recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Pljeskavica sa prilozima
**Pljeskavica** je jelo od mlevenog mesa pečeno na roštilju. Vrlo je popularna u zemljama centralnog i istočnog Balkana, konkretno u Srbiji, Crnoj Gori, Bosni i Hercegovini, Makedoniji gdje se može naručiti doslovce u svakom naseljenom mestu, ali se popularnost proširila i na druge zemlje Evrope, naročito u Austriji i Nemačkoj.

U Srbiji je poznata leskovačka pljeskavica, kao deo tradicionalnog leskovačkog roštilja. Po običaju je ljuto začinjena a sprema se od mlevene svinjetine ili govedine (junetine). Leskovačko roštilj-meso je 2007. godine postalo zaštićeni srpski brend a sertifikat je dobilo i od Srpskog instituta za javnu diplomatiju sa sedištem u Briselu i Parizu.

Način pripreme varira od lokacije gde je pljeskavica popularna.

Pre pečenja, mleveno meso se često meša sa iseckanim crnim lukom, ljutim papričicama, biberom i drugim začinima. Kada je gotova, služi se uz seckani crni luk, a u novije vreme i uz pomfrit. Pljeskavica može biti poslužena u somunu ili lepinji uz raznovrsne priloge poput paradajza, luka, pavlake, kupusa, kečapa, majoneza, senfa kao i sa bilo kojim povrtnjim adativom poput krastavaca, cvekle ili zelene salate.

Vrste
-----

Vrste pljeskavica zavise od lokacije gde su spremane. Na osnovu toga dobijaju i svoje ime. Uprkos tome, pljeskavica ostaje zaštićeni srpski brend.

Tradicionalno i originalno, u Srbiji pljeskavica se pravi od goveđe plećke, svinjskog vrata i ovčije potrbušine. Na selima, gde se ljudi bave stočarstvom, pljeskavica se pravi prilikom proslava, gozbi ili veselja. Luk ili beli luk se ne stavljaju u tradicionalnu pljeskavicu.
Tokom '60. '70. '80. i '90. godina prošlog veka predstavljalo je glavnu vrstu *brze hrane* na svim većim lokacijama Srbije. Najpopularnije prodavana pljeskavica je Gurmanska pljeskavica koja sadrži kačkavalj i slaninu ili šunku zajedno s sitno iseckanim ljutim paprikama, odnosno Leskovačka pljeskavica po kojoj se pospe ljuta papričica.

U Bosni i Hercegovini pljeskavica se većinom pravi isključivo od govedine, obzirom da muslimanska zajednica ne jede svinjetinu, dok u [Hrvatskoj] pljeskavica se pravi od uobičajenih sastojaka od kojih su glavni govedina, svinjetina i ovčetina.

U balkanskom regionu pljeskavica se sprema na osnovu ličnog ukusa s aditivima sopstvenog izbora. Smatra se odličnim obrokom koji zasiti čoveka i mnogim ljudima predstavlja omiljeno jelo.

Vidi još
--------

* Ćevapi

Spoljašnje veze
---------------

* Svaštara: Leskovačka pljeskavica na roštilju
**Monteniggers** je bio crnogorski hip hop koji je službeno djelovao od 1994. do 1999. Članovi su mu bili Igor Lazić (Lucky boy, Niggor), Duško Nikolić (Ducka) te Nebojša Saveljić (Nebo, Sky), brat bivšeg jugoslovenskog fudbalskog reprezentativca Niše Saveljića.

Počeci Monteniggersa datiraju 1988. kada je osnovan bend "Brake Boys" koji godinu dana kasnije mijenja ime u "AE: TELL ME". Duško Nikolić je nedugo zatim razbolio i više nije mogao da nastupa ali je zato pisao tekstove. 

Prvi zapaženi nastup imali su u ljeto 1996. godine, na 96 Radijskom festivalu nastupaju sa pjesmom "Mala plava" gdje su odmah osvojili simpatije publike. Te iste godine izdaju album "Tajna marenda". Kao kultni hit sa prvog albuma Monteniggersa izdvaja se pjesma "Ducka Diesel" koja je proglašena za Pjesmu godine 1996. Duško Nikolić je umro od leukemije nedugo nakon izdavanja albuma. 

Drugi album "AllBoom" izdaju 1998. godine. Sljedeće godine izbacuju pjesmu "So i tekila" koja je postala veliki hit. 

31. oktobra 1999 godine, Nebojša "Nebo" Saveljić je poginuo u saobraćajnoj nesreći na magistralnom putu Podgorica - Cetinje. Taj je tragični događaj doveo do kraja benda Monteniggers, ali potakao Igora Lazića da sa u to vrijeme malo poznatim pjevačem Vladom Georgijevim, Igor snima duetsku pesmu "Ne brže od života", posvecenu Nebojši. Nakon toga je organizavao fondaciju "Sky forever" čiji je cilj pokretanje, preduzimanje i finansiranje društvenih aktivnosti radi stvaranja uslova za povećanje bezbjednosti u saobraćaju.

Albumi
------

* Tajna Marenda (1996)
* Alboom (1998)

Spoljašni linkovi
-----------------

* Interviju sa Igorom Lazićem nakon Nebove smrti
* Igor Lazić
* YouTube-Voljeli bi da si tu
**Metropolitanska Barcelona** (službeno španjolski *Área metropolitana de Barcelona*) je konurbacija na sjeveroistoku Španjolske, u kojoj danas živi 4.840,000 
stanovnika na površini od 1.075 km². Ona administrativno podpada pod Autonomnu zajednicu Kataloniju.

Karakteristike
--------------

Metropolitansku Barcelonu formira 36 gradova i općina od kojih su veći pored same Barcelone; Alella, Badalona, Castelldefels, Cornellà de Llobregat, Esplugues de Llobregat, Gavà, 
L'Hospitalet de Llobregat, El Masnou, Moncada y Reixach, Montgat, El Prat de Llobregat, Ripollet, Rubí, Sabadell, Sant Adrià de Besòs, Sant Boi de Llobregat, Sant Cugat del Vallès, Sant Feliu de Llobregat, Sant Joan Despí, Sant Just Desvern, Sant Quirze del Vallès, Santa Coloma de Gramenet, Barberà del Vallès, Cerdanyola del Vallès, Terrassa, Teià, Tiana, Viladecans i Badia del Vallès.

Izvori
------

1. ↑  „*Demographia World Urban Areas*" (engleski). Demographia. Pristupljeno 30. 9. 2018.
2. ↑  „*Conurbacion de Barcelona*" (španjolski). Barcelona K. Pristupljeno 29.09.2018.

Vanjske veze
------------

* *Àrea Metropolitana de Barcelona* (službene stranice Arhivirano 2018-10-01 na Wayback Machine-u ()

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **geografiji** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
| Visoki Atlas |
| --- |
| Dio Atlasa |
| Pogled na planinu ToubkalPogled na planinu ToubkalPogled na planinu Toubkal |
| Dužina masiva: | 740 km |
| Širina masiva: | km |
| Površina masiva: | km² |
| Najviši vrh: | Toubkal (4,165 m) |
| Zaštićene oblasti: |  |
| Država: |  Maroko |

**Visoki Atlas** zvan i *Veliki Atlas* (francuski: Haut Atlas, arapski: الاطلس الكبير/al-Atlas al-Kabir, berberski: Adrar n Dern) je planinski masiv u Masivu Atlas u sredini Maroka.

