Približne granice prostiranja Panonskog mora tokom epohe miocena na području današnje srednje Evrope - Srbije, Hrvatske, Bosne i Hercegovine
**Miocenska** epoha je period vremena koji pokriva doba od prije 23 do prije 5,3 miliona godina. Kao i s drugim starijim geološkim periodima, naslage stijena koje definiraju početak i kraj su dobro identificirane, ali točni datumi nisu sigurni. Miocenu je naziv dao Sir Charles Lyell. Ime mu dolazi od grčkih riječi *meion* (manje) and *ceno* (nov) i znači "ne tako nov" jer ima 18% (manje od pliocena) modernih morskih beskralježnjaka. Miocen slijedi oligocensku epohu a prethodi pliocenskoj epohi. Miocen je prva epoha neogenskog perioda. 

Miocenske međe nisu jasno vidljivim globalnim događajima nego nizom regionalnih međa između toplijeg oligocena i hladnijeg pliocena.

Miocenske pod-podjele
---------------------

Miocenski faunalni stadiji od najmlađeg prema najstarijem su: 

|  |  |
| --- | --- |
| Messinij | (7.246 – 5.332 MYA) |
| Tortonij | (11,608 – 7,246 MYA) |
| Serravallij | (13,65 – 11,608 MYA) |
| Langhij | (15,97 – 13,65 MYA) |
| Burdigalij | (20,43 – 15,97 MYA) |
| Aquitanij | (23,03 – 20,43 MYA) |

Pod-podjele unutar miocena se definiraju zahvaljujući prisutnosti različitih vrsta kalceroznih nanofosilnih (kalcitnih plateleta koje luče smeđe jednostanične alge) i foraminifera (jednostaničnih protista s dijagnostičkim ljušturama).

Miocenska klima
---------------

Klima je ostala umjereno topla iako se nazavilo sporo globalno zahlađenje koje će konačno dovesti do pleistocenske glacijacije.

Iako se dugoročni trend zahlađenja nastavio, postoje dokazi o toplijem periodu kada je globalna klima sličila onoj u doba oligocena. Miocensko zatopljenje je počelo prije 21 milijun godina i nastavilo se do 14 miliona godina, kada su globalne temperature zabilježile nagli pad. Prije 8 miliona godina su temperature još jednom naglo pale, a ledeni pokrov Antarktika se približio svojoj današnjoj veličini i debljini. Grenland je svoje velike ledenjake počeo dobijati prije 7 ili 8 miliona godina, iako je tamo klima veći dio perioda ostala dovoljno topla da održi šume sve do pliocena.

Miocenska paleogeografija
-------------------------

Kontinenti su se nastavili micati prema svojim današnjim pozicijama. Od svih današnjih važnijih geografskih detalja, jedino nije bilo kopnenog mosta između Južne Amerike i Sjeverne Amerike.

Stvaranje planina se nastavilo na zapadu Sjeverne Amerike i u Evropi. I kontinentalni i morski miocenski nalazi su česti šuirom svijeta, dok su morske naslage vidljive duž modernih obala. Dobro proučeni nalazi se mogu naći u Velikim nizinama Amerike te u Argentini.

Miocenska flora
---------------

Trava se naglo raširila dok su šume pale kao žrtve opće hladnije i suše klime. Trava se također razgranala u niz vrsta i izazvala nagli porast bio-diverziteta među velikim biljožderima, uključujući kopitare (među koje spadaju moderna goveda i jeleni).

Miocenska fauna
---------------

I morska i kopnena fauna su bile prilično moderne. Jedino su u izolaciji Južne Amerike i Australije postojale bitno drukčije faune.

### Sisavci

Prepoznatljivi vukovi, konji, dabrovi, jeleni, deve, kitovi itd. su postojali u miocenu.

### Ptice

Prepoznatljive vrane, patke, alcidae, i sove su se pojavile tokom miocena.

Miocenski oceani
----------------

Oceani su se nastavili hladiti, te su se smeđe alge, zvane kelp, raširile i počele podržavati nove oblike morskog života, kao vidre, ribe i razne beskralježnjake.

Povezano
--------

* Geološka kronologija

Literatura
----------

* PBS Deep Time: Eocene
* UCMP Berkeley Miocene Epoch Page

| *Tercijarska pod-era* | *Kvartarska pod-era* |
| --- | --- |
| Neogenski period |
| Miocen | Pliocen | Pleistocen | Holocen |
| Akvitan | Burdigal | Zanklij | Donji |   |
| Langij | Seraval | Pjačentin | Srednji |
| Torton | Mesin | Gelasij | Gornji |


***Miocen*** na Wikimedijinoj ostavi

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* LCCN: sh85097132
* GND: 4039517-0
* BNF: cb11958274x (podaci)
* NKC: ph117616

 |