recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
„M91" preusmjerava ovdje. Za ostala značenja, v. M91 (razvrstavanje).

**Messier 91** (M91 ili NGC 4548) je prečkasta spiralna galaksija u zviježđu Berenikina kosa. Galaksiju je najvjerojatnije otkrio Charles Messier 1781. Messier je opisao M91 ali je načinio pogrešku pri određivanju koordinata. William Herschel ju je samostalno otkrio 8. travnja 1784. godine.

Svojstva
--------

M91 je prečkasta spiralna galaksija. Nalazi se na udaljenosti od 63 milijuna godina svjetlosti i dio je skupa galaktika Virgo. Prividne dimenzije galaktike su 5.4' x 4.3' što u stvarnosti odgovara dimenzijama od 99,000 x 79,000 ly. Svojim dimenzijama M91 je tek neznatno manja od naše Mliječne staze. 
Galaksija se od nas udaljava brzinom od 400 km/s. Cijeli skup Virgo se od nas udaljava brzinom od 1,100 km/s što znači da se M91 kreće kroz skup Virgo prema nama brzinom od 700 km/s.

Amaterska promatranja
---------------------

M91 je jedna od najteže uočljivih objekata u Messierovom katalogu. Njen prividni sjaj je + 10.1 magnituda. Čak se i u 200 mm teleskopu vidi kao elipsasta mrlja bez detalja.

  


|  |
| --- |
|  **Objekti u Messierovom katalogu** |
| 

|  |
| --- |
| M1 • M2 • M3 • M4 • M5 • M6 • M7 • M8 • M9 • M10 • M11 • M12 • M13 • M14 • M15 • M16 • M17 • M18 • M19 • M20 • M21 • M22 • M23 • M24 • M25 • M26 • M27 • M28 • M29 • M30 • M31 • M32 • M33 • M34 • M35 • M36 • M37 • M38 • M39 • M40 • M41 • M42 • M43 • M44 • M45 • M46 • M47 • M48 • M49 • M50 • M51 • M52 • M53 • M54 • M55 • M56 • M57 • M58 • M59 • M60 • M61 • M62 • M63 • M64 • M65 • M66 • M67 • M68 • M69 • M70 • M71 • M72 • M73 • M74 • M75 • M76 • M77 • M78 • M79 • M80 • M81 • M82 • M83 • M84 • M85 • M86 • M87 • M88 • M89 • M90 • M91 • M92 • M93 • M94 • M95 • M96 • M97 • M98 • M99 • M100 • M101 • M102 • M103 • M104 • M105 • M106 • M107 • M108 • M109 • M110 |

 |


***Messier 91*** na Wikimedijinoj ostavi
**Hladni izvori** su jedna zona morskog dna gdje se stvaraju pare vodikovog sulfida, metana i drugih ugljikovodika, često u obliku bazena slane vode. Hladni izvori su ekosistem koji je dom za nekoliko endemičnih vrsta.

Tijekom vremena, hladni izvori razviju jednu jedinstvenu topografiju, jer reakcije između metana i morske vode stvaraju karbonatne stijene i grebene. Ove reakcije mogu ovisiti o bakterijskoj aktivnosti. Ikait, hidrat kalcijevog karbonata, je možda povezan sa oksidacijom metana iz hladnih izvora.

Ovi podvodni "mofeti" možda leže na područjima podvodnih vulkana. Mjehurići plina, ponekada otrovni, izlaze iz malenih rupica u obroncima kratera, u oceanskim procjepima, u zonama sa visokom tektonskom aktivnošću i u zonama bogatim ugljikovodicima. Ako su ti izvori otrovni (s visokim razinama sumpornog dioksida i ugljika), nije neuobičajeno naći malene ribe i škampe ugušene oko "oceanskih fumarola". Za razliku od toga, ako izvori ispuštaju ugljikovodike poput metana (na primjer, u Meksičkom zaljevu), mogu održavati podvodni život (dagnje, mekane koralje, rakove itd.) koji ovisi o bakterijama koje se hrane metanom. Ovo se dešava oko crnih dimnjaka, koji se nalaze u zonama podvodnih vulkana i koji su isto dom jedinstvenim bićima koja ovise o parama iz hidrotermalnih izvora.
Ovo se također dešava na dnu mora sa velikom vulkanskom aktivnošću (oko Antila, Galapagosa, itd.).

Galerija
--------

* Simbiotski cjevasti crvi Lamellibrachia luymesi kod jednog hladnog izvora, 550 m ispod mora u Meksičkom zaljevu. U sedimentu oko baze se nalaze narančaste bakterije vrste Beggiatoa i prazne školjke raznih mrtvih životinja, poput puževa, koje također nastanjuju hladne izvore.Simbiotski cjevasti crvi *Lamellibrachia luymesi* kod jednog hladnog izvora, 550 m ispod mora u Meksičkom zaljevu. U sedimentu oko baze se nalaze narančaste bakterije vrste *Beggiatoa* i prazne školjke raznih mrtvih životinja, poput puževa, koje također nastanjuju hladne izvore.
* Brojni hladni izvori (odakle vjerojatno dolazi CO2) na obroncima podvodnog vulkana. Obratite pažnju na zgusnuća oko pare sumpora.Brojni hladni izvori (odakle vjerojatno dolazi CO2) na obroncima podvodnog vulkana. Obratite pažnju na zgusnuća oko pare sumpora.
**Marko Ebenšpanger** (rođen: ***Ebenspanger***) (1832 - Zagreb, 11. 2. 1911), austrougarski trgovac i dobrotvor.

Biografija
----------

Marko Ebenšpanger je rođen 1832 godine u židovskoj porodici za vrijeme Austrijskog carstva. U Petrinji je počeo voditi trgovinu kožom nakon 1871 godine. 1872 je kupio kuću od petrinjskog građanina i dugogodišnjeg magistratskog vijećnika Johana Friedla. Sudjelovao je u društvenom životu Petrinje, bio predsjednik Petrinjske štedionice, gradski zastupnik i dr. Marko Ebenšpanger je jedan od utemeljitelja Društva za potporu učiteljskih pripravnika na teritoriju Trojedne Kraljevine Hrvatske, Slavonije i Dalmacije, te Društva za podupiranje siromašnih učenika Kraljevske male realne gimnazije u Petrinji. 1906 odselio se u Zagreb gdje je nastavio voditi trgovinu, a kuću u Petrinji je prodao trgovcu Dragutinu Kestleru. Marko Ebenšpanger je umro u Zagrebu 11. 2. 1911, te je sahranjen u obiteljskoj grobnici na židovskom dijelu zagrebačkog groblja Mirogoj.

Literatura
----------

* Golec, Ivica (1999). *Petrinjski biografski leksikon*, Petrinja: Matica hrvatska Petrinja. ISBN 978-953-96060-2-0
**Messier 60** (M60 ili NGC 4649) je divovska eliptična galaksija u zviježđu Djevici. Galaksiju je otkrio Johann Gottfried Koehler 11. travnja 1779. godine prilikom promatranja kometa. Nekoliko dana kasnije Charles Messier promatrao je isti komet i samostalno otkrio M60.

