**Ndre Mjeda** (20. novembar 1866 – 1. august 1937) bio je albanski filolog, pjesnik, svećenik, sudionik Albanskog narodnog preporoda, prevoditelj i književnik albanske renesanse. Bio je član obitelji Mjeda.

Na njega su utjecali isusovački književnik Anton Xanoni i franjevački pjesnik Leonardo De Martino.

Život i djelo
-------------

Od 1880. do 1887. godine Mjeda je studirao književnost u kartuzijanskom samostanu Porta Coeli u Valenciji u Španjolskoj, retoriku, latinski i talijanski jezik u Hrvatskoj u jednoj jezuitskoj instituciji, na Gregorijanskom sveučilištu u Rimu i na drugom gregorijanskom koledžu u Chieriju u Italiji. Tijekom ovih studija Mjeda je počeo pisati albansku poeziju. Neke od njegovih najpoznatijih pjesama uključuju *Plač slavuja* (*Vaji i bylbylit*, 1887) i *Skenderbegov grob* (*Vorri i Skanderbegut*), zatim djelo *Omladina* (*Juvenilja*), u kojem izražava suosjećanje s najsiromašnijima, te njegovo najvrijednije pjesničko ostvarenje, *Sloboda* (*Liria*, 1937), prožeto herojskim ozračjem borbe Albanaca protiv Turaka 1908–1911.

Mjeda je također predavao glazbu u Cremoni u Italiji na koledžu Marca Girolama Vide od 1887. do 1891. godine i prevodio je različitu vjersku literaturu. Objavio je *Život sv. Ivana Berchmansa* (*Jeta e sceitit sc' Gnon Berchmans*, 1888) i *Oponašanje Svete Djevice* (T' perghjamit e Zojs Bekume*, 1892), prijevode sa španjolskog,* Veliki katekizam *(*Katekizmi i Madh*), još jedan prijevod, te* Svetu povijest *(*Historia e Shejtë*).*

Ndre Mjeda na albanskoj poštanskoj marki iz 2016. godine.
Mjeda je kasnije studirao teologiju na isusovačkom kolegiju u Krakovu u Poljskoj, predavao je filozofiju i filologiju, a služio je i kao knjižničar na gregorijanskom koledžu u Kraljevici, gdje je postavlje i za profesora logike i metafizike. Protjeran je 1898. godine, nakon sukoba između Austro-Ugarske i Vatikana. Godine 1899. godine Mjeda je, zajedno s Prengom Doçijem i Gjergjem Fishtom, osnovao književno Društvo za jedinstvo albanskog jezika (alb. ), obično poznato kao "Shoqnia Bashkimi" ("Sindikalno društvo") ili jednostavno kao skadarsko "Bashkimi" ("Društvo") za izdavanje knjiga na albanskom jeziku.

Mjeda je 1901. u Skadru osnovao društvo Zora (alb. ). Mjeda je osmislio abecedu za to društvo na temelju latiničnih znakova slijedeći princip jednog slova za jedan glas, a koristio je dijakritičke znakove za druge osobite glasove albanskog jezika. U Hamburgu 1902. godine Mjedinu abecedu odobrio je Međunarodni kongres orijentalista, a u maju većina katoličkog svećenstva u Skadru. Knjige koje je subvencionirala Austro-Ugarska objavljivane su na "agimskom pismu", koja je konkurirala baškimskom pismu za pisanje na albanskom jeziku. Godine 1908. Mjeda je bio delegat na Manastirskom kongresu, gdje je predstavljai društvo Agimi. Mjeda je podržavao latinični karakter istanbulske abecede, jer je sadržavao princip jednog slova za jedan glas, a latinični znakovi bili su slični suparničkoj beškimskoj abecedi. U kasnom osmanskom razdoblju, Mjeda je podržavao austrougarsku intervenciju u albanskim zemljama unutar Osmanskog Carstva.

Mjeda je bio član Albanske književne komisije u Skadru, pod austrougarskom upravom, kao i zastupnik u Narodnoj skupštini Albanije. Napustio je politiku nakon poraza Fana Nolija i uspona kralja Zoga. Potom je služio kao župnik u Kukelu, a do smrti je predavao albanski jezik i književnost na isusovačkom učilištu u Skadru.

