recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Igor Mirović** (Kruševac, 12. 7. 1968), je srpski političar, ekonomista i književnik. Trenutno je na funkciji predsjednika Pokrajinske Vlade Vojvodine. Osnovnu i srednju školu te Ekonomski fakultet završio je u Novom Sadu.

Objavio je dvije zbirke pjesama: *"Nebo nad Vizantijom"* (1994) i *"Kremen plamen"* (2003).

Politički angažman
------------------

Od najranije mladosti politički je angažovan, najprije u Srpskoj radikalnoj stranci, u kojoj je 14 godina bio predsjednik Gradskog odbora Novi Sad, a zatim u Srpskoj naprednoj stranci, čiji je jedan od lidera. Imenovan je za potpredsednika Skupštine Novog Sada u periodu od 1992. do 1994. godine. Obavljao je dužnost zamenika ministra finansija u Vladi Republike Srbije od 1998. do 2000. godine, kao i direktora JP Zavod za izgradnju grada Novog Sada od 2004. do 2008. godine. Na pokrajinskim izborima 2008. izabran je za poslanika kao kandidat na većinskim izborima, a na konstitutivnoj sednici vojvođanske skupštine 16. jula 2008. izabran je za potpredsednika Skupštine AP Vojvodine. Iste godine je bio kandidat za gradonačelnika Novog Sada, ali nije uspeo da se domogne te pozicije.

U Srpsku naprednu stranku prešao je u jesen 2008. godine. Za potpredsednika stranke izabran je u septembru 2012. Piše poeziju i do sada je objavio dve zbirke pesama: "Nebo nad Vizantijom" (1994) i "Kremen plamen" (2003).

U septembru 2013. godine postaje ministar regionalnog razvoja i lokalne samouprave, a tu funkciju obavljao je sve do izbora u martu 2014. godine.

Igor Mirović je 20. juna 2016. godine izabran za predsednika Pokrajinske vlade Vojvodine.

---

**Izvor**:

* Igor Mirović: *"Kremen plamen"*, Novi Sad, 2003. (ISBN 86-7639-714-7)
* Biografija Igora Mirovića, Istinomer

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 2269169929780069380009
* NKC: js20231203161

 |
**Isidor (Iso) Velikanović** (Šid, 29. ožujka 1869. - Zagreb 21. kolovoza 1940.) prevodilac, komediograf, satiričar, pisac humorističnih novela i crtica. Prevodio je sa španjolskog (*"Don Quijote"*) i francuskog jezika. Za Velikanovića se govorilo da je prevoditeljstvo izdigao na razinu umjetnosti. Rodom je bio šokački Hrvat.

Životopis
---------

Na studij je išao u Beč, gdje je počeo studirati medicinu, ali studij nije završio, nego ga je prekinuo.

Studirao je medicinu u Beču, ali ju je napustio. Odlazi potom raditi u Srijemsku Mitrovicu, u kojoj ostaje do 1914.. U Srijemskoj Mitrovici je izdavao humoristično-satirični list Knut.  

Od ratne 1914. odlazi živjeti u Zagreb.

Djela
-----

Iza sebe je ostavio opus od humorističnih djela te brojne vrsne prijevode.

Stilski je njegov humor podsjećao na ruskog književnika Gogolja, a u djelima je prikazivao "*malovaroški*" život.

Popis djela (nepotpun):

* *Otmica*
* *Knez od Lidije*
* *Posvatovci*, komedija
* *Tulumović udaje kćer*, komedija

Počasti i priznanja
-------------------

Njemu u čast, Ministarstvo kulture RH je 2005. ustanovilo nagradu "Iso Velikanović".

Eksterni linkovi
----------------

* Fokus[*mrtav link*] Iso Velikanović i vinkovačka kazališna tradicija

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 72504233
* LCCN: n97090868
* ISNI: 0000 0001 1884 4840
* GND: 130599050
* BNF: cb129645299 (podaci)
* NKC: jx20090724031

 |
**Ivan Either** (u spisima također: *Eyther*, *Ajther*, itd.) (umro u Zagrebu, 1822.), zagrebački graditelj.
Bio je podrijetlom iz Moravske, otkuda je došao u Zagreb 1775. godine. Vodio je gradnje i radio nacrte za zgrade i gradske predjele. Bio je vodeći gradski arhitekt posljednja dva desetljeća 18. stoljeća. Godine 1808.-1809. povjerena mu je obnova Banskih dvora za bana Ignaca Gyulaya. Radio je planove za adaptaciju kuće Oršić u Ćirilometodskoj 5 za gradsku vijećnicu. Prilikom posjeta cara Franje II Zagrebu, radio je dekoraciju i osvjetljenje Gornjega grada. Sačuvan je niz njegovih nacrta za razne objekte u Zagrebu (palača Vojković, franjevački samostan, isusovački kolegij, bolnica na Harmici, gradska ubožnica), koji većinom predstavljaju snimke postojećeg stanja. Ivan Either bio je bratučed graditelja Jurja Eithera, s kojim je imao zajednički obrt. Godine 1795. zapošljavali su 36 pomoćnika i 7 naučnika.

Literatura
----------

* Đurđica Cvitanović, Neki radovi Ivana Eithera, zagrebačkog graditelja iz 18. stoljeća, *Iz starog i novog Zagreba* VI, Zagreb, 1984.
* Lelja Dobronić, *Bartol Felbinger i zagrebački graditelji njegova doba*, Zagreb, 1971.
* Ivy Lentić Kugli, O djelatnosti zidarskog majstora Joannesa Eythera krajem 18. stoljeća u Zagrebu, *Peristil* br. 22, Zagreb, 1979.
**Ivan Sergejevič Šmeljov** (ruski: , 3. oktobar 1873 - 24. jun 1950) bio je ruski pisac. Odrastao u moskovskoj trgovačkoj porodici, neko je vrijeme radio kao državni službenik, da bi nakon revolucije 1905. godine stekao popularnost svojim djelima koji je opisivao prilike u tadašnjoj Rusiji, uglavnom sa kršćanskog i konzervativnog stajališta. Podržavao je Februarsku revoluciju, ali se nakon Oktobarske revolucije okrenuo protiv boljševika te došao na Krim, gdje su mu na kraju građanskog rata pobjednički boljševici pogubili sina jedinca koji je služio kao belogardejski oficir. Nakon toga je otišao u Pariz u emigraciju, gdje je proveo ostatak života. Većina emigrantskih književnika mu je zamjerala preveliko idealiziranje predrevolucionarne Rusije, ali je nakon propasti SSSR-a ponovno stekao popularnost u domovini, gdje su mu 2009. preneseni posmrtni ostaci.

Vanjske veze
------------

* Djela Arhivirano 2007-09-27 na Wayback Machine-u ()
* Biografija ()
* Returning to Russia. Šmeljov ()
* Official Ivan Shmelev page on Facebook (in Russian, English, French, and Polish)
**Operacija Žitni cvet** (njem. *Kornblume*, modri ili njivski različak) je bila zajednička operacija Vermahta i snaga NDH protiv partizana u oblasti Fruške gore i čitavog Srema. Vođena je u četiri faze, od 14. juna do 6. avgusta 1944. godine.

