recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Suez** (arapski: السويس/ as-Suways) je lučki grad od 740,874 stanovnika na jugoistoku Egipta u muhafazi Suez u kojoj je i administrativni centar.

Geografske karakteristike
-------------------------

Suez leži na dnu Istoimenog zaljeva Crvenog mora, udaljen 130 km jugozapadno od Kaira.
Luka na izlazu iz Sueskog kanala sastoji se od dva dijela, kopnenog- *Bur (Luka) Ibrahim* i otočnog *Bur Teufik*, koji su spojeni nasipom dugim 2,7 km.

Novi dio grada

Historija
---------

Pogled na grad i Sueski kanal iz svemira
Suez leži na mjestu koje je još od antičkih vremena bilo važno trgovište, tu se prostirala grčka - **Klisme**, koja je nakon 
Muslimanskog osvajanja Egipta u 7. vijeku prezvana u **Kulzum**. On se za osmanske vlasti razvio u glavnu luku za trgovinu sa Arabijom, Jemenom i Indijom. Vremenom kako je slabilo Osmansko Carstvo, propadala je i luka, sve do otvaranja 
Sueskog kanala 1869. Koji je pretvorio Suez u jedan od najvećih gradova u Egiptu.

Zatvaranje kanala nakon Šestodnevnog rata 1967. kao i izraelski napad na grad za Jomkipurskog rata 1973. nanjeli su težak udarac ekonomiji grada. Kriza je prebrođena ponovnim otvorenjem kanala 1975.
Od 1975. grad ima i Slobodnu ekonomsku zonu u kojoj su otvoreni pogoni tekstilne i farmaceutske industrije.

Znamenitosti i obrazovanje
--------------------------

Najveće znamenitosti grada su *Nacionalni muzej* i džamija *Hamza*. Od 2012. univerzitetski grad.

Privreda i transport
--------------------

Današnji Suez je i nadalje važna tranzitna pomorska luka i centar trgovine. Odavnina je polazna točka za hadž (hodočašće) u Meku.

On je i snažni industrijski centar, ponajprije zahvaljujući kanalu (brodogradnja, radionice za održavanje kanala) ali i zbog eksploatacije mineralnih sirovina po okolici; vapnenac, dolomit, ugljen, nafta. Pa pored rafinerije nafte i velike cementare ima i tvornice; stakla, umjetnih gnojiva, kemikalija, tekstila i punionice pića.

Dobro je razvijeno i ribarstvo po Crvenom moru.

Željezničkom prugom i autoputom povezan je sa Kairom, Ismailijom i Port Saidom.
Naftovodom je povezan sa Kairom, a od 1976. naftovodom dugim 320 km i sa Aleksandrijom.

Pobratimski gradovi
-------------------

* Džibuti Djibouti, Džibuti
* Severna Makedonija Skopje, Sjeverna Makedonija

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Egypt, Arab Republic of Egypt*" (engleski). City population. Pristupljeno 9.7. 2020.
2. 1 2 3 4  „*Suez, Egypt*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 10.7. 2020.
3. 1 2 3  „*Suez*" (hrvatski). Hrvatska enciklopedija LZMK. Pristupljeno 10.07.2020.
4. 1 2  „*Suez Governorate*" (engleski). Sciencedirect. Pristupljeno 10.07.2020.

Vanjske veze
------------

***Suez*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Službene stranice* ()
* *Suez, Egypt* ()
* *Suez* ()
Njujorška burza
**Njujorška burza dionica** (engleski *The New York Stock Exchange* (*NYSE*), poznata i po nadimku "**Big Board** (*Velika ploča*)," je njujorška burza dionica. Prema količini dolara je najveća, a prema broju kompanija druga po veličini burza na svijetu. Njen volumen dionica je 1990-ih nadmašio NASDAQ, ali je ukupna tržišna kapitalizacija kompanija na listi NYSE-a pet puta veća od one NASDAQ-a. The New York Stock Exchange has a global capitalization of $21 trillion, including $7.1 trillion in non-U.S. companies. 

NYSE-om upravlja NYSE Group, koji je stvoren spajanjem s elektronskom burzom dionica Archipelago Holdings. Trgovački podij Njujorške burze dionica je smješten u ulici Wall Street br. 11, i sastoji se od pet prostorija u kojima se trguje. Glavna zgarda je na listi Nacionalnog registra historijskih lokacija te je smještena na ulici Broad Street br. 18, između uglova Wall Streeta i Exchange Placea.

NYSE Group pribavlja Euronext, te će mnoge od njenih operacija (pogotovo vezanih uz IT i trgovačke platforme) biti kombinirane s Njujorškom burzom dionica i NYSE Arca.

Eksterni linkovi
----------------

***Njujorška burza*** na Wikimedijinoj ostavi

* New York Stock Exchange website
* NYSE quick facts page Arhivirano 2010-06-18 na Wayback Machine-u
* MarkeTrac Arhivirano 2007-01-03 na Wayback Machine-u
* Emporis
* Forbes Stock Market Course Arhivirano 2007-07-06 na Wayback Machine-u

Članci
* NYSE and NASD Hold Merger Talks Arhivirano 2006-11-29 na Wayback Machine-u
* All Business: The conflicted roles in NYSE merger Arhivirano 2012-01-17 na Wayback Machine-u
* *Move Over, Adam Smith: The Visible Hand of Uncle Sam* Arhivirano 2005-09-08 na Wayback Machine-u Report concludes that the U.S. government surreptitiously intervenes in the American stock market

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 151220177
* LCCN: n79128010
* ISNI: 0000 0001 0672 5000
* GND: 124897-2
* SUDOC: 02745777X
* BNF: cb11949451v (podaci)
* BIBSYS: 90122665
* NLA: 36232762
* NKC: kn20080910016
* CiNii: DA00261773

 |
**Veljko (Vjekoslav) Poduje** (Šibenik, 24. veljače 1907. godine - Rijeka, 2. ožujka 1993. godine) je bio hrvatski nogometaš, nogometni trener, sudac, novinar i profesor.

Nogometna karijera
------------------

Igrao je u prvoj momčadi druge generaciji Hajduka iz Splita od 1922. do 1932. godine kao lijevi vezni.   

Za Hajduk je odigrao 248 utakmica i zabio 25 golova.   

Bio je rezervni igrač do 15. svibnja 1922. kada je protiv Splita prvi put odigrao utakmicu za prvu momčad.
  

Prvu međunarodnu utakmicu je odigrao 8. srpnja 1922. godine protiv praške momčadi Malostransky. Od Hajdukovih 6 golova na toj utakmici, zabio je 2 gola. Krajnji rezultat utakmice je bio 6:1 za Hajduk.
  

Tri puta je nastupio za reprezentaciju Jugoslavije; prvi put 1924. protiv Čehoslovačke kada su, osim vratara, reprezentaciju sačinjavali samo igrači Hajduka.  

S Hajdukom je osvojio njegove prve titule prvaka Jugoslavije, 1927. i 1929. godine.

Aktivnosti nakon igračke karijere
---------------------------------

Po završetku ekonomskog studija u Zagrebu, prestao je igrati, no ostao je aktivan u nogometu.   

1932. je kratko zamijenio Luku Kaliternu na mjestu trenera Hajduka, a kasnije je bio i trener HNK Orijent i HNK Primorac.   

Jedan je od osnivača Zbora riječkog trenerskog podsaveza, a bio je i nogometni sudac.   

