recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Svilaj** je mjesto u Brodsko-posavskoj županiji, u općini Oprisavci.

Nalazi se uz rijeku Savu, u istočnom dijelu županije. Udaljen je 20 km od sjedišta županije, grada Slavonskog Broda.

Svilaj ima oko 100 kuća i oko 300 stanovnika. Svilaj je sjedište župe *Preslavnog imena Marijina*, koju sačinjavaju sljedeća sela: Sredanci, Stružani, Prnjavor, Novi Grad, Zoljani i Svilaj. 
Selo Svilaj prvi puta se spominje 17. siječnja 1756. god. u Kronici Franjevačkog samostana u Brodu na Savi 1706 - 1787. (ISBN 953-96112-4-1 Uneseni ISBN nije važeći.)

Nedaleko od sela prolazi dionica Koridora "C5", koja se u hrvatskom dijelu i zove "Beli Manastir-Osijek-Svilaj". Gradnja mosta koji će selo povezati sa susjednom BiH je u toku, te će ovaj prijelaz zamijeniti skelu.

Crkva u selu.

Šport
-----

* NK Sava Svilaj
* Lovačko društvo Posavina
* Športsko-ribolovna udruga Smuđ

Izvor
-----

  


*Ovaj nedovršeni članak o **naselju** u Hrvatskoj:* **Svilaj** *treba dopuniti.   
Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.*


| * p
* r
* u
Naselja u sastavu Općine Oprisavci |
| --- |
| Novi Grad • Oprisavci • Poljanci • Prnjavor • Stružani • Svilaj • Trnjanski Kuti • Zoljani |
Joko Knežević: Spomenik u Mimicama, mozaik, 300\*430 cm, 1963.
**Spomenik palim borcima / Na mrtvoj straži, Mimice** je monumentalni mozaik u selu Mimice, nedaleko Omiša, rad poznatog slikara i kipara Joke Kneževića. 

Riječ je o prvom iz njegova ciklusa monumentalnih mozaika spomeničke i memorijalne funkcije na temu NOB-a (kasnije su uslijedili Drašnice, Omiš i Split), te ujedno i najuspjelijem.

Autor, rodom iz tog kraja, o spomeniku u svojoj je autobiografiji napisao: *„Za spomenik u Mimicama sam bio nadahnut narodnom pjesmom iz NOB-a „U Kupresu grob do groba, traži majka sina svoga". Tu su, u sredini dvije uplakane majke na grobu palih boraca, sa strane dva partizana, čuvara, a sa suprotne strane mlađa žena sa konistrom hrane na glavi koja označava pobjedu i nastavak ljudskog življenja. ... Otkrivanje spomenika bilo je izvanredno svečano - neočekivano mnoštvo svijeta. Održano je nekoliko prigodnih govora - Blaženka, Venko, Jozara. Bio je prisutan i režiser Vatroslav Mimica. Na nj je to slavlje djelovalo tako snažno da je on već tada začeo svoj film "Prometej s otoka Viševice". Zanimljivo je da je Vatre kasnije meni povjerio ulogu seljaka nezadovoljnika Jone u tome filmu...."*  Film je osvojio Zlatnu arenu u Puli, 1964. godine.

Govoreći općenito o svojim mozaicima, Knežević je pojasnio: *„...nastojao sam provesti stilizaciju do najveće moguće jednostavnosti, po mogućnosti do monumentalnosti"*. Rezultat tog postupka, zamjetnog i na mimičkom mozaiku, bio je zamjetan izostanak patetike, posve uobičajene za spomenike NOR-a.

U Hrvatskom biografskom leksikonu, Davorin Vujčić je o tom Kneževićevu spomeniku napisao sljedeće: "U velikim kompozicijama iz 1960-ih (Spomenik palim borcima, Mimice, 1963) napušta prostornu iluziju, a površinu obrađuje kao pravilan geometrijski raster sa statičnim likovima lišenima voluminoznosti." 

Tome valja dodati da je uz Kneževićevu osobnu ikonografiju i mozaičarski rukopis, na spomeniku zamjetan echo purizma, koji je i inače bio popularan u jugoslavenskoj likovnoj umjetnosti tih godina.

O kritičkoj recepciji tog spomenika, Knežević je zabilježio sljedeću anegdotu: *„Jednom je književnik Barković na nekom književnom sastanku tvrdio kolegama da bi svaki naš kulturan čovjek trebao posjetiti selo Mimice samo zato da vidi mozaik - spomenik palim borcima. Pa ipak se tada diže drugi književnik, inače moj "legendarni prijatelj", koji potvrdi vrijednost mozaika, ali samo "u tom ambijentu". Znači pogodio sam samo ambijent! E pa dobro i to; uzmi što ti se nudi."*

Literatura i izvori
-------------------

* Josip Depolo: Joko Knežević, Zagreb, 1995. str. 37
* Joko Knežević: Moja sjećanja, Zagreb, 1996. str. 183, 187, 211-212, 281
* Davorin Vujčić: Joko Knežević, Hrvatsko biografski leksikon, 2009.
* Sanja Horvatinjčić: Spomenici iz razdoblja socijalizma u Hrvatskoj - prijedlog tipologije, dizertacija, Sveučilište u Zadru, 2017. str. 200
* Donald Niebly: The Dynamic History of Memorial Mosaic Art in Yugoslavia, 2020.
**Svinišće** su naselje u Splitsko-dalmatinskoj županiji.

Zemljopis
---------

Nalazi se podno Omiške Dinare, sa sjeverne strane.

Upravna organizacija
--------------------

Gradsko je naselje grada Omiša po upravnoj organizaciji, iako je od samog naselja Omiša udaljeno nekoliko kilometara. 
Po poštanskoj organizaciji, pripada poštanskom uredu u Kučićima.

Povijest
--------

Spominje se 1315. u povelji, kojom hrvatski knez Juraj Šubić iz grada Klisa priznaje Breljanima, Rogožđanima, Svinišćanima i Kučićanima iste povlastice kao i ostalim pripadnicima ondašnje omiške komune.

Stanovništvo
------------

Većinsko i jedino autohtono stanovništvo ovog mjesta su Hrvati.

Izvori
------

1. ↑  DZS popis stanovništva 2001. godine
2. ↑  Zakon o područjima županija, gradova i općina u Republici Hrvatskoj: Splitsko-dalmatinska županija Arhivirano 2008-08-04 na Wayback Machine-u
3. ↑  Grad Omiš: Odluka o gradskim porezima
4. ↑  „HP". Arhivirano iz originala na datum 2011-08-08. Pristupljeno 2014-07-26.

