recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Najjednostavniji iz skupine fenola - fenol (2 načina označavanja aromatskog prstena)
U organskoj kemiji **fenoli** su skupina spojeva koji se sastoje od hidroksilne skupine (-OH) vezane izravno na aromatski ugljikovodik. Najjednostavniji takav spoj je fenol (C6H5OH).

Iako slični alkoholima, imaju jedinstvena svojstva te se ne svrstavaju u alkohole (zbog toga što hidroksilna skupina nije vezana na *zasićeni* atom ugljika, već direktno na aromatski ugljikovodik). Jače su kiseline od alkohola jer se aromatski prsten uže veže s kisikom te je veza izmežu vodikovog i kisikovog atoma relativno slaba. Kiselost hidroksilne skupine kod fenola na ljestvici je negdje između alifatskih spojeva i karboksilnih kiselina (njihov pKa obično je između 10 i 12). Gubitak pozitivno nabijenog atoma vodika (H+) sa hidroksilne skupine fenola stvara pripadajući negativni *fenolatni ion* ili *fenoksid ion*, a pripadajuće se soli nazivaju *fenolati* ili *fenoksidi* (također *ariloksidi* prema IUPAC Gold Book-u).

Jedna molekula fenola može imati dvije ili više hidroksilnih skupina vezanih za aromatski prsten. Fenoli mogu reagirati s alkalijskim metalima kao i alkoholi, pri čemu nastaju odgovarajući fenoksidi. Male količine fenola nalazimo u ljekovitim pripravama (kapi za oči ili nos, tekućina za ispiranje usta ili losion za herpes) jer su neki fenoli dobra baktericidna i dezinfekcijska sredstva koja koaguliraju stanične bjelančevine.

Po redoslijedu opadajućeg prioriteta pri odabiru i imenovanju glavne karakteristične skupine, alkoholi i fenoli su petnaesti po redu razredni spojevi (zatim redom tioli, selenoli i teluroli).

Izvori
------

1. ↑  E-škola, odgovorio: Tomislav Portada, PMF, arhivirano 25. lipnja 2007.
**Juticalpa** je grad i općina (municipio) od 137,648 stanovnika u centru Hondurasa u Departmanu Olancho čiji je administrativni centar.

Geografske karakteristike
-------------------------

Juticalpa se prostire na sjeverozapadnom rubu plodne Doline Olancho, a centar grada nalazi na desnoj obali rijeke Juticalpa.

Od karipske luke Puerto Cortés je udaljena 227 km jugoistočno, a od glavnog grada Tegucigalpe 125 km.

Historija
---------

Juticalpa je bila indijansko naselje poznato pod imenom *Xuticalpa* davno prije dolaska Španjolaca.

Historijski dokumenti govore da su prvi španjolski kolonisti došli iz naselja *San Jorge de Olancho*, kog je 1611. osnovao Pedro de Alvarado na lokalitetu 
*El Boquerón*, koji se nalazilo u podnožju istoimenog vulkana, pa je naselje uništeno njegovom erupcijom.

Jedan dio izbjeglih stanovnika otišao je na sjever zemlje i osnovao grad Olanchito u Departmanu Yoro, a drugi dio se naselio u indijanskoj - Xuticalpa, koja je kasnije postala poznato pod imenom Juticalpa. U popisu stanovništva iz 1791. pojavljuje se pod imenom *San Juan Xuticalpa*, u parohiji
Manto.

Status grada dobila je 16. jula 1835. u vrijeme dok je predsjednik bio Joaquín Rivera Bragas.

Privreda
--------

Juticalpa je danas administrativno - trgovačko- uslužni centar poljoprivrednog kraja.
Poznat je po alkoholnom piću - *Chicha de coyol*, koje se proizvodi od palmi.

Gradovi prijatelji
------------------

* Meksiko Coyuca de Catalán, Meksiko

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Honduras: Administrative Division*" (engleski). City population. Pristupljeno 2. 4. 2019.
2. 1 2 3 4 5 6 7  „*Juticalpa*" (španjolski). EcuRed. Pristupljeno 2. 04. 2019.
3. ↑  „*Juticalpa*" (španjolski). DB-City. Pristupljeno 2. 04. 2019.

Vanjske veze
------------

***Juticalpa*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Alcaldía Municipal de Juticalpa* Arhivirano 2018-03-19 na Wayback Machine-u (`es`)
Položaj Liaodonga
**Liáodōngski poluotok** (pojednostavljeni kineski: ; tradicionalni kineski: ; pinyin: *Liáodōng bàndǎo*) je poluotok u Liáoníngu, sjeveroistočnoj provinciji NR Kine, odnosno oblasti koja se u zapadnoj literaturi dugo vremena nazivala jugoističnom Mandžurijom. *Liaodong* (koji se nekada pisao *Liaotung*) znači "Istočno od Liáoa". To se odnosi na rijeku Liáo River koja je u periodu Zaraćenih država dijelila kapetanije države Yan Liáoxī (pojednostavljeni kineski: ; tradicionalni kineski: ) (zapadno od Liáoa) i Liaodong.

Geografija
----------

Poluotok se nalazi na sjevernoj obali Žutog mora, između Bohjajskom mora na zapadu i Korejskog zaliva na istoku.

Predstavlja južni dio lanca planina koji se na sjever nastavlja kao Changbai planine. Dio planinskog lanca na samom polutoku je poznat kao Qianshan planine, nazvan prema planini Qian u Anshanu, a uključuje i planinu Dahei u Dalianu.

Postoje dvije luke: Dalian, na sredini poluotoka i na njegovom najužem dijelu, i Port Arthur/Lushun (danas dio grada Dalian), smješten na najjužnijem dijelu. Lüshun/Port Arthur ima ogromnu prirodnu luku i dobre komunikacije koju su ga učinile atraktivnim imperijalističkim velesilama na kraju 19. vijeka. Luka Dalny/Dairen/Dalian je pak tražila daleko veće investicije, koje su prvo učinili Rusi, ali se najviše razvio pod japanskom upravom (1905–1945). Dvije luke su udaljene 25 km željeznicom, i oko 65 morem. Lüshun se nalazi oko 900 km južno od mandžurijskg željezničkog središta Harbin na historijskoj Južnoj mandžurijskoj željeznici (današnja Kineska dalekoistočna željeznica, čija je izgradnja bila jednim od uzroka rusko-japanskog rata).

***Liaodong*** na Wikimedijinoj ostavi

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 315529549
* LCCN: sh2004009390
* NKC: ge627524

 |
**Gnej Kalpurnije Pizon** (*Gnaeus Calpurnius Piso*, 44/43. pne. - 20. n.e.) bio je rimski velikodostojnik iz doba ranog Carstva. Političku karijeru je započeo pod carem Augustom. Tako je 7. pne. postao konzul, a potom je služio kao guverner Hispanije i prokonzul Afrike.

