**Murter** je najveće naselje na istoimenom srednjedalmatinskom otoku Murter od 2 068 stanovnika.

Geografske karakteristike
-------------------------

*Murter* leži na krajnjem sjeverozapadu tog malog otoka, udaljen oko 30 km od Šibenika i 50 km od Zadra, u nekadašnjoj plodnoj dolini (danas urbaniziranoj) okružen brežuljcima Raduč (125 m), Sv. Roko (70 m) i Gradina (62 m).   

Sve do kraja 1960-ih bila su jasno vidljiva tri murterska naselja - Staro selo na brdu Sv. Roko, novo naselje uz lučicu u uvali Hramina, i turističko naselje u uvali Slanica, na južnoj strani otoka.
Danas su sva tri naselja stihijnom izgradnjom spojena u jednu urbanu cjelinu, zajedno sa susjednim naseljem Betina.

Historija
---------

Na osnovu arheoloških istraživanja koja su vršena između 1907. - 1909. na rtu *Gradina* (na kojem je danas staro groblje zna se da je tu postojalo antičko rimsko naselje - *Colentum*. Ono je propalo u 2. vijeku, a uzroci se još uvijek neznaju, prepostavlja se nakon potresa, iako ima hipoteza da su možda razorili gusari.

*Murter* se prvi put spominje 1251. i to kao *Villa Magna* (Veliko Selo), zna se da je 1298. to naselje imalo 203 stanovnika. Kako se otok od 14. vijeka zove *Insula Mortari* i to naselje je nazvano - *Mortar*, iz kog je vremenom došlo do današnjeg Murter. 

Jahte u marini Hramina
Sve do kraja 18. vijeka u lokalnoj crkvi upotrebljavala se glagoljica i bosančica (ćirilica), ali je već 1866. otvorena je jedna od prvih javnih knjižnica u Dalmaciji, a osnovna škola i pošta - 1877.

Najstarije naselje današnje *Staro Selo* nalazi se na brdu Sv. Roko. Od 1900. traje selidba stanovništva uz uvalu Hramina, kad je tu za Austro-Ugarske izgrađen lukobran i uređena lučica, i osnovana Uljarska zadruga 1910. Austro-Ugarska vojska je na brdu Raduč izgradila artiljerijsku vojnu utvrdu, za kontrolu mora.

Nakon Drugog svjetskog rata počelo je širenje mjesta prema uvali *Slanica*, na južnoj strani otoka, i izgradnja prvih turističkih objekata, u prvo vrijeme radničkih odmarališta uz samu uvalu i plažu. Nakon 1980-ih otpočeo je graditeljski bum - pa je nekad plodna dolina do Slanice, pretvorena u naselje.

Spomenici i znamenitosti
------------------------

*Murter* kao nekadašnje težačko mjesto, nema puno reprezentativnih objekata, ali vrijedi spomenuti crkvicu *Gospa od Gradine* iz 17. vijeka, *Kapelicu Sv. Roka* u Starom Selu iz 1760. i crkvu *Sv. Mihovila* podignutu 1770. i proširenu 1847. I *Murter* je poput svih dalmatinskih *malih mista* imao *Spomenik narodnooslobodilačkoj borbi* i to na samoj rivi, ali je on miniran 2005. (još se nezna od strane kog), pa su nakon tog njegovi ostatci uklonjeni odlukom općinskog vijeća na čelu s Ivom Marušićem.

Privreda
--------

Jedina grana privrede koja još nekako funkcionira je turizam, uz nešto ribarstva i vrlo skromne poljoprivrede uz okućnice za vlastite potrebe.   

Nekad vrlo snažno ovčarstvo po kornatskim otocima je na izdisaju, jer se time više nitko ne bavi.
*Murter* ima jedan mali hotel -*Colentum*, dva autokampa, dvije manje marine, i mnoštvo privatnih apartmana i soba.

Izvori
------

1. 1 2  „*Stanovništvo*" (hrvatski). Državni zavod za statistiku Hrvatske. Pristupljeno 14. 02. 2013.
2. 1 2 3 4  „*Murter*" (hrvatski). Kulturni turizam. Pristupljeno 14. 02. 2013.

Vanjske veze
------------

***Murter (naselje)*** na Wikimedijinoj ostavi

* Murter Arhivirano 2008-05-01 na Wayback Machine-u
* Murter Info Arhivirano 2010-05-12 na Wayback Machine-u