recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***Vuk sa Prokletija*** (alb. ) je jugoslovenski igrani film snimljen na albanskom jeziku 1968. godine u režiji Miomira Stamenkovića. Naslovni lik, koga tumači Ljuba Tadić, je Uka, stari Albanac koji živi na Prokletijama, planinama na kosovsko-albanskoj granici i koji se tokom Drugog svetskog rata suočava sa time da mu je sin-jedinac Džahid (koga glumi Josif Tatić) postao saradnik italijanskih fašističkih okupatora i učestvuje u njihovim zločinima nad narodom. Radnja prikazuje kako se Uka, vođen drevnim običajima i sopstvenim poimanjem časti, odlučuje suprostaviti sinu. *Vuk sa Prokletija*, nastao u produkciji studija Kosovafilm sa sedištem u Prištini, se ponekad navodi kao prvo celovečernje ostvarenje kosovske kinematografije.

Kratak sadržaj
--------------

Rat se uvukao i u bespuće Prokletija, čije vrhove pokrivaju večite magle. U divljini, ljudi su vekovima stvarali svoje nepisane zakone. Reč bratstvo, poštenje donoslili su smrt onome koji ih prekrši. Rat nije poznavao njihove običaje...

Vuk sa Prokletija posekao je dva jablana. Ostao je još najmlađi Džahid. Sa školovanja u Italiji vratio se uglednom i bogatom Faud-begu kod koga je proveo detinjstvo. Faud-beg je prešao na stranu italijanskih okupatora i uspeo da mladog Džahida uvuče u svoje mreže i postavi ga za šefa policije. Vuk sa svojim ljudima silazi sa planine i dolazi pred kuću Faud-bega. Njegov susret sa sinom pretvara se u otvoren sukob i Vuku je jasno da je zakasnio...

Uveren da se bori za pravednu osvetu svoje braće, krv za krv, Džahid sprovodi odmazdu i pod njegovim vođstvom besni bratoubilački rat, prve žrtve su njegovi školski drugovi, njegova prva ljubav...

Streljanja, ubistva, paljevine sela. Džahid je prekršio zakone zavičaja, koje su pisali vekovima...

Uloge
-----

| Glumac | Uloga |
| --- | --- |
| Ljuba Tadić | Uka |
| Abdurahman Šalja | Fuad beg |
| Josif Tatić | Džahid |
| Vesna Krajina | Lela |
| Branko Pleša | Italijanski doktor |
| Melihat Ajeti | Igračica |
| Darko Damevski | Bećir aga |
| Dragomir Felba | Uroš |
| Faruk Begoli | Partizan |

Nagrade
-------

* Pula:
	+ Zlatna arena za ulogu – Ljuba Tadić,
	+ specijalna diploma za režiju i
	+ Prva nagrada publike „Jelen"
* Niš:
	+ Specijalna nagrada za ulogu – Darko Damevski
* Priština:
	+ Nagrada za ulogu – Ljuba Tadić

Spoljašnje veze
---------------

* *Vuk sa Prokletija* na sajtu IMDb
***Vynález zkázy*** (sh. *Opasni izum*) je čehoslovački crno-bijeli science fiction film snimljen 1958. u režiji Karela Zemana. Predstavlja adaptaciju romana *Face au drapeau* francuskog pisca Julesa Vernea, iako je scenario koristio motive još nekoliko drugih djela iz Verneovog opusa. Radnja je smještena na kraj 19. vijeka i prikazuje kako zli bogataš Artigas (čiji lik tumači Miroslav Holub) nastoji zavladati svijetom uz pomoć supereksploziva koje je razvio naučnik profesor Roch (koga tumači Arnost Navtaril) te kako ga u tome pokušava zaustaviti inženjer Simon Hart (koga glumi Lubor Tokoš). U *Vynález zkázy* je Zeman primijenio svoje inovativne, i za tadašnje standarde impresivne specijalne efekte, ali koristio animaciju i scenografiju kako bi film učinio što sličnijim originalnim ilustracijama Verneovih romana sa krajem 19. vijeka. *Vynález zkázy* je premijerno prikazan u Bruxellesu na svjetskoj izložbi EXPO 58 gdje je dobio Grand prix. Uživao je veliku gledanost u domovini, ali i u inozemstvu, a danas se smatra jednim od najuspješnijih ostvarenja čehoslovačke i češke kinematografije.

Vanjske veze
------------

* *Vynález zkázy* na Kinoboxu.cz ()
* *Vynález zkázy* na Česko-Slovenské filmové databázi
* *Vynález zkázy* na sajtu IMDb

| * p
* r
* u
Filmovi koje je režirao Karel Zeman |
| --- |
| Dugometražni filmovi | 
* Poklad Ptačího ostrova
* Cesta do pravěku
* Vynález zkázy
* Baron Prášil
* Bláznova kronika
* Ukradená vzducholoď
* Na kometě
* Pohádky tisíce a jedné noci
* Čarodějův učeň
* Pohádka o Honzíkovi a Mařence

 |
| Kratkometražni filmovi | 
* Vánoční sen
* serijal Pan Prokouk
* Inspirace
* serijal Sindibád

 |
Sveti Diadoh od Fotike
**Diadoh od Fotike**, takođe **Dijadoh Fotijski** ili **Diadoh Fotički** (oko 400 — 474) je bio hrišćanski bogoslov, episkop grada Fotika u Epiru iz V veka. Autor je brojnih teoloških i asketskih radova.

Biografija
----------

Kao episkop fotijski i epirski, jedan je od potpisnika pisma caru Lavu I (457—474) povodom smrti patrijarha Aleksandrijskog Proterija koga su ubili monofiziti 458. godine. Pominje ga, u svojim spisima, i patrijarh carigardski Fotije u svojoj „Biblioteci" (gl. 231), kada govori o Sabornoj Poslanici Svetog Sofronija Jerusalimskog, u kojoj se i Dijadoh navodi kao veliki protivnik monofizitske jeresi i branitelj Halkidonskog sabora. Kao episkop radio je na organizovanju monaškog života, a kao podvižnik napisao brojne poučne spise u 100 glava. Posebno se istakao u borbi protiv monofizitske i mesalijanske jeresi.

Bibliografija
-------------

Najpoznatija bogoslovska dela episkopa Dijadoha su: 

* »Slovo podvižnika«
* »Slovo o Vaznesenju Gospoda našega Isusa Hrista«
* »Slovo protiv arijanaca«
* »Vizija Sv. Dijadoha«
* »Katihizis«.

Umro je oko 468. godine.

Pravoslavna crkva proslavlja prepodobnog Dijadoha Fotijskog 29. marta po julijanskom kalendaru.

Izvori
------

* Ovaj tekst ili jedan njegov deo je preuzet iz Ohridskog prologa Nikolaja Velimirovića.

