recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Primirje iz Mudrosa** (turski: Mondros Ateşkes Antlaşması) je naziv za sporazum o prekidu vatre potpisan 30. oktobra 1918. između Osmanskog Carstva i Velike Britanije kao predstavnika Antante potpisan u luci Mudros na egejskom otoku. - Lemnos. 

Sporazum je zapravo bio kapitulacija Osmanskog Carstva u Prvom svjetskom ratu. U ime Osmanskog Carstva sporazum je potpisao Rauf beg ministar mornarice a sa britanske strane admiral Somerset Gough-Calthorpe.

Karakteristika Primirja iz Mudrosa
----------------------------------

Na osnovu klauzula tog dokumenta Osmanlije su se obavezale predati svoje preostale nezauzete garnizone u Hidžazu, Jemenu, Siriji, Mezopotamiji, Tripolitaniji i Kirenaiki. 

Antanti je dozvoljeno da zauzme Dardanele, Bospor, Batumi i sve tunele u masivu Taurus. Sile Antante dobile su i dozvolu da u slučaju nereda okupiraju šest armenskih vilajeta u Anadoliji. Isto tako okupacione snage saveznika dobile su pravo da zauzmu bilo koju strategijsku točku, u slučaju kad bi im sigurnost bila ugrožena. 

Osmanska vojska je demobilizirana, a turske luke, pruge i svi ostali strategijski objekti predani su na slobodno korištenje okupacionim jedinicama Antante.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Armistice of Mudros*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 30. 10. 2013.

Vanjske veze
------------

* *Armistice of Mudros* na portalu Encyclopædia Britannica (`en`)
*Za ostala značenja, v. Bijeli teror (razvrstavanje).*
**Bijeli teror** (rus. *белый террор*) je izraz za strahovladu, odnosno kampanju nasilja i represije koje u pravilu vrše kontrarevolucionarni režimi, obično desne orijentacija. Pod time se obično podrazumijevaju kampanje protiv komunista, socijalista i drugih ljevičara.

Potiče od francuskog izraza *terreur blanche* kojim su se opisivale kampanje protiv ljevičara i republikanaca nakon završetka francuske revolucije 1794–1795. i 1815. Naziv je došao od bijele boje koja je predstavljala simbol burbonske dinastije, a koju su preuzeli rojalisti i kontrarevolucionari. Prva kampanja bijelog terora je provedena nakon Termidorskog prevrata u julu 1794. u kome su svrgnuti radikalni jakobinski revolucionari na čelu sa Robespierreom i u mnogo čemu je predstavljala odgovor na Robespierreovu strahovladu u periodu 1793–1794. Druga kampanja bijelog terora je provedena nakon pada Napoleonovog režima Sto dana 1815. kada su se na meti reakcije našli i jakobinci i bonapartisti.

Bijeli teror u bivšoj Jugoslaviji
---------------------------------

Pod izrazom "bijeli teror" se na prostoru bivše Jugoslavije obično podrazumijevaju represivne mjere koje su vlasti Kraljevine SHS/Jugoslavije sprovodile protiv Komunističke partije Jugoslavije (KPJ) i s njima povezanih organizacija i pojedinaca u periodu od 1919. do 1941. One su formalno započele donošenjem tzv. Obznane kojom je krajem 1920. zabranjen rad KPJ, a potom i Zakona o zaštiti države kojima su se za članstvo u KPJ predviđale duge zatvorske kazne. Represivne mjere protiv KPJ su svoju kulminaciju dobile za vrijeme šestojanuarske diktature kada je niz istaknutih komunista podvrgnut vansudskim fizičkim likvidacijama.

Veze
----

* Crveni teror
* Prljavi rat
* Olovne godine
**Švica** je naselje u Hrvatskoj, u Ličko-senjskoj županiji.

Zemljopis
---------

Švica, se nalazi na cesti koja vodi prema Kuterevu i Krasnu, odnosno Kompolju. Posebno je slikovito gornje Švičko jezero bogato ribom kao i ostaci starih mlinica.

Stanovništvo
------------

* 2001. - 526
* 1991. - 558 (Hrvati - 523, Srbi - 20, ostali - 15)
* 1981. - 513 (Hrvati - 444, Srbi - 26, Jugoslaveni - 24, ostali - 19)
* 1971. - 604 (Hrvati - 564, Srbi - 37, ostali - 3)

### Izvor

* CD rom: "Naselja i stanovništvo RH od 1857-2001. godine", Izdanje Državnog zavoda za statistiku Republike Hrvatske, Zagreb, 2005.

Povijest
--------

U srednjem vijeku Švica je bila u posjedu krčkih knezova Frankopana.

Godine 1444. knez Žigmund Frankopan darovao je samostanu svete Jelene kod Senja jedan pusti mlin u Švici.

Kultura
-------

Crkva u Švica zove se Sv. Ivana Krstitelja. Crkva je sagrađena 1772.. Škola u Švici sagrađena je 1830. godine.

Zanimljivosti
-------------

Jedna od najstariji hidrocentrala Hrvatske nalazi se u Švici, sagrađena je 1935. godine.

Švica i Švičko jezero
  


*Ovaj nedovršeni članak o **naselju** u Hrvatskoj:* **Švica** *treba dopuniti.   
Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.*
Karta Bjelomorsko-baltičkog kanala
Kanal
**Bjelomorsko-baltički kanal** (*Беломо́рско-балти́йский кана́л*), morski kanal koji povezuje Bijelo i Baltičko more. Dugačak je 227 kilometara što ga čini najvećim morskim kanalom na svijetu.

Kanal
-----

Danas kanal služi samo za lak prijevoz i po njemu dnevno prođe između 10 i 40 brodova. Kanal ide od Bjelomorska (na Bijelom moru) preko jezera Vigozero do jezera Onjega. Odatle se nastavlja rijekom Svir do jezera Ladoga, a potom rijekom Nevom do Baltičkog mora. Završava se kod grada Sankt Peterburga.

Povijest
--------

Kanal je osnovan 2. kolovoza 1933. godine. Gradio se godinu dana i devet mjeseci. Staljin je naredio da se kanal izgradi brzo (za 24 mjeseca) i što jeftinije, tako da je umjesto željeza korišteno drvo, a umjesto običnih radnika zatvorenici na kaznenom radu. Dužina kanala je iznosila 227 kilometara od čega je 37 km izgrađeno na stjenovitoj podlozi. Za vrijeme njegove izgradnje poginulo je između 12.000 i 25.000 zatvorenika. Izgradnja ovog kanala predstavljena je kao prvi uspeh Pjatiletke (*пятилетка*), plan petogodišnje izgradnje zemlje). U stvarnosti kanal nije bio toliko dobar koliko je hvaljen. Na njegovoj izgradnji radilo je i po 126.000 zatvorenika. Njegova dubina iznosila je samo 3,5 metara što je onemogućavalo prijevoz većih trgovačkih, kao i vojnih brodova iz Baltičkog u Bijelo more i preko njega dalje do Tihog oceana u slučaju nužde.

Za vrijeme Drugog svjetskog rata kanal je kao strateški važan objekt pretrpio razaranja. Poslije završetka rata uništeni dijelovi su popravljeni i kanal je ponovno postao plovan u srpnju 1946. godine.

