recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Castel Gandolfo** je gradić od 8436 stanovnika u Italiji, južno od Rima. Poznat je kao ljetna rezidencija papa i zajedno s parkom je pravno dio države Vatikan, a ne Italije.

Geografija
----------

Castel Gandolfo leži udaljen 30 km od Rima, pored jezera Albana u gorju Colli Albani u Laciju.

Historija
---------

Ljetna rezidencija papa
Jezero Albano i Castel Gandolfo na brdu
Pretpostavlja se da je na teritoriju današnjeg Castel Gandolfa bila antička Alba Longa. U 12. vijeku tu su imali utvrdu grofovi Gandolfi, zbog čega se mjesto nazvalo Castel Gandolfo. Godine 1608. mjesto je postalo posjed Papinske Države koja je izgradila ljetnu rezidenciju za pape. Veliku palaču počeo je graditi papa Urban VIII (1623–1644), a nastavili su dograđivati i uređivati Aleksandar VII, Klement XIII i Pio IX.

Uz palaču se prostire veliki terasasti park i Villa Barberini, podignuta na ruševinama antičke vile cara Domicijana. Palača ima brojne vrijedne tapiserije i slike Carla Dolcija, Paola Veronesea i Salvatora Rose. Od 1936. u Villa Barberini djeluje Vatikanski opservatorij kojeg je osnovao još papa Grgur XIII. Preko puta rezidencije nalazi se crkva San Tommaso di Villanova, djelo Gian Lorenza Berninija koji je uz Madernu radio i na uređenju papinske rezidencije.

Atrakcije
---------

Castel Gandolfo je poznat po breskvama vinu i ribama iz jezera Albana.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Castel Gandolfo*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 28. 2. 2013.

Vanjske veze
------------

***Castel Gandolfo*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada Arhivirano 2013-03-08 na Wayback Machine-u ()
* *Castel Gandolfo* na portalu Encyclopædia Britannica ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 242128820
* GND: 4113206-3
* BNF: cb12547066r (podaci)
* NKC: ge388470

 |
**Farmakopeja** (grč. pharmakopoiia) je zvanični spisak uputstava, izdat od strane sanitetskih državnih organa, kojih se moraju pridržavati apotekari pri pravljenju, ispitivanju i skladištenju lijekova i pomoćnih ljekovitih sredstava.

U cilju poboljšanja prometa i proizvodnje lijekova, kao i kontrole njihovog kvaliteta u čitavoj Evropi 1964. godine u Rimu je donijeta Konvencija o izradi Evropske farmakopeje (European Pharmacopoeia), koja bi predstavljala zvanični standard za sve države. Posljednje izdanje ove farmakopeje iz 2005. godine do danas je pretrpjelo šest dopuna kojima se neprekidno prati razvoj i pojava novih lijekova.

Farmakopeje čine zvanične spise jedne države (Ph.Jug.IV- Jugoslovenska Farmakopeja 4. izdanje) i u njima se nalaze podaci o lekovitim supstancama koje ulaze u sastav lekova i preparata kao i sami recepti odredjenih farmaceutskih preparata i lekova, koji nisu oficilni tj. prave se za odredjenog pacijenta - (poput čajeva ( čaj za upalu bešike ), melema ( mast cveta nevena ), praškova ( prašak protiv bolova za unutrašnju upotrebu) itd.). Postoji takozvana 5. farmakopeja koja je prevod poslednje evropske farmakopeje. U samom opisu lekovitih supstanci se nalaze podaci poput doziranja, kompatibilnosti sa drugim supstancama, njihove koncentracije…

Eksterni linkovi
----------------

* BioNet škola
* Pliva Arhivirano 2007-09-27 na Wayback Machine-u

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Nedovršeni članak* **Farmakopeja** *je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
**Frosinone** (latinski: *Frusino*) je glavni grad istoimene talijanske provincije Frosinone u regiji Lazio. Grad ima 46.649 stanovnika.

Geografija
----------

Frosinone se prostire na brdu iznad rijeke Sacca, pored antičke rimske ceste Via Casilina (danas tu vodi autoput A1 Napulj–Rim). Udaljen je oko 75 km jugoistočno od regionalnog centra Rima.

Historija
---------

Via Aldo Moro
Frosinone je grad nastao na temeljima Frusne, antičkog naselja italskog naroda Volscija. Njega su 338. pne. zauzeli Rimljani, pretvorili ga u svoju koloniju i nazvali Frusino. Tokom srednjeg vijeka Frosinone je više puta pljačkan i razaran, posljednji put 1556. od strane španjolske vojske Fernanda Álvareza Albe u njenom pohodu na Rim. Administrativni centar tada tek oformljene provincije Frosione postao je 1926. godine. Za vrijeme Drugog svjetskog rata grad je snažno bombardiran od strane savezničke avijacije, jer se tu nalazila odsudna linija odbrane Sila osovine.

Znamenitosti
------------

Iako još i danas ima tragova starih bedema, rimskog amfiteatra i termi, Frosinone je ipak novi i moderan grad jer je za vrijeme Drugog svjetskog rata gotovo sav porušen. Istočno od grada nalazi se stari gotički cistercitiski samostan.

Privreda
--------

Frosinone je industrijski grad u kom se proizvode helikopteri, tekstil, elektronika i prehrambeni artikli. Grad je i neformalni centar pretežno ruralnog kraja zvanog Ciociaria, poznatog po specifičnoj narodnoj nošnji.

Gradovi prijatelji
------------------

* Sjedinjene Američke Države Elmwood Park
* Kanada Tecumseh
* Italija Nocera Umbra

Izvori
------

1. ↑  „*ITALY: Lazio*" (engleski). Citypopulationde. Pristupljeno 21. 05. 2013.
2. 1 2 3 4  „*Frosinone*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 21. 5. 2013.

Vanjske veze
------------

***Frosinone*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada ()
* *Frosinone* na portalu Encyclopædia Britannica ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 145852474
* LCCN: nr92015720
* GND: 4362865-5
* SUDOC: 118784765
* NKC: ge1159459

 |
**Camerino** (fon. Kamerino, latinski: *Vigiliae*) je gradić u talijanskoj provinciji Macerati u Markama. Camerino je 2007. imao 7035 stanovnika.

Geografija
----------

Camerino leži u brdima Apenina na hrptu visokom 661 m koji razdvaja kotline rijeka Chienti i Potenze. Udaljen je oko 47 km od regionalnog centra Macerate.

Historija
---------

Za Antike Camerino je bio prijestolnica Camerta, lokalnog plemena Umbra koje je 310. pne. postalo saveznik Rima. Nakon Marsijskijskog rata grad je dobio municipalna prava. Poslije propasti Rima, od 553. je u sastavu Ravenskog egzarhata. Nakon što ga je u 8. vijeku zauzeo Karlo Veliki postao je prijestolnica istoimene marke. Nakon 1198. postao je domena Papinske Države uz visok stupanj autonomije.

