recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Rimski denar iskovan od Bruta, koji je tvrdio da potiče od Servilija Ahale, cca. 54. pne.
*Za ostale osobe s ovim imenom v. Ahala.*
**Gaj Servilije Strukt Ahala** (*Gaius Servilius Structus Ahala*) je bio starorimski vojskovođa i političar iz 5. vijeka pne. koga su kasniji rimski pisci slavili kao heroja zbog navodnog spašavanja Republike godine 439. pne.

Godinu dana prije Rim je pogodila velika glad, što je bogati plebejac Spurije Melije iskoristio kako bi pokupovao velike količine žita te ih po niskoj cijeni prodavao narodu. Rimski patriciji su bili uplašeni kako bi Melije na taj način mogao steći dovoljnu popularnost da se proglasi kraljem. Zbog toga je pozvan da na optužbe odgovara pred Cincinatom, uglednim vojskovođom i državnikom koji je iste godine bio proglašen diktatorom kako bi suzbio eventualni ustanak plebejaca.

Ahala je te godine služio kao *magister equitum*. Melije se na poziv diktatora nije htio odazvati, i umjesto toga se pokušao sakriti u masi plebejaca na Forumu. Ahala je na to utrčao u masu i Melija ubio nožem sakrivenim u vlastitom pazuhu. 

Ahala je uhapšen i doveden pred sud gdje je trebao odgovarati za ubistvo, ali je presudu izbjegao otišavši u dobrovoljni egzil.  Godine 436. pne. tribun po imenu Spurije Melije, najvjerojatnije rođak ubijenog, predložio je da se konfiscira Ahalina imovina, ali prijedlog nije uspio.

Dio historičara vjeruje da je riječ o apokrifnoj priči, odnosno o etiološkom mitu čija je svrha bila objasniti cognomen roda Servilija "Ahala"/"Axilla", što znači "pazuh" i vjerojano potječe iz etrurskog jezika.

U svakom slučaju, kasniji rimski pisci su slavili Ahalu kao primjer drevnog rimskog heroizma, odnosno žrtvovanja vlastitog života, imovine i slobode za Republiku. To je poseban slučaj bio s Ciceronom, koji ga je uzimao kao česti primjer republikanskih vrijednosti i borbe protiv tiranije u svojim govorima. 

Ahalin lik se pojavljuje na kovanici koju je dao napraviti Marko Junije Brut, rimski političar poznat kao vođa atentatora na Julija Cezara. Brut je tvrdio da po očevoj strani potječe od Lucija Junija Bruta, prvog konzula koji je srušio Kraljevstvo i uspostavio Republiku, a po majčinoj strani od Servilija Ahale, što bi značilo da mu je tiranicid u krvi.

Izvori
------

1. ↑  Livije, iv. 13, 14
2. ↑  Joannes Zonaras, vii. 20
3. ↑   Dionizije iz Halikarnasa, *Exc.* Mai, i. p. 3
4. ↑  Valerius Maximus, v. 3. § 2
5. ↑  Ciceron, *De re publica* i. 3, *pro Dom.* 32
6. ↑  Livy, iv. 21
7. ↑  Smith, William (1867), „Ahala, C. Servilius Structus",  Smith, William, *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology*, **1**, Boston: Little, Brown and Company, pp. 83, arhivirano iz originala na datum 2011-05-14, pristupljeno 2009-04-14
8. ↑  Comp. Ciceron, *Epistulae ad Atticum* xiii. 40
*Za ostale upotrebe, v. Zdunje (Gostivar).*

  
Koordinate: 41° 48′ 35" SGŠ, 21° 09′ 39" IGD

**Zdunje** (mak. *Здуње*) su naselje u Republici Makedoniji, u središnjem delu države. Zdunje pripadaju opštini Makedonski Brod.

Prirodni uslovi
---------------

Naselje Zdunje je smešteno u središnjem delu Republike Makedonije. Od sedišta opštine, gradića Makedonski Brod, naselje je udaljeno 50 km severno.

**Reljef**: Naselje Zdunje se nalazi u oblasti Poreče, koja obuhvata središnji deo slika reke Treske. Dato područje je izrazito planinsko. Naselje je položeno na levoj obali reke Treske, u najužem delu toka, u okviru Porečke klisure, koja je na ovom mestu pregrađena, pa je obrazovano veliko veštačko jezero. Zapadno od naselja uzdiže se Suva gora. Nadmorska visina naselja je približno 510 metara.

Klima u naselju je kontinentalna.

Istorija
--------

Početkom 20. veka, kao i Poreče, stanovništvo Zdunja je bilo naklonjeno srpskoj narodnoj zamisli, pa se mesno stanovništvo u izjašnjavalo Srbima.

Stanovništvo
------------

Po popisu stanovništva iz 2002. godine, Zdunje su imale 20 stanovnika, što je veliki pad u odnosu na ranije popise (npr. 1981. godine u selu je živelo 88 stanovnika).

Pretežno stanovništvo u naselju su etnički Makedonci (100% prema poslednjem popisu).

Većinska veroispovest u naselju je pravoslavlje.

Vidi još
--------

* Poreče
* Opština Makedonski Brod

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

***Zdunje (Makedonski Brod)*** na Wikimedijinoj ostavi

* www.mbrod.gov.mk Zvanična stranica opštine Makedonski Brod
* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)

  

  


| p • r • uNaselja opštine Makedonski Brod |
| --- |
| **Makedonski Brod** • 
Belica •
Benče •
Bitovo •
Blizansko •
Breznica •
Brest •
Vir •
Volče •
Gornje Botušje •
Gornje Krušje •
Gornji Manastirec •
Grešnica •
Devič •
Donje Botušje •
Donje Krušje •
Donji Manastirec •
Dragov Dol •
Drenovo •
Zagrad •
Zvečan •
Zdunje •
Zrkle •
Ižište •
Inče •
Kaluđerec •
Kovač •
Kovče •
Kosovo •
Krapa •
Latovo •
Lokvica •
Lupšte •
Mogilec •
Modrište •
Oreovec •
Ramne •
Rasteš •
Rusjaci •
Samokov •
Slansko •
Slatina •
Staro Selo •
Suvodol •
Sušica •
Taževo •
Tomino Selo •
Topolnica •
Trebino •
Trebovlje •
Crešnjevo |  |
**Gaj Kornelije Ceteg** (*Gaius Cornelius Cethegus*, početak 2. vijeka pne.) je bio rimski političar koji je godine 197. pne. izabran za konzula.

