|  |
| --- |
| Ovaj članak je dio serije Historija Egipta. |
| Drevni Egipat |
| Ahemenidski Egipat |
| Ptolemejski Egipat |
| Rimski Egipat |
| Kršćanski Egipat |
| Arapski Egipat |
| Osmanski Egipat |
| Dinastija Muhammada Alija |
| Moderni Egipat |
| Egipćani |

*Glavni članak: Drevni Egipat*
Arheološki dokazi ukazuju da se posebna kultura razvila u dolini Nila prije 5000. pne. Ono što se danas naziva faraonskim periodom datira od 3100. pne. kada je Egipat postao jedinstvena država, a završava kada je Egipat 332. pne. prestao biti nezavisna država nakon osvajanja od strane Aleksandra Velikog. Njime su kasnije vladali grčki ptolemejski kraljevi.

Preddinastijski period
----------------------

*Glavni članak: Preddinastijski period Egipta*
Oko ← 6000. Početak uzgoja žitarica u sjevernoj Africi.

← 4000.-3000. Započinje isušivanje Sahare; stanovništvo sjeverne Afrike širi se prema jugu i istoku - pred-dinastijski period u Egiptu.

Oko ← 3500. Prva upotreba jedara na Nilu.

Ranodinastijski period
----------------------

 Paleta Kralja Nermera (Menesa), oko 3100. pne. 
*Glavni članak: Ranodinastijski period Egipta*
Oko ← 3100. Prema predaji, godina ujedinjenja Egipta za Nermerove (Menes) vladavine.

Staro Carstvo
-------------

*Glavni članak: Egipat - Stara država*
← 2686. je početak Stare države (doba piramida) u Egiptu (← 2181.)
← 2590. Keops gradi veliku piramidu kod Gize.
Iz oko ← 2350. potječu rani religijski tekstovi pronađeni na zidovima egipatskih grobnica, tzv. Piramidalni tekstovi (hijeroglifi).

Prvi prijelazni period
----------------------

*Glavni članak: Prvi prijelazni period Egipta*
Da je to bilo vrijeme nemira i ratova vidi se po činjenici da su se ove četiri dinastije smjenjivale u samo 50 g.

Srednje carstvo
---------------

*Glavni članak: Egipat - Srednja država* Tutmozis III. ubija neprijatelja, Amonov hram u Karnaku
Oko ← 2040.-1674. nakon perioda kaosa, uspostavlja se Srednje Carstvo u Egiptu; Faraoni jačaju državu, uspostavljaju centraliziranu upravu i oko ← 1990. osvajaju susjednu Nubiju (danas Etiopija). 
Iz oko ← 1900. potječe srednjo-carska **Priča o Sinuhe**.

Drugi prijelazni period
-----------------------

*Glavni članak: Drugi Prijelazni Period Egipta*
← 1725. plemena Hiksa uvode ratne kočije u Egipat. 
← 1648. Dominacija Hiksa u Egiptu (do ← 1540.).

Novo Carstvo
------------

*Glavni članak: Egipat - Nova država*
Oko ← 1540. Kamose i Amozis protjeruju Hikse i utemeljuju Novo kraljevstvo u Egiptu (do ← 1069.). Egipćani osvajaju Palestinu i Siriju.

Oko 1500. napisana **Knjiga mrtvih**, prvi rukopis na papirusu koji obuhvaća cijelo egipatsko vjerovanje.

← 1505. započinje gradnja Amonova hrama u Karnaku za vrijeme Tutmosa I. (← 1505.-1493.) i Tutmosa III. (← 1490.-1436.).

Hram faraonke Hatšepsut, oko 1460. pne. ← 1478.-1458. Egiptom vlada kraljica Hatšepsut.

← 1402. pod vlašću Amenofisa III. Egipat je na vrhuncu slave. Započinje gradnja hrama u Luxoru. Hetiti u Armeniji usavršavaju tehniku kovanja željeza.

Oko ← 1360. Ehnaton nasilno uvodi monoteističko obožavanje boga sunca (Atona) u Egiptu i izgrađuje novu prijestolnicu – Ahetaton.

Zlatna maska Tutankamonovog sarkofaga, oko 1350. god. pne. ← 1347. egipatskim faraonom postaje Tutankamon koji ukida Atonov (Sunčev) kult što su ga bili uveli Ehnaton i njegova žena Nefertiti te obnavlja staru vjeru u Amona.

Oko 1319.-1145. je period Ramesida u Egiptu (XIX. dinastija) koja je najjača za Ramzesa II. koji u brojnim ratovima protiv osvajača čak širi egipatski teritorij. ← 1275. Bitka kod Kadeša između Egipćana pod Ramzesom II. i Hetita.

Oko ← 1200. Propast Hetitskog Carstva; egzodus Židova iz Egipta i naseljavanje u Palestini.

← 1152. umire Ramzes III. posljednji veliki egipatski faraon.

Pad Egipta
----------

*Glavni članak: Treći prijelazni period Egipta*
← 671. Asirci pokoravaju Egipat; početak obrade željeza.

← 525. Perzijanci napadaju Egipat.

← 332. Aleksandar Veliki osvaja Egipat.

← 323. umire Aleksandar: carstvo je podijeljeno između Makedonije, Egipta, Sirije i Pergama.

← 304. Ptolomej I. makedonski vladar Egipta, osniva neovisnu dinastiju (do 30.)

Oko ← 290. je osnovana Aleksandrijska knjižnica.

← 30. smrt Antonija i Kleopatre: Egipat postaje rimskom provincijom.

Izvori
------

* ILUSTRIRANA POVIJEST SVIJETA I, Više autora, Beograd-Ljubljana, 1983.

Poveznice
---------

* Popis faraona
* Egiptologija
* Umjetnost drevnog Egipta

Eksterni linkovi
----------------

* Ancient Egyptian History - Aldokkan
* Glyphdoctors: Online courses in Egyptian hieroglyphics and history
* The Ancient Egypt Site
* Nile File — Interaktivni uvod u Drevni Egipat
* Seven Wonder of the World — Ancient Times Arhivirano 2004-04-01 na Wayback Machine-u
* Brian Brown (ed.) (1923) The Wisdom of the Egyptians. New York: Brentano's
* Texts from the Pyramid Age Door Nigel C. Strudwick, Ronald J. Leprohon, 2005, Brill Academic Publishers
* Ancient Egyptian Science: A Source Book Door Marshall Clagett, 1989
* WWW-VL: History: Ancient Egypt Arhivirano 2012-05-04 na Wayback Machine-u