drveni pilon. Preko mosta je dozvoljen samo pješački saobraćaj.

### Nacionalni spomenik

Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika, na sjednici održanoj 5. decembra 2018. godine, donijela je odluku da se kameni most na rijeci Bistrici u Ocrkavlju proglasi za nacionalni spomenik BiH. Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Amir Pašić (predsjedavajući), Goran 
Milojević i Radoje Vidović.

Nacionalni spomenik čini postojeća sačuvana mostovska struktura zidana od kamena, koja uključuje stereotomske konstrukcije tri mostovska otvora, zidane kamene stupce i čeone zidove mosta zidane od kamena, kao i prirodna stijena, u koritu rijeke Bistrice, na koju je oslonjena konstrukcija trećeg mostovskog otvora i pripadajućih 
kamenih stubaca. Drveno-metalna konstrukcija mosta oslonjena na drveni pilon, koja se nalazi unutar prostornog obuhvata nacionalnog spomenika, ne uživa režim zaštite

Izvori
------

1. ↑  „Kameni most na rijeci Bistrici u Ocrkavlju". *Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika*. Pristupljeno 16. 3. 2024.
2. ↑  „Nacionalni spomenici u Foči". *Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika*. Pristupljeno 16. 3. 2024.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Portal Bosna i Hercegovina***  |
**Penafiel** je grad i općina od 72,265 stanovnika na sjeverozapadu Portugala u Distriktu Porto.

Geografske karakteristike
-------------------------

Penafiel se nalazi nedaleko od ušća rijeke Tâmega u Douro, udaljen četrdesetak km istočno od svog administrativnog centra Porta.

Općina Penafiel se sastoji od 28 freguesia; Abragão, Boelhe, Bustelo, Cabeça Santa, Canelas, Capela, Castelões, Croca, Duas Igrejas, Eja, Fonte Arcada, Galegos, Guilhufe e Urrô, Irivo, Lagares e Figueira, Luzim e Vila Cova, Oldrões, Paço de Sousa, Penafiel, Perozelo, Rans, Recezinhos (São Mamede), Recezinhos (São Martinho), Rio de Moinhos, Rio Mau, Sebolido, Termas de São Vicente i Valpedre.

Historijski centar općine Penafiel leži na brdašcu visokom 302 metra.

Historija
---------

Penafiel nekad znan kao *Arrifana do Sousa*, je dugo bio ruralan kraj.

Povelju o gradskim pravima dobio je 1770. od kralja Joséa I. Iste godine postao je i sjedište biskupije.
Biskupija je ukinuta za vladavine kraljice Marije I i ponovno integrirana u Porto.

Privreda i transport
--------------------

Ekonomija Penafiela bazira se na trgovini, industriji (iskapanje i prerada granita), ratarstvu i stočarstvu.

Kako se nalazi na trasi autoputa A4 odlično je povezan ne samo sa Portom već i drugim gradovima u Portugalu i Španjolskoj.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „Penafiel Municipality in Porto District" (engleski). City Population. Pristupljeno 15.03.2024.
2. 1 2 3 4  „Penafiel" (portugalski). Infopedia. Pristupljeno 15.03.2024.

Vanjske veze
------------

***Penafiel (Portugal)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Municipio de Penafiel* ()
*Za ostale upotrebe, v. Gornje Selo.*

  
Koordinate: 42° 10′ 40" SGŠ, 20° 55′ 51" IGD

**Gornje Selo** je naselje u opštini Prizren u Metohiji, na Kosovu i deo je Sredačke župe. Udaljeno je 18 kilometara istočno od Prizrena. Selo ima oko 300 stanovnika. Selo je relativno razbijenog tipa.

Istorija
--------

Gornje Selo se prvi put pominje u svetoarhanđelskoj povelji srpskog cara Stefana Dušana iz 1348. godine. 

U selu se nalazi grobljanska crkva Svetog Đorđa. Delom očuvane freske rad su prizrenskih majstora iz 16. i 17. veka. Sačuvano je i nekoliko dosta oštećenih ikona iz 17. veka. Zanimljiv je timpanon nad južnim vratima. Rađen je u jednom komadu kamena, na kome su u plitkom reljefu uklesani rascvetali krst i dve simetrično postavljene ptice. Ovaj timpanon predstavlja daleki i pozni odsjaj nekada bogato skulptovanih srednjovekovnih portala.

