recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sztum** (njemački: *Stuhm*) je grad od 9,870 stanovnika na sjeveru Poljske u Pomeranskom vojvodstvu.

Geografske karakteristike
-------------------------

Sztum leži u slivu Visle na prevlaci između Barlewickog i Sztumskog jezera, udaljen 14 km sjeverno od Malborka.

Historija
---------

Centar grada
Sztum je nikao još za rimskih vremena (tragovi kuća). 
Za srednjeg vijeka bio je utvrđeno naselje Starih Prusa, koje su 1236. zauzeli Teutonski vitezovi. Oni su između 1326.-36 podigli zamak, koji im je služio kao jedno od najvažnijih uporišta u Pomeraniji.

Teutonci su *Stuhmu* dodjelili gradska prava 1416. 
Nakon Trinaestgodišnjeg rata i sklapanja Mirovni sporazuma u Toruńu 1466. Stuhm je podpao pod Kraljevinu Poljsku.
Od 1772. je dio Kraljevine Pruske u kojoj se nakon dolaska željeznice 1882. razvio kao industrijski gradić.

Nakon Prvog svjetskog rata - 1920. održan je plebiscit u kom je većina odlučila za ostanak u Njemačkoj.
*Stuhm* je tek nakon Drugog svjetskog rata, od 1945. postao dio Narodne Republike Poljske.

Znamenitosti
------------

Najveće znamenitosti Sztuma su grada je zamak iz 14. vijeka (restauriran u 15. i 19. vijeku) i crkva sa početka 17. vijeka.

Privreda
--------

Sztum je grad metalne, prehrambene i drvne industrije, poznat po velikom zatvoru.

Pobratimski gradovi
-------------------

Sztum ima ugovore o partnerstvu sa slijedećim gradovima;

* Njemačka Ritterhude, Njemačka
* Francuska Val-de-Reuil, Francuska
* Rusija Polesk Rusija
* Litvanija Kupiškis, Litvanija

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „*Sztum*" (poljski). Encyklopedia PWN. Pristupljeno 12.05. 2021.
2. 1 2 3 4 5  „*Poland:Pomorskie*" (poljski). City population. Pristupljeno 12.05. 2021.
3. ↑  „Partnerzy europejscy" (poljski). Sztum. Pristupljeno 12.05. 2021.

Vanjske veze
------------

***Sztum*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Sztum* (službene stranice) ()
**Oujda** čita se *Udžda* (berberski: ⵡⴻⵊⴷⴰ / wəʒda, arapski: وجدة‎) je grad 
u Maroku od 494,252 stanovnika.
Ona je i administrativni centar vlastite provincije.

Geografija
----------

Oujda leži na krajnjem sjeveroistoku zemlje, pored alžirske granice od koje je udaljena 15 km a do obale Sredozemnog mora 55 km. Iako ima ostatke drevnih bedema i fortifikacija Oujda danas ima izgled modernog grada, širokih bulevara i velikih parkova.

Historija
---------

Centar grada
Moderni dio grada
Oujdu su osnovali Berberi 944. nakon tog napadali su je u valovima i razarali Arapi i Turci, toliko često da je zbog tog stekla nadimak **Madīnat al-Ḥairah** (*Grad straha*). U jednom od današnjih predgrađa (nekadašnjoj oazi) po lokalnoj legendi nalazi se grob Sidi Yahia to je lokalno ime za Jahju ibn Zakarija odnosno Ivana Krstitelja.

Kod Oujde se 1844. zbila Bitka kod Islya, u kojoj je francuska kolonijalna vojska porazila snage marokanskog sultana. Na njen razvoj značajno je utjecalo rudarstvo u rudnicima južno od grada gdje se iskapao ugljen, olovo i cink.

Današnja Oujda je prije svega trgovački centar svoje okolice i pogranična stanica, mjesto gdje se spajaju marokanska i alžirska željeznička mreža. Pored toga grad ima i međunarodni aerodrom a sa ostalim gradovima u zemlji povezan je i dobrom cestom i željeznicom preko Taza.

Privreda
--------

Kako leži u plodnoj ravnici, Oujda je centar poljoprivrednog kraja u kom se uzgajaju žitarice (najviše pšenica), masline i grožđe. I stočarstvo (ovčarstvo i kozarstvo) je solidno razvijeno, a samonikle esparto trave (sirovina za celulozu i papir) ima posvuda pa se izvozi.

Kod Jerada leže velike naslage antracitnog ugljena, a u nedalekom Touissitu iskapa se olovo, koje se tali i prerađuje u El-Heimeru.

Pobratimski gradovi
-------------------

|  |  |
| --- | --- |
| * Ujedinjeno Kraljevstvo Trowbridge, Ujedinjeno Kraljevstvo
* Francuska Lille, Francuska
* Francuska Sevran, Francuska
* Francuska Jouy-le-Moutier, Francuska
* Francuska Aix-en-Provence, Francuska
 | * Saudijska Arabija Džeda, Saudijska Arabija
* Libija Sirt, Libija
* Alžir Oran, Alžir
* Belgija Sint-Jans-Molenbeek, Belgija
 |

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Morocco*" (engleski). City population. Pristupljeno 15. 11. 2018.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  „*Oujda*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 16.11.2018.

Vanjske veze
------------

***Oujda*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Oujda* ()
**Talijanska rivijera** zvana i **Ligurska rivijera** (talijanski: *Riviera ligure*) proteže se duž obale
Genovskog zaljeva, od francuske granice na zapadu (odnosno Ventimiglie) do La Spezie na istoku.

Karakteristike
--------------

Rivijera se dijeli na dva dijela, na dio zapadno od Genove zvan **Ponentska rivijera** (talijanski: *Riviera di Ponente*) i dio istočno od Genove zvan **Levantska rivijera** (talijanski: *Riviera di Levante*).

Zaštićena sa sjevera Primorskim Alpama i Ligurijskim Apeninima, rivijera ima izuzetno blage zime i vrlo topla ljeta, sa puno sunčanih dana tokom cijele godine. Kiša pada (odnosno oblačno je) samo oko 60 dana godišnje, a snijeg padne izuzetno rijetko.

Zbog tog tu rastu brojne osjetljive biljke; šipci, agave, mimoze a i neke vrste palmi. 
Cvijeće raste tokom cijele godine, pa se i uzgaja i izvozi u velikim količinama na tržišta sjevernih zemalja. Povoljna klima, raskošna primorska vegetacija, lijepi krajolici i more, privlače već odavno brojne bogate dokoličare u taj kraj, naročito tokom zime. Čitav kraj je i inače gusto naseljen, a to se radikalno povećava dolaskom brojnih turista.

Karta Genovskog zaljeva
Popularnost Talijanske rivijere, počela je gotovo istovremeno kad i susjedne Francuske rivijere (Côte d'Azur), kad je lord Brougham 1834. otkrio čari Cannesa. Od tad počinje gradnja brojnih vila i luksuznih hotela duž čitave rivijere od Bordighere, San Rema, Imperie, Alassia, Genove, Santa Margherita, 
Rapalla, Sestri Levantea i Levanta.

