recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Za istoimeni film, vidite članak Il Gattopardo (film).

***Il Gattopardo*** (sh. *Gepard*) je roman italijanskog književnika Giuseppea Tomasija di Lampeduse objavljen 1958. godine, a koji se smatra jednim od najvažnijih djela italijanske književnosti 20. vijeka.

Radnja je smještena na Siciliju u doba Risorgimenta 1860. godine te prikazuje kako je pohod Garibaldijevih crvenokošuljaša oborio dotadašnji režim Kraljevine Dviju Sicilija i utro put njenom pripajanju ujedinjenoj Italiji te izazvao dramatične političke, ekonomske i socijalne promjene. Protagonist romana je Fabrizio Cabrera, princ od Saline, plemić i pripadnik aristokracije koja je generacijama dominirala političkim životom otoka i koji svjedoči kako pripadnike njegove klase na tom mjestu mijenja "vulgarna" i pohlepna buržoazija.

Di Lampedusa je bio posljednji izdanak porodice sicilijanskih prinčeva, a na pisanje romana - koji mu je bio jedini u životu - ga je velikim dijelom nagnala depresija od koje je patio nakon što mu je palača razorena u Drugom svjetskom ratu. Roman, za koga se smatra da je velikim dijelom bio inspiriran vlastitim iskustvima, je pisao nekoliko godina. Rukopis odbili ugledni izdavači Mondadori i Einaudi prije nego što je roman posthumno objavila izdavačka kuća Fertrinelli.

*Il Gattopardo* je nakon objavljivanja doživio žestoke kritike iz gotovo svih krugova tadašnjeg italijanskog političkog i kulturnog establishmenta. Desničari i konzervativci su bili nezadovoljni prikazom dekadencije plemstva, ali i katoličkog klera; liberalima se nije svidio u tadašnjoj Italiji "heretički" prikaz negativnih strana procesa ujedinjenja, a isto tako žestoke kritike je *Il Gattopardo* primio od strane komunista zbog ne-marksističkog, odnosno negativnog prikaza sicilijanske radničke klase i seljaka. Sa druge strane, roman se izuzetno dopao dijelu intelektualaca, a među prvima koji ga je pohvalio je bio ugledni engleski pisac E. M. Forster. Godine 1959. je dobio uglednu književnu nagradu Premio Strega. Sa vremenom je reputacija romana sve više i više rasla i danas se tome je pomogla i rečenica "Stvari se moraju mijenjati, ako želimo da ostanu iste", koje izgovara protagonistov nećak Tancredi, a koje su kasnije često korištene kao ironični opis stanja u modernoj Italiji.

Godine 1963. je prema romanu snimljen istoimeni film u režiji Luchina Viscontija.

Vanjske veze
------------

* Il romanzo e il film: somiglianze e differenze Arhivirano 2007-05-14 na Wayback Machine-u
* Donnafugata: "The Leopard" places in Palma di Montechiaro
* Donnafugata: "The Leopard" places in Santa Margherita Belice
* The Leopard Map Arhivirano 2014-09-06 na Wayback Machine-u
* Članak u *Vanity Fairu* o restauraciji filma Arhivirano 2011-02-28 na Wayback Machine-u
* Personal tours of Lampedusa sites in Palermo and Sicily Arhivirano 2013-02-18 na Archive.is-u

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 175579094
* LCCN: no2015015062
* GND: 4281792-4
* SUDOC: 031802567
* BNF: cb122950403 (podaci)
* NLA: 40091247
* BNE: XX2035378

 |
Arahozija
**Arahozija** je drevna pokrajina Perzijskog Carstva u južnoj Aziji koja obuhvaća područje današnjeg jugoistočnog Afganistana i sjevernog Pakistana, do rijeke Ind. „Arahozija" je latinizirani oblik grčkog naziva za ahemenidsku i seleukidsku pokrajinu (satrapiju) na istoku njihovog carstva, koja je bila naseljena iranskim narodom Arahozijaca ili Arahoza.

Sredinom 6. stoljeća pne. Arahoziju pokoravaju Perzijanci predvođeni s Kirom Velikim. Arahozijci su spomenuti na popisu perzijskih satrapija na Darijevim zapisima u Behistunu, a prikazani su i na reljefima u Perzepolisu. Godine 330. pne. regiju je osvojio Aleksandar Makedonski, poslije kojeg regijom vlada helenistička dinastija Seleukida, dok nedugo kasnije Arahozijom ponovo vladaju iranske dinastije Parta, odnosno kasnije Sasanida. 

Arahozija danas je zajedno sa drevnom regijom Drangijanom poznata pod modernim nazivom Sistan.

Izvori
------

1. 1 2  Arahozija (enciklopedija Britannica)
2. 1 2 3  Arahozija (Livius.org)
3. ↑  *Iranica enciklopedija*[*mrtav link*]
4. ↑  „Drangijana (Livius.org)". Arhivirano iz originala na datum 2012-09-21. Pristupljeno 2009-08-20.

Vanjske veze
------------

* Iranica enciklopedija: Arahozija[*mrtav link*]
* Arahozija, Livius.org
* Britannica enciklopedija: Arahozija (perzijska satrapija)

| * p
* r
* u
Ahemenidske satrapije |
| --- |
|  | Perzija • Elam • Babilonija • Medija • Saka • Jonija • Pamfilija • Paflagonija • Kapadokija • Karija • Lidija • Likija • Frigija • Skudra • Cipar • Armenija • Asirija • Kilikija • Taksila • Egipat • Gandara • Satagidija • Gedrozija • Karmanija • Maka • Sagartija • Drangijana • Arahozija • Baktrija • Partija • Arija • Horezmija • Sogdijana • Kuš • Arabija • Hirkanija • Margijana • Dahe • Libija | Ahemenidska perzijska zastava |

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 313477879
* GND: 1066607680

 |
Vasarelijev rad u Pečuhu.
**Viktor Vazareli** (**Victor Vasarely** [viktɔʁ vazaʁəli], pravo ime **Győző Vásárhelyi** [ˈɟøːzøː vaːʃaːrhɛji]; Pečuh, 9. aprila 1906. – Pariz, 15. marta 1997.), francuski slikar, skulptor i grafičar mađarskog porekla.

Umetnik kojega se često naziva ocem Op umetnosti. Početkom 1930-ih se skrasio u Parizu gde je radio kao grafički umetnik. Tu je napravio svoj prvi značajni rad *Zebra*, koji se sastojao od zakrivljenih crnih i belih linija, pokazujući u koje smeru želi nastaviti stvarati. *Zebra* se danas smatra prvim delom u žanru Op umetnost.

Život i rad
-----------

Vazareli se rodio u Pečuhu i svoje detinjstvo je proveo u Budimpešti a od 1919. godine je rastao u Slovačkoj u Piešťanyma. Od 1925. godine je studirao na medicinskom fakultetu u Budimpešti ali od 1928. godine je stupio na grafičku školu u Budimpešti koja se nazivala „budimpeštski bauhauz" i koja je postojala od 1938. godine ali iz finansijskih razloga nije mogla da da sve ono što i Bauhauz i umesto toga su bili usredsređeni na tipografički dizajn i primenjenu grafiku.

