recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
|  *Ovo je glavno značenje pojma **Ist**. Za istoimeno naselje, v. Ist (Zadar).* |

**Ist** (talijanski: *Isto*) je otok u Jadranskom moru u Hrvatskoj, koji administrativno podpada pod grad Zadar u Zadarskoj županiji.

Karakteristike
--------------

Ist je jedan od otoka Zadarskog arhipelaga, dug 4,2 km, i širok 4,3 km.  Udaljen je 0,2 km jugoistočno od Molata i oko 0,75 km sjeverozapadno od Škarde.

Otok ima površinu od 9,73 km², a dužina njegove obale iznosi 23,031 km.Veća brda su Straža (174 m) i Vrh gore (163 m). .

Ispred južne i jugozapadne obale leže brojni otočići; Benušić, Kamenjak, Maslinjak, Črnikovac, Vodenjak, Sestrice, Galiola i hridi.

Jedino istoimeno naselje Ist leži na sredini otoka, na najužem dijelu, u dubini zaljeva Široke. Ostale veće uvale su Kosirača, Turtula i Mavrela.Najstariji dio Ista bio je smješten na brdu daleko od mora, zbog straha od gusara, od 19. vijeka počelo je naseljevanje uz lučicu za manje brodove. Crkva sv. Nikole uz obalu, podignuta je 1856. na mjestu istoimene, ali manje iz 17. vijeka. Na brdu Straža leži crkva sv.Marije podignuta j1865.

Malobrojni stanovnici bave se ovčarstvom, maslinarstvom, vinogradarstvom, ribarstvom i turizmom.Ist ima manju marinu za 66 brodova, koja radi od aprila do novembra.

Historija
---------

Najstariji stanovnici Iliri otok su zvali - **Gistum**, pod imenom *Ost* dokumentiran je 1311. a od 1527. počinje se upotrebljavati venecijansko ime - *Isto*.

Za ranog srednjeg vijeka otok je bio je bio pod vlašću zadarske komune, a nakon 1409. Mletačke Republike. Tokom mletačko-turskih ratova (15 - 16. vijek) na otok se doselilo puno izbjeglica iz Bosne i stopilo sa romaniziranim starosjediocima, od kojih su preuzeli starije toponime; Funestrala, Klunda, Mavrela, Skrivadica, Turtula, Pendulj.
Početkom 18. vijeka Ist je postao samostalna crkvena župa.

Za Drugog svjetskog rata nakon Kapitulacije Italije 1943. otok je postao jedna od baza Partizanske mornarice.

Transport
---------

Otok je povezan dnevnim brodskim linijama sa Zadrom.

Izvori
------

1. 1 2 3  „*Coastline length and aeras of island...*" (engleski). Geoadria. Pristupljeno 12. 05. 2017.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  „*Ist*" (hrvatski). Hrvatska enciklopedija. Pristupljeno 14. 05. 2017.
3. ↑  „*Marina Ist*" (hrvatski). Croatia Yachting. Pristupljeno 14. 05. 2017.
4. 1 2  „*Zanimljivosti o Istu*" (hrvatski). Adriatic sailor. Pristupljeno 14. 05. 2017.

Vanjske veze
------------

***Ist*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Otok Ist na karti Jadrana* (`sh`)

| * p
* r
* u
Naseljeni otoci u Hrvatskoj |
| --- |
| 
Biševo • 
Brač • 
Cres • 
Čiovo • 
Drvenik Mali • 
Drvenik Veli • 
Dugi otok • 
Hvar • 
Ilovik • 
Ist • 
Iž • 
Kaprije • 
Koločep • 
Kornat • 
Korčula • 
Krapanj • 
Krk • 
Lastovo • 
Lopud • 
Lošinj • 
Male Srakane • 
Mljet • 
Molat • 
Murter • 
Olib • 
Ošljak • 
Pag • 
Pašman • 
Premuda • 
Prvić • 
Rab • 
Rava • 
Rivanj • 
Sestrunj • 
Silba • 
Susak • 
Šipan • 
Šolta • 
Ugljan • 
Unije • 
Vele Srakane • 
Vir • 
Vis • 
Vrgada • 
Zlarin • 
Zverinac • 
Žirje
 |
**Priručnik za delotvornu istragu i dokumentovanje torture i drugog svirepog, nečovečnog ili ponižavajućeg postupanja ili kažnjavanja**, poznatiji kao **Istanbulski protokol** je međunarodni dokument neobavezujućeg karaktera namenjen istrazi i dokumentovanju slučajeva torture. Postao je zvaničan dokument Ujedinjenih nacija 1999. godine, kada ga je Kancelarija Visokog komesarijata UN za ljudska prava objavila na šest zvaničnih jezika Organizacije.

