|  |
| --- |
| **Drugi punski rat** |
| Ticin – Trebija – Trazimen – Kana – Nola – Prva Kapua – Betis – Druga Kapua– Numistro– Askul – Bekula – Metaur – Ilipi – Kroton – Zama |

**Bitka kod Zame**  bila je konačna i odlučujuća bitka Drugog punskog rata ,a odigrala se oko 19.10. 202. pne.. Zama , nalazi se udaljena od Kartagine u unutrašnjosti Severne Afrike. Rimsku armiju je predvodio Scipion Afrički, a kartagiljansku Hanibal. Kartagina je poražena u toj bici i molila je za mir. Bitkom završava Drugi punski rat, a Kartagini se nameće plaćanje ratne odštete i zabranjuje se da ima vojsku bez dozvole Rima.

Uvod
----

Hanibal je izvršio invaziju,a velikim pobjedama u bitkama kod Ticina,Trebije, jezera Trasimen i Kane ponizio je rimsku vojsku. U bici kod Kane uništio je cijelu jednu armiju. Te pobjede koristio je ne bi li dobio saveznike u Italiji. Odziv je bio slab. Koristio je politiku spržene zemlje, ali nije uspijevao da dobije pojačanje potrebno za konačnu pobjedu. U bici kod Metaura strada mu brat Hasdrubal, koji je došao preko Alpa kao dugo čekano pojačanje. 

Scipion Afrički preseljava bitke u Španiju i tu pobjeđuje i pretvara Španiju u rimsku provinciju. Zatim Scipion predlaže da se rat preseli u Afriku, blizu same Kartagine. Posle Scipionove pobjede u bici kod Bagbrada, Hanibal je pozvan iz Italije da dođe da obrani samu Kartaginu.

Numidija, stalno pod kontrolom Kartagine, daje vojsku Rimu, da bi se oslobodila kartaginjanske vlasti. Hanibal skuplja šaroliku nedovoljno spremnu i na brzinu skupljenu armiju od lokalnih građana i veterana iz Italije. S druge strane suočava se s najboljim delom rimske armije.

Snage pred bitku
----------------

Za razliku od drugih bitki Drugog punskog rata Rimljani ovaj put imaju više konjice od Hanibala, zahvaljujući Numiđanima, koji su prebjegli Rimu. Numiđani su dotad bili glavni konjanici Hanibalove vojske. Hanibalova konjica je ovoga puta bila neiskusna, dok su rimsku predstavljali iskusni Numiđani.

Rimljani su imali 34.000 vojnika pješadije, 2.700 rimskih konjanika i 6.000 numidijskih konjanika.

Hanibal je imao 50.000 vojnika pješadije i 4.000 konjanika i 80 slonova.

Početni raspored
----------------

Hanibal postavlja svoju neiskusnu konjicu na krila. Iza slonova postavlja trupe u tri linije falangi. Prva linija sastojala se od pješadije Gala, Liguraca i Balerijana. U drugu liniju postavlja skupljene Kartaginjane i Libijce, a svoje veterane postavlja u treću liniju. Hanibal namjerno postavlja treću liniju kao rezervu da spriječi Scipiona da okruži Hanibalove linije, kao u bici kod Ilipa. Hanibal se nadao da će kombinacija ratnih slonova i dubine prve dve linije oslabiti i dezorganizirati rimski napad, a da će on ostvariti pobedu pomoću rezervne treće linije. Iako je to Hanibal dobro zamislio pobjeda mu se nije osmijehnula.

Bitka
-----

Superiornija i brojnija rimska i numiđanska konjica su brzo pomeli kartaginjansku konjicu i oterali ih sa bojnog polja. Hanibal ostaje u bici bez konjice. Hanibalove prve dve linije nisu bile spremne da se nose sa dobro obučenim rimskim vojnicima i bile su izbačene iz bitke.

Godinama se Hanibal borio i pobeđivao u Italiji sa iskusnom armijom, a sada se suočavao sa najboljim dijelom rimske armije. Protiv nje je vodio vojsku skupljenu na brzinu.

Osim toga Scipion Afrički je našao i način da se reši hanibalovih slonova. Hanibal je pre izgubio gotovo sve slonove u Italiji, ali nabavio je nove u Africi. Scipion je znao da slonovi nastupaju samo prema napred pravom linijom. Zbog toga svoju vojsku raspoređuje tako da se mogu otvoriti prolazi, kojima će proći slonovi, a da ne učine nikakvu štetu trupama. Kad bi slonovi prošli bili bi izbodeni.

Kada su se Rimljani suočili sa Hanibalovom trećom linijom, uslijedila je krvava bitka, u kojoj nijedna strana nije ostvarivala pobjedu. Jedno vrijeme je čak Hanibal bio na rubu pobjede. Ali Scipion Afrički je uspio sakupiti svoje ljude i konjicu nakon ganjanja kartaginjanske konjice. Rimska konjica se vraća taman na vrijeme da zada odlučujući udarac odotraga Hanibalovim veteranima. Napad konjicom sa leđa, a rimskim vojnicima s preda razara kartaginjansku formaciju. Hanibal je pretrpio težak poraz.

Hanibal se nije mogao suprotstaviti dobro obučenim rimskim vojnicima koristeći se trupama skupljenim zbrda zdola. Oko 20.000 hanibalovih vojnika je ubijeno, a 15.000 je zarobljeno u bici kod Zame. Rimljani su imali samo 1.500 mrtvih i 4.000 ranjenih.

Posljedice
----------

Posle poraza kod Zame kartaginjanski senat moli mir. Ovaj put Kartagini se nameću vrlo teški uvjeti mira, koji uključuju plaćanje ratne odštete.

* Španija više ne pripada Kartagini
* nametnuta je ratna odšteta u iznosu od 10.000 talenata
* mornarica je ograničena na 10 brodova
* zabranjeno je da ima ili regrutira vojsku bez rimske dozvole

Veze
----

* Drugi punski rat
* Rimska republika

***Bitka kod Zame*** na Wikimedijinoj ostavi