recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ubistvo srpskog svata u Sarajevu** (ili *Ubistvo srpskog starog svata Nikole Gardovića ispred Stare crkve na Baščaršiji*), je incident koji se desio na dan 1. mart 1992. godine tokom srpske svadbe ispred Stare crkve na Baščaršiji u Sarajevu, SFRJ, kada je pripadnik Zelenih beretki Ramiz Delalić zvani Ćelo, pucnjem iz pištolja ubio mladoženjinog oca Nikolu Gardovića, i ranio sveštenika Srpske pravoslvne crkve Radenka Mikovića. 
Ovo međuetničko ubistvo se odigralo u atmosferi visokih tenzija usled održavanja referenduma o nezavisnosti Bosne i Hercegovine. Srpski mediji navode kao jedan od povoda za početak ratnih sukoba, odnosno srpske opsade Sarajeva.

Nakon vesti o incidentu, paravojne formacije sarajevskih Srba su uspostavile patrole i kontrolne tačke, stvorivši tako tenzije koje će sa vremenom eskalirati do otvorenih oružanih sukoba između Srba i Muslimana. 

Za ubistvo Nikole Gardovića još uvek niko nije odgovarao. Ramiz Delalić je ubijen u Sarajevu 27. juna 2007. godine, oko 23.30 časova. Policija Federacije BiH je izjavila da je ubistvo bilo dio obračuna kriminalaca u Sarajevu. Pored Ramiza Delalića, za saučesništvo u ubistvu su optuženi Suad Šabović i Taib Torlaković. Taib Torlaković je ubijen u obračunu kriminalaca u Sarajevu, tako da nije prisustvovao suđenju, a Suad Šabović se tokom suđenja nalazio u Italiji, te je amnestiran.

Izvori
------

1. ↑  „Narodno prosvjećivanje i osvješćivanje". Glas Srpske. 25. maj 2008.. Arhivirano iz originala na datum 2008-05-28. Pristupljeno 8. decembar 2010. »Ovaj događaj simbol je novog stradanja srpskog naroda za vjeru pravoslavnu i srpska znamenja, stradanja koje je bilo na vidiku. Pucanj u srpske svatove izazvao je Srbe u Sarajevu da iziđu na ulice i postave barikade. Pucnji su te noći odjekivali sa svih strana. Sarajevski kotao je proključao...«
2. ↑  „Godišnjica ubistva srpskog svata na Baščaršiji". Glas Srpske. 1. mart 2009.. Arhivirano iz originala na datum 2009-05-03. Pristupljeno 8. decembar 2010.

Vanjske veze
------------

* Glas Srpske: Godišnjica ubistva srpskog svata na Baščaršiji 01.03.2009. Arhivirano 2009-05-03 na Wayback Machine-u (`sh`)
* E-Novosti: Godišnjica ubistva srpskog svata na Baščaršiji 02.03.2009. Arhivirano 2013-03-03 na Wayback Machine-u (`sh`)
**Pazardžik** (bugarski: *Пазарджик*) grad je u južnoj Bugarskoj. Administrativno je središte istoimene oblasti Pazardžik.

Geografske karakteristike
-------------------------

Grad Pazardžik se nalazi u južnom dijelu Bugarske. Od glavnog grada Sofije udaljen je oko 140 km, a najbliži veći grad je Plovdiv, udaljen svega 36 km od Pazardžika.

Grad leži na obalama rijeke Marice, na mjestu gde ona prestaje biti planinska rijeka (u svom gornjem toku ona teče po planinskom masivu Rodopa) te postaje ravničarska, jer od Pazardžika teče kroz Tračku ravnicu. Planinski masiv Rodopa uzdiže se strmo južno od grada, dok sa sjevera grad okružuje Srednja gora.

Klima u gradu je umjereno kontinentalna s utjecajem Sredozemlja, tako da su ljeta u gradu izuzetno vruća i suha.

Historija
---------

Širi teritorij grada Pazardžika bio je naseljen već od antike. Krajem 14. stoljeća ovim područjem zagospodarili su Turci. Oni su 1485 osnovali na lijevoj obali Marice tatarsko naselje *Tatar Pazarcιk* (*pazar* na turskom znači *trgovište*) kao usputnu stanicu i trgovište na važnom prometnom pravcu Carigrad - Sofija - Niš.

Ruska vojska je pod vodsvom kneza Nikolaja Kamenskog zauzela Pazardžik nakon kratke opsade 1810 Sredinom 19. stoljeća Pazardžik se razvio u obrtnički i sajmišni grad (s dva godišnja sajma) i narastao na 25.000 stanovnika.

Za vrijeme Rata za oslobođenje Bugarske 1877.-1878. grad je spaljen od strane osmanskih snaga koje su se povlačile. Grad su oslobodile snage ruskog generala Josifa Vladimiroviča Gurkova 2. januara 1878 Nakon oslobođenja, grad se proširio i na desnu obalu rijeke Marice.

Od 1885 godine Pazardžik je ušao u sastav bugarske države. Od tada se grad ubrzano razvijao (industrija, školstvo, infrastruktura).

Zgrada stare pošte
Toranj sa satom, obilježje Pazardžika

Vanjske poveznice
-----------------

* Općina Pazardžik (`bg`) (`en`)

  


| Gradovi u Bugarskoj The flag of Bulgaria |
| --- |
| Ajtos | Asenovgrad | Blagoevgrad | Botevgrad | Burgas | Ćustendil | Dimitrovgrad | Dobrič | Dupnica | Gabrovo | Gorna Orjahovica | Goce Delčev | Harmanli | Haskovo | Jambol | Karlovo | Karnobat | Kazanlak | Krdžali | Lom | Loveč | Montana | Nova Zagora | Panađurište | Pazardžik | Pernik | Petrič | Pleven | Plovdiv | Razgrad | Ruse | Samokov | Sandanski | Sevlijevo | Silistra | Sliven | Smoljan | Sofija | Stara Zagora | Svištov | Šumen | Trgovište | Trojan | Varna | Veliko Trnovo | Velingrad | Vidin | Vraca |

***Pazardžik*** na Wikimedijinoj ostavi
**Toromona**, pleme Tacanan Indijanaca naseljeno između gornjeg toka rijeke Madidi i Heatha na sjeverozapadu departmana La Paz (provincija Iturralde), Bolivija. Jezično su najbliži plemenima Tacana i Reyesano. 

O plemenu Toromona govori se da su u kontakt sa civilizacijom dolazili samo kroz ratne sukobe. Oni danas predstavljaju etnografsku enigmu Bolivije i o njima se ništa pouzdano ne zna, ni točna lokacija niti njihov broj. Norveški biolog Lars Hafskjold kome je san bio pronači postojanje Toromona nestao je bez traga u džungli 1997 godine.

Adelaar (2000) im broj procjenjuje na 200

Izvori
------

1. ↑  „The mystery of Lars Hafskjold's disappearance". Arhivirano iz originala na datum 2008-08-28. Pristupljeno 2014-08-06.
2. ↑  Toromono

Literatura
----------

* Montaño Aragón, Mario 1987. Guía etnográfica lingüistica de Bolivia I. La Paz: Editorial Don Bosco.

