recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Stara Velika Bugarska i granične regije 650. godine
**Stara Velika Bugarska** (grč. *Η παλαιά μεγάλη Βουλγαρία*, bug. *Ста̀ра Велѝка Бълга̀рия*) je bila država između rijeke Dnjepra (Dnipra) na zapadu, donje Volge na istoku i gorja Kavkaza na jugu.

Utemeljio ju je prabugarski kan Kubrat iz klana Dulo.

Poslije Kubratove smrti oko 665. godine, njegov sin Batbajan je preuzeo vlast u kanatu, ali je poslije uslijedio raspad te države.

Prvo je Kubratov drugi sin Kotrag otišao u srednje Povolžje (i kasnije uspostavio državu Povolšku Bugarsku.

Kubratov sin Kuber je odvojio drugi dio države u Panonskoj nizini u samostalni Avarski kanat i kasnije, nakon što je pobjegao iz Panonske nizine, naselio u Makedoniju.

Ostali Prabugari iz tog područja su tražili utočište kod Langobarda.

Iz tog kovitlaca, Asparuh (najvjerojatnije najmlađi kanov sin) se pojavio kao najprominentniji lik, vodeći svoje Prabugare van iz federacije i južno preko Dunava je uspostavio vlastitu državu ondje.

Za ustanoviti odakle dolazi ime - Stara Velika Bugarska - treba čitati kineske i mongolske stare spise i papire.

Vidi još
--------

* Prekodunavska Bugarska [sr]
Epimetej i Titan sa Saturnovim prstenovima
**Titan** je prirodni satelit planeta Saturna. Kruži oko Saturna na udaljenosti od 1 221 830 km. Titanov promjer je 5150 km. Nazvan je po divovima iz grčke mitologije, koji su djeca Urana i Zemlje.

Istraživanje Titana
-------------------

Christiaan Huygens je 1655. godine otkrio Titana. Voyager 2 je snimio Titana, ali nije mogao vidjeti njegovu površinu. 2004. je letjelica Cassini stigla u orbitu oko Saturna, a manja sonda Huygens se spustila u Titanovu atmosferu početkom 2005. Sonda je otkrila jezera metana i kiše na Titanu. Svemirski teleskop Hubble je infracrvenom svjetlošću proučio Titana, a Cassini je to učinio radarom.

Opis Titana
-----------

Titan je Saturnov najveći satelit. Uvijek mu pokazuje istu stranu. Njegova rotacija traje 16 dana, a isto toliko mu treba da se okrene oko Saturna. Titan je jedini mjesec s gustom atmosferom. Veći je od patuljastog planeta Plutona. Po svojim je svojstvima sličan velikim Jupiterovim satelitima Ganimedu, Kalistu i Neptunovom Tritonu. Građen je od leda i stijenja, te je teži i gušći od ostalih Saturnovih mjeseca. Nema magnetsko polje. U atmosferi ima najviše dušika, a gusti oblaci slični smogu ne propuštaju svjetlost na površinu. Na Titanovoj površini vladaju temperature od 95 K (-178 °C), oko 4 K iznad trojne točke metana. Vjetrove na Titanu pokreću plimne sile Saturna. Na Titanu ima mora i kontinenata, a jedan kontinent je nazvan Xanadu.Na Titanu padaju metanske kise.

Galerija
--------

* Titan, Voyager 2
* Titan, Cassini
* Saturn viđen s Titana, umjetnička fotografija

***Titan (mjesec)*** na Wikimedijinoj ostavi
**Veterinar** ili **doktor veterinarske medicine** (dr.vet.med. ili DVM) je stručnjak iz područja biomedicinskih znanosti. Veterinarska medicina se studira 6 godina (12 semestara) na Veterinarskom fakultetu, nakon kojih je veterinar izučen za:

* rad u primarnoj veterinarskoj medicini,
* rješavanje problematike veterinarskog javnog zdravstva,
* zaštitu čovjekova okoliša,
* terensku, kliničku i laboratorijsku dijagnostiku,
* preventivno suzbijanje zaraznih bolesti i zoonoza,
* projektiranje i sudjelovanje u izradbi programa za razvijanje i unapređivanje djelatnosti stočarske proizvodnje animalnih namirnica i animalnih proizvoda,
* razvijanje svih oblika zaštite životinja i okoliša,
* njegovanje etike humanih odnosa spram životinja.

  

Upravo su laboratorijski veterinari prvi izolirali onkoviruse, salmonelu, brucelu i razne druge patogene. Također su pomogli u borbi protiv malarije, žute groznice i botulizma, proizveli su antikoagulans za liječenje srčanih bolesti kod ljudi, te su definirali i razradili neke kirurške tehnike za ljude.

No, u današnje vrijeme ekspanzije ljudske populacije, doktor vetrinarske medinicine obavlja uz zaštitu zdravlja ljudi (posredno) i životinja (neposredno) još jedan jednako vrijedan zadatak - proizvodnja što više i kvalitetnije namirnice animalnog podrijetla (posredno i neposredno, kroz biotehnološke postupke i inspekcijski nadzor).

Poput svih liječnika, veterinari moraju donositi etičke sudove. U svijetu se vodi rasprava koliko su etični postupci kao što su vađenje kandža mačkama i rezanje (kupiranje) ušiju i repova psima. U nekim su zemljama ti postupci nezakoniti.

---

***Veterinar*** na Wikimedijinoj ostavi
Koordinate: 35°42′56.38″N 51°25′24.17″E﻿ / ﻿35.7156611°N 51.4233806°E﻿ / 35.7156611; 51.4233806

Geografsko-kartografski institut Gitašenasi u Teheranu
**Geografsko-kartografski institut Gitašenasi** (perz. سازمان جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی; *Sāzmān-e džoḡrāfījā-je va kārtogerāfī-je Gītā-šenāsī*, **GGCI**) je privatna iranska edukativna institucija koja se bavi prikupljanjem, pohranom i proizvodnjom geografskog i kartografskog materijala. Institut je osnovan 1972. od strane Ibadolaha Bahtijarija, a veliki uspon doživio je prilikom VII. Azijskih igara dvije godine kasnije kada je profitirao prodajom brojnih karata i atlasa. Do ranih 2010-ih godina institut je izdao više od 1600 publikacija na perzijskom i engleskom jeziku. Primarni edukativni proizvodi su karte, atlasi, globusi i geografske knjige s tematikom Irana, pokrajina i gradova (posebno Teherana, Isfahana i Širaza), ali i drugih krajeva svijeta. Neke od znamenitih specifičnih publikacija su knjiga *Gitašenasi-je Novin-e Kešvarha* koja predstavlja pouzdan izvor o fizičkoj, političkoj, ekonomskoj i historijskoj geografiji modernih država, te *Generalni Gitašenasijev atlas iranskih cesta* koji se nadopunjuje i izdaje svake godine. Internacionalna suradnja ostvarena je s danskom tvrtkom *Scanglobe* na izradi globusa s perzijskim opisima, mađarskom tvrtkom *Cartographia* na izradi reljefne karte svijeta (1992), te američkim *Allan Cartography* na izradi reljefne karte Irana (1996). Gitašenasi se zajedno sa Sahabom smatra najmjerodavnijom privatnom kartografskom institucijom u zemlji i dobitnici su više nacionalnih i internacionalnih geografskih nagrada. Sjedište Gitašenasija nalazi se u Ulici Karim-hana Zanda u Teheranu, a direktor instituta je osnivačev sin Saed Bahtijari.