  


*Ovaj nedovršeni članak o **naselju** u Hrvatskoj:* **Svinišće** *treba dopuniti.   
Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.*
**Vandalsko Kraljevstvo** je bila država koja je postojala od 429. do 534. na području Sjeverne Afrike i zapadnog Mediterana, a koju su osnovali i njome vladali Vandali, germanski narod koji je za vrijeme Velike seobe naroda prodro na područje tadašnjeg Zapadnog Rimskog Carstva. Vandali su pod vodstvom kralja Gajzeriha godine 429. došli u tadašnju provinciju Afriku na poziv lokalnog guvernera kao federati, odnsono najamnici, ali su se odmetnuli od Rima i godine 439. zauzeli Kartaginu učinivši je prijestolnicom svoje države. Brzo su stekli pomorske vještine te ih iskoristili kako bi zauzeli Siciliju, Sardiniju, Korziku i Baleare te izveli zloglasni pljačkaški pohod na Rim koji je značajno doprinio propasti Zapadnog Carstva. Vandalska je država zahvaljujući bogatim resursima i sigurnosti od suparničkih germanskih naroda na sjevernim obalama Mediterana bila jedna od najmoćnijih u kasnoj antici. Njenu unutrašnju stabilnost su, pogotovo, od smrti kralja Gajzeriha, nagrizale vjerske razlike između vandalskih vlastodržaca koji su bili arijanci i domorodačkog stanovništva koje je ispovijedalo "pravovjerno" nikejsko kršćanstvo. Godine 533. je to iskoristio istočnorimski car Justinijan i pokrenuo pohod protiv Vandala koji je doveo do brze propasti njihove države.
Svintila
**Svintila** je bio vizigotski kralj u Hispaniji. Vladao je između 621. i 631. godine. Borio se protiv Vizantinaca koji su u to doba imali koloniju na Iberijskom poluostrvu (Spanija), pod komandom Sisebuta. Godine 621. bio je izabran za kralja, nakon smrti Rekareda II.

Kada je postao kralj, Svintila je pobedio Vaskone koji su pljačkali i harali provincijom Tarakonense i postigao bezuslovnu predaju, po prvi put u istoriji. Zarobljenici su bili prinuđeni da izgrade Oligik, koji je zajedno sa Vitorijom formirao odbrambenu liniju protiv budućih napada. Oligik, Vitorija i Rekopolj bili su jedini gradovi koje su osnovali Vizigoti na poluostrvu. Svintila je nastavio da se bori protiv Vizantinaca koji su od 6. veka okupirali mediteransku obalu od Valensije do Kadiza. Svintila ih je pobedio, zauzeo dotadašnje carske posede i ujedinio Iberijsko poluostrvo, san koji prethodni vladari nisu ostvarili.

Svintila je takođe pokušao da utvrdi autoritet vladara u odnosu na plemstvo i crkvu. Takođe je želeo da stvori naslednu monarhiju tako da je proglasio svog sina Ramira za prestolonaslednika, što je izazvalo protivljenje nekih velikaša i crkve.

Godine 631. Sisenand, upravnik Narbonske Galije (jug današnje Francuske), organizovao je ustanak protiv Svintile uz pomoć franačke države Neustrije. Na kraju, kralj je bio svrgnut i smenjen. Na Saboru u Toledu 633, kojim je predsedavao Isidor Seviljski, Svintila je bio izopšten i celo njegovo imanje je konfiskovano. Na tom istom saboru Sisenand je bio zvanično proglašen kraljem. Time je viuzigotska monarhija potvrđena kao izborna, a ne nasledna kako je to Svintila planirao. Svintila je umro godinu dana kasnije, 634. godine.

Postoje oprečna mišljenja o Svintili. Isidor Seviljski u svojoj prvoj verziji „Istorije Gota" ga naziva „ne samo vladarem svog naroda, već i ocem siromašnih". Međutim, u jednoj od kasnijih verzija izdatoj nakon pada Svintile, Isidor je uklonio ove hvalospeve. [[Hronika iz 754.]] godine govori o Svintili sa simpatijama, dok Fredegar kaže da je bio previše surov i da je zbog toga navukao mržnju naroda.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodnik:**Rekared II** | **Vizigotski kraljevi (621—631)** | Nasljednik:**Sisenand** |

***Svintila*** na Wikimedijinoj ostavi
|  |
| --- |
|  |
| ***Spomenik žrtvama fašizmaJekatit 12*** |
| **Antun Augustinčić**, 1955 |
| bronza, kamen |
| , Adis Abeba, Etiopija |
|  |

**Spomenik žrtvama fašizma** (*Jekatit 12*), je monumentalni spomenik na Trgu Žrtava (*Sidist Kilo*) u Adis Abeba, Etiopija, koji je izveo jugoslavenski - kipar Antun Augustinčić uz pomoć Frane Kršinića i suradnika 1955.

Spomenik je dar tadašnjeg predsjednika Tita i naroda FNR Jugoslavije Etiopiji.

Pozadina podizanja spomenika
----------------------------

Spomenik u obliku bijelog kamenog obeliska sa dva friza brončanih reljefa je podignut u spomen na žrtve odmazde koju je izvela talijanska vojska 1937.

Za vrijeme talijanske okupacije Etiopije (1936-1941), dva mladića iz Eritreje Abraha Deboch i Moges Asgedom izveli su atentat na maršala Grazianija 19. februara 1937, tadašnjeg talijanskog potkralja za Talijanske Istočne Afrike tijekom svečanosti održane ispred Palače Adis Abeba (danas zgrada univerziteta). Maršal Graziani je ranjen, ali je preživio atentat, u znak odmazde naredio je ubijanje stanovnika Adis Abebe u ludom činu osvete. Procjenjuje se da je stradalo oko 30.000 građana u tri dana nakon masakra koji je trajao od 19. do 21. februara 1937. Događaj se zbio zapravo 12. po tadašnjem etiopskom kalendaru (19. po gregorijanskom) zato se spomenik zove **Jaketit 12** (*12. februar*, prvi dan masakra).

Za svo vrijeme svoje vladavine etiopski car Haile Selasije je svake godine 12. februara polagao vijenac u podnožju obeliska. Ni pučistički vođa koji je svrgnuo Selasija - pukovnik Mengistu Haile Mariam nije napustio tu praksu. Tek nakon pada režima Derg, došlo je do promjena, jedno vrijeme vijenac je polagao samo gradonačelnik Adis Abebe, odnedavno je vraćena stara praksa, da to mora napraviti predsjednik Etiopije.

Spomenik je bijeli obelisk koji na dnu ima dva friza reljefa s prizorima masakra i kasnijim pokopima žrtava nakon oslobođenja zemlje. Pri vrhu obeliska je figura *Sabejskog Lava* (carističkog simbola) ono što je neobično, njega nije skinuo ni režim Derg, koji je inače uklonio vrlo temeljito sve simbole Etiopskog carstva. 

Antun Augustnčić je nakon *Jakatita 12* izveo još dva javna spomenika u Etiopiji; *Spomenik etiopskom partizanu* u Holleti (1959) i *Spomenik rasu Makonnenu* u Hararu (1959).

Galerija
--------

Izvori
------

1. ↑  „Addis Ababa city administration". Arhivirano iz originala na datum 2012-03-07. Pristupljeno 2011-03-05.

Pogledajte i ovo
----------------

* Antun Augustinčić
* Adis Abeba

Vanjske poveznice
-----------------

* Imperial Monuments of Ethiopia (`en`)
Šalva Loladze
**Šalva Loladze** (gruzijski: , ruski: , njemački: , nizozemski: ) (16. april 1916 – 25. april 1945) bio je sovjetski, a potom njemački oficir rodom iz Gruzije, poznat kao jedan od vođa pobune gruzijskih vojnika protiv Nijemaca na nizozemskom otoku Texel 1945.