Kanalu je dodato i ime Staljina 6. prosinca 1961. godine.

Zanimljivosti
-------------

* Po kanalu je dobila ime jedna marka ruskih cigareta *Беломорканал*.
* Pored kanala se nalazi spomenik posvećen ubijenom zatvoreniku.
* Postoji komedija o kanalu koju je napisao Nikolaj Pogodin.

***Bjelomorsko-baltički kanal*** na Wikimedijinoj ostavi

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 233857183
* LCCN: sh89004015
* NKC: ge1082560

 |
**Bjelašnica** je planina u centralnom dijelu Bosne i Hercegovine, smještena 25 km jugozapadno od grada Sarajeva.

Geografske i geološke karakteristike
------------------------------------

Bjelašnica pripada kao i susjedna Jahorina dinarskom planinskom sistemu. Najviši vrh planine je istoimeni vrh Bjelašnica od 2067 m nadmorske visine, na kojem se nalazi i meteorološka stanica, a to je i najviša stalno nastanjena točka u Bosni i Hercegovini. Ostali značajni vrhovi su Krvavac (2061 m), Mala Vlahinja (2055 m) i Hranisava (1964 m).

Ona je kraška planina, oblikovana glacijacijom. Srednja godišnja temperatura iznosi samo 0,7 °C, zbog izrazito niskih zimskih temperatura. Najviša temperatura dostiže 24 °C, a najniža -41 °C. Ljeti je prekrivena gustom zelenom travom, a zimi i do 3 m visokim snijegom. Po vrhovima planine često pušu snažni vjetrovi, a za ljetnih oluja udaraju gromovi.

Bjelašnica je postala poznata za 14. Zimskih olimpijskih igara održanih u Sarajevu - 1984. kad su na planini izgrađeni brojni sportski i turistički objekti, koji se i danas koriste, jer je Bjelašnica postala poznato skijalište.

Naseljena mjesta
----------------

Čuhovići, Kabalevo, Kolijevka, Kotlovi, Lukavac i Umoljani.

Izvori
------

1. 1 2   „*Bjelasnica*" (engleski). SummitPost. Pristupljeno 30. 01. 2014.

Vanjske veze
------------

***Bjelašnica*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Bjelasnica* na portalu SummitPost (`en`)
**Primirje** je naziv koji u najširem smislu označava privremeni prestanak oružanog sukoba uslijed dogovora sukobljenih strana o ustručavanju od neprijateljskih djelovanja, a što može uključivati i neformalne prekide vatre. U užem smislu primirje označava formalni sporazum između predstavnika zaraćenih strana kojemu je krajnji cilj omogućiti pregovore koji mogu završiti bilo sklapanjem mirovnog ugovora bilo kapitulacijom jedne strane.

Vjerojatno najpoznatije primirje u historiji je potpisano 11.11. 1918. u Compiegneu između predstavnika Njemačkog Carstva sa jedne i predstavnika sila Antante s druge strane; ono se uzima kao događaj kojim je završio prvi svjetski rat (iako je njegov formalni završetak predstavljalo potpisivanje Versajskog mirovnog ugovora 1919). On se u nekim zemljama danas obilježava kao Dan primirja.

Povezano
--------

* Sarajevsko primirje

Eksterni linkovi
----------------

* „Allied Armistice Terms, 11 November 1918". *The War to End All Wars*. FirstWorldWar.com. Pristupljeno 04. 01. 2007.
* The Expanded Cease-Fires Data Set Code Book Arhivirano 2011-07-19 na Wayback Machine-u
**Yuwen Shu** (宇文述) (? - 616), kurtoazno ime **Botong** (伯通), formalno **Vojvoda Gong od Xau** (許恭公), bio je kineski vojskovođa i velikodostojnik u službi dinastije Sui. 

Po nacionalnosti je bio Xianbei, potomak loze oficira koja je služila carevima dinastije Sjeverni Wei. Karijeru je započeo u doba dinastije Sjeverni Zhou, postavši komandant tjelesne garde regenta Yuwen Hua, a kasnije i visoki službenik u upravi cara Wua. Nakon smrti cara Xuana 580. stao je na stranu regenta Yang Jiana u sukobu sa Yuchi Jiongom, pomogavši mu tako da 581. preuzme prijestolje kao car Wen i tako stvori dinastiju Sui.

Godine 589. sudjelovao je u velikom pohodu protiv južne dinastije Chen kojim je ujedinjena Kina. Tom prilikom se sprijateljio sa princom Yang Guangom i postao jedan od njegovih najvažnijih saveznika. Godine 600. je aktivno sudjelovao u spletkama zahvaljujući kojima je car Wen titulu krunskog princa oduzeo Yang Yongu i udijelio Yang Guangu. On je nakon očeve smrti godine 604. preuzeo prijestolje kao car Yang.

Godine 612. je Yuwen Shu sudjelovao u prvom velikom pohodu protiv korejske države Goguryeo, a koji je završio katastrofom. Iako je nakon toga pao u nemilost, car ga je brzo rehabilitirao. Već sljedeće godine je Yuwen Shu opravdao povjerenje ugušivši ustanak Yang Xuangana. Umro je 616.

Yuwen Shu je imao dva sina - Yuwen Huaji, koji je nedugo nakon očeve smrti ubio cara i postao samozvani vladar u periodu anarhije koji je uslijedio - te Yuwen Shiji, koji je postao jedan od velikodostojnika kasnije dinastije Tang.

Napomene i reference
--------------------

* *Knjiga Suija*, vol. 61.
* *Zizhi Tongjian*, vols. 174, 177, 179, 180, 181, 182, 183.
*Za ostale upotrebe, v. Vrbljani (razvrstavanje).*

  
Koordinate: 41° 19′ 54" SGŠ, 21° 23′ 21" IGD

**Vrbljani** (mak. *Vrbjani*) su naselje u Republici Makedoniji, u središnjem delu države. Vrbljani pripadaju opštini Krivogaštani.

Prirodni uslovi
---------------

Naselje Vrbljani je smešteno u središnjem delu Republike Makedonije. Od najbližeg većeg grada, Prilepa, naselje je udaljeno 16 km zapadno. Kroz naselje vodi put od Prilepa ka Kruševu.

Vrbljani se nalaze u središnjem delu Pelagonije, najveće visoravni Republike Makedonije. Naseljski atar je mahom ravničarski, bez većih vodotoka, dok se dalje ka zapadu izdižu prva brda planine Baba. Nadmorska visina naselja je približno 600 metara.

Klima u naselju je kontinentalna.

Istorija
--------

Stanovništvo
------------

Po popisu stanovništva iz 2002. godine, Vrbljani su imali 294 stanovnika.

Pretežno stanovništvo u etnički Makedonci (100%).

Većinska veroispovest u naselju je pravoslavlje.

