Područja Katepanata Italija označena ružičastom bojom.
**Katepanat Italija** (grčki: ; italijanski: ) bila je provincija, odnosno upravan oblast Bizantskog Carstva u 11. i 12. vijeku koja se sastojala od nekoliko tema na području današnje južne Italije. Sjeverna granica joj je otprilike odgovarala liniji između Monte Garganoa i Salernskog zaliva. Iako su se Amalfi i Napulj nalazili sjeverno od te linije, formalno su priznavali bizantsko sizerenstvo, odnosno predstavlja dio Katepanata.

Nastala je 965. kada je uspostavljena nova tema Lukanija, uz već postojeću Longobardiju, a tadašnji strategos (vojni guverner) Barija imenovan prvim *katepanom*. Postojala je sve do 1071. kada su Normani osvojili Bari, a s njime i posljednji trag bizantske vlasti u Italiji.

Godine 1166. je titulu katepan nakratko preuzeo Gilbert, grof od Gravine, dobivši je od sicilijanske kraljice Margaret od Navarre.

Po njoj nosi ime današnja oblast Capitanata (provincija Foggia).

Historija
---------

Katepanat Italije osnovan je nakon pada Ravennskog egzarhata 751. godine. Održao se sve do 1071. kada su Normani osvojili poslijednje bizantsko uporište u na Apeninskom poluotoku, grad Bari. Obuhvaćao je teritorije današnje južne Italije, Sicilije, Sardinije i Korzike. Sicilju, Sardiniju i Korziku zauzeli su Arapi, a južna Italija je stalno bila pod pritiskom Svetoga Rimskog carstva, ali su je ipak osvojili Normani. 

U početku je stalno gubio teritorije, kao i prefektura Ravenna i Ravennski egzarhat prije njega. Svoje najznačanije uporište, Siciliju izgubio je u borbi sa arapskim Abasidskim kalifatom 829. godine. Arapi ili u tom području poznatiji kao Saraceni osvojili su 858. godine Bari, središte bizantske uprave u Italiji. Bizantinci su ga vratili 878. i tada počinje malo teritorijalno širenje. Svoj vrhunac dosegao je početkom 11. stoljeća, pod Makedonskom dinastijom. Car Bazilije II. Bugaroubojica osvojio je cijelu južnu Italiju 1021. i porazio je cara Svetog Rimskog carstva, Henrika II. Njegov nasljednik Roman III. Argir osvojio je 1038. istočni dio Sicilije. Tada je Katapanat bio na vrhuncu moći. Obuhvaćao je, dakle cijelu južnu Italiju (gradove Bari, Rhegium, Amalfi, Tarent i ostale) i istočni dio Sicilije (gradove Sirakuzu, Messinu i Taorminu). Međutim, tokom carevana Konstantina X. Duke Bizantinci su gubili teritorije u južnoj Italiji, a poslijednji teritorij, grad Bari potpao je pod normansku vlast 1071. za carevanja Romana IV. Diogena. Normani su nastavili osvajati i osvojili su Siciliju. Tako su utemeljili kraljevstvo kojim vladao kralj Roger II. (1130.)

### Arapsko osvajanje Sicilije i rekonkvista

Arapsko osvajanje ovog ne tako veliko otoka trsjalo je 829. - 902. Arapi su napad počeli na zapadu udarivši na Palermo koji je pao. Arapima se olakšalo osvajanje te su prodrli na istočnu obalu. Opsjeli su Sirakuzu, ali je nisu uspjeli osvojiti. Tek 878. otpor je u drugoj opsadi Sirakuze popustio.

Arapima se sad odupirala tek Taormina, ali poprilično uspješno imajući u vidu da nije bila u centru pažnje u Konstantinopolisu. Tako je odoljevalja gotovo 25 godina, sve dok je 902. nisu Arapi osvojili.
Rekonkvista je počela kada je car Bazilije II. Bugaroubojica dokrajčijo Samujlovo carstvo (1018.) i učvrstio svoj položaj u Italiji (1021.) planirao osvojiti otok. Messina je vraćena 1025./6.ali je novi car Konstantin VIII. obustavio napade. Pod komandom Georgeja Maniakesa (1038. - 1043.) Bizantinci su vratili Sirakuzu i Taorminu pod svoju vlast. Ali,Maniakes je tokom bitke protiv cara Konstantina IX.]] smrtno pogođen strjelicom. Tako je ponovo osvajanje Sicilije završilo.

Katepani
--------

* 970 – 975 Mihailo Abidelas
* prije 982 Romanos
* 982 – 985 Kalokyros Delphinas
* 985 – 988 Romanos
* 988 – 998 Jovan Amiropoulos
* 999 – 1006 Gergorije Tarhaneiotes
* 1006 – 1008 Aleksius Ksifijas
* 1008 – 1010 Ioannes Curcuas
* 1010 – 1016 Basil Mesardonites
* maj 1017 – decembar 1017 Leo Tornikios Kontoleon
* decembar 1017 – 1027 Basil Boioannes
* cca. 1027 – 1029 Christophoros Burgaris
* jul 1029 – jun 1032 Pothos Argyros
* 1032 – May 1033 Michael Protospatharios
* maj 1033 – 1038 Konstantin Opos
* 1038 – 1039 Mihailo Spondyles
* februar 1039 – januar 1040 Nicephorus Doukeianos
* novembar 1040 – ljeto 1041 Mihailo Doukeianos
* ljeto 1041 – 1042 Exaugustus Boioannes
* februar 1042 – april 1042 Synodianos
* april 1042 – septembar 1042 Đorđe Maniakes
* jesen 1042 Pardos
* februar 1043 – april 1043 Basil Theodorokanos
* ljeto 1045 – septembar 1046 Eustathios Palatinos
* septembar 1046 – decembar 1046 Jovan Rafael
* 1050 – 1058 Argyrus
* 1060 Miriarch
* 1060 – 1061 Maruli
* 1062 Sirianus
* 1064 Perenus
* 1066 – 1069 Mihailo Maurex
* 1069 – 1071 Avartuteles
* 1071 Stefan Pateran

Povezano
--------

* Sicilijanski emirat