recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Bitka kod Preveze** koja se odigrala 28. septembra 1538. bila je ključni događaj Trećeg mletačko-osmanskog rata. 

U toj pomorskoj bitci koja se odigrala nedaleko od grada Preveze - osmanska flota admirala Hajrudina Barbarose je teško porazila ujedinjenu kršćansku mornaricu kojom je zapovjedao genoveški admiral Andrea Doria.

Tok bitke
---------

Inicijator slanja združene flote Svete lige u grčke vode bio je habsburški car Svetog Rimskog Carstva Karlo V, koji je uspio izmiriti dotad nepomirljive rivale Republiku Genovu i Mletačku Republiku već dobrano uzdrmanu porazima u prva dva rata sa Osmanlijama. Venecijanci koji su prikupili najviše brodova za tu misiju čak su pristali da njome komandira genovežanin Andrea Doria.

Andrea Doria raspolagao je sa snagom od 146 galija (80 venecijanskih, 30 španjolskih, 30 papinskih), 50 galeona, 200 manjih brodova, sa ukupno 60000 mornara i 2500 topova, kad je zaplovio Jadranom prema Grčkoj.

Kad je to saznao Hajrudin Barbarosa, koji je u tom trenutku imao na raspolaganju nekih 94 galija i 56 manjih brodova, ipak je hrabro krenuo ususret moćnoj floti Svete lige. Usput su mu se pridružili pirati tako da je kod Preveze skupio flotu od 130 galija i 80 manjih brodova. Njegova vojska imala je oko 20.000 ljudi, od tog 3.000 janjičara naoružanih arkebuzama.

Kad su se dvije flote susrele - Barbarosa je već čekao spreman, rasporedivši svoje brodovlje tako da ima najpovoljniji vjetar. Prvo je u napad uputio u sam centar prvih 6 galija, kad su one odbijene novih 6, a zatim 40 i nakon tog čitavu flotu. To je izazvalo pomutnju među brodovima Svete lige.

Do kraja bitke flota Svete Lige izgubila je jednu trećinu brodovlja i imala oko 3000 poginulih , pa se povukla sa bojišta. Za razliku od tog Osmanlije su imali oko 1.000 poginulih. Pobjeda je omogućila Hajrudinu Barbarosi da još jednom dokaže svoju vrijednost sultanu, dok je za Mletačku Republiku taj poraz bio prava katastrofa, jer je izgubila brojne teritorije ali i povjerenje u Sveto Rimsko Carstvo.

Pomorska bitka kod Preveze bila je jedna od najvećih pobjeda osmanske mornarice u 16. vijeku.

Hajrudin Barbarosa je tom pobjedom osigurao Osmanskom Carstvu kontrolu nad cijelim Istočnim Mediteranom, koja je potrajala sve do njihova poraza u Bitci kod Lepanta 1571.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Battle of Preveza (1538)*" (engleski). Materia Islamica. Arhivirano iz originala na datum 2017-04-25. Pristupljeno 25. 05. 2017.
2. 1 2  „*Barbarossa*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 26. 05. 2017.
3. 1 2 3  „*Barbarossa*" (talijanski). Corsari del Mediterraneo. Pristupljeno 26. 05. 2017.

Vanjske veze
------------

***Bitka kod Preveze*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Battle of Preveza (1538)* na portalu Materia Islamica Arhivirano 2017-04-25 na Wayback Machine-u (`en`)
Kotorska biskupija
  Barska nadbiskupija
**Barska nadbiskupija** je nadbiskupija Katoličke crkve.

Nadležni nadbiskup je monsinjor Rrok Gjonlleshaj, a sjedište nadbiskupije se nalazi u Baru.

Istorija
--------

*Glavni članak: Istorija Barske nadbiskupije*
Nije poznato kada je u Duklji osnovana biskupija. Na Saboru u Halkedonu 451. nalazio se i dioklijski biskup Evandro, ali po svoj prilici frigijske Dioklije. Za pape Gregorija I (590—604) dukljanski se biskup nalazio pod skadarskim, a za cara Lava III (717—741) potpao je pod dračkog mitropolita. U 9. vijeku Duklja je dobila nadbiskupa.

U 11. vijeku osnovana je nadbiskupija u Baru (lat. *Antibarum*), a nadbiskup koji se nalazi na njenom čelu nosi titulu *archiepiscopus diocliensis atque antibarensis ecclesiae*. Njegova se mitropolitska vlast, prema buli pape Aleksandra II od 18. marta 1067. širila po Dukljanskoj, Kotorskoj, Palačkoj, Svačkoj, Skadarskoj, Drivaskoj, Pilotskoj, Srpskoj ili Raškoj, Bosanskoj i Travunskoj biskupiji.

Ne zna se pouzdano kada su dukljansko-barski nadbiskupi postali srpski primasi. Utvrđeno je da se od 16. vijeka nesmetano nazivaju (*Serbiae primas* ili *totius regni Serviae primas*). Na molbu dukljansko-barskog nadbiskupa Šimuna Milinovića, papa Lav XIII mu je 7. marta 1902. izričito odobrio da se tim nazivom i dalje služi.

Početkom 20. vijeka, Dukljansko-barska nadbiskupija brojala je oko 18.000 katoličkih duša, 18 župa, 16 sveštenika (7 svjetovnih i 9 franjevaca).

Vidi još
--------

* Istorija Barske nadbiskupije
* Spisak nadbiskupa Bara
* "Šta znači titula "primas srpski" i ko ima jurisdikciju nad katolicima u Srbiji?" Arhivirano 2018-05-05 na Wayback Machine-u
**Bitka kod Valmija** (fr. *Bataille de Valmy*) vođena je 20. septembra 1792. godine između vojske Kraljevine Francuske sa jedne i Pruske i Svetog rimskog carstva sa druge strane. Bitka je deo Francuskih revolucionarnih ratova, a završena je francuskom pobedom. Ova bitka je važan događaj Francuske revolucije jer je njome zaustavljen prodor neprijateljske vojske ka Parizu.

Uvod
----

Posle zauzeća Verdena, pruska vojska nalazila se samo sto milja od Pariza. Cela Evropa nije sumnjala u pobedu Braunšvajga. Pad Pariza nije se očekivao kasnije od 10. septembra. O francuskoj vojscu govorilo se sa prezrenjem. Samo je jedna armija, pod komandom generala Kelermana, pružala ozbiljniji otpor braneći put ka Parizu. Dimurje je došao u pomoć sa svojim snagama. On je zauzeo nekoliko prolaza u Aragonskoj šumi koja se nalazi na putu ka Parizu.

Bitka
-----

Tu se i utvrdio, u malom mestu Valmiju. 20. septembra pruska vojska je pokušala da ovlada ovim brežuljcima, ali je uspešno odbijena. Francuski vojnici, većinom dobrovoljci, branili su se odlučno. Eksplozija sanduka sa granatama uznemirila je vojnike, ali je Kelerman uspeo da spreči paniku. Mahnuvši svojom kapom, on prvi pojuri u napad. Taj poklič oduševio je francuske vojnike pa su i oni pojurili u napad sa svojim generalom. Pruska vojska se morala zaustaviti. Dan se završio artiljerijskom borbom nakon koje su se Prusi povukli.