Vidi još
--------

* Albanska književnost
* Kultura Albanije

Literatura
----------

* Këlmendi, Ahmet (1977). *Povijest svjetske književnosti, knj. 2. "Albanska književnost"*. Zagreb: Mladost.

| * p
* r
* u
Albanska književnost |
| --- |
| 15. i 16. stoljeće | 
* *Formula e pagëzimit*
* Pal Engjëlli
* Marin Barleti
* Gjon Gazulli
* Gjon Buzuku
* *Meshari*
* Lekë Matrënga

 |
| 17. i 18. stoljeće | 
* Pjetër Budi
* Frang Bardhi
* Pjetër Bogdani
* Jul Variboba
* Nezim Frakulla
* Sulejman Naibi
* Hasan Zyko Kamberi

 |
| Narodni preporod | 
* Kostandin Kristoforidhi
* Teodor Kavalioti
* Shahin Frashëri
* Dalip Frashëri
* Jeronim de Rada
* Zef Jubani
* Thimi Mitko
* Koto Xoxhi
* Naim Frašeri
* Gavril Dara i Riu
* Zef Skiroi
* Françesk Anton Santori
* Zef Serembe
* Gjerasim Qiriazi
* Pashko Vasa

 |
| Kasni preporod i stvaranje države | 
* Filip Shiroka
* Sami Frashëri
* Ndoc Nikaj
* Ndre Mjeda
* Andon Zako Çajupi
* Luigj Gurakuqi
* Leonardo de Martino
* Pashko Babi
* Aleks Stavri Drenova
* Petro Nini Luarasi
* Risto Siliqi
* Mihal Grameno

 |
| Neovisnost i modernistički nagoni | 
* Foqion Postoli
* Gjergj Fishta
* Theofan Stilian Noli
* Millosh Gjergj Nikolla
* Kristo Floqi
* Vinçens Prennushi
* Ndre Zadeja
* Ilo Mitkë Qafzezi
* Haki Stërmilli
* Lasgush Poradeci
* Faik Konica
* Et'hem Haxhiademi
* Shefki Hysa

 |
| Socijalističko doba | 
* Zef Zorba
* Primo Shllaku
* Dhimitër Shuteriqi
* Shefqet Musaraj
* Sterjo Spasse
* Petraq Zoto
* Petro Marko
* Sejfulla Malëshova
* Fatmir Gjata
* Kolë Jakova
* Musine Kokalari
* Llazar Siliqi
* Jakov Xoxa
* Ismail Kadare
* Dritëro Agolli
* Dhimitër Xhuvani
* Ali Abdihoxha
* Esad Mekuli
* Fatos Arapi
* Ali Podrimja
* Kasëm Trebeshina
* Sinan Hasani
* Mirko Gashi
* Azem Shkreli
* Martin Camaj
* Adem Demaçi
* Anton Pashku
* Musa Ramadani
* Sabri Hamiti
* Eqrem Basha
* Teki Dervishi
* Rexhep Qosja
* Beqir Musliu
* Zejnullah Rrahmani
* Mehmet Kraja

 |
| Poslije Berlinskog zida i 21. vijek | 
* Ridvan Dibra
* Besnik Mustafaj
* Kolec Traboini
* Bashkim Shehu
* Beqe͏̈ Cufaj
* Luljeta Lleshanaku
* Leon Qafzezi
* Fatos Kongoli
* Ben Blushi
* Entela Kasi
* Ornela Vorpsi
* Jeton Neziraj
* Migjen Kelmendi
* Fatos Lubonja
* Sabit Rrustemi
* Gëzim Hajdari
* Arian Leka
* Flutura Açka
* Rudi Erebara
* Ledia Dushi
* Elvis Malaj
* Lindita Ahmeti
* Mimoza Ahmeti

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 60246323
* LCCN: n85376163
* ISNI: 0000 0000 2535 181X
* GND: 132577194
* SUDOC: 23374357X
* CONOR.SI: 206827619

 |