Svojstva
--------

M60 nalazi se na udaljenosti od 55 ± 4 milijuna svjetlosnih godina. Njene prividne dimenzije od 7 x 6' odgovaraju stvarnim dimenzijama od 100,000 ly. Prividni sjaj ove galaktike je + 8.8 magnituda, stvarni sjaj je - 22.3 magnitude što odgovara sjaju 60 milijardi puta većem od Sunca.
Halo M60 sadrži oko 5,100 kuglastih skupova. M60 dio je Virgo skupa galaksija.

Oko 2.5' od M60 nalazi se galaktika NGC 4649. Iako se na prvi pogled čini da se te galaktike sudaraju fotografije nisu otkrile nikakve poremećaju u njihovim strukturama. Galaksija NGC 4649 nalazi se samo u doglednici s M60.

Amaterska promatranja
---------------------

Dvije galaktike je moguće uočiti već u teleskopu od 100 mm promjera. U 200 mm teleskopu M60 je sjajna, okrugla i proteže se na oko 1.5' i površina galaktike je granulasta.

Eksterni linkovi
----------------

***Messier 60*** na Wikimedijinoj ostavi

* Skica M60[*mrtav link*]

  


|  |
| --- |
|  **Objekti u Messierovom katalogu** |
| 

|  |
| --- |
| M1 • M2 • M3 • M4 • M5 • M6 • M7 • M8 • M9 • M10 • M11 • M12 • M13 • M14 • M15 • M16 • M17 • M18 • M19 • M20 • M21 • M22 • M23 • M24 • M25 • M26 • M27 • M28 • M29 • M30 • M31 • M32 • M33 • M34 • M35 • M36 • M37 • M38 • M39 • M40 • M41 • M42 • M43 • M44 • M45 • M46 • M47 • M48 • M49 • M50 • M51 • M52 • M53 • M54 • M55 • M56 • M57 • M58 • M59 • M60 • M61 • M62 • M63 • M64 • M65 • M66 • M67 • M68 • M69 • M70 • M71 • M72 • M73 • M74 • M75 • M76 • M77 • M78 • M79 • M80 • M81 • M82 • M83 • M84 • M85 • M86 • M87 • M88 • M89 • M90 • M91 • M92 • M93 • M94 • M95 • M96 • M97 • M98 • M99 • M100 • M101 • M102 • M103 • M104 • M105 • M106 • M107 • M108 • M109 • M110 |

 |
**Mark Frechette** (4. decembar 1947 - 27. septembar 1975) bio je američki glumac, poznat po svom debitantskom nastupu u znamenitom filmu *Zabriskie Point* zahvaljujući kome je nakratko postao jednom od ikona američke kontrakulture, ali i sudbini zbog koje je postao jedna od njenih najtragičnijih ličnosti.

Frechette se rodio u Bostonu u radničkoj porodici francusko-kanadskog porijekla. Kao tinejdžer je napustio srednju školu i živio u New Yorku krajem 1960-ih, povremeno uzdržavajući sebe, suprugu i dijete radeći kao stolar, ali i prošnjom na ulici. Potom se preselio u Boston gdje je postao pripadnik hipijevske komune koju je u četvrti Fort Hill vodio lokalni guru Mel Lyman.

Ulogu u filmu je dobio slučajno, zahvaljujući tome što ga je režiser Michelangelo Antonioni slučajno opazio na ulici dok je psovao, i postao uvjeren da je bijesni mladić idealan za protagonista. Frechette je angažiran iako nije imao nimalo glumačkog iskustva; na samom setu se često svađao sa Antonionijem, a poslije je otvoreno kritizirao film. Sa druge strane, sa Daria Halprin, koja je tumačila njegovu partnericu u filmu, je započeo ljubavnu vezu. Iako je film doživio komercijalni neuspjeh, njih dvoje su nakraktko uživali slavu kao "prvi par" američke kontrakulture. Veza je prekinuta nakon što se Halprin odbila priključiti Lymanovoj komuni, kojoj je Frechette bio donirao 60.000 US$ - svoj cjelokupni honorar iz filma.

Frechette je nakon *Zabriskie Point* nakratko otišao u Evropu te nastupio u dva filma koja su mu imponirala svojim pacifističkim i antiestablišmentskim sadržajem. To je uključivalo i ratni spektakl *Ljudi protiv*, snimljen 1970. u tadašnjoj Jugoslaviji. Nakon ta dva filma se vratio u SAD i nastavio živjeti u Lymanovoj komuni.

29. augusta 1973. je Frechette zajedno sa dvojicom pripadnika komune - Christopherom "Hercom" Thienom i Sheldonom T. Berhnardom - u bostonskoj četvrti Roxbury pokušao izvesti oružanu pljačku poslovnice New England's Merchant Bank. Prilikom toga je došlo do oružanog okršaja sa policijom u kome je Thien ubijen, a Frechette i Berhnard uhapšeni. Na suđenju je Frechette tvrdio da je napad na banku izveo kao protest protiv vlade predsjednika Nixona, razbješnjem otkrićima u afere Watergate; kasniji navodi su tvrdili da je Frechette pljačkom pokušavao prikupiti sredstva za novi film koji je trebao biti adaptacija *Zločina i kazne*. Frechette je osuđen na kaznu zatvora od šest do petnaest godina, te upućen u kaznioznicu Norfolk koja je tada imala status minimalne sigurnosti.

27. septembra 1975. je Frechette smrtno stradao kada je prilikom dizanja utega uteg od 70 kg iznenada pao na njegov vrat i ugušio ga. Službena istraga je to proglasila nesretnim slučajem.

Izvori
------

Vanjske veze
------------

* Mark Frechette na IMDb-u (`en`)
* "The Sorry Life & Death of Mark Frechette" by Dave O'Brian, *Rolling Stone*
* *Rolling Stone*, Cover, March 7, 1970

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 61165990
* LCCN: no98092802
* ISNI: 0000 0001 1654 7287
* GND: 115342911X
* SUDOC: 132997428
* BNF: cb16210243c (podaci)
* BIBSYS: 9035737
* NKC: xx0159089

 |
Grb slob. i kralj. Grada Karlovca
**Grb grada Karlovca** je povijesni grb slobodnog i kraljevskog grada Karlovca. Ovalni štit grada je vodoravnom crtom podijeljen na dva jednaka dijela. Gornji dio razdijeljen je okomitom crtom na dva polja: lijevo je ispunjeno bijelim i crvenim kvadratima povijesnog grba Hrvatskog kraljevstva, a na desnoj su nacrtana dva prekrižena srebrena sidra na crvenoj podlozi. Na donjoj polovici, koja je modre boje, lik je utvrđenog grada Karlovca s njegovim bedemima, crkvama i drugim zgradama, a optiču ga dvije rijeke. U lijevom gornjem uglu polja sja zlatno sunce u spodobi punog čovječjeg lica, a u desnom mladi, srebreni mjesec. U sredini ovog velikog grba nalazi se mali poprsni zlatni grb s inicijalima Josipa II. Nad čitavim grbom stoji zlatna pučka kruna. S lijeve i desne strane plašt štita pridržavaju dvije sirene. Repovi sirena prate izduženi donji dio štita. Obje sirene slobodnom rukom dodiruju svoje zlatne pramenove.

