recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Регионална лига Републике Српске у фудбалу** (Трећа лига Републике Српске у фудбалу) је трећи степен такмичења у Републици Српској које организује Фудбалски савез Републике Српске. Састоји се од 48 фудбалских клубова из Републике Српске, подијељена у четири групе, групу „Запад", „Центар", „Исток" и „Југ". Побједници Регионалне лиге Републике Српске у фудбалу се пласирају у Другу лигу Републике Српске. Право на улазак у Регионалну лигу Републике Српске остварују побједници нижерангиране Подручне лиге Републике Српске у фудбалу.

Такмичења
---------

Систем такмичења се у овој лиги мијењао у прошлости. До пред крај сезоне 2007/08. је постојало 10 регионалних лига, након чега су формиране садашње четири лиге. Група „Запад" укључује фудбалске клубове из западног дијела Републике Српске, група „Центар" укључује клубове из централног дијела Републике Српске, група „Исток" укључује клубове из источног дијела, а група „Југ" из источног дијела Републике Српске. 

* Регионална лига Републике Српске Исток (14 клубова)
* Регионална лига Републике Српске Југ (7 клубова)
* Регионална лига Републике Српске Центар (14 клубова)
* Регионална лига Републике Српске Запад (14 клубова)

Побједници група Регионалне лиге Републике Српске
-------------------------------------------------

### Сезона 2010/11.

* Група Исток: ФК Младост Богутово Село
* Група Југ: ФК Вележ, Невесиње
* Група Центар: ФК Текстилац, Дервента
* Група Запад: ФК Напријед Хоризонт, Бања Лука

### Сезона 2009/10.

* Група Исток: Илићка 01, Брчко
* Група Југ: Жељезница, Трново
* Група Центар: Младост, Доња Слатина
* Група Запад: Врбас, Бања Лука

### Сезона 2008/09.

* Група Исток: Младост, Сандићи
* Група Југ: Херцеговац, Билећа
* Група Центар: Пелагићево, Пелагићево
* Група Запад: Црвена земља, Нова Вес

### Сезона 2007/08.

* Група Приједор: Омарска, Омарска

Историја
--------

На крају сезоне 2007/08. је извршена реорганизација постојећих 7, односно 10 лига (са подгрупама) и формиране су садашње четири лиге. Претходно томе су постојале сљедеће лиге од којих су неке биле подијељене на двије или три групе:

### Бивше лиге (до краја сезоне 2007/08)

* Регионална лига Републике Српске Бања Лука
* Регионална лига Републике Српске Бијељина
* Регионална лига Републике Српске Добој
* Регионална лига Републике Српске Градишка
* Регионална лига Републике Српске Источно Сарајево
* Регионална лига Републике Српске Приједор
* Регионална лига Републике Српске Зворник

Види још
--------

* Фудбалски савез Републике Српске

Извори
------

* Фудбалски савез Републике Српске ()
* РС.Спорт: Треће лиге Републике Српске Arhivirano 2011-10-02 na Wayback Machine-u ()
**Bunica** je rijeka u južnom dijelu Bosne i Hercegovine, lijeva pritoka Bune.

Izvor Bunice
------------

Vrelo rijeke Bunice nalazi se kod Mostara, između mjesta Hodbina i Malog Polja. Rijeka Bunica duga je 6 km,

Izvor je okružen je sivo-bijelim liticama visokim i do 200 m na kojima rastu usamljene biljne vrste. Voda izlazi iz vertikalnog kanala i stvara mirno jezerce modrozelene boje. Posljednjim istraživanjima utvrđena je dubina od 70 metara vertikalno, nakon čega počinje neistražena kosina. Smatra se da vrelo Bunice pripada grupi najdubljih izvora u Evropi.

Rijeka Zalomka teče kroz Nevesinjsko polje i ponire u mnogobrojnim ponorima od kojih je najveći u Biogradu, gdje je i najniže mjesto polja - 799 m n.v. S kapacitetom gutanja od 110 m3/s jedan je od najvećih ponora u dinarskom kršu. Direktno je povezan s izvorom Bunice (37 m n. v.), pa se ta silna razlika u visini ogleda u brzini tečenja podzemne vode koja iznosi do 33,67 cm/s, što je čini najbržim podzemnim tokom u dinarskom kršu. 

Realizacijom projekta  Gornji horizonti, graditi će se brana „Pošćenje" visine 40 m, sa dužinom u kruni od 288 m, na oko 3 km uzvodno od ponora Biograd, nakon čega će se formirati akumulacija Nevesinje. Ovom branom će se vode Bune i Bunice prevesti u sliv Trebišnjice. U brani je predviđen temeljni ispust sa namjenom kontrolisanog ispuštanja voda ka vrelu Bunice.

Izvori
------

1. ↑  „Obiđite jedno od najdubljih vrela u regiji a da se i ne pokvasite". *bunicaboating.com*. Pristupljeno 13. 2. 2024.
2. ↑  „Vrelo Bunice kod Blagaja". *www.youtube.com*. Pristupljeno 13. 2. 2024.
3. ↑  „Hercegovački slivovi". *Dinarsko gorje*. Pristupljeno 9. 2. 2024.
*Za ostale upotrebe, v. Usora (razvrstavanje).*

Nabujala Usora kod gradskog mosta u Tesliću
Usora pod ledom, kod gradskog mosta u Tesliću
**Usora** je reka u centralnoj Bosni i Hercegovini, leva pritoka reke Bosne.

Izvor
-----

Velika Usora izvire ispod vrha Očauš, planinskog masiva Borija sa desne i planine Vlašić sa lijeve strane, spajanjem dvije male riječice, Penave i Mihajlovca. Kod Teslića se sastaje sa Malom Usorom i dalje nose zajedničko ime Usora. Usora je sa Velikom Usorom duga 82. km, nakon čega se oko 4 km jugozapadno od Doboja. uliva u rijeku Bosnu.

Tok
---

Do sredine 20. veka Usora je u gornjem toku, do Teslića i nekoliko kilometara nizvodno, bila iskorištavana vodenicama. Danas ih više nema. U gornjem toku, u naselju Studenci, voda iz Usore se hvata i prerađuje u pitku vodu za grad Teslić. U samom gradu Tesliću fabrika hemijske industrije »Destilacija« hvata vodu za proizvodni proces, ali i ispušta otpadne vode u reku. Stoga je nizvodno od Teslića reka prilično onečišćena i retko je koriste čak i kupači.

U gradu Tesliću, uzvodno od ušća Male Usore, na lokalitetu Radolinka, uređeno je kupalište. Kupalište je zbog pognodnosti korišteno i ranije, ali je tek krajem 20. veka obetonirano i uređeno. Na istom lokalitetu se nalazi i pešački most od Teslića ka Donjanima (Banja Vrućica).

U proleće i jesen, a ponekad i za vreme obilnih letnjih pljuskova Usora nabuja i plavi neka područja. Najčešće su to polja kod ušća u Bosnu, polja kod sela Vrela i Žarkovina i polja i delovi naselja kod ušća Male Usore u Veliku Usoru.

Zimi, na mirnijim delovima reka ledi. Debljina leda je često dovoljna da izdrži pešake.

