***12 dicembre*** ili ***Dodici dicembre***  (sh.*12. decembar*) je dokumentarni film iz 1972. u režiji Giovannija Bonfantija i Pier Paola Pasolinija (nepotpisan).

Reč je o nezavisnom dokumentarcu o masakru na Piazza Fontani i smrti anarhiste Giuseppea Pinellija.

Sadržaj
-------

Dokumentarac, kroz različite intervjue obavljene širom Italije, analizira neke epizode koje se tiču političkog života zemlje. Među intervjuisanima, pored brojnih radnika i militanata Lotta Continua, nalaze se i namesnik Achille Stuani, član Komunističke partije Italije; Licia Pinelli, Giuseppeova udovica i nekoliko advokata, uključujući i advokate Pietra Valprede.

Produkcija
----------

 Pasolini 1975. godine
### Razvoj

Film je snimio Pier Paolo Pasolini na predlog i uz suradnju nekih militanata Lotta Continua, formacije komunistički orijentirane krajnje levice. Tokom snimanja postojale su kreativne razlike između poznatog reditelja i grupe, u stvari, Pasolini je želeo da snimi film osude koji bi pojačao antropološki i društveni aspekt zemlje tokom tog perioda. Nesuglasice su se nastavile i tokom montaže.

> „Zašto sam snimio ovaj film zajedno sa grupom mladih drugova iz Lotta Continua? Svakako postoji razlog, ali, da budem iskren, ne mogu da kažem. Kritikovao sam tada, nasilno i možda neprimereno, političko delovanje mladih: mnoge moje kritike su se, nažalost, ispostavile kao tačne, i ne odričem ih se. Međutim, čini mi se da pravu revolucionarnu tenziju danas doživljavaju krajnje levičarske manjine. Globalna i gotovo netolerantna kritika koju oni izražavaju na račun italijanske države i kapitalističkog društva nalazi me potpuno saglasnim u suštini, čak i ako ne često u formi. Zato, sve dok sam sposoban i imam snage, njima se pridružujem..."
> 
> – Pordenone, Pasolini, *Film u obliku poezije*, 1979; st. 97.

U intervjuu datom *Panorami* 31. decembra 1970. Pasolini je među privremenim naslovima naveo *Attacco al potere* (*Napad na vlast*) i *1969*.

### Snimanje

Snimanje je počelo 12. decembra 1970. i završeno je u junu naredne godine. Održalo se u kamenolomima Carrara, u Milanu, u Viareggio-u, u Napulju i na groblju Musocco, gde je Pinelli sahranjen. Film je finansirao Alberto Grimaldi.

### Zasluge

Kako bi izbegli bilo kakve probleme sa zakonom, Pasolini i Grimaldi su odlučili da se njihova imena ne pojave u špici filma.

### Montaža

Tokom snimanja snimljeno je 80.000 metara filma, ali je montirano samo 4.000; ostatak se smatra izgubljenim. Montažu je u potpunosti izveo Pasolini.

Muzika
------

Muziku filma komponovao je Pino Masi, u to vreme član Lotta Continua.

Distribucija
------------

U Italiji je film distribuiran od strane Circolo Ottobrea 20. maja 1972. Dokumentarac je takođe predstavljen iste godine na Berlinskom filmskom festivalu i 31. oktobra 2014. na Međunarodnom filmskom festivalu u Beču.

Skraćena verzija dostupna je na YouTube-u.

### Kućno video izdanje

Skraćena verzija objavljena je 1995. na VHS-u i 2011. na DVD-u.

### Cela verzija

Godine 2013. cela verzija filma, za koju se smatralo da je bila izgubljena, pronađena je u filmskoj arhivi u Hamburgu. Ova verzija, nakon što je restaurirana od strane nemačke izdavačke kuće Laika Verlag i Fondazione Cineteca di Bologna, je prikazana u Bolonji 2015. tokom manifestacije *Cinema Ritrovato*.

Prijem
------

Filmska enciklopedija *Morandini* dala je filmu 3 zvezdice od 5. Alberto Moravia je 30. aprila 1972. u *L'Espressu* objavio recenziju filma.

Povezane stavke
---------------

* Masakr na Piazzi Fontana
* Giuseppe Pinelli

Izvori
------

1. 1 2  „12 Dicembre".
2. ↑  „12 dicembre". archivi aamod.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  „12 DICEMBRE: PASOLINI RITROVATO".
4. 1 2 3 4  „Pasolini in lotta: "12 dicembre"".
5. ↑  „12 DICEMBRE (1972) di Pier Paolo Pasolini e Giovanni Bonfanti".
6. 1 2 3 4 5 6  „12 DICEMBRE".
7. ↑  „12 dicembre, il film ritrovato - di Pier Paolo Pasolini e Lotta Continua".
8. ↑  Video na YouTube
9. ↑  „Arriva all’Arsenale la versione integrale di 12 Dicembre di Pier Paolo Pasolini".

| * p
* r
* u
Pier Paolo Pasolini |
| --- |
| Filmovi | 

|  |  |
| --- | --- |
| Dugometražni igrani | 
* *Accattone*
* *Mamma Roma*
* *Il vangelo secondo Matteo*
* *Uccellacci e uccellini*
* *Edipo re*
* *Teorema*
* *Porcile*
* *Medea*
* *Il Decameron*
* *I racconti di Canterbury*
* *Il fiore delle mille e una notte*
* *Salò o le 120 giornate di Sodoma*

 |
| Dokumentarni | 
* *La rabbia*
* *Comizi d'amore*
* *Sopralluoghi in Palestina per il vangelo secondo Matteo*
* *Appunti per un film sull'India*
* *Appunti per un'Orestiade Africana*
* *12 dicembre* (nepotpisan)

 |
| Kratkometražni | 
* "La ricotta" u filmu *Ro.Go.Pa.G.*
* "La Terra vista dalla Luna" u filmu *Le streghe*
* "Che cosa sono le nuvole?" u filmu *Capriccio all'italiana*
* "La sequenza del fiore di carta" u filmu *Amore e rabbia*

 |

 |
| Književna djela | 

|  |  |
| --- | --- |
| Romani | 
* *Ragazzi di vita*
* *Una vita violenta*
* *L'odore dell'India*
* *Il sogno di una cosa*
* *Teorema*
* *La Divina Mimesis*
* *Amado mio*
* *Petrolio*

 |
| Poezija | 
* *Poesie a Casarsa*
* *Poesie*
* *Diarii*
* *I pianti*
* *Dov'è la mia patria*
* *Tal còur di un frut*
* *Dal diario*
* *La meglio gioventù*
* *Il canto popolare*
* *Le ceneri di Gramsci*
* *L'Usignolo della Chiesa Cattolica*
* *Roma 1950. Diario*
* *Sonetto primaverile'*
* *La religione del mio tempo*
* *Poesia in forma di rosa*
* *Poesie dimenticate*
* *Trasumanar e organizzar*

 |
| Eseji | 
* "Passione e ideologia"
* "Empirismo eretico"
* "Scritti corsari"
* "Lettere luterane"

 |
| Zbirke priča | 
* *Storie della città di Dio*
* *Ali dagli occhi azzurri*
* *Romanzi e racconti*

 |

 |
| Teatar | 
* *Il vantone*
* *Orgia*
* *Porcile*
* *Affabulazione*
* *Calderón*
* *Pilade*
* *Bestia da stile*

 |
| Povezana djela | 
* *Pasolini, un delitto italiano*
* *Pasolini*
* *La macchinazione*
* Bibliografija

 |