**Zef Jubani** (rođen kao *Zef Ndokillia*, 1818–1880) bio je albanski folklorist, filozof i sudionik Albanskog narodnog preporoda. Poznat je po objavljivanju *Zbirka albanskih narodnih pjesama i rapsodija* na gegijskom dijalektu albanskog jezika. Jubani se zalagao za stvaranje jedinstvene abecede albanskog jezika. Zbog svojih političkih aktivnosti, koje su često bile antiklerikalističke, Jubanija su Svetoj Stolici prijavili isusovački misionari iz Skadra.

Život
-----

Zef Jubani rođen je 1818. godine u Skadru, u tadašnjem Osmanskom Carstvu, u značajnoj trgovačkoj obitelji iz obližnjeg sela Juban. Njegova majka bila je s Malte, pa je između 1830. i 1838. godine tamo pohađao škole živjeći sa svojim ujakom. Nakon povratka u Skadar radio je od 1848. godine kao tajnik francuskog konzula u tom gradu, a također je postao pomoćnik vicekonzula Ujedinjenog Kraljevstva 1853. godine. Jubani je značajan dio svog života proveo u Trstu, Veneciji i Crnoj Gori.

Djelo
-----

Od 1850. Jubani je prikupljao folklornu građu svog rodnog kraja. Godine 1858. dio njegovog djela objavljen je u knjizi *Histoire et description de la Haute Albanie ou Guegarie*, koju je napisao Hyacinthe Hecguard, tada francuski konzul u Skadru. Izvorni tekstovi narodnih pjesama koje je dokumentirao Jubani, uključeni u Hecguardovo djelo, izgubljeni su 13. siječnja 1866. tijekom poplave u Skadru. Njegovo je najpoznatije djelo *Zbirka albanskih narodnih pjesama i rapsodija* (alb. , tal. *Raccolta di canti popolari e rapsodie di poemi albanesi*), objavljena 1871. u Trstu. To je prva zbirka narodnih pjesama na gegijskom dijalektu albanskog jezika i prvo folklorno djelo koje je objavio neki Albanac koji je živio u Albaniji. *Zbirka* je objavljena zajedno s dvije političke i filozofske Jubanijeve studije: *Trenutna situacija stanovništva sjeverne Albanije* (alb. ) i *Misli o moralnoj situaciji i intelektualnoj kulturi albanskog naroda* (alb. ), koje su predstavljale uvode u glavno djelo.

U te dvije uvodne studije Jubani se zalagao za formiranje književne komisije za pročišćavanje albanskog jezika i promociju albanske književnosti. Jubani je također podržao stvaranje jedinstvenog pisma za albanski jezik, tvrdeći da bi, budući da je albanski jedinstveni jezik, on trebao imati svoju abecedu, te je napisao udžbenik gramatike albanskog jezika. U Trstu je postao jedan od urednika lokalnih novina, a 1873. uredio je i preveo s osmanskog turskog na talijanski *Zakon, dodatak i postupak osmanske trgovine* (tal. *Codice e appendice e procedura commercialo ottomano*), knjigu o trgovačkim praksama u Osmanskom Carstvu. Godine 1878. objavio je u Veneciji brošuru kojom potiče upotrebu parobroda na rutama između Albanije i Italije. Jubanijeva studija *O albanskoj poeziji i glazbi* bila je među prvim djelima koja su se bavila višeglasnom glazbom na području Muzakije u zapadnoj Albaniji.

Politička filozofija
--------------------

Na Jubanijevu političku filozofiju uvelike je utjecao klasični liberalizam i antiklerikalizam tijekom njegovih putovanja na Maltu i u Italiju. Smatrao je da bi se reforme trebale temeljiti na industrijskoj ekonomskoj politici, čije bi središte bila albanska buržoazija, čija bi trgovina s Europom bila poticana i na koju bi se plaćali niži porezi, dok bi ta društvena klasa snažno podržavala industrijski razvoj Albanije.

Često je optuživao katoličko i muslimansko svećenstvo za poticanje i ohrabrivanje vjerske segregacije i vjerskih razlika. Jubani je kritizirao talijanske misionare jer podučavaju samo na talijanskom, dok se ranije koristio i albanski. Isusovački misionari iz Skadra na kraju su prokazali Jubanija Svetoj Stolici kao antiklerikalnog propagandista.

