recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Пуебло Индијанци.Пуебло Индијанци.
Неки од пуеблоса у Њу Мексику
**Пуебло Индијанци** је назив који се у етнологији и индијанистици користи за означавање различитих индијанских група са северноамеричког југозапада, које симболишу прилично једнообразни тип културе - пуебло насеља од непечене опеке, камена или неког другог локалног материјала, а живе од пољопривреде, претежно од узгоја кукуруза.

Пуеблоси
--------

Стамбене зграде у пуебло насељима су имале, или имају и данас, један или више спратова. У прошлости су те зграде биле са улазом одозго, па се у њих могло ући и изаћи само уз помоћ дрвених мердевина, које су се након употребе повлачиле за собом. Разлог овоме биле су пљачкашке групе Апача које су значајан део свог прихода обезбеђивале пљачком. 

У време првог контакта са Шпанцима почетком 16. века, ови народи су живели у сложеним насељима са великим бројем вишеспратница. Шпанци су ова насеља звали пуеблос, што значи градови и тим називом су означавали све народе који су живели у оваквом типу насеља. До 21. века опстао је 21 пуебло на југозападу САД-а, најпознатији су Таос, Акома, Зуни и Хопи. Највећи пуеблоси налазе се у данашњи државам САД Њу Мексико и Аризона.

Народи
------

Пуебло Индијанци нису неки посебан народ нити породица народа. Нису међусобно сродни, везује их једино њихов једнообразни пуебло-тип културе. 

Пуебло индијански народи су: 

* Хопи,
* Керес,
* Зуни,
* Тива
	+ Северни Тива
		- Таос и
		- Пикурис,
	+ Јужни Тива,
* Тева и
* Това.

Језици
------

Језици којим говоре ови народи припадају различитим породицама језика. Хопи језик припада јуто-астечкој породици језика, зуни је изоловани језик, керес је дијалекатски континуум који укључује дијалекте: акома, лагуна, санта ана, зиа, кочити, санто доминго и сан фелипе. Таноанској породици језика припадају: това (или јемез), тева (дијалекти су: оуки винги, сан илефонсо, санта клара, тесуки, намбе, поваки и хано) и тива језици: таос, пикурис и јужни тива (дијалекти су: сандиа и ислета).

Референце
---------

1. ↑  On June 2, 1924 these peoples were granted US citizenship along with all other Native Americans, if they did not already have it.
2. ↑  "Gatherers and Farmers in the Greater Southwest: A Problem in Classification", *American Anthropologist*, New Series, Vol. **56**, No. 4, Southwest Issue (Aug. 1954). стр. 529-550
3. ↑  JSTOR summary, Harry Hoijer,"American Indian Linguistics in the Southwest: Comments" *American Anthropologist*New Series, Vol. 56, No. 4, Southwest Issue (Aug. 1954). стр. 637-639

Спољашње везе
-------------
Za istoimenu grofoviju, v. Zapadni Midlands (grofovija).

**Zapadni Midlands** (engleski: *West Midlands*) je jedna od 9 službenih engleskih regija u kojoj živi 5,713,284 
stanovnika, na površini od 13,000 km².

Zapadni Midlands je po površini sedma, a po stanovništvu peta engleska regija.

Geografija
----------

Regija je zapadni dio Midlandsa, koji se prostire po unutrašnjosti Engleske. U ovoj regiji nalazi se drugi po veličini britanski grad - Birmingham, a tu se nalazi i velika konurbacija Midlandton, u kojoj pored Birminghama leže i gradovi Wolverhampton, Dudley, Solihull, Walsall i West Bromwich (uz brojne manje). Grad Coventry leži nešto zapadnije odvojen od konurbacije zelenim pojasom.

Preko jugoistočnog dijela regije protiče najduža britanska rijeka Severn.

Zapadni Midlands je svoju regionalnu skupšinu raspustio 31. marta 2010. pa zapravo njegova regionalna administracija više praktički i ne funkcionira.

Izvori
------

1. ↑  „United Kingdom: West Midlands" (engleski). City population. Pristupljeno 18. 9. 2016.
2. ↑  „West Midlands Regional Assembly" (engleski). web archive. Arhivirano iz originala na datum 2014-02-22. Pristupljeno 18. 9. 2016.

Vanjske veze
------------

***Zapadni Midlands (regija)*** na Wikimedijinoj ostavi

* West Midlands Regional Assembly (`en`)

| * p
* r
* u
Ujedinjeno Kraljevstvo Ujedinjeno Kraljevstvo Velike Britanije i Sjeverne Irske |
| --- |
| 
* Engleska
* Wales
* Škotska
* Sjeverna Irska

 |
| Engleske regije | 
* Istočna Engleska
* Istočni Midlands
* London
* Sjeveroistočna Engleska
* Sjeverozapadna Engleska
* Jugoistočna Engleska
* Jugozapadna Engleska
* Zapadni Midlands
* Yorkshire i Humber

 |
Zvanični logo serijala
**Call of Duty** je poznata serija video igara, sa tematikom drugog svetskog rata, hladnog rata i izmišljenog vojnog sukoba iz bliske budućnosti. Serijal trenutno broji osam izdanja (bez dolazećeg dela Call of Duty: Black Ops II). Sve igre iz serijala su pucačine iz prvog lica, s tim što se pojavljuju delovi u igrama koji imaju karakter pucačine iz trećeg lica. Svako izdanje igre je objavljivao Aktivižn, a distributeri su uglavnom bili Infiniti Vard i Trijarč, (poznatiji pre kao Grej mater interaktiv), ali i Aspir Medija. U distributere za poslednji deo igre su se priključili i Sledžhamer gejms i Rejvn Softver. Većina igara iz ove serije su bile proglašene za najbolje igre godine u kojima su i izdavate što Call of Duty serijal čini jednim od najpopularnijih serija video igara ikada.

Istorijat i razvitak
--------------------

Prvobitna izdanja serijala su namenjena računarima. Takođe, većina igara je imala tematiku drugog svetskog rata. Prva izdanja za Plejstejšn 2 konzolu, su bila izdavana odmah nakon prvog dela igre Call of Duty. Kasnije su proizvođači, nakon nove generacije konzola, nastojali da izdavaju igre za sve konzole i računare ujedno. Svaka igra iz serijala je izdavata za računare, sem trećeg dela, koji je isključivo izašao u prodaju za Plejstejšn konzole i Xbox 360. Kasnije, u novijim delovima igre, serijal više nije objavljivao izdanja za Plejstejšn 2, usred znatnog poboljšanja sistema grafike. To su uglavnom igre sa tematikom modernog rata i hladnog rata. Osim prethodno navedenih konzola, postoje i posebna izdanja za mobilne telefone, kao i za Nintendo konzolu.

Eksterni linkovi
----------------

***Call of Duty serijal*** na Wikimedijinoj ostavi

* Zvanični sajt

| * p
* r
* u
Call of Duty serijal |
| --- |
| *Call of Duty* (United Offensive) • *2* • *3* • *Modern Warfare* • *World at War* (Final Fronts) • *Modern Warfare 2* • *Black Ops* • *Modern Warfare 3* • *Black Ops II* |
Istorijska mapa podele katoličke crkve tokom zapadne šizme
**Zapadna šizma** ili **Papska šizma**  (1378-1417) je podela koja je nastala u katoličkoj crkvi 1378. Podjela je razrješena Koncilom u Konstanzu - 1417.

