**Sukob leve i desne frakcije** je tokom čitavog perioda 1920-ih godinama potresao Komunističku partiju Jugoslavije.

Borbe između "levice" i "desnice" su prvenstveno vođenje oko "nacionalnog pitanja" u Jugoslaviji.

Đuro Cvijić je bio vođa tzv. "leve frakcije" u KPJ, dok je dr Sima Marković bio vođa desne.

Hronologija
-----------

### Osma zagrebačka konferencija

*Glavni članak: Osma zagrebačka mjesna konferencija KPJ*
1928. godine je održana Osma zagrebačka mjesna konferencija KPJ, na kojoj je inicijativu preuzela takozvana anti-frakcijska linija, koju su vodili Đuro Đaković, Blagoje Parović i Josip Broz. Sa zagrebačke konferencije je upućen apel Kominterni, kako bi svojim autoritetom uticala na nestanak frakcionaštva.

### Otvoreno pismo Kominterne članovima KPJ

*Glavni članak: Otvoreno pismo Kominterne članovima KPJ*
Izvršni komitet Kominterne je u travnju 1928. godine sazvao savjetovanje rukovodstva KPJ. Savjetovanje je završilo usvajanjem »Otvorenog pisma« članovima KPJ, u kojem se kaže i ovo:

> Partija koja je u posleratnim godinama od 1918. do 1920. vodila ogromnu većinu radničke klase Jugoslavije, Partija koja je imala u svojim redovima desetine hiljada svojih pristaša, koja je vodila jake masovne sindikate, koja je vodila velike mase srpskih, slovenačkih i makedonskih seljaka, koja je u Konstituanti predstavljala grupu od oko 60 poslanika, ta Partija je u posleratnim godinama pokazala zaprepašćujuće znakove gubitka svog uticaja u masama, izgubila je svoje veze sa velikim preduzećima, i smanjila brojčano stanje svog članstva na svega 3.000 članova. Ujedinjeni sindikati brojčano su opali i danas obuhvataju samo oko 2 odsto radničke klase Jugoslavije...
> 
> – Otvoreno pismo Kominterne članovima KPJ

Odlukom Kominterne formirano je privremeno rukovodstvo KPJ, s Filipom Filipovićem, Đurom Đakovićem, i drugima, koje ostvaruje »Otvoreno pismo« i priprema Četvrti kongres KPJ. Na sastanku Biroa CK KPJ, 20. lipnja 1928. godine, Jovan Mališić je izabran za jednog od članova tzv. Zagraničnog biroa, koji je imao ulogu da zamjenjuje ilegalno partijsko rukovodstvo u zemlji. Radio je na planu rada CK KPJ, a bio je i na čelu moskovske grupe jugoslavenskih studenata koja je nastojala preuzeti rukovođenje Partijom.

### Drezdenski kongres KPJ

*Glavni članak: Drezdenski kongres KPJ*
Kominterna je poslala na Četvrti kongres KPJ u Drezdenu šefa italijanske partije Palmira Toljatija da postavi novo rukovodstvo KPJ na čelu sa radničkim aktivistom Đurom Đakovićem.

Drezdenski kongres održan od 6. do 12. novembra 1928. godine je osudio levu i desnu frakciju, a u CK su izabrani ljudi koji nisu bili angažovani u frakcijskim borbama. Za političkog sekretara izabran je Jovan Martinović, a Đuro Đaković za organizacionog sekretara Partije. Iz novog rukovodstva su isključeni vođa desne frakcije Sima Marković i vođa leve frakcije Đuro Cvijić.

