recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**František Brož** (Prag, 10. travnja  1896. - Prag, 21. srpnja 1962.) bio je istaknuti češki violist, skladatelj, dirigent i glazbeni teoretičar. Nosi titulu akademika Praškog konzervatorija.

Biografija
----------

Brož je rođen u Pragu 10. travnja  1896.. Već u ranom djelitnjstvu počeo se zanimati za glazbu. Stoga je nakon završene osnovne škole upisao violu na Praškom konzervatoriju s prijateljem Jindřichom Baštařom. Dirigiranje je pohađao zajedno s Josefom Bohuslavom Foersterom i Vítězslavom Novákom, a skladanje s Václavom Talichom. Svirao je violu u Češkoj filharmoniji, kao i u drugim orkestrima u Beču i Istambulu. Bio je i zborovođa nekoliko praških zborova.

Tijekom nekoliko godina bio je aktivan u Hranicama u Moravskoj, gdje je bio dirigent simfonijskog orkestra i zbora. 1940. vraća se u rodni Prag, gdje je neko vrijeme podučavao glazbu, da bi 1945. postao profesor glazbene teorije na Praškom konzervatoriju. Radio je i kao lektor na Glazbenoj akademiji u Pragu, od 1947. do 1950. Njegove skladbe uključuju i balet, orkestralnu glazbu i zborske pjesme. 1948.  izdao je knjigu *Generálbas a continuo* u kojoj govori o basovskoj glazbenoj notaciji.

Izvori
------

1. 1 2   Gardavský, Čeně, *Contemporary Czechoslovak Composers*, Prag, Panton, str. 71–72
2. ↑   (`cz`) Generalbas continuo : návod k praktickému studiu podává- / František Brož, titlus.kom.cz, pristupljeno 11. prosinca 2015.



|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 46334017
* LCCN: no93028297
* ISNI: 0000 0001 0895 2039
* GND: 134799291
* MusicBrainz: 7f2d0400-2bdb-4ae2-856a-ed55e9dbfa14
* NKC: jk01013197

 |
**Kalifornijska pastrva** (((lat.)) *Oncorhynchus mykiss*) je slatkovodna riba iz porodice salmonida (((lat.)) *Salmonidae*).

Opis
----

Kalifornijska pastrva vretenastog je tijela, nešto šireg nego kod potočne pastrve. Leđa su tamnozelene boje, a po bokovima se, cijelom dužinom tijela, pruža linija duginih boja zbog čega je u Sjedinjenim Američkim Državama nazivaju "rainbow trout". Cijelo tijelo joj je prekriveno tamnim pjegama. Raste od 35 do 70 cm dužine te 0,5 do 6 kg težine.

Rasprostranjenost
-----------------

Ova riba svoje podrijetlo vuče iz Sjeverne Amerike, a najrasprostranjenija je u američkoj saveznoj državi Kalifornija kojoj zahvaljuje svoj naziv. U Europu je stigla 1880. godine no nikad se nije prilagodila europskim vodama. Živi u čistim i bistrim rijekama sličnim životom naše potočne pastrve. Razmnožava se na točno određenim mjestima, prvenstveno u Pirenejima. Jednostavno ih je uzgajati ih u ribogojilištima. Francuska je postala najveći europski proizvođač uzgajane Kalifornijske pastrve.

Način života, stanište i ishrana
--------------------------------

Kalifornijska se pastrva najčešće pušta u zatvorene vodene površine poput manjih jezera. Najviše vremena provodi u sredini vodene površine, djelomično na dnu, djelomično na površini, a djelomično po sredini te dvije vodene razine. U rijekama boravi u dubljim dijelovima. S vremenom započinje spuštanje nizvodno. 

Kao mala Kalifornijska pastrva se hrani planktonom i sitnim vodenim životinjama, a kasnije prelazi na krupniju hranu, prvenstveno ribe, ali ne izbjegava ni rakove ili kukce.

Razmnožavanje
-------------

U svojoj prirodnom staništu u svojoj postojbini Kalifornijska pastrva se razmnožava u trećoj godini života za ženke, a u drugoj za mužjake. Mrijest se odvija u gornjim dijelovima rijeka, od studenog do svibnja, pri temperaturi vode od 10 do 15° C. Ženka prilikom mrijesta vrši pripremu pješčanog ili šljunčanog ležišta gdje će položiti 500 do 5.000 jajašaca. Nakon mužjakove oplodnje, inkubacija jajašaca traje dva do tri mjeseca, katkada i više ovisno o temperaturi vode. Mlade pastrmke rastu brzo pritom se hraneći kukcima i njihovim ličinkama.

Vanjske veze
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi nalazi se članak na temu: **Kalifornijska pastrva** |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **Kalifornijska pastrva** |
|  | Wikivrste imaju podatke o: **Kalifornijska pastrva** |
**Lucije Opimije** (*Lucius Opimius*, 2. vijek pne.) bio je rimski političar izabran za konzula 121. pne. i poznat po nasilnom gušenju reformatorskog pokreta braće Grakho.

Prije dolaska na konzulsku dužnost, kao pretor se godine 125. pne. istakao gušenjem pobune u gradu Fregele. Za konzula je izabran zajedno s Kvintom Fabijem Maksimom Alobrogikom. Njegov izbor je koincidirao s nespjehom reformatorski nastrojenih tribuna Gaja Grakha i Marka Fulvija Flaka da osvoje treći uzastopni mandat. Zbog toga su Gaj i Flak okupili pristaše na Aventinu i počeli demonstrirati. Konzervativno nastrojeni Senat je protiv te demonstracije izglasao *senatus consultum ultimum*. Njega je Opimije shvatio kao neograničene ovlasti da zaštiti Republiku, odnosno skrši ustanak svim sredstvima. Okupio je naoružane senatore i njihove pristalice te se sukobio sa Grakhom. U tom sukobu su Grakho, Flak i mnogi njegovi pristaše ubijeni. Poslije završetka sukoba je Opimije formirao prijeki sud koji je ekspresno izdao 3000 smrtnih presuda za sve vodeće Grakhove pristaše. Opimijev čin je izazvao zgražanje, te mu je nakon završetka mandata 120. pne. suđeno. Na suđenju je, oslobođen, prije svega zahvaljujući obrani konzula Papirija Karbona.

Godine 116. pne. je Opimije bio član komisije koja je Numidiju dijelila između Jugurte i njegovog brata Adherbala. Tada je bio optužen da prima mito od Jugurte. Ponižen, Opimije je otišao u egzil u Dirahijum, gdje je i umro.

Opimijev brutalni čin je na kraći rok zaustavio eskalaciju sukoba optimata i populara, ali je stvorio presedan po kome se *senatus consultum ultimum* sljedećih decenija zloupotrebljavao za masovne likvidacije političkih protivnika, stvorivši permanentnu političku nestabilnost i preduvjete za propast Republike.

Izvori
------



|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi: **Gnaeus Domitius Ahenobarbus i Gaius Fannius**  |  **Konzul Rimske Republike** *zajedno s Kvintom Fabijem Maksimom Alobrogikom* 121. pne. | Slijedi: **Gaius Papirius Carbo io Publius Manilius**  |
**Kalijin mir** je naziv za mirovni sporazum koji su godine 449. pne. sklopili Perzijsko Carstvo s jedne, te starogrčki polisi na čelu s Atenom s druge strane. Njime su završeni grčko-perzijski ratovi koji su prije toga neprekidno trajali gotovo pola vijeka. Perzijsko Carstvo se obavezalo priznati autonomiju starogrčkim polisima na zapadnoj obali Male Azije, da više neće osnivati satrapije u Maloj Aziji te da više neće slati flotu u Egejsko more. Atena i drugi polisi su se, pak, obavezali da više neće slati eskpedicije niti podržavati pobunjene oblasti Perzijskog Carstva kao što su Cipar i Egipat.

