recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Aleksandar I** je bio kralj Makedonije od 498. pne. do 454. pne. Bio je sin kralja Aminte I. 

Prema Herodotu je bio u neprijateljskim odnosima s Perzijom te dao pogubiti izaslanike Darija I koji su došli na njegov dvor tražiti pomoć u gušenju Jonskog ustanka. Međutim, Perziji se morao pokoriti kada je Grčku invaziju poduezo Darijev sin Kserks I. Kao perzijski vazal je bio predstavnik perzijskog guvernera Mardonija za vrijeme mirovnih pregovora poslije perzijskog poraza u bitci kod Salamine godine 480. pne. Iako je formalno surađivao s Perzijom, Aleksandar je često pružao pomoć, informacije i savjete Grcima te odao Mardonijev plan pred bitku kod Plateje godine 479. pne. Nakon perzijskog poraza, Aleksandrove snage su kod rijeka Strumice uništile veliki broj perzijskih vojnika koji su se pod vodstvom Artabaza povlačili prema Maloj Aziji. Po završetku perzijskih ratova Aleksandar je konačno uspostavio nezavisnost Makedonije.

Iako se Makedonija smatrala polubarbarskom zemljom od strane Grka (pogotovo onih koji su imali kolonije u blizini Makedonije i bili ugroženi od makedonske ekspanzije), Aleksandar je za sebe tvrdio da je Grk navodeći porijeklo iz Argosa i od Herakla. Odlukom suda helanodikai priznat mu je grčki status, te je godine 504. pne. sudjelovao na Olimpijskim igrama. Vlastiti je dvor preuredio po uzoru na Atenu te bio pokrovitelj pjesnika Pindara. 

Godine 454. pne. ga je naslijedio sin Alketa II.


|  |
| --- |
| Aleksandar I**Argeadska dinastija** **Umro/la:** 454. pne. |
| Kraljevske titule |
| Prethodi:**Aminta I** | **Kralj Makedonije**498. pne. - 454. pne. | Slijedi:**Alketa II** |
**Teufik-paša** znan i kao *Muhamed Teufik-paša* (Kairo, 30. april 1852 - Helvan, 7. januar 1892.) bio je Egipatski kediv koji je vladao od 1879. do 1892.

Njegova vladavina ostala je upamćena kao prva faza britanske okupacije Egipta.

Biografija
----------

Teufik je rođen kao najstariji sin Ismail-paše, od ostalih članova svoje familije razlikovao se po tom što je školovan u Egiptu, a ne u Evropi. Nakon tog je obavljao brojne poslove u Državnoj administraciji, između ostalog bio je šef tajnog savjeta i predsjedavajući Ministarskog savjeta.

Kad se pokazao dovoljno čvrstim da ne podilazi olako interesima Evropskih velesila, Osmanski sultan postavio je Teufika 1879. za kediva.

Kako nije imao neku naročitu podršku u zemlji, bio je prisiljen udovoljavati zahtjevima svojih političkih protivnika. To se naročito odnosilo na grupu egipatskih oficira okupljenih oko Ahmeda Urabija koja je stekla velik utjecaj, pa je on 1882. morao postaviti Urabija za ministra rata. Urabi se nije time zadovoljio, već je otvoreno agitirao protiv Taufika i njegove probritanske administracije, pa su širom Egipta nikle 
bune obespravljenih seljaka i običnih građana. Taufik je bespomoćno gledao kako mu vlast izmiče kontroli, zbog tog je Britanska mornarica u julu 1882 bombardirala Aleksandriju, što je samo dolilo ulje na vatru i povećalo Urabījevu popularnost u narodu, pa je Taufik zatražio zaštitu od Britanaca.

Britanska armija je tog augusta izvršila invaziju na Egipat i vratila Taufika na tron. Nakon tog je Taufik bio marioneta u rukama okupacijskih vlasti, naročito britanskog generalnog konzula *Evelyna Baringa* (kasnijeg lorda Cromera).U posljednjim godinama svoje vladavine pokušao je reformirati pravni sistem, formirao je skupštinu i zakonodavni savjet i pokrenuo neke projekte za navodnjavanje u poljoprivredi.

Umro je neočekivano - 1892. kad se iznenada razbolio u Helvanu.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „*Muḥammad Tawfīq Pasha, khedive of Egypt*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 9.07.2020.

Vanjske veze
------------

***Teufik-paša*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Muḥammad Tawfīq Pasha, khedive of Egypt* (`en`)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodnik: | **Egipatski kediv (1879. - 1892.)** | Nasljednik: |
| **Ismail-paša** | **Abas II** |
Srđan Grbić, (Beograd 1938-2004)profesor klavira na Muzičkoj akademiji u Beogradu (kasnije Fakultet muzičke umetnosti) i pijanista međunarodne reputacije.

Otac, Uroš Grbić, poreklom iz Bosne, bio je glavni zastupnik Bate u Jugoslaviji; ostavio je izvanredno napisane memoare o svom životnom putu i iskustvima za vreme Prvog svetskog rata čiji se prepis čuva u Srpskoj akademiji nauka.

Sestra Stojanka koja je svirala klavir zaslužna je za početak njegovog muzičkog obrazovanja. 

Studije klavira Srđan Grbić završio je kod profesora Emila Hajeka na Muzičkoj akademiji u Beogradu. Kao izvanredan mladi pijanista koji je već prvim resitalom osvojio Beogradsku publiku, nastavio je školovanje kod Alda Čikolinija (Aldo Ciccolini u Rimu i Alfreda Kortoa (Alfred Cortot) u Parizu. Alfred Korto je presudno uticao na njegov specifičan pristup pijanističkoj tehnici i muzičkoj interpretaciji.

Po povratku u Beograd, pored bavljenja pedagogijom započinje značajnu karijeru koncertnog pijaniste koji sistematski plasira i interpretira najteža dela Baha (J. S. Bach), Skarlatija (D. Scarlatti), Hendla (G. F. Handel), Mocarta (W. A. Mozart), Betovena (L.V. Beethoven), Šopena (F.Chopin) , Šuberta (F. Schubert), Franka (C. Franck), Prokofjeva (S. Prokofiev) s jedne strane i Ravela (M. Ravel), Debisija (C. Debussy), Forea (G. Faurre), Satija (E. Satie), Miloa (D. Malhaud), Pulenka (F. Poulenc), Šabrijea (E. Chabrier), otkrivajući publici manje poznata dela francuskih kompozitora i praveći paralele sa klasicima klavirske muzike.

Za ove svoje koncertantne i istraživačke poduhvate koji su svi studijski snimljeni, više puta je nagrađivan Oktobarskom nagradom grada Beograda i drugim priznanjima.

Kao pedagog, svoje studente je nesebično upućivao u napredne tehnike sviranja i umeće čitanja i tumačenja muzičkog teksta znanjem koje je neprestano proširivao studijskim putovanjima, razmenom iskustva sa kolegama, istraživanjem originalnih partitura i muzičkih zapisa, retkih interpretacija Vladimira Horovica, Artura Rubinštajna, Glena Gulda, Svjatoslava Rihtera, Emila Gileljsa, Sergeja Prokofjeva i drugih svetskih pijanista.

Bio je član neformalne umetničke grupe "Saint Jacques" koja je u Beogradu, tokom sedamdesetih godina 20. veka okupljala desetak mlađih umetnika, mahom kompozitora i pijanista.