Vanjske poveznice
-----------------

* In Search of the Toromona Arhivirano 2008-06-07 na Wayback Machine-u
* Bolivia: Indigenous Toromona in voluntary isolation in serious danger of disappearing Arhivirano 2011-01-19 na Wayback Machine-u
Pianosa
Otok **Pianosa** (čija površina iznosi oko 2 kvadratna kilometra) je dio italijanskog Toskanskog arhipelaga. Ime je dobio po riječi *pianura* (ravnica). Najviši vrh mu je 22 m nadmorske visine. Pianosa administrativno pripada općini Elba.

U rimsko doba je bio poznat pod imenom **Planazija** (*Planasia*). Godine 6 ili 7. n.e. je tadašnji rimski car August tamo prognano svog unuka i bivšeg prijestonasljednika Agripu Postuma. Postum je na tom otoku ostao sve do pogubljenja neposredno nakon Augustove smrti 14.

Pianosa je od 1858. do 1998. služila kao zatvor za najteže prijestupnike, uključujući istaknute mafijaške ličnosti. Danas nema stalnih stanovnika.

U popularnoj kulturi je poznata prije svega zahvaljujući američkom književniku Josephu Helleru i njegovom romanu *Kvaka 22*, koji je radnju smjestio na otok, učinivši ga bazom bombarderske eskadrile (iako je u stvarnosti otok premalen da bi mogao služiti u tu svrhu).

Ostali otoci
------------

Još jedan otok po imenu *Pianosa* se nalazi ispred jadranske obale Italije, sjeverno od Monte Garganoa.

Spoljašnje veze
---------------

***Pianosa*** na Wikimedijinoj ostavi

* Tourist information Arhivirano 2008-04-03 na Wayback Machine-u
Ulično vježbanje
**Ulično vježbanje**, **ulični trening** ili **strit-vorkaut** (engl. ) vrsta je treninga, sportske discipline i vještine koja je svojevrstan spoj gimnastike i akrobatike. Odvija se na otvorenom, u lokalnim parkovima, igralištima i dvorištima, neovisno o vremenskim uvjetima.

Ulično vježbanje prvi se put pojavilo u Sjedinjenim Američkim Državama. Odlikuje se improvizacijom i raznolikošću vježbi.

Zahvaljujući njegovoj dostupnosti, minimalnim troškovima i slobodi priređivanja kurseva, popularnost uličnog vježbanja znatno je porasla, a naročito ga prakticiraju mladi.

Izvori
------

1. ↑  Podrihalo, Olha; Podrigalo, Leonid; Iermakov, Sergii; Sotnikova-Meleshkina, Zhanna; Sokol, Konstantin; Podavalenko, Olexandr; Halashko, Olexsandr; Yermakova, Tetiana (2021-12-25). „Comparative Analysis of Morphological Indicators of Street Workout Athletes with Different Training Experience" (engleski). *Physical Education Theory and Methodology* **21** (4): 343–349. DOI:10.17309/tmfv.2021.4.09. ISSN 1993-7997. Pristupljeno 2022-12-17.

  


***Ulično vježbanje*** na Wikimedijinoj ostavi
**Catacamas** je grad i općina (municipio) od 129,328 stanovnika na sjeveroistoku Hondurasa u Departmanu Olancho.

Geografske karakteristike
-------------------------

Catacamas se prostire na sjeveroistoku plodne Doline Olancho, udaljen 37 km sjeveroistočno od svog administrativnog centra Juticalpe i 162 km od glavnog grada Tegucigalpe.

Historija
---------

Datum njegovog osnivanja nije poznat, ali se zna da je 1770. već postojao kao naselje. U popisu stanovništva iz 1791. dokumentiran je pod imenom *San Francisco Catacamas* u parohiji Manto, a 1889. kao jedna od općina u Okrugu Juticalpa.

Status grada dobio je 24. januara 1898.

Ime mu potječe od riječi - Catacamas, najverovatnije se radi o *Atiacamaní*, što je bilo jedno od imena astečke boginje vode.

Privreda
--------

Catacamas je trgovačko- uslužni centar poljoprivrednog kraja.
Danas se razvija turizam, jer je grad poznat je po Arheološkom parku Pećina Talgua, Nacionalnom parku Sierra de Agalta i kao ulaz u 
Rezervat biosfere Río Plátano.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Honduras: Administrative Division*" (engleski). City population. Pristupljeno 4. 4. 2019.
2. 1 2 3 4 5 6  „*Catacamas*" (španjolski). EcuRed. Pristupljeno 4. 04. 2019.
3. ↑  „*Catacamas*" (španjolski). DB-City. Pristupljeno 4. 04. 2019.

Vanjske veze
------------

***Catacamas*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Alcaldía Municipal de Catacamas* Arhivirano 2018-03-19 na Wayback Machine-u (`es`)
***Sudar! Ubilačka pesnica*** (激突！殺人拳, **Gekitotsu! Satsujin Ken**?), u svijetu poznatiji po engleskom naslovu ***The Street Fighter*** (sh. *Ulični borac*) je japanski film borilačkih vještina snimljen 1974. godine. Naslovni protagonist, čiji lik tumači Sonny Chiba, je Takuma Tsurugi, amoralni majstor borilačkih vještina spreman svoje usluge nuditi gangsterima i drugim kriminalcima. Radnja prikazuje kako ga angažiraju da otme kćer naftnog tajkuna (čiji lik tumači Yutaka Nakajima), a nakon toga mu odbiju isplatiti novac, poslije čega se on okrene protiv njih i kreće u krvavu osvetu.

*Ulični borac* je snimljen u vrijeme kada su u svijetu izuzetnu popularnost uživali kung fu filmovi iz susjednog Hong Konga. *Ulični borac* se među njima isticao prije svega nastojanja da se ton učini znatno mračnijim, pa je glavni lik potpuno amoralni antiheroj koji ne preza od ničega. Javnosti, ali i cenzorima, je međutim, još više u oči upala izuzetna eksplicitnost nasilja, uključujući scene kastracije. Kada je distribuiran u SAD, postao je prvi film koji je dobio zloglasni rejting X isključivo zbog nasilja. Usprkos svih tih problema, stekao je izuzetnu popularnost, a Sonny Chiba postao zvijezda. Već iste godine je snimljen nastavak pod naslovom *Return of the Street Fighter*, a poslije snimljen još nekoliko spin off filmova.

Jedan od velikih poklonika filma je američki sineast Quentin Tarantino, te se scene iz *Uličnog borca* prikazuju na početku njegovog filma *True Romance* iz 1993. godine.

Uloge
-----

* Shinichi (Sonny) Chiba - Takuma (Terry) Tsurugi
* Yutaka (Doris) Nakajima - Sarai Chuayut-Hammett
* Goichi (Gerald) Yamada - Rakuda Zhang (Ratnose)
* Masashi (Milton) Ishibashi - Tateki (Junjo) Shikenbaru
* Jirō Chiba - Gijun Shikenbaru
* Etsuko Shihomi (Sue Shiomi) - Nachi Shikenbaru
* Masafumi Suzuki (Nippon Seibukan) - Kendō Masaoka
* Nobuo Kawai - Tetsunosuke Tsuchida
* Ken Kazama - Senkaku Kan
* Yūshiro Sumi - Onaga
* Fumio Watanabe - Renzō Mutaguchi

Vanjske veze
------------

* *Ulični borac* na IMDb-u (`en`)
* *The Street Fighter* na AllMovie-u (`en`)
* *The Street Fighter* dostupan kao besplatni download na Internet Archive
**Tuszyn** je grad od 7,237 stanovnika u sredini Poljske u Lodzkom vojvodstvu.

