**Fadil Hodža** (Fadil Hoxha) je bio jugoslavenski komunistički političar albanske nacionalnosti, rodom s Kosova gdje je obavljao važne funkcije. 

Tokom drugog svetskog rata je bio komandant kosovskih partizana. Proglašen je za Narodnog heroja Jugoslavije. 

Nakon rata je bio predsednik AP Kosova.

Biografija
----------

Rođen je i odrastao u Đakovici, tada pod austrijskom, srpskom, a kasnije pod jugoslavenskom vlašću. Kao mladić je emigrirao u Albaniju kako bi mogao pohađati gimnaziju na albanskom jeziku. Prilikom školovanja u Skadru i Elbasanu je došao u kontakt s komunističkim grupama te prihvatio marksizam-lenjinizam.

### Drugi svjetski rat

Fadil Hodža, komandant kosovskih partizana.
Fadil Hodža sa partizanima u Malesiji, severna Albanija.
Godine 1941. je za vrijeme drugog svjetskog rata došao na Kosovo i počeo raditi kao učitelj. Taj je posao ubrzo napustio kako bi se priključio jugoslavenskim partizanima koji su se borili protiv italijanskih i njemačkih snaga. Ubrzo se pokazao kao sposoban komandant, osnivajući jedinice koje su bile pretežno popunjene albanskim stanovništvom. Za svoje je ratne zasluge kasnije odlikovan ordenom Narodnog heroja Jugoslavije.

### Period SFRJ

Hodža je nakon rata imao niz važnih dužnosti u tadašnjoj Autonomnoj oblasti Kosovo i Metohija, a kasnije Socijalističkoj autonomnoj pokrajini Kosovo. Međutim, tek je nakon brijunskog plenuma 1966. godine, na kome je srušen tvrdolinijaški šef UDBA-e Aleksandar Ranković dobio mogućnost da napreduje u najviše vrhove Partije. 

Tamo se zalagao za što širu autonomiju Kosova u okviru tadašnje SR Srbije, odnosno Jugoslavije. Ti su napori urodili nizom ustavnih reformi od 1968. godine, a koje su svoj vrhunac dobile 1974. godine kada je usvojen novi federalni ustav kojim je SAP Kosovo de facto po svojim pravima izjednačeno s ostalim republikama. Pod Hodžinim pokroviteljstvom je 1970. godine osnovan Prištinski univerzitet kao i Kosovska akademija nauka i umetnosti.

Hodža se, međutim, suprotstavio radikalnim albanskim nacionalistima koji su u proljeće 1981. godine pokrenuli demonstracije s zahtjevom da Kosovo i formalno postane republika. S druge strane, kako su etničke tenzije na Kosovu eskalirale, tako je i kosovsko rukovodstvo postajalo predmetom kritika u Srbiji, odnosno zahtjeva da se autonomija ukine. 

### Raspad Jugoslavije

Iako penzioniran, Hodža je postao predmetom optužbi za albanski nacionalizam, pogotovo kada je na vlast u Srbiji došao Slobodan Milošević. U jesen 1987. je njegova navodna izjava kojim silovanja Srpkinja i Crnogorki na Kosovu tumači seksualnim frustracijama mladih Albanaca i traži da se problem riješi uvozom promiskuitetu sklonih konobarica iz drugih krajeva SFRJ izazvala demonstracije, a potom je izbačen iz SKJ. Godine 1991. Hodža je uhapšen. 

Nakon kosovskog rata Hodža je 2001. godine umro u rodnoj Đakovici gdje je sahranjen s najvišim državnim počastima.

Dela
----

Hoxha je godine 1980. izdao ratni dnevnik *Kur pranvera vonohet* (Kad proljeće kasni) po kojem je TV Priština snimila dramsku seriju, početkom 1980-ih prikazanu na programu JRT-a.

Literatura
----------

***Fadil Hoxha*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Vojna enciklopedija* (knjiga treća). Beograd 1972. godina.
* „Narodni heroji Jugoslavije". Beograd: Mladost. 1975.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi: **Mehmed Hoxha**  |  **Predsjednik Kosova** 11. jul 1945. – 20. februar 1953 | Slijedi: **Ismet Saqiri**  |
| Prethodi: **funkcija stvorena**  |  **Premijer Kosova** 1945–1963 | Slijedi: **Ali Shukrija**  |
| Prethodi: **Stanoje Akšić**  |  **Predsjednik Kosova** 24. jun 1967. – 7. maj 1969. | Slijedi: **Ilaz Kurteshi**  |
| Prethodi: **Stevan Doronjski**  |  **Potpredsjednik SFR Jugoslavije** *1978*–*1979* | Slijedi: **Lazar Koliševski**  |

| * p
* r
* u
Predsjednici Kosova |
| --- |
| SAP Kosovo(1944–1991) | 
Mehmed Hoxha •
Fadil Hoxha •
Ismet Saqiri •
Đorđije Pajković •
Pavle Jovićević •
Dušan Mugoša •
Stanoje Akšić •
Fadil Hoxha •
Ilaz Kurteshi •
Xhavid Nimani •
Ali Shukri •
Kolë Shiroka •
Shefqet Nebih Gashi •
Branislav Skembarević •
Bajram Selani •
Remzi Kolgeci •
Hysen Kajdomçaj
 |
| Republika Kosova(priznata jedino od Albanije)(1991–2000) | 
Ibrahim Rugova
 |
| Kosovo pod upravom UN-a(2000–2008) | 
Ibrahim Rugova •
Nexhat Daci (v.d.) •
Fatmir Sejdiu
 |
| Republika Kosovo(priznata od 75 članica UN)(2008–) | 
Fatmir Sejdiu •
Jakup Krasniqi (v.d.) •
Behgjet Pacolli
 |

| * p
* r
* u
Narodni heroji sa Kosova i Metohije |
| --- |
| Narodni heroji Jugoslavije rođeni na teritoriji Kosova i Metohije, kao i oni koji su politički ili vojno delovali na ovom području: |
| 
 Mustafa Bakija  **•**  Meto Barjaktari  **•**  Muharem Bekteši  **•**  *Boro Vukmirović*  **•**  Trajko Grković  **•**  *Dara Dragišić*  **•**  Dževdet Doda  **•**  Emin Duraku  **•**  Hajdar Duši  **•**  Dragutin Đorđević Alija  **•**  *Milan Zečar*  **•**  *Pavle Jovićević*  **•**  *Aleksandar Marović*  **•**  Katarina Patrnogić  **•**  *Miladin Popović*  **•**  Jovanka Radivojević  **•**  Ramiz Sadiku  **•**  Slobodan Surčević  **•**  *Silvira Tomazini*  **•**  Fadilj Hodža  **•**  grad Priština 
 | Spomenik NOB-u naroda Kosova i Metohije |