Vidi još
--------

* Opština Krivogaštani

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

* www.krivogastani.gov.mk Zvanična stranica opštine Krivogaštani

  

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Krivogaštani |
| --- |
| **Krivogaštani** • 
Bela Crkva • 
Borotino • 
Vođani • 
Vrbljani • 
Godivlje • 
Korenica • 
Krušejani • 
Mirče Acev • 
Obršani • 
Pašini Ruvci • 
Podvis • 
Slavej |  |
Preteču savremene casino video slot mašine 1891. godine razvijaju Sitmen i Pit iz Bruklina, država i grad Njujork. Bio je to aparat za kockanje sa 5 bubnjeva koji su ukupno imali 50 slika karata i bio je baziran na pokeru. Ovaj poker aparat se pokazao kao izuzetno popularan i uskoro su mnogi barovi u gradu imali jedan ili više mehaničkih poker aparata. Igrači bi stavili novčić i povukli ručicu, koja bi pokrenula bubnjeve i karte koje su bile na bubnjevima, a igrač bi se nadao dobrom rasporedu karata na poker aparatu. Nije postojao direktan mehanizam isplate, tako da bi par kraljeva igraču doneo besplatno pivo, dok bi flešom mogao platiti cigare ili piće. Stoga su nagrade u potpunosti zavisile od toga šta je nudio lokalni establišment. Kako bi verovatnoća bila na strani kuće, po dve karte bi se vadile iz "špila": desetka list i žandar srce, što bi smanjivalo verovatnoću dobijanja fleša na poker aparatu za polovinu. Bubnjevi poker aparata bi takođe mogli biti preraspoređeni tako kako bi se nadalje smanjila verovatnoća pobede.

Sile morala u početku, a potom i vlasti, protivile su se radu slot mašina. Tokom dvadesetih godina 20. veka, slot mašine su bile popularne duž cele Amerike, posebno u turističkim mestima, i nastavile su da budu popularne za vreme velikog finansijskog kraha tridesetih godina. Međutim, uverenje da je organizovani kriminal kontroliše distribuciju slot mašina dovodi do zakonske restrikcije njihove prodaje i transporta, kao i restrikcije na korišćenje osim u privatnim klubovima. Van Nevade, koja je dugo imala legalizovano kockanje, prohibicija je bila sveobuhvatna do 1951, iako je ilegalno kockanje u privatnim klubovima bilo široko rasprostranjeno. 

Pošto su kasnije zbog ogromnih prihoda ostale države dozvoljavale kockanje, slot mašine su ušle u široku upotrebu u svetu, posebno po casino-ima. Američki proizvođači su imali primarni segment tržišta. Za zaluđenika slot mašine, samo povlačenje ručice, zvuk cilindara koji se poravnavaju, i ponajviše od svega zveka padajućih novčića kada bi ih metalni prsti mašine ispustili, sve je to činilo deo privlačnosti. Kasnih '70ih u upotrebu ulaze elektronske video slot mašine pokretane pritiskom dugmeta i sa vizuelnim displejima, posebno za poker ili ajnc.

Žargonski naziv jednoruki Bandit ili jednoruki Džek rodio se zbog jedne ručice za povlačenje na slot mašini i mogućnosti da operator podesi količinu isplate, smanjujući je u vreme velikog obima igre i povećavajući je za vreme loših vremena. Neki igračke komisije su pokušale da izdejstvuju minimum isplate. U kasnom 20. veku rekordni džekpot za petobubanjsku slot mašinu je iznosio milion dolara (1000000$).

Eksterni linkovi
----------------

* tajne slot mašina BBC

Potraži značenje riječi ***slot machine*** u   
W(j)ečniku, slobodnom rječniku.

***Slot mašina*** na Wikimedijinoj ostavi
**Bitoljska eparhija** je nekadašnja eparhija Srpske pravoslavne crkve.

Istorija
--------

Prvi pomen Bitoljske episkopije nalazi se u povelji vizantijskog cara Vasilija II. Godine 1018, pod imenom Pelagonijske episkopije, u kojoj je ranije bio glavni grad Linkestijska Herakleja, zatim možda Pelagon i najzad Bitolj. U to doba je Bitoljska episkopija pored Pelagonije obuhvatala i gradove Prilep, Debret i Veles. Kasnije je otpao Veles, a možda i nepoznati Debret, te je episkop bitoljski oko 1600. nosio naziv pelagonijski i prilepski, a kasnije, sve do pred kraj 19. vijeka, samo pelagonijski.

Godine 1897. uspjela je Bugarska egzarhija da, pored episkopa Carigradske patrijaršije, pošalje u Bitolj i svog episkopa, koji je nazvan bitoljskim episkopom. Kada su 1913. egzarhijski i patrijaršijski episkopi uklonjeni iz Južne Srbije, organizovana je Bitoljska episkopija, kao srpsko vladičanstvo pod upravom veleško-debarskog mitropolita Varnave. Godine 1922. dobila je Bitoljska episkopija, kao prvog svog srpskog redovnog episkopa, Josifa Cvijovića.

Ustrojstvo
----------

Po podacima iz 1927, Bitoljska episkopija ima dvadeset i devet manastira (Bukovski, Berešanski, Beranski, Brajčinski, Donjo-Dupenski, Velušinski, Dragoški, Žitoški, Žirečki, Zašljenski, Zrzevski, Jankovački, Kruševski, Kičevski, Lisolajski, Maloviški, Markov-Gradski, Melnički, Paralovski, Prilepački, Slepčanski, Stepanački, Smiljevski, Slivnički, Treskavac, Hristoforski, Caparski i Čembrenski), jedan protoprezviterat (Bitoljski) sa 4 namesništva (Kruševsko, Kičevsko, Prilepsko i Prespansko), 227 crkava i kapela, 108 parohija, 100 sveštenika i 106.543 duše.

Vidi još
--------

* Ohridsko-bitoljska eparhija
* Ohridska eparhija

Literatura
----------

* Grujić, Radoslav (1927). „Bitoljska eparhija". *Narodna enciklopedija*. Zagreb: Bibliografski zavod.
Slogovna okolopružaljka...
...s konačnim rješenjem KAMENI SVATOVI
**Slogovna okolopružaljka** je slogovna mrežasta zagonetka iz grupe ispunjaljki.

Pravila
-------

* Lik slogovne okolopružaljke sastoji se od dvije grupe polja (najčešće 6 + 6, ali i 7 + 7) raspoređenih kružno, tako da su unakrsno povezana (1-7, 2-8, 3-9, 4-10, 5-11, 6-12) preko dodatnog središnjeg polja.
* Polja iz prve grupe su obrojčena (od 1 do 6 ili od 1 do 7).
* U središnje polje upisan je jedan slog.
* Prema datim opisima rješavač u lik upisuje troslogovne pojmove, koji svi imaju isti drugi slog, onaj koji je u lik već upisan.
* Prvi slogovi svih pojmova daju konačno rješenje, koje ima onoliko slogova koliko ima obrojčenih polja.
* Poželjno je da pojmovi budu opštepoznate imenice. Kako bi se olakšalo rješavanje, uz opise se može dati abecedni popis svih slogova koje treba upisati (dakle, bez onoga već upisanog).

Historijat
----------

U hrvatskoj enigmatici prvu slogovnu okolopružaljku objavio je vjerovatno Jovan Nedić u 283. broju bjelovarske Osmosmjerke od 3. IX. 2001. godine. Autor je ideju i lik preuzeo iz nekog stranog enigmatskog časopisa, smislivši hrvatski naziv.

