recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Miloš Đurić o Sofoklovoj tragediji, koju Aristotel uzima za primer pri objašnjavanju peripetije, kaže:  
"Ova drama, u stvari, i nema radnje, jer se tragička radnja dogodila pre; cilj drame nije događanje tragičke radnje, nego prikazivanje njenih posledica, a to su: preokret i prepoznavanje. Tu nema prizora u kojima roditelji prepoznavaju decu, deca roditelja, sestre braću, nego sam junak drame prepoznaje samoga sebe, i to prepoznavanje razvija se iz samoga karaktera junakova".
Miloš N. Đurić, u komentaru uz: Aristotel, *O pesničkoj umetnosti*,  
Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 1988, str. 106.

**Peripetija** (starogrčki: περιπέτεια = "obrt", "preokret") jeste ona faza u dramskoj radnji u kojoj dolazi do promene okolnosti ili do neke prekretnice. 

Aristotel u *Poetici* kaže: "Preokret (peripetija) jeste okretanje radnje u protivno od onoga što se namerava, a to se, kao što kažemo, vrši po verovatnosti ili nužnosti". Prema Aristotelu, efekti prepoznavanja (anagnorizma) u tragediji najviše dolaze do izražaja kad je prepoznavanje povezano s preokretom, naime: "najlepše prepoznavanje biva onda kad u isti mah nastaje i preokret".

Klasičan primer peripetije, koji navodi i Aristotel, nalazi se u Sofoklovom *Kralju Edipu*. Do peripetije dolazi pri kraju tragedije, kad glasnik donosi Edipu vest o njegovom ocu. U tragediji, Edipu je sudbinski preodređeno da ubije svoga oca i oženi se vlastitom majkom. Njegovi roditelji, Laj i Jokasta, pokušavaju da preduprede ostvarenje tog proročanstva tako što ga šalju daleko od Tebe, misleći da će biti ubijen, no on zapravo preživi i odgoje ga korintski kralj Polib i njegova žena, Meropa. Sad dolazi glasnik i obaveštava Edipa da je Polib umro prirodnom smrću, zbog čega Edip u prvom trenutku trijumfuje nad proročanstvom. No ironija je u tome što već u sledećoj sceni, na osnovu izjave jednog starog pastira, "koji dolazi da obraduje Edipa i da ga oslobodi od straha zbog matere", Edip shvata da mu Polib nije bio ni otac niti bilo kakav krvni rod, da je zapravo Lajev sin, da je ubio svog pravog oca, Laja, i oženio se svojom vlastitom majkom. Ovde se peripetija i anagnorizam događaju istovremeno, što ima "najveći mogući efekat", jer Edip je "primio udarac odozgo, kao da su ga udarili bogovi ili sudbina; on se transformiše iz moćnoga i pomalo arogantnoga kralja Tebe u lik čistog jada".

Zanimljiv primer peripetije srećemo u drami Miroslava Krleže *Gospoda Glembajevi*, gde u 3. činu, posle smrti Ignjaca Glembaja, barunica Kasteli-Glembaj, uživajući u svom položaju materijalno osigurane udovice sa društvenim ugledom, neobavezno ćaska sa svojim pastorkom i bivšim ljubavnikom, da bi, saznavši poraznu istinu da je i njen deo imovine propao, egzaltiranim vređanjem Glembajevih i glembajevštine izazvala i svoju smrt.
Informativna ploča na ulazu u perivoj s Trga Republike
**Perivoj Zrinskih** nalazi se oko Starog grada Zrinskih u gradu Čakovcu (Međimurska županija). Smješten je u centru grada, nekoliko koraka od glavnog gradskog trga.

Čakovečki je park sastavni dio kompleksa čakovečke utvrde, koja se na tom mjestu, premda nadograđivana i obnavljana, nalazi još od 13. stoljeća. U perivoju se nalazi više spomenika, statua, memorijalnih objekata (spomen-ploča) i drugih umjetničkih kiparskih djela. Tu su, među ostalima, brončana statua hrvatskog bana Nikole Zrinskog Sigetskog, barokni kameni kip Svetog Jeronima (postavljen 1766. godine) i spomenik u obliku kamenog obeliska poginulim Međimurcima u Prvom svjetskom ratu.
Na samom ulazu u perivoj, ujedno na rubu glavnog čakovečkog gradskog trga i kao njegov sastavni dio, smješten je monumentalni kameni spomenik banu i pjesniku Nikoli Zrinskom Čakovečkom, koji se sastoji od postolja s dubokim reljefom lika Nikole Zrinskog te zaobljenog stupa na čijem je vrhu orao raširenih krila što stoji na maču (kao simbolu Nikolinog viteštva i junaštva) i liri (kao simbolu banovog pjesništva).

Galerija
--------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ulaz u Stari grad Zrinskih koji se nalazi u perivoju | Kip Nikole Zrinskog Sigetskog postavljen u perivoju 2008. godine | Spomenik Nikoli Zrinskom Čakovečkom na ulazu u perivoj | Kip svetog Jeronima postavljen u perivoju 1766. godine | Stara akacija
 | Obelisk vojnicima poginulima u I. svjetskom ratu |
potkovana jaja
**Potkivanje jaja**, tehnika dekoriranja jaja potkovicama i drugim metalnim predmetima. Prema mađarskom usmenom predanju, potkivanje jaja »izmislili« su seoski kovači kako bi potkivanjem jaja minijaturnim potkovama dokazali svoju vještinu. Ta tehnika trenutno je u padu zbog sve manjeg broja kovača; uglavnom se prakticira u umjetničkim i obrtnim radionicama, na sajmovima i u muzeju na otvorenom u Senandriji (Szentendre) u Mađarskoj.

Trenutni svjetski rekorder u potkivanju jaja je Mađar József Koszpek, koji je iskoristio 1119 komada za dekoriranje nojeva jajeta. Također drži prvo mjesto u mnogim srodnim rekordima: 34 komada željeza na potkovanu jajetu papagaja, 146 komada željeza na potkovanim kokošijim jajima, 35 komada željeza na potkovanim guščijim jajima te 598 komada željeza na potkovanim jajima emua.

Osim u Mađarskoj tradicija potkivanja jaja prisutna je i u Kreševu u BiH, gdje se time bavi šest mještana. Osim potkovica, za ukrase se koriste grbovi gradova, država, klubova, političkih stranaka itd. Proces potkivanja traje oko jedan sat i iziskuje strpljenje i mirnu ruku. Rezultat ovisi i o tvrdoći ljuske jajeta pa mnoga puknu pri izradi.

Izvori
------

1. ↑  „Kreševski zanat koji poznaju samo rijetki: potkivanje jaja". radiosarajevo.ba. 5. aprila 2015. Arhivirano iz originala na datum 2015-04-09. Pristupljeno 5. aprila 2015.

Vanjske poveznice
-----------------

* početna stranica svjetskog rekordera u potkivanju jaja
* primjeri potkovanih jaja Arhivirano 2016-03-04 na Wayback Machine-u
**Yoro** je grad i općina (municipio) od 95,205 stanovnika na sjeveru Hondurasa u Departmanu Yoro.

Yoro je administrativni centar istoimenog Departmana Yoro.

Geografske karakteristike
-------------------------

Yoro se nalazi u brdovitoj unutrašnjosti, udaljen 78 km jugoistočno od El Progresa i 115 km sjeverno od od glavnog grada Tegucigalpe.