Bio je prvi predsednik IBS (Initial Baroque Society), međunarodnog društva za iniciranje i unapređenje istraživanja baroknog umetničkog nasleđa (danas: Initial Baroque Studies).

Svoju vrednu muzičku zbirku ostavio je u vidu legata kao i sredstva za stipendiranje mladih pijanista.
| Osobni podaci |
| --- |
| IME | Ramzes IV |
| ALTERNATIVNA IMENA | Isto Ramses i Rameses |
| KRATAK OPIS |  |
| DATUM ROĐENJA | {{{Datum rođenja}}} |
| MJESTO ROĐENJA | Drevni Egipat |
| VRIJEME SMRTI |  |
| MJESTO SMRTI | Drevni Egipat |

Heqamaatre **Ramzes IV** (također pisan kao **Ramses** i **Ramesses**) bio je treći faraon Dvadesete dinastije Novog kraljevstva u Drevnom Egiptu. Prije preuzimanja krune ime mu je bilo Amonhirkhopshef. Bio je peti sin faraona Ramzesa III a prijestonasljednikom je imenovan u 22. godini očeve vladavine, nakon što je nadživio četvoricu svoje straije braće.[2]

Zbog tri desetljeća vladavine Ramzesa III, za Ramzesa IV se pretpostavlja da je prijestolje preuzeo u četrdesetim godinama života. Vladavina mu se smješta ili u period 1151 do 1145. pne. ili 1154 do 1149. pne.

Ramzes IV je vladavinu započeo s masivnim građevinskim projektima kojima je cilj bio zasjeniti dostignuća svog prethodnika i imenjaka Ramzesa Velikog. Zbog toga je pokrenuo velike ekspedicije s ciljem da se dobavi kamen iz kamenoloma u Wadi Hammamatu i rudnika tirkiza na Sinaju. Međutim, sve je te projekte prekinula njegova rana smrt. Naslijedio ga je sin Ramzes V.
Kovanica koju je izdao Aleksandar II Zabinas; glava prikazuje Zeusa sa simbolom pobjede u ruci.
**Aleksandar II Zabinas** (grčki **Ἀλέξανδρoς Zαβίνας**, ? - 122. pne.) bio je seleukidski vladar, odnosno protivkralj koji je od 128. pne. do 123. pne. vladao dijelovima Sirije, zahvaljujući kaosu nastalom pogibijom kralja Antioha VII Sideta i gubitkom Mezopotamije. Aleksandar je za sebe tvrdio da je Antiohov usvojeni sin, ali antički izvori navode da je njegov pravi otac bio egipatski trgovac po imenu Protarh. Iza Aleksandra je, u stvari, stajao egipatski kralj Ptolemej VIII, koji je nastojao steći kontrolu nad ostacima seleukidske države i spriječiti da njegova sestra i suparnica Kleopatra II koristi usluge legitimnog seleukidskog kralja Demetrija II Nikatora. Aleksandar je uspio preuzeti vlast nad dijelovima Sirije prije svega zbog Demetrijeve nepopularnosti. Nakon što je godine 125. pne. Demetrije ubijen, a Kleopatra i Ptolemej se pomirili, Aleksandar je ostao bez podrške. Demetrijev sin Antioh VIII Grip ga je godine 123. pne. porazio. Aleksandar se nakratko sklonio u Antiohiju, gdje je novu vojsku nastojao stvoriti opljačkavši Zeusov hram. Taj čin je izazvao zgražanje građana koji su se pobunili i izručili ga Antiohu, nakon čega je pogubljen.
**Alfred Wegener** (1. novembar 1880. u Berlinu – novembar 1930. na Grenlandu) bio je nemački meteorolog. Bavio se i geofizikom, a u nauci je ostao poznat po teoriji kontinentalnih putovanja (pomeranja kontinenata) koja se još naziva i teorija Vegenera.

Alfred Wegener
Vegener se u početku bavio astronomijom iz koje je odbranio doktorsku tezu 1905. godine u Berlinu. Posle se zainteresovao za meteorologiju. Bio je profesor univerziteta u Hamburgu (od 1919) a od 1924. u Gracu. 

On je takođe uočio sličnost, kao i Frensis Bekon u 17 veku, između oblika kontinenata sa obe strane Atlantika. Vegener je stvorio tezu po kojoj su kontinenti nastali pre oko 200 miliona godina usled raspada jednog superkontinenta, Pangee. Svoju teoriju je javno predstavio 1912. godine. Ranjen je za vreme Prvog svetskog rata.

Savremenici su osporavali njegovu teoriju, posebno što Vegener nije rekao šta je pokrenulo taj kontinent da se raspadne. Isto, problem su predstavljala nepreciznost premeravanja rastojanja i neprecizno datiranje pa je pomeranje kontineanata prema Vegeneru teklo ogromnom brzinom (na geološkoj skali) sto puta brže od danas prihvaćenih vrednosti. (Pomeranje se i danas odvija brzinom uporedljivom sa brzinom rasta naših noktiju.) Tek polovinom XX veka, kada je prikupljeno dovoljno solidnih dokaza, Vegenerova teorija je prihvaćena.

Zanimljivo je da je Vegener poznavao M. Milankovića preko radova o ledenima dobima iz 1920. a lično su se upoznali 1924. godine u Insbruku i postali prisni prijatelji.

Dela
----

* *Thermodynamik der Atmosphäre* (1911)
* *Die Entstehung der Kontinente und Ozeane* (1915)
* *Die Klimate der geologischen Vorzeit* (1924, zajedno sa Vladimirom Kepenom)
* *Mit Motorboot und Schlitten in Grönland* (1930)

Vanjske veze
------------

***Alfred Wegener*** na Wikimedijinoj ostavi
**Ali-aga Kučukalić** (poznat i kao **Alijaga Kučukalić**; Čačak, 1807. – Brčko, 1905.), bosanskohercegovački preduzetnik, mecena, humanist, dobrotvor i vakif bošnjačkog porijekla. Jedan od najvećih dobrotvora ne samo u Brčkom, nego i u Bosni i Hercegovini. Zauzima jedno od najznačajnijih mjesta u kulturnoj i općoj historiji Brčkog.

Uložio je novac u izgradnju najznačajnijih poslovno-stambenih objekata koji i danas krase centar grada, te daju pečat urbanom razvoju Brčkog i njegovoj graditeljskoj baštini. Hotel Posavina, Palata Ali-age Kučukalića, Palata Kučukalića (Veselin Masleša), Dom Islahijeta, prva pošta, Vila Kučukalića, Ruždija medresa, Mekteb-ibtidaijja i drugi objekti snažno oblikuju identitet grada i potvrđuju uklapanje graditelja u evropske arhitektonske tokove. Većina ovih objekata nalazi se na stalnoj ili privremenoj listi nacionalnih spomenika kulture Bosne i Hercegovine. U nekoliko izvora spominje se podatak da je Ali-aga Kučukalić bio prvi milioner u Bosni i Hercegovini, što potpuno odgovara vrijednosti kapitala kojim je raspolagao i svjetskim razmjerima trgovine koje je Brčko dosegnulo u tom periodu.