Turistički rast doveo je i do negativnih pojava, spekulacija sa zemljom i rasta moći privatnog interesa, pa je danas neka planska izgradnja ili 
ograničenje gradnje u cilju općeg dobra vrlo teško provediva.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „*Riviera*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 07. 03. 2015.

Vanjske veze
------------

* *Riviera* na portalu Encyclopædia Britannica ()


  


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **geografiji** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
**Harderwijk** je općina od 48,857 stanovnika i grad od 42,560 stanovnika u sredini Nizozemske u Provinciji Gelderland.

Geografske karakteristike
-------------------------

Harderwijk se prostire duž Jezera Wolderwijd udaljen 64 km istočno od Amsterdama.
Preko puta nalazi se grad Zeewolde u Provinciji Flevoland.

Historija
---------

Tlocrt utvrde Harderwijk iz 17. vijeka
Harderwijk je nikao na Zuiderzeeu i zarana se okrenuo pomorstvu i trgovini tako da već 1252. spominje kao hanzeatski grad, koji je dobio gradska prava od Gelrenskog grofa 1231.

Zbog svog povoljnog položaja prema Deventeru, Elburgu, Hattemu, Kampenu i drugim gradovima duž Zuiderzeea, Sjevernog i Baltičkog mora, brzo se razvio u vodeći trgovački grad. U to vrijeme čak je imao vlastitu trgovačku ispostavu u švedskom Skanöru, poznatom po najvećim godišnjim sajmovima u čitavom Baltiku. Ta su i sajmovi u samom Harderwijku bili su vrlo uspješni.

Kako je Zuiderzee postajao sve plići, veliki brodovi sidrili su daleko od obale, pa se roba do dva gata prevozila čamcima, to su obavljali članovi ceha Schuitevaardersgilde.

Zuiderzee je pored blagostanja, donosio i puno nevolja jer je redovito plavio. Velika poplava iz 1916. dovela je do zakona o Zuiderzeeu, koji je postavio temelje za njegovu melioraciju, tako da je nakon izgradnje Brane Afsluitdijk 1932. postao Jezero IJsselmeer.

Odtad više nije luka, pa se okrenuo turizmu i ugostiteljstvu.
Početkom 21. vijeka izrađeni su planovi za uređenje rive sa otocima namjenjenim rekreaciji i stanovanju. Na jednom od njih već je smješten veliki akvarij sa delfinima, koji je atrakcija za turiste.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Historische Hanzestad aan het Veluwemeer*" (engleski). Heerlijk Harderwijk. Pristupljeno 09.11.2022.
2. 1 2 3 4  „*Harderwijk in Harderwijk (Gelderland)*" (engleski). City population. Pristupljeno 9.11.2022.
3. 1 2 3 4 5 6 7  „*Harderwijk Municipality in Gelderland (Netherlands)*" (engleski). City population. Pristupljeno 9.11.2022.

Vanjske veze
------------

***Harderwijk*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Gemeente Harderwijk* (službene stranice) ()
**Zločini iz mržnje** (poznati i kao zločini motivisani predrasudama) je u krivičnom pravu naziv za zločine u kojima počinilac napada žrtvu zbog njene stvarne ili pretpostavljene pripadnosti određenoj društvenoj grupi. Žrtve zločina iz mržnje su obično predmet napada zbog njihove rase, religije, seksualne orijentacije, invaliditeta, klase, etničke pripadnosti, nacionalnosti, starosti, pola, rodnog identiteta, društvenog statusa ili političke pripadnosti.

*Zločin iz mržnje* je pravna kategorija i koristi se kako bi se opisalo nasilje motivisano predrasudama: *„napad, povreda i ubistvo koji su motivisani određenim ličnim karakteristikama: izgledom, bojom kože, nacionalnošću, različitim jezikom, različitom veroispovešću"*.

Termin *zločin iz mržnje* se uglavnom odnosi na krivična dela za koja se smatra da su motivisana mržnjom ili predrasudama protiv jedne ili više gorenavedenih kategorija. Ovde se ubrajaju fizički napad, oštećenje imovine, maltretiranje, uznemiravanje, verbalno zlostavljanje ili uvrede, kao i pisanje uvredljivih grafita ili pisama (pošta mržnje).

*Zakoni protiv zločina iz mržnje* imaju za cilj da spreče ovakvo nasilje. Ovi zakoni se razlikuju od zakona protiv govora mržnje zbog toga što zakoni protiv zločina iz mržnje samo povećavaju kazne za dela koja su već kažnjiva po drugim zakonima, dok zakoni protiv govora mržnje kriminalizuju govor.

Tretman u Europi
----------------

Čl. 17. Europske konvencije o ljudskim pravima zabranjuje zlouporabu prava slobode izražavanja na način da koristeći se pravima zajamčenim konvencijom ta ili druga ljudska prava djelatno ugrožavaju ili ukidaju. Čl. 14. Konvencije štiti od diskriminacije po bilo kojoj osnovi kao što je spol, rasa, boja kože, jezik, vjeroispovijed, političko ili drugo mišljenje, nacionalno ili društveno podrijetlo, pripadnost nacionalnoj manjini, imovina, rođenje ili drugi status. Iz svega navedenog jasno proizlazi kako govor mržnje ne predstavlja zaštićeni oblik slobode izražavanja.

Vidi još
--------

* Mržnja
* Govor mržnje
* Etnička mržnja

Literatura
----------

* Streissguth, Tom (2003). *Hate Crimes*. Library in a Book. str. 3. ISBN 978-0-8160-4879-3.

Spoljašnje veze
---------------

* () Hate crimes information, by Dr. Gregory Herek
* () *Hate Crime Statistics* Arhivirano 2013-01-16 na Wayback Machine-u, FBI
* () Tolerance.org, Southern Poverty Law Center
* () "Hate Crime." Oxford Bibliographies Online: Criminology. Arhivirano 2010-10-31 na Wayback Machine-u
***Muke po Mati*** je jugoslavenski igrani film snimljen u režiji Lordana Zafranovića i premijerno prikazan 10. jula 1975. godine. Scenario za film su napisali Zafranović i Mirko Kovač. Po žanru je drama, a protagonist, koga tumači Boris Cavazza, je mladi radnik rodom iz Dalmatinske zagore koji živi u Splitu i u slobodno vrijeme se amaterski bavi boksom. Radnja prikazuje probleme i iskušenja koje mu donose žene kojima je okružen, kao i njegov neodgovorni mlađi brat (koga glumi Žarko Radić). *Muke po Mati* su izazvale pažnju zbog prikaza burnih društvenih promjena, odnosno sraza tradicionalnog ruralnog morala sa modernim urbanim životom, te za tadašnju jugoslavensku kinematografiju atipičnog korištenja katoličkih motiva u radnji.