Utvrda Rocca del Borgia
U 13. vijeku stao je na stranu Gvelfa u ratovima protiv Gibelina (simpatizera Hohenstaufenovaca) pa je njihov lider Manfred, kralj Sicilije, razorio grad 1259. godine. Grad je ubrzo nakon toga obnovio Gentile da Varano i pretvorio ga u svoju signoriju kojom je vladala njegova porodica sve do 1545. kada je Camerino ponovno postao dio Papinske Države.

Znamenitosti
------------

Najveća znamenitost grada je Palazzo Ducale iz 15. vijeka u kojoj je danas smješten rektorat univerziteta, te utvrda Rocca del Borgia sa početka 16. vijeka.

Privreda
--------

Camerino je centar poljoprivrednog kraja doline Camerte. Za ekonomiju grada važan je univerzitet, koji je osnovan još 1336. godine.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  „*Camerino*" (talijanski). Treccani. Pristupljeno 27. 8. 2013.

Vanjske veze
------------

***Camerino*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada ()
* *Camerino* na portalu Treccani ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 136583186

 |
**Bartica** je grad od 8,004 stanovnika. na sjeverozapadu Gvajane u Regiji Cuyuni-Mazaruni u kojoj je administrativni centar.

Karakteristike
--------------

Bartica se nalazi u kraju tropskih kišnih šuma na ušću rijeka Essequibo, Mazaruni i Cuyuni, udaljena od Atlanskog oceana 80 km. 
Njen mali trgovački centar prostire se između rijeka Mazaruni i Essequibo.

Historija
---------

Bartica je nastala kao misija sv. Edvarda Anglikanske crkve 1829. na lokalitetu *Bartica Grove*. Nešto kasnije 1837. premještena na današnje mjesto - 1,7 km zapadnije.

Otkriće zlata u okolici, bio je impuls za nastanak grada, jer se iz njega kontrolirala iskopanih količina i trgovina tim plemenitim metalom.

Danas je poznata kao rudarski centar kraja u kom se iskapa (i ispire) zlato i dijamanti.

Iako do glavnog grada Georgetowna.ima samo 60 km zračne linije, do njega nema poštene ceste pa se do njega može doći jedino brodom niz rijeku Essequibo ili avionom. Zbog toga ima mali aerodrom (IATA: **GFO**, ICAO: **SYBT**)

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*Bartica Village in Cuyuni-Mazaruni*" (engleski). City Population. Pristupljeno 12.12.2023.
2. 1 2  „*Bartica Guyana*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 12.12.2023.
3. 1 2  „*Bartica – 150 years and Onward*" (engleski). Government of Guyana. Pristupljeno 12.12.2023.
4. ↑  „*Bartica Airport*" (engleski). Skybrary. Pristupljeno 12.12.2023.

Vanjske veze
------------

***Bartica*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Bartica* (službene stranice) ()
**Grottaferrata** je gradić od 21.123 stanovnika u Italiji, južno od Rima.

Geografija
----------

Grottaferrata leži 20-tak km od Rima, na gorju Colli Albaniju u Laciju.

Historija
---------

Grottaferrata se razvila kao naselje duž antičke rimske ceste Via Latine, oko bazilijanske (grkokatoličke) opatije Santa Maria di Grottaferrata, koju je prema predanju 1004. osnovao sv. Nil Kalabrijski. On je dobio na korištenje staru rimsku vilu koju su njegovi nasljednici dogradili 1024. godine. Opatija je tokom srednjeg vijeka bila pozata kao centar prepisivanja manuskripata. Grottaferrata je 1848. dobila status općine, a 1870. Kraljevina Italija konfiscirala je i prodala opatijsku zemlju bogatim Rimljanima koji su počeli graditi vile na tim terenima.

Atrakcije
---------

Osim opatije Santa Maria di Grottaferrata, u gradu se nalaze katakombe *Ad Decimum*, dvorac Saveli iz 10. vijeka, te nekoliko vrlo vrijednih tuscolanskih vila (Grazoli, Arrigoni Muti).

Ekonomija
---------

Okolice Grottaferrate je još uvijek poljoprivredni kraj sa vinogradima i maslinicima.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6   „*Grottaferrata*" (talijanski). Comune Grottaferrata. Pristupljeno 1. 3. 2013.
2. ↑  „*Basilian (Byzantine rite monasticism)*" (engleski). Encyclopædia Britannica Online. Pristupljeno 1. 3. 2013.

Vanjske veze
------------

***Grottaferrata*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 143701728
* LCCN: n79063212
* GND: 4228607-4
* BNF: cb12235228j (podaci)
* NKC: ge1055638

 |
**Folinjo** (ital. *Foligno*) je grad u središnjoj Italiji. Grad je drugi po veličini grad Peruđanske provincije u okviru regije Umbrije. Grad Folinjo je najpoznatiji kao jedno od najvažnijih železničkih čvorišta u Italiji.

Geografija
----------

Grad Folinjo nalazi se u središnjem delu Italije, u istočnom delu Umbrije. Grad se nalazi u valovitom dolinskom kraju okruženom Apeninima. Središte grada nalazi se na bregu, to gradu daje veoma slikovit izgled.

Stanovništvo
------------

Folinjo danas ima oko 57.000 stanovnika (brojčano drugi grad u okrugu), mahom Italijana. Poslednjih decenija broj stanovnika u gradu stagnira.

Galerija
--------

* Katedrala u FolinjuKatedrala u Folinju
* Važan spomenik u graduVažan spomenik u gradu

Vanjske veze
------------

***Foligno*** na Wikimedijinoj ostavi

* www.comune.foligno.pg.it Zvanična stranica grada Folinja

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 155992007
* GND: 4093050-6
* NKC: ge211873

 |
**Capo d'Orlando** (sicilijanski: *Capu d'Orlannu*) je turistički gradić u sicilijanskoj provinciji - Messina od 13 024 stanovnika.

Geografske karakteristike
-------------------------

*Capo d'Orlando* leži na trasi željezničke pruge i autoputa Messina - Palermo na sjevernoj obali Sicilije udaljen oko 78 km zapadno od provincijskog centra Messine, i oko 156 km istočno od Palerma. Gradić se rasprosto od istoimenog rta na istoku, duž 14 km uske obalne ravnice Tirenskog mora, sve do obronaka masiva Nebrodi u unutrašnjsti.

Historija
---------

*Capo d'Orlando* je novonastalo ladanjsko naselje izraslo posljednjih 40 godina na mjestu malog ribarskog sela. Iako je za antike tu bilo naselja koji su uništena i raseljena.

Privreda
--------

*Capo d'Orlando* je danas poznata turistička destinacija Sicilije, zbog lijepih plaža i male marine koju rado posjećuju nautičari koji krstare obližnjim arhipelagom Lipari.

Gradovi prijatelji
------------------

* Australija, City of Fremantle

Izvori
------

1. 1 2   „*Capo d'Orlando*" (talijanski). Treccani encyclopedia Italiana. Pristupljeno 3. 07. 2013.