Na početku drugog svjetskog rata je Loladze služio u Crvenoj armiji, a potom u ratnom zrakoplovstvu gdje je napredovao do čina kapetana i postao komandant eskadrile. Godine 1942. je njegov avion oboren iznad Ukrajine te je pao u njemačko zarobljeništvo. Nakon nekog vremena je Loladze pristao na ponudu da se priključi tzv. Gruzijskoj legiji, koja se borila na njemačkoj strani. Poslan je u 882. pješadijski bataljon *Königin Tamara* gdje je dobio čin potporučnika. Njegov je bataljon početkom 1945. postao dijelom garnizona na Texelu. Tamo je Loladze zajedno sa svojim drugovima i lokalnim pripadnicima nizozemskog pokreta otpora počeo planirati pobunu sa ciljem oslobađanja otoka i prelaska na stranu Saveznika. Do pobune je došlo u noći 5/6. aprila kada su Gruzijci na spavanju pobili oko 400 njemačkih oficira i vojnika te preuzeli kontrolu gotovo nad cijelim otokom. Obalne baterije su, međutim, ostale u njemačkim rukama, a što je omogućilo njemački kontranapad. Loladze je poginuo u borbama s Nijemcima 25. aprila. Sahranjen je zajedno sa preko 500 svojih drugova na tekselskom groblju koje danas nosi njegovo ime.
**Requena** je grad i općina od 20,320 stanovnika na istoku Španjolske, koja administrativno podpada pod
Autonomnu zajednicu Valenciju i Provinciju Valenciu.

Geografske karakteristike
-------------------------

Requena leži u planinskoj unutrašnjosti duž lijeve obale rijeke Magro (pritoka Júcara), udaljena 69 km zapadno od Valencije.

Historija
---------

Historijski centar - Villa Requena
Prvi tragovi naseljenosti sežu u 7. vijek pne. iz rimskih vremena pronađeno je nekoliko Villa rustica.
Za ranog srednjeg vijeka, izraslo je maursko naselje **Rakkana**, po kom i današnji grad nosi ime. 
Već u to vrijeme postao je granična utvrda između maurske Taife Valencije i kršćanskog Toleda (Kraljevina Kastilja).

Nakon što su kršćanske snage zauzele Cuencu i Albacete, biskup Cuence je krajem 1238. i početkom 1239. krenuo zauzeti Requenu za kralja Krune Kastilje - Fernanda III, što mu je i uspjelo. Od tada je pa sve do 1851. Requena sa okolicom bila domena Kastilje.

Kralj Alfonso X dodjelio je Requeni u augustu 1257. povelju gradskih prava, nakon tog je 1468. Enrique IV dodjelio gradu pravo da održava svaki četvrtak sajam.

Tokom 18. vijeka razvilo se manufakturno tkanje svile, pa je Requena izrasla u četvrti po veličini španjolski svilarski centar. U to vrijeme imala je 750 razboja, pa je 1752. 38% aktivnog stanovništva radilo u svilarstvu.
Zbog tog je i rasla brojem stanovnika, - 1699. imala je 1.026 stanovnika, a 1787.je narasla na 8.588 stanovnika.

Današnja Requena je administrativno-trgovački centar poljoprivrednog kraja poznatog po vinu.

Znamenitosti
------------

Od znamenitosti ima tri gotičke crkve; Santa María, San Nicolás i El Salvador (sjani portal) i 
Cidovu palaču, rekonstruiranu tokom 15. vijeka.

Pobratimski gradovi
-------------------

* Filipini Baler, Filipini

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Spain: Comunitat Valenciana (Comunidad Valenciana)*" (engleski). City population. Pristupljeno 07.09.2018.
2. 1 2 3 4 5  „*Presentación*" (engleski). Ajuntamiento de Requena. Pristupljeno 07.09. 2018.
3. 1 2 3 4 5 6  „*Historia*" (engleski). Ajuntamiento de Requena. Pristupljeno 07.09. 2018.

Vanjske veze
------------

***Requena (Španjolska)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Ajuntamiento de Requena* (`en`)
**Republička radiodifuzna agencija (RRA)** je nezavisna organizacija koja vrši javna ovlašćenja s ciljem obezbeđivanja uslova za efikasno sprovođenje i unapređenje radiodifuzne politike u Republici Srbiji.

Osnivanje
---------

Republička radiodifuzna agencija je osnovana *Zakonom o radiodifuziji*. Ona ima svojstvo pravnog lica i nalazi se u državnom vlasništvu. Agencija je samostalni pravni subjekt i funkcionalno je nezavisna organizacija od bilo kog državnog organa, kao i od svih organizacija i lica koja se bave delatnošću proizvodnje i emitovanja radio i televizijskih programa ili sa njima povezanim, sporednim ili izvedenim delatnostima.

Nadležnosti
-----------

Agencija je nadležna da:

* donosi Strategiju razvoja radiodifuzije u Republici Srbiji, uz saglasnost Vlade Republike Srbije;
* vrši kontrolu i stara se o doslednoj primeni odredaba ovog zakona;
* izdaje dozvole za emitovanje programa i propisuje obrazac za te dozvole;
* propisuje tehničke, organizacione i programske uslove za proizvodnju i emitovanje programa, u skladu sa odredbama ovog zakona;
* propisuje pravila koja su obavezujuća za emitere, a kojima se obezbeđuje sprovođenje radiodifuzne politike u Republici Srbiji;
* vrši nadzor nad radom emitera u Republici Srbiji;
* odlučuje o predstavkama fizičkih i pravnih lica i o prigovorima emitera u vezi sa radom drugih emitera;
* daje mišljenje nadležnim državnim organima u vezi sa pristupanjem međunarodnim konvencijama koje se odnose na oblast radiodifuzije;
* preduzima odgovarajuće mere prema emiterima, u skladu sa ovim zakonom;
* obavlja i druge poslove, u skladu sa ovim zakonom.

  

Pored nabrojanih nadležnosti, Agencija obavlja i poslove koji se odnose na preduzimanje mera u oblasti radiodifuzije u cilju:

* zaštite maloletnika;
* primene propisa o autorskim i srodnim pravima;
* sprečavanja emitovanja programa koji sadrže informacije kojima se podstiče diskriminacija, mržnja ili nasilje protiv lica ili grupe lica zbog njihovog pripadanja ili nepripadanja određenoj rasi, veri, naciji, etničkoj grupi ili polu.

Nabrojane poslove Agencija obavlja kao poverene poslove.

Organi
------

Organ upravljanja u Agenciji je Savet Republičke radiodifuzne agencije i predsednik Saveta sa ovlašćenjima direktora Agencije.

Savet Agencije ima devet članova koji se biraju iz reda uglednih stručnjaka iz oblasti koje su od značaja za obavljanje poslova iz nadležnosti Agencije (medijski stručnjaci, stručnjaci za oglašavanje, pravnici, ekonomisti, telekomunikacioni inženjeri i drugi).

Članove Saveta bira Narodna skupština Republike Srbije na predlog ovlašćenih predlagača.

Predsednik Saveta je vikarni episkop jegarski dr Porfirije Perić.