Uloge
-----

| Glumac | Uloga |
| --- | --- |
| Boris Kavaca | Mate |
| Alicja Jachiewicz | Ora |
| Žarko Radić | Luka |
| Božidarka Frajt | Mare |
| Mirko Boman | Jozo, predsjednik boksačkog kluba |
| Hermina Pipinić | Rahela |
| Tana Mascarelli | Majka |
| Ivan Prebeg | Boksački trener |
| Manca Košir | Djevojka |

Vanjske veze
------------

* *Muke po Mati* na IMDb-u ()
| **Masiv Tanšan** |
| --- |
| Dio |
| Panorama Tanšana između Kine i Kirgistana sa vrhom Kan Tengri (7 010 m)Panorama Tanšana između Kine i Kirgistana sa vrhom Kan Tengri (7 010 m)Panorama Tanšana između Kine i Kirgistana sa vrhom Kan Tengri (7 010 m) |
| Dužina masiva: | 2500 km |
| Širina masiva: | 500 km |
| Površina masiva: | 1,000.000 km² |
| Najviši vrh: | Vrh pobjede (7439 m) |
| Zaštićene oblasti: |  |
| Država: |  Kina Kazahstan Kirgistan Tadžikistan Uzbekistan |

**Tanšan** (kineski: 天山, *Tiān Shān*, kirgijski: *Теңир тоо*), prevedeno *Nebeske planine* ili *Božanske planine*, je veliki planinski masiv u Centralnoj Aziji.

Geografija i geologija
----------------------

Masiv Tanšan prostire se od istoka prema zapadu u dužini od 2500 km preko Kine, Kazahstana, Kirgistana, Uzbekistana i Tadžikistana, a širok je od 500 do 300 km, sa površinom od 1,000.000 km².

Karta Tanšana
Geološki to je mlado gorje, nastalo u kenozoiku, s najvišim Vrhom Pobjede koji ima 7439 m (Džengiš Čokusu) i brojnim vrhovima koji prelaze 6000 m.

Masiv Tanšan je ima brojna jezera i izvor je brojnih rijeka.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*Tien Shan*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 24. 11. 2012.

Vanjske veze
------------

***Tanšan*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Tien Shan* na portalu Encyclopædia Britannica ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 239483485
* LCCN: sh85135294
* GND: 4106333-8
* BNF: cb12480628t (podaci)
* NDL: 00642031
* NKC: ge310940

 |
Patologija
**Patologija** (patološka anatomija) je znanost koja se bavi proučavanjem bolesti, odnosno promjenama na stanicama, tkivima i organima nastalim tijekom bolesti. Naziv je izveden od dviju starogrčkih riječi, πάθος - pathos što znači bol ili patnja te λόγος - logos što znači riječ ili znanost. Makroskopska, mikroskopska i elektronskomikroskopska promatranja su važna u razumijevanju patoloških procesa i promjena koje nastaju tijekom bolesti. Patologija se dijeli na opću i specijalnu patologiju.

**Opća patologija** proučava reakcije organizma na oštećenja te daje sveobuhvatni pregled bolesti. Ona proučava etiopatogenetske čimbenike i morfološke promjene stanica, tkiva, organa i cijelog organizma, a to su prilagodbe, oštećenja te smrt stanice, upala i reparacija tkiva, neoplazme ili novotvorine, genetski poremećaji, bolesti imunološkog sustava, poremećaji tjelesnih tekućina i krvi, opće karakteristike infektivnih bolesti, bolesti nastale nedostatkom određenih tvari u organizmu, promjene izazvane djelovanjem okoline, bolesti dječje dobi i bolesti starenja.

**Specijalna patologija** se bavi proučavanjem organa i organskih sustava promijenjenih bolešću ili nekim drugim štetnim čimbenikom. Područja koja su u domeni dijagnostike i proučavanja specijalne patologije su patologija krvnih žila, srca, dišnog sustava, krvotvornog sustava i krvi, probavnog sustava, jetre i bilijarnog sustava, gušterače zatim patologija mokraćnog sustava, muškog i ženskog spolnog sustava, dojke, endokrinog sustava, kože, koštano-zglobnog sustava i mekih tkiva, perifernih živaca i mišičnog sustava te središnjeg živčanog sustava. Patološka histologija proučava promjene tkiva, patološka citologija promjene pojedinih stanica, a teratologija uzroke i mehanizme nastanka malformacija. Proučavajući stanice, tkiva i tjelesne tekućine s pomoću mikrobioloških, imunoloških i biokemijskih metoda, patologija pomaže liječnicima u kliničkoj praksi pri donošenju dijagnoza i prikladnom liječenju bolesti.
Šablon:Grane Biologije

Vanjske poveznice
-----------------

* kbc-zagreb: Patologija Arhivirano 2007-08-12 na Wayback Machine-u

***Patologija*** na Wikimedijinoj ostavi
**Taourirt** (arapski: تاوريرت, berberski: *Tawrirt*) je grad od 103,398 stanovnika na sjeveroistoku Maroka u Regiji Oriental.

Geografske karakteristike
-------------------------

Panorama grada
Taourirt leži u dolini Vadija Za (pritoka Moulouya), udaljen 111,95 km jugoistočno od svog regionalnog administrativnog centra Oujde, a od Nadora i Sredozemnog mora 108,64 km.

Historija
---------

Taourirt je nastao za vladavine Marinida u 13. vijeku, kad se prvi put spominje pod tim imenom. Kasnije su ga počeli zvati **Kazba Mulaj Ismaila** u počast alauitskom sultanu Mulaj Ismailu iz Alauitske dinastije koji je u 17. vijeku grad (kazbu) opasao bedemima.

Lokalitet se razvio kao suk na kom se trgovalo ovcama. U grad je izrastao u 20. vijeku za Francuskog protektorata kao rudarski centar (cinka, olovo i sl.). 
Od 1997. je i administrativni centar vlastite Provincije Taourirt koja je tad formirana.

Privreda i transport
--------------------

Danas je Taourirt jedan od važnijih poljoprivredih centara na istoku zemlje.

Grad je važna željeznička stanica jer magistralna pruga zapad-istok (Casablanca-Rabat-Fes-Oujda) ide preko grada. 
Nova željeznička pruga povezuje Taourirt sa Nadorom na sjeveru.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Morocco, Kingdom of Morocco*" (engleski). City population. Pristupljeno 22. 06. 2020.
2. ↑  „*Distance Taourirt, MAR → Oujda*" (francuski). Distance. Pristupljeno 22.6. 2020.
3. ↑  „*Distance Taourirt, MAR → Nador, MAR*" (francuski). Distance. Pristupljeno 22.6. 2020.
4. 1 2  „*Les Tribus de Taourirt*" (francuski). TribusDuMaroc. Pristupljeno 22.6. 2020.

Vanjske veze
------------

***Taourirt*** na Wikimedijinoj ostavi

* *La ville de Taourirt* ()
**Gosford** je grad u australskoj državi Novi Južni Wales od 154 654 stanovnika.