Vanjske veze
------------

***Capo d'Orlando*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada ()
* *Capo d'Orlando* na portalu Treccani encyclopedia Italiana ()
**Imperia**je glavni grad istoimene talijanske provincije Imperije u regiji Liguriji. Grad ima 42.322 stanovnika.

Geografija
----------

Najstariji dio grada Porto Maurizio
Katedrala San Maurizio
Imperia leži u Đenovskom zaljevu na sjeveru Italije, na dijelu ligurske obale Riviera di Ponente, sjeveroistočno od Sanrema.

Historija
---------

Grad je osnovan 1923. ujedinjenjem Porta Maurizija, Oneglije i još nekoliko sela u novi grad. Ime Imperia su odabrali po istoimenom potoku koji teče kroz grad. Najstarije od tih naselja je Porto Maurizio koji je bio rimska luka, a od 1276. sjedište đenoveškog vikara. Porto Maurizio je zajedno sa Genovom 1797. podpao pod Francusku. Od 1814. je dio Kraljevine Sardinije, a od 1860. provincijsko sjedište. Oneglia potiče iz 935. kada je izraslo naselje oko Castelvecchija, tvrđave iz rimskih vremena. Od 1100. je feud biskupa iz Albenga, koji su je 1298. prodali porodici Doriji. Nakon tog je od 1576. vlasništvo savojske dinastije. Francuzi su je zauzeli 1792. godine, od 1814. je dio Kraljevine Sardinije, a od 1859. provincijsko sjedište.

Znamenitosti
------------

Najveća znamenitost Imperije je historicistička katedrala San Maurizio, izgrađena između 1779. i 1779. godine, zatim Upravna provincijska palača izgrađena 1910. i Gradska vijećnica iz 1932. godine.

Privreda i transport
--------------------

Imperia je važna luka i trgovačko-industrijski centar na željezničkoj i cestovnoj magistrali Genova–Ventimiglia–Nica. Grad je poznat po proizvodnji cvijeća i maslina, a proizvodi i ljekove, parfeme, špagete i cement. Imperia je i popularna turistička destinacija.

Gradovi prijatelji
------------------

* Njemačka Friedrichshafen
* Argentina Rosario
* Sjedinjene Američke Države Newport, Rhode Island

Panorama gradaPanorama grada

Izvori
------

1. 1 2  „*ITALY: Liguria*" (engleski). Citypopulationde. Pristupljeno 7. 7. 2013.
2. 1 2 3 4 5 6 7  „*Imperia*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 7. 7. 2013.

Vanjske veze
------------

***Imperia*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada Arhivirano 2005-03-06 na Wayback Machine-u ()
* *Imperia* na portalu Encyclopædia Britannica ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 126751019
* LCCN: n86055440
* GND: 4253983-3
* NKC: ge1120068

 |
**Carrara** je grad u talijanskoj provinciji Massa-Carrara u regiji Toskani. Grad broji 64.689 stanovnika i svjetski je poznat po najkvalitetnijem mramoru, koji se po gradu i zove Carrara.

Geografija
----------

Carrara se prostire po dolini rijeke Carrione i duž obronaka Apuanskih Alpi sve do obala Ligurskog mora, gdje se nalazi luka Marina di Carrara. Iz luke se izvozio mramor, rezan u brdima pored grada, a danas je poznato ljetovalište. Carrara je udaljena oko 8 km sjeverno od provincijskog centra Masse i oko 130 km sjeverozapadno od regionalnog centra Firenze.

Historija
---------

Carrara su prvi put spominje u 9. vijeku, kao naselje pod vlašću biskupa iz Lunija, iako se zna da su još Rimljani tu eksploatirali mramor. Tokom slijedećih vijekova prelazila je iz ruke u ruku, da bi je 1428. zauzela feudalna dinastija Malaspina. Oni su je spojili sa Massom 1568. i tako osnovali kneževinu koja je 1633. izrasla u Vojvodstvo Massa-Carrara.

Znamenitosti
------------

Gotička katedrala
Piazza Gramsci
Najveća znamenitost Carrare je katedrala Duomo di Carrara, izgrađena od 12. do 14. vijeka u gotičkom stilu. Uz to je poznata i kneževa palača Palazzo Cybo Malaspina iz 16. vijeka u kojoj se danas nalazi Akademija likovne umjetnosti.

Privreda
--------

Carrara je uz Massu, svijetski poznata po najkvalitetnijem mramoru koji se po gradu i zove *Carrara*. On se i danas eksploatira u brdima iznad grada, iako u manjim količinama, jer su kamenolomi već dobrano iscrpljeni.

U tom mramoru oblikovali su svoje skulpture najpoznatiji svjetski kipari, kao Michelangelo i Henry Moore.

Gradovi prijatelji
------------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Armenija Erevan
* Njemačka Ingolstadt
 | * Francuska Grasse
* Poljska Opole
 | * Španija Novelda
* Srbija Kragujevac
 |

Izvori
------

1. ↑  „*ITALY: Toscana*" (engleski). Citypopulationde. Pristupljeno 5. 5. 2013.
2. 1 2 3 4 5 6  „*Carrara*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 5. 5. 2013.

Vanjske veze
------------

***Carrara*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada ()
* *Carrara* na portalu Encyclopædia Britannica ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 166334343
* GND: 4085158-8
* NKC: ge646503

 |
**Lanusei** je talijanski grad u provinciji Nuoro na Sardiniji. Grad je 2011. imao 5492 stanovnika.

Geografija
----------

Lanusei leži na nadmorskoj visini od 595 m, podno obronaka planinskog masiva Gennargentua, smještenog na istoku Sardinije. Lanusei je udaljen oko 120 km sjeveroistočno od Cagliarija i oko 20 km od Tirenskog mora i luke Arbatax u Tortolìju. Pored grada leže velike šume i puno ljekovitih izvora.

Historija
---------

Lanusei izrastao je u 12. vijeku oko srednjovjekovne utvrde. U gradu su 1902. Salezijanci izgradili svoj samostan, prvi te vrste na Sardiniji. Sve do 1921. bio je mjesto malene važnosti, a onda je postao administrativni centar, umjesto dotadašnjeg Tortolìja. Lanusei je 2001. odabran da bude administrativni centar nove provincije Ogliastre (zajedno sa Tortolìjem), ali je to operativno postao tek 2005. godine. Nakon što je 2016. provincija Ogliastra ukinuta, Lanusei je uključen u provinciju Nuoro.

Znamenitosti
------------

Salezijanski samostan Don Bosco
U gradu se nalazi Osservatorio Astronomico F. Caliumi, jedan od najvećih javnih opservatorija Italije, smješten na planini Armiddi (1100 m). Historijski centar grada karakteriziraju uske uličice popločene kamenom.

Izvori
------

1. ↑  „*ITALY: Sardegna*" (engleski). Citypopulationde. Pristupljeno 26. 5. 2013.
2. 1 2 3 4  „*Lanusei*" (talijanski). Trecani enciclopedia Italiana. Pristupljeno 28. 5. 2013.