Karijeru je započeo godine 200. pne. kao prokonzul u Španiji, a u odstutstvu je izabran za edila. Tamo se istakao organiziranjem veličanstvenih predstava za narod. Kao konzul je porazio pobunjene Insubre i Cenomane u Cisalpinskoj Galiji. Godine 194. pne. je izabran za cenzora. Godine 193. pne. je zajedno sa Scipionom Afrikancem i Marcus Minutius Rufus|Markom Minucijem Rufom sudjelovao u diplomatskoj misiji kojom je okončan rat Kartagine s numidijskim kraljem Masinisom.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi: **Titus Quinctius Flamininus i Sextus Aelius Paetus Catus**  |  **Konzul Rimske Republike** *zajedno s Kvintom Minucijem Rufom* 197. pne. | Slijedi: **Lucius Furius Purpureo i Marcus Claudius Marcellus**  |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi: **P. Cornelius Scipio Africanus i P. Aelius Paetus**  |  **Cenzor Rimske Republike** *zajedno sa Sekstom Elijem Petom Katom* 194. pne. | Slijedi: **T. Quinctius Flamininus i M. Claudius Marcellus**  |
Koordinate: 42° 06′ 31" SGŠ, 21° 27′ 17" IGD

**Donje Lisiče** (mak. *Dolno Lisiče*) je naselje u Republici Makedoniji, u severnom delu države. Donje Lisiče pripada gradskoj opštini Aerodrom grada Skoplja. Naselje je istočno predgrađe glavnog grada.

Prirodni uslovi
---------------

Donje Lisiče je smešteno u severnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg većeg grada, Skoplja, naselje je udaljeno 10 km istočno.

Naselje Donje Lisiče je u okviru istorijske oblasti Skopsko polje, u njenom središnjem delu. Okolina naselja je ravničarska, plodna i gusto naseljena. Nadmorska visina naselja je približno 230 metara.

Mesna klima je blaži oblik kontinentalne klime zbog uticaja Egeja (žarka leta).

Istorija
--------

Stanovništvo
------------

Ljubanci su prema poslednjem popisu iz 2002. godine imali 2.440 stanovnika.

Pretežno stanovništvo u naselju su etnički Makedonci (98%). Ostalo su mahom Srbi.

Većinska veroispovest je pravoslavlje.

Vidi još
--------

* Grad Skoplje
* Gradska opština Aerodrom (Skoplje)

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

* www.aerodrom.gov.mk Zvanična stranica opštine Aerodrom (`mk`)

***Donje Lisiče*** na Wikimedijinoj ostavi

  

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Aerodrom |
| --- |
| **Četvrti Skoplja** (**Aerodrom (Skoplje)**  • Gornje Lisiče), **Prigradska naselja** (Donje Lisiče) |  |
|  |
| --- |
|  *Ovo je glavno značenje pojma **Groningen**. Za istoimenu provinciju, v. Groningen (provincija).* |

**Groningen** je najveći i glavni grad nizozemske provincije Groningen. Groningen je najveći grad na sjeveru Nizozemske i značajan univerzitetski centar.

Historija
---------

Toranj Martini
Groningenski muzej
Najstarija arheološka nalazišta na prostoru Groningena datiraju iz mlađeg kamenog doba (oko 3950. pne.). Prvi dokumenti koji spominju Groningen datiraju iz 1040. godine. U 13. vijeku je Groningen bio značajan trgovački centar i sagrađene su gradske zidine. U 15. vijeku je Groningen bio glavni grad pokrajine Frizije. Tada je sagrađen 127 m visok toranj Martini koji je u to doba bio najviša građevina u Evropi.

Nakon 1594. je grad izgubio samostalnost i postao dio Nizozemske. Univerzitet je osnovan 1614. Nakon toga se grad jače razvio. Napadnut je u Trećem anglo-nizozemskom ratu 1672. Na samom kraju 2. svj. rata 1945. je došlo do Bitke kod Groningena u kojoj je sudjelovala kanadska intervencijska vojska koja je pobijedila njemačke snage uz pomoć nizozemskog pokreta otpora.

Geografija
----------

Groningen se nalazi na sjeveru Nizozemske. Smješten je nedaleko od obale Sjevernog mora. Reljef je nizinski i prevladava pješčano tlo. Oko grada postoji nekoliko jezera (najveće je Paterswoldsemeer južno od grada). Kroz grad je prokopano nekoliko kanala (najznačajniji je Van Starkenborghkanaal). U okolici ima mnogo nalazišta prirodnog plina. Klima je umjerena s toplim ljetima i blagim zimama i relativno malim godišnjim razlikama temperature. U proljeće i ljeti pada više padalina.

Znamenitosti
------------

Najveća znamenitost grada je srednjovjekovni toranj Martini koji je u svoje doba bio najviši u Evropi. Zanimljive su zgrade Univerziteta Groningen. Značajan je Groningenski muzej građen 1994. u modernom stilu. Značajan je Muzej nauke i Muzej stripa. Stanovnici Groningena mnogo koriste bicikle (preko polovice gradskog prometa se obavlja biciklima). Zato se Groningen naziva "Svjetski biciklistički grad".

***Groningen*** na Wikimedijinoj ostavi

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 127790264
* LCCN: n79081849
* ISNI: 0000 0001 0658 9539
* GND: 4094052-4
* SUDOC: 026384639
* BNF: cb118642384 (podaci)
* HDS: 005162
* NKC: ge134190

 |
*Za ostale upotrebe, v. Konjsko (razvrstavanje).*

  
Koordinate: 41° 03′ 49" SGŠ, 20° 48′ 11" IGD

**Donje Konjsko** (mak. *Dolno Konjsko*) je naselje u Republici Makedoniji, u jugozapadnom delu države. Donje Konjsko pripada opštini Ohrid.

Prirodni uslovi
---------------

Naselje Donje Konjsko je smešteno u krajnje jugozapadnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg grada, Ohrida, naselje je udaljeno 7 km južno.

Donje Konjsko se nalazi u istorijskoj oblasti Ohridski kraj, koja se obuhvata istočnu i severoistočnu obalu Ohridskog jezera. Naselje je smešteno na istočnoj obali Ohridskog jezera, a istočno od njega se strmo izdiže planina Galičica. Nadmorska visina naselja je približno 740 metara.

Klima u naselju, i pored znatne nadmorske visine, ima župne odlike, pa je pre umereno kontinentalna nego planinska.

Istorija
--------

Stanovništvo
------------

Donje Konjsko je prema poslednjem popisu iz 2002. godine imalo 551 stanovnika. 

Većinu stanovništva čine etnički Makedonci (100%).

Većinska veroispovest je pravoslavlje.

Vidi još
--------

* Opština Ohrid

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

* www.ohrid.gov.mk Zvanična stranica opštine Ohrid

  

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Ohrid |
| --- |
| **Ohrid** • 
Vapila • 
Velgošti • 
Velestovo •
Gornji Lakočerej • 
Donje Konjsko • 
Donji Lakočerej • 
Zavoj • 
Jelšani •
Konjsko • 
Kosel • 
Kuratica •
Lagadin • 
Leskojec • 
Livojišta • 
Ljubaništa • 
Openica •
Orman • 
Peštani • 
Plaće •
Podmolje • 
Ramne •
Rasino • 
Rečica • 
Svinjišta •
Sirulja • 
Skrebatno • 
Trpejca •
Šipokno |  |
**Grigorij "Sergo" Ordžonikidze** (gruzijski: გრიგოლ (სერგო) ორჯონიკიძე; ruski Григо́рий Константи́нович Орджоники́дзе) (zapadna Gruzija, 24. listopada 1886. - Moskva, 18. veljače 1937.) je bio gruzijski, a kasnije sovjetski boljševik i političar.