Literatura
----------

* Clayer, Natalie (2007) (French). *Aux origines du nationalisme albanais: la naissance d'une nation majoritairement musulmane en Europe*. KARTHALA Editions. ISBN 978-2-84586-816-8.

Vanjske veze
------------

* Wikimedia Commons ima još multimedijalnih datoteka vezanih za: ***Zef Jubani***

| * p
* r
* u
Albanska književnost |
| --- |
| 15. i 16. stoljeće | 
* *Formula e pagëzimit*
* Pal Engjëlli
* Marin Barleti
* Gjon Gazulli
* Gjon Buzuku
* *Meshari*
* Lekë Matrënga

 |
| 17. i 18. stoljeće | 
* Pjetër Budi
* Frang Bardhi
* Pjetër Bogdani
* Jul Variboba
* Nezim Frakulla
* Sulejman Naibi
* Hasan Zyko Kamberi

 |
| Narodni preporod | 
* Kostandin Kristoforidhi
* Teodor Kavalioti
* Shahin Frashëri
* Dalip Frashëri
* Jeronim de Rada
* Zef Jubani
* Thimi Mitko
* Koto Xoxhi
* Naim Frašeri
* Gavril Dara i Riu
* Zef Skiroi
* Françesk Anton Santori
* Zef Serembe
* Gjerasim Qiriazi
* Pashko Vasa

 |
| Kasni preporod i stvaranje države | 
* Filip Shiroka
* Sami Frashëri
* Ndoc Nikaj
* Ndre Mjeda
* Andon Zako Çajupi
* Luigj Gurakuqi
* Leonardo de Martino
* Pashko Babi
* Aleks Stavri Drenova
* Petro Nini Luarasi
* Risto Siliqi
* Mihal Grameno

 |
| Neovisnost i modernistički nagoni | 
* Foqion Postoli
* Gjergj Fishta
* Theofan Stilian Noli
* Millosh Gjergj Nikolla
* Kristo Floqi
* Vinçens Prennushi
* Ndre Zadeja
* Ilo Mitkë Qafzezi
* Haki Stërmilli
* Lasgush Poradeci
* Faik Konica
* Et'hem Haxhiademi
* Shefki Hysa

 |
| Socijalističko doba | 
* Zef Zorba
* Primo Shllaku
* Dhimitër Shuteriqi
* Shefqet Musaraj
* Sterjo Spasse
* Petraq Zoto
* Petro Marko
* Sejfulla Malëshova
* Fatmir Gjata
* Kolë Jakova
* Musine Kokalari
* Llazar Siliqi
* Jakov Xoxa
* Ismail Kadare
* Dritëro Agolli
* Dhimitër Xhuvani
* Ali Abdihoxha
* Esad Mekuli
* Fatos Arapi
* Ali Podrimja
* Kasëm Trebeshina
* Sinan Hasani
* Mirko Gashi
* Azem Shkreli
* Martin Camaj
* Adem Demaçi
* Anton Pashku
* Musa Ramadani
* Sabri Hamiti
* Eqrem Basha
* Teki Dervishi
* Rexhep Qosja
* Beqir Musliu
* Zejnullah Rrahmani
* Mehmet Kraja

 |
| Poslije Berlinskog zida i 21. vijek | 
* Ridvan Dibra
* Besnik Mustafaj
* Kolec Traboini
* Bashkim Shehu
* Beqe͏̈ Cufaj
* Luljeta Lleshanaku
* Leon Qafzezi
* Fatos Kongoli
* Ben Blushi
* Entela Kasi
* Ornela Vorpsi
* Jeton Neziraj
* Migjen Kelmendi
* Fatos Lubonja
* Sabit Rrustemi
* Gëzim Hajdari
* Arian Leka
* Flutura Açka
* Rudi Erebara
* Ledia Dushi
* Elvis Malaj
* Lindita Ahmeti
* Mimoza Ahmeti

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 77114084
* LCCN: n98017459
* ISNI: 0000 0000 3958 8762
* GND: 11890597X

 |