**Pristupanje Crne Gore Evropskoj uniji** je proces u kojem Republika Crna Gora nastoji da pristupi Evropskoj uniji kao punopravna članica. Crna Gora je podnijela zahtjev za članstvo u Evropskoj uniji 15. decembra 2008. godine. 

Savjet je, 31. maja 1999. godine, definisao uslove Procesa stabilizacije i pridruživanja (PSP), koji uključuju saradnju sa Međunarodnim krivičnim sudom za bivšu Jugoslaviju i regionalnu saradnju. Ovi uslovi predstavljaju osnovni element PSP-a i uključeni su u Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju (SSP) sa Crnom Gorom, koji je stupio na snagu u maju 2010. godine.

Odnosi između EU i Crne Gore
----------------------------

Crna Gora je proglasila nezavisnost 3. juna 2006. godine, nakon referenduma održanog 21. maja 2006. godine. U junu 2006. godine, EU je odlučila da uspostavi odnose sa Crnom Gorom kao suverenom i nezavisnom državom. Sve države članice EU su priznale nezavisnost Crne Gore. U oktobru 2007. godine, potpisani su **Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju** između Evropskih zajednica i njihovih država članica i Crne Gore i Privremeni sporazum o trgovini i srodnim pitanjima. Privremeni sporazum je stupio na snagu u januaru 2008. godine, a **Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju** u maju 2010. godine nakon što su ga ratifikovale sve potpisnice. Savjet je usvojio Evropsko partnerstvo sa Crnom Gorom 22. januara 2007.

Sporazumom o stabilizaciji i pridruživanju je omogućeno učešće Crne Gore u programima EU. Crna Gora aktivno učestvuje u tri programa EU: u Sedmom okvirnom programu za istraživanje i tehnološki razvoj, u Programu za preduzeteništvo i inovacije (EIP) i u programu Kultura. IPA sredstva se koriste za pokrivanje dijela troškova učešća u ova tri programa.

Uslovi za ulazak Crne Gore u Evropsku uniju (mišljenja Evropske komisije)
-------------------------------------------------------------------------

Evropski savjet, održan u Kopenhagenu 1993. godine, utvrdio je niz političkih kriterijuma za pristupanje koje mora ispuniti zemlja podnosilac zahtjeva. Zemlja mora postići „stabilnost institucija koje garantuju demokratiju, vladavinu prava, ljudska prava, i poštovanje i zaštitu manjina". U slučaju zapadnog Balkana, uslovi definisani Procesom stabilizacije i pridruživanja takođe predstavljaju osnovni element politike EU, i biće procijenjeni u ovom izvještaju. Ti uslovi obuhvataju regionalnu saradnju, dobrosusjedske odnose i ispunjavanje međunarodnih obaveza, kao što je saradnja sa Međunarodnim krivičnim sudom za bivšu Jugoslaviju.

Politički kriterijumi utvrđeni u Kopenhagenu su izvedeni iz osnovnih prava na kojima počiva EU, utvrđenih članom 2 Ugovora o Evropskoj uniji. Ovi principi su naglašeni u Povelji Evropske unije o osnovnim pravima. U članu 6, stav 1 Ugovora se navodi da „Unija priznaje prava, slobode i principe utvrđene Poveljom Evropske unije o osnovnim pravima od 7. decembra 2000. godine, prilagođenom u Strazburu 12. decembra 2007. godine, koja će imati istu pravnu vrijednost kao i Ugovori".

### Demokratija i vladavina prava

Uspostavljanje pravnog i institucionalnog poretka nephodnog u jednoj nezavisnoj zemlji je skoro završeno. U Crnoj Gori je završena ratifikacija međunarodnih instrumenata kojima je pristupila Državna zajednica Srbija i Crna Gora. Politički konsenzus o izgradnji države je sve snažniji. Ustav je uopšteno usklađen sa evropskim standardima.

