**Bora Baruh** (Beograd, 19. 11. 1911 - Jajinci, 4. 7. 1942), jugoslavenski diplomirani pravnik, akademski slikar i učesnik Narodnooslobodilačke borbe. Jedan je od značajnih predstavnika socijalnog realizma u jugoslovenskoj umetnosti između dva Svetska rata. Čitava njegova porodica (*petoro braće i sestara Baruh*) je stradala u drugom svetskom ratu i Holokaustu.

Biografija
----------

Bora Baruh je rođen u Beogradu 19. 11. 1911. u jevrejskoj porodici. Detinjstvo je proveo na dorćolskoj kaldrmi, a koje je 1914. prekinuo Prvi svjetski rat. Otac Ilija je zatvorio krojačku radnju, te otišao sa srpskom vojskom u rat, dok je majka Bulina sa decom, Borom, Isidorom i Josifom, roditeljima u bugarski grad Vidin. Dečaci su u Vidinu dobili sestru Rašelu-Šelu i započeli svoje školovanje u jevrejskoj osnovnoj školi. Po završetku Prvog svetskog rata, 1918. godine, Baruhovi su se vratili u Beograd, gde su na mestu svog nekadašnjeg doma našli samo veliko zgarište. Odlazak u Požarevac bio je privremeni spas za porodicu Baruh, gde se Bora 1921. godine upisao u prvi razred "Državne realne gimnazije" i otkrio svoju ljubav prema slikarstvu. Ipak život Baruhovih iz dana u dan je bivao sve teži, rodile su se još dve devojčice, Simha-Sonja i Berta-Bela. Kako bi prehranio porodicu Borin otac je prihvatio novi posao, a što je značilo i preseljenje u Niš. Borina želja da uči slikarstvo nije jenjavala, te je najviše vremena provodio u svom improvizovanom ateljeu, a korisne pouke mu je davao i profesor slikanja "Prve niške gimnazije" Moša Šaomović.

### Revolucionarni rad

Bora se priključio Naprednom omladinskom pokretu u gimnaziji. Po diplomiranju na Pravnom fakultetu u Beogradu otišao je u Pariz, gde je studirao slikarstvo. U Parizu se uključio u grupu studenata komunista i 1935. primljen za člana Komunistička partija Jugoslavije (KPJ). Te godine izabran je i u "Studentsko jugoslovensko partijsko rukovodstvo" u Parizu. U vreme građanskog rata u Španiji učestvovao je u prihvatanju jugoslovenskih dobrovoljaca za špansku republikansku armiju i organizirao njihovo prebacivanje u Španiju. Godine 1938. pariška policija je otkrila njegov rad i deportirala ga u Kraljevinu Jugoslaviju. Po povratku iz Pariza Bora Baruh pristupio je grupi „Život", koju između ostalih čine Đorđe Andrejević Kun, Mirko Kujačić, Radojica Živanović Noe, Danijel Ozmo, Baja Beraković i Vinko Grdan, čiji je cilj da okupi što veći broj umetnika na osnovama antifašističkog programa. U Jugoslaviji je nastavio ilegalni rad i bio više puta hapšen od policije, a 1940. i zatvoren u koncentracioni logor u Bileći.

### Drugi svetski rat

Avgusta 1941. pristupio je u Narodnooslobodilačku vojsku (NOV) kao komesar Kosmajskog partizanskog odreda, a kasnije Valjevskog partizanskog odreda. Po oslobođenju Užica Bora je radio u Agitpropu u tom mestu. Sa partizanskim jedinicama povukao se u toku 1. neprijateljske ofanzive za Sandžak i u Sjenici 15. 12. 1941. učestvovao na savetovanju PK KP Srbije na kojem je doneta odluka, da Bora ostane sa grupom političkih radnika u Srbiju u cilju aktiviranja partizanskih jedinica. U Srbiji se uključio u Suvoborski partizanski odred, ali je krajem februara 1942. zarobljen od četnika, koji su ga predali Nemcima. Bio je poslat u banjički logor, a zatim streljan 4. VII 1942. godine na strelištu u Jajincima.

Nasleđe
-------

Jedna ulica u Beogradu od 1946. godine nosi naziv Ulica braće Baruh. Na taj način odata je počast stradanju jedne revolucionarne beogradske porodice, iako je u nazivu ulice izostavljena asocijacija na sestre Baruh. Pored ulice otvorena je i osnovna škola na Dorćolu pod nazivom Braća Baruh i kojoj se nalaze biste Isidora, Josifa i Bore Baruha a na mnogim spomen pločama u glavnom gradu uklesana su imena članova porodice Baruh. Na Novom groblju u Aleji Narodnih heroja sahranjeni su samo posmrtni ostaci Isidora i Josifa Baruha preneti iz Užica posle završetka Drugog svetskog rata.

Literatura
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Partizanska spomenica 1941. | Portal NOBSegment isključivo posvećen **Narodnooslobodilačkoj borbi.** |

Mirjana Belić Koročkin, Radivoje Davidović, Povest o braći Baruh, ISBN 86-367-0134-1

* Romano, Jaša (1980). *Jevreji Jugoslavije 1941-1945: žrtve genocida i učesnici narodnooslobodilačkog rata*, Beograd: Jevrejski Istorijski Muzej, Saveza jevrejskih opština Jugoslavije.
* Mirjana Belić-Koročkin-Davidović, Radivoje Davidović (2001). *Bora Baruh: 1911-1942*. ISBN 978-86-82263-19-7
* Davidović, Radivoje (2010). *Od Daviča do Čelebonovića – Ulice beogradskih Jevreja*. Beograd. ISBN 978-86-7558-768-2.

Vidi još
--------

* Porodica Baruh
* Jevreji u Narodnooslobodilačkoj borbi

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 47560917
* LCCN: nb2008016125
* ISNI: 0000 0000 4398 6149
* GND: 118937936
* RKD: 95722
* CONOR.SI: 279387747

 |