Geografske karakteristike
-------------------------

Masiv se prostire u dužinu od nekih 740 km prema sjeveroistoku od atlanske obale do alžirske granice.
Brojne planine tog masiva više su od 3.660 m, među njima Ayachi 3.737 m, M'Goun 4.071 (m) i Toubkal koji je sa svojih 4.165 m, najviša planina u Masivu Atlas.

Karta Masiva Atlas
Preko masiva vode poznati planinski prijevoji; Tichka (2.267 m), Test (oko 2.225 m) i Talrhemt (oko 2.210 m).

Sjeverni obronci masiva i niže planine obrasle su šumama plutnjaka, hrasta, bora, cedra i drugih stabala, uključujući i orahe, koji rastu do granice navodnjavanja. 
Po nižim obrocima masiva prostiru se dobro navodnjavane doline u kojima Berberi obrađuju svoje male oranice. Za razliku od tog južni obronci planina, izloženi vrućim i suhim saharskim vjetrovima, uglavnom su bez vegetacije.

U masivu se iskapa bakar, željezna ruda, olovo, cink i mangan.
Zimi kada snijeg prekrije vrhove počinje sezona skijanja, a u ljetnim mjesecima brojni turisti posjećuju Nacionalni park Toubkal radi planinarenja.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „*High Atlas mountains, Morocco*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 3.6. 2020.

Vanjske veze
------------

***Visoki Atlas*** na Wikimedijinoj ostavi

* *High Atlas mountains, Morocco* ()
**Megatrend univerzitet** (pun naziv: *Megatrend univerzitet primenjenih nauka*) je sistem akademskih institucija posvećen prenošenju obrazovanja kroz primenu najsavremenijih nastavnih tehnika prihvaćenih u svetu.

Na fakultetima *Megatrend univerziteta* organizovane su specijalističke i magistarske studije iz više akademskih i naučnih disciplina.

Univerzitet je u prvih 20 godina rada, od 1989. do 2009. godine, obrazovao više od 12.000 diplomiranih stručnjaka, preko 120 magistara, oko 20 mastera i 60 doktora nauka.

Megatrend univerzitet sarađuje sa *Seconda Universita Degli Studi di Napoli*, *Berlinskim univerzitetom primenjenih nauka*,  iz Kine, *Bournemouth univezitetom* iz Velike Britanije, sa *École de Management* i *L'École Supérieure de Commerce* iz Grenobla, Francuska, sa *European School of Business* u Rimu, *Ekonomskim fakultetom Nacionalnog univerziteta* u Donjecku (Ukrajina) i *Akademijom "Elit"* iz Moskve.

Megatrend univerzitet ima poseban ugovor o saradnji sa *L'École Supérieure de Commerce* iz Grenobla, koji omogućava direktno prebacivanje studenata sa Megatrend univerziteta na škole u Francuskoj, razmenu studenata tokom studiranja, nastavak studija na magistarskom i na doktorskom nivou.

Svoje programe Megatrend univerzitet, kako tvrdi rektor ovog univerziteta, prilagođava novim tokovima i razvija nastavu kroz koju se studenti optimalno pripremaju za buduće poslovne i životne poduhvate.

Kontroverze
-----------

1. juna 2014. grupa srpskih profesora iz Ujedinjenog Kraljevstva objavila je članak u kojemu tvrdi da je doktorat ministra unutarnjih poslova Nebojše Stefanovića plagijat.

Vidi još
--------

***Megatrend univerzitet*** na Wikimedijinoj ostavi

* Lista univerziteta u Srbiji
**József** (Josef, Joseph) **Angster** (*Kácsfalu* /Jagodnjak/, 7. VII. 1834. - *Pécs* /Pečuj/, 9. VI. 1918), čuveni **graditelj orgulja**. Gradnju orgulja izučio je u domovini, a dulje se usavršavao u Parizu kod znamenitog orguljara Aristida Cavaillé-Colla (čitaj: Aristid Kavaje-Kol). Godine 1867. vratio se u domovinu i u Pečuju osnovao vlastitu radionicu, koju su preuzeli njegovi sinovi Emil i Oskar.

Angsterove orgulje
------------------

Njegove orgulje mogu se pronaći u mnogim crkvama u Austriji, Češkoj, Mađarskoj, Poljskoj, u Rimu (Italija), Rumuniji, Slovačkoj, Sloveniji, Hrvatskoj, Srbiji i Ukrajini.

Najveće su mu djelo orgulje u bazilici Sv. Stjepana u Budimpešti (1905). Sudjelovao je u gradnji orgulja za kelnski dvorac, crkvu Notre Dame u Parizu i crkvu Svetog Trojstva. Sagradio je tridesetak orgulja u Hrvatskoj (Međimurje, hr:Podravina, Baranja, Slavonija), a među njima su najpoznatije one u kapeli dvorca Prandau u Valpovu (1875), u Duboševici (oko 1890), Prelogu (1896) i Kotoribi (1902).

Orgulje u Valpovu
-----------------

Prema internetskoj stranici Rimokatoličke župa Valpovo izuzetno vrijedne mehaničke povijesne orgulje na pjevalištu kapele u valpovačkom dvorcu imaju 18 zvučnih registara na 2 manuala i pedalu, a sagradio ih je vrsni pečuški orguljar Jozsef Angster **1876.** godine. Njihov naručitelj, barun Gustav Hilleprand od Prandaua, tražio je da budu izrađene od najkvalitetnijih materijala, bez obzira na cijenu.

Organolog prof. Ladislav Šaban tvrdi za te orgulje da su skupocjen instrument iz radionice najpoznatijeg mađarskog graditelja, sposobne za koncertno sviranje i jedan od najvrednijih spomenika kulture ove regije. Štoviše, na jednom je mjestu čak zapisao da su "izuzetno djelo osobite umjetničke vrijednosti koje je danas spomenik kulture najviše (međunarodne) kategorije i nedvojbeno stoji na prvom mjestu među spomeničkim orguljama Slavonije".

Izvori
------

* L(adislav) Ša(ban): ANGSTER, József, Hrvatski biografski leksikon, Zagreb, 1983. (U izvoru nije napomenuto da je mjesto **Kácfalu** poslije Prvog svjetskog rata dobilo naziv **Jagodnjak** i da se nalazi u hrvatskom dijelu Baranje)
* Croatianhistory
* Rimokatolička župa Valpovo
Pjesnik **Rajko Knežević**
Pjesnička knjiga **Rajka Kneževića**
**Rajko Knežević** (Beli Manastir, 5. II. 1958), pjesnik.

Životopis
---------

Osnovnu i srednju školu završio je u rodnom gradu, a diplomu inženjera poljoprivrede stekao je na Poljoprivrednom fakultetu u Osijeku. Radio je u *Sjemenarstvu* belomanastirske Mlinsko-pekarske industrije, beljskoj Poljoprivredi Kneževo i u Poljoprivrednoj zadruzi u Belom Manastiru. Kao član folklorne sekcije igrao je u lokalnom SKUD-u *"Jovan Lazić"* od 1976. do 1995. godine, a od 1995. godine do današnjih dana prisutan je u SKUD-u i srpskim organizacijama na drugim dužnostima.