Tumačenja
---------

Funkcioner Kominterne Georgi Dimitrov je povodom frakcijske borbe u KPJ konstatirao da je »rukovodeći aparat Partije praktički bio rascjepljen na dva dijela, opirući se na dvije točke — gradove X i Z (Beograd i Zagreb), koje su se nalazile u međusobnoj borbi.«

Drugi funkcionar Kominteme Henrich Hemele je ocenio: 

> Na vrhovima frakcionaških borbi nalazi (se) nekoliko intelektualaca, koji (se) strasno i fanatički između sebe bore ne vodeći računa o interesima Partije i radničke klase i smatrajući komunistički pokret samo kao objektiv svojih ličnih pozicija. Upravo ova uobražavanja intelektualaca o suštini ’partijskog vođe’ jesu uzroci frakcijskih borbi. 
> 
> – Henrich Hemele

Šef italijanskih komunista Palmiro Toljati i delegat Kominterne je na IV kongresu KPJ U Drezdenu, nastupajući protiv gledišta Sime Markovića ("broja 1"), rekao:

> U stvari, frakcionaštvo ima mnogo dubljih razloga, mnogo dublji korijen. Frakcionaštvo, isto kao i oportunizam, znači unošenje utjecaja vladajuće klase u naše redove.
> 
> – Palmiro Toljati

Izvori
------

1. ↑  Petar Požar, *Jugosloveni žrtve staljinskih čistki* (str. 19), Beograd, 1989.
2. 1 2 3  Petar Požar, *Jugosloveni žrtve staljinskih čistki* (str. 145-151), Beograd, 1989.
3. ↑  R. J. Crampton, Eastern Europe in the Twentieth Century - And After (str. 155)
4. ↑  Istorija SKJ (2)
5. ↑  Ivo Banac, With Stalin Against Tito: Cominformist Splits in Yugoslav Communism (str. 60)
6. 1 2  Petar Požar, *Jugosloveni žrtve staljinskih čistki* (str. 47-52), Beograd, 1989.
7. ↑  Petar Požar, *Jugosloveni žrtve staljinskih čistki* (str. 154-166), Beograd, 1989.

Vidi još
--------

* Komunistička partija Jugoslavije
* Otvoreno pismo Kominterne članovima KPJ

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **historiji** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |


| * p
* r
* u
Savez komunista Jugoslavije |
| --- |
| Republičke ipokrajinske organizacije | 
* Savez komunista Bosne i Hercegovine
* Savez komunista Makedonije
* Savez komunista Slovenije
* Savez komunista Srbije
	+ Savez komunista Vojvodine
	+ Savez komunista Kosova
* Savez komunista Hrvatske
* Savez komunista Crne Gore
* Organizacija SKJ u JNA

 | Amblem Saveza komunista Jugoslavije |
| Istorija SKJ (kongresi,konferencije, važni događaji) | 
* Kongres ujedinjenja (1919.)
* Vukovarski kongres (1920.)
* Obznana (1920.)
* Prva konferencija (1922.)
* Druga konferencija (1923.)
* Treća konferencija (1924.)
* Bečki kongres (1926.)
* Konferencija u Zagrebu (1928.)
* Drezdenski kongres (1928.)
* Četvrta konferencija (1934.)
* Aprilski plenum (1936.)
* Velika čistka (1937-39.)
* Peta konferencija (1940.)
* Majsko savetovanje (1941.)
* Sednica 4. jula (1941.)
* NOB (1941-45.)
* Informbiro (1948.)
* Peti kongres (1948.)
* Šesti kongres (1952.)
* Treći plenum CK (1954.)
* Sedmi kongres (1958.)
* Osmi kongres (1964.)
* Brionski plenum (1966.)
* Deveti kongres (1969.)
* 20. sednica Predsedništva (1971.)
* Deseti kongres (1974.)
* Jedanaesti kongres (1978.)
* Dvanaesti kongres (1982.)
* Trinaesti kongres (1986.)
* Četrnaesti (vanredni) kongres (1990.)

 |
| Vezane organizacije | 
* Socijalistička radnička partija Jugoslavije (komunista)
* Nezavisna radnička partija Jugoslavije
* Stranka radnog naroda
* Savez komunističke omladine Jugoslavije
* Savez socijalističke omladine Jugoslavije

 |