Spoljašnje veze
---------------

* Službena stranica Republičke radiodifuzne agencije Arhivirano 2011-06-10 na Wayback Machine-u
Arena Spodek noću u poljskim Katowicama
**Spodek** (*tanjur* na poljskom) je višenamjenski kompleks arena u gradu Katowice u Poljskoj, otvoren godine 1971. u ulici Korfantego. Osim glavne kupole, kompleks uključuje gimnastičku dvoranu, klizalište, hotel i tri velika parkirališta. Predstavlja najveću dvoranu te vrste u Poljskoj. U njoj se održavaju važni kulturni i poslovni događaji. Muzički koncerti su pogotovo važni kao događaji ne-sportske prirode. Spodek može primiti 11.500 ljudi, iako je u praksi ovo ograničeno na 10.000 ili čak 8.000 ljudi kada scenografija zaklanja vidik. Naziv "tanjuur" na poljskom je dobio jer izgledom podsjeća na leteći tanjur. Spodek daje važan doprinos kulturnoj važnosti Katowica u Poljskoj, posebno za mlade generacije.

U njemu su nastupali mnogi grupe u usponu, pa se tako navode nastupi Pantere na festivalu Metalmania i Chumbawumbe godine 1997. kao i niz poznatijih grupa i umjetnika kao što su Boney M. Deep Purple, Depeche Mode, Elton John, Genesis, Eric Clapton, Gary Moore, Green Day, Iron Maiden, Jean-Michel Jarre, Jamiroquai, Jethro Tull, Metallica, Pearl Jam, Rammstein, Robbie Williams, Slipknot, Sting, The Prodigy, Tina Turner i U2.

Vanjske veze
------------

***Spodek*** na Wikimedijinoj ostavi

* službena stranica (poljski)
* Zračna panorama s opisom unutrašnjosti (poljski)
Zastava Zanzibara
topografska karta Zanzibara
**Zanzibar** je ostrvo u Indijskom okeanu uz istočnu obalu Afrike. Samo ostrvo i Tanganjika su u vreme kraja kolonijalno razdoblja ujedinjeni u novonastalu državu imena koje je federalni deo Tanzanija. Najveći grad ovog ostrva je istoimen - Zanzibar, i nalazi se na zapadnom delu ostrva. Ostrvo Zanzibar je administrativno podeljen na tri regiona: Zanzibar sever, Zanzibar jug i Zanzibar grad.
Ostrvo ima površinu 1658 km² sa 1.070,000 stanovnika (2004). Građen je pretežno od koralnih krečnjaka, tako da su razvijeni kraški reljefni oblici. Geografska širina, mala nadmorska visina (do 125 m i monsuni određuju klimatske prilike. Prosečna temperatura u januru je oko 28 °C, a u julu oko 23 °C. Velika su kolebanja dnevnih temperatura. Godišnja količina padavina iznosi 1.500 — 2.000 mm. 
Vrlo heterogeno stanovništvo sastoji se većinom o mešanaca Arapa i Bantu crnaca i znatnog dela Indusa.

Vanjske veze
------------

***Zanzibar*** na Wikimedijinoj ostavi
**Otto Max von Stierlitz** (fonetski: Oto Maks fon Štirlic; rus. *Макс Отто фон Штирлиц*) je najpoznatiji pseudonim koji koristi fiktivni lik sovjetskog obavještajca koga je stvorio Julijan Semjonov, a koji se danas smatra jednim od najpopularnijih ikona sovjetske popularne kulture, odnosno svojevrsnim sovjetskim ili ruskim ekvivalentom Jamesa Bonda.

Prvi put se pojavio 1966. godine kao protagonist romana *Lozinka nije potrebna*, u kojoj je koristio ime **Maksim Maksimovič Isajev** (rus. *Максим Максимович Исаев*), da bi se u romanu *Dragulji za diktaturu proletarijata* iz 1974. godine otkrilo kako mu je pravo ime **Vsevolod Vladimirovič Vladimirov** (rus. *Всеволод Владимирович Владимиров*). Semjonov je od 1966. do 1988. napisao ukupno 14 romana u kojima je opisao njegovu karijeru koja počinje u Čeki pred kraj građanskog rata (*Dragulji za diktaturu proletarijata*), i nastavlja se sve do Hladnog rata u Zapadnom Berlinu krajem 1960-ih, gdje je smještena radnja romana *Bomba za predsjednika*. Isajev je, međutim, najpoznatijim po svojim pustolovinama u doba Drugog svjetskog rata kada se pod pseudonimom Stierlitz uspio infiltrirati u sam vrh njemačke obavještajne službe SD, a što je opisano u romanu *Sedamnaest trenutaka proljeća*, a potom u istoimenoj TV-seriji koja je stekla izuzetnu popularnost, i u kojoj je njegovu ulogu tumačio Vjačeslav Tihonov. Osim u toj seriji, Stierlitz se pojavljuje kao protagonist još nekoliko filmova i TV-serija.

Stierlitz, koji je često navođen kao svojevrsna antiteza Bonda, s obzirom na hladnokrvnost, asketski način života i preferiranje korištenja razuma umjesto fizičke sile, u SSSR-u je zbog svojih sposobnosti također postao predmetom niza subverzivnih i ironičnih viceva nalik na one koji će se kasnije pričati o Chucku Norrisu.

Vidi još
--------

* Hans Kloss
**Splitska** je priobalno mjesto na otoku Braču, u Splitsko-dalmatinskoj županiji. Administrativno je u sastavu grada Supetra.

Nalazi se 7 kilometara istočno od Supetra i 3 km zapadno od Postira. Prema popisu stanovnika iz 2001. godine, Splitska broji 402 stanovnika.

Naselje se razvilo u 16. st. nakon osnutka u 13. st. u kojem su ga razorili omiški gusari. U Splitskoj se u antičko doba nalazila luka iz koje se izvozio brački kamen korišten za izgradnju Dioklecijanove palače u Splitu. U neposrednoj blizini Splitske, u kamenolomima Rasohe i danas se može vidjeti reljef Herakla ukesan u stijeni, djelo jednog od Dioklecijanovih klesara.

U 16. stoljeću generalni kapetan Francesco Morosini, vraćajući se s istoka sa svojom mornaricom, svratio je u Splitsku na nekoliko dana te se u tom *lijepom mjestancu* opskrbio drvima, mesom, vinom i sirom. U kolovozu 1722. boravio je više od 40 dana u *lijepom naselju sagrađenom u pitomoj uvali* tadašnji generalni providur, na obližnjem polju podigao svoj šator i održavao javna primanja i skupove. Kada je duždem imenovan Sebastian Mocenigo, providur je raznim svečanostima i paležom jedne obližnje šume proslavio to promaknuće. Splitska je već tada bila poznata ne samo kao *lijepo mjestance*, nego i kao sigurna pomorska luka u tome dijelu Brača.

Crkva posvećena Blaženoj Djevici Mariji u Stomorni sagrađena je na temeljima ranije crkve iz 1228. godine. Oltarnu palu Djevice sa svecima naslikao je 1577. godine Leadro Bassano, renesansni slikar iz Venecije. Vrijedno je spomenuti i dvorac obitelji Cerinić iz 1577. godine te ostatci crkvice sv. Jadre na putu prema Škripu iz V. st.

U Splitskoj su danas osnovne gospodarske grane poljodjelstvo, maslinarstvo i vinogradarstvo a sve se više razvija turizam.

Poznate osobe
-------------

* Cvijeta Job, hrvatska ilustratorica

Izvori
------

1. ↑  Brački zbornik br. 6, Dasen Vrsalović-Povijest otoka Brača, Skupština općine Brač, Supetar 1968.