### Kardinali pod pritiskom rulje biraju Talijana za papu

Šizma je nastala zbog povratka papa iz Avignona u Rim. Grgur XI. je okončao Avinjonsko papstvo povratkom u Rim 1378.
Kad je Grgur XI umro okupljeni kardinali održavaju konklavu i biraju novog papu. Građani Rima su se pobunili, jer su se bojali da će kardinali izabrati Francuza za papu. Većina kardinala su bili Francuzi, jer su period prije toga većina papa bili Francuzi. Zbog tog pod pritiskom rulje kardinali biraju 1378. Talijana Urbana VI.

### Kardinali biraju novog papu Francuza

Kako se novi papa zamjerio kardinalima, oni su svoj Ekumenski koncil preselili iz Rima u Fondi, gde su 20. septembra 1378. izabiru rivalskog Antipapu Klementa VII, koji se ponovno seli u Avignon.

### Raskol, dio katoličkih država podržava jednog, a dio drugog papu

Katolička crkva se našla u velikim nevoljama. Dotad su postojali antipape, tj pape izabrane rivalskim frakcijama. Sada su prvi put obojica papa izabrani od legitimnih lidera crkve, tj od kardinala. Vladari po Evropi su trebali odabrati kojega papu da podržavaju.
Avinjonskog papu su podržali: Francuska, Aragon, Kastilja, Cipar, Burgundija, Grofovija Savoja, Napuljsko Kraljevstvo i Kraljevina Škotska.
Rimskog papu su podržali: Danska, Kraljevina Engleska, Flandrija, Sveto Rimsko Carstvo, Mađarska, Irska, Norveška, Poljska i Švedska i grofovije po Sjevernoj Italiji

Nacionalne i frakcijske podjele pomogle su da šizma preživi početne pape koji su započeli sa šizmom. Održavala su se dva sjedišta katoličke crkve, jedno u Rimu, a drugo u Avignonu.

### Sabori u Pisi i Konstanzu

Održan je crkveni Koncil u Pisi 1408. sa namjerom da se riješi spor, pa oni izabiru trećeg papu, antipapu Aleksandra V. Njega nasleđuje antipapa Ivan XXIII.

Konačno su na Koncilu u Konstanzu 1417. Ivan XXIII i Benedikt XIII svrgnuti, a Grgur XII. je podnio ostavku, tako da je izabran zajednički - jedinstveni novi papa Martin V. i time je okončana zapadna šizma. Na taj način je linija papa iz Rima priznata kao legitimna linija. Otada je proglašeno da Ekumenski koncil ne može smjeniti papu. Izbor pape može poništiti jedino sam papa.

Vidi još
--------

* Avinjonsko papstvo
* papa
Helenski kalendar - латиницом
**Хеленски календар** или боље рећи **Хеленски календари**, јер није било само једног календара који би се користио у целој старој Грчкој, почињао је убрзон након јунског/липањског солстиција, у време када звезда Сиријус излази одмах након тренутка зоре, тј. у време хелијакалног изласка ове звезде. Звезда је у том тренутку била невидљива због сунчевог сјаја, тако да се тренутак нове године морао израчунати астрономски (али на другом месту се тврди да је "Теоретски, египатска грађанска година почињала када је Псећа звезда, Сиријус, или египатски Сотис, могла први пут бити *виђена* на источном хоризонту баш пред излазак Сунца..."). Према Хипарху, грчком астроному из 2. века п.н.е. Сиријус је са Сунцем, на географској ширини Родоса, излазио 19. јула/српња, око месец дана после дугодневице (летњег солстиција). Пошто су у ово време године почињале највеће врућине, а Сиријус је назван Псећа звезда (како је горе поменуто) јер се налази у сазвежђу Велики пас, то је наступајући период назван "Пасјим данима" или "Пасјим врућинама" или временом.

Како Karl Kerenyi указује (Kerenyi 1976, pp 29ff), долазак најгорих, убилачких, врућина баш и није најочигледнија почетна тачка за календар који би се користио у Грчкој. Али зато у Египту, календарска година, означена летњим растом Нила, почиње изласком Сиријуса (*Sothis* u египатском календару). Календарски системи су увек део најдубље наталожених слојева културе и Керењи примећује: "Посредница је једино могла бити Минојска цивилизација", чији је проучавалац, грчки археолог Спиридон Маринатос, повезао оријентације Минојских палата са летњим изласком Сиријуса.

Водећа религијска и политичка места на хеленском копну су почињала свој календар изласком Сиријуса: Олимпија, Делфи, Атина (видети Атички календар), Епидаур и други грчки полиси са микенским пореклом.
**tablica množenja,** matematička tablica korištena za definiranje operacije množenja u algebarskom sistemu.

Tablica za decimalni sistem se tradicionalno poučavala kao dio osnovnog matematičkog obrazovanja širom svijeta jer daje osnov aritmetičkih operacija u decimalnom sistemu brojeva. Mnogi nastavnici vjeruju da je svakog učenika nužno naučiti napamet tablicu do 9 × 9. 

| × | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | **1** | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 2 | 2 | **4** | 6 | 8 | 10 | 12 | 14 | 16 | 18 | 20 | 22 | 24 |
| 3 | 3 | 6 | **9** | 12 | 15 | 18 | 21 | 24 | 27 | 30 | 33 | 36 |
| 4 | 4 | 8 | 12 | **16** | 20 | 24 | 28 | 32 | 36 | 40 | 44 | 48 |
| 5 | 5 | 10 | 15 | 20 | **25** | 30 | 35 | 40 | 45 | 50 | 55 | 60 |
| 6 | 6 | 12 | 18 | 24 | 30 | **36** | 42 | 48 | 54 | 60 | 66 | 72 |
| 7 | 7 | 14 | 21 | 28 | 35 | 42 | **49** | 56 | 63 | 70 | 77 | 84 |
| 8 | 8 | 16 | 24 | 32 | 40 | 48 | 56 | **64** | 72 | 80 | 88 | 96 |
| 9 | 9 | 18 | 27 | 36 | 45 | 54 | 63 | 72 | **81** | 90 | 99 | 108 |
| 10 | 10 | 20 | 30 | 40 | 50 | 60 | 70 | 80 | 90 | **100** | 110 | 120 |
| 11 | 11 | 22 | 33 | 44 | 55 | 66 | 77 | 88 | 99 | 110 | **121** | 132 |
| 12 | 12 | 24 | 36 | 48 | 60 | 72 | 84 | 96 | 108 | 120 | 132 | **144** |
**Wachau** je dolina u Austriji kroz koju teče rijeka Dunav, između gradova Melk i Krems.

Kulturni krajolik doline Wachau uvršten je 2000. na UNESCO-vu Listu mjesta svjetske baštine u Evropi kao rijedak primjer krajolika bogate arhitektonske baštine, kao primjer harmoničnog i organskog razvoja od srednjednjeg vijeka do današnjih dana.

