recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Delta Gangesa** (poznata i kao **Delta Gangesa i Brahmaputre**, **Delta Sunderbans** ili **Bengalska delta**) je najveća delta na svijetu, velika oko 80.000 km². Nalazi se na jugu Indijskog podkontinenta, uz obale Bengalskog zaljeva. Delta Gangesa prostire se najvećim dijelom po Bangladešu (2/3) i manjim dijelom po indijskoj državi Zapadni Bengal.

Geografija
----------

Deltu Gangesa formiraju Ganges i Brahmaputra, dvije velike Indijske rijeke. U Bangladešu rijeka Brahmaputra prima pritoku Tistu, te se odatle do svog spoja s Gangesom zove Jamuna. Kad se spoje Ganges i Jamuna, zajednička rijeka zove se Padma. Padma kod bangladešog glavnog grada Dhake prima veliku pritoku Meghnu i odatle se rijeka zove Meghna, koja se razlijeva u brojne rukavce i izlijeva u Bengalski zaljev. Delta se proteže od krajnjeg zapadnog rukavca Hugli do krajnjeg istočnog Meghna, u dužini od oko 355 km duž Bengalskog zaljeva.

Mnogi manji rukavci u delti stvaraju veliku močvaru dugu oko 260 km duž obale Bengalskog zaljeva, poznatu kao Sundarbans. Deltu Gangesa je 1970. pogodio jedan od najrazornijih ciklona koji joj je nanio dosta štete. Delta Gangesa je jedno od najplodnijih područja na svijetu, zbog tog je i zovu **Zelena Delta**. Kolkata (nekadašnja Kalkuta) i Haldia u Indiji kao i Mongla i Chittagong u Bangladešu su glavne morske luke u delti.

Izvori
------

1. 1 2 3 4   „*Ganges delta*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 15. 10. 2012.

Vanjske veze
------------

***Delta Gangesa*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Ganges delta* na portalu Encyclopædia Britannica (`en`)

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* LCCN: sh91001143
* GND: 4341928-8

 |
**Tunisko jezero** (arapski: البحيرة, *El Bhayra*) je plitka laguna na samom dnu Tuniskog zaljeva na sjeveroistoku Tunisa u kojoj leži glavni grad Tunis.

Karakteristike
--------------

Tunisko jezero nastalo je u 11. vijeku pne. taloženjem.

Na samom početku Francuske kolonijalne uprave 1881. prokopan je kanal kako brodovi mogli doploviti do luke grada Tunisa, pa je odtad laguna podjeljena na sjevernu i južnu.
U laguni zimi boravi više od 100 vrsta ptica, a ribari u njenim vodama izlove do 500 tona riba godišnje.

Laguna je kao vlažno područje jedan od lokaliteta Ramsara i Međunarodne unije za zaštitu prirode i prirodnih resursa, a od 1993. je proglašena i Prirodnim rezervatom.

U 2. vijeku pne. kad je laguna bila puno otvorenija prema Tuniskom zaljevu, tu se nalazila luka Kartage čije se ostatci i danas vidljivi. Aglabidi su na otočiću Chikly između 800. i 900. podigli utvrdu, koja je kasnije napuštena, nju su u 16. vijeku obnovili Španjolci i prezvali Santiago. Utvrda je obnovljena 1990-ih.

Zbog nekontrolirane i nagle urbanizacije Tunisa laguna je tokom 20. vijeka poprilično degradirana, pa je već krajem tog vijeka počelo njeno čišćenje.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*Tunis Lake, Tunisia*" (engleski). MedWet. Pristupljeno 28. 11. 2019.

Vanjske veze
------------

***Tunisko jezero*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Tunis Lake, Tunisia* na portalu MedWet (`en`)

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 245079058
* LCCN: sh90001512
* BNF: cb119398376 (podaci)

 |
**Dvadeset i jedan zahtjev** (japanski: , *Taika Nijūikkajō Yōkyū*, pojednostavljeni kineski: ; tradicionalni kineski: ; pinyin: *Èrshíyī tiáo*) je niz zahtjeva koji je 8. januara 1915. godine, za vrijeme Prvog svjetskog rata, vlada Japanskog Carstva pod premijerom Okumom Shigenobuom poslala vladi Republike Kine pod predsjednikom Yuan Shikaijem. U njima se zahtjevalo da kineska vlada Japanu omogući širenje uticaja na oblast Mandžurije, Unutrašnje Mongolije, trgovinske, diplomatske povlastice kao i institucionalni uticaj na kinesku ekonomiju. Japan je time nastojao iskoristiti kako unutrašnju slabost Kine izazvanu nedavnom revolucijom kojom je srušena dinastija Qing, tako i zauzetost suparničkih zapadnih velesila ratom. Kineska vlada je, međutim, uspjela dobiti podršku od strane tih velesila, prije svega SAD, te je Japan pod njihovim pritiskom pristao revidirati svoje zahtjeve, odnosno poslati novih "13 zahtjeva", odnosno ultimatum koji je kineska vlada na kraju prihvatila te je sporazum potpisan 25. maja 1915. godine. Njime je Japan samo formalizirao pozicije koje je *de facto* imao u tadašnjoj Kini, ali je ultimatum svejedno imao dalekosežne posljedice na historiju Dalekog Istoka u 20. vijeku. Njime se počeo stvarati jaz između Japana i njegovih dotadašnjih saveznika SAD i Britanskog Imperija, dok je u samoj Kini sporazum shvaćen kao još jedno nacionalno poniženje te je oslabljen Yuan Shikaijev režim, a što je dovelo do širenja antijapanskog raspoloženja i nacionalizma koji će nekoliko godina kasnije kulminirati u Pokretu 4. maja.

Izvori
------

1. ↑  Chen, Jerome. Yuan Shih-k'ai. Stanford University Press, 1972, p. 152.
Verzal srpskog ćiriličnog pisma (plavo)
**Verzal** ili **majuskula** tipografski je naziv za veliko slovo, kao na primjer А, Б, В, Г, Д itd. u ćirilici i A, B, C, Č, Ć, D itd. u latinici.

Verzalna slova razlikuju samo latinično, ćirilično, grčko i jermensko pismo. Većina ostalih pisama (kao što su gruzijsko, glagoljičko, arapsko, hebrejsko i devangari) ne razlikuju mala i velika slova (a neki logografski sistemi, kao što je kineski, uopšte nemaju slova). Štaviše, čak ni evropski jezici nisu pravili razliku u veličini slova prije 14. vijeka; postojao je i verzal i kurent, ali jedan tekst bi koristio samo jedno pismo, a drugi samo drugo.

Istorijski, velika slova su nastala prije malih. Mala slova su nastala prilagođavanjem velikih za brže rukopisno pisanje.

Upotreba
--------

U pismima koja razlikuju velika i mala slova, velika slova se koriste za kapitalizaciju, pisanje akronima, zbog navodne bolje čitljivosti i za naglašavanje teksta.

Velika slova su se pri upotrebi mehaničkih pisaćih mašina koristila za tipografsko naglašavanje u tekstu. Međutim, duži niz velikih slova teže je čitljiv. S napredovanjem modernog kompjuterskog uređivanja teksta i razvojem interneta, naglašavanje se izvodi ispisivanjem samo jedne riječi velikim slovima, ili upotrebom kurziva, ili podebljanih slova, što je već duža praksa i u štamparstvu. U slovoslaganju, kada je neophodno upotrijebiti niz velikih slova, često se koriste umanjena velika slova kako bi se izbjeglo prenaglašavanje riječi u tekstu koji je ispisan uglavnom kurentom.