Cijeli svoj radni vijek je uz nogometni angažman radio kao profesor (pretežno u u srednjoj Ekonomskoj školi u Rijeci), a paralelno je bio 29 godina urednik sportskog programa Radija Rijeke.

Literaturna aktivnost
---------------------

* 1931. povodom 20. godišnjice osnivanja Hajduka, izdao je knjigu *Hajduk u Južnoj Americi* zajedno s bratom Šimom Poduje i Leom Lemešićem.
* 1976. je izdao knjigu *30. jubilarno prvenstvo Jugoslavije*.

Vanjske poveznice
-----------------

* Veljko Poduje - Svi Hajdukovi treneri od 1911. do danas
**Sulejmanija**
**Sulejmanija**
Pogled na kupole iznutra
**Sulejmanija** (Turski: *Süleymaniye Camii*) u Istanbulu, koja je izgrađena oko 1550. godine, vrhunsko je djelo najvećeg osmanlijskog (otomanskog) arhitekta i graditelja Sinana.

Njen klasičan tlocrt turskih bogomolja, primijenjen na varijantama na tisućama mošeja sagrađenih od 15. do 19. stoljeća, nadahnut je Aja Sofijom. Ali kako je sjaj Justinijanove crkve trebao biti nadmašen, Sinan je isplanirao građevinu tako da je postavljanjem savršenog kruga na savršeni kvadrat dobio ozbiljno geometrijsko remek-djelo u kojem ukrasi igraju sekundarnu ulogu. Sve je podređeno velikom interijeru koji je natkriven kupolama i smislu za uređeni prostor koji on odaje. Za razliku od Justinijanove katedrale, ispred džamije nalazi se otvoreno dvorište sa stupovima, a sama džamija je u žarištu grupe građevina u koju spada utemeljitev grob, medresa, bolnica, kuhinje i hamami. Ovaj arhitektonski kompleks bio je novost za islamski svijet i njegova harmoničnost bila je izvanredno obilježje turskog graditeljstva.

Arhitektura
-----------

Džamiju čini skup kupola i lukova koji vodi do glavne kupole, visoke 55 metara i široke preko 25 metara. Četiri divovska stuba u unutrašnjosti podupiru središnju kupolu i polukupolu iznad kible, a 138 prozora od obojenog stakla propušta prigušeno svjetlo.

Pandantivi koji nose kupolu snažno su projicirani na vanjski volumen čime je stvorena zona u obliku stepenaste krnje piramide. Kako je donji dio kupole (pojas s prozorima) zakošen, na krnju piramidu položen je krnji stožac, a na njega, kao najmonumentalniji mogući završetak – kupola. Kupola nije polulopta, nego je segmentna, pa je čitava masa džamije oblikovana kao niz geometrijskih oblika prekinutih u svom rastu i tako lišena samostalnosti. Upotrijebljeni geometrijski oblici su narušeni u svojoj čistoći (u uglove kocke utisnute su tanke mnogostrane prizme, a nosači kupole su izvedeni u vanjski volumen, dok su stranice piramidalnog dijela kupole stepenaste, a stožac je po sredini obogaćen vijencem).

Rešetkasti zidovi toliko su otvoreni prozorima da su postali nesposobni da nose kupolu, te su njen teret preuzeli rasteretni lukovi. Lukovi izlaze iz ugaonih pilastara u visini unutrašnje galerije i penju se do iste visine kao i pilastri.

Unutrašnjost je oblikovana kao velik, jedinstven prostor, prazan i obilato osvijetljen, ali statičan. Oplata od fajansnih pločica pokriva sve plohe unutrašnjeg volumena i svojim ornamentom naglašeno odvaja plohu od plohe. Te plohe su još i slikarski istaknute, a biljni motivi ornamenta na pločicama, složeni u apstraktne sheme, nadalje raščlanjuju prostor.

Povezano
--------

* Islamska umjetnost i arhitektura
* Selimija
* Gazi Husrev-begova džamija
* Šarena džamija
* Ahmedija

Vanjske veze
------------

***Sulejmanije džamija*** na Wikimedijinoj ostavi

* Sulejmanija (Süleymaniye Camii) Arhivirano 2008-09-21 na Wayback Machine-u
* Detaljne fotografije Sulejmanije

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 141976501
* LCCN: n86034878
* GND: 4561218-3
* NKC: kn20140923019

 |
**Kufstein** je grad na zapadu Austrije od 8,241 stanovnika.

Kufstein je i administrativni centar Okruga Kufstein.

Geografske karakteristike
-------------------------

Kufstein leži u Tirolu u kotlini rijeke Inn, stiješnjenoj visokim planinama masiva Kaisergebirge i Bavarskih Alpi, nedaleko od njemačke granice.

Nedaleko od grada prolazi Brennerski autoput koji se nastavlja na Inntalski autoput, a oba su dio Evropskog puta E45 koji ide od Sicilije do Švedske.

Historija
---------

Kufstein se prvi put spominje 788. zna se da je između 13. i 14. vijeka bio feud biskupa od Regensburga, koji su bili vazali bavarskih vojvoda, kao i to da je povelju o statusa grada dobio je 1393.

Car Svetog Rimskog Carstva Maksimilijan I zauzeo je Kufstein 1504. i odtad je dio Habsburgške monarhije, osim za vrijeme kratkotrajne 
bavarske okupacije 1703. - 04. i razdoblja vladavine Bavarske kraljevine od 1805. do 1814.

Utvrda Kufstein

Znamenitosti
------------

Najveća znamenitost Kufsteina je njegova utvrda podignuta početkom 13. vijeka, koja dominira gradom. Nju je dogradio Maksimilijan I i pretvorio u jak bastion.

Ona je danas pretvorena u muzej u kom su najveća atrakcija orgulje heroja (Heldenorgel) iz 1931. nazvane tako jer su se na njima svakodnevno izvodili recitali u čast poginulih u ratu.

Privreda
--------

Kufstein je prije svega trgovački centar svoje ruralne okolice, ali ima i nešto industrije koja proizvodi skije, staklo, pištolje i razne metalne proizvode.

Kufstein je i popularna turistička destinacija i poznato skijalište.

Pobratimski gradovi
-------------------

* Švicarska, Frauenfeld
* Italija, Rovereto
* Turska, Amasya

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „Austria: Tirol" (engleski). City population. Pristupljeno 28. 12. 2015.
2. 1 2 3 4 5 6 7  „*Kufstein*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 28. 12. 2014.

Vanjske veze
------------

***Kufstein*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Službene stranice Kufsteina* ()
**Väike Emajõgi** (njemački: *Kleiner Embach*, ruski: *Вяйке-Эмайыги*) što prevedeno sa estonskog znači *Mali Emajõgi* je rijeka na jugoistoku Estonije duga 83 km.

Hidrologija
-----------

Mali Emajõgi izvire iz Jezera Pühajärv kod sela Sihva, od tamo teče prema zapadu uz velike meandre, jer teče preko ravničarskog močvarnog kraja, do ušća na južnom kraju Jezera Võrtsjärv kod sela Pikasilla.
Väike Emajõgi se u svom gornjem toku zove *Pühajõgi*, a u srednjem - *Korva*.

Porječje rijeke prostire se na površini od 1380 km² (od tog 90 km² u Latviji), Prosječni godišnji protok na ušću je 8–10 m³/s.
Rijeka je poznata po tom što donosi puno sedimenata (najviše u Estoniji) na ušću sloj debeo 115 metara.