Poezija
-------

Poeziju piše od devedesetih godina 20. stoljeća. Svojim pjesmama učestvovao je na raznim kulturnim manifestacijama u regiji. Pjesma *"Opomena"* objavljena mu je u 3. broju Belomanastirskog srpskog glasnika (2004), a pjesme *"Kad pomislim na te"*, *"Kolo"*, *"Sanak pusti"* i opet *"Opomena"* u zbirci Kada bih imao kuću (2007). Krajem 2007. godine Vijeće srpske nacionalne manjine u Gradu Belom Manastiru objavilo mu je zbirku pjesama Umorne senke.

Izabrana pjesma
---------------

(po kojoj je nazvana i knjiga)

**UMORNE SENKE**

Umorne senke leno se kreću,  

ulicom sporom, kroz maglu pustu,   

tražeći pravdu, tražeći sreću,   

gazeći travu nogama gustu.   

Čekaju senke da mač sa neba  

oštrica svojih pokaže moć,   

da krvave duše odu gde treba,   

da pravednom kaže gde mora poć'.   

Očiju snenih suza se blista,   

kvarnoga sveta bliži se kraj.   

Ostaje samo još duša čista  

blaženog dana da dočeka raj.
**Međimurci u Baranji** prema podacima iz 2008. uključuju oko 6000 stanovnika međimurskog porijekla, bilo da su se u Baranju doselili iz tog kraja, bilo da od rođenja žive u Baranji, ali im se neki od predaka doselio iz Međimurja.

Sela poput Petlovca i Kozarca gotovo su 100 posto međimurska. Ipak, Međimuraca najviše ima u Belom Manastiru. Prema podacima Župnog ureda Župe svetog Martina (podatak iz 2008. godine), u Belom Manastiru je 635 župljana međimurskog porijekla. Tom broj treba dodati i one koji u župi nisu registrovani.

Doseljavanje
------------

Odmah nakon završetka Drugog svjetskog rata, godine 1946, u organizaciji tadašnje Narodne Republike Hrvatske, iz Međimurja je u Baranju organizovano došla 401 porodica s 1.850 članova. Organizovanih dolazaka bilo je i 1947. godine, a Međimurci su u Baranju dolazili i kasnije. Naseljavani su u kuće i na imanja Nijemaca koji su Baranju napustili pred nadolazećom Crvenom armijom i partizanima ili su to učinili kasnije pod pritiskom ili prisilom novih vlasti.

Kozarac
-------

Međimurski identitet naročito se njeguje u Kozarcu. Kozarački nogometni klub zove se "Međimurec", a kafić "Međimurski snovi". U Kozarcu - tvrdi se - međimurski govore čak i Mađari i Bosanci.

Građevinska tvrtka "Progres" u Kozarcu je izgradila "Međimurski dom" na raskršću ulica Stjepana Radića i bana Josipa Jelačića. Gradnja je počela u decembru 2005. godine, a rok za završetak bio je šest mjeseci od uvođenja u radove. Vrijednost radova bila je 6,5 milijuna kuna, od kojih je 5.000.000 osiguralo bivše Ministarstvo mora, turizma, prometa i razvitka, a 1.500.000 Općina Čeminac. Objekt ima 858 kvadratnih metara površine. U prizemlju su dvorana površine 385 m², sanitarni čvorovi, kuhinja, ostava, garderoba, spremište pića i hrane te kotlovnica. Na katu su smješteni Mjesni odbor Kozarac te dvorana za sastanke površine pedesetak kvadratnih metara.

Zavičajno društvo
-----------------

U Belom Manastiru je u desetom mjesecu 2002. godine osnovano **Zavičajno društvo Međimuraca u Baranji "Međimurje"** (skraćeno ime: ZD "Međimurje") sa sjedištem u Ulici Kralja Tomislava 11. Aktivnosti Društva su poticanje i razvijanje veza sa zavičajem u gospodarstvu, sportu i kulturi; proučavanje kulturne baštine Međimurja; razvoj Baranje kao multinacionalne i multikulturalne sredine; organiziranje predavanja, kulturnih, sportskih, povijesnih i drugih manifestacija...

Izvor i vanjske veze
--------------------

* Ivica Getto: *"Mještani Kozarca žive za otvaranje njihovog Međimurskog doma : Međimurci iz Kozarca dobivaju Međimurski dom"*, Glas Slavonije, 86, 27.695, 22 - Osijek, 7. III. 2008.
* *Rešetar: Međimurski dom otvoriti i iznajmljivati*
* *Rešetar u Lokalu: Čeminac bez recesije*[*mrtav link*]
* Imenik udruga Baranje
Pokladni karneval 2009. godine
**Pokladni karneval** u Belom Manastiru tradicionalna je manifestacija koja se održava od 2004. godine i koja okuplja brojnu djecu predškolskog, osnovnoškolskog i srednjoškolskog uzrasta, brojne udruge s područja Grada Belog Manastira i sve one koji uživaju u maskiranju u dane maškara (poklada). Manifestaciju organiziraju Turistička zajednica Baranje, Grad Beli Manastir i Centar za kulturu Grada Belog Manastira.

Pokladni karneval 2009. godine
Pokladna povorka polazi iz Osnovne škole "Dr. Franjo Tuđman", prolazi ulicama svetog Martina i kralja Tomislava i središnjim belomanastirskim Trgom Slobode, a predstavljanje maskiranih odvija se na Trgu, uz bogat kulturno-zabavni program za djecu i odrasle. Najmaštovitije maske dobivaju prigodne nagrade, a pokladni program obično završava čitanjem optužnice i spaljivanjem fašnika. Godine 2006. karneval je održan 5. II, a spaljena je, na primjer, Karla del Ponte.

Izvori
------

* Turistička zajednica Baranje: Pokladni festival 2010[*mrtav link*] (posjet: 23. I. 2010)
* Radio Baranja: Pokladni karneval u Belom Manastiru (2009)[*mrtav link*] (posjet: 23. I. 2010)
* Mirovna grupa Oaza: Oazina aktivistica u žiriju dječjeg karnevala[*mrtav link*] (posjet: 23. I. 2010)
* OŠ "Dr. Franjo Tuđman": Karneval 2009. (posjet: 23. I. 2010)
* Gimnazija Beli Manastir: Pokladni karneval (posjet: 23. I. 2010)

Fotogalerija
------------

* 
* 
* 
*
*Za ime vidjeti članak: Nikanor*

**Nikanor** (Popović), svjetovno ime **Svetozar** (Kišfaluba /Branjina/, 1831. - Temišvar, 22. VII. 1901), episkop temišvarski (1891-1901).

Školovanje
----------

Rođen je u učiteljskoj porodici kao Svetozar Popović. Otac mu je rano postao udovac i kad se zamonašio, postao je starješina manastira Privine glave. **Svetozar Popović** je nižu gimnaziju završio u Vrbasu, a višu u Pešti, gdje je završio i pravne nauke. Bogosloviju je završio u Sremskim Karlovcima.