Do sredine 2012. godine u "Osmosmjerci" je objavljeno četrdesetak takvih zagonetaka. Prvih desetak imale su ova konačna rješenja (u zagradama su dani upisani slogovi i broj "Osmosmjerke"): Ana Kurnjikova (VI, 322), Arafursko more (TI, 290), Belomanastirci (KO, 306), bijela zastava (LI, 296), hidroelektrana (TO, 292), Irena Kolesar (DI, 291), Kameni svatovi (KA, 283), Kamenita vrata (TO, 285), Labuđe jezero (NI, 287), Omer i Merima (LI, 284), Velika Kapela (TE, 288). Sve dosad objavljene zagonetke sastavio je Jovan Nedić.

Mogućnosti
----------

U dječjim listovima ili u enigmatskim rubrikama za djecu mogle bi se objavljivati slogovne okolopružaljke i s manje pojmova (4 ili 5), a za zahtjevnije rješavače i one s 8 pa i više pojmova. No, teško je naći konačno rješenje s puno slogova takvo da svi njegovi slogovi mogu biti početak opštepoznatih troslogovnih riječi koje na drugom mjestu imaju isti slog.

Na rješavačkim konkursima i za veoma zahtjevne rješavače slogovna okolopružaljka može se objavljivati s izmiješanim opisima, tako da rješavač mora pogađati gdje treba upisati svaki pojam.

Izvori
------

* Jovan Nedić: *"Slogovna okolopružaljka"*, "Osmosmjerka", XI (XII!), 283, 5 – Bjelovar, 3. IX. 2001.
*Za ostale upotrebe, v. Konjari (razvrstavanje).*

  
Koordinate: 41° 57′ 28" SGŠ, 21° 42′ 54" IGD

**Srednji Konjari** (mak. *Sredno Konjari*) su naselje u Republici Makedoniji, u severnom delu države. Srednji Konjari pripadaju opštini Petrovec, koja okuplja istočna predgrađa Grada Skoplja.

Prirodni uslovi
---------------

Srednji Konjari su smešteni u severnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg većeg grada, Skoplja, naselje je udaljeno 32 km istočno.

Naselje Srednji Konjari je u okviru istorijske oblasti Blatija, koja se obuhvata istočni deo Skopskog polja. Naselje je smešteno na istočnom obodu polja, u dolini Pčinje. Zapadno od naselja izdiže se brežuljkast kraj Kotorci, dok se istočno izdiže Gradištanska planina. Nadmorska visina naselja je približno 250 metara.

Mesna klima je izmenjena kontinentalna sa manjim uticajem Egeja (žarka leta).

Istorija
--------

Stanovništvo
------------

Srednji Konjari su prema poslednjem popisu iz 2002. godine imali 1.140 stanovnika.

Pretežno stanovništvo su Albanci (59%), a manjina su Bošnjaci (35%) i Turci (5%). Do početka 20. veka većinsko stanovništvo u selu bili su Turci, koji su se potom spontano iselili u maticu.

Većinska veroispovest je islam.

Vidi još
--------

* Opština Petrovec

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

***Srednji Konjari*** na Wikimedijinoj ostavi

* www.petrovec.gov.mk Zvanična stranica opštine Petrovec

  

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Petrovec |
| --- |
| **Petrovec** •
Badar •
Blace •
Breznica •
Gornji Konjari •
Gradmanci •
Divlje •
Donji Konjari •
Katlanovo •
Kožlje •
Letevci •
Ognjanci •
Ržaničino •
Srednji Konjari •
Sušica •
Ćojlija |
**Bitka kod Nemeje** (394. pne.) se odigrala u korintskom ratu između Sparte na jednoj, te koalicije Argosa, Atene, Korinta i Tebe na drugoj strani. Predstavljala je veliku spartansku pobjedu koja je, zajedno s kasnijom bitkom kod Koroneje dala Sparti prevagu na kopnu u ranoj fazi rata.

Pozadina
--------

Neprijateljstva između Sparte i vodećih grčkih polisa su započela godinu dana ranije. Nakon početnih operacija u sjeverozapadnoj Grčkoj, spartanski pokušaj prodora u Beotiju je zaustavljen tebanskom pobjedom u bitci kod Halijarta, koja je za posljedicu imala svrgavanje spartanskog kralja Pauzanije. Saveznici su, ohrabreni tom pobjedom, skupili veliku vojsku u Korintu s ciljem da rat prenesu na spartansku teritoriju na Peloponezu. Međutim, saveznici se nisu mogli dogovoriti tko će biti njihov vrhovni komandant te je vojska dugo vremena stajala kod Korinta.

Njihovu neodlučnost su iskoristili Spartanci. Prikupljena je vojska na čelu s Aristodemom, regentom i stricem maloljetnog kralja Agesipola I. Usprkos toga, Spartanci su bili u nepovoljnom položaju, s obzirom da su imali ne samo brojčano manje snage od saveznika, nego su i njihove najbolje jedinice - pod kraljem Agesilajem II - još uvijek marširale iz Male Azije. Aristodemove snage su prodrle na korintsku teritoriju te je počele paliti i pustošiti. To je prisililo saveznike da joj se, iako nisu imali komandanta, suprotstave. Dvije vojske su se srele na suhom koritu rijeke Nemeje.

Tok bitke
---------

Aristodem je svoju vojsku rasporedio tako da su se spartanski kontingenti nalazili na desnom, a snage spartanskih saveznika na lijevom krilu. Kod saveznika su Atenjani inzistirali da zauzmu desno krilo, ali su ga na kraju morali prepustiti Beoćanima.

To je za posljedicu imalo da su se u samoj bitci Atenjani suprotstavili Spartancima, a Tebanci spartanskim saveznicima. U borbi falangi došla je do izražaja tradicionalna nadmoć pojedinih polisa. Spartanci su na svom desnom krilu lako razbili Atenjane, dok su na lijevom krilu razbijeni njihovi saveznici. Disciplinirana spartanska falanga se potom okrenula neprijateljskim snagama na svom lijevom krilu, još uvijek zabavljenim progonom spartanskih saveznika. Prvo su razbili Argivce, potom Korinćane, a na kraju i Beoćane.

Posljedice
----------

Aristodemova vojska je imala prevelike gubitke da bi opsjela Korint i nastavila prodor u centralnu Grčku. Zbog toga se nakon nekoliko mjeseci povukla na Peloponez. Međutim, njen neposredni cilj je ostvaren - neprijatelj je imao još veće gubitke, a nakon bitke kod Koroneje je potvrđena spartanska nadmoć na kopnu koja do završetka rata neće biti osporena.