1929. godine je Vazareli naslikao svoje slike Modru studiju i Zelenu studiju a godinu dana kasnije se oženio sa svojom koleginicom Klar Spiner sa kojom je kasnije imao dvoje dece. U Budimpešti je radio u društvu za izradu kugličnih ležajeva i pravio plakate. U to vreme Vazareli je postao grafički dizajner i umetnik slikanja plakata koji je kombinovao uzorke i organske slike.

Vazareli je napustio Mađarsku i otputovao za Pariz i tu radio kao grafički umetnik od 1930. godine. Želeo je da tu osnuje školu nalik na „budimpeštanski bauhauz" i za tu priliku je napisao nekoliko udžbenika. Posle drugog svetskog rata je u predgrađu Pariza otvorio alelje. Od 1961. godine se nastanio u Anet-sur-Marneu.

Za vreme sledeće tri desetgodišta je Vazareli stvorio svoj stil geometrijske apstraktne umetnosti. Radio je sa raznim materijalima i upotrebljavao samo minimalni broj boja. Umro je u Parizu 15. marta 1997. godine

Spoljašnje veze
---------------

***Victor Vasarely*** na Wikimedijinoj ostavi

* Vasarely: Images, Exhibits, Descriptions, Biography Arhivirano 2009-11-02 na Wayback Machine-u
* Yvaral, Jean Piere Vasarely (son of Victor Vasarely): Images, Exhibits, Descriptions, Biography Arhivirano 2009-11-19 na Wayback Machine-u
* Association Vasarely Arhivirano 2019-07-18 na Wayback Machine-u
* Online petition to save Museum Fondation Vasarely in Aix-en-Provence, France  Arhivirano 2009-01-29 na Wayback Machine-u
* Vasarely Museum, Zichy Palace, Budapest Arhivirano 2018-07-25 na Wayback Machine-u
* *Culture+Travel* magazine feature from 2008 about the Vasarely Foundation in Aix
* Vasarely VS VRML - Caldor Arhivirano 2009-02-27 na Wayback Machine-u
**San Andrés y Providencia** (španjolski: *Departamento de San Andrés, Providencia y Santa Catalina*) je jedan od 32 departmana na koji je Kolumbija administrativno podjeljena.

To je jedini kolumbijski departman -arhipelag koji se nalazi u Karipskom moru, udaljen 710 km sjeverozapadno od Cartagene, ali samo 180 km od obale Nikaragve.

Karakteristike
--------------

Karta otoka
Arhipelag se sastoji od dva veća otoka *San Andrés* (27,14 km²) i *Providencia* (17 km²) udaljenog 90 km sjeverno od otoka San Andrés. Pored Providencie leži otočić *Santa Catalina*, odvojen kanalom širokim 150 metara, preko kojeg je izgrađen most.

Pored tih otoka u arhipelagu leže i osam atola i grebena; Southwest Cays, Courtown Cays, Alice Shoal, Bajo Nuevo Bank, Serranilla Bank, Quita Sueno Bank, Serrana Bank i Roncador Bank.

Departman San Andrés y Providencia ima površinu od 49 km², na kojoj je 2020. živilo 63,700 stanovnika.

Većina stanovnika na arhipelagu su protestanti i govore engleski.
Administrativni centar departmana je grad San Andrés koji se nalazi na sjeveru istoimenog otoka.

Administrativna podjela
-----------------------

Departman je administrativno podjeljen na 2 općine, koje se nalaze na dva istoimena otoka San Andrés i Providencia.

Historija
---------

Otoke su 1629. naselili engleski puritanci, a kasnije plantažeri, koji su sa sobom doveli i crne robove sa Jamajke. 
Arhipelag je pripao Španjolskoj 1786. a od 1822. je postao dio Kolumbije. 
Od 1912. arhipelag ima autonomiju u okviru tadašnjeg Departmana Bolivar, a 1991. je postao departman.

Privreda
--------

Privreda se bazira na turizmu i poljoprivredi (kokos, kopar i naranče.
Na Providenciji se uzgajaju kulture za vlastitu upotrebu.
Promet sa kopnom se odvija avionima, oba otoka imaju aerodrome, a veći je onaj u gradu San Andrés.

Izvori
------

1. 1 2 3  „*San Andrés y Providencia Department*" (engleski). City population. Pristupljeno 24.12. 2022.
2. 1 2 3 4 5 6 7  „*San Andrés y Providencia*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 24.12. 2022.
3. 1 2  „*Historia San Andrés y Providencia*" (španjolski). Asocapitales. Arhivirano iz originala na datum 2022-12-03. Pristupljeno 24.12.2022.
4. ↑  „*Government - San Andres*" (engleski). San Andres and Providencia Colombia. Pristupljeno 24.12. 2022.

Vanjske veze
------------

***San Andrés y Providencia (departman)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Gobernación del Archipiélago* ()

| * p
* r
* u
Departmani Kolumbije |
| --- |
| Kolumbijski grb | 
Amazonas • Antioquia • Arauca • Atlantico • Bolívar • Boyacá • Caldas • Caquetá • Casanare • Cauca • Cesar • Chocó • Córdoba • Cundinamarca • Guainía • Guaviare • Huila • La Guajira • Magdalena • Meta • Nariño • Norte de Santander • Putumayo • Quindío • Risaralda • San Andrés y Providencia • Santander • Sucre, Tolima • Valle del Cauca • Vaupés • Vichada
 | Kolumbijski departmani |
**San Felipe** je grad od 64,484 i općina od 76,844 stanovnika u centru Čilea u Provinciji San Felipe de Aconcagua u 
kojoj je administrativni centar.

Geografske karakteristike
-------------------------

San Felipe leži u dolini rijeke Aconcagua, udaljen 88 km sjeverno od Santiaga.

Historija
---------

San Felipe je osnovan još za španjolske kolonijalne vlasti 3. augusta 1740. kao selo (villa) pod imenom *San Felipe el Real*. 
Dvor je to odobrio 1743.

Status grada i grb dodjelio mu je kralj Carlos III 1. aprila 1770.
Krajem 19. vijeka San Felipe je postao administrativni centar tadašnje Provincije Aconcagua u kojoj su tad pored današnjeg San Felipea bile i provincije Los Andes i Petorca.

Privreda
--------

Privreda grada bazira se na poljoprivredi (voćarstvo) i uslugama.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Chile: Valparaiso*" (engleski). City population. Pristupljeno 22. 11. 2020.
2. 1 2 3 4 5 6 7   „Comuna de San Felipe" (španjolski). EcuRed. Pristupljeno 22.11. 2020.

Vanjske veze
------------

***San Felipe (Čile)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Municipalidad de SanFelipe* (službene stranice) ()
**Krupa (Vrbas)** je rijeka u Bosanskoj Krajini, pritoka Vrbasa, Bosna i Hercegovina. Nastaje od rijeke Ponor, zanimljive hidro-geomorfološke pojave, čiji je izvire kod sela Podrašnica ispod planine Dimitor. Nakon nekoliko kilometara ponire ispod jugozapadnih obronaka planine Manjače u Podrašničkom polju. Obilježje Ponora je visok stepen ekološke očuvanosti i bogatstvo živog svijeta.

Vodenica na Krupi
Nakon toga se vode Ponora opet pojavljuju u mjestu Krupa na Vrbasu i pod imenom Krupa se ulijeva u rijeku Vrbas. Naselje Krupa na Vrbasu smješteno je u dolini Vrbasa, u Krupskoj kotlini, između Zvečajske i Grebenske klisure. Administrativno pripada prostoru Grada Banja Luka, na oko 25 kilometara južno od centra, na putu za Jajce i Mrkonjić Grad.