Ušće Usore u Bosnu je na visini od 147 m, površina porečja 849,3 km². Veće leve pritoke su: Uzvinska rijeka, Marica, Želeća, Gomijenica i Mala Usora, a desne Studena, Žiraja i Blatnica.

Ime
---

Nije definitivno utvrđeno od čega potiče ime reke. Po jednim izvorima, koren reči je iz slovenskog jezika, u značenju *osorna*. Po drugima, reka je dobila ime po Oserijatima, jednom od ilirskih plemena koje je u bronzanom i željeznom dobu nastanjivalo ovo područje. Usora se u ranijoj bosanskoj istoriji ubrajala u zlatonosne rijeke, a vjeruje se da je to i dalje u svom gornjem toku skupa sa mnogobrojnim većim i manjim pritokama i potocima.

U istorijskim zapisima i kartama navodi se i kao *Wassora*, *Ossora*. Cijeli prostor oko ove rijeke i njezinih pritoka nosi istorijski naziv Usora.

Izvori
------

1. ↑  Samra Softić: URBANI RAZVOJ OPĆINE TEŠANJ, Pristupljeno 12.3.2024.
2. ↑  Rijeka Usora - Pristupljeno 12.3.2024.

Literatura
----------

* *Devedeset godina »Destilacije« Teslić*, monografija, izdavač: RO Destilacija Teslić, 1986.
* Advan Hozić: *Teslić u NOB*, izdavač: SO Teslić, 1985.

Vanjske veze
------------

***Usora (rijeka)*** na Wikimedijinoj ostavi

* Teslićki vodovod (PKD »Rad«) Arhivirano 2019-09-20 na Wayback Machine-u
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ova stranica je **razvrstavanje**. Koristi se radi pronalaska članaka koji moraju imati dodatnu odrednicu jer bi im u protivnom naslov bio isti.Ako vas je na ovu stranicu dovela unutrašnja poveznica, možda ju je potrebno promijeniti da preusmjerava na namijenjeni članak.*  |

**Mračni vijek** ili **mračno doba** izraz je kojim se, najčešće kolokvijalno, označava period pisane historije koji karakterizira nedostatak pisanih izvora, odnosno nedostatak tragova koji bi ukazivali na razvoj ili kontinuitet kulture i civilizacije na nekom području. Mračno se doba, stoga, najčešće koristi za opis situacija u kojima su civilizacije i države propale uslijed ratova i prirodnih katastrofa, a što je za posljedicu dovelo do "regresije" ljudske kulture na "nižu", odnosno "barbarsku" razinu i gubitka vještina kao što je pismenost. Izraz "mračno doba" prvi je u 14. vijeku koristio italijanski renesansni pjesnik Francesco Petrarca kako bi se požalio na nižu intelektualnu razinu srednjeg vijeka u odnosu na klasičnu antiku, i stoga se izraz mračno doba često koristi kao sinonim za "mračni srednji vijek". Historijska je nauka, međutim, nesklona korištenju tog izraza, te se od 20. vijeka, iako sve rjeđe, koristi prvenstveno za rani srednji vijek, i to uglavnom u zapadnim i sjevernim područjima Evrope.

Izraz "mračno doba" može značiti:

* Mračno doba - povijesno razdoblje zapadne Evrope od oko 500. (pad Rimskog Carstva) do oko 1000. godine (početak tzv. visokog srednjeg vijeka);
* Mračno doba Grčke - period historije Grčke i Anadolije o kojemu nema nikakvih pisanih izvora(oko 1000. p.n.e. - 770. p.n.e.);
* Mračno doba Kambodže - povijesno razdoblje Kambodže (oko 1450. - 1863.)
* *saeculum obscurum* - period historije papstva (904. - 960.);
* Digitalno mračno doba - hipotetska situacija u koju bi u budućnosti mogao dovesti prelazak na nove informatičke tehnologije koje današnja sredstva za pohranjivanje informacija čine nečitljivima.

[[Kategorija:Srednji vijek]

```
omg da
```
**Lipjani** (srpskohrvatski: *Lipljan*; ćirilica: Липљан), grad na Kosovu i središte istoimene općine Lipjani.

Geografija
----------

Smešten je 16 km južno od Prištine na ušću Janjevske reke u Sitnicu i nalazi se na glavnom pravcu koji povezuje Prištinu sa Skopljem i Prizrenom.

Historija
---------

Lipljan je nastao kao rimsko naselje *Ulpiana*, nazvano po caru Marku Ulpijanu Trajanu.Prvi pomen mjesta pod imenom Ulpiana nalazimo u tekstu "De administrando imperio" u kome su navodi da je vizantijski car Justinijan I (527.-565.)obnovio tvđavu grada Ulpiana kako bi spriječio prodore Slovena i Avara na Balkansko poluostrvo. Iako je tvrđava potpuno obnovljena ubrzo je napuštena pod pritiskom slovenskih i avarskih plemena(oko 582. godine). Sledeći pomen Ulpiane ,sada pod slovenskim imenom Lipljan ,nalazimo u djelima "Letopis popa Dukljanina" i "Barski rodoslov". U tim djelima se navodi da se Rasa (Raška) prostire oa Drine na istok do Laba i Lipljana. Nakon toga grad se pojavljuje grad se spominje 1085. godine kada ga od Vizantije preotimaju raški veliki župan Vukan i kralj Bodin. Grad je uskoro vraćen u vizantijske ruke i pod njihovom vlašću ostaje do vremena Stefana Nemanje.
U povelji manastiru Hilandaru Sava Nemanjić navodi da je njegov otac priključio svojoj državi: od "morske zemlje" Zetu sa gradovima ,od Arbanasa Pilot a od "grčke zemlje" Lab sa Lipljanom ,Dubočicu ,Reke ,Zagrlatu ,Levač ,Belicu i Lepenicu. Stefan Prvovjenčani takođe piše da je povratio zemlji "oblast nišavsku do konca ,Lipljan ,Duboćicu...". Nakon ovoga formirana je župa Lipljan ,koja je sa župama Sitnicom i Labom sačinjavala Kosovo polje. Lipljan ostaje pod vlašću srpskih vladara sve do bitke na Kosovu 1389. godine kada prelazi u ruke Turcima.

Albanska tradicija navodi da je u Lipljanu bio rođen Leka Dukagjini, albanski nacionalni junak iz 15. vijeka.

Stanovništvo
------------

Populacija  
kroz historiju| Godina | Pop. | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1948. | 1.479 | —     |
| 1953. | 1.759 | +18.9% |
| 1961. | 2.415 | +37.3% |
| 1971. | 4.238 | +75.5% |
| 1981. | 6.065 | +43.1% |
| 1991. | 9.047 | +49.2% |
| 2011. | 6.870 | −24.1% |
| Izvori: |

Vanjske veze
------------

***Lipjani*** na Wikimedijinoj ostavi

***Ulpiana*** na Wikimedijinoj ostavi

* Municipal website Arhivirano 2006-07-21 na Wayback Machine-u
* OSCE Profile of Lipjan
* SOK Kosovo and its population
* Kosova Kosovo Arhivirano 2007-03-15 na Wayback Machine-u
**Identifikacija biljaka** je proces utvrđivanja podudarnosti primjerka biljke sa određenim taksonom. Primjenjuje razne metode, najčešće dihotomne ili multipristupne ključeve za određivanje biljaka.