  


*Ovaj nedovršeni članak o **naselju** u Hrvatskoj:* **Splitska** *treba dopuniti.   
Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.*


| * p
* r
* u
Naselja u sastavu Grada Supetra |
| --- |
| Mirca • Splitska • Supetar • Škrip |
*Za ostala značenja, v. Žuč (razvrstavanje).*
Žuč (sadržaj žute boje) u biopsiji jetre u pacijenta s kolestazom, vidljivoj pod mikroskopom. Bojenje hematoksilinom-eozinom.
**Žuč** je tekućina koju proizvodi jetra, a sastoji se od soli žučnih kiselina, elektrolita, bilirubina (produkt razgradnje hemoglobina), kolesterola, i drugih lipida. Može sadržavati metabolite i razgradne produkte ksenobiotika (lijekova i otrova). Uloga žuči u organizmu je emulgacija masti i vitamina topivih u uljima u probavni sustavu, time omogućava bolju apsorpciju masnih tvari iz crijeva. Jednom proizvedena u jetri, žuč se pohranjuje u žučnjaku ili žučnom mjehuru. Tijekom probave žučni mjehur biva stimuliran na kontrakciju, te na taj način istiskuje žuč u žučovod koji tako dospijeva do dvanaesnika. Prije spoja s dvanaesnikom, žučovod se spaja sa sabirnim kanalom iz gušterače. Žuč se izlučuje na signal da su masnoće ušle u probavni sustav, žučni se mjehur stisne i ubrizgava žuč u lumen dvanaesnika.

Fiziološke funkcije
-------------------

Žuč djeluje u određenoj mjeri kao surfaktant, pomažući emulgaciju masti iz hrane. Anion žučne soli ima hidrofilni i hidrofobni dio te ima mogućnost okruživanja kapljica masti (triglicerida i fosfolipida) pri čemu se formiraju micele, u kojima je hidrofobni dio okrenut prema unutra, a hidrofilni prema vani. Hidrofilni kraj je pozitivno naelektriziran zbog lecitina i drugih fosfolipida koji sačinjavaju žuč i ovaj naboj sprječava kapljice masti okružene žuči da se ponovo grupiraju u veće čestice. Obično micele u duodenumu imaju promjer oko 14-33 μm.

Djelovanje žučnih soli pri probavi.
Disperzija masti iz hrane u obliku micela omogućava veću kontaktnu površinu na koju djeluju enzimi gušterače lipaze, koja razgrađuje trigliceride i može dospijeti u masno središte micele kroz oslobođeni prostor između molekula žučnih soli. Trigliceridi se razgrađuju u dvije masne kiseline i monoglicerid, koji se apsorbiraju u stijenci crijeva. Nakon prolaska kroz membranu, masne kiseline ponovo formiraju trigliceride i apsorbiraju se u limfni sustav kroz limfne kapilare. Bez žučnih soli, većina lipida iz hrane bi nerazgrađena izašla iz organizma kroz izmet.

Pošto žuč povećava apsorpciju masti, to predstavlja važan dio apsorpcije tvari topivih u mastima, kao što su vitamini (D, E, K i A).
Pored uloge u probavi, žuč služi kao put izlučivanja bilirubina, nusprodukta razgradnje eritrocita koje reciklira jetra.
Alkalna žuč ima funkciju neutralizacije viška kiseline, prije dolaska u ileum, zadnji dio tankog crijeva. Žučne soli također djeluju kao baktericidi, uništavajući mnoge mikroorganizme prisutne u hrani.

Izvori
------

1. ↑  Susan Standring (2009.). *Gray's anatomy: The Anatomical Basis of Clinical Practice, Expert Consult. illustrated by Richard E. M. Moore* (40. izdanje izd.). Churchill Livingstone. ISBN 978-0-443-06684-9..
2. ↑  Bowen, R. (23. studenog 2001.). „Secretion of Bile and the Role of Bile Acids In Digestion". Colorado State Hypertextbook article on Bile, pristupljeno 05. srpnja 2013.

***Žuč*** na Wikimedijinoj ostavi
**Splitski evanđelistar** (lat. *Evangeliarium Spalatense*) je najstarija sačuvana rukopisna knjiga (kodeks) u Hrvatskoj. Čuva se u Riznici splitske katedrale, a datira se u 8.-9. stoljeće. Neka novija mišljenja zalažu se za raniji nastanak koji smještaju u 6.-7. stoljeće, a kao mjesto nastanka navode grad Salonu.

Sadržaj i uporaba
-----------------

Sastoji se od 309 pergamentnih folija, složenih u kvaternione kojih je u početku bilo i do 43, ali nisu svi sačuvani. Tekst je pisan u dva stupca na stranici. Pisana je poluuncijalom, a naslovi uncijalom. Sadrži četiri evanđelja (po Mateju, Marku, Luki i Ivanu), a koristio se kao liturgijska knjiga iz koje se svečano čitalo i pjevalo nedjeljom i većim blagdanom. Na praznim stranicama kasnije su dopisani još neki djelomični tekstovi Novog zavjeta koji su se prigodno čitali tijekom liturgijske godine.

Po srednjovjekovnoj legendi, napisao ga je svojom rukom i apostolskim slovima sv. Dujam, koji je umro mučeničkom smrću u progonu kršćana za vladavine cara Dioklecijana.

Moguće je da je *Splitski evanđelistar* služio i za polaganje prisege prigodom krunidbe kralja Zvonimira 1076. u Solinu, a vrlo vjerojatno i prigodom prisega drugih hrvatskih vladara prije i poslije Zvonimira.

Povezano
--------

* hrvatski komputisti
* Hrvojev misal
* Hvalov zbornik
* Lucidar
* Mavrov brevijar
* Misal kneza Novaka
* Misal po zakonu rimskoga dvora
* Staroslavenski jezik

Bilješke
--------

1. 1 2  Hrvatska opća enciklopedija, str. 146.
2. 1 2  Prvi reprint najstarije sačuvane knjige u Hrvatskoj - Splitskoga evanđelistara
3. ↑  Hrvatska opća enciklopedija, str. 145.
4. ↑  „Archive copy". Arhivirano iz originala na datum 2007-06-07. Pristupljeno 2014-07-26.

Literatura
----------

* *Hrvatska opća enciklopedija, sv. X, LZMK, Zagreb, 2008.* ISBN 978-953-6036-40-0
Drvorez iz 1845. koji prikazuje žirondince u zatvoru La Force nakon hapšenja.
**Žirondinci** (francuski: *Girondins*) su bili politička grupacija u Francuskoj od 1792. do 1793. s važnom ulogom u radu Zakonodavne skupštine i Nacionalnog konventa u prvoj fazi Francuske revolucije. Iako su žirondinci bili za ukidanje monarhije, u jeku revolucionarnog zanosa su zauzeli umjereni stav. To ih je ubrzo dovelo u sukob s montanjarima, radikalnom frakcijom Kluba jakobinaca. Ovaj će sukob na koncu dovesti do pada žirondinaca i njihovog masovnog pogubljenja, što se smatra početkom Jakobinske diktature. Žirondinci su zapravo bili skupina slabo povezanih individualaca, a ne organizirana politička stranka, a naziv je usvojen, isprva neformalno, jer su najznačajniji predstavnici grupacije u Zakonodavnoj skupštini dolazili iz departmana Gironde. Termin je postao standard u Lamartineovoj knjizi *Histoire des Girondins* iz 1847. godine. 