Na tom kratkom putu kroz naselje Krupu u dužini od 4 km, rijeka je stvorila slapove, na oko kilometar od njezina ušća u Vrbas. Na Krupinim slapovima, koji se nižu na oko 100 m dužine rijeke, razasute su male vodenice koje sa slapovima čine jedinstvenu ambijentalnu cjelinu. Preko rijeke je izgrađeno i nekoliko drvenih mostića. Na obali rijeke izgrađen je i ribnjak.

Izvori
------

1. ↑  „Slapovi Krupe (Vrbas)". *www.youtube.com, 2019*. Pristupljeno 12. 02. 2024.
2. ↑  „Rijeka Krupa". *Dinarsko gorje, Rijeka Krupa, 2008*. Pristupljeno 12. 02. 2024.

***Krupa (Vrbas)*** na Wikimedijinoj ostavi
*Altruizam* (Albert Anker; 1831–1910)
**Altruizam** (lat. *alter* - drugi) nesebična je briga za dobrobit drugih ljudi. Termin označava životni stav koji uključuje nesebičnost, naklonost, ljubav prema drugome i spremnost da mu se pomogne, po cijenu lične štete i žrtve, bez ikakve naknade ili spoljašnje nagrade.

Altruizam je ono ponašanje koje se obično opisuje kao "nesebično" jer su interesi drugih stavljeni iznad vlastitih interesa. Altruistični postupci su svjesni postupci i sadrže namjeru da se nekome pomogne i zahtijevaju određeno žrtvovanje i odricanje. Stoga bi, prema takvom određenju, alutrističko ponašanje bilo jedna vrsta prosocijalnog ponašanja.

Terminologija
-------------

Termin altruizam sačinio je Ogist Kont oko 1830. godine. Protivan pojam je egoizam. Osoba koja se ponaša u duhu altruizma naziva se **altruist(a)**

Naučni pogled na altruizam
--------------------------

### Biološki altruizam

U evolucijskoj biologiji se smatra da se organizam ponaša altruistički ako njegovo ponašanje ide u korist drugim organizmima. Altruizam predstavlja svaku radnju koja povećava pogodnost drugih na ukor sopstvene pogonosti.

Pojam altruizma u biologiji se razlikuje od svakidašnjeg koncepta, koji podrazumeva da se radnja može nazvati altruističnom samo ako je izvršena sa svesnom namerom da se pomogne drugom biću. Štaviše, neki od najzanimljivijih primera biološkog altruizma se mogu naći među bićima koja (verovatno) uopšte nemaju sposobnost svesnog razmišljanja, npr. kod insekata. Biolozi smatraju da samo posledice radnje u smislu reprodukcije mogu da odlučuju u tome da li je određena radnja altruistička, a ne namere, ako ih ima, iz kojih je radnja izvršena.

### Psihologija

Socijalne nauke definišu altruizam kao motivaciju za doprinos blagostanju druge osobe, za razliku od egoizma, pod kojim se podrazumeva motivacija za povećanje sopstvenog blagostanja.

Rani filozofski pogled na altruizam je bio zasnovan na osnovnom principu psihološkog hedonizma. On glasi, da, čak i kada bi postojala mogućnost da čovek bude motivisan da poveća blagostanje druge osobe, on bi bio zadovoljan dostizanjem cilja koji je želeo, tako da bi naizgled altruizam u stvari bio pre svega ishod egoizma. Ova pretpostavka se krši sa novijim istraživanjima psihologa Danijela Betsona. On je predložio novu teoriju, na osnovu koje emocija empatije budi pravu altruističku motivaciju kod ljudi, tj. onu, čiji je krajnji cilj da doprinese blagostanju ne sebi, nego drugoj osobi prema kome oseća empatiju. Ovo novije, pluralističko objašnjenje prosocijalne motivacije obuhvata u istoj meri koncepte i egoizma i altruizma. Dok neki psiholozi smatraju da altruizam mora da obuhvata žrtvovanje činitelja, Betson tvrdi da krajni cilj povećavanja blagostanja druge osobe može biti na ukor sebe, ali i ne mora.
**Džejms Frenklin** "**Džejmi**" **Hajneman** (25. septembar 1956.) američki je stručnjak za specijalne efekte i ko-voditelj televizijske emisije *Razotkrivači mitova*, zajedno sa Adam Sevidžom. On je takođe vlasnik M5 Industris, radionice za specijalne efekte u kojoj su se snimali Razotkrivači mitova. Poznat je i po proizvodnji robota.

Detinjstvo i mladost
--------------------

Hajneman je rođen u Maršalu, Mičigen, a odrastao u Kolambusu u Indijani. Opisujući svoj detinjstvo, Hajneman je rekao: "Ja sam bio problematičan klinac, da budem iskren. Sa 14 godina sam pobegao od kuće i stopirao širom zemlje."

Diplomiro je ruski jezik i književnost na univerzitetu u Indijani. Zbog promovisanja nauke dobio je dva počasna doktorata inžinjerstva.

Karijera
--------

Hajneman je radio kao instruktor ronjenja, ekspert za preživljavanje u prirodi, kapetan broda, lingvista, vlasnik prodavnice životinja, mehaničar i kuvar. Ima blaži oblik akrofobije (straha od visine) što je izazivalo manje probleme tokom snimanja *Razotkrivača mitova*.

### Rad sa specijalnim efektima

Većina njegovog iskustva u emisiji *Razotkrivači mitova* dolazi iz toga što je radio sa vizuelnim i specijalnim efektima za filmove. Počeo je da radi ovaj posao u kasnim 80-im i prvi film gde je radio je bio Top gan. Od tada je radio tehničar za filmove u mnogim flmovima, uključujući i *Matriks trilogiju*.

Hajneman je vlasnik kompanije za izradu specijalnih efekata, M5 Industris, koja se nalazi u San Francisku.

Osim filmova, radio je i na reklamama. Neka od njegovih dostignuća uključuju pravljenje automata za prodaju viđenog u *7 Ap* reklamama, a radio je i na reklamama za Najki.

### *Razotkrivači mitova*

Džejmi na snimanju emisije 2009.
On je karakterističan u emisiji jer uvek nosi crnu beretku, belu košulju preko crne dukserice i naočare za sunce. Ovo, zajedno sa njegovim Morž brkovima i dubokim glasom, su stalne teme za viceve ostalim članovima tima. U njegovoj radionici visi znak na kome piše "Očisti ili umri", vidljive u nekoliko epizoda, koji izražava njegovu želju da održi radnju čistu i urednu.

Hajnemanovo ponašanje u *Razotkrivačima mitova*  je mirno i logično, u suprotnosti sa Sevidžovom impulsivnošću i energičnošću. Često ga dekoncentrišu Sevidžpve provokacije jer njih dvojica često imaju vrlo različita mišljenja. Hajnemanove zamisli su jednostavnije od Sevidžovih Ova razlika je dovelo do brojnih takmičenja između dva voditelja prilikom testiranja mitova.

Lični život
-----------

Godine 1984. Hajneman je upoznao svoju sadašnju ženu, Ajlin Volš, nastavnicu nauke, dok je radio kao instruktor ronjenja na Devičanskim ostrvima. Hajneman se izjasnio kao skeptik  i ateista.