Karakteristike
--------------

*Doolina Wachau* je jedna od najvećih turističkih atrakcija Donje Austrije. Prvenstveno zbog baroknog benediktinskog samostana - Melk, koji svake godine okupi brojne hodočasnike. Velika turistička atrakcija je i dvorac Dürnstein, u kome je austrijski vojvoda Leopold V. držao zarobljenog engleskog kralja Rikarda I. kad se vraćao kući iz Trećeg križarskog rata u 12. vijeku.

Dolina Wachau na karti AustrijeDolina WachauDolina WachauPozicija doline Wachau u Austriji
Ta pitoreskna dolina duga 30 km nastala u prahistroriji, danas je poznata po proizvodnji marelica i grožđa, koje se koriste za proizvodnju likera i vina. Iz doline *Wachau' su čuvena austrijska vina, Riesling i Grüner Veltliner.* 

Nekadašnji okrug - Wachovia (danas Forsyth County) u Sjevernoj Karolini (Sjedinjene Američke Države), osnovali su kolonisti pripadnici Moravske crkve - 1753. godine, i nazvali je po Dolini Wachau, jer je njihovog vođu, biskupa Augusta Gottlieba Spangenberga podsjećala na dom njihova zaštitnika Nicholausa Ludwiga Zinzendorfa.

Panorama Panorama doline Wachau na Dunavu s Dürnsteinom lijevo i Kremsom desnoPanorama Panorama doline Wachau na Dunavu s Dürnsteinom lijevo i Kremsom desno

Izvori
------

1. ↑  „*Wachau Cultural Landscape*" (engleski). UNESCO. Pristupljeno 15. 06. 2012.
2. ↑  „UNESCO: Wachau". *UNESCO: svjetska baština - pristupljeno 19. 11. 2021*.
3. ↑  „*Welcome to Wine Library*" (engleski). The-Wine-Library. Arhivirano iz originala na datum 2011-10-05. Pristupljeno 15. 06. 2012.

Vanjske veze
------------

***Wachau*** na Wikimedijinoj ostavi

* Wachau, službena stranica (`en`)

Koordinate: 48°20′18″N 15°24′25″E﻿ / ﻿48.33833°N 15.40694°E﻿ / 48.33833; 15.40694

| * p
* r
* u
Svjetska baština u Austriji |
| --- |
|  | 
Historijski centar Beča • Historijski centar Graza i Dvorac Eggenberg • Hallstatt-Dachstein u području Salzkammerguta • Nacionalni park Nežidersko jezero (zajedno s Mađarskom) • Prahistorijska naselja sojenica oko Alpa (zajedno s 5 drugih alpskih zemalja) • Historijski centar Salzburga • Palača Schönbrunn • Željeznica Semmering • Dolina Wachau
 | Austrijska zastava |
| **Nematerijalna svjetska baština u Austriji**

Sokolarstvo1) • Schemenlaufen, festival u Imstu |
| 
1) Nematerijalna svjetska baština više zemalja  
 |
*Za hemijski element **Te** vidi Telur*
**Te** ili **de** (kin: 德 - narav, vrlina) je pojam taoističke filozofije koji označava vrlinu, odnosno ispoljavanje taoa u životu i delovanju bića kao njihova unutrašnja priroda i harmonija svemira. Zbog toga je ideal taoističkog morala prirodnost i povratak prirodi.

Lao Ce
------

 Wikiquote
*„U kome je sadržana vrlina, taj je kao malo dete."*(Lao Ce)
Po Lao Ceu, tao je ono iz čega sve stvari proizlaze. U procesu nastajanja svaka pojedina stvar dobija nešto od univerzalnog tao-a, što se naziva te, unutrašnja »moć« ili »vrlina«. *Te* neke stvari je ono što ona prirodno jeste. Lao Ce veli: »*Sve stvari štuju tao i cene te*«. *Tao* je ono iz čega proizlaze, a *te* ono po čemu su ono što jesu.

Po Lao Ceovoj teoriji »nedelanja« čovek treba da ograniči svoje delatnosti na ono što je nužno i prirodno, a prirodno znači slediti svoj *te* bez nametnutog napora. Pri tom čovek treba da uzme jednostavnost kao rukovodeće načelo života. Nema ničega što može biti jednostavnije od Tao-a, stoga čovek koji sledi Te mora voditi najjednostavniji moguć život.

Čuang Ce
--------

 Wikiquote
*„U kretanju, u radu dete nema svrhe, nema namere."*(Čuang Ce)
Taoistički ideal spontane vrline suprotstavljen je konfucijevskom idealu kultivisane uljudnosti (vidi: li), smatrajući ga izveštačenim i opasnim: „Različite teorije o dobroti i pravednosti, koje rađa razum, veštačke su i bolećive... poput tumora koji je, iako izrastao iz tela, protivan njegovoj prirodi... To su proizvodi lovaca za slavom."(Čuang Ce)

Literatura
----------

* Ju-Lan, Fung (1977). *Istorija kineske filozofije*. Beograd: NOLIT.
* *Filozofijski rečnik*. Zagreb: Matica Hrvatska. 1984.

Izvori
------

1. 1 2 3  *te*, Filozofijski rečnik, Matica Hrvatska, Zagreb 1984.
2. 1 2 3  Ju-Lan 1977: str. 112–123

Vidi još
--------

* Tao
* Tao te đing (*Knjiga puta i vrline*)
* Nedelanje
**Dinastija Zapadni Wei** (kineski: ; pinyin: *Xī Wèi Cháo*) je naziv za kinesku/Xianbei dinastiju, odnosno državu koja je vladala sjevernom Kinom od 535. do 556.

Dinastija je nastala zbog sukoba u dinastiji Sjeverni Wei koja je prije toga više od vijeka vladala sjevernom Kinom. Godine 534. je car Xiaowu nakon sukoba sa generalom Gao Huanom pobjegao na zapad i pronašao utočište kod generala Yuwen Taija. Gao Huan je na to reagirao proglasivši njegovog rođaka Yuan Shanjiana za cara po imenu Xiaojing, teritorije pod čijom vlašću se postati poznate kao država Istočni Wei. Xiaowu je, međutim, već za nekoliko mjeseci došao u sukob i sa Yuwen Taijem koji ga je ubio i njegovog rođaka Yuan Baojua imenovao za cara. Tako se Sjeverni Wei raspala na dva entiteta s dva cara; entitet pod Yuan Baojem je postao poznat kao država, odnosno dinastija Zapadni Wei. Ispočetka je po teritorijama i broju stanovnika bila manja od svog istočnog suparnika, ali je to nadoknadila bogatstvom i vojnim uspjesima. Od južne dinastije Liang je preuzela zapadne teritorije, uključujući Sečuan. Godine 557. je Yuwen Taijev nećak Yuwen Hu svrgnuo cara Gonga i na prijestolje doveo Yuwen Taijevog sina Yuwen Juea pod imenom car Xiaomin. Tako je nastala nova dinastija Sjeverni Zhou.