Rođen u je Gruziji. Studirao je na medicinskim fakultetu. Postao je boljševik i Staljinov suborac. Živio je u Njemačkoj, da bi se 1907. vratio u Rusiju i smjestio u grad Baku, ali je iste godine uhićen jer je bio član Socijalne Demokratske Stranke te je deportiran u Sibir. Tri godine kasnije je pobjegao i otišao živjeti u Parizu. 1912. Ordžonikidze i Staljin su se vratili u Sankt Peterburg. Tamo je opet uhićen i osuđen na tri godine teškog rada. Kada je 1917. izbila Oktobarska revolucija, vratio se u Peterburg i ponovno sastao sa Staljinom.

Pomogao mu je u osmišljavanju povoda za invaziju Crvene armije na Gruziju 1921. Dok je trajao Ruski građanski rat (1917.-1923.), borio se protiv Bijele armije. Od 1930. član je Politbiroa. Potpredsjednik vlade i rukovodilac industrijalizacije SSSR. Međutim, s vremenom se Staljin sve više udaljavao od Ordžonikidzea te je našao novog vjernog podanika: Lavrentij Berija. Zbog sukoba sa Staljinom, jer je bio protiv politike velikih čistki i likvidacije, Ordžonikidze je izvršio samoubojstvo. Njegova smrt i danas je nerazjašnjena: dijagnozu o samoubojstvu je potpisao Dr. Kaminski, koji je i sam ubrzo nakon toga uhićen i smaknut.

Izvori
------

1. 1 2 3  „Sergo Ordzhonikidze - Biography". Spartacus Educational. Arhivirano iz originala na datum 2013-04-11. Pristupljeno 31. prosinca 2012.
2. ↑  „Klio Rusija". Pristupljeno 31. prosinca 2012. [*mrtav link*]

Vanjske poveznice
-----------------

* Kratka biografija
**Diletant** (iz talijanskoga jezika *dilettare* iz latinskoga *delectare* „ uživati ") je ne-stručnjak, amater ili laik. Diletant izvodi stvar iz privatnog interesa ili zato jer mu bavljenje tim poslom čini zabavu ili zadovoljstvo. 

To podrazumjeva da je moguće da može imati i savršeno znanje ili vještine. Sve dok se ne bavi profesionalnim radom, tako da ne zaraduje novac s tim poslom za život, on se smatra amaterom ili diletantom. 

U današnjem kolokvijalnom jeziku izraz se obično koristi u negativnom smislu, gdje se opisuje nestručno, nepravilno, neispravno ili površno djelovanje.

Primjeri
--------

Poznati amateri i njihova postignuća: 

* Odvjetnik Otto von Guericke osnovao vakuumsku tehniku.
* Propovjednik Joseph Priestley je otkrio kisik, amonijak, ugljični dioksid i vodikov klorid.
* Glazbenik William Herschel je bio jedan od najvećih astronoma svoga vremena.
* Župnik Robert Stirling je razvio prvi stirlingov motor.
* Tisuće amatera uključenih u Wikipediju stvaraju najveću enciklopediju u povijesti svijeta.
**Grinje** (Acari, ili Acarina) su velik i raznorodan red paučnjaka u koljenu člankonožaca u koji se uvrštava oko 50.000 danas živućih opisanih vrsta razvrstanih u 546 porodica. To znači, da je vrstama najbrojnija skupina paučnjaka. Kako su u ovoj skupini najmanji člankonošci, može se pretpostaviti da ima još neotkrivenih vrsta.

Staništa
--------

Grinje su naselile velik broj životnih okoliša. Polovina poznatih vrsta živi u tlu gdje uz dobre uvjete više stotina tisuća ovih životinja može živjeti i hraniti se. U njihova staništa ubrajaju se i tako neobična mjesta kao što su pluća nekih majmuna, nosni otvori ptica ili otvori uzdušnica (traheja) kukaca. I većina ljudi su domaćini grinja, na primjer, na korijenu trepavica.

Obilježja
---------

Dok su pauci isključivo grabežljivci i imaju u principu jednaku građu tijela, pojedine vrste grinja se zbog svog vrlo različitog načina života međusobno značajo razlikuju. Najmanje grinje velike su jedva 0,1 mm, dok ženke najvećih, krpelji, nahranjene u punoj količini, mogu doseći do 3 cm. Imaju 8 nogu kao i pauci, iako ih u larvenom stadiju često imaju samo 6.

Grinje "putuju" na jednom kotrljanu
Grinje nisu brze. Zbog toga mnoge vrste koriste druge životinje kao prijevozno sredstvo (probioza). Pri tome, neke grinje samo "putuju", dok druge i sišu tjelesne sokove svog "prijevoznika".

Za razliku od grinja koje se hrane lovom, mnoge vrste obilježava sljepilo. Općenito, grinje nemaju kao drugi paučnjaci središnje oči, ili su se spojile u jedno oko. Općenito, broj očiju im se kreće od nule do pet.

Prehrana
--------

Pored grabežljivih, ima i grinja koje se hrane biljkama i gljivama, ali i takvih koje žive od strvina ili odumrlog tkiva živih organizama (nekrotično tkivo). Pored toga, mnoge vrste grinja žive parazitski.

Štetnost i korisnost
--------------------

Tako veliki broj vrsta kao i raznovrsnost staništa i načina prehrane razlog je da grinje imaju vrlo različito značenje za okoliš i druge žive organizme. Dok su neke vrlo štetne kao izazivači (varoa) ili prijenosnici (proljetni encefalitis, neke vrste groznica) raznih bolesti, ima i korisnih grinja koje napadaju štetnike u poljoprivredi kao i takvih koje se zbog toga uzgajaju u laboratorijima .

Zanimljivost
------------

Jedna tropska grinja, *Archegozetes longisetosus*, smatra se, u odnosu na svoju veličinu (0,8 mm) najsnažnijom životinjom na svijetu. Ona može držati gotovo 1200 puta veću težinu od svoje vlastite

Vanjske veze
------------

***Grinje*** na Wikimedijinoj ostavi

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **Acari** |

* Acari (Grinje), autor Michael Becker Arhivirano 2009-12-26 na Wayback Machine-u
**Čehoslovački granični sistem u Hladnom ratu** predstavljao je vrlo dobro utvrđene državne granice tadašnje Čehoslovačke prema Zapadnoj Njemačkoj i Austriji. Fizički je predstavljao dio Željezne zavjese koja je tada dijelila Evropu. Smisao ovakvo strogo čuvanog graničnog sistema bio je spriječiti ilegalan bijeg stanovnika Istočnog bloka u zemlje Zapadne Evrope.

Izgradnja
---------

Nakon završetka Drugog svjetskog rata i podjele Njemačke, zapadne i jugozapadne granice Čehoslovačke vrlo brzo postale su dobro čuvane. Počevši od 1951. godine pa na dalje, duž granica postavljane su signalne ograde te ograde od bodljikave žice. Godine 1968. ograde su dodatno ojačane i elektificirane sa snagom udara od 5.000 volti. Također, izgrađeni su i tornjevi radi boljeg nadzora. Ukupna duljina čuvanih granica iznosila je 356 km prema Zapadnoj Njemačkoj te 453 km prema Austriji.