Interesanatno za ovo selo, kao i za celu Sredačku župu da je muško stanovništvo od perioda kada je selo potpalo pod Tursku vlast pa do oslobođenja 1912. godine odlazilo na pečalbu u prekookeanske zemlje.

Geografija
----------

Okruženo je planinskim vencem Šar planine. Južno uz graničnu liniju sa Mekedonijom, izdiže se masiv Gužibaba, jugoistočno je potez Peskovi, a istočno je planinska kosa Devedenica. Severoistočno je planinski prevoj Prevalac, Sa severne strane sela prostire se planinski masiv Ošljak. Kroz selo protiče Prizrenska Bistrica.

Poreklo stanovništva
--------------------

Selo je 1947. godine imalo 100 kuća: Srbi pravoslavci (29 kuća) i Muslimani (71 kuća ). Preci svih rodova su stari doseljenici iz okoline Prizrena, sa Kosova, iz Kičeva i okoline Skoplja.

Do 1999. godine srpsko stanovništvo je uglavnom živelo u Gornjoj mahali, dok su na ulazu u selo, u Donjoj mahali većinom živeli muslimani. Sada, u donekle obnovljenim kućama živi samo sedam srpskih porodica, sa po jednim ili dva člana, uglavnom starijih ljudi. Većinski živalj čine Muslimani.

Napomene
--------

1. ↑  podaci iz 1947. godine

Vidi još
--------

* Sredačka Župa

Spoljašnje veze
---------------

  


| * p
* r
* u
Opština Prizren |
| --- |
| Atmađa • Belobrod • Biluša • Bljač • Brezna • Brodosavce • Brut • Buzec • Buča • Veleža • Vlašnja • Vrbičane • Vrbnica • Gornja Srbica • Gornje Ljubinje • Gornje Selo • Gorožup • Graždanik • Grnčare • Dedaj • Dobrušte • Dojnice • Donja Srbica • Donje Ljubinje • Drajčići • Dušanovo • Đonaj • Živinjane • Žur • Zaplužje • Zgatar • Zjum Opoljski • Zjum Has • Zojić • Zrze • Jablanica • Ješkovo • Kabaš • Kabaš Has • Kapra • Karašinđerđ • Kobanja • Kojuš • Koriša • Kosovce • Krajk • Kuklibeg • Kukovce • Kušnin • Kuštendil • Landovica • Lez • Leskovac • Lokvica • Ljubižda • Ljubižda Has • Ljubičevo • Ljukinaj • Ljutoglav • Mazrek • Mala Kruša • Mamuša • Manastirica • Medvece • Miljaj • Muradem • Mušnikovo • Našec • Nebregošte • Nova Šumadija • Novake • Novo Selo • Petrovo Selo • Pirane • Plava • Plajnik • Planeja • Planjane • Poslište • Pousko • **Prizren** • Randubrava • Rence • Rečane • Romaja • Skorobište • Smać • Sredska • Stružje • Trepetinca • Tupec • Hoča Zagradska • Caparce • Šajinovac • Škoza • Špinadija |
**Maharadža** (sintagma od sanskrtskog: *mahat*=veliki + *rājan*=kralj) bila je titula hinduističkih vladara brojnih kraljevstva na Indijskom podkontinentu.
Maharadže su po hijerarhiji bili iznad radža koji su vladali kneževinama.

Historija
---------

Izgleda da se ta titula prvi put pojavila u Kušanskoj Monarhiji negdje u 1. vijeku pne. pod utjecajem Skita i perzijsko-mongolskih vladara sjeverozapadne Indije koji su preferirali zvučniju titulu - *veliki kralj* (maharadža) umjesto *kralj*.(radža).