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 32806504
* LCCN: nr99036156
* ISNI: 0000 0001 1565 2245
* GND: 11944092X
* SELIBR: 49063
* SUDOC: 029303532
* BNF: cb12095839r (podaci)
* BIBSYS: 90858096
* NLA: 50414654
* NKC: uk2005277704
* CiNii: DA14383429
* CONOR.SI: 130322019
* NSK: 000668264

 |
**Kino Centar u Tuzli** nalazi u centralnom gradskom jezgru Tuzle, u zoni "Korza". Na sjednici Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika održanoj od 4. do 6. novembra 2015. godine, kino proglašeno je za Nacionalni spomenik BiH. Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Martin Cherry, Amra Hadžimuhamedović, Dubravko Lovrenović, Ljiljana Ševo (predsjedavajuća). Do Drugog svjetskog rata, Tuzla je imala dva kina: "Bristol" i "Gradsko kino" (kasnije nazvano kino Centar). Dva kina imala su oko 800 sjedišta, a Tuzla je u tom periodu imala 17.000 stanovnika.

Historija
---------

Po projektu Nike Mitrovića, u periodu 1906 - 1912. godine, izgrađen je stambeno-poslovni objekat, čije prizemlje i dio sprata su korišteni za prikazivanje filmova. Kino je nosilo ime "Koloseum" i bilo je jedno od prvih u Bosni i Hercegovini. Objekat je izgrađena za potrebe imućne trgovačke porodice Jovanović, koja je bila pokretač društvenog života u Tuzli tokom XIX i tokom prve dvije dekade XX vijeka.

Kao član Mlade Bosne, vlasnik kina Mihajlo Jovanović učestvovao je u Sarajevskom atentatu i osuđen na smrt. Pogubljen je 1915. godine. Vlasti su kino zatvorile, da bi ga kasnije iznajmila porodica Dilni koja je posao vodila do 1935. godine, nakon čega je kino pretvoreno u robnu kuću "Granap".

Godine 1949. u objektu kina, na spratu, počinje raditi Državna niža muzička škola, koja je nastavila sa radom na drugoj lokaciji od 1951. godine. Od 1953. godine, kino "Koloseum", je preimenovano u kino "Proleter", a od 1970. u kino "Centar". Početkom rata u BiH 1992. godine u Tuzli je u funkciji bilo samo kino "Centar", s tim što je ubrzo obustavilo aktivnost, a objekat je napušten.

Opis
----

Objekat je približno pravougaone osnove dimenzija 29,70 m x 12,75 m, a spratnost iznosi Sut + P + 2+ potkrovlje. U njemu su poslovne, stambene i prostorije kina.

Kino je imalo parter, dvije lože i polukružni balkon. Na spratu su bila i dva petosobna stana.

Južna i zapadna fasada nose dekorativni program koji odražava duh secesije. Dekoracija je diskretna, ali značajna u urbanom kontekstu grada Tuzle. Odlike secesije uočljive su u rasporedu vizuelne težine, organizaciji otvora i floralnoj dekoraciji koja je do danas sačuvana u tragovima, a nalazi se u kasetno uvučenim poljima iznad prozora. Pravougaona polja iznad prozora prvoga sprata u cijelosti su ispunjena šestolistom, dok su polja iznad prozora drugoga sprata ispunjena prepletom vinove loze.

U periodu eksploatacije, objekat je bio izložen dugotrajnom utjecaju slijeganja zbog čega je konstruktivno teže oštećen u centralnom dijelu, a nakon toga došlo je i do značajnog slijeganja stropnih ploča prvog i drugog sprata. Objekat je napušten, okružen skelama i nije moguć pristup. Fasade, prozori, vrata i balkoni su vidno oštećeni, a na krovu objekta, kao i na balkonu prisutna je bujna samonikla vegetacija.

Literatura
----------

* Buljugić, Suad, Nihad (2010). *Tuzla, sjećanja na bisere gradske jezgre*. Geografsko društovo TK, JU Arhiv TK.

Vanjske veze
------------

* Nacionalni spomenici na prostoru Tuzle[*mrtav link*]
* Tuzlanska kina Arhivirano 2017-09-14 na Wayback Machine-u
* Zgrada kina opasnost za prolaznike
*Za ostala značenja, vidi Kvadrat (razvrstavanje).*
**Kvadrat** je poseban pravilni četverostrani pravougaonik, romb, deltoid, paralelogram, i jednakokraki i pravougli trapez .

Kvadrat, dijagonale i pravi uglovi

Formule
-------

Obim kvadrata se izračunava formulom {\displaystyle O=4\*a}
a površina formulom {\displaystyle P=a\*a=a^{2}},

Standardne koordinate
---------------------

Koordinate tjemena kvadrata čiji se "centar" (presjek njegovih dijagonala) nalazi u koordinatnom početku i čija je stranica {\displaystyle a=2} su (±1,±1), dok se koordinate ostalih tačaka imaju vrijednost od -1 do 1 (npr. tačka A (x,y) {\displaystyle -1<x<1} i {\displaystyle -1<y<1}).

Osobine
-------

Svaki ugao je pravi, od 90°.

Dijagonale kvadrata su jednake. Naime, ako su dijagonale romba jednake, taj romb je ustvari kvadrat. 

Dijagonala kvadrata je √2, (1,4142135623 ~ 1,41) puta duža od stranice kvadrata. d=a√2
Ova vrijednost je poznata kao Pitagorina konstanta, je prvi broj koji je prozvan iracionalnim. 
Ako je neka figura i pravougaonik i romb, onda je sigurno kvadrat.

Druge činjenice
---------------

Ako je krug opisan oko kvadrata, površina kruga je π/2 (oko 1,57) puta veća od površine kvadrata.

Ako je krug upisan u kvadrat, površina kruga je π/4 (oko 0,79) puta manja od površine kvadrata.

Kvadrat ima veću površinu nego bilo koji pravilni mnogougao sa istim obimom.

Kvadrat je jedan od tri pravilna mnogougla koji se mogu uklapati jedni u druge u ravni (druge dvije 
figure su jednakostranični trougao i pravilni šestougao). Ovo je posljedica činjenice da su uglovi od 90° djelioci 360°

Kvadrat je veoma simetrična figura. Postoje četiri ose simetrije, rotaciona simetrija kroz 90°, 180° i 270°.

Neeuklidska geometrija
----------------------

U sferičnoj geometriji, kvadrat je mnogougao čija su tjemena veliki polulukovi jednakih distanci, koji se sijeku pod jednakim uglovima. Za razliku od planimetrijskog kvadrata, uglovi takvog kvadrata su veći od pravog ugla.
[bs:Kvadrat]

***Kvadrat*** na Wikimedijinoj ostavi
Za istoimeni njemački film, vidite članak Waterloo (film, 1929).

***Waterloo*** je italijansko-sovjetski historijski film snimljen 1970. godine u režiji Sergeja Bondarčuka, poznat kao jedan od najskupljih, najambicioznijih i najspektakularnijih ostvarenja žanra.

Radnja započinje sa prologom 1814. godine kada je francuski vojskovođa i car Napoleon (čiji lik tumači Rod Steiger) suočen sa porazom u Ratu Šeste koalicije prisiljen abicidirati i otići u egzil na otok Elbu, ali se nastavlja, kada se samo godinu dana kasnije ponovno iskrcava, preuzima vlast i započinje vladavinu tzv. Sto dana, ali time izaziva i novi sukob sa saveznicima koji protiv njega šalju vojsku pod britanskim vojskovođom vojvodom od Wellingtona (čiji lik tumači Christopher Plummer) koja će se sa njim sudariti u odsudnoj bitci kod Waterlooa.