Istorija
--------

*Glavni članak: Historija botanike*
George Bentham, engleski sistematičar i botaničar
Identifikacija biljaka evoluirala je stotinama godina i zavisi u velikoj mjeri od kriterijas i čiji sistem se koristi. Identifikacija podrazumijeva poređenje izvjesnost slaganja posmatranih karakteristika i zatim uvrštavanja određene biljke u poznatu taksonomske grupe, a na kraju dolazi se do vrste ili infraspecijskog imena.

U istoriji botanike mnogih velikih sistema, korištenih u to vrijeme, upotrebljavani su svjetski rašireni ključevi, dok nisu zamijenjeni kako bi taksonomska znanja napredovala.

* *Genera Plantarum*/**Rodovi biljaka** je djelo koje su osmislili George Bentham (1800-1884) i Joseph Dalton Hooker (1817-1911), koji su bili britanski botaničari u *Royal Botanic Gardens, Kew* u drugoj polovini devetnaestog stoljeća. Oni su opisali sistem u radu od tri toma. Opisane su ukupno 202 grupe, koje su nazvali "redovi" - sada poznate kao porodice. Sistem je poznata kao vrlo praktičan, a ključeve su bili sasvim precizni.

Studije biljne taksonomije sa kompjuterskim programima počele su od ranih 1970-ih, a botaničkiključevi sada koriste numeričke kompjuterske sisteme.

Taksonomija
-----------

*Glavni članak: Taksonomija*
Ova grana botanike bavi se identifikacijom biljaka, nomenklaturom i klasifikacijom. Termin je prvi skovao francuski botaničar A. P. de Candolle (1813). Carl Linnaeus koristi termin 'sistematika' koji sada uključuje identifikaciju, nomenklaturu i filogenetsko-evolucijske odnose.

Herbarij
--------

*Glavni članak: Herbarij*
Referentne zbirke biljnih primjeraka prikupljaju u herbar i identificiraju. Većina biljnih dijelova su sušeni, pritisnuti, montirani na herbarske listove na kojima se čuvaju. Sukulenatne (sočne) i neke druge vrste biljaka se obično čuvaju u alkoholnom rastvoru. Listovi su standardne veličine 41,25 × 28,75  cm. Identifikovane biljke idealno obuhvataju sve dijelove uključujući korijenje, cvijet i plod itd. Jedan od najvećih herbarija u svijetu se čuva u *Royal Botanic Gardens, Kew*, u Engleskoj, a prikupio je, kako se procjenjuje, oko 7 miliona primjeraka.

Povezano
--------

* Taksonomija
* Sistematika
* Cvijet

Dopunska literatura
-------------------

* Tim Jones' (2013) - "A visual identification key utilizing both gestalt and analytic approaches to identification of Carices present in North America (Plantae, Cyperaceae)" in the *Biodiversity Data Journal*  Arhivirano 2013-10-05 na Wayback Machine-u
* John Shaffner's key (1911) in the *Ohio Naturalist*

Vanjski linkovi
---------------

* Shoot (over 19,000 plants listed)
* Visual Interactive Kingdom Plantae to division (Louisiana State University)
* Interactive Plant Identifier (University of Wisconsin)
* Interactive Plant Identifier (Auburn University) Arhivirano 2015-12-09 na Wayback Machine-u
* Image-based plant identification system (French Flora, Pl@ntNet project) Arhivirano 2015-03-03 na Wayback Machine-u
**Ugrić** je rijeka u središnjem dijelu Bosne i Hercegovine, desna kratka pritoka Ugra. Izvire iz vrela Osmanovac u istoimeni potok; nadmorska visina 940 m, u rejonu uzvisine Krčevine. Iznad Krčevina je regionalna komunikacija Kneževo - Turbe - Travnik, koja obilježava vododijelnicu između slivova Ugra i Vrbanje. Teče ka jugozapadu, između Ćelehovskog brda (909 m) i Barišića strane (Glavica, 897 m).

Već pri izvoru potok ulazi u sve dublji i uži kanjon, koji je na 854 m n/v dubok i oko 400 m. Od te razine, rječica dobija ime Ugrić. Na njemu je nekada (60-tih godina 20. vijeka) bilo 10-ak mlinova. Duž ovog vodotoka, kao i u slivu Ugra uopće, smjenjuju se brzaci, kaskade i vodopadi. Vodopad Ugrić nalazi se u blizini zimskog centra Babanovca na Vlašiću, na udaljenosti oko 1 sat hoda. Visina vodopada je oko 20 m.

Donedavno je u kanjonu ove rijeke bilo nehigijenski regulirano, a nekontrolirano odlagalište komnalnog i svakog drugog kabastog otpada, na kojem su obitavala jata gavranova i raznih šumskih životinja. Nakon nedavne regulacije, nasrtljive zagađivači su, zbog nepoštivanja elementarnih ekoloških normi, onemogućeni sigurnosnom ogradom. To omogućuje kredibilniju turističku ponudu ovog kraja.

Izvori
------

1. ↑  Spahić M. et al. (2000): Bosna i Hercegovina (1:250.000). Izdavačko preduzeće „Sejtarija", Sarajevo.
2. ↑  Mučibabić B. Ur. (1998): Geografski atlas Bosne i Hercegovine. Geodetski zavod BiH, Sarajevo, ISBN 9958-766-00-0.
3. ↑  Vojnogeografski institut, Izd. (1955): Travnik (List karte 1:100.000, Izohipse na 20 m). Vojnogeografski institut, Beograd.
4. ↑  Ugrić vodopad: tekst i **fotografije** - outdoors.ba - Pristupljeno 31.1.2024
5. ↑  Bacaju smeće gdje stignu - Pristupljeno 12.3.2024
Fjord u Sunnmøreu, Norveška
**Fjord** je dugački morski rukavac sa tri strane okružen kopnom najčešće sa strmim padinama.

Karakteristike
--------------

Tipične karakteristike fjorda su uzak rukavac, erodirano dno duboko ispod morske površine, strme padine kopna koje ga okružuje a koje se pružaju duboko pod more i izlaz na otvoreno more.

Nastanak
--------

Fjordovi su nastajali u ledeno doba kad su veliki ledenjaci, otapajući se putovali prema moru odnoseći zarobljene stijene i svojim abrazivnim djelovanjem dubili kopno. Takvim djelovanjem ledenjaka nastajali su čak do 800 metara duboki rukavci.