Mir je ime dobio po Kaliji, atenskom diplomatu koji je ugovor sklopio u Susi, na dvoru kralja Artakserksa I gdje je poslan kao izaslanik. U trenutku sklapanja mira, obje strane su bile iscrpljene višedecenijskim sukobom - Perzija je, prije svega zbog niza teških poraza na moru, izgubila svaku realnu šansu da ostvari prvotni naum proširenja vlasti na gradove-države u Grčkoj, dok su Atenjani, dijelom zbog nedovoljno snažne kopnene vojske, a dijelom zbog neuspjeha ekspedicije na Egipat, izgubili interes za trajno oslobađanje srodnih polisa u Aziji od perzijske vlasti. Atenjane je, pak, također, počeo sve više brinuti ozbiljan sukob sa Spartom, kao i nastojanje da konsolidiraju svoju hegemoniju nad drugim članicama Delskog saveza. 

Kalijin mir je važan kao prvi ugovor kojim su se i Perzijsko Carstvo i Atena tretirali kao ravnopravne strane. Njime je Atena stekla hegemoniju nad Egejskim morem, a samim time i nad cijelom Grčkom.

Dio historičara vjeruje kako Kalijin mir, zapravo, uopće nije sklopljen, odnosno ne u formalnom obliku. Kao prilog toj tezi se navodi da nije spomenut u djelima Herodota i Tukidida. Dio smatra da se dokument sličnog sadržaja bio sklopio godine 466. pne. iza atenske pobjede u bitci na Eurimedonu. S druge strane, iza 450. pne. se ne bilježe direktni okršaji Atene i Perzije, iz čega se može zaključiti kako je u tom periodu, bilo formalno, bilo prešutno, postignut trajni mir između dvije sile.

Literatura
----------

* De Ste. Croix, G.E.M.*The Origins of the Peloponnesian War*, London 1972 (especially the Appendices).
* Rhodes, P.J. *The History of the Classical World 478-323BC*, 2005.

V. također
----------

* Popis međunarodnih sporazuma
**Katrej** (starogrčki: ) bio je, u grčkoj mitologji, kralj Krita, sin Minojev i Pasifajin. Imao je jednog sina, Altemena, i tri kćerke, Apemosinu, Aeropu i Klimenu. Katreja je nehotice ubio njegov vlastiti sin, čime se ispunilo proročanstvo.

Mitologija
----------

Prema Pseudo-Apolodorovoj *Biblioteci*, kad je Katrej jednom prilikom upitao proročište kakva mu budućnost predstoji, dobio je odgovor da će ga ubiti jedno od njegove dece. Katrej je od svih krio odgovor proročišta, ali je Altemen za njega ipak saznao te je, iz straha da će ubiti oca, zajedno sa sestrom Apemosinom napustio Krit i otišao na ostrvo Rodos. Svoje druge dve kćerke Katrej je predao Naupliju da ih odvede s Krita; Aeropa se udala za Plistena, a Klimena za Nauplija. Na drugim mestima, pak, isti autor kaže da se Aeropa udala za Atreja. Mnogo godina kasnije Katrej je, već u dubokoj starosti, isplovio u potragu za sinom, želeći mu ustupiti vlast. Lađa mu je pristala na Rodosu, čiji su stanovnici pomislili da se radi o piratskom brodu, te su ga pod Altemenovim vodstvom napali. Altemen je usmrtio Katreja ubodom koplja, čime se drevno proročanstvo ispunilo. Katrej je svečano pokopan, a pogrebu je prisustvovao i njegov unuk Menelaj, čije je odsustvo iz Sparte iskoristio Paris da otme lepu Helenu.

Diodor Sicilijski daje nešto drugačiju verziju mita te kaže da je proročište zapravo samom Altemenu reklo da mu je suđeno da ubije oca. Prema predanju koje donosi Sofokle u *Ajantu*, a koje je sledio i Euripid u izgubljenoj tragediji *Krićanke*, Katrej je zatekao Aeropu u krevetu s nekim robom i poslao je Naupliju da je kazni smrću utapljanjem.

Literatura
----------

* Collard, Christopher; Cropp, Martin (2008). *Euripides Fragments: Aegeus ― Meleanger*. Loeb Classical Library. ISBN 978-0-674-99625-0.
* Gantz, Timothy (1996). *Early Greek Myth: A Guide to Literary and Artistic Sources, Volume I*. Johns Hopkins University Press. ISBN 978-0-8018-5360-9.
* Schmitz, Leonhard (1867), „Creteus (1)",  Smith, William, *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology*, Boston
* Srejović, Dragoslav; Cermanović-Kuzmanović, Aleksandrina (1989). *Rečnik grčke i rimske mitologije*. Beograd: Srpska književna zadruga.
Za ostale osobe s istim imenom, v. George Charles (razvrstavanje).
Sir **George Frederick Lawrence Charles** (7. jun 1916 – 26. jun 2004) bio je svetolucijski političar. U mladosti je radio za naftnu kompaniju za Aruba|Arubi gdje se priključio sindikalnom pokretu. 1940-ih je na Svetoj Luciji postao vođa sindikata da bi 1950. osnovao Svetolucijsku laburističku partiju koja će decenijama kasnije dominirati svetolucijskom politikom. Godine 1954. je postao ministar obrazovanja i socijalne skrbi, a kada je 1960. Sveta Lucija dobila dodatnu autonomiju od Ujedinjenog Kraljevstva, postao je njen prvi glavni ministar. Godine 1964. je napustio tu dužnost kada su laburisti poraženi na izborima.

| * p
* r
* u
Premijeri Svete Lucije |
| --- |
| 
George Charles\* •
John Compton\* •
John Compton† •
John Compton •
Allan Louisy •
Winston Cenac •
Michael Pilgrim *(v.d.)* •
John Compton •
Vaughan Lewis •
Kenny Anthony •
John Compton •
Stephenson King
\* služio kao *glavni ministar* Svete Lucije   † služio kao *premijer* bod britanskom upravom.
 |
Koordinate: 45°48′38″N 15°58′19″E﻿ / ﻿45.8105064502495°N 15.9718626737595°E﻿ / 45.8105064502495; 15.9718626737595

Kuća Kallina 2012.
**Kuća Kallina** je secesijska zgrada na jugozapadnom uglu Masarykove i Gundulićeve ulice u Zagrebu. Sagrađena je 1903.-1904. kao stambena zgrada za bogatog industrijalca Josipa Kallinu, koji je bio vlasnik i direktor tvornice keramike.

Kuću je sagradio zagrebački arhitekt Vjekoslav Bastl u sklopu arhitektonskog biroa Hönigsberg & Deutsch, a smatra se jednim od najvažnijih ostvarenja secesijske arhitekture u srednjoj Europi. Bastl je studirao na *Akademie der Bildenden Künste* u Beču, pod austrijskim arhitektom Ottom Wagnerom, jednim od osnivača i najvažnijih predstavnika bečke secesije.