Učinak
------

Učinak ovakvog graničnog sustava bio je vrlo velik te je onemogućio mnoge migracije stanovništva koje bi se dogodile prema Zapadu. Procjene govore da je u razdoblju od maja 1945. do novembra 1989. godine oko 1.000 ljudi smrtno stradalo na ovim strogo čuvanim granicama. Stradali nisu bili samo prebjezi, nego i slučajni civili, ali i čuvari koji su bili na položajima.

Granice danas
-------------

Nakon političkih promjena krajem 20. vijeka i raspada SSSR-a, prestaje Hladni rat. Republike Češka i Slovačka danas su punopravne članice Evropske unije te ne postoje granične kontrole prema Njemačkoj i Austriji. Velik dio izgrađenih objekata ostao je očuvan.

Izvori
------

* Ogledna skica graničnih prepreka Arhivirano 2020-06-17 na Wayback Machine-u (engleski jezik)
* Martin Pulec: *Organizace a činnost ozbrojených pohraničních složek - Seznamy osob usmrcených na státních hranicích 1945.–1989.*, 2006. godina (češki jezik)
**Geoffrey O'Hara** (2. februar 1882 - 31. januar 1967) je bio američki kompozitor, tekstopisac i muzikolog rodom iz Kanade. U mladosti je nastojao ostvariti oficirsku karijeru te se upisao u prestižnu kanadsku vojnu školu Royal Military College of Canada; nju je, međutim, morao napustiti zbog očeve smrti. Godine 1904. se doselio u SAD gdje je započeo karijeru vodviljskog zabavljača; već sljedeće godine je počeo snimati ploče za Edison Records. S vremenom je stekao reputaciju muzičkog stručnjaka te ga je američka vlada 1913. angažirala da snima narodnu muziku indijanskih plemena. Za vrijeme prvog svjetskog rata je angažiran da piše patriotske pjesme. Poslije rata je držao predavanja na nizu uglednih univerziteta. Napisao je preko 500 pjesama, od kojih je najpoznatija *K-K-K-Katy* iz 1918.

Literatura
----------

* *Popular American recording pioneers, 1895–1925* (2000)

Eksterni linkovi
----------------

* Geoffrey O'Hara, composer, singer and lecturer (1882-1967) Arhivirano 2007-09-30 na Wayback Machine-u
* 

* Free scores by Geoffrey O'Hara na Choral Public Domain Library (ChoralWiki)

Izvori
------
Koordinate: 41° 32′ 07" SGŠ, 21° 22′ 32" IGD

**Dolgaec** (mak. *Dolgaec*) je naselje u Republici Makedoniji, u središnjem delu države. Dolgaec pripada opštini Dolneni.

Prirodni uslovi
---------------

Naselje Dolgaec je smešteno u središnjem delu Republike Makedonije. Od najbližeg većeg grada, Prilepa, naselje je udaljeno 32 km severozapadno.

**Reljef**: Dolgaec se nalazi u krajnje severnom delu Pelagonije, najveće visoravni Republike Makedonije. Naseljski atar je u središnjem delu ravničarski, bez većih vodotoka. Zapadno od naselja izdiže se planina Dautica, a istočno planina Babuna. Nadmorska visina naselja je približno 710 metara.

Klima u naselju je planinska zbog znatne nadmorske visine.

Istorija
--------

Početkom 20. veka, stanovništvo Dolgaeca se izjašnjavalo kao Srbi, po narodnosti. Selo je bilo patrijaršijsko.

Stanovništvo
------------

Po popisu stanovništva iz 2002. godine, Dolgaec je imao 70 stanovnika.

Pretežno stanovništvo u naselju su etnički slovenski Makedonci (100%).

Većinska veroispovest u naselju je pravoslavlje.

Vidi još
--------

* Opština Dolneni

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

***Dolgaec*** na Wikimedijinoj ostavi

* www.opstinadolneni.gov.mk Zvanična stranica opštine Dolneni

  


| * p
* r
* u
Naselja opštine Dolneni |
| --- |
| **Dolneni** • Belo Polje • Brajilovo • Vranče • Gornje Selo • Gostiražni • Dabljani • Debrešte • Desovo • Dolgaec •Drenovci • Dupljačani • Žabjani • Žitoše • Zabrčani • Zapolžani • Zrze • Kostinci • Košino • Kutleševo • Lažani • Lokveni • Mali Mramorani • Margari • Nebregovo • Novoseljani • Peštaljevo • Rilevo • Ropotovo • Sarandinovo • Sekirci • Senokos • Slepče • Slivje • Sredorek • Strovija • Crnilište |  |
**Vevčanski protesti** ili **Vevčanski slučaj** (mak. *Вевчански случај*) je naziv za događaje koji su se u augustu 1987. dogodili na jugozapadu tadašnje SR Makedonije, te predstavljali jedan od prvih većih sukoba tadašnjih vlasti sa stanovništvom tadašnje Jugoslavije u godinama neposredno pred njen raspad.

Povod spora je bila odluka tadašnjih vlasti da se izgradi vodovod kojim bi se voda sa Vevčanskih izvora, kojim se opskrbljivalo mjesto Vevčani, također dovela u susjedno naselje Oktisi. Iako su se tadašnje mjesne zajednice Vevčani i Oktisi formalno složile sa njome, odluka je izazvala nezadovoljstvo dijela stanovnika naselja Vevčani, pogotovo kada su se počele javljati glasine da će se voda također preusmjeriti u Strugu, ali i Elen Kamen, novosagrađeno turističko naselje koje je bilo uglavnom namijenjeno za tadašnju komunističku elitu, odnosno da će zbog toga Vevčani ostati bez vode. Radovi na izgradnji vodovoda su trebali početi 6. augusta 1987. Međutim, pred radnike se ispriječilo nekoliko stotina žitelja Vevčana, uglavnom žena, djece i staraca, koji su blokirali put i, noseći Titove slike, počeli skandirati "Život damo, vodu ne damo". Vlasti su sljedeći dan naredile specijalnim jedinicama milicije da razbiju blokadu, a što su one učinile koristeći palice i fizičku silu. Tom prilikom je bio ozlijeđeno 23 žitelja i 10 milicionera; ukupno 19 žitelja je uhapšeno. Radovi su nastavljeni, a vodovod dovršen 10. augusta.

Vijesti o nasilju su izazvale veliku pažnju ne samo u Makedoniji, nego i u drugim dijelovima Jugoslavije, gdje je veliki dio javnosti simpatizirao žitelje Vevčana kao žrtve tadašnjeg, sve omrznutijeg, komunističkog režima. Podršku stanovnicima Vevčana je pružilo Društvo književnika Slovenije, kao i sudionici Struških večeri poezije. U susjednoj SR Srbiji su sa vevčanskim zbivanjima vukle paralele sa tada aktualnom antibirokratskom revolucijom; sljedeće godine je o događajima u Vevčanima snimljen dokumentarni film pod filmom *Hvala na slobodi* u režiji Krsta Škanate.
**Filski pohod** je naziv za kratkotrajni građanski rat koji 404. i 403. pne. se vodio u Ateni nedugo nakon njenog poraza u peloponeskom ratu, a u kome su demokratski orijentirani izgnanici uspjeli svrgnuti oligarhijski pro-spartanski režim Tridesetorice tirana i obnoviti demokratsko uređenje.