Geografske karakteristike
-------------------------

Tuszyn leži duž rijeke Wolbórke (pritoka Pilice), udaljen 15 km jugoistočno od Łódźa.

Okolica grada obrasla je gustim šumama, pa ima i dva rezervata prirode; *Molenda* (147,2 hektara) i *Wolbork* (37,2 ha).

Historija
---------

Po lokalnoj legendi grad je osnovao kralj Jagelo u lovištu, u kojem mu se izgubio sin. U stvarnosti on mu je dodjelio gradska prava 1416. kao starijem naselju, koje je dokumentirano još 1223.

Od 1793. nakon Druge podjele Poljske Tuszyn je postao dio Kraljevine Pruske, a od 1807. je dio napoleonskog Varšavskog vojvodstva, a od 1815. je u Kongresnoj Poljskoj.

Početkom 19. vijeka grad je doživio svoj zlatni period, kao mjesto u kom se održavalo čak 12 sajmova godišnje. To je prekinuto naglim rastom obližnjeg Łódźa, u koji su se odselili brojni stanovnici, tako da je između 1870.-1924. izgubio gradska prava.

Stagnacija je prekinuta 1921. kad je dr. Stanisław Justman iz Łódźa počeo graditi sanatorij za lječenje tuberkuloze, na zemljištu koje mu je dodjelila općina u zakup.

Privreda
--------

Tuszyn je danas grad tekstilne i drvne idustrije i predgrađe i izletište metropolitanskog Łódźa.

Pobratimski gradovi
-------------------

* Ukrajina Tjačevo, Ukrajina

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Tuszyn*" (poljski). Encyklopedia PWN. Pristupljeno 15.06.2021.
2. 1 2 3 4 5  „*Poland: Łódzkie*" (poljski). City population. Pristupljeno 16.06. 2021.
3. ↑  „*Polozenie*" (poljski). Jordan Busiakiewicz. Pristupljeno 15.06.2021.
4. 1 2 3  „*Historia*" (poljski). Jordan Busiakiewicz. Pristupljeno 15.06.2021.
5. ↑  „*Z wizytą w Tiaczewie*" (poljski). Urząd Miasta w Tuszynie. Pristupljeno 15.06.2021.

Vanjske veze
------------

***Tuszyn*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Tuszyn* (službene stranice) Arhivirano 2021-06-24 na Wayback Machine-u (`pl`)
Muškarac Asmat
**Asmati** je termin za sve domoroce nizinskih močvara južne Papue, podeljene u mnoštvo plemena i klanova. Danas ih živi oko 70 000, ali su prodorom zapadne civilizacije akultivirani i pacifikovani.

Njihova kultura je bila jedna od najbrutalnijih na Novoj Gvineji. Visoki, snažni crnci živeli su sasvim goli i nisu prekrivali ni seksualne organe, jedino su se nekada pokrivali pepelom. Gradili su velike raskošne muške kuće i negovali naročito bogatu plemensku umetnost. Tokom inicijacije praktikovali su ritualnu homoseksualnost. Morali su da piju spermu uglednih staraca, a u nekim drugim ritualima plodnosti igrali su s ukrućenim penisima i orgijali. Bili su lovci na ljudske glave. Često su odlazili u ratoborne pohode na teritorije komšijskih plemena, a među prvima su im na udaru bili Korovai. Žrtve svojih pohoda Asmati su jeli da bi preuzeli njihovu moć i snagu, a lobanje žrtava su čuvali u muškim kućama i spavali na lobanjama kao na jastucima. Bili su opsednuti ratom, krvi i spermom. Među Asmatima je 1961. godine nestao Majkl Rokfeler, najmlađi sin njujorškog gradonačelnika Nelsona Rokfelera, tada jednog od najbogatijih ljudi na svetu. Ubili su ga i pojeli.
Presumed course of the Rubicon
**Rubikon**, (*lat:Rubico*) je mala reka na severu Italije. Imala je poseban značaj u rimskom pravu, jer nijedan general nije imao ovlašćenje da je pređe sa svojim trupama. Počev od 59. pne. služila je kao granica između rimskih provincija i Cisalpske Galije ; zakon je na taj način štitio Rim od unutrašnjih vojnih pretnji.
Postala je slavna kada ju je Julije Cezar (*Gaius Julius Caesar*) prešao sa svojim legijama pod oružjem 10. januara 49. pne. po ugledu na Gneja Pompeja Velikog (*Gnaeus Pompeius Magnus*). Time je prekršio zakon Rimskog senata. Ako je verovati istoričaru Svetoniju (*Gaius Suetonius Tranquillus*), prešavši reku izrekao je čuvenu krilaticu : Kocka je bačena (« Alea iacta est »).

Od tada postoji izraz « preći Rubikon » koji je nadživeo tadašnji Rim pa se koristi i danas za osobu koja se upušta u neku radnju sa riskantnim posledicama.

U vreme Rimskog carstva, Rubikon se ulivao u Jadransko more između Riminija (*Ariminiuma*) i Cesene (*Caesene*). Sadašnji odgovarajući tok se često osporava. Vezuje se uglavnom za rečicu Piskateli (*Pisciatelli*) koja izvire na istoj planini i idu paralelno u dve doline da bi se spojile u visini mora u mestu Gateo.

Vidi još
--------

* Julije Cezar

***Rubikon*** na Wikimedijinoj ostavi
Modne lutke u trgovini odjećom u Kanadi
**Anatomska lutka** je izraz koji u najširem značenju označava lutke napravljene da tako, prije svega svojom veličinom, dimenzijama i izgledom što vjernije oponašaju tijelo čovjeka. Nju su u prošlosti najčešće koristili krojači i kostimografi kao pomoć pri izradi i dizajniranju, odnosno trgovci radi reklamiranja odjeće; u tom smislu se za njih koristi izraz **krojačka** ili **modna lutka**. Kasnije su se anatomske lutke počele koristiti u obrazovne svrhe, prije svega za upoznavanje učenika i studenata sa anatomijom, odnosno demonstraciju tehnika prve pomoći. U 20. vijeku su anatomske lutke postale popularne kao sredstvo za testiranje sigurnosti prometnih sredstava, prije svega u simulacijama automobilskih ili zrakopolovnih nesreća, odnosno za testiranje primjene nuklearnog oružja.

Anatomske lutke su se u Evropi počele primjenjivati u Flandriji 15. vijeku. Tada se za njih počela koristiti nizozemska riječ *mannekijn* (doslovno: "mali čovjek"), koja je ušla u francuski kao *mannequin*. Od nje potiče izraz manekenstvo koje označava profesiju kojom odjeću reklamiraju živi ljudi.