Lokacije fjordova
-----------------

### Zapadna Europska obala

Ulvikfjord u Norveškoj
* Farski otoci
* Norveška
* Island

### Novozelandska zapadna obala

* Fiordland, na jugozapadu Južnog otoka

### Sjevernoamerička zapadna obala

* Obala Britanske Kolumbije, Kanada
* Unutrašnjost Britanske Kolumbije bogata je brojnim fjordovskim jezerima
* Južna i zapadna obala Aljaske u SAD

### Zapadna obala Južne Amerike

* Jug Čilea

### Ostala ledenjačka područja

Fjordovi postoje i na nekim drugim ledenjačkim područjima kao na primjer:

* Europa
	+ Irska (Jedini fjord u Irskoj je Killary Harbour u blizini Leenane, okrug Galway, na zapadnoj obali)
	+ Crna Gora (Jedini fjord u Crnoj Gori je Boka Kotorska)
	+ Škotska
	+ Švedska
	+ Galicija, pokrajina u Španjolskoj
* Sjeverna Amerika
	+ Kanada:
		- Južna i zapadna obala Newfoundlanda
		- Obala poluotoka Labrador
		- Posljednjih 100 km rijeke Saguenay u Quebecu
		- Arktički predjeli Kanade
	+ Sjedinjene Američke Države
		- Somes Sound u saveznoj državi Maine
	+ Grenland
* Arktik
	+ Arktički otoci
* Antarktik

Fjordovi rekorderi
------------------

Najduži fjordovi na svijetu su:

1. Scoresby Sund na Grenlandu - 350 km
2. Sognefjord u Norveškoj - 203 km
3. Hardangerfjord u Norveškoj - 179 km

***Fjord*** na Wikimedijinoj ostavi

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* LCCN: sh85048937
* GND: 4133810-8
* NDL: 00563297
* NKC: ph335384

 |
**Seksualna orijentacija** je termin koji se odnosi na emotivnu, romantičnu, seksualnu i drugu privlačnost prema drugim osobama različitog ili istog spola i roda. Najčešće se pominju četiri oblika seksualne orijentacije:

* **heteroseksualnost** – označava privlačnost prema osobama suprotnog spola/roda;
* **biseksualnost** – označava privlačnost prema osobama oba spola/roda;
* **homoseksualnost** – označava privlačnost prema osobama istog spola/roda; i
* **aseksualnost** – označava nepostojane privlačnosti prema osobama bilo kog spola/roda.

* ’’’panseksualnost’’’-označava nezainteresovanost za spol partnera

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **seksologiji** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **LGBT temi** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |

 p • r • u  **Seksualni identiteti** 

**Polovi**  

Žena (xo) · Ženski pol (xx) · Žena (xxx) · Žena (xy) · Muškarac (xx) · Muškarac (xxy) · Muški pol (xy) · Muškarac (xyy) · Interseks (xo/xy)
  

Transmuškarac · Transžena
  

**Rod**  

Androgin · Genderqueer · Pangender · Transrodna osoba · Muškarac · Žena
  

**Seksualna orijentacija**  

Biseksualnost *(bi)* · Heteroseksualnost *(straight)* · Homoseksualnost *(gej/lezbejka)* · Panseksualnost · Aseksualnost
**Pejzažna ekologija** ili **krajobrazna ekologija** je grana ekologije i geografije koja proučava prostornu razliku elemenata u krajobrazu (poput polja, živica, šuma, rijeka i gradova) i načine na koje njihova raspodjela utječe na raspodjelu i protok energije i pojedinaca u okolini (koji onda mogu utjecati na raspodjelu samih elemenata). Krajobrazna ekologija se tipično bavi problemima u primjenjenom i holističkom kontekstu. Termin **krajobrazna ekologija** skovao je njemački geograf Carl Troll 1939. godine (Troll 1939). On je razvio terminologiju i mnoge koncepte krajobrazne ekologije kao dio svog ranog rada, primijenivši interpretaciju zračnih snimaka na proučavanje interakcija između okoline i vegetacije.

Središnje teorija krajobrazne ekologije nastala je iz MacArthurove i Wilsonove *Teorije otočne biogeografije* (*The Theory of Island Biogeography*). To djelo smatra zajednicu flore i faune na otocima posljedicom kolonizacije iz kopnene stabljike i stohastičnog izumiranja. Koncepti otočne biogeografije su generalizirani od fizičkih otoka kako bi apstrahirali krpice habitata prema Levinsovu metapopulacijskom modelu. Ta generalizacija je potaknula rast krajobrazne ekologije pošto je konzervacijskim biolozima pružila novo oruđe za određivanje načina na koji habitatna fragmentacija utječe na populacijsku održivost. Nedavni rast krajobrazne ekologije mnogo duguje razvoju tehnologije geografskog informacijskog sustava (GIS) i dostupnosti široko opsežnih habitatnih podataka (npr. daljinsko snimljene satelitske slike ili zračna fotografija)

Više informacija
----------------

* Biogeografija
* Ekologija
* Ekotop

Vanjske poveznice
-----------------

* Međunarodno udruženje za krajobraznu ekologiju
* Krajobrazna ekologija - Glavni znanstveni dnevnik o krajobraznoj ekologiji
* Američko regionalno udruženje Međunarodnog udruženja za krajobraznu ekologiju Arhivirano 2012-09-04 na Wayback Machine-u
**Bitka na Južnom Bugu** (bugarski: ) se odigrala 896. na rijeci Južni Bug u današnjoj Ukrajini između bugarske vojske pod knezom Simeonom I i njegovim ocem Borisom na jednoj, te Mađara na drugoj strani. Do nje je došlo uslijed sukoba Bugara sa Bizantom koji je izbio 894. U njemu su Bugari ispočetka imali uspjeha i godine 895. porazili Bizantince kod današnjeg Jedrena; Bizant je na to reagirao tako sklopivši savez sa Mađarima, koji su sa sjeveroistoka, odnosno tadašnje postojbine u današnjoj Ukrajini, napali Bugare s leđa. Mađari su porazili dvije bugarske vojske prisilivši Simeona da se povuče u Drastar, koga je uspješno obranio. Nakon toga je sakupio ogromnu vojsku, kojoj se iz manastira pridružio njegov otac Boris, te 896. krenuo na sjever. Istovremeno je sklopio savez sa Pečenjezima, koji su Mađare napali sa istoka. Prije same bitke je Simeon naredio da vojska posti tri dana i moli se Bogu. Kada je do bitke došlo, ona je bila neuobičajeno duga i s ogromnim gubicima na obje strane. U njoj su Bugari na kraju odnijeli pobjedu te tako trajno otklonili mađarsku opasnost sa svojih sjevernih granica. Simeon se nakon toga mogao okrenuti na jug i iste godine nanijeti Bizantincima veliki poraz kod Bulgaroglifona, temeljem koga je uspostavljena višedecenijska hegemonije Bugarske nad Balkanom.

Bitka se ponekad tumači kao razlog zbog koga su se Mađari povukli na zapad, odnosno u Panonsku nizinu, a što je dovelo do stvaranja današnje Mađarske.

Literatura
----------

* Йордан Андреев, Милчо Лалков, Българските ханове и царе, Велико Търново, 1996.
**Stojan Aralica** (Škare, Otočac, 24. decembar 1883 — Beograd, 4. februar 1980) je bio srpski slikar i grafičar rodom iz današnje Hrvatske, koji je bio član ULUS-a, SANU i JAZU.

Biografija
----------

Studirao je u Minhenu i Pragu, a živeo je u Zagrebu (gde je imao privatnu slikarsku školu od 1914. do 1920. godine), Rimu, Parizu, Stokholmu i Beogradu (od 1948. godine). Jedan period svog života proveo je u selu Brestač, gde je radio kao učitelj.

Slikarski stil mu je u duhu pariskog postimpresionizma i lirske apstrakcije. Njegovo delo je puno vedrine i optimizma, sa istančanim osećajem za boju i prozračnu atmosferu mediteranskog podneblja. Najznačajnije slike: *„Motiv iz Lošinja"*, *„Žena sa slamnim šeširom"*, *„Portret B. Petronijevića"*, *„Put"* i dr.

