**Jovan Veljković** (Paraćin, 1798 – Beograd, 2. maj 1874) je bio pukovnik i popečitelj pravosuđa Kneževine Srbije.

Biografija
----------

Veljkovići vode poreklo od Miljka Biljarca, narodnog prvaka i ktitora škola, graditelja crkva za vreme Turaka. Biljarci vode poreklo sa Kosova. Pred početak Prvog srpskog ustanka su se nalazili u Paraćinu.

Jovanov otac Veljko Miljković je bio paraćinski knez i jedan od vođa ustanka pod Karađorđem, pukovnik i popečitelj pravosuđa. Osim najstarijeg Jovana, imao je još sina Antonija i kćerku Karaviljku.

Jovan je u dogovoru s knezom Milošem 1832. godine je pokrenuo bunu u paraćinskoj nahiji, nakon čega je pored paraćinske još šest nahija, u skladu s Bukureškim mirovnim sporazumom iz 1812. godine, vraćeno Srbiji.

Od 1832. godine bio je starešina Paraćinske kapetanije, koja je sa Ražanjskom i Aleksinačkom kapetanijom činila Paraćinski nahiju. Vršeći tu dužnost, nadgledao je 1833. iseljavanje Turaka iz sokobanjskog kraja. Bio je starešina lokalne vlasti Banjskog okruga 1835, a početkom 1836. je postavljen za ispravnika Aleksinačkog okružja.

Sredinom tridesetih godina 19. veka priključio se opoziciji protiv kneza Mihaila. Bio je je jedan od organizatora Miletine bune u paraćinskom kraju. Godine 1837. učestvovao je u rešavanju pograničnih sporova sa Turskom u okolini Niša.

Nakon ustanovljavanja Apelacionog suda marta 1839. je postao njegov član. U Jovanovoj buni bezuspešno je pokušavao da umiri pobunjene vojnike u Kragujevcu, koji su ga zbog toga uhapsili, a pušten je na slobodu tek posle završetka pobune. Kao član Apelacionog suda je bio u delegaciji koja je 1840. godine dočekala kneza Mihaila prilikom njegovog dolaska u Srbiju.

Pošto su ga pristalice Obrenovića iz optužile da je vučićevac 1840, napustio je službu. Zatim se ponovo vratio u službu kao sudija u Kruševačkom sudu i njegov predsednik. Bio je jedan od organizatora Vučićeve bune u moravskom i resavskom kraju. Nakon bekstva kneza Mihaila, sa ostalim ustavobraniteljskim prvacima je tražio od turskih zvaničnika prenos vlasti na Vučića i Petronijevića.

Kada su pogranične srpske vlasti razorile arnautske vodenice, usledio je napad na srpsku karaulu u Kozničkom srezu, a verovatno bi se sve završilo na ovom sukobu da Turci nisu postavili teritorijalne pretenzije. Tada je knez Miloš posalo Jovana Veljkovića, kao glavnog vojnog komisara i koji je i prethodno rešio neka sporna pitanja s niškim pašom, a potom i sa izaslanikom leskovačkog paše u Kozničkom srezu.

Od novembra 1842. godine bio je član Sovjeta, po dolasku na vlast kneza Aleksandra Karađorđevića je postavljen za popečitelja finansija. Tokom takozvane Tenkine zavere, zajedno sa drugim ustavobraniteljima, dao je ostavku na mesto u Sovjetu. Zatim se ponovo vratio u Svojet, nakon Etem-pašine misije 1858. i tu dužnost je obavljao do 1859. godine. Nakon povratka kneza Miloša u Srbiju nije se više bavio politikom.

Kada je 1862. godine bombardovan Beograd, kao starac se prijavio da se bori na barikadama s puškom u ruci.

Odlikovan je turskim ordenom Nišan iftihar.

Bio je kolekcionar oružja i pretplatnik prvih izdanja „Beogradskih novina".

Umro je 1874. godine u Beogradu, u svojoj kući na Vračaru.

Porodica
--------

Njegov stariji sin, Jevrem Veljković je završio vojnu školu u Pruskoj i bio je ađutant kneza Mihaila, a mlađi sin Stojan je doktorirao prava i bio je ministar pravde, predsednik Kasacionog suda, zajedno sa Jovanom Ristićem tvorac Ustava iz 1869. i profesor Rimskog i Krivičnog prava ne Beogradskom Liceju.

Izvori
------

1. ↑  Popović 2006: str. 138
2. 1 2 3 4 5  Kolaj Ristanović 2018: str. 68 sfn error: no target: CITEREFKolaj\_Ristanović2018 (help)
3. 1 2 3 4  Vesković 2013: str. 5
4. 1 2 3 4 5  Popović 2006: str. 139
5. 1 2 3 4 5 6 7 8  Kolaj Ristanović 2018: str. 69 sfn error: no target: CITEREFKolaj\_Ristanović2018 (help)

Literatura
----------

* Kolaj Ristanović, Irena (2012). „Iz zaostavštine kapetana Jovana Veljkovića (1798–1874) Povodom dve stotine godina od osnivanja Knjaževske kancelarije". *Nasleđe* (Beograd: Zavod za zaštitu spomenika kulture grada Beograda) **XVI**. ISSN 2560-3264. Pristupljeno 2. 10. 2018.
* Vesković, Ivana (2013). *Kuća porodice Veljković*. Beograd: Zavod za zaštitu spomenika kulture grada Beograda. ISBN 78-86-81157-99-2. Pristupljeno 2. 10. 2018.
* Popović, Radomir J. (2006). Popov, Čedomir. ur. *Srpski biografski rečnik, knjiga 2, V-G*. Novi Sad: Matica srpska. ISBN 86-83651-62-2.