Historija
---------

Prvo naselje osnovano je 1848. pod imenom *Corazon del Yoro*, danas je to svedeno samo na Yoro, što na jeziku domorodačkih indijanaca Jicaquean znači - *Centar srca*.

Yoro je poznat po čudnom fenomenu - olujama sa Atlantika kad pada kiša sa morskim ribama velikim od 8 do 10 cm po savanskoj travi. Ono što je najupečatljivije u toj *ribljoj kiši* (lluvia de peces) je da se ona ciklički ponavlja svake godine, na početku kišne sezone u maju ili junu.

Privreda
--------

Privreda Yora bazira se na poljoprivredi i šumarstvu, uzgaja se; riža, banane, šećerna trska i razno povrće.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Honduras: Administrative Division*" (engleski). City population. Pristupljeno 20. 3. 2019.
2. 1 2 3 4  „*Alcaldía Municipal de Yoro*" (španjolski). Alcaldía Municipal de Yoro. Pristupljeno 22. 03. 2019.
3. ↑  „*Yoro-Yoro*" (španjolski). DB-City. Pristupljeno 22. 03. 2019.

Vanjske veze
------------

* *Alcaldía Municipal de Yoro* Arhivirano 2018-03-19 na Wayback Machine-u (`es`)
**Poto** (*Perodicticus potto*) je izrazito noćna životinja, nastanjena u džunglama zapadne Afrike. Poto pripada grupi takozvanih polumajmuna.

Opis
----

Dugačak je 32 - 39 cm i može dostići težinu od 1 - 1.5 kilograma. Poto je oprezna životinja, sporih pokreta, a na opasnost reagira tako što se savije u klupko, pokušavajući uplašiti neprijatelja nekom vrstom bodlji na vratu. Ipak, najčešće se brani od napadača skrivajući se u lišću.

Način života i ishrana
----------------------

Poto provodi dan sklupčan, s glavom među šapama, čvrsto se uhvativši za granu. Čim se spusti noć napušta svoje dnevno sklonište i polazi u potragu za hranom. Mada se obično hrani kukcima, plodovima, lišćem i ptičjim mladuncima, ponekad hvata i ptice koje sjede u gnijezdu. Pritom primjenjuje posebnu taktiku iznenada skočivši na plijen, koja je kod njega rijetka jer je veoma oprezan. Poto obično pruži prvo jednu prednju šapu. Tek kad njome čvrsto stane na granu pruža jednu zadnju šapu ponavljajući ovu operaciju tako da su mu tri šape uvijek u čvrstoj podlozi. Zbog toga prelazi s drveta na drvo samo kad su grane dva drveta međusobno isprepletene. Kao svi primati poto se ne pari samo jedanput godišnje, a ženka nosi mladunce 40 dana. Rađa samo jedno mladunče koje svuda nosi sa sobom mada ga ponekad ostavlja obješenog za granu.
|  |
| --- |
|  |

**Socijalistička Sovjetska Republika Abhazija** (ruski: *Социалистическая Советская* 
Республика Абхазия*, akronim: **SSRA**) bila je jedna od kratkotrajnih republika* 
Saveza Sovjetskih Socijalističkih Republika.

SSR Abhazija zapravo nikad nije *de jure* postala punopravna sovjetska republika, nego je funkcionirala u nekoj vrsti unije sa Gruzijskom SSR, koja je istovremeno bila dio Zakavkaske SFSR.

Historija
---------

Historija te republike u Centralnoj Aziji otpočela je u vrijeme građanskog rata, kad je Abhazija bila autonomna oblast u sklopu Demokratske Republike Gruzije.

Nakon poraza Bele garde i povlačenja antantinih snaga pred kraj rata, Crvena armija je od februara do marta 1921. uspjela uspostaviti kontrolu nad Zakavkazjem.
Jedinice Crvene armije su 4. marta 1921. uz pomoć lokalnih partizana zauzele grad Suhumi, i odmah osnovale Abhaški revolucionarni komitet (Revkom), i privremenu sovjetsku vladu, koja je 31. marta 1921. proglasila *Socijalističku Sovjetsku Republiku Abhaziju*.

Predstavnici *Abhaške SSR* su, 16. decembra 1921. sklopili sporazum o uniji sa Gruzijskom SSR, prenevši na nju neke ovlasti (obrana, monetarna politika, vanjska politika). Po tom sporazumu je Abhazija imala status **dogovorne republike** (договорная республика), pa joj se često umjesto akronima SSR pisalo DSSR (čak je i na kartama onog vremena).

Te dvije republike su se zajedno 12. marta 1922. pridružile Zakavkaske SFSR, a 30. decembra 1922. Sovjetskom Savezu.

*SSR Abhazija* je prestala postojati 19. februara 1931. kad je pretvorena u novu političku tvorevinu nižeg ranga Abhašku Autonomnu Sovjetsku Socijalističku Republiku, ponovno u sklopu Gruzijske SSR. 

Ta mjera je izvršena u skladu sa novim političkim kursom Josifa Staljina, prema nacionalnom pitanju, da se sovjetske republike moraju formirati prema njihovom nacionalnom sastavu. Po nekim historičarima to je bila ipak samo Staljinova osveta i kazna, dotadašnjem rukovodiocu Abhazije Nestoru Lakobi, koji nije uspio ostvariti tražene rezultate u kolektivizaciji.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **historiji** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |


| * p
* r
* u
Savezne republike Sovjetskog Saveza (1922–1991) |
| --- |
| Glavne | 
* Armenska SSR
* Azerbejdžanska SSR
* Beloruska SSR
* Estonska SSR
* Gruzijska SSR
* Kazaška SSR
* Kirgiska SSR
* Latvijska SSR
* Litvanska SSR
* Moldavska SSR
* Ruska SFSR
* Tadžička SSR
* Turkmenska SSR
* Ukrajinska SSR
* Uzbečka SSR

 |
| Kratkotrajne | 
* Karelo-Finska SSR (1940–1956)
* Zakavkaska SFSR (1922–1936)

 |
| Nesavezne republike | 
* SSR Abhazija (1921–1931)
* Buharska NSR (1920–1925)
* Horezmanska NSR (1920–1925)
* Nahičevska ASSR (1920–1923)
* Pridnjestrovska Moldavska SSR (1990–1991)

 |
**Santa Cruz de Yojoa** - *Sveti Križ od Jojoje* (prevedeno sa španjolskog) je grad od 17,430i općina (municipio) od 89,569 stanovnika u sredini Hondurasa u Departmanu Cortés.

Geografske karakteristike
-------------------------

Santa Cruz leži pored Jezera Yojoa nedaleko od granice sa departmanima Comayagua i Santa Bárbara.

Od glavnog grada Tegucigalpe udaljen je 123 km.

Historija
---------

Historija Santa Cruza počela je 1832. kad je general Francisco Ferrera osnovao hacijendu u tom kraju.
Otprilike u isto vrijeme teška epidemija pogodila je tadašnje selo Yojoa, pa je većina njegovih stanovnika izbjegla na hacijendu generala Ferrera.
Uz to su i brojne iz porodice iz Departmana Santa Bárbara došle raditi na haciendu, pa je ona postepeno prerasla u vrlo prosperitetno naselje.

Status općine dobio je 1864. a ime je nastalo kao sintagma od imena dviju naselja koja su se spojila Santa Cruz i Yojoa.