Sahranjen je u Aleji zaslužnih građana na Novom groblju u Beogradu.

Vanjske veze
------------

* Biografija na sajtu SANU

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 71676106
* LCCN: no2007072359
* ISNI: 0000 0000 7878 3595
* GND: 132868660
* SUDOC: 175425973
* BNF: cb15033509p (podaci)
* RKD: 348216
* CONOR.SI: 24032867

 |
**Cržavno-crkveni sabor protiv bogumila** 11. februara 1211. godine je sazvao bugarski car Boril u Trnovu. Njemu prisustvuju svi viši duhovnici i prestonički velikaši, a rukovodi ga car, koji ispituje dovedene bogumile. Istoričar Vladimir Ćorović smatra da je ovaj državni sabor u stvari održan protiv careve opozicije.

Cilj sabora je javno razobličavanje i opšte odricanje ideja bogumilskog učenja. Nakon sabora, deo bogumila se odrekao učenja i ponovo pokrstio, a oni, koji su ostali tvrdi u veri, su izopšteni iz društva, osuđeni na teške telesne kazne i zatočeni, poput bogomilskih vođa Petra Kapadokijskog i Luke i Mateja Rodobolskog. Prokletstva i surova kažnjavanja bogumilskih vođa je trebalo da budu primer ostalim sledbenicima. 

Odluke sabora su zapisane u Sinodiku cara Borila, čija je osnova prevod jednog vizantijskog antijeretičkog sinodika iz 10. veka. Dokument sadrži razne podatke o bogomilskim verovanjima i o duhovnoj atmosferi bugarskog srednjovekovnog društva. Rukopis je višekratno prepisivan i razprostiran po Bugarskoj i susednim stranama. 

Borilov sinodik proklinje popa Bogomila zajedno s učenikom Mihailom i drugim viđenijim bogumilima, među kojima su Todor, Dobri, Stefan, Vasilije i Petar. Petar Kapadokijski se pominje kao dedec (odnosno djed) Sredeca, što je staro slovensko ime za Sofiju. Pored bogumila, takođe se proklinju i svi oni koji sa njima jedu i piju i od njih primaju darove.

Napomene
--------

1. ↑  Vladimir Ćorović: Latinsko Carstvo i stvaranje Srpske Kraljevine
2. ↑  Christian Dualist Heresies in the Byzantine World
3. ↑  Christian Dualist Heresies in the Byzantine World

Vidi još
--------

* Sabor protiv bogumila u Raškoj

Spoljašnje veze
---------------

* ((bg)) Antibogomilski cъrkoven sъbor
* ((en)) Christian Dualist Heresies in the Byzantine World C.650-C.1450
**Pletenje slame u Bjelorusiji** se prakticira od davnina za izradu različitih neophodnih predmeta: kutije, korpe, pokrivala za glavu, igračke i raznovrsni pribor. Neki proizvodi imaju posebno duhovno značenje, kao što su žetveni vijenci, složene strukture u obliku dijamanta za koje se vjeruje da štite domaćinstvo od zla i bolesti.

Slama se početkom svoje upotrebe koristila samo za praktičnu upotrebu: krovovi, izoliranje kuće, prostirka u krevetu, obuća, šeširi i kućanski pribor. Od 19. stoljeća pojavljuju se i ukrasni predmeti. Buketi od slamnatog cvijeća postali su popularni početkom 20. stoljeća, sami ili u kombinaciji sa suhim cvijećem. Francuska je na prvom mjestu u Evropi po vještini rada sa slamom, Bjelorusija je na drugom mjestu.

Moderna umjetnost pletenja slame zasniva se na narodnoj tradiciji naslijeđenoj od roditelja i starijih predaka. Stalno se obogaćuje kreativnim dostignućima individualnih stručnjaka koji svoja znanja i vještine prenose online i kroz obrazovne institucije, umjetničke studije, zanatske centre i festivale.

Neki rade kao individualne zanatlije, prodajući svoje proizvode od slame na sajmovima, festivalima, izložbama ili buticima tradicionalnih zanata, dok se drugi bave pletenjem slame kao hobijem. Stručnjaci su prvenstveno žene, iako sudjeluju i muškarci, kreirajući proizvode u drevnoj tehnici spiralnog tkanja.

Nematerijalna svjetska baština
------------------------------

Postupak izrade počinje potapanjem slame u kipućoj vodoj vodi (hladna voda nije dovoljna jer materijal ostaje krhak i lomljiv). Nakon nekoliko minuta izvadi se i stavi u vrećicu kako bi se zadržala fleksibilnost. Sa radom je najbolje početi odmah, jer vlažna slama pocrni. 

Slama se također može izbijeliti: prethodno kuhati 40 minuta u jakom koncentratu hidrogen peroksida. Također, ako je potrebno, u ovoj fazi (nakon izbjeljivanja), slama se nijansira bojama za tkaninu.

Pletenje slame u Bjelorusiji se nalazi na UNESCO-voj Reprezentativnoj listi nematerijalnog svjetskog naslijeđa kao element nematerijalnog kulturnog naslijeđa u Bjelorusiji. Odluku o upisu donio je Međuvladin komitet za očuvanje nematerijalnog kulturnog naslijeđa na zasjedanju koje je održano od 28. novembra. do 2. decembra 2022. u Rabatu u Maroku.

Izvori
------

1. ↑  < KAKO PLETI CVIJEĆE OD SLAME - Pristupljeno 4.1.2024.[*mrtav link*]
2. ↑  UNESCO: Nematerijalna kulturna baština u Bjelorusiji - ich.unesco.org, Pristupljeno, 4.1.2024()
3. ↑  „Pletenje slame u Bjelorusiji". *UNESCO - ich.unesco.org*. Pristupljeno 9. 12. 2023. ()
Logo Popboksa
**Popboks** je web-magazin na srpskom jeziku posvećen različitim oblastima popularne kulture.

Počeo je sa radom decembra 2004. godine na nasleđu časopisa „Džuboks" (1974-1985) i „Ritam" (1989-1995) i sadrži kompletne digitalizovane arhive ova dva magazina.

Popboks svakodnevno objavljuje muzičke, filmske i vesti iz ostalih srodnih područja, recenzije albuma, filmova, stripova i knjiga; izveštaje sa koncertnih, DJ i sličnih događaja, intervjue, tematski eseje i analize... Veoma aktivan je i forum čitalaca.

Posebna rubrika na Popboksu je „Scena" na kojoj mladi domaći bendovi imaju mogućnost objavljivanja prvih pesama. Popboks je nekima od njih u okviru serijala „SCENA Uživo!" organizovao prve veće koncerte u Beogradu.

Popboks je učestvovao u uređivanju CD kompilacije „Jutro će promeniti sve – nova srpska scena".

Osnivač Popboksa je nekadašni kritičar "Džuboksa" Predrag Popović, izdavač Digimedia d.o.o. Beograd, glavni i odgovorni urednik od 2004. do 2009. je bio Goran Tarlać, a zatim Nebojša Marić.

Neki mediji (domaći i iz regiona), ocenili su Popboks kao najznačajni domaći sajt koji se bavi popularnom kulturom, smatrajući da je nezavisan, da u svojim tekstovima izražava „otvoren kritički stav", i da se od nekih tematski sličnih domaćih medija izdvaja "poštovanjem profesionalne etike". .
U avgustu 2013. godine web magazin *Popboks* је prestao sa radom.