Vanjske veze
------------

***Lanusei*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 235672423
* GND: 4581332-2
* NKC: ge1169245

 |
**Lanuvio** antički: **Lanuvium** je općina od 13,219 stanovnika u Centralnoj Italiji u Regiji Lacij dio Metropolitanskog grada Rima.

Geografske karakteristike
-------------------------

Lanuvio leži udaljen 30 km jugoistočno od centra Rima u brdima Masiva Colli Albani.

Historija
---------

Antički **Lanuvium** prvi put je dokumentiran krajem 6. vijeka pne. kad je naveden kao jedan od trideset gradova Latinskog saveza, koji se borio protiv Antičkog Rima.

Nakon definitivnog poraza Saveza 338. pne. izgubio je nezavisnost, ali je zajedno sa ostalim gradovima saveza, već 332. pne. dobio status civitasa sa pravom glasa (*civitas cum suffragio*) i privilegiju na pola prihoda od vrlo posjećenog hrama Junone. 
Taj prihod omogućio mu je da bude prilično imućan i ugodan za život, pa nije čudo da su njemu rođeni rimski carevi Antonin Pije i Komod.

Grad je počeo stagnirati i propadati nakon Teodozijeva edikta 391. kad je kršćanstvo postalo jedina dozvoljena religija, pa Junonin hram više nije donosio prihode.
Za srednjeg vijeka nosio je ime *Civita Lavinia*, tek od 1914. vraćeno mu je staro - Lanuvio.
Početkom 15. vijeka postao je feud Porodice Colonna, koja je vladala njime do 1564. kad ga je prodala Giulianu Sforzi.

Stradao je za Drugog svjetskog rata u savezničkom bombardiranju u februaru 1944. kad je poginulo 
130 građana.

Pobratimski gradovi
-------------------

Lanuvio ima ugovore o partnerstvu sa slijedećim gradovima;

* Italija Centuripe, Italija
* Španija Burjassot, Španjolski

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „*Italy: Lazio*" (engleski). City population. Pristupljeno 17.03. 2021.
2. 1 2 3 4 5   „Turismo e Ricettività" (talijanski). Comune di Lanuvio. Pristupljeno 17.03. 2021.
3. ↑   „Gemellaggi" (talijanski). Comune di Lanuvio. Pristupljeno 17.03. 2021.

Vanjske veze
------------

***Lanuvio*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Comune di Lanuvio* (službene stranice) ()
**Licata** čita se **Likata** (grčki: *Φιντίας*, latinski: *Phintias* ili *Plintis*, zvana *Alicata*) je treći po veličini grad u sicilijanskoj provinciji Agrigento od 38 057 stanovnika.

Geografske karakteristike
-------------------------

*Licata* leži na jugu Sicilije, na obali Sredozemnog 
mora pored ušća rijeke Salso. 

*Licata* je udaljena oko 45 km jugoistočno od provincijskog središta Agrigenta.

Historija
---------

*Licata* je bila poznata za antike po rtu **Ecnomo** (današnji *Poggio Sant'Angelo*), visokom 135 m, na čijem vrhu se kočio isoimeni zamak.

Znamenitosti
------------

U okolici *Licate* pronađene su nekropole iz eneolitika i brončanog doba. Za arhitekturu su važne neke od grobnica na lokalitetu *Corcara*.

Privreda i transport
--------------------

*Licata* je lučki grad, poznat po ribarstvu, on je i veliko željezničko čvorište iz kog se račvaju pruge za Agrigento, Canicattì i Sirakuzu.
On je i industrijski grad sa tvornicama kemijskih, tekstilnih i prehrambenih proizvoda. 

*Licata* je danas omiljeno turističko odredište zbog svojih plaža.

Gradovi prijatelji
------------------

* Francuska, Cestas
* Njemačka, Reinheim

Izvori
------

1. 1 2  „*ITALY: Sicilia*" (engleski). Citypopulationde. Pristupljeno 01. 07. 2013.
2. 1 2 3 4 5   „*Licata*" (talijanski). Treccani encyclopedia Italiana. Pristupljeno 1. 07. 2013.

Izvori
------

Vanjske veze
------------

***Licata*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada ()
* *Licata* na portalu Treccani encyclopedia Italiana ()
**Olbia** (sardinski: *Terranòa*) je talijanski grad u Sassarijskoj provinciji na Sardiniji. Grad je 2011. imao 36.674 stanovnika.

Geografija
----------

Olbia leži na sjeveroistoku Sardinije, u Olbijskom zaljevu, dijelu Tirenskog mora. Olbia je cestovno udaljena 280 km sjeverno od regionalnog centra Cagliarija.

Historija
---------

Luka u Olbiji
Olbia se kao naselje razvila iz grčke kolonije. Kasnije su njom zavladali Rimljani, pa je postala slavna kad je rimska vojska kod nje 259. pne. za Prvog punskog rata pobijedila vojsku kartaškog generala Hanona. Olbiju su 1198. obnovili i unijeli joj svježu krv kolonisti iz Pise. Oni su je prezvali u *Terranova Pausania*, a to ime joj je ostalo do 1939. godine. Olbia je bila važan centar srednjovjekovnog guidicata Gallure, što je bio način na koji je tad Sardinija administrativno i sudski bila podjeljena (administrativni centar bila je Tempio Pausania u unutrašnjosti). Nakon što je 2016. provincija Olbia-Tempio ukinuta, Olbia je uključena u Sassarijsku provinciju.

Znamenitosti
------------

Olbia ima arheoloških ostataka feničkih i rimskih grobova. Ipak, najveća znamenitost Olbije je njena pisansko-romanička katedrala San Simplicio, izgrađena od 11. do 12. vijeka.

Privreda
--------

Olbia je glavna putnička luka Sardinije, preko koje dolazi najveći broj turista na otok iz Civitavecchije. Olbia je trgovačko-administrativni centar, s jakim ribarstvom i proizvodnjom plutača. Pored grada nalazi se poznato ljetovalište Costa Smeralda.

Izvori
------

1. ↑  „*ITALY: Sardegna*" (engleski). Citypopulationde. Pristupljeno 26. 5. 2013.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*Olbia*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 24. 5. 2013.

Vanjske veze
------------

***Olbia*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada ()
* *Olbia* na portalu Encyclopædia Britannica ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 127950085
* LCCN: n88160859
* GND: 4102057-1
* NKC: ge1120030

 |
**Acapulco** (službeno Acapulco de Juárez) je grad na tihooceanskoj obali Meksika. Nalazi se u saveznoj državi Guerrero 300 km od glavnog grada Mexico Citya. Acapulco je značajna luka i turistički centar.

Istorija
--------

Prostor grada je bio naseljen od 3000 g. pne. (jedno od najstarijih naseljenih delova Srednje Amerike). Pronađeni su ostaci ljudi koji su se bavili ribolovom i poljoprivredom.