U elektronskoj komunikaciji upotreba isključivo velikih slova smatra se elektronskom nepismenošću, a upotreba nekih riječi ispisanih svim velikim slovima u tekstu koji se sastoji od malih slova tumači se kao vikanje.

U enigmatici
------------

***Verzal*** na Wikimedijinoj ostavi
**Coronie** je jedan od 10 distrikta na koji je Surinam od 1985. administrativno podjeljen.

Karakteristike
--------------

Coronie sa sjevera graniči sa Atlanskim oceanom, sa zapada sa Distriktom Nickerie, sa istoka sa distriktima Saramacca i Para i sa juga sa Distriktom Sipaliwini.

Distrikt ima površinu od 3,902 km², na kojoj po popisu stanovništva iz 2012. živi 3,391 stanovnika.

Administrativni centar distrikta je grad Totness.

Historija
---------

Historija tog distrikta seže do 19. vijeka i istoimenog garnizona koji je osnovan u 19. vijeku, na teritoriju tadašnjeg Distrikta Nickerie.
Distrikt je službeno osnovan i podjeljen na tri općine 1851. u vrijeme kad su ga naselili engleski kolonisti, zbog tog i sva naselja nose engleska imena.

Nakon ukidanja ropstva većina plantaža, je parcelizirana i prodana oslobođenim robovima, zbog tog su danas većinsko stanovništvo u distriktu - Kreoli, koji se bave poljoprivredom na malim farmama.
Coronie je poznat po šumama kokosovih palmi i kao proizvođač palminog ulja.

Administrativna podjela
-----------------------

Općine u Distriktu CoronieOpćine u Distriktu Coronie
Coronie je podjeljen na tri općine (nizozemski: *resort*);

| Općina | Stanovništvo (2012.) | Površina km² | Gustoća stan./km² |
| --- | --- | --- | --- |
| Johanna Maria | 648 | 1,586 | 0.4086 |
| Totness | 2,150 | 173 | 12.43 |
| Welgelegen | 593 | 2,143 | 0.2767 |

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6   „*Coronie*" (engleski). Shata. Pristupljeno 22.11.2022.
2. 1 2 3 4 5  „*Coronie District in Suriname*" (engleski). City population. Pristupljeno 22.11.2022.sa.

Vanjske veze
------------

***Coronie*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Coronie* (`en`)

| * p
* r
* u
Distrikti Surinama |
| --- |
| Brokopondo • Commewijne • Coronie • Marowijne • Nickerie • Para • Paramaribo • Saramacca • Sipaliwini • Wanica |  |
**Älvkarleby** (čita se *Elvkarlebi*) je gradić od 1,647 stanovnikana istoku Švedske, koji administrativno podpada pod istoimenu Općinu Älvkarleby iako nije njen administrativni centar već je to nedaleki Skutskär.

Geografske karakteristike
-------------------------

Älvkarleby leži u u Grofoviji Uppsala, na desnoj obali rijeke Dalälven, udaljen oko 8 km južno od Skutskära i ušća Dalälvena u Botnijski zaljev.

Historija
---------

Älvkarleby je zbog obilja lososa bio ljudsko stanište već od brončanog doba.

Kamena crkva u Älvkarlebyju počela se graditi još 1478. zbog rasta stanovnika bitno je povećana početkom 18. vijeka, a njen zvonik je dobio svoj 
današnji izgled 1834.

Historija modernog Älvkarlebya povezana je manufakturnom željezarom - Älvkarleö, koju su 1659. osnovali Claes Depken, gradonačelnik Västeråsa i David Leijel, trgovac iz Stockholma.

Kako je upravo tad - 1675. izbio rat sa Danskom, a tadašnjim brodovima flote Karlo XI nedostajala su velika sidra, on ih je naručio od Depkena. Depken je u njihovu konstrukciju 
unio inovaciju, pa je vrlo brzo bio u stanju isporičiti 12 probrih uzoraka. Ona su se pokazala odličnim, pa je on proglašen vitezom, a njegova željezara koja je odlično poslovala promjenila je ime u *Anckarström*.

Älvkarleby je poznat i po hidroelektrani, podignutoj krajem 19. vijeka na slapovima Dalälvena, jednoj od tri najstarije u Švedskoj, nakon one kod Trollhättana i Porjusa na Rijeci Lule. 

Čak i nakon izgradnje hidroelektrane, nizvodno od nje se uhvati oko 15 tona lososa svake godine.

Svrha izgradnje te elektrane snage 70 MW, koju je projektirao arhitekt Erik Josephson bila je da opskrbi električnom energijom krajeve centralne Švedske, naročito naselja u slivu Dalälvena, u kojima su već radile brojne pilane i željezare.

Svake godine u julu organizira se - *Fallens Dag* (Dan slapova), kad hidroelektrana prestaje sa radom, a vode Dalälvena kao nekad teku preko slapa. Na otoku Laxön postoji ribogojilište za uzgoj lososa.

Stara brana hidroelektrane je obnovljena i dograđena između 1988. - 1991. tako da joj je kapacitet povećan na 125 MW.

Prvi drveni most preko Dalälvena izgrađen je još 1797. ali ga je odnjela poplava u proljeće 1804. Nakon tog je 1816. podignut novi most, zvan - Karlov most u čast kralja Karla XIII što se vidi i na monogramu koji se koči na mostu.

Poznati sugrađani
-----------------

Jedan od najpoznatijih stanovnika Älvkarlebya bio je književnik i novinar Stig Dagerman, koji je rođen u gradu 1923. u njegovu čast se od 1996. dodjeljuje nagrada, istaknutim pojedincima, borcima za slobodu govora.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „Sweden: Uppsala" (engleski). City population. Pristupljeno 14. 07. 2015.
2. 1 2 3 4 5 6  „*Älvkarleby Hydro Power Station* "(engleski). Vattenfall AB. Pristupljeno 14. 07. 2015.
3. ↑  „*Älvkarleby tätort*" (švedski). Upplandia. Pristupljeno 14. 07. 2015.
4. 1 2 3  „*Älvkarleby*" (švedski). Romantic sweden. Arhivirano iz originala na datum 2015-08-17. Pristupljeno 14. 07. 2015.
5. ↑  „*Kommunfakta*" (švedski). Älvkarleby kommun. Pristupljeno 14. 07. 2015.

Vanjske veze
------------

***Älvkarleby*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Službene stranice Općine Älvkarleby* (`sv`)
**Ångermanland** čita se **Ongermanland** je jedna od 25 švedskih historijskih pokrajina (švedski: *landskap*) u 
Norrlandu na sjeveroistoku zemlje, ona danas više nema nikakvu administrativnu funkciju.

Geografske karakteristike
-------------------------

Geografske karakteristike
-------------------------

Ångermanland graniči sa pokrajinama Medelpad na jugu, Jämtland na zapadu, Lappland i Västerbotten na sjeveru, dok je na istoku omeđen Botnijskim zaljevom.
Veliki dio pokrajine je u sastavu grofovije Västernorrland, dok su ostali manji dijelovi pripali grofovijama Västerbotten i Jämtland. Pokrajina se prostire na površini od 19 800 km2 i ima 140 188 stanovnika. Najnaseljeniji gradovi pokrajine su Örnsköldsvik i Härnösand. Bunkfjället (740m) je najviša planina pokrajine, a Tåsjön najveće jezero. U Ångermanlandu se nalazi i nacionalni park Skuleskogen, brdovito obalno područje Baltičkog mora južno od Örnsköldsvika na površini od 2 950 hektara.

