**Divna Veković** (Lužac, 1886 – 1944) bila je prva prva školovana babica i zubarka u Crnoj Gori, doktorka književnosti i prva prevoditeljka Njegoševog Gorskog vijenca na francuski jezik. Autorka je i francusko-srpskog rječnika.

Odlučivši se za studije, ona je marljivim prikupljanjem znanja ostavila svojevrsan pečat ne samo na oblast svog primarnog, ljekarskog poziva, već i na oblast književnog stvaralaštva i prevođenja. Bila je veoma aktivna u upoz­navanju Evrope sa duhovnim bogatstvima Crne Gore.

Biografija
----------

Divna Veković rođena je 1886. godine u selu Lužac kod Berana u srpskoj porodici, kao šesto od sedmoro djece Uroša i Tole Veković. Osnovnu školu je završila u manastiru Đurđevi Stupovi a zatim nižu gimnaziju u Skoplju i Djevojački institut na Cetinju. O njenom porodičnom životu nema pouzdanih podataka.

### Školovanje

Kao izuzetno talentovanu učenicu, knjaz Nikola je upućuje na studije u Pariz i dodjeljuje joj stipendiju Knjaževine Crne Gore. Kao odlična učenica i jedna od najboljih u svojoj generaciji Divna je bila stipendistkinja Djevojačkog instituta na Cetinju, instituta za školovanje ženske djece „Carica Marija". Na Sorboni je 1907. završila medicinu i postala ljekarka. Obrazovanje koje je stekla u Francuskoj obuhvatilo je jednogodišnje studije Babičke škole u Amijenu, drugi, završni razred pri Medicinskom fakultetu na Sorboni, i dvogodišnju dentističku školu koju je završila 1917. u Parizu Bila je članica Međunarodnog crvenog krsta. Vratila se u Crnu Goru 1939. godine. Od odlaska na studije u Francusku do povratka uglavnom je boravila u Parizu, tako da je usavršila poznavanje francuskog jezika.

O završetku pripremnog razreda babičke škole i škole za dentiste postoje službeni podaci, međutim o stipendiji za studije na Sorboni i upisu na medicinski fakultet ne postoji službena beleška. Ove podatke daju članovi njene uže porodice, a dokumentacija koju je posjedovala Divna Veković, 1945. godine je uništena.

Godine 1926. u Beogradu je odbranila doktorsku tezu iz književnosti.

Književni rad
-------------

Divna Veković prva je prevela Njegošev *Gorski vijenac* na francuski jezik, 1917. godine. Predgovor za ovo francusko izdanje napisao je francuski pisac i akademik Anri de Renjije (*Henri de Régnier*). Cijeneći tu njenu zaslugu, knjaz Nikola ju je nagradio spomen-brošem izrađenim u zlatu i platini, sa likom Njegoša. Bilo je to priznanje koje je dodjeljivano ženama visokog ranga, a za čiju je dodjelu, po nekim izvorima, najzaslužnija kneginja Milena. Poznato je i da je prepjevala pjesme Jovana Jovanovića Zmaja, prevela knjigu Vuka Karadžića *Život i običaji naroda srpskoga*, *Srpske narodne priče*, *Epske pjesme*, *Basne* i druge radove. Autorka je dva riječnika francuskog jezika, francuske gramatike i knjige *Krvni umir* (1931). Sem ovog bavila se prikupljanjem narodnih umotvorina, običaja, nošnji u Vasojevićima i Crnoj Gori.

Angažovanje tokom ratova
------------------------

Kao studentkinja Sorbone Divna Veković se istakla kao ljekar i humanista u Prvom svjetskom ratu. Dobrovoljno se priključila 1918. godine borcima na Solunskom frontu, obavljajući
profesionalne dužnosti. Na Solunskom frontu je i ranjena. Posle rata se posvijetila obrazovanju srpske i crnogorske djece koja su se školovala u Francuskoj.

Divna Veković je preko trideset godina živjela i radila u Parizu. Godine 1939. vraća se u Jugoslaviju, gdje i ostaje zbog ratnih sukoba koji su počeli. Boraveći u vrijeme Drugog svjetskog rata u Crnoj Gori, angažovala se u zdravstvenoj službi i bila veoma predana humani­tarna radnica. Radila je u svom rodnom mjestu, brinući se o bolesnima, ranjenicima i siromašnima. Od 1943. godine bila je zaposlena na mjestu činovnice pri Domu zdravlja u Beranama.

Osim profesionalnog angažovanja, Divna se bavi prosvjećivanjem žena u beranskom kraju. Od 1941. do kraja rata piše za *Glas Crnogorca*. Početkom rata je, kao poznavalac stranih jezika, sa ondašnjim vasojevićkim prvacima prisustvovala pregovorima sa italijanskom komandom u Beranama. Spadala je u one ljude koji su duboko vjerovali da treba voditi takve pregovore kako bi se spriječilo uništavanje naroda.

> Ostavila sam ove mlade ljude, žaleći u duši što nijesam mlada, da mogu kao negda dijeliti njihovo dobro i zlo, ali veoma srećna što sam vidjela toliko oduševlenja, toliku želju, da se narod spasi od jevrejskih krvopija.
> 
> – Divna Veković, "Zaostro", Glas Crnogorca, decembar 1942.

