recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Komotin** je tvrđava ili srednjovjekovni grad iz 15. stoljeće, na području opčtine Jajce, Bosna i Hercegovina. Pripadao je župi Luci, a u pisanim izvorima se spominjao kao posjed Radivoja Kotromanića.

Lokacija
--------

Nalazi se na području sela Cvitović, sjeveroistočno od Jajca, na udaljenosti od oko petnaest kilometara. 
Lokalitetu se sa glavnog magistralnog puta Jajce - Banja Luka pristupa uskim kolskim putem do sela Cvitovići, odakle se isključivo pješice dolazi do grada.

Historija
---------

Ugarski kralj Ladislav, koji je krunisan u Zadru 5.8.1403, imenovao je Hrvoja Vukčića Hrvatinića za svog namjesnika, dodijelivši mu titulu hercega splitskog, davši mu Split s otocima Brač, Hvar i Korčulu. Herceg Hrvoje utvrdio je Jajce, i još šest tvrđava, među kojima je i Komotin.

Komotin se nalazio u Župi Luka koja se prvi put spominje u 15. stoljeću, kada je nepriznati bosanski kralj Radivoj Kotromanić (osmanlijski pretendent na bosanski kraljevski prijesto) dobio grad ženidbenim vezama, i naziv komotinski gospodar ili „dominus de Comothyn". 

Bosanski namjesnik Alibeg zauzeo je 1497 godine Komotin i u njemu postavio svoju posadu, iako je između Ugarske i Osmanskog carstva postojalo primirje. Kada je o tome stigla vijest u Budim, poslao je kralj poslanstvo u Istanbul da protestvuje protiv ovog nasilja usred mirnog doba.

Opis dobra
----------

Fortifikacioni karakter Komotina je posljedica njegovog smještaja na uzvisini, zatim otežanim prilazom preko planinskih serpentina i jarkom preko kojeg je bio izgrađen drveni pokretni most. Stari grad je smješten na vrhu uzvisine tako da ima širok pregled na nesvakidašnje prirodno okruženje. Izgled srednjovjekovne utvrde Komotinu daju visoki kameni zidovi čija debljina iznosi cca 1,2 do 1,4 m. 

Imao je nepravilnu četvorougaonu osnovu čije su vanjske dimenzije iznosile cca 33,5x12,8 m i 32,5x13,4 m. Komotin je imao i veliki i mali obor kao i prostor za stanovanje. Njegov izgled sa lijepo obrađenim vanjskim zidovima, s malim prozorskim otvorima i visokim strmim krovom koji je bio prekriven šindrom, više je ličio na srednjovjekovnu kuću nego na utvrdu. Visina ostataka zidova iznosi cca 10-11 m. Zidana visoka ograda malog obora štitila je dvorac.

Proglašen je za nacionalni spomenik BiH.

Stanje dobra
------------

* pristup tvrđavi je vrlo težak,
* cijelo područje i neposredna okolina je obrasla visokim i niskim rastinjem i djelimično zasuta obrušenim kamenjem,
* zidine su mjestimično u veoma lošem stanju (predruševno stanje), uslijed neodržavanja.
* Planinari iz Jajca i stanovnici Cvitovića su 2006 očistili tvrđavu i uredili pristupni put.

Literatura
----------

* Nusref Redžić, Sarajevo: Sarajevo Publishing, 2009 - Srednjovjekovni gradovi u Bosni i Hercegovini.
* Ćiro Truhelka, Sarajevo: J. Studnička i Drug, 1904, 71 -Kraljevski grad Jajce. Povijest i znamenitosti

Vanjski linkovi
---------------

* Komotin postao dostupan Arhivirano 2016-10-16 na Wayback Machine-u
* Komotin u Jajcu Arhivirano 2016-09-17 na Wayback Machine-u
**Locri** je italijanski grad i općina (*comune*) u metropolitanskom području Reggio Calabrije u Kalabriji. Ime je dobila od drevnog grčkog grada Lokride (Lokris).

Historija
---------

Locri je u prošlosti bio poznat kao Epizefirski Lokris (od grčkog *Επιζεφύριοι Λοκροί*, *epi-Zephyros*, "pod zapadnim vjetrom"). Osnovan je oko 680. pne. kraj današnjeg rta Capo Zefirio od strane kolonista iz Lokride. Postao je jedan od najznamenitijih gradova Velike Grčke. Bio je u savezništvu sa Spartom, Sirakuzom, a na kraju i s Rimom koga je podržavao u borbi protiv Pira početkom 3. vijeka pne.

Grad je počeo gubiti važnost i stanovništvo u 5. vijeku, a 915. razorili su ga Saraceni. Preživjeli žitelji su na padinama Aspromontea, 10 km od obale, osnovali grad po imenu Gerace. Suvremeno naselje je godine 1850. nastalo širenjem Geracea, kada je sagrađena željeznička stanica. Tada je prozvan Gerace Marina, ali je 1934. preimenovan u Locri. Posljednjih je godina poznat kao uporište 'Ndranghete.

Vanjske veze
------------

***Locri*** na Wikimedijinoj ostavi

* Associazione Culturale Giovani per la Locride ()
* Sito on ancient Locri () ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 152447847
* LCCN: n80158860
* GND: 4111349-4
* SUDOC: 027842894
* BNF: cb119797201 (podaci)
* NKC: ge1171926

 |
Za grad u Bugarskoj, vidite članak Devin (Bugarska).

**Devin** (shrv. i slov.; tal. **Duino** [ˈduiːno]), gradić na obali Jadranskog mora, dio talijanske općine Duino-Aurisina u regiji Furlanija-Julijska krajina u Sjevernoj Italiji. Devin ima 1421 stanovnika i leži između Sistiane i Monfalconea.

Historija
---------

Novi devinski dvorac Thurn und Taxis
Prije 1950e Devin je bio većinsko naselje Slovenaca, a stanje se promijenilo za vrijeme Slobodne Teritorije Trsta (1947-1954) kada su se u Devin doselili brojni istarski esuli, tako da je danas Devin većinski naseljen Talijanima. Devin je poznat po svoja dva zamka i stijeni *Dama Bianca* koja se nalazi na rtu pored starog zamka. Uz *Damu Biancu* (Bijela dama) vezana je srednjovjekovna legenda o okrutnom kralju koji je s te litice bacio svoju mladu nevjestu, no prije nego što je dotakla vodu, nebo joj se smilovalo i pretvorilo je u stijenu koja svojim oblikom podsjeća na žennski lik zamotan u dugi veo. Stariji dvorac u ruševinama je iz 11. vijeka, a noviji je u odličnom stanju - on je stoljećima vlasništvo familije Thurn und Taxis, od 2003 je otvoren za javnost. Izgrađen je u 16. vijeku na temeljima rimske utvrde. U njemu je napisao svoje besmrtne *Devinske elegije* pjesnik Rainer Maria Rilke, a tu je svojevremeno bilo sjedište vlade Slobodne Teritorije Trsta (1947-1954). Od 1982. u njemu radi Kolegij udruženog svijeta Jadrana (United World College of the Adriatic), srednja škola koja priprema učenike iz 80 zemalja za međunarodnu maturu (International Baccalaureate).