Vanjske veze
------------

***Anatomska lutka*** na Wikimedijinoj ostavi

* Gross, Kenneth - *The Dream of the Moving Statue* (Penn State Press 1992, ISBN 0-271-02900-5)
* Verstappen, Stefan. The Thirty-six Strategies Of Ancient China. 1999.
Urban Grandier
**Urbain Grandier** (Bouère, Mayenne, 1590 – Loudun, 18. august 1634) bio je francuski katolički svećenik, najpoznatiji po svojoj ulozi u događajima poznatima kao Loudunske opsjednutosti. Grandiera, župnika u gradu Loudun i jednog od njegovih najuglednijih i najpopularnijih žitelja, su redovnice u lokalnom uršulinskom samostanu optužile da ih je "začarao" i u paktu sa Satanom i drugim demonima tjerao na orgije. Iako je Grandier čak i pod strahovitim mučenjem odbio priznati optužbe, proglašen je krivim i živ spaljen na lomači. Većina modernih historičara vjeruje da je cijeli slučaj imao prije svega političku pozadinu, odnosno da je Grandier predstavljao smetnju režimu kardinala Richelieua.

Grandier se pojavljuje kao protagonist kontroverznog britanskog filma *Demoni* iz 1971. godine, u kome je njegov lik tumačio Oliver Reed.

Literatura
----------

* Robbins, Rossell Hope (1959). *The Encyclopedia of Witchcraft and Demonology.* New York: Crown Publishers, Inc. (see article on Urbain Grandier)



|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 2494509
* LCCN: n80098467
* ISNI: 0000 0000 7358 5880
* GND: 118541501
* SUDOC: 029019745
* BNF: cb120733411 (podaci)
* BIBSYS: 41309
* ULAN: 500354274
* NLA: 61542026
* BNE: XX957381

 |
**Chatham** (izgovor: [Čatem]) je lučki grad od 80,838 stanovnika na jugoistoku Engleske.

Geografske karakteristike
-------------------------

Chatham leži u Grofoviji Kent, duž rijeke Medway, koja tu ima ušće u Temzu, udaljen 53 km istočno od Londona.

Chatham zajedno sa susjednim Gillinghamom na istoku i Rochesterom na zapadu formira konurbaciju koju zovu *Gradovi Medwaya* (Medway Towns).
U njoj Chatham funkcionira kao trgovački centar.

Historija
---------

Chatham je prvi put dokumentiran 1086. u Domesday Booku pod imenom **Ceteham**.

Izrastao je oko Kraljevskog brodogradilišta kog je osnovao Henry VIII, a prošrio Charles. Brodogradilište je zatvoreno 1980-ih. kao pomorska baza. Danas je teren na kom leži, a on je velikim otet od plimnog Estuarija Medway, proglašen mjestom od historijskog značaja.

Za napoleonskih ratova po brdima istočno od grada podignuto je puno fortifikacija - koje su nazvane Čatemska linija.
U Chathamu je između 1817. - 1821. živio Charles Dickens, dok mu je otac radio u brodogradilištu kao knjigovođa. Grad i njegova okolica ostavili su velik trag na njega, jer je radnje svojih romana i novela često smjestio u 

njemu.

Grad ima jednu od najstarijih mornaričkih bolnica koju je 1592. osnovao John Hawkins, potpuno je obnovljena sredinom 18. vijeka.

U Chathamu od 1812. djeluje Kraljevska škola vojne inžinjerije.

Pobratimski gradovi
-------------------

* Francuska, Valenciennes, Francuska

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „United Kingdom: South East England" (engleski). City population. Pristupljeno 12. 12. 2016.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  „*Chatham*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 14. 12. 2016.

Vanjske veze
------------

***Chatham, Kent*** na Wikimedijinoj ostavi

* Municipality of Chatham-Kent (`en`)
**Udružena ljevica** je koalicija socijaldemokratskih, socijalističkih, zelenih, alternativnih, radničkih i regionalnih stranaka okupljenih pred parlamentarne izbore 2007. godine. Trenutno, ovu koaliciju čini pet stranaka: Akcija socijaldemokrata Hrvatske, Stranka nove alternative - Pokret zelenih, Socijalistička radnička partija Hrvatske, Hrvatska radnička stranka i Jadranski socijaldemokrati. Pregovore o pristupanju koaliciji vode i Hrvatski socijaldemokrati donedavno bliži "Ninićevoj" Ljevici Hrvatske. Predstavnik za javnost ove koalicije jest predsjednik Akcije socijaldemokrata Hrvatske Zlatko Klarić. Udružena ljevica je otvorena i za pristup drugih stranaka slične orijentacije.

Politički program
-----------------

Udružena ljevica poziva na promjenu postojećega stanja u zemlji, zbog njegove besmislenosti, neodrživosti i opasnosti. Ona se, također, deklarira kao borac protiv žrtvovanja građana Hrvatske za, kako ga nazivaju, robovlasnički sustav u Republici Hrvatskoj. Udružena ljevica izražava spremnost za oduzimanje nezakonito stečene imovine. Udružena ljevica smatra da je njezinim nastankom u zemlji zadovoljena vitalna potreba za formiranjem snažne socijalno senzibilne stranačke grupacije socijaldemokratske orijentacije.

Stavovi o EU i NATO-u
---------------------

Pitanje ulaska Hrvatske u Europsku uniju važnije je za ovu koaliciju od pitanja ulaska u NATO pakt. Usprkos tome, koalicija još nije jasno definirala svoj stav o toj temi. Udružena se ljevica oštro protivi ulasku Hrvatske u NATO pakt.

Vanjske poveznice
-----------------

* Službena stranica koalicije Arhivirano 2007-01-19 na Wayback Machine-u
* Službena stranica Akcije socijaldemokrata Hrvatske Arhivirano 2007-06-10 na Wayback Machine-u
* Službena stranica Socijalističke radničke partije Hrvatske
* Službena stranica Hrvatske radničke stranke Arhivirano 2019-05-09 na Wayback Machine-u
Elipsoid
**Analitička geometrija** predstavlja izučavanje geometrije korišćenjem principa algebre. Geometrijske likove posmatra u dvodimenzionalnom ili trodimenzionalnom Dekartovom koordinatnom sistemu i predstavlja ih algebarskim jednačinama. Drugim rečima, ona definiše geometrijske oblike na numerički način, i iz takve reprezentacije izdvaja numeričke informacije. Numerički rezultat može biti vektor ili geometrijski lik. Postoje mišljenja da je pojavom analitičke geometrije započeta moderna matematika.

Smatra se da je Rene Dekart objavljivanjem svoje **Geometrije**, postavio osnove današnjoj analitičkoj geometriji. U pitanju je bio jedan od tri dodatka njegovoj **Raspravi o metodi** (*Discours de la méthode pour bien conduire sa raison, et chercher la vérité dans les sciences*, 1637) - traktatu o naučnim metodama, u kome on, na svega 116 strana, pokazuje primenu svoje opšte metode sinteze na primeru spajanja algebre i geometrije. Ujedno, to je jedino matematičko delo koje je objavio za života.

Iako je presudno uticala na razvoj analitičke geometrije, u Dekartovoj *Geometriji*, onakvoj kakva je, nema nekih njenih osnovnih elemenata, kao što su Dekartove koordinate, jednačina prave, jednačine konusnih preseka (iako se jednom jednačinom drugog reda označava konusni presek), a veći deo izlaganja je posvećen teoriji algebarskih jednačina.