Privreda
--------

Ekonomija se bazira na poljoprivredi, stočarstvu, trgovini, ribarstvu i turizmu.
Mnogi smatraju da je Santa Cruz de Yojoa, jedan od najljepših dijelova Hondurasa, što zbog Jezera Yojoa, što zbog Nacionalnog parka Cerro Azul Meámba. Pored tog velika atrakcija za turiste je i brana hidroelektrane Francisco Morazán jedna od najvećih na svijetu.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Honduras: Administrative Division*" (engleski). City population. Pristupljeno 16. 4. 2019.
2. 1 2  „*Honduras*" (engleski). City population. Pristupljeno 16. 4. 2019.
3. 1 2  „*Santa Cruz de Yojoa*" (španjolski). Ecured. Pristupljeno 16. 04. 2019.
4. ↑  Cruz de Yojoa „*Santa Cruz de Yojoa*" (španjolski). DB city. Pristupljeno 16. 04. 2019. [*mrtav link*]
5. 1 2 3  „*Santa Cruz de Yojoa*" (španjolski). Xplorhonduras. Pristupljeno 16. 04. 2019.

Vanjske veze
------------

* *Santa Cruz de Yojoa* (`es`)
* *Alcaldía Municipal de Santa Cruz de Yojoa* Arhivirano 2018-03-18 na Wayback Machine-u (`es`)
*Za ostale upotrebe, v. Stateira (razvrstavanje).*
**Stateira I.** bila je perzijska kraljica i žena Darija III. iz ahemenidske dinastije. Prema antičkim izvorima, poznata je kao najljepša žena na svijetu.

Porodica
--------

Muž Stateire bio je perzijski vladar Darije III. Imali su dvije kćeri, Dripetis i Stateiru II. koja se 324. pne. udala za Aleksandra Makedonskog.

Zarobljeništvo
--------------

Stateira I. pratila je svog muža Darija III. u njegovim vojnim pohodima, što je bio običaj perzijske kraljevske obitelji. Zbog tog običaja pala je u ruke Aleksandra Makedonskog nakon bitke kod Isa, jer je Darije III. bježeći pred Makedoncima morao napustiti gotovo cijelu obitelj, uključujući majku Sisigambis, te kćeri Stateiru II. i Dripetis. Navodi se kako je Aleksandar prema zarobljenicima odnosio s velikim poštovanjem.

Smrt
----

Godine 331. pne. u zarobljeništvu umire Stateira I. navodno zbog porođaja. Historičari dvoje je li njeno dijete bilo Darijevo ili Aleksandrovo. Darijeva majka Sisigambis proglasila je Aleksandra njenim „jedinim sinom" jer ju je Darije III. napustio tokom bitke, pa je očito kako je Aleksandar postao glavom perzijske vladarske porodice.

Ostavština
----------

Stateirina kćer Stateira II. udala se za Aleksandra Makedonskog, dok se njena sestra Dripetis udala za jednog od makedonskih dijadosa (generala). Kada je Aleksandar umro 32. pne. žene iz kraljevske obitelji žalovale su za njim, što još više potvrđuje kako su bile osobno vezane uz njega. Obje Stateirine kćeri ubijene su od strane druge Aleksandrove žene Roksane, koja je željela osigurati svome sinu prijestolje. Njena majka Sisigambis navodno je počinila samoubojstvo zbog kaosa nakon Aleksandrove smrti.

U popularnoj kulturi
--------------------

* U filmu *Aleksandar Veliki* iz 2004. godine u režiji Olivera Stonea Stateiru II. tumačila je francuska glumica Annelise Hesme.

Veze
----

* Darije III.
* Aleksandar Makedonski
* Perzijska Monarhija

Izvori
------

1. ↑  „Archive copy". Arhivirano iz originala na datum 2014-11-06. Pristupljeno 2009-08-29.
2. ↑  „Archive copy". Arhivirano iz originala na datum 2014-11-06. Pristupljeno 2009-08-29.
3. ↑

Vanjske veze
------------

* Pothos.org - Stateira, majka i kćer Arhivirano 2007-08-20 na Wayback Machine-u
* Livius.org - Barsine/Statira Arhivirano 2014-11-06 na Wayback Machine-u
**Tukidid** (grčki: ) je bio uticajni političar u Ateni sredinom 5. vijeka pne. poznat kao vođa konzervativne frakcije koja se suprotstavljala demokratima na čelu s Periklom.

Tukidid, sin Melesijin, rođene je u drevnoj demi Alopeka (Αλωπεκή). Datum rođenja mu nije poznat, ali se zna da je bio plemenitog porijekla i u srodstvu s Kimonom karizmatskim vojskovođom oko koga su se okupljali atenski konzervativci. Nakon što je Kimon umro, Tukidid je preuzeo vodstvo konzervativne frakcije.

Vrhunac Tukididovog uticaja je bio početkom 440-ih pne. kada se za vrijeme prvog peloponeskog rata reorganizirao Atenski imperij. Tukidid je svoju moć gradio tako što je organizirao pristaše da zajedno sjede u Eklesiji i, prema Plutarhu, "govore istim glasom". Godine 444. pne. krenuo je u konačni obračun s Periklom, optuživši ga za rastrošnost u javnim radovima. Ispočetka se činilo kako će Eklesija stati na Tukididovu stranu, ali kada je Periklo počeo govoriti u svoju obranu i obećao da će javne radove financirati iz vlastitog džepa, Eklesija mu je na kraju ukazala povjerenje. Tukidid je nakon toga godine 442. pne. ostraciziran te je putovao u Sibaris u Italiji te Eginu.

O Tukididu se navodi kako je Periklovog prijatelja Anaksagoru optuživao za ateizam i šurovanje s Perzijancima.

Historičar Donald Kagan je pak Tukidida ili nekog od njegovih bliskih suradnika povezao sa stavovima anonimnog autora poznatog kao "pseudo-Ksenofont" ili "Stari oligarh" u *Ustav Atenjanja*, a neki historičari smatraju i da je sam Tukidid autor tog djela.

V. također
----------

* Periklo

Fusnote
-------

1. ↑  Kagan, *The Outbreak of the Peloponnesian War*, 138
**Santa Cruz del Quiché** je općina od 100,977 i grad od 78,279 stanovnikana sjeverozapadu Gvatemale u Departmanu Quiché u kom je administrativni centar.

Geografske karakteristike
-------------------------

Santa Cruz del Quiché se prostire u dolini Rijeke Chixoy u masivu Sierra de los Cuchumatanes, na nadmorskoj visini od 2,041 m, pa ima umjerenu klimu.
Od glavnog grada Ciudad Guatemale je udaljen 164 km zapadno.

Tri km zapadno od centra grada, na brdu se nalazi arheološko nalazište Utatlán, nekadašnja prijestolnica plemena Quiché.

Historija
---------

Santa Cruz del Quiche je osnovan 1539. kad su španjolski konkvistadori zauzeli prijestolnicu majanskog plemena Quiché Utatlán i preselili 
stanovnike u svoje novo naselje.
[Iime]] je dobio kao mješavinu vjere novih kolonijalnih vladara, jer je *Santa Cruz* -Sveti križ, a *Quiché* je sintagma od riječi *qui*=mnogo+*ché*=stablo, dakle puno stabala, odnosno šuma.<

Quiché je stari indijanski naziv za taj kraj, a Santa Cruz je dodao biskup Francisco Marroquín.

Za Generalne kapetanije Gvatemale izrastao je u trgovište i vjerski centar.