Godine 17. mu je car Tiberije povjerio 4 legije i upravu nad Sirijom. Ubrzo je došao u sukob s popularnim vojskovođom Germanikom, koji mu je bio pretpostavljeni, odnosno zadužen za nadzor svih provincija na Istoku. Dvije godine kasnije, Pizon je zbog toga morao napustiti svoj položaj. Međutim, nedugo nakon toga je Germanik umro. Ubrzo su se u Rimu pojavile glasine kako je Germanik otrovan, odnosno da je to učinio Pizon po Tiberijevom nalogu. Car, optužen za podmuklu likvidaciju svog potencijalnog suparnika, nastojao se tih glasina riješiti organiziravši javno suđenje Pizonu i njegovoj supruzi Plancini u Senatu. Međutim, prije početka samog suđenja je Pizon izvršio samoubistvo; to nije zaustavilo glasine, odnosno špekulacije da se Pizon nije ubio, nego da je likvidiran po Tiberijevom nalogu kako na suđenju ne bi iznio po cara kompromitirajuće dokaze.

U popularnoj kulturi
--------------------

Pizon se pojavljuje kao lik u *Ja, Klaudije*, znamenitom historijskom romanu Roberta Gravesa, te ima značajnu ulogu u po njemu temeljenoj BBC-jevoj TV-seriji, gdje ga je tumačio Stratford Jones.

Eksterni linkovi
----------------

* Calpurnius Piso entry in historical sourcebook by Mahlon H. Smith
* Senatus Consultum de Cn. Pisone patre - nedavno otkriveni senatski ukaz koji navodi detalje suđenja (na latinskom)


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi: **Gaius Marcius Censorinus i Gaius Asinius Gallus**  |  **Konzul Rimskog Carstva** 7. pne. | Slijedi: **D. Laelius Balbus i Cn. Antistius Vetus**  |
Fitoplankton
**Fitoplankton** čine jednostanični i kolonijalni mikroorganizmi iz carstva Protista. Prema veličini se dijele na piko(fito)plankton (stanice 0.2 do 2 µm), nano(fito)plankton (stanice 2 do 20 µm) i mikro(fito)plankton (stanice veće od 20 µm). Najbrojniji predstavnici krupnijeg fitoplanktona su alge kremenjašice, a sitnijeg zelene alge, zlatne alge, svjetleći bičaši i cijanobakterije. 

Uz pomoć fotosinteze od ugljičnog dioksida i hranjivih tvari gradi svoju tjelesnu supstancu (biomasu). Na taj način je fitoplankton osnovica prehrambene piramide u moru i u kopnenim stajaćim vodama i velikim rijekama. 

Fitoplanktonom se hrani zooplankton i mnoge životinje koje žive na dnu slatkih voda i u moru. Planktoni su oko sebe razvili neobične mrežaste strukture kako bi mogli filtrirati najsitnije prehrambene čestice. Najdirektniji hranidbeni lanac predstavlja fitoplankton → kril → kit.

Procjenjuje se, da fitoplanskton stvara 70 – 80% kisika u atmosferi.

Izvori
------

1. ↑  Antarctic krill *Euphausia superba* filter of thoracopods Arhivirano 2002-05-01 na Wayback Machine-u (`en`)
2. ↑  The Most Important Organism? Arhivirano 2010-03-28 na Wayback Machine-u, preuzeto 19. kolovoza 2009. autor Jack Hall (`en`)
**Mačka bljedica** (*lat. Scyliorhinus canicula*) je priobalna, pretežno bentoska morska riba hrskavičnjača iz porodice *Scylorhinidae*.

Opis
----

Tijelo mačke bljedice je izduženo i vretenasto. Rate maksimalno do 70 cm, iznimno do 100 cm u dužinu, ali u prosjeku oko 50 cm. Glava je tupasto zašiljena, a koža joj je hrapava. Leđa i peraje su sive, žućkasto sive, smećkaste ili čak crne boje s brojnim svjetlijim i tamnijim mrljama, a trbuh je bjelkast. Oblikom tijela podsjeća na morskog psa. Mužjaci u Jadranu su u prosjeku veći od ženki iste starosti za 1 do 3 cm.

Rasprostranjenost
-----------------

Bljedica obitava uz obale istočnog Atlantika od Norveške na sjeveru do Senegala na jugu, oko Britanskog otočja te u cijelom Sredozemnom moru osim Crnog mora.

Obitava diljem Jadrana osim u Jabučkoj i dubljem dijelu južno jadranske kotline. Najbrojnija je u srednjem Jadranu izvan Dugog otoka te između otoka Šolte i Visa.

Način života i ishrana
----------------------

Mačku bljedicu se najčešće može naći na dubini od 100 do 200 m, ali zalazi i u plitke vode do 5 m. Prehrana joj je raznolika. Odrasle mačke se hrane dekapodnim rakovima, manjom ribom i glavonošcima, a mlađi primjerci uglavnom većim planktonskim račićima.

Razmnožavanje
-------------

Razmnožavanje mačke bljedice započinje u ranu jesen a može trajati sve kraja studenog kada ženke sele u pliće vode da izlegu jaja. Mužjaci mačke bljedice spolno sazrijevaju kad dosegnu između 27 i 33 cm, a ženke između 31 i 40 cm dužine. Parenje se odvija u parovima parovima a razmnožavanje mačke bljedice je oviparno tj. ženke legu jaja. Do embrionalnog razvitka jaja u majci dolazi unutarnjom oplodnjom koja se događa nakon parenja. Za vrijeme parenja mužjak pliva oko ženke te na kraju dolazi do prijenosa spermatozoida. Mužjaci imaju posebne hvataljke koje imaju sličnu funkciju kao ljudski penis iz kojih tijekom parenja izljevaju spermatozoide. U jajovodu ženke dolazi do oplodnje, a u oba jajovoda se obično nalazi po jedno oplođeno jaje na istom stupnju razvoja, koje ženke izlegu do lipnja, srpnja pa i kasnije.

* Oplođeno jajašceOplođeno jajašce
* Odrasli embrijOdrasli embrij
* Odrasla mačka bljedicaOdrasla mačka bljedica

Vanjske veze
------------

***Mačka bljedica*** na Wikimedijinoj ostavi

* Zaštita mora Arhivirano 2010-06-14 na Wayback Machine-u
* Sekcija mačke bljedice (html)[*mrtav link*]

Linkovi
-------

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **Mačka bljedica** |
|  | Wikivrste imaju podatke o: **Mačka bljedica** |
**Dr Jusuf Zejnulahu** (alb. ; Svirce 1944) je ekonomista i društveno-politički radnik SAP Kosova.

Biografija
----------

Rođen je 1944. godine u Svircu. Godine 1968, diplomirao je ekonomiju u Prištini, a 1971. završio doktorat na Ekonomskom fakultetu u Zagrebu.

Radio je u Ministarstvu privrede SAP Kosova u Odseku za promet i veze, bio savetnik za privredu u Skupštini Kosova, direktor Ureda ekonomskog razvoja u Prištini, potpredsednik Privredne komore Kosova, ravnatelj metalurškog postrojenja „Feronikel", potpredsednik Privredne komore Jugoslavije i ostalo.

Dana 14. aprila 1989, bio je izabran za člana Centralnog komiteta Saveza komunista Jugoslavije, a 4. decembra iste godine postao je predsednik Izvršnog veća Skupštine SAP Kosova.