Naziv je dobio po planini Fili gdje je oko 70 izgnanika na čelu s Trazibulom napravilo svoje uporište te nanijelo prvi poraz oligarsima i njihovim spartanskim saveznicima. Trazibul je potom marširao na luku Pirej gdje je porazio oligarhe u bitci kod Munihije. To je dovelo do raspada oligarhijske frakcije - u Ateni su vlast preuzeli umjerenjaci, dok su ekstremisti utočište pronašli u Eleuzini; Trazibul i demokrati su u međuvremenu preuzeli Pirej. 

Oligarsima su u pomoć došli Spartanci na čelu s kraljem Pauzanija od Sparte|Pauzanijom. On je uspio demokrate poraziti u bitci kod Pireja, ali je, dijelom zbog iscrpljenosti Sparte ratovima, dijelom zbog suparništva s vojskovođom Lisandrom, započeo pregovore s demokratima te pristao da se u Ateni ponovno uvede demokracija.
**Valensijen** (fr. *Valenciennes*, hol. *Valencijn*) je grad u severnoj Francuskoj u regionu Sever Pa de Kale i departmanu Sever. Istorijski, grad pripada regionu Eno (*Hainaut*). Kroz Valensijen protiče reka Šelda, koju Francuzi zovu Esko (*Escaut*). 

Valensijen se nalazi na 52 kilometra od Lila, 106 kilometara od Brisela i 200 kilometara od Pariza. 

Ovaj region je doživeo ekonomski i demografski pad u periodu 1975—1990, ali se od tada oporavlja. Po popisu iz 1999. grad je imao 41.278 stanovnika, dok je u široj oblasti živelo 399.677. Godine 2008. Valensijen je imao 42.656 žitelja. 

Do 1970ih glavna industrija je bila industrija čelika i tekstila. Godine 2001. u gradu je otvorena linija za proizvodnju automobila (Tojota Jaris). To je danas najznačajnija industrija u Valensijenu.

Istorija
--------

Valensijen se prvi put pominje 693. u pravnom dokumentu kralja Klovisa II. Od 923. je pod suverenitetom Svetog rimskog carstva. Veruje se da je 1008. Bogorodica „sveim kordonom" spasla Valensijen od kuge, što se i danas proslavlja. Od 16. veka grad je u okviru Španske Nizozemske. Luj XIV je 1677. zauzeo Valenijen za Francusku. 

U Prvom svetskom ratu kroz grad je prolazila Hindenburgova linija, pa je Valensijen tada teško razoren. Grad je ponovo uništen u Drugom svetskom ratu. Valensijen je obnovljen uglavnom betonskom arhitekturom.

Gradovi-pobratimi
-----------------

* Italija Agrigento, Italija
* Njemačka Düren, Nemačka
* Poljska Gliwice, Poljska
* Ujedinjeno Kraljevstvo Medway, Ujedinjeno Kraljevstvo
* Mađarska Miskolc, Mađarska
* Rusija Moskva, Rusija
* Švedska Nacka, Švedska
* Mađarska Óbuda, Mađarska
* Mađarska Salgótarján, Mađarska
* Narodna Republika Kina Yichang, Kina

  


***Valenciennes*** na Wikimedijinoj ostavi

Demografija
-----------

Demografija| 1962. | 1968. | 1975. | 1982. | 1990. | 2011. |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 45.379 | 46.626 | 42.473 | 40.275 | 38.441 | 43.471 |
**Sveti Grigorije Neokesarijski**, poznat i kao **Grigorije Čudotvorac** (o. 213 - o. 270) bio je rani hrišćanski episkop, koji se slavi kao svetac. 

Rodio se u bogatoj i uticajnoj paganskoj porodici u Neokesareji (latinski: ) (današnji Niksar u Turskoj, i po rođenju je dobio ime Teodor. Nakon očeve smrti je zajedno sa bratom Atenodorom išao u Pravnu školu u Beritu, istovremeno prativši sestru koja se trebala udati za rimskog guvernera Palestine. Znatiželja ih je odvela u Cezareju gdje su upoznali hrićanskog učitelja Origena koji je oba brata uspeo preobratiti na hrišćanstvo. Posle nekoliko godina se vratio u rodni grad gde je izabran za episkopa. Prema navodima kasnijih hagiografa je u trenutku dolaska u gradu bilo samo sedamnaest hrišćana, a u trenutku Grigorijeve smrti samo sedamnaest pagana.

Za Grigorija se vezuju priče o čudima, od kojih je najpoznatija ona da je za vreme Decijevih progona hrišćana 250-51. uspeo sakriti sebe i progonjene hrišćane u planinu učinivši ih nevidljivim za rimske vojnike. Zbog toga ga se ponekad naziva i "Drugi Mojsijem".

Poznat je kao autor nekoliko tekstova koji predstavljaju vredan izvor podataka o Origenu.

Pravoslavna crkva proslavlja svetog Grigorija 17. novembra po julijanskom kalendaru.

Izvori
------

1. ↑  Gregory Thaumaturgus Catholic-forum.com

Vanjske veze
------------

***Grigorije Čudotvorac*** na Wikimedijinoj ostavi

* St Gregory the Wonderworker, bishop of Neocaesarea Orthodox icon and synaxarion
* *Opera Omnia* by Migne, *Patrologia Graeca* with Analytical Indexes (`en`), (`el`), (`la`)
**Zakoni o uniji** (engl. ) skupni je naziv za dva zakona, od kojih je **Zakon o Uniji sa Škotskom 1706.** donet u Parlamentu Engleske, a **Zakon o uniji sa Engleskom 1707.** u Parlamentu Škotske. Tim zakonima ratifikovan je Ugovor o uniji, koji je potpisan 22. jula 1706. nakon pregovora između izaslanstava ta dva parlamenta. Ovi su zakoni ujedinili Kraljevinu Englesku i Kraljevinu Škotsku ― dotad dve države sa odvojenim zakonodavnim telima, ali u personalnoj uniji ― u jedinstveno, ujedinjeno kraljevstvo koje se zvalo Kraljevina Velika Britanija.

Dve zemlje su delile istog monarha od Unije kruna 1603, kad je škotski kralj James VI nasledio engleski presto od Elizabete I, s kojom je bio u srodstvu i po majčinoj i po očevoj liniji. Iako se govori o "uniji kruna", do 1707. zapravo se radilo o dve odvojene krune koje su bile ujedinjene u istoj osobi (nasuprot predloženom stvaranju jedne krune i jednog kraljevstva, kakva je potom bila Kraljevina Velika Britanija). Bila su tri pokušaja (1606, 1667. i 1689. godine) da se dve zemlje ujedine, ali do toga nije došlo sve do početka 18. veka, kad su vlasti obe zemlje podržale tu ideju, premda iz različitih razloga.