Povezano
--------

* Geografija Irana
* Geografsko-kartografski institut Sahab

Literatura
----------

* () Alai, Cyrus (15. 12. 2000.). "iv. Cartography of Persia", *Geography*, Encyclopædia Iranica. New York: Columbia University.

Vanjske veze
------------

* ()() Geografsko-kartografski institut Gitašenasi
**Houmt Souk** (arapski: حومة السوق / Ḥūmet es Sūq) čita se *Humt Suk* je grad od 44,555 i općina od 75,904 stanovnika na tuniskom otoku Djerba u Vilajetu Médenine.

Geografske karakteristike
-------------------------

Houmt Souk kog mnogi zovu samo - *Djerba*, jer je ne samo najveće mjesto na otoku, već i njegov administrativni centar.
Smješten je na sjeveroistoku otoka, udaljen 20 kilometara od trajektne luke Ajim i 22 km od Rimskog nasipa El Kantara kojim se i danas može doći do Houmt Souka.

Historijski centar grada prostire se na osi sjever-jug od Avenije Habib-Bourguiba na zapadu, do Avenije Abdelhamid-el-Kadhi na istoku.
Danas je poznata turistička destinacija, grad brojnih hotela i nove moderne marine.

Šetnica za turiste
Utvrda Borj El Kebir

Historija
---------

Houmt Souk je izrastao na mjestu antičkog rimskog grada - **Gerba** (Girba), po kom je čitav otok kasnije dobio ime, čuvenog po tom što su u njemu rođena dvojica rimskih careva, Trebonijan Gal i njegov sin Volusijan.

Naselja koje je bilo svjedok mnogih civilizacija, od Numidije, Kartage, Rima, do Vandala, Arapa, Španjolaca i Osmanlija. Nekoliko vijekova bio je baza Berberskih Pirata. Kod grada, točnije kod utvrde
Borj El Kebir, odvila se čuvena Bitka kod Djerbe.

Krajem 16. vijeka arapski putopisac opisao ga je kao veliko selo pored utvrde u kom žive strani trgovci, Kršćani, Mauri, Turci sa sukom golemim kao neki sajam. Mjestom na kom se okupljaju svi stanovnici otoka, uz nešto arapskih trgovaca sa kopna koji dolaze sa stokom i velikom količinom vune.

Za vrijeme Francuskog protektorata u Tunisu (1881.-1956.) otok Djerba je administrativno podjeljen na dvanaest šeikata pa je Houmt Souk postao administrativni centar Tauritskog šeikata, sa sjedištem u utvrdi Borj El Kebir. Ona je bila i sjedište francuskog garnizona od kad je Francuska zauzela otok 28. jula 1881. pa sve do 1890. kada uprava otoka prepuštena civilnim vlastima.

Kad je Tunis stekao nezavisnost - 1956. Houmt Souk je postao administrativni centar jedinog distrikta (mutamadije) na otoku koji je kasnije podijeljen na još 
dva dodatna distrikta: Midoun i Ajim.

Znamenitosti
------------

Najveća atrakcija je njegov natkriveni suk između trga Mokhtar-Attia i trga Mongi-Bali. Uz to važna je i utvrda Borj El Kebir

Privreda i transport
--------------------

Privreda grada bazira se na turizmu i trgovini. 
Devet km zapadno od grada kod sela Mellita nalazi se internacionalni aerodrom Djerba-Zarzis (IATA: DJE, ICAO: DTTJ).

Pobratimski gradovi
-------------------

* Grčka Itaka, Grčka
* Francuska Agde, Francuska

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*L'histoire de Houmt Souk*" (francuski). Federal Hotel Tunisie. Arhivirano iz originala na datum 2020-04-09. Pristupljeno 21. 11. 2019.
2. 1 2  „*Tunisia, Republic of Tunisia*" (engleski). City population. Pristupljeno 21. 11. 2019.
3. 1 2 3  „*Djerba*" (francuski). Geo. Pristupljeno 21. 11. 2019.

Vanjske veze
------------

***Houmt Souk*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Commune houmt souk djerba* ()
**Učetvorenje pojmova** (lat. *quaternio terminorum*) je logička greška koja se javlja kada kategorički silogizam ima četiri terma.

*1.* Jezik je čulo ukusa.
2. *Prva odlika naroda je jezik.*
3. *Prva odlika naroda je čulo ukusa.*

Ovaj silogizam je pogrešan, nije valjan jer u njemu imamo dva srednja pojma, a ne jedan kako traži pravilo. Ista reč „jezik" označava jedan pojam u većoj, a drugi u manjoj premisi. Otuda umesto tri imamo četiri pojma u silogizmu i zato je on nepravilan, a konkluzija neistinita. U osnovi ove logičke greške leži jezička pojava ekvivokacije, odnosno homonimije.

| * p
* r
* u
Logičke greške |
| --- |
| *Ad absurdum* • *Ad populum* • *Ad baculum* • *Ad Google* • *Ad Hitlerum* • *Ad hominem* • *Ad ignorantiam* • *Ad lapidem* • *Ad nauseam* • *Ad odium* • *Ad passiones* • *Ad verecundiam* • *E silentio* • *Quaternio terminorum* • Vađenje iz konteksta • Entimem • Nijedan pravi Škot • Imam pravo na svoje mišljenje • Anegdotalni dokaz • Selektivan dokaz • Lažna dilema |
"Velika Rusija (iredentizam)" preusmjerava ovdje. Za ostale upotrebe, pogledajte Velika Rusija.
Plan teritorije Velike Rusije - Na osnovu položaja Ruskog Carstva i pro-ruskih država
**Velika Rusija** je politička težnja ruskih nacionalista i iredentista za zauzimanjem svih ili dijela teritorija drugih republika bivšeg SSSR-a i/ili teritorija bivšeg Ruskog Carstva te ih priključi u jednu rusku državu. 

Ruska ekspanzija dovela je do etničkog čišćenja, progona, deportacija i prisilnih asimilacija malih naroda po Sibiru i na Kavkazu u 17. 18. i 19. vijeku. Jedan je primjer Čerkesko muhadžirstvo 1861. Ruska kolonizacija Sibira dovela je do velikih promjena te regije, pa i uvođenja boginja, što je dovelo do pomora preko polovice tamošnjih domorodaca (Tungusko-mandžurski narodi, Jakuti, Hanti, Keti, Samojedi, Jukagiri).

Neki su smatrali da je SSSR *de facto* velika Rusija zbog prevldavanja ruskih političkih interesa u toj državi. Ideja velike Rusije je značajna i u modernoj ruskoj politici, pošto je proširenje ruske države na Bjelorusiju važna tema rasprave u ruskim političkim krugovima, kao i političke težnje ruskih nacionalista u postsovjetskim državama (Gruzija, Moldova, Ukrajina i baltičke države) da uključe rusku manjinu u Rusiju. U ekstremnijim slučajevima, traži se i teritorij svih država koje su bilo kada bile dio Ruskog Carstva u historiji, iako tamo nema Rusa (Finska, Poljska).

