Za istoimenu TV dramu, v. Jelena Ćetković (TV drama).

**Jelena Ćetković** (Cetinje 1916 — Beograd 1943) je bila crnogorska komunistkinja, vođa pokret otpora u okupiranom Beogradu u Drugom svetskom ratu.

Najpoznatija je po tome što je organizovala atentat na zamenika upravnika Banjičkog logora, Đorđa Kosmajca 1942. godine. Uoči akcije je uhvaćena, godinu dana mučena, te ubijena u Banjičkom logoru 1943.

Nakon rata je proglašena narodnim herojem Jugoslavije.

Predratna biografija
--------------------

Rođena je 21. avgusta 1916. godine na Cetinju.

Jelena Ćetković govori na sahrani ubijene drugarice Božane Vučinić 1937.
Kao mlada krojačka radnica prišla je revolucionarnom radničkom pokretu i 1936. godine postala član KPJ. U Beogradskoj partijskoj organizaciji bila je jedna od najistaknutijih žena komunista. Posebno je upamćena po borbenom govoru koji je održala na sahrani ubijene drugarice Božane Vučinić 1937. godine.

Drugi svetski rat
-----------------

*Glavni članak: Beograd u Narodnooslobodilačkoj borbi*
U vreme uspostave okupacije bila je član Rejonskog komiteta Partije „Centar". U početku Narodnooslobodilačke borbe bila je najpre kurir jednog partizanskog odreda u Bosni. U januaru 1942. godine, po nalogu partije, vratila se u okupirani Beograd na dužnost sekretara Mesnog komiteta KPJ za Beograd. Njen zadatak je bio da obnovi rad Beogradskog komiteta, čija je struktura bila ugrožena posle hapšenja najistaknutijih organizatora KPJ i NOP-a u Beogradu, kao i da organizuje nastavak borbe protiv okupatora u glavnom gradu.

U teškim uslovima ilegalnog rada i otpora u glavnom gradu, u kome je pored okupatora delovao veliki kvislinški policijski aparat agenata i doušnika, bila je organizator niza akcija Partije. 

Jedna od najznačajnijih akcija koja je organizovana zaslugom Jelene Ćetković bio je atentat na zamenika upravnika Banjičkog logora, ozloglašenog agenta Specijalne policije Đorđa Kosmajca. Jelena je formirala udarnu grupu za izvođenje ove akcije, a za datum izvršenja odredila je 6. mart 1942. Međutim, uhapšena je par dana uoči planiranog atentata, 3. marta 1942. na sastanku u stanu Svetlane Krstić u uluci Žorža Klemansoa 43 (danas Svetogorska).

Jelena je prilikom istrage zverski mučena, jer je policija saznala da je ona rukovodila beogradskom organizacijom KPJ. Međutim doživela je, skoro polumrtva, dan atentata na zloglasnog zamenika upravnika banjičkog logora. Poznato je da je Jelena doznala da je atentat na Kosmajca uspešno obavljen.

Ulaz banjičkog logora, u kome je Jelena mučena i streljana.
Nekoliko dana nakon atentata, policija je saznala da je Jelena glavna organizatorka te akcije, što je dodatno intenziviralo njeno mučenje. I pored toga što je ostala nepokretna i na ivici smrti, zbog teške povrede kičme i upornog batinanja po stopalima, islednici nisu uspeli da je nateraju da otkrije bilo šta o organizaciji KPJ u Beogradu. Paralisana od teškog mučenja, prebačena je u ćebetu u Banjički logor, 11. aprila 1942, gde je boravila godinu dana u teškim uslovima. 

Streljana je u Banjičkom logoru 14. maja 1943. godine.

Nasleđe
-------

Za narodnog heroja proglašena je 5. jula 1952. godine. 

Ulica Jelene Ćetković u Beogradu na Starom Gradu od 1946. godine nosi njeno ime. Komisija za spomenike i nazive ulica i trgova pri Skupštini grada Beograda 2002. godine je predložila preimenovanje Ulice Jelene Ćetković, ali ovaj predlog nije uvažen.

Godine 1967. je Radiotelevizija Beograd emitovala TV dramu *Jelena Ćetković* gde je njen lik tumačila Ksenija Jovanović.

Izvori
------

1. ↑  Zbornik sećanja aktivista jugoslovenskog revolucionarnog radničkog pokreta, knjiga treća (str. 432), Beograd 1960.
2. 1 2 3 4 5 6  „*Mesta stradanja i antifašističke borbe u Beogradu 1941–44.*". Arhivirano iz originala na datum 2014-12-17. Pristupljeno 2014-10-24.