Santa Cruz je danas administrativno-trgovački i obrazovni centar ratarsko - stočarskog kraja, u kom se uzgaja kukuruz, grah i stoka.

U gradu djeluju dva univerziteta San Carlos i Rafael Landivar.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „*Santa Cruz del Quiché Municipality in Guatemala*" (engleski). City population. Pristupljeno 12.3.2023.
2. 1 2 3 4  „*Municipio de Santa Cruz del Quiché, Quiché*" (španjolski). Aprende Guatemala. Pristupljeno 12.3.2023.
3. 1 2  „*Santa Cruz del Quiché in Quiché*" (engleski). City population. Pristupljeno 12.3.2023.
4. 1 2 3  „*Santa Cruz del Quiché'"* (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 12.3.2023.

Vanjske veze
------------

***Santa Cruz del Quiché*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Municipalidad de Santa Cruz del Quiché* (`es`)
Osmanski pašaluci na Balkanu i u srednjoj Evropi 1683. godine
**Pašaluk** (tur. *paşalık*), također ejalat ili beglerbegluk, u Osmanskom Carstvu bila je najveća upravno-teritorijalna jedinica, čiji je vođa (paša, beglerbeg) bio podređen direktno Porti, a dobijao je često titulu vezira.

Pašaluci su se dijelili na sandžake, kojima su upravljali begovi. U doba svog najvećeg teritorijalnog obima (16-17. vijek) Turska je imala 28 pašaluka.

Pašaluci u južnoslovenskim zemljama
-----------------------------------

Južnoslovenske zemlje pod turskom vlašću pripadale su do početka XVI. vijeka Rumelijskom pašaluku sa sjedištem u Sofiji. 

Nakon velikih osvajanja u Ugarskoj osnovan je 1541. Budimski pašaluk, poslije zauzeća Banata Temišvarski pašaluk, a godine 1580. Bosanski pašaluk. Krajem 16. vijeka formiran je pašaluk u Jegru (Eger), a početkom 17. vijekaa pašaluk sa sjedištem u Kanjiži (Nagykanizsa), kojima su pripadali i neki naši krajevi.

Makedonski sandžaci (solunski, ohridski, skopski, ćustendilski) te vučitrnski sandžak ostali su i dalje u Rumelijskom pašaluku, sandžaci Kruševac, Smederevo, Zvornik, Srem (Mitrovica), Požega i Bečkerek pripali su sredinom XVI. vijeka Budimskom pašaluku. Bečkerek je ubrzo pripao Temišvarskom pašaliku, a neki drugi dijelovi te teritorije ušli su 1580. u sastav novonastalog |Bosanski pašaluk|Bosanskog pašaluka, najjačeg na našem području.

Početkom 17. vijeka Podravina (Požega i Valpovo) pripali su Kaniškom pašaluku, dok je Kruševački sandžak ušao u sastav Rumelijskog, a Bačka u sastav Jegerskog pašaluka.

Spisak pašaluka
---------------

* Bosanski pašaluk (1463-1851)
* Budimski pašaluk
* Hercegovački pašaluk (1833-1851)
* Jegarski pašaluk
* Niški pašaluk (1846-1864)
* Rumelijski pašaluk
* Za tzv. Beogradski pašaluk v. Smederevski sandžak

Povezano
--------

* Ajalet
* Beglerbegluk
* Sandžak (teritorijalna jedinica)
* Vilajet
* Sastavni dijelovi Osmanskog Carstva

Izvori
------

* *Opća enciklopedija JLZ*, Zagreb, 1980. (6. tom: Nih-Ras)
**Stasimon** ili **stazimon** ili **stasim** ili **stazim** (grčki: στάσιμον) termin je u teatru drevne Grčke koji označava stajaću pesmu koju u tragediji peva hor kad je već zauzeo svoje mesto u orhestri. 

Aristotel u *Poetici* kaže da je "stasimon horska pesma bez anapesta i troheja". Prema nekim tumačenjima, Aristotelove reči o odsustvu anapesta i troheja znače to da se muzika u tom delu nije zasnivala na uobičajenim metrima za "koračnicu", jer hor peva stasimon stojeći u mestu. Nakon ulaska uz pevanje parode, hor obično ne napušta orhestru sve do pred kraj drame. Zato se stasimon zove μέλος (= pevanje), dok se za parodu kaže da je λέξις (= govorenje), jer se njeni anapesti i troheji samo recituju uz koračanje. Stasimon se sastojao od strofe, antistrofe i epode: kako se čini, strofu je pevao jedan pluhor, antistrofu drugi poluhor, a epodu čitav hor.

Stasimoni se pevaju između epizodija i povezani su sa zapletom drame. Ako u tragediji dođe do nekog povoljnog preokreta u radnji, hor tada peva stasimon u velikoj radosti i uz živahan ples, i taj se stasimon onda zove hiporhema. Već kod Euripida stasimon počinje da gubi vezu sa radnjom tragedije i prelazi i tzv. embolion ("umetak"). )

Vizantijska enciklopedija *Suda* uvođenje stasimona u tragediju pripisuje legendarnom pevaču Arionu.
**Wichmann II Mlađi** (također navođen kao *Wigmann* ili *Wichman*) (cca. 930 - 22. septembar 967) bio je saksonski plemić iz Kuće Billung. Bio je sin grofa Wichmanna Starijeg i njegove sestre Frederune, najvjerojatnije sestre kraljice Matilde, a samim time i rođak njemačkog kralja, odnosno svetog rimskog cara Otona Velikog. Usprkos toga je ostao upamćen kao zagriženi neprijatelj Otonijanske dinastije.

Iako mu je otac 944. organizirao pobunu protiv Otona, odgojen je na Otonovom dvoru gdje se sprijateljio sa Liudolfom od Švapske. Sudjelovao je u njegovom ustanku 953. kada je zarobljen. Pušten je godinu dana kasnije. Međutim, već 955. je digao novi ustanak zajedno s bratom Egbertom Jednookim te s njim došao u Liubice (današnji Lübeck), u zemlju slavenskih Bodrića čijeg je kneza Nakoa nagovore da pokrenu rat protiv Otona. To je dovelo do bitke kod Recknitza u kojoj su Bodrići poraženi, a Wichmann prisiljen bježati na zapad, gdje je konačno pronašao utočište na dvoru francuskog vojvode Huga Velikog. Nakon Hugove smrti je prisiljen vratiti se u Njemačku gdje je od Otona ponovno dobio pomilovanje. 

Međutim, vrlo brzo se opet odmetnuo, odnosno pobjegao na teritoriju slavenskih Ljutića. Odatle je na čelu razbojnika uspio poraziti poljskog kneza Mješka I. Godine 967. su ga kod Wolina zajedno porazili Mješko i češki knez Boleslav I pri čemu je poginuo. Oton mu je zemlju konfiscirao i dao Crkvi.

Literatura
----------

* Reuter, Timothy. *Germany in the Early Middle Ages 800–1056*. New York: Longman, 1991.
* Bernhardt, John W. *Itinerant Kingship and Royal Monasteries in Early Medieval Germany, c. 936–1075*. Cambridge: Cambridge University Press, 1993.

Izvori
------

1. ↑  Reuter, 155.
Koordinate: 41° 16′ 28" SGŠ, 21° 22′ 14" IGD

**Pašini Ruvci** (mak. *Пашино Рувци*) su naselje u Republici Makedoniji, u središnjem delu države. Pašini Ruvci pripadaju opštini Krivogaštani.

