*Za ostala značenja, v. Gwynedd (razvrstavanje).*

**Gwynedd** (fonetski:ˈɡwɪnɛð) je bilo jedno od malih kraljevstava u današnjem Walesu - država nasljednica ostataka rimske Britanije - nastalo u ranom srednjem vijeku. Nalazilo se na nekadašnjim teritorijama britskih plemena Ordovika, Gangana i Deceangla, a koje su brito-rimskim dokumentima zajedno nazivana Venedocija (Venedotia).

Historija
---------

Gwynedd je kao država postojala od 5. do 13. vijeka, a na vrhuncu moći je kontrorila obližnji otok Ynys Môn (Anglesey) kao i cijeli sjeverni Wales između rijneka Dyfi na jugu i Dee (velški *Dyfrdwy*) na sjeveroistoku. Na sjeveru i zapadu je bilo omeđeno Irskim morem (*Môr Iwerddon*) a na jugoistoku Kraljevinom Powys.

Gwynedd je, za razliku od većine britskih post-rimskih država, uspio očuvati svoju nezavisnost pred najezdom Anglosaksonaca, a nakon što su sami Anglosaksonci u 11. vijeku pokoreni od Normana, i od normanske Engleske sve do pred kraj 13. vijeka. Historičari to tumače prije svega planinskom reljefu koji je značajno otežavao kretanje potencijalnih osvajača kao i njihovu mogućnost da trajno nameću volju vojnički poraženom stanovništvu.

Prema tradiciji koja se pripisuje Neniju, velškom kroničaru iz 10. vijeka, osnivač države se zvao Cunedda. Prema Neniju, Cunedda je zajedno sa svojim sljedbenicima u 5. vijeku došao iz britske države Lothian u današnjoj južnoj Škotskoj.
Postojalo je od kraja rimske vlasti sve do 13. stoljeća kad ga je engleska pripojila 1282. godine.

Glavni gradovi ovog kraljevstva bili su Degannwy, Aberffraw i Abergwyngregyn. Glavni se dvor nalazio u dvorcu Deganwyju, gdje je bilo uporište Maelgwna Gwynedda (u. 547.). Starija linija potomaka Rhodrija Velikog je dovela Aberffraw na Ynysu Monu njihovim glavnim sjedištem do 1170. godine. U 13. vijeku su Llywelyn Fawr, njegov sin Dafydd ap Llywelyn te unuk Llywelyn ap Gruffudd odrediliili Abergwyngregyn sa sjeverne obale kao prijestolnicu.

Etimologija
-----------

Prema Johnu Kochu i još nekim historičarima velško ime Gwynedd dolazi od latinskog imena *Venedotia*,, a da to dolazi iz irske riječi *Feni* koja se je onda odnosila na određenu skupinu otoka, a poslije se značenje proširilo na irski narod kao cjelinu, slobodni, neropski narod. Irci, posebno Laighini su naseljavali i/ili osvojali veći dio sjevernog Walesa sredinom 4. pa sve do ranog 5. vijeka.

Državne oznake
--------------

* Tradicijska zastava Kraljevine Gwynedda, za vlasti dinastije Abberffrawa u 12. i 13. vijekuTradicijska zastava Kraljevine Gwynedda, za vlasti dinastije Abberffrawa u 12. i 13. vijeku
* Tradicijski grb vladarske kuće Abberffraw. Ponekad ga se koristi kao oznaku za cijeli Wales, no ne nalazi se na grbu Ujedinjenog Kraljevstva Velike Britanije i Sjeverne Irske.Tradicijski grb vladarske kuće Abberffraw. Ponekad ga se koristi kao oznaku za cijeli Wales, no ne nalazi se na grbu Ujedinjenog Kraljevstva Velike Britanije i Sjeverne Irske.

Izvori
------

1. 1 2 3  Davies, John, *A History of Wales*, Penguin, 1994, *foundations of* pgs 50-51, 54-55
2. ↑  Lloyd, J.E. *A History of Wales; From the Norman Invasion to the Edwardian Conquest*, Barnes & Noble Publishing, Inc. 2004, *Recovers Gwynedd*, *Norman invasion*, *Battle of Anglesey Sound*, pgs 21-22, 36, 39, 40, *later godinas* 76-77
3. ↑  Christopher A. Snyder (2003.). *The Britons*. Blackwell Publishing.
4. ↑  Koch (2005.), str. 738.
5. ↑  Koch (2005), str. 738-739.