Žirondinski vođa Jacques-Pierre Brissot predlagao je ambiciozan vojni plan za širenje revolucije, plan kojega će Napoleon kasnije provesti u djelo. Brissot je pozvao Konvent da zavlada Zapadnom Europom vojnim osvajanjem Rheinlanda, Poljske i Nizozemske te uspostavom satelitskih republika u Španjolskoj, Britaniji i Italiji. Žirondinci su tako u samim počecima bili ratna stranka. Drugi znakoviti žirondinci bili su Jean Marie Roland i njegova supruga Madame Roland. Saveznik im je bio i aktivist Thomas Paine. Brissot i madame Roland su kasnije pogubljeni, a Jean Marie Roland (koji je bio u skrivanju) je počinio suicid kada je saznao za tijek događanja. Paine je uhapšen i zatvoren, ali je uspio izbjeći pogubljenje. Poznata slika *Mrtvi Marat* prikazuje smrt radikalnog jakobinca Jean-Paula Marata od strane simpatizerke žirondinaca Charlotte Corday.
**Splitski katedralni dekanat** je teritorijalno-pastoralna jedinica u sastavu Splitsko-makarske nadbiskupije nastala odvajanjem izvangradskih župa iz ustroja nekadašnjeg *Splitskog dekanata*. Stari Splitski dekanat bio je formiran 1834. godine i obuhvaćao je veliko područje. Do 1947. imao je 32 župe i bio je podijeljen na četiri vicedekanata. Grad Split je do 1946. bio podijeljen na svega šest župa: Gradska (katedralna), Veli Varoš, Lučac i Manuš, Pojišan i Dobri.

Sjedište dekanata bilo je pri katedrali, a vicedekanata na *Lučcu*, kojemu su pripadale sljedeće prigradske župe: Kaštel Gomilica, Kaštel Kambelovac, Kaštel Sućurac, Kućine, Mravince, Solin, Stobreč-Kamen i Vranjic. *Jeseničkom vicedekanatu* pripadale su župe: Jesenice, Podstrana, Sitno Donje, Sitno Gornje, Srinjine i Žrnovnica. *Kliškom vicedekanatu* pripadale su župe: Dugopolje, Klis, Kotlenice, Konjsko, Muć Donji, Muć Gornji, Neorić i Prugovo. *Šoltanski vicedekanat* sastojao se od sljedećih župa: Donje Selo, Gornje Selo, Grohote, Maslinica i Srednje Selo.

Dana 1. siječnja 1947. biskup Kvirin Klement Bonefačić (1923.-1954.) osnovao je župa Svete Obitelji Nazaretske u Splitu i već je za Uskrs preustrojio dotadašnji Splitski dekanat na način da je područje gradskih župa izdvojio u poseban dekanat, dok je prigradske župe, uključujući i župu Koprivno (dotada u sklopu Cetinskog dekanata), priključio novoutemeljenom Solinskom dekanatu.

Reorganizirani Splitski dekanat imao je prilikom osnivanja 1947. godine svega 6 župa, ali budući da je stanovništvo grada počelo naglo rasti, do 2003. nastalo je devetnaest novih župa, čime se ukupan broj župa popeo na njih 25. Nove župe osnivane su u razdoblju 1966.-1994.: Brda (1966.), Kman (1966.), Škrape (1967.), Meje (1967.), Poljud (1967.), Lučac (1967.), Visoka (1968.), Žnjan (1972.), Spinut (1974.), Mejaši (1975.), Pujanke (1980.), Manuš (1983.), Sirobuja (1989.), Sućidar (1990.), Mertojak (1991.), Trstenik (1991.), Ravne njive (1993.), Kocunar (1994.) i Neslanovac (1994.).

Dana 13. kolovoza 2003. godine nadbiskup mons. Marin Barišić razdijelio je Splitski dekanat na dva dijela: **Katedralni** i **Konkatedralni**. U Katedralni dekanat uvršteno je 12 župa: katedralna *Uznesenja Blažene Djevice Marije* (Grad), *Sv. Križa* (Veli Varoš), *Gospe od Zdravlja* (Dobri), *Svete Obitelji Nazaretske* (Sukoišan), *Gospe od Pojišana* (Pojišan), *Presvetog Srca Marijina* (Blatine-Škrape), *Marije Pomoćnice kršćana* (Kman), *Pohođenja Blažene Djevice Marije* (Spinut), *Sv. Trojice* (Poljud), *Sv. Stjepana pod borovima* (Meje), *Sv. Roka Ispovjednika* (Manuš) i *Gospe od Ružarija* (Lučac).

Bilješke
--------

1. ↑  Vidović, Mile, Splitsko-makarska nadbiskupija: župe i ustanove, str. 515.
2. ↑  Vidović, Mile, Splitsko-makarska nadbiskupija: župe i ustanove, str. 515.
3. ↑  Vidović, Mile, Splitsko-makarska nadbiskupija: župe i ustanove, str. 516.

Literatura
----------

* *Vidović, Mile, Splitsko-makarska nadbiskupija: župe i ustanove, Crkva u svijetu, Split, 2004.*
**Vasa** (šve. *Vasa, Vasaätten*; polj. *Wazowie*; lit. *Vaza, Vazos*) je ime švedske kraljevske dinastije, koja je vladala 
Kraljevinom Švedskom od 1523. do 1654. i Poljsko i Litavskom konfederacijom od 
1587. do 1668.

Historija
---------

Dinastija potječe od stare plemićke porodice iz Upplanda, koja je rodbinski bila vezana sa porodicama Sture i Bonde (iz nje je bio 
švedski kralj Karl VIII, umro 1470.). 

Osnivač dinastije bio je Gustav Eriksson Vasa, koji je postao 
švedski regent - 1521. a 1523. i kralj pod imenom **Gustav I**.

Unuk Gustava Vase - Sigismund postao je 1587. poljski kralj, pod imenom Sigismund III, on je istovremeno od 1592. bio i švedski kralj. Nakon Sigismundove smrti - 1604, na poljskom tronu ga je nasljedio sin Vladislav IV; a na švedskom ujak Karl IX, koji je već bio regent.

Dinastija Vasa egzistirala je u Poljskoj završno sa idućom generacijom sve do 1668. odnosno do ostavke Sigismundova drugog sina - Jana II Kazimira.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*House of Vasa*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 03. 08. 2015.

Vanjske veze
------------

***Vasa (dinastija)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *House of Vasa* na portalu Encyclopædia Britannica (`en`)
**Swindon** (čita se *Svindon*) je grad od 188,357  i administrativni centar unitarne jedinice Borough Swindon od 215,799 stanovnika.u engleskoj ceremonijalnoj grofoviji Wiltshire.

Geografske karakteristike
-------------------------

Swindon leži na sjeveru Wiltshira u regiji Jugozapadna Engleska, u slivu Temze, udaljen 56 km zapadno od Bristola i 56 km istočno od Readinga.

Historija
---------

Sve do 1841. Swindon je bio malo trgovište, tad je kompanija Velika zapadna željeznica (Great Western Railway) odlučila podići svoje glavne pogone za održavanje upravo u njemu, tako da su se broj stanovnika naglo povećao na 45.000.

Tokom 1950-ih grad je odlučio prihvatiti naraslo stanovništvo i industrijske pogone iz Countya Greater London, udaljenog oko 120 km istočno. Nakon tog je uslijedio strelovit rast i porast broja stanovnika. Razdoblje progresa trajalo je do sredine 1980-ih kad su željezničke radionice zatvorene.