Španci su na te prostore došli 1521. (prvu ekspediciju je vodio Francisco Chico). Od 1532. je Acapulco dobio titulu kraljevskog grada i postao je najvažnija španska luka na Tihom okeanu. U 16. st. su grad napadali engleski gusari (1579. je napao Francis Drake). 1615. su napali Nizozemci, pa su Španci sagradili tvrđavu koja je porušena u potresu 1776. ali je kasnije obnovljena.

U 20. st. počinje jači turistički razvoj grada (zlatno doba Acapulca). Meksički predsednik Miguel Alemán Valdés je nakon 2. svetskog rata ostvario viziju grada kao značajnog turističkog središta (grade se hoteli, restorani i disko klubovi, uređuju plaže).

Značenje grada
--------------

Pogled na grad
Danas je Acapulco jedan od najpoznatijih turističkih središta Meksika. Posebna atrakcija su skokovi u vodu sa stena (klifovi kod La Quebrade). Vrlo je razvijen noćni život (brojni klubovi i diskoteke). Većina turista dolazi u proleće (leta su pretopla i presušna). 

Acapulco je istovremeno najvažnija meksička tihookeanska luka i jedini veći grad na Tihom okeanu (u Meksiku je zbog povoljnije klime najnaseljenija središnja visoravan, a obala je slabije naseljena). Acapulco ima tropsku klimu (cele godine je toplo, zime su sušne).

Acapulco noću

***Acapulco*** na Wikimedijinoj ostavi
**Donja Gorica** je dio Lješkopolja koja je smješten između brda Gorice, rijeke Sitnice na jugozapadu, rijeke Morače na istoku i Donjih Kokota na jugu. Za vrijeme crnogorsko-turskih ratova Donja Gorica je bila na udaru Osmanlija prilikom njihovih oržzanih pohoda na teritoriju podlovćenske Crne Gore.

Na početku Donje Gorice,kod Kolovrata1 906 sagrađena je škola,u kojoj je danas dječiji vrtić. Na tom području ima nekoliko lokaliteta sa tragovima starih crkvi. Donja Gorica je nekad imala 105 domova sa 540 stanovnikom, a danas je to veliko pridgradko naselje ima oko 5000 stanovnika. U njoj se nalazi moderna osnovna škola Vlado Milić, više poslovnih objekata i salona kao i Univerzitet Donja Gorica. Skola V;ado Milic sada broji i preko hiljadu ucenika. Donja Gorica se veoma brzo siri i sad je jedno od vecih naselja u Podgorici.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **Crnoj Gori** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |


| * p
* r
* u
Podgorička naselja |
| --- |
| Centar • Preko Morače • Blok 5 • Blok 6 • Tološi • Momišići • Gornja Gorica • Donja Gorica • Pod Goricom • Zagorič • Zlatica • Masline • Konik • Vrela Ribnička • Stari Aerodrom • Drač • Dahna • Stara Varoš • Zabjelo • Tuški put |
**Potenza** (latinski: *Potentia*) je glavni grad regije Basilicata i istoimene talijanske provincije Potenza od 66 405 stanovnika.

Geografske karakteristike
-------------------------

*Potenza* leži na jugu Italije, u gornjem toku rijeke Basento u brdovitoj unutrašnjosti Apenina, na nadmorskoj visini od 819 m, udaljena 98 km istočno od Salerna  i oko 148 od Napulja.

Historija
---------

Grad su pod imenom **Potentia** osnovali Rimljani u 2. vijeku pne. njegovi ostatci nalaze se u dolini ispod lokaliteta gdje se nalazi današnji grad. *Potentia* je bio važan grad, pa je dobio status carskog municipija.

Nakon propasti Zapadnog Rimskog Carstva u 6. vijeku postao je posjed langobardskih Vojvoda od Beneventa, a nakon tog brojnih drugih feudalaca.
Za Napoleonskih ratova Francuzi koji su tad vladali *Potenzom*, proglasili su je administrativnim centrom Basilicate. *Potenza* je bila prvi grad koji se 1860. digao na noge da zbaci sa trona burbonske vladare Kraljevine dviju Sicilija.

*Potenza* leži na trusnom tlu, pa je više puta razarana i obnavljana, nakon čestih potresa, posljednji veliki bio je 1980.

Katedrala San Gerardo

Znamenitosti
------------

Panorama grada
*Potenza* je sjedište istoimene dijeceze, čiji je najznačajniji spomenik katedrala San Gerardo, sa rozetom i portalom iz 12. vijeka, kad je podignuta. Pored nje tu su i crkve San Francesco iz 1274. sa veličanstveno rezbarenim drvenim vratima, i San Michele izgrađena između 11. i 12. vijeka.

Provincijalni muzej Lucano ima vrijednu arheološku zbirku.

Privreda i transport
--------------------

*Potenza* je važno željezničko čvorište na pruzi Salerno - Taranto, i centar poljoprivrednog kraja poznatog po povrću i voću.

Gradovi prijatelji
------------------

* SAD, Denver
* Rumunjska, Focşani

Izvori
------

1. 1 2  „*Italy: Basilicata*" (engleski). Citypopulationde. Pristupljeno 04. 07. 2013.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*Potenza*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 04. 07. 2013.

Vanjske veze
------------

***Potenza*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada ()
* *Potenza* na portalu Encyclopædia Britannica ()
**Quarto d'Altino** je grad u Venetu u Sjevernoj Italiji od 8.082 stanovnika

Historija
---------

*Glavni članak: Altinum*
Historija naselja neraskidivo je povezana s antičkim gradom jadranskih veneta Altinumom, koji je za rimljana postao municipij.

Altinum je bio važna trgovačka luka u Venecijanskoj laguni, ali je nakon što ga je prvi put razorio Atila 452, potpuno napušten u slijedećim stoljećima. Njegovi stanovnici potražili su sigurniji dom na otocima lagune u Veneciji, Torcellu, Muranu, Buranu. Ruševine antičkog Altina postale su kamenolom iz kojeg se izvlačio materijal za gradnju novih objekata.

Nakon toga se vjerojatno u vrijeme langobarda razvilo u zapadnom dijelu teritorije grada malo selo oko kapele posvećene sv Mihaelu Arkanđelu, nazvano: "del Quarto", to je bilo zato jer je to naselje bilo udaljeno četiri rimske milje od rimskog Altinuma. Quarto je od 1177 bilo u biskupiji Torcello.

Od 15. stoljeća kad je Mletačka republika otpočela s velikim meliracionim radovima na isušivanju močvara na terenu Quarta d'Altina - otpočeo je i rast naselja. Od napoleonske vlasti San Michele del Quarto je općina. Pravi rast naselje je doživjelo tek početkom 20. st. kad je tu sagrađena željeznička pruga Trst - Venecija i most preko rijeke Sile.