Sveštenički rad
---------------

Od 1860. do 1862. bio je profesor Karlovačke gimnazije, a od 1962. do 1890. parohijski sveštenik u Bačincima i Čurugu, vršeći u isto vrijeme i dužnost okružnog protoprezvitera žabaljskog.

Monaški život
-------------

Zamonašen je 25. IX. 1890. u manastiru Grgetegu od arhimandrita Ilariona (Ruvarca), dobivši ime **Nikanor**. Pošto je kraće vrijeme bio starješina manastira Šišatovca, premješten je za nastojatelja manastira Beočina, a potom proizveden u čin protosinđela na Cveti 1891.

Episkopstvo
-----------

Poslije izbora za episkopa temišvarskog proizveden je za arhimandrita 20. X. 1891.
Za episkopa temišvarskog hirotonisan je u sremskokarlovačkoj Sabornoj crkvi od patrijarha Georgija (Brankovića), episkopa vršačkog Nektarija (Dimitrijevića) i pakračkog Mirona (Nikolića). Sahranjen je na temišvarskom srpskom groblju.

Izvori
------

* Сава, епископ шумадијски: *"Српски јерарси Arhivirano 2013-12-02 na Wayback Machine-u"*, Beograd - Podgorica - Kragujevac, 1996.
* mr Drago Njegovan: *"Znameniti Srbi iz Baranje (od početka XVI. do sredine XX. veka)"*, u *"Međunarodni naučni skup Srbi u istočnoj Hrvatskoj"*, Osijek, 2003, str. 129-140.
**Vreteno** (od praslavenskog *verteno* = vrteno, vrtiti) je alatka, na koju se kod ručnog predenja namataju niti pređe.

Predenje pomoću vretena i preslice najstarija je tehnika predenja, koje se kod predenja vune ponegdje zadržalo i do današnjih dana.

Karakteristike
--------------

Vreteno je obli drveni štapić dug oko 40 cm, najvećeg promjera oko 1 cm koji se prema krajevima konusno 
sužuje u dva oštra vrha.

Vretenom se mogu upresti kratka vlakna vune, lana, kudelje i pamuka) u čvrstu 
dugačku nit - pređu.

Kod predenja se očišćena i poravnana (paralelizirana) vlakna najprije privežu na preslicu, koja zatim prelja / prelac 
prede, tako da postepeno prstima izvlači vlakna iz preslice te ih okretanjem vretena uvija u kontinuiranu nit i namata na njega.

Vreteno iz Antičkog Egipta
Vretenom se nazivaju i svi oni alati, koji imaju formu vretena, i okreću se oko svoje osi, kao oni elementi iz mašnstva koji pretvaraju rotacijsko kretanje u 
translacijsko.

Historija
---------

Od prahistorije pa sve do srednjeg vijeka, predenje je obavljano uz korištenje samo dva alata, preslice i 
vretena.

Najstariji dokazi o predenju, datirani su na oko 5000 godina pne..

Kolovrat, koji je izumljen u Indiji, dospio je do Evrope u srednjem vijeku, on je omogućio mehaničko
ubrzanje procesa, jer je kolo zamjenilo vreteno, pa se time dobijala ravnomjernija pređa.

Izvori
------

1. 1 2  „*Vreteno*" (hrvatski). Hrvatski jezični portal. Pristupljeno 4. 09. 2016.
2. 1 2 3 4  „*predenje*" (hrvatski). Hrvatska enciklopedija. Pristupljeno 04. 09. 2016.
3. 1 2 3  „*Spinning - Textile*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 04. 09. 2016.

Vanjske veze
------------

***Vreteno*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Spinning - Textile* na portalu Encyclopædia Britannica ()
**Ruda Śląska** je grad od 137,360 stanovnika na jugu Poljske u Šleskom vojvodstvu.

Geografske karakteristike
-------------------------

Ruda Śląska je udaljena 20 km sjeverozapadno od centra Katowica i jedan je od 29 gradova-predgrađa Katowica - konurbacije u kojoj živi 2 400 000 stanovnika.

Iako je grad teške industrije ima jako puno zelenila i parkova.
Grad se nalazi na trasi željezničke pruge Wrocław-Krakow, a preko južne periferije prolazi autoput A4. Najbliži aerodrom Pyrzowice udaljen je 35 km.

Historija
---------

Pozicija Rude Śląske u konurbaciji Katowice
Iako je Ruda dobila gradska prava negdje na prelazu iz 13 u 14. vijek, ostala je selo, kao i mjesta u okolici koja su danas njezini kvartovi; Godula, Orzegów, Bykowina, Halemba, Kochłowice, Chebzie, Nowy Bytom, Wirek, Bielszowice i Czarny Las.

Tramvaj
Taj kraj se počeo urbanizirati nakon što su u drugoj polovici 17. vijeka otkrivene velike količine kamenog uglja. To je privuklo brojne poduzetnike koji su otvarali; rudnike, željezare, ciglane i druge pogone. Naselja su brzo rasla i srastala jedno sa drugim, prvo su se spojili Ruda i Nowy Bytom, na kraju tog procesa je 1959. osnovan novi grad - *Ruda Śląska*.

Pobratimski gradovi
-------------------

Ruda Śląska ima ugovore o partnerstvu sa slijedećim gradovima;

|  |  |
| --- | --- |
| * Slovačka Ljevice, Slovačka
* Njemačka Papenburg, Njemačka
* Njemačka Leimen, Njemačka
* Italija Vibo Valentia Italija
 | * Austrija Mank, Austrija
* Poljska Giżycko, Poljska
* Ujedinjeno Kraljevstvo Carrickfergus, Sjeverna Irska
 |

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „Essential facts" (poljski). Ruda Śląska. Arhivirano iz originala na datum 2021-02-24. Pristupljeno 14.03. 2021.
2. 1 2 3 4 5 6 7  „*Poland: Major Cities*" (engleski). City population. Pristupljeno 14.03. 2021.
3. ↑  „Katowice Conurbation" (engleski). Case Study Poland. Pristupljeno 14.03. 2021.
4. ↑  „Miasta partnerskie i zaprzyjaźnione" (engleski). Ruda Śląska. Arhivirano iz originala na datum 2021-03-02. Pristupljeno 14.03. 2021.

Vanjske veze
------------

***Ruda Śląska*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Ruda Śląska* (službene stranice) ()
**Poniženi i uvređeni** (rus. *Униженные и оскорблённые*) roman je Fjodora M. Dostojevskog. Prvi put je izdat 1861. godine u časopisu „Vreme".