Gradovi
-------

* Härnösand
* Örnsköldsvik
* Sollefteå
* Kramfors

Galerija slika
--------------

* Örnskoldsvik crkvaÖrnskoldsvik crkva
* Jezero TåsjöJezero Tåsjö
* Zaljev Rödviken nedaleko Ullångera Zaljev Rödviken nedaleko Ullångera
* Viksjö crkvaViksjö crkva
* Rijeka MoälvenRijeka Moälven
* Zalazak sunca u ÅngermanlanduZalazak sunca u Ångermanlandu
* Peter Forsberg rođen u ÖrnsköldsvikuPeter Forsberg rođen u Örnsköldsviku

Vanjske veze
------------

***Ångermanland*** na Wikimedijinoj ostavi

* Karta i info o Ångermanlandu Arhivirano 2013-12-08 na Wayback Machine-u

 p • r • u  **Historijske pokrajine Švedske** 

Flag of SwedenFlag of Sweden
Ångermanland • Bohuslän • Blekinge • Dalarna • Dalsland • Gästrikland • Gotland • Halland • Hälsingland • Härjedalen • Jämtland • Lappland • Medelpad • Norrbotten • Närke • Öland • Östergötland • Skanija • Småland • Södermanland • Uppland • Värmland • Västmanland • Västerbotten • Västergötland
**Europska avenija** je ulica u gradu Osijeku. Najreprezentativnija je ulica u tom gradu. Prvi dio sadrži nizove starih secesijskih zgrada.

Povijest
--------

Secesijske zgrade
Do kraja 19. stoljeća ova avenija je bila produžetak Kapucinske ulice, sa samo nekoliko zgrada na južnoj strani ulice. Godine 1894. izgrađena je u historicističkom stilu zgrada, tj. palača Gospodarske ili Trgovačko-obrtničke komore. Godine 1897. u stilu talijanske renesanse izgrađena je zgrada Neumann, u čijem se prostoru danas nalazi Galerija likovnih umjetnosti.

Od 1904. do 1906. na sjevernoj je strani ulice izgrađen niz secesijskih zgrada, pa je ona tada nazvana *Chavrakova ulica*. Godine 1919. ulica je preimenovana u *Aleksandrova*, po tadašnjem kralju Kraljevine Jugoslavije, Aleksandru Karađorđeviću. Pružala se od Ulice Stjepana Radića do Ulice kneza Trpimira.

Europska avenija je 1941. ponovno spojena sa Kapucinskom ulicom, pa je cijela ulica od gornjogradskog Trga Ante Stračevića do Ulice kneza Trpimira nazvana *Ulicom dr. Ante Starčevića*. Od dolaska socijalističkog režima, tj. od 1946. ime je promjenjeno u *Bulevar generalisimusa Staljina*, a 1948. preimenovana je u *Bulevar Jugoslavenske narodne armije*. Nakon osamostaljenja Hrvatske, ovaj potez (od Ulice Stjepana Radića do Ulice kneza Trpimira) je 1993. preimenovan u *Europska avenija*.

***Europska avenija*** na Wikimedijinoj ostavi
**Ese Marija Kleveland** (Šablon:Jez-šve; rođena 18. 3. 1949. u Stokholmu) je švedsko-norveška pevačica i političarka. Narodni pevač u Norveškoj, postavljena je za ministra kulture Norveške od 1990. do 1996. godine, gde je u vladi Gro Halem Bruntlan (*Gro Harlem Brundtland*) predstavljala Radničku partiju. Takođe je bila i predsednik Švedskog filmskog instituta od 2000. do 2006. godine.

U junu 2007. godine je postala predsednik upravnog odbora norveške humanističke organizacije *Human-Etisk Forbund*.

Biografija
----------

Rođena u Švedskoj, preselila se u Norvešku 1956. godine. U intervjuu datom 1977. opisala je kako su njeni roditelji podjednako učestvovali u kućnim poslovima, i da i ona i njen tadašnji muž, švedski umetnik Svenolov Erin (*Svenolov Ehrén*) postupaju na isti način. Trenutno je u braku sa filmskim režiserom i kinematografom Odvarom Bulom Tuhusom (*Oddvar Bull Tuhus*).

Kleveland tečno govori norveški, švedski, engleski, francuski i japanski. Takođe je studirala pravo.

Muzička karijera
----------------

Kao pevačica, poznata je po svom mračnom, duševnom glasu. Sem pevanja, svira i gitaru a komponovala je i pesme, kao što je običajeno za pevače-tekstopisce. Osim solo karijere, bila je i član vispop grupe *Ballade!*.

Klasičnu gitaru je počela da svira sa osam godina, a dve godine kasnije imala je debi u radio emisiji. Svoj prvi nastup kao vispo pevač imala je sa 13 godina u emisiji Erika Bjea (*Erik Bye*). Prvi album je objavila kada je imala 15, a sa svojim drugim albumom bila je jedan od pionira koji su najavili tada nailazeći žanr *vispopa*, mešavinu tradicionalnih narodnih pesama i popa. To je dovelo do niza angažmana u Parizu te je jedno vreme putovala između nastupa u Parizu u njene srednje škole u Lilestromu (*Lillestrøm*), severno od Osla. Sa 17 je imala veliku turneju po Japanu, koja je uključivala i nekoliko televizijskih nastupa kao i izdavanje četiri singla na japanskom.

Godine 1966. je predstavljala Norvešku na takmičenju za pesmu Evrovizije, sa numerom „*Intet er nytt under solen*" (*Nema ničeg novog pod suncem*), plasirajući se na treće mesto. Time što je svoju numeru izvela obučena u kompletu s pantalonama, prekinula je tradiciju u to vreme, postavši prvi ženskih izvođač koji nije nastupio u haljini.

Godine 1986. bila je voditelj prvog takmičenja za Pesmu Evrovizije koje je održano u Norveškoj, u Bergenu, nakon što su Bobisoks (*Bobbysocks*) pobedili 1985. Od 1979. do 1987. bila je lider Norveškog udruženja muzičara.

Izvori
------

1. 1 2  Efjestad, Einar (1977). „KJ spør, trubaduren Åse Kleveland svarer...!" (Norwegian). *Kriminal Journalen* (Oslo) **1977** (3): 10–11,45.
2. ↑  1976/1977. je završavala drugi deo norveškog programa za pravnu diplomu
3. ↑  1966 Eurovision contest notes
Ovo je članak o rimskom kalendaru. Za Ovidijevu pjesmu, v. Fasti (pjesma).
Fasti Antiates Maiores, natpis koji sadrži rimski kalendar. Ovaj kalendar prethodi julijanskoj reformi; sadrži mjesece kao *Quintilis* i*Sextilis* te dozvoljava upotrebu interkalarnog mjeseca.
***Fasti*** je latinska riječ koja se koristila u drevnom Rimu kako bi označila službene zapise, odnosno s njima povezane planirane i vjerski sankcinonirane javne događaje. Svi javni poslovi su se morali odvijati u vrijeme *dies fasti* odnosno "dozvoljenim danima", a sve te poslove i događaje se bilježilo u *fastima*. S vremenom je riječ postala oznaka za specifičnu vrstu javnih zapisa. Blisko povezan s fastima su bile podjele vremena koje su služile kao temelj rimskog kalendara.

