**Giza** (arapski: الجيزة/ al-Jīzah) je treći po veličini grad u Egiptu sa svojih 4,212,750 stanovnika. Ona je i administrativni centar Muhafaze Giza u Gornjem Egiptu u kojoj živi 8,831,714 stanovnika.

Giza je zapravo dio konurbacije **Metropolitanski Kairo** u kojoj živi 20,440,000 stanovnika. i de facto samo predgrađe egipatske prijestolnice

Geografske karakteristike
-------------------------

Giza se prostire na zapadnoj obali rijeke Nil, udaljena manje od 5 km jugozapadno od centra Kaira.

Pogled na grad iz pustinje
Ime grada potječe od arapske riječi za - gaz (*giza*), jer su na tom mjestu arapski osvajači prešli Nil.

Prizor iz centra

Historija
---------

Panorama grada i Velikih piramida
Historija Gize seže do prahistorije, o čem svjedoče artefakti iz neolita.

Jugozapadno od centra grada na rubu pustinje leži slavni arheološki lokalitet
Nekropola u Gizi u kom se nalaze Velike piramide faraona iz Četvrte egipatske dinastije; Keopsa, Kefrena i Mikerina podignute između 26. - 25. vijek pne. koje zbog svoje ogromne veličine i precizne konstrukcije, već hiljadama godina posjećuju putnici. Tu se nalazi i Velika Sfinga, i 
manje piramide (mastabe), nekropole i hramovi.

Taj kompleks je 1979. upisan je na UNESCO-vu Listu svjetske baštine u Africi.

Od samih početaka muslimanske vladavine Giza je zajedno sa otokom Roda formirala liniju obrane protiv napada iz rijeke.

Fortifikacione radove dovršio je 643. Amr ibn al-As, komandant, kalife Omara, tako što je obnovio ranije bizantske utvrde. 
Za vladavine abasidskog kalifa Al-Mamuna (vladao 813.–833), Giza je povezana sa Kairom pontonskim mostom od čamaca, a nakon tog i nizom stalnih mostova. 
Glavna džamija podignuta je 961. pa je nakon tog Giza postala prijestolnica jedne kure (okruga), a nešto kasnije i vlastite muhafaze. 
Grad je od kraja 19. vijeka zabilježio značajan urbanistički rast, kad je izgrađen prilazni put do Velikih piramida da olakša dolazak budućim evropskim turistima, nakon otvaranja Sueskog kanala 1869.

Željeznički kolodvor za Gornji Egipat podignut je 1860-ih, a poznati Kairski zoološki vrt otvoren je 1891.

Današnja Giza je grad modernih stambenih kvartova, širokih bulevara i velikih parkova. Ona je i grad brojnih ambasada, hotela i vladinih palača, sjedište Ministarstva agronomije. Ona je i grad brojnih novoizgrađenih mostova prema Kairu.

Od 2018. grad ima i Internacionalni aerodrom Sfinga (IATA: SPX, ICAO: HESX).

Znamenitosti i obrazovanje
--------------------------

Veliki egipatski muzej
Pored Nekropole u Gizi i Velikih piramida, koje privlače najveći broj turista, atrakcije grada su i Zoološki vrt i moderni Zabavni park.
Najnovija atrakcija grada je Veliki egipatski muzej (GEM), najveći arheološki muzej na svijetu, sagrađen 2019. u kom će biti smješteno 100,000 artefakata na 480,000 m².

Giza je i velik naučno - obrazovni centar, od 1924. u nju je preseljen Kairski univerzitet (osnovan 1908.), pored tog u njoj se nalazi Akademija arapskog jezika i Viša škola primijenjene umjetnosti, kao i brojni istraživački instituti među njima i Oftalmološki.

Privreda
--------

Giza je snažni industrijski centar, u kom se proizvodi cement, pivo, namještaj, automobilski dijelovi, pamučne i poliesterske tkanine, obuća i razni metalni proizvodi.
Ona je i egipatski Hollywood tu se nalazi većina filmskih studija.

Pobratimski gradovi
-------------------

* Brunej Bandar Seri Begawan, Brunej
* Norveška Bergen, Norveška
* Sjedinjene Američke Države Los Angeles, Sjedinjene Američke Države
* Švedska Rinkeby (Stockholm), Švedska

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Egypt, Arab Republic of Egypt*" (engleski). City population. Pristupljeno 17.7. 2020.
2. ↑  „*Largest cities in the world and their mayors*" (engleski). City Mayors. Pristupljeno 17.7. 2020.
3. ↑  „*Giza In Brief* "(engleski). Giza Governorate. Pristupljeno 17.07.2020.
4. 1 2 3  „*Giza*" (hrvatski). Hrvatska enciklopedija. Pristupljeno 17.07.2020.
5. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*Al-Jīzah, Egypt*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 17.7. 2020.
6. ↑  „*Overview*" (engleski). Grand Egyptian Museum. Arhivirano iz originala na datum 2018-12-28. Pristupljeno 17.7. 2020.

Vanjske veze
------------

***Giza*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Giza In Brief*  ()
* *Al-Jīzah, Egypt* ()
* *Giza* ()

| * p
* r
* u
Drevni Egipat |
| --- |
| Lokacije | Nil • Gornji i Donji Egipat • Abu Simbel • Abidos • Aleksandrija • Al Fayyum/Atef-Pehu • Amarna/Akhetaten • Dahshur • Dolina Kraljeva • Dolina Kraljica • Edfu • Elefantina/Abu/Yebu • Giza • Heliopolis/Annu/Iunu • Karnak • Luxor • Memphis/Ineb Hedj • Philae/Pilak • Kift/Koptos • Rašid (Rosetta) • Sakara • Tanis/Djanet • (Teba)/Niwt/Waset |
| Mitologija | 

|  |  |
| --- | --- |
| Eneada Heliopolisa | Atum • Šu • Tefnut • Geb • Nut • Oziris • Izida • Set • Neftis |
| Ostala veća božanstva | Amon • Anubis • Apop • Apis • Aton • Bast • Thoth • Hator • Horus • Khepri • Khonsu • Ma'at • Min • Neit • Ptah • Ra • Sekhmet • Sobek • Uapuat • Heryshaf |
| Ogdoada Hermopolisa | Amon • Amaunet • Huh i Hauhet • Kuk i Kauket • Nun |
| Ratna božanstva | Anhur • Bast • Maahes • Pakhet • Sekhmet |
| Deificirani koncepti | Khonsu • Hapy • Ma'at • Min • Renenutet • Šai • Hu • Saa |
| Ostala božanstva | Bes • Hnum • Seker • Sešat • Tawaret |

 |
| Smrt | Mumija • Četiri Horusova sina • Kanopske vaze • Ankh • Knjiga mrtvih • KV • Posmrtni hram • Ushabti |
| Građevine | Piramide • Hram u Karnaku • Sfinga • Veliki svjetionik • Velika biblioteka • Deir el-Bahri • Memnonski kolosi • Ramesseum • Abu Simbel |
| Pismo | Egipatski hijeroglifi • Egipatske brojke • Transliteracija drevnog egipatskog • Demotsko pismo • Hijeratsko pismo |
| Kronologija | Drevni Egipat • Ptolemejski Egipat • Rimski Egipat |
| Popisi | Popis egipatskih dinastija • Popis faraona |
| Znanost i kultura | Medicina • Arhitektura • Mačke u Drevnom Egiptu |