Film je nastao po ideji italijanskog producenta Dina De Laurentiisa koji je kasnije tvrdio da ga nikada ne bi snimio da nije uspostavio suradnju sa Sovjetima, zahvaljujući kojoj bi troškovi projekta nisu bili toliko visoki koliko bi bili da se snimao na Zapadu. Za režisera je odabran Bondarčuk, koji je postigao veliki uspjeh sa tematskim srodnim spekatklom *Rat i mir*, a preko Mosfiljma je stigla i pomoć od Sovjetske armije koja je producentima na raspolaganje stavila preko 20.000 vojnika i cijelu brigadu konjice kao statiste, odnosno inženjerijske jedinice koji su u blizini Užhoroda u današnjoj Ukrajini izgradili bojište gotovo identično onome kod Waterlooa. Izuzetan je trud bio uložen u kostimografiju, rekvizite kao i nastojanje da se što vjernije rekonstruira svaki važni događaj bitke. Smatra se da su troškovi snimanja iznosili između 25 i 40 miliona američkih dolara, a što ga je učinilo jednim od najskupljih filmova svog vremena.

Nakon premijere je imao relativno solidnu gledanost, prije svega u evropskim kino-dvoranama, dok je u sjevernoameričkim postao veliki promašaj; to je *Waterloo* učinilo jedan od najvećih *flopova* svog vremena. Kritičari su, pak, filmu zamjerali to da je bio iznenađujuće kratak u odnosu na filmove istog žanra i ambicije, te da je scenario događjima koji prethode bitki i daju joj političku pozadinu posvetio gotovo nikakvu pažnju. Historičari su, pak, sa druge strane, izuzetno cijenili brigu o detaljima same bitke - a što je uključivalo i zračne snimke koje gledateljima prikazuju borbeni poredak, odnosno britansku taktiku tzv. *kari* sa kojima su odbijale francuske konjičke juriše; zbog toga je *Waterloo* proglašen jedan od najautentičnijih historijskih filmova u historiji žanra.

Neuspjeh *Waterlooa*, koji je "ohladio" potencijalne investitore u ostvarenja istog žanra, je igrao važnu ulogu u odluci Stanleya Kubricka da obustavi rad na vlastitom filmu o životu Napoleona.

Izvori
------

Vanjske veze
------------

* *Waterloo* na AllMovie-u ()
* *Waterloo* na sajtu IMDb
* *Waterloo* na Rotten Tomatoes-u ()

| * p
* r
* u
Filmovi čiji je autor Sergej Bondarčuk |
| --- |
| 
* Čovjekova sudbina
* Rat i mir
* Waterloo
* Oni su se borili za Domovinu
* Stepa
* Crvena zvona: Meksiko u plamenu
* Crvena zvona: Vidio sam rađanje novog svijeta
* Boris Godunov
* Tihi don *(dovršen posthumno)*

 |
**Zoltan Boroš** (Murska Sobota, 1922 - Koncentracijski logor Jadovno, 1941), mladi jugoslavenski aktivist, član Komunističke partije Jugoslavije (KPJ) i sudionik Narodno oslobodilačkog pokreta/borbe (NOB).

Biografija
----------

Zoltan Boroš je rođen 1922 godine u Murskoj Soboti za vrijeme Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca tj. Kraljevine Jugoslavije. Potječe iz židovske porodice Bene i Malvine Boroš. Odrastao je u Zagrebu uz dvojicu braće; Josipa i Ignaca, i sestru Liviju. Po struci je bio trgovac. Do početka Drugog svjetskog rata pripadao je revolucionarnom radničkom pokretu. Bio je aktivni član KPJ, te je aktivno djelovao u sindikalnom Savezu bankovnih, osiguravajućih, trgovačkih i industrijskih činovnika (SBOTIČ). Zbog svoje aktivnosti uhapšen je 1939 godine. U NOB se uključio 1941 godine tj. uspostavom Nezavisne Države Hrvatske (NDH). Ustaše su ubrzo otkrile njegov rad i internirale ga koncentracijski u logor Jadovno. Tamo je i mučki ubijen u julu 1941 zajedno sa 162 židovska omladinaca iz Zagreba. Uz Zoltana, od ostalih članova porodice Boroš, tijekom Holokausta su ubijena njegova braća Josip i Ignac, te majka Malvina koja je skončala u koncentracijskom logoru Auschwitz.

Vidi još
--------

Aleksandar Savić, član SKOJ i sudionik NOB-a ubijen u Jadovnom 1941 godine.

Literatura
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Partizanska spomenica 1941. | Portal NOBSegment isključivo posvećen **Narodnooslobodilačkoj borbi.** |

* Romano, Jaša (1980). *Jevreji Jugoslavije 1941–1945: žrtve genocida i učesnici narodnooslobodilačkog rata*, Beograd: Jevrejski Istorijski Muzej, Saveza jevrejskih opština Jugoslavije.
43°31′28″N 16°26′09″E﻿ / ﻿43.52444°N 16.43583°E﻿ / 43.52444; 16.43583

Spaladium Arena u izgradnji
**Spaladium Arena** je višenamjenska sportska dvorana u Splitu. Izgrađena je za potrebe Svjetskog prvenstva u rukometu 2009. Smještena je između vojne luke Lora te Brodogradilišta Split. 

Spaladium Arena ima bruto površinu od 28.500 m². Dvorana ima kapaciteta do 10,941 sjedeće mjesto, a imat će mogućnost djelomičnog pregrađivanja kako bi se mogli odvijati i manji događaji. Uz veliku dvoranu postoji još i manja dvorana površine 4100 m², kapaciteta 150 sjedećih mjesta. Namijenjena je za niz sportova odnosno za pripreme, treninge i sl. Dimenzije igrališta su: 40 x 20 m. 

Inicijalno je u javnost puštena lažna informacija da dvorana ima 12 tisuća sjedećih mjesta, što se kasnije pokazalo neistinito jer je stvaran broj instaliranih sjedalica na betonskim tribinama, ložama i teleskopskim tribinama 10,941.

Spaladium Arena sastavni je dio Spaladium Centra koji će osim sportskog, sadržavati ugostiteljske, zabavne i poslovne sadržaje. Kompleks se gradi po autorskom arhitektonskom rješenju studija 3LHD iz Zagreba. Projekt izgradnje Spaladium Centra izrađen je po modelu javno-privatnog partnerstva.

Vanjske veze
------------

* Spaladium Arena Arhivirano 2008-12-31 na Wayback Machine-u

Ostali projekti

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **Spaladium Arena** |
**Anka Pađen** (Crno, kod Crikvenice, 9. januar 1924. – Lešće, kod Karlovca, 10. mart 1945), učesnica Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije.

Biografija
----------

Rođena je 9. januara 1924. godine u selu Crnom, kod Crikvenice.

S nepunih trinaest godina pošla je iz svog rodnog sela da radi u Bribiru, kako bi zaradom pomogla bolesnome ocu i majci da prežive. Pomagala je u kući jedne krojačice. Rat ju je zatekao u Crikvenici gde se zaposlila 1940. godine kao konobarica.

Počela je da sarađuje s Narodnooslobodilačkim pokretom od prvih dana oružanog ustanka. U proleće 1942. godine, zatražila je da pođe u partizane, te se pridružila borcima Ledeničke čete. Uskoro je zatražila od komandira čete da pođe u bataljon „Ljubica Gerovac" komandanta Srđana Uzelca, koji je u to vreme vodio žestoke bitke po Lici.