Iz sačuvanih pisama Pjera Ferma može se videti da je on razvio ideju analitičke geometrije pre objavljivanja Dekartovog dela o toj temi. Dekart je predložio predstavljanje krive jednačinom, izučavanje dobijene jednačine i na taj način utvrđivanje osobina same krive, dok je Ferma suštinski uradio isto proglašavajući jednačinu "specijalnom osobinom" krive i izvodeći sve ostale osobine posmatrane krive iz nje.

Činjenica da je moguće interpretirati euklidsku geometriju jezikom analitičke geometrije (što znači da je svaka teorema prve, u isto vreme i teorema druge) je ključni korak u dokazu Alfreda Tarskog da je euklidska geometrija konzistenta i odlučiva.

Važni pojmovi analitičke geometrije
-----------------------------------

* vektorski prostor
* skalarni proizvod, za određivanje ugla između dva vektora
* vektorski proizvod, za određivanje vektora normalnog na dva data vektora, kao i zapremine paralelopipeda koji oni određuju
* definicija ravni
* problem rastojanja
* krive drugog reda

Mnogi od ovih problema ulaze u domen linearne algebre.

### Izvori i literatura

* Dirk J. Strojk, *Kratak pregled istorije matematike*, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 1991.
* David Eugene Smith, *History Of Mathematics*, vol I, Dover Publications, New York, 1958.

Vanjske veze
------------

* Analitička geometrija na Mathworld
**Audubonski zovoj** (lat. *Puffinus lherminieri*), vrsta morske ptice iz porodice zovoja. Znanstveni naziv dobila je u znak sjećanja na francuskog prirodoslovca Félixa Louisa L'Herminiera.

Opis
----

Audubonski zovoj e ptica malih dimenzija, u prosjeku je dug 30 cm, oko pola veličine crnokapog zovoja i težak 170 grama. Raspon krila mu je 64-72 cm, a duljina repa oko 8.5 cm. Gornji dijelovi tijela su uglavnom crni, a donji bijeli. Na prvi pogled teško se razlikuje od srodnih vrsta, tako da ga se često zamijenuje s malim i južnim malim zovojom. Mužjaci i ženke imaju istu boju perja.

Stanište
--------

Areal Audubonskog zovoja je vrlo velik, proteže se duž cijelog ekvatorijalnog pojasa Indijskog oceana sjeverno do Arapskog mora, duž sjeverozapadnog i središnjeg Tihog oceana, Kariba, i djelova Atlantskog oceana. Ova je vrsta karakteristična za tropska mora; samo neke atlantske populacije nastanjuju sjevernija područja. Za razliku od drugih vrsta zovoja, odrasli audubonski zovoji obično ne prelijetaju velike udaljenosti i ne kreću na duge migracije. To čine samo mlade jedinke prije parenja.

Gnijezdi se u velikim kolonijama u malim rupama u terenu ili šupljinama u stijenama na vertikalnim zemljanim liticama na atolima ili na stjenovitim otocima.
**Vestfold** (nor. *Vestfold*) je okrug u južnom delu Norveške. Upravno sedište okruga je grad Tensberg. Značajni su i gradovi Larvik, Sandefjord i Horten.

Površina okruga Vestfold je 2.224,36 , na kojoj živi oko 240 hiljada stanovnika.

Grb Vestfolda potiče iz 1970 godine i zlatna srednjovekovna kruna dinastije Ingling.

Položaj i granice okruga
------------------------

Okrug Vestfold se nalazi u južnom delu Norveške i graniči se sa:

* sever: okrug Buskerud,
* istok: Severno more (Zaliv Oslo),
* jug: Severno more (Skagerak),
* zapad: okrug Telemark.

Prirodni uslovi
---------------

Vestfold je primorski okrug, koji značajnim delom leži na ostrvima i poluostrvima. Priobalje na jugoistoku je u vidu omanje nizije, ali za planinsku Norvešku ona je značajna.

Okrug izlazi na Severno more, na njegov deo Kategat. Obala je razuđena, sa brojnim ostrvima - Neterej, Fejnland, Vejerland. Od reka poznata je reka Numedalslogen. U okrugu postoji i par malih jezera.

Stanovništvo
------------

Opštine u okviru okruga Vestfold
Po podacima iz 2010. godine na području okruga Vestfold živi oko 235 hiljada stanovnika, većinom etničkih Norvežana.

Okrug poslednjih decenija beleži značajno povećanje stanovništva. U poslednjih 3 decenije uvećanje je bilo za približno 20%.

**Gustina naseljenosti** - Okrug ima gustinu naseljenosti je preko 100 st./km², što je 8 puta više od državnog proseka (12,5 st./km²). Priobalni deo okruga je mnogo bolje naseljen nego brdski na zapadu.

Podela na opštine
-----------------

Okrug Vestfold je podeljen na 14 opština (*kommuner*).

Spoljne veze
------------

***Vestfold*** na Wikimedijinoj ostavi

* www.vfk.no Zvanična stranica Okruga Vestfold Arhivirano 2006-05-12 na Wayback Machine-u

| * p
* r
* u
Okruzi Norveške |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Akershus | Aust-Agder | Buskerud | Finnmark | Hedmark | Hordaland | Møre og Romsdal | Nordland | Oppland |
| Akershus | Aust-Agder | Buskerud | Finnmark | Hedmark | Hordaland | Møre og Romsdal | Nordland | Oppland |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Oslo | Østfold | Rogaland | Sogn og Fjordane | Telemark | Troms | Trøndelag | Vest-Agder | Vestfold |
| Oslo | Østfold | Rogaland | Sogn og Fjordane | Telemark | Troms | Nord-Trøndelag | Vest-Agder | Vestfold |

 |
**Univerzitet u Cataniji** (italijanski: ; sicilijanski: ; latinski: ) je najveći sicilijanski univerzitet sa sedištem u Cataniji. Univerzitet je osnovan 1434. godine i najstariji je univerzitet na ostrvu kao i 13. najstariji u Italiji i 29. na svetu. Univerzitet u Cataniji centar je visokog obrazovanja krajnjeg juga Italije.

Istorija
--------

Gimnazija u Cataniji po prvi se puta spominje u V veku nove ere. Današnji univerzitet osnovao je Alfonso V Aragonski 19. oktobra 1434 koji je u to vreme vladao i Sicilijom. Univerzitetska povelja da se osnuje "*Studium Generale*" izdana je po nagovoru Adama Asmunde i Battiste Platamona koji su bili članovi kraljevskog veća. 18. apria 1444. ili 10 godina po osnivanju, univerzitet je primio i papinsku bulu koju je izdao papa Eugen IV. Alfonso je na ovaj način želeo da kompezuje Cataniju nakon što je glavni grad premestio u Palermo na severu ostrva. Prva predavanja započela su 1445. godine sa 6 predavača i 10 studenata. Prvi diplomac univerziteta bio je Antonio Mantello iz Sirakuze 1449 godine. Kroz XVI vek univerzitet je dodeljivao između 20 i 25 diploma godišnje. Tada je institucija (koju su od XVI veka zvali *Siculorum Gymnasium*) ponela i službeni naziv i status *Studium Generale* jer je jedina na Siciliji mogla da izdaje diplome ravne onima sa Univerziteta u Salamanci, Valladolidu i Univerziteta u Bologni. To je vodilo do zavisti i ogornečnosti u drugim sicilijanskim gradovima bez sličnih institucija. 1934. godine institucija je obeležila 500 godina postojanja u ceremoniji koju je pohodio Vittorio Emanuele III od Italije. 1998. godine osnovana je i specijalizovana postdiplomska *Scuola Superiore di Catania* po uzoru na prestižnu *Scuola Normale Superiore di Pisa*.