Literatura
----------

* **Mala enciklopedija Prosveta**, Beograd 1959. godina
* „Narodni heroji Jugoslavije". Beograd: Mladost. 1975.
* **Heroine Jugoslavije**. „Spektar", Zagreb 1980. godina.

Spoljašnje veze
---------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Portal NOB***  |

* Osnovna škola „Jelena Ćetković", Beograd Arhivirano 2009-03-22 na Wayback Machine-u

| * p
* r
* u
Flag of Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija Narodni heroji iz Beograda i okoline Flag of Socijalistička Republika Srbija |
| --- |
| Narodni heroji Jugoslavije rođeni u Beogradu i okolnim opštinama, kao i oni koji su politički ili vojno delovali na ovom području: |
| grad Beograd | 
 Jelisaveta Andrejević  **•**  Isidor Baruh  **•**  Miroslav Bukumirović  **•**  *Branko Đonović*  **•**  *Stevan Dukić*  **•**  *Slobodan Jović*  **•**  *Janko Lisjak*  **•**  *Miloš Matijević*  **•**  *Vukica Mitrović*  **•**  Đorđe Nešić  **•**  Branislav Parać  **•**  Dragan Pavlović  **•**  *David Pajić*  **•**  *Nenad Parenta*  **•**  Moša Pijade  **•**  Koča Popović  **•**  *Nadežda Purić*  **•**  Milan Spasić  **•**  Mirko Tomić  **•**  *Đuro Strugar*  **•**  *Jelena Ćetković*  **•**  grad Beograd  | Spomenik „Pobednik" na Kalemegdanu |
| okolne opštine | 
 **Grocka** (Mića Stojković)  **•**  **Lazarevac** (Spasenija Babović)  **•**  **Mladenovac** (Božidarka Damjanović  **•**  Ljubivoje Gajić  **•**  Petar Ivanović  **•**  Milosav Vlajić)  **•**  **Obrenovac** (Vlada Aksentijević  **•**  Bora Marković  **•**  Milivoje Manić Mile Albanta  **•**  Milorad Petrović  **•**  Aleksandar Ranković)  **•**  **Sopot** (Rade Jovanović) 
 |

| * p
* r
* u
Flag of Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija Narodni heroji iz Cetinja i okoline Flag of Crna Gora |
| --- |
| Narodni heroji Jugoslavije rođeni u Cetinju, kao i oni koji su politički ili vojno delovali na ovom području: |
| 
 Filip Bajković  **•**  Vojislav Biljanović  **•**  Petar Brajović  **•**  Đoko Vojvodić  **•**  Petar Vojvodić  **•**  Jovan Vučković  **•**  Ljubo Vučković  **•**  Radoje Vujošević  **•**  Đuro Vujović  **•**  Špiro Vujović  **•**  Đoko Vukićević  **•**  Svetozar Vukmanović  **•**  Radovan Gardašević  **•**  Peko Dapčević  **•**  Blažo Janković  **•**  Filip Janković  **•**  Pavle Jovićević  **•**  Petar Jovićević  **•**  Jovo Kapičić  **•**  Ilija Kostić  **•**  Lazar Lopičić  **•**  Aleksa Markišić  **•**  Blažo Martinović  **•**  Marko Martinović  **•**  Nikola Martinović  **•**  Stanko Martinović  **•**  Blagota Mićunović  **•**  Veljko Mićunović  **•**  Vukosava Mićunović  **•**  Andrija Pejović  **•**  Đuro Petrović  **•**  Blažo Popivoda  **•**  Krsto Popivoda  **•**  Nikola Popović  **•**  Petar Prlja  **•**  Dušan Strugar  **•**  Đuro Strugar  **•**  Niko Strugar  **•**  Budimir Tomović  **•**  Milovan Čelebić  **•**  Jelena Ćetković  **•**  Pero Ćetković  **•**  grad Cetinje 
 |

| * p
* r
* u
Žene narodni heroji iz Crne Gore |
| --- |
| *Žene narodni heroji Jugoslavije koje su rođene ili politički delovale na teritoriji Crne Gore* |
| Poginule | 
* Đina Vrbica
* Milica Vučinić
* Jelica Mašković
* Vukica Mitrović
* Ljubica Popović
* Jelena Ćetković

 | Orden narodnog heroja Jugoslavije |
| Preživele | 
* Vukosava Mićunović
* Dobrila Ojdanić

 |