Kada je u oktobru 1942. godine bila osnovana Šesta udarna brigada NOV Hrvatske, Anka se nalazila u njenoj Prvoj četi Četvrtog omladinskog bataljona. Početkom 1943. godine, zatražila je da bude premeštena iz Četvrtog omladinskog u Drugi udarni bataljon.

U februaru 1943. godine, nakon teških borbi na Veljunu, Preboju i Ljubovu, postala je komandirka voda. Nekoliko dana kasnije, zajedno s još nekolicinom skojevaca-bombaša bila je primljena je u članstvo Komunističke partije Jugoslavije. Posle nekoliko meseci, bila je postavljena za komandirku čete.

Kada se, u januaru 1944. godine vodila bitka za ranjenike kod Drežnice, Anka je, jurišajući sa svojom četom, bila ranjena i ostala bez leve šake. U maju 1944, u Drvaru na Drugom kongresu USAOJ-a, bila je izabrana za članicu Centralnog odbora USAOJ-a.

Krajem 1944. godine, bila je unapređena u čin poručnika i poslana na rad kao obaveštajna oficirka u komandu Primorsko-goranskog područja. Uskoro je ponovno zatražila da se vrati u četu.

Poginula je 10. marta 1945. godine, kao pripadnik 43. istarske divizije, u borbi sa ustašama za oslobođenje Karlovca. 

Ukazom Prezidijuma Narodne skupštine Federativne Narodne Republike Jugoslavije, 20. decembra 1951. godine, proglašena je za narodnog heroja.

Literatura
----------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Portal NOB***  |

* *Heroine Jugoslavije*. Zagreb: Spektar. 1980.
* *Narodni heroji Jugoslavije tom II*. Beograd: Narodna knjiga. 1982.

| * p
* r
* u
Žene narodni heroji iz Hrvatske |
| --- |
| *Žene narodni heroji Jugoslavije koje su rođene ili politički delovale na teritoriji Hrvatske* |
| Poginule | 
* Olga Ban
* *Rajka Baković*
* Persa Bosanac
* Anka Butorac
* Marija Vidović
* Ljubica Gerovac
* Nada Dimić
* Kata Dumbović
* Milanka Kljajić
* Dragica Končar
* Sonja Marinković
* Anka Pađen
* Smilja Pokrajac
* Ivanka Trohar

 | Orden narodnog heroja Jugoslavije |
| Preživele | 
* Anka Berus
* Savka Javorina-Vujović
* Milka Kufrin
* Kata Pejnović

 |
|  |
| --- |
| „**Whitte Rabbit**" |
|  |
| Singl izvođača Jefferson Airplane  sa albuma „Surrealistic Pillow" |
| **B-strana** | „Plastic Fantastic Lover"„Plastic Fantastic Lover" |
| **Izdat** | 1967 |
| **Format** | Singlica |
| **Snimljen** | 1966 |
| **Žanr** | Psihodelični rok, Esid rok |
| **Dužina** | 2:31 |
| **Izdavač** | RCA rekords |
| **Autor** | Grejs Slik |
| **Producent** | Rik Džarard |
| Mesto na listama |
| 8. (SAD) |
| Hronologija singlova  |
| „Somebody to Love" | Whitte Rabbit | „Ballad of You and Me and Pooneil" |

**„Whitte Rabbit"** je psihodelična pjesma grupe Jefferson Airplane sa njihovog albuma iz 1967. Surrealistic Pillow. Objavljena je kao singl i postala je druga pjesma benda koja se našla među 10 najpopularnijih u SAD. Po magazinu Roling stoun pjesma je 478. najbolja pjesma svih vremena.

Istorija
--------

Pjesmu je napisala Grejs Slik dok je još uvijek bila u bendu **The Great Society** i prvo su je izveli The Great Society. Kada se grupa raspala, Grejs Slik je pozvana se pridruži grupi Jefferson Airplane. Prvi album koji je snimila sa Jefferson Airplane bio je Surrealistic Pillow, na kome su se našle i njene dvije pjesme - „Somebody to Love" i „Whitte Rabbit". Izvođenjem ovih dviju pjesama grupa je postala poznata, a rasporostranjeno mišljenje je bilo da su to pjesme grupe (iako ih je prije toga snimila grupa **The Great Society**). Slik je dobila ideju za pjesmu nakon što je uzela LSD i satima slušala album Majlsa Dejvisa „Sketches of Spain". Španki ritam je bio inspirisan Ravelovim „Bolerom".

Jedna je od najranijih pjesama Grejs Slik, napisana krajem 1965. i početkom 1966, uključuje poređenje halucinantnih efekata psihodeličnih droga kao što su psihodelične pečurke sa likovima u djelima Luisa Kerola: Alisa u zemlji čuda i Alisa s one strane ogledala. Događaji u ovim knjigama, kao što je promjena veličine nakon što pojede pečurku ili popije nepoznati napitak, pominju se u pjesmi. Likovi koji se spominju uključuju Alisu, gusjenicu koja puši, bijelog viteza, crvenu kraljicu i puha.
**Rakitnica** je rijeka u istočnom dijelu Bosne i Hercegovine. Izvorište Rakitnice čini veći broj malih vrela na visini 760 metara, nedaleko od sela Šenkovića, na istočnom obodu Glasinačkog polja, administrativno na teritoriji Sokoca. Dužina toka je 23 km. Rijeka svoj tok završava na nadmorskoj visini 460 metara, ušćem u rijeku Praču u Sastavcima, istočno od sela Mesića (zaseok Izgumanje).

Ime
---

Rijeka i selo Rakitnica dobili su ime vjerovatno po vrbi rakiti kojom je tok obrastao gotovo cijelom dužinom. Moguće da je Rakitnica dobila ime i po rakovima koji su živjeli, u tada njenoj čistoj vodi. Omer Hadžiselimović u djelu *Bosanski gradovi* krajem 19. vijeka Rakitnicu naziva "Rakov potok", kao i Johan Von Azbot "Potok rakova", u knjizi - *Bosna i Hercegovina, slike i putovanja*!

Bereški vodopad
Uređeno korito Rakitnice

Tok
---

Jedan km. nizvodno od izvora, kod sela Rakitnica, prima svoju prvu lijevu pritoku Bereg, koja se u svom gornjem toku zove Sušica. Na ušću Berega u Rakitnicu obrazovao se travertitni prag i vodopad visine 10 do 12 metara.

U 2012 godini, nakon uređenja toka u Rogatici, na Rakitnici je otvoreno novo gradsko kupalište koje je zаmijenilo improvizovаno kupаlište u Zаkuli , izgrаđeno polovinom osаmedesetih godina XX vijekа. Novo kupаlište imа neprаvilаn oblik sа površinom od oko 2.000 m2 Vodenа аkumulаcijа od oko 3.500 kubnih metаrа stvаrаće se sа dvije montаžno-demontаžne ustаvne brаne.