Izborni standardi u Crnoj Gori su, prema Evropskoj Komisiji, zadovoljavajući. Pitanja biračkog prava i biračkih spiskova treba rješavati na transparentniji način, uzimajući u obzir nekonzistentnost podataka o državljanstvu. Pitanje ograničenja biračkog prava na državljane sa najmanje dvije godine prebivališta u Crnoj Gori takođe treba riješiti, dok mehanizme za procesuiranje pritužbi i istragu navoda o krivičnim radnjama povezanim sa izborima treba ojačati. Mehanizme kontrole finansiranja izbornih kampanja treba unaprijediti.

Od sticanja nezavisnosti 2006. godine, uočena su značajna poboljšanja u funkcionisanju Skupštine. Ukupna privrženost parlamentarnih stranaka poštovanju skupštinskog Poslovnika i vođenju konstruktivnog političkog dijaloga, naročito o evropskim integracijama, ostaje čvrsta osnova za dalji demokratski razvoj.

Crna Gora ima institucionalni sistem Vladinih tijela koji generalno dobro funkcioniše. Trenutni sistem planiranja rada Vlade i međuresorskih konsultacija je dobar. Decentralizacija je u početnoj fazi.

Neophodno je da Crna Gora uloži značajne napore kako bi uspostavila čvrstu i odgovornu državnu upravu, oslobođenu politizacije. Kvalitet zakonskih propisa, odluka i akata koje donosi državna uprava se mora značajno poboljšati. To je neizbježno povezano sa unaprijeđenjem kvaliteta, sposobnosti i stručnosti državnih službenika, uz pomoć zapošljavanja i napredovanja na osnovu zasluga kao i stalne obuke. Takođe je potrebno uložiti značajne dodatne napore na jačanju administrativnih kapaciteta koji će se baviti obavezama koje proističu iz budućeg pristupanja EU.

Administrativni kapaciteti pravosuđa su i dalje slabi. Postoji pozitivna tendencija unaprijeđenja efikasnosti. Ipak, većina reformi je u početnoj fazi. nedostatak kvalitetne infrastrukture i opreme, kao i sudnica, i dalje ugrožava efikasnost pravosuđa. Reorganizacija mreže sudova u kontekstu reforme krivičnog i prekršajnog pravosuđa zahtijeva bolju pravosudnu statistiku. Pravosuđe ipak mora pokazati svoju nezavisnost, odgovornost i efikasnost, naročito u postizanju povjerljivih rezultata, uključujući i pravosnažne presude u predmetima korupcije i organizovanog kriminala na svim nivoima.

Crna Gora je napredovala u naporima da uspostavi strateški, zakonodavni i institucionalni okvir za borbu protiv korupcije. Međutim, strateški okvir se i dalje ne zasniva na analizi rizika, što ima negativne posljedice po njegovu djelotvornost. Ključni zakonski propisi se moraju izmijeniti i dopuniti kako bi se proširilo područje njihove primjene i poboljšalo sprovođenje. Institucionalni okvir za borbu protiv korupcije treba učiniti djelotvornijim i ojačati, kako bi se pažljivo pratile i rigorozno sprovodile obaveze državnih organa.

Postojeći okvir garantuje osnovne principe kojima se osigurava civilna kontrola snaga bezbjednosti. Uloga Skupštine je osnažena. Ipak, postoji prostor za dalje jačanje kontrole bezbjednosnih i odbrambenih struktura, naročito usvajanjem posebnog zakona o parlamentarnoj kontroli sektora odbrane i bezbjednosnih snaga, kao i poboljšanjem kapaciteta odbora.