Vidi još
--------

* Nova srpska scena

Spoljašnje veze
---------------

* Popboks Arhivirano 2008-05-16 na Wayback Machine-u
* Pres konferencija povodom početka rada sajta, Dom omladine Beograda, januar 2005.
**Kobilja** (Kobiljska rijeka) je rijeka u središnjoj Bosni i Hercegovini, desna pritoka Ugra. Duga je oko 5 km. Cijelim tokom je u opštini Kneževo.

Izvor
-----

Nastaje iz nekoliko izvora-čelenki, od kojih je najpoznatiji Srebrenik (1.010 m), koji izvire na jugoistočnim padinama istoimane uzvisine (Srebrenik, 1.131 m), iz masiva planine Ježica (1.276 m). Pojas oko ovog vrha je izuzetno bogat snažnim izvorima pitke vode, od kojih počinju potočići slivova Ugra i Vrbanje. Od Djevojačke ravni (iznad Dunića stijena i Demićke) do Vakufskih Njiva ima ih preko 50. Srebrenik je poznato lokalno i tanzitno odmorište.

Od mnogobrojnih manjih pritoka, najznačajnija desni potok je Vukovica, a lijevi su: Strašivi i Zlovarski potok.

Vododijelnica pomenutih slivova doslovno se pruža duž lokalne ceste Kneževo – Turbe – Travnik (preko Ilomske, Korićana i Vitovlja).

Vodopadi
--------

Kod sela Gornji Ćoralići, ulazi u dubok (do 300 m) teško prohodni kanjon. Kobiljska rijeka pravi 14 vodopada i svaki je malo remek djelo prirode. Razlikuju se po visini, širini, po protoku vode, ali svaki je neobuzdan, divlji i glasno huči. Najznačajniji vodopadi Kobiljske rijeke su: Vranovina, Prskavac i Bjelavine dok ostali još uvek nemaju zvanična imena.

Nakon kanjona teče dolinom između padina na kojima se nalazi niz zaselaka (pod zajedničkim nazivom Kobilja) i Imljanskog osoja. Tokom 1960-tih, na Kobilji i njenim pritokama, bilo je 20-ak vodenica..

Izvori
------

1. ↑  Spahić M. et al. (2000): Bosna i Hercegovina (1:250.000). Izdavačko preduzeće „Sejtarija", Sarajevo.
2. ↑  Mučibabić B. Ur. (1998): Geografski atlas Bosne i Hercegovine. Geodetski zavod BiH, Sarajevo, ISBN 9958-766-00-0.
3. ↑  Kneževo, skriveni vodopadi: tekst i **fotografija** - zapaliizgrada.rs, 17.8.2022. - Pristupljeno 4.2.2024.
4. ↑  Vojnogeografski institut, Izd. (1955): Skender Vakuf (List karte 1:25.000, Izohipse na 10 m). Vojnogeografski institut, Beograd.
„Tajo" preusmjerava ovdje. Za ostala značenja, v. Tajo (razvrstavanje).

**Taho** ili **Težo** (šp. *Tajo*, port. *Tejo*, lat. *Tagus*) je sa svojih 1007 km najduža rijeka Iberijskog poluotoka, koja protiče preko Španjolske i Portugala.

Karakteristike
--------------

Tajo izvire kod lokaliteta Fuente de García u Iberijskom gorju (Kastilja-La Mancha), na nadmorskoj visini od 1580 metara, nekih 150 km zapadno od Sredozemnog mora, a uljeva se u Atlantski ocean kod Lisabona. Na svom toku najvećim dijelom teče preko Španjolske, a manjim (179 km) po Portugalu, a u dužini od 43 km formira španjolsko-portugalsku granicu. U gornjem toku podignuto je nekoliko brana koja formiraju akumulacijska jezera, najveća je brana Bolarque koja formira jezero veliko 132 km², kog zovu *Kastiljsko more*. Puno veće jezero, dugo čak 92 km, formirano je u donjem toku 1969. kod Alcántare, u to vrijeme drugo po veličini akumulaciono jezero u Evropi.

Rijeka kod Toleda
Sliv rijeke Tajo prostire se na 81,600 km², od čega 69,2% (55.810 km²) pripada Španjolskim autonomnim zajednicma; Ekstremadura, Zajednica Madrid, Aragon, Kastilja-La Mancha a 30,8% Portugalu (24.790 km²). U španjolskom dijelu je 2005. živjelo 6,093 miliona ljudi, a u portugalskom tačno 3,5 miliona. Jedine dvije rijeke Iberijskog poluotoka sa većim slivovima su Douro (97.290 km²) i Ebro (83.093 km²). Tajo na svom putu do ušća oplakuje brojne gradove, a najveći su Aranjuez, Toledo i Alcántara u Španjolskoj, te Santarem i Lisabon u Portugalu.

### Mostovi

Svojevremeno najduži evropski most Vasco da Gama (*Ponte Vasco da Gama*) dug 17,2 km podignut je preko Taja u Lisabonu. Mnogo stariji su znameniti Alkantarski most (iz rimskih vremena) i most Svetog Martina u Toledu iz srednjeg vijeka.

Pogled na most Vasco da GamaPogled na most Vasco da Gama

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Tagus River*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 13. 8. 2019.
2. ↑  „*Embalse de Alcántara*" (španjolski). Iagua. Pristupljeno 13. 8. 2019.

Vanjske veze
------------

***Tajo*** na Wikimedijinoj ostavi

* Hidrografska konferencija o rijeci Taho ()
* *Tagus River"* (na portalu Encyclopædia Britannica) ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* GND: 4105749-1
* NKC: ge1088207
* BNE: XX451175

 |
**Punjab** ili **Panjab** O ovom zvuku pronunciation?/i (Punjabi/Urdu: **پنجاب**) je provincija Pakistana, odnosno najmnogoljudnija regija u zemlji te postojbina Pendžabaca i mnogih drugih etničkih grupa. Graniči se sa Sindhom na jugu, Beludžistanom i Sjeverozapadnom graničnom provincijom na zapadu, pakistanskim područjem Azad Kashmir, indijskom državom Jammu i Kashmir i Islamabadom na sjeveru, te indijskim Punjabom i Rajasthanom na istiku. Glavni jezici su punjabi, seraiki i urdu a glavni grad provincije je Lahore. Naziv Punjab je doslovni prijevod perzijsloog riječi *Panj* (پنج), kognata sa sanskritskom riječi *Pāñca*, što znači "pet", i *Āb* (آب), kognata sa sanskritskom riječi *Āp*, što znači "voda" što se često prevodi kao "pet rijeka" - od čega dolaze nazivi *temlja pet rijeka* ili **Petorječje**, što se odnosi na rijeke Beas, Ravi, Sutlej, Chenab i Jhelum. Dio rijeke Ind također prolazi kroz Punjab, iako se ne smatra jednom od "pet" rijeka.