Spoljašnje veze
---------------

* Uloga vakufa u razvoju Brčkog sa posebnim osvrtom na vakuf Alijage Kučukalića Arhivirano 2020-09-27 na Wayback Machine-u *BZK Preporod Brčko*
* Iz prošlosti Brčkog: Ali-aga Kučukalić, Džemat Gornji Rahić
Rasprostranjenost porodice Algonquian.
**Algonquian** (privatni kod: algo) je velika jezična porodica indijanskih jezika, bivša članica bivše porodice Algonquian-Wakashan, danas se vodi pod Veliku porodicu Macro-Algonquian. Obuhvaća oko 50 jezika

Članovi ove jezične zajednice nastanjuju predjele uz atlantsku obalu Sjeverne Amerike od poluotoka Labrador, i na jug do Pamlico Sounda. Druga velika grupa živi u krajevima oko Velikih jezera i kroz južnu Kanadu, i treća na Sjevernim velikim prerijama. Obuhvaća jezike i dijalekte:

**a. Centralni algonkijski** (23):
a1. ***Cree-Montagnais-Naskapi*** (9): Atikamekw [atj] (Kanada); Cree, Moose [crm] (Kanada); Cree, sjeveroistočni [crl] (Kanada); cree, plains [crk] (Kanada); cree, jugoistočni [crj] (Kanada); cree, swampy [csw] (Kanada); Cree, Woods [cwd] (Kanada); Montagnais [moe] (Kanada); Naskapi [nsk] (Kanada); etchemin
a2. ***Ojibwa*** (8): Algonquin [alq] (Kanada); Chippewa [ciw] (SAD); ojibwa, centralni [ojc] (Kanada); ojibwa, istočni [ojg] (Kanada); ojibwa, sjeverozapadni [ojb] (Kanada); Ojibwa, Severn [ojs] (Kanada); ojibwa, zapadni [ojw] (Kanada)
Ottawa [otw] (Kanada)
Kickapoo [kic] (SAD)
Menominee [mez] (SAD)
Meskwaki [sac] (SAD)
Miami [mia] (SAD)
Potawatomi [pot] (SAD)
Shawnee [sjw] (SAD)
**b. Istočnoalgonkijski** (17): abnaki, istočni [aaq] (SAD); abnaki, zapadni [abe] (Kanada); Malecite-Passamaquoddy [pqm] (Kanada); Micmac [mic] (Kanada); Mohegan-Montauk-Narragansett [mof] (SAD); munsee [umu] (Kanada); nanticoke [nnt] (SAD); powhatan [pim] (SAD); quiripi [qyp] (SAD); unami [unm] (SAD); wampanoag [wam] (SAD)
**c. Prerijskoalgonkijski** (5)
***c1. Arapaho*** (3): Arapaho [arp] (SAD); Gros Ventre [ats] (SAD); Nawathinehena [nwa] (SAD)
Blackfoot [bla] (Kanada)
Cheyenne [chy] (SAD)
**d. Neklasificirani** (1): Lumbee [lmz] (SAD)
Carolina Algonquian [crr] (SAD)
Mahican [mjy] (SAD)
Piscataway [psy] (SAD)

Literatura
----------

* Evan T. Pritchard, *No Word for Time: The Way of the Algonquin People*, 1997. (259 pages).

Vanjske veze
------------

* Ethnologue (14th)
* Ethnologue (15)
* Ethnologue (16th)
* Algonquian Family
* Evan Pritchard, The Major Alqonquin\* Nations

| * p
* r
* u
Macro-Algonquian :: Algonkijski narodi i jezici |
| --- |
| Abenaki • Accohannock • Acquintanacsuak • Agawam (Pennacook) • Algonquin • Arapaho • Atchatchakangouen • Atikamekw • Atonontrataronon • Atsina • Bear River • Blackfoot • Canarsee • Cheyenne • Chippewa • Chowanoc • Conoy • Cree • Croatan (Lumbee) • Delaware • Fox • Hatteras • Illinois • Kainah • Kickapoo • Machapunga • Mahican • Maliseet • Manhattan Indijanci • Mascouten • Massachuset • Menominee • Metoac • Miami • Micmac • Mohegan • Montagnais • Moratok • Nanticoke • Narragansett • Naskapi • Nauset • Niantic • Nipmuc • Noquet • Ottawa • Pamlico • Passamaquoddy • Pennacook • Penobscot • Pequot • Pocomtuc • Podunk • Potawatomi • Powhatan • Quinnipiac • Sac • Saconnet • Saluda • Secotan • Shawnee • Stockbridge • Sutaio • Wampanoag • Wappinger • Weapemeoc |
**Benišangul-Gumuz**, engleski: *Benishangul-Gumaz*, također poznat pod nazivom **Benshangul/Gumuz**, je jedna od devet etničkih oblasti (*kililoch*) Etiopije. Prije administrativne reorganizacije, oblast je bila poznata kao **Regija 6**. Glavni grad je Asosa.

Demografija
-----------

Prema podacima Centralne statističke agencije Etiopije (CSA) objavljenima u 2005, Benišangul-Gumuz je imao približno 625.000 stanovnika, od toga 315.000 muškaraca i 310.000 žena. Za 563.000 ili 90,1% stanovništva se pretpostavlja da živi ruralnim, dok 626.000 ili 9,92% živi u [urbano područje|urbanim područjima]]. S procijenjenom površinom od 49.289,46 kvadratnih kilometara, ova regija ima procijenjenu gustoću stanovništva od 12,68 ljudi po kvadratnom kilometru.

Te se procjene temelje na popisu iz 1994. godine, u kome je broj stanovnika iznosio 460.459 od čega 233.013 muškaraca i 227.446 žena. Ruralno stanovništvo je iznosilo 424.432, dok je urbanog stanovništva bilo 36.027.

Domorodačko stanovništvo regije, koje uključuje narode Oromo (52.3%), Amhara (32.6%), Harari (7,1%) i Gurage koji govore (Berta, Gumaz i Shinasha, ima daleko više slučnosti sa susjednim sudanskim nego ostalim etiopskim naordima. Za vrijeme ere Derga mnogi *Habeshe* (ili "brđani," kao Amharci i Tigrajci) su se naselili u oblasti.

Poljoprivreda
-------------

Etiopska CSA je godine 2005. procijenila da seljaci u Benišangul-Gumuz imaju 307.820 krava (oko 0,79% svih etiopskih jrava), 65.800 ovaca (0,38%), 244.570 koza (1,88%), 1.770 mazgi (1.2%), 37.520 magaraca (1,5%), 732.270 svih vrsta peradi (2,37%)i 166.130 košnica (3,82%).

Predsjednici izvršnih odbora
----------------------------

* Ateyb Ahmed 1990s - 1995
* Yaregal Aysheshum (B-GPDUF) jul 1995 - danas

(Ovaj popis se temelji na informacijama as Worldstatesmen.org.)

Zone
----

* Asosa Zone
* Kamashi Zone
* Metekel Zone

* Posebna woreda Pawe (ne uključena u nijednu zonu)

V. također
----------

* Popis woreda u regiji Benišangul-Gumuz

Bilješke
--------

1. ↑  CSA 2005 National Statistics Arhivirano 2007-08-13 na Wayback Machine-u, Table B.3.
2. ↑  FDRE States: Basic Information, Beneshangul and Gumuz Arhivirano 2007-01-19 na Wayback Machine-u (accessed 12 March 2006)
3. ↑  CSA 2005 National Statistics, Tables D.3 - D.5.