U danima tzv. antibirokratske revolucije, 3. aprila 1990, Zejnulahu i nekoliko ostalih članova Izvršnog veća ponudili su ostavke u znak protesta protiv politike Slobodana Miloševića u smanjivanju autonomije Kosovu. Na sednici Skupštine Kosova, održanoj 23. maja, njihove ostavke su odbijene. Zejnulahu je kasnije učestvovao u proglašenju tzv. deklaracije o otcepljenju Kosova 2. jula 1990, posle čega su Izvršno veće i Skupština Kosova raspušteni. Bio je uhapšen 17. septembra 1990. zbog poticanja secesionizma Kosova. Zejnullahu je bio premijerom tzv. kosovske vlade u egzilu, od 7. septembra 1990. do 5. oktobra 1991. godine. Na mjestu premijera u sjeni zamijenio ga je Bujar Bukoshi. 1999. je godine emigrirao u SAD u Klirvoter na Floridi, gdje je ostao.

Izvori
------

1. ↑  „Amnesty International (25. IX 1990)". Arhivirano iz originala na datum 2014-05-08. Pristupljeno 2012-12-03.
2. ↑  Svjetski državnici
3. ↑  Former Kosovar leader rejoices from afar, *St. Petersburg Times*, 19. II 2008.
**Gerald od Aurillaca** (francuski:  ili **Sveti Gerald**) (cca. 855 – c. 909) je rimokatolički svetac rodom iz današnje Francuske.

Glavni izvor podataka o njegovom životu je hagiografija koju je oko dvije decenije nakon njegove smrti napisao Odo iz Clunyja. Prema njoj je Gerald odrastao u galorimskoj porodici plemenitog porijekla, čiji je član bio i znameniti svetac Cezarije od Arlesa. U djetinjstvu su ga mučile bolesti, a lice mu unakazile akne. Kralj mu je dao titulu *comes*; zbog nje je odbio zahtjev akvitanskog Guillaumea da postane njegov vazal. Za Geralda se govori da se htio zamonašiti, ali da ga je od toga odgovorio prijatelj Geusbert, biskup Rodeza, uvjerivši ga da će više koristi učiniti kao laik. Gerald ga je poslušao, ali je živio kao monah; dao je lični zavjet čednosti, molio se svaki dan, obrijao vrh glave te svu svoju imovinu podijelio siromašnima.

Izvori
------

1. ↑  Dates in Sitwell 1958:94 note 2

Eksterni linkovi
----------------

* University of Kansas Lecture on Gerald of Aurillac Arhivirano 2005-04-08 na Wayback Machine-u
* The Life of Saint Gerald of Aurillac by Odo of Cluny, trans. Gerald Sitwell, O.S.B. (Google Books)
**Mačevalački klub Karlovac** osnovan je 10. listopada 2003. i prvi je sportski klub takve vrste u Karlovcu od početka Drugog svjetskog rata.
Klub je osnovan na inicijativu Miroslava Brežana, međutim klub je zbog nedostatka stručnog kadra, točnije profesionalnog trenera, počeo s aktivnim i intenzivnim radom tek 1. rujna 2009. Do sada Mačevalački klub Karlovac broji oko 30-ak stalnih članova, što djece, što rekreativaca, od 5,5 godina do 80 godina starosti. Treninzi se odvijaju u takozvanom *Atomskom skloništu* pored karlovačke Gimnazije u Rakovcu.

Karlovac grad mačevanja
-----------------------

Ono što je manje poznato je činjenica da je Karlovac nekada bio centar mačevalačkog sporta. Kao vojni grad, u njemu se mačevanje prakticiralo i treniralo po mnogim vojarnama i vojnim ustanovama. Također je manje poznato da je Milan Neralić, mačevaoc rodom iz Slunja, svoju vještinu mačevanja "brusio" upravo u Karlovcu. On je bio prvi hrvatski olimpijac, i što je još važnije, prvi Hrvat koji je osvojio olimpijsku medalju. Ona je bila brončanog sjaja, a osvojena je u disciplina sablja 1900. godine na Olimpijskim igrama u Parizu. Medalja je osvojena pod Austro-Ugarskom zastavom, tako da ju danas prisvajaju Mađari, Hrvati, ali ponajviše Austrijanci zbog činjenice da je Neralić velik dio svojeg kasnijeg života proveo u Austriji.

Unutarnje poveznice
-------------------

* Mačevanje
* Milan Neralić

Vanjske poveznice
-----------------

* Mačevalački klub Karlovac - službene stranice

Izvori
------

* nakon-70-godina-macevanje-opet-u-karlovcu Arhivirano 2009-08-27 na Wayback Machine-u portal Radio Mrežnice
* trener MK Karlovca na pripremama u Mađarskoj, te na državnom i sveučilišnom prvenstvu[*mrtav link*] trener Mačevalačkog kluba Karlovac, portal Radio Mrežnice
* prezentacija Mačevalačkog kluba Karlovac na Sajmu udruga[*mrtav link*]službeni letak Sajma udruga
* prezentacija borbe mladih mačevaoca na Sajmu udruga[*mrtav link*] Radio Karlovac
Grupa nudista na plaži
**Golotinja** ili **nagost** predstavlja stanje u kome čovjek ne nosi odjeću. Nošenje odjeće je specifično ljudska karakteristika. koja ne postoji u prirodi, ali njeno prakticiranje ovisi o nizu faktora - prije svega zdravstvenih (nastojanje da se očuva tjelesna toplina), a potom i društvenih. U određenim situacijama je minimalna količina odjeće (npr. koja pokriva nečije genitalije ili "privatne dijelove") prihvatljiva, a u određenim situacijama se očekuje više odjeće. Usprkos toga, ljudi mogu biti goli u cijelom nizu situacija - tako se kupanje rijetko može zamisliti s nošenjem odjeće; neke osobe vole spavati gole, a neke prakticiraju nudizam kao svoj životni stil.

Golotinja je u današnjem svijetu sveprisutna, zahvaljujući nizu medijskih sadržaja, bilo da je riječ o slikama, fotografijama, filmu, televiziji ili internetu. Ona gotovo uvijek predstavlja važan sastojak medijskih i drugih sadržaja koji se vezuju uz zabavu za odrasle.

Odnos prema golotinji, s druge strane, varira s obzirom na situacije i okolnosti u kojima se osobe pojavljuju nage i s obzirom na nečije običaje, zakone ili svjetonazor. Skidanje odjeće sa sebe u svrhu higijene (kupanje), odnosno presvlačenja ili zdravstvenog pregleda, uglavnom se smatra opravdanim. S druge strane, skidanje odjeće u javnosti - javna golotinja - često se zna smatrati neprimjerenom i uvredljivom te se u nekim slučajevima tretira kao prekršaj ili krivično djelo.

Eksterni linkovi
----------------

***Golotinja*** na Wikimedijinoj ostavi

* Artistic depictions of nudity Arhivirano 2011-01-05 na Wayback Machine-u
* 20 century Nude in the "History of Art" Arhivirano 2006-09-05 na Wayback Machine-u
* *Nudity in Ancient to Modern* Cultures by Aileen Goodson Arhivirano 2010-03-06 na Wayback Machine-u (This chapter excerpt is from Aileen Goodson's Therapy, Nudity & Joy)
**Mejbomografija** je minmimalno invazivna dijagnostička metoda u oftalmologiji kojom se snimanjem slike ili filma i na osnovu toga dobija uvid u siluetu morfološke strukture Mejbomovih žlezda

Oprema
------

Kod prvih uređaja za mejbomografiju evertirani kapci su bili prosvetljeni sa kožne strane belim svetlom, a slika je beležena na crno-beli ili infracrveni film.