Danas su osiguranje i proizvodnja automobila (Honda, BMW) glavne privredne djelatnosti grada.

U predgrađu Inglesham, sjeveroistočno od centra, leži crkva sv.Ivana iz 13. vijeka.

Pobratimski gradovi
-------------------

* SAD, Chattanooga, Tennessee
* Nikaragva, Ocotal
* Njemačka, Salzgitter
* Poljska, Toruń

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „United Kingdom: South West England" (engleski). City population. Pristupljeno 02. 11. 2016.
2. 1 2 3 4  „*Swindon*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 02. 11. 2016.

Vanjske veze
------------

***Swindon*** na Wikimedijinoj ostavi

* Swindon (`en`)
**Énna Aignech** ("živahni, brzi", nadimci obično korišteni za konje), sin Óengus Tuirmech Temracha, bio je, prema irskim srednjovjekovnim legendama i tradiciji, veliki kralj Irske. Na prijestolje je došao ubivši svog prethodnika Nia Segamaina. Vladao je dvadeset ili dvadeset osam godina, prije nego što ga je u bitci kod Ard Crimthainna ubio Crimthann Coscrach. *Lebor Gabála Érenn* navodi kako je vladao u doba egipatskog kralja Ptolemeja VIII Fiskona (145-116. pne.). Kronologija Keatingove *Foras Feasa ar Éirinn* mu vladavinu smješta u period 219-191. pne. a *Annals of the Four Masters* u 313-293. pne.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi: **Nia Segamain**  |  **veliki kralj Irske** LGE 2. vijek pne.FFE 219-191. pne.AFM 313-293. pne. | Slijedi: **Crimthann Coscrach**  |

Izvori
------

1. ↑  *Dictionary of the Irish Language* Compact Edition, Royal Irish Academy, 1990, p. 14
2. ↑  R. A. Stewart Macalister (ed. & trans.), *Lebor Gabála Érenn: The Book of the Taking of Ireland Part V*, Irish Texts Society, 1956, p. 289
3. ↑  Geoffrey Keating, *Foras Feasa ar Éirinn* 1.30
4. ↑  *Annals of the Four Masters* M4887-4907
**Stari železnički most** (ili samo Železnički most) je jedan od dva železnička mosta preko reke Save u Beogradu.

Istorija
--------

Ovaj most je prvobitno izgrađen 1884. godine i dva puta je rušen. Na njegovom mestu stajao je najpre prvi beogradski železnički most, preko kojeg je išla pruga koja je spajala Beograd i Zemun. Taj most je otvoren 20. avgusta 1884. godine, stajao je na šest kamenih stubova i bio je dugačak 462 metra i težak 7.200 tona. Srušen je u Prvom svetskom ratu, obnovljen 1919. godine i ponovo srušen 1941.

### Prvo rušenje

29. jula 1914. oko 1.30 posle ponoći sa svojim vodom pontoniraca uspeo da obori konstrukciju železničkog mosta preko Save, jedinoj tadašnjoj vezi Beograda sa levom obalom, sa koje su prestonicu već vrebale austrougarske trupe. Posle nekog vremena odjeknula je snažna eksplozija. Od nje se zatresao ceo glavni grad, a tri dela čelične konstrukcije survala su se sa stubova u Savu. Napadačima je odsečen prilaz Beogradu, što je bilo ključno za odbranu prestonice na početku Prvog svetskog rata. Ne samo da su Austrougari preko Save od tada mogli da pređu jedino čamcima i brodovima, već je kapetan Alić svoje vojnike nepovređene vratio na početne položaje.

* 
* 
*

Most danas
----------

Današnji stari železnički most izgrađen je po završetku Drugog svetskog rata, u okviru ratne reparacije i bio je jedini beogradski železnički most preko Save sve do izgradnje Novog železničkog mosta, 1979. godine. Dugačak je 350, a visok 12 metara. Preko njega saobraćaju vozovi između Srema i beogradske Glavne železničke stanice. Most je poslednji put rekonstruisan 1986. godine, uz manje popravke 1995. i 1996. godine, a za 2009. godinu planirana je zamena 10 drvenih železničkih pragova sintetičkim.

Galerija
--------

|  |
| --- |
| **Stari železnički most (Beograd)**  |
| **Beogradski mostovi** |
|   | na Adi |
|   | Brankov |
|   | Gazela |
|   | *Kineski* (u izgradnji) |
|   | Novi železnički |
|   | Ostružnički |
|   | Pančevački |
|   | Stari savski |
|   | Stari železnički |

* Panorama mosta sa leve obale Save, pogled nizvodnoPanorama mosta sa leve obale Save, pogled nizvodno
* Stari železnički mostStari železnički most
* Stari železnički most; u pozadini se vidi most GazelaStari železnički most; u pozadini se vidi most Gazela

Izvori
------

1. ↑  )
2. ↑  Glas javnosti - „Beogradski mostovi", 7. 8. 2007.
3. ↑  Politika - „Srušio most pred naletom Austrougara - danas u zaboravu", 1. 8. 2014.
4. ↑  „Dotrajali pragovi biće zamenjeni". Blic. 9. 2. 2009.

***Stari železnički most (Beograd)*** na Wikimedijinoj ostavi
**Wigan** je metropolitanski borough od 317,849 stanovnika na sjeverozapadu Engleske u Grofoviji Greater Manchester.

Geografske karakteristike
-------------------------

Wigan leži na zapadu Grofovije Greater Manchester, duž rijeke Douglas, i kanala Leeds - Liverpool.

Grad Wigan je administrativni centar, pored njega veći urbani centar je Leigh.

Historija
---------

Tradicionalne privredne aktivnosti Wigana bile su rudarstvo i proizvodnja pamučnih tkanina. Ugljen se iskapa od 16. vijeka, a dotad je i prerada tekstila bila već dobro razvijena. Potražnja za ugljenom povećala se tokom 18. i 19. vijeka, pa je do 1851. oko 5.000 muškaraca i žena radilo po rudnicima Wigana.

Uvođenjem mehaničkih razboja krajem 18. vijeka značajno je povećan broj tekstilnih tvornica. Industrijalizacija je ubrzana izgradnjom kanala i željezničkih pruga, koje su olakšale transport ugljena, tekstila i teških metalnih proizvoda.

Proizvodnja tekstila izgubila je na važnosti, a zatim i potpuno ugasla - posljednji rudnik ugljen]]a zatvoren je 1993. Nakon tog su iznikle nove Industrije; prehrambena, metalurška, elektroindustrija i industrija papira i ambalaže.

Metropolitanski borough Wigan formiran je nakon administrativne reforme zemlje 1. aprila 1974. ujedinjenjem Borougha Wigan sa urbanim distriktima iz Grofovije Lancashire; Abram, Aspull, Atherton, Hindley, Ince-in-Makerfield, Orrell, Standish i Tyldesley uz dijelove distrikta Ashton-in-Makerfield, Golborne, Billinge and Winstanley.

Pobratimski gradovi
-------------------

* Francuska Angers, Francuska

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*Wigan*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 17. 04. 2017.

