**Finska pravoslavna crkva** (fin. *Suomen ortodoksinen kirkko*) je autonomna crkva pod jurisdikcijom Carigradske patrijaršije.

Istorija
--------

Hrišćanstvo je stiglo u Finsku iz grada Novgoroda zajedno sa pravoslavnim trgovcima i monasima još na početku 12. vijeka. Ispočetka, centri pravoslavlja su bili mali manastiri. Na početku drugog milenijuma na jezeru Ladoga bio osnovan Valamski manastir, a krajem 14. vijeka i Konevecka obitelj. Pečenski manastir na obali Berencova mora je bio osnovan u 16. vijeku. Tokom sljedeća dva vijeka, manastiri su bili potpuno razoreni. Početkom 16. vijeka, zapadne karelske zemlje su se nalazile pod švedskom vlašću. Dio stanovništva je prebjegao u Srednju Rusiju, a drugi dio je ostao u Kareliji i bio preobraćen u luteranstvo. Poslije osvajanja Priladožja od strane Petra Velikog na početku 18. vijeka, otpočeo je novi period u istoriji pravoslavlja u Kareliji. Obnovljen je Valamski manastir i Konevecka obitelj na jezeru Ladoga, i krajem 19. vijeka bio je obnovljen i Trifono-Pečenski manastir na sjeveru. Približno te godine, osnovana je i Sveto-Trojicka ženska opština u Lintuli, koja je kasnije dobila status manastira.

Početkom 19. vijeka, nakon Rusko-švedskog rata, između Rusije i Švedske je bio zaključen dogovor kojim je podijeljena sfera uticaja na prostoru Finske. Bivši švedski posjedi u Finskoj su pripali Ruskoj Imperiji. Kao rezultat tih promjena, broj pravoslavnog stanovništva u Finskoj se uvećao za deset puta. U velike gradove doseljavali su se pravoslavni trgovci i činovništvo, a i razmještali su se garnizoni. Crkvenu upravu u Finskoj je vršio mitropolit sanktpeterburški. Godine 1892, bila je osnovana samostalna Eparhija Viborga i sve Finske. Pravoslavno stanovništvo Finske su bili Karelci, Rusi, Finci i Laponci.

Nakon Oktobarske revolucije (1917), Finska je dobila nezavisnost. U nezavisnoj Finskoj, Pravoslavna crkva je dobila status državne crkve zajedno sa Luteranskom. Godine 1921, patrijarh moskovski i sve Rusije Tihon je dao Finskoj pravoslavnoj crkvi status autonomne crkve. Imajući u vidu haos i poteškoće koje su vladale u državnom životu Sovjetske Rusije, pravoslavna crkvena uprava se je obratila Carigradskoj patrijaršiji s molbom da primi Finsku pravoslavnu crkvu pod omofor vaseljenskog patrijarha. U skladu s tomosom od 6. jula 1923, Finska pravoslavna crkva je dobila status autonomne crkve u rangu arhiepiskopije pod jurisdikcijom Carigradske patrijaršije.

Od tada, Crkva je bila naročito aktivna u Kareliji, gdje je bio najveći broj parohija. Nakon Drugog svjetskog rata, evakuisano stanovništvo iz Karelije je bilo raseljeno po cijeloj zemlji i zbog toga su osnivane nove parohije. Godina 1950-ih, osnovane su 2 eparhije, koje su teritorijalno obuhvatale cijelu zemlju. Za Centralnu Finsku je bila osnovana Karelska eparhija, a Južna Finska i Laponija su ulazile u sastav Helsinske eparhije. Godine 1979, otvoren je i vikarijat Joensu, čiji je episkop vršio arhipastirske dužnosti neposredno pri poglavaru Finske pravoslavne crkve. Te godine je bila osnovana i mitropolija i rukopoložen je mitropolit.

Ustrojstvo
----------

Finska pravoslavna crkva je autonomna crkva u sastavu Carigradske patrijaršije. Crkva ima oko 60.000 registrovanih parohijana. Na čelu Crkve se nalazi arhiepiskop karelski i sve Finske Lav.

Finska crkva obuhvata 3 eparhije: Karelsku, Helsinsku i Oulusku. Episkop Karelske eparhije je i arhiepiskop ove Crkve. Eparhijski arhijereji nose titulu mitropolita. Karelski arhiepiskop ima i svog vikarnog episkopa.

Crkva ukupno obuhvata 24 parohije i 2 manastira. Crkva koristi novojulijanski kalendar.

Najviši crkvenozakonodavni organi su Pomjesni i Arhijerejski sabor. Izvršna vlast, odgovorna za sprovođenje donesenih rješenja u život, pripada Crkvenoj upravi.

Pored Evangelističke luteranske finske crkve, Finska pravoslavna crkva je druga zvanična crkva.

Povezano
--------

* Carigradska patrijaršija
* Patrijaršijske parohije u Finskoj

Spoljašnje veze
---------------

***Finska pravoslavna crkva*** na Wikimedijinoj ostavi

* Zvanična stranica Finske pravoslavne crkve Arhivirano 2010-07-24 na Wayback Machine-u

| * p
* r
* u
Autokefalne i autonomne crkve u pravoslavlju |
| --- |
| Autokefalne crkve | **Četiri drevne patrijaršije:** Carigrad • Aleksandrija • Antiohija • Jeruzalem  Rusija • Srbija • Rumunska • Bugarska • Gruzija • Kipar • Grčka • Poljska • Albanija • Češka i Slovačka • Amerika\* • Ukrajina\* |
| Autonomne crkve | Sinaj • Crna Gora\* • Finska • Estonija\* • Hrvatska\* • Japan\* • Kina\* • Zapadna Europa\* • Besarabija\* • Moldavija\* • Ohrid\* • (RPCIR) |
| \* *Autokefalnost ili autonomija nije opće priznata.*\*\* *Poluautonomnni dio Ruske pravoslavne crkve čija autonomija nije opće priznata.* |

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 126669626
* LCCN: n80102258
* ISNI: 0000 0000 8728 8983
* GND: 4347413-5
* BIBSYS: 98014269

 |