U ovoj operaciji je angažovano između 10.000 i 15.000 osovinskih vojnika.

Tok operacije
-------------

Zbog stalne aktivnosti sremskih partizana na prugama Beograd-Zagreb, Vinkovci-Brčko, Šid-Sremska Mitrovica, Vrdnik-Ruma i Ruma-Klenak i ometanja okupatora u prikupljanju letine, Nemci su 14. juna preduzeli operaciju pod nazivom „Žitni cvet" (nem. *Kornblune*).

### I faza

Glavni štab NOV i PO Vojvodine je pravovremeno saznao za nemačku operaciju i prebacio Šestu vojvođansku brigadu u bosutske šume, a deo Prvog sremskog odreda u jugoistočni deo Srema. 

Do 30. juna okupator je završio pretres Fruške gore, na kojoj nije zatekao jače partizanske snage, već je samo uspeo da otkrije nekoliko partizanskih baza i u njima pohvata oko 100 boraca. 

### II faza

Od 1. do 11. jula okupator je iz rejona Vrdnika i Jarka produžio s akcijama i u severnoistočnom delu Srema u selima: Maradiku, Čortanovcima, Beški, Krčedinu, Novom i Starom Slankamenu, Surduku i Belegišu, terorisao je i opljačkao stanovništvo. Za to vreme Šesta vojvođanska brigada, Prvi i Drugi sremski odred napali su u pozadini neprijatelja: 7/8. jula napali su posadu u selu Čalmi i izvršili sedam diverzija na pruzi Beograd-Zagreb. 

### III faza

Od 12. jula okupator je preneo akciju na jugoistočni i južni deo Srema, gde je pobio oko 100 i odveo u logore oko 250 ljudi. Nemci su potom 17. jula s jednom borbenom grupom, od oko 4.000 ljudi, s pravca Ruma-Bešanovački Prnjavor, a zatim sa drugom, jačine oko 2.000 ljudi iz Šida i Sremske Mitrovice preduzeli koncentrično dejstvo prema Fruškoj gori rotiv Šeste vojvođanske brigade i Prvog sremskog NOP odreda. Borbe su vođene 17. i 18. jula, a naročito kod sela Divoša, na Vetrenjači i Crvenom čotu, kod Bešanova i Bešanovačkog Prnjavora. 

### IV faza

Nemci su 26. jula, s istim snagama, izveli operaciju u Bosutskim šumama protiv Sedme vojvođanske brigade, Drugog sremskog i Majevičkog NOP odreda. Zbog nadmoćnosti neprijatelja Glavni štab Vojvodine je povukao jedinice iz Bosutskih šuma u Slavoniju, na Dilj-planinu, gde su do 9. septembra dejstvovale sa slavonskim partizanima.

Izvori
------

1. 1 2 3  *Vojvodina u Narodnooslobodilačkoj borbi*, Vojna enciklopedija. Beograd 1975. godina
2. ↑  Operation "Kornblume"

Vidi još
--------

* Spisak osovinskih operacija u Jugoslaviji
* Spisak antipartizanskih operacija u NDH
* Narodnooslobodilačka borba u Vojvodini
* Srem u Narodnooslobodilačkoj borbi

Vanjske veze
------------

* Operation "Kornblume"
* Operation "Kornblume"
**Romi u Bosni i Hercegovini** žive preko 600 godina. Prema popisu iz 1991. godine, u Bosni i Hercegovini je bilo 8.864 Roma ili 0,2% stanovništva. Kasnijim popisom evidentireno je duplo više Roma, a neke pretpostavke nevladinog sektora su i do 10 i više puta.

Historija
---------

Opštine sa značajnijom romskom manjinom
Rousseau, francuski konzul u BiH, procijenio je 1866. godine broj od 9.965 Roma ili 1.1% stanovništva. Johann Roskiewicz je procijenio 1867. godine broj Roma u Bosni na 9.000 (1.2%) i u Hercegovini na 2.500 (1.1%), što u zbiru daje broj od 11.500 Roma. 1911. godine, Encyclopædia Britannica spominje 18.000 Roma u Bosni i Hercegovini (1.6%).

Demografija
-----------

Važne zajednice žive u Brčkom, Bijeljini, Sarajevu, Banjoj Luci, Mostaru, Tuzli, Kaknju, Prijedru, Zenici i Tesliću.

Značajni bosanski Romi
----------------------

* Hedina Tahirović-Sijerčić, Dr.sc. profesor, pjesnik, pisac, autor prvog bosansko-romskog i romsko-bosanskog rječnika
* Dervo Sejdić, potpredsjednik NGO Kali Sara Roma informacionog centra
* Indira Bajramović, ekonomistkinja i aktivistkinja za prava romkinja
* Selma Selman, umjetnica i aktivistkinja
* Čika Mišo, posljednji čistač cipela u BiH
* Emra Tahirović, nogometaš

Povezano
--------

* Etničke grupe u Bosni i Hercegovini
„Zemaljski muzej" preusmjerava ovdje. Za ostala značenja, v. Zemaljski muzej (razvrstavanje).
Zemaljski muzej u Sarajevu
**Zemaljski Muzej Bosne i Hercegovine** u Sarajevu je najstarija muzejska institucija u Bosni i Hercegovini, osnovana 1888. godine, za vrijeme Austro-Ugarske vladavine. U početku je muzej bio smješten u neuslovnim prostorijama, da bi regulacionim planom iz 1909. godine načinjena skica muzeja i predviđena njegova izgradnja u središnjem dijelu grada Sarajeva, na današnjem Trgu Bosne i Hercegovine. Arhitekt Karlo Paržik je uradio projekt za zgradu muzeja, koja se sastoji od četiri zasebna paviljona, međusobno povezana terasama, sa unutrašnjim atrijom gdje je smještena botanička bašta. Zgrada je rađena u neorenesansnom stilu. Interesantno je da je to jedina zgrada muzeja u jugoistočnoj Evropi koja je namjenski građena za tu svrhu.

Zemaljski muzej u Sarajevu je u toku svog gotovo stogodišnjeg postojanja uspio sakupiti dobar dio kulturnog nacionalnog nasljeđa zemlje i svih njenih naroda. Eksponati su razvrstani po odjeljenjima (arheološko, etnološko i odjeljenje prirodnih nauka) u nekoliko različitih zbirki (folklorna, numizmatička, prirodoslovna, prahistorijska, antička i druge), a najznačajniji muzejski eksponat je poznata sarajevska Hagada, tradicionalna jevrejska knjiga, koju su Sefardi donijeli u Sarajevo po svome izgonu iz Španije.

Muzej je teško oštećen u toku posljednjih ratnih sukoba u Bosni i Hercegovini od 1992. do 1995.

Iako je problem nepotpunog i neblagovremenog finasiranja bio evidentan kroz poslijeratne godine operacije muzeja, 13. oktobra 2004. muzej je zvanično zatvoren za javnost na neodređeno vrijeme zbog nedostatka finansijskih sredstava za njegovo normalno funkcioniranje.