Izvori
------

1. ↑  Dato Istat al 31/05/2010.
2. ↑  Daniele Scomparin: La pieve di Casale sul Sile. Il territorio, le cappelle e i comuni minori, Piazza Editore - Silea, 1994. str. 44

Vajske poveznice
----------------

***Quarto d'Altino*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice Quarto d'Altina ()

| * p
* r
* u
Provincija Venecija |
| --- |
| Annone Veneto • Campagna Lupia • Campolongo Maggiore • Camponogara • Caorle • Cavallino-Treporti • Cavarzere • Ceggia • Chioggia • Cinto Caomaggiore • Cona • Concordia Sagittaria • Dolo • Eraclea • Fiesso d'Artico • Fossalta di Piave • Fossalta di Portogruaro • Fossò • Gruaro • Jesolo • Marcon • Martellago • Meolo • Mira • Mirano • Musile di Piave • Noale • Noventa di Piave • Pianiga • Portogruaro • Pramaggiore • Quarto d'Altino • Salzano • San Donà di Piave • San Michele al Tagliamento • San Stino di Livenza • Santa Maria di Sala • Scorzè • Spinea • Stra • Teglio Veneto • Torre di Mosto • Venecija • Vigonovo
 |
**Linden** je grad od 28,674 stanovnika na sjeveroistoku Gvajane u Regiji Gornji Demerara-Berbice u kojoj je administrativni centar.

Linden je drugi po veličini grad nakon Georgetowna i najveći industrijski centar u zemlji.

Karakteristike
--------------

Grad se prostire duž rijeke Demerare na nadmorskoj visini od 48 metara, udaljen 108 km sjeverno od od Georgetowna.

Historija
---------

Linden je nastao 1971. kad su se ujedinili dotadašnji gradovi *Mackenzie*, *Wismar* i *Christianborg*.
Oni su izrasli su oko velikog industrijskog kompleksa za transport i preradu boksita u aluminij kog je 1917. podigla kanadska kompanija *Demerara Bauxite*. 
Ona je nakon nezavisnosti nacionalizirana i prezvana u *Guyana Bauxite Company*.

*Christianburg* je izrastao kao naselje nizozemskih plantažera šećerne trske krajem 18. vijeka.
*Wismar* je nastao kao luka krajem 19. vijeka za transport putnika parobrodom iz Georgetowna u unutrašnjost zamlje.
*Mackenzi* je nastao 1913. na suprotnoj obali rijeke kao luka za prihvat prekooceanskih brodova, kad je u okolici pronađen boksit.
Prije nego što je pronađen boksit Christianburg je bio administrativni centar toga kraja, i najveće naselje, ali kad je počela eksploatacija boksita puno se novih stanovnika naselilo pa je Mackenzi postao veći.

Privreda i transport
--------------------

Linden je i danas industrijski i rudarski grad. Kompleks za preradu boksita je 2007. preuzela kineska kompanija *Bosai*, a 2020. je proglašen nacionalnim spomenikom.

Cestom je spojen sa Georgetownom a ima i mali aerodrom (ICAO: **SYLD**)

Izvori
------

1. 1 2 3  „*Linden*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 14.12.2023.
2. 1 2 3 4  „*Linden Town in Upper Demerara-Berbice*" (engleski). City Population. Pristupljeno 14.12.2023.
3. 1 2 3  „*Historical review of Linden…The "mining town" celebrates one hundred years*" (engleski). Kaieteur news online. Pristupljeno 14.12.2023.
4. ↑  „*Bauxite Plant (Bosai Minerals Group Guyana)*" (engleski). National Trust of Guyana. Pristupljeno 14.12.2023.
5. ↑  „*Linden Airport*" (engleski). MetarTaf. Pristupljeno 14.12.2023.

Vanjske veze
------------

***Linden, Gvajana*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Linden* (na portalu Encyclopædia Britannica) ()
**Volas Majkl Šon** (12. novembar 1943, Njujork) američki je filmski i televizijski glumac, dramaturg i esejista. Najpoznatiji je po ulogama Volija Šona (izmišljena verzija njega) u filmu *Moja večera sa Andreom* (1981), Džona Lara u filmu *Naćulite uši* (1987), Vizinija u filmu *Princeza nevesta* (1987), gospodina Vendela Hola u filmu *Otkačena plavuša* (1995) davanju glasa Reksu u franšizi *Priča o igračkama*. Takođe glumi doktora Džona Sturgisa u TV seriji *Mladi Šeldon*. Takođe je imao veliki broj uloga kao sporedni lik, među kojima je najpoznatiji kao Veliki Nagus Zek u filmu *Zvezdane staze: Duboki svemir 9*, Meni u video-igri *Kings Quest* (2016) i Sajrus Rouz u seriji *Tračara* (2008–2012).

Dobio je nagradu Obi za svoje predstave *Tetka Den i Limun* (1985), *Određeni ožalošćenik* (1996) i *Trava hiljadu boja* (2008). Takođe, napisao je scenario za film *Moja večera sa Andreom* zajedno sa Andreom Gregorijem, kao i filmsku adaptaciju *Majstor graditelj* (2013), zasnovanu na istoimenoj predstavi Henrika Ibsena. Njegova knjiga *Eseji* objavljena je 2009. godine od strane *Hajmarket buksa*.

Detinjstvo i mladost
--------------------

Volas Šon je rođen u Njujorku, u jevrejskoj porodici. Njegovi roditelji bili su Vilijam Šon (1907–1992), dugogodišnjeg urednika *Njujorkera*, ui novinarke Selestije Šon (rođene Lion; 1906–2005); dok je njegov brat, Alen, kompozitor. Šon je pohađao Patni školu, privatnu srednju školu za slobodne umetnosti u Patniju, Vermont, i diplomirao na Harvard koledžu. Studirao je filozofiju, politiku i ekonomiju, kao i latinski, na Magdalen koledžu, Oksford, prvobitno nameravajući da postane diplomata. Takođe je putovao u Indiju kao nastavnik engleskog jezika, na Fulbrajtov programu. Potom je predavao latinski u Menhetnu, ali od 1979. počinje da se bavi glumom.

Bibliogrfija
------------

| Godina | Naziv |
| --- | --- |
| 2009. | *Eseji* |
| 2017. | *Noćne misli* |

Spoljašnje veze
---------------

***Wallace Shawn*** na Wikimedijinoj ostavi

* Wallace Shawn na sajtu IMDb
* Wallace Shawn na Internet Broadway Database ()
* Wallace Shawn na Internet Off-Broadway Database
* Hilton Als (Summer 2012). „Wallace Shawn, The Art of Theater No. 17". *The Paris Review*.
* An Innocent Man in Guantanamo with readings by Wallace Shawn at LIVE from the New York Public Library, April 4, 2008
* Lannan Foundation: Wallace Shawn reading of *The Fever*

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 98619647
* LCCN: n80105809
* ISNI: 0000 0001 0928 4028
* GND: 119496887
* SUDOC: 139515070
* BNF: cb14043698g (podaci)
* BIBSYS: 90104908
* MusicBrainz: f4a08c44-621c-4a4b-815f-65bbb61f9ca2
* NKC: xx0164522
* BNE: XX1577608

 |
Akademija nauka i umetnosti Kosova u Prištini
**Akademija nauka i umetnosti Kosova**, skraćeno **ANUK** (albanski *Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës*, skraćeno **ASHAK**), je znanosna i umjetnička institucija Kosova. Na čelu su mu predsjednik, dva potpredsjednika i tajnik. Ima redovne i izvandredne članove, a ravnopravni su albanski i srpski jezik.

