**Dritëro Agolli** (sh. *Dritero Agoli*, 13. oktobar 1931 – 3. februar 2017) bio je albanski pjesnik, pisac, političar i bivši predsednik Albanskog udruženja književnika i umjetnika. Studirao je u Lenjingradu u Sovjetskom Savezu i pisao prvenstveno poeziju, ali i kratke priče, eseje, drame i romane. Bio je predsjednik Albanskog udruženja književnika i umjetnika od 1973. do 1992. godine. Bio je jedna od vodećih ličnosti albanske komunističke nomenklature.

Život
-----

Rođen je u bektašijskoj seljačkoj obitelji u Menkulasu u okrugu Devoll, a srednju školu je završio 1952. u Đirokastri. Potom je studirao na Filozofskom fakultetu Sveučilišta u Lenjingradu i po povratku u Albaniju bavio se novinarstvom, radeći petnaest godina za dnevne novine *Zëri i Popullit* (sh.  *Narodni glas*). Agolli je također bio zastupnik u albanskom parlamentu. Bio je cijelog svog odraslog života strastveni pušač, umro je 2017. godine od plućne bolesti odnosno emfizeme .

Djelo
-----

### Pjesnički počeci

Agolli je prvo bio pjesnik. Njegove rane pjesničke zbirke bile su *Izađoh na ulicu* (alb. , Tirana, 1958), *Moji koraci na kolniku* (alb. , Tirana, 1961) i *Planinske staze i pločnici* (alb. , Tirana, 1965). Privrženost njegovim korijenima stvorila je osnovu njegovog pjesničkog izraza.

### Prozna djela

Kao prozni pisac, Agolli je prvo napisao roman *Komesar Memo* (alb. , Tirana, 1970), prvotno zamišljen kao pripovijetka, gdje opisuje ulogu komunista u buđenju narodnih masa. Drugi Agollijev roman, *Čovjek s topom* (alb. , Tirana, 1975) preveden na engleski jezik 1983. godine, obrađuje partizansku tematiku iz drugog kuta i obrađuje je na nešto suptilniji način.

Nakon ova dva romana o partizanskom junaštvu, Agolli je sastavio i satirično djelo *Uspon i pad druga Zyla* (alb. , Tirana, 1973). Drug Zylo dobronamjerni je, ali nesposobni aparatčik, direktor opskurnog vladinog odjela za kulturne poslove. Njegovu jadnu taštinu, njegovu donkihotsku žestinu, groteskno javno ponašanje, uspon i pad, ironično je detaljno zabilježio njegov vrijedni i pronicljiviji podređeni i prijatelj Demkë, koji služi kao neutralan promatrač. Drug Zylo univerzalna je ličnost, lik koji se može naći u bilo kojem društvu ili dobi, a kritičari su brzo povukli paralele s djelom Denielam Defoa, *Revizorom* Nikolaja Gogolja te djelom Franza Kafke i *Šalom* Milana Kundere. *Uspon i pad druga Zyla* prvi se put pojavio 1972. godine u tiranskom satiričkom časopisu *Hosteni*, a objavljen je sljedeće godine u monografskom obliku.

Sve u svemu, Agollijeva snaga u prozi leži u pripovijeci, a ne u romanu. Jedna od ranih zbirki priča, *Zvuk prohujalih vjetrova* (alb. , 213 stranica, Tirana, 1964) bila je zabranjena i "pretvorena u karton". Autor je optužen za sovjetski revizionizam u vrijeme kada je patrija tražila više (maoističkih) revolucionarnih koncepata u književnosti i veću privrženost radničkim masama.

### Stvaralaštvo 1990-ih

Početkom 1990-ih bio je aktivan član parlamenta u redovima Socijalističke partije Albanije. Također je osnovao vlastitu izdavačku kuću "Dritëro", pomoću koje je objavio nove tomove proze i poezije.

Agolli je pisao tijekom devedesetih. Objavio je zbirke pjesama: *Vremenski prosjak* (alb. , Tirana, 1995), *Duh naših predaka* (alb. , Tirana 1996), *Čudni čovjek prilazi* (alb. , Tirana, 1996), *Balada za mog oca i mene* (alb. , Tirana, 1997), *Ponoćna bilježnica* (alb. , Tirana, 1998) i *Daleko zvono* (alb. , Tirana, 1998). Među svescima proze su: zbirka kratkih priča *Ludi ljudi* (alb. , Tirana 1995), *Goli konjanik* (alb. , Tirana, 1996) i *Đavolja arka* (alb. , Tirana, 1997).

### Stil

Kao stilist, Agolli se oduševljava u rimama i neobičnim stilskim figurama. Njegov svježi, jasni i izravni stih, obojen toplim pjenušavim mlijekom smeđih krava u poljoprivrednim zadrugama, klasovima sazrijevanja kukuruza u dolini Devoll i tamnim brazdama obrađenog tla, nije izgubio ništa od bukoličnog fokusa, koji je ostao glavnom snagom ovog pjesnika a koju je on svjesno njegovao. U zbirci *Zakašnjeli hodočasnik* (alb. , Tirana, 1993), susrećemo jedno novo poglavlje. Agolli priznaje u postskriptumu: "Za pjesnike moje generacije svanulo je doba razočaranja i dilema, doba u kojem je moguće ponovno procijeniti ono što smo proizveli, a da se pritom ne zaborave ili negiraju one poštene i humane vrijednosti koje smo iznjedrili. Ali utvrda ideja i ideala u koje smo vjerovali, neki od nas potpuno, drugi djelomično, sva su se urušila i u njezinim zidovima izgaraju vatre naših snova. Te su vatre probudile drugu vrstu pjesništva...".

