Brana hidrocentrale Krasnojarsk
**Krasnojarsk** (ruski: *Красноя́рск*) je treći po veličini ruski grad u Sibiru, admistrativni centar Krasnojarskog kraja.
Grad leži na rijeci Jenisej, i važno je čvorište na transibirskoj željeznici. To je grad od 909 341 stanovnika (po popisu iz 1989./1989.), ima važan aerodrom *Krasnojarsk - Jemeljnovo*. U doba hladnog rata *Krasnojarsk* je bio sjedište sjeveroistočne avionske baze (danas je na tom bivšem vojnom poligonu podignuto stambeno naselje).

Historija
---------

Neoklasicistička kuća iz staljinovih vremena u centru grada
Grad je osnovan u junu 1628. kao ruska granična utvrda. *Krasnojarsk* kao i druge utvrde u slivu rijeka *Kača* i Jenisej, podignule su ruske jedinice pod vodstvom kozaka *Andreja Dubenskog* za zaštitu granica od navala lokalnih plemena. Utvrda je nazvana *Krasni Jar*, a to je bio staroruski prijevod lokalnog naziva za to mjesto *Kyzyl Yar* (na lokalnom turkmenskom jeziku, je to značilo *Crvena Hrid*). Kad je naselje dobilo status grada, prezvano je u *Krasnojarsk*.
Naselje se počelo razvijati kad je do njega došla moskovska poštanska cesta *M53*, od 1735. do 1741. koja ga je povezala sa susjednom gradovima *Ačinski*, *Kanski* i ostalom Rusijom. Razvoj je pojačan otkrićem zlata, i dolaskom transibirske željeznice 1895.

1749, 270 km. južnije od *Krasnojarska*, pronađen je meteorit težine oko 700 kg. Pronašao ga je *Peter Simon Pallas* i 1772. prenio u *Krasnojarsk*. Ovaj meteor je bio značajan, jer je bio prvi takav objekt koji je temeljitije proučen.
U 19. vijeku *Krasnojarsk* je postao centar pokreta sibirskih Kozaka. Godine 1822. dobio je status grada, i postao centar *Jenisejske Gubernije*. 

Luka na Jeniseju
Za Carevine Rusije, *Krasnojarsk* i njegov okrug bili su mjesto u kojem su završavali politički prognanici. Tako su osam *Dekabrista* protjerana iz Sankt Peterburga u *Krasnojarsk*, nakon slamanja pobune.

Željeznička stanica Krasnojarsk
Nakon Oktobarske revolucije, u *Krasnojarsku* je podignuto jako puno velikih industrijskih pogona teške industrije i puno velikih hidrocentrala, između ostalog *Krasnojarska hidrocentrala* (i danas peta po veličini hidrocentrala na svijetu, druga u Rusiji).

Od 1934. novom teritorijalno administrativnom podjelom Rusije, oformljen je Krasnojarski kraj, a *Krasnojarsk* je postao njegov centar. U staljinovo vrijeme, *Krasnojarsk* je postao centar *gulaga*. Najveći takav logor bio je *Kraslager* ili *Krasnojarski ITL* (1938.-1960.) na dvije lokacije *Kansk* i *Rešjoti*. U samom gradu djelovao je *Jenisejlager* ili *Jenisejski ITL*, radni logor za vrijeme drugog svjetskog rata (1940.-1941.).
Na početku drugog svjetskog rata, jako puno tvornica je preseljeno iz Ukrajine i Zapadne Rusije u *Krasnojarsk* i okolne gradove, i tako je ubrzan razvoj grada. 
Dobar dio ovih pogona nastavio je rad i nakon rada (*Aluminijski zavod*, *Krasnojarski metaluruški zavod* i mnogi drugi).