Plan teritorije Velike Rusije - Zeleno: Rusija, Setlo zeleno: Provincije
Dio ruske manjine u baltičkim državama i dalje gaji težnje o velikoj Rusiji. Tijekom rata u istočnoj Ukrajini 2014. ukrajinski dužnosnici su optužili Moskvu da ratom obnavlja politiku stvaranja velike Rusije. Veleposlanik Ukrajine u Hrvatskoj, Oleksandr Levčenko, je tako izjavio kako Putinove metode podsjećaju na "Miloševićevu ideju stvaranja velike Srbije početkom 90-ih godina".

Povezano
--------

* Neosovjetizam
* Panslavizam
* Nacionalni boljševizam
* Euroazijska unija
* Radikalni nacionalizam u Rusiji
* Ruska aneksija Krima
* Novorusija
* Ruski nacionalizam

Izvori
------

1. ↑  Richmond (2008), 51-52
2. ↑  Johnson (2013)
3. ↑  Wiarda, Herspring & Skelley (2006), str. 219
4. ↑  Martina Pauček Šljivak (13.3. 2014). „*Ukrajinski veleposlanik: Putin ima ideju stvaranja velike Rusije, baš kao što je Milošević želio veliku Srbiju*". index.hr.
5. ↑  Ivana Rašić. „*Levčenko: opasna ideja stvaranja Velike Rusije, kao Hitlerova ili Miloševićeva politika*". narod.hr.
*Za ostale upotrebe, v. Čiflik (razvrstavanje).*

  
Koordinate: 41° 45′ 40" SGŠ, 22° 51′ 22" IGD

**Čiflik** (mak. *Чифлик*) je naselje u Republici Makedoniji, u istočnom delu države. Čiflik je u sastavu opštine Pehčevo.

Prirodni uslovi
---------------

Čiflik je smešten u istočnom delu Republike Makedonije, blizu državne granice sa Bugarskom - 10 km istočno od naselja. Od najbližeg grada, Berova, naselje je udaljeno 8 kilometara severno.

Naselje Čiflik se nalazi u istorijskoj oblasti Maleševo. U oblasti Maleševskih planina, na severoistočnom obodu Berovskog polja. Jugoistočno od naselja teče reka Bregalnica gornjim delom svog toka. Nadmorska visina naselja je približno 900 metara. 

Mesna klima je planinska zbog znatne nadmorske visine.

Stanovništvo
------------

Čiflik je prema poslednjem popisu iz 2002. godine imao 321 stanovnika.

Pretežno stanovništvo u naselju su etnički Makedonci (99%), a ostalo su Srbi.

Većinska veroispovest mesnog stanovništva je pravoslavlje.

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

* www.pehcevo.gov.mk Zvanična stranica opštine Pehčevo

  

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Pehčevo |
| --- |
| **Pehčevo** • 
Negrevo •
Pančarevo •
Robovo •
Umljena •
Crnik •
Čiflik |
**Dr Stevan Moljević** (Rudo, Bosna i Hercegovina, 6. januar 1888. — 15. novembar 1959, Beograd) je bio srpski pravnik, četnički ideolog i savetnik Draže Mihailovića tokom Drugog svetskog rata. 

U svom spisu Homogena Srbija je zagovara stvaranje Velike Srbije i njeno etničko čišćenje od drugih naroda.

Biografija
----------

Osnovnu školu je završio u rodnom mestu, a gimnaziju u Zagrebu, a potom i pravni fakultet, i doktorat. 

Još kao gimnazijalac pristupio je omladinskom srpskom pokretu koji se borio protiv Austrijske Monarhije i protiv Aneksije BiH. U Banjoj Luci je organizovao društvo „Soko" i udruženje „Pobratimstvo".

Kao srpskog intelektualca u BiH, austro-ugarske vlasti ga na Banjalučkom procesu 1916. za veleizdaju osuđuju na zatvorsku kaznu koju je odrobijao sve do sloma Carevine.

Godine 1918. bio je, kao sledbenik velikosrpske ideje i četništva, inicijator ujedinjenja BiH u sastav Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca. Po stvaranju Srpskog kulturnog kluba u Beogradu, postao je predsednik banjalučkog odbora kluba i na tom položaju ostao sve do početka novog rata.

Posle proglašenja NDH, napušta Bosnu i odlazi u Crnu Goru. U junu 1941. napisao je projekat „Velika Srbija", a u avgustu 1941. izabran je za člana Centralnog nacionalnog komiteta. U Srbiju dolazi u aprilu 1942, a sa Dražom Mihailovićem se prvi put sastaje na Zlataru maja 1942. U oktobru 1942. odlazi u Vrhovnu Komandu Jugoslovenske vojske u otadžbini (JVuO) u Crnoj Gori i sa Mihailovićem se ponovo vraća u Srbiju u leto 1943.

Bio je urednik lista „Ravna Gora" i jedan od inicijatora Svetosavskog kongresa u Ba, kada je bio jedan od tvoraca rezolucije. Nakon kongresa izbran je u odbor trojice i predsednika Izvršnog odbora CNK Kraljevine Jugoslavije. Na tom položaju bio je savetnik Mihailovića sve do napuštanja Srbije i odlaska u Bosnu. U martu 1945. podneo je ostavku.

U okolini Bosanske Krajine su ga zarobile snage Jugoslovenske armije. Na suđenju Draži Mihailoviću u Beogradu 1946. osuđen na kaznu zatvora u trajanju od 20 godina.

Umro je kao težak bolesnik na robiji u Sremskoj Mitrovici 15. novembra 1959.

Smatra se jednim od začetnika ideje o „etničkom čišćenju":

„Preseljavanje i izmena žiteljstva, naročito Hrvata sa srpskog i Srba sa hrvatskog područja, jedini je put da se izvrši razgraničenje i stvore bolji odnosi između njih, a time otkloni mogućnost da se ponove strašni zločini koji su se dešavali i u prošlom ratu, a naročito u ovom sadanjem, na svemu području na kome su Srbi i Hrvati bili izmešani, i gde su Hrvati i Muslimani s planom išli za istrebljenje Srba."¹

¹ Homogena Srbija, Stevan Moljević, 1941.
**Velika pljačka vlaka** (engl. ) se dogodila 8. augusta 1963. u Engleskoj kada je banda od 15 profesionalnih kriminalaca na čelu sa Bruce Reynoldsom u ranim jutarnjim satima zaustavila vlak britanske Kraljevske pošte i iz njega koristeći prijetnje i fizičku silu otuđila 2,6 miliona funti. Pljačka je zbog dobrog planiranja, preciznog izvođenja, drskosti, spektakularnosti, ali i količine opljačkanog novca (koji bi danas imao protuvrijednost od 49 miliona funti) izazvala senzaciju ne samo u britanskoj, nego i u svjetskoj javnosti, te je proglašena "zločinom vijeka". Iako najveći dio opljačkanog novca nije nikada pronađen, vlasti su relativno brzo ušli u trag počiniteljima, čiji je najveći dio pohapšen i osuđen na dugogodišnje kazne; dio se, međutim, uspio skloniti u inozemstvo odakle je, poput Ronalda Biggsa u Brazilu dugo vremena izbjegavao izručenje britanskim vlastima. Velika pljačka vlaka je postala predmetom brojnih referenci u britanskoj popularnoj kulturi.