Vanjske veze
------------

***Wigan (borough)*** na Wikimedijinoj ostavi

* Wigan Council (`en`)

| * p
* r
* u
Metropolitanski borouzi Grofovije Greater Manchester |
| --- |
| Metropolitanski borouzi | Bolton · Bury · Manchester · Oldham · Salford · Rochdale · Stockport · Tameside · Trafford · Wigan |  |
**Stari kameni most u Konjicu** premošćuje rijeku Neretvu, u starom dijelu grada i opštinskog centra Konjic, Bosna i Hercegovina.

Istorijski podaci
-----------------

Stari kameni most u Konjicu završen je 1682. Kao graditelja legenda spominje Algu Hasečića, visokog dostojanstvenika u Carigradu, dok ga neki autori, ne navodeći izvore za svoju tvrdnju, pripisuju veziru Ahmet-paši Sokoloviću. 
Prvi zapis o konjičkom mostu napravio je Đakomo Lukari još 1790. godine. Drugi zapis o kamenom mostu u Konjicu napravio je engleski arhitekta i putopisac Artur Džon Evans 1875. godine prilikom proputovanja kroz Konjic.

Prilikom povlačenja u cilju obezbjeđenja izvlačenja njemačkih trupa iz partizanskog okruženja, 03. marta 1945. Godine, polovinu kamenog mosta porušila je bombardovanjem Pionirska jedinica 3. bataljona 370. grenadirskog puka Wermachta, a ostali su samo stubovi. Pošto je kameni most bio jedini prelaz preko Neretve, u Konjicu je 1945. godine postavljena provizorna drvena konstrukcija preko srušenog mosta. 

Drvena konstrukcija zamijenjena je armirano-betonskom 1962. godine preko ostataka kamenog mosta. Do potpune rekonstrukcije 2009. most se koristio za kolski saobraćaj i kao most za pješake (dvije pješačke staze). Obnovu mosta finansirala je i vlada Republike Turske.

Opis
----

Most je postavljen na šest blago prelomljenih kamenih svodova, čiji se raspon kreće između 6,72 – 13,56 m. Visina okna svoda iznad ljetnog vodostaja rijeke kreće se između 4,30 – 8,70 m. Svodovi su se oslanjaju na pet kamenih stubova, i dva priobalna podzida. Stubovi, su široki 3 m (sa neznatnim odstupanjima), izduženi u pravcu vodotoka za širinu mosta (5,25 m). Prema uzvodnoj strani stubovi su završeni istaknutim trouglastim branikom, a prema nizvodnoj poligonalnim kontraforima sa piramidalnim završecima.
Širina puta preko mosta je oko 5 m, ograda od kamenih ploča ima je visinu od oko 1 m, a širinu oko 0,25 m. Krila mosta na desnoj strani su duga 15,70 m, a na lijevoj strani oko 6 m. Ukupna dužina mosta iznosi 102 m. Ukupna visina od površine vode do najviše tačke na mostu je oko 10 m. 

Most je nacionalni spomenik

Literatura
----------

* Džemal Čelić, Mehmed Mujezinović, Sarajevo: Sarajevo - Publishing, 1998. -Stari mostovi u Bosni i Hercegovini.

Vanjske veze
------------

* Obnovljen stari kameni most Arhivirano 2015-12-22 na Wayback Machine-u


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Portal Bosna i Hercegovina***  |
|  |
| --- |
| **Feminizam** |
| 

---

**Koncepti**
Pokret  Teorija
Filmska teorija  Ekonomija
Feministička seksologija
Ženska prava
Profeminizam
Antifeminizam

---

**Historija**
Ženska historija
Feministička historija
Historija feminizma

---

**Pravo glasa**
Žensko pravo glasa
Kronologija  Sufražetkinja
Novi Zeland  U.K.  SAD

---

**Valovi feminizma**
Prvi  Drugi  Treći

---

**Pod-tipovi**

Amazonski
Anarhistički
Chicana
Crni
Diferencijalni
Ekofeminizam
Gojazni
Individualistički
Islamski
Jednakost
Jevrejski
Kršćanski
Kulturni
Lezbijski
Liberalni
Marksistički
Novi
Postkolonijalni
Postmoderni
Pravičnost
Pro-life
Radikalni
Rodni
Seks-pozitivni
Separatistički
Socijalistički
Treći svijet
Vjerski
Trans
Ženizam

---

**Prema državi ili regiji**

Francuska
Indonezija
Iran
Latinska Amerika
Nikaragva
Norveška
U.K.
SAD

---

**Popis**
Feministkinje  Literatura
Teme |
|  p • r • u  |

**Ženska prava** je izraz kojim se opisuje pravni, ideološki, filozofski i politički koncept prema kome svako ljudsko biće ženskog spola samim činom rođenja, bez obzira na porijeklo ili državljanstvo, stiče određen broj neotuđivih prava, a koje se sadržajem razlikuju od šireg koncepta ljudskih prava. 

Razlog zbog kojih se ženska prava razlikuju od ljudskih prava je najčešće taj što su žene kroz historiju, a dijelom i danas, bile ili lišene određenih prava koje uživaju muškarci, ili imale specifična prava koja zakoni i običaji ne priznaju muškarci. Kao razlozi za to se najčešće spominju biološke razlike između spolova, ali feministkinje i mnoge suvremene društvene teorije ih nastoje objasniti umjetno nametnutim "rodnim razlikama". 

Kao primjer ženskog prava koje je isključivo vezano za spol se spominje pravo na odlučivanje o trudnoći, odnosno pravo na izvođenje abortusa.

Kao primjer ženskog prava koje se tiče jednakosti spolova jest pravo na sudjelovanje u raznim oblastima društvenog života, odnosno služenje u oružanim snagama. Također se kao žensko pravo navodi pravo na društvenu jednakost, bilo da je riječ o jednakosti u plaćama, ili mjerama pozitivne diskriminacije u svrhu jednake zastupljenosti muškaraca i žena u upravnim odborima poduzeća, odnosno predstavničkim i izvršnim tijelima vlasti.

Vanjski linkovi
---------------

* UN Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination Against Women
* Human Rights Watch: Women's Rights
* World Organization Against Torture: No Violence Against Women
Ćelijski zid i srednja lamela (prvi sloj odozgo)
**Srednja lamela** je pektinski sloj koji međusobno cementira ćelijski zid susjednih biljnih ćelija. Biljkama je potrebna za postizanje stabilnosti tako da mogu formirati plazmodezme između ćelija. To je prvoformirani sloj koji se stvara u vrijeme citokineze. Ćelijska ploča koja se formira u ćelijskoj diobi sama se razvija u srednju lamela (*lamellum*). Srednja lamela sastoji se od kalcijevog i magnezijevog pektata. Kod zrelih biljnih ćelija to je najudaljeniji sloj ćelijskog zida.

Kod biljaka, pektini formiraju jedinstven i kontinuirani sloj između susjednih ćelija. Često je teško razlikovati srednju lamelu od primarnog zida, posebno u ćelijama koje razvijaju debele srednje zidove. U takvim slučajevima, dva susjedna primarna zida isrednja lamela, a možda i prvi sloj sekundarnog zida svake ćelije, mogu se nazvati spojnicom srednje lamele. U višećelijskih organizama, kada se srednja lamela rastvara, ćelije se međusobno izoliraju.

Ako dođe do enzimskog razlaganja srednje lamele, susjedne ćelije se razdvajaju.

Povezano
--------

* Ćelijski zid