Koncept fasta imao značajan uticaj na rimsku književnost. Historičari su analitički prilaz svojim djelima temeljili proširivanjem godišnjih zapisa u *fastima*. Znameniti pjesnik Ovidije je napisao dugu pjesmu posvećenu vjerskim festivalima u rimskoj godini i njihovim mitološkim temeljima.

U antici su *fasti* bili množina latinskog pridjeva *fastus*, ali su se češće koristili kao imenica s korijenom *fas*, a što je značilo "dozvoljeno" prema božanskom pravu, a za razliku od *jusa* koji je označavao ljudske zakone. *Fasti dies* su stoga označavali dane kada se posao mogao obavljati bez straha od svetogrđa; nasuprot *dies fasti* su bili *dies nefasti* za vrijeme kojih, na primjer, iz vjerskih razloga nisu mogli raditi sudovi. Riječ *fasti* su se vremenom počeli označavati spiskove vezane uz bilježenje i označavanje vremena. Oni su se razlikovali od *regesta*, odnosnos popisa koji su označavali vlasništvo ili stvari, kao što su zemlja ili dokumenti, odnosno ugovore o prijenosu vlasništva.

V. također
----------

* Julijanski kalendar
* Popis konzula Rimske Republike
* Rimski kalendar
* Rimska mitologija

Eksterni linkovi
----------------

***Fasti*** na Wikimedijinoj ostavi

* „FastiOnline: A database of archaeological excavations since the year 2000". International Association for Classical Archaeology (AIAC). 2004-2007. Pristupljeno 30 August 2009.
* Naso, Publius Ovidius; Kline, A.S. (Translator) (2004). „Fasti: on the Roman Calendar" (html, pdf). Poetry in Translation. Pristupljeno 1 September 2009.
* Publius Ovidius Naso (2005). „Ovid's Fasti" (Latin). Project Gutenberg. Pristupljeno 30 August 2009.
* Smith, Andrew. „Fasti Triumphales". Attalus. Pristupljeno 30 August 2009.
* Ramsay, William (2009) [1875]. „Fasti". u: Smith, William; Thayer, William. *A Dictionary of Greek and Roman Antiquity*. London, Chicago: John Murray, University of Chicago.
Koordinate: 41° 10′ 23" SGŠ, 21° 24′ 20" IGD

**Vašarejca** (mak. *Vašarejca*) su naselje u Republici Makedoniji, u južnom delu države. Vašarejca pripadaju opštini Mogila.

Prirodni uslovi
---------------

Naselje Vašarejca je smešteno u južnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg većeg grada, Bitolja, naselje je udaljeno 16 km severno.

Vašarejca se nalaze u zapadnom delu Pelagonije, najveće visoravni Republike Makedonije. Naseljski atar je na istoku ravničarski, dok na zapadu izdiže planina Drevenik. Istočno od naselja protiče Crna reka. Nadmorska visina naselja je približno 600 metara.

Klima u naselju je kontinentalna.

Istorija
--------

Stanovništvo
------------

Vašarejca su prema poslednjem popisu iz 2002. godine imala 202 stanovnika.

Pretežno stanovništvo po poslednjem popisu su etnički Makedonci (100%).

Većinska veroispovest je pravoslavlje.

Vidi još
--------

* Opština Mogila

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

* www.mogila.gov.mk Zvanična stranica opštine Mogila

  

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Mogila |
| --- |
| **Mogila** • 
Alinci • 
Beranci • 
Budakovo •
Vašarejca • 
Gornja Čarlija • 
Donja Čarlija • 
Dedebalci • 
Dobruševo •
Donji Srpci • 
Ivanjevci • 
Loznani • 
Mojno • 
Musinci •
Novoseljani • 
Nošpal • 
Podino • 
Puturus • 
Radobor •
Sveti Todori • 
Trap • 
Trnovci • 
Crničani |  |
Šintoistički *torii*
Šintoistički sveštenici i sveštenice
**Šinto** (神道 Shintō) ili **šintoizam** je japanska religija koja je dugo vremena bila državnom religijom.

Šinto dolazi od kombiniranja dva kanjija: "神" *shin*, što znači bog (a ponekad predsatvlja znak za "kami" u japanskom jeziku) i "道" *tō* što znači Tao ("put" ili "staza" u filozofskom smislu). Tako šinto može značiti "stazu bogova."

Nakon Drugog svjetskog rata, šintoizam je izgubio svoj status državne religije. Neki običaji kojima je davan politički značaj više ne prenose na nove naraštaje, a drugi su postali isključivo svakodnevna aktivnost bez vjerskih konotacija, poput omikujija.

Kontraverze vezane za šinto nastavljaju se do današnjih dana. I dalje postoji lobi desničara i konzervativnih nacionalista koji se zalažu za obnavljanje veze između šinto religije i države.

Odvajanje od države
-------------------

Nakon Drugog svetskog rata, desio se preobražaj šintoa iz ideologije pod državnim sponzorstvom koja je pothranjivala nacionalizam kroz obožavanje cara u religiju potpuno lišenu podrške vladajućih struktura. Direktivom o šintou, koju je izdala okupaciona vlada u decembru 1945. godine, državno sponzorisanje šintoa je zvanično prekinuto. Zabranjene su školske posete svetilištima, uklonjeni oltari sa portretom cara, uklonjen je Carski ukaz o obrazovanju iz hramova gde je čuvan, dok je šintoistička doktrina koja je propovedala nacionalističku ideologiju uklonjena iz školskih udžbenika. Car se i formalno odrekao sopstvene divinacije u javnom obraćanju naciji 1946. godine, a šintoistička vera u potpunosti je odvojena od državnih institucija. Tako šinto postaje zasebna duhovna egzistencija sa eksplicitno izraženim verskim karakterom.

Bogovi kamiji
-------------

Šintoizam se sastoji od obožavanja kamija, koji se mogu tumačiti kao bogovi, duhovi ili jednostavno duhovna prisutnost. Neki kamiji su lokalne prirode i mogu se gledati kao duh određenog mjesta, ali ostali predstavljaju nešto veće prirodne fenomene ili procese. Planina Fudži sveta je te svaka planina ima svog boga. Zanimljivo je što bogovima vlada božica. To je Amaterasu, božica Sunca i svjetla. Mnogo njezine braće vlada raznim pojavama. Još i danas Japanci odlaze u hramove iako je utjecaj religije popustio. Šintoizam je potekao iz stare japanske mitologije.

Izvori
------

1. 1 2  *Šinto*, Kembridžova ilustrovana istorija religije (str. 172), Stylos, Novi Sad, 2006. ISBN 86-7473-281-X

***Šintoizam*** na Wikimedijinoj ostavi
**Crkva sv. Nikole u Trijebnju**, u općini Stolac, Bosna i Hercegovina, crkva je Srpske pravoslavne crkve, i pripada Eparhiji zahumsko-hercegovačkoj i primorskoj. Crkva je proglašena za nacionalni spomenik BiH.