Nastao je kao plod trogodišnjeg rada šire grupe stručnjaka, organizacija i institucija iz oblasti prava, medicine i ljudskih prava.

Priručnik je zamišljen kao međunarodni vodič za procenu osoba koje tvrde da su bile podvrgnute torturi ili zlostavljanju, kao i za istraživanje slučajeva navodne torture i podnošenja dokaza pravosudnim organima ili drugim istražnim telima. Iako je neobavezujućeg karaktera, priručnik predlaže minimalne, ali međunarodmo prepoznate standarde koje bi države trebalo da usvoje kako bi se obezbedilo efikasno dokumentovanje torture i kako bi prikupljena dokumentacija bila validna na sudskom procesu. Kao takav, dokument može biti vrlo koristan za lekare, pravnike i psihologe prilikom istraživanja da li je došlo do torture u pojedinim sučajevima.

Ujedinjene nacije podstiču države da se rukovode Istanbulskim protokolom kao efikasnim instrumentom za borbu protiv torture.

Povezano
--------

* Konvencija Ujedinjenih nacija protiv torture
* Opcioni protokol uz Konvenciju UN protiv torture
* Komitet Ujedinjenih nacija protiv torture

Izvori
------

1. ↑  Tekst Istanbulskog protokola
2. ↑  Istanbulski protokol: Priručnik za delotvornu istragu i dokumentovanje torture i drugog svirepog, nečovečnog ili ponižavajućeg postupanja ili kažnjavaja/ (autori Allden Kathleen... (et al.); prevod Anika Krstić, Borislav Radović). Beograd: IAN međunarodna mreža pomoći, 2009 (Beograd: agencija Format). XI, 92 str.: ilust.; 30 cm. ISBN 978-86-83595-20-4
**Issyk Kul** (kirg. Ысыккөл *Ysyk Köl*, *Issyk-kol*) jezero je u planinama Tien Shanna sjeveru Kirgistana. Unatoč tomu što je okružen visokim planinskim vrhuncima, nikad se ne smrzava, što odražava njegovo ime koje na kirgiškom znači "toplo jezero". Salinitet jezera je, u odnosu na Jadransko more, 3 puta manji.

Dužine je 182 km, a širine do 60 km i pokriva područje od 6,236 km2. To ga čini drugim najvećim planinskim jezerom na svijetu poslije jezera Titicaca. 

Nalazi se na nadmorskoj visini od 1,606 m, a doseže dubinu od 668 m. 

Tokom sovjetskog perioda, jezero je postalo popularno turističko odredište, s velikim brojem lječilišta (sanatorija), vikendica i ljetnikovaca uglavnom na sjevernoj obali, u blizini grada Čolpon-Ata. Najpoznatije od takvih lječilišta je poznati sanatorij *"Aurora"*.

***Issyk-Kul*** na Wikimedijinoj ostavi

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 244718159
* LCCN: no2008088743
* GND: 4406221-7

 |
Ovo je članak o Kapetan (mornarica).  Za ostala značenja, v. Kapetan.  

**Kapetan** (od latinskog: *capit, caput* - glava  je visoki oficirski čin u brojnim mornaricama svijeta i titula zapovjednika broda u trgovačkoj mornarici.

Karakteristike
--------------

*Kapetani* obično zapovjedaju velikim krstaricama, bojnim brodovima ili nosačima aviona, a u trgovačkim mornaricama brodovima svih veličina. 
U Američkoj ratnoj mornarici i britanskoj Royal Navy čin mornaričkog kapetana odgovara činu pukovnika u kopnenoj vojsci ili kapetanima eskadrila u ratnom zrakoplovstvu. 