Devin je poznat i po Rilkejevoj šetnici restauiranoj 1987. koja vodi po hridinama iznad mora, od Devina do Sistiane (Sesljan), sa koje puca lijepi pogled na Tršćanski zaljev. Zaljev je bio inspiracija pjesniku Rilkeu za njegove stihove iz *Devinskih elegija*. Šetnica je dio parka prirode Falesie di Duino (slovenski: Deželni naravni rezervat Devinskih sten) koji se proteže od Trsta do nekadašnje provincije Gorizie, na površini od 107 hektara, od čega 63 ha uz more. U Devinu je austrijski fizičar Ludwig Boltzmann za vrijeme ljetovanja 1906 u trenutku depresije napravio samoubistvo.

Galerija
--------

* Pogled na Devinski stari gradPogled na Devinski stari grad
* Rilkeova šetnicaRilkeova šetnica
* Rilkeova šetnicaRilkeova šetnica
* Devinska lukaDevinska luka
* župna crkva sv. Ivanažupna crkva sv. Ivana

Povezano
--------

* Austrijska rivijera
* Devinski grad
* Devinski sporazum
* Grofovi Devinski
* Nabrežina
* Sesljan

Izvori
------

1. 1 2  Statistiche demografiche ISTAT, Comune: Duino-aurisina 31 Dicembre 2009

Vanjske veze
------------

***Devin*** na Wikimedijinoj ostavi

* Devinski zamak
* Vodič po Devinu i Sesljanu
* Castello vecchio di Duino (na portalu Flickr)
* United World College of the Adriatic - Duino

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* NKC: ge305374

 |
**Lodi Vecchio** je općina (*comune*) u italijanskoj Lodijskoj provinciji u Lombardiji, oko 25 km jugoistočno od Milana i oko 8 km zapadno od grada Lodija. Nastala je kao drevno keltsko/insubrijsko naselje, koje se poslije našlo na znamenitom rimskom putu Via Aemilia. Rimljani su mu dali ime *Laus Pompeia*. U 4. vijeku je postao biskupsko sjedište. U 11. vijeku je vodio dugu i uspješnu borbu protiv susjednog Milana. Godine 1111. su ga milaneške trupe uspjele zauzeti i srušiti. Godine 1158. je rimsko-njemački car Friedrich I Barbarossa nekoliko kilometara dalje podigao naselje od koga je nastao današnji Lodi. Ostaci starog naselja su postali poznati kao "stari Lodi" od čega potiče današnji naziv. Godine 2006. je ukazom predsjednika Republike dobio službeni status grada.

Znamenite ličnosti
------------------

* Ivan od Lodija

Izvori
------

Vanjske veze
------------

***Lodi Vecchio*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 243837508

 |
**Faenza** (fon. Faenca, latinski: *Faventia*) je grad u talijanskoj provinciji Ravenni u regiji Emiliji-Romagni. Grad je 2011. imao 57.973 stanovnika. Faenza je u svjetskim relacijama poznata kao prijestolnica keramike.

Geografija
----------

Faenza leži na rijeci Lamone, udaljena 50 km jugoistočno od regionalnog centra Bologne.

Historija
---------

Antički rimski grad Faventia postojao je još u 2. vijek pne. i bio je važno mjesto na cesti Via Aemilia. Novija arheološka iskapanja pokazuju da je Faenza ipak puno stariji grad. Nakon propasti Zapadnog Rimskog carstva grad je pretrpio brojne barbarske napade. Od početka 12. vijeka Faenza je samostalna komuna, koja je između 1240. i 1241. izdržala osmomjesečnu opsadu cara Svetog Rimskog Carstva Fridrika II. Od 1313. grad je feudalni leno porodice Manfredi koja njime vlada sve do 1501. kad ga je zauzeo Cesare Borgia. Od tad je domena Papinske Države, osim jednog kraćeg razdoblja od 1797. do 1814. za Napoleonskih ratova. Od 1859. anektiran je u Kraljevinu Sardiniju, a od 1861. Faenza je ukomponirana u Kraljevinu Italiju. Još od srednjeg vijeka, a naročito između 15. i 16. vijeka, Faenza je slavna po svojoj majolici (glaziranoj keramici) koja se i zove faenza majolika.

Znamenitosti
------------

Piazza del Popolo
Katedrala San Pietro Apostolo
Faenza i danas ima jasno vidljiv izgled grada sa ortogonalnim planom ulica iz rimskih vremena, okružen bedemima iz 15. vijeka. Najveća znamenitost grada je trg Piazza Vittorio Emanuele sa renesansnom katedralom San Pietro Apostolo koju je 1474. počeo graditi Giuliano da Maiano, a koja ni danas nema dovršenu fasadu. Interesantne su i palače Podestà i Commune. Faenza je svjetski slavna po svom Internacionalnom muzeju keramike, osnovanom 1908. godine, koji je kompletno obnovljen nakon Drugog svjetskog rata.

Privreda
--------

Faenza je grad razvijene strojarske industrije, sa još i danas razvijenom zanatskom proizvodnjom keramike.
Pored tog Faenza je poznata i po voću i vinu.

Gradovi prijatelji
------------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Francuska Bergerac
* Hrvatska Rijeka
 | * Njemačka Schwäbisch Gmünd
* Španija Talavera de la Reina
 | * Rumunija Temišvar
* Grčka Marousi
 |

Izvori
------

1. 1 2  „*Italy: Emilia-Romagna*" (engleski). Citypopulationde. Pristupljeno 27. 8. 2013.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  „*Faenza*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 27. 8. 2013.

Vanjske veze
------------

***Faenza*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada ()
* *Faenza* na portalu Encyclopædia Britannica ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 312794605
* GND: 4091999-7
* NKC: ge1155578

 |
**Macerata** je glavni grad talijanske provincije Macerate u Markama. Grad ima 42.019 stanovnika.

Geografija
----------

Historijski centra grada leži na nadmorskoj visini od 315 m, između rijeka Chienti (jug) i Potenze (sjever). Udaljen je 30 km od Jadranskog mora, južno od Ancone.

Historija
---------

Corso Cavour
Macerata je izrasla u grad tokom 10. i 11. vijeka, pored ruševina antičkog rimskog grada Helvia Recine, kojeg je 408. razorio vizigotski kralj Alarik. Od 12. vijeka grad je nezavisna gradska komuna, a od 1320. biskupsko sjedište. Oko 1445. Macerata je postala dio Papinske Države.

Znamenitosti
------------

Najveći spomenici Macerate su Loggia dei Mercanti podignuta između 1485. i 1491. godine, neoklasistička sportska arena Sferisterio koja se danas koristi za operne spektakle, katedrala (1771–1790) i crkva Santa Maria delle Vergini (1555–1590) sa slikama Tintoretta. Macerata je univerzitetski grad, s pravnim fakultetom osnovanim još 1290. godine.

Privreda
--------

Macerata je poljoprivredni centar kraja poznatog po proizvodnji povrća i cvijeća, te uzgoju krava i svinja. Grad ima i nešto industrije, proizvodi se pivo, cigla i namještaj.