Istorija
--------

Hram je podignut 1534. godine kao zadužbina vojvode Radoja Hrabrena, jednog od članova porodice Hrabreni-Miloradovići, koji su u tim krajevima poznati od XV stoljeća. Podaci o godini gradnje i ktitoru poznati su iz dva izvora. U natpisu koji je isklesan na pravougaonoj kamenoj ploči ugrađenoj u dio crkve, govori se o podizanju crkve 1534. i da je sazida i obnovi vojvoda Radoje.https:

Drugi izvor je freska na južnom zidu, portret ktitora sa modelom zadužbine i samo dijelom ktitorskog natpisa u čijem se petom redu čitaju i titula i puno ime osnivača.

 *Wikiquote*
*„...vojevoda Radoje Hrabren..."*
Crkva je 1815. godine «prestala da poje». Obnovio ju je sredinom XIX stoljeća mostarski trgovac Samit Gavrilović.

Crkva sv. Nikole potpuno je uništena nakon 1993. godine. Objekat je porušen miniranjem i velika količina fragmenata nalazi se na licu mjesta. Svi prateći dijelovi cjeline su porušeni. 

Od objekta crkve ostao je djelomično sačuvan zvonik zajedno sa trijemovima, te dio zapadnog zida objekta do visine krova i manji dio sjeverne pjevnice. Usljed velikih količina materijala koji se nalazi na sredini crkve nije moguće razaznati stepen oštećenja ostalih dijelova crkve.

Opis
----

Crkva sv. Nikole nastavlja one koncepcije u kasnoj srednjovjekovnoj arhitekturi u kojima je u svedenom obliku obnovljena raška tradicija. U osnovi bila je jednobrodna sa izduženom pravougaonom osnovicom, polukružnom apsidom i pjevnicama sa sjeverne i južne strane.

Freske Crkve sv. Nikole u Trijebnju nastale su po narudžbi vojvode Radoja Hrabrena i bile su jedne od najstarijih u Hercegovini. Nastale su između tridesetih i sedamdesetih godina 16. stoljeća. Rad trijebanjskog slikara i njegovih saradnika uticat će u zadnjim decenijama 16. i prvim decenijama 17. stoljeća na slikarstvo reprezentativnog karaktera, stilski i ikonografski i jasno oslonjenog na najbolju bizantijsku slikarsku tradiciju 14. stoljeća – na rad velikih srpskih slikara Longina i Georgija Mitrofanovića.

Danas se mogu još na ruševinama crkve vidjeti mali oslikani fragmenti na sjevernom i južnom zidu pjevnice, kao i na zapadnom zidu.

Ispred crkve postoji zvonik sa otvorenim trijemom u prizemlju, sagrađen 1857. godine prilikom obnove crkve.

U crkvi je bilo nekoliko ikona iz 19. stoljeća. Rukopisna liturgija danas je u manastiru Savini, i ima zapis koji saopštava da je iz 1618. godine.

Literatura
----------

Ljiljana Ševo, Pravoslavne crkve i manastiri u Bosni i Hercegovini do 1978. godine, Biblioteka Baština, Banja Luka, 2002.
**Tera Patrick** (rođena kao ***Linda Ann Hopkins***), (Great Falls, Montana, 25. srpnja 1976.), američka porno glumica.

Otac joj je engleski Židov, a majka Tajlanđanka, a upoznali su se za vrijeme Vijetnamskog rata, ali su se ubrzo nakon njenog rođenja rastali.

Teru Patrick je otkrila čuvena agencija za fotomodele Ford, te je još kao mlada djevojka počela raditi kao fotomodel u New Yorku. S navršenih 18 godina kreće na fakultet te stječe diplomu medicinskog tehničara. Svoje školovanje je željela nastaviti u Kaliforniji, ali zbog financijskih teškoća nije uspjela.

Zbog toga se ponovno vraća poslu fotomodela, a uskoro poćenje snimati i erotske fotografije. Oko 2000. godine, nakon što je proglašena Penthouseovom djevojkom mjeseca ulazi u porno industriju i uskoro zbog svog egzotičnog izgleda postala jedna od najtraženijih i najbolje plaćenih porno glumica. Do sada je snimila blizu sto porno filmova.

Danas je vlasnica vlastite producentske kuće i vjenčana sa članom njujorške heavy metal sastava Biohazard, Evanom Seinfeldom.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  (`en`) Biographie
2. ↑  (`en`) Tera Patrick na*Adult Film Database*

Vanjske veze
------------

***Tera Patrick*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službeni veb-sajt
* Službeni veb-sajt
* Tera Patrick na Twitteru
* Tera Patrick na IMDb-u (`en`)
* Tera Patrick na Internet Adult Film Database
* Tera Patrick na Adult Film Database
***(Diploma) Ottonianum*** (također poznata kao ***Pactum*** ili ***Privilegium Ottonianum***) je povelja, odnosno dokument koji 3. 2. 962. potpisali sveti rimski car Oton I Veliki i papa Ivan XII. Njome je službeno potvrđena dva vijeka stara Pipinova darovnica, odnosno svjetovna vlast papa nad Rimom i teritorijama u centralnoj Italiji, a Oton se, kao nasljednik nekadašnjih franačkih vladara obavezao pružati papama vojnu zaštitu. Diploma je, također garantirala papama pravo da budu birani isključivo po načelima kanonskog prava, tj. nezavisno od svjetovnih vladara; s druge strane, takav je izbor mogao potvrđivati car preko svojih predstavnika. 

Dokument je izdan nedugo nakon što je Oton kao njemački kralj, na poziv Ivana XII intervenirao u sukobu protiv italijanskog kralja Berengara II i njegovog sina Adalberta, te nedugo nakon što je Oton u Rimu svečano okrunjen za cara. Savez između cara i pape se, međutim, brzo raspao te je Oton već u novembru 963. protjerao Ivana iz Rima i organizirao sinod na kome je za papu postavljen Lav VIII.

*Diploma* je, međutim, ostala na snazi, odnosno 1020. bila potvrđena novom poveljom Diploma Heinricianum koju su u Bambergu potpisali car Heinrich II i papa Benedikt VIII. Nešto kasnije je služio kao jedan od argumenata u gregorijanskoj reformi i borbi za investituru.

Literatura
----------

* Louis Duchesne, *The Beginnings of the Temporal Sovereignty of the Popes, A.D. 754–1073* (*Les Premiers temps de l'État pontifical* 1898, translated. 1908)

Eksterni linkovi
----------------

* *Catholic Encyclopedia* "Pope John XII"
* Salvador Miranda, "The Cardinals of the Holy Roman Church": 11th century and later confirmations and reconfirmations of the *Diploma Ottonianum*
* Vatican Secret Archives: "Privilegium Ottonianum" document Arhivirano 2006-09-25 na Wayback Machine-u
Gladovo vojvodstvo, 9. vek (prema sajtu www.eliznik.org.uk).
Gladovo vojvodstvo, 9. vek (prema mađarskom istoričaru Dr. Šandoru Markiju).
**Glad** je bio bugarski vojvoda, koji je vladao na teritoriji današnjeg Banata u devetom i desetom veku. Pored Banata, Glad je vladao delom južne Transilvanije i okolinom grada Vidina u današnjoj Bugarskoj. Glad je bio vazal bugarskog cara Simeona, a rezidencija mu se nalazila u gradu Vidinu. Većinu stanovništva na teritoriji kojom je vladao Glad sačinjavali su Sloveni i Vlasi. 