Najveće lijeve pritoke su; Pedeli (31 km), Antsla (25 km), Ärnu (22 km) i Visela (17 km) i desna Laatre (26 km). 
Ponekad se rijeka Emajõgi (ili Suur Emajõgi) i Väike Emajõgi računaju kao jedinstvena rijeka - Emajõgi.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5   „Väike Emajõgi" (estonski). Eesti Entsüklopeedia. Pristupljeno 22.09.2021.

Vanjske veze
------------

***Väike Emajõgi*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Väike Emajõgi* ()
Građanski pokret **Ujedinjena reformska akcija (URA)** je politička partija u Crnoj Gori, osnovana 14. marta 2015. godine, kao pokret aktivista, intelektualaca, i građana, koja je na izborima 2016. godine ostvarila parlamentarni status. URA se profiliše kao reformistički građanski pokret lijevog centra, koji se vodi socio-liberalnom političkom ideologijom.

### Politički principi

Politika Građanskog pokreta URA zasniva se na pet osnovnih principa: 

1. Vladavina prava i borba protiv korupcije
2. Zaštita životne sredine
3. Ekonomska reforma
4. Reforma zdravstvenog sistema
5. Reforma obrazovnog sistema

### Prvi Izborni rezultati

Na svoje prve parlamentarne izbore, 16. oktobra 2016; URA izlazi u sklopu koalicije Ključ, koja osvaja 11,1% ili 42295 glasova.

Na lokalnim izborima, u Budvi i Kotoru, održanim istog dana, URA izlazi samostalno. ostvaruje parlamentarni status i postaje dio nove koalicije na vlasti.

### Novo rukovodstvo

Na drugom redovnom Kongresu pokreta, održanom 9. aprila 2017. godine, za predsjednika je izabran doktorand političkih nauka i najmlađi poslanik 25. saziva Skupštine Crne Gore, dr Dritan Abazović [sr].

Potpredsjednici Građanskog pokreta URA su Miloš Konatar, Filip Adžić, Jovana Marović i Goran Đurović.

Na lokalnim izborima održanim 26. novembra 2017. godine, Građanski pokret URA je nastupio samostalno. URA je na Cetinju ostvarila 15% podrške birača i tako postala najjača opoziciona partija u tom gradu, sa pet osvojenih mandata. Nosilac izborne liste na Cetinju bio je predsjednik cetinjskog odbora, Filip Adžić.

Na lokalnim izborima u Mojkovcu, URA je ostvarila 4,5% podrške birača i tako ostvarila parlamentarni status.

Na izborima za narodne poslanike Crne Gore 2020. URA sa koalicijom „Crno na bijelo" osvaja 5,53 odsto glasova, odnosno za njih je glasalo 22649 ljudi. Ovim rezultatom dobili su četiri mandata koja su se pokazala kao presudna jer je toliko trebalo opozicionim koalicijama („Za Budućnost Crne Gore" /27 mandata/ i građanska „Mir je naša nacija" /10/) da bi imale vladajuću većinu — 41 mandat svega — posle 30 godina vlasti Mila Đukanovića i DPS-a. Lider URE Dritan Abazović je posle izbora izjavio:

> *Crna Goro, neka ti je srećna sloboda. Trideset godina smo čekali da se smijeni vlast. Mnogi nisu vjerovali. Ali ovi ljudi jesu. Svima neka je srećno. Rekli smo da ćemo ispisati istoriju i ispisali smo je. Neka je sretno i ljudima koji su glasali DPS. Oni nisu neprijatelji Crne Gore. Mafija više neće vladati. Svi su dobro došli na pravu stranu istorije, i na pravdu, i na Ustav. Dobili smo mafiju, bez novca, samo srcem i samo znanjem. Popijte nešto, slavite, upalite baklju slobode!*
> 
>
**Bezdanjača je** je nepristupačna špilja kod Vrhovina u Lici, Hrvatska. Istovremeno je poznata i kao jedno od najvažnijih arheoloških nalazišta iz perioda kasnog srednjeg bronzanog doba. U pećini je nađeno ukupno 57 grobova u kojima je bilo sahranjeno dvije stotine osoba. Istraživanja je 1971. god. vodila Ružica Dreksler-Bižić.

Bezdanjača pripada skupini špilja sa nekropolama iz bronzanog doba sa sličnim nalazima: Pećina u Ličkom Lešćku, Jozgina pećina u Jozgovcu kod Gospića. To je vrijeme kada je stanovništvo iz perioda neolita, zajedno sa novopridošlim doseljenicima prispjelim tokom eneolita, počelo simbiozu u procesu etnogeneze koja će u željeznom dobu dovesti do stvaranja Ilira, u ovom slučaju naroda Japoda.

U Bezdenjači su zastupljena dva vremenska horizonta:

* stariji sa nalazima iz srednjeg bronzanog doba
* mlađi sa nalazima iz mlađeg bronzanog doba

U špilji sa jamskim ulazom se nalaze skeletni grobovi s prilozima, čitave keramičke posude, posebna kultna mjesta - vatrišta sa spaljenim ostacima životinja. Pokojnici su bili samo položeni na pod špilje, ili u vrlo plitke jame. Apsolutni datumi, dobiveni metodom radioaktivnog ugljika kreću se od 1401. - 917. god p.n.e.

Alojz Benac smatra da je Bezdanjača bila središnje kultno mjesto jednog većeg područja, što znači da nije bila u funkciji samo jednog obližnjeg naselja. Činjenica da je u nekropoli svim pokojnicima poklonjena jednaka pažnja, gotovo jednak obred, ukazuje na mogućnost da se radi o određenom društvenom sloju šireg područja. Na osnovu pogrebnog obreda i samog izgleda špilje kao metafore podzemnog svijeta, predpostavlja se da su pokopane osobe na tom području vodile brigu o kultu i religijskim obredima ove bronzanodobne populacije - Protojapodima.

Kasnije, u mlađem bronzanom dobu, na ovim prostorima će se pojaviti populacija iz Panonske nizije, čije je stanovništvo bilo nosilac Kulture polja sa urnama. Iz tog razloga na japodskom teritoriju pojavljuju se dvije vrste grobova, skeletni i grobovi sa urnama. Ta biritualnost biti će karakteristika japodskih nekropola do kraja željeznog doba. Brojčani odnosi će se vremenom mijenjati a imati će i regionalni karakter.
**Kärdla** (švedski: *Kärrdal;*, njemački: *Kertel*) je grad od 3,160 stanovnika na zapadu Estonije u Okrugu Hiiu u kom je administrativni centar.

Geografske karakteristike
-------------------------

Kärdla se nalazi na sjeveroistoku otoka Hiiumaa, mjesto se prostire duž obale plitkog zaljeva Tareste (ili Kärdla) Baltičkog mora. 
Kroz grad protiče rječica Nuutri i dva potoka Kammioja i Liivaoja.

Pored luke i aerodroma Kärdla ima jedinu bolnicu i jedinu srednju školu na otoku.

Luka

Historija
---------

Kärdla se prvi put dokumentirana 1564. kao švedsko selo i feud. 
Tokom 18. vijeka izbila je epidemija kuge, pa je dobar dio stanovnika pomro, tako da je 1810. većina švedskih porodica napustila Kärdlu.