Zakoni su stupili na snagu 1. maja 1707. Na ovaj datum škotski i engleski parlament ujedinili su se u jedan Parlament Velike Britanije, smešten u Westminsterskoj palati u Londonu, u kojoj se do tada sastajao engleski parlament. Stoga se ovi zakoni navode kao **Unija Parlamenata**. Istoričar Simon Schama rekao je za uniju: "Ono što je počelo kao neprijateljsko spajanje, završilo se potpunim partnerstvom i preraslo u najmoćniji koncern u svetu ... to je bila jedna od najzadivljujućih transformacija u evropskoj istoriji".
|  |
| --- |
| **Valencijski jezik**Valencià |
| **Državegovorenja:** | Španjolska |
| **Regijegovorenja:** | Valencijska Zajednica |
| **Broj govornika:** | 7.500.000 |
| **Rang**: | - |
| **Razredba**: | indoeuropski
 italički
  romanski
   zapadnoitalski
    galoiberski
     iberoromanski
      katalonski
      **valencijski** |
| **Službeni status** |
| **Služben u:** | Valencija u Španjolskoj |
| **Regulatori:** | Acadèmia Valenciana de la Llengua, Institut d'Estudis Catalans |
| **Jezični kôd** |
| **ISO 639-1:** | ca |
| **ISO 639-2:** | cat |
| **SIL** | CAT |
| Vidi također: Jezik | Popis jezika |

**Valencijski jezik** (katalonski: *valencià*), **valensijanski jezik** ili **valencijsko narječje** je jezik, odnosno dijalekt koji se govori u Valencijskoj Zajednici.

Valencijski jezik je, prema Statutu autonomije iz 1982. godine, uz španjolski službeni jezik u Valencijskoj Zajednici, španjolskoj autonomnoj zajednici smještenoj na istoku Pirenejskog poluotoka na obali Sredozmenog mora. Svi stanovnici ove autonomne zajednice imaju pravo upotrebljavati ga, i nitko ne smije biti diskriminiran na temelju toga. Regionalna vlada (*La Generalitat Valenciana*) jamči njegovu svakodnevnu i službenu uporabu (isto kao i ravnopravnog španjolskog jezika), kao što uživa njezinu posebnu zaštitu.

Prema anketama provedenim u srpnju 2005. (Služba za socijološka istraživanja i studije Generaliteta), oko 94% valencjskog stanovništva razumije valencijski, 78% ga čita i govori, te oko 50% ga piše.

Izvori
------

1. ↑  „Ley orgánica 5/1982, de 1 de julio, de estatuto de Autonomía de la Comunidad Valenciana". Arhivirano iz originala na datum 2007-07-06. Pristupljeno 2012-12-09.

Vanjske veze
------------

***Valencijanski jezik*** na Wikimedijinoj ostavi

* Catalan-Valencian-Balear: A language of Spain
* Valencian.org

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **lingvistici** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |


|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* GND: 4305449-3
* BNF: cb122746434 (podaci)

 |
**Grigorije** (svetovno *Nikola Živković*, Meminska (Banija), 25. novembar/6. decembar 1839 — Osijek, 24. april /7. maj 1909) je bio episkop Srpske pravoslavne crkve.

Svetovni život
--------------

Mitropolit Grigorije (u svetu Nikola) rođen je u selu Meminskoj, Srez kostajnički, od oca Grigorija, svršenog bogoslova i potonjeg sveštenika, i majke Jelice, 6. decembra 1839. godine. Osnovnu školu učio je u Dubici, a gimnaziju u Petrinji i Zagrebu, gde ne beše boljeg matematičara od njega, a Bogosloviju u Sremskim Karlovcima.

Pre stupanja u čin bio je izvesno vreme učitelj u Crkvenom Boku. Rukopoložen je u čin đakona 8. septembra 1861, a u čin prezvitera 26. oktobra iste godine od mitropolita Petra (Jovanovića) i postavljen za kapelana svome ocu u Dubici, a potom u Crkvenom Boku. Dve godine potom, 1863, postavljen je za katihetu u Rakovcu kraj Karlovca. Profesorski ispit polagao je u Beču za predavača srpskog i nemačkog jezika. Ispitivač za srpski ili hrvatski jezik bio mu je učeni slavista Franja Miklošić. Skoro trideset godina je Nikola Živković proveo u pomenutoj gimnaziji, a u isto vreme bio je član konzistorije i jedan od prvih saradnika episkopa gornjokarlovačkih Lukijana i Teofana. Episkop Teofan ga je i odlikovao činom protoprezvitera.

Monaški život
-------------

Pošto je umirovljen 1893. godine, na Teodorovu subotu iste godine prima monaški čin, uzima očevo ime Grigorije i kao patrijarški protosinđel prima upravu manastira Gomirja.

Na poziv mitropolita dabrobosanskog Georgija prelazi 1. januara 1897. u Sarajevo za člana konzistorije i biva proizveden u čin arhimandrita. Iste godine postao je mitropolit zvorničko-tuzlanski i posvećen je 27. jula 1897.

Kao mitropolit, uzeo je učešća u stvaranju Uredbe crkveno-prosvetne uprave srpskih pravoslavnih eparhija u austrougarskoj provinciji Bosni i Hercegovini „koja je tamo zakonom postala, a tom je Uredbom pravoslavnim Srbima u Bosni i Hercegovini data mogućnost da koncentrišu svoju snagu i za druge narodne potrebe". Budući dugogodišnjim crkveno-prosvetnim radnikom, mitropolit Grigorije je napisao „Istoriju hrišćanske crkve" i „Liturgiku" (knjige su doživele dva izdanja), koje su kao udžbenici korišćene u gimnazijama u Rakovcu, Novom Sadu i Sremskim Karlovcima, a takođe i u srpskim pravoslavnim učiteljskim školama. Naposletku, priredio je i objavio „Zbirku naredaba mitropolijske uprave srpske pravoslavne eparhije Zvorničko-tuzlanske".

Iako je u Tuzlu došao za mitropolita u vreme kada se u Bosni i Hercegovini vodila borba za crkveno-prosvetnu autonomiju, mitropolit Grigorije se u ovoj situaciji odlično postavio. Doduše, u nastojanjima imao je dosta razočarenja. Po svome požrtvovanom radu, mitropolit Grigorije spada u red najboljih mitropolita zvorničko-tuzlanskih.

Umro je 24. aprila /7. maja 1909. u Meminskoj, a sahranjen je na Dubovačkom groblju u Karlovcu.

Spoljašnje veze
---------------

* Sava Vuković: Srpski jerarsi Arhivirano 2013-12-02 na Wayback Machine-u

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodnik:**Nikolaj (Mandić)** | **mitropolit zvorničko-tuzlanski1897—1909.** | Nasljednik:**Ilarion (Radonić)** |
Grb Turkmenske SSR
**Grb Turkmenske SSR** je usvojen 2. ožujka 1937. godine, od strane vlade Turkmenske SSR. Grb se temelji na grbu SSSR-a. Prikazuje simbole poljoprivrede (pamuk i pšenica) i teške industrije (naftne bušotine i plinovodi), kao i simbol turkmenskog naroda *jomut* tepih. U pozadini se nalazi izlazeće sunce, simbol budućnosti turkmenske nacije. Na grbu se nalaze i crvena zvijezda i srp i čekić, simboli komunizma. U sklopu grba se nalazi i moto SSSR-a "*Proleteri svih zemalja, ujedinite se!*" napisan na turkmenskom i ruskom jeziku.

Grb je bio na snazi do 1992. kada je zamjenjen današnjim grbom Turkmenistana.

