**Stadijumi u razvoju raka grlića materice** su razvojni procesi (faze) kroz koji prolazi ovaj, kao i svi drugi maligni procesi u telu čoveka. Njihovo određivanje pomaže lekarima u: planiranju terapijskih postupaka, poređenju rezultata lečenja i ukazuje na moguću prognozu.

Kako se određuje stadijum?
--------------------------

Stadijum raka grlića materice može se odrediti klinički, hirurški i patološki. Prema preporukama Internacionalnog udruženja ginekologa i opstetričara (FIGO) određivanje stadijuma karcinoma grlića materice, zasniva se na kliničkoj evaluaciji bolesti, pre otpočinjanja lečenja. 

 Wikiquote
*„Stadijum bolesti koji se odredi na osnovu kliničkog pregleda kasnije ne podleže promenama, niti zbog dodatnih dijagnostičkih procedura, niti kao posledica lečenja ili progresije bolesti."*
U cilju postavljanja dijagnoze karcinoma grlića i određivanja stadijuma koriste se: kliničke, citološke, histopatološke, radiološke, laboratorijske i druge dijagnostičke metode.

### Metode koje se koriste za određivanje stadijuma raka grlića materice

|  |  |
| --- | --- |
| **Neophodni pregledi** | **Dopunska ispitivanja** |
| * Anamneza
* Klinički pregled (lokalni nalaz, bimanuelni vaginalni i rektalni pregled)
* Kolposkopija, eksfolijativna citologija ‒ Papanikolau test, biopsija, kiretaža, konizacija
* Histopatološki nalaz sa svim standardnim parametrima tumora
* Kompletna krvna slika i biohemijske analize (uključujući i testove funkcije bubrega i Hgb)
* Kompjuterizovana tomografija (CT) abdomena
* Magnetna rezonanca (MR) male karlice
* Radiografija pluća u dva pravca
* Abdominalni i pelvični ultrazvučni pregled kod stadijuma Ia; transrektalni ekspertski ultrazvuk (veličina i položaj tumora, odnos između volumena tumora i grlića) kod stadijuma Ib.
 | * CT urografija, intravenska urografija (IVU) ili ultrazvučni pregled bubrega
* cistoskopija i rektoskopija
* CT grudnog koša.
 |

FIGO sistem stadiranja karcinoma grlića materice, 2009
------------------------------------------------------

Sa nalazima svih potrebnih pregleda, rak grlića materice se svrstava u jedan od stadijuma bolesti određenih FIGO klasifikacijom, na sledeći način:

**STADIJUM I**
Karcinom je striktno ograničen na grlić (širenje na korpus ne treba da bude uzeto u obzir)

Prikaz progresije histoloških promena u grliću materice za koju je kod najtežih formi intraepitelijalna neoplazije u invazivni karcinom potrebno 3 do 10 godina. U nekih bolesnica ovaj latentni period je toliko dug da možda do invazije, u toku života, neće ni doći. Sa druge strane, u nekih bolesnica tok bolesti je veoma brz i može biti meren mesecima. U tom smislu vreme javljanja i trajanja pojedinih stadijuma je različito kod različitih bolesnica
**Stadijum IA**  — Invazivni karcinom koji se može dijagnostikovati samo mikroskopski, sa najdubljom invazijom ≤ 5 mm i najvećim širenjem ≤ 7 mm.
**Stadijum IA1**  — Izmerena stromalna invazija od ≤ 3,0 mm u dubinu i širenje ≤ 7,0 mm.
**Stadijum IA2**  — Izmerena stromalna invazija od > 3,0 mm, a ≤ 5,0 mm, sa širenjem ne većim od > 7,0 mm.
**Stadijum IB**  — Klinički vidljive lezije ograničene na grlić materice ili preklinički kancer veći od stadijuma IA
**Stadijum IB1**  — Klinički vidljiva lezija ≤ 4,0 cm u najvećoj dimenziji
**Stadijum IB2**  — Klinički vidljiva lezija > 4,0 cm u najvećoj dimenziji
**STADIJUM II**
Karcinom grlića koji vrši invaziju izvan uterusa, ali ne na pelvični zid, niti na donju trećinu vagine.

**Stadijum IIA**  — Bez invazije u parametrijume
**Stadijum IIA1**  — Klinički vidljiva lezija ≤ 4,0 cm u najvećoj dimenziji
**Stadijum IIA2** — Klinički vidljiva lezija > 4 cm u najvećoj dimenziji
**Stadijum IIB** — Sa jasnom invazijom parametrija
**STADIJUM III**
Tumor se širi do pelvičnog zida i/ili zahvata donju trećinu vagine i/ili dovodi do hidronefroze ili nefunkcionalnog bubrega.

**Stadijum IIIA**  — Tumor zahvata donju trećinu vagine, bez širenja na pelvični zid
**Stadijum IIIB**  — Širenje do pelvičnog zida i/ili hidronefroza ili nefunkcionalni bubreg
**STADIJUM IV**
Karcinom se proširio izvan male karlice i zahvatio je (dokazano biopsijom) mukozu bešike ili rektuma. Bulozni edem, sam po sebi, ne dozvoljava da se slučaj označi stadijumom IV

**Stadijum IVA**  — Širenje tumora na okolne organe
**Stadijum IVB**  — Širenje na udaljene organe

Galerija
--------

* Stadijum1AStadijum1A
* Stadijum 1BStadijum 1B
* Stadijum 2AStadijum 2A
* Stadijum 2BStadijum 2B
* Stadijum 3BStadijum 3B
* Stadijum 4AStadijum 4A
* Stadijum 4BStadijum 4B

Izvori
------

1. ↑  Šimunić V. *Ginekologija. 2. izd*. Zagreb: Naklada Ljevak; 2001.
2. ↑  Milenkovic V, Sparic R, Dotlic J, Tulic L, Mirkovic L, Milenkovic S. *Reliability and relationship of colposcopical, cytological and hystopathological findings in the diagnostic process.* Vojnosanit Pregl. 2012;69:869–73.
3. ↑  Junquiera LC. *Osnove histologije*. 10. izd. Zagreb: Školska knjiga; 2005.
4. ↑  Zhao C, Amin M, Weng B, Chen X, Kanbour-Shakir A, Austin RM. *Cytology and human papillomavirus screening test results associated with 2827 histopathologic diagnoses of cervical intraepithelial neoplasia 2/3.* Arch Pathol Lab Med. 2013;137:942–7.

Spoljašnje veze
---------------

| * p
* r
* u
Rak grlića materice (MKB-10: C53) |
| --- |
| Patologija | Humani papiloma virus - Cervikalna intraepitelna neoplazija - Pušenje duvana - Imunodeficijencija |
| Dijagnoza | Stadijumi raka grlića materice - Papanikolau test - Kolposkopija - Biopsija |
| Terapija | Konizacija - Radioterapija raka grlića materice - Hemioterapija raka grlića materice - |
| Prevencija | Vakcinacija - |