Povezano
--------

* Punjab
* Pendžapci
* Punjab (Indija)

Vanjski linkovi
---------------

***Punjab (Pakistan)*** na Wikimedijinoj ostavi

* First Web Site on Punjab(Pakistan). Arhivirano 2010-01-06 na Wayback Machine-u
* First Web Site on Punjabi
* Lahore Ki Sair
* Punjab South Punjab Online Entertainment
* UrbanPakistan: Projecting Pakistan's Image Arhivirano 2006-11-08 na Wayback Machine-u
* Government of Punjab
* Picture Gallery of Punjab, Pakistan Arhivirano 2009-09-04 na Wayback Machine-u

| * p
* r
* u
Administrativna podjela Pakistana |
| --- |
| Pokrajine | 
* Baludžistan
* Hajber-Pahtunhva
* Punjab
* Sindh

 | Pakistan |
| Teritorije | 
* Teritorija glavnog grada Islamabad
* Plemenska područja pod federalnom upravom

 |
| Kašmir | 
* Azad Kašmir
* Gilgit–Baltistan

 |
**Lenti** (slovenski: *Lentiba*, njemački: *Nempthy*) je grad na 
zapadu Mađarske od 7,828 stanovnika

Lenti administrativno podpada pod Županiju Zala.

Geografske karakteristike
-------------------------

Lenti leži nedaleko od granice sa Slovenijom, udaljen svega 13 km od Lendave.

Historija
---------

Lenti je prvi put dokumentiran 1237. kao *Nempthy*, od 1381. ima status trgovišta, u to vrijeme bio je poznat po zamku 
kog su Osmanlije više puta opsjedale ali ga nikad nisu zauzele.

Nakon Austrijsko-turskih ratova postao je feud Esterházya, pa je opao brojem stanovnika zbog tog mu je 1768.
oduzet status grada.

Lenti se 1965. spojio sa Mumortom, a nakon tog 1977. i sa Lentiszombathelijem, tako da je 1978. ponovno dobio status grada.

Pobratimski gradovi
-------------------

* Slovenija, Lendava
* Austrija, Bad Radkersburg
* Hrvatska, Mursko Središće

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „Hungary: Zala" (engleski). City population. Pristupljeno 8. 06. 2016.

Vanjske veze
------------

***Lenti*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Službene stranice Lentia* Arhivirano 2020-03-19 na Wayback Machine-u ()

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **geografiji** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
Čifte-amam u Skoplju
Ulaz s tablom na kojoj piše da je Nacionalna galerija Makedonije smeštena u Čifte-amamu
**Čifte-amam** je hamam (javno kupatilo) u Staroj skopskoj čaršiji u Skoplju, glavnom gradu Makedonije. Izgradio ga je sredinom 15. veka Isa-beg Isaković u cilju obezbeđivanja sredstava za finansiranje njegove zadužbine (vakufa) u Skoplju, medrese Isa-bega Isakovića.

Tip izgradnje
-------------

Čifte-amam je po tipu izgradnje takozvani dvojni hamam (tur. *çift* znači *parni, dvojni, dupli*). Izgrađen je uzdužno tako što se muški i ženski deo sastavljaju u prostoru za kupanje, dok se garderobe nalaze na krajevima.

Način korištenja
----------------

U oba dela je ritual kupanja bio isti. Od garderobe se ulazilo u prostoriju za aklimatizaciju, iz koje se ulazilo u pomoćne prostorije (u ženskom delu depilacija i toalet, u muškom delu berbernica i toalet) i u glavnu prostoriju za kupanje. Na sredini te prostorije bio je postament od kamena na kojem se ležalo u cilju utopljavanja i masaže. To mesto se u ženskom delu nazivalo „ruža hamama". Oko tog centralnog dela su postojale tri prostorije u kojima je bila visoka temperatura, tzv. halvati. Pored zidova glavne prostorije i u halvatima bila su popločana sedišta i mermerna korita (kurne) iz kojih se zahvatala voda za kupanje. Jedan od halvata je u ženskom delu bio adaptiran za ritualno kupanje skopskih Jevreja i u njemu je umesto mermernih korita bio bazen.

Današnje stanje
---------------

Trenutno se u objektu Čifte-amama nalazi deo postavke Nacionalne galerije Makedonije, čije je sedište u objektu Daut-pašinog amama.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **arhitekturi** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
**Dobromir Hrs** je bio oblasni gospodar u Makedoniji na prelazu sa XII na XIII vek. Poznat nam je iz dela vizantijskog istoričara Nikite Honijata, koji je u svom istorijskom delu (*Nicetae Choniatae Historia* I—II, ed. J.A. van Dieten, Berolini 1975) opisao neuspešni pohod koji su Vizantinci poduzeli protivu njega 1198. godine.

Opsada Proseka
--------------

Vizantinci su 1198. godine preuzeli pohod protiv oblasnog gospodara Dobromira Hrsa, koji se utvrdio u teško pristupačnom gradu Proseku na reci Vardaru, tvrđavi nalik na orlovsko gnezdo.

U početku su postizali izvesne rezultate jer su potisnuli branioce sa spoljnog bedema. Ipak, za odlučujući uspeh napadačima su nedostajale opsadne sprave, što je ostvarenje tog poduhvata činilo praktično nemogućim. Stoga su se Vizantinci povukli kako bi već sledećeg dana nastavili započetu opsadu. Međutim, ljudi Dobromira Hrsa su pod okriljem mraka, izveli uspešan noćni napad. O tome je Nikita Honijat zabeležio sledeće: 

> Izašavši krišom noću iz tvrđave, varvari razbiše sprave koje su Romeji po tamošnjim brežuljcima bili postavili i zarobiše zaplašenu noćnu stražu, koja je bila pobegla do šatora protovestijara Jovana, tako da je i sam protovestijar, koji je već bio zaspao, uplašen odmah skočio iz postelje i dao se u bekstvo bunovan i obuzet strahom. Razgrabivši stvari iz šatora, među kojima beše i zelene boje obuća protovestijara, čitavu tu noć su se izrugivali i zabavljali romejskim predmetima. Sem toga, oni su i prazne vinske kace puštali odozgo iz šiblja i vojsku, koja nije znala šta se u mraku dešava, bukom zastrašivali
> 
> 

Neophodno je naglasiti da je dostojanstvo protovestijara bilo veoma poznato u Vizantijskom carstvu i da su oni koji su nosili ovu titulu imali pravo da nose odeću zelene boje. Tako je oblasni gospodar Dobromir Hrs ovom priliko ne samo osujetio napad Vizantinaca nego i ponizio carsku vojsku.

Literatura
----------

* P. Radić, *„Strah u poznoj Vizantiji"*, 1180-1204, II, Beograd 2000.
**Dhaulagiri** (धौलागिरी) je planina na u Nepalu, u planinskom lancu Dhaulagiri Himal, koji je dio lanca Himalaje. Jedna od ukupno četrnaest planina viših od 8000 metara, i s 8167 metara nadmorske visine, sedma najviša planina na svijetu.

Opis i otkriće
--------------

Planina, čiji naziv u prevodu s tibetanskog znači "bijela planina", otkrivena je 1808. te je na osnovu izračuna Williama Spencera Webba proglašena najvišom planinom na svijetu, status koje je održavala 30 godina do otkrića Kangchenjunge. Locirana je sjeverno od Pokhare, važnog regionalnog grada i turističkog odredišta. Dubokim kanjonom Kali Gandaki odijeljena je od lanca Annapurna Himal, koji sadrži Annapurnu, također jedan od vrhova iznad 8000 m visine. Visina u odnosu na dno planine jedna je od najvećih na svijetu, jer se uzdiže 7000 m iznad jugoistočnog kanjona Kali Gandaki na 30 km horizontalne udaljenosti, koji je posebno impresivan zbog neposredne blizine rijeci dva izvanredno visoka planinska vrha. 
Južnu i zapadnu stranu planine Dhaulagiri karakteriziraju masivne strmine koje se uzdižu 4000 metara u odnosu na dno planine. Među manjim vrhovima u lancu, Gurja Himal također sadrži vrlo strme litice na južnoj strani.