Geografske karakteristike
-------------------------

*Gosford* je smješten u Zaljevu Broken dijelu Tihog oceana, udaljen oko 51 km sjeverno od Sydneya

Historija
---------

*Gosford* je osnovan i naseljen 1839. i nazvan po tituli 2 grofa od Gosforda, - 1886. spojen je sa susjednim naseljem *East Gosford*, pa je postao općina. *Gosford* je 1947. postao sjedište okruga, a nakon tog je 1980. dobio status grada.

Znamenitosti
------------

Pogled na grad i ocean
Najveća atrakcija grada je park sa replikom *Starog Sydneya* onakvog kakav je bio 1810. *Gosford* je zapravo predgrađe Sydneya, sa kojim je spojen tramvajem, pa mu služi kao rekreaciona zona.

Privreda i transport
--------------------

*Gosford* je regionalni trgovački centar poljoprivrednog kraja, u kom se uzgaja puno voća (citrusi i marakuja). Po gradu ima i nešto malo industrijskih pogona, koji proizvode građevinski materijal.  

Grad je dobro povezan sa obližnjim Sydneyem Pacifičkim autoputem, željeznicom i tramvajem.

Gradovi prijatelji
------------------

* Japan, Edogawa (dio Tokya)
* Slovačka, Njitra

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*Gosford*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 27. 01. 2013.

Vanjske veze
------------

***Gosford*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Službene stranice grada* ()
* *Gosford* na portalu Encyclopædia Britannica ()

  


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **geografiji** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
**Glacier Bay** (hrvatskosrpski: *Ledenjački zaljev*) je slikovit duboki zaljev na zapadnoj obali sjevernoameričkog kontinenta, u američkoj saveznoj državi Aljasci, smješten u uskom obalnom pojasu duž kanadske granice (Panhandle).

Geografija
----------

Glacier Bay je udaljen oko 160 km sjeverozaopadno od grada Juneaua, ima površinu od 13.290 km², a dubok je nekih 80 km. Širina mu varira do najviše 24 km, prosječna dubina iznosi 240 m, a najviša je 430 m. Oko zaljeva ima čitav niz spektakularnih glečera koji se kližu s planinskih masiva Saint Eliasa na istoku i Fairweathera na zapadu. Većina od nekoliko desetaka glečera u tom području su planinski, ali su nekoliko njih klasificirani kao plimni glečeri (oni koje direktno kližu u ocean). Po zaljevu ima brojnih otoka, bez ijednog drvo, a stanište su hiljadama morskih ptica koje koriste njihove stijene kao svoj zaklon.

Panorama zaljeva
Zaljev ima brojne fjordove koji završavaju sa ledenim klisurama ili glečerima. Glečer Muir je sve donedavno bio najpoznatiji plimni glečer, bio je gotovo 3 km širok i uzdizao se 81 metar iznad razine vode, ali se danas otopio i smanjio i više ne doseže do mora. Stoga, danas je John Hopkins najveći plimni glečer u regiji. Zaljevu je 1880. ime dao ime oficir Američke ratne mornarice Lester Beardslee, jednostavnim imenom koje je opisivalo njegove fizičke karakteristike. Danas je Glacier Bay centar velikog Nacionalnog parka Glacier Bay.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*Glacier Bay*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 29. 10. 2013.

Vanjske veze
------------

***Glacier Bay*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Glacier Bay* na portalu Encyclopædia Britannica ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* NKC: ge419628

 |
**Tebessa** (arapski: تبسة) za antike znana kao **Theveste** je grad od 194,461 stanovnika na sjeveroistoku Alžira u Pokrajini Tebesa u kojoj je i administrativni centar.

Geografske karakteristike
-------------------------

Tebessa leži u planinama Saharskog Atlasa, udaljena 235 km južno od mediteranske luke Annabe i svega 19 km zapadno 
od granice sa Tunisom

Karakalin slavoluk

Historija
---------

Tebessa je nastala kao kartažanska kolonija u 7. vijeku pne.. Kad su Rimljani zauzeli taj kraj instalirali su 146. pne. u tadašnjoj - *Thevesti* svoj garnizon.
U njemu je nakon gušenja Jugurtine pobune bila stacionirana III legija Augusta
*Theveste* je počeo propadati tokom 5. i 6. vijeka, a potpuno je napušten nakon arapske invazije u 7. vijeku. 
Od 1573. Tebessom vladaju Osmanlije, koji su u gradu instalirali mali garnizon.

Francuska vojska na čelu sa generalom Saint-Arnaudom zauzela je grad 1851. ubrzo nakon tog je koloniziran pa je već 1880. dekretom dobio status punopravne 
općine. 
Za Francuske kolonijalne vlasti Tebessa je izrasla u snažan garnizon na istočnoj granici.

Prva veća bolnica podignuta je 1974. te iste godine osnovana je i Pokrajina Tebesa, pa je grad postao i administrativni centar.
Prva redovna linija Alžir - Tebessa otvorena je 1978. na obnovljenom aerodromu *Larbi Tébessi* (IATA: TEE, ICAO: DABS)
Današnja Tebessa od 2009. ima i Univerzitet Larbi Tébessi sa šest fakulteta.

Znamenitosti
------------

Gradom dominira bedemima opasana bizantska citadela, pačetvorina od 12 tornjeva i 4 vrata.

Nekih 1,6 km sjeverno od centra grada leže ostatci antičke *Theveste*. Najbolje je očuvan slavoluk kog je 213. dao podići car Karakala u čast svog oca Septimija Severa. Te iste godine započela je izgradnja ranokršćanske bazilike, koja je 
također dobro očuvana.

Pored ta dva objekta tu su i ruševine rimski amfiteatra, termi i Minervinog hrama.

Privreda
--------

Za ekonomiju grada važni su rudnici fosfata *Djebel Onk*, južno od grada.
Sama Tebessa je administrativni centar ratarsko-stočarskog kraja.
Stanovnici se pored usluga bave trgovinom, žitom, stokom (ovcama) i travom esparto ali i tkanjem tepiha.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*Algeria, People's Democratic Republic of Algeria*" (engleski). City population. Pristupljeno 20.2. 2020.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  „*Tébessa, Algeria*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 20.2. 2020.
3. 1 2 3 4 5  „*Tébessa en Histoire*" (francuski). Université Larbi Ben M'hidi. Arhivirano iz originala na datum 2020-02-25. Pristupljeno 20.2. 2020.
4. ↑  „*Tébessa (Algérie)*" (francuski). Archives nationales d'outre-mer. Pristupljeno 20.2. 2020.
5. ↑  „*Aéroport de Tébessa - Cheikh Larbi Tébessi*" (francuski). Aéroports du monde. Pristupljeno 20.2. 2020.
6. ↑  „*Presentation of University*" (engleski). Université Larbi Tébessi. Pristupljeno 20.2. 2020.
7. ↑  „*Algérie - Une solution pour valoriser le gisement de phosphate dormant de Djebel Onk*" (francuski). Interface Médias. Arhivirano iz originala na datum 2013-06-24. Pristupljeno 20.2. 2020.