Novi vlasnici njemački poduzetnici su 1830. u napušteni *Kertel* (Kertelhof), preselili svoju predionicu vune i tkanina iz sela Suuremõisa (također na Hiiu). 
Uz nju je između 1847. - 1890. niklo radničko naselje, koje je od 1849. imalo i luku.
Pored predionice od 1847. do 1890. radila je i velika tvornica mašina, pa je 1863. podignuta nova crkva.

U međuratnom periodu za prve Estonske Republike Kärdla je dobila gradska prava 1938.

Za Drugog svjetskog rata vojnici Crvene armije su prilikom povlačanja u oktobru 1941. zapalili predionicu Kärdla je od 18. oktobra 1941 do 3. oktobra 1944. živjela pod njemačkom okupacijom.

Avijacija Crvene armije je u jesen 1944. razorila luku.

Kärdla je za Estonske Sovjetske Socijalističke Republike od 1946. postala administrativni centar prefekture, a nakon tog od 1950. do 1990. bila centar Rajona.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „Kärdla" (estonski). Eesti Entsüklopeedia. Pristupljeno 16.09.2021.
2. 1 2 3 4 5  „*Estonia: Counties, Cities and Towns*" (engleski). City population. Pristupljeno 16.09. 2021.

Vanjske veze
------------

***Kärdla*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Kärdla linn* (službene stranice) Arhivirano 2005-09-06 na Wayback Machine-u ()

| * p
* r
* u
Gradovi u Estoniji |
| --- |
| 
* Abja-Paluoja
* Antsla
* Elva
* Haapsalu
* Jõgeva
* Jõhvi
* Kallaste
* Kärdla
* Karksi-Nuia
* Kehra
* Keila
* Kilingi-Nõmme
* Kiviõli
* Kohtla-Järve
* Kunda
* Kuressaare
* Lihula
* Loksa
* Maardu
* Mõisaküla
* Mustvee
* Narva
* Narva-Jõesuu
* Otepää
* Paide
* Paldiski
* Pärnu
* Põltsamaa
* Põlva
* Püssi
* Rakvere
* Räpina
* Rapla
* Saue
* Sillamäe
* Sindi
* Suure-Jaani
* Tallinn
* Tamsalu
* Tapa
* Tartu
* Tõrva
* Türi
* Valga
* Viljandi
* Võhma
* Võru

 | Coat of arms of Estonia |
| Jaanilinn (Ivangorod) i Petseri (Pečori) anektirani su od strane Sovjetskog Saveza 1945. godine te su danas dio Rusije. |
**Vratilo** ili **preča** je gimnastičarska sprava koju je početkom 19. vijeka uveo Njemac Friedrich Ludwig Jahn, kog se smatra ocem gimnastike.

Karakteristike
--------------

Riječ je o horizontalnoj poliranoj čeličnoj šipci dijametra 2,8 cm, dugoj 2,4 m, podignutoj od poda oko 2,8 m. Postavljenoj između dva stupa učvršćena za tlo čeličnim sajlama sa zatezačima.

Takmičari (samo muškarci) od opreme imaju samo štitnike za ruke i izvode svoju vježbu koja traje od 15 do 30 sekundi.
Na vratilu se vježba isključivo zamasima velike amplitude, dok su statički elementi zabranjeni. Gimnastičar mora izvoditi kontinuirane pokrete i ne smije dodirivati šipku vratila svojim tijelom. Zadužen je da demonstrira promjenu hvatova, rotirajuće pokrete naprijed i nazad, uz povremeno puštanje sprave i ponovno hvatanje za šipku vratila. Odpuštanje sprave je izuzetno važan dio vježbe na vratilu jer je čini spektakularnom radi akrobatskih elemenata. 

Vježba završava okretom oko šipke sa saltom prema naprijed (ili nazad) i visokim letom sa doskokom.

Historija
---------

Vratilo je olimpijska disciplina u gimnastici još od prvih modernih Olimpijskih igara 1896.

Vanjske veze
------------

***Vratilo (gimnastika)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Horizontal bar gymnastics* ()
* *Vratilo* ()

| * p
* r
* u
Gimnastičke sprave |
| --- |
| Sportska gimnastika muškarci | 
* Krugovi
* Konj sa hvataljkama
* Parter
* Konj za preskoke
* Gimnastički razboj
* Vratilo

 |
| Sportska gimnastika žene | 
* Dvovisinski razboj
* Greda
* Parter
* Konj za preskoke

 |

1. ↑   „Preča ili vratilo" (hrvatski). Proleksis Enciklopedija. Pristupljeno 23.01.2022.
2. 1 2 3 4 5   „Horizontal bar gymnastics" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 23.01.2022.
3. 1 2   „Vratilo" (hrvatskosrpski). Znanje. Pristupljeno 23.01.2022.
*Za ostale upotrebe, v. Suševo (razvrstavanje).*

  
Koordinate: 41° 31′ 35" SGŠ, 22° 37′ 36" IGD

**Suševo** (mak. *Suševo*) je naselje u Republici Makedoniji, u jugoistočnom delu države. Suševo je u sastavu opštine Vasiljevo.

Prirodni uslovi
---------------

Suševo je smešteno u jugoistočnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg grada, Strumice, naselje je udaljeno 10 kilometara severno.

Naselje Suševo se nalazi u istorijskoj oblasti Strumica. Naselje je položeno na severozapadnom obodu plodnog Strumičkog polja, na mestu gde ono prelazi u Radoviško polje ka severu. Nadmorska visina naselja je približno 270 metara. 

Mesna klima je blaži oblik kontinentalne zbog blizine Egeja (žarka leta).

Stanovništvo
------------

Suševo je prema poslednjem popisu iz 2002. godine imalo 723 stanovnika.

Pretežno stanovništvo u naselju su etnički Makedonci (98%), a manjina su Turci (2%). Turci su do početka 20. veka činili mnogo veći udeo stanovništva, ali su se potom spontano iselili u maticu. 

|  |  |
| --- | --- |
| **Nacionalnost** | **Stanovnika** |
| Makedonci | 707 |
| Albanci | 0 |
| Turci | 15 |
| Romi | 0 |
| Vlasi | 0 |
| Srbi | 0 |
| ostali | 01 |
|

Pretežna veroispovest mesnog stanovništva je pravoslavlje.

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

* www.opstinavasilevo.gov.mk Zvanična stranica opštine Vasiljevo Arhivirano 2021-12-19 na Wayback Machine-u

  

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Vasiljevo |
| --- |
| **Vasiljevo** • 
Angelci • 
Varvarica • 
Visoka Mahala • 
Vladijevci • 
Gradošorci • 
Dobrošinci • 
Dukatino • 
Edrenikovo • 
Kuškulija • 
Nova Mahala • 
Njivičino • 
Piperevo • 
Radičevo • 
Sedlarci • 
Suševo • 
Trebičino • 
Čanaklija |  |
**Odilon Redon** (fr. *Odilon Redon*; Bordo, 12. april 1840. — Pariz, 16. jul 1916) je francuski slikar i grafičar.

Savremenik impresionista, s kojima ga povezuje samo slobodan način kolorističkog izražavanja Redon evocira svet snova, slutnji i vizija. Bio je učenik grafičara-vizionara Berzdena, ali i sam je nesporno majstor crno-belog. U njegovim delima rađenim ugljem ili bakrorezima, stalno je prisutna materija i neobičnost, kao i kasnije u slikama i pastelima.
Njegovo delo „Kiklop" mnogi smatraju uvodom u nadrealizam (Opšt. enc. Larus). Isto to čini i sa serijom litografija: *U snu, Noć, U čast Goje* i dr.