Napredak u pregovorima
----------------------

| Poglavlja | EU ocjenjuje na startu skrininga | Počeo skrining | Završen skrining | Poglavlje otvoreno | Poglavlje zatvoreno |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. Sloboda kretanja roba | Znatni napori | 17–01–2013 | 06–03–2013 | 20-06-2017 | – |
| 2. Sloboda kretanja radnika | Znatno potrebno napora | 07–06–2013 | 07–06–2013 | 11-12-2017 | – |
| 3. Pravo osnivanja i sloboda pružanja usluga | Znatno potrebno napora | 23–10–2012 | 11–30–2012 | 11-12-2017 | – |
| 4. Slobodno kretanje kapitala | Znatno potrebno napora | 18–01–2013 | 21–02–2013 | 24–06–2014 | – |
| 5. Javne nabavke | Znatno potrebno napora | 20–09–2012 | 19–11–2012 | 18–12–2013 | - | – |
| 6. Zakon o privrednim društvima | Znatno potrebno napora | 02–10–2012 | 22–11–2012 | 18–12–2013 | – |
| 7. Zakon o intelektualnoj svojini | Znatni napori | 11–10–2012 | 21–11–2012 | 31–03–2014 | – |
| 8. Tržišna konkurencija | Znatno potrebno napora | 05–10–2012 | 04–12–2012 | 30-06-2020 | – |
| 9. Finansijske usluge | Znatno potrebno napora | 17–04–2013 | 11–06–2013 | 22-06-2015 | – |
| 10. Informacijsko društvo i mediji | Znatno potrebno napora | 21–01–2013 | 22–01–2013 | 31–03–2014 | – |
| 11. Poljeprivreda i ruralni razvoj | Znatni napori | 06–11–2012 | 13–12–2012 | 13-12-2016 | – |
| 12. Bezbjednost hrane,veterinarska i fitosanitarna politika | Znatni napori | 16–10–2012 | 01–02–2013 | 30-06-2016 | – |
| 13. Ribarstvo | Znatni napori | 04–03–2013 | 06–06–2013 | 30-06-2016 | – |
| 14. Saobraćajna politika | Znatno potrebno napora | 17–04–2013 | 30–05–2013 | 21-12-2015 | – |
| 15. Energetika | Znatno napora potrebno | 27–02–2013 | 11–04–2013 | 21-12-2015 | – |
| 16. Oporezivanje | Nema većih poteškoća | 08–04–2013 | 30–04–2013 | 30-03-2015 | – |
| 17. Ekonomska i monetarna politika | Znatno napora potreno | 25–02–2013 | 25–02–2013 | 25-06-2018 | – |
| 18. Statistike | Znatni napori | 03–06–2013 | 25–06–2013 | 16-12-2014 | – |
| 19. Socijalna politika i zapošljavanje | Znatni napori | 23–01–2013 | 13–03–2013 | 13-12-2016 | – |
| 20. Preduzeća i industrijska politika | Nema većih poteškoća | 25–10–2012 | 28–11–2012 | 18-12-2013 | – |
| 21. Trans-Evropske mreže | Znatno potrebno napora | 22–04–2013 | 30–05–2013 | 22-06-2015 | – |
| 22. Regionalna politika i koordinacija strukturnih instrumenata | Znatni napori | 14–11–2012 | 18–12–2012 | 20-06-2017 | – |
| 23. Pravosuđe i osnovna prava | Znatni napori | 26–03–2012 | 31–05–2012 | 18–12–2013 | – |
| 24. Pravda, sloboda i bezbjednost | Znatni napori | 28–03–2012 | 25–05–2012 | 18–12–2013 | – |
| 25. Nauka i istraživanje | Nema većih poteškoća | 25–09–2012 | 25–09–2012 | 18–12–2012 | 18–12–2012 |
| 26. Obrazovanje i kultura | Nema većih poteškoća | 26–09–2012 | 16–11–2012 | 15–04–2013 | 15–04–2013 |
| 27. Životna sredina | potpuno nekompatibilna sa EU | 04–02–2013 | 22–03–2013 | 10-12-2018 | – |
| 28. Potrošači i zaštita zdravlja | Znatno potrebno napora | 19–02–2013 | 16–04–2013 | 16-12-2014 | – |
| 29. Carinska unija | Nema većih poteškoća | 24–05–2013 | 21–06–2013 | 16-12-2014 |  |
| 30. Odnosi sa inostranstvom | Nema većih poteskoća | 14–05–2013 | 12–06–2013 | 30-03-2015 | 20-06-2017 |
| 31. Spoljna, bezbjednosna i odbrambena politika | Nema većih poteškoća | 17–05–2013 | 27–06–2013 | 24–06–2014 | – |
| 32. Finansinska kontrola | Znatni napori | 16–05–2013 | 19–06–2013 | 24–06–2014 | – |
| 33. Finansinske i budžetske odredbe | Nema većih poteškoća | 15–05–2013 | 27–06–2013 | 16-12-2014 | – |
| 34. Institutucije | Ništa za usvajanje | – | – | – | – |
| 35. Ostala pitanja | Ništa za usvajanje | – | – | – | – |
| Napredak |  | 33 od 33 | 33 od 33 | 33 od 33 |  |