U desetom veku, Glada su porazili Mađari. Mađari su poslali vojsku protiv vojvode Glada i pokorili stanovništvo između reka Moriš i Tamiš. Kada su pokušali da pređu Tamiš, Glad ih je dočekao sa velikom armijom, u kojoj je bilo Kumana, Bugara i Vlaha. Narednog dana, Gladova armija je doživela poraz. Mađarski napad na vojvodu Glada u Banatu se datira u 934. godinu.

Prema jednom drugom izvoru (v. Kupusarević) bitka se odigrala 896. godine, a Glad se uplašen od Mađara skriva u tvrđavu Kovin da bi se nakon tri dana predao.

Gladov potomak je bio banatski vojvoda Ahtum, poslednji vladar koji se suprotstavio uspostavljanju neposredne vlasti Mađarskog kraljevstva u 11. veku, ali je takođe poražen od strane Mađara.

U Banatu i danas postoje sela Gladna i Galad, koja su verovatno dobila ime po vojvodi Gladu. Grad Kladovo na Dunavu, u Srbiji, je takođe dobio ime po vojvodi Gladu (Prvobitni oblik imena grada je verovatno bio Gladovo). U 15. veku je na reci Zlatici u Banatu izgrađena tvrđava Galad. Tvrđava je dobila to ime, jer se mesto na kome je izgrađena zvalo Galad. Takođe je zabeležen i Gladov manastir (Galadmonostra) 1426. godine.

Ime Glad je verovatno slovenskog porekla, iako značenje imena nije potpuno objašnjeno. U Pribaltiku su postojala naselja Gladichov, Gladyšov, na reci Biese i Gladišov na reci Radgošć. Na srpskom prostoru se toponomi sa istom osnovom pojavljuju na prostoru gde su nađeni najstariji slovenski slojevi na Balkanu, danas u Republici Srpskoj - Gladnica u opštini Srebrenica, zatim Gladnić, Gladnik, Gladojević, Gladović i Gladovići kod Višegrada, zatim predeo Glade, Gladov do, Gladova vrtača, Gladov vrh i Gladov krš u Ozrinićima, Gladište u Kučima u Crnoj Gori i Gladišev dol u Metohiji. Ovi toponimi potvrđuju još jednom da je gospodar Banata, vojvoda Glad, bio slovenski vladar.

Glavni istorijski izvor o Gladu je istorijska hronika *Gesta Hungarorum*, koju je napisao budimski sveštenik Peter, u vreme mađarskog kralja Bele III, na kraju 12. veka.

Literatura
----------

* Jovan M. Pejin, Iz prošlosti Kikinde, Kikinda, 2000.
* Prof.dr Radmilo Petrović, Vojvodina, Beograd, 2003.
* Isidor Kupusarević, Kovin do kraja XVIII veka, 1935.

Vidi još
--------

* Banat
* Vladari Vojvodine
* Istorija Vojvodine
* Istorija Srbije

Eksterni linkovi
----------------

* *Gesta Hungarorum* Arhivirano 2004-10-27 na Wayback Machine-u
* *Gesta Hungarorum*
* Mapa Arhivirano 2005-03-12 na Wayback Machine-u
„Teresa od Portugala" preusmjerava ovdje. Za ostala značenja, v. Teresa od Portugala (razvrstavanje).

**Teresa od Portugala** (Tereza; Theresa; galicijsko-portugalski: *Tareja*) (1080 – 11. novembra 1130) bila je grofica Portugala. Rodila se kao nezakonita kćer kastiljskog kralja Alfonsa VI i Ximene Moniz. Godine 1094. ju je otac udao za svog vazala, francuskog plemića Henrija od Burgundije (Enrique), koji je osvojio značajna područja na teritoriji današnjeg Portugala, te uz Teresinu ruku dobio i titulu grofa. Enrique je ostao vjeran svom tastu sve do njegove smrti 1009. Dvije godine kasnije se, međutim, pobunio protiv njegove kćeri i nasljednice, kraljice Urrace. Teresa je vlast nad grofovijom preuzela nakon njegove smrti. Nastavila je uspješnu borbu protiv muslimana, a za svoje uspjehe je od pape Paskala II nagrađena titulom "kraljice", zbog čega se ponekad naziva prvim monarhom u historiji Portugala. Godine 1116. je digla još jedan ustanak protiv Urrace, koristeći kao saveznike galicijske plemiće, uključujući grofa Fernanda Pereza de Trabu sa kojim je otpočela ljubavnu vezu, i koji je zbog nje ostavio zakonitu suprugu. Godine 1121. je zarobljena u sukobu sa Urracom i puštena. Međutim, tada se protiv nje pobunio sin Alfonso i porazio je u bitci kod São Mamedea 1128. Tada je protjerana, Alfonso je preuzeo vlast, kasnije se proglasivši prvim kraljem Portugala. Umrla je u egzilu u Galiciji.

Literatura
----------

* LÓPEZ-SANGIL, José Luis (2002). *La nobleza altomedieval gallega, la familia Froílaz-Traba*. La Coruña: Toxosoutos, S.L.. ISBN 84-95622-68-8.
* MARTÍNEZ DIEZ, Gonzalo (2003). *Alfonso VI: Señor del Cid, conquistador de Toledo*. Madrid: Temas de Hoy, S.A.. ISBN 84-8460-251-6.
* MATTOSO, José, *D. Afonso Henriques*, Círculo de Leitores e Centro de Estudos dos Povos e Culturas de Expressão Portuguesa, 1st ed. Lisboa, 2006, ISBN 972-42-3867-9978-972-42-3867-8.
* TORRES SEVILLA-QUIÑONES DE LEÓN, Margarita Cecilia (1999). *Linajes nobiliarios de León y Castilla: Siglos IX-XIII*. Salamanca: Junta de Castilla y León, Consejería de educación y cultura. ISBN 84-7846-781-5.

| Kraljevske titule |
| --- |
| **Nova titula** | **Grofica Portugala**1096–1126*Enrique* | Slijedi:**Alfonso** |
|  |
| --- |
|  |

Službeno znana kao **Gana**, ta republika je u periodu od 1957. do 1960. godine bila **krunska zemlja Commonwealtha**, prije nego je 1. srpnja 1960. službeno postala nezavisna republika. Iako je status krunske zemlje imao svojevrsna ograničenja, smatra se kako je Gana ovime postala prva afrička zemlja koja je postigla nezavisnost od kolonijalnih upravitelja. 

Kada je Ujedinjeno Kraljevstvo Gani priznalo nezavisnost 1957. godine, ona je sve do donošenja ustava 1960. godine imala status krunske zemlje (britanski monarh još je uvijek imao status ceremonijalnog poglavara, a Britanija je imala svoje upravitelje na teritoriju Gane). Kada je 27. travnja 1960. proveden narodni referendum, ukupno 88.47% glasača izjasnilo se za republiku, dok je protiv bilo njih 11.53%. Nakon uspjeha referenduma, Gana je stekla potpunu nezavisnost kao samostalna republika, što je značilo da britanski monarh više nije bio ceremonijalni poglavar, a generalni guverner nije više bio vanjskopolitički predstavnik zemlje. 