V. također
----------

* Spartanska hegemonija

Izvori
------

* Fine, John V.A. *The Ancient Greeks: A critical history* (Harvard University Press, 1983) ISBN 0-674-03314-0
* Diodorus Siculus, *Library*

Fusnote
-------
Koordinate: 40°25.72′N 29°43.12′E﻿ / ﻿40.42867°N 29.71867°E﻿ / 40.42867; 29.71867

**Bitka kod Nikeje** se odigrala godine 193. između rimskih snaga vjernih novoproglašenom caru Septimiju Severu sa jedne, i rimskih trupa vjernih njegovom suparniku Pesceniju Nigeru sa druge strane. Niger, koji se kao guverner Sirije u kaosu izazvanom ubistvom cara Komoda (poznatom kao Godina pet careva) proglasio carem, sa svojom je vojskom napredovao na zapad prema Rimu, gdje se Sever počeo konsolidirati nakon ulaska njegovih trupa u grad početkom juna. Niger je iz Male Azije prešao Bospor zauzevši Bizantij; Sever je, međutim, na Balkan poslao svog legata Tiberija Klaudija Kandida, koji je iznenada prešao Mramorno more te porazio pro-nigerovske trupe u bitci kod Kizika. S obzirom da mu je pozadina bila ugrožena, Niger se povukao Malu Aziju i pokušao suprotstaviti Kandidu.

Pred samu bitku je grad Nikeja otvorio vrata Kandidu, dok je njen tradicionalni suparnik Nikomedija ostao vjeran Nigeru. Bitka je imala promjenjiv tok, ali je na kraju odlučan protunapad dao Kandidu prevagu. Samo je pad noći spasio Nigerovu vojsku od potpunog uništenja. Niger je kasnije uspio konsolidirati svoje trupe, ali je sljedeće godine odlučno poražen u bitci kod Isa.

Literatura
----------

* Anthony Richard Birley, *Septimius Severus: The African Emperor*, Routledge, 1999, ISBN 0-415-16591-1, pp. 109-110.
* Edoardo Scala. *Storia delle Fanteria Italiana* Volume I°: *Le fanterie di Roma*. Regionale, Roma, 1955.
**Chili** (od kečuanskog *chiri*=hladan) znana i kao **Quilca - Chili - Vitor** je rijeka na jugozapadu Perua duga 326,1 km.

Hidrologija
-----------

Chili izvire pod imenom *Sumbay* u okrugu San Antonio de Chuca u planinama Anda. Kad nakon toka od 133,7 km prema jugozapadu primi lijevu pritoku *Blanco* mijenja ime u *Chili*. 
Protiče kroz dolinu grada Arequipa u dužini od 88,2 km, zatim skreće prema zapadu. Nakon ušća pritoke *Yura*, kod sela Palca mjenja ime u *Vítor* i teče dobrih 80,7 km prema zapadu do ušća rijeke *Siguas*, gdje ponovno mjenja ime u *Quilca* i teče prema jugu u dužini od 23,5 km do ušća u Pacifik, kod sela Quilca.

Rijeka ima sliv od 13,457km² koji se prostire po Departmanu Arequipa, u njenom slivu živi čak 9,250,295 stanovnika, pa je od vitalne važnosti za život u tom kraju u kom sušni period traje od maja do januara. 
Zbog tog su u gornjem toku rijeke podignute četiri brane (El Pañe, El Frayle, Aguada Blanca i Dique los Españoles) sa akumulacijama kapaciteta 300 miliona [Kubni metar|m²]] i kanal dug 77 km, koji preusmjerava vode rijeke Colca u Sumbay.

Kanjon Chilia dug 5-6 km uzvodno od Arequipa, popularan je među kajakašima i raftašima.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*La cuenca Quilca-Chili*" (španjolski). Observatorio de la Cuenca Quilca - Chili. Arhivirano iz originala na datum 2018-05-23. Pristupljeno 20.05.2023.
2. 1 2  „*El Chili*" (španjolski). ANA, Autoridad Nacional del Agua. Pristupljeno 20.05.2023.
3. ↑  „*Hidrogeología de la cuenca del río Quilca - Vitor - Chili*" (španjolski). ANA, Autoridad Nacional del Agua. Pristupljeno 20.05.2023.
4. ↑  „*Rio Chili*" (engleski). Touristlink. Pristupljeno 14.05.2023.

Vanjske veze
------------

***Chili (rijeka)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Río Quilca - Río Chili - Río Vitor* (na portalu Mapcarta) (`en`)
*Za ostale upotrebe, v. Berenika (razvrstavanje).*

**Berenika**, također znana pod nazivom **Berenika Sira** (lat. *Berenice Sira*), bila je egipatska princeza, odnosno kći kralja Ptolemeja II i njegove prve supruge Arsinoje I.

Između 261. i 253. pne. Berenika se udala za seleukidskog vladara Antioha II Tea, s kojim je Ptolemej u to vrijeme ili neposredno prije toga, vodio Drugi sirijski rat. Mir između dviju država je trebao dodatno učvrstiti sporazum iz 249. pne. na osnovu koga se Antioh razveo od svoje prve supruge Laodike i nasljedstvo prebacio na Berenikinu djecu. Laodika je sa svojom djecom prešla iz Antiohije u Efes, pa su otada ova dva grada služila kao prestonica Seleukidskog kraljevstva.

Godine 246. pne. je Ptolemej umro, pa se Antioh ponovo pokušao približiti Laodiki. Nedugo nakon toga je umro u Efesu, a što se pripisivalo trovanju od strane Laodike. Laodika je tada kraljem proglasila svog sina Seleuka, a sebe regentkinjom. Nedugo potom zajedno s djetetom je ubijena Berenika, što se pripisalo Laodiki. Te je događaje novi egipatski kralj Ptolemej III iskoristio kako bi započeo Treći sirijski rat.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  Lightman, Marjorie; Lightman, Benjamin (2007). *A to Z of ancient Greek and Roman women*. Infobase Publishing.
2. 1 2 3  Green, Peter. *Alexander to Actium: the historical evolution of the Hellenistic age*. University of California Press.
3. 1 2 3 4  Hazel, John (2002). *Women in world history*. Routledge.

Vanjske veze
------------

* "Women in power 500 - C.E. 1" URL accessed 03/20/06
| Osobni podaci |
| --- |
| IME | Smendes |
| ALTERNATIVNA IMENA | Nesbanebdjed |
| KRATAK OPIS |  |
| DATUM ROĐENJA | {{{Datum rođenja}}} |
| MJESTO ROĐENJA | Drevni Egipat |
| VRIJEME SMRTI |  |
| MJESTO SMRTI | Drevni Egipat |

Hedjkheperre Setepenre **Smendes** bio je osnivač Dvadeset prve dinastije Egipta. Na prijestolje je došao sahranivši Ramzesa XI u Donjem Egiptu – teritoriji koju je kontrolirao. Egipatsko, odnosno rodno ime mu je bilo**Nesbanebdjed** meaning "On koji je od Ovna, Gospodar Mendesa" ali je na grčki preveden kao Smendes od strane kasnijih klasičnih pisaca kao što su Seksto Afrikanac i Josephus. Dok su Smendesovo točno porijeklo još uvijek misterija, pretpostavlja se da je bio moćan guverner Donjeg egipta u Eri preporoda Ramzesa XI te da mu je sjedište bilo u Tanisu. Smendes je jedan od važnih likova u Wenamunovom izvještaju, datiranom u 5. godinu Preporoda ili ere *Whm Mswt* (odnosno 23. godine Ramzesa XI). Tamo je opisan kao važna ličnost. Wenamun tvrdi da je morao posjetiti Tanis i osobno predati akreditacije Smendesu kako bi od njega dobio dozvolu da nastavi put na sjever u suvremeni Libanon i dobavi cedrovinu za velike Amunove hramove u Tebi. Smendes je odgovorio davši Wenamunu brod kojim je putovao za Siriju i Levant.