Spoljašnje veze
---------------

***Jamie Hyneman*** na Wikimedijinoj ostavi

* Jamie Hyneman na Twitteru
* Jamie and Adam na Facebooku
* Jamie Hyneman na sajtu IMDb
* Industries, zvanični veb-sajt
* Behind the Myths Tour, zvanični veb-sajt[*mrtav link*]
* Jamie Hyneman bio from the Discovery Channel
**Ponta Delgada** je grad i općina od 68,809 stanovnika u sjevernom Atlantiku u portugalskom arhipelagu i Autonomnoj regiji Azori u kojoj je administrativni centar.

Geografske karakteristike
-------------------------

Ponta Delgada se nalazi na jugozapadu otoka São Miguel, u prirodnom zaljevu, udaljena nekih 1,200 km zapadno od rta Cabo da Roca.
Klima je blaga oceanska sa malim oscilacijama između 14 i 25 °C.

Historija
---------

Ponta Delgada dobila je |status grada poveljom kralja Joãa III 2. aprila 1546. nakon što je dotadašnja otočka prijestolnica - Vila Franca do Campo, razorena u strašnom potresu 1522. godine.

Zlatni period grada bio je 19. vijek kad je bio obavezna luka za brodove koji su plovili iz Evrope za Sjevernu Ameriku (i obrnuto) u kojoj bi dopunili zalihe. U to vrijeme prosperirao je na izvozu agruma za Ujedinjeno Kraljevstvo, pa je izrastao u treći po veličini grad tadašnjeg Portugala.

Još je početkom 20. vijeka bio osmi najveći grad, ali je sljedećih dekada izgubio na važnosti i spao u red manjih gradova.

Teško je stradao 1839. od plimnog vala. Od 1976. je i univerzitetski grad jer je tad osnovan Univezitet Azora.

Znamenitosti
------------

Najveće znamenitosti grada su gradska vrata, katedrala *São Sebastião* iz 15. vijeka, crkve *São José* i *São Pedro*, samostan i kapela *Nossa Senhora da Esperança*, bivši jezuitski kolegij, palača *Sant'Ana* (danas sjedište regionalne vlade), muzej *Carlos Machado*, fortifikacija *São Brá*s, gradska vijećnica i teatar  *Micaelense*.

Privreda i transport
--------------------

Ponta Delgada je danas administrativni, obrazovni i trgovački centar arhipelaga.

Njegova luka, dobro zaštićena lukobranom dugim 1,6 km, je i danas obavezna stanica za jahtaše na plovidbi preko Atlantika.
Iz luke se izvoze agrumi, ananas), čaj, vino, žitarice i mliječni proizvodi.

Od industrije ima šećerane, vinarije, destilirerije i remontno brodogradilište.

Ponta ima Internacionalni aerodrom *João Paulo II* (IATA: **PDL**, ICAO: **LPPD**) sa dnevnim linijama za Lisabon i druge evropske gradove i prema drugim otocima arhipelaga.

Zbog blage klime i bujne vegetacije je i popularna turistička destinacija.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „Ponta Delgada Municipality in Ponta Delgada (Portugal)" (engleski). City Population. Pristupljeno 18.02.2024.
2. 1 2 3 4 5  „*Ponta Delgada*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 18.02.2024.
3. ↑  „*Geografia*" (portugalski). Câmara Municipal de Ponta Delgada. Pristupljeno 18.02.2024.
4. 1 2 3  „*História e Cultura*" (portugalski). Câmara Municipal de Ponta Delgada. Pristupljeno 18.02.2024.
5. ↑  „*São Miguel, a ilha verde*" (portugalski). VisitPortugal. Pristupljeno 18.02.2024.

Vanjske veze
------------

***Ponta Delgada*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Câmara Municipal de Ponta Delgada* ()
**John Harwood Hick** (Scarborough, 20. 1. 1922. – Birmingham, 9. 2. 2012), britanski filozof, teolog i akademik. U filozofskoj teologiji dao je glavni doprinos teodiceji, eshatologiji i kristologiji, dok je u filozofiji religije izvršio velik utjecaj na epistemologiju religije i religijski pluralizam.

Karijera
--------

Među njegovim različitim akademskim pozicijama su: profesor emeritus filozofije religije na Univerzitetu Claremont (SAD), profesor emeritus teologije na Univerzitetu u Birminghamu i suradnik Instituta za napredno istraživanje u humanističkim i društvenim naukama na Univerzitetu u Birminghamu. Ujedno je bio i podpredsjednik Britanskog društva za filozofiju religije i podpredsjednik Svjetskog kongresa religija.

Akademske godine 1986/1987. držao je prestižna Giffordova predavanja, a 1991. nagrađen je i Grawemeyerovom nagradom za religiju.

John Hick danas je najpoznatiji kao zagovornik religijskog pluralizma. Započevši karijeru kao svojevrsni tradicionalni kršćanin, protestant, okrenuo se pluralizmu kao načinu pomirenja Božje ljubavi s činjenicama kulturnih i religijskih razlika. Konzekvenca je to i njegova ranijeg rada u epistemologiji religije, u kojem je utvrdio da religiozno znanje nije različito od ostalog ljudskog znanja ukoliko je ono u temeljima stvar perspektive.

Opus
----

Hick je napisao stotine knjiga i radova o predmetima svog istraživanja. Knjige su mu prevedene na 16 jezika. Jedan je od rijetkih filozofa religije koji je napisao značajnu knjigu u svakoj dekadi druge polovine 20. vijeka, od kojih je svaka izazvala brojne energične odgovore ostalih naučnika:

* *Vjera i znanje* (*Faith and Knowledge*, 1957),
* *Zlo i Bog ljubavi* (*Evil and the God of Love*, 1966),
* *Smrt i vječni život* (*Death and Eternal Life*, 1976),
* *Interpretacija religije* (*An Interpretation of religion*, 1989),
* *Metafora utjelovljenog Boga* (*The Metaphor of God Incarnate*, 1993).

Vanjske veze
------------

* () Službene stranice Johna Hicka
* () The John Hick Centre for Philosophy of Religion Arhivirano 2012-02-06 na Wayback Machine-u, University of Birmingham
Arhitektura Wikimedia servera
**Web server** je računar na kojem se nalaze web stranice. Kako je pristup svakom računaru određen portovima (ulazima) koji su predstavljeni brojevima, tako je i pristup web serveru određen portom. Port za pristup web serveru je **80**. Svaki server ima IP adresu, tako da kada se neka stranica posjećuje, odnosno neki server, zapravo se posjećuje adresa kao 98.34.65.243:80, gdje broj 80 govori da se radi o web serveru. 

Prostor na web serveru se može zakupiti kod davaoca (provajdera) usluga hostinga (posluživanja) stranica. Prilikom izrađivanja stranica, da bi one bile dostupne na Internetu, potrebno je da se smjeste na neki web server. 
Web serveri obično dolaze u vidu *clustera* u velikim centrima podataka (engl. ). Naravno, moguće je i od običnog računara napraviti web server, no to nije tako dobro rješenje iz nekoliko razloga. Kao prvo, web stranice smještene na serveru moraju biti stalno dostupne, što znači da računar mora biti stalno uključen i spojen na Internet. Također je potrebno imati statičku IP adresu (iako postoje određene "tehnike" za instalaciju servera na računar koji nema statični IP). Web server bi trebao imati stalnu IP adresu, kako bi mogli registrovati domenu i tu domenu usmjeriti na dotični IP. Na taj način posjetitelji ne moraju pamtiti brojeve (IP) servera već samo adresu kao što je **sh.wikipedia.org**.
**9GAG** je web stranica za zabavu temeljena na slikama koje postavljaju korisnici, a koje su zbog svoje komičnosti prozvane *gegovima*. Stranica je u prosincu 2011. imala milijardu mjesečnih pregleda stranice.