Kwame Nkrumah, koji je bio premijer tokom perioda krunske zemlje, uvjerljivo je pobjedio na predsjedničkim izborima održanim u Gani te tako postao prvi predsjednik nezavisne republike.
**Vetterli Model 1870** je sporometna puška ostraguša koja je godine 1870. uvedena kao standardna puška italijanske vojske. Dizajnirao ju je švicarski oružar Johann-Friderich Vetterli kao adaptaciju vlastite brzometne Vetterlijeve puške koja je prethodne godine bila uvedena kao standardno oružje švicarske vojske. Vetterli je napravio sporometnu pušku po narudžbi italijanske vlade koja je, suočena sa financijskim posljedicama ujedinjenja mlade države odustala od brzometnog oružja, smatrajući sporometne puške "ekonomičnijim" i jeftinijim. Koristila je ispočetka metke 10,35 × 47 mm R punjenje crnim barutom. 

Godine 1882. je poslužila kao model za brzometnu pušku Vetterli-Bertoldo Mod. 1870/82 uvedenu u ratnoj mornarici, a 1887. je uvedena i vojna brzometna verzija poznata kao Vetterli-Vitali Mod. 1870/87, koju će, pak, nekoliko godina kasnije zamijeniti mnogo poznatija Mannlicher Carcano. Za vrijeme Prvog svjetskog rata je za pozadinske trupe uvedena verzija Vetterli-Vitali Mod. 1870/87/16 za metke 6,5 × 52 mm Mannlicher-Carcano.

Vanjske veze
------------

* (`en`)Detaljna fotografija. Arhivirano 2012-06-14 na Wayback Machine-u
* Descrizione di un Fucile da fanteria. Arhivirano 2016-03-04 na Wayback Machine-u
* Descrizione di un Moschetto TS.[*mrtav link*]
* Fucili italiani del periodo risorgimentale.
* Le baionette dei Vetterli.
**Zgrada Altino Arantes** (port. *Edifício Altino Arantes*, poznata i kao *Edifício do Banespa* ili *Banespão*) je poslovno-uredski neboder u brazilskom gradu São Paulu. Zgradu je u art déco stilu projekirao Plínio Botelho do Amaral, arhitekt kojem su inspiracija bili Empire State Building i djela F. L. Wrighta. Neboder je građen je od 13. septembra 1939. do 27. juna 1947. i sa 161,22 m visine postao je najviša zgrada u gradu, državi i na kontinentu, nadmašivši zgradu Martinelli (130 m). Trinaest godina kasnije (1960), navedeni trostruki rekord je preuzeo neboder Mirante do Vale (170 m). Altino Arantes ima 36 etaža, 14 liftova i ukupnu površnu od 17.951 m². Interijer mu je obnovljen od 2015. do 2018. godine. Vlasnik nebodera od 2000. je banka Santander koja u njemu drži urede i ekonomski muzej.

Vanjske veze
------------

***Edifício Altino Arantes*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Altino Arantes Building* na Emporisu

| Rekordi |
| --- |
| Prethodi:**Edifício Martinelli(130 m)** | **Najviša građevina u Južnoj Americi**(161,22 m)1947–1960 | Slijedi:**Mirante do Vale(170 m)** |
| **Najviša građevina u Brazilu**(161,22 m)1947–1960 |
| **Najviša građevina u São Paulu**(161,22 m)1947–1960 |
**Trafford** je metropolitanski borough od 226,578 stanovnika na sjeverozapadu Engleske u Grofoviji Greater Manchester.

Geografske karakteristike
-------------------------

Trafford se proteže na jugu Grofovije Greater Manchester, u slivu rijeke Mersey.

Veći dio borougha, uključujući gradove Sale i Altrincham, leži južno od rijeke Mersey na teritoriju historijske Grofovije Cheshire. Manji dio sjeverno od Merseya leži na terenu historijske Grofovije Lancashire, tu leži grad Stretford, industrijska zona Trafford Park i kvart Old Trafford, u kom se nalazi Stadion Old Trafford fudbalskog kluba Manchester United F.C. i stadion kriketskog kluba Lancashire.

Administrativni centar borougha je Sale.

Historija
---------

Prokapanje Kanala Bridgewater 1761. koji presjeca borough od Trafford Parka na sjeveru preko Stretforda, Salea sve do Altrinchama na jugu, potaknuo je rast industrije. Razvoj se ubrzao nakon što je 1894. prokopan Manchesterski kanal, koji danas formira zapadnu granicu borougha. Taj kanal je omogućio da Manchester postane lučki grad i podizanje industrijske zone Trafford Park.

Dijelovi borougha pored Cheshira još od 19. vijeka, počeli su se pretvarati u stambeno predgrađe bogatijih građana Manchestera.

Metropolitanski borough Trafford formiran je nakon administrativne reforme zemlje 1. aprila 1974. ujedinjenjem dotadašnih borougha Altrincham, Sale i Stretford sa urbanim distriktima Bowdon, Hale i Urmston uz dio ruralnog distrikta Bucklow, koji su dotada administrativno pripadali Grofoviji Cheshire.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*Trafford*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 16. 04. 2017.

Vanjske veze
------------

***Trafford (borough)*** na Wikimedijinoj ostavi

* Trafford Council (`en`)

| * p
* r
* u
Metropolitanski borouzi Grofovije Greater Manchester |
| --- |
| Metropolitanski borouzi | Bolton · Bury · Manchester · Oldham · Salford · Rochdale · Stockport · Tameside · Trafford · Wigan |  |
|  |
| --- |
| ***Škuda*** |
|  |
| '***, .16. vijek*** |
| zlato |
| , 3,14 - 4 grama |
| , Republika Genova |

**Škuda** (talijanski: *scudo*, španjolski i portugalski *escudo*, francuski: *écu*) je bila zlatna (ili srebrna) kovanica, koju je 
kovalo više kraljevina i kneževina u Evropi, naročito tokom 16. vijeka.

Ime te kovanice vuče porijeklo od latinskog - **scutum** = štit. To je zato jer su gotovo sve stare kovanice imale heraldičke simbole monarha koji su ih izdavali u obliku grba odnosno štita.

Historija i karakteristike
--------------------------

Prve škude (*écu d’or*) kovane su u Francuskoj od 14. vijeka.

Štude su se počele masivnije kovati po Apeninskom poluotoku početkom 16. vijeka, a najpopularnije su bile zlatne iskovane u 
venecijanskoj Zecci. One su se koristile istovremeno uz mletačke dukate i imale gotovo istu vrijednost.
Papinska Država izdala je svoje posljednje zlatne škude 1738. nakon tog kovane su jedino srebrne, a zlatne su zamjenili dukati.

Škude su kovane od zlata čistoće 0.986 % a težile su oko 3,14 do 4 grama, na svom vrhuncu bile su jedne od najčešće korištenih kovanica za međunarodne 
transakcije. 
Negdje oko sredine 17. vijeka popularnost zlatnih škuda se donekle smanjila zbog uvođenja srebrnih kovanica, međutim njihova proizvodnja nije prestala.

Mletačke škude postale su vrlo raširene i na istočnoj obali Jadrana, i to ne samo u krajevima gdje je ona vladala, već i dublje od obale. Tako su odlukom Hrvatskog sabora od polovice 16. vijeka one postale zakonsko platežno sredstvo i u Hrvatskoj..