Najnoviji mejbomografi su mobilni, ručni i multifunkcionalni sistemi koji imaju infracrvene emitujuće diode (LED diode) fiksirane za infracrvene kamere. Ovim uređajima se može snimiti video zapis ili slika.

Tumačenje rezultata
-------------------

Radi postavljanja dijagnoze MGD, potrebno je nalaz mejbomografije posmatrati u sklopu cele kliničke slike, a ne izolovano.

Jedan od načina gradiranja nalaza mejbomografije *(meiboscore)* koriste Arita i autori da uporede pacijente sa MGD i kontrolnu grupu zdravih. 

Ovaj sistem gradiranja nalaza mejbomografije u kombinaciji sa simptomima i nalazom abnormalnosti na rubovima kapaka daje senzitivnost od 84,9% i specifičnost od 96,7% u diferencijaciji dve ispitivane grupe.

Izvori
------

1. ↑  .Robin JB, Jester JV, Nobe J, Nicolaides N, Smith RE. In vivo transillumination biomicroscopy and photography of meibomian gland dysfunction. A clinical study. Ophthalmology 1985;92:1423-6
2. ↑  Mathers WD, Daley T, Verdick R. Video imaging of the meibomian gland. Arch Ophthalmol 1994;112:448-9.
3. ↑  Pult H, Riede-Pult BH. Non-contact meibography: keep it simple but effective. Cont Lens Anterior Eye 2012;35:77-80.
4. ↑  Finis D, Ackermann P, Pischel N, Konig C, Hayajneh J, Borrelli M, et al. Evaluation of meibomian gland dysfunction and local distribution of meibomian gland atrophy by non-contact infrared meibography. Curr Eye Res 2015;40:982-9.
5. ↑  .Arita R, Itoh K, Maeda S, Maeda K, Furuta A, Fukuoka S, et al. Proposed diagnostic criteria for obstructive meibomian gland dysfunction. Ophthalmology 2009;116. 2058-63 e1.

Spoljašnje veze
---------------
**Giuseppe Fava** (Palazzolo Acreide, 15. februar 1925 – Catania, 5. januar 1984) je bio italijanski književnik, novinar i aktivist poznat po istraživačkom novinarstvu i aktivizmu usmjerenom protiv Mafije na njegovoj rodnoj Siciliji. Nedugo nakon što je u svom časopisu *I Siciliani* objavio članak o bliskim vezama vodećih poslovnih ljudi i političara sa mafijaškim bosom Bendettom "Nitom" Santapolom je ubijen u atentatu naručenom od strane Santapaole. 

Favin sin Claudio kao član Demokratske ljevice zastupa Italiju u Evropskom parlamentu.

Izvori
------

Vanjske veze
------------

* (`it`) I Siciliani online
* (`it`) I Siciliani
* (`it`) Dossier Pippo Fava
* (`it`) {{webarchive |url= |date=October 6, 2007 |title=Alcune cronache su un caso di mafia }, april 1984
* (`it`) Cinque Gennaio; autor: Riccardo Orioles, Girodivite, 5. IV 2006
* (`it`) Fondazione Giuseppe Fava
* (`it`) Quello che mi e' rimasto di mio padre; autor: Claudio Fava

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 22263744
* LCCN: n50000068
* ISNI: 0000 0001 1044 5730
* GND: 119389630
* SUDOC: 145785637
* BNF: cb12664685j (podaci)
* BIBSYS: 90053010
* NKC: xx0022092

 |
Svjetski financijski centar u New Yorku
**Financije** ili **finansije** (franc. *finance*: gotovina, prihod), umjetnost i nauka upravljanja novcem.

Porijeklo riječi *financije* nije utvrđeno, jedni tvrde da je germanskog odnosno drugi romanskog porijekla. Srednjovjekovno značenje je *finatio* koja se upotrebljava u smislu zaključka, sudske odluke ali i plaćanja. Zatim se formira kao termin u Francuskoj koji dalje prodire u druge zemlje, vezajući se za raznovrsne novčane poslove.

Sama pojava financija je vezana za prije svega novac i novčana plaćanja, analogno ovome financije će postojati dokle god postoji i novac. Ovo znači da gdje god imali robnu proizvodnju i djelovanje zakona vrijednosti izraženom u novcu, imati ćemo i financije. Financije su historijski uvjetna kategorija. Priroda financija je novčana, odnosno monetarna.

Financije su najstarija disciplina ekonomske nauke. Prve naznake financija se vezuju za srednji vijek. Ipak, do pravog zamaha ove nauke dolazi sa nastankom kapitalizma, posebno od perioda liberalnog kapitalizma u 20. vijeku. Velika svjetska ekonomska kriza 1930-ih godina je dala poticaj razvoju nauke o financijama, pri čemu se u početku analiza fokusirala na razmatranju funkcija države (kada se naglasak stavlja na proučavanje poreza), da bi se vremenom sve veća pažnja posvećivala mikro-aspektu, odnosno načinu proučavanja financija u poduzeću.

Važna tema u financijama su razni financijski instrumenti kao: dionice, obveznice, opcije. Redovno u obziru su pojedinačni instrumenti koji su omogućeni za javnu izdaju i razmjenu na burzi.

Veze
----

* Burza
* Tržište stranih valuta

Vanjske veze
------------

***Financije*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Finansijski menadžment* Arhivirano 2010-06-12 na Wayback Machine-u
Emin sin, Louis V od Francuske
**Emma od Italije** (talijanski *Emma d'Italia*, fra. *Emma d'Italie*) bila je princeza Italije i kraljica Francuske 965. – 986.

Njezini roditelji su bili kralj Lotar II od Italije i njegova supruga, kraljica Adelaide od Italije. Emma se udala za kralja Lothairea od Francuske; njihov je sin bio kralj Louis V od Francuske.

Emma je bila optužena za preljub sa biskupom Adalbéronom od Laona od strane svoga šurjaka Charlesa. Emma i biskup bili su oslobođeni svih optužbi, a Charles je morao pobjeći iz Francuske.

Kralj Lothaire je umro 986. i Louis ga je naslijedio. On je optužio svoju majku Emmu za ubojstvo Lothairea otrovom. Louis je umro sljedeće godine te ga je naslijedio kralj Hugo Capet, iz nove dinastije.

Izvori
------

1. ↑  Jean-Charles Volkmann. *Bien Connaître les généalogies des rois de France*. ISBN 2-87747-208-6.
2. ↑  Gallick, Sarah (2009). *The big book of women saints*. Pymble, NSW: HarperCollins e-books. ISBN 0061956562.
3. ↑  Jason Glenn, *Politics and History in the Tenth Century: The Work and World of Richer of Reims* (2004), str. 147.
*Za ostala značenja, v. In absentia (razvrstavanje).*

***In absentia*** (doslovno: *u odsutnosti*) je latinski izraz kojim se označava suđenje ili sličan postupak u kojem jedna od stranaka osobno ne sudjeluje zbog svoje nedostupnosti. Najčešći primjer su krivični postupci protiv osoba koje se, očekujući osudu, skrivaju ili su izbjegle na teritorije odakle im ne prijeti izručenje. Institucija in absentia se tada koristi kako bi se izbjegla paraliza procesa.