Značaj
------

Gete, veliki nemački pesnik shvatio je značaj bitke kod Valmija: „Na tome mestu, toga dana, otpočelo je novo doba u svetskoj istoriji. To je prva pobeda naroda nad kraljevima".

Pobeda kod Valmija spasila je Pariz od najezde intervencionista, spašenje buržoaske revolucije – to su bili neposredni narodne revolucije od 10. avgusta 1792. godine.

Vidi još
--------

* Francuska revolucija
* Francuski revolucionarni ratovi: Kampanja 1792.

Izvori
------

* Tarle, J. V. (2008). *Istorija novog veka*. Beograd: Naučno delo. ISBN 978-86-6021-007-6.

***Bitka kod Valmyja*** na Wikimedijinoj ostavi

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* LCCN: sh85141917
* GND: 4187362-2
* BNF: cb12066311m (podaci)

 |
**Mauser Model 1871**, također poznata i kao **Gewehr 71** ili **Infanterie-Gewehr 71** (sh. *Pješadijska puška 71*) bila je sporometna puška ostraguša koju je dizajnirao Paul Mauser, te koja je od 1872. do kraja 19. vijeka služila kao standardna puška oružanih snaga Njemačkog Carstva. Nastala je na temelju iskustava njemačkih vojski u francusko-pruskom ratu kada se ispostavilo da je Dreyse M 1844, sa kojom su bili naoružane pruske snage bila bitno inferiornija u odnosu na francuski Chassepot, a zbog čega su njemačke snage, usprkos pobjede u ratu, pretrpile značajne gubitke. Mauser je razvio novi i kvalitetniji zatvarač te poboljšao domet i brzinu paljbe. Njemačka je 1872. uvela pušku u svoje naoružanje, sa izuzetkom Bavarske koja je neko vrijeme nastavila vlastitu pušku-ostragušu Werder M.1869.

Srpski oficir i oružar Kosta "Koka" Milovanović je na temelju Mauserovog modela razvio vlastitu, poboljšanu verziju M1878/80, koja je 1881. ušla u redovno naoružanje vojske Kraljevine Srbije. Ta verzija, poznata pod imenom "kokinka" je sa uspjehom primijenjena protiv ustanika u Timočkoj buni; iako je nekoliko godina kasnije u Srpsko-bugarskom ratu srpska vojska doživjela poraz, "kokinka" je stekla reputaciju jednog od najkvalitetnijih oružja svog doba.

Temeljem iskustava iz rusko-turskog rata, kada su Turci djelomično naoružani winchersterkama nanijeli teške gubitke Rusima, njemačke vojne vlasti su donijele odluku i da i njihova vojska mora biti naoružana repetirkama. Umjesto da se dizajnira novi model, Mauser M 1871 je konvertirana u brzometnu pušku tako da joj je dodan cijevni magazin od 8 metaka. Ta je verzija postala poznata kao **Mauser M 1870/1884** ili Mauser M 1884 te je korištena sve do 1888. godine kada je uveden novi model pod imenom Gewehr 88. Na temelju prepravki Mausera M 1884 je stvorena nova verzija koju je kao standardno oružje pod imenom **Model 1887** uvelo Osmansko Carstvo.

Godine 1907. je Srbija također odlučila modernizirati svoj arsenal tako što je "kokinke" konvertirala u brzometno oružje, odnosno uvela novi model "mauzerke" koji je bio prilično sličan Mauser M1898, odnosno koristio okvir od 5 metaka.

Mauser Model 1871 je u različitim varijantama bio prodavan ili licenciran u nizu zemalja Azije i Latinske Amerike. Godine 1914. su irski republikanci, neposredno pred izbijanje Prvog svjetskog rata i tokom ustavne krize povodom uvođenja irske autonomije prokrijumčarili oko 900 komada Mauser M1871, koje su nekoliko godina bile korištene u Uskršnjem ustanku.

Izvori
------

1. ↑  „Gunsworld and Hand Guns". Gunsworld.com. Pristupljeno 26. III 2011.

Vanjske veze
------------

* Official Manual (`de`)
* Video of M71 operation
* Mauser-Milovanović (many photos)
*
**Petar Džadžić** (Bitolj, 18. septembar 1929 — Beograd, 31. jul 1996) je bio srpski književni kritičar, dopisni član SANU.

Biografija
----------

Rođen je u Bitolju. Završio je Filozofski fakultet u Beogradu. Doktorirao je na temu iz stvaralaštva Ive Andrića. Kao kritičar javio se krajem pedesetih godina. Zalagao se za nove, modernističke struje u srpskoj književnosti, u opreci sa tada vladajućim socijalnim realizmom, koji je bio u službi ideologije Komunističke partije. Bio je glavni urednik studentskog lista Vidici, a potom pokreteč i urednik uticajnog časopisa Delo, koji je promovisao i branio modernizam u književnosti. Kao pisac dnevne kritike, smatrao je da novinska kritika treba da se bavi ne samo prikazivanjem književnih dela, već i njihovim vrednovanjem. Pisao je kritike za NIN, Politiku i Televiziju Beograd. Radio je kao urednik u izdavačkoj kući Prosveta. Bio je dopisni član SANU. Tekstovi su mu prevođeni na francuski, ruski, engleski, hindu, španski, italijanski, mađarski, japanski i druge jezike. Dobitnik je više književnih nagrada, kao što je Oktobarska nagrada za studiju „Branko Miljković ili neukrotiva reč"; „Đorđe Jovanović" za knjigu „Kritike i ogledi"; „Milan Bogdanović" za prikaz knjige „Peščanik" Danila Kiša.

Nekompletna bibliografija
-------------------------

1. Ivo Andrić, esej (1957)
2. Posleratna srpska pripovetka (1960)
3. Iz dana u dan (1962)
4. Branko Miljković ili neukrotiva reč (1965)
5. Kritike i ogledi (1973)
6. O Prokletoj avliji (1975)
7. Kritika i vreme (1975)
8. Iz dana u dan II (1976)
9. Prostori sreće u delu Miloša Crnjanskog (1976)
10. Hrastova greda u kamenoj kapiji - mitsko u Andrićevom delu (1983)
11. Homo Balcanicus, homo heroicus (1987)
12. Nova ustaška država? (1990)