Galerija
--------

* Zastava Grada KarlovcaZastava Grada Karlovca

Izvori
------

1. ↑  Statut Grada Karlovca
M82 u infracrvenom dijelu spektra. Galaksija u ovom spektru pokazuje svoje stvarne dimenzije koje su tri puta veće nego u vidljivom spektru. Središnji sjajni dio galaktike je dio vidljiv u vidljivom spektru. Snimka 2MASS-a.
**Messier 82** (M82 ili NGC 3034) je nepravilna galaksija u zviježđu Veliki Medvjed. Galaksiju je otkrio Johann Elert Bode 1774. godine, zajedno s galaksijom Messier 81. Pierre Méchain ponovno je otkrio galaksiju 1779. godine, a Charles Messier ju je u svoj katalog unio 1781. godine.

Svojstva
--------

M82 nalazi se na udaljenosti od 11.5 milijuna ly. Njene prividni dimenzije su 11.2' x 4.3', što odgovara stvarnim dimenzijama od 37,500 x 14,300 ly. Galaksiju vidimo bočno pa nije pouzdano poznat njen oblik. Proučavanje galaktike u bliskom infracrvenom dijelu spektra pokazala su naznake dva spiralna kraka. M82 pokazuje oko tri puta duži disk u IC dijelu spektra. Njene stvarne dimenzije mogle bi biti oko 100,000 x 20,000 ly. 

Nepravilan oblik M82 posljedica je bliskog susreta s M81 koji se odigrao prije 100 milijuna godina. U tom procesu manja i manje masivna galaktika M82 doživjela je naglo urušavanje oblaka plina i prašine zbog plimnih sila masivnije M81. Direktna posljedica urušavanja oblaka ubrzano formiranje zvijezda. U bliskoj budućnosti pojavit će se val eksplozija supernova, mladih masivnih zvijezda koje su nastala nedavno ili nastaju danas. Udaljenost između M81 i M82 danas je oko 300,000 ly.

Nedaleko od jezgre M82, na udaljenosti od 600 ly, nalazi se crna rupa srednje mase. Ona je izvor promjenljivog zračnje u Rentgenskom dijelu spektra. Masa crne rupe je između 200 i 5000 masa Sunca.

M82 je član grupe galaktika poznat kao M81 grupa.

Amaterska promatranja
---------------------

M82 je veoma zahvalan objekt za promatranje. Malo teže ju je uloviti u dvogledu zbog manjih dimenzija. Njen prividni sjaj iznosi + 8.4 magnituda. Njen površinski sjaj znatno je veći od M81 i zato se lako uočava, ponekad i lakše nego M81. U 200 mm teleskopu moguće je vidjeti pruge prašine po tijelu galaksije. Veći teleskop će otkriti kompliciraniju strukturu galaksije.

M81 zajedno s M82 čini veoma popularan par galaktika za promatranje i fotografiranje.

Eksterni linkovi
----------------

Skice M82

  


|  |
| --- |
|  **Objekti u Messierovom katalogu**  |
| 

|  |
| --- |
| M1 • M2 • M3 • M4 • M5 • M6 • M7 • M8 • M9 • M10 • M11 • M12 • M13 • M14 • M15 • M16 • M17 • M18 • M19 • M20 • M21 • M22 • M23 • M24 • M25 • M26 • M27 • M28 • M29 • M30 • M31 • M32 • M33 • M34 • M35 • M36 • M37 • M38 • M39 • M40 • M41 • M42 • M43 • M44 • M45 • M46 • M47 • M48 • M49 • M50 • M51 • M52 • M53 • M54 • M55 • M56 • M57 • M58 • M59 • M60 • M61 • M62 • M63 • M64 • M65 • M66 • M67 • M68 • M69 • M70 • M71 • M72 • M73 • M74 • M75 • M76 • M77 • M78 • M79 • M80 • M81 • M82 • M83 • M84 • M85 • M86 • M87 • M88 • M89 • M90 • M91 • M92 • M93 • M94 • M95 • M96 • M97 • M98 • M99 • M100 • M101 • M102 • M103 • M104 • M105 • M106 • M107 • M108 • M109 • M110 |

 |

***Messier 82*** na Wikimedijinoj ostavi
Zapadna fasada katedrale St. Denis
**Hilduin** (775 – 22. novembar 840) bio je biskup Pariza i kapelan franačkog kralja Louisa I Pobožnog, poznat po tome što je obnovio opatiju St. Denis i napisao hagiografske i historijske tekstove.

Odrastao je u franačkoj plemićkoj porodici i obrazovao se kod Alcuina. Godine 815. je imenovan opatom st. Denisa. Godine 824. je Louisovog sina Lotara I pratio na putu u Rim, gdje je potom sudjelovao u sukobima vezanim uz izbor pape Eugena II. Kada se godine 830. kralj Louis sukobio sa svojim sinovima, Hilduin je stao na njihovu stranu. Zbog toga ga je Louis protjerao iz opatije St. Denis. Međutim, već sljedeće godine se pomirio sa kraljem i dobio svoju opatiju nazad.

Godine 835. je po Louisovoj narudžbi napisao hagiografiju sv. Dionizija od Pariza, u kojoj je utvrdio da je riječ o istoj ličnosti kao i Dionisije Areopagita - stav koji su tek nakon nekoliko vijekova uspjeli osporilti kasniji historičari. Poznat je i po tome što je dovršio karolinške ljetopise *Reichsannalen*.

Izvori
------

Literatura
----------

* Calmette, J. (1904). „Les Abbés Hilduin au IXe Siècle" (French). *Bibliothèque de l'École des Chartes: revue d'érudition consacrée spécialement au moyen âge* **65**: 530–536.
* Dümmler, Ernest (1862) (njemački). *Geschichte des Ostfränkischen Reiches*. Duncker & Humblot.
* Ebert, Adolf (1874) (njemački). *Allgemeine Geschichte der Literatur des Mittelalters im Abendlande*. Akademische Druck.
* Foss, R. (1886) (njemački). *Ueber den Abt Hilduin von St. Denis und Dionysius Areopagita*.
* Monod, G. (1896) (francuski). *Hilduin et les Annales Einhardi*. Paris: Mélanges Julien Havet.
* Wattenbach, W. (1885) (njemački). *Deutschlands Geschichtsquellen im Mittelalter bis zur Mitte des Dreizehnten Jahrhunderts*. Berlin: W. Hertz.

Eksterni linkovi
----------------

* Izvor članka
„M92" preusmjerava ovdje. Za ostala značenja, v. M92 (razvrstavanje).

**Messier 92** (M92 ili NGC 6341) je kuglasti skup u zviježđu Herkul. Otkrio ga je Johann Elert Bode 1777. godine. Charles Messier je skup 18. ožujka 1781. godine samostalno otkrio i uvrstio u katalog. William Herschel je skup prvi razlučio na zvijezde 1783. godine.

Svojstva
--------

M92 nalazi se 26,000 ly od nas, tek nešto dalje od svog sjajnijeg susjeda, M13. Proučavanje HR dijagrama pokazuje da je skup nešto mlađi od M13 jer posjeduje veći broj plavih zvijezda.

M92 je divan objekt. Nešto je tamniji od M13 ali je i njegov promjer 1/3 manji od M13. Njegov kutni promjer od 14' odgovara stvarnom promjeru od 109 ly. Masa skupa je oko 330,000 puta veća od mase Sunca.

Dosad je samo 16 promjenjivih zvijezda otkriveno u skupu od čega 14 pripada tipu RR Lyrae. M92 nama se približava brzinom od 112 km/s.

M92 nalazi se blizu kružnice koju opisuje Zemlja. Za 14,000 godina M92 će se nalaziti manje od 1° od sjevernog nebeskog pola.