Botanički vrt zemaljskog muzeja
-------------------------------

**Botanički vrt** se nalazi u centralnom dijelu kompleksa Zemaljskog muzeja. Jedini je spomenik ove vrste u Sarajevu. Osnovan je 1913. godine, a njegov osnivač je bio istaknuti botaničar Karlo Maly. Površina botaničkog vrta iznosi 14.270 m2 i u njemu se uzgaja više od 3000 biljnih vrsta. Vrt sadrži vrlo vrijedne zbirke: endemskih vrsta, tercijalnih relikata, naših florističkih rijetkosti. U prekrasnom ambijentu se na jednom mjestu mogu vidjeti brojne egzotične vrste drveća kao što su: japanska trešnja (Prunus serrulata), mamutovac (Sequoia), ginko (Ginkgo biloba) i dr. Posebnu atrakciju predstavlja fontana u centralnom dijelu vrta, okružena bujnom vegetacijom, koja doprinosi da vrt na posjetioca ostavlja utisak romantičnog cvijetnog parka. Botanički vrt posjeduje veoma vrijedan herbarij. Autori tih vrijednih kolekcija su: Blau Otto (1828-1879), Moellendorff Otto (1848-1903), Hofmann Florian (1834-1889), Brandis Erich (1834-1931), Fiala Franjo (1861-1898), Beck Günther von Mannagetta (1856-1931), and Maly Karlo (1874-1951).

Povezano
--------

* Glasnik Zemaljskog muzeja BiH

Vanjski linkovi
---------------

* Zemaljski muzej Bosne i Hercegovine Arhivirano 2008-10-15 na Wayback Machine-u

***Zemaljski muzej Bosne i Hercegovine*** na Wikimedijinoj ostavi
Insekt star oko 50 miliona godina zarobljen u ćilibaru
**Ćilibar** ili **jantar** je fosilna smola, koja se upotrebljava za izradu nakita i lakiranje. Iako nije mineral, jer nema kristalnu strukturu, smatra se dragim kamenjem. Grčki naziv za ćilibar je elektron, te odatle potiče i naziv za elektricitet (prilikom trljanja, ćilibar se naelektriše). Ćilibar se dobijao iz četinarskog drveta *Pinus succinifera*, koje je izumrlo. To je tvrdi lomljivi materijal, aromatičan, rastvorljiv u kiselinama. Obično je polutransparentan sa sjajnom površinom. Moguće ga je polirati. Sadrži sukcinatnu kiselinu u kompleksiranom obliku. Sintetički ćilibar je fenol-formaldehidna (ili druga) smola. Jantarno ulje je smesa terpena i koristi se za lakiranje.

Rasprostranjenost
-----------------

Nalazišta ćilibara se mogu naći u mnogim zemljama sveta. Najpoznatija nalazišta u Evropi su ona u baltičkim zemljama, 90% ćilibara se dobija u ruskom Kaliningradu, ostalo u Estoniji, Latviji, Litvaniji, Poljskoj i Nemačkoj; ima ga u Švajcarskoj, Austriji i na Siciliji. U Americi ga ima najviše u Dominikanskoj Republici.

Baltički ćilibar je nastao u tercijaru, većim delom u oligocenskoj epohi pre 40-60 miliona godina.

Poreklo ćilibara
----------------

Početkom 19. veka smatralo se da ćilibar potiče isključivo iz oblasti Baltika. Pruski hemičar Oto Helm, polazeći od činjenice da baltički ćilibar sadrži visok stepen sukcinatne kiseline, zaključio je da baltički karakteriše najmanje 3% ove supstance. Godinama je procenat sukcinatske kiseline bio test za utvrđivanje porekla ćilibara.

Analiza ćilibara, prvenstveno infracrvena spektrografija, može biti jasan pokazatelj kulturnih preobražaja praistorijskih zajednica. Ćilibar je pronađen u mikenskim grobovima i na mediteranskim nalazištima koja datiraju iz bronzanog i gvozdenog doba, ukazuju na svoje baltičko poreklo.

Osim metode infracrvene spektrografije, za utvrđivanje sastava ćilibara koriste se još i gasna hromatografija, hromatografija tankog sloja, spektrometrija mase, nuklearno magnetna rezonanca, neutronska aktivizacija. Ove metode daju uglavnom slične rezultate i mogu da posluže za proveru rezultata infracrvene spektrofrafije, koja je najjednostavnija, najbrža i najekonomičnija, za utvrđivanje porekla ćilibara.

Izvori
------

1. ↑  J. A. Vaccari:Materials Handbook, McGraw Hill, 2002 ISBN 978-0-07-136076-0
2. ↑  Aleksandar Palavestra, Analize ćilibara i model praistorijske trgovine, SANU, Beograd, 1992.

***Ćilibar*** na Wikimedijinoj ostavi

V. također
----------

* Jantarni put



  


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **geologiji** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
*Predaja generala Burgojna* Džona Trambula iz 1822. Ova slika je izložena u rotondi Kapitola SAD.
**Bitke kod Saratoge** (vođene 19. septembra i 7. oktobra 1777) su odlučile sudbinu vojske britanskog generala Džona Burgojna u Američkom ratu za nezavisnost i uglavnom se smatraju prekretnicom rata. Ove dve bitke su vođene na istom mestu, 14 km južno od Saratoge.

Burgojnov pohod da odseče Novu Englesku od južnih kolonija je dobro počeo, ali je usporen zbog logističkih problema. Burgojn je izvojevao malu taktičku pobedu nad generalom Horejšiom Gejtsom i Kontinentalnom armijom u bici kod Frimanove farme 19. septembra uz značajne gubitke. Njegovi dobici su poništeni kada su ga Amerikanci ponovo napali 7. oktobra u bici kod Bemisovih visova i zauzeli deo britanskog sistema odbrane. Burgojn je stoga bio primoran da se povuče, a njegovu vojsku je opkolila mnogo veća američka vojska kod Saratoge, primoravši ga na predaju 17. oktobra. Vesti o Burgojnovoj predaju su bile razlog da Francuska zvanično stupi u rat kao saveznik Amerikanaca, mada je prethodno davala zalihe, municiju i topove, među kojima i de Valjerove topove, koji su igrali važnu ulogu u bici. Zvanično učešće Francuske je pretvorilo ovaj rat u svetski rat. Ova bitka je takođe za posledicu imala i španski doprinos ratu na strani SAD.

Prva bitka 19. septembra je počela kada je Burgojn poslao deo svoje vojske u pokušaju da zaobiđe utvrđene američke položaje na Bemisovim vrovima. Benedikt Arnold, koji je očekivao ovaj manevar, je postavio značajne snage na Burgojnovom putu. Iako je Burgojn uspeo da zauzme Frimanovu farmu, ova pobeda je došla po ceni značajnih žrtava. Čarke su nastavljene u danima nakon bitke, dok se Burgojn nadao da će stići pojačanje iz Njujorka. U međuvremenu, američke milicije su nastavile da pristižu na poprište bitke čime su značajno uvećali američku vojsku. Razmirice u američkom logoru su naterale Gejtsa da razreši Arnolda komande.