Vladavina
---------

Iako je vladao samo u Donjem Egiptu, tragovi Smendesove nominalne vlasti se mogu naći i u Gornjem Egiptu - to je jedna stela u kamenolomu Ed-Dibabiya, nedaleko od Gebeleina na desnoj obali Nila, kao i natpis na zidu Hrama Monthua u Karnaku. Stela u kamenolomu spominje kako je Smendes "prilikom boravka u Memfisu, čuvši za opasnost koja je prijetila hramu od poplava, dao zapovijed za opravke (i zato počeo raditi na kamenolomu), te čuo vijesti o uspjehu misije." Smendesu Manetho u svom Epitomu pripisuje vladavinu od 26 godina, kao i suprugu Tentamun. Broj vladarskih godina podržava Stela progonstva koja spominje kako je Visoki svećenik Menkheperre suzbio lokalnu pobunu u Tebi u 25. godini vladara koji može biti jedino Smendes. Nema dokaza da su Visoki svećenici bilježili vlastite vladarske godine, čak ni kada su preuzimale kraljevske titule kao Pinedjem I. Menkheperre je tada vođe pobune prognao u oaze u Zapadnoj pustinji. Te su osobe pomilovane nekoliko godina kasnije, za vladavine Smendesovog nasljednika Amenemnisua.

Smendes je prilikom svoje vladavine kontrolirao samo Donji Egipat, dok su Srednji i Gornji Egipat bili pod vlašću svećenika kao što su Pinedjem I, Masaharta i Menkheperre. Njegov prenomen ili prijestolno ime *Hedjkheperre Setepenre/Setepenamun*--što znači 'Svijetla je manifestacija Re, Izabran od Re/Amuna'-- je kasnije postala prilično popularna u 22. i 23. dinastiji. Čak pet kraljeva - Shoshenq I, Shoshenq IV, Takelot I, Takelot II i Harsiese A - su ga koristili. Nakon što je Smendes umro 1046. pne. naslijedio ga je Neferkare Amenemnisu, koji mu je mogao biti sin.

Literatura
----------

* Nicolas Grimal, A History of Ancient Egypt, Blackwell Books(1992)
**Srednji Lipovac** je naseljeno mjesto u Republici Hrvatskoj u općini Nova Kapela u Brodsko-posavskoj županiji. U Srednjem Lipovcu se nalazi gotička crkvica sv. Luke.

Zemljopis
---------

Srednji Lipovac se nalazi na cesti između Nove Kapele i Požege ceste ide preko Požeške gore. Susjedna naselja su Crkveni Vrhovci na sjeveru, Gornji Lipovac na istoku i Donji Lipovac na jugu.

Stanovništvo
------------

Prema popisu stanovništva iz 2011. godine Srednji Lipovac je imao 302 stanovnika. 

***Kretanje broja stanovnika 1857.-2011.***

Šport
-----

* NK Krečar Srednji Lipovac

Izvori
------

1. ↑  Naselja i stanovništvo Republike Hrvatske 1857.-2001. www.dzs.hr
2. ↑  Popis stanovništva Republik Hrvatske 2011. www.dzs.hr

  

  


*Ovaj nedovršeni članak o **naselju** u Hrvatskoj:* **Srednji Lipovac** *treba dopuniti.   
Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.*


| * p
* r
* u
Naselja u sastavu Općine Nova Kapela |
| --- |
| Batrina • Bili Brig • Donji Lipovac • Dragovci • Gornji Lipovac • Magić Mala • Nova Kapela • Pavlovci • Seoce • Siče • Srednji Lipovac • Stara Kapela |
**Bitka kod Nihavanda** (*Nahāwand*, *Nehavand*) (arapski: معركة نهاوند‎) se odigrala krajem 641. ili početkom 642. u Iranu između arapsko-muslimanske vojske Rašidunskog Kalifata na jednoj, i perzijske (sasanidske) vojske na drugoj strani. Predstavljala je posljednji veliki okršaj u muslimanskom ratu protiv Perzije, koji je započeo devet godina ranije, i u kome je Sasanidsko Carstvo 636/637. izgubilo svoju najbogatiju provinciju Mezopotamiju (Irak), uključujući prijestolnicu Ktesifon, a 639. i područje današnjeg Kuzistana. Perzijski kralj Jezdegerd III je, međutim, nastavio pružati otpor i uspio je skupiti veliku vojsku s kojom bi pokušao povratiti svoja područja. Na nju su Arapi poslali dvije velike vojske - jednu iz Kufe, drugu iz Basra. S jednom od njih su se Perzijanci sreli u blizini današnjeg Hamadana. O samom toku bitke postoje oskudni i prilično nepouzdani izvori; prema njima je perzijska vojska, iako brojčano jača, poražena. Prema jednoj verziji su Perzijanci namamljeni u klopku, a prema drugoj su se jednostavno dali u bijeg. Iako je Jezdegerd preživio bitku i našao utočište u udaljenim istočnim provincijama, bitka kod Nihavanda - koju su muslimanski pisci kasnije opisivali kao "pobjedu na pobjedama" - je označila *de facto* kraj sasanidske države. Muslimanska vojska je nakon nje osvojila najveći dio Perzije, dok su ostatkom zavladali lokalni perzijski velmože i gospodari rata.

Izvori
------

1. ↑  Dictionary of Islamic Architecture By Anderew Petersen pg.120
2. ↑  A Short History of Syriac Literature By William Wright. pg 44
3. 1 2  An Encyclopedia of Battles: Accounts of Over 1,560 Battles from 1479 B.C. to the Present By David Eggenberger, pg 305
4. ↑  „Battle of Nahāvand". Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 19. IX 2010.
**Šmaug** (*Smaug*, Zmaj od Erebora) bio je najveći Zmaj Trećeg Doba. Divovski zlatnožuti Vatreni zmaj, imao je ogromna krila kao u slepog miša i omotač od neprobojnih gvozdenih krljušti. Njegov jedini ranjivi deo - trbuh, bio je zaštićen prslukom od dragulja koji su postali usađeni tu vekovnim ležanjem na riznicama nakita. Mada mu je poreklo nepoznato, zna se da je živeo u Sivim Planinama pre no što je 2770. godine došao u Erebor. Tu je palio i pustošio Dol pre ulaska u Kraljevstvo pod Planinom, gde je pobio ili oterao patuljke. Dva veka je zadovoljno ležao na hrpi blaga u Ereboru.

Godine 2941. dremež mu je poremećen kada su mu dvanaest Patuljaka predvođenih zakonitim kraljem Erebora, Torin Hrastoštit i Hobit plaćenik , po imenu Bilbo Bagins, ukrali deo zlata. Svojim lukavstvom Hobit Bilbo Bagins uspeo je da otkrije jedno mesto na širokim grudima Šmauga, koje nije bilo prekriveno draguljima i gde se moglo zabosti sečivo. **Šmaug** je u besu napao Jezerske Ljude Ezgarota, i ubijen je crnom strelom Barda Lukonosca koja je probila to jedino mesto na njegovom trbuhu.