Značajni datumi
---------------

| Datum | Događaj |
| --- | --- |
| 15. oktobar 2007. | Crna Gora potpisala sporazum o stabilizaciji i pridruživanju. |
| 15. decembar 2008. | Podnijela formalni zahtjev za članstvo. |
| 22.jul 2009. | EU komisija predala Crnoj Gori Upitnik EU o pristupanju u članstvo. |
| 9. decembar 2009. | Crna Gora podnosi odgovore na Upitnik EU Komisiji. |
| 12.april 2010. | Crna Gora predala odgovore na dodatna pitanja iz Upitnika EU. |
| 9. novembar 2010. | Evropska komisija odgovara na Upitnik s pozitivnim mišljenjem (Avis). |
| 17. decembar 2010. | Crna Gora dobija službeni status kandidata. |
| 12. oktobar 2011. | Komisija predlaže početak pregovora. |
| 2.februar 2012. | Crna Gora usvojila pregovarački okvir za pristupanje u EU. |
| 26. mart 2012. | Skrining počeo. |
| 29.mart 2012. | EU usvojila pregovarački okvir za pristupanje Crne Gore u članstvo. |
| 26. jun 2012. | Evropski savjet postavlja ciljni datum 29. jun za početak pristupnih pregovora. |
| 29. jun 2012. | Pristupni pregovori započeti sa procesom skrininga. |
| 18. decembar 2012. | Crna Gora otvorila i zatvorila 25.poglavlje nauka i istraživanje. |
| 15. april 2013. | Crna Gora otvorila i zatvorila 26.poglavlje obrazovanje i kultura. |
| 27. jun 2013. | Crna Gora završila skrining. |
| 18. decembar 2013. | Crna Gora otvorila poglavlja 5, 6, 20, 23 i 24. |
| 31. mart 2014. | Crna Gora otvorila poglavlja 7, 10. |
| 24. jun 2014. | Crna Gora otvorila poglavlja 4, 31 i 32. |
| 16. decembar 2014. | Crna Gora otvorila poglavlja 18, 28, 29 i 33. |
| 30. mart 2015. | Crna Gora otvorila poglavlja 16 i 30. |
| 22. jun 2015. | Crna Gora otvorila poglavlja 9 i 21. |
| 21. decembar 2015. | Crna Gora otvorila poglavlja 14 i 15. |
| 30. jun 2016. | Crna Gora otvorila poglavlja 12 i 13. |
| 13. decembar 2016. | Crna Gora otvorila poglavlja 11 i 19. |
| 20. jun 2017. | Crna Gora otvorila poglavlja 1 i 22 i zatvorila poglavlje 30. |
| 11. decembar 2017. | Crna Gora otvorila poglavlja 2 i 3. |
| 25. jun 2018. | Crna Gora otvorila poglavlje 17. |
| 10. decembar 2018. | Crna Gora otvorila poglavlje 27. |
| 30. Jun 2020. | Crna Gora otvorila poglavlje 8. |