Vanjske veze
------------

***Tebessa*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Tébessa, Algeria* ()
**Pashupatinath** je jedan je od najvažnijih hinduističkih hramova i jedan od najvećih svetišta Šive na indijskom poluotoku. Nalazi se 5 km sjevero-istočno od središta Katmandua, a sastoji se od niza hramova, ašrama, slika i natpisa koje su tijekom stoljeća podignuti uz obale svete rijeke Bagmati.

Panorama Pashupatinath s druge strane rijeke Bagmati u KatmanduuPanorama Pashupatinath s druge strane rijeke Bagmati u Katmanduu

Prema predaji, Pashupatinath je najstariji hram u Katmanduu i mjesto gdje je bog Šiva postao *Pashupati*, tj. "Gospodar životinja". Glavni Vaishnava hram je obnovljen u 17. stoljeću za vrijeme kralja Bhupalendra Malla, a od starijih dijelova sačuvani su hramovi Guhyeshwari (11. st.), Ram (14. st.). Posljednjih 350 godina u njemu služe svećenici brahmanisti iz južne Indije (Karnataka), dok glavni svećenik (Mool Bhatt) odgovara izravno kralju Nepala kojemu daje redovita izvješća.

Sama građevina je nepalska pagoda četvrtaste osnove s prekrasnim drvenim rogovima na kojima počiva svaki kat. Donja dva kata su ukrašena bakrenim ukrasima, dok su četvera vrata prekrivena srebrnima. Na vrhu se nalazi zlatna prečka (*gajur*) koja simbolizira vjersku misao. Zapadna vrata imaju veliku skulpturu bika, jedno od utjelovljena boga Šive (*nandi*), od crnog kamena visine oko 2 m.

U hram mogu ući samo hinduisti, dok se ostali moraju zadovoljiti pogledom s druge strane rijeke Bagmati.

* Pogled preko rijeke BagmatiPogled preko rijeke Bagmati
* Most prema hramuMost prema hramu
* Ulaz u hramUlaz u hram
* Šivini lingamiŠivini lingami
* Kremacija na obali rijekeKremacija na obali rijeke

Vanjske veze
------------

***Pashupatinath*** na Wikimedijinoj ostavi

* Video obilazak Pashupatinatha
* Virtualni obilazak hrama
* Povijest Pashupatinatha ()

| * p
* r
* u
Svjetska baština u Nepalu |
| --- |
|  | 
Nacionalni park Chitwan  • Dolina Katmandu (Durbar trg , hinduistički hramovi Pashupatinath i Changu Narayan, te budističke stupe Swayambhunath i Bauddhanath u Katmanduu, Durbar trg u Patanu i Durbar trg u Bhaktapuru)  • Lumbini, rodno mjesto Bude  • Nacionalni park Sagarmatha
 | Nepalska zastava |

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 135092500
* LCCN: n85161959

 |
**Duško "Dule" Tošić** (rođen 19. januara 1989. u Zrenjaninu) je srpski fudbaler koji trenutno nastupa za turski FK Bešiktaš.

Karijera
--------

Nakon što je prošao sve mlađe kategorije Proletera iz Zrenjanina, 2002. godine prelazi u OFK Beograd. U OFK Beograd ostaje do januara 2006. kada prelazi u francuski Sošo. 

U avgustu 2007. postaje član Verdera iz Bremena, i u prvoj sezoni je povremeno nastupao za prvi tim Verdera. U avgustu 2008. Tošić je odlučio da igra za reprezentaciju Srbije na Olimpijskim igrama 2008. i pored protivljenja trenera Tomasa Šafa, od tada je veoma retko dobijao šansu da zaigra.

U januaru 2010. klub iz Bremena je želeo da pošalje srpskog internacionalca u „Cvajtu", ali je on u kontroverznoj završnici prelaznog roka pronašao bolje rešenje. Nije se pojavio kada su Verder i Duizburg želeli da završe posao, raskinuo je ugovor sa Verderom i dogovorio se sa engleskim Portsmutom. Odrekao se 1.2 miliona evra kako bi kao slobodan igrač mogao da potpiše ugovor sa Portsmutom, ali ni tu nije imao sreće jer nije mogao da se registruje pošto je klub otišao u stečaj zbog loše finansijske situacije. Rešenje je bila pozajmica Kvins park rendžersu, klubu iz Druge lige Engleske.

7. jula 2010. prelazi u Crvenu zvezdu, sa kojom potpisuje ugovor na tri godine. U prvoj sezoni 2010/11. je odigrao 25 ligaških utakmica i postigao 1 gol. 31. avgusta 2011. odlazi na pozajmicu u španski Betis, ali pošto nije imao veću minutažu vratio se u Crvenu zvezdu već tokom zimske pauze 2012. U Zvezdi je odigrao još jednu polusezonu, kada je osvojio i Kup Srbije, pre nego što je na leto 2012. potpisao za turski Genčerbirligi.

Reprezentacija
--------------

Sa reprezentacijom Srbije do 21. godine osvojio drugo mesto na U-21 Evropskom prvenstvu 2007. u Holandiji.

Za seniorsku reprezentaciju Srbije je debitovao 15. novembra 2006. u prijateljskoj utakmici protiv Norveške. U dresu reprezentacije je odigrao ukupno 18 mečeva i postigao 1 gol.

Privatni život
--------------

Odrastao je u selu Orlovat. U junu 2008. oženio se pevačicom Jelenom Karleušom. Smatra se jednim od najbogatijih srpskih fudbalera, jer je u Kini po sezoni zaradjivao neverovatnih 30 milipna evra.

Spoljašnje veze
---------------

* Zvaničan sajt Arhivirano 2008-09-15 na Wayback Machine-u - duskotosic.com
* Profil na sajtu fudbalske reprezentacije Srbije
* Statistika fudbalera na utakmica.rs

***Duško Tošić*** na Wikimedijinoj ostavi

| * p
* r
* u
Sastav Srbije  na  FIFA Svjetskom prvenstvu 2018. |
| --- |
| 1 Stojković • 2 Rukavina • 3 Tošić • 4 Milivojević • 5 Spajić • 6 Ivanović • 7 Živković • 8 Prijović • 9 Mitrović • 10 Tadić • 11 Kolarov (c) • 12 Rajković • 13 Veljković • 14 Rodić • 15 Milenković • 16 Grujić • 17 Kostić • 18 Radonjić • 19 Jović • 20 Milinković-Savić • 21 Matić • 22 Ljajić • 23 Dmitrović • Izbornik: Krstajić | Srbija |
**Četvrti korpus Armije Republike Bosne i Hercegovine** je bio jedan od pet (kasnije sedam) korpusa Armije Republike Bosne i Hercegovine za vrijeme rata u Bosni i Hercegovini (1992-1995). Njegovo područje djelovanja je uglavnom bilo oko Mostara, ali je pokrivalo i Livno, Tomislavgrad, Trebinje, Konjic, Prozor i Jablanicu. U februaru 1994. je u njegovu nadležnost prešao dio jedinica i područja tada rasformiranog Šestog korpusa.