Izvori
------

Vanjske veze
------------

* Bob Graham. „New bid to clear name of Great Train Robber Bill Boal". *Daily Mirror*. Pristupljeno 14. VII 2013.
* BBC News On This Day archive
* BBC News review of the case
* BBC page on Charlie Wilson's escape
* Ronnie Biggs Official Web site
* Crime Library
* Dodd, Vikram (2009-08-07). „Emotional release for son as Ronnie Biggs is officially freed". The Guardian. Pristupljeno 2017-10-14.
* Great Train Robbery at www.crimecollection.com
* Guardian's report from 9 November 1968 about the arrest of Bruce Reynolds
**Huehuetenango** znan i kao *Xelajú* ili *Xela* na guichu je općina od 136,639 i grad od 117,818 stanovnika na zapadu Gvatemale u Departmanu Huehuetenango u kom je administrativni centar.

Geografske karakteristike
-------------------------

Huehuetenango leži na nadmorskoj visini od 1,902 metara, na južnim padinama planina Masiva Cuchumatanes
Zbog velike visine temperatura mu varira od umjerene do hladne.

Grad se nalazi na trasi Panameričkog autoputa, udaljen 275 km sjeverozapadno od glavnog grada Ciudad Guatemale.

Historija
---------

Panorama grada
U pretkolumbovsko doba tu se nalazilo naselje Naroda Mam - *Xinabajul*, što je značilo *Između gudura*. Pored grada nalazila se majanska utvrda Zaculeu, koja je bila i prijestolnica Mama, sve do početka 15. vijeka kad su je zauzeli Quiché.

Xinabajulu je za španjolskih kolonijalnih vremena ime promjenjeno u *Ueuetenango*, što je značilo *Staro mjesto*, vremenom je postao trgovište zvano Huehuetenango.

Huehuetenango je 1825. dobio status ville, a od 1886. ima status općine, pa je odtad i administrativni centar departmana.

Današnji Huehuetenango je trgovački centar poljoprivrednog kraja u kom se uzgaja pšenica, kukuruz, grah i krumpir, on je i rudarski centar u kom se iskapa; olovo, bakar i srebro.

Huehuetenango ima i *Aerodrom* (ICAO: **MGHT**, IATA: **HUG**).

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „*Huehuetenango Municipality in Guatemala*" (engleski). City population. Pristupljeno 22.2.2023.
2. 1 2 3 4 5 6  „*Municipio de Huehuetenango, Huehuetenango*" (španjolski). Guatemala.com. Pristupljeno 22.2.2023.
3. 1 2  „*Huehuetenango in Huehuetenango*" (engleski). City population. Pristupljeno 22.2.2023.
4. 1 2 3  „*Huehuetenango*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 22.2.2023.
5. ↑  „*Huehuetenango Airport*" (engleski). SkyBrary. Pristupljeno 22.2.2023.

Vanjske veze
------------

***Huehuetenango*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Municipalidad de Huehuetenango* (službene stranice) ()
**UNPA** je akronim od engl. ***U**nited **N**ations **P**rotected **A**reas*, odnosno za *Zaštićene zone Ujedinjenih naroda* ("UNPA zone/područja/sektori") koje su tijekom Domovinskog rata stvorene području Republike Hrvatske i na koji su bile razmještene Zaštitne snage UN-a (*United Nations Protection Forces* – UNPROFOR). Njihova je zadaća trebala biti da ta područja demilitariziraju, tako da sve oružane snage, izuzimajući UNPROFOR, budu povučene i demobilizirane. Vojni promatrači bili bi ovlašteni nad­zirati djelovanje lokalnih policijskih snaga, štititi pojedince bilo koje nacionalnosti od svih oblika diskriminacije, te osigurati poštivanje ljudskih prava. JNA bi se povukla iz svih područja Hrvatske. UNPROFOR bi, u suradnji s humanitarnim organizacijama UN-a, osigurao siguran i miran povratak osoba raseljanih s UNPA-područja u Hrvatskoj.

Na teritoriji Hrvatske bile su osnovane četiri UNPA zone, nazvana Sektorima Sjever, Jug, Istok i Zapad. Područje sjeverne Dalmacije i Like organizirano je kao Sektor Jug, Banovina i Kordun u Sektor Sjever, zapadna Slavonija u Sektor Zapad, a istočna Slavonija u Sektor Istok.

Nad pojedinim područjima koja su graničila s UNPA-zonama, a u to su vrijeme bila oslobođena i faktički nedostupna hrvat­skim vlastima, mirovne snage UN-a nisu imale mandat. Ta su područja znana pod nazivom "ružičaste zone". Ružičaste zone se prvi puta spominju u Izvješću glavnog tajnika UN-a, S/23844, od 24. travnja 1992. u kojemu su definirane kao "*određena područja u Hrvatskoj koja trenutno kontrolira JNA, ali se nalaze izvan dogovorenih granica UNPA.*" 

Sektor Zapad reintegriran je u ustavno-pravni poredak Republike Hrvatske 1. i 2. svibnja 1995. u vojno-redarstvenoj operaciji Bljesak, Sektori Jug i Sjever početkom kolovoza 1995. u operaciji Oluja, a Sektor Istok, koji je prema Erdutskom sporazumu od 12. studenoga 1995. bio pod upravom UN (UNTAES), 15. siječnja 1998. mirnim putem.

Povezano
--------

* UNPROFOR
* Vanceov plan

Izvori
------

1. ↑  „Archive copy". Arhivirano iz originala na datum 2011-05-22. Pristupljeno 2013-04-13.
Tibesti sa vrhom Emi Kusi.
**Tibesti** je planinski venac u centralnom delu Sahare, koji se uglavnom nalazi na krajnjem severu Čada, sa malim produžetkom u južnu Libija. Najviši vrh ovog venca, Emi Kusi, leži na jugu i visok je 3445 m i najviši je vrh Čada i Sahare. Biku Biti, najviši vrh Libije, se nalazi na severu planinskog venca. Centralna trećina Tibestija je vulkanskog porekla i čini je pet štitastih vulkana na čijem vrhu su veliki krateri: Emi Kusi, Tarso Tun, Tarso Vun, Tarso Jega i Tuside. Veliki potoci lave su obrazovale prostrane platoe koji prekrivaju paleozojske krečnjake. Vulkanska aktivnost je bila posledica kontinentalne vruće tačke koja se pojavila tokom oligocena i nastavila se na nekim mestima sve do holocena, što je stvorilo fumarole, termalne izvore, blatne bazene, i naslage natrita i sumpora. Erozija je oblikovala vulkanske kupe i izrezala široku mrežu kanjona kroz koje su tekle reke vrlo neredovnog protoka koji se brzo gubio u pustinjskom pesku.