U slučaju kad oficir nižeg ranga zapovjeda brodom, i njega se iz kurtoazije zove kapetanom i tako mu se obraća, iako on nema pravo na taj čin. 

### Kapetani u zemljama bivše Jugoslavije

U Hrvatskoj ratnoj mornarici kao ekvivalent činu mornaričkog kapetana postoji čin **kapetana korvete**, a u Vojsci Srbije - **kapetan bojnog broda**, dok je u slovenskoj vojsci to **kapitan bojne ladje**.

Vanjske veze
------------

* *Captain* na portalu Encyclopædia Britannicar (`en`)
**FTSE 100** je berzni indeks na londonskoj berzi vrednosnih papira LSE. Osim indeksa FTSE 100 postoje još i drugi FTSE indeksi, poput FTSE 250 ili FTSE 350. Jedan je od glavnih svetskih indeksa za praćenje cena vrednosnih papira i uopšte situacije na berzama, a uveden je 3. januara 1984. godine. Održava ga i kreira britanska kompanija za financijske usluge FTSE grupa, a objedinjava 100 najvrednijih kompanija čijim se deonicama trguje na LSE.

Istorija
--------

Kao prethodnik ovog indeksa može se smatrati indeks FT 30, koji je uveden 1935. godine, a danas u više ne postoji. FTSE 100 indeks uveden je 1984. godine, a početna mu je vrednost iznosila 1.000 bodova. Svoj vrhunac dostiže 30. decembra 1999. godine, kada mu se vrednost diže na 6960,5 bodova. Tokom nedavne globalne privredne krize, u razdoblju do 2007. do 2010. godine, znatno je oslabio te se kretao oko 3.500 bodova. Vrednost krajem septembra 2011. godine iznosila je oko 5.000 bodova.

Održavanja indeksa
------------------

Indeks održava FTSE Group, britanska kompanija za financijske usluge u vlasništvu medijske kuće Financial Times (FT) i Londonske berze (LSE), pa otuda dolazi i ime; slova F i T spojena su sa slovima S i E, dok broj 100 označava da se radi o deonicama stotine kompanija, mada taj broj može neznatno odstupati. Na primer, moguće je da neke kompanije izdaju na kotaciju po dve klase deonica. Kompanije koje čine indeks određuju se kvartalno.

Cene se izračunavaju putem ponderirane aritmetičke sredine, tako da veća preduzeća imaju veći uticaj na konačnu vrednost. Podaci o vrednosti indeksa osvežavaju se svakih 15 sekundi. Indeksi poput FTSE 250 ili FTSE 350 prošireni su podaci indeksa FTSE 100, a obuhvataju 250 i 350 najvrednijih kompanija. Međutim, kompanije koje se nalaze u sastavu FTSE 100 indeksa obuhvataju preko 80 posto ukupnog trgovanja na berzi.

Izvori
------

* Osnovne informacije o FTSE 100 indeksu Arhivirano 2012-08-13 na Wayback Machine-u,  (PDF)
* Način izračuna FTSE 100 indeksa Arhivirano 2012-11-30 na Wayback Machine-u
*Za makedonskog vladara sa sličnim imenom v. Demetrije II od Makedonije. Za makedonskog princa v. Demetrije Lijepi.*

Kovanica Demetrijha II. Glava pokazuje Zeusa koji nosi Nike. Grčki natpis *ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΟΥ ΝΙΚΑΤΟΡΟΣ* znači "od kralja Demetrija boga pobjednika". Datum ΔΠΡ je godina 184. seleukidske ere, što odgovara godini 129–128. pne..
**Demetrije II** (grčki: *Δημήτριος Β`* u. 125. pne.) zvani **Nikator** (grčki: *"Νικάτωρ"*, e. "Pobjednik") bio je seleukidski vladar od 146. pne. do 139. pne. te od 129. pne. do 125. pne. Obje vladavine su mu obilježili stalni dinastijski sukobi i slabljenje nekoć moćnog Seleukidskog Carstva, iskorišteno od Partskog Carstva koje je nekoliko godina i samog Demetrija držalo u zarobljeništvu. U antičkim izvorima je opisan kao izuzetno okrutan vladar koji je protiv sebe okrenuo podanike od čije je ruke na kraju svrgnut i ubijen.