Zapovjedna struktura
--------------------

* Arif Pašalić - prvi komandant 4. korpusa Armije RBiH
* Sulejman Budaković-Tetak - drugi komandant 4. korpusa Armije RBiH
* Ramiz Dreković - treći komandant 4. korpusa Armije RBiH
* Mustafa Polutak - četvrti komandant 4. korpusa Armije RBiH
* Esad Šetanić komandant ešalona 4. korpusa Armije RBiH

Simboli
-------

Najčešći simbol je ljiljan. Grb 4. korpusa Armije RBIH je zapravo grb RBIH uz neke dodatke kao što su dva zlatna mača koji prolaze dijagonalno kroz grb i vojni natpisi iznad grba.

Odlikovanja
-----------

### Zlatni ljiljan

Za naročite rezultate u odbrani domovine "Počasna" i "Slavna" ponijele su dvije brigade 4. korpusa.
Za hrabrost i doprinos u borbi 173 pripadnika 4. korpusa dobila je značku "Zlatni Ljiljan".
Za hrabrost i požrtvovanje priznanje "Heroj Oslobodilačkog Rata" dobio je brigadni general Midhat Hujdur Hujka.
**Kosovska verifikaciona misija** (**KVM**) je osnovana 1998. kao organ Organizacije za evropsku bezbednost i saradnju sastavljen od velike grupe nenaoružanih mirovnih posmatrača. 

Povod za formiranje ove misije bili su ratni sukobi koji su se odvijali na Kosovu između policije Republike Srbije i Vojske Jugoslavije sa jedne i pripadnika OVK sa druge strane. KVM je nastala nakon potpisivanja sporazuma Holbruk-Milošević u oktobru 1998. godine.

Kosovska verifikaciona misija je tokom svog boravka na Kosovu dokumentovala veliki broj slučajeva teškog kršenja ljudskih prava, što je objavljeno u zvaničnom izveštaju OEBS-a pod nazivom «*Kosovo: kako viđeno, tako rečeno*».

Formiranje i ciljevi
--------------------

  

Na 193. plenarnom zasedanju stalnog saveta 25. oktobra 1998. godine je odlukom Stalnog saveta OEBS-a osnovana Kosovska Verifikaciona Misija sa ciljem da se uveri u akcije sukobljenih strana na teritoriji Kosova i Metohije (u dokumentima OEBS-a se ova teritorija naziva Kosovom) u Srbiji i njihovo poštovanje odredbi rezolucije Saveta bezbednosti Organizacije ujedinjenih nacija broj 1199. O uočenim aktivnostima, KVM je trebalo da izveštava Savet bezbednosti OUN i vlasti u SRJ. Pored ovog opšteg cilja postojali su i drugi ciljevi i pojedinačni zadaci usmereni ka očuvanju mira i bezbednosti. Tačan spisak zadataka je preciziran posebnim ugovorom o Kosovskoj verifikacionoj misiji koji su potpisali ministar inostranih poslova SRJ i predsedavajući OEBS-a.

Misija se povukla sa Kosova 20. marta 1999, uoči predstojećih NATO udara.

Ljudstvo
--------

Neki od poznatijih predstavnika misije su bili američki diplomata Vilijam Voker, britanski general John Drewienkiewicz, kanadski general Žozef Mezonev i drugi. 

Predsedavajući OEBS-a, Bronislav Geremek je 17. oktobra imenovao Vilijama Vokera iz Sjedinjenih Američkih Država za šefa Kosovske verifikacione misije OEBS. Neposredno pre ovog imenovanja Vilijam Voker je obavljao dužnost Specijalnog izaslanika Generalnog sekretara OUN na mestu šefa Prelazne administracije ujedinjenih nacija (UNTAES) u Istočnoj Slavoniji u Hrvatskoj.

Neki od predstavnika KVM su kasnije svedočili na suđenjima za ratne zločine Miloševiću i saradnicima.

Izvori
------

1. ↑  Kosovo: kako viđeno, tako rečeno Arhivirano 2010-11-14 na Wayback Machine-u (Izveštaj OEBS-a)
2. ↑  Internet sajt OEBS-a
3. ↑  Internet sajt OEBS-a

Vidi još
--------

* Kosovski rat
* Ratni zločini u Kosovskom ratu
* NATO bombardovanje SRJ

Eksterni linkovi
----------------

* Kosovo: kako viđeno, tako rečeno Arhivirano 2010-11-14 na Wayback Machine-u (Izveštaj OEBS-a)
**Tartan** (najvjerojatnije od srednjevjekovnog francuskog *tiretaine* / vrsta vunene tkanine) je karirani (unakrsni) uzorak koji se ponavlja, sastavljen od kvadrata, pruga ili linija 
različitih boja, određene širine i redosljeda, utkan u vunene tkanine, ponekad sa dotatkom svile.

Iako slični uzorci postoje već vijekovima i u brojnim drugim kulturama, danas se smatra gotovo isljučivo škotskim, kao kvazi - heraldički amblem škotskih porodica ili klanova.

Historija i karakteristike
--------------------------

Većina klanova imala je samo jedan tartan, ali u dvije verzije. Jedan svečarski sa jasnim bojama, i drugi zagasitiji (obično na sivoj pozadini) zvan lovački, koji se koristio za svakodnevno nošenje po vrištinama i brdima Highlandsa.

Iako većina klanova tvrdi da su imali tartane još u 15. / 16. vijeku, to treba uzeti sa rezervom, jer se sigurni dokazi mogu pronaći tek od 17. i još više od 18. vijeka.

Najraniji poznati slikani prikaz *Hajlandske nošnje* i tartana, napravio je škotski slikar John Michael Wright, koji je negdje oko 1660. naslikao glavara klana Campbell.

Nakon Jacobitskog ustanka 1745. zabranjeno je nošenje tartana i tradicionalne hajlandske nošnje, ali su već krajem 18. vijeka hajlandske regimente ponovno
nosile tartan. Vojničko oživljavanje tartana izgleda da doseglo svoj vrhunac za vrijeme službenog posjeta kralja Georga IV Edinburghu 1822.

Jedan od najranijih prikaza škotskih vojnika u tartanu iz 1631..
Sljedeće tri dekade vladao je isti interes koji je rezultirao sistematskim dokumentiranjem klanskih tartana.
Povremeni ispadi koji su nastojali prikazati taj posao oko sistematizacije - kao rad na pukoj mitologiji, nisu bitno utjecali na taj proces. 
Pa je nakon 200 godina zajedničkog napora umjetnika, pisaca, izdavača, proizvođača tkanina i krojača stvorena - tradicija koja je tartan postavila kao jedan od simbola Škotske.

Kao finale tog procesa osnovana je 1996. - Uprava za škotski tartan (Scottish Tartans Authority), sa sjedištem u Crieffu (Perth i Kinross, Škotska). kako bi popularizirala i proširila znanje o škotskim tartanima. Organizacija održava internacionalni popis tartana s bazom podataka za više od 4.000 tartana.

U Sjedinjenim Američkim Državama postoji Muzej škotskih tartana u Franklinu (Sjeverna Karolina), koji posjetiteljima nudi jedinstven uvid u tartan i Hajlandsku nošnju.