Povezano
--------

* Grb Turkmenistana
* Zastava Turkmenske SSR

***Grb Turkmenske Sovjetske Socijalističke Republike*** na Wikimedijinoj ostavi

| * p
* r
* u
Grbovi saveznih republika Sovjetskog Saveza |
| --- |
| **Grb Sovjetskog Saveza** |
| Glavne | 
* Armenska SSR
* Azerbejdžanska SSR
* Beloruska SSR
* Estonska SSR
* Gruzijska SSR
* Kazaška SSR
* Kirgiska SSR
* Latvijska SSR
* Litvanska SSR
* Moldavska SSR
* Ruska SFSR
* Tadžička SSR
* Turkmenska SSR
* Ukrajinska SSR
* Uzbečka SSR

 |
| Kratkotrajne | 
* Karelo-Finska SSR (1940–1956)
* Zakavkaska SFSR (1922–1936)

 |
| Nesavezne republike | 
* SSR Abhazija (1921–1931)
* Buharska NSR (1920–1925)
* Horezmanska NSR (1920–1925)
* Nahičevska ASSR (1920–1923)
* Pridnjestrovska Moldavska SSR (1990–1991)

 |
**Vezuvijan** je zeleni, smeđi, žuti ili plavkastozeleni sorosilikatni mineral, kemijske formule Ca19(Al,Mg,Fe,Ti) 13[(SiO4)10(Si2O7)4](O,OH)10.
Silicij ponekad može biti zamijenjen borom, natrijem ili kalcijem.

Postanak i nalazišta
--------------------

Kristalizira u tetragonskom kristalnom sustavu, a pojavljuje se u kontaktno-metamorfnim vapnencima i dolomitima (tj. karbonatima) na kontaktu s eruptivima. Prvi put je otkriven u vapnenačkim blokovima unutar lave na Vezuvu, Italija. 

Dolazi u asocijaciji s wollastonitom, diopsidom ili kalcitom. 

Kod Bora, Srbija, u bakrenim ležištima nađeni su kristali vezuvijana veliki i nekoliko centimetara.

Vezuvijan je u zoni trošenja stabilan mineral.

Varijeteti
----------

Plavkasti varijetet poznat je pod imenom **ciprin** i prvi put je pronađen kod Franklina, New Jersey. Plava boja dolazi mu od bakrenih nečistoća.

**Kalifornit** je ime koje se ponekad koristi za žadolike vezuvijane, a znamo ga i pod imenom *kalifornijski žad*, *američki žad* ili *vezuvijanski žad*.

**Ksantit** je manganom bogati varijetet.

**Idokras** je stariji sinonim za dragulje vezuvijana.

Vanjske povezice
----------------

* Webmineral (`en`)
* Mineral galleries Arhivirano 2008-12-23 na Wayback Machine-u (`en`)
* Mindat - lokacije (`en`)
* Vezuvijan kod Franklina (`en`)
* Mindat - Ciprin varijetet (`en`)

***Vezuvijan*** na Wikimedijinoj ostavi
| MKB-10 Klasifikacija |
| --- |
|
| F95.2 | Tourretov sindrom |
|
|
|
|
|
|
|
|
|

Bitno obilježje **Touretteova poremećaja** su višestruki motorički i jedan ili više vokalnih (glasovnih) tikova. Mogu se pojavljivati istovremeno ili u različitim razdobljima bolesti. Poremećaj značajno oštećuje socijalno i radno funkcioniranje. Anatomska lokacija, broj, frekvencija, složenost i težina tikova mijenjaju se tijekom vremena. Tikovi tipično zahvaćaju glavu i često druge dijelove tijela kao što su poprsje, ruke i noge. 
Vokalni tikovi uključuju različite riječi ili zvukove kao što su cvoktanje, cviljenje, kašljucanje. Mogu se javiti i složeni motorički tikovi poput čučanje, duboko sagibanje u koljenima, vraćanje identičnim putem. 

Epidemiologija

Touretteov poremećaj se u populaciji javlja s učestalošću od 4-5 osoba na 10000. Češći je kod muškog spola. Može se pojaviti u dobi već od 2 godine, obično ipak počinje u doba djetinjstva ili rane adolescencije, svakako prije 18 godine. Srednja dob pojave motoričkih tikova je 7 godina. 
Trajanje poremećaja obično je doživotno, iako mogu postojati razdoblja bez simptoma tjednima pa čak i godinama.

Nasljednost
-----------

Postoje dokazi o nasljeđivanju Touretteovog poremećaja, odnosno o nasljednom prenošenju podložnosti za razvoj Touretteovog poremećaja. Podložnost znači da je dijete primilo genetski ili konstitucionalni temelj za razvoj poremećaja, ali se točan tip ili težina poremećaja razlikuju od generacije do generacije. Penetrantnost (izraženost) nasljeđenog gena nije potpuna, tj. neće se kod svakog tko naslijedi genetsku podložnost ispoljiti simptomi. Smatra se da najveći rizik nose sinovi čija majka boluje od Touretteovog sindroma.

Mogući poremećaji
-----------------

U rođaka prvog stupnja osoba oboljelih od Toretteovog poremećaja nalazi se veća učestalost i nekih drugih poremećaja, kao što su drugi oblici tikova, opsesivno-kompulzivni poremećaj (karakteriziraju ga ponavljajuće ideje, misli, poticaji, predodžbe koje se doživljavaju kao nametljive i neprimjerene i izazivaju tjeskobu i nelagodu; najčešće obuzetosti su ponavljajuće misli o zarazi, npr. mogućnost zaraze rukovanjem s drugom osobom, ponavljajuće sumnje, npr. da li su vrata ostala otključana, potreba za određenim rasporedom stvari i prisile, kompulzije - ponavljane radnje, ponašanjam pranje ruku, provjeravanje ili pak mentalni čin poput tihog ponavljanja riječi, moljenje, brojanje s ciljem sprečavanja ili smanjenja tjeskobe ili nelagode), i poremećaj hiperaktivnosti i deficita pažnje. Kod otprilike 10% osoba koje imaju Touretteov poremećaj nema dokaza o postojanju obiteljske sklonosti.

Šablon:Mentalni poremećaji i poremećaji ponašanja
**Tielt** - nizozemski (francuski: *Thielt*) je grad i općina od 20,390 stanovnika na zapadu Belgije u Regiji Flandrija u Provinciji Zapadna Flandrija, on je i administrativni centar 
istoimenog Arondismana..

Geografske karakteristike
-------------------------

Tielt se nalazi udaljen tridesetak km zapadno od Ghenta.

Historija
---------

Tielt je vjerojatno nastao u 9. vijeku, ali se tek u 13. vijeku, razvio u grad zahvaljujući svojim tkalcima tkanina od lana.
Flandrijska grofica Margareta od Konstatinopola podigla je 1245. bolnicu, trideset godina kasnije njena nasljednica grofica Beatrice od Brabanta dala je sagraditi palaču tkalačkog ceha, na glavnom gradskom trgu. Od nje je ostao samo zvonik, koji je danas simbol grada.

Nakon godina prosperiteta došle su godine katastrofa, 1579. epidemija od koje je puno građana pomrlo, 1585. požar koji je poharao centar grada, nakon tog 1631. epidemija kuge i još jedan požar 1645.