Literatura
----------

* A-Z of Tolkien, David Day (1998). *Tolkinov rečnik B*. Dubravka Popadić - Grebenarević (prevodilac). Beograd: IP ESOTHERIA. ISBN 86-7348-038-8.

Vidi još
--------

* Hobit (roman)
* Dž. R. R. Tolkin

Spoljašnje veze
---------------

* Image of Smaug by J.R.R. Tolkien at the Tolkien Gateway
* *Forbes* magazine analysis of Smaug's net worth.

| * p
* r
* u
Tolkienov *The Hobbit* |
| --- |
| 
* Hobit (riječ)
* Legendarij
* Međuzemlje

 |
| Izdanja | 
* *The Annotated Hobbit*
* Prijevodi

 |
| Likovi | 
* Bilbo Baggins
* Gandalf
* Thorin Hrastoštit
* Balin
* Elrond
* Gollum
* Beorn
* Radagast
* Smaug
* Strijelac Bard

 |
| Lokacije | 
* Eriador
	+ Rivendell
	+ Shire
* Rhovanion
	+ Esgaroth
	+ Mirkwood

 |
| Povezana djela | 
* *The History of The Hobbit*
* *Bilbo's Last Song*
* "The Quest of Erebor"

 |
| Adaptacije iderivirani materijali | 

|  |  |
| --- | --- |
| Radio | 
* *The Hobbit* (1968)

 |
| Filmovi | 

|  |
| --- |
| 
* *The Hobbit* (1967)
* *The Hobbit* (1977)
* *The Hobbit* (1985)

 |
| Filmski serijal *The Hobbit* | 
* *An Unexpected Journey* (2012)
* *The Desolation of Smaug* (2013)
* *The Battle of the Five Armies* (2014)
* Originalni likovi
* Muzika

 |

 |
| Igre | 
* *The Hobbit* (1982)
* *The Hobbit* (2003)
* *Guardians of Middle-earth* (2012)
* *Lego The Hobbit* (2014)
* *Middle-earth: Shadow of Mordor* (2014)

 |

 |
| 
* Category Kategorija

 |
Pont du Gard u Francuskoj, rimski akvadukt sagrađen cca. 19. pne.
Iako su prvi akvadukti građeni u ranijim historijskim periodima, obično se vezuju uz Drevni Rim te smatraju najprepoznatljivijim simbolom rimske civilizacije i tehnologije. Izgradnja akvadukta je započela u svrhu opskrbe vodom grada Rima te trajala 500 godina, tokom kojih je sagrađeno 11 akvadukata. Oni su omogućili da Rim s vremenom postane jednim od najvećih gradova antičkog svijeta, s preko milion stanovnika. Akvaduktima je primarna svrha bila dovesti što je moguće veće količine pitke vode u grad koja se potom koristila u fontanama i javnim kupaonicama prije nego što bi se kao otpadna voda koristila u kanalizaciji. Osim u samom Rimu, akvadkuti su se gradili i u provincijama omogućivši njihovu urbanizaciju. Današnji arheolozi često mogu procijeniti važnost i broj stanovnika nekog drevnog rimskog grada na temelju veličine akvadukta.

Nestanak sistema akvadukata, bilo zbog barbarskog razaranja, bilo zbog dugog neodržavanja, se smatra jednim od faktora koji je doveo do propasti rimske civilizacije, a što se u slučaju samog Rima očitovalo da je do početka srednjeg vijeka pao na 30.000 stanovnika. Neki od akvadukata, pogotovo oni manji, su uspjeli biti očuvani te služili i kasnijim generacijama, a neki služe i danas.

Vanjske veze
------------

***Rimski akvadukt*** na Wikimedijinoj ostavi

* Sextus Julius Frontinus, *De Aquaeductu Urbis Romae* (*On the water management of the city of Rome*), translated by R. H. Rodgers. University of Vermont, 2003.
* Waters of the City of Rome - sophisticated maps and images, iath.virginia.edu
* Imperial Rome Water Systems, waterhistory.org
* Roman Aqueducts Today, dl.ket.org
* Lacus Curtius - entry on Roman waterworks, uchicago.edu
* 600 Roman aqueducts - with 25 descriptions in detail, romanaqueducts.info
* (`it`) Map of Roman aqueducts, archeoroma.com
* Roman Aqueduct Manual - NOVA outline, pbs.org
* Hydraulics of Roman Aqueducts - "Myths, Fables, Realities. A Hydraulician's perspective", uq.edu.au
* Hubert Chanson - A dozen freely available published research articles on Roman aqueduct hydraulics and culvert design, and related topics by Professor Hubert Chanson, Department of Civil Engineering, University of Queensland.
* ItalianAware Arhivirano 2012-04-03 na Wayback Machine-u- Provides a convenient outline of Roman aqueducts, along with pictures and dates, italianaware.com
* John Hooper, *Secrets of Roman aqueduct lie in chapel*, guardian.co.uk, 24 January 2010 - likely source of Trajan's Aqua Trianna found at Lake Bracciano
| Osobni podaci |
| --- |
| IME | Shoshenq III |
| ALTERNATIVNA IMENA | {{{Alt}}} |
| KRATAK OPIS |  |
| DATUM ROĐENJA | {{{Datum rođenja}}} |
| MJESTO ROĐENJA | Drevni Egipat |
| VRIJEME SMRTI |  |
| MJESTO SMRTI | Drevni Egipat |

Kralj **Usermaatre Setepenre** ili **Usimare Setepenamun** **Shoshenq III** je bio egipatski faraon iz 22. dinastije koji je vladao 39 godina. Kao prilog tome se navode dva Apisova bika sahranjena u 4. i 28. godini vladavine, kao i da je slavio Heb Sed jubilej u 30. vladarskoj godini. Pretpostavlja se da nije bio sin prethodnog faraona Osorkona II, iako egiptolog Christian Settipani tvrdi drukčije. 

U osmoj godini vladavine Shoshenqa III Egipat je postao politički razjedinjen, s obzirom da se uzurpator-kralj Pedubast I pojavio u Tebi. Otada su kraljevi XXII dinastije kontrolirali jedino Donji Egipat. S druge strane, Visoki svećenik Amuna u Tebi Osorkon B (kasniji faraon Osorkon III) je formalno ostao vjeran Shoshenqu III nakon smrti svog oca Takelota II, iako je bio de facto samostalni vladar.

Porodica
--------

Shoshenq III je oženio **Djed-Bast-Es-Ankh**, kći Takelota, Visokog svećenika Ptah u Memfisu, i **Tjesbastperu**, kći Osorkona II.[1] Imao je najmanje 4 sina i 1 kći: Ankhesen-Shoshenq, Bakennefi A, Pashedbast B, Pimaya kao Velikog poglavara naroda Ma', i Takelota C, vrhovnog vojskovođu. Izvjesni Padehebenbast se ponekad navodi kao sin Shoshenqa III. Za sve njih se čini da su umrli prije oca koji je vladao gotovo četiri decenije. Za njegovog trećeg sina - Pimay- ('Lav' na egipatskom), se mislilo da je kralj Pami ('Mačak' na egipatskom), ali se dans misli da su različite ličnosi. Umjesto toga je Shoshenqa III naslijedio Shoshenq IV za koga nije sigurno u kakvom je rodu s ovim faraonom. 