Vanjski linkovi
---------------

* Map of Benishangul-Gumaz Region at UN-OCHA  (PDF)
* Map of Benishangul-Gumaz Region at DPPA of Ethiopia Arhivirano 2007-09-27 na Wayback Machine-u  (PDF)
* House of Federation Official Ethiopian Government List of Members


|  |  |
| --- | --- |
| Administrativna podjela Etiopije | Flag of Ethiopia |
| **Regije** |
| Afar | Amhara | Benišangul-Gumuz | Gambela | Harari | Oromija | Somali | Regija Južnih naroda, narodnosti i etničkih grupa | Tigraj |
| **Posebni gradovi** |
| Adis Abeba | Dire Dava |
| **Provincije prije 1995** |
| Arsi | Bale | Gamu-Gofa | Godžam | Bedžemder | Hararge | Ilubabor | Kaffa | Šoa | Sidamo | Tigraj | Velega | Volo |
**Tatre** (slovački: i poljski: *Tatry* ) su planinski lanac koji se prostire na granici Slovačke i Poljske. Najveći dio planine s najvišim vrhovima nalazi se u Slovačkoj uključujući i najviši vrh Gerlachovský štít s 2655 metara.

**Vrh Mnich**

Položaj
-------

Planinski lanac se nalazi u sjevernoj Slovačkoj i južnoj Poljskoj površine od oko 750 km ² od čega se 600 km ² nalazi se na području Slovačke. Tatre su jedini planinski lanac iz karpatske skupine koji je alpskoga tipa. Tatre su najviše planine Karpata s 25 vrhova viših od 2 500 metara nadmorske visine. Glavni dio Visokih Karpata je ledenjak. Tatre također dijele crno morski i baltički sljev. Najviši dio Tatri su Visoke Tatre.

Podjela
-------

* Zapadne Tatre (slovački: Západné Tatry, poljski: Tatry Zachodnie)
* Istočne Tatre (Východné Tatry, Tatry Wschodnie) koje se djele na:
	+ Visoke Tatre (Vysoké Tatry, Tatry Wysokie)
	+ Bijele Tatre (Belianske Tatry, Tatry Bielskie)

Klima
-----

Planina leži u umjerenom pojasu u srednjoj Europi. Ona je važana prepreka za kretanje zračnih masa. Brdovita planina uzrokuje različitu klimu u pojedinim dijelovima planine. Posljedice globalnog zatopljenja na Tatrama je počela biti vidljiva 1980. godine.

### Vjetrovi

Prosječna brzina vjetra je 6 m/s.
Vjetrovi se djele na:

* Južni vjetrovi na sjevernoj strani
* Zapadni vjetrovi u podnožju planine (Orawa-Nowy Targ kotlina)
* Fen vjetrovi (poljski: halny) najčešće se javljaju između listopada i svibnja. To je topao i suh vjetar.

### Temperatura

Najniža temperatura zimi može biti i do -40 °C, dok ljetna temperatura može doseći 33 °C. Temperatura također ovisi o visini i osunčanosti.

### Padaline

Najviša oborina zabilježeno je na sjevernim obroncima. U lipnju i srpnju mjesečnim količina oborina dostiže oko 250 mm. Padaline se javljaju od 215 do 228 dana u godini. Grmljavinske oluje pojave se u prosjeku 36 dana godišnje.

### Snijeg

Maksimalna debljina snijega iznosi 320 cm u ožujku. Vrhovi su ponekad pokriven snijegom tijekom cijele godine, a česte su i lavine

**Zalazak sunca za vrh Kriváň**

Nacionalni parkovi
------------------

Slovački Tatranski nacionalni park (TANAP, Tatranský národný park) je osnovan 1949. godine, dok je poljski Tatranski narodni park (Tatrzański Park Narodowy) osnovan 1954. godine. Oba parka su 1993. uvrštena u UNESCO-vu listu zaštićenih biosfera.

Skijaški centri
---------------

Tatre su poznate i po svojim skijaškim centrima, kao što su Vysoké Tatry, koje obuhvaćaju nekadašnje samostalne centre Štrbsko Pleso, Starý Smokovec, Tatranská Lomnica i Poprad i Zakopane u Poljskoj.

Vanjske veze
------------

* Službena stranica grada Vysoké Tatry
* Službena stranica grada Zakopane
* TANAP Slovački nacionalni park Arhivirano 2005-04-04 na Wayback Machine-u
* TPN Poljski nacionalni park

Ostali projekti

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **Tatre** |
**Tate Britain** (od 1897. do 1932. zvao se *Nacionalna galerija britanske umjetnosti* a od 1932. do 2000. *Galerija Tate*) je londonski muzej umjetnosti, koji čuva i izlaže djela isključivo britanskih umjetnika.

Tate Britain nalazi se na aveniji Millbank nešto južnije od Trafalgar Squara u londonskom kvartu City of Westminster.

Karakteristika i historija
--------------------------

Industrijalac Henry Tate (1819.-1899.) koji se obogatio na šećeru, ponudio je 1889. svoju kolekciju umjetnina britanskoj vladi, ali kako za nju nije bilo mjesta u Nacionalnoj galeriji, potrudio se sam da ga stvori.

Pronašao ga je 1892. na mjestu nekadašnjeg zatvora Millbank (srušen 1890.), iz kojeg su kažnjenici otpremani u Australiju. Na tom mjestu podignuta je neoklasicistička palača koju je projektirao Sidney Smith.

Kad je otvorena za javnost 1897. galerija je izlagala samo 245 slika u osam soba, danas ima više od 1500 slika.

Budućim muzejem po ugovoru trebala je upravljati Nacionalna galerija sa Trafalgar Squara, što je i činila do 1955. kad se Tate potpuno osamostalio.

Od otvorenja do danas muzej je dograđivan šest puta, posljednji put 1987. kad mu je dograđena *Clore galerija*, u kojoj su izložene slike Williama Turnera.

Ispočetka se zvao *Galerija Tate* (službeno tek od 1932.) 2000. je promijenio ime u *Tate Britain*, i to kad je počeo izlagati samo djela britanskih umjetnika. Kolekcija započinje djelima nastalim za vladavine Elizabete I i Jamesa Stuarta (17. vijeka) ali najviše djela ima iz 18. i 19. vijeka.

Tate Britain ima slike; Reynoldsa, Gainsborougha, Hogartha, Stubbsa, Constabla, Blaka i prerafaelita.

Od 2000. Tate ima tri nove galerije Tate Modern, Tate Liverpool i Tate St Ives.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*Tate galleries*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 19. 1. 2017.
2. 1 2 3 4 5  „*History of Tate*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Arhivirano iz originala na datum 2017-08-10. Pristupljeno 20. 1. 2017.

Vanjske veze
------------

***Tate Britain*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice muzeja (`en`)
**Tauern Autobahn** ili **A10** (prevedeno: *Južni autoput* je austrijski autoput koji ide od Salzburga preko saveznih zemalja Salzburg i Koruške do Villacha.

Karakteristike i historija gradnje
----------------------------------

A10 svojom dužinom od 192,709 kmnije najduži austrijski autoput, ali je bio najzahtjevniji za gradnju.
Planovi za izradnju tog autoputa pojavili su se odmah nakon Anschlussa 1938. u sklopu izgradnje takozvanih - *Reichsautobahna*.

Prva dionica na tom pravcu obilaznica kod Salzburga, duga 7,542 km počela se graditi još za Drugog svjetskog rata - 1941. ali je gradnja zbog rata obustavljena. 

Nastavilo se graditi 1959. opet kod Salzburga, ali na vrlo maloj dionici. Radovi su intezivirani 1970-ih, ali su se zbog izuzetno teškog alpskog terena planine Tauerna, gdje je bilo potrebno probiti puno tunela i premostiti brojne kotline vijaduktima, otegnuli do kraja 1980-ih

Posljednja dionica do Villacha dovršena je 28. juna 1988.