Tibesti, što znači "mesto gde žive planinski ljudi," je oblast koju naseljava narod Tubu. Oni žive duž vadija i u retkim oazama gde rastu palme i ponešto žitarica. Oni koriste vodu koja se skuplja u geltama, rezervoarima koji znatno variraju od godine do godine i decenije do decenije. Stanovnici Tibestija su navikli da zimi vode stoku, a leti da žanju žitarice. Temperature su visoke, mada nadmorska visina čini da je temperaturni opseg niži od okolne pustinje. Narod Tubu, koji se prvi put pojavio u ovom planinskom vencu u 5. veku pre nove ere, su se prilagodili ovim uslovima i pretvorili ga veliku prirodnu tvrđavu. Oni su dolazili u talasima, sklanjajući se za vreme ratova i odlazeži u vreme prosperiteta, mada ne i bez povremenih intezivnih unutrašnjih sukoba. Dolazili su u kontakt sa Kartaginjanima, Berberima, Tuarezima, Osmanlijama i Arapima, kao i sa francuskim kolonistima koji su prvi put ušli u planinski venac 1914. i preuzeli kontrolu nad oblašću 1929. Nezavisan duh naroda Tubu i geopolitička situacija u regionu zakoplikovali su istraživanje venca i uspone na njegove vrhive. Napetosti su narasle nakon što su Čad i Libija dobile nezavisnost polovinom 20. veka, a uzimanje talaca i oružane borbe koje su se dešavali zbog pograničnih sporova nad raspodelom prirodnih resursa. Geopolitička situacija i nedostatak infrastrukture su otežale razvoj turizma.

Saharsko-planinsko flora i fauna, u koju spadaju Rimova gazela i berberska ovca, su se prilagodile planinama. Klima nije oduvek bila tako oštra. U prošlosti je postojala veća biološka raznovrsnost, što dokazuju scene urezane u stene i pećinski crteži koji se mogu naći na Tibestiju, koje datiraju nekoliko milenijuma u prošlost, pre dolaska naroda Tubu.

***Tibesti*** na Wikimedijinoj ostavi

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 238365706
* GND: 4078293-1

 |
**Velika rujnica** (*Pinicola enucleator*) je vrsta ptice iz porodice zeba. Pripada rodu *Pinicola*, koji je možda monotipičan.

Opis
----

Sa dužinom od 20-22 cm velika rujnica je jedna od najvećih zeba. Pokazuje skesualni dimorfizam. Odrasli imaju dug i račvast rep crne boje, crna krila sa bijelim prugama i velik kljun kojim lome sjemenke. Odrasli mužjaci imaju ružičastocrvenu glavu, leđa i trticu. Ženke imaju maslinastožutu glavu i trticu i siva leđa i gaće. Mlade ptice imaju manje kontrastno perje. 

Glas im geografski varira, i uključuje zvukove poput *pui, pui, pui* ili *chii-vli*. 

Razmnožava se u zimzelenim šumama. Grade gnijezdo oblika šalice od grančica, mahovine i drugih biljnih materijala na vodoravnoj grani ili na račvanju više grana na boru. Ženka nese obično četiri jajeta koja inkubira 13-14 dana. Mladunce hrane oba roditelja paucima i kukcima, a kasnije i biljkama. 

Hranu traže u grmlju i drveću. Uglavnom jedu sjemenje, pupoljke, bobice, a ljeti i kukce. Van sezone parenja se često hrane u jatima.

Rasprostranjenost
-----------------

Nastanjuje zimzelene i mješovite šume na Aljasci, na zapadnim planinama SAD-a, Kanadi, Europi i Aziji. Vrlo rijetko se pojavi u umjerenom pojasu u Europi. Naprimjer, u cijeloj Njemačkoj svake godine od 1980 nisu viđene više od 4 jedinke, a ponekada nijedna. Stanarica je u najvećem dijelu svog regiona; međutim, one sa dalekog sjevera se sele na jug kada im ponestane hrane.

Galerija
--------

* MladunacMladunac
* Ilustracija velike rujniceIlustracija velike rujnice
*

Drugi projekti
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **velika rujnica** |
|  | Wikivrste imaju podatke o: **velikoj rujnici** |
**Velika pljačka kladioničara** (engl. ) je naziv za zločin počinjen u Melbourneu 21. aprila 1976.

Tada je dobro organizirana šestoročlana banda profesionalnih kriminalaca oplčjačkala između 6 i 12 miliona dolara iz Victoria Cluba, smještenog na drugom katu zgade u Queen Streetu. Pljačkaši - Raymond Bennett, Ian Carroll, Laurence Prendergast, braća Brian i Leslie Kane te Norman Lee - iznajmili su ured u istoj zgradi te tamo sakrili opljačkani novac lažirajući bijeg u kombiju. Novac nikada nije bio pronađen, a Lee je, iako okrivljen, na kraju oslobođen optužbi. Ni ostali članovi bande nisu okrivljeni. Lee je godine 1992. ubijen od strane policije prilikom pljačke na melbourneskom aerodromu. 

Detalje pljačke je sredinom 1990-ih objavio Leejev advokat Phillip Dunn, QC, a to je uključilo i identitet pljačkaša. Prendergast je nestao godine 1985 dok je ostatak bande bio pobijen do 1983. S obzirom da nitko od sudionika nije bio formalno optužen, Velika pljačka kladioničara je do današnjeg dana ostala neriješen zločin.

Televizijska miniserija
-----------------------

Godine 1986. je u Australiji snimljena istoimena televizijska miniserija koja se sastojala od tri dijela od po 90 minuta, a koja je prikazivala događaje prije, za vrijeme i poslije pljačke. Lee je sudjelovao u snimanju kao savjetnik, te čak koristio vlastitu kuću u Verity Street, Richmondu kao lokaciju.

Eksterni linkovi
----------------

* Summary of crime including details revealed by Phillip Dunn, QC Arhivirano 2007-09-30 na Wayback Machine-u
| 

TOŠIN BUNAR |
| --- |
|  |
| **Opština** | Zemun, Novi Beograd |
| **Početak** | Ul. Ivićeva i Prilaz |
| **Kraj** | Zemunska ul. |
| **Dužina** | 3500 m |
| **Širina** | 9 do 32 m |
| **Stvorena** | nepoznato |
| **Nazvana** | pre 1810. |
|  |
| 
Ulica Tošin bunar



 |



**Ulica Tošin bunar** se prostire kroz opštine Zemun i Novi Beograd. Proteže se pravcem sever-severoistok - jug - jugozapad, od Ulice Ivićeve u Zemunu, do Zemunske ulice u Novom Beogradu. 

Neposredno uz ulicu, sa zapadne strane, nalazi se jedino uzvišenje na Novom Beogradu, Bežanijska kosa.

Naziv
-----

Nekada je to sve bio močvarni teren koji je razdvajao Zemun od okolnih sela. U podnožju lesne zaravni napravljen je put, koji je išao od od Zemuna, do tadašnja sela Bežanije, a odatle preko Surčina, sve do Progara. Zemunci su ovu ulicu zvali „Put za Bežaniju", a ovaj se dalje nastavljao na „Bežanijski put". Naziv je postojao sve dok bogati zemunski trgovac cincarskog porekla, Teodor Toša Apostolović  (okolina Soluna, 1745. — Zemun, 1810.) nije napravio bunar pored puta.

Vrlo brzo posle toga, mesto je postalo omiljeno izletište i mesto okupljanja ljudi, pa je tako i dobilo naziv „Tošin bunar". Toša je na padinama lesni zaravni imao vinograde. To zemljište je posle smrti zaveštao crkvi.

Ne zna se od kada tačno cela ulica zvanično nosi naziv Tošin bunar, ali se veruje da je to bilo još za Tošinog života, dakle pre 1810. godine. Od onda, pa do sada, ulica je samo jednom promenila ime, tokom Drugog svetskog rata Nemci su je zvali Geringova.