Istovremeno sa prvom bitkom, američke snage su takođe napale britanske položaje u oblasti Fort Tajkonderoge i bombardovali su tvrđavu nekoliko dana pre povlačenja. Britanski general, ser Henri Klinton je zauzeo američke tvrđave u brdima oko reke Hadson u pokušaju da odvrati pažnju Amerikancima od Burgojna, ali nju njegovi napori stigli prekasno da pomognu Burgojnu. Burgojn je ponovo napao Bemisove visove 7. oktobra, posle čega je postalo očigledno da neće na vreme dobiti pojačanje koje će ga izvući. U žestokoj borbi, koju je obeležilo Arnoldovo nadahnuto okupljanje američkih vojnika (što je bilo otvoreno kršenje naredbe da se ukloni sa bojišta), Burgojnove snage su odbačene na položaje koju su držali pre bitke od 19. septembra, a Amerikanci su osvojili deo utvrđenih britanskih položaja.

Vanjske veze
------------

***Bitke kod Saratoge*** na Wikimedijinoj ostavi
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **književnosti** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |

  

**Güvahi** (Geyve, kraj 15. stoljeća – umro oko 1519/1526.) je bio osmanski pjesnik iz 16. stoljeća.

Život
-----

Nema puno izvora o njegovom životu. Neki ga spominju kao »Geyveli«, dakle »iz Gejva«, dok Latifi kaže da je rođen u nekom drugom mjestu pa da je se nastanio u Gejvama. Katip Čelebija kaže da je njegovo pravo ime bilo Mehmed, a ime njegovog oca Abdullah. Rani izovri navode da je po zanimanju bio sipahi i da je bio vlasnik timara.  

Sudjelovao je u Čaldiranskoj i u Egipatskoj ekspediciji sultana Selima kao timarlijski konjanik, a i on sam se predstavlja u *Pend–nâmeu* kao spahija. U svojim djelima je davao mnoge savjete i služio je se rado poslovicama. Potom, poslovice i anegdote i priče koje je sastavio iz Anadolije pretočio je u svoje djelo u stihovima tijekom ovog pohoda. Njegovo glavno djelo *Pendnâme* je kao klasik u Turskoj književnosti, a pjesnik je ovo djelo napisao u stilu masnavija i sastoji se od 2.133 dvostiha. Güvâhî je svoje djelo nazvao *Kenzü'l-Bedâyi*, no djelo je kasnije bilo poznato kao *Pend-nâme*, po nazivu žanra u kojem je uključeno. Katip Čelebi također spominje djelo kao *Kenzü'l-Bedayi*. Glavna važnost djela je u sadržaju i materijalu, mada inače, djelo se nije jako svidjelo suvremenicima. Kome je djelo posvećeno, je pitanje koje je ostalo bez odgovora. Latifi, Aşık Çelebi, Hasan Çelebi i Alî kažu da je djelo napisano u ime sultana Selima. Međutim, datum pisanja knjige je 1526. i lakše pripada vremenu Sulejmana Veličanstvenog. Štoviše, ime «Kanuni» se spominje u različitim dijelovima knjige i hvaljen je kao sultan tog doba, dok s druge strane, nadimak «Yavuz» se sreće samo jedamput, kako bi se pokazalo da je on Sulejmanov otac. Djelo je vjerojatno zamišljeno za Selima I. ali je vjerojatno nakon njegove smrti predstavljeno Sulejmanu.  

Güvahi je umro negdje između 1519. i 1526.

Djela
-----

* *Pend-nâme*
* *Gurbet-nâme*
* *İbret-nâme*

Spoljašne veze
--------------

Bilješke
--------

Izvori
------

Bibliografija
-------------
**Đuro Blažeka** (rođen 8. april 1968, Prelog Hrvatska) hrvatski je lingvist, učitelj, leksikolog, leksikograf i stručnjak kajkavštine.

Rođen je u međimurskom Prelogu, gdje završio i osnovnu školu 1982. godine. 1992. godine diplomirao je u Zagrebu. Za kratko vreme je išao u Salzburg da se uči nemački jezik. Od 1992. do 1998. studirao je lingvistiku na Filozofskom fakultetu Sveučilišta u Zagrebu. 1998. godine magistrirao je s temom *Govor Preloga* i 2004. godine obranio je doktorski rad *Govori Međimurja.* Od 1992. do 1999. predavao je hrvatski jezik po zagrebačkim gimnazijama i dobio mjesto predavača u Visokoj učiteljskoj školi u Čakovcu. Od 1. oktobra 2009. do 30. septembra 2012. bio je član Vijeća društveno-humanističkog područja Sveučilišta u Zagrebu. 18. februara 2015. imenovan je od Nacionalnog vijeća za znanost, visoko obrazovanje i tehnološki razvoj na dužnost člana Matičnog odbora za područje humanističkih znanosti.

Đuro Blažeka bavi se dijalektologijom, leksikologijom i pseudoanalogonimijom. Autor je 5 knjiga i pedesetak znanstvenih radova od kojih su mnogi objavljeni u lingvističkim časopisima u Hrvatskoj i Mađarskoj. Doprinosio je napisanju dijalektoloških rečnika iz Međimurja, Pomurja i Podravine. Sudjeluje kao suradnik i na mnogim drugim znanstvenim projektima, a najvažniji su *Hrvatski jezični atlas, Istraživanja kajkavskog narječja, Hrvatske kajkavske leksicke studije, Hrvatska ekonimija.* Više je puta bio gost predavač u Mađarskoj (Budimpešta, Pečuh, Szombathely) i Bosni (Bihać). U nekoliko je navrata organizirao usavršavanje hrvatskog jezika budućih učiteljica hrvatskog jezika u Mađarskoj.

2014. adaptirao je na ludbreško-kajkavski govor u Hrvatskom narodnom kazalištu u Osijeku drame *Vučjak* Miroslava Krleže.

Intenzivno se bavi i šahovskom pedagogijom. Oženjen je i otac četvero dijeta. Danas živi u Zagrebu.

***Đuro Blažeka*** na Wikimedijinoj ostavi

Vanjske veze
------------

* Đuro Blažeka: Biografija (ufzg.unizg.hr)[*mrtav link*]
* Đuro Blažeka - Bibliografija[*mrtav link*]
* Lista radova iz CROSBI bibliografije[*mrtav link*]
* Đuro Blažeka (bib.irb.hr)

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 120513698
* LCCN: no2010054973
* ISNI: 0000 0000 7812 3829
* GND: 1073316033
* CONOR.SI: 173972323

 |
**Abdul Manan Čaudhuri** (beng. *আবদুল মান্নান চৌধুরী* [*Ābadula Mānnāna Caudhurī*]; rođen 1. januara 1948) bangladeški je akademik, edukacionista i borac za slobodu rata oslobađanja 1971. Bangladeša. U septembru 2018. godine bio je potkancelar Svjetskog univerziteta Bangladeša (WUB). Prethodno je bio profesor Univerziteta Dake. Takođe je prethodno bio i *selection grade* profesor prethodno spomenutog univerziteta.

Obrazovanje
-----------

Čaudhuri je rođen u distriktu Kumila (Bangladeš). Doktorirao je u Londonu; magistrirao je u Mančesteru i Daki.