Trokatna kuća je uglovnica s balkonima na uglu, a ističe se naročito vrijednim pročeljem obloženim višebojnim keramičkim pločicama u pretežno plavoj i žutoj boji (inspiriranim Wagnerovom *Majolika Haus* u Beču iz 1898.). Na uglovnom dijelu bogati su florealni ukrasi, dok je u zoni prvoga kata pločicama izvedeni motiv šišmiša, po kojem je ova kuća i poznata u popularnoj kulturi (svi ukrasni elementi prikazuju odlike Art Nouveau stila). Jedan od razloga za oblaganje keramičkim pločicama bila je i promidžba Kallininog poduzeća, čime je kuća pretvorena u golemu reklamu. Sve etaže su stambene, uz iznimku prizemlja kojemu je na ovoj lokaciji logično pripala poslovna namjena (trgovine).

Znamenito žuto-plavo pročelje zgrade je 2011. obnovljeno pod vodstvom Gradskog zavoda za zaštitu spomenika kulture. Prva obnove kuće bila je neposredno prije Drugog svjetskog rata kada su uklonjeni dvometarski kapiteli. Kapiteli su vraćeni, a ponovo su napravljeni i stakleni podovi na balkonima. Bastl je ostavio velik trag na arhitektonskoj baštini Zagreba. Njegova su ostvarenja zgrade Trgovačko obrtničke komore na Trgu maršala Tita, Etnografski muzej na Mažuranićevu trgu, Ljekarna Pečić u Ilici 43, trgovačko-stambena zgrada Eugena Rada na Trgu bana Jelačića te zgrada Eugena Fellera, poznata i kao Elsa-Fluid dom u Jurišićevoj ulici.

Galerija
--------

* 
* 
* 
* 
*

Izvori
------

1. ↑  Zlatko Jurić (1995), Arhitekt Vjekoslav Bastl – radovi 1901.-1910. *Život umjetnosti* br. 56-57, Zagreb. ISSN 0524-7794

***Kuća Kallina u Zagrebu*** na Wikimedijinoj ostavi
„Alanija" preusmjerava ovdje. Za ostala značenja, v. Alanija (razvrstavanje).

**Kraljevina Alanija** je bila srednjovekovna alanska država na Kavkazu. Nastala je u 8-9. veku i postojala je do mongolske invazije u 13. veku. Prestonica Alanije bio je grad Magas.

Istorija
--------

Alani koji su živeli na Kavkazu bili su jedno od plemena Sarmata. Hunska invazija je Alane podelila na dva dela, od kojih je jedan krenuo u seobu na zapad i stigao do zapadne Evrope i severne Afrike. Drugi deo Alana, koji je ostao na Kavkazu formirao je Kraljevinu Alaniju. 

U 10. veku, vladar Alanije prima hrišćanstvo, pod uticajem Vizantije, ali je veliki deo alanskog naroda i dalje ostao u paganizmu. U 13. veku, Alaniju su osvojili Mongoli. Potomci Alana, poznati kao Oseti steći će ponovo određeni oblik političke samouprave tek u vreme Sovjetskog Saveza u 20. veku, kada će dobiti dve autonomne teritorije, Severnu Osetiju i Južnu Osetiju. Severnoj Osetiji će 1994. godine biti promenjeno ime u Severna Osetija-Alanija.

Vladari
-------

Vladari Alanije:

* Durgulel Veliki (oko 1000. godine)
* Jasinija (oko 1100. godine)
* Aton Bagratuni (oko 1125. godine)
* Hudan (oko 1150. godine)
* Suarn (oko 1170. godine)
* David Soslan (1189—1207)
* Vladislav (oko 1200. godine)
* Hanhusi (oko 1250. godine)

Vidi još
--------

* Alani
* Severna Osetija — Alanija
*Za ostale upotrebe, v. Kalija (razvrstavanje).*
**Kalija** (grč. Καλλίας) bio je atinski komediograf koji je stvarao u okviru stare atičke komedije. Prema *Sudi*, bio je sin Lizimahov i imao je nadimak Konopčić (Σχοινίων) jer mu je otac po zanimanju bio izrađivač konopaca ili korpi (σχοινοπλόκος). Prema Ateneju, živeo je nešto pre Stratisa, koji je komedije počeo pisati oko 412. pne. Iz jedne sholije saznajemo i to da se Kalija u svom radu ugledao na Kratina. Osvojio je prvu nagradu na Velikim Dionisijama 446. pne. Sačuvalo se nekoliko fragmenata te ovih osam naslova kod *Sude*:

* *Egipćanin* (Αἰγύπτιος)
* *Atalanta* (Ἀταλάντη)
* *Kiklopi* (Κύκλωπες)
* *Ljudi u okovima* (Πεδῆται)
* *Žabe* (Βάτραχοι)
* *Dokoličari* (Σχολάζοντες)

Osim ovih, Atenej spominje i "slovnu tragediju" (γραμματικὴ τραγῳδία), u kojoj se kao članovi hora pojavljuju svih 24 slova grčkoga alfabeta.

Ako je Kalija identičan s Kalijadom, koga spominje samo Atenej, onda je Kalija živeo bar do 402. pne.
**Kalibangan** je grad na obali rijeke Ghaggar, u oblasti Hanumangarh države Rajasthan u Indiji. Nalazi se na udaljenosti od 205 km od Bikanera. 

Godine 1958 arheolozi na čelu s dr. A. Ghoshom su otkrili da selo predstavlja nalazište civilizacije doline Inda. Prema arheološkim dokazima, kultura doline Inda je na tom nalazištu postojala od proto-harapanskog dona (3500. pne. - 2500. pne.) do harapanskog doba (2500. pne. - 1750. pne.). **Kalibangan** se zato smatra najstarijim gradom u historiji Indije koji je uništen u potresu.

Stanovnici drevnog Kalibangana su prakticirali neobične pogrebne običaje zvane Pogreb ciste. Grob se sastojao od ciglene komore u kojoj bi se smjestilo tijelo pokojnika. Uz nju su postojale manje komore u kojima su se stavljala grobna dobra.

Kultura doline Inda u ovoj oblasti se također naziva i kulturom Sothi zbog velike sličnosti s kulturom iz nalazišta Sothi u Afganistanu.

Kalibhangan je danas poznat po proizvodnji narukvica. Ime grada na hindiju (*Kalibhangan*) znači "crne narukvice".

***Kalibangan*** na Wikimedijinoj ostavi
**Kuća Ive Duspera u Kraljevoj Sutjesci** je smještena u naselju Prijeko na desnoj obali rječice Trstivnica u Kaknju, Bosna i Hercegovina. Proglašena je za nacionalni spomenik BiH.

Familija Dusper porijeklom je iz Rakitnog u Dalmaciji. U Sutjesku su doselili iz Duboštice krajem XVIII - početkom XIX stoljeća.
Kuća je građena etapno, počev u prvoj polovini XIX stoljeća. Vremenom je dograđen sprat i drugi dijelovi).

Pripada tipu bosanske kuće iz osmanskog perioda. Izgrađena je od lokalnog materijala, kamena, drveta i ćerpiča. Kuća je rad domaćih majstora. Sastoji se od prizemlja, prvog sprata i tavanske prostorije. Natkrivena je visokim strmim četverovodnim krovom pokrivenim šindrom. Sa sjeverne strane, na nivou tavanske etaže, iz ravni krova izlazi veranda drvene konstrukcije natkrivena posebnim krovom.