Amaterska promatranja
---------------------

Prividni sjaj skupa je + 6.5 magnituda. Lako ga je moguće vidjeti u dvogledu kao mutnu zvijezdu. U teleskopima može se vidjeti kao roj zvijezda. U 200 mm teleskopu vidljivo je oko 15 sjajnijih zvijezda i još mnogo na rubu vidljivosti. Skup ima veoma sjajnu jezgru koju teško razlučuju i teleskopi od 300 mm u promjeru.

Eksterni linkovi
----------------

Skica M92[*mrtav link*]

  


|  |
| --- |
|  **Objekti u Messierovom katalogu** |
| 

|  |
| --- |
| M1 • M2 • M3 • M4 • M5 • M6 • M7 • M8 • M9 • M10 • M11 • M12 • M13 • M14 • M15 • M16 • M17 • M18 • M19 • M20 • M21 • M22 • M23 • M24 • M25 • M26 • M27 • M28 • M29 • M30 • M31 • M32 • M33 • M34 • M35 • M36 • M37 • M38 • M39 • M40 • M41 • M42 • M43 • M44 • M45 • M46 • M47 • M48 • M49 • M50 • M51 • M52 • M53 • M54 • M55 • M56 • M57 • M58 • M59 • M60 • M61 • M62 • M63 • M64 • M65 • M66 • M67 • M68 • M69 • M70 • M71 • M72 • M73 • M74 • M75 • M76 • M77 • M78 • M79 • M80 • M81 • M82 • M83 • M84 • M85 • M86 • M87 • M88 • M89 • M90 • M91 • M92 • M93 • M94 • M95 • M96 • M97 • M98 • M99 • M100 • M101 • M102 • M103 • M104 • M105 • M106 • M107 • M108 • M109 • M110 |

 |

***Messier 92*** na Wikimedijinoj ostavi
**Messier 73** (M73 ili NGC 6994) je mala uočljiva nakupina zvijezda 10 i 12 magnitude. M73 je kontrovezan objekt jer se ne radi o fizički povezanim zvijezdama. M73 smjestio se u zapadnom dijelu Vodenjaka, oko 1.5° od M72. 

Nakupinu je otkrio Charles Messier 4. listopada 1780. godine. Messier je nakupinu opisao kao *"skup od tri ili četiri male zvijezde koji podsjeća na maglicu pri prvom pogledu, sadrži vrlo malo maglice u sebi, skup je smješten na istoj deklinaciji kao i M72 i njegov položaj je određen od iste zvijezde"*.

Svojstva
--------

Nakupina zvijezda se nalazi na udaljenosti od 2,500 ly, promjera je 2.8' i sadrži žute i narančaste zvijezde. Nije poznato dali su zvijezde fizički povezane ili se radi o slučajnosti. Dok se prividno kretanje i udaljenost tih zvijezda ne prouči bolje, status ovog objekta će biti upitan.

Amaterska promatranja
---------------------

M73 moguće je lako uočiti već 100 mm teleskop. Ne predstavlja posebno zanimljiv objekt, a veći teleskopi ne otkrivaju dodatne detalje.

  


|  |
| --- |
|  **Objekti u Messierovom katalogu**  |
| 

|  |
| --- |
| M1 • M2 • M3 • M4 • M5 • M6 • M7 • M8 • M9 • M10 • M11 • M12 • M13 • M14 • M15 • M16 • M17 • M18 • M19 • M20 • M21 • M22 • M23 • M24 • M25 • M26 • M27 • M28 • M29 • M30 • M31 • M32 • M33 • M34 • M35 • M36 • M37 • M38 • M39 • M40 • M41 • M42 • M43 • M44 • M45 • M46 • M47 • M48 • M49 • M50 • M51 • M52 • M53 • M54 • M55 • M56 • M57 • M58 • M59 • M60 • M61 • M62 • M63 • M64 • M65 • M66 • M67 • M68 • M69 • M70 • M71 • M72 • M73 • M74 • M75 • M76 • M77 • M78 • M79 • M80 • M81 • M82 • M83 • M84 • M85 • M86 • M87 • M88 • M89 • M90 • M91 • M92 • M93 • M94 • M95 • M96 • M97 • M98 • M99 • M100 • M101 • M102 • M103 • M104 • M105 • M106 • M107 • M108 • M109 • M110 |

 |

***Messier 73*** na Wikimedijinoj ostavi
**Međunarodna enigmatska nagrada "Bibliograf"** (MEN "Bibliograf"), godišnja međunarodna nagrada koju je dodjeljivao EUČ za doprinos bibliografiji svjetskog zagonetaštva. Nagradu je ustanovio Savjet EU "Čvora" 4. II. 1979, a prva nagrada proglašena je 24. VI. 1979. u Koprivnici na XI. SZOJ-u.

Nagrada "Bibliograf" dodjeljivala se za najbolji prilog u vidu bibliografske knjige ili napisa iz određene godine. Time se željelo posredno utjecati na zagonetačke istraživače da se okrenu pripremanju bibliografskih rasprava jer samo one doprinose brzom i bržem upoznavanju neke inostrane enigmatike. Nagrada je bila u vidu bibliografske knjige *Biografija enigmatike* s odlukom napisanom na toj knjizi i potpisom predsjednika komisije za dodjelu te nagrade i žigom EUČ-a. Odluka s motivacijom pisana je, u pravilu, na tri jezika (jeziku dobitnika, našem i engleskom).

Prvi MEN je dodijeljen Krzysztofu Oleszczyku iz Varšave za članak *"Polskie czasopisma szaradziarskie w okresie miedzywojennym"* (Poljski zagonetački časopisi u međuratnom razdoblju), objavljen u varšavskom zagonetačkom godišnjaku *"Kalendarz Szaradisty"* za 1978. godinu (str. 150-155).

Drugi MEN, odlukom Skupštine EUČ-a od 7. XII. 1980. godine, dodijeljen je američkom enigmatu (*puzzler*!) Willu Shortzu (pseudonim *Willz*) za rukopis pod naslovom *Puzzleana* (engl. *puzzle* = zagonetka). Radi se o popisu od nekih 160-ak naslova (većinom knjiga) iz američkog zagonetaštva.

Izvori
------

* vm Charles Attenne (Slavko Peleh): *"Poljaku - prva međunarodna nagrada za bibliografiju"*, Zagonetač (Čvor-razbibriga, 349) , ... 209, 1 - Bjelovar, 10. XI. 1979.
* vm Slavko Peleh: *"Drugi MEN Bibliograf bibliografu iz SAD"*, Zagonetač (Čvor-razbibriga, 396) , ... 256, 1 - Bjelovar, 29. VIII. 1981.
**Messier 59** (M59 ili NGC 4621) je eliptična galaksija u zviježđu Djevice. Galaksiju je otkrio Johann Gottfried Koehler 11. travnja 1779. godine prilikom promatranja kometa. Charles Messier samostalno ju je otkrio 15. travnja 1779. kada je promatrao isti komet. U istoj noći Messier je otkrio i M60.

