**Manastir Vranjina** je manastir Srpske pravoslavne crkve iz 13. vijeka. Nalazi se na istoimenom ostrvu Vranjina i pripada Mitropoliji crnogorsko-primorskoj.

Smešten je na uzvišici iznad ušća reke Morače u Skadarsko jezero. Od tri nekadašnje manastirske crkve sačuvana je jedna, posvećena Svetom Nikoli. Zajedno sa još nekoliko manastira na području jezera, Vranjina čini celinu koja se u narodu sa pravom *Zetska Sveta gora*.

Prošlost manastira
------------------

Manastir Vranjina je sagrađen po blagoslovu Svetog Save, početkom 13. vijeka, a sagradio ga je njegov učenik Ilarion, prvi episkop zetski. Po predanju, Sveti Sava je Ilariona sreo kako čuva ovce sa ostalom seoskom decom, prepoznao u njemu dostojnog učenika i poveo ga sa sobom u manastir Hilandar. Ilarion se tamo zamonašio. Sa Hilandara je poslat u tadašnju Zetu, gdje je postavljen za prvog episkopa, sa sedištem na Miholjskoj prevlaci. Nakon smrti Ilario je sahranjen u manastiru Vranjina.

Prvobitni manastir je osnovan 1223. godine i imao je tri crkve posvećen Svetom Nikoli, Svetom Savi i Uspenju Presvete Bogorodice. Sačuvana je samo crkva Svetog Nikole, a i ona je više puta obnavljana.

Manastir je u vreme Nemanjića, bogato darivan. Najveći uspon je imao u vreme cara Dušana u prvoj polovini XIV veka. Manastir je u to vreme pripojen srpskom manastiru Svetog Arhangela Mihaila u Jerusalimu, čime je car Dušan završio ideju svog deda i oca kralja Milutina i Stefana Dečanskog. Manastir Vranjina je postao metoh manastira Arhangela Mihaila i pola svojih godišnjih prihoda odvajao je za izdržavanje ove svetinje u Jerusalimu. Po propasti Dušanovog carstva, Grci su preuzeli jerusalimski manastir, otkupivši prethodno narasle dugove.

Manastir Vranjina, kasnije su darivale zetske dinastije Balšića i Crnojevića, o čemu svjedoče sačuvane povelje.

Tokom XVI veka manastir je više puta stradao od Turaka Osmanlija. Odolevao je do 1714. godine, kada ga Numan paša Ćuprilić napada sa velikom vojskom i sravnjuje ga sa zemljom. Od tog vremena manastir se gotovo nikada nije obnovio.

1843. godine Osman paša Skopljak u ratu sa Crnom Gorom, iznenada je napao manastir Vranjinu i u krvavom okršaju pobio je sve koji su ga branili, zajedno sa igumanom i monasima i tada je manastir ponovo sravnjen sa zemljom.

Obnove manastira
----------------

Nakon Berlinskog kongresa i oslobođenja ovih krajeva od Osmanlija, knjaz Nikola je uspeo da uz pomoć cara Aleksandra III Romanova obnovi manastir Vranjinu. Tada je izgrađena nova crkva Svetog Nikole na starom crkvištu i veliki konak, koji je često služio i kao dvor vladarske porodice Petrovića. Tada je urađen i ikonostas.

Po završetku Drugog svjetskog rata manastir je ponovo počeo da tone u nemaštinu. Nakon smrti igumana Romana Vukmanovića 1960. godine manastir Vranjina je ponovo opusteo.

Manastir je ponovo obnovljen 1998. godine.

Vidi još
--------

* Spisak manastira Srpske pravoslavne crkve

Izvori
------

1. ↑  Marković 1920: str. 78
2. ↑  P. Jovićević 2011: str. 27 harvnb error: no target: CITEREFP.\_Jovićević2011 (help)
3. ↑  Simić, Pribislav (1994). *Crkvena umetnost: pregled razvoja graditeljstva i živopisa*. Sv. arhijerejski sinod Srpske pravoslavne crkve. str. 326. Pristupljeno 22. 4. 2013. »Među najstarije manastire u Crnoj Gori spada manastir VRANJINA sa crkvom Sv. Nikole, na ostrvu u Skadarskom jezeru kod Virpazara.«

Literatura
----------

* Simić, Pribislav (1994). *Crkvena umetnost: pregled razvoja graditeljstva i živopisa*. Sv. arhijerejski sinod Srpske pravoslavne crkve. str. 326. Pristupljeno 22. 4. 2013. »Među najstarije manastire u Crnoj Gori spada manastir VRANJINA sa crkvom Sv. Nikole, na ostrvu u Skadarskom jezeru kod Virpazara.«
* Marković, Vasilije (1920). *Pravoslavno monaštvo i manastiri u srednjevekovnoj Srbiji*. Srpska Manastirska Štamp.. str. 78. Pristupljeno 22. 6. 2013.
* {{}

| * p
* r
* u
Manastiri Mitropolije crnogorsko-primorske |
| --- |
| 
* Manastir Banja
* Manastir Beška
* Manastir Vojnići
* Manastir Vranjina
* Manastir Gornji Brčeli
* Manastir Gradište
* Manastir Dajbabe
* Manastir Dobrska Ćelija
* Manastir Donji Brčeli
* Manastir Duljevo
* Manastir Duga Moračka
* Manastir Žanjica
* Manastir Ždrebaonik
* Manastir Kom
* Manastir Miholjska Prevlaka
* Manastir Morača
* Manastir Moračnik
* Manastir svetog Nikole Obod
* Manastir Orahovo
* Manastir Ostrog
* Manastir Ostros
* Manastir Podlastva
* Manastir Podmaine
* Manastir Praskvica
* Manastir Reževići
* Manastir Rustovo
* Manastir Savina
* Manastir Svetih arhanđela
* Manastir Svetog Jovana Krstitelja
* Manastir Svetog Kirila i Metodija
* Manastir Svetog Nikole
* Manastir Svetog preobraženja
* Manastir Svetog preobraženja (u izradnji)
* Manastir Stanjevići
* Manastir Starčeva Gorica
* Manastir Ćelija Piperska
* Cetinjski manastir

 |