Gradovi prijatelji
------------------

* Njemačka Weiden in der Oberpfalz
* Francuska Issy-les-Moulineaux
* Malta Floriana
* Albanija Kamez

Izvori
------

1. 1 2  „*ITALY: Marche*" (engleski). Citypopulationde. Pristupljeno 4. 7. 2013.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*Macerata*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 7. 7. 2013.

Vanjske veze
------------

***Macerata*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada ()
* *Macerata* na portalu Encyclopædia Britannica ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 155791622
* LCCN: n79058852
* GND: 4114892-7
* NKC: ge421323

 |
Tzv. "Vila Kolumni" u Ptolemaidi
**Ptolemais** ili **Ptolemaida** je drevni antički grad u Kirenajci čije se ruševine nalaze u blizini današnjeg grada Tolmeitha u Libiji. Pretpostavlja se da je osnovan u 7. ili 6. vijeku pne. od strane grčkih kolonista te je bio jedan od članova tzv. Pentapolisa, saveza pet grčkih gradova-država. Oko godine 331. pne. su ga zauzele trupe Aleksandra Velikog, a potom je prešao pod vlast Ptolemeja, odnosno njegove države, po čemu je najvjerojatnije dobio ime. Kasnije su njime zavladali Rimljani koji su ga nazvali *Tolmeta*. Dugo je vremena bio zasjenjen drugim gradovima Kirenajke, ali se to promijenilo sa velikim potresom i cunamijem 365. godine koji je opustošio obalu Kirenajke, ali je Ptolemaida u njemu bila relativno očuvana. Zbog toga je postao glavni grad Kirenajke. Međutim, već 428. su ga uništili Vandali. Obnovljen je pod bizantskim carem Justinijanom I, ali su ga konačno uništili Arapi prilikom pohoda na Sjevernu Afriku u 7. vijeku.

Eksterni linkovi
----------------

* Ptolemais - home page Arhivirano 2011-08-25 na Wayback Machine-u (Polish, English)
* Excavations - preliminary reports Arhivirano 2011-08-25 na Wayback Machine-u
* Ptolemais survey, Libya Arhivirano 2013-03-24 na Wayback Machine-u (nondestructive archaeology)
* Ptolemais City

32°42′N 20°57′E﻿ / ﻿32.700°N 20.950°E﻿ / 32.700; 20.950

***Ptolemaida (Kirenajka)*** na Wikimedijinoj ostavi
**Manfredonia** je grad u talijanskoj provinciji Foggia u regiji Apulija od 56 285 stanovnika.

Geografske karakteristike
-------------------------

*Manfredonia* leži na jugu poluotoka Gargano, na ulazu u istoimeni zaljev u Jadranskom moru, sjeveroistočno od Foggie.

Historija
---------

Panorama grada
Romanička crkva *Santa Maria di Siponto* iz 1117. udaljena 3 km jugozapadno od grada, označava mjesto na kom se nalazio antički grad **Sipontum** kog su Rimljani zauzeli 217. pne.

Još od 1. vijeka *Sipontum* (kasniji *Siponto*) je biskupsko središte, koje su stanovnici napustili početkom 13. vijeka, zbog nezdrave klime iz obližnjih laguna i preselili se u obližnju *Manfredoniju* koju je 1260. osnovao kralj Sicilije Manfred. Grad su - 1620. razorili Turci.

Znamenitosti
------------

Najveće znamenitosti *Manfredonije* su zamak i romanička crkva *San Domenico*. U gradu se nalazi i muzej sa artefaktima iz antičkog grada *Sipontuma*.

Privreda
--------

Još i danas je *Manfredonija* pretežno grad u kojem se stanovnici bavepoljoprivredom , ribarstvom i trgovinom, uz sve značajniji turizam.

Izvori
------

1. ↑  „*ITALY: Marche*" (engleski). Citypopulationde. Pristupljeno 28. 08. 2013.
2. 1 2 3 4 5  „*Manfredonia*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 28. 08. 2013.

Vanjske veze
------------

***Manfredonia*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada ()
* *Manfredonia* na portalu Encyclopædia Britannica ()
**Concordia Sagittaria** je grad u talijanskoj provinciji Venecija (regija Veneto) od 10 775 stanovnika  (2008. godine).

Geografske karakteristike
-------------------------

*Concordia Sagittaria* leži na istoku Sjeverne Italije duž obala rijeke Lemene, nešto južnije od Portogruara, udaljena oko 80 km sjeveroistočno od provincijskog centra Venecije, gotovo na granici sa regijom Furlanija-Julijska krajina.

Historija
---------

Romanički baptisterij
*Concordia Sagittaria* je osnovana kao Rimska kolonija - **Iulia Concordia**, 42. pne.  pored raskršća dviju važnih puteva Via Annia i Via Postumia, na pola puta između Altinuma i Akvileje. Pred kraj Rimskog Carstva izrasla je u veliki garnizon sa impozantnom manufakturom za proizvodnju oružja.
Za barbarskih provala u Italiju razorio ju je Atila, ali se život u gradu obnovio jer je postala biskupsko sjedište u Akvilejskoj patrijarhiji.

Mletačka Republika anektirala ju je zajedno sa ostalom Furlanijom 1420. Nakon pada Venecije i napoleonskih ratova - *Concordia Sagittaria* je kao i ostatak Veneta postao dio Kraljevstva Lombardija-Venecija, vazalne tvorevine Austrijskog carstva sve do 1866. i Ujedinjenja Italije.

Znamenitosti
------------

Iz antičkih vremena *Concordia Sagittaria* ima ostatke gradskih bedema i dva mosta, a iz ranokršćanskog perioda nekropolu duž Via Annije iz 4. - 5. vijeka, sa ostatcima bazilike.

Najveće novovjeke znamenitosti *Concordije* su romanički *baptisterijem* iz 11. vijeka, pored gotičke ckatedrale *San Stefano* iz 1466. i biskupska palača iz 15. vijeka.

Privreda
--------

*Concordia Sagittaria* je lokalni centar poljoprivrednog kraja, poznat po uzgoju goveda.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*Concordia Sagittaria*" (talijanski). Treccani. Pristupljeno 31. 08. 2013.

Vanjske veze
------------

***Concordia Sagittaria*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada ()
* *Concordia Sagittaria* na portalu Treccani ()

| * p
* r
* u
Provincija Venecija |
| --- |
| Annone Veneto • Campagna Lupia • Campolongo Maggiore • Camponogara • Caorle • Cavallino-Treporti • Cavarzere • Ceggia • Chioggia • Cinto Caomaggiore • Cona • Concordia Sagittaria • Dolo • Eraclea • Fiesso d'Artico • Fossalta di Piave • Fossalta di Portogruaro • Fossò • Gruaro • Jesolo • Marcon • Martellago • Meolo • Mira • Mirano • Musile di Piave • Noale • Noventa di Piave • Pianiga • Portogruaro • Pramaggiore • Quarto d'Altino • Salzano • San Donà di Piave • San Michele al Tagliamento • San Stino di Livenza • Santa Maria di Sala • Scorzè • Spinea • Stra • Teglio Veneto • Torre di Mosto • Venecija • Vigonovo
 |
*Za ostala značenja, vidi Latina (razvrstavanje).*

**Latina** je glavni grad istoimene talijanske provincije Latine u Laciju. Grad je 2011. imao 117.892 stanovnika. Latina je jedan od najmlađih gradova u Italiji. Uz Imperiju i Apriliju, jedini je veći grad kojeg su osnovali fašisti.