Karijera
--------

### Akademik

Čaudhuri je radio na čelu odjeljenja, kao akademski dekan i sindikalni član na Univerzitetu Bajero u Nigeriji. Kao pridruženi profesor, 1978. godine počeo je da radi na Univerzitetu Dake. Bio je proktor Univerziteta od 1987. do 1989. godine. Od 1989. do 1992. godine, bio je profesor Menadžmenta na ovom univerzitetu. 1992. godine je unapređen u *selection grade* profesora menadžmenta. 12. aprila 2005. godine uprava Univerziteta Dake imenovala ga je kao prvu osobu koja se našla na čelu Odjeljenja za Menadžmentske informacione sisteme (MIS). Funkciju *selection grade* profesora Odjeljenja za MIS na Univerzitetu Dake obavljao je do 2012. godine.

Radio je kao glavni kadar Odjeljenja za Menadžment na Univerzitetu Dake od 1992. do 1995. godine. Doprinio je osnivanju Nacionalnog Instituta Poslovne administracije i Informacione nauke (2000) i Instituta Poslovne administracije i informacionih sistema (1998).

Bio je osnivač-direktor ’poslijepodnevnog *MBA* programa’; Odjeljenja za Menadžmentske studije, na Univerzitetu Dake. Od 2007. do 2010. godine bio je potkancelar Svjetskog univerziteta Bangladeša (WUB, od engl. *World University of Bangladesh*; beng. *ওয়ার্ল্ড ইউনিভার্সিটি অব বাংলাদেশ*). 2012. godine se priključio WUB-u ponovo kao njegov potkancelar.

### Administrator

Ima nešto administrativnog iskustva. 1996. godine je izabran za predsjednika Nacionalne menadžmentske asocijacije. Bio je direktor Bangladeške komerc banke (engl. *Bangladesh Commerce Bank Ltd*) 1998. godine. Bio je član Finansijskog komiteta, Univerzitet Dake (od 1998. do 1999. godine); Nacionalnog Odbora za drogu i narkotike u Ministarstvu unutrašnjih poslova, Vlada NR Bangladeš (1999. godine); i Zatvorskog reformnog komiteta u Ministarstvu društvenog dobra, Vlada NR Bangladeša (1998). Doživotni je član Asocijacije Mančesterske poslovne škole, Asocijacije Britanskih vijećkih učenjaka i Nacionalne menadžmentske asocijacije Bangladeša, te mnogih drugih društveno-kulturalnih organizacija.

Doprinos u Bangladeškom oslobodilačkom ratu
-------------------------------------------

Čaudhuri je imao pozitivan doprinos u Bangladeškom oslobodilačkom ratu 1971. godine. Bio je borac za slobodu i učestvovao u nekoliko pokreta povezanih sa spomenutim ratom. Bio je savjetnik Nacionalnog Vijeća za borce za slobodu.
**Martin Caidin** (14.9. 1927–24.3. 1997.) bio je američki pisac koji je stekao reputaciju kao autoritet na polju aeronautike i avijacije.

Caidin, koji je cijelog života bio avio-entuzijast, je napisao nekoliko knjiga na temu vojne historije, odnosno historije ratnog zrakoplovstva, od čega je najpoznatija *Samurai!*.

Od godine 1957. je pisao i književna djela, pri čemu se orijentirao na žanr naučne fantastike. Godine 1964. je napisao roman *Marooned* o američkom astronautu zarobljenom u orbiti, a koji je 1969. adaptiran u istoimeni film.

Godine 1968. je napisao roman *The God Machine* u kojem se dotakao motiva bionike, koji će nakon toga postati njegova opsesija. Godine 1972. je isti motiv iskoristio u romanu *Cyborg* čiji je junak kiborg po imenu Steve Austin. Isti se lik pojavio u još tri Caidinova romana, ali je široj javnosti poznat po TV-filmovima koji su bili podloga za izuzetno uspješnu TV-seriju *Čovjek od šest miliona dolara*.

Eksterni linkovi
----------------

* Martin Caidin na Internet Speculative Fiction Database
* Biography at gwillick.com Arhivirano 2008-12-01 na Wayback Machine-u
* Martin Caidin na sajtu IMDb

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 111077848
* LCCN: n79018370
* ISNI: 0000 0001 2147 8087
* GND: 1062533100
* SELIBR: 344652
* SUDOC: 06114164X
* BNF: cb140843810 (podaci)
* BIBSYS: 90229803
* NDL: 00435054
* NKC: jn19990001291
* BNE: XX1221673
* CiNii: DA04438499
* CONOR.SI: 45054051
* NSK: 000086293

 |
**Branko Stinčić** (Zagreb, 17. prosinca 1922 - Zagreb, 12. listopada 2001), hajdukov vratar sa ukupno 74 nastupa za Bile. Na vratnice je stao prvi puta u zagrebačkom klubu Pekarski, što je bio klub pekarskih zanatlija. Od 1942. do 1945. brani za zagrebačku Trešnjevku, a zatim za novoformirani klub Dinamo. 

Do Hajduka će doći zahvaljujući tome što će biti pozvan na služenje vojnog roka u Splitu, gdje iasprva brani za Mornara gdje su ga uočili hajdukovi stručnjaci sa Lukom Kaliternom, te je od 1946 prvi vratar Splićana i osvaja te godine prvenstvo Narodne Republike Hrvartske.

U sezoni 1948/49 na golu ga smjenjuje perspektivni vratar Vladimir Beara koji će postati najveći golman hajduka svih vremena, i za kojega je Lav Jašin kad je primao nagradu za najboljeg vratara na svijetu izjavio *za mene je najbolji vratar na svijetu Vladimir Beara*. 

Za Hajduk nastupa od 1946 do 1949, nakon čega se vraća u Zagreb i pristupa Dinamu. Njegov sin Želimir branio je za Dinamo i reprezentaciju Jugoslavije. Branko Stinčić sahranjen je na zagrebačkom groblju Mirogoj.
**Guido Mineo** (Motovun) je hrvatski glazbeni producent, snimatelji i gitarist.

Glazbenu karijeru godinama je gradio u inozemstvu (Njemačka, Velika Britanija). Kao studijski djelatnik surađivao je s brojnim poznatim sastavima i autorima. Na hrvatskoj rock sceni pojavljuje se početkom Domovinskog rata s domoljubnom skladbom "We're Gonna Be Free", koju je u duetu otpjevao s Josipom Lisac. U svom rodnom gradu Motovunu otvara privatni tonski studio te surađuje s brojnim hrvatskim sastavima i glazbenicima poput Vladimira Kočiša - Zeca Tonija Cetinskog, Radojke Šverko, Olivera Dragojevića, sastava Maxmett te na raznim kompilacijama.

Samostalni album pod nazivom *Mineo* objavio je 1993. godine u izdanju Croatie Records. Album sadrži njegova djela nastala nakon povratka u Hrvatsku. Nakon objavljivanja albuma slijede brojni nastupi na TV-u i uživo koncerti koji su u ono vrijeme najčešće bili humanitarnog karaktera.

Dobitnik je diskografske nagrade Porin koju je 1996. godine osvojio u kategoriji skladba godine, ("23. prosinca" ).