Spoljašnje veze
---------------

* Biografija na sajtu SANU Arhivirano 2016-03-04 na Wayback Machine-u
**Bitka kod Tettenhalla** (ponekad navođena i kao **Bitka kod Wōdnesfelda**) se odigrala u današnjoj Engleskoj 5. augusta 910. između savezničke vojske anglosaksonskih država Mercija i Wessex na čelu sa zapadnosaksonskim kraljem Edwardom Starijim na jednoj, te danske vojske kraljevstva Northumbrija na čelu sa kraljevima Eowilsom i Halfdanom na drugoj strani. Do nje je došlo zbog nastojanja kralja Edwarda da trajno otkloni prijetnju koju su Danci, koji su sjeveroistočnu Englesku bili osvojili nekoliko decenija ranije, predstavljali po anglosaksonska kraljevstva na jugu; danska je vlast već bila oslabila zahvaljujući naporima Alfreda Velikog, ali je Northumbrija svejedno predstavljala prijetnju i zbog mogućnosti da posluži kao baza Edwardovim dinastijskim suparnicima, za što je primjer predstavljao Edwardov vlastiti brat Aethelwold, poginuo u sukobu s Edwardom osam godina ranije. Godine 909. je Edward svojoj vojsci pridružio vojsku Mercije, čije je prijestolje naslijedila njegova sestra Æthelflæd te napao Northumbriju, preotevši joj oblast Lindsaya. Sljedeće godine su Eowils i Halfdan u znak odmazde pokrenuli pohod na Merciju, koju su opustošili. Edward ih je, međutim, pri povratku uspio iznenaditi i zapriječiti im put natrag. Došlo je do bitke u kojoj je do izražaja došla brojčana nadmoć Anglosaksonaca; Danci su poraženi i, prema navodima *Anglosaksonske kronike*, su pretrpjeli ogromne gubitke među kojima su bila i oba kralja. Pobjeda je trajno otklonila dansku opasnost, te omogućila Edwardu da konsolidira svoj položaj i utre put ujedinjenju anglosaksonskih država u Englesku. Vlast nad Northumbrijom, međutim, nije mogao odmah nametnuti; kaos na sjeveru su iskoristili Vikinzi iz susjedne Irske čiji je vođa Ragnall ua Imair postao novi kralj.

Izvori
------

* Anglo-Saxon Monarchs - Edward the Elder
* Anglo-Saxons Online

Koordinate: 52°35′00″N 2°08′00″W﻿ / ﻿52.583333°N 2.133333°W﻿ / 52.583333; -2.133333
Barthelemi prolazi kroz sud ognjem, autor: Gustave Doré.
**Petar Bartolomej** (francuski: ; ? - 20. april 1099) bio je mistik i vojnik rodom iz Francuske poznat po sudjelovanju u Prvom križarskom ratu. 

Prvi put se spominje za vrijeme opsade Antiohije u decembru 1097. kada je počeo primati vizije Svetog Andrije. Prema tim vizijama se upravo u Antiohiji nalazilo Sveto koplje, te mu je Sveti Andrija naložio da ga nakon otkrivanja preda Raymondu Tuluškom. Bartolomej o svojim vizijama nije rekao nikome, a u februaru 1098. je počeo gubiti vid, što historičari tumače posljedicama gladi i pothranjenosti izazvane neočekivano dugotrajnom opsadom. Križari su Antiohiju zauzeli 3. juna 1098. ali su se već nekoliko dana kasnije našli pod opsadom velike muslimanske vojske pod Kerbogom. 10. ili 14. juna 1098. je Petar, baš kao što je Sveti Andrija rekao, pronašao Sveto koplje ispod crkve sv. Petra, te ga predao Raymondu. Papski legat i duhovni vođa križara Adhemar od Le Puya je prema tim tvrdnjama bio skeptičan, držeći Petra šarlatanom, ali se iz praktičnih razloga njemu nije usprotivio, držeći da će i lažno koplje podići uzdrmani križarski moral. Taj se stav pokazao ispravnim kada su 28. juna križari usprkos brojčane inferiornosti i očajne logističke situacije razbili Kerboginu vojsku.

Petar je nakon toga nastavio primati vizije, u kojima su se od križara tražilo da na Jeruzalem marširaju bosonogi, kao i čine razne pokore zbog vlastitih grijeha. Većina tih zahtjeva je bila ignorirana, a konačno su neki od križara počeli Petra nazivati varalicom. Kako bi ušutkao kritičare, Petar se 8. aprila 1099. pristao podvrgnuti Božjem sudu prolaženjem kroz vatru. Nakon prolaska je tvrdio da je nije ozlijeđen, ali dio historičara pretpostavlja da je zapravo bio teško opečen. Umro je nekoliko dana kasnije, pri čemu se upravo opekotine smatraju najvjerojatnijim uzrokom smrti.

Izvori
------

Literatura
----------

* Runciman, Steven (1987). *A History of the Crusades, Volume 1: The First Crusade and the Foundation of the Kingdom of Jerusalem*. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-34770-9.
* Anonymi Gesta Francorum et Aliorum Hieorsolimitorum (ed. L. Bréhier as Histoire Anonyme de la Premiére Croisade). Paris: 1924.
* Runciman, Steven. A History of the Crusades (Vol. 1). Cambridge: Cambridge University Press, 1951. Reprinted 1987.
* Asbridge, Thomas. 'The Holy Lance of Antioch: Power, Devotion and Memory on the First Crusade', Reading Medieval Studies 33 (2007), 3-36.
**Bitka kod Torfoua** ili **bitka kod Tiffaugesa** se odigrala 19. septembra 1793. godine na zapadu Francuske za vrijeme Rata u Vandeji izmeđui snaga republikanske vlade na jednoj, i vandejskih kontrarevolucionarnih pobunjenika na drugoj strani. Do bitke je došlo za vrijeme ofanzive koju su republikanske snage početkom septembra pokrenule protiv pobunjeničke teritorije u Vandeji, a u kojoj je važnu ulogu igrala tzv. Majnčka armija, sastavljena od veterana Rata Prve koalicije; njen je cilj, između ostalog, bio uspostaviti kopnene komunikacije između republikanskih uporišta u Nantesu i La Rochelleu. Majnčka armija, u kojoj se posebno istakao general Jean-Baptiste Kléber je tokom prvih nekoliko okršaja lako odbacila pobunjenike, te se činilo da će isto biti u mjestu Torfou gdje su republikanci stigli 18. septembra navečer. Pobunjeničke snage, kojima je zapovijedao Charette, je zahvatila panika te su počeli bježati na jug, ali su im se na putu ispriječile žene iz mjesta Tiffague i počele ih grditi zbog kukavičluka i tražiti da se vrate natrag u borbu. To su sljedeći dan učinili, i to upravo u trenutku kada su Charetteu stigla pojačanja pod vodstvom d'Elbéea, Lescurea i drugih pobunjeničkih vođa. Time su pobunjenici stekli značajnu brojčanu nadmoć nad republikancima te krenuli u kontranapad. Kléber je brzo shvatio da se u našao u teškoj situaciji, te je naredio povlačenje i usprkos ranjavanja uspio svoje trupe povući na sjever u kakvom-takvom redu; odstupnicu mu je čuvao bataljon lovaca pod Chevardinom koji je izginuo do posljednjeg čovjeka. Pobunjenici su nastavili napredovati i stigli do Gétignéa gdje je u međuvremenu stiglo pojačanje i republikancima. Sljedeći dan nije bilo borbe i bitka je tako završila, ali su pobunjenici uspjeli tokom sljedećih dana povratiti značajan dio teritorije. Bitka kod Torfou-Tiffaguesa, u kojoj su republikanci imali značajne gubitke, u velikoj je mjeri ponovno podigla prethodnim porazima uzdrman moral pobunjenika.

Izvori
------

1. ↑  Ernest Colon : Cartes de lieux de batailles durant la guerre de Vendée

Literatura
----------

* Émile Gabory (2009). *Les Guerres de Vendée*. Robert Laffont. Gabory. , p. 254-265.
* Yves Gras (1994). *La Guerre de Vendée (1793-1796)*. Economica. Gras. , p. 71-74.
* Jean Tabeur (2008). *Paris contre la Province, les guerres de l'Ouest*. Economica. Tabeur. , p. 133-135.