Pored svojih slika sa neobičnim i fantastčnim sadržajem slikao je i pejzaže i cveće.

Galerija
--------

* Pauk koji plače (1881)Pauk koji plače (1881)
* Pauk koji se smejePauk koji se smeje
* GrabljivicaGrabljivica
* KiklopKiklop
* Muza na PegazuMuza na Pegazu
* Dve mlade devojkeDve mlade devojke
* Portret Violete HajmanPortret Violete Hajman
* Die Türkisvase, ca. 1911Die Türkisvase, ca. 1911

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **umjetnosti** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |

  


***Odilon Redon*** na Wikimedijinoj ostavi
Koordinate: 41° 33′ 19" SGŠ, 22° 35′ 05" IGD

**Čanaklija** (mak. *Čanaklija*) je naselje u Republici Makedoniji, u jugoistočnom delu države. Čanaklija je u sastavu opštine Vasiljevo.

Prirodni uslovi
---------------

Čanaklija je smeštena u jugoistočnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg grada, Strumice, naselje je udaljeno 10 kilometara severoistočno.

Naselje Čanaklija se nalazi u istorijskoj oblasti Strumica. Naselje je položeno na severnom obodu plodnog Strumičkog polja, na mestu gde se iz polja izdižu prva brda planine Maleševskih planina. Nadmorska visina naselja je približno 360 metara. 

Mesna klima je blaži oblik kontinentalne zbog blizine Egeja (žarka leta).

Stanovništvo
------------

Čanaklija je prema poslednjem popisu iz 2002. godine imala 598 stanovnika.

Pretežno stanovništvo u naselju su etnički Makedonci (93%), a manjina su Turci (7%). Turci su do početka 20. veka činili celokupno stanovništvo, ali su se potom spontano iselili u maticu. 

|  |  |
| --- | --- |
| **Nacionalnost** | **Stanovnika** |
| Makedonci | 554 |
| Albanci | 0 |
| Turci | 41 |
| Romi | 0 |
| Vlasi | 0 |
| Srbi | 0 |
| ostali | 3 |
|

Pretežna veroispovest mesnog stanovništva je pravoslavlje, a manjinske islam i rimokatoličanstvo.

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

* www.opstinavasilevo.gov.mk Zvanična stranica opštine Vasiljevo Arhivirano 2021-12-19 na Wayback Machine-u

  

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Vasiljevo |
| --- |
| **Vasiljevo** • 
Angelci • 
Varvarica • 
Visoka Mahala • 
Vladijevci • 
Gradošorci • 
Dobrošinci • 
Dukatino • 
Edrenikovo • 
Kuškulija • 
Nova Mahala • 
Njivičino • 
Piperevo • 
Radičevo • 
Sedlarci • 
Suševo • 
Trebičino • 
Čanaklija |  |
**Gornje Nerodimlje** (alb. ) je naselje u opštini Uroševac na Kosovu. Atar naselja se nalazi na teritoriji katastarske opštine Gornje Nerodimlje površine 1107 ha.

Istorija
--------

  

Gornje Nerodimlje je staro i veliko selo. Prvi put se pominje u Gračaničkoj povelji srpskog kralja Stefana Uroša Milutina iz 1311-1316. godine. U Nerodimlju se nalazio dvorac Stefana Dečanskog, u kome je 1330. godine pisana Dečanska hrisovulja. Car Dušan i car Uroš imali su svoje dvorove u obližnjoj tvrđavi Gornji i Donji Petrič, i odatle su izdali mnoge povelje, pisma i druga akta.

U porti nerodimljske crkve Svetih Arhanđela 1321. godine je umro kralj Stefan Uroš Milutin i odatle je bio prenet u svoju zadužbinu - manastir Banjsku. U Nerodimlju je 1371. godine umro i poslednji potomak iz loze Nemanjića - car Uroš. Godine 1705. njegovo telo je preneto u fruškogorski Manastir Jazak. Po turskom popisu iz 1455. godine u Nerodimlju je bilo 71 srpsko domaćinstvo i dva pravoslavna popa. U selu se nalazi nekoliko hramova i crkvišta. Manastir i crkva Svetih Arhanđela potiču iz XIV veka, a obnovljeni su 1700. godine. Do pre 1975. godine iznad crkve je raslo gorostasno stablo crnog bora, koje je, prema predanju, svojom rukom zasadio kralj Dušan 1336. godine. Iznad Gornjeg Nerodimlja, u jednom zaseoku, nalazi se crkva Uspenja Presvete Bogorodice ili manastir Svetog Uroša. Po tradiciji, manastir je krajem XIV veka podigla carica Jelena na grobu svog jedinca cara Uroša. Iz ove crkve prenete su careve mošti u Jazak. U selu se još nalaze ostaci crkve Svetog Nikole i temelji triju crkava nepoznatih svetitelja.

Demografija
-----------

Naselje ima albansku etničku većinu.

| Etnički sastav prema popisu iz 1981. |
| --- |
|
| Albanci |    | 935 | 49.58% |
| Srbi |    | 686 | 36.37% |
| ostali |    | 14 | 0.74% |
| Crnogorci |    | 4 | 0.21% |
| Muslimani |    | 1 | 0.06% |

| Demografija |
| --- |
| Godina | Stanovnika |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
| **1948.** | 845 |
| **1953.** | 935 |
| **1961.** | 1219 |
| **1971.** | 1267 |
| **1981.** | 1641 |
| **1991.** | 1886 |
|  |  |
|  |  |
|  |  |

Vidi još
--------

* Nerodimlje

| * p
* r
* u
Opština Uroševac |
| --- |
| Babljak • Balić • Biba • Burnik • Varoš Selo • Gatnje • Gornje Nerodimlje • Grebno • Grlica • Doganjevo • Donje Nerodimlje • Dramnjak • Zaskok • Zlatare • Jezerce • Jerli Prelez • Jerli Talinovac • Kamena Glava • Kosin • Košare • Laškobare • Manastirce • Mirosavlje • Muhadžer Prelez • Muhadžer Talinovac • Muhovce • Nekodim • Novi Miraš • Papaz • Plešina • Pojatište • Raka • Rahovica • Sazlija • Svrčina • Slivovo • Sojevo • Softović • Srpski Babuš • Stari Miraš • Staro Selo • Stojković • Tankosić • Trn • **Uroševac** • Crnilo |
**Nacionalni park Manú** (španjolski: *Parque Nacional del Manú*) je nacionalni park i rezervat biosfere koji se nalazi na jugoistoku Perua u 
Departmanu Madre de Dios i manjim dijelom u Departmanu Cuzco. 

Park je 1987. uvršten na UNESCO-vu Listu svjetske baštine.

Karakteristike
--------------

Tajra iz parka
Park se prostire na površini od 17,162 km² u porječju rijeke Manu i njezinih pritoka.
On je mjesto gdje se susreću tropske Ande i sliv Amazone, od planinaa iznad 4,000 metara do ravnicaa na 350 m
nadmorske visine.

