**Herman Dalmatinski** (lat. *Hermanus Dalmata)* ili **Herman Sloven** (*Hermannus Sclavus*), poznat i kao **Herman Koruški** (1110—1160), bio je srednjovekovni slovenski filozof, naučnik, astronom, astrolog, prevodilac i važan posrednik između evropske i islamske nauke i filozofije 12. veka.

Radio je na prvom evropskom prevodu Kurana na latinski jezik.

Život
-----

Herman Dalmatin je rođen početkom 12. veka na Istri, koja se tada nalazila u sastavu Vojvodine Koruške, a danas u sastavu Hrvatske. Školovanje je verovatno započeo u benediktinskom manastiru u Istri, da bi kasnije nastavio u Francuskoj i Španiji, od 1130. do 1135. godine.  Nakon studija putuje po Sredozemlju i Bliskom istoku sa svojim školskim kolegom Robertom iz Ketona.  U Carigradu i Damasku se upoznaje s arapskom naukom, čijim dometima na polju matematike i astronomije je bio potpuno očaran. Pokazivao je veliki interes i za nauke drugih istočnjačkih naroda, posebno Indije.  Oko 1138. godine se vraća u Španiju i Francusku (Langedoku) prevodi na latinski jezik arapske prevode starogrčkih dela, kao i mnoga izvorna dela arapske kulture. Oko 1142. godine Herman i Robert sreću u Španiji Petra Prečasnog (1094—1156), opata iz Klunija, koji im je predložio da prevedu Kuran na latinski jezik.  Njihov prevod, završen 1143. godine i izdat od strane Petra Prečasnog pod naslovom *Lex Mahumet pseudoprophete* (Zakon Muhameda lažnog proroka), predstavlja prvi evropski prevod Kur'ana.

Pored prevođenja, Herman Koruški piše i svoje izvorne radove. Pretpostavlja se da je umro oko 1160. godine.

Dela
----

Euklid (levo) i Herman (desno), crtež iz 13. veka
Njegovi najznačajniji spisi: 

* *De essentiis* (O bitima)
* *De usu astrolabii* (O upotrebi astrolaba)
* *Liber de circulis*
* prevod Abu Mašarovog Uvoda u astronomiju
* prevod Ptolemeje *Planispherae*

Herman Sloven se smatra jednim od najvažnijih posrednika između evropske i arapske nauke i filozofije u srednjem veku.  Po uticaju se posebno ističu njegovi prevodi s arapskog na latinski Abu Mašarovog Uvoda u astronomiju (*Kitab al-madkhal ila ilm ahkam al nujum*), Ptolemejeve Planisfere (*Planispherae*) i ispravka Adelardovog prevoda Euklidovih Elementa.

Svoje najznačajnije delo *„O bitima"* je završio u Bezjeu u Langedoku 1143. godine. U njemu iznosi vlastiti sistem filozofije prirode spajajući zapadnoevropsku tradiciju platonizma i arapsku tradiciju Aristotelove prirodne filozofije.  U delu *De usu astrolabii* (O upotrebi astrolaba) iznosi saznanja o konstrukciji i upotrebi astrolaba koje je stekao prevodeći Ptolemejevo delo Planisfera na latinski jezik.

Smatra se da je svojim delom uticao na radove mnogih evropskih naučnika, među kojima su: Domingo Gonzales (*De procesione mundi*), Rudolf iz Briža, Bernard Silvestris (*Experimentarius; De universitate mundi*), Danijel iz Morlija (*Liber de naturis inferiorum et superiorum*), Hugo od Santale (*Liber de pluviis*). Hermanov prevod Abu Ma'šarovog „Uvoda u astrologiju" poznavali su i Toma Akvinski i Rodžer Bekon.

Izvori
------

1. ↑  Trenutno se vodi spor o tome da li je bio hrvatski ili slovenački filozof. Nema spora oko toga da je bio slovenski.
2. 1 2  Herman Dalmatinac
3. 1 2 3  Herman Dalmatin[*mrtav link*]
4. 1 2  Herman s Koreškega
5. ↑  „Introduction to Astronomy, Containing the Eight Divided Books of Abu Ma'shar Abalachus". World Digital Library. 1506. Pristupljeno 2013-07-15.

Literatura
----------

* Herman Dalmatin, Rasprava o bitima, Čakavski sabor-Pula, Pula, 1990.
* Marin Buovac: Prikaz i značaj knjige u svijetu filatelije, Artos - časopis za znanost, umjetnost i kulturu, br. 5 - 2017.

Eksterni linkovi
----------------

* (`sh`) Herman Dalmatinac
* (`sh`) Herman Dalmatin[*mrtav link*]
* (`sl`) Herman s Koreškega