Povest
------

Akademija znanosti i umjetnosti Kosova je osnovana na osnovu Zakona o Akademiji nauka SAP Kosova, 1978. godine, u Prištini, koji je donela Skupština SAP Kosova („Službeni list SAP Kosovo" br. 24/78, 30/80. i 36/89). Nastala je od Naučnog društva Kosova koje je formirano 20. decembra 1975. Formirana je na osnovu Ustava SAP Kosova iz 1974. godine, u vreme kada je nastala slična institucija u Pokrajini Vojvodini (VANU). Imala je četiri odeljenja: Odeljenje za jezičke i književne nauke i umetnosti, Odeljenje za društvene nauke, Odeljenje za prirodne nauke i Odeljenje za umetnost.

ANUK je raspušten (kao i VANU), donošenjem novog Zakona o SANU u Skupštini Republike Srbije, 17. jula 1992. godine, a članovima predloženo da se sami pojedinačno prijave kao kandidati za SANU. Tako nije postupljeno s akademicima VANU, oni su (32 člana) samo „preregistrovani" u SANU i formirano je Odeljenje SANU u Novom Sadu. Međutim, od članova ANUK-a samo je mali broj Srba "konkurisao" u SANU, a jedino je vajar Svetomir Arsić Basara primljen.

Kosovski akademici nisu prihvatili takvu odluku i svoju delatnost, u okviru ANUK-a, nastavili ilegalno. Štaviše, u Đakovici je formiraja još jedna akademija nauka i umetnosti Kosova.

Predsednici ANUK-a, do raspuštanja su bili:

* Esad Mekuli (20.12.1975 - 29.01.1979), predsednik Naučnog društva Kosova, potom i ANUK-a
* Idriz Ajeti (29.01.1979 - 11.05.1982)
* Derviš Rožaja (11.05.1982 - 10.05.1984)
* Surja Pupovci (11.05.1984 - 09.05.1986)
* Vukašin Vuk Filipović (09.05.1986 - 24.05.1990) i
* Musa Hadžiu (24.05.1990 - 04.06.1992).

Vuk Filipović je u periodu 1988 – 1990. obavljao i dužnost predsedavajućeg Saveta akademija nauka i umetnosti SFRJ.

Deo istoričara smatra kako je ukidanje ANUK-a je bio jedan od poticaja daljoj eskalaciji sukoba na Kosovu, s obzirom da albanski intelektualci više nisu imali poverenja u to da će moći zadržati sopstvene kulturne institucije u srpskoj državi, čak ni kada im je Miloševićev režim nudio njihovu obnovu pregovarajući sa Rugovom neposredno pred izbijanje rata krajem 1990-ih.

Literatura
----------

* Kako je osnovana VANU
* Jedinstvo (novine), 1974 – 1999,
* Politika (novine), 1992 – 1999.

Povezano
--------

* Srpska akademija nauka i umetnosti
* Vojvođanska akademija nauka i umetnosti
**Antigonidi** ili **Antigonidska dinastija** bila je dinastija makedonskih kraljeva , koja je vladala Makedonijom od 294. pne.-168. pne. (sa prekidom od 288. pne. do 276. pne.). 

Osnivač dinastije je general vojske Aleksandra Makedonskog Antigon I Monoftalmos ("jednooki"). Antigon je vladao većinom u Maloj Aziji i Siriji. Pokušaj da ovlada celim Aleksandrovim carstvom završava porazom i njegovom pogibijom u bici kod Ipsa 301. pne.. 
Antigonov sin Demetrije Poliorket je preživeo bitku kod Ipsa. Posle borbi 294. pne. postaje kralj Makedonije, ali zakratko do 288. pne.. Demetrije Poliorket gubi tron i umire u zatvoru 283. pne..

Posle izvesnog vremena Demetrijev sin Antigon II Gonata uspeva da trajno ovlada 276. pne. Makedonijom i grčkim gradovima. Antigonidi otada vladaju Makedonijom do 168. pne. , a grčkim gradovima do 197. pne. .

Članovi Antigonidske dinastije su:

* Antigon I Monoftalmos
* Demetrije I Poliorket (294. pne.-288. pne.)
* Antigon II Gonata (276. pne.-239. pne.)
* Demetrije II Makedonski (239. pne.-229. pne.)
* Antigon III Doson (229. pne. - 221. pne.)
* Filip V Makedonski (221. pne.-179. pne.)
* Perzej Makedonski (179. pne.-168. pne.)

Vidi također
------------

* Antigon
* Dijadosi

***Antigonidi*** na Wikimedijinoj ostavi
**Oblici vladavine**  
Serija članaka iz političkih nauka

|  |  |
| --- | --- |
|  | Spisak društvenih uređenja* anarhija
* aristokracija
* autoritarizam
* autokracija
* demokracija

direktna demokracija
predstavnička demokracija* despotizam
* diktatura
* jednopartijska država
* kleptokracija
* komunistička država
* kritarhija
* kritokracija
* meritokracija
* monarhija

apsolutna monarhija
ustavna monarhija* oligarhija
* ohlokracija
* plutokracija
* republika

kapitalistička republika
mješovita vlada
parlamentarna republika
socijalistička republika
ustavna republika* pleme
* teokracija
* timokracija
* tiranija
* totalitarizam
* fašizam
* feudalizam
 |


**Diktatura** je naziv za oblik vladavine u kome se sva vlast nalazi u rukama jednog čovjeka ili manje grupe ljudi te koja nije ograničena nikakvim institucionalnim okvirima kao što su ustav, zakoni ili običaji.

Ime je dolazi od institucije posebnog državnog službenika koja je postojala u drevnoj Rimskoj republici. U vanrednim situacijama, kada je opstanak Republike bio u opasnosti, taj službenik - pod nazivom *diktator* - dobijao je neograničene ovlasti da poduzme sve moguće mjere u svrhu otklanjanja te opasnosti. Diktatura je, s druge strane, bila vremenski ograničena, najčešće na šest mjeseci, te je nakon njenog prestanka diktator za svoje postupke bio odgovoran.

Iako je u samom Rimu institucija diktatora često zloupotrebljavana, poslužila je kao uzor za buduće generacije, te su je pod različitim imenima često koristili kako bi suzbijali latentnu političku nestabilnost nakon velikih revolucija u Novom vijeku i modernom dobu. Isto tako, ako ne i češće, su diktature nastajale s ciljem da se spriječe revolucije - neki od najpoznatijih primjera u 20. vijeku su Čile pod generalom Pinochetom i Poljska pod generalom Jaruzelskim.