Prirodni uslovi
---------------

Naselje Pašini Ruvci je smešteno u središnjem delu Republike Makedonije. Od najbližeg većeg grada, Prilepa, naselje je udaljeno 25 km zapadno.

Pašini Ruvci se nalaze u središnjem delu Pelagonije, najveće visoravni Republike Makedonije. Naseljski atar je mahom ravničarski, dok se dalje ka zapadu izdižu prva brda planine Baba. Južno od naselja protiče Crna reka. Nadmorska visina naselja je približno 600 metara.

Klima u naselju je kontinentalna.

Istorija
--------

Stanovništvo
------------

Po popisu stanovništva iz 2002. godine, Pašini Ruvci su imali 627 stanovnika.

Pretežno stanovništvo u etnički Makedonci (100%).

Većinska veroispovest u naselju je pravoslavlje.

Vidi još
--------

* Opština Krivogaštani

Izvori
------

***Pašini Ruvci*** na Wikimedijinoj ostavi

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

* www.krivogastani.gov.mk Zvanična stranica opštine Krivogaštani

  

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Krivogaštani |
| --- |
| **Krivogaštani** • 
Bela Crkva • 
Borotino • 
Vođani • 
Vrbljani • 
Godivlje • 
Korenica • 
Krušejani • 
Mirče Acev • 
Obršani • 
Pašini Ruvci • 
Podvis • 
Slavej |  |
**Tukija** (arap. , dosl. predostrožnost, strah, oprez) je islamska praksa prikrivanja uvjerenja i praktičnih dužnosti pod prijetnjom smrti ili povreda. Njeno značenje i primjena razlikuje se ovisno o specifičnom islamskom pravcu, a tokom historije najviše je bila korištena kod šijita jer su bili ugnjetavani od strane većinskih sunita. Kod potonjih je intenzivno korištena za vrijeme srednjovjekovnih progona u Španiji, kada je iz istih razloga došlo i do fenomena kriptojevreja. Pokrićem za tukiju uzimaju se dva citata iz Kurana (3:28 i 16:106) koji nalažu principe predostrožnosti u neprijateljskim okolnostima odnosno kazuju da musliman ostaje pravi vjernik ako čuva vjeru u srcu. Ni Kuran ni hadisi ne propisuju precizne smjernice ili uvjete za upotrebu tukije, zbog čega kod islamskih učenjaka postoje razlike u tumačenjima. Međutim, prema naučnom i pravnom konsenzusu, tukiju ne opravdavaju prijetnja bičevanjem, privremenim zatvorom ili drugim relativno podnošljivim kaznama.

Teorije zavjere
---------------

Tukija je bila predmetom raznih teorija zavjera i neosnovanih optužbi, počevši od Turske u kojoj su kemalističke stranke napadale religijske političke pokrete i imputirali im da se služe tukijom za prikrivanje islamističkih agendi. Slične prozivke ponekad se javljaju i kod sunitsko-šijitskih svađa. Nakon napada 11. septembra 2001. i globalnog rasplamsavanja islamofobije, teorija zavjere dobila je novu dimenziju i na Zapadu se počela koristiti protiv svih muslimana, najčešće uz tvrdnje da se radi o alatu zavaravanja zapadnjaka tj. prikrivanja cilja "pokoravanja Evrope i Amerike". Stručnjaci ovo uspoređuju s ranijim antisemitskim mitovima, osobito onima iz *Protokola sionskih mudraca*, prema kojem svi Jevreji udruženo i koordinirano rovare protiv nejevreja. Istaknuti aktivisti koji su se služili ovakvim teorijama zavjere su Bat Ye'or, Amir Taheri i Robert Spencer.

Povezano
--------

* Kriptojevreji
* Kriptokršćani

Vanjske veze
------------

* (`en`) Hussein, Shakira (28. 5. 2015). „The Myth of the Lying Muslim: 'Taqiyya' and the Racialization of Muslim Identity". Ultimo, Sydney: Australian Broadcasting Corporation (ABC). Pristupljeno 2. 8. 2016.
* (`en`) Stefon, Matt (1. 6. 2016). „Taqiyyah". Chicago: Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 2. 8. 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* GND: 4843765-7

 |
Dante Gabriel Rossetti: Prozerpina (rimska božica), sa šipkom, 1874.
**Perzefona** (grč. **Περσεφόνη**, *Persephónē*) ili **Kora** prelijepa je kraljica Hada, grčkog podzemlja, Zeusova i Demetrina kći. Perzefonin je pandan u rimskoj mitologiji Prozerpina.

Perzefonin život
----------------

Perzefonino ime Kora znači "djevojka", a ona je lijepa mlada božica za koju su se neki bogovi otimali, primjerice Hermes, Ares, Apolon i Hefest (koji jedini ima pravu suprugu od navedenih), ali je Demetra odbila sve njihove darove i skrila kćer daleko od društva bogova. Perzefona je živjela mirnim životom, s majkom na poljima i livadama. Jednog dana je Geja rodila cvijeće, a Perzefona ga je brala s nimfama ili s Atenom i Artemidom, božicama djevicama, na polju. Došao je Had (Pluton) i uzeo sa sobom Perzefonu. Odveo ju je u podzemlje gdje je postala kraljica te je sjedila u Hadovoj palači. Demetra je bila shrvana i tužna pa je otišla tražiti kćer. Helije je vidio otmicu, a Hermes je poslan da riješi stvar razgovorom. Postignut je dogovor - Perzefona će neko vrijeme biti s majkom (proljeće i ljeto), a poslije s Hadom, svojim mužem (jesen i zima). U drugoj inačici je Perzefonu spasila čudovišna Hekata.

Zanimljivosti o Perzefoni
-------------------------

* Perzefona je dopustila Orfeju da povede sa sobom mrtvu Euridiku u svijet živih, ali pod uvjetom da se nijednom ne okrene da je pogleda. Orfej to nije uspio učiniti te je izgubio Euridiku zauvijek. Ubile su ga Menade.

* Perzefona je također pazila na novorođenog Adonisa. Kad se on rodio, Afrodita ga je uzela k sebi i dala ga je Perzefoni na čuvanje. No, Perzefona je također bila očarana njegovom ljepotom te ga je odbila vratiti. Na posljetku je Zeus (ili Kaliopa) riješio prepirku davši Adonisu da provede četiri mjeseca s Afroditom, četiri s Perzefonom, a četiri kako mu volja. U lovu ga je rastrgao vepar.

* Perzefona je pretvorila nimfu Mintu u biljku metvicu, kad je vidjela da se Had u nju zaljubio.

* Tezej i Pirit zavjetovali su se da će oženiti Zeusove kćeri, a Tezej je izabrao Helenu. On i Pirit oteli su je i zadržali sve dok nije bila dovoljno zrela za udaju. Pirit je izabrao Perzefonu. S Tezejevom majkom, Etrom, otišli su u podzemlje. Had se samo pravio gostoljubiv, ali čim su sjeli za gozbeni stol, zmije su ih prikovale za mjesta. Helenu su spasila njezina braća, Kastor i Polideuk i vratila ju u Spartu.