Etimologija
-----------

U početku je naslovna stranica nosila po **9** posloženih slika-šala (engl. **gag**) što je spojeno donijelo naziv stranici. Od veljače 2012. naslovna stranica nema ograničen broj slika, već se nove slike učitavaju pomicanjem stranice prema dolje.

Provedba
--------

Ponavljajuća uporaba internetskih fenomena i likova iz rage comica najprepoznatljivije su značajke stranice. Ovi likovi obično su oskudno dizajnirani i crno-bijeli što je dijelom usredotočenosti na humor stranice. Slično stranicama kao što su Reddit i Digg, korisnici mogu komentirati i glasovati za slike putem Facebooka. Slike najprije dolaze na stranicu za glasovanje *(Vote)*, zatim uz dovoljan broj glasova na stranicu "U trendu" *(Trending)*, te naposlijetku na najistaknutiju, naslovnu stranicu koja se bavi "vrućim temama" *(What`s hot)*.

Statistika
----------

Do drugog dana kolovoza 2012. 9GAG je 266. najposjećenija internetska stranica. 
Otprilike 7% posjetitelja je iz SAD-a (gdje je 9GAG 850. najposjećenija stranica), 6,5% iz Brazila (150.), a ostale zemlje sa značajnim brojem posjetitelja su Portugal (55.), Filipini (74.), Rumunjska (43.). U Hrvatskoj 9GAG trenutno zauzima mjesto 49. najposjećenije stranice, čime je Hrvatska zemlja s drugom najvećom unutardržavnom posjećenošću 9GAG-a, iza Rumunjske (43.).

9GAG-ova stranica na Facebooku trenutno se sviđa više od 4.813.940 osobe.

Ostalo
------

2012. godine 9GAG je objavio mobilnu aplikaciju za Apple iOS.

Iako je sjedište 9GAG-a u Hong Kongu, zasniva se na poslužiteljima u Calgaryu, Alberti i Kanadi.

Vanjske veze
------------

* Službena stranica
* Članak na netokracija.com
*Za istoimeni film Johna Forda iz 1932. godine pogledati: Flesh (film iz 1932.). Za ostala značenja pogledati: Flesh (razvrstavanje).*
***Flesh*** (ili *Andy Warhol's Flesh*) je film iz 1968. godine u režiji Paula Morrisseya.

*Flesh* je prvi film u triologiji Paula Morrisseya, koju je producirao Andy Warhol. Ostali filmovi u triologiji su *Trash* i *Heat*. Sva tri filma imaju kultni status i tipični su primeri ideja i ideologije tog vremena.

Pored Joea Dallesandroa, koji glumi haslera na ulicama New Yorka, u filmu se pojavljuje još nekoliko Warholovih superzvezdi, kao što su Jackie Curtis i Candy Darling. Geraldine Smith se takođe pojavljuje u filmu kao Joeova žena, a Patti D'Arbanville kao njena ljubavnica.

Radnja
------

Film počinje scenom u kojoj Geri (Geraldine Smith) izbacuje Joea (Joe Dallesandro) iz kreveta i tera da na ulicu kako bi zaradio pare za abortus njene devojke. Joe počinje da hasluje na ulici i neki od njegovih klijenata su umetnik koji želi da ga slika (Maurice Bradell), gimnastičar (Louis Waldon) i John Christian. Joe vreme provodi sa drugim haslerima na ulicama New Yorka, od kojih jednog glumi brat Joe Dallesandroa i uči mladog haslera (Barry Brown) kako da privodi mušterije. U jednoj sceni Dallesandro se igra sa svojim, tada jednogodišnjim, sinom, Michaelom Dallesadrom. Film se završava scenom u kojoj je Joe u krevetu sa Geri i njenom devojkom (Patti D'Arbanville). Njih dve skidaju Joea i počinju da se ljube, usled čega se Joe uspava od dosade.

Uloge
-----

|  |
| --- |
| **Podela uloga** |
| Glumica/glumac | Lik | Napomene |
| Joe Dallesandro | Joe |
| Geraldine Smith | Geri |
| Maurice Braddell | Umetnik |
| Louis Waldon | David, gimnastičar |
| Geri Miller | Terry |
| Candy Darling | Candy |
| Jackie Curtis | Jackie |
| Patti D'Aebanville | Gerina devojka |
| Barry Brown | mladi hasler |
| Bob Dallesandro | hasler |

Eksterni linkovi
----------------

* *Flesh* na sajtu IMDb
* Paul Morrissey na sajtu IMDb
**TV Tropes**, poznat i kao **Television Tropes and Idioms** (Televizijski motivi - često klišeji - i idiomi), je wiki koji prikuplja i objašnjava razne konvencije, motive i klišeje na koje se može naići u stvaralačkim djelima. Kad je osnovan 2004. godine, sajt se bavio samo televizijom i filmom, ali sada pokriva i razne druge medije, kao što su književnost, stripovi, video-igre, pa čak i reklame i igračke. Poznat je po ležernom i duhovitom stilu.

Sadržaj
-------

TV Tropes ispočetka se bavio samo televizijskom serijom *Buffy, ubojica vampira*, ali proširio je sadržaj na tisuće drugih serija, filmova, romana, drama, *wrestlinga*, video-igara, animea, mange, stripova, *fan fiction*, i drugih tema, pa i internetskih pojava kao što je Wikipedia, koja se unutar sajta šaljivo spominje kao "The Other Wiki" ("onaj drugi Wiki"). Istim ležernim stilom opisuju se i teme kao što su znanost, filozofija, politika i povijest - u odjeljku "Useful Notes" (korisne bilješke). Da bi ušao u TV Tropes, sadržaj ne mora biti "važan", kao što piše na glavnoj stranici.

Stranice s motivima i klišejima obično se stvaraju putem standardiziranog sustava lansiranja, poznatog kao "You Know, That Thing Where..." ("Znaš, ono gdje...") ili YKTTW, gdje drugi članovi sajta, poznati kao "tropers", mogu dati primjere ili predložiti poboljšanja prije objavljivanja stranice.

Godine 2009. osim engleskog uvedeni su i drugi jezici, od kojih se najviše razvio njemački. Godine 2011. TV Tropes krenuo je u video-produkciju i lansirao *Echo Chamber*, web-seriju o vloggeru sa sajta TV Tropes koji objašnjava i demonstrira motive i klišeje.

Ekonomist Robin Hanson tvrdi da je neočekivana nuspojava čitanja sajta TV Tropes jačanje cinizma kod čitatelja, "jer se nekadašnje iznenađenje pretvara u obično prepoznavanje". Ta pojava ima svoju natuknicu na sajtu, nazvanu "TV Tropes Will Ruin Your Life" (TV Tropes će vam uništiti život), koja kaže da više nećete moći čitati knjige, gledati filmove itd. a da ne prepoznate svaki kliše čim se pojavi.