Krivično procesno pravo bivše Jugoslavije također je poznavalo instituciju suđenja u odsutnosti, a što su kao praksu preuzelo i pravosuđe država nastalih njenih raspadom. To je posebno do izražaja došlo za i nedugo nakon ratova 1990-ih kada su desetine hiljada ljudi koji su pripadali protivničkim stranama osuđivane na dugotrajne zatvorske kazne zbog oružane pobune, terorizma i ratnih zločina. 

| * p
* r
* u
Pravo |
| --- |
| Pravni sistemi | Anglosaksonsko pravo • Kontinentalno pravo • Običajno pravo • Vjersko pravo • Socijalističko pravo • Međunarodno pravo |  |
| Izvori prava | Pravni propisi (Zakon • Zakonik • Tumačenje zakona)Pravna praksa (Običaji • Precedentno pravo • Pravo pravičnosti) |
| Adjudikacija | Javno pravo (Krivično/kazneno pravo • Ustavno pravo • Upravno pravo)Privatno pravo (Građansko pravo • Obvezno pravo • Ugovori • Naknada štete • Nasljedno pravo i Trustovno pravo)Sudovi (Akuzatorni sistem • Inkvizitorni sistem • Dokazi • Pravosuđe • Pravnici) |
| Jurisprudencija | Filozofija prava • Prirodno pravo • Pravni pozitivizam • Pravni formalizam • Pravni realizam • Pravni interpretivizam • Feministička pravna teorija • Pravo i ekonomija • Kritičke pravne nauke • Komparativno pravo |
| Povezano: Popis pravnih oblasti |
**Finale serije** (engl. ) je izraz koji se u televizijskom žargonu koristi za posljednju epizodu neke, u pravilu igrane (humorističke ili dramske) serije. U užem smislu se pod time podrazumijevaju epizode koje su napravljene nakon što su autori odlučili iz konceptualnih ili drugih razloga da je dovrše, odnosno bili svjesni o prethodnoj odluci matične TV-kuće o obustavljanju daljeg snimanja. Takve epizode obično nastoje razriješiti ključne elemente zapleta, odnosno na neki drugi način gledateljima pružiti priliku za svojevrsni emocionalni oproštaj od popularnih likova. Finale serije u tom smislu valja razlikovati od finala sezone, koje zna biti napravljeno pod pretpostavkom da će, u slučaju da serija bude "obnovljena", imati nastavak u premijeri sljedeće sezone. Finala serija u užem smislu su, ukoliko nije riječ o specifičnim oblicima, kao što su miniserije ili telenovele, obično prilična rijetkost u suvremenoj televizijskoj produkciji, odnosno obično ih stvaraju autori koji uživaju izuzetnu kreativnu slobodu ili su u stanju oduprijeti se komercijalnim pritiscima da nekoj popularnoj seriji "nasilno" daju nastavak ili produže emitiranje.

Vjerojatno najgledanije finale serije u historiji jest *Goodbye, Farewell and Amen*, 256. epizoda popularnog američkog sitkoma *M\*A\*S\*H*, koja je 28. februara 1983. godine emitirana na programu mreže CBS, a koju je, prema procjenama, gledalo 105,9 miliona ljudi. Vjeruje se kako taj rekord još dugo vremena neće biti nadmašen, prije svega zbog toga što danas gledateljima na raspolaganju stoje daleko veća ponuda televizijskih kanala i atraktivnih sadržaja, te je teško zamisliti da bi jedna jedina serija mogla istovremeno privući toliki broj gledatelja.
**Glenn Warren Most** (rođen 12. juna 1952. u Miamiju) američki je klasični filolog. Osnovne je studije završio na Harvardu 1972. godine. Upisao se na magistarske studije na Corpus Christi College na Oxfordu, da bi se prebacio na Odeljenje za komparativnu književnost Univerziteta u Yaleu, gde je i magistrirao 1978. godine. Dve godine kasnije na istom je univerzitetu odbranio doktorsku disertaciju na temu "Mamac laži: proučavanje retoričke strategije poetske istine u romantizmu" *(The Bait of Falsehood: Studies in the Rhetorical Strategy of Poetic Truth in the Romantic Period)*. Istovremeno, od 1976. do 1978, studirao je klasične nauke na Univerzitetu u Tibingenu, gde je doktorirao s tezom pod naslovom "Pindarova istina: jedinstvo i prigoda u epinikijskoj odi" *(Pindar's Truth: Unity and Occasionality in the Epinician Ode)*.

Od 1980. do 1985. predavao je klasične nauke na Princetonu, pri čemu je akademsku 1982/83. godinu proveo u Američkoj akademiji u Rimu. Godine 1985/86. predavao je na Univerzitetu u Sijeni, a zatim je, do 1987, bio gostujući profesor na Univerzitetu u Michiganu. Zatim je predavao na Univerzitetu u Inssburcku, da bi od 1991. do 2001. bio profesor grčkog jezika i književnosti na Univerzitetu u Heidelbergu. Od 2001. predaje grčki na Visokoj školi u Pizi.

U svom naučnom radu Most se bavi grčkim i rimskim autorima, od književnosti do filozofije, i od historije i metodologije klasičnih nauka do savremene teorije književnost i historije recepcije književnosti. Posebno se zanima za odnos savremenog sveta prema antičkom, uključujući i motive iz *Novog zaveta*, kao što je priča o Nevernom Tomi.

Odabrani radovi
---------------

* *The measures of praise. Structure and function in Pindar's Second Pythian and Seventh Nemean odes*, Vandenhoeck und Ruprecht, Göttingen 1985 (Hypomnemata, H. 83) ISBN 3-525-25182-3
* *Collecting fragments = Fragmente sammeln* (Ed.), Vandenhoeck und Ruprecht, Göttingen 1997 (Aporemata, Bd. 1) ISBN 3-525-25900-X
* *Editing texts = Texte edieren* (Ed.), Vandenhoeck und Ruprecht, Göttingen 1998 (Aporemata, Bd. 2) ISBN 3-525-25901-8
* *Commentaries = Kommentare* (Ed.), Vandenhoeck und Ruprecht, Göttingen 1999 (Aporemata, Bd. 4) ISBN 3-525-25903-4
* *Historicization = Historisierung* (Ed.), Vandenhoeck und Ruprecht, Göttingen 2001 (Aporemata, Bd. 5) ISBN 3-525-25904-2
* *Disciplining classics = Altertumswissenschaft als Beruf* (Ed.), Vandenhoeck und Ruprecht, Göttingen 2001 (Aporemata, Bd. 6) ISBN 3-525-25905-0
* *Ancient anger: Perspectives from Homer to Galen*. Uredili Susanna Braund i Glenn W. Most. Cambridge: Cambridge University Press, 2003.
* *Doubting Thomas*. Cambridge, Mass. London: Harvard University Press, 2005.