Shoshenq III je bio sahranjen u kasnije opljačkanom Kralevskom grobu NRT V u Tanisu.
|  |
| --- |
|  Ovaj članak je dio  serije o  **historiji arhitekture** |
| Neolitska arhitektura |
| Stara egipatska arhitektura |
| Sumerianska arhitektura |
| Klasična arhitektura |
| Stara grčka arhitektura |
| Rimska arhitektura |
| Bizantijska arhitektura |
| Srednjovijekovna arhitektura |
| Romanska arhitektura |
| Gotička arhitektura |
| Renesansna arhitektura |
| Barokna arhitektura |
| Neoklasična arhitektura |
| Neogotička arhitektura |
| Moderna arhitektura |
| Postmoderna arhitektura |
|  |
| Članci u kategoriji o arhitekturi |
|  |

Rimski forum
**Rimska arhitektura** je bazirana na prihvatanju jezika klasične grčke arhitekture za specifične primjene koja se dalje razvila na drugačiji način i time postala zaseban i novi arhitektonski stil. Često se shvata da su dvije arhitekture, grčka i rimska dio jedne arhitekture međutim takvo uvjerenje često vodi ka gledanju na rimsku arhitekturu sa grčkim standardima a što mnogi smatraju pogrešnim pristupom.

Rimska arhitektura predstavlja ujedinjenje tradicionalnih grčkih i toskanskih elemenata prvenstveno preuzimanje organizacionih redova klasične arhitekture (jonski red, dorski red itd.) na koje su potom primjenjeni novi građevinski principi kao što je razvoj korištenja lûka te korištenje betona i cementa. Rimska arhitektura se jedinstveno razvila tek u kasnom dobu rimske republike. Ako se izuzmu toskanski doprinos lûka i razvoj složenog reda u svojim početcima rimska arhitektura je bila gotovo kopija grčke.

Inovacija u rimskoj arhitekturi je počela u 1. vijeku pne. sa izumom betona koji se plasirao kao jača i jednostavnija alternativa kamenu. Iako mnogi smatraju beton kao najveći doprinos rimske arhitekture modernom svijetu stil arhitekture koji je proizašao iz Rimske imperije se i danas povremeno koristi širom Evrope i Sjeverne Amerike.

Povezano
--------

* Dorski red
* Jonski red
* Složeni red
* Korintski red

***Rimska arhitektura*** na Wikimedijinoj ostavi

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* LCCN: sh85006860
* BNF: cb11930948z (podaci)
* NDL: 00565585
* NKC: ph255077

 |
Berenika II, na kovanici koju je izdao Ptolemej III.
Kraljica Berenika II od Egipta
**Berenika II** (cca. 267/266. pne. - 221. pne.) bila je kirenska princeza, odnosno supruga egipatskog kralja Ptolemeja III.

Rođena je kao dijete egipatskog princa, a kasnije kirenskog kralja Magasa i njegove supruge Apame. Kada je Magas 250. pne. umro, Apama je utanačila njeno vjenčanje za makedonskog princa Demetrija Lijepog. Demetrije je tako postao novi kirenski kralj, a ona nova kirenska kraljica. Demetrije je, međutim, nakon toga započeo ljubavnu vezu s Berenikinom majkom na što se Berenika razbjesnila, provalila u Apaminu ložnicu te nožem na smrt izbola svog muža. Poslije toga je Kirena postala republika.

Berenika se nakon toga sklonila u Egipat, te se udala za kralja Ptolemeja III. Njemu je rodila četvero djece: Ptolemeja IV, Magasa, Arsinoju i Bereniku.

Antičke legende govore kako je za vrijeme muževog pohoda na Siriju Berenika svoju kosu zavještala Afroditi u hramu Zefirijumu. Kosa je potom tajanstveno nestala, a što je Konon sa Samosa objasnio njenim "uzdizanjem u nebo". Incident je poslije postao predmetom satiričke pjesme *Rape of the Lock* koju je napisao britanski književnik Alexander Pope. U počast Berenici i njenoj kosi je, pak, jedno zviježđe na nebu dobilo naziv Berenikina kosa. Po njoj je nešto kasnije ime dobio i asteroid 653 Berenike, otkriven godine 1907. Suvremeni Benghazi u Libiji je, pak, u antičko doba bio poznat kao Berenika.

Berenika je nedugo nakon muževe smrti postala regentica, ali ju je godine 221. pne. dao ubiti njen sin i novi kralj Ptolemej IV.

Izvori
------

***Berenika II*** na Wikimedijinoj ostavi

* Salmonson, Jessica Amanda.(1991) *The Encyclopedia of Amazons*. Paragon House. Page 33. ISBN 1-55778-420-5
* The House of Ptolemy, Ch. 3
* Berenice II Arhivirano 2008-02-18 na Wayback Machine-u
|  |
| --- |
|  |

**Švedska Zlatna Obala** (švedski: *Svenska Guldkusten*) je bila švedska kolonija koju je 1650. godine osnovao Hendrik Carloff na području današnje Gane, na obalama Gvinejskog zaljeva. Kolonija je opstala do 1663. godine, kada je sav švedski teritorij pripao Danskoj, koja ga je također kolonizirala.

Nakon što je Louis de Geer 1649. godine osnovao Švedsku afričku kompaniju, Hendrik Carloff je 1650. godine poslan na ekspediciju u Afriku. Po dolasku, Carloff je sklopio ugovor s akanskim kraljem o prodaji dijela teritorija. Švedska Zlatna Obala uspostavljena je 22. travnja 1650. godine, a Carloff je postao prvi upravitelj. Dvije godine kasnije, postavljeni su temelji za utvrdu Carlsborg.

Godine 1656. za kolonijalnog upravitelja imenovan je Johan Filip von Krusenstierna, što je razbijesnilo Carloffa. Napustio je Zlatnu Obalu samo da bi se 27. siječnja 1658. vratio na danskom brodu *Glückstadt*. Carloff je okupirao Fort Carlsborg te ga pripojio Danskoj. 

Kralj Karl X. Gustav iskoristio je tu situaciju za pokretanje rata protiv Danske. Nakon Sporazuma iz Kopenhagena 1660. godine, utvrde su vraćene u posjed Švedske. No, kasnije se ispostavilo kako je jedan Carloffov suradnik već 1659. godine te utvrde prodao Nizozemcima i pobjegao u Angolu sa zlatom. 

Nedugo zatim, narod je podigao uspješan ustanak protiv novih upraviteljima te je Švedskoj ponovo ponudio upravu. Švedska je tako ponovo postala kolonijalni gospodar, a von Krusenstierna je nanovo imenovan upraviteljem. No, Danci su ponovo počeli napade te su 20. travnja 1663. godine osvojili utvrde Carlsborg i Christiansborg. 

Dana 9. svibnja 1664. britanski admiral Robert Holmes osvojio je teritorij te ga pripojio Britanskom Imperiju.