Galerija slika
--------------

* Vijadukt kod KremsaVijadukt kod Kremsa
* A10 kod SpittalaA10 kod Spittala
* Tunel KatschbergTunel Katschberg
* Tunel TauernTunel Tauern

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*Das autobahnnetz in Österreich*" (njemački). Asfinag. Arhivirano iz originala na datum 2017-05-11. Pristupljeno 29. 02. 2016.

Vanjske veze
------------

***Tauern Autobahn*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Tauern Autobahn (A 10) - Übersicht* (`de`)

| * p
* r
* u
Autoput Austrijski autoputevi Austrija |
| --- |
| A1 West Autobahn • A2 Süd Autobahn • A3 Südost Autobahn • A4 Ost Autobahn • A5 Nord Autobahn • A6 Nordost Autobahn • A7 Mühlkreis Autobahn • A8 Innkreis Autobahn • A9 Pyhrn Autobahn • A10 Tauern Autobahn • A11 Karawanken Autobahn • A12 Inntal Autobahn • A13 Brenner Autobahn • A14 Rheintal/Walgau Autobahn • A21 Wiener Außenring Autobahn • A22 Donauufer Autobahn • A23 Autobahn Südosttangente Wien • A24 Autobahn Verbindungsspange Rothneusiedl • A25 Welser Autobahn • A26 Linzer Autobahn |
Za ostala značenja, v. Pag (grad).

**Pag** (talijanski: *Pago*) je peti po veličini jadranski otok u Hrvatskoj, koji administrativno podpada pod dvije 
županije Ličko-senjsku.i Zadarsku.

Geografske karakteristike
-------------------------

Pruža se smjeru sjeverozapad–jugoistok, patalelno sa Velebitom, dug je 59 a širok do 9,5 km. Građen je od vapnenaca, dolomita, fliša, pješčenjaka i pijeska, a najviši vrh Sveti Vid ima 349 metara. Jugozapadna obala otoka je niska (Paški zaljev s velikom uvalom *Caska*), dok je sjeverozapadna obala strma i visoka: (Zalkeva *Stara Novalja*). Većina otoka je stjenovita; manja područja su pokrivena makijom. Jugoistok otoka sadrži krška jezera Velo Blato i Malo Blato.

Na Pagu je 2011. živjelo 9.201 stanovnika. Uz gradove Pag i Novalju, postoje mnoga manja mjesta i turistička odredišta, od kojih je najpoznatija plaža Zrće.

Otok ima površinu od 284,1 km², a dužina njegove obale iznosi 302,4 km, pa je po tom kriteriju najrazvedeniji jadranski otok.

Otok Pag je mostom dugim 340 metara povezan s kopnom prema Zadru.

Vino (domaća sorta *žutica*), povrće i voće se uzgajaju u dolinama i poljima. Oblast poluotoka *Lun* je prekrivena maslinicima. Veća mjesta na otoku su spojena cestom. Na sjeveru postoji trajektna veza s kopnom *Prizna* - *Žigljen*. Veće luke i naselja su *Lun*, *Stara Novalja*, *Novalja*, *Kolan*, *Šimuni*, *Metajna*, *Pag*, *Dinjiška* and *Povljana*.

Slavni ljudi
------------

* Bartol Kašić, hrvatski pisac, jezikoslovac,isusovac preveo je Bibliju

Izvori
------

1. 1 2 3  „*Coastline length and aeras of island...*" (engleski). Geoadria. Pristupljeno 12. 05. 2018.
2. 1 2 3  „*Dugi otok*" (hrvatski). Hrvatska enciklopedija. Pristupljeno 12. 05. 2018.

Vanjske veze
------------

***Pag*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Pag* (`sh`)

| * p
* r
* u
Naseljeni otoci u Hrvatskoj |
| --- |
| 
Biševo • 
Brač • 
Cres • 
Čiovo • 
Drvenik Mali • 
Drvenik Veli • 
Dugi otok • 
Hvar • 
Ilovik • 
Ist • 
Iž • 
Kaprije • 
Koločep • 
Kornat • 
Korčula • 
Krapanj • 
Krk • 
Lastovo • 
Lopud • 
Lošinj • 
Male Srakane • 
Mljet • 
Molat • 
Murter • 
Olib • 
Ošljak • 
Pag • 
Pašman • 
Premuda • 
Prvić • 
Rab • 
Rava • 
Rivanj • 
Sestrunj • 
Silba • 
Susak • 
Šipan • 
Šolta • 
Ugljan • 
Unije • 
Vele Srakane • 
Vir • 
Vis • 
Vrgada • 
Zlarin • 
Zverinac • 
Žirje
 |
**Razvoj video igre** je djelatnost kojom se bavi pojedinac (engleski: ) ili tim specijaliziran za izradu video igara. Developeri mogu biti specijalizirani za specifične igraće konzole kao i Sony PlayStation 3 , PSP , Microsoft Xbox 360 , Nintendo Wii i Nintendo DS, ali mogu razviti igre za razne sisteme, uključujući i PC-jeve.

Neki od developera se mogu specijalizirati za određenu vrstu igre, kao što su first person shooteri ili igre igranja uloga. Neki izrađuju verzije za druge platforme na osnovu već postojeće igre, neki prevode igru s jednog jezika na drugi, a neki za druge osnove za igre već napravio, od kojih neki imaju prijevod s jednog jezika na drugi, a manji dio se uz izradu igara bavi i izradom specifičnog softvera.

Većina današnjih izdavača video igara ima partnere ili vlastite studije specijalizirane za razvoj igara, kao što su EA Canada za Electronic Arts, Radical Entertainment za Activison, Nintendo EAD i Polyphony Digital za Sony. Te se kompanije, međutim, smatraju "izdavačima" a ne "developerima".

Eksterni linkovi
----------------

* Breaking into the game industry Arhivirano 2010-03-04 na Wayback Machine-u from the IGDA
* "I Have A Game Idea!" and Design Career Preparation from game industry veteran Tom Sloper
**Rondo** (nastalo od francuske riječi *rondeau*) je riječ koja se upotrebljava u muzici na brojne načine, najčešće misleći na muzičku formu, ali i na karakterni tip različit od forme. Iako se sada zove rondo, oblik se počeo uputrebljavati u baroku pod nazivom ritornello (nastalo od latinske riječi *ritonare* što znači "vraćati se", što označava vraćanje na orginalnu temu ili motiv "A"). Uprkos tome što ta dva termina imaju nekoliko razlika u značenju, neki ljudi ih tumače isto. 

U obliku rondo se glavna tema naizmjenično smjenjuje sa više kontrastnih tema koje se zovu "epizode". Opća ritmička šema se može prikazati kao abacada… Broj tema je različit od djela do djela, i ponavljajući dio je ponekad skraćen zbog varijacije.

Rondo se počeo češće upotrebljavati u doba klasike, iako se može naći i u ranijim radovima. U doba klasike i romantike se koristi i kao zadnji pokret sonate, simfonije ili concerta. Klasična djela se često završavaju rondom, te je najčešće četvrti pokret djela rondo, samo sonate i concerti imaju rondo na mjestu trećeg pokreta.

Rondo je korišten u baroku da se napišu *ritornello rondo*, što je proširivanje ronda spajanjem sa ritornellom. Takvi oblici su korišteni u brzim pokretima baroknih concerta u kojima orkestar (koji svira glavnu temu) kontrastira grupi solista (koji svira epizode).