Vegetacija parka je raznolika, zastupljena sa više od 20,000 vrsta, samo u posljednjih 10 godina otkriveno je 1,147 do tada nepoznatih biljaka.
Tropske šume pokrivaju oko 40% parka.
U parku živi oko 200 vrsta sisavaca od jaguara, do 13 vrsta majmuna, među njima i ugroženi Goeldijev marmozet (*Callimico goeldii*), Sivi vunasti majmun (*Lagothrix cana*) i Peruanski majmun pauk (*Ateles chamek*). Više od 100 vrsta šišmiša), 12 vrsta reptila, 77 vrsta vodozemaca, 210 vrsta riba, 800 vrsta ptica i preko 2.500 vrsta insekata.

Park je podijeljen je u tri zone; *Osnovnu zonu* u koju mogu ući samo naučnici i istraživači, *Tampon zonu* koju može posjetiti ograničen broj turista i otvorenu
*Kulturnu zonu* u kojoj po malim selima žive lokalni indijanci.

Historija
---------

Park je službeno osnovan 1973. zahvaljujući angažmanu peruanskog prirodoslovca Celestina Kalinowskog i njegovog britanskog kolege Iana Grimwooda, koji su 
uspjeli da peruanska vlada 1968. proglasi dobar dio porječja rijeke Manu rezervatom prirode.
Osnovan je da se zaštiti njegova bioraznolikost, koja se održala zahvaljujući njegovoj izolaciji, do njega i dan danas ne vodi nijedna cesta.

Svojevremeno je legenda o Paititiju - *Izgubljenom gradu Inka*, za kog se vjerovalo da se nalazi unutar današnjeg parka, privukla brojne istraživače i pustolove u taj rijetko 
naseljeni kraj u kom žive samo domorodački indijanci.

Danas se u njegovim granicama nalazi Rezervat indijanaca Kugapakori i Nahua.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „Manú National Park" (engleski). Unesco. Pristupljeno 5.09.2023.
2. 1 2 3  „*Manú National Park*" (engleski). Manu Rainforest Peru. Pristupljeno 5.09.2023.

Vanjske veze
------------

***Nacionalni park Manú*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Manú National Park* ()

| * p
* r
* u
Svjetska baština u Peruu |
| --- |
|  | 
Historijski centar grada Arequipa  • Sveti grad Caral-Supe  • Arheološki lokalitet Chavín de Huántar  • Cusco  • Ruševine grada Chan Chana  • Nacionalni park Huascarán  • Historijski centar Lime  • Historijsko svetište Inka Machu Picchu  • Nacionalni park Manú  • Linije i geoglifi u Nazci i Pampas de Jumani  • Nacionalni park Río Abiseo
 | Peruanska zastava |
| **Peruanska nematerijalna svjetska baština**
Folklorna baština naroda Aymara  • Tekstilna umjetnost naroda Taquile  • Usmena baština i festivali naroda Zápara
 |
**Tacna** je grad od 94,010 i aglomeracija od 321,700 stanovnika, na jugu Perua u Deparmanu Tacna u kom je administrativni centar istoimenog 
Deparmana i Provincije.

Geografske karakteristike
-------------------------

Tacna se nalazi na sušnim obroncima Anda, u plodnoj dolini rijeke Caplina, na nadmorskoj visini od 562 metara.

Historija
---------

Katedrala
Kad su prvi španjolski kolonisti u 16. vijeku stigli do te doline zatekli su naselje Ajmara indijanaca, pa su nešto kasnije osnovali svoje naselje.
Plodno tlo, umjerena klima i blizina pacifičke luke Arice u današnjem Čileu, pridonijeli su njegovom prosperitetu, kao i srebro iz bolivijskih rudnika u Potosíju, koje je za Vicekraljevstva Peru transportirano preko Tacne u u Aricu.

Nakon iscrpljivanja rudnika Tacna je zapala u krizu, ali se istakla za vrijeme 
Rata za nezavisnost od Španjolske, i stekla titulu - *Herojski grad* koju joj je dodjelio kongres 1826.

Izgradnja neorenesansne katedrale započela je 1872. (dovršena 1954.) 
U njoj je na svečanoj misi 1875. dobila status grada i ime *Ciudad San Pedro de Tacna*.

Nakon poraza združenih peruansko-bolivijskih snaga u bitci za grad 1880. od strane Čilea, za vrijeme Pacifičkog rata, Tacnu je zauzela čileanska vojska.
Mirovnim ugovorom iz Ancóna sklopljenim 1883. Tacna i Arica dodijeljene su Čileu. Tako je Tacna provela 49 godina pod čileanskom okupacijom sve do 1929. kad je vraćena Peruu. Za to vrijeme je poprilično modernizirana.

Današnja Tacna prevladala je probleme prošlosti i postala zona slobodne trgovine i tranzita sa Čileom, i južni ulaz u zemlju.

Tacna je grad prehrambene industrije, koji prerađuje proizvode svoje poljoprivredne okolice; duhan, grožđe, pamuk i šećernu trsku u vinarijama i tvornicama konzervi.

Kako se nalazi na trasi Panameričkog autoputa i magistralne željezničke pruge, dobro je povezana sa ostalim gradovima i susjednom 60 km udaljenom Aricom u Čileu.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „*Tacna Conglomeration in Tacna*" (engleski). City population. Pristupljeno 16.05.2023.
2. 1 2 3 4 5 6  „*Tacna Peru*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 16.05.2023.
3. 1 2 3  „*Historia*" (španjolski). Municipalidad provincial de Tacna. Pristupljeno 16.05.2023.

Vanjske veze
------------

***Tacna*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Municipalidad provincial de Tacna* (službene stranice) ()
**Kwidzyn** (njemački: *Marienwerder*, latinski: *Quedin*) je grad od 38,418 stanovnika na sjeveru Poljske u Pomeranskom vojvodstvu.

Geografske karakteristike
-------------------------

Kwidzyn leži na rijeci Liwi nedaleko od njenog ušća u Vislu, udaljen devedesetak km sjeverno od Gdańska.

Historija
---------

Panorama grada
Kwidzyn je nikao kao naselje Starih Prusa pod imenom **Kwedin** na otoku usred Visle.

Teutonski vitezovi zauzeli su Kwedin 1233. i nedaleko od njega sagradili *Zamak Marienwerder*, koji im je služio za kampanje na zemlje Prusa. Uz njega je niklo naselje *Marienwerder* kom su Teutonci dodjelili gradska prava 1254.

Marienwerder je od 1285. do 1587. bio sjedište Pomezanske dijeceze.
U njemu je 1440. osnovana Pruska konfederacija, ali je i nakon Trinaestgodišnjeg rata (1454.-66.) ostao u Teutonskoj državi. 
Kad je ona propala od 1525. je dio Pruskog vojvodstva i dijelio je sa njim sudbinu sve do 1945.

Kako se razvio kao centar za trgovanje po Visli, u njemu je 1765. pruski kralj Friedrich II. Veliki osnovao carinarnicu, koja je naplaćivala visoke takse za svu robu koja je išla u unutrašnjost.

Krajem 19. vijeka povezan je željezničkom prugom sa Gdańskom. 
Nakon Prvog svjetskog rata - 1920. održan je plebiscit u kom je većina odlučila za ostanak u Njemačkoj.
U Međuratnom periodu i pored prilično reapresivne politike (naročito nakon 1933.), osnovana su poljske kulturno-prosvjetne organizacije, među ostalim i poljska gimnazija (1937.-39.).

Još od 1815. tadašnji *Marienwerder* bio je regionalni administrativni centar, to se nastavilo i nakon Drugog svjetskog rata kad je 1945. postao dio Narodne Republike Poljske sve do 1975. od 1999. je sjedište povjata.