Vanjske veze
------------

* Most na Visokoj školi u Pizi, uključujući i popis radova Arhivirano 2016-09-20 na Wayback Machine-u.
* Glenn W. Most - Odeljenje za komparativnu književnost, Univerzitet u Chicagu Arhivirano 2010-06-09 na Wayback Machine-u.
| Joseph-Marie Vien: Venera pokazuje Marsu kako njezini golubovi rade gnijezdo u njegovoj kacigi |
| --- |
| **Mars** |
| opis | bog rata |
| roditelji | Junona i Jupiter |
| djeca | Kupid, Timor, Formido, Konkordija, Romul i Rem |
| grčki pandan | Ares |

Joachim Wtewael: Mars i Venera otkriveni od bogova
**Mars** (latinski *Mars*) je bog iz rimske mitologije, bog rata. Nakon Jupitera je najvažniji bog kod Rimljana. Izvorno je bio povezan sa vegetacijom, kao što piše Caton u svojoj molitvi ratara upućenoj Marsu, a usto je čašćen i kao zaštitnik stoke.

Opis i mitovi
-------------

Mars je sin Jupitera, vrhovnog boga, i njegove žene - Junone. Prema drugom mitu, sin je Junone i cvijeta kojeg je nosila Flora. Rimljani su kasnije poistovijetili ovoga boga sa grčkim bogom Aresom, te se tako bog ratara, koji su često bili prisiljeni ratovati, pretvorio u boga rata. Na taj su mu način pripale mnogostruke uloge: zaštitnik je radova na polju, daje plodnost, štiti borce i daje im ratnički duh. Marsova je ljubavnica Venera, žena Marsovog nakaznog brata Vulkana, a djeca su im Kupid, Timor, Formido i Konkordija. Vulkan je otkrio njihovu prijevaru, te je njihov čin pokazao svim bogovima, koji su mu se samo narugali. Mars je otac Romula i Rema koji su osnovali Rim, te tako praotac Rimljana. Njihova je majka bila svećenica Reja Silvija. Njegov je svećenik u Rimu bio *flamen maior*, a bili su mu posvećeni vuk (Mars je poslao vučicu da hrani njegovu djecu) i zelena žuna. Marsov astrološki znak je danas znak za muški spol.

Kult
----

Mars je u službenoj rimskoj religiji bio i bog proljeća, pa je svečano slavljen u martu (odatle ime tome mjesecu). Ostale važne proslave u njegovu čast odvijale su se u februaru i oktobru. Svakih pet godina na *Campus Martius*, pred njegovim oltarom, popis stanovništva popraćen je obredom čišćenja. U Rimu su se nalazila i druga dva hrama: *ara Martis* na polju (138. pr. n. e.) i onaj izvan vrata *Capena* (388. pr. n. e.). Mars je štovan i u vrijeme Carstva, zahvaljujući Augustu koji je ustanovio kult Marsa *Ultora* ("osvetnika"). Mars je zauzeo mnogo važnije mjesto u rimskoj mitologiji nego što je to slučaj sa Aresom, njegovim grčkim pandanom. Razlog je tomu vjerojatno u tome što ga se držalo ljubavnikom Reje Silvije i ocem Romula i Rema koji su utemeljili Rim. Stoga je čašćen kao otac rimskoga naroda, a Rimljani su se nazivali djecom Marsa. Marsu je bio posvećen i dan u sedmici, (utorak, italijanski: *martedì*) te planeta Sunčevog sistema (Mars).

Galerija
--------

* Mars i njegov sin Kupid, KopenhagenMars i njegov sin Kupid, Kopenhagen
* Statua Marsa u BerlinuStatua Marsa u Berlinu
* Peter Paul Rubens: Mars i Reja SilvijaPeter Paul Rubens: Mars i Reja Silvija
* Marsov simbolMarsov simbol

Eksterni linkovi
----------------

***Mars (mitologija)*** na Wikimedijinoj ostavi
**Gordana Pop-Lazić** je narodna poslanica u Skupštini Srbije, potpredsednica Centralne otadžbinske uprave Srpske radikalne stranke i bivša predsednica opštine Zemun.

Biografija
----------

Rođena je u Beogradu 5. 4. 1956. godine. Diplomirala je na Pravnom fakultetu u Beogradu. Radila je u opštinskim organima Skupštine opštine Zemun do 1996. godine, a u periodu od 1996. do 1998. godine obavljala je dužnost sekretara Skupštine opštine Zemun.

U Vladi Republike Srbije, koja je izabrana 24. 3. 1998. godine, bila je ministarka za lokalnu samoupravu. Na parlamentarnim izborima 23. 12. 2000. godine izabrana je za poslanicu u Narodnoj skupštini Republike Srbije, sa izborne liste Srpska radikalna stranka - dr Vojislav Šešelj. Februara 2004. godine, izabrana je za potpredsednika Narodne skupštine Srbije. Tu funkciju je obavljala do izbora za predsednika zemunske Opštine.

Državne funkcije
----------------

* Ministar za lokalnu samoupravu Srbije (1998 - 2000)
* Potpredsednica Narodne skupštine (2004)
* Odbori: Odbor za ustavna pitanja, Odbor za inostrane poslove, Administrativni odbor.

]
**Hyesan** čita se *He San* (korejski: 혜산시) je grad) od 192,680 stanovnika (174,015 u centru) na sjeveru Demokratske Narodne Republike Koreje u provinciji Ryanggang.

On je administrativni centar Provincije Ryanggang, koja je osnovana 1954.

Geografske karakteristike
-------------------------

*Hyesan* leži u gornjem toku rijeke Jalu na kineskoj granici. Novi most prijateljstva podignut je 1986. pa se odtad puno trgovine sa Kinom odvija preko grada. Prvi most je podignut još 1936. ali je više puta razrušen.

Okolica grada je planinski kraj bogat šumama, tu se nalazi i najviša planina u zemlji Baekdu visoka 2.750 m.

Grad ima vrlo hladnu kontinentalnu klimu sa prosječnom temperaturom od -16.6 °C u januaru i 19.8 °C u augustu.
Najniža temperatura od -42 °Czabilježena je u januaru 1915.

Administrativno je podjeljen na 25 dongova (kvartova) i 4 
ria (sela), tako da 90.3 % njegovih stanovnika živi u urbanim a 9.7% u ruralnim dijelovima.

Historija
---------

Zbog strateške pozicije na sjeveru još na početku Dinastije Joseon 1421. podignuta je nova utvrda, na mjestu urušene starije. Njen najvažniji dio Paviljon Kwaegung, danas je najveća atrakcija grada.
U vrijeme Japanske okupacije otpočela je ekspoatacija šuma pa se razvila drvna industrija. Željeznička pruga prema lukama na Japanskom moru izgrađena je 1937.

Hyesan je poznat po sjevernkorejsko - kineskom joint venture rudniku bakra Mladost, za čiji je nesmetan rad između 2004 - 2007. podignuta hidroelektrana Samsu snage 50 000 kW.

Grad je poznat i po velikom spomeniku podignutom u spomen na Bitku kod Pochonba, u kojoj su korejsko - kineski gerilci u junu 1937. pobjedili japanske vojnike.

Privreda i obrazovanje
----------------------

Pored bakra i drvne industrije Hyesan je danas poznat po brojnim tvornicama koje proizvode mašine, metalnu galanteriju, obuću, tekstil i betonske cijevi. Poznat je i po borovnicama i specijalnom hmelju od kog se proizvodi pivo čuveno po cijeloj zemlji.