Tošin bunar je još dugo postojao i stariji Zemunci pamte da se kraj tog bunara dugo održavao prvomajski uranak. Bunar je zakopan nakon Drugog svetskog rata.

Predanje
--------

Da bi izlečio oči i vratio vid, Toša je zakotrljao bure sa vrha Bežanijske kose i na mestu gde se ono zaustavilo iskopao bunar. Prema predanju bure se zaustavilo negde oko Studentskog grada, voda u njemu je bila lekovita i Toša je progledao.

Izvori
------

1. ↑  Srpsko cincarsko društvo „Lunjina"[*mrtav link*], Pristupljeno 12. 9. 2012.
2. 1 2 3  Zemunske novine (br. 317): 200 godina Tošinog bunara str. 15, februar 2010, Pristupljeno 12. 9. 2012.
3. ↑  Matica srpska Biografije, tom I A-B, str. 24 Arhivirano 2011-09-16 na Wayback Machine-u, Pristupljeno 12. 9. 2012.
4. 1 2  Blic:Grad koji nikog ne čeka, 14. 7. 2008. Pristupljeno 12. 9. 2012.
Koordinate: 41° 35′ 17" SGŠ, 21° 56′ 34" IGD

**Ulanci** (mak. *Ulanci*) su naselje u Republici Makedoniji, u središnjem delu države. Ulanci upravno pripadaju opštini Gradsko.

Prirodni uslovi
---------------

Ulanci su smešteni u središnjem delu Republike Makedonije. Od najbližeg većeg grada, Velesa, naselje je udaljeno 30 kilometara južno.

**Reljef**: Naselje Ulanci se nalazi u istorijskoj oblasti Tikveš. Selo je položeno u dolini Vardara, blizu ušća Bregalnice u njega. Istočno od naselja uzdiže se pobrđe Slandol. Naselje je položeno na približno 140 metara nadmorske visine. 

Mesna klima je izmenjena kontinentalna sa značajnim uticajem Egeja (žarka leta).

Stanovništvo
------------

Ulanci su prema poslednjem popisu iz 2002. godine imali 80 stanovnika. 

Većinsko stanovništvo u naselju su etnički Makedonci (90%), a ostalo su mahom Turci (9%).

Pretežna veroispovest mesnog stanovništva je pravoslavlje.

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

* www.gradsko.gov.mk Zvanična stranica opštine Gradsko

  

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Gradsko |
| --- |
| **Gradsko** • 
Viničani •
Vodovrati •
Gornje Čičevo •
Grnčište •
Dvorište •
Donje Čičevo •
Zgropoljci •
Kočilari •
Kuridere •
Nogajevci •
Podles •
Svećani •
Skačinci •
Ubogo •
Ulanci |  |
Veliki zigurat u Uru
**Veliki zigurat Ura** je bio posvećen Nani ili Sin. Nalazio se u sumerskom gradu Ur u drevnoj Mezopotamiji, današnjem Iraku, blizu Nasirije južno od Bagdada.

Građevina predstavlja veliku stepenastu platformu koja je sagrađena u 21. vijeku pne. od strane kralja Ur-Namme. U sumerska vremena se zvao **Etemennigur**. Danas, nakon 4000 godina, zigurat je još uvijek najvećim dijelom sačuvan, a djelomično rekonstruiran kao jedini veći građevinski objekt iz vremena Ura. 

Gornja platforma je visoka oko 30 m, a donja duga 64 i široka 46 m. Zigurat je predstavljao dio hramskog, kompleksa za koga se vjerovalo da u njemu mjesečev bog, zaštitnik Ura, ima svoje zemaljsko boravište. Hramovi i oltari su bili sagrađeni na vrhu. Sumerani su govorili kako je zigurat služio kao most između neba i zemlje, odnosno da su bogovi dolazili posjetiti hram. Samo svećenici i kraljevski službenici su zbog toga imali pristip hramu. Izgradnju hrama je dovršio kralj Šulgi, koji se proglasio bogom.

Povezano
--------

* Sumerska renesansa
* E (hram)

Eksterni linkovi
----------------

***Veliki zigurat Ura*** na Wikimedijinoj ostavi

* A brief history of the Sumerian Ziggurat at Ur Arhivirano 2020-11-27 na Wayback Machine-u
* *Archaeology of ancient Iraq with a section on the ziggurat* Arhivirano 2005-06-23 na Wayback Machine-u
* The Harran and Ur Latitudes, and Tell Göbekli Tepe
**Aerofilatelija** je grana filatelije specijalizovana za proučavanje vazdušne pošte. Filatelisti posmatraju razvoj avionskog poštanskog saobraćaja od samog početka. Ova grana filatelije intezivno se proučava od strane mnogobrojnih specijalista.

Ovo je prvi kanadski koverat namenjen za pakovanje vazdušnih pošiljki iz 1932. Na kovertu je prikazano jedno od Velikih jezera
Predmet proučavanja aerofilatelije obuhvata:

* poštanske marke za vazdušnu poštu
* pošiljke transportovane vazduhom
* poštanske žigove i natpise za vazdušnu poštu
* vazdušne linije za transport pošte, posebno prve letove i druge specijalne letove

Aerofilatelisti su formirali brojne organizacije širom sveta; mnoge od njih izdaju razne specijalizovane publikacije. Svetska organizacija aerofilatelista je FISA. Dok većina stručnjaka pod aerofilatelijom podrazumeva pošiljke transportovane avionima, posebne discipline se bave pošiljkama prenošenim balonima, cepelinima...

Vanjske veze
------------

***Aerofilatelija*** na Wikimedijinoj ostavi

* Aerophhilately WebRing
* Air Mail Society of New Zealand
* American Air Mail Society
* British Aerophilatelic Federation Arhivirano 2007-05-15 na Wayback Machine-u
* The Canadian Aerophilatelic Society
* Irish Airmail Society Arhivirano 2012-11-08 na Wayback Machine-u
* A collection of links to more websites Arhivirano 2006-11-28 na Wayback Machine-u
* Aerophilatelic dealer with many books and links Arhivirano 2006-10-14 na Wayback Machine-u
* Metropolitan Air Post Society Arhivirano 2006-12-10 na Wayback Machine-u
**Veliki rastavić** (šumski rastavić), lat. *Equisetum telmateia*, pripada razdelu rastavića (Equisetophyta) koji su danas zastupljeni samo jednim rodom *Equisetum*. Cveta u martu, spore zru u aprilu. Raste u senovitim ivicama šuma, do 350 m nv. Sličan je običnom rastaviću, ali je veći. Raste u čitavoj severnoj hemisferi. Odgovara mu vlažno zemljište kiselosti od 6,5 do 7,5. Biljke imaju jak koren (rizom) i mogu biti vrlo invazivne. Biljke se šire korenom ili pomoću spora. Često rastu u velikim kolonijama. Preci rastavića su bili važni činioci flore karbona.

Postoje dve podvrste:

* Equisetum telmateia subsp. telmateia. koja nastanjuje Evropu, Aziju i severozapadnu Afriku;
* Equisetum telmateia subsp. braunii koja nastanjuje Severnu Ameriku.

Upotreba u ishrani
------------------

Spada u jestive biljke, iako nisu jestivi svi delovi. Jestivi su plodonosni izdanci koji izbijaju u proleće, sirovi ili kuvani. Ne jede se spoljni deo izdanka (mnogo je tvrd jer sadrži do 10% silicijuma), već samo srž. Koren je jestiv ako se skuva.