Znamenitosti
------------

Najveća znamenitost grada je kompleks zamka sa katedralom (14. -15. vijek)

Privreda
--------

Kwidzyn ima najveću tvornicu papira i celuloze u Poljskoj koja je pokrenuta 1981. Pored tog ima i pogone elektroničke, prehrambene i drvne industrije.

Poznat je po ergeli i velikom ribogojilištu.

Pobratimski gradovi
-------------------

Kwidzyn ima ugovore o partnerstvu sa slijedećim gradovima;

* Njemačka Celle Njemačka
* Ukrajina Bar Ukrajina
* Norveška Olofström Norveška

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  „*Kwidzyn*" (poljski). Encyklopedia PWN. Pristupljeno 10.05. 2021.
2. 1 2 3 4 5 6  „*Poland:Pomorskie*" (poljski). City population. Pristupljeno 10.05. 2021.
3. ↑  „Miasta Partnerskie" (poljski). Kwidzyn. Pristupljeno 10.05. 2021.

Vanjske veze
------------

***Kwidzyn*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Kwidzyn* (službene stranice) ()
|  |
| --- |
|  *Ovo je glavno značenje pojma **Jesen stiže, dunjo moja**. Za druga značenja, v. Jesen stiže, dunjo moja (razvrstavanje).* |

**Jesen stiže, dunjo moja** je srpski film snimljen 2004. u režiji Ljubiše Samardžića. Glavne uloge tumače Branislav Trifunović, Marija Karan, Kalina Kovačević, Igor Đorđević, Marta Uzelac, Predrag Ejdus, Rada Đuričin, Vojislav Brajović, Boris Milivojević, Milorad Mandić - Manda, Boda Ninković, Milica Milša, Branimir Brstina i Renata Ulmanski .

Kratak sadržaj
--------------

Negde u Banatu 1914. godine.

Bezbrižno detinjstvo Save (Trifunović), Marije (Karan) i Petrašina (Đorđević) prekida početak Prvog svetskog rata. Sava i Petrašin i protiv svoje volje odlaze da služe vojsku Austrougarske monarhije. Četiri godine posle toga, rat je završen. Sava se vraća kući. Dočekuju ga Marija i njegov najbolji drug Petrašin, koji je ranije došao iz rata jer je na frontu izgubio ruku. Ustreptala ljubav Save i Marije ovaploćuje se i ostvaruje. Na putu njihove potpune sreće isprečio se Savin otac (Brajović), koji pored tri ćerke ne želi da „hrani nova gladna usta"! 
Posle tuče sa ocem, Sava napušta selo i odlazi preko Tise u varoš. Marija ostaje ucveljena i nemoćna. Sava u varoši nalazi posao u mlinu bogatog Granfilda (Ejdus). Njegova ćerka Anica (Kovačević) bacila je oko na Savu. Brižan otac Granfild predlaže Savi da se oženi Anicom. Brakom sa Anicom, Sava bi postao zet ugledne i stare alzaske porodice, kao i naslednik velikog porodičnog bogatstva.

Nesiguran u svoju odluku, Sava još jednom kreće na put do rodnog sela željan susreta sa Marijom. Ona je, međutim, umrla rađajući njegovo dete, koje sad raste u Petrašinovoj kući, kući Savinog kuma i najboljeg druga, koji se nikad nije pomirio sa neuzvraćenom ljubavlju koju je osećao prema Mariji. 
Obeleženi ratnim iskustvom i nesrećnim ljubavima, i Sava i Petrašin su izgubljeni u sopstvenom životu, pored male Dunje, koju obojica smatraju svojim detetom.

Nagrade
-------

* Filmski festival u Herceg-Novom: Zlatna mimoza za najbolji , najbolju žensku ulogu, scenografiju, kostim, kameru i ton
* Nagrada „Carica Teodora" za najbolju žensku ulogu Glumačkog festivala u Nišu - Kalina Kovačević
* Kandidat SiCG za učešće u konkurenciji za 77. nagradu Oskar, za 2004. godinu u kategoriji dugometražnih igranih filmova snimljenih u zemljama van engleskog govornog područja.

Veze
----

* Srpski filmovi kandidovani za Oskara

Eksterni linkovi
----------------

* *Jesen stiže, dunjo moja* na IMDb-u ()
* Jesen stiže, dunjo moja
**Ratko Kuljiš** je bio istaknuti predratni nogometaš tadašnjeg RSK Split. Igrao je za Splita tijekom 20-ih i 30-ih godina 20. stoljeća.

Igračka karijera
----------------

Poznat po zalaganju i požrtvovnosti, Kuljiš je dugo godina nosio Splitov crveni dres. Svojim igrama doprinio je velikom uspjehu Crvenih 1934. godine. Bio je član momčadi koja se tada kvalificirala u *Nacionalnu ligu* - elitni nogometni rang nekadašnje države. Ipak, radost nastupanja u prvoligaškom društvu nije iskusio, kao ni ostali igrači Splita. Teškim spletkama od strane tadašnjih nogometnih struktura, Splitu je onemogućeno nastupanje u Nacionalnoj ligi. 
Za vrijeme odsluženja vojnog roka, igrao je u vojnoj momčadi "Divulje", kako se zvala vojna baza ratne mornarice. Po izlasku iz vojske, vraća se u matični "Split".

### Sjećanja na događaje iz karijere

Kao događaj koji ga se najviše dojmio i kojega se rado sjeća, Ratko Kuljiš je naglasio da su se igrači Splita uvijek žestoko borili za boje svoga kluba, izdvojivši kao primjer veliku požrtvovnost svoga suigrača Jelaske (Pjerinac) koji se - na utakmici HAŠK - Split odigranoj u Zagrebu 1939. godine - prsima bacio u noge slavnom Ici Hitrecu spasivši siguran gol.

Izvori
------

1. ↑  Mario Garber - "Crveni Split"; članak "Nesuđeni prvoligaši", stranica 57.
2. ↑   List "Split", broj 2; članak "Sedam pitanja predratnim igračima", stranica 2.

  


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Nedovršeni članak* **Ratko Kuljiš** *je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
**Lajka** (ruski **Лайка** [ˈɫajkə]; Moskva, o. 1954. – *Sputnjik 2*, niska Zemljina orbita, 3. novembra 1957.), pas lutalica koji je u sovjetskoj svemirskoj letjelici *Sputnjik 2*, kao prvo živo biće, 3. novembra 1957. bio lansiran u Zemljinu orbitu.

Biografija
----------

Kako se u ono vrijeme, gotovo ništa nije znalo o posljedicama boravka u svemiru na živa bića, a isto tako ni o uvjetima koji tamo vladaju. Za ondašnje stručnjake je isto tako bilo problematično i samo lansiranje, jer se nije znalo dali se može izdržati (i preživjeti) silan napor ubrzanja. Iz svih tih razloga odlučeno je da se lansira nekog manjeg sisavca, koji bi ipak nalikovao čovjeku, i žrtvuje, jer se u to vrijeme još nije pomišljalo o povratku na zemlju. Let je organiziran kao eksperimentalni put u jednom pravcu, na kom je trebalo izvršiti mjerenja temperature, pritiska, čestice, zračenja i magnetizma.