Vanjske veze
------------

* sajt TV Tropes Arhivirano 2008-04-22 na Wayback Machine-u
* Kratak i dobar hrvatski opis kako TV Tropes funkcionira
3D struktura kalmodulina
**Kalmodulin** (*CaM*) je kalcijum-vezujući protein koji poseduju sve eukariotske ćelije. On može da se veže i reguliše veliki broj različitih proteina, i stoga ima uticaja na brojne ćelijske funkcije.

Funkcija
--------

CaM posreduje procese poput inflamacije, metabolizma, apoptoze, kontrakcije glatkih mušića, intracelularno kretanje, kratkotrajne i dugotrajne memorije, nervnog rasta i imunskog responsa. CaM je izražen u mnogim ćelijskim tipovima i može da nađe na raznim subcelularnim lokacijama, kao što su citoplazma, unutar organela, ili vezan za membranu plazme i organela. Mnogi od proteina za koje se CaM vezuje nemaju sposobnost vezivanja kalcijuma, tako da oni koriste CaM kao kalcijumski senzor i prenosnik signala. CaM takođe može da koristi zalije kalcijuma u endoplazmatičnom retikulumu, i sarkoplazmičnom retikulumu. CaM podleže konformacionoj promeni nakon vezivanja kalcijuma, što mu omogućava da se veže za specifične proteine za specifične response. CaM može da veže do četiri jona kalcijuma, i podložan je post-translacionim modifikacijama, kao što su fosforilacija, acetilacija, metilacija i proteolitički rascep, svaka od kojih potencijalno modulira njegove akcije. Kalmodulin takođe može da veže antraksni toksin iz antraks bakterija.

Članovi familije
----------------

* Kalmodulin 1 (*CALM1*)
* Kalmodulin 2 (*CALM2*)
* Kalmodulin 3 (*CALM3*)
* Kalmodulinu-sličan 1 (*CALML1*)
* Kalmodulinu-sličan 3 (*CALML3*)
* Kalmodulinu-sličan 4 (*CALML4*)
* Kalmodulinu-sličan 5 (*CALML5*)
* Kalmodulinu-sličan 6 (*CALML6*)

Drugi kalcijum-vezujući proteini
--------------------------------

Kalmodulin pripada jednoj od dve grupe kalcijum-vezujućih proteina, zvanoj EF ruka proteini. Druga grupa, koja se naziva aneksini, vezuje kalcijum i fosfolipid (npr. lipokortin). Mnogi drugi proteini vezuju kalcijum, mada se vezivanje kalcijuma ne može smatrati njihovom primarnom funkcijom u ćeliji.

Vidi još
--------

* Proteinske kinaze
* Ca2+/kalmodulin-zavisne proteinske kinaze

Literatura
----------

1. ↑  Stevens FC (1983). „Calmodulin: an introduction". *Can. J. Biochem. Cell Biol.* **61** (8): 906–10. DOI:10.1139/o83-115. PMID 6313166.
2. ↑  Chin D, Means AR (2000). „Calmodulin: a prototypical calcium sensor". *Trends Cell Biol.* **10** (8): 322–8. DOI:10.1016/S0962-8924(00)01800-6. PMID 10884684.

Dodatna literatura
------------------

* Jennifer McDowall (1. 1. 2003.). „Calmodulin". InterPro Protein Archive. Pristupljeno 22. 03. 2008.
* Melanie Nelson; Walter Chazin. „Home Page for Calmodulin". *EF-Hand Calcium-Binding Proteins Data Library*. Vanderbilt University. Pristupljeno 22. 03. 2008.
* Mitsuhiko Ikura. „Calmodulin Target Database". Ontario Cancer Institute, University of Toronto. Arhivirano iz originala na datum 2011-09-27. Pristupljeno 22. 03. 2008.

Spoljašnje veze
---------------

* Kalmodulin - molekul meseca Arhivirano 2010-05-29 na Wayback Machine-u
* Proteopedia
* Konformacione promene kalmodulina
* MeSH *Calmodulin*
* *IPR015754*
**Projekt Gutenberg** je projekt koji je započeo Michael Hart 1971. godine, s ciljem da sve knjige koje su u javnom vlasništvu prebaci u elektronički oblik, s dva vrlo pohvalna cilja:

* da ih se na taj način sačuva (jer papir trune)
* da budu dostupne preko interneta svakome koga zanimaju, tko je željan znanja

Rujna 2006. bilo je dostupno preko 19.000 naslova. Ukoliko se pitate kako pomoći, odgovor je jednostavan. Ne morate imati niti knjige, niti skener, niti OCR softver, dovoljna je dobra volja. Godine 2000-te Charles Franks pokrenuo je *Projekt Gutenberg Distributed Proofreaders* internetske stranice, putem kojih možete *online* pomoći projektu. U vašem web pregledniku (nakon što stvorite korisnički račun), stvorit će se sučulje gdje ćete gore vidjeti skeniranu sliku stranice, a dolje prepoznat tekst (mogući *layout* je također slika lijevo, tekst desno za one s većim zaslonima/rezolucijama. Moto projekta je "svaki član jednu stranicu dnevno", u ovom trenutku ima oko 14.000 članova, a oni dnevno "odrade" prosječno 5.000 stranica.

Vanjske veze
------------

***Projekt Gutenberg*** na Wikimedijinoj ostavi

* Projekt Gutenberg
* Projekt Gutenberg u Australiji (Australija ima bolji zakon o autorskom pravu od zemalja EU i SAD-a)
* Project Gutenberg Europa
* Projekt Gutenberg Distributed Proofreaders
* Distributed Proofreaders Europa Arhivirano 2005-10-25 na Wayback Machine-u
* Stranica koja navodi trajanje autorskih prava za 133 države svijeta.
Za istoimeni okrug po administrativnoj podjeli po zakonima Srbije v. Kosovskomitrovački okrug
**Okrug Mitrovica** ili **Kosovskomitrovački okrug** je najsjeverniji od sedam okruga na Kosovu prema podjeli koju priznaje UNMIK. Ime je dobio po svom najvećem gradu Kosovskoj Mitrovici, koja predstavlja njegovo administrativno sjedište.

Okrug Mitrovica se sastoji od opština:

* Opština Kosovska Mitrovica
* Opština Leposavić
* Opština Severna Kosovska Mitrovica
* Opština Srbica
* Opština Vučitrn
* Opština Zubin Potok
* Opština Zvečan

Okrug Mitrovica je karakterističan po tome što je etnički najraznolikiji od svih dijelova Kosova, odnosno po tome što u njemu postoji najveća koncentracija srpske zajednice. Njoj je neformalno sjedište sjeverni dio Kosovske Mitrovice, iako u samoj opštini većinu drže Albanci.

Osim ovog, postoji i Kosovskomitrovački okrug po administrativnoj podjeli Srbije.

***Okrug Mitrovica*** na Wikimedijinoj ostavi

| * p
* r
* u
Okruzi Kosova |
| --- |
| 
* Đakovica
* Ferizaj
* Gjilan
* Mitrovica
* Peć
* Priština
* Prizren

 |
**Wikitribune** je informativni website čije je pokretanje u aprilu 2017. najavio Jimmy Wales. Njegova svrha je pružiti "činjenične i neutralne vijesti", a financirao bi se preko masovnih donacija i ne bi ovisio o oglasima. Model bi bio sličan Wikipediji u tome što bi se za svaku vijest morao pružiti izvor odnosno autentični transkript intervjua ili izjave. Vijesti bi stvarali profesionalni novinari, ali uz prethodni upliv volontera koji bi prije objavljivanja vršili provjere.