Galerija
--------

* Zgrada rektorataZgrada rektorata
* BibliotekaBiblioteka
* Ulaz u botaničku baštuUlaz u botaničku baštu

Povezano
--------

* Lista univerziteta u Italiji
* Giovanni Verga
**Američko prizorsko slikarstvo** je naturalistički pravac u slikarstvu i umjetnosti u razdoblju između 1920-ih i 1940-ih u SAD-u. Ovo slikarstvo je znano i kao regionalizam.

Povijest
--------

Nakon prvog svjetskog rata brojni umjetnici iz SAD-u su odbacili suvremene pravce koji su potekli sa međunarodne izložbe suvremene umjetnosti, poznate kao Armory Show, i europski utjecaja kao što je pariška škola (École de Paris).

Umjesto toga izabrali su akademistički realizam u prikazivanju američkih urbanih i ruralnih prizora.

Veći dio ovog slikarstva prikaziva umjetničko nacionalistički i romantistički svakodnevni američki život.

Za vrijeme 1930-ih su ovi umjetnici dokumentirali i prikazali američke gradove, gradiće i seoske krajobraze na načine koje se dotad nije vidjelo. Neki umjetnici su to napravili radi povratka u jednostavnija vremena, vremenski udaljena od industrijalizacije, dok su drugi tražili način za prikazati političku izjavu odnosno usmjerili su svoj rad revolucionarnim i radikalnim stvarima.

Poznati predstavnici su Thomas Hart Benton, Grant Wood, Reginald Marsh i Stuart Davis.

Primjer tog sliarstva je slika Granta Wooda *American Gothic*, iz 1930. izložena u Čikaškom umjetničkom institutu.

Radovi koji naglađavaju lokalne i malogradske teme se često zove "američki regionalizam", a oni koji prikazuju urbane prizore se često naziva "socijalnim realizmom".

Vidi još
--------

* regionalizam (umjetnost)
* umjetnički nacionalizam

Izvori
------

* Matthew Balgell: The American scene: American painting of the 1930's, Praeger, New York, 1974. ISBN 0-275-46620-5

1. ↑  Balgell.
**Chicamocha** je rijeka u sredini Kolumbije duga 211 km pritoka rijeke Sogamoso.

Hidrologija
-----------

Rijeka se formira sutokom rijeka Tuta i Jordán kod grada Tunja, u Departmanu Boyacá u Kolumbijskim Istočnim Kordiljerima na nadmorskoj visini od 2,950 metara.

Od tamo teče prema sjeverozapadu do doline Rijeke Magdalene u Departmanu Santander, gdje ima ušće u rijeku Sogamoso na nadmorskoj visini od 370 metara.

Porječje rijeke prostire se na površini od 1,536 km² po departmanima Boyacá i Santander. 
Prosječni godišnji protok na ušću je između 117- 167 m³/s.

### Kanjon Chicamocha

Od grada Paz de Río u Departmanu Boyacá rijeka protiče kroz kanjon koji se nastavlja sve do ušća u rijeku Sogamoso.

Kanjon je nastao je prije otprilike 46 miliona godina, svojom površinom od 108,000 hektara, između departmana Boyacá i Santander jedan je od najvećih na svijetu. Pored njega kod Bucaramange nalazi se Nacionalni park Chicamocha.

Izvori
------

1. 1 2 3  „*Río Chicamocha*" (španjolski). Lifeder. Pristupljeno 10.12.2022.
2. 1 2  „*Caracterización hidrologica de la cuenca del Rio Chicamocha*" (španjolski). Universidad de Alcala. Pristupljeno 20.12.2022.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  „*Río Chicamocha*" (španjolski). EcuRed. Pristupljeno 20.12.2022.

Vanjske veze
------------

***Chicamocha (rijeka)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Rio Chicamocha* (na portalu EcuRed) (`es`)
**Episkopalna crkva** ili **Episkopalna crkva u Sjedinjenim Američkim Državama** je američka nacionalna crkva anglikanskih vjernika. Uključuje 108 dijeceza u SAD, američkim Djevičanskim otocima, Haitiju, Tajvanu, Kolumbiji, Dominikanskoj republici, Ekvadoru i Hondurasu, te ima ekstra-provincijalne odnose s dijecezama Portorika i Venezuele. 

U SAD Crkva prema vlastitim tvrdnjama ima oko 2,3 miliona članova, a preko četvrtina svih američkih predsjednika su bili njeni pripadnici (v: Popis predsjednika SAD po vjerskoj pripadnosti). 

Puni službeni naziv nacionalne crkve je **Domaće i strano misionarsko društvo protestantske episkopalne crkve u Sjedinjenim Američkim Državama**, ali se on rijetko koristi. Nekad se koristi izraz **Episkopalna crkva u SAD** (*Episcopal Church in the USA*, skraćeno **ECUSA**) ili jednostavno **Episkopalna crkva** (*The Episcopal Church*, skraćeno **TEC**).

Crkva svoj nacionalni ured ima u New Yorku, ali njen primas, odnosno predsjednajući biskup, se ceremonijalno postavlja u Washingtonskoj nacionalnoj katedrali. Njeno upravljačko tijelo, Opća konvencija, nema trajno sjedište, nego se sastaje na različitim mjestima. Trenutni predsjedajući biskup je vlč. Frank Tracy Griswold III. Katharine Jefferts Schori, biskup Nevade, je izabrana za predsjedavajućeg biskupa 18.06. 2006. na Općoj konvenciji za 2006. Ona će biti prva žena na toj funkciji.

Kao i mnoge američke crkve, ona je ušla u puno zajedništvo s Evangeličkom luteranskom crkvom u Americi i Starokatoličkom crkvom a, do zaređenja žena za svećenike, imala je posebne odnose s pravoslavnim crkvama.

Vanjske veze
------------

* The Episcopal Church
* *Episcopal/Anglican Glossary* Arhivirano 2006-07-12 na Wayback Machine-u
* Executive Offices of the General Convention Arhivirano 2006-11-03 na Wayback Machine-u
* The Archives of the Episcopal Church
* 1979 Book of Common Prayer
* Association of Episcopal Colleges Arhivirano 2010-06-19 na Wayback Machine-u
* Episcopal News Service
* The Episcopal Church Colombia
**Tudor** je ime engleske kraljevske dinastije, koja je dala pet engleskih monarha; 
Henrya VII (1485. - 1509.), Henrya VIII (1509. - 1547.), 
Edwarda VI (1547. - 1553.), Mary I (1553. - 1558.) i Elizabetu I. (1558. - 1603).

Dinastiju je osnovao Henry VII koji je s trona skinuo Richarda III. i tako okončao 
dinastičke ratove znane kao Ratovi dviju ruža između Dinastije York i 
Dinastije Lancaster

Historija
---------

Korijeni Tudora mogu se pratiti unatrag do 13. vijeka, ali porodičnu dinastiju uspostavio je tek Owen Tudor
(oko 1400. - 1461), velški pustolov koji se kao štitonoša borio u vojskama Henrya V i Henrya VI u Ratovima dviju ruža na lancasterskoj strani. 
Njemu je odrubljena glava nakon što su ih jorkisti pobjedili u Bitci kod Mortimer Crossa (1461). 

Owen je bio oženjen sa udovicom kralja Henrya V - Catherine od Valoisa, pa je njihov najstariji sin, Edmund (oko 1430. - 1456.), dobio od kralja
Henrya VI titulu i leno grofa od Richmonda. On se oženio sa Margaret Beaufort, koji je bila praunuka Johna od Genta sina od Edwarda III, pa po toj liniji bila i jedan od pretendenata (istina jako daleki) na engleski tron.

Upravo je zbog tog njihov jedini sin Henry Tudor, koji se rodio kad je Edmund umro - ispao jedini lankasterski favorit za kralja. On je 1485. vodio invaziju protiv jorkijskog kralja Richarda III. kog je pobijedio u Bitci kod Boswortha i na taj način sjeo na tron. Odmah nakon toga se 1486. i oženio sa Elizabethom od Yorka, kćerkom Edwarda IV. i na taj način simbolički ujedinio te dotad zaraćene dinastije.

Tako da je i njegov amblem - Tudorovska ruža, simbolizirao jedinstvo jer je to prikaz crvene lankasterske ruže na bijeloj jorkijskoj ruži.

Vladavinu Dinastije Tudor obilježio je Henry VIII - raskinuvši veze sa papinskim Rimom - 1534. i 
pokretanjem engleske reformacije, koja je kulminirala osnivanjem Anglikanske crkve za Elizabete I..

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „*House of Tudor*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 27. 10. 2014.

Vanjske veze
------------

***Tudor (dinastija)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *House of Tudor* na portalu Encyclopædia Britannica (`en`)
**Američki borovac** (borovac, vajmutov bor, lat. *Pinus strobus*) je stablo iz porodice borova (lat. *Pinaceae*). 

To je četinjača koja se javlja u prirodi u Sjevernoj Americi. Danas se uzgaja u Srednjoj i Zapadnoj Europi, gdje može dosegnuti visinu od 30 do 40 m. Na istoku SAD-a dostiže visine od 55 metara. U Hrvatskoj se može naći u šumskim kulturama, parkovima i botaničkim vrtovima. Drugo ime je Weymouthov bor ili vajmutovac po istraživaču Georgeu Weymouthu.

Botanički opis
--------------

Stabla američkoga borovca
Kora je glatka i zelenkasto smeđa. Kasnije, kora postaje sivkasta do crna s malo ljubičaste. Grančice su tanke i svijetlo zelene. Starije grane su zelenkasto smeđe i dlakave.

Pupovi su ovalni i narančasto-smeđi. Ima vitke, plavkasto-zelene iglice od 8-12 cm. Rastu u nakupinama od pet u neposrednoj blizini, te su usmjerene prema vrhu.

Češeri su smeđi, u obliku banane i 10-15 cm dugi. Mladi češeri su zeleniji i ravniji nego kod stariji.

Drvo je blijedo smeđe i svjetlo. Dobro je za izradu vrata i prozora, ali i za opće namjene, kao što su izrada sanduka i namještaja.

Vanjske poveznice
-----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **Američki borovac** |
|  | Wikivrste imaju podatke o: **Američki borovac** |
Mount Everest - Sjeverna strana. Desno je Zapadni greben i žuta linija označava početak uspona. Plava linija je Hornbein kuloar
**Američka ekspedicija na Mount Everest 1963. god.** imala je za rezultat prvi uspon jednog Amerikanca na najviši svjetski vrh. To je uspjelo Jimu Whittakeru, u zajedničkom usponu sa Šerpom Nawang Gombuom, koji će kasnije, kao član Indijske ekspedicije 1965. god. postati prvi čovjek na svijetu sa dva uspona na Mount Everest.

Ekspediciju je vodio Norman Gunther Dyhrenfurth, njemačko-švicarsko-američki planinar. Bio je član švicarske Everest ekspedicije 1952. god. Ostali članovi bili su: Jake Breitenbach, Jim Whittaker, Willi Unsoeld, Lute Jerstad, Tom Hornbein, Dave Dingman i Barry Bishop. Al Auten bio je radio operator, a Gil Roberts bio je timski ljekar. Šerpa Nawang Gombu bio je takođe dio tima. Nekoliko sedmica pješačili su od Katmandua do Baznog logora. Neposredno po dolasku od udara leda poginuo je Jake Breitenbach. Na zajedničkom sastanku su odlučili nastaviti ekspediciju.

Usponi
------

Prvog maja Whittaker i Gombu ostvarili su uspon rutom preko Južnog prevoja koju je koristila Britanska ekspedicija 1953. god.

Dvadesetdrugog maja glavnina ekspedicije pošla je na ponovni uspon, opet preko Južnog prevoja. Hornbein i Unsoeld su se u Kampu II odvojili u namjeri da se popnu na vrh rutom preko Zapadnog grebena i da se nakon toga spuste na Južni prevoj. Na Zapadnom grebenu naišli su na nepremostivu prepreku. Sišli su sa grebena i napravili prvo prepriječavanje na Mount Everestu, dok nisu došli do jednog vertikalnog kuloara (jaruga), zapadno od vrha. Dug je oko 350 - 400 m, na visini 8000 do 8500, nagiba 470, kasnije i 600 Kuloarom su izašli na vrh i počeli se spuštati prema Južnom prevoju. Kuloar je kasnije nazvan Hornbein kuloar

Time su postali prvi ljudi koji su prešli sa jedne na drugu stranu Mount Everesta. Istog dana, Bishop i Jerstad ispenjali su vrh preko Južnog prevoja. Dva para penjača sreli su se visoko na planini i nastavili zajednički spuštati. Došli su do jednog od logora, bez kisika, i tu su Unsoeld i Bishop premrzli. Kasnije su im prsti na nogama amputirani.

Osmog jula 1963 predsjednik John F. Kennedy predao je odlikovanje vođi Dyhrenfurthu na ceremoniji u Bijeloj kući. Bili su prisutni i ostali članovi ekspedicije.

Od prvog uspona Hornbein kuloarom, samo je devet penjača iz pet ekspedicija ponovilo uspon, posljednji put 1991.
**Patrick Ruffini** je američki republikanski politički strateg i bloger. Godine 2000. je diplomirao Univerzitet Pensilvanije a 2001. započeo pisati jedan od najstarijih političkih blogova u SAD. Godine 2004. mu je povjeren posao webmastera predsjedničke kampanje Georga W. Busha, za koju je razvio blog. Godine 2006. je služio kao savjetnik za elektronsku kampanju Republikanskog nacionalnog odbora. U jesen 2008. je izazvao kontroverze među svojim stranačkim drugovima kada se javno suprotstavio Bushovoj politici, savjetujući kongresnicima i senatorima da ne usvajaju paket izvanredne financijske pomoći bankama. Godine 2009. je sudjelovao u uspješnoj kampanji republikanskog kandidata Boba McDonnella za mjesto guvernera Virginije, a 2010. je pomogao Scottu Brownu da pobijedi na izvanrednim izborima za senatora iz Massachusettsa.