Prizemlje kuće je nepravilne osnove 7,13 x 7,36 m. U prizemlju se nalazi natkriveni ulazni trijem i ekonomske prostorije: kuhinja i 4 ostave: za namirnice, dvije otvorene ostave za odlaganje drva i jedna zatvorena ostava smještena ispod stepenica.

Drvenim zatvorenim stepenicama, iz prizemlja se izlazi na verandu, dužine 7,19 m i širine 1,10 - 1,20 m, izgrađenu u drvetu, sa stupcima spojenim lukovima, sa koje se ulazi u prostoriju zvanu „dimluk". U dimluku je sačuvano originalno ognjište. Iz dimluka, koji je imao i funkciju hola, vode vrata u manju ostavu i u dvije sobe. U većoj sobi je i do danas sačuvana zemljana peć sa šarenim glinenim lončićima. Sa južne strane, iz prostora dimluka izlazi se na manju verandu s koje vode drvene stepenice u bašču. Jedan dio ove verande je naknadno zatvoren i služi kao ostava. Međukatne konstrukcije su u od hrastovih tesanih greda kao i konstrukcija verandi. Stolarija u kući je manjih dimenzija, različita po veličini. Okov je od kovanog željeza.

U 2002. godini uraženi su radovi na restauraciji i konzervaciji pod rukovodstvom Zavoda za zaštitu spomenika u sastavu Federalnog ministarstva kulture i sporta. Po izvršenoj rekonstrukciji, vlasnica objekta izvršila je opremanje tradicionalnim namještajem i opremom i omogućila je posjetu zainteresiranima.

Literatura
----------

* Alija Bejtić, Prilozi za orijentalnu filologiju i istoriju jugoslovenskih naroda pod turskom vladavinom, III-IV, 1952-53. Veselin Masleša, Sarajevo
* Ibrahim Krzović, Arhitektura Bosne i Hercegovine 1878-1918. Umjetnička galerija Bosne i Hercegovine, Sarajevo, 1987.

Vanjski linkovi
---------------

* MUZEJ KAKNJA: Obilazak kulturno-historijskih spomenika Kaknja


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Portal Bosna i Hercegovina***  |
|  |
| --- |
|  |

**Kraljevstvo Francuska** (fr. *Royaume de France*) je bila monarhija u zapadnoj Evropi tokom srednjeg i novog veka, prethodnik današnje Francuske Republike. Bila je jedna od najmoćnijih država u Evropi, velika sila od poznog srednjeg veka i Stogodišnjeg rata. Takođe je bila rana kolonijalna sila, sa značajnim posedima u Severnoj Americi.

Francuska je nastala od Zapadne Franačke, zapadnog dela Karolinškog carstva nastalog podelom po Verdenskom sporazumu (843). Ogranak karolinške dinastije je nastavio da vlada sve do 987. godine, kada je Igo Kape izabran za kralja i uspostavio dinastiju Kapeta. Teritorija je ostala poznata pod imenom *Franačka* (Francia), anjen vladar kao *kralj Franaka* (rex Francorum) sve do razvijenog srednjeg veka. Prvi kralj koji je sebe nazivao *kraljem Francuske* (roi de France) bio je Filip II Avgust 1190. Francuskom su nastavili da vladaju Kapeti i njihove bočne linije Valoe i Burboni sve do monarhija nije bila zbačena 1792. tokom Francuske revolucije.

Francuska je u srednjem veku bila decentralizovana, feudalna država. U Bretanji i Kataloniji (danas deo Španije) autoritet francuskog kralja se jedva osećao. Lorena i Provansa bile su deo Svetog rimskog carstva i ne još deo Francuske. Na početku su kraljeve Zapadne Franačke birali svetovni i crkveni velikodostojnici, ali su redovna krunisanja najstarijeg sina vladajućeg kralja za života njegovog oca uspostavili princip muške primogeniture, koji je kodifikovana Salijskim zakonikom. Tokom poznog srednjeg veka, kraljevi Engleske su isticali zahteve za francuskim prestolom, što je dovelo do niza sukoba poznatih kao Stoodišnji rat (1337-1453 ). Nakon toga Francuska je nastojala da proširi svoj uticaj u Italiji, ali je poražena od Španije u potonjim Italijanskim ratovima (1494-1559).

Francuska je početkom novog veka bila sve više centralizovana, francuski jezik je počeo da potiskuje iz službene upotrebe druge jezike, a monarh je proširio svoju apsolutnu vlast, iako u administrativnom sistemu (stari režim) usloženim istorijskim i regionalnim nejednakostima u oporezivanju, zakonodavnoj, sudskoj i crkvenoj podeli i lokalnim prerogativima. Francuska je postala verski podeljena između katoličke većine i Hugenota, protestantske manjine. Nakon niza građanskih ratova (1562-1598), Nantskim ediktom je hugenotima zagarantovana tolerancija. Francuska je istakla zahteve za velikim oblastima Severne Amerike, zajednički poznate kao Nova Francuska. Ratovi sa Velikom Britanijom su doveli do gubitka većine ovih teritorija 1763. Francuski intervencija u Američkom ratu za nezavisnost je osigurala nezavisnost novih Sjedinjenih Američkih Država.

Kraljevina Francuska je usvojila pisani ustav 1791, ali je godinu dana kasnije ukinuta i zamenjena Prvom francuskom republikom. Kraljevinu su 1814. obnovile druge velike sile obnovile 1814. i trajala je - osim sto dana 1815. - do Francuske revolucije 1848.

***Kraljevina Francuska*** na Wikimedijinoj ostavi
Keltski križ, simbol koji se tradicionalno vezuje uz keltsko kršćanstvo
**Keltsko kršćanstvo**, rjeđe **irsko kršćanstvo** ili **otočko kršćanstvo** je izraz kojim se u najširem smislu označava kršćanstvo specifično za Britansko Otočje u doba ranog srednjeg vijeka. Neki autori pod time podrazumijevaju posebnu organizaciju i običaje koje su tamošnje keltsko stanovništvo -prvenstveno u današnjoj Irskoj - činili različitim od "rimskog" kršćanstva kakvo se ispovijedalo na područjima nekadašnjeg Rimskog Carstva izloženima romanizaciji i Velikoj seobi naroda. Kao specifičnosti keltskih kršćana u to doba se najčešće navodi uvođenje tradicije monasticizma, specifičan način računanja datuma Uskrsa, običaj svećeničke tonzure i posebni oblici pokore. U tom smislu se ponekad koristi i izraz **keltska crkva**, odnosno pretpostavlja se da je ona bila zaseban entitet u odnosu na Katoličku crkvu; taj stav, međutim, nije izražen kod većine historičara religije, koji popularnost takvih ideja smatraju posljedicama engleske Reformacije, romantiziranja keltske prošlosti kao i New Age ideja o Keltima kao "plemenitim divljacima" koji su kroz vlastiti oblik kršćanstva zadržali pozitivan paganski stav prema prirodi.