Vladari
-------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Posthumna imena ( Shi Hao 諡號) | Imena po rođenju | Period vladavine | Imena era (Nian Hao 年號) i njihovi rasponi|- | **Sjeverna dinastija** |
| **Dinastija Zapadni Wei 535-556** |
| *Konvencija: Zapadni Wei + posthumno ime* |
| Wen Di (文帝 wén dì) | Yuan Baoju (元寶炬 yuán bǎo jù) | 535-551 | Datong (大統 dà tǒng) 535-551 |
| Fei Di (廢帝 fèi dì) | Yuan Qin (元欽 yuán qīn) | 552-554 | Did not exist |
| Gong Di (恭帝 gōng dì) | Tuoba Kuo (拓拔廓 tuò bá kuò) | 554-556 | nema |
|

Napomene
--------

1. ↑  *Zizhi Tongjian*, vol. 156.
2. ↑  *Zizhi Tongjian*, vol. 157.
3. ↑  *Zizhi Tongjian*, vol. 166.

V. također
----------

| * p
* r
* u
Južne i Sjeverne dinastije (420–589) |
| --- |
| Sjeverne dinastije | Sjeverni Wei • Istočni Wei • Zapadni Wei • Sjeverni Qi • Sjeverni Zhou |
| Južne dinastije | Liu Song • Južni Qi • Liang • Chen |
**Srpska autonomna oblast Hercegovina** (*SAO Hercegovina*) je bila srpska autonomna oblast nastala u SR BiH, SFRJ, 1991. godine. Proglašena je odlukom *Skupštine Zajednica opština Istočne Hercegovine*. Kasnije je uključena u Republiku Srpsku. SAO Hercegovina se nalazila u oblasti Hercegovine, tačnije u njenom istočnom delu. Takođe se nazivala i *SAO Istočna Hercegovina*, ili *SAO Stara Hercegovina*.

Na čelu SAO Istočne Hercegovine (i njen idejni vođa) je bio kozački ataman Božidar Vučurević, gradonačelnik Trebinja.

*SAO Hercegovina* je formirana od zajednice opština poznatije kao *Zajednica opština Istočne Hercegovine*, koja je formirana 27. maja, 1991. SAO Hercegovina je proglašena odlukom *Skupštine Zajednica opština Istočne Hercegovine* 12. septembra 1991. godine. Obuhvatala je predeo Hercegovine, odnosno Istočne Hercegovine sa većinskim srpskim stanovništvom. Glavni grad je bilo Trebinje.

* Srpske autonomne oblasti u Bosni i Hercegovini (septembar 1991)Srpske autonomne oblasti u Bosni i Hercegovini (septembar 1991)
* Srpske autonomne oblasti u Bosni i Hercegovini (novembar 1991)Srpske autonomne oblasti u Bosni i Hercegovini (novembar 1991)

Literatura
----------

* Dodatak, dodatne istorijske i političke činjenice, tačke 10 i 17

Vidi još
--------

* Istočna Hercegovina
* Regija Trebinje
* Rat u Bosni i Hercegovini
Lift u jednoj zgradi u Šangaju gdje su preskočeni brojevi 4, 13 i 14
**Tetrafobija** je averzija ili strah od broja 4. Najčešće se javlja u zemljama istočne Azije kao što su Kina, Japan, Koreja i Tajvan.

Kineska riječ za broj četiri zvuči slično kao riječ za smrt u mnogim formama govornog kineskog jezika. Slično je i u sino-japanskom i sino-korejanskom jeziku.

Posebna se pažnja obraća izbjegavanju broja 4 tokom praznika ili u slučaju bolesti u porodici, naročito u kineskoj kulturi. Tako se izbjegavaju svi brojevi koji u sebi sadrže brojku 4 kao 14, 24, i sl. U ovim zemljama, spratovi sa ovim brojevima se preskaču u zgradama, hotelima, kao i u bolnicama. Stolovi označeni brojevima 4, 14, 24 i sl. također se izbjegavaju na večerama povodom vjenčanja ili drugih društvenih okupljanja. U kompleksima za stanovanje blokovi zgrada koji bi trebali da nose brojeve 4, 14, 24 i sl. obično nose brojeve 3A, 13A, 23A itd.

U Hong Kongu, u zgradama kao što su Vision City i The Arch, preskočeni su spratovi od 40 do 49, tako da odmah poslije 39. sprata je 50. sprat. Ovo zbunjuje ljude koji nisu svjesni tetrafobije i vjeruju da navedeni spratovi nedostaju.

U Kini serije vojnih aviona počinju sa brojem 5, kao u slučaju aviona, a tajvanska i južnokorejanska mornarica ne koriste broj 4 na svojim brodovima.

Tekođer pogledajte
------------------

* Triskaidekafobija
|  |
| --- |
| Ovaj članak je dio serije Historija Egipta. |
| Drevni Egipat |
| Ahemenidski Egipat |
| Ptolemejski Egipat |
| Rimski Egipat |
| Kršćanski Egipat |
| Arapski Egipat |
| Osmanski Egipat |
| Dinastija Muhammada Alija |
| Moderni Egipat |
| Egipćani |

Hathor
**Historija Egipta** se smatra najdužom kontinuiranom historijom ujedinjene države u svijetu. Dolina Nila formira prirodnu geografsku i ekonomsku cjelinu, koju s istoka i zapada oblikuju pustinje, na sjeveru more a na jugu Katarakti Nila. Potreba za jedinstvenim autoritetom koji bi upravljao navodnavanjem uz pomoć Nila je u Egiptu doveo do stvaranje prve države u svijetu oko 3000. pne. Specifične geografske okolnosti su otežavale napade vanjskim narodima i državama, pa je faraonski Egipat dugo vremena bio nezavisna i samodostatna država. Hiksi su bili prvi strani vladari Egipta, ali su se njih drevni Egipćani uspjeli osloboditi. Novoasirsko Carstvo je također neko vrijeme kontoliralo Egipat, prije nego što su Egipćani ponovno stekli kontrolu. 

Međutim, jednom kada je Egipat potpao pod stranu vlast, pokazalo se da se nje teško riješiti, pa je 2.400 godina Egipat uglavnom bio pod vlašću stranih sila: Nubijaca, Perzijanaca, Makedonaca, Rimljana, Bizantinaca, Arapa, Osmanlija, Francuza i Britanaca. Za vrijeme tih 2.400 godina Egiptom su kao nezavisnom državom vladali Ptolomejevići, Ikhšididi, Fatimidi, Ayyubidi, Mameluci i Muhammad Ali. Osnivači tih dinastija, međutim, nisu bili rodom iz Egipta.

Kada je Gamal Abdel Nasser (predsjednik Egipta) (1954–1970) rekao da je prvi Egipćanin koji upravlja Egiptom od vremena faraona Nectaneboa II, svrgnutog od strane Perzijanaca 343. pne. samo je malo pretjerivao.

U ovoj enciklopediji je egipatska historija podijeljena u osam perioda:

* Historija Drevnog Egipta: 3100. pne. do 525. pne.
* Historija Ahemenidskog Egipta: 525, pne. do 332. pne.
* Historija Ptolemejskog Egipta: 332. pne. do 30. pne.
* Historija Rimskog Egipta: 30. pne. do 639. n.e.
* Historija arapskog Egipta: 639. do 1517
* Historija otomanskog Egipta: 1517. do 1805.
* Historija Egipta pod dinastijom Muhammada Alija: 1805. do 1882.
* Historija modernog Egipta: od 1882.