Kod sela Zaganovića, južno od Rogatice, dolina se jako sužava. Rijeka ulazi u kanjon dužine 1 km koji se završava kod Tucina potoka. Strane doline u ovom suženju su visoke oko 150 metara, a na stranama su javljaju krški izvori i pećine. Suženje kojim se dalje probija rijeka je klisurasto. Po izlasku iz ove klisure dolina prelazi u kukavičko proširenje kotlinskog karaktera.

Na rijeci Rakitnici je predviđena izgradnja dvije male hidroelektrane (MHE), MHE "Ušće" i MHE "Podgaj".

Izvori
------

1. ↑  Mirsad Durmiševi: Rijeka Rakitnica (pritoka Prače), 2011. - **tekst i fotografije** - 24.01.2024
2. ↑  Rijeka Rakitnica (pritoka Prače), 2011. **tekst i fotografije**- 24.01.2024

***Rakitnica (Prača)*** na Wikimedijinoj ostavi
|  |
| --- |
| **Dinastije faraona  starog Egipta** |
| **predinastički Egipat** |
| **protodinastički period** |
| **rani dinastički period** |
| 1. 2. |
| **Staro kraljevstvo** |
| 3. 4. 5. 6. |
| **prvi prelazni period** |
| 7. 8. 9. 10. |
| 11. (*samo Teba*) |
| **srednje carstvo** |
| 11. (*ceo Egipat*) |
| 12. 13. 14. |
| **drugi prelazni period** |
| 15. 16. 17. |
| **Novo carstvo** |
| 18. 19. 20. |
| **treći prelazni period** |
| 21. 22. 23. 24. 25. |
| **kasni period** |
| 26. 27. 28. |
| 29. 30 31. |
| **Grčko-rimski period** |
| Ptolomejska dinastija-Rimsko Carstvo |

**Prvi prijelazni period** je ime koje egiptolozi obično daju razdoblju drevnog Egipta između kraja Stare Države i početka Srednje Države. Neki povjesničari za pad stare države uzimaju šestu a neki osmu egipatsku dinastiju. Zbog toga se u prvi prijelazni period mogu svrstati: sedma, osma, deveta, deseta i veći dio jedanaeste egipatske dinastije.

Kraljevi ovoga razdoblja poznati su uglavnom samo iz kraljevskih listi, poput ove u Abidosu
Stara država je bila oslabljena glađu i slabom vlašću. Jedna od teorija je da se dogodilo katastrofalno smanjivanje količine Nilskih poplava. To je trajalo 2 ili 3 desetljeća, a uzrok tomu je bilo globalno zahlađenje koje je uzrokovalo smanjenje količine padalina u Egiptu, Etiopiji i istočnoj Africi. To je bio uzrok velike gladi i pada stare države. 

Posljednji faraon šeste dinastije bio je Pepi II. Neferkare (ili možda Nitocris). Bilo mu je 6 godina kada je došao na vlast, a vjeruje se da mu je bilo 100 godina kada je umro što znači da je vladao 94 godina, duže od bilo kojeg drugog monarha u povijesti. Posljednje godine njegove vladavine obilježila je neučinkovitost zbog Pepijeve starosti. Slijedilo je razdoblje nemira. Zajednica Gornjeg i Donjeg Egipta se raspala a regionalni vladari su se morali samo nositi s glađu.

Oko 2160.p. K. Nova loza faraona (devete i desete dinastije) ujedinila je Donji Egipat iz svog glavnog grada Herakleopolis Magna, potekli su od faraona pod imenom Akh-toy. U međuvremenu je suparnička loza (jedanaesta dinastija) ujedinila Gornji Egipat s glavnim gradom u Tebi. 

Oko 2055. pne.nasljednik Intefa III. porazio je faraone Donjeg Egipta i ponovno ujedinio dvije države i time završio prvi prijelazni period. Vladao je pod imenom Mentuhotep II..

***Prvi prijelazni period Egipta*** na Wikimedijinoj ostavi
Kineski riječni ratni brod iz doba dinastije Song opremljen trebušeom na glavnoj palubi, ilustracija knjige *Wujing Zongyao*.
***Wujing Zongyao*** (pojednostavljeni kineski: ; tradicionalni kineski: ; pinyin: '**Wǔjīng Zǒngyào'**; Wade-Giles: *Wu Ching Tsung Yao*; doslovno "Zbirka najvažnijih vojnih tehnika") bio je kineski vojni priručnik/trakat objavljen 1044. za vrijeme dinastije Sjeverni Song. Njegovi autori su bili znameniti učenjaci Zeng Gongliang (曾公亮), Ding Du (丁度) i Yang Weide (楊惟德), čiji je opus uticao na brojne kasnije kineske vojne pisce. Knjiga se bavila širokom raspono temam, od izrade ratnih brodova od katapulta. Historičarima je najvažniji kao prvi tekst u kome su navedene formule za izradu baruta (salitra, sumpor i drveni ugljen), i to nekoliko vijeka prije nego što ju je engleski učenjak Roger Bacon na Zapadu opisao godine 1267. kao sredtstvo za vatzromet. U njemu je također opisan rani oblik kompasa, a sadrži ilutstraciju dvoklipnog plamenobacača.

Izvori
------

1. ↑  Ebrey, 138.
2. ↑  Needham, Volume 5, Part 7, 83

Literatura
----------

* Ebrey, Patricia Buckley (1999). *The Cambridge Illustrated History of China*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-43519-6 (hardback); ISBN 0-521-66991-X (paperback).
* Feng Jiasheng (1954). *The Invention of Gunpowder and Its Spread to The West*. Shanghai: Shanghai People's Press. TQ56-09/1
* Liang, Jieming (2006). *Chinese Siege Warfare: Mechanical Artillery & Siege Weapons of Antiquity*. ISBN 981-05-5380-3.
* Needham, Joseph (1986). *Science and Civilization in China: Volume 4, Physics and Physical Technology, Part 1, Physics*. Taipei: Caves Books Ltd.
* Needham, Joseph (1986). *Science and Civilization in China: Volume 5, Chemistry and Chemical Technology, Part 7, Military Technology; the Gunpowder Epic*. Taipei: Caves Books, Ltd.

Vanjske veze
------------

***Wujing Zongyao*** na Wikimedijinoj ostavi

* JSTOR
* Chinese Siege Warfare: Mechanical Artillery & Siege Weapons of Antiquity
*Za ostala značenja, vidi This Gun for Hire (album).*

***This Gun for Hire*** (sh. *Ovaj pištolj za iznajmljivanje*; u bivšoj Jugoslaviji distribuiran pod naslovom ***Unajmljeni revolver***) je američki crno-bijeli kriminalistički film snimljen 1942. u režiji Franka Tuttlea. Temelji se na romanu *A Gun for Sale* britanskog pisca Grahama Greenea. Naslovni lik, koga tumači Alan Ladd, je profesionalni ubica koga, nakon što je likvidirao jednog ucjenjivača, prevari njegov poslodavac (koga glumi Laird Cregar). Radnja prikazuje kako se ubica nastoji osvetiti svojim poslodavcima povezanim sa kemijskom industrijom dok ga istovremeno istražuje policija na čelu sa detektivom (čiji lik tumači Robert Preston), a čija će djevojka (čiji lik tumači Veronica Lake) doći u opasnost.