Smrt
----

Divna Veković je slijedila političke ideje kralja u izbjeglištvu i bila odana nacionalnim ciljevima srpskog naroda. U prikupljenim podacima
nema traga da je bila članica bilo koje političke partije u Francuskoj ili u Crnoj Gori, ali je bila pristalica monarhističkog uređenja. Njen stariji brat Panto Veković, sveštenik po obrazovanju i profesiji, bio je uključen u političke prilike Berana, zajedno sa grupom ljudi iz Vasojevića, koji su zauzimali značajne društvene funkcije u doba Otomanske uprave.

Manastir Đurđevi stupovi kod Berana
Pred kraj rata, kada su Italijani odstupali prema Albaniji, a partizani nadirali i oslobađali Podgoricu, pročuo se glas da će svi građani koji nisu pristupili partizanima biti podvrgnuti sudskim procesima. Formirali su se čuveni zbjegovi crnogorskog naroda u kojima je veliki broj ljudi, plašeći se nove vlasti, krenuo preko Bosne i Hrvatske ka zapadnim teritorijama. U jednom od tih zbjegova, kao pristalica monarhističkog uređenja države, bila je i Divna. Ubijena je u zbjegu 1944. godine. Iako u istoriografiji za sada važi da je umrla krajem Drugog svetskog rata, u nepoznatim okolnostima, postoje i tvrdnje da je stradala kao žrtva događaja na Zidanom mostu, kada je partizanska vlast, bez suđenja, streljala više desetina hiljada ljudi iz Srbije, Crne Gore i Hrvatske, koji su se našli u ovim zbegovima.

Priznanja i počasti
-------------------

Godine 2017. je pored manastira Đurđevi stupovi otvorena Narodna kuhinja koja je simbolično ponijela ime Divne Veković.

Djela
-----

* Veković, Divna (1916). *Francuska gramatika : (grammaire franco-serbe)*. Pariz: Izdanje rusko-francuske knjižare. (COBISS)
* Veković, Divna (1916). *Srpsko-francuski razgovori = Manuel de conversation Serbe-Français*. Pariz: Librarie Russe et Française. (COBISS)
* Veković, Divna (1917). *Dictionnaire serbe-français : (avec prononciation figurée)*. b. m.. (COBISS)
* Petrović Njegoš, Petar II; Régnier, Henri de; Vékovitch, Divna (1917). *Les lauriers de la montagne*. Paris: Berger-Levrault. Pristupljeno 11. 11. 2019. (COBISS)
* Karadžić, Vuk Stefanović; Veković, Divna; Ginier, M. (1934). *Contes populaires serbes*. Paris: Les éditions internationales. (COBISS)

Povezano
--------

* Vasojevići

Literatura
----------

* Matić, Ljiljana (1991). „Njegošev "Gorski vijenac" u francuskom prevodu Divne Veković". *Naučni sastanak slavista u Vukove dane* **18.2.**: 309-315. (COBISS)
* Martinović, Marina; Jokanović, Vladimir (2006). „Divna Veković (1886-1944), prva lekarka u Crnoj Gori". *Medicinski pregled : povremeno izdanje Srpskog lekarskog društva-podružnice za Vojvodinu* **God. 59, br. 7/8**: 391-393. Arhivirano iz originala na datum 21. 10. 2020. Pristupljeno 3. 11. 2019. (COBISS)
* Raketić, Vukosav (2012). *Divna Veković heroina velikog srca*. Andrijevica: Udruženje srpskih književnika u otadžbini i rasejanju-Beograd. Ogranak za Crnu Goru- Andrijevica.
* Dabižinović, Ervina (2017.). *DISKURSI O ŽENAMA BOKE KOTORSKE: RODNI IDENTITETI (1815-2015) : Doktorska disertacija*. Novi Sad: UNIVERZITET U NOVOM SADU ASOCIJACIJA CENTARA ZA INTERDISCIPLINARNE I MULTIDISCIPLINARNE STUDIJE I ISTRAŽIVANJA – ACIMSI CENTAR ZA RODNE STUDIJE. Pristupljeno 3. 11. 2019.
* Vešović, Radoslav Jagoš (1935). *Pleme Vasojevići : u vezi sa istorijom Crne Gore i plemenskim životom susjednih brda*. Sarajevo: Državna štamparija. (COBISS)

Spoljašnje veze
---------------

* "Žena-četnik koja je prevela "Gorski vijenac" na francuski" - Vreme - 6.april 1941.
* „Divna Veković". Komovi.com. Arhivirano iz originala na datum 03. 11. 2019. Pristupljeno 3. 11. 2019.
* Moračanin, Ljubiša (11. 3. 2018). „Divna Veković najznamenitija Vasojevka!". *Srpske novine*. Arhivirano iz originala na datum 03. 11. 2019. Pristupljeno 3. 11. 2019.
* „Jelena Vicković i prve žene koje su se školovale u Crnoj Gori". Share Montenegro. 8. 12. 2018. Arhivirano iz originala na datum 03. 11. 2019. Pristupljeno 3. 11. 2019.
* Osmajlić, Milutin (3. 10. 2022). „Divna Veković, prva lekarka u Crnoj Gori". *Politika*. Pristupljeno 9. 10. 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 206127008
* ISNI: 0000 0001 3919 1930
* GND: 108950330X
* SUDOC: 121824896
* BNF: cb10611549c (podaci)

 |