Prvi koji je počeo koristiti tu titulu na Indijskom podkontinentu bio je vladar Gupta Carstva - Chandragupta I (oko 320. – 340.) koji je koristio titulu Maharadžaradža (*veliki kralj kraljeva*) sanskrtski prijevod od perzijskog *šahanšah*. 
Nakon tog uslijedile su druge, još prenapuhanije titule, a određenim periodima čak su i vazalni vladari relativno malih domena bili poznati kao maharadže.

Izvori
------

1. ↑  „*Maharaja*" (engleski). Merriam Webster. Pristupljeno 19.03.2024.
2. 1 2 3  „*Maharaja Hindu title*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 18.03.2024.

Vanjske veze
------------

* *Maharaja Hindu title* ()

***Maharadža*** na Wikimedijinoj ostavi
**Briti** (lat. *Britanni* – Britani, u srednjem vijeku *Brittones*) je izraz kojim se u najširem smislu označava domorodačko stanovništvo otoka Britanije u doba prije dolaska rimskih i anglosaksonskih osvajača.

U užem smislu se pod tim izrazom podrazumijeva skup keltskih plemena, odnosno etničkih grupa koja je govorila britskim jezicima, imala zajedničku kulturu te naseljavala najveći dio drevne Britanije. 

Od Brita valja razlikovati Gele, keltska plemena koja su naseljavala drevnu Irsku, otok Man i zapadni dio današnje Škotske poznat pod nazivom Dál Riata, a čiji potomci govore gelskim jezicima. 

Pitanje da li su Pikti, drevni stanovnici današnjeg sjevera Škotske dio britskog etničkog korpusa, specifično keltsko stanovništvo ili zapravo ne-keltski potomci prastanovnika Britanije nije još uvijek riješeno.

Nakon Cezarovog neuspjelog pokušaja da osvoji Britaniju, najveći dio Brita je godine 43. uspio pokoriti i pod rimsku vlast dovesti car Klaudije. Dio Brita je ostao iza Hadrijanovog zida, dok su ostali bili podvrgnuti djelomičnoj romanizaciji kao rimski podanici u provinciji Britannia. Usprkos tome su uspjeli sačuvati dio svog identiteta, ali se nakon rimskog povlačenja i kratkotrajnog perioda samostalnih država nisu uspjeli oduprijeti Velikoj seobi naroda, odnosno najezdi germanskih plemena kao što su Angli, Juti i Saksonci. Oni su do kraja 1. milenijuma uspjeli pokoriti Brite i s vremenom gotovo u potpunosti asimilirati njihovu kulturu i jezik. 

Manji dio Brita se od 4. do 6. vijeka počeo naseljavati u dijelu Galije kojemu su dali ime Bretanja, a njihovi potomci se zovu Bretonci.

Vanjske veze
------------

* The History Files: The Island of Britain AD 450-600  (Map of British territories)
* The History Files: Main Index
* BBC - History - Native Tribes of Britain
* DNA from ethnic Britons found in Ireland
**Gradačačka tvrđava** se nalazi u Gradačcu i nacionalni je spomenik Bosne i Hercegovine. Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika na sjednici održanoj 2. do 8. novembra 2004. godine donijela je odluku da se tvrđava proglasi za nacionalni spomenik BiH. Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Amra Hadžimuhamedović (predsjedavajuća), Dubravko Lovrenović, Ljiljana Ševo i Tina Wik. 

Nacionalni spomenik čine: bedemi, objekti unutar bedema - Gornji grad sa kulom Husein–kapetana Gradaščevića i Donji grad sa sahat–kulom, zgradom Gradske biblioteke, radio-stanice i muzeja, zgradom gimnazije i predmetima iz muzejske zbirke koji su upisani u inventarnu knjigu Muzeja. Nacionalni spomenik predstavlja potencijalno nalazište pokretnog arheološkog materijala.

Historija
---------

Oko 1710. godine, a sigurno prije 1730. godine, iz agaluka je izrasla kapetanija koja je imala 300 plaćenih vojnika, raznih rodova vojske. Ovoj kapetaniji su pripadala i utvrđenja Soko kod Gračanice i Srebrenik. Sva tri grada ove kapetanije bila su dobro snabdjevena topovima kao i svim rodovima vojske. Prema izvještaju iz perioda između 1718. i 1739. godine, gradačačka tvrđava je prilično čvrsto zidana i okružena jarkom. Bila je osigurana sa tri baterije sa po 15 teških topova.