Radnja
------

Nataša napušta dom svojih roditelja i beži sa Aljošom (princ Aleksej) — sinom kneza Valkovskog. Skrhan bolom, Natašin otac Nikolaj proklinje i odbacuje svoju ćerku, s obzirom da je u svađi i na sudu sa knezom Volkonskim koji je rešen da ga materijalno uništi iako zna da ga je nepravedno optužio. Jedini prijatelj koji ostaje na strani Nataše je Ivan — njen prijatelj iz detinjstva koji je duboko zaljubljen u nju. Princ Valkovski pokušava da uništi Aljošine planove da se venča sa Natašom, i želi da ga natera da se uda za bogatu princezu Katerinu. Aljoša je od detinjastva mladić sa kojim je lako manipulisati, pogotovo od strane svog oca. Posle očevog plana, Aljoša se zaljubljuje u Katerinu. Na kraju, Aljoša bira Katerinu pre Nataše. U međuvremenu, Ivan podiže jednu devojčicu koja je siroče, Jelenu, i saznaje da je njena majka pobegla iz kuće svog oca (Šmita) i pošla za Valkovskog. Ubrzo nakon što je Jelena bila rođena, princ Valkovski je napustio majku i nju, uzeo svoj novac i siromašna žena i njena kćerka vratile su se da traže oproštaj od Šmita. Jelenina majka umire neposredno pre nego što je njen otac na kraju pristao da joj oprosti. U pokušaju da Nikolaj (Natašin otac) oprosti svojoj ćerki, Ivan ubeđuje Nikolaja i njegovu suprugu da usvoje Jelenu. Tako što će im ispričati svoju životnu priču, Jelena čini da Nikolajevo srce omekša i on prihvata Natašu. Ubrzo posle toga, Jelena umire od epilepsije. Na kraju Nataša prihvata Ivanovu ljubav.

Spoljašnje veze
---------------

* () Poniženi i uvređeni na ruskom jeziku

| * p
* r
* u
Fjodor Dostojevski |
| --- |
| Romani | 
 Bedni ljudi  **•**  Zapisi iz mrtvog doma  **•**  Poniženi i uvređeni  **•**  Zimske beleške o letnjim utiscima  **•**  Zapisi iz podzemlja  **•**  Zločin i kazna  **•**  Idiot  **•**  Zli dusi  **•**  Mladić  **•**  Braća Karamazovi  **•**  Kockar  **•**  Dvojnik  |  |
| Pripovjetke | 
 "Gospodin Proharčin"  **•**  "Bele noći"  **•**  "Netočka Nezvanova"  **•**  "Selo Stepančikovo"  **•**  "Večni muž"  **•**  "Bobac"  **•**  "Krotka"  **•**  "San smešnog čoveka"  |
| Povezani članci | 
 Muzej Fjodora Mihajloviča Dostojevskog  **•**  Veliki Inkvizitor  **•**  Rodion Romanovič Raskoljnikov
 |
Demonstracija centripetalne sile pomoću užeta tokom misije *Džemini 11*
**Veštačka gravitacija** je teoretsko uvećanje ili smanjenje prividne gravitacije (*g*-sile) veštačkim sredstvima, i većinom se odnosi na svemir, ali i na Zemlju. Praktično se može postići uz korišćenje različitih sila, a najviše se predlaže upotreba centripetalne sile i linearnog ubrzanja.

Stvaranje veštačke gravitacije poželjno je pri dugotrajnom boravku ljudi u svemiru, zbog lakšeg kretanja, rasporeda tečnosti unutar svemirskog broda, i da bi se sprečili negativni efekti koji se javljaju pri dugoročnom boravku ljudi u bestežinskom stanju.

Do sada je predložen veliki broj rešenja za stvaranje veštačke gravitacije. Najveći broj njih dolazi od pisaca naučne fantastike, u kojima se koriste stvarne i izmišljene sile, ali i potencijalno ostvarive ideje. Još nije došlo do konstrukcije svemirskog broda koji bi demonstrirao veštačku gravitaciju, a primarni razlog je što bi takav brod bio velikih dimenzija, a samim tim bi njegova konstrukcija bila izuzetno skupa (reda Međunarodne svemirske stanice).

Povezano
--------

* Koriolisov efekat

Spoljašnje veze
---------------

***Vještačka gravitacija*** na Wikimedijinoj ostavi

* List of peer review papers on artificial gravity
* Revolving artificial gravity calculator
* Overview of artificial gravity in Sci-Fi and Space Science Arhivirano 2010-05-27 na Wayback Machine-u
* NASA's Java simulation of artificial gravity Arhivirano 2009-09-25 na Wayback Machine-u
* Variable Gravity Research Facility (xGRF)
**Wigry** (litvanski: *Vygriai*, beloruski: *Вігры*) je valovsko jezero na rijeci Czarna Hańcza na sjeveroistoku Poljske u 
Podlaskom vojvodstvu.

Karakteristike
--------------

Jezero leži na visini od 132 metara, u Wigierskom nacionalnom parku, udaljeno desetak km jugoistočno od grada Suwałkija.

Karta tog dijela Podlasije sa jezerom
Jezero Wigry ima površinu od 21,87 km², dugo je 17,5 km (sjever-jug), široko do 3,4 km i maksimalno duboko 73 m.

Na jezeru se nalaze 18 otoka površine 68,4 hektara, a najveći su; Ostrów, Ordów, Krowa, Brzozowy Ostrów i Kamień.
Obale jezera su jako razvedene i duge 72 km, pretežno visoke i pošumljene. Na jezeru se nalaze ljetovališta; Stary Folwark, Gawrych Ruda, Bryzgiel i Cimochowizna.

Preko sjevernog dijela jezera protiče rijeka Czarna Hańcza, koja je nizvodno popularna ruta za kajakaše.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  „Wigry" (poljski). Encyklopedia PWN. Pristupljeno 16.08.2021.

Vanjske veze
------------

***Wigry*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Wigry* ()
**David Copperfild** (fonetski: Dejvid Koperfild) (roden kao **David Seth Kotkin**) je američki mađioničar i iluzionist, nagrađeni Emmyjem, poznat po specifičnim scenskim nastupima u kojima trikove izvodi kombinirajući ih s narativnim elementima. Među njegove najslavnije izvedbe se ubrajaju "*Nestajanje Kipa Slobode*", "let", "levitiranje" nad Velikim kanjonom, kao i "prolazak" kroz Kineski zid.

Biografija
----------

Copperfield, koji je rođen 16. septembra 1956. godine, s magijom se počeo baviti u dobi od 12 godina te je najmlađa ličnost primljena u *Društvo američkih mađioničara*. U dobi od 16 godina je upisao kurs za mađioničare na Univerzitetu u Njujorku. U dobi od 18 godina je kaoscensko ime uzeo "David Copperfield" prema istoimenatoj knjizi Charlesa Dickensa.

1980. godine Copperfield je nastupio u horor filmu *Terror Train* u ulozi mađioničara Kena. Cameo-ulogu ima i u *Prêt-à-Porter*, filmu iz 1994. godine. Osim ova dva filma, Copperfield se na ekranu pojavio u specijalnim televizijskim emisijama i kao gost u redovnim zabavnim emisijama. 

Godine 1982. Copperfield je osnovao *Projekt Magija*, rehabilitacijski program za pacijente s izgubljenim ili oštećenim vještinama upravljanja udovima, a kojima trikovi i žongliranje služi kao terapija. Danas je ovaj program odobren od *Američke terapijske organizacije* te je aktivno koristi preko 1.100 bolnica u 30 država se koristi Američka terapija.

Copperfield je poznat i po tome što je bio zaručen za super-model Claudiju Schiffer, no par se 1999. godine razišao nakon šest godina veze.