Napomene
--------



|  |
| --- |
| Demetrije II Nikator **Seleukidska dinastija****Rođen/a:** nepoznato  **Umro/la:** 125. pne. |
| Prethodi:**Aleksandar Balas** | **Seleukidski kralj**146–139. pne.*Antioh VI Dioniz*  *(145–142. pne.)**Diodot Trifon*  *(142–139. pne.)* | Slijedi:**Antioh VII Sidet** |
| Prethodi:**Antioh VII Sidet** | **Seleukidski kralj**129–126. pne.*Aleksandar II Zabinas*  *(129–123. pne.)* | Slijedi:**Kleopatra Tea** |
**Falkirk** (škotsko-gelski: *An Eaglais Bhreac*, škotski: *Fawkirk*) je grad u sredini
Škotske od 35,398 stanovnika, on je i administrativni centar područnog savjeta
Falkirk.

Falkirk je svojevremeno bio kraljevski grad, u historijskoj grofoviji Stirlingshire.

Geografske karakteristike
-------------------------

Falkirk leži u centru škotske Centralne doline, gotovo u sredini između dva najveća grada, udaljen oko 37.5 km sjeverozapadno od Edinburgha i 33.0 km Glasgowa.

Najveća kontejnerska luka škotske i veliki petrokemijski kompleks Grangemouth leži 5 km sjeveroistočno u estuariju rijeke Forth.

Historija
---------

Južno od centra grada nalaze se ostatci Antoninovog zida rimske granice iz 2. vijeka, a u predgrađu *Camelon* ostatci kasnije rimske utvrde. 

Falkirk je 1646. dobio status kraljevskog grada, ali ga je izgubio nakon škotskog ustanka 1715.

Kako se nalazi na izuzetnoj strateškoj poziciji Falkirk je bio poprište dviju slavnih bitaka, prve održane 1298. u kojoj su pobijedili Englezi, i druge iz 1746. u kojoj su pobjedu odnjeli Škoti.

Privreda
--------

Od kraja 18. i tokom 19. vijeka, lokalna nalazišta ugljena, željezna ruda i vatrostalne gline pomogla su da se u gradu razvije teška industrija. 

Iako ona danas više ne predstavlja tako značajan faktor kao nekad, i danas je Falkirk škotski centar za trgovinu lakim metalima, jer ima valjaonicu aluminija. Pored tog u gradu se proizvode automobilski dijelovi, pivo i strojevi.

Gradovi prijatelji
------------------

* Francuska, Créteil
* Njemačka, Odenwald
* SAD, San Rafael (Kalifornija)
* Francuska, Quimper

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „United Kingdom: Major Cities of Scotland" (engleski). City population. Pristupljeno 29. 11. 2014.
2. 1 2 3 4   „*Falkirk*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 29. 11. 2014.

Vanjske veze
------------

***Falkirk*** na Wikimedijinoj ostavi

* Falkirk na portalu Encyclopædia Britannica (`en`)
*Za makedonskog vladara sličnog imena v. Demetrije II od Makedonije.*

**Demetrije Lijepi** ili **Demetrije Zgodni** (grčki: *Δημήτριος ο Καλός*, cca. 285. pne. - 250. ili 249. pne.), među suvremenim historičarima poznatiji kao **Demetrije od Kirene**, bio je makedonski princ i posljednji kralj helenističke Kirene.

Demetrije je bio rodbinski povezan s najvažnijim helenističkim vladarima svog doba. Otac mu je bio makedonski kralj Demetrije I, a majka Ptolemaida, Demetrijeva peta supruga rodom iz Mileta. Njegova polubraća po ocu su bili kralj Antigon II Gonata i Stratonika, supruga sirijskog vladara Seleuka I Nikatora. Po majci je bio u srodstvu s Ptolemejem Keraunom, dok su mu ujak i tetka bili egipatski kraljevski par Ptolemej II i Arsinoja II. Odrastao je u Makedoniji, gdje je zbog svoje izuzetne fizičke ljepote stekao nadimak po kome će ostati zabilježen u historiji.

Demetrije se kao mladić oženio za Olimpijadu, kći plemića Polikleta od Larise. S njom je imao dva sina - budućeg makedonskog kralja Antigona III Dosona i Ehekrata. 