Vanjski linkovi
---------------

***Perzefona*** na Wikimedijinoj ostavi

* Perzefona u klasičnoj literaturi i umjetnosti
* Perzefona u grčkoj mitologiji
Hemijska struktura sterola
**Steroli** (steroidni alkoholi) su podgrupa steroida i klasa organskih molekula. Oni se prirodno javljanju u biljkama, životinjama, i gljivama. Najpoznatiji predstavnik je životinjski sterol holesterol. On je vitalan za ćelijsku funkciju, i prekurzor je u masti rastvornih vitamina i steroidnih hormona.

Tipovi sterola
--------------

Biljni steroli se zovu *fitosteroli*, a životinjski steroli su *zoosteroli*. Važni fitosteroli su kampesterol, sitosterol, i stigmasterol. Ergosterol je sterol prisutan u ćelijskim membranama gljiva, gde ima sličnu ulogu kao i holesterol u životinjskim ćelijama.

Uloga u biohemiji
-----------------

Steroli i srodna jedinjenja su esencijalni u fiziologiji eukariotskih organizama. Na primer, holesterol formira deo ćelijske membrane kod životinja, gde on utiče na membransku tečnost i služi kao sekundarni glasnik u signalizaciji razvića. Kod ljudi i drugih životinja, kortikosteroidi poput kortizola deluju kao signalni molekuli u ćelijskoj komunikaciji i opštem metaboliumu. Steroli su komponente ulja ljudske kože.

Hemijska klasifikacija i struktura
----------------------------------

Steroli su podgrupa steroida sa hidroksilnom grupom na 3-poziciji A-prstena. Oni su amfipatični lipidi koji se sintetišu iz acetil-koenzima A posredstvom HMG-CoA reduktaze. Sveukupno gledano molekul je veoma pljosnat. Hidroksilna grupa na A prstenu je polarna. Ostatak alifatičnog lanca je nepolaran.

Vidi još
--------

* Holesterol
* Fitosterol
* Ergosterol
* Hopanoidi

Literatura
----------

* Alberts, Bruce (2002). „10. Membrane Structure". *Molecular biology of the cell*. **IV. Internal Organization of the Cell**. New York: Garland Science. str. 1874. ISBN 0-8153-4072-9.

Spoljašnje veze
---------------

* Sterols Arhivirano 2010-06-09 na Wayback Machine-u Cyberlipid.org
U biokemiji **supstrat** je definiran kao molekula na koju djeluje enzim. Enzimi vežu jedan ili više supstrata na svoje aktivno mjesto, tvoreći tako kompleks enzim-supstrat. Enzim katalizira kemijsku reakciju koja mijenja supstrat u drugu molekulu koju nazivamo produkt. Produkt se potom odvaja i oslobađa od aktivnog mjesta na enzimu koji je tada spreman vezati slijedeću molekulu supstrata.

U nekim slučajevima, jedan je enzim sposoban vezati više od jednog supstrata na svoje aktivno mjesto. Supstrati se tada najčešće vežu za aktivno mjesto u točno određenom redoslijedu, prije nego dođe do kemijske reakcije i stvaranja jednog ili više produkata.

Skica interakcija enzim-supstrat i stvaranja produkta
Opća formula enzimski katalizirane kemijske reakcije je slijedeća:

  

{\displaystyle {\rm {E+S\rightleftharpoons ES\rightarrow EP\rightleftharpoons E+P\!}}}
E = enzim  
S = supstrat  
ES = kompleks enzim-supstrat  
EP = kompleks enzim-produkt  
P = produkt

Reakcija ES → EP je jedina nepovratna reakcija. Enzimska reakcija obično slijedi Michaelis-Mentenovu kinetiku s izuzetkom alosteričnih enzima. Reakcija se stoga ubrzava s povećanjem koncentracije supstrata u otopini koja povećava vjerojatnost vezanja supstrata na aktivno mjesto, dok se sva aktivna mjesta ne zasite. U tom slučaju brzina reakcije ne ovisi više o koncentraciji supstrata već o koncentraciji enzima.

Vidi još
--------

* enzim
* aktivno mjesto
**Tamara de Lempicka (Łempicka)** (Varšava, 16. svibnja 1898. – Cuernavaca, Meksiko, 18. ožujka 1980.), bila je poljska slikarica koja je pripadala pokretu Art Deco, poznata i kao jedna od prvih likovnih umjetnica koja je, njegujući glamurozni imidž, postala svjetska zvijezda.

Životopis
---------

Rođena je 16. svibnja 1898. prema jednim izvorima u Sankt Peterburgu kao Tamara Gorska, a prema drugim izvorima u Varšavi kao Maria Górska. Odrasla u obitelji poljskih plemića i udana za uglednika iz ruske carske vlade, pobjegla je u Pariz nakon Ruske revolucije i tamo 1920-ih izgradila reputaciju glamurozne umjetnice. Privatni život su joj obilježili boemština i seksualne veze s oba spola. Nakon preudaje preselila se u SAD neposredno pred izbijanje Drugog svjetskog rata, postavši omiljenom umjetnicom hollywoodskih zvijezda.

Izvori
------

1. ↑  usporedi npr. Laura Claridge, *Tamara de Lempicka*
2. ↑  *Commire, Anne* (izdavač): *Women in World History*, Yorkin Publications, 2001.

Vanjske veze
------------

***Tamara de Lempicka*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službeni veb-sajt

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 66489937
* LCCN: n85347169
* ISNI: 0000 0001 0910 3370
* GND: 118571494
* SUDOC: 028984889
* BNF: cb12070691p (podaci)
* BIBSYS: 90509026
* ULAN: 500013547
* NLA: 35408552
* NDL: 00447338
* NKC: xx0025445
* BNE: XX997929
* CiNii: DA06378092
* RKD: 49317
* CONOR.SI: 63345763
* NSK: 000465102

 |
**Penonomé** je distrikt od 95,454 i grad od 19,149 stanovnika u sredini Paname u Provinciji Coclé u kojoj je administrativni centar.

Geografske karakteristike
-------------------------

Penonomé se nalazi u centru zemlje, udaljen 150 km zapadno od Cuidad Paname.

Historija
---------

Mjesto su osnovali španjolski kolonisti 1581. pod imenom *Villa de Penonomé*.Po legendi grad je dobio ime po lokalnom caciquu - *Noméu*, čija se grobnica tu nalazila.

Od kolonijalnih vremena bio je trgovište na raskršću cesta za Poluotok Azuero i Portobelo.

Penonomé je građen po tipičnom španjolskom kolonijalnom urbanizmu - *traza*, sa pravokutnim parkom u sredini, oko kog su smešteni crkva, i sve ostale važne državne zgrade, iz kog se račvaju paralelne ulice sa blokovima kuća.

Krajem 1671. nakon što je bukinir Henry Morgan opljačkao tadašnju glavni grad|prijestolnicu]] Staru Panamu, Penonomé je postao privremena prijestolnica Provincije Panama, sve dok nova Panamá nije izgrađena 1674.

Tokom 18. vijeka izrastao je u zanatsko-trgovački centar povezan sa Limom u Vicekraljevstvu Peru.

Od 1886. Penonomé je administrativni centar Provincije Coclé.