Časopis *Forbes* je objavio kako je Copperfield godine 2003. zaradio 57 miliona $, postavši tako deseta najbolje plaćena zabavna zvijezda na svijetu. Procjenjuje se kako je i 2004. godine taradio istu svotu - 57 miliona $ (35. mjesto), a što se ponovilo i 2005. godine (41vo). Copperfield godišnje ima preko 500 nastupa u svijetu.

Vanjske veze
------------

***David Copperfield (iluzionist)*** na Wikimedijinoj ostavi

* David Copperfield na sajtu IMDb
* Službena web-stranica.
* TheMagicOfDC - Velika neslužbena stranica. Arhivirano 2006-04-02 na Wayback Machine-u
* Medijske datoteke o Davidu Copperfieldu. Arhivirano 2007-12-24 na Wayback Machine-u
**Wirral** je poluotok na sjeverozapadu Engleske koji svojim najvećim dijelom administrativno podpada pod grofoviju Merseyside, a manjim južnim dijelom pod grofoviju Cheshire.

Geografija
----------

Poluotok formiraju estuariji rijeke Mersey (na sjeveru, Dee na jugu i Irsko more na zapadu. Wirral je dug nekih 24 km i širok nekih 7 km, a praktički sve donedavno bio je dio historijske grofovije Cheshire.

Historija
---------

Wirral je sve do početka 19. vijeka bio ruralni kraj, a onda su se bogatiji stanovnici naglo izraslog Liverpoola počeli seliti na poluotok. Nakon tog je 1824. William Laird osnovao brodogradilište i počeo graditi plansko naselje Birkenhead s trgom Hamilton kao njegovim centrom. Krajem istog vijeka dokovi Birkenheada privukli su trgovce pa je postao trgovačka luka.

Pogled na poluotok iz zraka
Nakon administrativne reforme 1974. na najvećem sjevernom dijelu poluotoka osnovan je metropolitanski borough Wirral. Danas je poluotok osim s trajektima povezan i s dva tunela, cestovnim i željezničkim.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Wirral*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 16. 11. 2016.

Vanjske veze
------------

***Wirral (poluotok)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Wirral* na portalu Encyclopædia Britannica ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 148900948
* LCCN: n78015009

 |
**Wyszogród** (njemački: *Hohenburg an der Weichsel* 1939-45) je grad od 2,554 stanovnika u sredini Poljske u Mazovjeckom vojvodstvu.

Geografske karakteristike
-------------------------

Wyszogród leži na strmoj desnoj obali rijeke Visle, točno preko puta ušća Bzure, udaljen 40 km istočno od Płocka i 70 km zapadno od Varšave.

Historija
---------

Novi most preko Visle.

Wyszogród je jedan od najstarijih gradova u Mazoviji, koji je prvi put je dokumentiran - 1065.
ime (Visok grad) je dobio po gradini podignutoj u 11. vijeku, na 30 metara visokoj obali.

Kako se nalazio na raskršću puteva od Varšave prema Płocku i Sochaczewu, brzo je izrastao u respektabilno naselje.

Početkom 13. vijeka vojvoda Konrad Mazovski na mjestu stare gradine, podigao je drveno-cigleni zamak. 
On je tokom 13. vijeka bio jedna od glavnih rezidencija mazovijskih vojvoda]]. Zamak je kasnije dograđen ciglom što se pripisuje Kazimiru Velikom, iako za to nema dokaza. Zamak su spalili Šveđani u 17. vijeku, i stajao je kao ruševina sve do kraja 18. vijeka kad je potpuno uklonjen.

Wyszogród je dobio gradska prava 1398. prosperirao je tokom 15. - 16. vijeka kao trgovište tako da je u 16. vijeku imao oko 3.000 stanovnika. 
Grad je propao tokom 17. vijeka, zbog švedske invazije i drugih nevolja (požari, epidemije).

Krajem 18. vijeka Kraljevina Pruska anektirala je Mazoviju i započela plansku kolonizaciju njemačkim evangelicima koji 
su uglavnom dolazili iz Württemberga.

Početkom 19. vijeka Wyszogród je postao luka na redovnoj parobrodskoj liniji, baza koja je snabdjevala Varšavu poljoprivrednim proizvodima.

Za Prvog svjetskog rata Wyszogród se našao na prvoj liniji fronta od novembra 1914. do maja 1915. između ruskih snaga u povlačenju i njemačkih u napredovanju.

Po popisu stanovništva iz 1921. Wyszogród je imao 4.297 stanovnika, od kojih su 57% bili Židovi. 
U vrijeme Njemačke okupacije tokom Drugog svjetskog rata većina Židova je pobijana.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „*Polska w liczbach - Wyszogród*" (polish). City population. Pristupljeno 2021.
2. 1 2 3 4 5 6 7  „Historia miasta" (poljski). Wyszogród. Pristupljeno 17.02. 2021.

Vanjske veze
------------

***Wyszogród*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Urząd Miejski w Wyszogródie* (službene stranice) Arhivirano 2016-10-09 na Wayback Machine-u ()
**Načela fizike** je dvotomno delo profesora Vuka Marinkovića iz 1851. godine, koje predstavlja prvi udžbenik fizike u Kneževini Srbiji, pisan tadašnjim srpskim jezikom s primesama slavenoserbskog. Ovim kapitalnim delom Marinković je utemeljio terminologiju za fizičke pojmove kao što su težina, masa, sila, gustina, putanja, zračenje, prelamanje svetlosti, električni napon, električna struja, večnokret i drugi, čime su uvedeni u naučni i govorni jezik.

> **O zvuku**: Kad se sredina oko našega organa sluha dovoljno brzo i jako potrese, dobijamo čuvstvovanje zvuka. Sve, što onakav potres vozduha proizvodi, smatramo kao izvor zvuka, a vozduh kao zvuka sredinu.
> 
> 

Načela fizike daju sledeći opis električnih i neelektričnih tela:

> Kako god što se neelektrična tela trenjem elektrisati ne mogu, tako se isto tela električna ne mogu elektrisati saobštavanjem.
> 
>

Izvori
------

1. ↑  ​ZAŠTO U SRBIJI NE POSTOJI VEČNOKRET?
2. ↑  Vuk Marinković, Načela fizike (str. 257). Beograd, 1851.
3. ↑  Vuk Marinković, Načela fizike (str. 437). Beograd, 1851.

Vidi još
--------

* Povijest fizike

Vanjske veze
------------

* Načela fizike, originalno izdanje u pdf-u

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **fizici** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
**Jednost** ili **jednoća** (grč. *ἕνωσις* *henosis*, lat. *unum*, engl. ) je filozofski koncept koji označava odsustvo mnoštva i podeljenosti. To je svojstvo onoga što je jedno i u sebi ne sadrži nikakvu mogućnost različnosti. Jednost je identitet u metafizičkom i ontološkom smislu i znači da je biće nepodeljeno u sebi.

Filozofija
----------

Starogrčki filozofi su tragali za jednim počelom kojim bi objasnili pojavni svet. Prema Aristotelu „jednim se naziva ono što nije razdeljeno i ukoliko nije razdeljeno." Najviši stupanj je supstancijalna jednoća (*unum per se*), u bićima koja su zbiljski (*actu*) jedno biće i ne mnoga bića, koja su samo akcidentalno ujedinjena. U akcidentalnoj jednoći (*unum per accidens*) biće je takođe ujedinjeno, ali nije u sebi jedna supstancija.