Diskografija
------------

* 1993. - *Mineo* (Croatia Records)

Literatura
----------

* Koraljko Pasarić, "MALA enciklopedija hrvatske pop i rock glazbe", Nema problema, Rijeka, 1994. godine, str. 131, ISBN 963-6352-00-1 Uneseni ISBN nije važeći.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **muzičaru** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
Sv. Martin od Brage u rukopisu iz 10. vijeka.
Sveti **Martin od Dumioa** ili **Martin od Brage** (latinski: ; španski: , portugalski: , cca. 520–580) bio je kršćanski nadbiskup grada Bracara Augusta u Hispaniji (današnja Braga u Portugalu), poznat i kao crkveni pisac. Rođen je u Panoniji, te je otišao hodočastiti u Svetu zemlju, gdje je postao redovnik. Tamo je, prema nekim pretpostavkama, sreo hodočasnike iz Hispanije koji su ga nagovorili da s njime dođe u Galeciju gdje je pomagao pri probraćenju Sveva, tada uglavnom pagana ili arijanaca. Tamo je došao oko 550. i osnovao nekoliko samostana. U maju 561. je kao biskup Duomioa sudjelovao u Prvom saboru u Bragi. Kasnije je postao nadbiskup Brage i predsjedao tamošnjim Drugim saborom. Za vrijeme njegovog stolovanja je većina stanovništva preobraćena na ortodokosno nikejsko kršćanstvo, odnosno katoličanstvo, a što je uključivalo i Britoniju gdje su živjeli izbjeglice iz Britanije i održavali keltske obrede.

Djela
-----

Uz nekoliko prigodnih pjesama, Martin je sastavio tri moralna spisa, koja se po izboru tema oslanjaju na djela filozofa Seneke: *Obrazac čestita života* *(Formula vitae honestae)*, *O srdžbi* *(De ira)* i *O poniznosti* *(De humilitate)*. Djelo *O obraćenju seljakâ* *(De correctione rusticorum)*, gdje se zalaže za iskorjenjivanje poganstva, osobito je značajno za poznavanje tadašnjih seoskih običaja u Hispaniji.

Izvori
------

* „St. Martin of Braga". *Catholic Encyclopedia*. New York: Robert Appleton Company. 1913.
* *Opera omnia*. Arhivirano 2006-04-24 na Wayback Machine-u complete bibliography
* Buckwald, Wolfgang; Hohlweg, Armin; Prinz, Otto (1984). *Rečnik grčkih i latinski pisaca antike i srednjeg veka [Tusculum-Lexicon griechischer und lateinischer Autoren des Alterums und des Mittelalters]*. Beograd: Vuk Karadžić.
* Hosu, Stjepan (1977), „Srednjovjekovna latinska književnost", *Povijest svjetske književnosti*, **2.**, Zagreb: Mladost, pp. 347–403

***Martin od Brage*** na Wikimedijinoj ostavi


|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 67710985
* LCCN: n50068409
* ISNI: 0000 0001 1663 7848
* GND: 118731300
* SUDOC: 028197089
* BNF: cb120081208 (podaci)
* BIBSYS: 95003405
* NLA: 45052334
* BNE: XX1184779

 |
**Operacija Ružica** (njem. *Röslein*, Rezlajn) je bila vojna operacija Vermahta, uz podršku ustaša i četnika, protiv partizana u oblasti istočne Bosne. Vođena je sredinom jula 1944. godine.

Operacija "Röslein" u istočnoj Bosni je vođena istodobno kad i operacija Draufgenger u Crnoj Gori. Obe su vođena radi sprečavanja prodora NOVJ u Srbiju.

Angažovane snage
----------------

Nemci su u ovoj operaciji angažovali delove 7. SS i 13. SS-divizije i četnike, s ciljem da se spreči prodor jedinica NOVJ iz istočne Bosne u Srbiju.

Za operaciju »Rezlajn«, koja se izvodila pod komandom 5. SS korpusa, okupator je obrazovao tri borbene grupe: »Jug« - u sastavu dva bataljona 7. SS i jedan bataljon 13. SS divizije, koja je napadala od Sokoca ka Vlasenici; »Istok« - 2. i 3. bataljon 28. puka 13. SS divizije, koja je dejstvovala na pravcu Zvornik-Šekovići; i »Sjever« — 1. i 3. bataljon 27. puka 13. SS divizije, koja je nastupala iz doline Spreče ka Prnjavoru i Živinicama. Svakoj od tih borbenih grupa bile su pridodate kvislinške snage (ustaše, domobrani, četnici i zeleni kadar) iz rejona iz kojih su one krenule u napad.

Tok operacije
-------------

15. 7. 1944. godine započeta su dejstva sa dve borbene grupe u operaciji »Rezlajn«. Sa severa su dejstvovala tri bataljona a sa juga jedan bataljon 7. SS-brdske divizije. Čim je počela operacija, štab 3. korpusa NOVJ je nastojao da koordiniranim dejstvima svojih divizija i jedinica 12. korpusa, koji mu je operativno bio potčinjen, zaustavi neprijateljev prodor u Birač i potisne osovinske snage koje su upale u dolinu Drinjače.

18. jula je počela nemačka akcija na prostoru Kladanj — Vlasenica — Sokolac protiv jedinica 3. korpusa NOVJ. 20. jula u Birač su prodrli 2. i 3. bataljon 28. puka 13. SS divizije, ojačani sa 2.000 do 3.000 četnika (Majevičkog korpusa) i oko 1.500 zelenokadrovaca iz doline Spreče.

Od 20. do 22. jula 1944. godine vođen je boj na Bačkovcu, koji spada među uspješnije borbe jedinica NOVJ u istočnoj Bosni protiv 13. SS divizije. Uspjeh je postignut prvenstveno zbog ostvarenog iznenađenja. Dobro je iskorišćeno šumom i drugim rastinjem pokriveno zemljište, pa su bataljoni 16. muslimanske brigade izišli pred okupatora a da ih nije primjetio. Na Stolici i Bačkovcu okupator je imao jedan ojačani bataljon, 600 do 1.000 vojnika. Napadalo gaje osam četa 16. muslimanske brigade, u kojima nije bilo više od 250 do 300 boraca. Kasniji napadi - pred svanuće 21. i uveče 21/22. jula - iako je u njima izjednačen brojni odnos snaga, nisu dali veće rezultate. Prema partizanskim procenama, 13. SS divizija je u toku bitke pretrpela gubitke od oko 200 mrtvih i ranjenih, najviše prvog dana napada.

Izvori
------

1. ↑
2. 1 2 3 4  Ahmet Đonlagić: 27. ISTOČNOBOSANSKA DIVIZIJA[*mrtav link*]
3. ↑

Vidi još
--------

* Spisak antipartizanskih operacija u NDH
* Spisak osovinskih operacija u Jugoslaviji

Vanjske veze
------------

* Operation "Röslein"

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **bitkama i ratovima** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
U starom su vijeku u dolini gornjeg Nila, na području između prve i šeste katarakte, tada zvanom i Nubija, postojala tri kušitska i meroetska kraljevstva. Na njih je velik utjecaj izvršila civilizacija Starog Egipta s kojom su se često sukobljavali, ali i trgovali i preuzimali njene kulturne stečevine.