*This Gun for Hire* je snimljen nedugo nakon ulaska SAD u drugi svjetski rat, a što se odrazilo na scenario koji koristi motiv petokolonaške sabotaže. Film je, pak, doživio veliki uspjeh, ali je njega najviše iskoristio Alan Ladd, koji je usprkos toga što je naveden kao četvrto ime na špici, ostavio najbolji dojam i poslije postao velika hollywoodska zvijezda. Suvremeni kritičari su ga zbog atmosfere, stila i moralno dvojbenog protagonista smatrali jednom od preteča ili ranih primjera film noira.

Godine 1958. je James Cagney režirao remake pod naslovom *Short Cut to Hell*, a 1990. je snimljena i verzija u obliku TV-filma.

Uloge
-----

* Veronica Lake ... Ellen Graham
* Robert Preston ... Michael Crane
* Laird Cregar ... Willard Gates
* Alan Ladd ... Philip Raven
* Tully Marshall ... Alvin Brewster
* Marc Lawrence ... Tommy
* Olin Howland ... Blair Fletcher
* Roger Imhof ... Senator Burnett
* Pamela Blake ... Annie
* Frank Ferguson ... Albert Baker
* Victor Kilian ... Drew
* Patricia Farr ... Ruby
* Harry Shannon ... Steve Finnerty
* Yvonne De Carlo (manja uloga)

Vanjske veze
------------

* *This Gun for Hire* na sajtu IMDb
* *This Gun for Hire* na AllRovi-u
* *This Gun for Hire* na filmskoj bazi podataka TCM
* *This Gun for Hire* na Rotten Tomatoes-u ()
* *This Gun for Hire* trailer at YouTube

### Streaming audio

* *This Gun for Hire* on Lux Radio Theater
***This Is Cinerama*** je američki cjelovečernji dokumentarni film snimljen 1952. u režiji Meriana C. Coopera, poznat kao prvo ostvarenje koje je koristilo, odnosno javnosti predstavilo tehniku snimanja i prikazivanja filmova u widescreen formatu poznatu kao Cinerama. Film se na početku sastoji od 12-minutnog segmenta u formatu slike 4:3, a u kome novinar Lowel Thomas opisuje dotadašnji razvoj filmske tehnologije prije nego što izgovori "Ovo je Cinerama". Nakon toga slijede dokumentarne snimke koje publici trebaju pružiti novi doživljaj gledanja filmova. *This Is Cinerama* je snimljena, između ostalog, i kao svojevrsni odgovor američke filmske industrije na sve veću popularnost novog medija televizije. Prikazivanje filma je, međutim, ograničilo to da je zahtijevao nekoliko projektora i posebno zakrivljen ekran. Zbog tehničkih razloga se gotovo pedeset godina uopće nije prikazivao na televiziji.

Izvori
------

1. ↑  "All Time Domestic Champs", *Variety*, 6 January 1960 p 34

Vanjske veze
------------

* *This Is Cinerama* na sajtu IMDb
***Pjesma u ponoć*** (pojednostavljeni kineski: ; tradicionalni kineski: ; pinyin: *Yè bàn gē shēng*) (također poznat i kao ***Pjevanje u ponoć'*** ili ***Glas ponoći***) je kineski crno-bijeli film snimljen 1937. u režiji Ma-Xu Weibanga, poznat kao prvo horor ostvarenje u historiji kineske kinematografije. Radnja se temelji na znamenitom romanu *Fantom opere* Gastona Lerouxa, a autoru je inspiraciju pružio nastup Lona Chaneya u znamenitoj nijemoj hollywoodskoj adaptaciji iz 1925. godine. Radnja prikazuje kako trupa putujućih glumaca i pjevača dolazi u grad koji navodno opsjeda duh umrlog pjevača. Nakon premijere su kineski kritičari odbacili film kao "previše američki", ali ga je publika prihvatila; kasnije je stekao reputaciju jednog od klasika predratne kineske kinematografije. Dva puta su napravljeni remakeovi u Hong Kongu - 1960-ih kao dvodijelni film, te 1995. pod naslovom *The Phantom Lover* sa Lesliejem Cheungom u glavnoj ulozi.

Vanjske veze
------------

* *Song at Midnight* dostupan kao besplatni download na Internet Archive
* *Ye ban ge sheng* na sajtu IMDb
* *Ye ban ge sheng* na AllMovie-u ()
* *Song at Midnight* Arhivirano 2013-04-16 na Wayback Machine-u at the Chinese Movie Database
* *Song at Midnight* Arhivirano 2007-03-07 na Wayback Machine-u at the UCSD: Chinese Cinema Web-based Learning Center
Ovo je članak o Keshinoj pjesmi.  Za ostala značenja, vidi Tick tock (razvrstavanje).  

"**Tik Tok**" (također naslovljena kao i "**TiK ToK**") je debitantska singlica američke pjevačice Keshe. Pjesmu su producirali Benny Blanco i Dr. Luke, a napisali su je Blanco, Dr. Luke i Kesha. Izdana je 7. augusta 2009. kao glavna singlica s Keshinog debitantskog studijskog albuma *Animal*. Početni stih pjesme je inspiriran Keshinim iskustvom, odnosno buđenjem u društvu lijepih žena, nakon čega je zamislila Diddyja u istoj situaciji. Potom je počela pisati pjesmu koju je dovela svom producentu, Dr. Lukeu, koji je potom pozvao Diddyja da surađuje; on je došao isti dan, snimio svoje stihove i pjesma je bila dovršena.

Prema Keshi tekst predstavlja nju i njen život; pjesma slavi bezbrižnost i govori kako se ničime ne smije biti suputan. Po žanru predstavlja dance-pop i electropop te koristi minimalistički video-game beat. Pjevački stil je sličan rapu, a muzičkom stilu se uspoređivala s opusom Lady Gage, Uffie i Fergie.

Pjesma je uglavnom primila dobre kritike. Kritičari su hvalili tekst koji slavi partijanerski životni stil; u muzičkom smislu je bilo zamjerki na sličnosti sa Lady Gagom i Uffie. U komercijalnom smislu je doživjela uspjeh došavši na vrh top-lista u jedanaest zamelja. U SAD je razbila rekord sa 610.000 digitalnih downloadova u jednom tjednu. "Tik Tok" je dobila certifikat peterostruke platinaste singlice by od Recording Industry Association of America (RIAA) s obzirom na preko pet miliona kopija. Bila je najprodavanija singlica u svijetu 2010. godine, s obzirom da je prodana u 12,8 miliona primjeraka, te je postala jedna najprodavanijih singlica na svijetu.

Video-spot za pjesmu je režirao Syndrome. On započinje s Keshom koja se budi u kadi koja nije njena; potom je prati na putu za zabavu. Spot završava sa Keshom kako leži u istoj kadi u kojoj se probudila. Pjesmu su obradili brojni muzičari. Sama Kesha ju je izvela u TV-emisijama *Saturday Night Live*, *The Ellen DeGeneres Show* i ceremoniji dodjele Muzičkih nagrada MTV Europe.

Izvori
------

1. ↑  Miklewski, Michael (20. X 2011). „Music in Video Games: From 8-bit to Symphonies". *The Bottom Line*. Frostburg State University. Arhivirano iz originala na datum 2013-12-14. Pristupljeno 18 June 2012.