Srednjovekovni islamski filozof Ibn Arabi upotrebljava izraz jednost (*Ehadijje*) za čistu bit. Najpotpunija manifestacija jednosti u svemiru jeste čovek kad uroni u svoju bit (*zāt*).

U savremenoj filozofiji se često iznosi mišljenje da jedinstvo kao kategorija objektivnog sveta ima svoj izvor i uzor u jedinstvu svesti, odnosno grupisanju doživljaja oko jednog »ja«.

Religija
--------

U duhovnom smislu jednost označava odsustvo granica koje postavlja ego. Stara zen mudrost glasi: „ako ćutimo, jedno smo; ako govorimo, dvoje smo". Prema nekim duhovnim tradicijama jednost je doživljaj potpunog jedinstva sa bićem ili bogom.

> U mnoštvenosti je drugost, nesličnost i različitost. U Bogu je gospodu, jednom i jedinstvenom, istovetnost, jednostavnost i podobnost. Stoga onome koji se nije izuzeo iz mnoštvenosti nije bezbedno da sebi nameće sozercanje Boga... Opasno je govorenjem nastojati iskazati neiskazivo, jer iskazana reč podrazumeva podvojenost i mnoštvenost. To je jedino mogućno u duši bezglasnoj, u tihotnom sozercanju, pošto je u nerazdeljivom a ne u mnoštvenom vaspostavljena jednost.
> 
> – Maksim Ispovednik

U religiji se koncept jednosti Boga naziva monoteizam. Islamski koncept jednosti Boga, koji se donekle razvio kao reakcija na hrišćansko Trojstvo, se naziva tevhid.

Bahai vera propoveda jednost Boga, religije i čovečanstva.

Izvori
------

1. ↑  Jednost, Filozofski rečnik (autor Branko Pavlović), Plato, Beograd 1997.
2. ↑  Jednoća, Filozofijski rečnik (filozofija.org), Pristupljeno 4. 5. 2013.
3. ↑  Salavat Božanskih izljeva od Ibn ’Arebija, Pristupljeno 4. 5. 2013.
4. ↑  Filozofijski rečnik, Matica Hrvatska, Zagreb 1984.
5. ↑  Ranko Bugarski, Pismo, Matica srpka, Novi Sad, 1996.
6. ↑  Maksim Ispovednik, Gnostički stoslovi arhivirano 5. marta 2008. na sajtu Wayback Machine, Pristupljeno 4. 5. 2013.
7. ↑  Jednost religije - Progresivna Objava Arhivirano 2008-05-01 na Wayback Machine-uŠablon:Mrtva veza, Pristupljeno 28. 3. 2013.

Vidi još
--------

* Jedno
* Monizam
* Dualizam
* Pluralizam
**Priča o ubici moćnika** je alegorijska priča koja se pripisuje Isusu. Zabeležena je samo u nekanonskom jevanđelju po Tomi; nije zabeležena u kanonskim jevanđeljima.

Priča
-----

Evanđelje po Tomi navodi sledeću parabolu:

> Isus reče: "Očevo carstvo je poput jednog čovjeka, koji je htio ubiti jednog moćnika. On je u svojoj kući isukao mač i zario ga u zid, da proveri da li mu je ruka dovoljno snažna. Nakon toga je ubio moćnika."
> 
> – Evanđelje po Tomi, izreka 98.

Verodostojnost
--------------

Naučnici okupljeni u Džizus seminaru (en. *Jesus Seminar*) smatraju da je ova parabola verovatno, ali ne sasvim sigurno, autentična Isusova izreka. Oni nalaze paralele u priči o zidanju kule (Luka 14:28-30) i priči o zabrinutom kralju (Luka 14:31-32), koje takođe govore o procenjivanju vlastitih snaga pre upuštanja u neki poduhvat. Oni takođe smatraju da šokantan stil ove priče, koji karakteriše i mnoge druge Isusove parabole, doprinosi njenoj verodostojnosti. Robert Fank zaključuje da je "pripisivanje parabole Isusu koje nema u kanonskim jevanđeljima i koja je poznata tek nekoliko godina smeo čin koji je iziskivao pažljivu raspravu."

Neki kritikuju procenu Džizus seminara zbog nedoslednosti, jer priču o zabrinutom kralju, na koju se pozivaju, ocenjuju manje verodostojnom od ove priče. Verodostojnost ove izreke se takođe osporava stoga što Isus ne bi veličao ubistvo.

Tumačenja
---------

Ova alegorijska priča govori o procenjivanju vlastitih snaga pre upuštanja u neki poduhvat, da bi on mogao biti uspešno izveden, po čemu je slična priči o zidanju kule (Luka 14:28-30) i priči o zabrinutom kralju (Luka 14:31-32).

Neki povezuju tok ove parabole sa jevrejskim predanjem o Davidu i Golijatu, gde mali porazi velikog preduzimajući sve mere predostrožnosti koje bi razborita osoba preduzela pre suočavanja sa nasilnikom.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  Robert Walter Funk and Roy W. Hoover, The Five Gospels: What Did Jesus Really Say? the Search for the Authentic Words of Jesus, HarperCollins, 1997, pp. 524-5.
2. ↑  Craig A. Evans, Bruce D. Chilton, Authenticating the Words of Jesus, Brill Academic Publishers, 2002, p. 411
3. ↑  Robert Walter Funk and Roy W. Hoover, The Five Gospels: What Did Jesus Really Say? the Search for the Authentic Words of Jesus, HarperCollins, 1997, p. 525

| * p
* r
* u
Isusove priče |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Kanonskaevanđelja | Bacanje mreže • Biser • Bludni sin • Bogataš i ubogi Lazar • Bogata budala • Deset devojaka • Dobri Samarićanin • Drvo i plodovi • Dva dužnika • Dva sina • Farisej i carinik • Gospodar i sluga • Izgubljena ovca • Izgubljeni novčić • Jak čovek • Jalova smokva • Kukolj • Kvasac • Mladi bogataš • Mudri i ludi zidar • Nemilosrdni sluga • Nepravedni sudija • Nepravedni upravnik • Prijatelj u ponoć • Proračun troškova • Radnici u vinogradu • Rast semena • Sejač • Skriveno blago • Stražar • Svetiljka pod sudom • Talanti • Trun i brvno • Udovičin novčić • Velika gozba • Zli vinogradari • Zrno gorušice |

 |  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Apokrifi | Mješanje boja • Palmino drvo • Prazan vrč • Ubica moćnika • Žitni klas |

 |
**Dr Božidar Purić** (19. februar 1891. godine u Beogradu – 28. oktobar 1977. godine u Čikagu), bio je srpski i jugoslovenski političar i diplomata.

Kao premijer i ministar inostranih dela emigrantske vlade Kraljevine Jugoslavije (od 10. avgusta 1943. do 1. juna 1944. godine) u Londonu, podržavao je četnike tokom Drugog svetskog rata.

Nakon rata, na beogradskom procesu 1946. godine, osuđen je u odsustvu od strane novih jugoslovenskih vlasti na 16 godina robije. Nije se vraćao u Jugoslaviju. Umro je u Čikagu 1977.