Svojstva
--------

M59 je član skupa galaktika Virgo i pripada među veće galaktike u njemu. Unatoč velikim dimenzijama, M59 nije sjajna kao M49, M60 i M87. Galaksija pripada u tip E5 eliptičnih galaktika s dužom osi koja mjeri oko 90,000 ly u dužini. Udaljenost galaktike je oko 60,000,000 ± 5,000,000 ly. M59 ima oko 1900 ± 400 kuglastih skupova u svom halo-u. To je nekoliko puta više od Mliječne staze ali još manje od gore navedenih galaksija.

Amaterska promatranja
---------------------

M59 ima prividni sjaj od + 9.6 magnituda. Galaksiju je moguće uočiti u teleskopu od 80 mm ako se promatra s tamne lokacije. Kroz 200 mm teleskop iz naselja galaktika izgleda kao izduženi oval s "prečkom" u sredini. U 200 mm teleskopu dimenzije galaktike su oko 2x1.5 lučnih minuta.

Eksterni linkovi
----------------

***Messier 59*** na Wikimedijinoj ostavi

* Skica M59 s M60

  


|  |
| --- |
|  **Objekti u Messierovom katalogu**  |
| 

|  |
| --- |
| M1 • M2 • M3 • M4 • M5 • M6 • M7 • M8 • M9 • M10 • M11 • M12 • M13 • M14 • M15 • M16 • M17 • M18 • M19 • M20 • M21 • M22 • M23 • M24 • M25 • M26 • M27 • M28 • M29 • M30 • M31 • M32 • M33 • M34 • M35 • M36 • M37 • M38 • M39 • M40 • M41 • M42 • M43 • M44 • M45 • M46 • M47 • M48 • M49 • M50 • M51 • M52 • M53 • M54 • M55 • M56 • M57 • M58 • M59 • M60 • M61 • M62 • M63 • M64 • M65 • M66 • M67 • M68 • M69 • M70 • M71 • M72 • M73 • M74 • M75 • M76 • M77 • M78 • M79 • M80 • M81 • M82 • M83 • M84 • M85 • M86 • M87 • M88 • M89 • M90 • M91 • M92 • M93 • M94 • M95 • M96 • M97 • M98 • M99 • M100 • M101 • M102 • M103 • M104 • M105 • M106 • M107 • M108 • M109 • M110 |

 |
**Služba bezbednosti** (engl. ) poznatija po svom akronimu **MI5** (engl.  — Vojni obaveštajni odeljak 5), je britanska kontraobaveštajna i bezbednosna agencija kao i deo obaveštajne mašinerije u koju su uključene Tajna obaveštajna služba (engl.  ili *Military Intelligence, Section 6 (MI6)*), Državni komunikacioni štab (*GCHQ*) i Odbrambeno obaveštajna služba (*DIS*). Sve one podređene su Objedinjenom obaveštajnom komitetu (*JIC*). Služba ima svoju statutarnu osnovu u *Aktu bezbednosnih službi* iz 1989. i u *Aktu obaveštajnih službi Ujedinjenog Kraljevstva* iz 1994. godine. 

Zadaci Službe bezbednosti obuhvataju zaštitu britanske parlamentarne demokratije i ekonomskih interesa, borbu protiv serijskih zločina, militantnog separatizma, terorizma i špijunaže unutar Ujedinjenog Kraljevstva. Iako se najviše bavi unutrašnjom bezbednošću, ona ima i važnu ulogu u podršci prekomorskim operacijama.

Služba od 1995. godine ima sedište u Tejmz Hausu u londonskom kvartu Milbenk. Tejmz Haus je takođe i sedište Kancelarije za Severnu Irsku kao i Objedinjenog centra za analizu terorizma, organizacije podređene Bezbednosnoj službi.

Unutar zajednice civilnih službi, MI5 je kolokvijalno poznat i kao *Boks 500* (po njenoj zvaničnoj ratnoj adresi *PO Box 500* i njenoj trenutnoj adresi - *PO Box 3255*, London SW1P 1AE) ili jednostavno *Pet*.

Spoljašnje veze
---------------

* Služba bezbednosti
**Maksim Mrvica** (Šibenik, 3. svibnja 1975.), hrvatski pijanist.

Životopis
---------

U Šibeniku je završio osnovno i srednje muzičko obrazovanje u klasi prof. Marije Sekso. Već kao devetogodišnjak počinje javno nastupati, da bi s nepunih dvanaest godina svirao svoj prvi koncert s orkestrom. Inače, prezime Mrvica potječe sa šibenskog otoka Žirja.   

Nakon brojnih koncerata u rodnom gradu, 1993. godine upisuje Muzičku akademiju u Zagrebu te studira u klasi prof. Vladimira Krpana, kod kojega je 1998. godine diplomirao s odličnim uspjehom. Iste godine upisuje jednogodišnji studij usavršavanja na Konzervatoriju Franz Liszt u Budimpešti u klasi prof. Lászla Baranyaya. 

Od ožujka 2000. godine usavršava se na konzervatoriju Alexander Skrjabin u Parizu u klasi prof. Igora Laszka. 

Nastupao je u svim većim hrvatskim gradovima te u Salzburgu i Beču (Austrija), Genevi (Švicarska), Budimpešti (Mađarska), Parizu (Francuska) i St. Petersburgu (Rusija). Uspješno je snimao za Hrvatski radio i Hrvatsku televiziju. Surađivao je s orkestrom Muzičke akademije u Zagrebu i sa Simfonijskim orkestrom HRT-a (Alan Buribaev). Dobitnik je nekoliko nagrada na domaćim i inozemnim pijanističkim natjecanjima, od kojih prve nagrade na Državnom natjecanju učenika glazbe u Zagrebu, Rektorove nagrade Sveučilišta grada Zagreba za akademsku godinu 1997./98. nagrade austrijskog Rotary cluba 1998. godine, prve nagrade na Međunarodnom pijanističkom natjecanju Nicolai Rubinstein u Parizu 1999. te prve nagrade na pijanističkom natjecanju Portoise u Parizu 2001. 

Osim redovnog studija na Akademiji, usavršavao se i na brojnim majstorskim tečajevima aktivno sudjelujući na seminarima kod priznatih svjetskih pedagoga i pijanista kao što su Igor Laszko, Semiom Balshem, Edit Picht-Axenfeld, László Baranyay, Nina Kazimirova, Virginio Pavarana, Sergej Senkov i Christine Paraschos. 

Dobitnik je Diskografske nagrade Porin 2002. za najbolji album u kategoriji klasične glazbe.

Na svojim albumima spaja klasičnu s pop/rock glazbom.

Diskografija
------------

Studijski albumi
* 1999. – *Gestures* (Lisinski Studios)
* 2003. – *The Piano Player* (EMI)
* 2004. – *Variations Part I & II* (EMI)
* 2005. – *A New World* (EMI)
* 2006. – *Electrik* (EMI)
* 2007. – *Pure* (MBO)
* 2008. – *Pure II* (MBO)
* 2008. – *Greatest Maksim* (EMI)
* 2010. – *Appassionata* (Universal)
* 2012. – *The Movies* (Universal)

Vanjske poveznice
-----------------

* Službene stranice Maksima Mrvice
**Mir u Campo Formiju** (francuski: *Traité de Campo-Formio*, njemački: *Frieden von Campo Formio*) ponekad zvan i **Mir iz Campoformida** potpisan je 18. oktobra 1797. godine u Villi Manin kod sela Campoformida (jugozapadno od Udina) između Prve Francuske republike i Habsburške Monarhije. Kampoformijski mir potpisali su Napoleon Bonaparte, kao predstavnik Prve Francuske republike, i grof Ludwig von Cobenzl, kao predstavnik Habsburške Monarhije. Mir je označio kraj Prve koalicije, pobjedonosni završetak Napoleonovog pohoda po Apeninskom poluotoku te završetak prve faze Napoleonskih ratova. Tim sporazum dokinuta je Mletačka Republika nakon 1100 godina postojanja, a njen teritorij podjelili su između sebe potpisnici sporazuma, to je bio i kraj Austrijske Nizozemske (današnja Belgija) koja je pripala Prvoj Francuskuskoj republici.

