primer minimalizma u arhitekturi Muzej umetnosti u Bregenzu,- Austrija -arh. Peter Cumthor

  

**Minimalizam** ili **minimalistička umetnost** (1960-1975) je umetnički pokret koji odbacuje komentarisanje društva, lični izraz umetnika, narativne elemente ili aluzije na istoriju, politiku ili religiju. Bazira se na stvaranju predmeta, slika, skulptura i muzike čija je vrednost isključivo estetskog karaktera. Minimalisti su ograničili svoje delovanje na manipulaciju elementima kao što su boja, tonovi, oblici, linije i tekstura. Prvi koji je koristio termin minimalizam bio je kritičar David Burljuk u izložbenom katalogu umetnika Džona Grahama na izložbi slika koja je održana u galeriji Dadensajng u Njujorku, 1929. godine. Kasnije, šezdesetih godina dvadestog veka, to ime je dobio celi jedan pokret. Još neki nazivi za minimalizam su: **ABC umetnost** i **reduktivizam**. Ovaj pokret je rezultat reakcije na pretencioznost apstraktnog ekspresionizma i prima uticaje od pop umetnosti, kubizma i konceptualne umetnosti, sa glavnom inspiracija u ruskoj avangardi, konkretnije u suprematizmu Kazimira Maljeviča.

Pokret je nastao u SAD-a, a među glavnim pokretačima ističe se umetnik Frank Stela. Njegova izložba „Crne slike" (*Black Paintings*), priređena 1959. godine u Muzeju moderne umetnosti grada Njujorka (MOMA), je ubrzo postala inspiracija mnogim umetnicima, koji su počeli da napuštaju „ekspresiju". Glavni istorijski događaj pokreta bila je izložba, održana 1966. godine u Njujorku, pod imenom „Osnovne strukture" (*Primary Structures*). 

Preciznost ujedno sa geometrijom i ponavljajućim dekorativnim šemama, ravnim i jednolično obojenim površinama sa čistim i nemešanim bojama, glavne su odlike minimalizma. Baza su geometrijske, racionalne šeme, a industijski materijali se koriste za eliminisanje tragova „ručnog rada" umetnika. Spoljašnji izgled predmeta je glavni estetski kvalitet minimalizma.

Minimalizam želi da posmatrač uživa umetničko delo bez distrakcija kompozicije, tema i ostalih elemenata iz tradicionalne umetnosti. Materijali i način na koji je delo predstavnjeno su ujedno i sama njegova stvarnost ili tematika, ali takođe i razlog samog „postojanja". Minimalizam ne pretenduje nikakvu drugu simboliku osim onoga što se može videti u samom delu. Boja se ne koristi za izražavanje osećanja nego za ograničavanje prostora. Apstraktni odnosi između različitih elemenata treba da navedu posmatrača na razmišljanje i ujedno su i sama srž tematike. Odbacuje se ideja iz tradicionalne umetnosti, po kojoj umetnost treba da bude lični izraz umetnika. Iako postoji dosta toga emotivnog i podsvesnog u minimalizmu, umetnik minimalista odbacuje osećanja kao princip stvaralaštva umetničkog dela i smatra da je reakcija na delo od strane posmatrača od primarne i suštinske važnosti.

Minimalizam ispituje prirodu umetnosti i njeno mesto u društvu. Iako su neki kritičari smatrali da je minimalizam umetnost koja će slabo uticati na dalji razvoj savremene umetnosti, ne mogu se negirati posledice i uticaji koje je ostavila na teoriju i praksu „postmoderne".

Umetnici minimalisti
--------------------

* Karl Andre *Carl Andre*
* Donald Džud *Donald Judd*
* Keli Elsvort *Kelly Ellsworth*
* Robert Moris *Robert Morris*
* Ad Reinhart *Ad Reinhardt*
* Robert Smitson *Robert Smithson*
* Frank Stela *Frank Stella*
* Sol Levit *Sol Lewitt*
* Valter de Marija *Walter De Maria*

Literatura
----------

1. H,W. Janson, Istorija umetnosti, Beograd 1962.
2. Đina Piskel, Opšta istorija umetnosti, Beograd 1972.
3. Markus Steigman/ René Zey- Lexikon der Modernen Kunst Tehniken und Stile Hamburg 2002.

Vanjske veze
------------

Muzej savremene umetnosti u Beogradu

| * p
* r
* u
Periodi i pravci zapadne umjetnosti |
| --- |
| Stari vijek | egejska umjetnost  • etruščanska umjetnost  • umjetnost stare Grčke  • umjetnost starog Rima  • ranokršćanska umjetnost |
| Srednji vijek | bizantska umjetnost  • predromanika (karolinška renesansa, otonska renesansa, starohrvatska umjetnost)  • romanika (arhitektura romanike, kiparstvo romanike, slikarstvo romanike)  • gotika (arhitektura gotike, kiparstvo gotike, slikarstvo gotike) |
| Novi vijek | renesansa (rana, visoka, sjevernoevropska)  • manirizam  • barok (barokna arhitektura, barokno kiparstvo, barokno slikarstvo, barokna glazba)  • rokoko  • neoklasicizam (directoire, ampir, bidermajer) |
| Modernizam | romantizam (književnost romantizma, slikarstvo romantizma, muzika romantizma, historicizam)  • prerafaeliti  • realizam (književnost, likovna umjetnost, glazbena umjetnost, verizam) naturalizam  • impresionizam  • postimpresionizam (sintetizam, poentilizam)  • simbolizam  • parnasovstvo  • Arts and Crafts  • secesija  • bečka moderna |
| 20. vijek | fovizam  • ekspresionizam  • naiva  • kubizam  • orfizam  • vorticizam  • purizam  • internacionalni stil  • apstraktna umjetnost (suprematizam, De Stijl, konstruktivizam, sinkromizam)  • futurizam  • dadaizam  • metafizičko slikarstvo  • nadrealizam  • apstraktni ekspresionizam  • kinetička umjetnost  • pop art  • op art  • tašizam  • informel  • neorealizam (precizionizam, fotorealizam)  • minimalizam  • konceptualna umjetnost  • Land art  • postmoderna |
| Povezano | larpurlartizam  • esteticizam  • dekadentizam  • avangarda  • funkcionalizam  • eklekticizam |

***Minimalizam*** na Wikimedijinoj ostavi