Geografija
----------

Latina se prostire na terenu nekadašnje močvare Agro Pontino, udaljen oko 64 km jugoistočno od regionalnog centra Rima.

Historija
---------

Katedrala San Marco
Latina je novi grad, nastao 1932. kada je isušena dotadašnja močvara, što je bio jedan od velikih projekata javnih radova i reobnove Italije Benita Mussolinija. Grad je nazvan Littoria i 1934. postao je administrativni centar novoosnovane istoimene provincije Littorije, izdvojene iz dotadašnje Rimske provincije. Nakon Drugog svjetskog rata, grad i provincija su 1947. prezvani u Latina.

Privreda
--------

Latina je industrijski grad sa velikom šećeranom, tvornicom konzervi i stakla. Pored grada nalazi se nuklearna elektrana izgrađena između 1958. i 1962. godine.

Gradovi prijatelji
------------------

|  |  |
| --- | --- |
| * Španija Palos de la Frontera
* Brazil Farroupilha
 | * Ujedinjeno Kraljevstvo Birkenhead
* Poljska Oświęcim
 |

Izvori
------

1. ↑  „*ITALY: Lazio*" (engleski). Citypopulationde. Pristupljeno 21. 5. 2013.
2. 1 2 3 4 5  „*Latina*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 21. 5. 2013.

Vanjske veze
------------

***Latina*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada ()
* *Latina* na portalu Encyclopædia Britannica ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 138901637
* LCCN: n79097455
* GND: 4247575-2
* NKC: ge1155780

 |
**Castelnuovo del Garda** je grad i komuna u talijanskoj provinciji
Verona (regija Veneto) od 12.873 stanovnika  (2014. godine).

Geografske karakteristike
-------------------------

*Castelnuovo del Garda* leži u Sjevernoj Italiji na jugoistočnoj obali Jezera Garda na površini od
34,5 km² 
120 kilometra zapadno od Venecije i oko 15 km zapadno od Verone.

Historija
---------

Za antike se prvobitno naselje na tom terenu zvalo *Beneventum*, kasnije je prezvano u *Quadrivium*. Njega je u 12. vijeku 
razorio Friedrich Barbarossa, pa su preživjeli stanovnici podigli novo naselje i nazvali ga **Castrum novum** 
iz tog se vremenom izrodilo današnje ime grada - Castelnuovo.

Castelnuovo del Garda je poznat po masakru, koji se dogodio za vrijeme Risorgimenta - 1848. 
kog su izvršile trupe feldmaršala Radetzkog.

Privreda
--------

*Castelnuovo del Garda* je ladanjski gradić koji živi od turizma, poznat po velikom zabavnom parku - Gardaland.

Gradovi prijatelji
------------------

* Njemačka, Neustadt an der Aisch
* Slovenija, Trebnje

Izvori
------

1. 1 2  „*Castelnuovo del Garda*" (talijanski). Treccani. Pristupljeno 02. 10. 2014.
2. ↑  „*Popolazione residente al 31 gennaio 2014*" (talijanski). Dato Istat. Pristupljeno 02. 10. 2014.

Vanjske veze
------------

***Castelnuovo del Garda*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Castelnuovo del Garda* na portalu Treccani ()
**Favignana** (čita se **Favinjana**, sicilijanski: *Faugnana*) je gradić i komuna (općina) na istoimenom otoku u talijanskoj provinciji Trapani, u regiji Siciliji. Favignana broji 4394 stanovnika. U sklopu komune Favignana su i otoci Marettimo i Levanzo.

Etimologija
-----------

Ime mjesta je dolazi od latinske riječi *favonius* kojom su Rimljani zvali prohladni zapadni vjetar s mora.

Geografija
----------

Favignana leži na istoimenom otoku Favignana, najvećem u arhipelagu Egadi udaljena 7 km od zapadne obale Sicilije, u Sredozemnom moru.

Historija
---------

Nakon pobjede u pomorskoj Bitci kod Egadskih otoka 241. pne. nad Kartagom, arhipelagom Egadi i Favignanom zavladao je Rim.
Nakon propasti Zapadnog Rimskog Carstva arhipelagom su vladali Vandali, Goti i Saraceni, sve do 1081. kad ga je osvojio i utvrdio normanski vođa Roger I od Sicilije. Nakon tog je Favignana slijedila sudbinu Sicilije sve do kraja 16. vijeka, kad je postala zajedno sa arhipelagom vlasništvo genoveške porodice Pallavicini-Rusconi, a od 1874. porodice Florio, koji su se osobito angažirali na razvoju ribarstva (lov na tune).

Znamenitosti
------------

Katedrala Madonna dell'Immacolata Concezione
Najveće znamenitosti Favignana su katedrala Madonna dell'Immacolata Concezione i neogotička Villa Florio izgrađena između 1876. i 1878. po projektu arhitekta Giuseppe Damiani Almeyde.

Najpoznatija atrakcija Favignana je tradicionalna pomalo atavistička i previše krvava, ritualna fešta ubijanja ulovljenih tuna mačetama i ostima u moru, zvana *mattanza* (masakr).

Privreda
--------

Glavna privredna aktivnost stanovnika Favignana je turizam od kog danas živi većina otočana.

Povezano
--------

* Favignana (otok)
* Egadski otoci

Izvori
------

1. 1 2 3  „*Favignana*" (talijanski). Trecani enciclopedia Italiana. Pristupljeno 12. 6. 2013.

Vanjske veze
------------

***Favignana (komuna)*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada Arhivirano 2013-05-01 na Wayback Machine-u ()
* *Favignana* na portalu Trecani enciclopedia Italiana ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 240076841

 |
**Catanzaro** je grad u Italiji, glavni grad regije Kalabrije i istoimene Catanzarske provincije. Grad je 2012. imao od 89.062 stanovnika.

Geografija
----------

Catanzaro leži na jugu Italije, pored zaljeva Squillacea, 80 km jugoistočno od Cosenze. Catanzaro je poznat kao "Grad dva mora" jer leži točno u sredini Kalabrije, na dijelu gdje je taj poluotok najuži, pa se s njegova tri brda (visoka 343 m) vide i Tirensko i Jonsko more.

Pogled iz Catanzara na dva moraPogled iz Catanzara na dva mora

Historija
---------

Panorama historijskog centra grada
Ulica prema katedrali
Catanzaro je osnovan u 10. vijeku kao bizantski Katasarion, kojeg je 1059. zauzeo normanski lider Robert Guiscard. Zbog njegove izuzetne strateške pozicije grad je često bio meta brojnih osvajača, konkretno Saracena, Normana, Švicaraca i Anžuvinaca. Catanzaro je 1528. uspio izdržati četvoromjesečnu francusku opsadu. Grad je igrao važnu ulogu za Napoleonskih ratova i Risorgimenta. Od 1928. grad je sjedište dijeceze, a od 1971. i glavni grad regije. Catanzaro leži na trusnom tlu i više je puta razaran i obnavljan nakon potresa (1783, 1905. i 1907), a pretrpio je i teška razaranja za Drugog svjetskog rata od strane savezničke avijacije.