Povezano
--------

* Aegyptus
* Drevni Egipat
* Egipatska mitologija
* Egipćani
* Historija Afrike
* Historija Bliskog Istoka
* Faraon
* Historija Drevnog Egipta
* LIL D ova historija

Vanjske veze
------------

***Historija Egipta*** na Wikimedijinoj ostavi

* Ancient Egyptian Civilization - Aldokkan
* Ancient Egyptian History - A comprehensive & concise educational website focusing on the basic and the advanced in all aspects of Ancient Egypt
* Egypt.. the past and the present
* WWW-VL: History: Ancient Egypt Arhivirano 2012-05-04 na Wayback Machine-u

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* BNE: XX463461

 |
Youssou N'Dour u Varšavi, rujna 2009.
**Youssou N'Dour**, (Dakar, Senegal 1. listopada 1959.), senegalski je pjevač koji pjeva mješavinu između mbalaxa i popa. 

Časopis *Rolling Stone* nazvao je N'Doura "Najpoznatijim afričkim živućim glazbenikom", ali u Europi je najpoznatiji po pjesmi *7 Seconds* koju je otpjevao 1994. u duetu s Neneh Cherry. Youssou je surađivao i sa drugim poznatim glazbenicima poput Petera Gabriela, Stinga, Bran Van 3000, Wyclefa Jeana, Paula Simona, Bruca Springsteena, Tracy Chapman, Branforda Marsalisa i dr.
Značajna je i voljena osoba u Senegalu, tako da i pored velikih svjetskih uspjeha nikada nije emigrirao iz svoje zemlje, a bio je aktivan i u socijalnim pitanjima. Predsjednik Abdoulaye Wade kritički je govorio protiv Youssoua u svibnju 2010. optužujući ga da utire put svome sinu u preuzmanju predsjedništva poslije njega.

Početkom 2012. započeo je utrku za predsjednika Senegala protiv Abdoulaye Wadea,  no biva diskvalificiran iz utrke zbog legitimnosti potpisa koje je skupljao za svoju kandidaturu. U travnju 2012. objavljeno je da je N'dour postao ministar turizma i kulture u kabinetu premijera vlade Abdoula Mbaye. Godine 2004. bio je dobitnik Grammy Awarda za svoj "Egypt" u kategoriji "Best Contemporary World Music Album", a 2007. Time Magazine ga je uvrstio među 100 najutjecajnijih osoba u svijetu. Zajedno s Axelle Red napisao je skladbu "La Cour des Grands", koja je bila službena pjesma svjetskog nogometnog prvenstva 1998.

Izvori
------

1. 1 2 3   Youssou N'Dour challenges Senegal's 'autocratic' leader
2. ↑    | title = Message Nouvel an : Youssou Ndour confirme sa candidature à la Présidentielle 2012 | publisher = Seneweb | language = French |
3. ↑   Arhivirano 2012-01-03 na Wayback Machine-u | title = Course à la présidentielle : Youssou Ndour sur la ligne de départ | first = Charles Gaïky | last = Diene | work = WalFadjri | language = French
4. ↑   clashes erupt as court clears Wade poll bid|date=28 January 2012|work=BBC News
5. ↑   Senegal musician Youssou Ndour given ministerial post

Vanjske veze
------------

* Službena stranica
* Dobitnik Grammy Awardsa Arhivirano 2010-08-13 na Wayback Machine-u
* Time Magazine Arhivirano 2012-05-24 na Archive.is-u
**Loborika** (tal. *Lavarigo*) je naselje 7 km sjeveroistočno od Pule. Najjužniji je dio općine Marčana. Nalazi se odmah sjeverno od Zračne luke Pula.

Zemljopisni položaj
-------------------

Povijest
--------

Loborika (Lavarigo)
Prvi put se spominje 990. godine. Na vanjskome zidu župne crkve uzidan je predromanički reljef anđela (simbol evanđelista Mateja), koji je s Ivanovim orlom (u zidu mjesne seljačke kuće) i s Markovim lavom (sada u Lapidariju samostana svetog Franje u Puli) pripadao istoj cjelini. U šumi kraj Loborike nalaze se ruševine ranosrednjovjekovnog naselja i predromaničke crkve.

Kultura
-------

Promet
------

Gospodarstvo
------------

Loborika je poznata po konjičkom centru u kojem se može uživati u jahačkom sportu, biciklističkom klubu, te nekoliko tradicionalnih istarskih konoba.

Stanovništvo
------------

Sport
-----

* Biciklistički klub Loborika

  


*Ovaj nedovršeni članak o **naselju** u Hrvatskoj:* **Loborika** *treba dopuniti.   
Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.*


| * p
* r
* u
Naselja u sastavu Općine Marčana |
| --- |
| Belavići • Bratulići • Cokuni • Divšići • Filipana • Hreljići • Kavran • Krnica • Kujići • Loborika • Mali Vareški • Marčana • Mutvoran • Orbanići • Pavićini • Peruški • Pinezići • Prodol • Rakalj • Šarići • Šegotići • Veliki Vareški |
Ulazni portal na Sušaku za Trsatske stube
Pogled s mosta na Rječini prema ulaznom trijemu Stuba Petra Kružića

**Stube Petra Kružića**, znane i kao **Trsatske stube**, na Sušaku vode od sušačke strane Titovog trga u Rijeci do franjevačkog samostana i crkve Gospe Trsatske, jednog od najstarijih hrvatskih marijanskih svetišta.

Povijest
--------

Njima se iz središta Sušaka dolazi najkraćim putem na Trsat, a dao ih je 1531. kao zavjet izgraditi kapetan Klisa Petar Kružić, po kojemu su nazvane. Tom je prilikom postavljeno 128 stepenica na najstrmijem dijelu staze. Ostale stube iz­građene su kasnije, pa danas od podnožja na Sušaku do crkve Djevice Marije ima ukupno 561 stepenica. Na završetku stuba, u sastavu da­našnje bazilike, smještena je i kapela Svetog Petra, koju je Kružić podigao i u kojoj počiva tijelo uskočkog kapetana.

Gornji dio Trsatskih stuba dao je 1725. godine sagraditi Gavro Aichelburg, vojvoda štajerski, kranjski i koruški te brinjski kapetan. 

Na njihovom početku nalazi se barokni trijem s reljefom Tješiteljice žalosnih (*Consolatrix aflictorum*) iz 1745. godine. Kapele uza stube posvećene su svecima, a bile su odmorišta na putu hodočasnika koji su dolazili pokloniti se 'čudotvornoj' Trsatskoj Madoni. Stube su više puta obnavljane i dodavani su novi dijelovi.

  

* Stube Petra KružićaStube Petra Kružića
* Trijem na vrhu stubaTrijem na vrhu stuba
* Natpis unutar trijema na vrhu stubaNatpis unutar trijema na vrhu stuba
* Staza koja vodi s Trsata prema stubamaStaza koja vodi s Trsata prema stubama

Izvori
------

* Kobbler, Giovanni *Memorie per la storia della città liburnca di Fiume*, Stab. fiumano E. Mohovich 1896.
**Zubatac** (*Dentex dentex*), pripada obitelji ljuskavki (*Sparidae*). Uz komarču i lubina najtraženija riba Jadrana. Svoje ime duguje velikim očnjacima koji se ističu na njegovu zubalu.