Vanjske veze
------------

* Torfou-Tiffauges
* Ernest Colon : Cartes de lieux de batailles durant la guerre de Vendée
**Mihailo** (svetovno *Miloš Grujić*; Kraljevčani (Banija), 29. jul/11. avgust 1861 — Plaški (Lika), 21. februar/6. mart 1914) je bio episkop Srpske pravoslavne crkve.

Svetovni život
--------------

Mihailo (u svetu Miloš Grujić) rođen je 11. avgusta 1861. godine u Kraljevčanima od oca Petra, učitelja, i majke Milke. Osnovnu školu završio je u Petrinji, gimnaziju u Zagrebu i posle položenog prvog državnog ispita na pravnom fakultetu u
Zagrebu, upisao se u Karlovačku bogosloviju i završio je 1886. godine. Rukopoložen je kao đakon i prezviter u celibatu 1887. godine i postavljen za administratora parohije u Mečenčanima. Početkom 1889. godine postavljen je za činovnika pri eparhijskoj upravi u Plaškom, ali je ubrzo morao napustiti to
mesto.

Monaški život
-------------

Pošto se zamonašio u manastiru Gomirju, dobivši ime *Mihailo*, administrirao je manastirskom parohijom Marindol-Bojanci, gde je bio i učitelj. Iznenada 1890. godine postaje profesor Bogoslovije u Sremskim Karlovcima, a 15. oktobra 1891. godine biva izabran za episkopa gornjokarlovačkog. 

### Episkopsko zvanje

Kao arhimandrit krušedolski posvećen je za episkopa u karlovačkoj Sabornoj crkvi 27. decembra 1891. od patrijarha srpskog Georgija i episkopa vršačkog Nektarija i pakračkog Mirona.

Kao eparhijski episkop bio je vrlo strog, energičan i radan i na svakom koraku je branio potrebe Srpske pravoslavne crkve. Za života na episkopa Mihaila gledalo se kao na čoveka barona Kuena Hedervarija. Tako je posle njegove iznenadne smrti pronađeno preko hiljadu kopija pisama kojima je posredovao u Beču i Zagrebu za sve one Srbe koji su bili u nekoj nevolji. Da su ta pisma, kojom srećom, bila objavljena pre Drugog svetskog rata, episkop Mihailo bi bio predstavljen u sasvim drugom svetlu. 

Posle nasilne smrti patrijarha srpskog Lukijana 1913. godine, episkop Mihailo je bio postavljen za administratora Karlovačke mitropolije 14. oktobra 1913. godine, a posle smenjivanja sa te dužnosti od strane austrougarskih vlasti data dužnost pripala je najstarijem po posvećenju episkopu pakračkom Mironu.

Umro je u najboljim godinama, 6. marta 1914. godine u Plaškom i sahranjen u Sabornoj crkvi u Plaškom.

Spoljašnje veze
---------------

* Sava Vuković: Srpski jerarsi Arhivirano 2013-12-02 na Wayback Machine-u
* Episkop Mihailo Grujić (Eparhija gornjokarlovačka)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodnik:**Teofan (Živković)** | **Episkop gornjokarlovački1891 — 1914.** | Nasljednik:**Ilarion (Zeremski)** |
*Za ostale upotrebe, v. Podvinje (razvrstavanje).*

**Podvinje** je naselje u sastavu Slavonskog Broda (Brodsko-posavska županija). U njemu se nalazi poštanski ured broj 35107.

Povijest
--------

Pošta Podvinje nije nastala niti u ovoj niti u prošlih 4-5 država u koliko je Podvinje bilo. Nastala je davno prije, u doba Vojne krajine i u ovom kraju bila jedina na daleko. Tako su viđeniji pismeni građani/Brođani, da bi poslali pismo u daleki svijet, ili na primjer u Kobaš, morali došetati ili dovesti se zapregom, a dolazilo se i na konju, u Podvinje i predati pismo poštanskom službeniku. Ako pošta baš tada nije radila, mogla se pričekati poštanska kočija koja je tzv. prigorskom cestom /Podvinje, Gromačnik, Sibinj .../ išla prema Zagrebu, Pešti, Beču, pa i dalje i predati kočijašu.

Nekad je bilo tako. Danas je glavna pošta u ovom kraju u Slavonskom Brodu, a u Podvinju se nalazi samo spomenuti ured broj 35107.

Vanjske poveznice
-----------------

* Župa Sv.Antuna, Podvinje  Arhivirano 2007-08-22 na Wayback Machine-u

  


*Ovaj nedovršeni članak o **naselju** u Hrvatskoj:* **Podvinje (Slavonski Brod)** *treba dopuniti.   
Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.*
*Za ostale upotrebe, v. Podvis (razvrstavanje).*

  
Koordinate: 41° 23′ 34" SGŠ, 21° 19′ 36" IGD

**Podvis** (mak. *Подвис*, ranije *Tursko*) je naselje u Republici Makedoniji, u središnjem delu države. Podvis pripada opštini Krivogaštani.

Prirodni uslovi
---------------

Naselje Podvis je smešteno u središnjem delu Republike Makedonije. Od najbližeg većeg grada, Prilepa, naselje je udaljeno 22 km zapadno.

Podvis se nalazi u zapadnom delu Pelagonije, najveće visoravni Republike Makedonije. Naseljski atar je na istoku ravničarski, bez većih vodotoka, dok se ka zapadu izdižu prva brda planine Baba. Nadmorska visina naselja je približno 610 metara.

Klima u naselju je kontinentalna.

Stanovništvo
------------

Po popisu stanovništva iz 2002. godine, Podvis je imao 143 stanovnika.

Pretežno stanovništvo u etnički Makedonci (100%).

Većinska veroispovest u naselju je pravoslavlje.

Vidi još
--------

* Opština Krivogaštani

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

***Podvis (Prilep)*** na Wikimedijinoj ostavi

* www.krivogastani.gov.mk Zvanična stranica opštine Krivogaštani

  

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Krivogaštani |
| --- |
| **Krivogaštani** • 
Bela Crkva • 
Borotino • 
Vođani • 
Vrbljani • 
Godivlje • 
Korenica • 
Krušejani • 
Mirče Acev • 
Obršani • 
Pašini Ruvci • 
Podvis • 
Slavej |  |
**Menandar Retor** (starogrčki: , 3. vek nove ere?), iz Laodikeje na Liku, bio je grčki retor i autor dva komentara na *Retorsku veštinu* Hermogena iz Tarsa i *Progymnasmata* Minucijana Starijeg.

Pod njegovim su imenom sačuvana dva spisa o epideiktičkom (prigodnom) govorništvu. Prvi, pod naslovom *O epideiktičkim govorima* (Περὶ Ἐπιδεικτικῶν) bavi se himnama, molitvama i enkomijima (pohvalama) pojedinih zemalja i gradova. Drugi spis, pod naslovom *Podela epideiktičkih stilova* (Διαίρεσις τῶν Ἐπιδεικτικῶν), manje doteran, ali zato živahniji, verovatno je delo drugog autora i daje pravila za ceremonijalna obraćanja caru i drugim zvaničnicima, kao i u svečanim prigodama kao što su rođendani, venčanja, raznovrsni pozivi, pogrebi i svetkovine. Oba dela svojom su formom i sadržinom daleko od govorništva koje se praktikovalo na sudovima i savetodavnim skupštinama i predstavljaju svojevrsnu zamenu za kultno pesništvo ili progodničarsku poeziju; zbog toga sadrže dosta materijala koji je koristan za proučavanje antičkog pesništva.