Znamenitosti i obrazovanje
--------------------------

Najveća znamenitost Catanzara je njegova katedrala, podignuta još za Normana 1121. i kompletno obnovljena 1511. godine, a kasnije stradala 1638. u potresu i 1943. za vrijeme savezničkog bombardiranja. Odmah pored nje nalazi se barokna crkva Santissimo Rosario. U gradu od 1998. djeluje Univerzitet Magna Grecia koji je drugi po veličini u Kalabriji.

Privreda i transport
--------------------

Catanzaro je tokom 17. i 18. vijeka bio slavan po svojim svilenim tkaninama, a danas je centar poljoprivrednog kraja, poznatog po proizvodnji maslinovog ulja i umjetnih gnojiva. Catanzaro je i željeznički čvor, iz njega se račva pruga za njegovu luku Marina di Catanzaro u zaljevu Squillaceu, koja inače vodi prema Reggiu Calabriji i Siciliji.

Izvori
------

1. 1 2  „*Italy: Calabria*" (engleski). Citypopulationde. Pristupljeno 4. 7. 2013.
2. 1 2 3 4 5 6 7  „*Catanzaro*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 7. 7. 2013.

Vanjske veze
------------

***Catanzaro*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada ()
* *Catanzaro* na portalu Encyclopædia Britannica ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 148413063
* LCCN: n80150138
* GND: 4229457-5
* NKC: ge1120215

 |
**Samokov** (bugarski: Самоков) je grad na jugozapadu Bugarske u Oblasti Sofija. Grad se smjestio na prijevoju planina Rila i Vitoša, udaljen svega 55 kilometara od glavnog grada Sofije. Zbog brojnih terena za zimske sportove Samokov, se uz obližnji Borovec, razvio u jedan od najvećih bugarskih zimskih turističkih središta.

U svojoj prošlosti Samokov je bio središte zanatsva, osobito kovača. Brojni majstori iz Samokova danas su značajne bugarske povijesne ličnosti poput; *Zahari Zografa*, *Hriste Dimitrova* i *Nikole Obrazopisova*. I samo ime grada, govori o kovačkoj aktivnosti u gradu. Jer ime je sastavljeno od riječi *samo* i *kov*, koje i u bugarskom imaju isto značenje kao i u hrvatskom. Dakle Samokov bi bio mjesto gdje se predmeti sami kuju, pomoću mehaničkog čekića pokretanog snagom vode (*samokova*).

Historija
---------

Predpostavlja se da je Samokov osnovan u 14 st. kao rudarsko naselje uz pomoć njemačkih saskih rudara. Sa sigurnošću se prvi put navodi 1455 godine, u turskom popisu, i ponovno 1477 godine, pod imenom - *Vlajčov Samokov*. Kroz 16. i 17 st. Samokov je izrastao u najveći rudnik željeza u regiji. Zabilježeno je da je u razdoblju 1565-1566, Samokov proizveo i isporučio 20 000 konjskih potkova za Beograd i 30 000 klinova za potrebe Otomanske vojske. Samokov je proizvodio brodska sidra i ostale metalne predmete za brodogradilišta u Bugarskoj, naročito za ono u Ankialosu u bugarskom primorju.

Slika naivne škole iz Samokova, Nikole Obrazopisova iz 1892. godine

Sport
-----

Jedina Bugarska skijaška skakaonica nalazi se u Samokovu. Skakaona je mala, omogućuje skokove samo do 45 m, jer je izgrađena na malenom brijegu. Skijaški centar Samokov ima staze za skijaško trčanje, malo skijalište za alpske discipline i snowboard.

Vanjske poveznice
-----------------

* Samokov.bg Službene stranice općineSamokov
* Slike i tekstovi o Samokovu
* Slike iz Samokova[*mrtav link*]

  


| Gradovi u Bugarskoj The flag of Bulgaria |
| --- |
| Ajtos | Asenovgrad | Blagoevgrad | Botevgrad | Burgas | Ćustendil | Dimitrovgrad | Dobrič | Dupnica | Gabrovo | Gorna Orjahovica | Goce Delčev | Harmanli | Haskovo | Jambol | Karlovo | Karnobat | Kazanlak | Krdžali | Lom | Loveč | Montana | Nova Zagora | Panađurište | Pazardžik | Pernik | Petrič | Pleven | Plovdiv | Razgrad | Ruse | Samokov | Sandanski | Sevlijevo | Silistra | Sliven | Smoljan | Sofija | Stara Zagora | Svištov | Šumen | Trgovište | Trojan | Varna | Veliko Trnovo | Velingrad | Vidin | Vraca |

***Samokov*** na Wikimedijinoj ostavi
**Ukrajinska pravoslavna crkva u Kanadi** (ukr. *Українська Православна Церква в Канаді*; engl. ) je organski dio Carigradske patrijaršije.

Poglavar je gospodin Jurij, a sjedište se nalazi u Vinipegu.

Istorija
--------

Jula 1918, u gradu Saskatun, provincija Saskačevan, bila je obrazovana crkvena opština i bratstvo pod nazivom *Ukrajinska grčka pravoslavna crkva Kanade* (engl. ). Bratstvo, u čiji sastav su ušli i bivši unijati, zajednički je osudilo Brestovsku uniju. Tražeći episkopsko rukovodstvo, članovi opštine su se obratili ruskom episkopu aleutskom i severnoameričkom Aleksandru (Nemolovskom), koji je u početku pristao da se stavi na čelo opštine, ali je kasnije odbio.

Dana 28. decembra 1918, održan je Prvi sabor Ukrajinske grčke pravoslavne crkve Kanade, nakon koga je otvorena seminarija u Saskatunu.

Drugi sabor je bio održan 27. novembra 1919. godine u prisustvu antiohijskog mitropolita Germana (Šehadi), koji se nalazio na čelu ove Crkve posljednjih pet godina.

Nakon 1924, Ukrajinska grčka pravoslavna crkva Kanade je prešla pod okrilje nekanonske Ukrajinske autokefalne pravoslavne crkve. Od tada se na njenom čelu nalazio nekanonski arhijerej Joan Teodorovič (1924—1946).

Godine 1948, vjernici Ukrajinske grčke pravoslavne crkve Kanade su se odvojili od Joana Teodoroviča, i 1949. na njihovo čelo se stavio samozvani patrijarh Mstislav Skripnik, a od 1951 — mitropolit Ilarion (Ogijenko).

Godina 1950-ih, Ukrajinska grčka pravoslavna crkva Kanade je uspostavila odnose s Ukrajinskom pravoslavnom zagraničnom crkvom. Godine 1945, bio je osnovan Institut Svetog Andreja.

Godine 1951, Ukrajinska grčka pravoslavna crkva Kanade je proglašena za mitropoliju, i bila je izvršena podjela na dvije eparhije. Godine 1959, osnovana je i treća eparhija. U tom vremenu, bilo je ukupno 270 parohija, 76 sveštenika i oko 140 hiljada vjernika.