Nakon raspada SSSR-a, i sloma socijalističkog privrednog sistema, veliki industrijski pogoni Krasnojarska postali su predmet privatizacije. Dobar dio pogona je završio u bankrotu, a neki su postali predmet velikih političkih skandala poput *Krasnojarskog aluminijskog zavoda*, koji je privatizacijom pripao *Anatoliju Bikovu*, ali je kasnije to poništeno kada je optužen za ubistvo svojeg partnera *Vilora Struganova*. Problemi rada velikih industrijskih pogona i njihovog vlasništva Krasnojarska traju i danas.

Geografske karakteristike
-------------------------

Karta Jeniseja sa položajem Krasnojarska
Grad *Krasnojarsk* (sa prigradskim naseljima) se prostire na površini od 172 km². Prosječna temperatura u najhladnijem mjesecu januaru je -20 °C; a u najtoplijem julu 18 °C. Najniža temperatura izmjerana u gradu bila je -56 °C, a najviša 36 °C. Rijeka Jenisej teče kroz grad od zapada na istok. Nakon izgradnje *Krasnojarske hidrocentrale* i njezine velike brane 32 km uzvodno, Jenisej se više ne ledi, a ljeti ne prelazi temperaturu od 14 °C.
Na rijeci ima nekoliko otoka od kojih su najveći *Tatjišev* i *Otdiha*, koji su rekracione zone.

Sa juga i zapada *Krasnojarsk* je okružen šumovitim bežuljcima prosječne visine 410 metara. Još južnije nalaze se velike stjenovite hridine - *Stolbi* (rezervat prirode). 

Zapadno od grada nalazi se gorje *Gremjačinskaja Griva*, koje se prostire od brda *Nikolajevska Sopka* (poznato po skijaškim skakaonicama) do rijeke *Sobakino*.
Sjevero zapadno od grada je jednoličan ravan šumoviti teren, a sa sjevero zapada su poljoprivredne površine.

Pogled na Krasnojarsk sa Jeniseja

Administrativna podjela grada
-----------------------------

Krasnojarsk je podijeljen na sedam administrativnih zona:

* Kirovsku
* Lenjinsku
* Oktobarsku
* Sovjetsku
* Sverdlovsku
* Centralnu
* Železnodorožnju

Gradovi prijatelji
------------------

* Italija Cremona
* Kina Harbin
* Kina Heihe

Stanovništvo
------------

*Stanovništvo po godinama* (oktobar 2007.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **1897** | 26,600 | **1962** | 465,000 | **1982** | 833,000 | **2000** | 875,500 |
| **1923** | 60,400 | **1967** | 576,000 | **1986** | 885,000 | **2001** | 875,900 |
| **1926** | 72,200 | **1970** | 648,000 | **1989** | 912,600 | **2002** | 909,341 |
| **1939** | 190,000 | **1973** | 707,000 | **1992** | 925,000 | **2005** | 917,200 |
| **1956** | 328,000 | **1976** | 758,000 | **1996** | 871,100 |   |   |
| **1959** | 412,000 | **1979** | 796,300 | **1998** | 875,300 |   |   |

Izvori
------

1. ↑  „Archive copy". Arhivirano iz originala na datum 2011-07-19. Pristupljeno 2011-02-24.
2. ↑
3. ↑  Бутанаев В.Я. Топонимический словарь Хакасско-Минусинского края. Абакан, 1995.
4. ↑  „Archive copy". Arhivirano iz originala na datum 2011-05-29. Pristupljeno 2011-02-24.

Eksterni linkovi
----------------

***Krasnojarsk*** na Wikimedijinoj ostavi

* Vodič kroz krasnojarski kraj[*mrtav link*]
* Sibirski turistički vodič
* Vijesti iz Krasnojarska danas Arhivirano 2006-08-14 na Wayback Machine-u
* The gallery of Krasnojarsk artists Arhivirano 2006-12-17 na Wayback Machine-u
* Stranice Saveznog sibirskog univerziteta
* Interaktivna karta puteva po Krasnojarsku