Conrad Bursian prvi spis pripisuje Menandru, koga smešta u 4. vek nove ere, a drugi nekom anonimnom retoru iz Aleksandrije Troadske, koji je možda živeo u doba cara Dioklecijana. Drugi naučinici, na temelju pariskog rukopisa, prvi spis pripisuju Genetliju iz Petra u Palestini.

Literatura
----------

* Hornblower, Simon; Spawforth, Antony (2003). *The Oxford Classical Dictionary*. New York: Oxford University Press.
* Smith, Philip (1867), „Menander (8)",  Smith, William, *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology*, Boston
**Sejdo Bajramović** (Žuja, 1927. — Beograd, 1993), bio je učesnik Narodnooslobodilačke borbe, društveno-politički radnik SFRJ, SR Srbije i SAP Kosova, jugoslovenski vojnik i političar, član Komunističke partije Jugoslavije postaje 1943. godine, bio je jedan od osnivača Socijalističke partije Srbije i vršilac dužnosti šefa države SFR Jugoslavije u kratkom vremenskom roku u 1991. godini.

Bajramović je bio izabran za člana predsedništva koji je predstavljao SAP Kosovo, kada je predsednik Srbije Slobodan Milošević po nekim tvrdnjama kontrolisao Skupštinu Kosova, putem opoziva od strane Skupštine Srbije. U istom potezu, on je postao vršilac dužnosti šefa države (koordinator predsedništva Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije), jer Milošević je prvobitno odbio da prihvati imenovanje za predsednika predsedništva SFRJ Stipe Mesića, koji je predstavljao SR Hrvatsku, i jednostranog proglašenja i predsedavanja nesposobnog funkcionisanja predsedništva SFRJ.

Kada je suspendovano Pokrajinsko zakonodavstvno telo Skupština Kosova, Bajramović je imenovan za člana Predsedništva od strane Skupštine Srbije. Neki tvrde da je bio neprikosnoveno lojalan Slobodanu Miloševiću, te da je u nedostatku demokratskog mandata za razliku od ostatka Predsedništva, ostao upamćen kao "poslušnik" Miloševićeve administracije. U nekim političkim krugovima njegovo ime je postalo sinonim za političare sa prostora SFRJ koji su bili pod takozvanom kontrolom Miloševićevog režima.

Društveno-političke zasluge Bajramovića pre nego što je 1990. godine postao jedan od osnivača Socijalističke partije Srbije i pre nego što se politički zbližio s Miloševićevim političkim putem, da glasa u ime Kosova i predstavlja Kosovo, po profesiji bio je zastavnik prve klase u Jugoslovenskoj narodnoj armiji.

Literatura
----------

* Knjiga, Viktor Meier (1999). *Jugoslavija - Istorija njene propasti*. Croom Helm. ISBN 978-0-7099-3394-6.
* Knjiga, Stipe Mesić (2004). *Propast Jugoslavije - politički Memoari*. Zagreb knjiga. ISBN 978-0-9177-3395-6.


| * p
* r
* u
Predsjednici FNRJ i SFR Jugoslavije |
| --- |
| Predsjednik Prezidijuma Narodne skupštine | 
* Ivan Ribar (1945. – 1953.)

 |
| Predsjednik Republike | 
* Josip Broz Tito (1953.-1980.)

 |
| Predsjednik Predsjedništva SFRJ (1980. – 1992.) | 
* Lazar Koliševski (1980.)
* Cvijetin Mijatović (1980.-1981.)
* Sergej Krajger (1981.-1982.)
* Petar Stambolić (1982.-1983.)
* Mika Špiljak (1983.-1984.)
* Veselin Đuranović (1984.-1985.)
* Radovan Vlajković (1985.-1986.)
* Sinan Hasani (1986.-1987.)
* Lazar Mojsov (1987.-1988.)
* Raif Dizdarević (1988.-1989.)
* Janez Drnovšek (1989.-1990.)
* Borisav Jović (1990.-1991.)
* Sejdo Bajramović (v.d.) (1991.)
* Stjepan Mesić (1991.)
* Branko Kostić (v.d.) (1991.-1992.)

 |
**Menade** (grč. **Μαινάδες**, *Mainádes*) u grčkoj mitologiji mahnite su i lude pratilje boga Dioniza, nimfe.

Grčko ime Menada izvedenica je riječi μαίνομαι, *maínomai* = "biti u deliriju" te znači "mahnite", "pomamne". Također su znane kao **Bakhantice** (prema drugom Dionizovu imenu **Bakho**) ili **Basaride** (prema *bassaris*, lisičjoj koži koju je bog nosio).

Karakteristike
--------------

Menade su bile znane kao divlje i lude, mahnite žene koje se nije moglo urazumiti. Dionizijevski misteriji inspirirali su i poticali žene na ekstatično ludilo - upuštale su se u nasilje, seks i osakaćivanje.

Prikazivane su okrunjene bršljanom, odjevene u lanenu kožu te kako nose *thyrsus* i plešu.

Bile su karakterizirane i kao žene u transu koje lutaju šumama i brdima, a također i kao Dionizovim dadiljama koje lutaju planinama gdje bi obavljale čudne rituale koje spominje i Homer u svojoj *Ilijadi* (6. pjevanje, 130. redak). Njihovo se ponašanje često objašnjavalo alkoholom i intoksikacijom.

Sukob s Orfejem i kraljevima
----------------------------

Menade su ubile Orfeja kad ih nije htio pogledati jer je tugovao tri godine za svojom Euridikom koju je ujela zmije. Orfejova milozvučna lira i glava završile su na otoku Lezbu koji je poznat po velikim grčkim lirskim pjesnicima.

U Euripidovoj tragediji *Bakhe* tebanske Menade ubile su kralja Penteja nakon što je zabranio štovanje boga Dioniza. Dioniz je namamio Penteja u šumu gdje su ga Menade rastrgale. Njegovo je truplo osakatila njegova vlastita majka Agava koja mu je otrgnula glavu misleći da je lavlja.

William-Adolphe Bouguereau: Bakhantica (Menada), s vinom, 1894.

Eksterni linkovi
----------------

***Menade*** na Wikimedijinoj ostavi

* Pozadina priče i slike Menada Arhivirano 2006-01-11 na Wayback Machine-u (`en`)
**Menadžment promjena** je skup radnji koje omogućuju fleksibilnost poduzeća. Okruženje u kojem se svako poduzeće nalazi se sve češće mijenja. Najveći uzrok dinamičnih promjena je globalizacija i zbog toga poduzeća trebaju biti fleksibilna kako bi se što brže i bolje prilagodile novonastalim situacijama. Brza reakcija sa adekvatnim rješenjima preduvjet je za uspješno poslovanje.