Povezano
--------

* Sinod u Whitbyju

Literratura
-----------

***Keltsko kršćanstvo*** na Wikimedijinoj ostavi

* Cahill, Thomas (1996). *How the Irish Saved Civilization*. Anchor Books. ISBN 0385418493.
* Corning, Caitlin (2006). *The Celtic and Roman Traditions: Conflict and Consensus in the Early Medieval Church*. Palgrave Macmillan. ISBN 1403972990.
* Mayr-Harting, Henry. *The Coming of Christianity to Anglo-Saxon England*, 3rd edition (London: B. T. Batsford Ltd, 1991).
**German od Auxerrea** (francuski: , cca. 378 – cca. 448) bio je biskup od Auxerrea u Galiji, koji se štuje kao svetac u Rimokatoličkoj i pravoslavnim crkvama. Poznat je po tome što je oko godine 429. posjetio Britaniju a zapisi o tom događaju daju dragocjene podatke o situaciji i načinu života u Britaniji poslije odlaska Rimljana. Prema oskudnim podacima se njegova smrt smješta u godine 445, 446, 447. ili 448. odnosno oko godine 437.

Glavni izvor podataka o njegovom životu je hagiografija koju je oko 480. napisao Konstancije od Lyona. Konstancije je bio prijatelj biskupa Lupusa od Troyesa, koji je pratio Germana na njegovom putovanju u Britaniju.

Izvori
------

1. ↑  Thompson, E. A. (1984) *Saint Germanus of Auxerre and the End of Roman Britain*. Woodbridge: Boydell
2. ↑  Wood, I. N. (1984) "The End of Roman Britain: Continental evidence and parallels", in M. Lapidge & D. Dumville (eds.) *Gildas: New Approaches*. Woodbridge, Suffolk: Boydell; pp. 1 – 25.

Eksterni linkovi
----------------

***German od Auxerrea*** na Wikimedijinoj ostavi

* Website of St Germans Church, Cardiff Arhivirano 2009-06-22 na Wayback Machine-u
Ovaj se članak odnosi na okrug kako je definiran u skladu sa zakonima Republike Srbije. Za okruge koji trenutno postoje na Kosovu, v. Popis kosovskih okruga.
Kosovski okrug
**Kosovski okrug** je jedan od pet okruga koje po administrativnoj organizaciji Srbije pokriva Kosovo. To područje se sada nalazi pod upravom UNMIK-a. 

Kosovki okrug obuhvata opštine: 

1. Opština Podujevo mesto Podujevo
2. Opština Obilić mesto Obilić
3. Opština Priština mesto Priština
4. Opština Kosovo Polje mesto Kosovo Polje
5. Opština Glogovac mesto Glogovac
6. Opština Štimlje mesto Štimlje
7. Opština Štrpce mesto Štrpce
8. Opština Uroševac mesto Uroševac
9. Opština Kačanik mesto Kačanik
10. Opština Lipljan mesto Lipljan

Ima ukupno 672.292 stanovnika. 

Formalno sedište okruga je Priština.

Priština je grad kontrasta - starog i modernog vremena. U neposrednoj okolini Prištine otkriveno je naselje iz neolitskog doba, kao i rimsko naselje Vicianum.

U centru Prištine nalazi se Čarši ili Taš - džamija, podignuta posle Kosovske bitke,1389. godine.

U blizini Prištine je manastir Gračanica, poslednja zadužbina srpkog kralja Milutina, podignuta 1315. godine. Arhitektonski i po fresknom slikarstvu, Gračanica je jedan od najznačajnijih spomenika Srednjeg veka u čitavoj Evropi i pominje se u svim antologijama evropskog graditeljstva. Danas je to za posetioce otvoren ženski pravoslavni manastir.

Rudno blago i rudarstvo imaju važnu ulogu u privredi ovog regiona Po veličini i kvalitetu olovno - cinkane rude, Kosovski okrug je najbogatiji ne samo u Srbiji, već i u čitavoj Evropi.

V. također
----------

* Popis kosovskih okruga

| * p
* r
* u
Okruzi Srbije |
| --- |
| Beogradski region | Grad Beograd |  |
| Šumadija i zapadna Srbija | Mačvanski • Kolubarski • Šumadijski • Pomoravski • Zlatiborski • Moravički • Raški • Rasinski |
| Južna i istočna Srbija | Podunavski • Braničevski • Borski • Zaječarski • Nišavski • Toplički • Pirotski • Jablanički • Pčinjski |
| Vojvodina | Severnobački • Srednjobanatski • Severnobanatski • Južnobanatski • Zapadnobački • Južnobački • Sremski |
| Kosovo i Metohija | Kosovski • Pećki • Prizrenski • Kosovskomitrovački • Kosovskopomoravski |
| Kosovo i Metohija(Po UNMIK-ovoj podeli) | Đakovički • Gnjilanski • Kosovskomitrovački • Pećki • Prizrenski • Prištinski • Uroševački |
| Gradovi u Srbiji • Teritorijalna organizacija Republike Srbije • Statistički regioni Srbije |


***Kosovski okrug*** na Wikimedijinoj ostavi
**Keltiberski** ili *Hispano-keltski* (engleski: *Celtiberian*, ISO- xce) je izumrli indoevropski jezik koji se govorio po zapadnom dijelu Iberijskog poluotoka.

Pretpostavlja se da se Keltiberski jezik govorio od 8. vijek pne. do negdje 4. vijeka nove ere.

Najveći dio pronađenih natpisa napisani su Iberijskim pismom starijim od latinice, kog su Kelti preuzeli od istočnih i južnih susjeda na Iberijskom poluotoku.

Keltiberski koji je bio dio kontinentalnih keltskih jezika, vrlo je neistražen, jer o njemu ima manje materijalnih tragova nego o Galskom, najstariji pronađeni dokumenti su datirani u prvu polovicu 2. vijek pne.

Dosad je pronađeno oko 200 natpisa, i to u centralnom dijelu Iberijskog poluotoka po dolinama rijeka Ebro, Tajo i Duero, od kojih su najmlađi iz 1. vijeka na latinici.
Napisani su na kojekakvim predmetima od kovanica, amfora do keramičkih, kamenih do srebrnih i brončanih pločica.Najduži tekst od svega 20 linija sa početka 1. vijeka pne. pronađen je kod Zaragoze (selo Botorrita).

Zbog tog brojni lingvisti misle da je Keltiberski bio samo arhaični dijalekt kelskog.

Izvori
------

1. 1 2  „*Celtiberian*" (engleski). LINGUIST List. Pristupljeno 25. 12. 2017.
2. 1 2 3   „*Celto-Iberian language*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 25. 12. 2017.
3. 1 2  „*Idioma celtíbero*" (španjolski). Enciclopedismo. Pristupljeno 25. 12. 2017. [*mrtav link*]

Vanjske veze
------------

***Keltiberski jezik*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Celto-Iberian language* (`en`)
* *Idioma celtíbero*[*mrtav link*] (`es`)

| * p
* r
* u
Keltski jezici |
| --- |
| Kontinentalni keltski | 
* galski †

 |
| Gelski | 
* irski
* starovelški †
* manski
* škotski

 |
| Britonski | 
* bretonski
* kornijski
* britonski †
* kumbrijski †
* staroirski †
* piktski †
* velški

 |
| † Izumrli jezici |
**Krtica** (engleski: ; ruski: ), rjeđe *penetracijski agent*, *duboki agent* ili *agent spavač* je izraz koji u obavještajnom žargonu označava ličnost koja se "infiltrirala", odnosno došla na visoku ili odgovornu poziciju u nekoj organizaciji sa koje tajno dostavlja povjerljive podatke vlastima ili suparničkoj organizaciji. Krtica može biti za to posebno odabrani i uvježbani agent, ali i doušnik koji to čini iz različitih motiva (koristoljublje, ucjena, strah od progona, svjetonazor i sl.). Izraz je u široku upotrebu ušao nakon što ga je bivši britanski obavještajac John le Care iskoristio u svom romanu *Tinker, Tailor, Soldier, Spy* iz 1974. tvrdeći da sličnu terminologiju koriste sovjetske tajne službe.