Vanjske veze
------------

* "Tik Tok" music video at MTV.com
* "Tik Tok" na YouTube
**Zacatillo, un lugar en tu corazón** (sh. *Zakatiljo, mesto u tvom srcu*) je originalna meksička telenovela, produkcijske kuće Televisa, snimana 2010.

Sinopsis
--------

Karla Abreu je mlada i uspešna pevačica i glumica koja se zasitila svoje karijere i želi da promeni život. Obaveštava svoju menadžerku Mirijam da će se po isteku aktuelnog ugovora povući iz javnog sveta. Mirijam strahuje da će izgubiti zlatni rudnik, ali i da će Karla saznati da je godinama potkrada.

Ne želeći da prestane da zarađuje na Karlinom imenu, Mirijam u dogovoru sa svojim ljubavnikom Fernandom odlučuje da je ubije nakon poslednjeg koncerta u selu zvanom Zakatiljo. Tamo Karla upoznaje Gabrijela, seoskog lekara i preduzetnika, ali saznaje da je on veren za Adrijanu.

Karla se vraća normalnom životu i Mirijam joj predlaže da ode na put da se odmori. Naređuje Melitonu da je ubije. On i njegova devojka Laura guraju Karlu u more, ali pre toga Laura uzima Karlin prsten. I sami upadaju u vodu i napadaju ih ajkule. Vlasti pronalaze Laurinu ruku sa Karline prstenom i na inicijativu Mirijam, Karla je proglašena mrtvom.

Mirijam i Fernando žele da se obogate tako što će izdati kompilaciju Karlinih najlepših pesama i snimiti film o njenom životu. Ali Mirijam ni ne sluti da je Karla živa. Ona se vraća i saznaje da je menadžerka planirala njeno ubistvo. Preuzima identitet Sare Viljegas, kako je niko ne bi prepoznao i odlučuje da se preseli u Zakatiljo.

Karla dobija posao kao Gabrijelova pomoćnica u seoskom dispanzeru, niko je ne prepoznaje i svi je poštuju kao Saru Viljegas. Gabrijel oseća da ga Sara privlači, a ona shvata da je u Gabrijelu pronašla čoveka svojih snova.

Karla saznaje da Mirijam želi da snimi film o njenom životu upravo u Zakatilju i strahuje da ne bude otkrivena...

Uloge
-----

| Glumac: | Uloga: |
| --- | --- |
| Ingrid Marts | Karla Abreu Zarate |
| Horhe Aravena | Gabrijel Zarate |
| Laura Zapata | Mirijam Solorsano |
| Alehandro Ibara | Alehandro Sandoval |
| Patrisija Navidad | Zoraida Dumont Zarate |
| Arat de la Tore | Karetino KaretasHino Kapućino |
| Hose Karlos Femat | Alan Landeta |
| Migel Anhel Bijađo | Fernando Galvez |
| Arlet Teran | Ortensija Tenća de Karetas |
| Ektor Ortega | Abundio Zarate |
| Marijana Kar | Rosa Ečevarija Perez Kotapo |
| Marija Alisija Delgado | Alisija Lićita Lopez i Lopez |
| Beatriz Moreno | Hosefa Pepita Lopez i Lopez de Boturini |
| Danijela Tores | Nora |
| Isaura Espinoza | Belarmina |
| Rakel Morelj | Karmen |
| Manuel Benitez | Don Manuel |
| Liz Vega | Olga |
| Šejla | Kleodomira |

Napomene i reference
--------------------

1. ↑  Osnovni podaci o seriji: sinopsis, produkcija, uloge...

Vanjske veze
------------

* Sitio oficial de Zacatillo
* Últimas semanas de la telenovela Zacatillo, un lugar en tu corazón Arhivirano 2012-03-06 na Wayback Machine-u
**Zapisi iz mrtvog doma** (rus. *Записки из Мёртвого дома*) je roman Fjodora Dostojevskog, objavljen 1862. godine u časopisu „Vreme", koji prikazuje život robijaša u Sibiru.

Osnova
------

Knjiga je zbirka slabo povezanih činjenica i događaja vezanih za život u sibirskom zatvoru, više organizovanih oko „teme" nego kao neprekidna priča. Sam Dostojevski je proveo četiri godine u jednom od tih sibirskih zatvora, nakon što je osuđen za svoje učešće u Krugu Petraševskog. To iskustvo mu je omogućilo da veoma autentično opiše uslove zatvorskog života kao i karaktere zatvorenika.

Radnja
------

U ovom romanu on prati život **Aleksandra Petroviča**, čije je zapise fiktivni autor pripovesti našao posle njegove smrti. Dostojevski je u ovom delu opširno opisao život sibirskih zatvorenika, kao i uticaj crkve i aristokratije.

Tematska organizacija forme dela nije stroga, i na neke teme se pisac vraća više puta, da ih opiše iz različite perspektive. Najčešće teme su telesna kazna, beg iz zatvora, sloboda i druge. Jedinstveni ugao gledanja iz ugla zatočenika stvarnost neobičava principom kapi na staklu kroz koje se gleda - Zapisi su prilika da se pažnja čitalaca usmeri ka stranama ljudske ličnosti koje do tog momenta nisu bile dominantne - kako u posmatranju, tako i u književnosti.

Postupak pisanja se razlikuje od uobičajenog dijaloškog razlaganja stvarnosti koji primenjuje Dostojevski (Bahtin, Problemi poetike Dostojevskog). i dominatna postaje predmetna reč hroničara, ne višesmislena reč ljudske emocije, na kojoj se ukrštaju različiti planovi stvarnosti. Sama tragika događaja je dovoljna. Hroničar Zapisa iz Mrtvog doma nastoji da piše objektivnim stilom, i jedine reči koje se u njegovo pripovedanje upliću jesu vapaj za slobodom i životom.

Spoljašnje veze
---------------

* Zapisi iz mrtvog doma na Projektu Gutenberg

| * p
* r
* u
Fjodor Dostojevski |
| --- |
| Romani | 
 Bedni ljudi  **•**  Zapisi iz mrtvog doma  **•**  Poniženi i uvređeni  **•**  Zimske beleške o letnjim utiscima  **•**  Zapisi iz podzemlja  **•**  Zločin i kazna  **•**  Idiot  **•**  Zli dusi  **•**  Mladić  **•**  Braća Karamazovi  **•**  Kockar  **•**  Dvojnik  |  |
| Pripovjetke | 
 "Gospodin Proharčin"  **•**  "Bele noći"  **•**  "Netočka Nezvanova"  **•**  "Selo Stepančikovo"  **•**  "Večni muž"  **•**  "Bobac"  **•**  "Krotka"  **•**  "San smešnog čoveka"  |
| Povezani članci | 
 Muzej Fjodora Mihajloviča Dostojevskog  **•**  Veliki Inkvizitor  **•**  Rodion Romanovič Raskoljnikov
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 179309239
* GND: 4364835-6
* BNF: cb11953535n (podaci)

 |
**Mehmed-paša Kukavica** bio je bosanski valija u dva maha šest i po godina (1752-1756. i 1757-1760). Istakao se odlučnim mjerama za jačanje države i gradnjom mnogih poznatih objekata.

