**Damaskin** (svetovno *Dragutin Grdanički*, Leskovac, 20. jun 1892 — Beograd, 7. oktobar 1969) je bio mitropolit i episkop Srpske pravoslavne crkve.

Svetovni život
--------------

Damaskin (svetovno, Dragutin Grdanički) rođen je u Leskovcu 1892. godine. Posle zadršene osnovne škole upisao oe u devetorazrednu Bogosloviju svetoga Save u Beogradu i završio je 1912. Istovremeno je pohađao i Muzičku školu u Beogradu. Posle završene bogoslovije predavao je muziku u Prvoj kragujevačkoj gimnaziji, a potom se upisao na Duhovnu akademiju u Petrogradu.

Monaški život
-------------

Pre polaska u Rusiju zamonašio ga je u manastiru Rakovici sinđel Platon (Jovanović), potonji episkop banjalučki, a mitropolit Dimitrije rukopoložio ga je u čin jerođakona. Duhovnu akademiju završio je sa stepenom kandidata bogoslovlja 1917. godine. Potom je završio Filozofski fakultet u Frajburgu u Švajcarskoj, gde je promonisan za doktora filozofije.

Za vreme Prvog svetskog rata bio je u Oksfordu paroh i veroučitelj našoj izbegličkoj koloniji, a izvesno vreme i vojni sveštenik Druge dobrovoljačke divizije u Rusiji. Od 1918. godine nalazio se položaju profesora Bogoslovije svetoga Save u Engleskoj, Beogradu i Sremskim Karlovcima. Od 1922. do 1923. sinđel Damaskin je bio na položaju prvog sekretara Srpske patrijaršije, a septembra 1924. izabran je za docenta Bogoslovskog fakulteta u Beogradu. Na ovom položaju ga je zatekao izbor za episkopa mukačevsko-prjaševskog novoosnovane Pravoslavne crkve čeških zemalja i Slovačke 1931.

Episkopsko zvanje
-----------------

U Eparhiji mukačevsko-prjaševskoj episkop Damaskin je vratio svu inteligenciju iz unijatstva u pravoslavlje, doneo
Ustav eparhije, podigao veći broj hramova, uputio na školovanje u srpske bogoslovske škole zavidan broj svešteničkih kandidata i podigao u Mukačevu zgradu episkopije.

Po svome pristanku episkop Damaskin premešten je 1938. na katedru Eparhije američko-kanadske. Iako se u Americi nije
dugo zadržao, episkop Damaskin je ovde „zaorao duboku brazdu". Najveću pažnju posvetio je crkvenoj prosveti uopšte, a posebno nedeljnim crkvenim školama. Za njegovo vreme je Crkveno-narodni sabor dopunio Eparhijski ustav, donet za vreme episkopa Mardarija. Po svome pristanku izabran je za episkopa banatskog 1939. godine.

U Vršcu je episkop Damaskin pokrenuo Banatski vesnik i pokušao da preko Crkvene muzičke škole obrazuje kadar crkvenih pojaca i dirigenata, ali je Drugi svetski rat omeo sve njegove plemenite namere. Prilikom popunjavanja upražnjenih eparhija, na prvom posleratnom redovnom zasedanju Svetog arhijerejskog sabora 1947. izabran je za mitropolita zagrebačkog. Mitropolit Damaskin objavljivao je svoje radove iz
liturgike, pastirskog bogoslovlja, omilitike i crkvene muzike u našim bogoslovskim časopisima. Njegovo životno delo, *Srpsko crkveno pojanje*, ugledalo je sveta posle njegove smrti.

Umro je 7. oktobra 1969. godine u Beogradu i sahranjen u manastiru Vavedenju, gde je sahranjen i njegov prethodnik mitropolit Dositej.

Izvori
------

* Sava Vuković: Srpski jerarsi Arhivirano 2013-12-02 na Wayback Machine-u

Spoljašnje veze
---------------

* Istorija Mitropolije zagrebačko-ljubljanske

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodnik:**Vikentije (Vujić)** | **episkop banatski1939—1947.** | Nasljednik:**Visarion (Kostić)** |