Drugo često proširivanje ronda je spajanje sa sonatom, čime se dobije oblik *sonata rondo*. U ovakvim kompozicijama druga tema ima sličnu ulugu drugog stava sonate pojavljujući se prvo u tonalitetu različitog od tonskog, a kasnije se ponavljajući u tonskom tonalitetu.

Rondo kao karakterni tip se pripisuje brzoj živoj muzici – obično vivo. Muzika koja se naziva rondo obično ima i formu i karakter rondo, mada postoji i dosta primjera kompozicija koje su rondo po formi, ali ne i po karakteri. Kompozitori kao George Gershwin te kompozicuje ne nazivaju rondo.
Rongbuk manastir sa Mount Everestom u pozadini (sjeverna strana)
**Rongbuk manastir** nalazi se u oblasti Tibet, Kina. Pripada Nyingma školi, jednoj od četiri najstarije glavne škole Tibetanskog budizma, dominantnoj religiji u ovoj oblasti Ova Religija je raširena i u regijama koje okružuju Himalaje:  Bhutan, Ladakh i Sikkim), zatim u centralnoj Aziji, u južnom Sibiru (Tuva i Mongolija) i Kini.

Nalazi se sa sjeverne strane Mount Everest na nadmorskoj visini 5009m², što ga svrstava na drugo mjesto po nadmorskoj visini vjerskih objekata ove vrste. Za Šerpe koji žive sa južne strane Everesta u Khumbu oblasti u Nepalu, Rongbuk manastir bio je jedno važno mjesto hodoćašća, na koje su dolazili putujući nekoliko dana preko Himalaja kroz prolaz Nangpa La.

Manastir su redovno posjećivali i pripadnici prvih britanskih ekspedicija na Mount Everest u prvoj polovini XX vijeka, nakon svakodnevnog pješačenja od pet sedmica, od Darjeelinga u Indijii. Mnoge kasnije i sadašnje ekspedicije koje idu na uspon sa sjeverne strane podižu svoj Bazni kamp na Rongbuk ledenjaku, na udaljenosti 8 km. južno od manastira. 

Podigao ga je 1902. Ngawang Tenzin Norbu, Nyingmapa Lama, poznat i kao Zatrul Rimpoche na mjestu gdje su se od XVIII vijeku obavljale molitve i meditacije, u pećinama i improvizovanim kolibama, i danas raspoređenim oko manastirskog kompleksa, u dolini i brdima. Na tom prostoru nalaze se i brojne kamene ploče ili stijene sa natpisima iz budizma. Zatrul Rimpoche je često išao u Solu (Khumbu region u Nepalu), južno od Everesta, i osnovao je za Šerpe nekoliko manastira: Thame, Tengboche, Takshindo, i Chiwong. Ukupno je za života podigao sedam kapela u Rongphuk kompleksu, četiri manastira u Khumbu regiji, i pet samostana u Dingri. 

Rongbuk manastir bio je godinama centar vjerskog Mani Rimdu festivala, koji se odvijao jednom godišnje u trajanju od mjesec dana (u novembru). Manastir je u potpunosti razvaljen tokom Kineske kulturne revolucije u periodu 1966-1976.

U manastiru je stalno 10 monaha i 20 redovnica, a nekada ih je bilo ukupno oko 500.
**Teritorijalna agenda** je novi krovni dokument Evropske unije iz oblasti prostornog planiranja. Ovaj dokument je usledio nakon donošenja i postepene implementacije Perspektive prostornog razvoja EU iz 1999. godine, Vodećih smernica za prostorni razvoj evropskog kontinenta od strane CEMATa 2000. godine, uspešne realizacije niza projekata u okviru incijative Interreg i istraživanja u okviru programa ESPON (Evropska mreža opservatorija prostornog planiranja). Teritorijalna agenda je usaglašena tokom neformalnog ministarskog sastanka o urbanom razvoju i teritorijalnoj koheiziji u Lajpcigu 24. i 25. maja 2007. godine. Teritorijalna agenda ima osam strana na kojima su određeni zadaci, ciljevi i osnovne aktivnosti za njeno ostvarivanje, a zasniva se na analitičkom dokumentu pod nazivom Stanje i perspektive razvoja EU. 

**Zadaci** prostornog razvoja EU definisani u Teritorijalnoj agendi: 

* jačanje teritorijalne kohezije
* jačanje regionalnog identiteta, bolje korišćenje prostorne raznolikosti

**Ciljevi** prostornog razvoja postavljeni u Teritorijalnoj agendi: 

* jačanje policentričnog razvoja i inovacija kroz umrežavanje gradova-regiona i drugih gradova
* novi oblici partnerstva i teritorijalnog upravljanja između ruralnih i urbanih područja
* promocija konkurentnih i inovativnih regionalnih klastera u Evropi \* podrška jačanju transevropskih mreža
* promovisanje transevropskog upravljanja rizicima, uključujući i rizike od uticaja klimatskih promena
* jačanje ekološke strukture i kulturnih resursa kao dodatna vrednost razvoja

**Sprovođenje** Teritorijalne agende: 

* aktivnosti institucija Evropske unije
* aktivnosti namenjene tešnjoj saradnji između Evropske komisije i država članica EU
* aktivnosti namenjene jačanju teritorijalne kohezije u državama članicama EU
* zajedničke aktivnosti ministara

Za vreme mađarskog predsedavanja EU, u Godolu 19. maja 2011. godine, revidirana je Teritorijalna agenda iz 2007. godine i usklađena sa ciljevima i prioritetiam strategije Evropa 2020.
Za istoimenu britansku operaciju u Drugom svjetskom ratu, v. Operacija Lentil.
Područja Kavkaza naseljena Čečenima i Ingušima prije deportacije.
**Operacija Čečevica** (na ruskom doslovno: "Operacija Leća"; *Чечевица*), u Čečeniji također poznat kao **Aardax** (fonetski:Ardah; na čečenskom "Egzodus") je bila prisilna deportacija domicilnih naroda, pretežno Vajnaha (Čečeni i Inguši) sa područja Sjevernog Kavkaza, koje je početkom 1944. godine, tokom Drugog svjetskog rata sprovela sovjetska vlada pod vodstvom Staljina, a prilikom kojih je ukinuta dotadašnja Čečensko-Inguška Autonomna Sovjetska Socijalistička Republika. 

Povod za deportaciju je bio antisovjetski ustanak, odnosno navodna kolaboracija dijela lokalnog stanovništva sa njemačkim snagama tokom borbi na Kavkazu 1942. godine. Akciju su sprovele jedinice NKVD koje su 23. februara 1944. cjelokupno stanovništvo pozvale da se okupe u lokalnim partijskim i državnim zgradama, odakle je kamionima i drugim sredstvima odvedeno do najbližih željezničkih stanica; odatle su, često u stočnim vagonima, preveženo do u Centralnu Aziju, pretežno u Kazahstanu i Kirgistanu. Tokom akcije su jedinice NKVD brutalnom silom gušile svaki pokušaj otpora deportaciji, a u slučaju masakra u Hajbahu "likvidirali" dio stanovništva kojeg nije bilo moguće deportirati u unaprijed predviđenom roku. Akcija je službeno završila 9. marta, a pri tome je deportirano 493.000 ljudi; 780 je ubijeno a 2016 uhapšeno zbog "antisovjetske" djelatnosti, a oko 6000 se nastavilo kriti po šumama i nekim nepristupačnim područjima. Broj ljudskih žrtava prilikom same deportacije - uzrokovan što nasiljem, što glađu i bolestima - je teško procijeniti, ali službeni demografski podaci iz Kazahstana i Kirgistana ukazuju da se do 1948. godine broj Čečena i Inguša smanjio za jednu trećinu. 