Naraste do 1 metra duljine i postigne težinu od 16 kg. Čvrste je građe, osobito glava sa prednjim dijelom. Ističu se jake čeljusti i vrlo veliki i oštri očnjaci. Duguljastog je ali istovremeno i prilično visokog tijela u boku stisnutog. Po izgledu se odmah da zaključiti da se radi o vrlo snažnom grabežljivcu i odličnom plivaču. Voli obrasla dna na kojima se zadržava riba. Izbjegava strmu obalu, pješčana i muljevita dna, mutne vode, mirne uvale i priobalje uz naselja. Hrani se uglavnom ribom, rakovima, glavonošcima, crvima itd. Kao tipični grabežljivac napada sve što je u pokretu i uvijek je spreman za napad. Vrlo je uporan lovac. Kreće se na velikom rasponu dubine od 1 do 200 metara, ali najčešći je do 30 metara dubine. Skuplja se u veća jata samo u sezoni mriješćenja. Mrijesti se početkom ljeta.

Najbogatija područja zubataca su područja šibenskih i zadarskih otoka, gusta naselja su i u području Pule i Rovinja, i oko otoka Visa, Lastova, Mljeta i Palagruže.

Osim u Jadranu rasprostranjen je i u Mediteranu i istočnom Atlantiku. Zubatac je zbog vrlo ukusnog meso nazivan  *'carom o rib'*. .

Izvori
------

* Aldo Ivanišević, *Sportski ribolov na moru*, Zagreb: Mladost, 1987. ISBN 86-05-00152-6
* Neven Milišić, *Sva riba Jadranskoga mora (prvi dio)*, Split: Marijan tisak, 2007. ISBN 978-953-214-406-2 (sv. 1)

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi nalazi se članak na temu: **Zubatac** |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **Zubatac** |
|  | Wikivrste imaju podatke o: **Zubatac** |
„Terorist" preusmjerava ovdje. Za ostala značenja, v. Terorist (razvrstavanje).
**Terorizam** je smišljena upotreba nezakonitog nasilja ili prijetnje nezakonitim nasiljem radi usađivanja straha, s namjerom prisiljavanja ili zastrašivanja vlasti ili društva kako bi se postigli ciljevi koji su općenito politički, vjerski ili ideološki. U današnjem svijetu ne postoji definicija terorizma oko koje postoji međunarodnopravno relevantni konsenzus. Uobičajene definicije terorizma se uglavnom svode na nasilna djela kojima je glavna svrha izazvati opći strah, poduzeta iz ideoloških razloga, odnosno akcije u oružanim sukobima čija su namjerna meta neborci, odnosno civili.

Terorizam u današnjem svijetu ima pežorativno značenje, pa je prilična rijetkost da pojedinci i grupe - čak i kada preuzimaju odgovornost za djela koja se općenito smatraju terorističkim - sebe nazivaju teroristima.

Povezano
--------

* Teror
* Borci za slobodu
* Organizirani kriminal
* Asimetrično ratovanje
* Sukob niskog intenziteta
* Paravojska

Izvori
------

***Terorizam*** na Wikimedijinoj ostavi

* Terorizam u 21. stoljeću Arhivirano 2016-03-06 na Wayback Machine-u

| **Stranica Šablon:Hlist/styles.css nema sadržaj.*** p
* r
* u
Terorizam |
| --- |
| Generalno | 
* Definicije
* Historija
* Incidenti
* Organizacije

 |
| Ideologije | 
* Anarhistički
* Desničarski
* Komunistički
* Konzervativni
* Ljevičarski
* Nacionalistički
* Narkotički
* Vjerski (budistički • hinduistički • hrišćanski ili kršćanski • islamski • jevrejski • sikistički)

 |
| Metode i taktike | 
* Agroterorizam
* Autobomba
* Bioterorizam
* Improvizirani eksploziv
* Informatički terorizam
* Masovna pucnjava
* Napad vozilom
* Nuklearni terorizam
* Otmica
* Otmica aviona
* Prljava bomba
* Samoubilački napad
* Usamljeni vuk
* Uzimanje talaca

 |
| Povezano | 
* Teror
* Kontraterorizam
* Terorizam pod državnim pokroviteljstvom
* Antiteroristički zakoni

 |
**Zubu** (također poznati pod nazivom Dada ili Tatari) su bili etnička grupa koja je živjela u sjeveroistočnoj Aziji od 10. do 12. vijeka. O njoj se zna izuzetno malo, odnosno isključivo u kontekstu odnosa sa Kitanskim Carstvom (dinastija Liao) koje je dominiralo tim područjem u to vrijeme. Prvi put se spominju kada su ih 924. Kitani prisilili na plaćanje danka. Sljedeći put se spominju 983. kada je Liao car Shengzong vodio kaznenu ekspediciju protiv Zubua nakon što su ubili svog kana i počeli prkositi Kitanima. Konačno su pokreni 1003. nakon čega ih je Liao podijelio na nekoliko upravnih jedinica sa Liao vladarima. Godine 1026. je ugušen još jedan njihov ustanak,. poslije čega su prisiljeni plaćati danak u konjima, devama i krznu. 1090-ih su ponovno digli ustanak, ali su 1100. poraženi. Tada je njihov kan doveden u Shangjing, prijestolnicu Liaoa. Tamo je isječen na komade.

Literatura
----------

* Mote, F.W. (1999). *Imperial China: 900-1800*. Harvard University Press. str. 57. ISBN 0-674-01212-7.
Ovo je članak o gradu u antičkoj Komageni (današnjoj Turskoj).  Za gradu u antičkoj Siriji, v. Samandağı (grad).  Za ostale upotrebe, v. Zeugma (razvrstavanje).  
**Zeugma** (grčki: ) je bio drevni grad u antičkoj Komageni čije se ruševine nalaze u današnjoj turskoj provinciji Gaziantep (koordinate 37°03.5′N 37°51.95′E﻿ / ﻿37.0583°N 37.86583°E﻿ / 37.0583; 37.86583). Smatra se jednim od četiri najvažnija naselja drevne Komagene. Ime je dobio po pontonskom mostu (*zeugma*) preko rijeke Eufrat.

Osnovao ga je oko godine 300. pne. Seleuk I Nikator pod historijim još uvijek nepoznatim imenom. Sa vremenom je postalo važno trgovačko središte na Putu svile. Pod seleukidskom vlašću je ostao sve do 64. pne. kada su ga osvojili Rimljani i dali mu ime Zeugma. Godine 256. ga je napao i razorio sasanidski kralj Šapur I. Poslije toga je obnovljen, ali nikada nije vratio nekadašnji sjaj. Bio je pod bizantskom vlašću sve dok ga nisu uništili Arapi. U 10. i 11. vijeku je bio jedna od rezidencija abasidskih kalifa, ali je opet napušten.