Tim mirovnim sporazumom Habsburška Monarhija priznala je većinu francuskih osvajanja, i postojanje novih apeninskih država Ligurske republike (teritorij oko Genove) i Cisalpinske Republike i pravo na Jonske otoke. Kao naknadu za gubitak Lombardije koja je postala dio Cisalpinske Republike, Francuzi su Austrijancima dali cijeli istočni dio ukinute Mletačke Republike (od rijeke Adige na istok); grad Veneciju, Istru, Dalmaciju, Boku Kotorsku i Mletačku Albaniju, zauzvrat je Habsburška Monarhija morala odustati od svoje Austrijske Nizozemske (današnja Belgija) i dati pravo Francuzima da anektiraju zemlje na lijevoj obali Rajne (kraj od Bazela do Andernacha, uključujući i grad Mainz. Revolucionarna Francuska obećala je da će iskoristiti svoj utjecaj kako bi Habsburška Monarhija dobila Salzburg i dio Bavarske, u tajnom dijelu sporazuma, dogovoreno je da Prusija, bivši saveznik Austrije, neće dobiti ništa. Tako je od Prve koalicije jedino Velika Britanija ostala i dalje neprijatelj Francuske, jer su sve članice koalicije već prije potpisale separatne mirovne ugovore sa Francuskom.

Izvori
------

1. ↑  Jones, str. 512.
2. 1 2 3 4  „*Treaty of Campo Formio*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 6. 12. 2011.

Vanjske veze
------------

***Mir u Campo Formiju*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Treaty of Campo Formio*, sa portala Encyclopædia Britannica (`en`)

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* LCCN: sh85019240

 |
Maksimijan na mozaiku Bazilike San Vitale
**Maksimijan od Ravenne** (latinski: , italijanski: ; 499 - 21. februar 556) bio je biskup Ravenne. Rodio se u Poli (današnja Pula), gdje je bio đakon. Za vrijeme gotskog rata se 546. našao u Patrasu u Grčkoj, gdje ga je za biskupa Ravenne imenovao papa Vigilije, tada na putovanju za Konstantinopolis. Maksimijan ispočetka nije prihvaćen od strane građana Ravenne, koji su u njemu vidjeli marionetu [[bizant]skog cara Justinijana. Usprkos toga, Maksimijanovo stolovanje se odlikovalo značajnim dostignućima - tada je dovršena i posvećena znamenita Bazilika San Vitale kao i Bazilika Svetog Apolinarija u Classi. Maksimijan se također istakao revizijom liturgijskih knjiga kao i narudžbom niza iluminiranih rukopisa.

Eksterni linkovi
----------------

***Maksimijan od Ravenne*** na Wikimedijinoj ostavi

* Saint Patrick's Church Arhivirano 2008-02-11 na Wayback Machine-u
* His contribution to the iconography of the Ravenna mosaics Arhivirano 2019-12-23 na Wayback Machine-u
Za rumunjsko selo Hârsa, v. Plopu.

**Harša** (*Harsha*; **Harsha Vardhana** ili **Harshwardhan**; हर्षवर्धन) je bio indijski vladar (car) koji je od 606. do 647. vladao područjem Sjeverne Indije. Bio je sin Prabhakara Vardhane i mlađi brat Rajya Vardhane, kralja Thanesara. Na vrhuncu moći je njegova država obuhvaćala današnji Punjab, Rajasthan, Gujarat, Bengal, Orissu i cijelu Indo-gangesku ravnicu sjeverno od rijeke Narmada. Na vlast je došao u dobi od 16 godina, nakon što mu je brat poginuo u sukobu sa kraljem Šašankom u Bengalu. Nastojeći ga osvetiti, pokrenuo je niz pohoda na istok, ali i u okolici, uspjevši pod svojom vlašću ujediniti niz malih kraljevstava i republika stvorenih u sjevernoj Indiji nakon propasti Gupta Carstva sredinom 6. vijeka. Njegov pokušaj prodora u Južnu Indiju je, međutim, spriječio Čalukja kralj Pulakesi II. Usprkos toga, Harša je vladao jednim od najvećih carstava u historiji Indije. Njegovu dugu vladavinu je također obilježio i procvat kulture, što je i sam Harša poticao kao prosvijećen i obrazovan vladar. Harša se bavio pisanjem, te mu se pripisuje autorstvo nad tri klasične sanskrit drame - *Nagananda*, *Ratnavali* i *Priyadarsika*. Na Haršinom dvoru je djelovao i znameniti pjesnik Bana, autor historijskog epa *Harsha Charitha*, koji je opisao njegov dolazak na vlast. Haršin dvor je godine 636. posjetio znameniti kineski hodočasnik i putopisac Xuanzang, koji je detaljno opisao Haršu kao uzornog budističkog vladara, tolerantnog prema drugim, tradicionalnim indijskim religijama. Sam Harša je godine 641. poslao diplomatsku misiju u Kinu, uspostavivši veze sa dinastijom Tang. Njegova država se, međutim, brzo raspala nakon smrti, otpočevši kraće mračno doba u historiji sjeverne Indije.

Izvori
------

* Sri-harsha-charita, trans. Cowell and Thomas (1897)
* Ettinghausen, Harsha Vardhana (Louvain, 1906).
* *Political and Social history of the Jats*, Dr B K Dabas, 2001. Sanjay Prakashan, New Delhi, India
* Jat Viron ka Itihaas, Dilip Singh Ahlawat, 1998, Mathan Press, Rohtak, India
* Deb-Ther-Dkar-Po, *The White Annals*, Tibetan Freedom Press, Darjeeling, 1964.

Harsha Vardhana: Linkage and Identity
**Maksim Savić** (Petar (?) Čkrebo; selo Vraneši, danas Opština Vrnjačka Banja, tada Okružje čačansko, 1800 — manastir Kalenić, 4/5. januar 1844) je bio kalenićki arhimandrit, a od 1839. do 1842. šabački episkop.

Biografija
----------

Rođen je 1800. godine u familiji Čkrebo u selu Vraneši u zapadnom pomoravlju, podno Goča, u selu koje je pripadalo Čačanskom okružju Požeške nahije. Duhovno prezime Savić je izvedeno od imena njegovog oca Save koji je učestvovao u oslobodilačkim ratovima protiv Turaka. Potomci ove familije pripovedaju da mu je svetovno ime bilo Petar. Rano se priklonio crkvenom životu na nagovor strica Gavrila Miljkovića (od Čkreba iz Gračaca) koji je bio studenički arhimandrit od 1816. do 1849. godine. Učio se knjizi u Žiči, Vraćevšnici i Feneku, a kod nekog Miokovića je naučio i nemački jezik. 