U osam mjesta izgradio je više od 80 objekata i obezbijedio izvore iz kojih će se uzdržavati ti objekti i njihovi službenici. Izgradio je džamiju u Travniku 1757. Foči, i još dvije džamije, medresu u Foči 1752. godine, četiri mekteba, pet ćuprija, sebilj u Sarajevu 1754. godine, četiri česme, tri karavan-saraja, jedan hamam, te jedan bezistan s više dućana. Te građevine podignute su u osam mjesta: u Foči, Goraždu, Prijepolju, Sarajevu, Visokom, Travniku i u dva sela kod Travnika, Vitezu i Slimenima.

Vladao je u vremenima kada je moć turske carevine slabila. U Bosni bile su stalne pobune, a neprijatelj je stalno prijetio oružanom agresijom. Ugušio je veliku seljačku bunu 1753 godine u Tešnju, koja proširila se na Sarajevo, Mostar i šire. Obnovio je kapetaniju Brod, a za kapetana je postavljen Hasan Halep.

Mehmed-paša za bosansku istoriju je važan i zbog toga što je potekao iz domaće sredine i što je u Bosni ostavio svoje potomke, od kojih su neki, takođe, imali vidniju ulogu u javnom i upravnom životu Bosne svog vremena.

Mehmed-paša je stupio u službu najprije u Bosni, a onda je prešao u Carigrad. Na dvoru unaprijeđen je u kapidžibašu, a godine 1750 postao je ser-čauš ili čaušbaša (šef dvorskog ceremonijala). Krajem septembra godine 1752. Kukavica je premješten u Bosnu kao poseban sultanov izaslanik (memur) sa zadatkom da zavede red. Aprila 1753. Mehmed-paša dobio je i titulu vezira. Iz Bosne otišao je 1760. najprije kao namjesnik u Janinu (Epir) da bi nakon toga, u mjesecu 1761 bio lišen svih časti i prognan u Resmo (Retimo) na Kreti i tu pogubljen.

Povezano
--------

* Džamija i medresa Mehmed-paše Kukavice
* Sahat-kula Mehmed-paše Kukavice u Foči

Literatura
----------

* Desanka Kovačević-Kojić, Gradska naselja srednjovjekovne bosanske države, Sarajevo, 1978.
* Husref Redžić, Studije o islamskoj arhitektonskoj baštini, biblioteka "Kulturno naslijeđe", Sarajevo, 1983.
* Grupa autora (akademik prof. Husref Redžić, docent mr Nedžad Kurto, Ferid Isanović), Program revitalizacije i regeneracije istorijskog područja grada Foče. Urbanističko-arhitektonsko rješenje zone Prijeke čaršije, Skupština opštine Foča, Foča, 1983. godine.
* Faruk Muftić, Foča: 1470-1996, Sarajevo, 1997.
* Mehmed Mujezinović, Islamska epigrafika Bosne i Hercegovine, knjiga 2, Istočna i centralna Bosna, 3. izdanje, Sarajevo, 1998.

Vanjski linkovi
---------------

* Blog Mehmed-paša Kukavica
**John Arthur Johnson**, poznat i kao **Jack Johnson** (Galveston, 31. ožujka 1878. - Franklinton, 20. lipnja 1946.), američki boksač teške kategorije i prvi afroamerički svjetski prvak u teškoj kategoriji. Poznat pod nadimkom **Galvestonski div**, prema teksaškom gradiću iz kojeg je poniknuo, više od dva desetljeća bio je u samom vrhu teške kategorije, ostvarivši za karijere 80 pobjeda, 45 od kojih je ostvario nokautom.

Pod pritiskom rasističkih zakona Jima Crowa, bio je metom progona za cijeloga života, posebice zbog snažnog zalaganja za desegregaciju tj. rasnu jednakost. Pritvoren na temelju lažnih optužbi za širenje nasilja, uspio je pobjeći iz zatvora i vratiti se boksu, nastavivši se boriti na visokoj razini. Tako je njegova borba s Jamesom Jacksonom Jeffriesom svojedobno prozivana »Borbom stoljeća«, a slavu je stekao i snimanjem svojih borbi, među kojima je ona s Jeffriesom 2006. uvrštena u Nacionalni filmski registar kao snimka od povijesnog značaja.

Poginuo je u prometnoj nesreći u Sjevernoj Karolini te je pokopan na groblju Graceland u Chicagu. Posmrtno je uvršten u Boksačku kuću slavnih 1993. godine. Američki predsjednik Donald Trump poništio je 2018. valjanost sudske presude te uputio javnu ispriku obitelji u ime američke nacije.

O Johnsonovu utjecaju u američkoj javnosti za svoga vremena najbolje govori činjenica kako je upravo u njemu Muhammad Ali pronašao svoj boksački uzor, a o njegovu osobnu životu i karijeri redovito su izvještavali i europski i svjetski mediji. U raznim je izborima uvrštavan na popise najvećih Afroamerikanaca 20. stoljeća. U rodnom Galvestonu posvećen mu je 2012. gradski park, u kojem je postavljen i njegov brončani kip u prirodnoj veličini.

Literatura
----------

* Chalk, Ocania. *Pioneers of Black Sport*. New York: Dodd, Mead, 1975.
* Gates, Henry Louis; West, Cornel. *The African-American Century: How Black Americans have shaped our Country*. New York: The Free Press, 2000.
* Runstedtler, Theresa. *Jack Johnson, Rebel Sojourner: Boxing in the Shadow of the Global Color Line*. Berkeley: University of California Press, 2012.

Vanjske poveznice
-----------------

* Poznati Teksašani: Jack Johnson famoustexans.com
* Prošireni životopis marcusgarvey.com

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **Jack Johnson** |
**San Lorenzo** (španjolski: *Fuerte de San Lorenzo*) je arheološko nalazište nekadašnje utvrde na sjeveru Paname u Provinciji Colón.

Danas je poznat kao dio lokaliteta Utvrde na karipskoj obali Paname kog je UNESCO - 1980. uvrstio na Listu svjetske baštine u Americi.

Geografske karakteristike
-------------------------

San Lorenzo leži na sjeveru Panamske prevlake, na rtu iznad ušća rijeke Chagres u Karipskog mora, udaljen tridesetak km zapadno od Colóna.

Historija
---------

Unutrašnjost utvrde
Izgradnju utvrde *San Lorenzo el Real del Chagre* naredio je španjolski kralj Felipe II 1598. Ona je zajedno sa utvrdama Portobela trebala osigurati taj dio obale prevlake od napada engleskih gusara i pirata.

Planove za San Lorenzo napravio je 1586. talijanski Inžinjerac Bautista Antonelli. 
Po njegovim nacrtima 1590-ih su započeli radovi, koji su potrajali do 18. vijeka.

San Lorenzo nije ispao osobito efikasan jer je u periodu 1596.-1740. bio stalno napadan od tadašnjih pirata kao što je Francis Drake, Henry Morgan, a na kraju ga je napao i engleski admiral Edward Vernon.

Izvori
------

1. 1 2  „*Fortifications on the Caribbean Side of Panama: San Lorenzo-San Lorenzo*" (engleski). Unesco. Pristupljeno 21.1.2023.
2. 1 2  „*San Lorenzo*" (engleski). Tourism Panama. Pristupljeno 21.1.2023.

Vanjske veze
------------

***San Lorenzo (Panama)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *San Lorenzo* ()