Privreda i transport
--------------------

Privreda Penonoma bazira se na stočarstvu, ratarstvu i šumarstvu i uslugama. U samom gradu ima nekoliko građevinskih i stolarskih firmi i servisnih radionica

Grad se nalazi na trasi Panameričkog autoputa pa je povezan sa svim ostalim većim gradovima u zemlji.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*Historia y actualidad*" (španjolski). Penonomé Social Media. Pristupljeno 6.2.2023.
2. 1 2 3 4  „*Penonomé, District in Panama*" (engleski). City Population. Pristupljeno 6.2.2023.
3. 1 2 3  „*Penonomé in Coclé*" (engleski). City Population. Pristupljeno 6.2.2023.
4. ↑  Tania K. Lam Valdés, Yuliana I. Vásquez González, Iliana E. Pineda Otero. „*historia oral para recopilar los recuerdos del Penonomé de hace 75 años*" (španjolski). Universidad de Panamá. Pristupljeno 6.2.2023.

Vanjske veze
------------

***Penonomé*** na Wikimedijinoj ostavi

* *El distrito de PenonoméMunicipio de Penonomé* (`es`)
* *Municipio de Penonomé* (stranice na Istagramu) (`es`)
**Zapadni Darfur** (arapski: المنوفية / *Gharb al-Dārfūr*) je jedan od 18 vilajeta na koje je Sudan administrativno podjeljen.

Geografske karakteristike
-------------------------

Zapadni Darfur se prostire po Darfuru na jugozapadu Sudana, na zapadu graniči sa Čadom.

Vilajet ima površinu od 23 000 km², na kojoj živi 1 024 500 stanovnika.

Nedavno nasilje u Zapadnom Darfuru natjeralo je sudanske izbjeglice da potraže sigurnost u susjednom Čadu. Od kraja jula 2020. najmanje 2.500 ljudi prešlo je međunarodnu granicu, dok su etnički nemiri pogodili oko 20.000 ljudi - od kojih su većina žene i djeca.
U napadima 25. jula za koje su okrivljeni nomadski stočari, ubijeno je 61, a najmanje 88 ranjeno.

### Administrativna podjela

Administrativni centar vilajeta i najveći grad je Genejna

Izvori
------

1. 1 2  „*Sudan*" (engleski). City population. Pristupljeno 1.9. 2020.
2. 1 2  „*Clashes in Sudan’s West Darfur force 2,500 to seek safety in Chad*" (engleski). UNHCR. Pristupljeno 1.09. 2020.

Vanjske veze
------------

* *West Darfur Field Atlas* (`en`)

| * p
* r
* u
Sudan Sudanski vilajeti |
| --- |
| Plavi Nil · Centralni Darfur · Istočni Darfur · Gezira · Kasala · Kartum · Sjeverni Darfur · Sjeverni Kordofan · Sjeverni Vilajet · Gedaref · Crveno more · Nil · Senar · Južni Darfur · Južni Kordofan · Zapadni Darfur · Zapadni Kordofan · Bijeli Nil |
**Perstvo**|   Perstvo Engleske |
|   Perstvo Škotske |
|   Perstvo Irske |
|   Perstvo Velike Britanije |
|   Perstvo Ujedinjenog Kraljevstva |

**Perstvo Škotske** (engl. **Peerage of Scotland**) se sastoji iz svih perova koji proistječu iz Kraljevine Škotske prije *Akta o Uniji 1707*.

Te godine su Kraljevina Škotska i Kraljevina Engleska udružene u Kraljevinu Veliku Britaniju i nastalo je novo perstvo Velike Britanije. Poslije ujedinjenja, staro škotsko perstvo je biralo 16 predstavničkih perova da sjede u Domu lordova. *Akt o perstvu 1963.* je dozvolio svim škotskim perova da sjede u Domu lordova i to pravo je trajalo do donošenja Akta o Domu lordova 1999. Za razliku od drugih perskih titula, mnoge škotske titule se mogu naslijediti putem ženske linije.

Rangovi škotskih perova su: vojvoda, markiz, grof, vikont i lord Parlamenta.

Vikonti su jedinstveni Perovi zbog korištenja riječi *"od"* u njigov titulama. Škotski Perovi imali su pravo da sjede u Parlamentu Škotske. Škotski rang baruna se ne smatra perskom titulom.

Povezano
--------

* Perstvo Engleske
* Perstvo Irske
* Perstvo Velike Britanije
* Perstvo Ujedinjenog Kraljevstva
|  |
| --- |
| Ovaj članak je dio serije o **historiji Sarajeva** |
| Prahistorijsko doba |
| Srednji vijek |
| Rano osmansko doba |
| Kasno osmansko doba |
| Austrougarsko doba |
| Jugoslavija |
| Moderno Sarajevo |

Današnje Sarajevo ima dugu i bogatu historiju koja datira iz kamenog doba. Tokom paleozoika nije bilo ljudi u regionu, iako su pronađeni ostaci prastarih životinja, poput stare vrste medvjeda, pećinskog medvjeda. Iskopavanje tog perioda nikada nije bilo veoma opširno, i ako je područje Sarajeva zaista bilo naseljeno tokom perioda paleozoika, stanovnici su vjerovatno bili neandertalci.

Tokom neolita, područje Sarajeva je bilo dom Butmirske kulture. Ti ljudi su živjeli u Butmiru, naselju u blizini Ilidže, glavnom predgrađu Sarajeva. Područje je bogato kremenom, koji je osnovno sredstvo za pravljenja oruđa i oružja, i nema sumnje da je bilo privlačno nekadašnjem čovjeku, kao što je bila rijeka Željeznica koja teče tim dijelom grada.

Butmirska kultura je poznata po svojoj keramici. Jedinstvena i umjetnička, jedna je od glavnih razloga zašto su danas butmirski ljudi poznati kao neponovljiv narod. Senzacionalna otkrića krajem 19. vijeka su dovela do održavanja međunarodnog kongresa arheologa i antropologa u Sarajevu sljedeće godine. Danas, sav iskopani materijal se može pronaći u nacionalnom muzeju Bosne i Hercegovine.

Butmirska kultura je iščeznula oko 2400. pne. vjerovatno pokorena sljedećim značajnim stanovnicima Sarajeva; Ilirima. Antički ljudi koji su smatrali većinu zapadnog Balkana svojom domovinom su imali nekoliko važnijih naselja u regionu, najviše oko rijeke Miljacke i sarajevske kotline. Najznačajniji od tih je *Debelo Brdo*, u današnjem starom dijelu grada, gdje je bilo smješteno Ilirsko utvrđenje kasnijeg željeznog doba. Brojne Ilirske tvrđave su postojale u drugim dijelovima grada, kao i na planini Trebević.

Iliri na području Sarajeva su pripadali plemenu *Dezitijata*, ratobornoj skupini koja je pružila zadnje otpore rimskoj okupaciji. Njihova zadnja pobuna se desila u 9. godini, a slomio ju je car Tiberije, označavajući početak rimske uprave nad okolnim područjem.

Tokom rimske uprave, Sarajevo je bilo dio provincije Dalmacije. Glavni rimski putevi su prolazili kroz dolinu rijeke Miljacke, povezujući se sa bogatim obalnim gradovima Dalmacije i Jadranskom obalom. Važnost ovih puteva je vidljiva kroz brojne rimske artifakte pronađene u srcu Sarajeva. Na lijevoj strani Miljacke pronađene su rimske cigle i rimski natpisi koji su nagovještavali gradilište i obližnje gradsko kupatilo. Najveće naselje na tom području je svakako "Aquae S..." (vjerovatno *Aquae Sulphurae*) na vrhu današnje Ilidže.
**Suppo II** (također i **Suppo III**; italijanski: ; ? - cca. 879) bio je vojvoda Spoleta od 871. do smrti.