Zamonašio se u manastiru Kaleniću. U čin đakona ga je proizveo mitropolit beogradski Agatanel 1820. godine. Iste godine je u Kaleniću, po nalogu kneza Miloša Obrenovića, otvorena bogoslovska škola u kojoj je „kaluđere i sirotu decu" učio đakon Maksim do 1825. godine. Primeran je uticaj kneza Miloša na Kalenić u koji je došao u septembru 1822. godine. Školu su kod Maksima pohađali i Hadži Jeftimije Popović i Joanikije Nešković, kasnije vladika šabački. Godine 1823. Maksima je tadašnji šabački episkop Gerasim Dominin rukopoložio u čin prezvitera, a godine 1825. u čin jeromonaha, u Ribnici. Za vreme svog boravka u Kaleniću, Maksim je postao član beogradske Arhidijecezalne konzistorije. Godine 1839. proizveden je na stepen arhimandrita, a iste godine, Arhimadrit je postao 1839. godine. Posle smrti episkopa šabačkog Gerasima Đorđevića posvećen je 4. juna 1839. za novog episkopa šabačkog. Bio je pristalica dinastije Obrenović pa je sa njihovim silaskom sa vlasti 1842. godine i sam ukloljen sa čela eparhije. Bio je zatvoren prvo u manastiru Studenici pa u manastiru Kaleniću gde je i ubijen u noći 4/5. januara 1844. godine. Sahranjen je u hramu manastira Kalenić. Posle njegove smrti za episkopa šabačkog je izabran Sava Nikolajević.

Vidi još
--------

* Eparhija šabačka
* Manastir Kalenić
**Mir Božji** (latinski: ), ponekad navođen i kao **Mir i primirje Boga** je naziv za društveni pokret koji se, djelomično pod okriljem Rimokatoličke crkve, razvio u srednjovjekovnoj Evropi, i koristeći duhovne sankcije nastojao ograničiti ratovanje i nasilje koje je bilo karakteristično za tadašnje feudalno društvo. Historičari njegove začetke pronalaze u južnoj Francuskoj 989. godine, a u određenim oblicima se održao sve do 13. vijeka.

Mir Božji se obično proglašavao tako što bi crkveni velikodostojnici, najčešće opati samostana, sazivali velike narodne skupštine na otvorenom, na kome su osim seljaka bili pozivani i plemići; na njima bi se izlagale relikvije svetaca i učesnici pozivali da se, pod prijetnjom svetačke kazne, zaklinju kako nikada neće nauditi svećenicima, siromašnima, ženama ili djeci. Prekršiteljima zakletve je prijetila ekskomunikacija, ali su je u nekim slučajevima mogli izbjeći preko materijalne kompenzacije žrtvama. 

Širenju pokreta je značajno pomogla opatija Cluny, a njegove aktivnosti su bile blisko vezane za klinijevske reforme u 11. vijeku. 

Većina historičara drži da je pokret imao tek ograničene uspjehe u zaustavljanju nasilja, a o čemu svjedoči da su se zakletve i sinodi Mira Božjeg morali ponavljati svakih deset godina. 

Uz Mir Božji je vezan i koncept Primirje Božje (latinski: ), kojim su se feudalci i njihovi vitezovi obavezivali na primirje, odnosno uzdržavanje od vojnih operacija nedjeljom, na kršćanske blagdane ili za vrijeme korizme.
**Gruzijsko-osetski sukob** je naziv za niz od tri ustanka koje je od 1918. do 1920. godine, za vrijeme ruskog građanskog rata osetsko stanovništvo na području današnje Južne Osetije diglo sa ciljem da izbori nezavisnost, odnosno priključi se svojim sunarodnjacima u Sjevernoj Osetiji pod vlašću sovjetske Rusije. Do prvog ustanka je došlo u proljeće 1918. godine, nekoliko mjeseci nakon Oktobarske revolucije i raspada tadašnje ruske države (bivšeg Ruskog Carstva), kada se Južna Osetija našla pod vlašću novoproglašene Zakavkaske Demokratske Federativne Republike, čijom su vladom dominirali gruzijski menjševici. Iako su ustanici nakratko zauzeli glavni grad Chinvali, ustanak je brzo ugušen, a vlasti su nad lokalnim stanovništvo poduzele surove represalije. Sljedeći se ustanak zbio u oktobru 1919. godine, nakon što se i sama Zakavkaska Federacija raspala, a umjesto nje vlast preuzela Demokratska Republika Gruzija. I taj je ustanak brzo ugušen. Mnogo veći i uspješniji ustanak je podignut u proljeće 1920. godine, kada su ustanicima pomogle trupe Crvene armije koje su prešle granicu, te je zauzet najveći dio Južne Osetije, uključujući grad Java. Crvenoarmejske snage su se, međutim, povukle nakon što je boljševički vođa Vladimir Lenjin zaključio kako, barem privremeno, treba teritorijalni integritet Gruzije. To su iskoristile gruzijske snage pod vodstvom Valikom Jughelijem koje su ubrzo nakon toga ugušile ustanak, zbog čega je nekoliko desetaka hiljada Oseta otišlo u bijeg. Godine 1921. su Oseti pomogli Crvenoj armiji u sovjetskoj invaziji Gruzije, nakon koje je formirana Južnoosetijska autonomna oblast u okviru sovjetske Gruzije.

Iako su odnosi između Gruzijaca i Oseta pod sovjetskom vlašću nakon toga uglavnom bili mirni i lišeni međusobnih sukoba, krvoproliće iz doba ruskog građanskog rata je postalo povodom, odnosno značajno doprinijelo izbijanju gruzijsko-osetskog sukoba prilikom raspada SSSR i prvim godinama post-sovjetskog perioda.
Katedrala Sameba u Tbilisiju (20. vijek)  

**Gruzijska pravoslavna crkva** je pomjesna autokefalna crkva. Nalazi se na 9. mjestu u diptihu pravoslavnih crkava. Ima rang patrijaršije.

Pregled
-------

Zametki datiraju u 1. vijek nove ere, kada je misiju u tim krajevima imao apostol Andrej. Autokefalnost je dobila u 4. vijeku, kada postaje zvanična crkva Gruzije. Gruzijska pravoslavna crkva ima oko 3,5 miliona vjernika. Na čelu Gruzijske pravoslavne crkve se nalazi patrijarh-katolikos sve Gruzije, arhiepiskop mchetski i tbiliski Ilija II.

Istorija
--------

Kada su apostoli krenuli da šire Jevanđelje u rejon Kavkaza, pošao je i apostol Andrej. U te krajeve je navodno otišao i Simon od Kanana i apostol Matija. Prvu eparhiju u tim krajevima je podigao sam apostol Matija, u gradu Atskurija. Najstarija crkva je podignuta u 3. vijeku u selu Nastakisi. Od godine 303, Sveta Nina propovedala je jevanđelje u Gruzijskom carstvu (istočni deo) i za njeno vrijeme (327) hrišćanstvo je preuzeto kao državna religija, za vladavine Mirijana III i kraljice Nane. Zapadni deo Gruzije je tada bio ispod Rimskog carstva, koji je hrišćanstvo jedno vreme progonio, zato je hrišćanstvo došlo kasnije, zvanično 523. godine, pod carem Egrisijem. Kao patrona države odabrali su Svetog Đurđa.