Eksterni linkovi
----------------

***Zeugma (grad)*** na Wikimedijinoj ostavi

* "Zeugma, A Roman Town in Anatolia" Arhivirano 2006-02-24 na Wayback Machine-u, a short documentary video
* Zeugmaweb.com Arhivirano 2017-01-23 na Wayback Machine-u
* Pictures of the Zeugma site
* Zeugma Arhivirano 2013-04-03 na Wayback Machine-u at Livius.org, article and photos
* BBC: The Secret Treasures of Zeugma
* UWA Classics and Ancient History Research: Zeugma on the Euphrates Arhivirano 2011-04-07 na Wayback Machine-u
* Gaziantep Archaeology Museum
*Za grad u Italiji, v. Teti (Italija).*

| Osobni podaci |
| --- |
| IME | Teti |
| ALTERNATIVNA IMENA | {{{Alt}}} |
| KRATAK OPIS |  |
| DATUM ROĐENJA | {{{Datum rođenja}}} |
| MJESTO ROĐENJA | Drevni Egipat |
| VRIJEME SMRTI |  |
| MJESTO SMRTI | Drevni Egipat |

**Teti** je bio prvi faraon Šeste egipatske dinastije. Također je poznat kao **Othoes**. Vladao je oko 2345 - 2333. pne. te je sahranjen u Saqqari. Zapis o točnoj dužini njegove vladavine je uništen na Torinskom papirusu te je ona zato nepouzdana. Kraljica Iput, njegova supruga, vjerojatno je bila kći kralja Unasa, posljednjeg vladara Pete dinastije.

Za vrijeme Tettijeve vladavine visoko rangirani službenici su počeli graditi grobne spomenike u rangu faraonskih. Tako je njegov kancelar sagradio veliku mastabu koja se sastojala od 32 sobe, sve bogato ukrašene. To semstra znakom da se bogatstvo počelo prelijevati sa središnjeg dvora na službenike, postupan proces koji je kulminirao pri kraju Starog kraljevstva.

Moguće je da ga je ubio uzurpator Userkare, dok Manethon bilježi da ga je ubio njegov tjelohranitelj Khenty She. Sahranjen je u kraljevskoj nekropoli u Saqqari. Njegova piramidalni kompleks se povezuje s mastabama službenika iz doba njegove vladavine. Prema Anthonyju Spalingeru, najviši datum Tetijeve vladavine je **izgubljeni dan 3. ljetnog mjeseca 6. godine popisa stoke** (11. godine ako je popis dvogodišnji) iz Hatnubskog Grafita br.1. Ovaj potvrđuje **Kamen iz Južne Saqqare**, analski dokument iz doba vladavine Pepija II koji mu pripisuje vladavinu od 12 godina. 

Piramidski tekstovi iz piramide Tetija I u Saqqari

Izvori
------

* Anthony Spalinger, Dated Texts of the Old Kingdom, SAK 21, (1994), p.303
* Naguib Kanawati, Conspiracies in the Egyptian Palace: Unis to Pepy I, Routledge (2002), ISBN 0-415-27107-X.

Vanjski linkovi
---------------

* Teti, First Ruler of the Sixth Dynasty
* The South Saqqara Stone: Sixth Dynasty Annals

***Teti*** na Wikimedijinoj ostavi
**Rožat** je naselje u Dubrovačko-neretvanskoj županiji i dio je dubrovačkog gradskog kotara Komolac.

Zemljopisni položaj
-------------------

Rožat se nalazi tik uz Jadransku turističku cestu između naselja Komolac i Prijevor. Smješten je na sjevernoj obali zaljeva Rijeke dubrovačke, oko 5 kilometara sjeverozapadno od grada Dubrovnika.

Rožat se dijeli na dva dijela:

*Gornji Rožat* je smješten iznad Jadranske turističke ceste i sastoji se od starijih kuća te broji malo stanovnika.

*Donji Rožat* je smješten uz Jadransku turističku cestu i obalu zaljeva Rijeke dubrovačke, a sastoji se uglavnom od novijih, nedavno obnovljenih i novoizgrađenih obiteljskih kuća.

Povijest
--------

U Rožatu postoji jedna katolička crkva i Franjevački samostan Pohoda Blažene Djevice Marije (Pohođenja Marijina). Samostan je sagrađen 1393. godine, a sagradila ga je Bosanska vikarija. Nakon pada Bosne pod osmansku vlast, Dubrovačka Republika se oslobađa izravnih veza s Bosanskom vikarijom i 1468. godine, kad su u Dalmaciji osnovane dvije nove vikarije, samostane na svom području stavlja pod svoju upravu, pa tako i ovaj u Rožatu. Redovnici su vršili pastoralnu službu do 1472. godine po povlasticama pape Grgura IX. i pape Ivana XXI. U potresu koji je zadesio dubrovački kraj 6. travnja 1667. godine potpuno su uništeni: crkva i zapadni dio klaustra. Crkva je obnavljana dvije godine, od 1702. do 1704. uz veliku pomoć Dubrovačke Republike, a klaustar je nanovo uređen 1986. godine.

U mjestu na samoj obali postoji ljetnikovac Rastić koji je pripadao toj vlastelinskoj obitelji za vrijeme Dubrovačke Republike. Bio je odmaralište poznatog dubrovačkog vlastelina, povijesničara i kneza Džona Restića.

Tijekom rata u Hrvatskoj Rožat je bio popljačkan a mnoge kuće su popaljene i teško nastradale od strane JNA, no poslije rata mjesto je gotovo u potpunosti obnovljeno.

Gospodarstvo
------------

Mještani Rožata većinom se bave turizmom, a u manjoj mjeri ribarstvom i poljodjelstvom.

Stanovništvo
------------

Rožat nastanjuju uglavnom Hrvati katoličke vjeroispovijesti, a prema popisu stanovništva iz 2011. godine mjesto broji 340 stanovnika.

***Kretanje broja stanovnika 1857.-2011.***  

**Napomena**: U 2001. nastalo izdvajanjem iz naselja Dubrovnik. Od 1857. do 1931. iskazivano kao naselje. U 1981. i 1991. podaci su sadržani u naselju Dubrovnik.

Izvori
------

1. ↑  Naselja i stanovništvo Republike Hrvatske 1857.-2001. www.dzs.hr

Vanjske poveznice
-----------------

* Franjevačka provincija Svetog Jeronima u Dalmaciji i Istri

| * p
* r
* u
Naselja u sastavu Grada Dubrovnika |
| --- |
| Bosanka • Brsečine • Čajkovica • Čajkovići • Donje Obuljeno • Dubravica • Dubrovnik • Gornje Obuljeno • Gromača • Kliševo • Knežica • Koločep • Komolac • Lopud • Lozica • Ljubač • Mokošica • Mravinjac • Mrčevo • Nova Mokošica • Orašac • Osojnik • Petrovo Selo • Pobrežje • Prijevor • Rožat • Suđurađ • Sustjepan • Šipanska Luka • Šumet • Trsteno • Zaton |  |
*Ovo je kinesko ime; porodično ime je* Zhang*.*

**Zhang Qian** (tradicionalni kineski 張騫; pojednostavljeni kineski 张骞; Wade-Giles Chang Ch'ien, 195. pne. - 114. pne.) bip je kineski carski diplomat u službi dinastije Han. Poznat je po tome što je donio prve pouzdane informacije o Centralnoj Azijhi na dvor cara Wua te imao važnu ulogu u kineskoj kolonizaciji područja danas poznatih kao Xinjiang.

Danas se putovanja Zhang Qiana povezuju sa stvaranjem najvažnijeg puta trasnkontinentalne trgovine poznatog kao Put svile. Njegove misije su Kini omogućili dodir s mnogim dotada nepoznatim kraljevstvima i njihovim porouizvodima. Zhang Qianovi opisi putovanja po Centralnoj Aziji su navedeni u ranim historijskim knjigama dinastije Han, odnosno *Zapisima Velikog historičara* ili *Shijiju* koji je u 1. vijeku pne. napisao Sima Qian. U današnjoj Kini se Zhang Qian smatra nacionalnim herojem s obzirom da je Kinu otvorio prema svijetu međunarodne trgovine.