Izraz "krtica" se otada koristio za agente u vrhovima suprostatvljenih strana hladnog rata, najčešće ličnosti koje su bile na vodećim ili odgovornim položajima obavještajnih ili sigurnosnih službi. Najpoznatije zapadne krtice su bili sovjetski vojni obavještajac Oleg Penkovski i šef KGB-ovog londonskog biroa Oleg Gordijevski; najpoznatije sovjetske krtice su, pak, bili britanski obavještajci poznati kao Petorice iz Cambridgea, odnosno CIA-in agent Aldrich Ames i agent FBI Robert Hanssen.

Povezano
--------

* Mandžurijski kandidat

Izvori
------

* Staff (November 29, 2009). *Why Do We Say It?: the stories behind the words, expressions and cliches we use* (reissue izd.). Secaucus, New Jersey, USA: Castle Books. ISBN 9781555210106. OCLC 237155763. Pristupljeno 26. 8. 2012.
**Kariste** (estonski: *Kariste järv*) zvano i *Vana-Kariste* je protočno jezero na rijeci Halliste, na jugozapadu Estonije u Okrugu Viljandi.

Jezero leži na sjeverozapadnoj granici grada Abja-Paluoja, na nadmorskoj visini od 37,5 metra.

Karakteristike
--------------

To dvodijelno jezero Veliki (*Suur*) i Mali Kariste (*Väike*) ima površinu od 0,61 km², prosječno je duboko 3,3 m, a maksimalno 7,2 m, dužina njegovih obala iznosi 7.3 km.
*Kariste* se proteže u smjeru sjeveroistok -jugozapad u dužinu od nekih 1,5 km, a široko je do 0,5 km.
Vode mu se izmjene 22 puta na godinu.

Obale jezera su najčvršće na sjeveroistoku.

Za vrijeme velikih kiša vodostaj naraste i do 0,8 metara.
Danas je jezero jako močvarno i puno sedimenata. 
Starenje jezera značajno je ubrzano spuštanjem vodostaja za oko 1 metara početkom 1940-ih.

Dno je u blizini obale ponekad je pjeskovito (naročito na sjeveroistočnoj obali), ponekad muljevito, ali je dublje dno svo prekriveno slojem mulja debljine od 1-3 m. Na suženom vratu jezera nastao je otok površine 0,5 hektara.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11   „Kariste järv (Vana-Kariste järv, Suur-Kariste järv, Väike-Kariste järv)" (estonski). Kalapeedia. Pristupljeno 8.12.2021.

Vanjske veze
------------

* *Kariste järv (Vana-Kariste järv, Suur-Kariste järv, Väike-Kariste järv)* (`et`)
**Kauboj** (engleski *Cowboy*) je romantični simbol američkog folklora, vješti konjanik koji čuva stada goveda.

Historija i karakteristike
--------------------------

Prvi američki kolonisti na teritorij španjolskog Teksasa negdje oko 1820. vidjeli su rančeve i **vaquere**, momke koji su radili na njima kao čuvari stada, jašući osedlane konje i vješto koristili laso da ulove pobjegla goveda.

I Amerikanci su brzo usvojili taj model stočarstva a momke koje rade na rančevima nazvali sintagmom *cowboy* (kravlji momak) što je doslovni prijevod od španjolskog - vaquero.

Sve do završetka Američkog građanskog rata bilo je relativno malo rančeva po Teksasu, ali je nagli rast gradova na sjeveru potakao brojne Teksašane da se počnu baviti tim sve profitabilnijim poslom nakon 1865.
U roku od jedne dekade niklo je puno rančeva zapadno od rijeke Mississippi, po stepskoj ravnici od Teksasa do Kanade i Stjenovitih planina.

Osam do deset kauboja moglo je efikasno čuvati stado do 2,500 goveda. Kauboji su u jesen skupljali stoku, koja je dotad slobodno pasla po beskrajnim pašnjacima žigosali onu koja još nije bila žigosana, a tokom zime čuvali stado. Tokom proljeća birali su grla spremna za prodaju i tjerali do prve 
željezničke stanice, koja je često bila udaljena stotine kilometara. 
Kad se stado prodalo kupcima sa istoka, nastupio je kratki period za odmor i relaksaciju, a nakon tog povratak na ranč i do sljedeće godine sve ponovno isto.

Kako se zona obradivih oranica pomicala prema zapadu, teren rančeva se pretvarao u farme, pa su se i stočari morali prilagoti novonastalom stanju pa su i oni do 1890. svoje bitno manje rančeve preselili bliže željezničkim stanicama i ogradili ih žicom.

To je bio i kraj tradicionalnog života kauboja, koji su nastavili živjeti u jeftinim romanima, filmovima i televizijskim serijama kao šutljivi, samopouzdani i hrabri junaci Divljeg Zapada.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „*Cowboy*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 15.11.2022.

Vanjske veze
------------

***Kauboj*** na Wikimedijinoj ostavi

*Cowboy* (`en`)
Распрострањеност јуманско-кочимских народа пре контакта са Европљанима
**Јумански народи** или **јуманско-кочимски народи** су породица северноамеричких староседелачких народа. Насељавали су долину реке Колорадо у америчким државама Аризони и Калифорнији и суседном Мексику, као и полуострво Доња Калифорнија у Мексику.

Народи
------

Према Креберу јумански језици се могу класификовати у 4 групе: Делтску, Речну, Аризонску (Горску) и Калифорнијску. Његова класификација јуманских језика одговара подели јуманских народа на 4 културолошке групе. Средином 20. века након детаљнијих анализа јуманских језика дошло је до ревизије Креберове класификације.

Јуманско-кочимски народи се према језицима које говоре могу груписати на следећи начин:

* I) Кочимски народи:
	+ Кочими\*
* II) Јумански народи:
	+ A) Киливски народи:
		- Килива\*
	+ B) Језгро јуманских народа:
		- Делтско-калифорнијски јумански народи:
			* Дигењо (Кумијај)
				+ Ипај
				+ Камија
				+ Типај
			* Кокопа
			* Халиквамај (Кикима)
			* Каван
		- Речни јумански народи:
			* Квечан (Јума)
			* Мохаве
			* Марикопа
			* Халчидом
			* Кавелчадом
		- Пајски народи:
			* Горски јумански народи (Северни Пајски народи)
				+ Јавапај
				+ Валапај
				+ Хавасупај
			* Пајпај (Аквајала)\*

Остали јумански народи:

* Алаквиса
	+ Лајмон\*

Извори
------

1. ↑  Sturtevant, W.C. (1978). *"Handbook of North American Indians: V. 10, Southwest"*: pp. 1.
2. ↑  Sturtevant, W.C. (1978). *"Handbook of North American Indians: V. 10, Southwest"*: pp. 4.

Спољашње везе
-------------
*Savršene konsonance* na tonu *ce1*.

 

|  |
| --- |
| Zvučni primer *savršene konsonance* na tonu *ce1*. |
|  |
|  |

*Nesavršene konsonance* na tonu *ce1*.