Nasljeđe
--------

Iako je Agolli bio jedna od vodećih ličnosti u komunističkoj nomenklaturi, u Albaniji ga još uvijek rado čitaju. Kako zapaža Robert Elsie, "Dritëro Agolli ostao je plodan pisac tijekom devedesetih, rijedak glas čovječnosti i iskrenosti u albanskoj književnosti".

Literatura
----------

* Akademia e Shkencave e Shqipërisë (2008) (in Albanian), Fjalor Enciklopedik Shqiptar (Albanian encyclopedia), Tirana, ISBN 978-99956-10-27-2
* Robert Elsie, *Historical Dictionary of Albania, New Edition*, 2004, ISBN 0-8108-4872-4
* Shefki Hysa, "The Diplomacy of self-denial" (Diplomacia e vetëmohimit), publicistic, Tirana, 2008, ISBN 978-99956-650-3-6
* Këlmendi, Ahmet (1977). *Povijest svjetske književnosti, knj. 2. "Albanska književnost"*. Zagreb: Mladost.
* Namik Selmani, "Salute from Chameria" publicistic, (2009), Tirana, ISBN 978-99956-33-28-8

Vanjske veze
------------

* Službena stranica
* Pjesme Dritëra Agollija

| * p
* r
* u
Albanska književnost |
| --- |
| 15. i 16. stoljeće | 
* *Formula e pagëzimit*
* Pal Engjëlli
* Marin Barleti
* Gjon Gazulli
* Gjon Buzuku
* *Meshari*
* Lekë Matrënga

 |
| 17. i 18. stoljeće | 
* Pjetër Budi
* Frang Bardhi
* Pjetër Bogdani
* Jul Variboba
* Nezim Frakulla
* Sulejman Naibi
* Hasan Zyko Kamberi

 |
| Narodni preporod | 
* Kostandin Kristoforidhi
* Teodor Kavalioti
* Shahin Frashëri
* Dalip Frashëri
* Jeronim de Rada
* Zef Jubani
* Thimi Mitko
* Koto Xoxhi
* Naim Frašeri
* Gavril Dara i Riu
* Zef Skiroi
* Françesk Anton Santori
* Zef Serembe
* Gjerasim Qiriazi
* Pashko Vasa

 |
| Kasni preporod i stvaranje države | 
* Filip Shiroka
* Sami Frashëri
* Ndoc Nikaj
* Ndre Mjeda
* Andon Zako Çajupi
* Luigj Gurakuqi
* Leonardo de Martino
* Pashko Babi
* Aleks Stavri Drenova
* Petro Nini Luarasi
* Risto Siliqi
* Mihal Grameno

 |
| Neovisnost i modernistički nagoni | 
* Foqion Postoli
* Gjergj Fishta
* Theofan Stilian Noli
* Millosh Gjergj Nikolla
* Kristo Floqi
* Vinçens Prennushi
* Ndre Zadeja
* Ilo Mitkë Qafzezi
* Haki Stërmilli
* Lasgush Poradeci
* Faik Konica
* Et'hem Haxhiademi
* Shefki Hysa

 |
| Socijalističko doba | 
* Zef Zorba
* Primo Shllaku
* Dhimitër Shuteriqi
* Shefqet Musaraj
* Sterjo Spasse
* Petraq Zoto
* Petro Marko
* Sejfulla Malëshova
* Fatmir Gjata
* Kolë Jakova
* Musine Kokalari
* Llazar Siliqi
* Jakov Xoxa
* Ismail Kadare
* Dritëro Agolli
* Dhimitër Xhuvani
* Ali Abdihoxha
* Esad Mekuli
* Fatos Arapi
* Ali Podrimja
* Kasëm Trebeshina
* Sinan Hasani
* Mirko Gashi
* Azem Shkreli
* Martin Camaj
* Adem Demaçi
* Anton Pashku
* Musa Ramadani
* Sabri Hamiti
* Eqrem Basha
* Teki Dervishi
* Rexhep Qosja
* Beqir Musliu
* Zejnullah Rrahmani
* Mehmet Kraja

 |
| Poslije Berlinskog zida i 21. vijek | 
* Ridvan Dibra
* Besnik Mustafaj
* Kolec Traboini
* Bashkim Shehu
* Beqe͏̈ Cufaj
* Luljeta Lleshanaku
* Leon Qafzezi
* Fatos Kongoli
* Ben Blushi
* Entela Kasi
* Ornela Vorpsi
* Jeton Neziraj
* Migjen Kelmendi
* Fatos Lubonja
* Sabit Rrustemi
* Gëzim Hajdari
* Arian Leka
* Flutura Açka
* Rudi Erebara
* Ledia Dushi
* Elvis Malaj
* Lindita Ahmeti
* Mimoza Ahmeti

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 49295
* LCCN: n79100616
* ISNI: 0000 0000 7830 9981
* GND: 120343665
* SUDOC: 030059496
* BNF: cb12155236d (podaci)
* NKC: ola2002142233
* CONOR.SI: 35840355

 |