Literatura
----------

* "Records of the Great Historian", Han Dynasty II, Sima Qian, pr. Burton Watson, Columbia University Press, ISBN 0-231-08167-7

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 50574387
* LCCN: n82098996
* ISNI: 0000 0000 6340 0627
* GND: 11903980X
* SUDOC: 155328980
* NLA: 36612657
* NDL: 00625488

 |
Za ostale ličnosti imenom Zhang Ling, v. Zhang Ling (razvrstavanje).
*Ovo je kinesko ime; porodično ime je* Zhang*.*
**Zhang Ling** (pojednostavljeni kineski: ; tradicionalni kineski: ; pinyin: *Zhāng Líng*; Wade-Giles: Chang Ling; 34–156), stilsko ime **Fuhan** (pojednostavljeni kineski: ; tradicionalni kineski: ) bio je kineski taoistički pustinjak iz doba dinastije Han, poznat kao osnivač taoističke sekte Put nebeskih učitelja, također poznate i kao Put pet vreća riže.

Među taoistima je poznat i kao **Zhang Daoling** (pojednostavljeni kineski: ; tradicionalni kineski: ; pinyin: *Zhāng Dàolíng*; Wade-Giles: Chang Tao-ling), **Nebeski učitelj Zhang** (張天師), **Drevni nebeski učitelj** (祖天師) ili **Zhengyi Zhenren** (正一真人). Zhang se nekada prikazuje kako jaše tigra. Među nekim taoističkim sektama se Zhang zajedno sa Ge Xuanom, Xu Xunom i Sa Shoujianom naziva "Četiri nebeska učitelja" (四大天師).

Biografija
----------

Zhang Daoling u knjizi  
*Myths and Legends of China*  
 E. T. C. Wernera
Zhang je bio porijeklom iz okrugu Feng u provinciji Jiangsu, te se pričalo da je potomak Zhang Lianga. Rođen je u desetoj godini ere *Jianwu* za vladavine cara Guangwua. U mladim danima je počeo čitati *Tao Te Ching* te je studirao na Taixueu (Carskoj akademiji). Služio je kao magisrtraz u Jiangzhouu i Kapetaniji Ba (današnji Chongqing) za vrijeme vladavine cara Minga.

Zhang se kasnije povukao i započeo samački život na planiniBeimang, gdje je počeo uvježbavati metode sa ciljem da dostigne dugovječnost. Kada su mu ponudili da postane *boshi* (ekvivalent današnjeg profesora) na Carskoj akademiji, rekao je da je bolestan. Car He ga je tri puta pozvao da služi kao *Taifu* (carski tutor) ali je opet odbio.

Prema predaji se godine 142. Laozi ukazao Zhangu na planini Heming i rekao mu kako će uskoro doći kraj svijeta, a iza njega era Velikog mira. Laozi je objasnio da će njegovi sljedbenici započeti drugi život, kao dio "Pogodbe Pravovjernog sa Silama". Kroz ovu pogodbu će Zhang i njegovi sljedbenici dobiti pomoć nebeskih sila kako bi kontrolira sudbinu čovječanstva.

Zhang je nakon toga krenuo osnovati prvu pravu taoističku zajednicu temeljenu na tim uputama. Jedna od glavnih promjena koju je nalagala Pogodba bila je odbijanje hrane i žrtvovanja životinja. Laozijev nauk prema Zhangu je također prvi put uveo posebni taoistički panteont različit od ranijih božanstava drevne Kine. Zhang je također napisao taoističku knjigu od 24 toma, za koju se tvrdi da je *Xiang'er*, komentar *Tao Te Chinga*.

Zhang je umro na planini Qincheng godine 156. u vrijeme vladavine cara Huana. Tada je imao 123 godine. Po nekim predajama, međutim, Zhang nije umro. Umjesto toga se uzdignuo na Nebo sa suprugom i dvoje učenika, postavši besmrtnikom.

Povezano
--------

* Put Pet vreća riže
* Put nebeskih učitelja
Zhang Dongsun 1933. godine
**Zhang Dongsun** (9. 12. 1886. – 2. 6. 1973) je bio kineski filozof i političar koji je pre svega na ostao poznat po svom parlamentarnom glasovanju protiv Mao Ce-Tunga 1949. godine.

Život
-----

Zhang Dongsun se rodio u imućnijoj kineskoj obitelji 1886. što mu je omogućilo da kao mladić otiđe na studiranje u Japan. Tamo se upoznao s tadašnjom zapadnom filozofijom i načinom razmišljanja tako da tada postaje zagovornik filozofije Immanuel Kanta,a potom i francuskog filozofa Henri Bergsona koji će 1927. godine dobiti Nobelovu nagradu za književnost. Na zapadu će postati djelomično poznat 1920. godine prije svega kao vodič također filozofa i budućeg nobelovca Bertrand Russella tokom njegovog puta po Kini.

U političkom smislu Zhang Dongsun postaje zagovornik liberalizma i nalaženja trećeg puta između onog za koji se zalažu Kuomitang i komunistička partija Kine u skladu s čime postaje jedan od najvažnijih članova Kineske demokratske lige koja će biti službeno osnovana 1939. godine.

Završetak Kineskog građanskog rata 1949. Zhang Dongsun dočekuje kao zastupnik u Kineskom parlamentu kojim dominira komunistička partija. Ostavši uvek vjeran svom mišljenju da niti komunistička partija, a niti Kuomitang nisu pravo rešenje za probleme Kine Zhang Dongsun će se "proslaviti" kao jedina osoba u tamošnjem parlamentu koja je glasovala protiv izbora Mao Ce-Tunga za kineskog premijera. Bez obzira na to sljedećih 9 godina Zhang Dongsun nastavlja vršiti visoke državne dužnosti tako da je pored ostalog bio savetnik ministarstva kulture i član državnog centralnog komiteta. 

Karijera Zhang Dongsuna će iznenada završiti 1958. godine na početku Velikog skoka naprijed u doba takozvane protu-desne kampanje kada će stotine hiljada intelektualaca i navodnih desničara biti pohapšeno. Zhang Dongsun će preostalih 15 godina života provesti u logoru za reedukaciju gdje umire u 87 godini života (1973. godina).

Knjige
------

Tokom života Zhang Dongsun je napisao veliki broj prije svega filozofskih djela. Najvažnija njegova dela su:

* "Nauka i filozofija"
* "Filozofska abeceda"
* "O kulturi i filozofiji istoka i zapada"
* "Znanost i kultura"
* "Ideal i društvo"
* "Ideal i demokracija", itd....

Izvori
------

1. ↑  Question as Xi Is Elected: Who Cast the ‘No’ Vote?

***Zhang Dongsun*** na Wikimedijinoj ostavi

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 113239719
* LCCN: n85140017
* ISNI: 0000 0000 8313 4389
* GND: 11908659X
* SUDOC: 071115641
* BNF: cb161700923 (podaci)
* NDL: 00558470
* NKC: jx20131128005

 |