Kujicu Lajku, psa lutalicu su pronašli na ulicama Moskve, i isprva nazvali Kudravka (ruski *Кудрявка*), ona je prošla obuku s dvoje drugih pasa, i na kraju odabrana kao najbolja, za prvu misuju. Lajka je lansirana iz Bajkonura u Sputniku 2 3. novembra 1957. 
Uginula samo nekoliko sati nakon lansiranja od posljedica stresa i toplotnog udara, koji je izgleda bio uzrokovan zbog kvara u kontrolnom sistemu za regulaciju topline.
Pravi uzrok i vrijeme njene smrti nije se znao sve do 2002. jer su sovjetski mediji lansirali priču da je uginula zbog nedostatka kisika šesti dan leta.

Iako Lajka nije preživela putovanje, eksperiment u kom je ona sudjelovala, dokazao je da sisavci mogu preživjeti lansiranje u orbitu i podnesti bestežinsko stanje. Tako je Lajka prokrčila i ljudima let u svemir.

Lajkina ostavština
------------------

Lajka na rumunjskoj poštanskoj marki
Njoj u spomen je 11. aprila 2008. otkriven mali spomenik, pored vojno-istraživačkog instituta u Moskvi koji ju je spremao za misiju. Ona je predstavljena kao pas koji stoji na vrhu rakete. Američka NASA je (istina još uvijek nezvanično) po Lajki nazvala jedan dio Marsa.

Lajka je inače postala toliko popularna, da je postala i glavni lik nekih romana (Julian May: Intervention, Jeanette Winterson: Weight: The Myth of Atlas and Heracles). U vrijeme kad je lansirana, gotovo sve tadašnje socijalističke zemlje izdale su prigodne marke sa njenim likom.

Povezano
--------

* Životinje u svemiru

Izvori
------

1. 1 2 3  „*Laika*" (engleski). Encyclopædia Britannica.

Vanjske veze
------------

***Lajka*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Laika* na portalu Encyclopædia Britannica ()
Koordinate: 41° 33′ 19" SGŠ, 22° 41′ 04" IGD

**Visoka Mahala** (mak. *Visoka Maala*) je naselje u Republici Makedoniji, u jugoistočnom delu države. Visoka Mahala je u sastavu opštine Vasiljevo.

Prirodni uslovi
---------------

Visoka Mahala je smeštena u jugoistočnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg grada, Strumice, naselje je udaljeno 18 kilometara severno.

Naselje Visoka Mahala se nalazi u istorijskoj oblasti Strumica. Naselje je položeno na južnim padinama Maleševskih planina, severno od Strumičkog polja. Nadmorska visina naselja je približno 600 metara. 

Mesna klima je planinska zbog znatne nadmorske visine.

Stanovništvo
------------

Visoka Mahala je prema poslednjem popisu iz 2002. godine imala 457 stanovnika.

Većinsko stanovništvo u naselju su Turci (100%). 

Pretežna veroispovest mesnog stanovništva je islam.

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

* www.opstinavasilevo.gov.mk Zvanična stranica opštine Vasiljevo Arhivirano 2021-12-19 na Wayback Machine-u

  

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Vasiljevo |
| --- |
| **Vasiljevo** • 
Angelci • 
Varvarica • 
Visoka Mahala • 
Vladijevci • 
Gradošorci • 
Dobrošinci • 
Dukatino • 
Edrenikovo • 
Kuškulija • 
Nova Mahala • 
Njivičino • 
Piperevo • 
Radičevo • 
Sedlarci • 
Suševo • 
Trebičino • 
Čanaklija |  |
**Tršlja** (lat. *Pistacia lentiscus*) je vrsta dvodomne, zimzelene biljke iz roda *Pistacia*. To je mediteranska biljka koja raste na širokom području od Izraela, preko Turske i Grčke do Španjolske. U Hrvatskoj raste diljem Dalmacije, uključujući i otoke.

Opis
----

Raste kao grm visok 1-3 metara, rijetko kao stablo visine 8 metara. Kožasti listovi su naizmjenično raspoređeni na stabljici, te su dugi oko 5 centimetara. Cvjetovi su vrlo maleni, dvodomni. Raspoređeni su u poprilično gustim cvastovima. Muški cvjetovi su tamnocrveni, dok su ženski zelenkasti. Plod je u obliku koštunice promjera 4 milimetra, ispočetka crvene, kasnije potamni. Plod cvjetanja traje od ožujka do travnja.

Mastika
-------

Najveća korist tršlje je smola dobivena zarezivanjem kore, sušena na suncu, koja se naziva mastika [ru]. Najcjenjenija je ona s grčkog otoka Hiosa, gdje raste poseban varijetet koji proizvodi jako puno smole. Mastika ima široku primjenu kod osvježavanja daha (kao žvakaća guma, može se reći i najstarija), liječenja gingivitisa, te želučanih i dišnih tegoba. Često se koristi i u kulinarstvu.

Tokom vladavine Otomanskog carstva na Khíosu mastika je bila vrlo cijenjena, pa je čak i dosezala cijenu zlata, a sultan je za njezinu krađu naređivao smrtnu kaznu. Tijekom pokolja na Hios, stanovnici mjesta Mastichochoria morali su sultana i njegov harem opskrbljivati tom dragocjenom smolom. Tursko ime za taj otok, *Sakız Adası* znači "otok gume".

Izvori
------

* Dankwart Seidel: *Blumen am Mittelmeer*. BLV Verlagsgesellschaft, München 2002. ISBN 3-405-16294-7.
* Peter Schönfelder, Ingrid Schönfelder: *Was blüht am Mittelmeer?*. 4. Auflage. Kosmos, Stuttgart 2005. ISBN 3-440-10211-4.
* Lucien F. Trueb, Ulrich Wyss: *Mastix von Chios - ein begehrtes Baumharz. In: Naturwissenschaftliche Rundschau*. 59, Nr. 6, 2006, ISSN 0028-1050, str. 297–302.

Vanjske veze
------------

* Bonsai tršlja

Ostali projekti

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi nalazi se članak na temu: **Tršlja** |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **Tršlja** |
|  | Wikivrste imaju podatke o: **Tršlja** |
|  | Potražite izraz ***tršlja*** u W(j)ečniku, slobodnom rječniku. |
***Niko nije savršen*** je srpska TV-drama u produkciji RTV Beograd emitovana 1993. na televiziji. godine. Režirao ju je Dejan Ćorković a scenario je napisao Branislav Đuričić.

Radnja
------

Komedija o novom sloju poslovnih ljudi koji imaju sve što je potrebno uspešnom poslovnom čoveku, ali skoro nikad nemaju i odgovarajući pedigre, odnosno poreklo koje vi odgovaralo uz mesto koje sada zauzimaju u društvu. Kako doći do uglednih roditelja nego uz pomoć novca, kupovinom porekla, kao što se i sve ostalo kupuje u drušvu u tranziciji. S druge strane su oni koji imaju traženi pedigre, obrazovanje i otmeno ponašanje ali nemaju novac.

Uloge
-----

| Glumac | Uloga |
| --- | --- |
| Milena Dravić | Marica / Mari |
| Vlastimir Đuza Stojiljković | Petar / Pjer |
| Svetislav Goncić | Tufegdžić / Mišel |
| Branka Katić | Hortenzija |
| Milivoje Tomić | Filip, teča |
| Ljubica Ković | Julijana, tetka |
| Milutin Butković | Šumenković |

Spoljašnje veze
---------------

* *Niko nije savršen* na IMDb-u ()