U trećem ili četvrtom vijeku na područje Sudana proširilo se kršćanstvo, ali sredinom 7. vijeka sa sjevera dolazi islam koji tokom slijedećih 1000 godina postaje dominatna vjera. Važna kraljevstva srednjovjekovnog Sudana bila su Makurija i Senar.

Godine 1820. Sudanom je zavladao susjedni Egipat. Egipatska vlast, a osobito pokušaj ukidanja ropstva u drugoj polovici 19. vijeka, koji su podupirale zapadne kolonijalne sile, izazvali su veliko nezadovoljstvo Sudanaca pa je 1885. izbila pobuna pod vodstvom Muhameda Ahmeda - Mahdija koja je nakon početnih velikih uspjeha okrunjenih osvajanjem Kartuma 1885. i formiranjem države ipak ugušena pobjedom britanske vojske 1898. Formalno Britansko-Egipatski Kondominijum, Sudan je *de facto* bio pod britanski - protektorat (kolonija) podijeljen na napredniji arapski sjever i afrički jug koji je prepušten kršćanskim misionarima.

Godinu dana prije stjecanja nezavisnosti 1956. na jugu je izbio građanski rat zbog nezadovoljstva tamošnjih kršćana hegemonijom muslimana u političkom i privrednom životu zemlje. Mirovni je sporazum postignut 1972. poslije 17 godina borbi, ali se rat ponovno rasplamsao 1983. nakon ukidanja dogovorene autonomije juga i uvođenja elemenata šerijata u sudanske zakone. Od nezavisnosti, Sudanom su uglavnom vladali vojni oficiri koji su na vlast dolazili državnim udarima. General Omar el Bašir je došao na vlast državnim udarom 1989, a pobedio na izborima 1995. Omar el Bašir je bio drugi put izabran za predsednika 30.12. 2000 Sudana i obećao da će nastaviti napore za uspostavljenje mira u zemlji u kojoj je oko dva miliona ljudi poginulo u sukobima u građanskom ratu ili umrlo od gladi. Tokom 1990-ih ovdje je svoju bazu imao Osama bin Laden. Godine 2003. sukobile su se provladine paravojne jedinice Džandžavidi i nearapski islamski gerilci u istočnoj pokrajini Darfur.

Izvori
------

***Historija Sudana*** na Wikimedijinoj ostavi

* Photographs from the Sudan
* P.M. Holt and M.W. Daly, *A History of the Sudan* (1961, 5th ed. Longman 2000)
* South Sudan: A History of Political Domination - A Case of Self-Determination, (Riek Machar)
* Civil War in Sudan: The Impact of Ecological Degradation
* Multimedia Presentation on Darfur Arhivirano 2022-03-31 na Wayback Machine-u
* Sudan Emancipation & Preservation Network (SEPNet) Arhivirano 2008-05-10 na Wayback Machine-u
* () Voyage au pays des pharaons noirs Travel in Sudan : pictures and notes on the nubian history
* Short History of Sudan, Dr. Mohamed H. Fadlalla, iUniverse, 30 April 2004, ISBN 978-0595314256
* The Problem of Dar Fur, Dr. Mohamed Hassan Fadlalla, iUniverse, Inc. (July 21, 2005), ISBN 978-0595365029
Varšavski pakt
Karta članica Varšavskog pakta.
**Varšavski pakt** (ponekad nazivan i **Varšavski ugovor**; službeno naziv je bio *Sporazum o prijateljstvu, suradnji i međusobnoj pomoći*) je bio vojni savez država istočnog bloka, koje su ga organizirale kao odgovor na stvaranje Sjevernoatlantskog pakta na Zapadu godine 1949. Kao izgovor za stvaranje Varšavskog pakta je poslužilo ponovno naoružavanje Zapadne Njemačke i njeno primanje u NATO preko ratifikacije pariških sporazuma. Varšavski ugovor je sastavio Nikita Hruščov godine 1955 te je bio potpisan u Varšavi (po čemu je nazvan) 14. maja 1955.

Članice
-------

* SSSR
* Albanija (naknadno istupila iz ideoloških razloga)
* Bugarska
* Rumunjska
* Istočna Njemačka
* Mađarska
* Poljska
* Čehoslovačka

Sve komunističke države istočne Evrope su bile potpisnice, osim SFRJ. Članice pakta su se obvezale, da će jedna drugu potpomagati ukoliko ijedna bude napadnuta. Sporazum je također navodi da se odnosi među članicama temelje na međusobnom nemiješanje u unutrašnje poslove, odnosne poštovanju suvereniteta i nezavisnosti članica.

Te su odredbe samo godinu dana kasnije bile prekršene prilikom sovjetske invazije na Mađarsku i gušenja tamošnje antikomunističke pobune godine 1956. 

Albanija je u Paktu prestala sudjelovati godine 1961. zbog sovjetsko-kineskog raskola, tokom koga je staljinistički režim Envera Hohxe podržavao NR Kinu. Iz Pakta je formalno izašla godine 1968.

Najveća vojna akcija u povijesti Pakta bila je sovjetska invazija na Čehoslovačku godine 1968. u svrhu gušenja tamošnjeg reformskog pokreta. U toj akciji su, uz sovjetske, sudjelovale i istočnonjemačke, mađarske, poljske i bugarske trupe. Rumunjska, iako članica Pakta, je u tome odbila sudjelovati. Opravdanje za invaziju je poznato kao Brežnjevljeva doktrina, odnosno teorija ograničenog suvereniteta, prema kojoj je SSSR sebi priskrbio pravo intervencije u slučajevima da neka od članica pokuša skrenuti sa "socijalističkog" puta.

Varšavski pakt nakon toga formalno nije sudjelovao u nijednom oružanom sukobu, iako su neke od država-članica imale manje kontingente savjetnike među sovjetskim trupama za vrijeme rata u Afganistanu.

U decembru 1988. je sovjetski vođa Mihail Gorbačov objavio kako su države-članice slobodne napustiti Pakt, ukoliko to žele. Priliku za to je dao pad Berlinskog zida godinu dana kasnije. 24.9. 1990. je vlada tadašnje Istočne Njemačke potpisala sporazum sa SSSR-om kojim njeno članstvo u Varšavskog Paktu prestaje ujedinjenjem Njemačke, koje se dogodilo 3.10..

Nakon toga su istim primjerom krenule i druge istočnoevropske države, u kojima su na vlast došle antikomunističke i antisovjetske vlade. U januaru 1991. su Čehoslovačka, Poljska i Mađarska objavila da će Pakt napustiti 1.7. 1991. a u februaru je isto objavila i Bugarska. Pakt je tog dana formalno prestao postojati.

Vanjske veze
------------

***Varšavski pakt*** na Wikimedijinoj ostavi

* Sovetika.ru - site about Soviet era
**Operacija Planinski vetar** (nem. *Bergwind*) je bila združena operacija Vermahta i snaga NDH protiv NOVJ u oblasti Moslavine. Vođena je od 8. do 17. marta 1945. godine.