 

|  |
| --- |
| Zvučni primer *nesavršene konsonance* na tonu *ce1*. |
|  |
|  |

**Konsonanca** (lat. *consonantia*, fr. i engl. , što znači *blagozvučje, sklad, sloga, saglasje*) je sazvučje koje nastaje kada istovremeno zvuče dva ili više tona (intervala) i kod slušaoca izazivaju utisak prijatnosti, sklada i ugode za uho i *ne traže razrešenje*.

Konsonantni intervali dele se na:

  

1. ***Savršene konsonance***: čista prima, kvarta, kvinta i oktava.
2. ***Nesavršene konsonance***: velika i mala terca i velika i mala seksta.

  

Suprotno *konsonanci* je *disonanca*, koja se doživljava kao neprijatno, nesmireno i napeto zvučanje za ljudsko uho i *traži razrešenje u konsonancu*.

Izvori
------

1. ↑  Vlastimir Peričić, *Višejezični rečnik muzičkih termina*
2. ↑  Vlastimir Peričić, *Harmonija prvi deo*, Beograd, Zajednica muzičkih i baletskih škola Srbije, 2004.
3. ↑  Radivoj Lazić - Vlastimir Peričić, *Osnovi teorije muzike*
**Frigidarium** od latinskog *frigidus*, što znači hladan, je ime za hladnu sobu u rimskim termama, to je bila prostorija sa hladnom vodom, koja se koristila za hlađenje kupača.

Karakteristike
--------------

Glavni blok rimskih termi sastojao se od tri velike prostorije za kupanje; - frigidariuma, caldariuma i tepidariuma, uz nešto manjih kupaonice i terena. 
Robovska posluga bila je nevidljiva jer se kretala podzemnim prolazima. Rasvjetu tih ogromnih prostorija Rimljani su riješili genijalnim sistemom visokih prozora, smještenih neposredno do krova.

Frigidarium se sastojao od dva bazena sa hladnom vodom, u koje su korisnici skakali nakon kupanja u caldariumu - odjelu sa vrućom vodom.
Toplina caldariuma (vruće kupke), otvarala je pore na koži a frigidarium (hladna kupka) ih je zatvarala. Razlika između topline i hladnoće je dobra za kožu i krvotok.

Rimski kupač je vjerojatno svoj posjet termama počinjao u apoditeriumu gdje se skidao. Zatim bi ga namazali uljem u elaeotheziu ili unctuarium, prije odlaska u sobu ili dvorište za vježbanje. Nakon te aktivnosti, nastavio je do caldariuma (vruća soba) i sudatoriuma ili laconicuma (parna soba), gdje mu se sa tijela skidao nakupljani znoj i ulje metalnom alatkom zvanom strigil.
Kupač se nakon tog preselio u tepidarium (topla soba), a iza tog u frigidarium (hladna soba), kupanje bi završavao nakon što bi tijelo još jednom namazao uljem.

Povezano
--------

* Caldarium
* Tepidarium
* Apoditerium
* Sudatorium ili Laconicum

Izvori
------

1. 1 2 3  „*Frigidarium*" (engleski). Archeon. Pristupljeno 4. 5. 2018.
2. ↑  „*Frigidarium*" (engleski). Merriam Webster. Pristupljeno 4. 5. 2018.
3. 1 2 3  „*Thermae*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 4. 5. 2018.

Vanjske veze
------------

***Frigidarium*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Frigidarium* (`en`)
**Kluzij** ili **Kluzijum** (lat. *Clusium*) bio je drevni grad u Italiji. Njegove ruševine se nalaze u današnjoj općini Chiusi u Toskani. Predsatvaljao je rimski grad nastao na temeljima ranijeg etrurskog grada *Clevsin*, a u okolici su pronađeni tragovi još ranije kulture, moguće etrurske ili protoetruske. Nalazište se nalazi na zapadnoj strani Apenina.

Rimski historijski izvori navode kako je kralj Kluzija Lars Porsena bio u srodstvu s posljednjim rimskim kraljem Tarkvinijem Oholim te ga je krajem 6. ili početkom 5. vijeka pne. nastojao vratiti na prijesto i tako svrgnuti mladu Rimsku Republiku. Porsena je prema tim izvorima ili osvojio grad, te ga dobrovoljno napustio, ili je odustao od napada, impresioniran hrabrošću Rimljana kao što su Horacije Koklo i Mucije Scevola.

Prema Marku Terenciju Varonu godine 391. pne. je Rim posredovao u sporu između Kluzija i Gala. Prilikom pregovora je jedan od rimskih posrednika ubio galskog poglavicu, što je razjarilo Gale i dovelo do Brenovog pohoda na Rim.

Prema rimskim izvorima Lucije Kornelije Sula je uništio grad za vrijeme prvog rimskog građanskog rata.

Eksterni linkovi
----------------

* Livius.org: Clusium (Chiusi) Arhivirano 2008-08-21 na Wayback Machine-u
**Juan Bautista Sacasa** (León, 21. novembar 1874. - Los Angeles, 17. april 1946.) bio je nikaragvanski državnik koji je de jure bio predsjednik od 1932. do 1936. iako nije vladao ni godinu dana.

Biografija
----------

Sacasa je studirao u New Yorku od 1889. do 1901. i postao doktor medicine. 
Kao lider i kandidat liberalne partije izabran je za predsjednika 1924.
Već sljedeće godine je srušen u puču generala Emiliana Chamorra pa je otišao u egzil.

Kad je umjesto Chamorra na vlast 1926. došao Adolfo Díaz, Sacasa se vratio u zemlju i zatražio da mu se vrati oduzeti predsjednički mandat. 
U tom ga je snažno podržao Meksiko ali su Sjedinjene Američke Države, bojeći se prevelikog utjecaja Meksika stale na stranu Díaza.

Zemlja se našla u nemirima a Augusto Sandino je poveo i oružanu pobunu

Pod izgovorom zaštite života i imovine američkih građana američka vlada poslala je marince da uvedu red u Nikaragvi i tako su de facto okupirale Nikaragvu. 

Nakon njihova dolaska u april 1927. Sacasa je nevoljko prihvatio kompromis koji su mu ponudile Sjedinjene Države, i povukao svoj zahtjev. 
Ponovno je izabran za predsjednika 1932. ali ga je ovaj put srušio sa vlasti u puču u junu 1936. njegov nećak general Anastasio Somoza García.

Nakon tog je Somoza otišao u Sjedinjene Američke Države gdje je i umro.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „*Juan Bautista Sacasa president of Nicaragua*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 05.05.2023.
2. ↑  „*César Augusto Sandino*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 05.05.2023.

Vanjske veze
------------

***Juan Bautista Sacasa*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Juan Bautista Sacasa president of Nicaragua* (na portalu Encyclopaedia Britannica) (`en`)
**Kamehameha I. Veliki** (o. 1758. - 8. svibnja 1819.) bio je prvi kralj Havaja. Osvojio je sve havajske otoke. Njegovo puno ime bilo je **Kalani Paiʻea Wohi o Kaleikini Kealiʻikui Kamehameha o ʻIolani i Kaiwikapu kaui Ka Liholiho Kūnuiākea**.

Biografija
----------

### Rođenje

Ne zna se kada je točno Kamehameha rođen. Prema legendi, trebao se roditi veliki vladar koji bi ujedinio sve otoke. Znak njegova rođenja bio bi komet. Halleyjev komet mogao se vidjeti na Havajima 1758. Vjerojatno je Kamehameha rođen te godine. 

Postoji teorija da je rođen 1737.

Njegovi su roditelji bili Keōua i Kekuʻiapoiwa II. Njegov se mlađi brat zvao Keliimaikai.