Rodio se kao pripadnik Suponidske dinastije, te je bio u rodu sa Engelbergom, suprugom cara Louisa II; njegov istoimeni rođak Suppo II je vladao velikim dijelovima Sjeverne Italije kao grof nekoliko kjučnih gradova. Za vrijeme vladavine Louisa II je služžio kao njegov *archiminister* (nadministar) i *consiliarius* (savjetnik). Godine 869/70. je kao carski *missus* zajedno sa Anastazijem Bibliotekarom putovao u Carigrad gdje je pregovarao o miru sa Bizantincima. S vremenom je stekao status najmoćnijeg magnata Sjeverne Italije. 

Status vojvode je stekao nakon što je Louis njegovog prethodnika Lamberta I smijenio zbog učestalih pobuna. Nakon Louisove smrti je ispočetka podržavao Karlomana od Bavarske u borbu za italijansko prijestolje. Zbog toga ga je godine 876. Karlo Ćelavi smijenio, te vratio vojvodsku titulu Lambertu.

Suppo III je umro između marta 877. (kada se spominje u jednom dokumentu) i augusta 879. (kada pismo pape Ivana VIIII oplakuje njegovu smrt.

Suppova supruga je bila sestra Eberharda od Furlanije; s njom je imao sina po imenu Unroch, a koji je imao sina po imenu Rudolph.

Izvori
------

1. ↑  Često se miješa sa suvremenikom i rođakom po imenom Suppo II, koji je kao grof vladao Parmom, Astijem i Torinom

Literatura
----------

* Wickham, Chris. *Early Medieval Italy: Central Power and Local Society 400-1000*. MacMillan Press: 1981.
* Hlawitschka, Eduard. *Franken, Alemannen, Bayern und Burgunder in Oberitalien (774-962), 1960*

| Italijansko plemstvo |
| --- |
| Prethodi:**Lambert I** | **vojvoda Spoleta**871–876 | Slijedi:**Lambert I** |
***World War III*** (sh. *Treći svjetski rat*) je američki televizijski film premijerno prikazan na programu mreže NBC početkom 1982. godine. Nastao je velikim dijelom zbog tada aktualne eskalacije Hladnog rata i sve izraženijim bojaznima da bi mogao prerasti u apokaliptički nuklearni Treći svjetski rat. Radnja prikazuje kako Sovjeti, nastojeći odgovoriti na žitni embargo, šalju grupu elitnih specijalaca na Aljasku sa ciljem da sabotiraju američke zalihe nafte preko Transaljaškog naftovoda. Protagonist, koga tumači David Soul, je oficir male američke jedinice koji im se nastoji suprotstaviti dok istovremeno američki predsjednik (koga tumači Rock Hudson) i sovjetski premijer (koga tumači Brian Keith) pokušavaju diplomatskim putem spriječiti da se incident pretvori u otvoreni oružani sukob.

*World War III* se isticao izuzetno mračnom i pesimističnom završnicom, a filmu je dodatnu dimenziju dao bizarni incident prilikom snimanja, kada je smrtno stradao režiser Boris Sagal. Prema navodima Rocka Hudsona, originalni scenario je sadržavao cliffhanger, odnosno ostavio otvorenu mogućnost za nastavak temeljem koga bi film postao pilot za moguću TV-seriju. Od toga se nakon Sagalove pogibije odustalo.

Vanjske veze
------------

* *World War III* na IMDb-u (`en`)
**Pro Caelio** (na latinskom doslovno: "Za Celija") bio je govor koga je znameniti rimski državnik i orator Marko Tulije Ciceron održao 4. aprila 56. pne. kao branitelj na suđenju političaru Marku Celiju Rufu. Smatra se jednim od najboljih primjera rimske govorničke vještine.

Ruf je bio optužen za niz nasilnih zločina među kojima je najspektakularniji bilo ubistvo Diona, vođe delegacije pobunjenih građana Aleksandrije koja je htjela rimski Senat odgovoriti od pomoći protjeranom pro-rimskom kralju Ptolemeju XII. Najviše je, pažnje, pak izazvala optužba da je Ruf pokušao otrovati Klodiju, plemkinju s kojom je do prije godinu dana bio u vezi. Jedan od trojice tužitelja je bio njen brat Publije Klodije Pulher, vodeći popularski političar.

Ciceron je obranu Rufa izložio na isti dan kada su se u Rimu održavale popularne svetkovine u čast boginji Kibeli, a porotnici nisu pokazivali interes za dosadnu aktivnost kao što je suđenje. Ciceron je zato, da bi privukao njihovu pažnju, morao koristiti svu svoju vještinu, koristeći tehnike "posuđene" iz antičkog teatra. U svom se govoru prvenstveno obrušio na Klodiju poznatu po razvratnom životu, te je posredno nju i Klodija optužio za incest. Ciceronovi su napori urodili plodom, te je Ruf na kraju suđenja oslobođen.
**Santa Comba Dão** je grad i općina od 11.500 stanovnika u centru Portugala u Regiji Centro.

Geografske karakteristike
-------------------------

Santa Comba Dão leži udaljena oko 270 km sjeveroistočno od Lisabona. Ona je zapravo grupa od šest vrlo raštkanih sela - freguesia (nekadašnjih parohija) razdvojenih rijekom Dão, to su; Ovoa e Vimieiro, Pinheiro de Ázere, Santa Comba Dão e Couto do Mosteiro, São Joaninho, São João de Areias i Treixedo e Nagozela.

Tri parohije leže na sjevernoj a tri na južnoj obali. 
Najčuvenije od njih je **Vimieiro** (danas Óvoa i Vimieiro) rodno mjesto dugogodišnjeg premijera Portugala Antónia Salazara. Tu se nalazi kuća u kojoj se rodio, ona je obnovljena 2006.

Historija
---------

Pretpostavlja se da su najstarija naselja nikla prije rekonkviste, a najstariji dokumenti koji se odnose na taj kraj su iz 974. i 975. To su donacije zemlje samostanu Lorvão. Nakon rekonkviste kraj je bio poprilično pust, pa je samostan nudio novim stanovnicima povlastice da ih privuče da se nasele.

Tokom 19. vijeka počeo je proces udruživanja parohija. 
Santa Comba Dão je status grada dobila tek 1999.

Po lokalnoj legendi mjesto je ime dobilo po benediktinskoj opatici - Columbi, koju su Mauri ubili 982. vremenom je proglašena 
sveticom. sa kojim je povezan Offenbachom.

Pobratimski gradovi
-------------------

Mozambik Namaacha, Mozambik

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Santa Comba Dão*" (portugalski). Municipal de Santa Comba Dão. Arhivirano iz originala na datum 2020-05-13. Pristupljeno 2.5. 2020.
2. ↑  „*História do Vimieiro*" (portugalski). Municipal de Santa Comba Dão. Arhivirano iz originala na datum 2020-09-28. Pristupljeno 2.5. 2020.
3. ↑  „*Painel de azulejos - casa de Oliveira Salazar*" (portugalski). Municipal de Santa Comba Dão. Arhivirano iz originala na datum 2020-09-19. Pristupljeno 2.5. 2020.
4. 1 2 3  „*História*" (portugalski). Municipal de Santa Comba Dão. Arhivirano iz originala na datum 2020-08-04. Pristupljeno 2.5. 2020.

Vanjske veze
------------

***Santa Comba Dão*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Municipal de Santa Comba Dão* (`pt`)