Poticaji promjena
-----------------

* **kupci, konkurencija, dobavljači**
* **tržište rada**
* **EU, globalizacija, gospodarska situacija**
* **društveni trendovi (npr. visoko obrazovanje)**
* **svjetska politika, kulturne razlike**
* **tehnologija**

Vrste promjena
--------------

1. **organizacijske (strukturalne)**
2. **tehnološke**
3. **promjene u kadrovima (zaposlenima)**
4. **promjene proizvoda i usluga**

Razlozi otpora
--------------

1. *navika*
2. *gubitak osjećaja sigurnosti*
3. *gubitak beneficija, ovlasti i slobode donošenja odluka*
4. *različito razumijevanje promjena i njezinih općih i osobnih efekata*
5. *nepoznati razlozi promjena*
6. *strah od nepoznatog*
7. *selektivna obrada podataka*

Svladavanje otpora
------------------

* **participacija (uključivanje)**

*pozivanje zaposlenih da se aktivno uključe u proces promjene*
* **komunikacija**

*u cilju izbjegavanja nesuglasica*
*mora postojati komunikacija **prema gore** i **prema dolje** kako bi se promjene kvalitetno izvršile*
* **olakšavanje i potpora**

*uvođenje programa obrazovanja ljudima koji su pogođeni promjenom (npr. obrazovanje uslijed modernizacije strojnog parka)*
* **obrazovanje**

*zaposlene je potrebno educirati i objasniti im logičnost promjene jer će se tako promjena lakše prihvatiti*
* **pregovori**

*sa onima koji ne prihvaćaju promjenu (većinom kod većih poduzeća gdje je potrebna suglasnost sindikata)*
* **manipulacija**

*davanjem atraktivnih položaja ključnim ljudima*
 *prisilom - npr. prijetnja otkazom*

Ciljevi promjena
----------------

* **poboljšati sposobnosti organizacije da se prilagodi promjenama u okruženju**
* **promjeniti ponašanje zaposlenih (tj. njihove loše navike)**

Modeli upravljanja promjenom
----------------------------

U teoriji i praksi su razvijena tri (3) koraka koje menadžer može koristiti u procesu uvođenja promjena :

1. **odleđivanje**
	* stvara se potreba za promjenom
	* podrazumijeva **dijagnozu problema** i **utvrđivanje pravaca kretanja**
2. **kretanje ili mijenjanje**
	* čin promjene, put u novo stanje
	* menadžer postavlja alternative
3. **zaleđivanje**
	* nakon što se postiglo novo, željeno stanje menadžer nastoji to stanje zadržati kako se radnici ne bi vratili "na staro"

Vidi još
--------

* Korporativno upravljanje
* Korporativna komunikacija
U teoriji kompleksnosti, **polinomijalno vreme** se odnosi na vreme izračunavanja problema, gde vreme, *m*(*n*), nije veće od polinomijalne funkcije veličine problema, *n*.
Matematički zapisano u notaciji velikog O, ovo znači {\displaystyle m(n)=O(n^{k})} gde je *k* neka konstanta koja može zavisiti od problema. Na primer, algoritam za sortiranje kviksort za *n* brojeva zahteva najviše {\displaystyle n^{2}} operacija. Stoga mu je potrebno vreme {\displaystyle O(n^{2})}, pa se radi o algoritmu polinomijalnog vremena.

Matematičari nekada koriste pojam *polinomijalnog vremena u odnosu na dužinu ulaza* kao definiciju *brzog* računanja, kao suprotnost *super-polinomijalnom vremenu*, koje se odnosi na sve šta je sporije od toga. Eksponencijalno vreme je primer super-polinomijalnog vremena.

Klasa kompleksnosti problema odlučivanja koji mogu biti rešeni determinističkom Tjuringovom mašinom u polinomijalnom vremenu je poznata kao klasa **P**. Klasa problema odlučivanja čije se potencijalno rešenje može proveriti u polinomijalnom vremenu je se naziva klasom **NP**. Ekvivalentno, NP je klasa problema odlučivanja koji se mogu rešiti u polinomijalnom vremenu nedeterminističkom Tjuringovom mašinom (NP znači **N**edeterminističko **P**olinomijalno vreme).

Podklase polinomijalnog vremena
-------------------------------

* Konstantno vreme: O(*1*)
* Linearno vreme: O(*n*)
* Kvadratno vreme: O(*n*2)
* Kubno vreme: O(*n*3)

Algoritmi kojima je potrebno linearno, logaritamsko i konstantno vreme su brži podskup algoritama koji zahtevaju polinomijalno vreme.

Vidi još
--------

* Konstantno vreme
* Linearno vreme
* Eksponencijalno vreme
* Teorija kompleksnosti
* Klase kompleksnosti P i NP
* NP
* Algoritam
* Veliko O
Mirisni živci
**Mirisni** ili **olfaktorni živci** (lat. *nn. olfactorii*) su senzorni moždani živci, koji se sastoje od 20-30 nemijelizovanih nervnih snopića u obe polovine nosne duplje. Oni polaze od bipolarnih ćelija smeštenih na mirisnom predelu sluzokože gornjeg dela (krova) nosne duplje, gornjeg dela nosne pregrade i gornje nosne školjke. Aksoni (nastavci) ovih nervnih ćelija se pružaju naviše, prolaze kroz otvore na sitastoj kosti i završavaju se u tzv. mirisnoj glavici koja pripada mirisnom mozgu.

Mirisni živci su najkraći kranijalni nervi i, poput vidnog živca, ne ulaze u sastav moždanog stabla.

Literatura
----------

* Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) ISBN 86-387-0604-9

| Moždani živci |
| --- |
| **0** krajnji živac | **I** mirisni živci | **II** vidni živac | **III** živac pokretač oka | **IV** trohlearni živac | **V** trograni živac (*oftalmični, gornjovilični, donjovilični živac*) | **VI** živac odvodilac | **VII** živac lica | **VIII** tremno-pužni živac | **IX** jezično-ždrelni živac | **X** živac lutalac | **XI** pomoćni živac | **XII** podjezični živac |


***Mirisni živci*** na Wikimedijinoj ostavi
**Polinezijski jezici**, jedna od glavnihskupina istočnofidžijskih-polinezijskih jezika koji se govore u Polineziji i manjim dijelom u Mikroneziji. Obuhvaća (38), danas (37)jezika, to su:

**a) Nuklearni (jezgrovni) polinezijski**(36):
a1. Istočni (13):
a. *Centralni istočnopolinezijski*(12):
a1. Markeški (4): havajski, mangarevski (mangareva), markeški (marquesan, 2 jezika, sjeverni i južni),
a2. Rapa;
a3. Tahićanski (7): austral, maorski, penrhyn (Tongarevski), rakahanga-manihiki, rarotonški, tahićanski, tuamotu;
b. *Rapanui* (1): rapa nui;
a2. *Samoički* (23):
a. stočnouvejski-Niuafo’ou (2): niuafo'ou, uvea jezik (walisianski);
b. Ellicejski (8): kapingamarangi, nukumanu, nukuoro, nukuria, ontong java, sikaiana, takuu, tuvalu;
c. Futunski/Futunic (9): anuta, emae, futuna-aniwa, istočnofutunski, rennell-belona, mele-fila, pileni, tikopia, zapadnouvejski (uvean, west);
d. *Pukapuka* (1): pukapuka;
e. *Samoanski* (1): samoanski;
f. *tokelauski* (1): tokelauski;
Niuatoputapu
**b) Tongijski** (2): niujski (niue), tonganski.