Franjevci su 1686. otvorili školu, odtad je Tielt stalno rastao zahvaljujući trgovini i proizvodnji tekstila i obuće.

U Prvom svjetskom ratu njemačka vojska odabrala je Tielt za sjedište svog belgijskog štaba, što mu je pružilo određeni stupanj zaštite. Ona je izostala za Drugog svjetskog rata, kada je Tielt bio žestoko bombardiran. 
Grad je od njemačke okupacije oslobodila 8. septembra 1944. 1. poljska oklopna divizija, kojom je zapovijedao general Stanislaw Maczek.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Belgium: West-Vlaanderen*" (engleski). City population. Pristupljeno 11.04. 2021.
2. 1 2 3 4 5  „*Tielt, A witch, a devil, and much more*" (engleski). Discovering Belgium. Pristupljeno 11.04.2022.

Vanjske veze
------------

***Tielt*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Tielt* (službene stranice) (`nl`)
Shema difuzije kroz semipermeabilnu membranu
**Difuzija** predstavlja oblik pasivnog transporta materija kroz ćelijsku membranu. 

Difuzija je transport materija iz sredine sa većom u sredinu sa manjom koncentracijom (niz hemijski gradijent) sve dok se koncentracije ne izjednače. Intenzitet difuzije je proporcionalan hemijskom gradijentu. 

U živim sistemima difuzija se vrši ne samo u ćeliji već i kroz njenu membranu za materije koje membrana propušta. Difuzija kroz membranu može biti:

* **slobodna (prosta) difuzija** i
* **olakšana difuzija**.

Olakšana difuzija je vrsta pasivnog transporta materija kroz ćelijsku membranu

Materije rastvorljive u lipidima i malog molekula prolaze brzo kroz membranu slobodnom difuzijom (tako se prenose gasovi O2 i CO2 u plućima i tkivima). 

Materije koje nisu rastvorljive u lipidima prolaze procesom olakšane difuzije. Olakšana difuzija je transport materija kroz ćelijsku membranu iz sredine sa većom u sredinu sa manjom koncentracijom pomoću molekula nosača (zato se naziva olakšana difuzija). Molekul nosač je protein koji prolazi kroz lipidni dvosloj i sadrži mesto za koje se materija vezuje. Olakšanom difuzijom se transportuje glukoza. Ovaj način transporta regulišu hormoni pa tako olakšanu difuziju glukoze reguliše insulin. Kada oboli gušterača pa se insulin nedovoljno luči (ili prestane da se izlučuje) onda se prekida olakšana difuzija glukoze iz krvi u većinu ćelija. Zbog toga se glukoza nagomilava u krvi, a ćelije ostaju bez glukoze (ćelije *gladuju*) što dovodi do šećerne bolesti (diabetes melitus).

Poseban oblik difuzije je osmoza.

Literatura:
-----------

* Šerban, M, Nada: Ćelija - strukture i oblici, ZUNS, Beograd, 2001.
* Grozdanović-Radovanović, Jelena: Citologija, ZUNS, Beograd, 2000.
* Pantić, R, V: Biologija ćelije, Univerzitet u Beogradu, beograd, 1997.
* Diklić, Vukosava, Kosanović, Marija, Dukić, Smiljka, Nikoliš, Jovanka: Biologija sa humanom genetikom, Grafopan, Beograd, 2001.
* Petrović, N, Đorđe: Osnovi enzimologije, ZUNS, Beograd, 1998

Spoljašnje veze
---------------

***Difuzija kroz ćelijsku membranu*** na Wikimedijinoj ostavi

* BioNet Škola
* Bioskolos Arhivirano 2005-12-14 na Wayback Machine-u
Koordinate: 41° 23′ 21" SGŠ, 21° 11′ 05" IGD

**Donji Divljaci** (mak. *Долно Дивјаци*) su naselje u Republici Makedoniji, u zapadnom delu države. Donji Divljaci pripadaju opštini Kruševo.

Prirodni uslovi
---------------

Naselje Donji Divljaci je smešteno u zapadnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg većeg grada, Prilepa, naselje je udaljeno 40 km zapadno.

Donji Divljaci se nalaze na zapadnom obodu Pelagonije, najveće visoravni Republike Makedonije. Selo je položeno na zapadnim padinama Buševe planine. Nadmorska visina naselja je približno 850 metara.

Klima u naselju je planinska zbog znatne nadmorske visine.

Istorija
--------

Stanovništvo
------------

Po popisu stanovništva iz 2002. godine Donji Divljaci su imali 59 stanovnika.

Pretežno stanovništvo u naselju su etnički Makedonci (100%).

Većinska veroispovest u naselju je pravoslavlje.

Vidi još
--------

* Opština Kruševo

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

***Donji Divljaci*** na Wikimedijinoj ostavi

* www.krusevo.gov.mk Zvanična stranica opštine Kruševo

  

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Kruševo |
| --- |
| **Kruševo** • 
Aldanci • 
Ariljevo • 
Belušino • 
Birino • 
Borino • 
Bučin • 
Vrbovec • 
Gornji Divljaci • 
Donji Divljaci • 
Jakrenovo • 
Miloševo • 
Norovo • 
Ostrilci • 
Presil • 
Pusta Reka • 
Saždevo • 
Sveto Mitrani • 
Selce |  |
**Gubernija** (ruski: *губернія* od latinskog: *gubernator*=upravljač) bile su administrativne jedinice prvog nivoa na koje je Rusko Carstvo bilo administrativno podjeljeno.

One su po svemu ličile na provincije po drugim evropskim zemljama.

Historija
---------

Tu podjelu uveo je Petar Veliki, koji je zemlju 1708. podjelio na 8 gubernija

Gubernijama su upravljali gubernatori koje je postavljao car.
U to vrijeme gubernatori su imali svu vlast u svojim rukama, odnosno administrativnu, vojnu i sudsku vlast. 
Novom reformom 1719. Petar Veliki je tadašnjih 11 gubernija, dalje podjelio na 45 provincija.

Broj gubernija je vremenom rastao da bi za vladavine Katarine Velike - 1796. njihov broj narastao na 51.
Njen sin Pavle I je 1800. smanjio njihov broj na 42. Nakon njega opet se povećavao njihov broj pa ih je 1905 bilo 81.

U prvim godinama Oktobarske revolucije 42 gubernije Ruskog Carstva nastavile su postojati, kao administrativne jedinice i nakon revolucije, iako ne u istoj formi jer njima više nije upravljao - gubernator, već sovjeti.
U periodu 1917.-1921. dodane su još 8 gubernija, nakon reformi provedenih 1920-ih pretvorene u Oblasti, Krajeve ili Autonomne Sovjetske Socijalističke Republike, tako da od 1930. više nema gubernija.

Izvori
------

1. 1 2  „*Guberniya*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 12.01. 2021.
2. 1 2 3 4  „*Историческая эволюция административно-территориального и политического деления России*" (ruski). Демоскоп Weekly. Pristupljeno 12.01. 2021.

Vanjske veze
------------

***Gubernija*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Историческая эволюция административно-территориального и политического деления России* (`ru`)
* *Guberniya* (`en`)