Biljka sadrži enzim tiaminazu, zbog čega veće količine sirove biljke mogu biti otrovne (tiaminaza vezuje vitamin B iz tela). Enzim se raspada kuvanjem ili sušenjem biljke. Takođe sadrži i ekvizetičnu kiselinu.

Ostale upotrebe
---------------

Izdanci (osušeni) su se nekad koristili za poliranje drveta ili metala, kao veoma fin brusni papir. Ako se izdanci potope u vodi, dobija se dobar fungicid (koristi se za zaštitu ruža). Može se koristiti i protiv vašiju ili buva.

Povezano
--------

* Rastavić

Spoljašnje veze
---------------

***Veliki rastavić*** na Wikimedijinoj ostavi

* (`en`)Plants for a future
**Valdis Dombrovskis** (let. *Valdis Dombrovskis*; Riga, 5. avgust 1971) je letonski političar poznat kao 28. po redu premijer Letonije. Na dužnost je stupio 12. marta 2009. Nasledio je Ivarsa Godmanisa. Dombrovskis je od 2011. član stranke Jedinstvo. Ranije je bio poslanik u letonskom parlamentu i ministar finansija u periodu 2002 — 2004. i poslanik u evropskom parlamentu od 2004. do 2009. Na mesto premijera je došao u jeku velike ekonomske krize koja je izuzetno teško pogodila Letoniju, da bi se tokom njegovog mandata letonska ekonomija značajno oporavila, ali i sama Letonija doživela drastičan pad broja stanovnika, što se ponekad tumači posledicama njegove radikalne politike rezova, odnosno masovnom emigracijom osiromašenih Letonaca u druge zemlje EU.

Dana 27. novembra 2013. je Dombrovskis podneo ostavku, preuzevši odgovornost za smrt 54 lica u rušenju supermarketa u Rigi.

Po zanimanju je fizičar.

Spoljašnje veze
---------------

***Valdis Dombrovskis*** na Wikimedijinoj ostavi

* Lična prezentacija
Antički "Put jantara"
**Jantarski put** je vjerojatno najstarija europska komunikacijska trasa između sjevera i juga, nastala za trgovinu jantarom. To je trgovački put kojim se prenosio jantar s obala Baltičkog mora preko europskog kontinenta do Sredozemlja..

Prve pouzdanije vijesti o postojanju jantarskog puta datiraju u brončano doba. Po Herodotu, jantar skupljaju Hiperborejci na Baltiku, zatim ga preuzimaju Skiti koji ga donose do stanovnika sjevernog Jadrana odakle se dalje prenosi do Dela (ili Pila, koji je središte trgovine prema istoku). Po Diodoru, jantar donose Germani do Veneta i Etrušćana, a ovi ga predaju Grcima.

Najuvjerljivija je rekonstrukcija jednoga kraka puta po kojoj on ide od Baltika dolinom Labe preko Češke i Jadranskih vrata do Ljubljane i Ptuja, te se spušta u Istru, pa na otoke Elektride, najvjerojatnije Cres i Lošinj, a zatim se brodovima prenosi u Grčku i dalje u Egipat. Drži se da je zbog interesa pomorskog dijela puta prokopan i Osorski kanal između Cresa i Lošinja.

Postoje i drugi krakovi puta: prema Crnom moru, Rhonei, kao i neposredna pomorska putovanja Grka (Piteja iz Massilije) i Feničana do Baltika.

Ratovi Rimljana s Ilirima, kao i kasnije provale naroda u doba velikih seoba, prekidaju tu staru komunikaciju, ali ona ostaje važna kao jedno od izvorišta rane povezanosti europskoga antropogeografskog prostora.

Vanjske veze
------------

***Jantarni put*** na Wikimedijinoj ostavi

* Jantarni put Arhivirano 2016-10-25 na Wayback Machine-u ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 240881141
* GND: 4222560-7
* NKC: xx0133999

 |
**Uldin** (lat: , umro 412. god.) je bio jedan od najmoćnijih hunskih poglavara koji su živeli severno od Dunava u periodu koji je prethodio Atilinom uzdizanju, a za vreme vladavine istočnorimskih (vizantijskih) careva Arkadija (395.-408.) i Teodosija II. (408.–450.).

Uldin je prvo postao poznat među Rimljanima u decembru 400. godine kada je porazio odmetnutog carskog vojskovođu Gota Gajnu, odrubio mu glavu i poslao je u Carigrad Arkadiju kao poklon. Zauzvrat, car mu je poslao bogate darove i ponudio status rimskog saveznika. Šest godina kasnije (406.), Uldin je lično, zajedno sa svojim saveznicima Skirima, otišao u severnu Italiju i pomogao zapadnorimskom vojskovođi Stilihonu da odbrani stari centar carstva od gotskog kralja Radagajsta.

Najposle, Uldin je pokušao za svoj račun da napadne rimske teritorije u Meziji 408. kada je na hiljade njegovih germanskih saveznika poginulo ili palo u rimsko zarobljeništvo. Uldinovi najbliži sledbenici su usred primamljivih darova i obećanja prebegli na rimsku stranu, a on sam je bio primoran da se povuče. Preživele Skire carske vlasti su naselile kao kolone u Maloj Aziji.

Uldin je umro 412. godine, i Huni su se nakon toga podelili u tri posebne grupe.

Literatura
----------

* *The Prosopography of the Later Roman Empire II*: A.D. 395-527, ed. J.R. Martindale, Cambridge 1980, str. 1180.

* Bunson, Matthew. "Uldin." Encyclopedia of the Roman Empire. New York: Facts On File, Inc. 1994. Facts On File, Inc. Ancient History & Culture.

Spoljašnje veze
---------------

* Istorijska biblioteka:Uldin

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodnik:**Alipbi**
378. - 390. | **Vladar Huna**
390. - 411. | Nasljednik:**Donat** 
do 412. |
| Hauts-de-France |
| --- |
| Položaj Hauts-de-Francea u Francuskoj |
| Departmani | Aisne (02)Nord (59)Oise (60)Pas-de-Calais (62)Somme (80) |
| Prefektura | Lille |
| Ukupno stanovnika | 5,978,266 stanovnika(2019.) |
| Gustoća | 188.0 stanovnika/km² |
| Površina | 31,806 km² |
| Broj okruga | 5 |
| Broj kantona | 145 |
| Broj općina | 3.808 |
| Predsjednik regionalnog vijeća | Xavier BertrandKoalicija desnice DVD |

**Hauts-de-France** (prevedeno *Gornja Francuska*) je jedna od trinaest Francuskih regija koja se prostire na krajnjem sjeveroistoku zemlje. 
Formirana je 2016. ujedinjenjem dotadašnjih regija Nord-Pas-de-Calais i Pikardija.

Geografske karakteristike
-------------------------

*Hauts-de-France* ima površinu od 31,806 km², na kojoj živi 5,978,266 stanovnika.

Karta regije sa njena 5 departmana
Hauts-de-France sa juga graniči sa Regijom Île-de-France, sa zapada sa Normandijom, sa istoka sa Grand Estom i sa Belgijom na sjeveru.

Grad Lille je administrativni centar i sjedište prefekture.