Izvori
------

1. 1 2 3  „*Tartan*" (engleski). Merriam Webster. Pristupljeno 26. 01. 2015.
2. 1 2 3 4 5 6 7  „*Tartan*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 25. 01. 2015.

Vanjske veze
------------

***Tartan*** na Wikimedijinoj ostavi

* *County* na portalu Encyclopædia Britannica ()
**Nikola Karanović** (Prkosi, kod B. Petrovca, 14. decembra 1914 — Split, narodni heroj Jugoslavije, komandant Treće krajiške brigade i Petog bosanskog korpusa.

Biografija
----------

Rođen je 14. decembra 1914. godine u selu Prkosi kod Bosanskog Petrovca, u zemljoradničkoj porodici. Osnovnu školu završio je u Kulen Vakufu, 1927. godine. Do 1929. bavio se zemljoradnjom, a potom je otišao u Podoficirsku školu, koju je završio 1931. godine. Od tada je bio podoficir u jugoslovenskoj kraljevskoj vojsci.
Aprilski rat ga je zatekao u Sloveniji, na dužnosti komandira voda mitraljeske čete. Nakon poraza jugoslovenske vojske, vratio se u rodni kraj.

U prvim danima oružanog ustanka 1941, postao je komandant odreda Čovka. Decembra 1941. godine, primljen u Komunističku partiju Jugoslavije. Septembra 1941. godine postavljen je za zamenika komandanta Bosanskopetrovačkog bataljona. U aprilu 1942. godine, postao je komandant Petog krajiškog odreda, a avgusta 1942. godine prvi komandant Treće krajiške proleterske brigade, koju je vodio do avgusta 1943. godine, kada je otišao na dužnost komandanta Desete krajiške divizije. Januara 1944. godine, stupio je na dužnost zamenika komandanta Petog bosanskog korpusa, a krajem godine postao je komandant istog korpusa.

Kao komandant Bosanskopetrovačkog bataljona, u januaru 1942. u Medenom Polju, zajedno sa svojim borcima pobedio je nadmoćnije italijanske snage. U jurišu boraca bio je ranjen rafalom puškomitraljeza. Iako pogođen s nekoliko metaka, brzo se oporavio i vratio u borbeni stroj.

Kao komandant Treće krajiške brigade učestvovao je u mnogim borbama u toku Četvrte i Pete neprijateljske ofanzive. Brigada je dobila pohvalu od Vrhovnog komandanta, Josipa Broza Tita, za odbranu ranjenika u bici na Neretvi. Prenj, Drina, Ifsar, Sutjeska, Ilijaš i mnoga druga mesta, poprišta su teških borbi koje je brigada vodila u toku svih ofanziva.

Posle rata bio je komandant divizije, korpusa i armije i na drugim visokim dužnostima. Završio je Višu vojnu akademiju. Bio je general-pukovnik u rezervi.

Nosilac je Partizanske spomenice 1941. i mnogih jugoslovenskih i stranih odlikovanja, među kojima je poljski Grinvaldov krst drugog reda. Ordenom narodnog heroja odlikovan je 20. decembra 1951. godine.

Literatura
----------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Portal NOB***  |

* „Narodni heroji Jugoslavije". Beograd: Mladost. 1975.
**Pirinejski mir** je mirovni sporazum kojim je završen Francusko-španjolski rat, sklopljen je 7. novembra 1659. između francuskog kralja Louisa XIV i španjolskog kralja Felipea IV.
On se često se uzima kao početak francuske hegemonije u Evropi.

Historija i karakteristike
--------------------------

Čak i nakon svršetka Tridesetogodišnjeg rata (1618.-1648.) praktički sve do 1659. Španjolska i Francuska nastavile su gotovo konstatno ratovati. U to vrijeme Španjolska se također uplela u sukobe sa Kraljevinom Engleskom, pa je stvarni raspad 
Španjolskog Imperija postao više nego očigledan. 
Sve španjolske nade u eventualnu pomoć od cara Svetog Rimskog Carstva, istopile su se formiranjem liga njemačkih kneževa, kako laičkih tako i crkvenih - 1657. i 1658. koje su osnivane uz punu podršku Francuske. 
Nakon formiranja druge lige (Rheinbund), nestala je sva nada u pomoć od Svetog Rimskog Carstva, a nakon španjolskog poraza u Bitci kod Duna (jun 1658.), ubrzan je proces sklapanja mirovnog sporazuma sa Kraljevinom Francuskom.

Karta Francuske nakon sklapanja mira
Prema sporazumu dotad katalonski Roussillon je uz Artois i čitav niz fortifikacija uz sjevernu granicu pripao Francuskoj. Isto tako pod određenim uvjetima pripali su joj i Alsace i Lorraine. Za razliku od tog sve ono što je Francuska zauzela južno od Pirineja u Kataloniji vraćeno je Španjolskoj, a pomilovan je odmetnuti knez Louis II od Bourbon-Condéa (Gran Condé), koji se borio na španjolskoj strani.

Sporazumom je dogovoren i brak između Louisa XIV i španjolske infante Marie-Thérèse. 
Vjenčanje je održano sljedeće godine, garnirano velikim mirazom (ali nikad plaćenim) uz odricanje infante od svih njezinih prava na španjolsku krunu ili imovinu. Taj posljednji uvjet je Louis XIV potpuno ignorirao kad je 1667. od španjolskog kralja zatražio Španjolsku Nizozemsku, ali i 40 godina kasnije kad je zatražio španjolski tron za svog malog unuka Philipa.

Sve u svemu Pirinejski mir i brak sa španjolskom princezom pomogao je Louisu XIV da postane najmoćniji evropski monarh.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „*Peace of the Pyrenees*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 25. 05. 2019.

Vanjske veze
------------

***Pirinejski mir*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Peace of the Pyrenees* ()
**Hoorn** je grad i općina (*gemeente*) od 72,590 stanovnika na sjeverozapadu Nizozemske u provinciji Sjeverna Holandija.

Geografija
----------

Hoorn leži na zapadnoj obali jezera IJsselmeer.

Centar grada

Historija
---------

Hoorn je osnovan oko 1300. a status grada dobio je već 1357.

Za srednjeg vijeka bio je prijestolnica Zapadne Frizije. 
Njegov prosperitet bazirao se na odličnoj luci u obliku roga (po kojoj je i dobio ime) koja je bila jedna od glavnih holandskih luka sve dok se Zuiderzee nije zatrpao pjeskom u 18. vijeku.

Trgovačka ulica
Prva velika mreža za ribolov na haringe napravljena je u Hoornu 1416. U Hoornu su rođeni Willem Schouten (koji je otkrio prolaz oko Rta Horn i Jan Pieterszoon Coen osnivač Holandske istočnoindijske kompanije.

Privreda
--------

Današnji Hoorn je prije svega trgovački centar za povrće i mliječne proizvode, pored tog razvijeno je ribarstvo i turizam, a ima i nešto pogona lake industrije.