Povezano
--------

* Ruska pravoslavna crkva

Spoljašnje veze
---------------

***Gruzijska pravoslavna crkva*** na Wikimedijinoj ostavi

* Zvanična stranica Gruzijske pravoslavne crkve

| * p
* r
* u
Autokefalne i autonomne crkve u pravoslavlju |
| --- |
| Autokefalne crkve | **Četiri drevne patrijaršije:** Carigrad • Aleksandrija • Antiohija • Jeruzalem  Rusija • Srbija • Rumunska • Bugarska • Gruzija • Kipar • Grčka • Poljska • Albanija • Češka i Slovačka • Amerika\* • Ukrajina\* |
| Autonomne crkve | Sinaj • Crna Gora\* • Finska • Estonija\* • Hrvatska\* • Japan\* • Kina\* • Zapadna Europa\* • Besarabija\* • Moldavija\* • Ohrid\* • (RPCIR) |
| \* *Autokefalnost ili autonomija nije opće priznata.*\*\* *Poluautonomnni dio Ruske pravoslavne crkve čija autonomija nije opće priznata.* |
**Kralj Qin Huiwen**, poznat i kao Monarh Huiwen od Qina i Kralj Hui od Qina (秦惠文王, 秦惠文君，秦惠王), bio je vladar drevne kineske države Qin do 338. pne. do 311. pne.

Na prijestolje je došao naslijedivši svog oca, uspješnog Vojvodu Xiaoa te nakon toga dao pogubiti Shang Yanga, premijera i legalističkog filozofa čije su upravne reforme doprinijele usponu države Qin. Huiwenov je čin bio motiviran osobnom odmazdom, s obzirom da je Shang Yang kao premijer bio ponizio mladog princa, davši protiv njegove volje odsjeći uho jednom od njegovih tutora. Usprkos toga, Huiwen je brzo shvatio kako su Shang Yangove reforme u njegovom interesu, te ih nije ukinuo.

Godine 325. pne. Huiwen se osjetio toliko moćnim da je odbacio dotadašnju titulu vojvode, te se proglasio kraljem, označivši tako i formalni prekid državnopravnih veza s nominalnim sizerenom - kineskim vladarom iz dinastije Zhou. Taj su potez kasnije ponovili i drugi vladari preostalih Zaraćenih država.

Koristeći se talentima premijera Zhang Yija, te vojskovođe Bai Qija, Huiweb je uspješno ratovao protiv suparničkih država. Njegov najveći uspjeh je bilo osvajanje polu-barbarskih država Shu i Ba na području današnjeg Sečuana, kojim je Qin stekao novi i važan izvor hrane i ljudstva, odnosno dragocjenu prednost nad ostalim kineskim državama, a koju će Huiwenovi potomci u 3. vijeku pne. iskoristiti kako bi ujedinili Kinu.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi: **Xiao**  |  **Kralj Qina** 338. pne.–311. pne. | Slijedi: **Kralj Wu**  |
**Grza** je reka u istočnoj Srbiji. Duga je 23. Nastaje od reka Ivanštice (Gornje Grze) i Velike Čestobrodice, između turističkog naselja Grza i sela Izvor (Paraćin). Reka Grza je leva pritoka reke Crnice, koja protiče kroz Paraćin i zapadno od grada se uliva u Veliku Moravu. Gornja Grza i njene pritoke (Vrelska Padina, Velika Čestobrodica, Crvena reka, Suva reka, Begrovac, Svinarski potok) usekle su kraće klisure u kojima je prisutna reliktna vegetacija. Dužina doline Ivanštice je 11 , a dubina klisure preko 300 , dok je dužina meandarske klisure oko 2 , a dubina preko 250 .

Duž Grze i Čestobrodice vodi magistralni put Paraćin - Zaječar koji spaja doline Velike Morave i Timoka. Blizu turističkog naselja Grze nalazi se selo Sisevac i manastir Svete Petke.

Literatura
----------

* *Mala enciklopedija Prosveta*, Treće izdanje (1985); Beograd: „Prosveta"; ISBN 86-07-00001-2
* Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije* Sarajevo: „Svjetlost"; ISBN 86-01-02651-6

Spoljašnje veze
---------------

***Grza*** na Wikimedijinoj ostavi

Šablon:Klica-reke
Dufay (lijevo), sa Gilles Binchois
**Guillaume Dufay** (Du Fay, Du Fayt) (5. august 1397? – 27. novembar 1474) je franko-flamanski kompozitor rane renesanse. Centralna figura Burgundske škole, bio je najpoznatiji I najuticajniji kompozitor u Evropi sredinom 15 vijeka.
Bio je vanbračni sin nepoznatog svećenika I Marie Du Fayt. Marie se sa sinom preselila u Cambrai rano, ostajući sa rođakom koji je radio u tadašnjoj katedrali. Ubrzo Dufay-ev muzički dar je primječen od strane katedralskih autoriteta. Bio je član crkvenog hora od 1409 do 1412 
1420 odlazi u Italiju. 1424 vrača se u Cambrai, da bi se 1426 ponovno vratio u Italiju, U Bolognu gdje je ušao u službu kardinala Luja Alemana. 1428 postaje svećenik, iste godine odlazi u Rim I postaje član papskog hora. 1434 bio je *maistre de cappelle* u Savoju gdje je služio vojvodi Amediju VIII. Očito je napustio Rim zbog financijske krize. 1435 bio je opet u službi papske kapele, ali ovaj put u Firenci. Tokom ovog perioda Dufay je započeo dugu vezu sa familijom Este iz Ferrare – koji su bili među najvažnijim patronima renesanse. 
Dufay se vratio u Cambrai tokom 1440-tih I tokom ovog perioda bio je u službi Burgundskog vojvode. 1550-tih ponovo posječuje Savoy I Italiju. U krajnjim godinama kao slavan kompozitor vratio se u Cambrai gdje je primio brojne kompozitore kao Busnois, Ockeghem, Tinctoris, i Loyset Compère, Pisao je sakralnu I sekularnu muziku.

Pokopan je u katedrali u Cambraiu.


***Guillaume Dufay*** na Wikimedijinoj ostavi
**Maghrawa** ili **Meghrawa** (berberski: **imghrawn**) je bilo berbersko Zenata pleme čiji su pripadnici živjeli u zapadnom i centralnom Alžiru. Prema navodima Ibn Halduna, bilo je prvo berbersko pleme koje je prihvatilo islam i prilikom arapskih pohoda u Sjevernojh Africi je 683. podržavalo Uqbu ibn Nafija u njegovom prodoru na Atlantik. S vremenom su postali haridžiti te su se kroz vijekove povezivali s raznim dinastijama - prvo Idrisidima, a od 10. vijeka s Omejadima u al-Andalusu (Španija), zbog čega su vodili česte borbe sa Ziridima. Pod Ziri ibn Atijom su krajem 10. vijeka stekli nadzor nad Fesom kao omejadski vazali, protjeravši Banu Ifran. Iako je omejadski vezir al-Mansur vojnički porazio Ziri ibn Atiju, njegovi nasljednici su uspjeli povratiti vlast u Fesu i pod al-Muizzom (1001-1026), Hammanom (1026-1039) i Dunasom (1039) konsolidirati vlast nad sjevernim i centralnim Marokom. Unutrašnje borbe iza 1060-ih su na kraju omogućile Almoravidima da ih 1070. poraze i pokore.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi: **Idrisidi i Omejadi**  |  **Maghrawa dinastija** 970-1068 | Slijedi: **Almoravidska dinastija**  |