Historija
---------

Predsjednik Francuske François Hollande je još u junu 2014. najavio plan smanjenja broja francuskih regija sa 21 na 13. Reorganizacija je osmišljena sa ciljem da se smanji birokratski aparat i troškovi. Narodna skupština je u novembru 2014. odobrila promjenu, koja je stupila na snagu 1. januara 2016. Tako je stvorena regija - *Nord - Pas-de-Calais - Picardie*, koja je obuhvatila dobar dio sjeveroistoka Francuske.

Tog proljeća su stanovnici buduće regije izrazili svoje nezadovoljstvo predloženim imenom za novu regiju. U martu 2016. je regionalno je vijeće većinom glasova od tri predložena imena; *Hauts-de-France* (Gornja Francuska), *Terres-du-Nord* (Sjeverne zemlje) i *Nord-de-France* (Francuski sjever), izabralo ime - *Hauts-de-France*.

U septembru te godine je Državni savjet (Conseil d'État) potvrdio tu odluku, kao i izbor Lilla za administrativni centar.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*France: Hauts-de-France*" (engleski). City population. Pristupljeno 14. 5. 2019.
2. 1 2 3 4 5 6  „*Hauts-de-France*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 14.5. 2019.

Vanjske veze
------------

***Hauts-de-France*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Région Hauts-de-France* (Službene stranice) ()
* *Hauts-de-France* (na portalu Encyclopaedia Britannica) ()

| * p
* r
* u
Administrativne regije Francuske |
| --- |
| Metropolitanske regije od 2016. | Auvergne-Rhône-Alpes • Bourgogne-Franche-Comté • Bretanja • Centre-Val de Loire • Korzika • Grand Est • Hauts-de-France • Île-de-France • Normandija • Nouvelle-Aquitaine • Oksitanija • Pays de la Loire • Provansa-Alpe-Azurna obala |
| Bivše regije (1982–2015) | Akvitanija • Auvergne • Bretanja • Burgundija • Centre • Champagne-Ardenne • Donja Normandija • Elzas • Franche-Comté • Gornja Normandija • Île-de-France • Korzika • Languedoc-Roussillon • Limousin • Lorraine • Pireneji-Jug • Nord-Pas de Calais • Pikardija • Poitou-Charentes • Provansa-Alpe-Azurna obala • Regija Loire • Rona-Alpe |
| Prekomorski departmani | Gvadalupa • Francuska Gvajana • Martinik • Mayotte • Réunion |


|  |  |
| --- | --- |
| Francuska | Portal FrancuskaDeo Vikipedije posvećen temama vezanim za **Francusku.** |
*Za ostale upotrebe, v. Krit (razvrstavanje).*

**Krit** (grč. *Κρήτη* [*Kríti*], antgrč. *Κρήτη* [*Krḗtē*], lat. *Candia*) je najveći i najnaseljeniji otok u Grčkoj koji leži na krajnjem jugu Kretskog mora.

Čuven je po Minojskoj civilizaciji i Palači u Knososu ali i po Kandijskom ratu i Bitci za Kretu koja se odvijala za Drugog svjetskog rata.

Geografija
----------

Kreta je svojom površinom od 8336 km² peti po večini otok u Sredozemnom moru, izuzetno je krševit i gorovit, najviša planina Ida ima 2456 m.

Historija
---------

Kreta je bilo mjesto gdje se razvila Minojska civilizacija (od otprilike 3000. pne. - 1400. pne.), jedna od najstarijih civilizacija u Evropi.

Atrakcije
---------

Među turističkim atrakcijama u Kreti su arheološki nalazi kod Knossosa, Festosa, Gortina, i mnogih drugih mjesta, Venecijski dvorac u Retimnu, Samarijski klanac, i mnogi drugi manji klanci (Agia Irini, Aradena, itd).

***Krit*** na Wikimedijinoj ostavi

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **geografiji** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
*Za ostale upotrebe, v. Čelopek (razvrstavanje).*

  
Koordinate: 42° 13′ 38" SGŠ, 21° 49′ 35" IGD

**Čelopek** (mak. *Челопек*) je naselje u Republici Makedoniji, u severnom delu države. Čelopek pripada opštini Staro Nagoričano.

Prirodni uslovi
---------------

Čelopek je smešten u severnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg grada, Kumanova, selo je udaljeno 15 kilometara severoistočno.

Selo Čelopek se nalazi u istorijskoj oblasti Sredorek, u dolini reke Pčinje, na oko 450 metara nadmorske visine. Zapadno od sela se izdiže planina Rujen.

Mesna klima je kontinentalna.

Istorija
--------

Na visu više Čelopeka odigrala se 16. aprila 1905. čuvena borba između srpskih četa i turske vojske, koju su predvodili reformni oficiri, a kojoj su pritekli u pomoć Arnauti iz okolnih sela. U borbi je učestvovalo nekoliko srpskih četa sa 120. četnika pod komandom vojvoda: Doksima Mihailovića, Čiča Pavla Mladenovića, Aksentija Bacetovića, Lazara Kujundžića, Borka Paštrovića Đorđa Ristića Skopljančeta, Vojislava Tankosića i Jovana Stanojkovića-Dovezenskog. Zahvativši sva tri vrha Čelopečkog visa, četnici su imali stratešku prednost i posle pobedonosne borbe nanieli su teške gubitke Turcima i Arnautima (preko 200 mrtvih i ranjenih), dok su sami imali svega dva mrtva. U borbi poginuli su potporučnik Petar Todorović i četnik Radul Kosovac. 

21. januara 1906. na istom visu, takođe u borbi s turskom vojskom, vojvoda Vasilije Trbić je izgubio skoro celu svoju četu (22 četnika).

Stanovništvo
------------

Čelopek je prema poslednjem popisu iz 2002. godine imao 283 stanovnika. 

Ogromna većina stanovništva u naselju su etnički Makedonci (97%), a ostalo Srbi.

Pretežna veroispovest mesnog stanovništva je pravoslavlje.

Vidi još
--------

* Borko Paštrović
* Doksim Mihailović
* Aksentije Bacetović
* Čiča Pavle Mladenović
* Savatije Milošević
* Lazar Kujundžić
* Jovan Stanojković-Dovezenski

Literatura
----------

* Narodna enciklopedija, 1927 g, Miomir Milenković (urednik Politike)
* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

* www.opstinastaronagoricane.gov.mk Zvanična stranica opštine Staro Nagoričano Arhivirano 2012-12-05 na Archive.is-u

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Staro Nagoričane |
| --- |
| **Staro Nagoričane** • 
Algunja • 
Aljince • 
Arbanaško • 
Bajlovce • 
Breško • 
Bukovljane • 
Vojnik • 
Vragoturce • 
Vračevce • 
Dejlovce • 
Dubočica • 
Dobrača • 
Dragomance • 
Drenak • 
Žegljane • 
Željuvino • 
Kanarevo • 
Karlovce • 
Kojince • 
Kokino • 
Miglence • 
Makreš • 
Malotino • 
Mlado Nagoričano • 
Nikuljane • 
Oblavce • 
Orah • 
Osiče • 
Pelince • 
Puzajka • 
Ramno • 
Ruđince • 
Stepance • 
Strezovce • 
Strnovac • 
Cvetišnica • 
Cvilance • 
Čelopek |