Istovremeno je tekla velika nemačka ofanziva Frühlingserwachen u južnoj Mađarskoj, u čijem sklopu su bile borbe 3. armije JA na Bolmanskom mostobranu, na Dravi (Operacija Waldteufel).

Pozadina
--------

Nakon likvidacije virovitičkog mostobrana i završetka borbi u Podravini i Slavoniji, okupator je u Bjelovaru i duž pruge Dugo Selo — Banova Jaruga počeo ponovo koncentrirati snage za ofenzivne operacije u Moslavini. U vreme dok su se jedinice 10. korpusa JA prebacivale za Podravinu, neprijatelj je otpočeo ofanzivu na Moslavinu operacijom „Planinski vetar" (Bergwind) koja je, između ostalog, imala i zadatak nove mobilizacije za jedinice NDH.

Komandant Korpusa general Helge Auleb zahtijeva od glavnoga poglavnikovog stožera da se od ustaško-domobranskih snaga formira jedna operativno-taktička grupa. Naredbom od 5. februara 1945. god. stvara se Poglavnikov tjelesni sbor (PTS) sastava: 1. tjelesna divizija, 1. hrvatska udarna divizija, 5. hrvatska udarna divizija i, od 5. marta, Brzi zdrug. Za ovu operaciju formirana su, od jedinica PTS-a, četiri borbene grupe (skupine): »Bjelovar«, »Gregurić«, »Schlasher« i jedna manja borbena grupa.

Tok operacije
-------------

Neprijatelj je imao više od 10.000 vojnika i veći broj artiljerije i minobacača. Glavne neprijateljske snage prešle su preko rijeke Česme na odsjeku D. Narta—Siščani i produžile nadirati općim pravcem: Ivanjska—Berek—Garešnica; pomoćne snage nadirale su pravcem: Ivanić-Grad—Čazma—Bosiljevo, gdje su forsirale Česmu, i iz Popovače krenule prema Podgariću. Iz pravca Banove Jaruge djelovala je borbena skupina »Brehner« prema Garešnici i Kaniškoj Ivi.

U početku neprijateljskog napada u Moslavini su se nalazile dvije brigade 32. divizije (u rajonu Narte i Garešnice) i dva partizanska odreda (Moslavački i Zagrebački), korpusna vojna oblast i komanda područja. Iznenađenje koje je postigao i njegova nadmoćnost osigurali su neprijatelju početne uspjehe i dublji prodor na slobodni teritorij. Od tog trenutka neprijatelj je nametnuo jedinicama 32. divizije iscrpljujuće obrambene borbe u vrlo nepovoljnim uvjetima.

Od početka borbi Vermaht je držao inicijativu sve do povlačenja jedinica 32. i 33. divizije iz Moslavine i izbijanja njegovih snaga na liniju: N. Ploščica—V. Trnovitica—V. Pašijan—Garešnica. Odbacivši jedinice 10. korpusa iz Moslavine, okupator je počeo detaljno pretraživati teritorij. Otkrivao je partizanske bunkere hrane i municije, rekvirirao stoku, pljačkao što stigne i hvatao vojne obveznike. Istovremeno je popalio sve objekte i bolnice u Podgariću, stambene i ostale zgrade u selu Podgariću, Novom Selu i okolici.

Izvori
------

1. ↑
2. 1 2 3

Vidi još
--------

* Spisak antipartizanskih operacija u NDH
* Spisak osovinskih operacija u Jugoslaviji

Vanjske veze
------------

* Operation "Bergwind"
* Operation "Bergwind"

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **bitkama i ratovima** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
**Operacija Jutarnji vjetar** (njem. *Morgenwind*, Morgenvind) je bila vojna operacija Vermahta protiv partizana u Dalmaciji (Brač i Šolta).

Prva etapa, **Morgenvind I** je vođena od 6. do 15. januara 1944. godine za zauzimanje Brača. Druga faza, **Morgenvind II** je vođena je od 7. do 15. januara 1944. godine za zauzimanje Šolte (ranija šifra je bila »Herbstgeviter V« za Brač a »Herbstgeviter VI« za Šoltu).

Nemci su preduzeli operaciju za zauzimanje Brača i Šolte da bi se na taj način obezbedili od eventualnog iskrcavanja jedinica NOV i POJ i saveznika na kopno. Skoro u isto vreme, nemačke jedinice su se iskrcale 19. januara na Hvar (operacija Herbstgeviter IV).

Pozadina
--------

Partizanska mornarica 1944.
Odbrana Brača, kao i Šolte, bila je poverena 12. brigadi 26. NOU divizije i Bračko-šoltanskom NOP odredu. Međutim, 29. decembra naređeno je prebacivanje svih jedinica (osim jednog manjeg dela) na Vis, pošto se saznalo za planove neprijatelja posle njegovog iskrcavanja na Korčulu 22. decembra 1943 (operacija »Herbstgeviter II«) i teškog poraza jedinica Operativnog štaba za odbranu Korčule. Glavnina jedinica NOVJ je napustila Brač i Šoltu u noći između 31. decembra 1943. i 1. januara 1944.

Morgenvind I
------------

Nemci su se iskrcali, skoro bez otpora, 13. januara na tri mesta: kod Povije, Pučišća i u Konopljikovoj vali (zatonu), i celo ostrvo zauzeli za tri dana. U iskrcavaniju su učestvovali 738. lovački puk (bez ojačanog 1. bataljona) 118. lovačke divizije, Bataljon obalskih lovaca »Brandenburg« i 2. č 118. linžb. Kod Povije se tom prilikom iskrcao ojačani 3. bataljon 738. lov. puka, dok se ojačani 2. bataljon istog puka iskrcao kod Pučišća, a Bataljon obalskih lovaca »Brandenburg« u Konopljikovoj vali. Iskrcavanje su podržavali 3. ad 668. bap iz rejona Lokve, 7 km istočno od Omiša, i 12. i. 13. baterija obalske artiljerije iz rejona Baške Vode. Prva baterija 668. bap i 1 vod 105. SS-tenkovskog bataljona bili su spremni za dajstva na odseku Baške Vode — Makarska. Zaštitu iz vazduha obezbeđivali su po jedan vod 7. paad u rajonu Omiša, odnosna Makarske. Organizaciju veza obezbeđivali su dolovi 118. bataljona za vezu.

Morgenvind II
-------------

Ojačani 2. bataljion 893. pp 264. pd se iskrcao na ostrvo 11/12. januara i zaposeo ga, uz neznatan otpor, do 16. januara 1944.

Izvori
------

1. ↑  Naređenje Komande 2. oklopne armije od 6. januara 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa za zauzimanje ostrva Brača (operacija »Morgenvind«) i Šolte (operacija »Morgenvind II«)

Vidi još
--------

* Spisak antipartizanskih operacija u NDH
* Spisak osovinskih operacija u Jugoslaviji
* Zimske operacije 1943/1944 u centralnom delu Jugoslavije

Vanjske veze
------------

* Operation "Morgenwind I"
* Operation "Morgenwind II"
* Naređenje Komande 2. oklopne armije od 6. januara 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa za zauzimanje ostrva Brača (operacija »Morgenvind«) i Šolte (operacija »Morgenvind II«)

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **bitkama i ratovima** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |