**Nil Sorski** (oko 1433 - 1508) je bio vođa pokreta besposednika koji su se protivili crkvenom zemljoposedu u srednjovekovnoj Rusiji, zagovarajući monaško siromaštvo.

Smatra se jednim od otaca ruske crkve. Osnivač je skitskog monaškog života u Rusiji. NJegov Ustav skitskog života predstavlja delo od velikog značaja za crkvu.

Mladost
-------

Rođen je kao **Nikolaj Majkov**. Iako neki autori govore o njegovom plemićkom poreklu, on je sebe opisivao kao seljanina (rus: *poseljanin*). Pre nego što je postao monah, Nikolaj je radio kao pisar prepisujući i umnožavajući knjige. Monaški zavet je položio u Kirilo-Belozerskom manastiru, koji je bio poznat po svom neprijateljskom stavu naspram manastirskog poseda. Osnivač manastira, sveti Kiril Belozerski je odbio sela koja su mu nuđena u posed. Kirilovi sledbenici su prihvatili njegov put, i kasnije su bili poznati kao *starci sa Volge*, sa Nilom Sorskim kao njihovim predvodnikom. Nil je ubrzo otišao na hodočašće u Svetu zemlju, i posetio je Palestinu, Konstantinopolj i Svetu Goru, gde se upoznao sa mističnim učenjem isihazma i patrističkom literaturom.

Po povratku u Rusiju, između 1473. i 1489, Nil je osnovao skit na reci Sori (otuda njegov nadimak Nil Sorski), nedaleko od Kirilo-Belozerskog manastira. Oko sebe je sabrao ljude, koji su se odali tihovanju, živeći zadružnim životom. Nil se u to vreme intenzivno bavio pisanjem.

Novgorodska jeres
-----------------

Nil Sorski je bio umešan u novgorodsku jeres (en: *Sect of Skhariya the Jew*), koja je pridobila mnoge umove u Rusiji toga vremena. Izgleda da su Sorski i njegov najbliži družbenik Pajsije Jaroslavov bili mnogo tolerantniji prema jereticima nego većina ruskog klera, predvođenog Genadijem Novgorodskim.

1489. godine je arhiepiskop Genadije započeo borbu protiv jeretika i pitao arhiepiskopa Rostova da zatraži pomoć od staraca Nila Sorskog i Pajsija Jaroslavova, koji su živeli u njegovoj eparhiji. Na sinodu 1490. godine Nil Sorski se odlučno protivio smrtnoj kazni za jeretike i dovodio je u pitanje moralno pravo crkve da ih vraća pod svoje okrilje na druge načine osim savetom, molitvom i primerom. Ipak, na sinodu je odlučeno da se jeretici spaljuju na lomači. Nakon toga je nekolicina njih spaljena u Novgorodu i Moskvi.

Učenje i uticaj
---------------

Učenje Nila Sorskog se razlikuje od standardnog ruskog pravoslavlja. On je u svom učenju razvio mistične i asketske ideje, inspirisane isihazmom, tražeći od vernika da se usredsrede na unutrašnji svet i osobno emotivno iskustvo vere kao sredstva za postizanje jedinstva sa Bogom. Takođe je zahtevao da monasi učestvuju u produktivnom radu.

Sorski je svoje napored posvetio borbi protiv manastirskih zemljoposedničkih prava na Sinodu 1503. godine u Moskvi. Tamo je potegao pitanje manastirskih poseda, koji su u to vreme zauzimali oko trećine Rusije, i koji su, prema njegovom mišljenju, bili odgovorni za demoralizaciju ruskih monaških zajednica. Iako je govorio u prilog politike Ivana III o sekularizaciji manastirske zemlje, Sorski nije poživeo dovoljno dugo da vidi ishod ove borbe.

Umro je 1508. godine. Mošti mu se nalaze u Sorskom manastiru. Pravoslavna crkva slavi ga kao sveca 7. aprila po julijanskom, a 20. aprila po gregorijanskom kalendaru.

Navodi
------

1. 1 2
2. ↑  *Nil Sorsky: The Complete Writings*. George Maloney, ed. and trans.(Mahwah, NJ: Paulist Press, 2003).
3. ↑  David M Goldfrank, "Burn, Baby, Burn: Popular Culture and Heresy in Late Medieval Russia," The Journal of Popular Culture 31, no. 4 (1998): 17–32; Andrei Pliguzov, "Archbishop Gennadii and the Heresy of the 'Judaizers'" Harvard Ukrainian Studies 16(3/4) December 1992: 269-288; George Vernadsky, "The Heresy of the Judaizers and the Policies of Ivan III of Moscow," Speculum, Vol. 8, No. 4 (Oct. 1933): 436-454.

Literatura
----------

* Ohridski prolog, Vladika Nikolaj Velimirović

Eksterni linkovi
----------------

* ((sr))Sveti Nil Sorski Arhivirano 2007-03-12 na Wayback Machine-u (ohridski prolog)
* ((en))Nilus of Sora (orthodoxwiki)
* ((en))Webpage on Nil Sorsky
* ((en))Nil Sorsky's Rule for Hermits