Pokušaji da se uredi kanonski status Ukrajinske grčke pravoslavne crkve Kanade su dali rezultat 1. aprila 1990, kada je Ukrajinska grčka pravoslavna crkva Kanade bila podvedena pod jurisdikciju Carigradske patrijaršije, s promjenom njenog naziva u *Ukrajinska pravoslavna crkva u Kanadi*.

Dana 23. jula 2006, održano je ustoličenje arhiepiskopa vinipeškog i mitropolita kanadskog Ivana (Stinke).

Jula 2010,  sabor Ukrajinske pravoslavne crkve u Kanadi je uvažio ostavku mitropolita Ivana i izabrao njegovog nasljednika, koji je postao arhiepiskop Jurij (Kališčuk).

Savremeno stanje
----------------

U Ukrajinskoj pravoslavnoj crkvi u Kanadi, kao liturgijski jezici, upotrebljavaju se crkvenoslovenski, ukrajinski, engleski i francuski jezik.

U današnje vrijeme, Crkva ima 4 episkopa, 200 hramova i kapela i oko 100 sveštenika.

Godine 1961, bilo je registrovano oko 119 hiljada vjernika te Crkve, a 2004. samo oko 11 hiljada.

Vidi još
--------

* Carigradska patrijaršija
* Ukrajinska pravoslavna crkva u SAD
* Ukrajinska pravoslavna crkva

Spoljašnje veze
---------------

* Zvanična stranica Ukrajinske pravoslavne crkve u Kanadi
Jajačka tvrđava
**Jajačka tvrđava** je tvrđava u bosanskohercegovačkom gradu Jajcu. Tvrđava se nalazi u komleksu Staroga grada.

Tvrđava, za koju se često upotrebljavaju nazivi kastel i citadela, postojala je i prije prvog spomena imena Jajca u pisanim izvorima. O vremenu gradnje tvrđave stručnjaci imaju različita mišljenja. Svi se slažu da je svakako izgrađena prije Hrvojeve vladavine. Jedni njenu gradnju stavljaju u XIII. a drugi čak do druge polovine XIV. stoljeća.

U pisanim izvorima Jajce se prvi put spominje 1396. Godine. Njegov osnivač je Hrvoje Vukčić Hrvatinić koji se titulira "conte di Jajcze". To je ujedno vrijeme naglog porasta važnosti i naglog procvata Jajca. Izgleda da je grad udajom Hrvojeve udovice Jelene za kralja Ostoju prešao u kraljevske ruke.

Pred kraj bosanske države, u istorijskim izvorima se prvi puta pominje kraljevski dvor u Jajcu 1457. godine za vladavine kralja Stjepana Tomaša. Četiri godine kasnije tu je, u prisustvu papskog legata, krunisan posljednji bosanski kralj Stjepan Tomašević, koji je dvije godine stolovao u ovom gradu, a tu je i pogubljen, vjerovatno, na Carevu polju, u prisustvu sultana Mehmeda el Fatiha 1463. godine

Mađari zauzimaju Jajce 1464. godine i osnivaju Jajačku banovinu, a dali su gradu izgled zapadnih utvrda. Grad postaje istureno strateško uporište do kraja 1527. godine. Te godine, poslije Mohačke bitke, definitivno pada pod otomanski imperij i gubi značaj kao istureni položaj. Za vrijeme otomanskog imperija (1528.-1878.), grad dobiva konačan oblik. U tvrđavi se tornjevi pretvaraju u bastione i unutar starih srednjovjekovnih zidova podignuti su nasipi te se gradi barutana. Požar iz 1658. godine je teško poharao i tvrđavu i grad.

Na jugozapadu je ulaz s kraljevskim grbom. Po osnovnoj koncepciji, oblikovanje portala sa kraljevskim grbom je u duhu kasne gotike, kao i po heraldičkoj analizi, veoma je slično portalu sa Bobovca. U izradi reljefa nad portalom očituje se rustična gotika. Majstor se nije mnogo razumio u heraldiku. Grb je okrenut na suprotnu stranu.

Tvrđava pokriva površinu od 11.200 m2, a dužina zidova iznosi 1.300 metara. 
Zidovi su visoki i dvorac je sagrađen na brežuljku koji je u obliku jajeta. Rijeke Pliva i Vrbas su ujedno i zaštita dvorca. Cijelo područje je geografski i povijesno zanimljivo.

Proglašena je za nacionalni spomenik BiH.

Izvori
------

1. 1 2  „Nada Klaić: SREDNJOVJEKOVNA BOSNA". *EMINEX s p.o. Zagreb, 1964.*. Pristupljeno 9. 2. 2023.
2. ↑  „Turizam plus: Jajce". Arhivirano iz originala na datum 2011-07-17. Pristupljeno 2012-04-15.
3. ↑  dr. Ćiro Truhelka: Kraljevski grad Jajce
Kloaka kod crvenorepog jastreba (*Buteo jamaicensis*).
**Kloaka** je zadnji deo creva u koji se ulivaju izvodni kanali sistema organa za izlučivanja i razmnožavanje, prvenstveno onih koje legu jaja kao što su žabe, ptice i gmizavci. U kloaku ulaze i gonadukti (jajovod i semenovod), ali i mokraćovod. Takav otvor karakterističan je za veliki broj kičmenjaka. Izuzetak su gotovo svi sisari, neki gmizavci i ribe. Ribe imaju poseban otvor za polne „produkte", jajašca i spermu. Kloake su evolucijska prednost, manji broj telesnih otvora smanjuje i mogućnost infekcije čiji izvor može biti upravo telesni otvor.

Kloaka se nastavlja na zadnje crevo (*rectum*), koji je deo debelog creva (*intestinum crassum*).

Redak izuzetak među sisarima sa placentom je dabar i nekoliko vrsta iz porodice tenreka. I te životinje su u ranijim fazama svog razvoja imale dva telesna otvora, no kasnije se ponovo razvila *sekundarna kloaka*, što se smatra prilagođavanjem uslovima života. Kod kljunara kloaka je prvobitna, izvorna osobina. To ih razlikuje od torbara i sisara sa placentom, a i dalo im je njihovo naučno ime *Monotremata* (jednootvorni).
E-cigareta.
**E-cigareta** je elektronski sklop zamišljen kao zamjena za klasičnu cigaretu.

Naziv i izum
------------

Osim naziva e-cigareta često se koriste: elektronska cigareta, elektronička cigareta, eCigareta ili električna cigareta. Prvu e-cigaretu 2004. godine dizajnirao je i patentirao *Lik Hun - korporacija Ruyan* iz Kine.

Utjecaj na zdravlje:
--------------------

E-cigareta predstavlja zdraviju alternativu pušenju. Zdravija je zbog toga što ne sadrži u sebi više od 4.000 kemijskih sastojaka kao klasična cigareta. Sadrži samo tekućinu s nikotinom. Dim koji oslobađa je u svojoj biti vodena para obogaćena nikotinom. Zbog toga što nisu štetne, u večini zemalja Europske Unije i SAD-u, e-cigarete su dozvoljene za pušenje na mjestima gdje postoji zabrana pušenja klasičnih cigareta. Uz to što prva istraživanja pokazuju da e-cigarete nisu štetne za zdravlje, Svjetska zdravstvena organizacija (WHO) upozorava da su ta istraživanja još uvijek nedostatna i da je prerano za takav zaključak.