Hyesan je i univerzitetski grad sa medicinskim, rudarskim, agronomskim, šumarskim, pedagoškim fakultetom.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15  „*Profiles of the cities of DPR Korea – Hyesan*" (engleski). Rainer Dormels. Pristupljeno 14. 9. 2019.
2. 1 2  „*North Korea*" (engleski). City population. Pristupljeno 14. 9. 2019.
3. 1 2  „*Hyesan - North Korea*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 14. 9. 2019.
4. ↑  „*Hyesan [혜산시**"] (engleski). Mansudae Korea. Pristupljeno 14. 9. 2019.**[*mrtav link*]*

Vanjske veze
------------

***Hyesan*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Hyesan [혜산시**][*mrtav link*] (`en`)*
Logo britanske Liberalne stranke
**Liberalna stranka** (engl. ) je bila liberalna politička stranka koja je djelovala u Ujedinjenom Kraljevstvu, najpoznatija po tome što je, uz suparničku Konzervativnu stranku dominirala britanskom politikom u drugoj polovici 19. i u prvoj četvrtini 20. vijeka. Nastala je 1840-ih spajanjem tradicionalnih vigovaca, tzv. peelita - umjerene frakcije konzervativaca - te radikala koji su u Britaniju nastojali sprovesti ideje Američke i Francuske revolucije. Za nju je bilo karakteristično inzistiranje na ličnim i političkim slobodama, što je uključivalo borbu za širenje prava glasa, kao i ekonomskoj politici temeljenoj na slobodnoj trgovini. Liberalna stranka je u 19. vijeku pod vodstvom Williama Ewarta Gladstonea četiri puta formirala vladu, ali je vrhunac imala pod vodstvom Henryja Campbell-Bannermana i Anthonyja Asquitha čije su vlade početkom 20. vijeka proveli dalekosežne reforme, ali i postavili temelje moderne socijalne države. Od liberala se, međutim, u isto vrijeme počela odvajati frakcija koja je, u većoj ili manjoj mjeri, prihvatila socijalističke ideje, i od koje će nastati današnja Laburistička stranka. Nakon Prvog svjetskog rata su laburisti stekli popularnost i glasove na račun liberala, koji su sa vremenom postali potpuno marginalizirani. Godine 1988. se sa nekadašnjim desnim krilom laburista ujedinila u današnje Liberalne demokrate.

***Liberalna stranka (UK)*** na Wikimedijinoj ostavi

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 141198065
* NKC: kn20041007001

 |
Ledenjak Mer de Glace
**Ledenjak Mer de Glace** je ledenjak, smješten na sjevernim padinama planinskog masiva Mont Blanc, u Alpama. Dug je 7 kilometara i 200 metara širok, i najduži ledenjak u Francuskoj.

Geografija
----------

Stvara se na nadmorskoj visini 2 400 m, gdje ga stvaraju presjecanjem puteva ledenjak du Géant, ledenjak de Lechaud i kaskada du Talèfre. Spušta se do visine 1 400 m. Leži u dolini Chamonix. Nekada se dobro vidio iz mjesta Chamonixa, ali kako se smanjio, jedva se sada vidi. 
Ledenjak Mer de Glace teče neprestano zbog svoje težine, stvarajući pukotine, ledene blokove, koji nastaju pucanjem i bazene s vodom. U gornjem dijelu brzina mu je oko 120 metara na godinu, a u donjem oko 90 metara na godinu (oko centimetar na sat). Pukotine su uglavnom poprečne i duboke do 50 m.

Historija
---------

Ledenjak Mer de Glace je bio duži u 19. stoljeću. Od 1907. je kraći za 1 kilometar (8.3 %) i tanji za 150 metara (27 %).

Proizvodnja električne energije
-------------------------------

Voda koja dolazi iz ledenjaka se sezonski koristi za proizvodnju električne energije. Tunel je iskopan u podnožju ledenjaka, koji vodi vodu do hidroelektrane, a zatim izlazi u dolini.

Izvori
------

1. ↑  La Mer de Glace - Chamonix Mont Blanc
2. ↑   "The Glaciers of the Alps" John Tyndall, 1896.
3. ↑  Grove, Jean M. 1988. *The Little Ice Age*. ISBN 0415014492
**Gnej Papirije Karbon** (*Gnaeus Papirius Carbo*, cca. 135. pne. - 82. pne.) bio je rimski političar iz doba kasne Republike. Bio je nećak Gaja Papirija Karbona te pripadao stranci populara. Godine 87. pne. je nakon Sulinog odlaska u prvi mitridatski rat sudjelovao povratku populara na vlast u Rimu. Godine 85. pne. ga je Cina odredio za svog kolegu te je godine 85. pne. postao konzul. Okupio je veliku vojsku s kojom je prešao Jadransko more u namjeri da se obračuna sa Sulinom vojskom u Grčkoj, ali se, čuvši za Cininu pogibiju u vojničkoj pobuni, vratio natrag u Rim.

Godine 82. pne. je za vrijeme drugog građanskog rata izabran za konzula zajedno sa vođom populara Gajem Marijom Mlađim. Prvi pokušaj zaustavljanja Sule je završio neodlučnom bitkom kod Kluzija, ali je zato poražen kod Faventije u napadu na logor Sulinog generala Kvinta Cecilija Metela Pija. Neuspjeh da se njegov kolega Marije deblokira u Prenesti ga je obeshrabrio i natjerao da bježi iz Italije. Prvo se sklonio u Afriku, a potom na otok Kosira (Pantelleria) gdje je uhapšen i doveden pred Pompeja u Lilibej. Tamo je pogubljen.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi: **Lucius Cornelius Cinna i Gaius Marius *(Suffect: Lucius Valerius Flaccus)***  |  **Konzul Rimske Republike** *zajedno sa Lucijem Kornelijem Cinom* 85. pne. | Slijedi: **Lucius Cornelius Cinna i Gnaeus Papirius Carbo**  |
| Prethodi: **Lucius Cornelius Cinna i Gnaeus Papirius Carbo**  |  **Konzul Rimske Republike** *zajedno sa Lucijem Kornelijem Cinom* 84. pne. | Slijedi: **Lucius Cornelius Scipio Asiaticus Asiagenus i Gaius Norbanus**  |
| Prethodi: **Lucius Cornelius Scipio Asiaticus Asiagenus i Gaius Norbanus**  |  **Konzul Rimske Republike** *zajedno sa Gajem Marijem Mlađim* 82. pne. | Slijedi: **Gnaeus Cornelius Dolabella i Marcus Tullius Decula**  |
**Okrug Južni Dablin** (engl. , ir. *Contae Áth Cliath Theas*) je jedan od 3 nova upravna okruga Republike Irske, smešten u njenom istočnom delu, u pokrajini Lenster. Sedište okruga je grad Talat.

Okrug Južni Dablin je izdvojen 1994. godine iz okruga Dablin, koji je tada, zbog svom brojnog stanovništva i velikog značaja, podeljen na četiri uža okruga: 

* Gradski okrug Dablin
* Okrug Dan Liri-Ratdaun
* Okrug Južni Dablin
* Okrug Fingal.