Vanjske poveznice
-----------------

* Ethnologue (14th)
**Periodizacija** je pokušaj kategorizacije ili deljenja nekog istorijskog, evolucionog, geološkog ili kosmološkog vremena u diskretne (tačno određene) imenovane celine.

Periodizacija je kompleksan problem u istoriji. Istorija je u suštini kontinuarna, pa svaki sistem periodizacije zahteva neki spoljnji sud. Skoro svako dinamičko doba je "doba promene", pošto je to deo klišea. I uopšte nije potrebno deliti istorijska razdoblja u želji da se stvori smisao prošlosti ili da se artikulišu promene koje su se vremenom dogodile. Takođe, različiti narodi i kulture su osetili različite istorije, pa time teže različitim modelima periodizacije. Imena razdoblja se kroz vreme uvek osporavaju i menjaju. Tako neki istoričar može tvrditi da nije bilo tako nečeg kao što je renesansa, dok će drugi braniti takav koncept.

Razlozi za ovo su kompleksni. Periodizacione celine se često preklapaju ili su čak kontradiktorne jedna drugoj. Potom, određeni periodizacioni koncepti su prihvatljivi samo pod određenim uslovima. Neki imaju samo kulturnu upotrebnu. Drugi se određuju prema istorijskim događajima (međuratne godine: 1918. - 1939.), druge su definisane dekadnim brojnim sistemom (1960e, 17. vek). Ima ih i imenovanim po dominantnim ličnostima (Viktorijansko doba, Elizabetansko doba, Napoleonovo doba).

Neke od upotreba su, takođe, specifične za određeno podneblje. To se posebno odnosi na periodizaciona imena potekla od ličnosti ili vladajućih slojeva, kao što je Džeksonovo doba u SAD, Meidžijansko doba u Japanu ili Merovinško doba u Francuskoj. Termini iz kulture takođe mogu imati ograničene domete. Tako koncept "Romantičarskog razdoblja" može imati različito značenje van evropejske kulture. Kao i npr. 1960e, koje tehnički odgovaraju gde god se u svetu računaju godine po Našoj eri, mogu imati skup različitih kulturnih konotacija u određenim zemljama. Iz tog razloga je moguće reći "1960e se nikada nisu dogodile u Španiji". Zato što bi taj termin označava seksualnu revoluciju, kontra-kulturu, pobune mladih itd. koje se nikada nisu dogodile tokom desetleća španske konzervativne katoličke kulture pod Frankovim fašističkim režimom. Kao što je moguće tvrditi, kao što tvrdi istoričar Artur Marvik, da 1960e počinju u kasnim 1950-im i završavaju se u ranim 1970-im. Njegov razlog za takvu tvrdnju su kulturni i ekonomski uslovi koji definišu *značenje* razdoblja koje pokriva više od linearne celine od 10 godine koje počinju brojevima 196. To proširino značenje se naziva "dugim 1960-im". Takvo korišćenje je proisteklo iz istoričarskog korišćenja termina "Dugi devetnaesti vek" (1789-1914) ne bi li prilagodili dekadnu hronologiju kulturnim i društvenim fazama. Lično tome i osamnaesti vek može trajati od 1714. do 1789. Erik Hobsbom se takođe zalagao da se razdoblje naziva "Kratkim dvadesetim vekom", koji se proteže od početka Prvog svetskog rata do kraja Hladnog rata.

Literatura
----------

* Lawrence Besserman, ed. *The Challenge of Periodization : Old Paradigms and New Perspectives*, 1996, ISBN 0-8153-2103-1. See Chapter 1 for an overview of the postmodernism position on Periodization.
**Ponte dei Sospiri** (hrvatskosrpski jezik: **Most uzdaha**) je most koji premošćuje kanal Rio di Palazzo na granici sestiera San Marco i Castello u Veneciji. Most povezuje Duždevu palaču s Novim zatvorom (Prigioni Nuove), prvom zgradom na svijetu građenom za tu svrhu. Preko tog mosta su sprovođeni uhapšenici iz ureda državnih inkvizitora gdje su ispitivani i suđeni do tamnica u zatvoru.

Historija
---------

Pogled na most Ponte dei Sospiri
Pogled sa mosta Ponte dei Sospiri na vanjski svijet
Ponte dei Sospiri je barokni most od istarskog kamena kojeg je po nalogu mletačkog dužda Marina Grimanija projektirao i izveo arhitekt i kipar Antonio Contin od 1600. do 1603. godine.

Ponte dei Sospiri je jedan od najslavnijih mostova na svijetu, uz koji se veže legenda da su njega osuđenici bacili posljednji pogled na slobodu i život te uzdahnuli, no u stvarnosti ona ima vrlo malo veze s istinom jer se s mosta ne vidi praktički ništa, a tu su sprovođeni sitni kriminalci koji obično nisu osuđivani na smrtnu kaznu. Istina doista su mogli uzdahnuti nakon osude jer ona je u Mletačkoj Republici bila nemilosrdna i praktički nije bilo nikakve mogućnosti da se opozove i ponovno prođe most.Moderna legenda o mostu glasi da će zaljubljeni parovi koji prođu ispod mosta točno u zalaz sunca i koji se poljube, ostati vječno zaljubljeni.

Most se nalazi blizu Trga Svetog Marka, tako da ga turisti rado slikaju s mostova Ponte della Paglia i Ponte della Canonica, ili s gondola s kanala.

Imitacije
---------

Bridge of Sighs u Cambridgeu
Bridge of Sighs u Oxfordu
Ponte dei Sospiri je postao toliko slavan da ima brojne replike širom svijeta koje su inspirirane njime, ili pak nose njegovo ime. Tako se po jedan Bridge of Sighs (Most uzdaha) nalazi u engleskim univerzitetskim gradovima Cambridge i Oxford. Ovaj posljednji se službeno zove Hertford Bridge, ali ga svi zovu Bridge of Sighs. New York također ima jedan most (Met Life Bridge) koji je samo inspiriran Ponteom dei Sospiri, on povezuje dva nebodera kompanije Metropolitan Life Insurance Company.

Izvori
------

1. ↑  *Ponte della Paglia e Ponte dei Sospiri* (pristupljeno 17. 4. 2011.)[*mrtav link*] (`it`)
2. 1 2  *Ponte dei Sospiri (the Bridge of Sighs)* (pristupljeno 17. 4. 2011.) (`en`)

Vanjske veze
------------

***Ponte dei Sospiri*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Bridge of Sighs (1600)Structurae*  (`en`)
* *Ponte della Paglia e Ponte dei Sospiri* na portalu Italiadiscovery.com (`it`)

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 296136467
* GND: 1032302747

 |
Ovo je članak o iranskom jezeru podno Sabalana.  Za druga značenja, v. Sari-Gol (razvrstavanje).  