Wales je projekt zamislio kao sredstvo za borbu protiv lažnih vijesti na Internetu; navodnu motivaciju za problem je pružilo to što je na televiziji čuo Kellyanne Conway kako spominje "alternativne činjenice".

Wikitrubne je nezavisan projekt koji nije povezan sa Fondacijom Wikimedia i njegovim drugim projektima.

Demo verzija web stranica je bila prikazana odabranim čitateljima, među kojima se nalaze predstavnici medija.

Izvori
------

1. ↑   *Evidence-based journalism*, Wikitribune, 2017, »Text is available under the Creative Commons Attribution License«
2. 1 2  „Wikipedia's Jimmy Wales creates news service Wikitribune". BBC. 25. 4. 2017. Pristupljeno 25. 4. 2017.
3. ↑  Hern, Alex (24. 4. 2017). „Wikipedia founder to fight fake news with new Wikitribune site". *The Guardian*. Pristupljeno 24. 4. 2017.
4. ↑  Collins, Terry (24. 4. 2017). „Wikipedia co-founder launches project to fight fake news" (en). *CNET*. Pristupljeno 25. 4. 2017.

Vanjske veze
------------

***Wikitribune*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službena stranica
**Kosem sultanija** ili **Mahpejker sultanija** (tur. *Mâh-Peyker Kösem Sultan*; 1589. ili 1590. - 2. septembar 1651) bila je žena osmanskog sultana Ahmeda I. Imala je dva sina, a to su bili Murat IV i Ibrahim I. Njen unuk se zvao Mehmed IV. Sultanija Kosem je dva puta zvanično bila vladarka i time bila jedna od dve žene koje su bile formalni namesnici Otomanskog carstva.

Život
-----

Kosem je bila grčkog porekla, ćerka pravoslavnog sveštenika na ostrvu Tinos. Rođena je oko 1589. ili 1590, kao Anastasija. U Carigrad, glavni grad Otomanske imperije poslala ju je Bosna Beijelberi, gde je prodata sa samo petnaest godina u harem sultana Ahmeda. Nakon nekog vremena je dobila ime **Mahpejker** (ona čije je lice mjesečevog oblika), a kasnije joj je sultan dao i ime **Kosem**. ( vođa stada). Tada je iz pravoslavlja prešla u islam. Bila je najmoćnija sultanija Osmanskog Carstva. Imala je najveću titulu koju je mogla imati jedna žena u Osmanskom carstvu. Bila je regentica ( tur. nahib - i sultanat ) svog sina Murata IV , Ibrahima I i svog unuka Mehmeda IV. Imala je mnoge titule i nazivana je mnogim imenima "Büyük valide sultan "( baka sultanija , titula za bake osmanskih sultana koju je osim nje imala samo još Safije sultanija), ""Valide - i Muazzama Kösem Sultan "( Veličanstvena majka Kosem sultanija). Takođe su je zvali i "majkom svih vjernika". Nakon njene smrti dobila je nadimke "Valide - i Maktule "( pogubljena majka ) i "Valide - i Şehide". ( žrtvovana majka). 

Bila je supruga osmanskog sultana Ahmeda I.
Zajedno su imali sedmoro dece a to su bili sinovi Murat, Ibrahim, Sulejman, Kasim a zatim su dobili i tri ćerke, koje su se zvale Ajša, Atike i Gevheran. Kosem je postala majka sultanija nakon smrti njenog muža Anmeda i dolaska na vlast njenog sina Murata IV. Umrla je 3. septembra 1651. Po jednoj teoriji , njenu smrt naručila je njena snaha Turhan Hatidže sultanija i dala upute crnim eunusima koji su potom zadavili sultaniju užetom , a po nekim glasinama čak i njenom sopstvenom kosom. Nakon toga je njeno tijelo iz palate Topkapi, preneseno u Staru palatu a odande u džamiju njenog supruga Ahmeda.
**Кони Полгрејв** са Путином и Александром Лукашенко
**Кони Полгреjв** (рус. *Конни Полгрейв* или *Лабрадор Кони*, 1999. — 2014.) је била кућни льубимац другог председника Русије Владимира Путина, куjа врсте лабрадор.

Путину ју је поклонио министар ванредних ситуација Сергеј Кожугетович Шојгу 2000. године као штене.

Кони је имала децу и унуке. Две - Олга и Орхидеја, биле поклоњене Марготи Клестил-Лефлери, супрузи бившег аустријског председника Томаса Клестила. Фрау Маргот каже да штенад су јој помогла преболити смрт њеног супруга.

Кони је присутствовала сусрету Путина и Меркела 2007. године. Када Меркел је питала Путина о узрасти паса, Путин јој је рекао да она има 5 година. Маркел је одговорила да није мислила да је пас тако стар.

Споменик
--------

Становништво Приморског рајона Санкт Петербурга у октобру 2007. године је наручило споменик лабрадору Кони са надписом «*Лучшему другу Президента — собаке Кони*» (Најбољему пријатељу Председника — псу Кони) као дар за рођен дан Путина

Извори
------

***Koni Polgrejv*** na Wikimedijinoj ostavi

1. ↑  Владимир Путин: Лежать! Фас! Голос! у Комсомољској правди
2. ↑  Нелегкая судьба щенков Путина у Ленинградској правди
3. ↑  独露首脳会談には、プーチン大統領の愛犬も出席 - ロシア, Франс-Прес (јапански)
4. ↑  День рождения Путина отметят просьбой поставить памятник лабрадору Кони[*mrtav link*]
Bitka kod Klokotnice
**Bitka kod Klokotnice** se odigrala 9. marta 1230. godine između Bugarskog carstva i Epirske despotovine. Bugarsku vojsku predvodio je Ivan Asen II a Epirsku Teodor Anđeo Duka Komnin. Završila se porazom Epirskog despota Teodora Duke i stvaranjem moćne Bugarske carevine pod Ivanom Asenom II. 

| Epirska despotovina | Bugarsko carstvo |
| --- | --- |
| Teodor Komnin | Ivan Asen II |
| 85.000 | 25.000 |

Poreklo sukoba
--------------

Između 1221. i 1222. godine Bugarska (Ivan Asen II) i Epir (Teodor Anđel) sklapaju savez protiv Latinskog carstva. Osiguravši mir Teodor Anđeo napada i osvaja Solunsku kraljevinu i delove Makedonije.

Nakon smrti Latinskog cara 1228. Teodor Anđeo je smatrao da je jedina prepreka za osvajanje Carigrada Bugarska. Zbog toga je u martu 1230. godine poveo veliku vojsku na Bugarsku. Teodor je sakupio ogromnu vojsku uključujići i zapadne plaćenike, dok je Ivan Asen II nakon što je čuo da je Teodor Komnin prekršio sporazum uspeo da sakupi samo nekolko hiljada vojnika.

Veštom taktikom bugarski car je nadmudrio i opkolio epirsku vojsku zadavši im znatne gubitke.

Bitka
-----

Teodor Anđeo je sakupio veliku vojsku uključujući i zapadne plaćenike. Bio je toliku uveren u pobedu da je poveo ceo kraljevski dvor zajedno sa suprugom i decom. Kada je Bugarski car saznao za upad sakupio je vojsku od nekoliko hiljada vojnika i krenuo im u susret. 9. marta dve vojske su se srele. Ivan Asen je naredio da se na barjak sa zastavom nabije mirovni ugovor iz 1221/22 godine. Bugarski car je bio dobar vojskovođa i uspeo je da opkoli iznenađenog protivnika. Usledio je pravi pokolj veliki deo Epirske vojske je poginuo ili je bio zarobljen zajedno sa despotovom porodicom,sam despot je takođe zarobljen,samo je despotov brat Manojlo sa malom grupom vojnika uspeo da pobegne.