Eksterni linkovi
----------------

* Patrick Ruffini - Engage Arhivirano 2010-08-28 na Wayback Machine-u
* Politics Magazine - Rising Stars 2008 Arhivirano 2009-04-26 na Wayback Machine-u
* The Atlantic Monthly - Planting the Rightroots
**Pile i utvrda Bokar**
Spomenik na Pilama
Spomenik dubrovačkim braniteljima na Pilama
**Pile** (grčki *pylaj* - vrata) su važno prometno čvorište grada Dubrovnika. Zajedno s Konalom čine jedan od dubrovačkih gradskih kotara.

Općenito
--------

Pile su sa svojim položajem na zapadnom ulazu u stari Dubrovnik, centar i najprometniji dio grada. Sastoje se od mnoštva restorana, kafića, trgovina i poslovnih objekata.

Geografija
----------

Pile se rasprostiru od zapadnih Vrata i zidina od starog grada pa sve do parka Gradac prema zapadu, Jadrana prema jugu i sjevernih padina brda Srđ na sjeveru. Obuhvaćaju predjele Brsalje, utvrdu Lovrijenac, plažu Kolorina i park Gradac.

Povijest
--------

Tvrđava Lovrijenac
Povijest Pila se vezuje uz povijest Dubrovnika. Za vrijeme Dubrovačke Republike Pile su imale važan geostrateški položaj pa je shodno tome na hridi podno Pila izgrađena drevna utvrda Lovrijenac, jedina utvrda koja je bila izdvojena iz zidina koje su opasavale tadašnji Dubrovnik.

U sastavu Pila je i najstarija dubrovačka plaža Kolorina te perivoj Gradac.

Stanovništvo
------------

Pile su najmanji gradski kotar i broje nekoliko tisuća stanovnika uglavnom Hrvata.

Gospodarstvo
------------

Na Pilama se nalaze poslovnice svih važnijih turističkih i drugih kompanija kao na primjer Atlas ili Croatia Airlines. Na Pilama je i najveće prometno čvorište s okretištem i parkingom za prihvat autobusa s turistima koji dolaze u obilazak Starog grada. Zbog čestih zastoja u prometu na ovom uskom grlu, na području Pila je u tijeku uređenje Platoa Pile koji će znatno olakšati promet.

Iznad predjela Brsalje nalazi se najstariji i najljepši dubrovački hotel, grandiozni Imperijal-Hilton koji je za vrijeme rata u Hrvatskoj, nakon nekoliko izravnih pogotaka granata koje su ispalile postrojbe JNA u potpunosti izgorio, ali je obnovljen i nedavno ponovno otvoren.

| * p
* r
* u
Gradski kotari Dubrovnika |
| --- |
| 
* Ploče-Iza Grada
* Stari Grad
* Pile-Kono
* Lapad
* Montovjerna
* Gruž
* Komolac
* Mokošica

 |
**Velikopoljski ustanak 1918–1919** (poljski: *powstanie wielkopolskie 1918–19 roku*; njemački: ) ili **Poznanjski rat** je bio oružani sukob koji se neposredno nakon završetka Prvog svjetskog rata na području Velike Poljske odigrao njemačkih vlasti na jednog, i tamošnjeg poljskog stanovništva na drugoj strani, a koji je završio njihovim pripajanjem novostvorenoj poljskoj državi.

Područje Velike Poljske je sve do 1795. godine pripadalo Poljsko-Litavskoj Uniji, a tada je pripojeno Kraljevini Pruskoj te je zajedno sa njom 1871. postalo dio ujedinjene carske Njemačke. Iako se na njemu stalno doseljavalo njemačko stanovništvo, Poljaci su do početka Prvog svjetskog rata činili oko 60% stanovništva. Ustanak je velikim dijelom omogućio njemački vojnički kolaps na Zapadnom frontu, ali i politički kaos izazvan abdikacijom cara sukobom novouspostavljene republikanske vlasti sa radikalnim ljevičarima. Lokalni poljski političari i aktivisti su već 12. novembra 1918. osnovali Vrhovnu narodnu skupštinu (NRL), organizaciju koja je trebala predstavljati interese Poljaka na tom području, ali i također formirala vlastite paravojne formacije. NRL je tokom sljedećih nekoliko tjedana počela preuzimati javne institucije u Poznanju od službenih vlasti, da bi taj proces 27. decembra prilikom preuzimanja policijske stanice eskalirao u oružani sukob. 

Tokom sljedeća dva mjeseca snage NRL su uspjele zauzeti Poznanj i značajn dio područja Velike Poljske, te uglavnom spriječiti pokušaje njemačkih snaga da uguše ustanak. Pokušaji da se neprijateljstva okončaju pregovorima ili primirjem nisu imali rezultata sve dok u februaru 1919. godine sile Antante nisu, prilikom formalnog produženja primirja u Compiegneu kojim je u novembru bio okončan sukob sa Njemačkom, inzistirali da se primrije bude odnosilo i na Veliku Poljsku, a snage NRL budu priznate kao snage Antante. Zbog toga je 16. februara potpisano primirje koje se, usprkos manjih čarki, održalo do 28. juna kada je potpisan Versailleski mirovni sporazum kojim je Velika Poljska predana Poljskoj.

Vanjske veze
------------

* 

* Wikimedia Commons ima još multimedijalnih datoteka vezanih za: ***Velikopoljski ustanak (1918-1919)***
**Car Ai od Hana** (27. pne.–1. pne.) bio je kineski car iz dinastije Han. Na prijestolje je stupio u dobi od 20 godina, naslijedivši strica cara Chenga, koji je umro bez djece. Njegova vladavina, koja je trajala od 7. pne. do 1. pne. bila je obilježena dominacijom njegove bake carice majke Fu, stalnim sukobima dvorskih klika, rastom korupcije i nametanjem visokih poreza podanicima. Pred kraj vladavine je Ai došao pod snažan uticaj dvorskog službenika po imenu Dong Xian, za koga veliki dio historičara vjeruje da mu je postao homoseksualni ljubavnik.  Ai je Dong Xiana obasipao počastima te je pred smrt postao vrhovni komandant kineske vojske. Wang Jia, premijer koji je s time izrazio neslaganje, je po Aijevoj naredbi pogubljen. Ai je pred smrt izrazio želju da ga Dong naslijedi na prijestolju, ali je dvorski velikodostojnici nisu uslišili, nego su umjesto toga prijestolje dali Aijevom rođaku Pingu i Dong Xiana natjerali na samoubistvo. Stvarnu vlast je kao regent preuzeo Wang Mang koji će uskoro nakon toga svrghuti dinastiju Han.

Izvori
------

* *Knjiga Hana*, vols. 11, 80, 99, part 1.
* *Zizhi Tongjian*, vols. 32, 33, 34, 35.
* Stern, Keith (2009), „Ai Ti", *Queers in History*, BenBella Books, Inc.; Dallas, Texas, ISBN 978-1933771-87-8

1. ↑  Hinsch, Bret. (1990). *Passions of the Cut Sleeve*. University of California Press. p.44

|  |
| --- |
| Car Ai od Hana**Kuća Liu****Rođen/a:** 27. pne.  **Umro/la:** 1. pne. |
| Kraljevske titule |
| Prethodi:**Car Cheng od Hana** | **Car Kine**7. pne. – 1. pne. | Slijedi:**Car Ping od Hana** |