**Sari-Gol** (perz. ساری گل) je jezero u Ardabilskoj pokrajini na sjeverozapadu Irana, oko 20 km zapadno od Sareina odnosno 35 km od Ardabila. Smješteno je na jugoistočnim obroncima Sabalana na nadmorskoj visini od 3432 m što ga čini jednim od najviših iranskih jezera. Osim Sari-Gola, ostala jezera na vulkanskoj planini uključuju Atgoli, ardabilski Kara-Gol, sarapski Kara-Gol, Kizil-Bare-Goli, Kizil-Gol, Kuri-Gol i kratersko Sabalansko jezero. Sari-Gol ima površinu do 0,78 ha, dubinu do 7,0 m i volumen do 27.300 m³. Izduženog je oblika i proteže se duljinom od 150 m u smjeru sjeverozapad−jugoistok odnosno širinom od 85 m. Jezero se vodom opskrbljuje prvenstveno pomoću južnih planinskih pritoka koji nastaju proljetnim otapanjem snijega s vrha Kerh-Bolag-Dagija (3878 m), a prilikom maksimalnog vodostaja otječe prema sjeveru pritokom Baleklu-Čaja koji pripada kaspijskom slivu. Najbliže naselje koje gravitira jezeru je Alvars, selo udaljeno 10,5 km prema jugozapadu. Oko 1300 m istočno od jezera prolazi lokalna cesta koja povezuje sabalanska skijališta s navedenim naseljem, Sareinom, te državnom cestom 16.

Veze
----

* Geografija Irana
* Popis iranskih jezera
**Sarine** (njemački: *Saane*) je rijeka na sjeverozapadu Švicarske duga 126 km, najveća lijeva pritoka rijeke Aare.

Karakteristike
--------------

Rijeka izvire izad sela Gsteigu planinskom masivu DiableretsOd tamo teče prema sjeveru do Gstaada, zatim skreće prema zapadu teče preko Pay d'Enhauta, kod Montbovona ponovno skreće prema sjeveru i protiče kroz akumulacionog jezera Gruyère. Odatle nastavlja prema sjeveru prema Fribourgu, zatim skreće na sjeveroistok protiče kroz akumulaciono jezero Schiffenen i nastavlja istim smjerom do ušća u Aare zapadno od Berna.

Sliv rijeke velik je 1900 km², a najveće pritoke su Glane i Sense.

Rijeku često poistovjećuju sa takozvanim jezičnom granicom između frankofonske i njemačke Švicarske. Sarine nije uvijek tekla ovim smjerom i današnjim koritom, za ledenog doba glečeri su nanosili morene, koji su izrasle u brane, pa je voda promjenila tok, tako su nastali 
brojni meandri.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Saane*" (njemački). Schiffenensee. Pristupljeno 9.12. 2018.
2. 1 2 3 4  „*Saane (Fluss)*" (njemački). Historisches Lexikon der Schweiz. Pristupljeno 9.12. 2018.

Vanjske veze
------------

***Sarine*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Saane, Fribourg Region* (`it`)
***Petrograd*** (rus. *Петербург*) roman je ruskog književnika Andreja Belog. Smatra se jednim od najvažnijih proznih ostvarenja simbolizma ruske i svetske književnosti. Roman ima dugu i složenu istoriju autorskih redakcija teksta. Prva verzija je objavljena 1912, druga je izdana periodično u časopisu *Širin* tokom 1913. i 1914, koja je štampana u obliku knjige 1916. godine. Nezadovoljan konačnim ishodom Beli je skratio tekst gotovo za trećinu i izmenjenu verziju objavio u Berlinu 1922. Ova takozvana berlinska verzija se najčešće uzima za konačnu.

Radnja se odigrava u Sankt Peterburgu 1905. Nikolaj Apolonovič Ableuhov, student filozofije, obećava revolucionaroj grupi, čiji je član, da će izvršiti atentat na svog oca Apolona Apolonoviča, senatora i zaposlenika u ministarstavu, tako što će postaviti tempiranu bombu u očevu radnu sobu. Posebnost ovog romana se ne ogleda u zapletu, već u originalnoj i kompleksnoj formi. Napisan u fragmentima, sa repetatitivnim delovima, u ahronološlkom nizu i jezikom zasnovanim na stalnim poigravanjem ritmom i slojevima zvučanja, roman gotovo da podriva logičku i klasičnu strukturu romanesknog obrasca. Čitalac je pozvan da aktivno učestvuje, više nego što se to obično očekuje, pri rekonstruisanju i povezivanju narativnih delova. U *Petrogradu* su prisutne opsesivne teme i motivi Andreja Belog: položaj Rusije između Istoka i Zapada, apokaliptična vizija iz koje će proizići vaskrsenje, sukob oca i sina, haosa i sklada, birokratija, Štajnerova antropozofija, misticizam Vladimira Solovjova, zapadne filozofske ideje (Marks, Kant, Niče) i dr. Veliki broj sižejnih linija i likova sadrže reference na ruske devetnaestovekovne klasike Puškina, Gogolja, Dostojevskog i Tolstoja. Po povratku iz emigracije Beli je preradio *Petrograd* u dramu koja je prvi put izvedena novembra 1925. godine Ocenjena kao oda terorističkim akcijama esera, drama se nije dugo zadržala na sceni. Rusko-američki književnik Vladimir Nabokov popularisao ga je van granica Rusije, tvrdeći da je pored Džojsovog *Uliksa*, Kafkinog *Preobražaja* i prve polovine Prustovog *U traganju za izgubljenim vremenom*, u pitanju najbolji roman dvadesetog veka. Srpski prevod je načinila Milica Nikolić, koji je prvi put objavljen 1961. godine.

Vidi još
--------

* Konstantin Pobjedonoscev, pravnik, političar i ideolog koji je poslužio kao model za lik Apolona Apolonoviča;
* Boris Savinkov, književnik i revolucionar koji je poslužio kao model za lik Nikolaja Apolonoviča;

Literatura
----------

* Stojnić, Mila (1996). „Peterburg Andreja Belog", pogovor u: Andrej Beli*, Petrograd*. Svetlokomerc. ISBN 86-7190-004-5.
* Malmstad, John E.; Maguire, Robert A. (1978). *Petersburg*. Indiana University Press. ISBN 0-253-20219-1.
Ovo je članak o pripovjetci Antona Čehova iz 1892. godine.  Za filmsku ekranizaciju iz 1978. v. Paviljon 6.  
***Paviljon br. 6*** (rus. *Палата № 6*) je pripovjetka ruskog književnika Antona Čehova objavljena 1892. godine. Radnja se događa na psihijatrijskom odjelu, odnosno odjelu za duševne bolesnike jedne gradske bolnice. Glavni likovi su Ivan Gromov, pacijent koji pati od manije proganjanja i dr. Ragin, ljekar koji konformistički ignorira društvenu nepravdu, ali na kraju i sam duševno oboli i završi na odjelu sa svojim nekadašnjim pacijentima. Pripovjetka, koja je prije objavljivanja imala dosta problema sa cenzurom tadašnjeg carističkog režima, je izazvala veliku pažnju svojim brutalnim i uznemirujućim prikazom prilika u javnim institucijama, prije svega duševnim bolnicima. Ruski boljševički vođa Vladimir Lenjin je kasnije tvrdio da ga je upravo *Paviljnon br. 6* potakao da postane revolucionar, odnosno da je nakon čitanja osjeća kao i da je sam zatvoren u Paviljonu br. 6.

Priča je bila ekranizirana nekoliko puta, od toga dva puta u Jugoslaviji - kao istoimena TV-drama u produkciji RTV Zagreb 1964. i igrani film *Paviljon 6* 1978. godine.

Vanjske veze
------------

1. ↑  Tallis, Raymond. "In Defence of Wonder and Other Philosophical Reflections."