Kamehamehino ime znači "usamljeni".

### Ujedinjenje otočja

1779. Kamehameha je putovao s poglavicom Kalaniopuu-a-Kaiamamaom. Susreo se s Jamesom Cookom. Bio je to Kamehamehin prvi susret s nekim tko nije bio Havajac.

Kalaniopuu-a-Kaiamamaa je naslijedio njegov sin Kivalao. Kamehameha je dobio religijski položaj. Poglavice koji su podržavali Kamehamehu bili su Keeaumoku Pāpaiahiahi, Keaveaheulu, Kekuhaupio, Kameʻeiamoku i Kamanawa I.

Kamehameha je podigao hram posvećen bogu rata Kukailimokuu.

Kamehameha I. tijekom vježbe s kopljima
Nakon što je postao kralj cijelog otoka Havaji, odlučio je osvojiti cijelo otočje. Njegovi su savjetnici postali Isaac Davis i John Young. 

1795. Kamehameha je isplovio s 960 kanua i 10 000 vojnika. Postao je vladar gotovo cijelog otočja. 1803. se razbolio, ali se oporavio. 

Postao je prvi kralj Havaja.

### Vladavina

Kamehameha je zabranio ljudske žrtve te je donio novi zakon.

Bio je sljedbenik stare havajske religije. Nije ozbiljno shvaćao kršćane.

### Smrt

Kamehameha je umro 8. svibnja 1819. Tijelo su mu skrili prijatelji Hoapili i Hoolulu.

Vanjske poveznice
-----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **Kamehameha I.** |
Spomenik Kongresu, podignut u Kołobrzegu 2000. godine na 1000-tu obljetnicu.
**Kongres u Gnieznu** ili **Gnjezanski kongres** (njemački:  ili *Gnesener Übereinkunft*, poljski: ) je naziv za sastanak, odnosno diplomatsku konferenciju poljskog kneza Boleslava I Hrabrog i rimsko-njemačkog cara Otona III koji se odigrao 11. marta 1000. u mjesto Gnieznu u današnjoj Poljskoj. Sastanak, kome je povod bilo Otonovo hodočašće na grob svog prijatelja Adalberta Praškog, je protekao u atmosferi prijateljstva i međusobnog uvažavanja, te su na njemu donesene značajne odluke. Boleslav je proglašen "bratom i suvladarom cara", te "saveznikom i prijateljem" Carstva; Gniezno je proglašeno sjedištem nadbiskupije nezavisne od tadašnjih njemačkih crkvenih vođa. Sljedeće je godine Boleslav posjetio carsku prijestolnicu Aachen i ugovorio ženidbu svog sina Mješka II za carevu nećaku Richezu od Lotaringije.

Kongres u Gnieznu je kasnije postao predmetom različitih tumačenja od strane njemačkih i poljskih historičara; prvi su smatrali da je njime Boleslav priznao Otonovo sizerenstvo, a time i njemačku vrhovnu vlast nad Poljskom; drugi su ga smatrali formalizacijom poljske nezavisnosti.

U svakom slučaju, savez uspostavljen u Gnieznu nije potrajao. Oton je već 1002. godine umro te izazvao dinastijski sukob, u kome je Boleslav stao na stranu Eckarda I, a protiv cara Heinricha II. To je dovelo do dugog rata, a Boleslav se tek 1025. okrunio za poljskog kralja.

***Kongres u Gnieznu*** na Wikimedijinoj ostavi
Pogled s Golubova kamena na Rijeku dubrovačku
**Golubov kamen** naziv je za stjenoviti brdski masiv koji se smjerom sjeverozapad - jugoistok proteže iznad izvora dubrovačke rijeke Omble.

Zemljopisni položaj
-------------------

Sam vrh Golubovog kamena nalazi se na oko 390 m nadmorske visine, sjeveroistočno i oko 200 m zračne linije daleko od izvora rijeke Omble. Cijeli masiv dijelom se nalazi u Hrvatskoj, a dijelom u susjednoj Bosni i Hercegovini, dok se sam vrh Golubovog kamena nalazi u BiH.

Domovinski rat
--------------

Pogled na Golubov kamen s izvora rijeke Omble
Golubov kamen je tijekom rata u Hrvatskoj imao veliku ulogu. Na samoj stijeni, ali i po cijelom masivu, neprijateljska vojska je imala brojne bunkere i uporišta sa mitraljeskim i snajperskim gnijezdima iz kojih su kontrolirali jedinu cestovnu komunikaciju Dubrovnika sa ostatkom Hrvatske. Od samog početka napada na Dubrovnik i okolicu, neprijatelj je držao ovaj vrlo važni strateški položaj. Akcija čišćenja Golubovog kamena krenula je istovremeno i u sklopu Operacije Tigar. Nakon nekoliko neuspjelih pokušaja drugih postrojbi, Golubov kamen očistila je 3. pješačka bojna 4. gardijske brigade. Tom prilikom poginula su šestorica pripadnika te postrojbe. Prvi put otkad je ustrojeno Hrvatsko ratno zrakoplovstvo, u napadu na Golubov kamen sudjelovao je i jedan Mig 21. Oslobađanjem Golubovog kamena, Dubrovnik je nakon 9 mjeseci opsade napokon deblokiran s kopna i cestovno povezan sa ostatkom Hrvatske.

Vanjske veze
------------

* Obilježavanje obljetnice oslobođenja Golubovog kamena
**Golub ćukan** (lat *Pteromylaeus bovinus*) riba je iz reda pravih raža (lat. Rajiformes), porodice morskih golubova (lat. Myliobatidae). Naraste do 250 cm duljine i 83 kg težine. Tijelo mu je spljošteno kao i kod svih goluba, s izduljenim bočnim perajama, kao krilima koje završavaju oštro. Ima izduljenu njušku, ravnu, koja podsječa na pačji kljun, u ustima ima 7 redova ravnih zuba. Svijetlo smeđe je boje, sa desetak sivo-plavih pruga po leđima. Živi na dubinama do 150 m u tropskim i toplijim morima, a hrani se pridnenim školjkašima i rakovima. Živi većino sam, a ponekad i manjim grupama. rep mu je dugačak i oblika biča. Uz sam početak repa, u kožnoj ovojnici se nalazi velika i dobro razvijena bodlja. Bodlja je od vazodentina, tvrdog, kosti sličnog materijala. Duž bodlje prostire se ventrolateralna
žlijezdana udubina u kojioj se nalazi otrovno žljezdano tkivo, iz kojeg se otrov ispušta u bodlju. Kako voli toplija mora, u Jadranu nije čest, najčešće se uhvati na južnom dijelu. Cijenjen je u prehrani.

Rasprostranjenost
-----------------

Golub ćukan je riba koja prebiva po cijelom istočnom dijelu Atlantika, od Portugala do Angole, a također i oko juga Afrike, te u Indijskom oceanu oko Mozambika.

Izvori
------

1. ↑  (`sh`) Otrovne ražolike ribe[*mrtav link*] (riblje-oko)
2. ↑  (`sh`) Golub ćukan Arhivirano 2007-06-26 na Wayback Machine-u (medri.hr)
3. ↑  (`en`) Bull ray (fishbase.org)

Eksterni linkovi
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **Golub ćukan** |
|  | Wikivrste imaju podatke o: **Golub ćukan** |

***Golub ćukan*** na Wikimedijinoj ostavi