U međuvremenu je područje Čečeno-Ingušetije podijeljeno između novostvorene Groznenske oblasti, te Sjeverne Osetije i Dagestanske ASSR unutar Ruske SFSR, te Gruzijske SSR. U napuštene domove je sovjetska vlast dovela izbjeglice iz oblasti opustošenih ratom, pretežno Ruse, ali i Osete, Lakce, Kumike i Avare. Nakon Staljinove smrti je novi sovjetski vođa Nikita Hruščov dozvolio protjeranim Čečenima i Ingušima da se vrate u domovinu, a 1957. je formalno obnovljena i Čečeno-Inguška ASSR. Njihov povratak je, međutim, izazvao etničke napetosti i sukobe s novopridošlim stanovništvom, koji su se, pak, relativno smirili sredinom 1960-ih, s obzirom da su zahvaljujući visokom natalitetu, povratili većinu. Posljedice operacije "Čečevica" su, međutim, ostavile duboki trag u čečenskoj kulturi, kao i imali važnu ulogu u periodu nakon raspada SSSR, radikaliziravši čečensku politiku u odnosu na Rusiju i potičući stvaranje nezavisne Čečenske Republike Ičkerije. Separatistički predsjednik Džohar Dudajev je početkom 1990-ih ustanovio 23. februar kao čečenski Dan sjećanja, a koji se danas obilježava u čečenskoj dijaspori.

Povezano
--------

* Sovjetske deportacije
* Inguško-osetski sukob
* Invazija Dagestana

Izvori
------

1. ↑  Naziv je igra riječi, odnosno dobio ime po početnim slovima za Čečene i Inguše.

Vanjske veze
------------

* World Chechnya Day.org
**Pampangan** ili **Karapampangan** je sedma po veličina etnička grupa na Filipinima.

Ima ih oko 2,5 miliona i uglavnom žive u provincijima Pampanga i Tarlac na otoku Luzon.

Predstavljaju potomke doseljenika koji su govorili austronezijskim jezicima te emigrirali iz Azije na Filipine tokom željeznog doba.

Karapampagan su poznati po tradiciji prihvaćanja stranih kultura, zbog čega su se od svih filipinskih domorodaca najmanje opirali španskim kolonijalistima te kao jedni od prvih prihvatili katoličanstvo. Kod njih tradiciju predstavlja i miješanje s drugim narodima, zbog čega među današnjim Pampanganima ima dosta potomaka španskih Nahuatl vojnika dovedenih iz Meksika, kao i ljudi koji su po rasnim obilježjima mestici. U 20. vijeku su Pampagani prosperirali zbog toga što je na njihovom području bila smještena zrakoplovna baza Clark. Zbog toga danas dosta Pampangana ima bjelačka i crnačka obilježja, jer je bilo dosta miješanja s pripadnicima američkih oružanih snaga.

Pampangan govore karapampangan jezikom.

Gloria Macapagal Arroyo, bivša predsjednica Filipina, je Pampangan.

***Pampangan*** na Wikimedijinoj ostavi

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* LCCN: sh95009886

 |
Na egipatskom reljefnom portretu iz Louvrea možemo prepoznati glatke teksture lica i ritmički hrapavu teksturu kose.
Na detalju Leonardove slike **Mona Lisa** možemo vidjeti kako pukotine na slici stvaraju osobitu raspucanu fakturu.
**Tekstura (površina)** je osobina (vanjski izgled) neke plohe. Ona može biti *glatka/hrapava, sjajna/mat*.
Postoje teksture u prirodi koje opisujemo kao glatke, hrapave (raspucane, sitno-zrnaste, krupno-zrnaste, naborane, igličaste itd.).

Tekstura kao likovni element se javlja u kiparstvu, arhitekturi i slikarstvu. U kiparstvu i arhitekturi tekstura je stvarna (površina, fasada građevine ili površina skulpture), dok je u slikarstvu nestvarna (imitirana, iluzija teksture).

Slikarska obrada površine zove se **faktura**, a ovisi o tome koliko je (i na koji način) naneseno boje na sliku. Tako faktura može biti ujednačena/neujednačena, glatka ili više-manje reljefna. Boja se može nanositi u tankom sloju, prozirno, pa je takav namaz *lazuran* (rijedak), a faktura glatka. Ako se boja nanese u debelim i gustim namazima (ili se samo istisne iz tube) nastaje *pastozan* (gust) namaz, a faktura je reljefna.

| * p
* r
* u
Likovni elementi |
| --- |
| Točka • Linija • Boja • Volumen • Prostor • Ploha • Tekstura |
*Za ostala značenja, v. Alicante (razvrstavanje).*

**Alicante** je lučki grad od 329,988 stanovnika na jugoistoku Španjolske, koji administrativno podpada pod 
Španjolsku autonomnu zajednicu Valenciju i Provinciju Alicante.

On je administrativni centar i najveći grad Provincije Alicante i centar rivijere Costa Blanca. On zajedno sa nedalekim Elcheom koji je udaljen svega dvadesetak km zapadno, i okolnim satelitskim naseljima formira konurbaciju Alicante - Elche u kojoj živi 824.424 stanovnika.

### Historija

Alicante je osnovan kao Grčka kolonija 324. pne. pod imenom *Akra Leuke*. Nju su 201. pne. zauzeli Rimljani i prezvali je u *Lucentum*. Hanibal je ovde trebalo da „istovari" svoje dobro poznate slonove. Između 718. i 1249. gradom su vladali Mauri koji su mu promenili ime u Al Lucant. 

Aragonski kralj kralj Jaime I zauzeo je grad 1265. i anektirao ga u svoju Kraljevinu Aragon. 

Najveća znamenitost grada je tvrđava Kastiljo de Santa Barbara koja se nalazi iznad grada na jednoj steni.

### Jezik

Po ispitivanjima Nacionalnog instituta za statistike 2003. godine 33% građana koristi se katalonskim. Naime, za vreme diktature Francisca Franca katalonski je bio zabranjen, tako da se španski još više ukorenio na ovom prostoru, a ni katalonski naziv za grad, Alakant, više nije smeo da se upotrebljava. Danas su zvanično oba jezika službena.

### Privreda

Alikante je jedan od najbrže rastućih gradova Španije. Njegova privreda bazira se na turizmu i proizvodnji vina. Pored vina, izvozi se i maslinovo ulje i voće. Ovaj grad raspolaže industrijom tekstila, kože i prehrambenom industrijom.

Gradovi pobratimi
-----------------

|  |  |
| --- | --- |
| * Francuska Nice, Francuska
* Italija Carloforte, Italija
* Izrael Herzliya, Izrael
* Nikaragva León, Nikaragva
* Kuba Matanzas, Kuba
 | * Alžir Oran, Alžir
* Latvija Riga, Letonija
* Japan Toyooka (Prefektura Hyōgo), Japan
* Narodna Republika Kina Wenzhou, Kina
* Turska Sivas, Turska
 |

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Spain: Comunitat Valenciana (Comunidad Valenciana)*" (engleski). City population. Pristupljeno 3. 07. 2018.
2. ↑  „*El Área urbana-metropolitana de Alicante-Elche*" (španjolski). Universidad de Alicante. Pristupljeno 06.10.2018.