Od druge polovice polovice 16. vijeka škude se koriste kao obračunska valuta u Dubrovačkoj Republici, a od 1708. do 50. Dubrovačka Republika kovala je vlastite zlatne škude, promjera 37 milimetara, težine 16,68–17,68 grama, i vrijednosti 3 perpere. Između 1708.-09. i 1748.-50. kovala je i poluškude promjera 31-32 milimetra i težine 8,29-9,14.

Escudo
------

Prvi španjolski escudi iskovani su 1535./1537. i izdavani su do 1833.

I Portugal je kovao escude od 16. vijeka, koji su se koristili i po njegovim kolonijama.
U Portugalu je escudo bio platežno sredstvo od 1911. i izdavan je do 1999. kad je uveden euro.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*What is a Scudo d'Oro?*" (engleski). Coin and Bullion. Pristupljeno 18.04.2018.
2. 1 2 3  „*Škuda*" (hrvatski). Hrvatski leksikon. Pristupljeno 18.04.2018.
3. ↑  „*Scudi, Testoni, Paoli*" (engleski). Roma. Pristupljeno 18.04.2018.
4. ↑  „*Novac*" (hrvatski). Leksikon. Pristupljeno 18.04.2018.
5. ↑  „*History of The Spanish Escudo*" (engleski). Maastricht International Fair. Pristupljeno 18.04.2018.
6. ↑  „*Portuguese Escudo*" (engleski). OANDA. Pristupljeno 18.04.2018.

Vanjske veze
------------

***Škuda*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Škuda* (`sh`)
**Arhipelag Tyssen** (engleski: *Tyssen Islands*) je 
arhipelag malih nenaseljenih otoka u sredini Falklandskog kanala između Zapadnog Falklanda i poluotoka Lafonia na Istočnom Falklandu.

Geografske karakteristike
-------------------------

Arhipelag se sastoji od sedam malih otoka, od kojih su; *West Tyssen*, *North Tyssen* i *Sandbar Island* nešto veći, a *Flat Tyssen*, *Sandy Island*, *Peat Tyssen* i *High Tyssen* manji.
To su niski pješčani otoci, stanište brojnih ptica pokriveni oštrom arktičkom travom, koji leže bliže obali Lafonije.  
Arhipelag i većina njegovih otoka nazvani su po guverneru Faklanda Johnu Tyssenu koji je vladao arhipelagom od 1839 do 1841.

Izvori
------

1. ↑  „*Tyssen Patch, Falkland Islands - Geographic data*" (engleski). Geographic Data. Pristupljeno 5. 04. 2012. [*mrtav link*]

Vanjske veze
------------

* *Sandbar Island* na portalu Mapcarta (`en`)
* *Tyssen Patch, Falkland Islands - Geographic data* na portalu Geographic Data[*mrtav link*] (`en`)
* Detaljna karta Falklanda
**Geungusu od Baekjea** (? - 384, vl. 375 - 384) bio je 14. po redu vladar države Baekje, jednog od Tri kraljevstva Koreje. Geungusu je bio najstariji sin kralja Geunchogoa. Godine 369. je kao krunski princ vodio vojsku Baekjea protiv sjeverne države Goguryeo i u bitci zarobio 5000 neprijateljskih vojnika. Godine 371. je u novom pohodu porazio i ubio kralja Gogugwona, nakon čega su snage Goguryeoa potisnute na sjever do Pjongjanga i Sugok-seonga. 

Na prijestolje je došao 375. i nastavio očevu politiku, održavajući diplomatske veze sa južnom Kinom, odnosno dinastijom Jin. Nastavio je održavati trgovačke i kulturne veze sa susjednim Japanom, u koji je, prema tekstu *Nihonshoki*, poslao učenjaka Wangina sa kopijama Analekta Konfucija i Klasika hiljadu slova. Korejski izvori, s druge strane, sugeriraju da se to zbilo generaciju kasnije, u doba vladavine kralja Asina. 

Umro je 384. a naslijedio ga je sin i krunski princ Chimnyu. Još jedan njegov sin, Jinsa, je također poslije postao kralj.

| Kraljevske titule |
| --- |
| Prethodi:**Geunchogo od Baekjea** | **Kralj države Baekje**375 -384 | Slijedi:**Chimnyu od Baekjea** |
Pravilni šestougao
U geometriji, **šestougao** je mnogougao sa šest temena i šest stranica.

### Pravilni šestougao

Pravilni šestougao je šestougao kod koga su sve stranice jednake dužine i svi unutrašnji uglovi jednaki.  

Svaki unutrašnji ugao pravilnog šestougla ima po 120° (stepeni), a zbir svih unutrašnjih uglova bilo kog šestougla iznosi 720°. Kao što je moguće pokriti ravan jednakostraničnim trouglovima ili kvadratima, i pravilni šestougao ima tu osobinu, pa se može upotrebiti za konstruisanje teselacija.  

Pčelinje saće ima osnovne elemente u formi šestougla upravo zato što takav oblik omogućava efikasnu i ekonomičnu upotrebu prostora i materijala od koga je sagrađeno.

Ako primetimo da je pravilni šestougao sastavljen od 6 jednakostraničnih trouglova, njegova površina biće šest puta veća od površine jednakostraničnog trougla i, ako mu je osnovna stranica dužine {\displaystyle a\,\!}, biće data formulom
{\displaystyle P=6\cdot {\frac {a^{2}{\sqrt {3}}}{4}}={\frac {3{\sqrt {3}}}{2}}a^{2}.}

Obim šestougla kome je stranica dužine {\displaystyle a\,\!} biće jednak {\displaystyle 6a\,\!}, dužina veće dijagonale je {\displaystyle 2a\,\!}, a dužina kraće dijagonale je {\displaystyle a{\sqrt {3}}\,\!}.

Ne postoji Platonovo telo koje čine pravilni šestouglovi. Arhimedova tela koja su sastavljena i od šestouglova su zarubljeni tetraedar, zarubljeni oktaedar, zarubljeni ikosaedar (poznatiji kao fudbalska lopta), zarubljeni kuboktaedar i zarubljeni ikosidodeakedar.

### Konstrukcija

Pravilni šestougao se može konstruisati uz pomoć lenjira i šestara. Sledeća animacija ilustruje korak po korak, konstrukciju pravilnog šestougla koju je dao Euklid, knjizi IV, svojih *„Elemenata"*.

Animirani prikaz konstrukcije šestougla pomoću šestara i lenjira

Gde se može videti šestougao
----------------------------

* U francuskom jeziku, termin *l'hexagone* (šestougao) se često koristi da označi Francusku, jer njen oblik podseća na šestougao.

* Pogled iz vazduha na Fort DŽeferson u nacionalnom parku Dry TortugasPogled iz vazduha na Fort DŽeferson u nacionalnom parku Dry Tortugas
* Pčelinje saćePčelinje saće
* Mikrofotografija snežne pahuljiceMikrofotografija snežne pahuljice

Vidi još
--------

* Heksagonalni broj

Spoljašnje veze
---------------

***Šestougao*** na Wikimedijinoj ostavi

* Šestougao na Mathworld
* Definicija i osobine šestougla sa interaktivnom animacijom

| * p
* r
* u
Mnogouglovi |
| --- |
| Trougao • Četvorougao • Petougao • Šestougao • Sedmougao • Osmougao • Devetougao • Desetougao • Jedanaestougao • Dvanestougao • Trinaestougao • Četrnaestougao • Petnaestougao • Šesnaestougao • Sedamnaestougao • Osamnaestougao • Devetnaestougao • Dvadesetougao |