|  |
| --- |
|  *Ovo je glavno značenje pojma **Murter**. Za druga značenja, v. Murter (razvrstavanje).* |

**Murter** je otok u srednjoj Dalmaciji, pored Šibenika.

Geografija
----------

Murter je najveći otok Šibensko-kninske županije i po površini od - 18,6 km² i po broju stanovnika 5 192. Otok leži vrlo blizu kopna, pa je već od kraja 18. vijeka izgrađen most dug 37 m. Murter je udaljen 8.6 km od Pirovca, i 25 km od Šibenika. Murter je zapravo vrlo malen, - dug je nekih 15 km, a širok do 2 km, ali je vrlo razveden, pravi mali arhipelag sa oko 20 otočića i hridi.

Kao i svi dalmatinski otoci kraškog je sastava, bez stalnog vodotoka. Najviši vrh je Raduč, visok 125 m pored Murtera.

Na otoku ima 4 naselja; Murter (2 075 stanovnika), Tisno (1 377), Betina (774) i Jezera (841)

Historija
---------

Otok su naseljavali Liburni još od prahistorije, o tome svjedoče ostatci njihovih građevina na lokalitetima Gradina kod Murtera i Pudarica kod Jezera. 

Otok pod imenom *Scardon* prvi spominje grčki geograf Ptolomej. 
Za rimskih vremena na otoku je postojalo naselje *Colentum*. Ono je propalo u 2. vijeku, a uzroci se još uvijek neznaju, prepostavlja se nakon potresa, iako ima hipoteza da su možda razorili gusari.  U 9. vijeku otok naseljuju Slaveni
Za srednjeg vijeka spominje se 1251. i to pod slavenskim imenom *Strimac* i to u spisu hrvatsko-ugarskog kralja Bele IV. u kojem on određuje šibenske komune. Iz spisa se vidi da su u to vrijeme na otoku postojala samo dva naselja: *Villa Magna* (Veliko Selo), današnji Murter i Jezera. 
Naselja Tisno i Betina nastala su u vrijeme osmanske invazije na Balkan.
Od 1318. otok se počeo zvati *Insula Mortari* (Smrtonosni otok) vjerojatno zbog opasne plovidbe pored njegovih obala, pune oštrih hridi, tokom vremena to ime se kratilo u *Mortar*, *Murtar* da bi se od 1740. ustalilo ime Murter.  Sve do kraja 18. vijeka po otoku se upotrebljavala se glagoljica i bosančica (ćirilica). 

### Znamenitosti

Na rtu Gradina na sjevernoj strani uvale Hramina, pored Murtera nalaze se ostatci liburnskog naselja i groblja. 
U uvali Makirina kod Tisnog nalazi se romanička crkva sv. Martina s kraja 11. vijeka, na istom lokalitetu nalaze se ostatci rimske vile rustice, jedne trobrodne bazilike i srednjovjekovnog groblja.
Na brdašcu iznad Betine nalazi se barokna crkva sa zvonikom, sv. Frane Asiškog iz 1601. godine.

Slavni ljudi
------------

* Nikola Bašić, hrvatski arhitekt

Privreda
--------

Jedina grana privrede koja još nekako funkcionira na Murteru je turizam, uz nešto ribarstva i vrlo skromne poljoprivrede uz okućnice za vlastite potrebe.   

Nekad je Murter bio poznat po ovčarstvu i maslinarstvu i brodogradnji koje se u Betini
razvilo još od 18. vijeka. Danas Brodogradilište u Betini posluje u sklopu marine, pa se manje više bavi popravkom i održavanjem poliesterskih jahti, ali i izgradnjom drvenih brodova (kad to netko naruči), po kojima su nekad bili poznati.

Izvori
------

1. 1 2  „*Geografija otoka*" (hrvatski). Otok Murter. Arhivirano iz originala na datum 2013-03-18. Pristupljeno 14. 02. 2013.
2. 1 2 3  „*Povijest otoka Murter*" (hrvatski). Otok Murter. Arhivirano iz originala na datum 2013-03-18. Pristupljeno 14. 02. 2013.
3. 1 2 3 4 5   „*Murter*" (hrvatski). Kulturni turizam. Pristupljeno 14. 02. 2013.
4. ↑  „*Kultura i povijest otoka Murtera*" (hrvatska). Otok Murter. Arhivirano iz originala na datum 2013-03-18. Pristupljeno 14. 02. 2013.
5. ↑   „*Dobro došli!*" (hrvatska). Brodogradilište i marina d.o.o. Betina. Pristupljeno 14. 02. 2013.

Vanjske veze
------------

***Murter*** na Wikimedijinoj ostavi

* Otok Murter Arhivirano 2012-01-28 na Wayback Machine-u (`sh`)