Drugi svetski rat
-----------------

U vreme borbe četnika i Nemaca protiv partizana, Purićeva vlada je 22. maja 1944. godine izdala naredbu protiv partizana, koja je u vidu letaka izbacivana iz aviona nad okupiranom Jugoslavijom:

> Svim vojnim obveznicima Kraljevine Jugoslavije naređuje se ovim putem da stupaju u oružane snage đenerala Draže Mihailovića, našeg vojnog ministra, radi organizovanja i vođenja oružanog otpora za oslobođenje Otadžbine. Svi vojni obveznici i građani Kraljevine Jugoslavije koji se sada aktivno bore u redovima Josipa Broza Tita dužni su da iste odmah napuste i stave se pod komandu đenerala Mihailovića, jer Josip Broz Tito nije ovlašćen od strane Kraljevske vlade da organizuje i vodi oružane formacije u zemlji. Naredba stupa na snagu odmah. Prestupnici će iskusiti kaznu po odgovarajućim pozitivnim zakonima Kraljevine Jugoslavije.
> 
> – VK. br. 713 22. maja 1944. Kairo — Kraljevska Jugoslovenska vlada.

Purić je smenjen sa funkcije istog meseca, nakon formiranja vlade Ivana Šubašića, koja je podržala Narodnooslobodilačku vojsku Jugoslavije kao legitimnu oružanu silu (vidi Sporazumi Tito-Šubašić).

Vidi još
--------

* Spisak ministara inostranih poslova Jugoslavije
* Spisak predsednika vlada Jugoslavije
* Saveznici i Jugoslavija
* Sporazumi Tito-Šubašić
* Beogradski proces

Izvori
------

1. ↑  „Archive copy". Arhivirano iz originala na datum 2014-04-25. Pristupljeno 2014-04-23.
2. ↑

Vanjske veze
------------

***Božidar Purić*** na Wikimedijinoj ostavi

* „Dr Božidar Purić" Arhivirano 2007-06-26 na Wayback Machine-u, kratka biografija na saju MIP-a.
* „Imenovanje Dr. Božidara Purića" Arhivirano 2009-06-26 na Wayback Machine-u, Ambasada Republike Srbije u Sjedinjenim Američkim Državama.
* PAD PURIĆA

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 289052886
* LCCN: no2020050041
* ISNI: 0000 0003 9448 6947
* SUDOC: 19499337X

 |
**Montan** (lat. *Montanus*) je bio ranokršćanski propovednik iz 2. vijeka i jedan od začetnika pokreta "Novog proroštva", kasnije po njemu nazvanog montanizam.

Prema predanju, Montan je bio učinjen eunuhom prije obraćenja na kršćanstvo. On se obratio na kršćanstvo kao odrastao čovjek. Po nekim vrelima bio je prije obraćenja svećenik frigijskog kulta Velike Majke (Cibele), što nije sasvim sigurno. Činjenica je da su katolički polemičari prigovarali montanistima da su neke stvari preuzeli iz Cibelina i Izidina kulta. Kao još neofit, Montan je, oko 157. godine, počeo nastupati kao prorok kroz kojega govori paraklet (sveti duh). Montan je govorio: 

> Jer, pravedan čovek će sijati stostruko sjajnije od Sunca, pa čak i najmanji među vama koji su spašeni, (će sjati) stostruko sjajnije od Meseca.
> 
> 

Montan je propovedao 160-ih godina u maloazijskoj pokrajini Frigiji, tvrdeći da je primio niz objava od svetog Duha. On je želio da izvuče kršćane iz društvenih odnosa i da osnuje novu zajednicu odvojenu od svijeta, koja će se pripremiti za silazak »gornjeg Jeruzalema«. Montan je selo Pepuza u Frigiji proglasio Novim Jerusalimom. Sa njime su uvek išle dve proročice, Priska (ili Priscila) i Maksimilija, koje su tvrdile da ih sveti Duh pokreće i nadahnjuje. Njih troje su propovedali u ekstatičnim stanjima podstičući ljude da poste i da se mole, kako bi doživeli otkrovenje. Kod Montana nalazimo rani oblik vjere u trojstvo Oca, Sina i svetog Duha:

> Ja sam Otac, Sin i Paraklet.
> 
> 

Montan nije sebe smatrao Parakletom, već je verovao da kao prorok govori u »ekstazi«, odnosno da božansko preuzima njegove moći i govori kroz njega. Ako su ga Parakletom smatrali kasniji montanisti, to je rezultat legendarne divinizacije.

Montan je zastupao eklezialni purizam, shvaćanje po kojem u Crkvi nema mjesta za grešnike, kako nam svjedoči jedan Montanov »oraculum«:

> Može Crkva otpustiti grijeh, ali neću to činiti, da ne bi i drugi griješili«.
> 
> 

Montan je umro po svoj prilici negdje oko 177.

Vanjske veze
------------

* Montanus (Britannica)
* Montanus (ccel.org)
* Montanus & Montanism (earlychurch.org)
* Montanist fragments
* Montanism (New World Encyclopedia)
Statua u Nišapuru
**Abu Said Abul-Hajr** (perzijski: ابوسعید ابوالخیر‎; 7. decembar 967. – 12. januar 1049), također poznat kao **Šejh Abu Said** ili **Abu Said**, bio je znameniti perzijski sufist i pjesnik koji je značajno pridonio razvoju sufističke misli.

> Sve dok se ne odrekneš svoga ja, nećeš vjerovati u Boga.
> 
> 

Većina podataka o njegovom životu je poznata zahvaljujući knjizi Asrar al-Tavhid (اسرارالتوحید, ili "Misterije ujedinjenja") koju je napisao Mohammad Ibn Monavvar, jedan od njegovih unuka, 130 godina nakon smrti.

> Ono što ti je u glavi, napusti. Ono što ti je u ruci, daj. Ono što te zadesi, ne izbjegavaj..
> 
> 

Za vrijeme života je postao slavan u islamskom svijetu, čak i u udaljenoj Španiji. Bio je prvi sufistički pisac koji je koristio obične ljubavne pjesme kao sredstvo da izrazi i objasni svoj misticizam, te je igrao značajnu ulogu u razvoju perzijske sufističke poezije. Najveći dio života je proveo u Nišapuru.

Literatura
----------

***Abu Said Abul Hajr*** na Wikimedijinoj ostavi

* Antologija sufijskih tekstova, Zagreb, 1988.
* E.G. Browne. *Literary History of Persia*. (Four volumes, 2,256 pages, and twenty-five years in the writing). 1998. ISBN 0-7007-0406-X
* Jan Rypka, *History of Iranian Literature*. Reidel Publishing Company. ASIN B-000-6BXVT-K

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 5721767
* LCCN: n88155215
* ISNI: 0000 0001 2208 4274
* GND: 118500309
* SELIBR: 214423
* SUDOC: 113150148
* MusicBrainz: 84ac8472-528e-4980-81e9-7d001e9484a4
* NLA: 61539927
* NKC: jo2009534825
* BNE: XX1758344
* CiNii: DA13067241
* NSK: 000542166

 |