**Jelena Varjaški** ( Vršac, 1922 - Beograd, 9. maj 1942 ) bila je učesnica NOB .

Biografija
----------

Rođena je u Vršcu 1922. godine. godine. Ovde je završila osnovnu školu, nakon čega je upisala gimnaziju u Vršcu. Tokom školovanja pridružila se omladinskom revolucionarnom pokretu, koji je bio veoma razvijen u gimnaziji. Nedugo zatim postala je članica Saveza komunističke omladine (SKOJ). 

Bila je odličan đak i dobila je nagrade za pisane sastave, kao i prvu nagradu na konkursu na temu *Kako bi društvo imalo koristi od ravnopravne žene*, koje je raspisao Ženski pokret iz Vršca. Nakon odlaska Borislava Brace Petrova na studije, u leto 1940. u gimnaziji je postala šef organizacije SKOJ-a. Također, bila je aktivna u Omladinskoj sekciji Ženskog pokreta. 

Uprkos tome što je bila odlična učenica, izbačena je iz srednje škole zbog govora koji je održala na sahrani jednog učenika koji je pripadao omladinskom revolucionarnom pokretu. Školovanje je nastavila u Pančevu, ali su završni razred i matura, njene generacije prekinuti aprila 1941. godine zbog početka Drugog svjetskog rata u Jugoslaviji. 

Nakon okupacije Jugoslavije 1941. Banat u kome je živela potpao je pod posebnu upravu nemačkog okupatora, a svu vlast su imali starosedeoci domaći Nemci folksdojčeri. Samo u Vršcu su činili polovinu tadašnjeg stanovništva. Tokom priprema oružanog ustanka, aktivno je učestvovala u organizaciji Narodnooslobodilačkog pokreta (NOP), zbog čega je primljena u članstvo Komunističke partije Jugoslavije (KPJ). Nakon toga joj je povereno upravljanje organizacijom SKOJ-a u Vršcu. Aktivno je učestvovala u radu partijske tehnike i distribuciji propagandnog partijskog materijala. 

Nakon smrti sekretara Okružnog komiteta KPJ za južni Banat Slavka Munćana, koji je preminuo 5. septembra 1941. u oružanom sukobu sa agentima Gestapoa, kao rezultat izdaje, pokrenuta je opsežna policijska operacija hapšenja aktivista Narodnooslobodilačkog pokreta. Među vršačkim antifašistima, uhapšenim 06.09.1941. nalazila se i Jelena Varjaški. Uhapšena grupa je prvo odvedena u logor Svilara u Pančevu, a odatle su prebačeni u logor Banjica u Beogradu.

U „Vršačkoj grupi", kako su je zvali u logoru, grupi uhapšenih vršačkih antifašista, bio je, između ostalih, i Milan Jakšić (potomak Đure Jakšića ), sekretar mesnog komiteta KPJ za Vršac i sedam žena, zatočenih u sobi broj 13, poznatoj kao „soba smrti" — Amalija Jakšić, Dragica Petrov, Kornelija Ankucić, Koviljka Ivanović, sestre Ivanka i Smilja Stojadinov i Jelena Varjaški. decembra 1941. Ovoj grupi pridružila se i članica Mesnog i Okružnog komiteta KPJ za Pančevo Olga Radišić Petrov, supruga Brace Petrova, kojeg je u Barandi uhapsio sam Juraj Špiler. 

Žene iz "Vršačke grupe" ubijene su 9. maja 1942. godine u specijalnoj kamionskoj gasnoj komori zvanoj "dušegupka ". Istog dana ubijeno je ukupno 220 logoraša Banjičkog logora, među kojima je bilo 25 Jevrejki sa decom, porodica apotekara Svetolika Trajkovića, kao i nekoliko mladića logoraša — iz Vršca i Užica.

Njeno ime nose ulica  i škola za osnovno i srednje obrazovanje u Vršcu.

Književnost
-----------

  (1975.) *Žene Srbiјe u Narodnooslobodilačkoј borbi*. Beograd: Prosveta/Nolit. Sima Begović (1989.). *Logor Banjica 1941—1944. tom I*. Institut za savremenu istoriju.