Usponi
------

Dhaulagiri u zoru.
Dhaulagiri je prvi put osvojen 13. svibnja 1960. kada se na vrh popela švicarsko- austrijska ekspedicija predvođena Maxom Eiselinom, dok su sam vrhunac osvojili Kurt Diemberger, Peter Diener, Ernst Forrer, Albin Schelbert, Nyima Dorji i Nawang Dorji, preko sjeveroistočnog hrpta, koji je istražila godinu dana ranije austrijska ekspedicija predvođena Fritzom Moravecom. Također, to je bila prva himalajska ekspedicija s podrškom zrakoplova težeg od zraka, iako se sam zrakoplov, Pilatus PC-6, srušio tijekom prilaženja te je kasnije napušten u "Skrivenoj Dolini", sjeverno od planine. Drugi uspon postigao je 1970. japanski tim, kada su se 20. listopada na vrh popeli Tetsuji Kawada i Lhakpa Tenzing.
Većina uspona postignuta je putem prvog uspona na vrhunac, no usponi su također obavljani iz skoro svih ostalih smjerova.

Galerija
--------

* Pogled iz Ghorepani, Nepal.Pogled iz Ghorepani, Nepal.
* 2001.2001.
* Pogled s Poon Hill, Nepal.Pogled s Poon Hill, Nepal.
* Dhaulagiri i Muktinath.Dhaulagiri i Muktinath.

Izvori
------

1. ↑  „Archive copy". Arhivirano iz originala na datum 2010-06-29. Pristupljeno 2011-06-18.
2. ↑  „Archive copy". Arhivirano iz originala na datum 2016-03-06. Pristupljeno 2011-06-18.

Vanjske veze
------------

***Dhaulagiri*** na Wikimedijinoj ostavi

* peakware.com  Arhivirano 2010-01-02 na Wayback Machine-u
* summitpost.org  Detaljni opis trekinga i prvog uspona
* britannica.com

| * p
* r
* u
Planine više od 8000 metara |
| --- |
| 
Everest • K2 • Kangchenjunga • Lhotse • Makalu • Cho Oyu • Dhaulagiri • Manaslu • Nanga Parbat • Annapurna • Gasherbrum I • Broad Peak • Gasherbrum II • Shishapangma
 |
Natpisi na linearu A, pronađeni u Akrotiriju na Santoriniju
**Linear A**, jedno od dvaju linearnih pisama koje se koristilo na drevnoj Kreti (treće pismo su kretanski hijeroglifi). Otkrio ih je i ime im je dao Arthur Evans. Linear B dešifrirao je 1952. Michael Ventris s obzirom da se njime pisao mikenski grčki. Linear A je, međutim, daleko od toga da bude potpuno dešifrirano, ali se djelomično razumije s obzirom da se može čitati kroz vrijednosti lineara B.

Iako dva pisma dijele mnoge simbole, korištenje slogova vezanih uz linear B na natpisima lineara A stvara riječi nevezane ni uz jedan danas poznati jezik. Taj se jezik naziva minojski ili eteokretanski, a korespondira s periodom kretanske historije prije serije najezdi mikenskih Grka oko 1450. pne.

Eksterni linkovi
----------------

***Linear A*** na Wikimedijinoj ostavi

* DAIDALIKA - Scripts and Languages of Minoan and Mycenaean Crete Arhivirano 2011-07-18 na Wayback Machine-u
* Linear A Texts Arhivirano 2021-04-15 na Wayback Machine-u
* Bibliography Arhivirano 2009-02-07 na Wayback Machine-u
* Omniglot
**Magija** (mađija) je riječ grčkog porijekla i znači "čarolija", "čarobnjaštvo". Po vjerovanju otprilike predstavlja činjenje čuda od strane smrtnih bića korišćenjem natprirodnih sila u te svrhe ili uz pomoć natprirodnih bića. 

Vjerovanje u magiju se razvilo u Haldeji (Kaldeji), jugoistočnom dijelu Mesopotamije, a preko Persije i Egipta raširilo se na zapad.

Magija obuhvata bijelu i crnu magiju. Bijelom magijom se navodno uz pomoć dobrih duhova može otkloniti bolest, urok, kletva, ili se može pridobiti sreća, ljubav, novac, i sl. Uz pomoć crne magije, prizivaju se duhovi zla kako bi se izazvala nesreća, bacio urok ili kletva i sl.

Ljudi koji praktikuju magiju nazivaju se *magovi*, odnosno *čarobnjaci* (ukoliko su u pitanju osobe muškog pola) i *čarobnice* (za osobe ženskog pola). Takođe se kaže i *vještaci* (m.) i *vještice* (ž.), a ponekad i *čudotvorci* i drugo. Od tih riječi vodi porijeklo i riječ *vještičarenje*, koja označava magijske radnje. U korijenu ovih triju riječi nalazi se pridjev *vješt*.

Vidi još
--------

* Veštičarenje (vračanje)
* Bajanje
* Proricanje (gatanje)

Spoljašnje veze
---------------

* Okultopedija: Arhivirano 2013-07-27 na Wayback Machine-u Enciklopedija Magije i Okultizma.

***Magija*** na Wikimedijinoj ostavi
**Svjetski dan prava potrošača** (()) prvi je put obilježen 15. ožujka 1983. godine i od tada se koristi kao važna prilika za pokretanje različitih kampanja. Tako je na 25. godišnjicu 2008. godine pokrenuta kampanja Junk Food Generation (Generacija nezdrave hrane). Svjetski dan prava potrošača jest i proslava solidarnosti unutar međunarodnog pokreta potrošača koji promiče osnovna prava svih potrošača, zahtijeva poštovanje i zaštitu tih prava i protestira protiv zloupotreba tržišta. Godine 2021. uz rijetke medijske objave u *Borbi onečišćenju s plastikom*.

Svjetski dan prava potrošača 2022. godine je tematski fokusiran na potrošače u svijetu digitalnih financija, a Ministarstvo gospodarstva i održivog razvoja Republike Hrvatske je organiziralo istoimenu hibridnu konferenciju.

Izvori
------

1. ↑  Svjetski dan prava potrošača: E-letak za školarce "Oprezno s online kupovinom!" (hr). *Zimo.co*. Preuzeto 2021-03-15.
2. ↑  Obilježava se Svjetski dan prava potrošača, evo što kažu u Državnom inspektoratu (hr). *NACIONAL.HR*. Preuzeto 2021-03-15.
3. ↑  Povodom obilježavanja Svjetskog dana prava potrošača 15. ožujka održat će se konferencija „Potrošač u svijetu digitalnih financija.

Vanjske poveznice
-----------------

* Službene mrežne stranice ()
* Posebna poruka o zaštiti interesa potrošača - Izjavu je pročitao John F. Kennedy, 15 ožujka 1962.