Vanjske veze
------------

***Alicante*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Ayuntamiento de Alicante* (`es`)

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **geografiji** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
**Tekija u Seonici**, nekadašnji je derviški hram u naselju Seonica kod Konjica. Pripada je nakšibendijskom tarikatu.

Historija
---------

Seonica je smještena u kanjonu rječice Seončice. Od Konjica je udaljena nepunih 30 km prema jugozapadu i sastoji se od mahala: Donje, Gornje i Poretka. U Gornjoj mahali nalazi se džamija s drvenim minaretom. Sagrađena je oko 1880. godine, a zadužbina je Bege (Begajete) Begeta, kćeri Omer-begove, a udovice Muharema Buturovića. Za izdržavanje džamije uvakufila je čiftluk Bjelovčine kod Konjica i Podine u Seonici.

Za ovo uvakufljenje napisala je vakufnamu koja se nije sačuvala. Prvi mutevelija njenog vakufa bio je njen brat Osman Nuri, koji je oko 1883. godine, u blizini svoje kuće u Seonici, sagradio halvetijsku tekiju, u kojoj je bio nje prvi šejh (1883-1890). Poslije smrti šejha Osmana Nurije za šejha ove tekije postavljen je šejh Ahmed-beg Buturović, koji je ovu dužnost vršio do njenog zatvaranja 1912. godine. Tekija je pripadala naškibendijskom tarikatu, kome je pripadao i šejh Osman Nuri Begeta. Sastojala od dviju prostorija od kojih je veća imala mihrab. Tekiju je studenog 1936. godine odnijela nabujala rijeka Seončica. Nikada nije obnovljena, ali su 2018. godine u Seonici predstavnici Tekije Mejtaš, a u ime šejha Halila ef. Brzine, održali sastanak sa Zavičajnom udruženjem za zaštitu historijskih spomenika i kulturnog naslijeđa Neretvice. Na navedenom sastanku nisu precizirani nikakvi zaključci, ali je izvjesno da će u Seoničkoj Gornjoj Mahali, na parceli koju će uvakufiti Ahmed Buturović sin Džafera i Hajrije biti podignuta tekija, kao duhovno naslijeđa tekije koju je bio osnovao šejh Osman Nuri Begeta.

Refence
-------

1. ↑  „Derviške tekije u Seonici i okolini". medzlis-konjic.com. 5 August 2017. Pristupljeno 2020-12-30.
2. ↑  „Tekija u Seonici". SIN Neretvica. 5 August 2017. Pristupljeno 2020-12-30.

Spoljašnje veze
---------------

* Derviške tekije u Konjicu i okolini
Frederick Taylor (1856—1915)
**Tejlorizam** ili **naučni menadžment** predstavlja fazu u razvoju menadžmenta u kojoj su postavljene osnove moderne nauke o menadžmentu. Razvoj naučnog menadžmenta se vezuje za američkog inženjera Frederika Tejlora, koji je prvi istakao nužnost korišćenja nauke i savremenih metoda u proučavanju i primeni menadžmenta.

Suštinu naučnog pristupa čini pronalaženje tzv. „najboljeg načina" obavljanja određenog posla. Pošto su kvalifikovani radnici u to vreme bili redak resurs, rast produktivnosti se mogao ostvariti razvojem metoda selekcije, obuke i motivacije radnika.

Naučni menadžment u zapadnim zemljama
-------------------------------------

Naučni menadžment je naziv kojim se označava filozofija i grupa metoda i tehnika koje se zasnivaju na proučavanju organizacije posla na nivou operacija u cilju povećanja efikasnosti. Ovo upravljanje ili ovaj pristup proučavanju i unapređivanju menadžmenta razvio se posle industrijske revolucije, u vreme velike akumulacije fizičkih i ljudskih resursa i na toj osnovi, stvaranja poslovnih organizacija u američkoj privredi.

„Ove organizacije (organizacije u američkoj privredi) su rasle zbog proširenja tržišta, zbog usavršavanja tehnologije, šireg korišćenja električne energije i poboljšavanja u transportu i komunikaciji. Organizacijama je bilo potrebno bolje razumevanje načina na koji bi se njima moglo uspešno upravljati, racionalnije metode obavljanja i organizovanja poslovanja, kao i bolji rukovodioci i radnici koji će biti u stanju da obavljaju najrazličitije zadatke koje pred njih postavlja razvoj jedne industrijske države. Ovo je bilo okruženje u kome je došlo do sledeće faze razvoja ideje o menadžmentu, kao i pojave ključne figure koja je primenila naučne metode na industrijske probleme — Fredrika V. Tejlora".

Uz Tejlora, kao tvorci ili kao ključni autori ovog koncepta često se navode i druga dva istraživača ove problematike iz tog vremena — francuski inženjer Anri Fejo i američki fabrikant Henri Ford (čak se za rad u Fordovim fabrikama razvio pogrdan pojam „fordizam").

Naučni menadžment u SSSR-u
--------------------------

Neki od principa naučnog menadžmenta primenjeni su čak i na istoku, u SSSR-u, gde je Lenjin, impresioniran tejlorizmom, sa Staljinom težio usvajanju Tejlorovih principa, kao i Fordovih metoda masovne proizvodnje u sovjetskim fabrikama.

Istoričar Tomas Hjuz je opisao način na koji je Sovjetski Savez 1920-ih i 1930-ih godina sa entuzijazmom prihvatio fordizam i tejlorizam, dovodeći američke eksperte iz oba polja, kao i američke inženjerske firme da izgrade delove nove industrijske infrastrukture. Tragovi uticaja tejlorizma na sovjetsku misao primetni su u konceptima Petogodišnjeg plana i centralizovane ekonomije. Hjuz pri tom citira Staljina:

„Američka efikasnost je ta nesavladiva sila koje niti zna, niti priznaje prepreke; to se prenosi na zadatke od trenutka kada su otpočeti, do trenutka kada su završeni, pa čak i ako su u pitanju manji poduhvati; i bez čega je bilo kakav ozbiljan konstruktivan rad nemoguć. Kombinacija ruskog revolucionarnog zaokreta i američke efikasnosti čini suštinu Lenjinizma."

***Tejlorizam*** na Wikimedijinoj ostavi
**Allada** je grad i općina na jugu Benina, u sklopu departmana Atlantique. Allada je danas mali grad od oko 20,000 stanovnika, prema procjeni iz 2019. godine, međutim imao je vrlo značajnu ulogu u historiji Benina te se danas smatra važnim kulturološkim središtem. 

Allada je ranije bila sjedište fonskog (Aja) kraljevstva **Adanwssa** (srpskohrvatski: *Sjedište gnjeva*); kroz historiju su se grad koristili nazivi **Arda** ili **Velika Ardra**. **Kraljevstvo Allada** je bilo najvažnije i najmoćnije regionalno kraljevstvo u XVI. i XVII. vijeku, dok ga 1724. godine nije osvojilo susjedno Kraljevstvo Dahomej. Iako je Allada formalno izgubila nezavisnost, tradicija izbora kraljeva nastavila se duboko kroz francusku upravu pa čak i danas; najrecentniji kralj je izabran 1992. godine, a uzeo je kraljevski naziv Kpɔɖegbe (srpskohrvatski: "Leopard riče"). 

Zanimljivost je kako je slavni haićanski revolucionar Toussaint Louverture bio sin aladskog princa Gaoa Guinoa, sina tadašnjeg aladskog kralja Sosa, koji je bio posljednji vladar nezavisne Allade, do 1724. godine.

Vanjske veze
------------

* Site de la ville d'Allada