Posledice
---------

Bugarska je vratila Makedoniju i zauzela sever današnje Albanije. Epirska despotovina je nakon bitka postala drugorazredna država.

Litratura
---------

* Duйčev Ivan, Iz starata bъlgarska knižnina, t.II, S. 1944, s.38-39
* Zlatarski Vasil N. Istoriя na bъlgarskata dъržava prez srednite vekove, T.III, Vtoro bъlgarsko carstvo, s. 587-596
* Uspenskiій F. I. O, drevnostяh goroda Tыrnova, Izvestія Ruskogo Arhealogičeskogo Instituta v Konstantinopole, 1901, VII, vыp 1, s.6-7 i tabl. 5
**Hrvatsko-Bugarska bitka** (27. svibnja 927. godine) u bosanskim visoravnima u kojoj je hrvatski vladar Tomislav porazio bugarsku vojsku pod vodstvom kneza Alogobotura.

Godine 924. Bugari su napali Srbiju i porazili župana Zahariju, koji je potom pronašao sklonište u Hrvatskoj. Ovo je bio povod napadu kojeg je bugarski car Simeon izvršio na Hrvatsku poslavši jednog od svojih knezova.

Poraz bugarske vojske, u to doba jedne od najjačih u Europi, pokazuje moć hrvatskih vojnih snaga u to doba.

Car Simeon je, naime, umro istog dana.

Prema Konstantinu Porfirogenetu, Hrvatska je u to doba mogla podići kopnenu vojsku 100 000 pješaka i 60 000 konjanika što se smatra nepouzdanim i pretjeranim. Na primjer, vrela slično govore i o Fridriku Barbarossi, koji je tokom Trećeg Križarskog rata podigao vojsku od 100 000 vojnika i 20 000 viteza, što povjesničari također odbacuju.

Povijesni izvori
----------------

* Theophanes Continuatus

*Na 27 mjeseca Maja, tokom 15. indikcije, Symeon, vladar Bugara, vodio je vojsku protiv Hrvata u bitci dok se borio s njima, biva poražen i svi pod njim bijahu pobijeni ... i Symeon umire u Bugarskoj, što svršava njegov život, nadvladan tugom i slomljena srca ... I čuvši o Simeonovoj smrti, susjedni narodi, Hrvati, Mađari i ostali, odluče napasti Bugare ...*
* Georgius Cedrenus

*U mjesecu Svibnju, tokom 15. indikcije, Symeon, vladar Bugara, napadne Hrvate, i, u borbi s njima, biva poražen u neprohodnoj regiji i izgubi svu vojsku ... Symeon umire od infarkta u Bugarskoj ... Zatim, čuvši o Simeonovoj smrti, susjedni narodi, Mađari, Srbi, Hrvati i ostali odlučiše napasti Bugare*
* Georgius Hamartolus

*Na 27 dan u mjesecu svibnju, tokom 15. indikcije, Symeon, Bugarski knez, vodio je bitku protiv Hrvata, i, boreći se, biva poražen, i svi pod njim mrtvi. Zatim napadnut od neizlječivog infarkta, nestade, biva u svemu griješan čovjek ... Postavio je Petra, svog sina, kao kneza ..."*
* Konstantin Porfirogenet

*Sada, u tom vremenu ti isti Bugari pod Agoboturom uđu u Hrvatsku za rat, i tamo bivaju svi pobijeni od Hrvata*
* Joannesa Zonare:

*Ali bugarski vladar Simeon, krvožedan i nemiran čovjek, napadne hrvatski narod i, poražen u neprohodnoj regiji, izgubi svu vojsku... Simeon umire slomljenog srca (infarkt).*
* Nestorova kronika (Povijest prošlih vremena):

*I god 6430 (942). Simeon hodil na horvatov, i pobedili ego horvaty, i umer, ostaviv Petra, svoego syna, knyazem nad bolgarami.*

Poveznice
---------

1. ↑

* 
* Bakalov, Istorija na Bǎlgarija, "Simeon I Veliki".
**Samuilova tvrđava u Ohridu** (makedonski: *Самуиловата тврдина*) je utvrda iznad starog dijela grada Ohrida, u Republici Makedoniji. 

U njoj se nalazio glavni grad Samuilove države, vjeruje se da najveći dio njenog 
današnjeg izgleda potječe upravo iz tog vremena - 1018.

Vrata Samuilove tvrđave u Ohridu
Utvrda se nalazi na dva brda čiji se vrhovi uzdižu od 90 do 50 m iznad Ohridskog jezera, koje pruža prirodnu zaštitu južnoj strani utvrde. Tvrđava je s tri strane; zapadne, sjeverne i istočne, utvrđena bedemima različite visine (ovisno o terenu).

Danas je tvrđava povijesni spomenik, jedna od glavnih turističkih atrakcija grada Ohrida. Tvrđava je temeljno renovirana 2003. godine.

Historija utvrde
----------------

Na području današnjeg Ohrida, još za drevne Grčke postojao je grad 
**Lihnidos** čije se središte nalazilo na prostoru današnje tvrđave (Gornji grad) o čemu 
svjedoče brojni arheološki nalazi.
Jaka utvrda u *Lihnidosu* prvi put se spominje u bizantskoj kronici Ivana Malalasa oko 476 godine kad ju je ostrogotski kralj Teodorik Veliki neuspješno pokušao zauzeti.

Pogled na Samuilovu tvrđavu u 
Ohridu
Nakon osnutka Samuilovog carstva nova prijestolnica njegova carstva (nakon Prespe) postao je Ohrid koji je tad utvrđen bedemima. 
Nakon propasti Samuilovog carstva, utvrdu zauzima 1018 godine 
bizantski car Bazilije II. Nakon toga utvrda prelazi iz ruke u ruku između Bugara i Bizanta, potom je osvajaju Normani na svom pohodu na Balkan.
Srpski kralj Dušan je zauzima 1334 
godine, i od tad je utvrda u srpskim rukama sve do smrti Kraljevića Marka 1394 godine, tada je utvrda mirnim putem pala u osmanske ruke. 

Tvrđava je višestruko renovirana i dograđivana još od vremena Bizanta, preko otomanskih vremena do danas.

Prema najnovijim arheološkim iskapanjima i saznanjima koje su proveli 
makedonski arheolozi, izgleda da je tvrđava sagrađena na mjestu starije utvrde, iz 4. vijek pne. , koju je vjerojatno sagradio kralj Filip II Makedonski.. 

Do sada su arheolozi pronašli ostatke utvrđenog zida i kula koje potječu iz rane antike. 
Naučni dokaz za svoje tvrdnje pronašli su i u zapisu iz Liviusa iz 208. pne. u kojem se spominje *Tvrđava Lihnidos*.

Izvori
------

1. ↑  New Revelation in Ohrid – Remains of First Fortress of Philip II Unearthed ()

Vanjske veze
------------

***Samuilova tvrđava u Ohridu*** na Wikimedijinoj ostavi

* O Samuilovoj tvrđavi na stranicama arheologija.fr.gr