Diktature, koje su najčešće uvedene kao privremeno rješenje u svrhu postizanja političke stabilnosti, često su se znale izroditi u krajnje neefikasne i korumpirane režime čija je jedina svrha bilo osobno bogaćenje, a koji su samim svojim nastankom izgubili svaki legitimitet. Vrlo često su se mogle održavati jedino brutalnom demonstracijom sile, ponekad izazivajući kontra-efekt u obliku štrajkova, demonstracija, oružanih pobuna, gerilskih pokreta ili pučeva te tako otklanjajući stabilnost koja im je trebala biti smisao postojanja.

Zbog svega toga diktatura danas ima uglavnom pejorativno značenje i označava sve ono što politički režim u nekoj državi ne bi trebao biti.

S druge strane, postoje određene situacije u kojima je uspostavljanje diktature opravdano, te ustavi mnogih demokratskih država sadržavaju odredbe o okolnostima pod kojima vlade mogu preuzeti diktatorske ovlasti.

Povezano
--------

* Diktatura u antičkom Rimu
* Šestojanuarska diktatura
* Ljudska prava

***Diktatura*** na Wikimedijinoj ostavi
**Peschiera del Garda** (latinski: *Ardelica*, *Arilica* i *Ariolica*) je grad u talijanskoj provinciji Verona (regija Veneto) od 9 486 stanovnika  (2008. godine).

Geografske karakteristike
-------------------------

*Peschiera del Garda* leži u Sjevernoj Italiji na jugoistočnoj obali Jezera Garda na mjestu gdje istječe rijeka Mincio.

Historija
---------

Arheološka iskapanja iznjela su na svijetlo - paleolitsko naselje na brežuljku pored jezera, u njemu su pronađeni i predmeti iz kasnijih razdoblja (keramika, brončani predmeti). Iskapanja u samom centru otkrila su materijal iz rimskog doba, pa se potvrđuje teza da se tu nalazila antička - **Arilica**.

*Peschiera* je za srednjeg vijeka bila važan centar ribara u vodama Mincia. Zbog svog strateškog položaja *Peschiera* je bila utvrđena još od Rimljana, ona je u 10. vijeku pretvorena u zamak. *Zamak Peschiera* je od 1208. bio uporište veronskih Gibelina, nekoliko godina kasnije razorio ga je Ezzelino Romano. Nakon tog *Peschierom* je vladala veronska dinastija Scaligeri, pa je naselje ponovno utvrđeno u 14. vijeku. Od kad je postala dio Mletačke Republike, pretvorena je u njenu glavnu utvrdu i ratnu luku na Jezeru Garda. Venecijanci su utvrdu potpuno preuredili 1549. po projektu Guidobalda della Rovere, urbinskog vojvode.

Od 1796. *Peschiera* je pod Austrijancima, sve dok ih nije protjerao Napoleon. Mirom iz Campo Formia - 1797. ponovno je austrijska, sve do 1801. kad je ušla u sastav Cisalpinske Republike, od tad je *Peschiera* administrativno pod Mantovom, sve dok nije postala dio Kraljevine Italije - 1866. tad je podpala pod Veronu.

Za vrijeme Prvog rata za nezavisnost Italije - 1848. snage Pijemonta opsjedale su i bombardirale utvrdu punih 13 dana, ali su se Austrijanci odbili predati - pa se opsada produžila punih šest tjedana, do kapitulacije austrijske vojske.

Za vrijeme Prvog svjetskog rata - 8. novembra 1917. u *Peschieri* je održan važan sastanak
nakon katastrofalnog poraza talijanske vojske kod Kobarida, na kom su sa talijanske strane sudjelovali; kralj Vittorio Emanuele III i ministri Orlando, Sonnino i Bissolati, a sa savezničke francuski premijer Paul Painlevé sa generalom Ferdinandom Fochom i britanski premijer David Lloyd George sa generalima Robertsonom i Wilsonom. Na sastanku se raspravljala daljna taktika saveznika, koja je uključivala čak i povlačenje iz Veneta.

*Peschiera* je bila nekad čuvena po vojnom zatvoru, koji je zatvoren 2002.

Znamenitosti
------------

Najveća znamenitost *Peschiere* je *Venecijanska utvrda* iz 16. vijeka, uz gradske bedeme i crkvu *Madonna del Frassino* iz 1510.

Privreda
--------

*Peschiera del Garda* je ladanjski gradić koji živi od turizma, nedaleko (4 km) je poznati zabavni park - Gardaland.

Gradovi prijatelji
------------------

* Italija, Ulà Tirso
* Argentina, Villa Carlos Paz

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*Peschiera del Garda*" (talijanski). Treccani. Pristupljeno 03. 09. 2013.

Vanjske veze
------------

***Peschiera del Garda*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada ()
* *Peschiera del Garda* na portalu Treccani ()
Za naselje u Bosni i Hercegovini, vidite članak Ilovača (Goražde).
Ilovasto tlo
**Ilovača** je vrsta tla koja se sastoji od pijeska, mulja i gline. Ilovasto tlo najčešće sadrži više hranjivih tvari i humusa nego pjeskovito, ima bolju propusnost i protočnost od muljevitog i pogodnije je za obrađivanje od glinenog tla.

Ilovača se smatra idealnom za vrtlarstvo i zemljoradnju jer dobro zadržava hranjive tvari i dovoljne količine vlage, uz istovremeno dopuštanje slobodnog protoka vode. Ovo tlo se nalazi na većini uspješnih farma u svim dijelovima svijeta poznatima po plodnoj zemllji. Ilovasto tlo je mekano i pogodno je za obradu širokom rasponu vlažnosti. Postoje mnoge različite vrste ilovastog tla od kojih svako ima malo drukčije osobine i s nešto boljom ili slabijom propusnošću od drugih.

Različiti omjer pijeska, mulja i gline daje različita ilovasta tla: pjeskovitu ilovaču, glinenastu ilovaču, pjeskovito glinenastu ilovaču, muljevito glinenastu ilovaču i ilovaču. Tlo na kojemu prevladava jedna, dvije ili tri vrste sitnih čestica može se ponašati poput ilovače ukoliko ima čvrstu zrnastu strukturu poboljšanu visokim sadržajem organskih tvari. Isto tako, tlo koje zadovoljava strukturno određenje ilovače može izgubiti svojstva željene kakvoće ako je stvrdnuto, osiromašeno organskim tvarima ili ako mu je glina glatko raspršena po površini.

Uporaba za gradnju kuća
-----------------------

Ilovača se može koristiti za gradnju kuća. Graditelji mogu staviti sloj ilovače na unutarnju stranu zidova, što omogućava regulaciju vlage u zraku. Ilovača, pomiješana sa slamom, može se koristiti kao sirovi materijal za gradnju zidova.

Povezano
--------

* Elementarna čestica
* Struktura tla

Vanjske veze
------------

***Ilovača*** na Wikimedijinoj ostavi

* Gradnja kuće od slame i ilovače Arhivirano 2010-07-12 na Wayback Machine-u
* Peć za pečenje pice od ilovače