Kada je granica Osmanskog carstva utvrđena na Savi (definitivno odredbama Beogradskog mira 1739. godine), Gradačac dobija na značaju.

Prema istorijskim podacima tvrđava je dobila današnji izgled, između 1765. i 1824. godine.

Tvrđava je postojala decenijama i bila je renovirana više puta od vremena Mehmed-kapetana Gradaščevića 1765. godine. Osman-kapetan Gradaščević i njegov sin Murat-kapetan Gradaščević su također radili na tvrđavi 1808. i 1818.–19. godine.

Opis
----

Tvrđava ima dvije cjeline: Donji grad i unutar njega Gornji grad. Cijeli kompleks je opasan bedemima koji zatvaraju površinu od 3500 m2. Pojedini dijelovi bedema i kule cijelog kompleksa građeni mnogo pažljivije klesanim kamenom nego mnogi drugi gradovi istog doba u Bosni. Prostor Starog grada ima oblik nepravilnog četverougaonika sa dužinom stranice od oko 180 – 200 m

Centralni objekat unutar široko razvedenih bedema je od opeke sagrađena trospratna Gradačačka kula s tornjem na vrhu, visoka oko 18m koja je služila u funkciji utvrđenog kapetanova dvora. Predstavlja tip dvorca feudalca, utvrđenog radi sigurnosti. Na arhitekturu objekta umnogome su utjecale promjene namjene. Na sve četiri strane zadnjeg sprata prvobitno je stajao drveni doksat. Iznad ulaza je također stajao jedan, najvjerovatnije trostrani doksat. Kula se sastoji iz dva dijela: glavne građevne mase sa tri etaže (dimenzija 12,50 m x 15,50 m) i i tornja (7,18 x 7,70 m) koji zadire sa istočne strane ove mase i nadvisuje je sa još tri etaže. Visina tornja je 18,20 m.

U kompleksu se također Gradačačka sahat-kula. Tvrđava ima tri ulaza osigurana kapi-kulama.

Vanjski linkovi
---------------

* Historija Gradačca Arhivirano 2012-07-17 na Wayback Machine-u
**Vilajet Béja** (arapski: ولاية باجة / Wilāyat Bājah) je jedan od 24 Tuniskih vilajeta na koji je Tunis administrativno podjeljen.

Geografske karakteristike
-------------------------

Vilajet Béja prostire se na sjeverozapadu Tunisa na površini od 3740 km² na kojoj živi 306.913 stanovnika. Od ukupnog broja stanovnika njih 108.228 je zaposleno.

Sa sjevera graniči sa Sredozemnim morem i Vilajetom Bizerta, s istoka s vilajetima Manouba i Zaghouan, sa zapada s Jendoubom i s juga s Vilajetom Siliana.

Vilajet je odavnina znan kao bogat poljoprivredni kraj, a u novija vremena po arheološkom nalazištu Dougga, kog je UNESCO 1997. uvrstio na Listu mjesta svjetske baštine u Africi.

Historija
---------

Vilajet je osnovan 1956. s administrativnim centrom u istoimenom gradu **Béja**. Administrativno je podjeljen na 8 distrikta (tamadijada) i 12 općina.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*Tunisia, Cities*" (engleski). City population. Pristupljeno 14. 11. 2019.
2. 1 2 3 4 5  „*Gouvernorat de Béja*" (francuski). API Tunisia. Arhivirano iz originala na datum 2020-06-13. Pristupljeno 14. 11. 2019.

Vanjske veze
------------

* *Gouvernorat de Béja* Arhivirano 2020-06-13 na Wayback Machine-u ()

| * p
* r
* u
Tunis Tuniski vilajeti |
| --- |
| Ariana · Béja · Ben Arous · Bizerta · Gabes · Gafsa · Jendouba · Kairuan · Kasserine · Kébili · Kef · Mahdia · Manouba · Médenine · Monastir · Nabeul · Sfax · Sidi Bouzid · Siliana · Sousse · Tataouine · Tozeur · Tunis · Zaghouan |