Znamenitosti
------------

Oosterkerk
Od brojnih srednjovjekovnih crkava opstale su dvije gotičke, *Noorderkerk* (sjeverna) i *Oosterkerk* (istočna).

Od nekadašnjih bedema ostali su Kula sv. Marije iz 1508. i istočna gradska vrata iz 1578.

Od ostalih značajnih građevina treba spomenti staru gradsku vijećnicu iz 1613. bolnicu sv. Ivana iz 1563. kuća Bossu iz 17. vijeka, Pietershof (sirotište osnovano 1617.), vagaonica iz 1609. i kuća iz 1632 u kojoj je danas smješten Zapadnofrizijski muzej.

Gradovi prijatelji
------------------

* Belgija Beersel, Belgija
* Češka Příbram, Češka

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Chile: Regions and Urban Agglomerations*" (engleski). City population. Pristupljeno 14. 10 2020.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*Hoorn, Netherlands*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 15. 10. 2020.

Vanjske veze
------------

***Hoorn*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada ()
* *Hoorn, Netherlands* na portalu Encyclopædia Britannica ()
**Pozo Almonte** je grad od 10,095 i općina od 17,395 stanovnika u Regiji Tarapacá.

On je i administrativni centar Provincije Tamarugal.

Geografske karakteristike
-------------------------

Pozo Almonte se nalazi na sjeveru zemlje u pustinji Atacama na visoravni od 1,072 metara, udaljen 52 km jugoistočno od regionalnog
centra Iquique i Pacifika.

### Klima

Grad ima pustinjsku klimu, bez većih temperaturnih varijacija dan - noć, zima - ljeto.

Napušteno rudarsko naselje Humberstone

Historija
---------

Mjesto je izniklo početkom 19. vijeka pored bunara kog je iskopao vlasnik velikog imanja u tom dijelu Atacame *Manuel Garrocho Almonte*, po njemu je kasnije i nazvan grad - *Pozo* (bunar) *Almonte* (njegovo prezime).
Polovicom 19. vijeka osnovan je prvi rudnik salitre. Izgradnjom željezničke pruge do Iquique 1871. zahuktalo se iskapanje salitre i grad je naglo nabujao.

Pozo Almonte je tek početkom Pacifičkog rata, točnije od 1879. pripao Čileu.

Općina Pozo Almonte osnovana je 1927. a od 2007. Pozo je i administrativni centar Provincije Tamarugal, koja je tad i osnovana.

Za razvoj grada bila su naročito značajna dva rudnika salitre Humberstone i Santa Laura koja su naročito intezivno radila nakon 1940.

Danas više ne rade pa su napušteni, zajedno sa radničkim naseljima. Humberstone i Santa Laura su 2005. uvršteni na UNESCO-ovu 
Listu mjesta svjetske baštine u Americi.

Privreda
--------

Danas se privreda grada bazira na trgovini, transportu, uslugama i turizmu.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „*Chile: Tarapacá*" (engleski). City population. Pristupljeno 10.12.2020.
2. 1 2 3 4  „*Pozo Almonte Municipality in Chile*" (engleski). City population. Pristupljeno 10.12.2020.
3. 1 2 3  „Comuna Pozo Almonte" (španjolski). EcuRed. Pristupljeno 10.12.2020.
4. 1 2 3 4  „Nuestra región" (španjolski). Gobierno de Tarapacá. Pristupljeno 10.12.2020.
5. ↑  „Humberstone and Santa Laura Saltpeter Works" (španjolski). Unesco. Pristupljeno 10.12.2020.

Vanjske veze
------------

***Pozo Almonte*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Ilustre Municipalidad de Pozo Almonte* (službene stranice) ()
**Internacionalni aerodrom Los Angeles** (engleski: *Los Angeles International Airport*) (IATA: **LAX**, ICAO: **KLAX**) poznat i po svom akronimu **LAX**
je međunarodni aerodrom koji se nalazi u američkom gradu Los Angelesu u Kaliforniji.

LAX se nalazi pored pacifičke obale, 24 km jugozapadno od centra Los Angelesa, blizu predgrađa Gardena, 
Hawthorne, Inglewood i Redondo Beach. Nedaleko je i Santa Monica i 
Marina del Rey.

Panorama aerodroma iz zraka

Historija i karakteristike
--------------------------

LAX se prostire na terenu od 1,400 hektara na kom se nalazi 4 piste. Poznat je kao aerodrom sa najviše (9) terminala na svijetu.

Trenutačno je peti najprometniji aerodrom na svijetu sa oko 65 miliona putnika u proteklih 12 mjeseci, LAX je također poznat i kao važna baza za teretne avione i 
Kargo Avio-kompanije koje se bave međunarodnim teretnim prometom.

Vlasti grada Los Angelesa počele su raspravljati o potrebi izgradnje novog aerodrom 1926. jer se tadašnji aerodrom Mines Field sa nekoliko baznih pista, pokazao premali. Današnja lokacija odabrana je 1928. i iznajmljena na 50 godina, po cijeni od preko 100.000 $ godišnje. 
Ubrzo su izgrađeni moderni hangari, pa je Aerodrom Los Angeles službeno otvoren 1930.

1933. na tom aerodromu su održane brojne nacionalne utrke aviona, koje su privukle veliki broj gledaoca. Ubrzo nakon tog grad je potrošio nešto više od 2 miliona $ da otkupi zemljište. Nakon tog su tokom 1940-ih izvedeni radovi na modernizaciji koji su koštali više od 13 miliona $, ali su se isplatili jer su privukli brojne Avio-kompanije da se presele iz nedalekog Lockheed Air Terminala u Burbanku.

U oktobru 1949. aerodrom je dobio današnje ime - *Međunarodni aerodrom Los Angeles (LAX)*. Sljedećih dekada doživio je brojna poboljšanja, kao što je izgradnja novog kontrolnog tornja, kargo terminala, proširenja pisti i 60 miliona $ vrijednog ulaganja za prihvat nove 
generacije Uskotrupnih putničkih aviona na mlazni pogon.

Današnji LAX putnicima nudi više od 60 restorana i kafea, i oko 50 dućana.

Od aerodroma do stanice metroa voze besplatno autobusi svakih 12-15 minuta. A na samom aerodromu postoje 8000 parkirnih mjesta.

Izvori
------

1. ↑  „*Top 10 Carriers*" (engleski). Los Angeles International Airport. Pristupljeno 16.10.2022.
2. 1 2 3  „*Los Angeles International Airport (LAX) Airport Information*" (engleski). Airports Guides. Pristupljeno 16.10.2022.
3. ↑  „*Los Angeles International Airport*" (engleski). Sky Vector. Pristupljeno 16.10.2022.
4. ↑  „*What is an Airport Terminal?*" (engleski). Scotts cheap flights. Pristupljeno 16.10.2022.
5. 1 2 3 4  „*Los Angeles International Airport (LAX) History, Facts and Overview*" (engleski). Airports Guides. Pristupljeno 16.10.2022.

Vanjske veze
------------

***Internacionalni aerodrom Los Angeles*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Los Angeles World Airports-LAX* ()