Sastav:
-------

Sastav varira ovisno o proizvođaču. Evo jedan za primjer:

* Propylene glycol 85%
* Nicotine 6%
* Glycerol 2%
* Essence 2%
* Organic acid 1%
* Anti-oxidation agent 1%

Tehnologija
-----------

E-cigarete se sastoje iz 3 osnovna dijela: baterije, elektronskog raspršivača i nikotinskog punjenja. Baterije su uglavnom litij-ionske, punjive s LED lampicom na vrhu koja imitira žar. Elektronski raspršivač zadužen je za kontrolu rada uređaja i oslobađanje pare obogaćene nikotinom prilikom uvlačenja. Nikotinsko punjenje služi kao spremnik tekućine s nikotinom, te se mijenja kada se potroši. Jedno nikotinsko punjenje traje kao 8–50 klasičnih cigareta, ovisno o proizvođaču i navikama pušenja. E-cigareta se automatski aktivira prilikom uvlačenja, te sa nakon uvlačenja i sama deaktivira.

Proizvodi
---------

Postoji više proizvođača elektronskih cigareta, čiji se modeli razlikuju u veličini i kvaliteti. Najnoviji proizvodi sve više izgledom, dimenzijama i opipom nalikuju klasičnoj cigareti. Uz osnovni proizvod, e-cigaretu i nikotinska punjenja, mnogi proizvođači proizvode razne dodatke, kao npr. USB punjače za bateriju, punjač za auto, torbice za prenošenje.

Izvještaj o sigurnosti korištenja e-cigarete na Engleskom jeziku Arhivirano 2012-10-31 na Wayback Machine-u

***E-cigareta*** na Wikimedijinoj ostavi
**Domodossola** je talijanski grad od 18.494 stanovnika u provinciji Verbano-Cusio-Ossoli u Pijemontu. Danas je najpoznatija po Simplonskom tunelu koji se nalazi nedaleko od grada.

Geografija
----------

Domodossola leži u podnožju talijanskih Alpa, na ušću rijeka Bogne i Tocea. Domodossola je zračnom linijom udaljena 10 km od švicarske granice i oko 120 km od Milana.

Historija
---------

Domodossola se prvi put spominje za antike kao *Oscela*, prijestolnica Leponta, koju su Rimljani zauzeli 11. pne. Značenje grada je poraslo 1906. kada je izgrađen Simplonski tunel prema švicarskom Brig-Glisu. Ponovno je postala poznata za Drugog svjetskog rata kad su talijanski partizani podigli ustanak u septembru 1944. i proglasili Slobodnu partizansku republiku Ossola (Repubblica dell'Ossola) s Domodossolom kao glavnim gradom. Trupe Wehrmachta skršile su otpor za dva mjeseca, ali je Domodossola ostala simbol talijanskog otpora fašizmu.

Gradovi prijatelji
------------------

* Švicarska Brig-Glis
* Italija Busto Arsizio

Vanjske veze
------------

***Domodossola*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 135156797
* LCCN: no93004996
* GND: 4231022-2
* SUDOC: 166295167
* BNF: cb144912122 (podaci)
* HDS: 007050
* NKC: ge1155784

 |
**Melfi** (ital. *Melfi*) je grad u južnoj Italiji. Melfi je drugi po veličini grad okruga Potenca u okviru italijanske pokrajine Bazilikata.

Geografija
----------

Grad Melfi nalazi se u južnom delu Italije, na 130 km zapadno od Barija. Grad se nalazi na znatnoj nadmorskoj visni (preko 500 m n. v.) u južnom delu Apenina. Iznad grada izdiže se ugašeni vulkan Monte Vulture.

Istorija
--------

U Starom veku je na njegovom području živeo italski narod Lukanci. Njih su pokorili Rimljani i oko godine 291. pne. osnovali koloniju Venusia, od koje će se Melfi početi odvajati kao zasebno naselje sve do srednjeg veka. Tada je stekao izuzetnu strategijsku važnost s obzirom da je kontrolisao komunikacije između langobardskih i vizantijskih područja. U 11. veku je postao glavno uporište normanskog vojskovođe Vilima Gvozdenorukog, a 1059. i prestonica Vojvodstva Apulija. O važnosti grada svedoči da su se dva puta (1059 i 1109) u njemu održavali papski sinodi. Godine 1231. je u njemu rimsko-nemački car doneo znamenite Konstitucije iz Melfija, jedan od najopsežniji zakonika srednjovekovne Evrope. Posle toga je grad uglavnom pratio sudbinu Napuljskog Kraljevstva. Teško je stradao nakon zauzimanja od strane Francuza u italijanskim ratovima 1528. kao i u zemljotresu 1930. i bombardovanju od strane Saveznika u septembru 1943. Za vreme fašističke vladavine su tamo u unutrašnjem egzilu boravili mnogi znameniti italijanski antifašisti.

Stanovništvo
------------

Melfi danas ima oko 17.000 stanovnika, mahom Italijana. Poslednjih decenija broj stanovnika u gradu raste.

Galerija
--------

* Zamak iz vremena NormanaZamak iz vremena Normana
* Trg ispred katedraleTrg ispred katedrale
* Gradska katedralaGradska katedrala
* Zdanje sudaZdanje suda

Spoljašnje veze
---------------

***Melfi*** na Wikimedijinoj ostavi

* www.comune.melfi.pz.it Zvanična stranica grada Melfija

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 146694469
* LCCN: n82222512
* GND: 4115088-0
* NKC: ge1155580

 |
**Fermo** (latinski: *Firmum Picenum*) je glavni grad talijanske provincije Fermo u Markama. Grad ima 37.016 stanovnika.

Geografija
----------

Historijski centrar grada leži na brdu Sabulo (319 m) iznad doline rijeke Tenne, udaljen 6 km od Jadranskog mora.

Lista fraziona
--------------

Fermo je administrativno podjeljen na slijedeće frazione (kvartove): Camera, Cantagallo, Capodarco, Cartiera di Tenna, Campiglione, Ete Palazzina, Faleriense, Gabbiano, Girola, Lido di Fermo, Madonnetta d'Ete, Marina Palmense, Moie, Molini Tenna, Montesecco, Parete, Pompeiana, Ponte Ete Vivo, Sacri Cuori, Salette, Salvano, San Biagio, San Lorenzo, San Marco, San Michele, San Tommaso, Santa Caterina, Torre di Palme i Villa San Claudio.

Historija
---------

Njegovo latinsko ime *Firmum Picenum* jasno govori da je u svojoj ranoj historiji bio utvrda Picena, antičkog italskog naroda koji je nastanjivao jadransku obalu. Rimljani su je zauzeli 264. pne. i grad je postao rimska kolonija, od 42. pne. s punim pravima. Za ranog srednjeg vijeka osvajali su ga i razarali Goti, Bizantinci (553–570), Langobardi i Franci, a u 8. vijeku postao je dijelom Papinske države.