Sva četiri okruga danas čini tzv. Dablinsku regiju.

Položaj i granice okruga
------------------------

Okrug Južni Dablin se nalazi u istočnom delu irskog ostrva i Republike Irske i graniči se sa:

* sever: okrug Fingal,
* severoistok: Grad Dablin,
* istok: Dan Liri-Ratdaun,
* jug: okrug Viklou,
* zapad: okrug Kilder.

Prirodni uslovi
---------------

**Reljef:** Veći deo okruga Južni Dablin je brdsko područje. Jedino je sever, uz reku Lifi, ravničarskih odlika. Središnji deo brdski, da bi na krajnjem jugu postao planinski - planina Kipur Mest, visine 757 m.

**Klima** Klima u okrugu Dablin je umereno kontinentalna sa izrazitim uticajem Atlantika i Golfske struje. Stoga grad odlikuje blaga i veoma promenljiva klima.

**Vode**: Najznačajnija voda u okrugu je reka Lifi, koja čini severnu granicu okruga prema okrugu Fingal. U južnoj, planinskoj polovini okruga postoji nekoliko potoka i malih veštačkih jezera.

Stanovništvo
------------

Grad Talat, sedište okruga
Po podacima sa Popisa 2011. godine na području okruga Južni Dablin živelo je preko 260 hiljada stanovnika, većinom etničkih Iraca, ali i dosta stranih useljenika. Poslednje tri decenije broj stanovnika okruga raste po stopi od blizu 2% godišnje.

**Gustina naseljenosti** - Okrug Južni Dablin ima gustinu naseljenosti od blizu 1.200 st./km², što je višestruko više od državnog proseka (oko 60 st./km²). Ceo okrug je dobro naseljen, a posebno priobalni i everni, koji čine seo građevinskog područja Dablina.

**Jezik**: U celom okrugu se ravnopravno koriste engleski i irski jezik.

Povezano
--------

* Irski okruzi
* Dablin (okrug)
* Talat

Eksterni linkovi
----------------

***Južni Dublin*** na Wikimedijinoj ostavi

* www.sdcc.ie Zvanična stranica Okruga Južni Dablin

| * p
* r
* u
Grofovije Irske |
| --- |
| Grofovije poredane prema pokrajinama |
| Connacht | 

Galway (Galway City) **•** 
Leitrim **•** 
Mayo **•** 
Roscommon **•** 
Sligo
 |  |
| Munster | 
Clare **•** 
Cork (Cork City) **•** 
Kerry •
Limerick (Limerick City) **•** 
*Tipperary* (North Tipperary **·**  South Tipperary) **•** 
Waterford (Waterford City)
 |
| Leinster | 

Carlow **•** 
*Dublin* (Dublin City **·**  Dun Laoghaire-Rathdown **·**  Fingal **·**  South Dublin) **•** 
Kildare **•** 
Kilkenny **•** 
Laois **•** 
Longford **•** 
Louth **•** 
Meath **•** 
Offaly **•** 
Westmeath **•** 
Wexford **•** 
Wicklow
 |
| Ulster | 

*Antrim*† **•** 
*Armagh*† **•** 
Cavan **•** 
*Fermanagh*† **•** 
*Londonderry*† **•** 
Donegal **•** 
*Down*† **•** 
Monaghan **•** 
*Tyrone*†
 |
| *kurziv* označava ne-administrativne grofovije. Zagrade označavaju istoimene gradove i netradicionalne grofovije. † označava grofovije Sjeverne Irske |
Kod tela koje rotira, referentni sistem vezan za npr. ljuljašku na vrtešci, je neinercijalni sistem referencije (pošto telo rotira, te poseduje ugaono ubrzanje). Inercijalni sistem referencije je referentni sistem vezan za bilo koju nepokretnu tačku ili tačku koja se kreće linearno i konsntantnom brzinom.
**Inercijalni** ili **neubrzani referentni sistem** je referentni sistem (koordinatni sistem u odnosu na kog se posmatra kretanje) koji vreme i prostor opisuje kao homogene, izotropne i vremenski nezavisne. Fizički zakoni imaju isti oblik u svim inercijalnim sistemima.

U kinematici, inercijalni sistem referencije su referentni sistemi u kojima važe Njutnovi zakoni. Inercijalni sistem referencije je koordinatni sistem koji se nalazi ili u stanju mirovanja ili u stanju ravnomernog linearnog kretanja. Sistemi referencije koji se ne kreću ravnomerno (ubrzavaju), ili koji rotiraju, spadaju u neinercijalne sisteme referencije.

Iz jednog u drugi inercijalni referentni sistem lako se prelazi korišćenjem Galilejevih transformacija pri kretanju u Njutnovoj mehanici ili preko Lorencovih transformacija u specijalnoj relativističkoj mehanici.

Ako referentni sistem nije inercijalan, za njega se kaže da je to neinercijalni sistem referencije.

Inercijalni sistemi referencije u specijalnoj teoriji relativnosti
------------------------------------------------------------------

Albert Ajnštajn je specijalnu teoriju relativnosti zasnovao preko inercijalnih referentnih sistema. Postulati specijalne teorije relativnosti su:

1. Fizički zakoni isto izgledaju u svim inercijalnim sistemima referencije.
2. Brzina svetlosti u vakuumu ima uvek istu vrednost u svim inercijalnim referentnim sistemima.

Iako fizički zakoni imaju isti oblik u svim inercijalnim referentnim sistemima, brzine i sile mogu imati različite vrednosti u različitim inercijalnim referentnim sistemima, ali su u istim odnosima tako da svi fizički zakoni i dalje važe.

U odnosu na izbor inercijalnog referentnog sistema:

| veličine koje ne menjaju vrednost | veličine koje menjaju vrednost |
| --- | --- |
| brzina svetlosti u vakuumu | vremenski interval |
| prostorno-vremenski interval | prostorni interval |
|  | dužina |

Vidi još
--------

* Kretanje
* Specijalna teorija relativnosti
* Neinercijski referentni okvir
**Gnej Oktavije** (*Gnaeus Octavius*, ? - 87. pne.) bio je rimski političar iz doba kasne Republike. Pripadao je porodici čiji su članovi tradicionalno podržavali optimate protiv populara, tako da mu je stric Marko Oktavije bio jedan od glavnih protivnika Tiberija Grakha.

Godine 87. pne. je, nedugo nakon Sulinog prvog pohoda na Rim izabran za konzula. Međutim, vrlo brzo nakon toga je došao u sukob s kolegom Cinom koji je podržavao populare. Cina je nakratko protjeran iz Rima, ali se, uz pomoć prognanog popularskog vođe Marija iste godine vratio i zaveo strahovladu čijom je žrtvom bio i Gnej Oktavije.

Oktavije, za koga Plutarh navodi da je bio čovjek čvrstih moralnih načela, bio je u dalekom srodstvu s Gajem Oktavijem, ocem prvog cara Augusta.

V. također
----------

* Octavia (gens)


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi: **Lucius Cornelius Sulla i Quintus Pompeius Rufus**  |  **Konzul Rimske Republike** *zajedno sa Lucijem Kornelijem Cinom* 87. pne. | Slijedi: **Lucius Cornelius Cinna i Gaius Marius *(Suffect: Lucije Valerije Flak)***  |