Fermo je isprva postao prijestolnica kneževine, a nakon toga od 9. vijeka istoimene marke (granična oblast) koja se prostirala po velikom teritoriju. Ona se u 12. vijeku ujedinila sa Markom Ancona. Od 1549. grad je ponovno pod direktnom ingerencijom papa i Papinske države, a ostaje pod njom sve do ujedinjenja Italije 1860. godine.

Znamenitosti
------------

Katedrala Maria Assunta
Iz antičkih vremena Fermo ima fragmente starih gradskih kiklopskih bedema i ruševine rimskog teatra i akvadukta (cisterne). Na platou brda Girone leži katedrala Maria Assunta, podignuta 1227. (temeljno obnovljena 1789), na mjestu starije ranokršćanske crkve od koje su ostali sačuvani mozaici iz 5. vijeka. Sama starija crkva je pak bila na mjestu starijeg paganskog hrama. Na istom platou sve do 1446. nalazio se i zamak feudalaca Sforza, a na tom mjestu danas je park. Fermo je i univerzitetski grad, u kom djeluju odjeli univerziteta iz Macerate.

Privreda
--------

Fermo je centar bogatog poljoprivrednog kraja Fermane, poznatog po svojoj ljevaonici bronce koja proizvodi najbolja crkvena zvona. Grad ima i pogone koji proizvode pamučne tkanine.

Gradovi prijatelji
------------------

|  |  |
| --- | --- |
| * Albanija Berat
* Argentina Bahía Blanca
* Narodna Republika Kina Weihai
 | * Njemačka Ansbach
* Meksiko Leon
 |

Izvori
------

1. 1 2  „*ITALY: Marche*" (engleski). Citypopulationde. Pristupljeno 4. 7. 2013.
2. 1 2 3 4 5 6 7  „*Fermo*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 7. 7. 2013.

Vanjske veze
------------

***Fermo*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada ()
* *Fermo* na portalu Encyclopædia Britannica ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 141897984
* LCCN: n81003071
* GND: 4236687-2
* NKC: ge883791

 |
**Giugliano in Campania**, najčešće zvan samo **Giugliano** (fon. **Đulijano**) je talijanski grad od 108.793 stanovnika, drugi po veličini u Napuljskoj provinciji.

Geografija
----------

Giugliano in Campania leži sjeverno od regionalnog centra Napulja, udaljen nekih 15 km od centra grada, tako da je danas dio metropolitanskog Napulja.

Historija
---------

Giugliano in Campania osnovan je još za rimskih vremena kao Lilianum, a prvi put se spominje u ranom srednjem vijeku pod imenom Iulianum. Njime su vladale kao svojim feudom lokalne dinastije Trotta, Minutolo, Cardona, d’Aquino i Colonna. Kod grada se 8. oktobra 1495. odigrala bitka u kojoj je francuska vojska pobjedila snage napuljskog kralja Ferdinanda II. Sve do početka 19. vijeka bio je beznačajni mali grad, ali se onda počeo naglo širiti zbog bilizine Napulja.

Znamenitosti
------------

Via Concezione
Najveća znamenitost Giugliana je njegova crkva Annunziata na istoimenom trgu u centru grada, koja se počela graditi kao barokna građevina u 16. vijeku. U 17. vijeku je značajno proširena, a u slijedećem vijeku izgrađena joj je impresivna kupola. Pored toga lijepa je i palača Pinelli iz 1545. godine.

Privreda
--------

Giugliano in Campania je centar poljoprivrednog kraja i najvažnije tržište za voće i povrće na periferiji Napulja. Grad je i industrijski centar s tvornicama kemijskih, električnih, drvnih, plastičnih i prehrambenih proizvoda.

Izvori
------

1. ↑  „*ITALY: Campania*" (engleski). Citypopulationde. Pristupljeno 28. 5. 2013.
2. 1 2 3 4  „*Giugliano in Campania*" (engleski). Enciclopedia Italiana Treccani. Pristupljeno 28. 5. 2013.

Vanjske veze
------------

***Giugliano in Campania*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada Arhivirano 2011-05-12 na Wayback Machine-u ()
* *Giugliano in Campania* na portalu Enciclopedia Italiana Treccani ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 247841195
* GND: 4654803-8

 |
**Grosseto** je glavni grad istoimene talijanske provincije Grosseto u regiji Toskana od 78.630 stanovnika.

Geografija
----------

Grosseto se prostire po obalnoj ravnici Maremma 10 km od Ligurskog mora i uz obale rijeke Ombrone. Grosseto je udaljen oko 66 km jugoistočno od Siene i oko 140 km jugoistočno od regionalnog centra Firenze.

Historija
---------

Grosseto se prvi put spominje 803. kao posjed grofova Aldobrandeschi, koji su njime vladali do 12. vijeka. Od 1244. Grosseto je pod vlašću Siene koji su zadržali dinastiju Aldobrandeschi kao svoje podvladare sve do 1559. kad je podpala pod vlast Cosima I. Medicija prvog vojvode Velikog Vojvodstva Toskana.

Medičeji su podigli snažnu utvrdu tokom 16. vijeka, opasanu sa šesterokutim bedemom i označenu medičejskim grbom.Maremma je bila močvarni teren, poznat po malariji sve do 18. vijeka.

Grosseto je zadržao svoj srednjovjekovni izgled sve do 1930. kad se pristupilo melioraciji Maremme pa se i novi dio grada počeo graditi po ravnici.

Znamenitosti
------------

Romanička katedrala San Lorenzo
Palazzo Aldobrandeschi
Najveća znamenitost Grosseta je njegova romanička katedrala San Lorenzo, temeljno restaurirana 1294. i više puta od onda do danas. Grosseto ima poznati arheološki muzej sa brojnim artefaktima etrurske i rimske umjetnosti.

Oko 8 km sjeveroistočno od centra grada, pored termalnih izvora Bagno Roselle, nalazi se arheološki lokalitet Rusellae, sa ostatcima iz etrurske, rimske i ranokršćanske ere, kad je Rusellae bio biskupsko središte.

Privreda
--------

Grosseto je važan centar trgovine i poljoprivrede na željezničkoj pruzi Rim–Pisa.

Gradovi prijatelji
------------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Malta Birkirkara
* Kazahstan Šimkent
* Njemačka Cottbus
 | * Bugarska Dimitrovgrad
* Japan Kashiwara
* Francuska, Montreuil
 | * Francuska Narbonne
* Francuska Saintes-Maries-de-la-Mer
 |

Izvori
------

1. ↑  „*ITALY: Toscana*" (engleski). Citypopulationde. Pristupljeno 5. 5. 2013.
2. 1 2 3 4 5 6  „*Grosseto*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 5. 5. 2013.

Vanjske veze
------------

***Grosseto*** na Wikimedijinoj ostavi

* by the CIA Factbook Arhivirano 2017-07-09 na Wayback Machine-u
* Italian Railways
* Italian National and Regional Parks
* History of Italy: Primary Documents
* List and maps of archaeological sites in Italy
* WWW-VL: History: Italy Arhivirano 2021-08-15 na Wayback Machine-u at IUE
* Službene stranice grada ()
* *Grosseto* na portalu Encyclopædia Britannica ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 132538574
* ISNI: 0000 0001 1519 6948
* GND: 4086820-5
* NKC: ge350752

 |