Kada je godine 250. pne. u Kireni umro kralj Magas, njegova supruga Apama je, uplašena da bi Kirena mogla ponovno pasti pod egipatsku vlast, uredila vjenčanje princa Demetrija sa svojom kćeri Berenikom. Demetrije je tako došao na kirensko prijestolje i postao kralj. Međutim, tako stečena vlast ga je brzo izopačila i učinila bahatim, te je sebi dozvolio da zavede svoju punicu. Njegova supruga Berenika je bila toliko bijesna da je provalila u majčinu ložnicu i nožem na smrt izbola svog supruga. Nakon Demetrijeve smrti su Kirenjani proglasili republiku, koja je na kraju ipak anektirana od Egipta.

V. također
----------

* Kirena
* Kirenajka
* Popis kraljeva Kirene

Izvori
------

* Arhivirano 2007-10-30 na Wayback Machine-u
* Arhivirano 2006-11-25 na Wayback Machine-u
* 
* Arhivirano 2007-10-21 na Wayback Machine-u
* 
* Arhivirano 2008-02-18 na Wayback Machine-u
* Arhivirano 2007-02-22 na Wayback Machine-u
* Arhivirano 2007-03-30 na Wayback Machine-u

|  |
| --- |
| Demetrije od Kirene  **Umro/la:** 249. pne. |
| Kraljevske titule |
| Prethodi:**Magas** | **Kralj Kirene**250. pne. – 249. pne. | **Upražnjen/a**Republika, pod ptolemejskom vlašću od 246. pne.Titulu preuzeo/la**Ptolemej VIII Fiskon** |
**Isidor Bajić** (Kula, 16. avgust 1878. — Novi Sad, 15. septembar 1915) je bio srpski kompozitor, učitelj i izdavač.

Od 1901. do 1915. godine je radio u Velikoj srpskoj pravoslavnoj gimnaziji u Novom Sadu (danas gimnazija *Jovan Jovanović Zmaj*) kao učitelj pevanja i pojalja, dirigent učeničkih horova, gudačkog i tamburaškog orkestra i organizator Svetosavskih beseda. Pomagao je darovitim učenicima u njihovim prvim kompozitorskim koracima. Kao rezultat Bajićevog pedagoškog rada bastao je *Projekat za promenu učenja pojanja i pevanja u Velikoj srpskoj pravoslavnoj gimnaziji* (1912.). Osnovao je muzičku školu u Novom Sadu, 17. oktobra 1909. godine, posle *Škole pjenija* Aleksandra Morfidisa-Nisisa, prvu instituciju toga tipa na tlu Vojvodine. 

U skoro svim periodičnim časopisima i dnevnoj štampi toga vremena (*Brankovo kolo*, *Letopis Matice srpske*, *Zastava*, *Sloga*) objavljivao je tekstove iz oblasti muzike i muzičke pedagogije (*Pevanje kao pedagoško sredstvo i korist njegova*, *Kako treba učiti muziku u preparandiji i bogosloviji*, *Naše crkveno pojanje* i druge). Niz članaka o Savezu srpskih pevačkih društava prouzrokovali su oštru javnu polemiku sa Petrom Konjovićem. Pokrenuo je notnu ediciju *Srpska muzička biblioteka* i časopis *Srpski muzički list* (u istoriji srpskog izdavaštva, hronološki treći muzički list u Srba). Napisao je i objavio dva udžbenika: *Klavir i učenje klavira* (1901.) i *Teorija pravilnog notnog pevanja* (1904.). 

Zapisivao je narodne i srpske crkvene melodije i koristio ih u svojim kompozicijama za klavir, horskim delima, komadima sa pevanjem i u operi *Knez Ivo od Semberije*. Srpsko crkveno pojanje je upoređivao sa pojanjem drugih naroda na putovanju za Hilandar sa horom karlovačkih bogoslova u leto 1911. godine. Obraćao se lično Lukijanu Bogdanoviću, pravoslavnom episkopu budimskom, u vezi sa predlogom za redigovanje srpskog crkvenog pojanja (1907.).

Opus
----

* **Ciklusi solo pesama**\*\**Pesme ljubavi*
	+ *Album pesama u duhu srpskih narodnih pesama*
	+ *Srpske narodne pesme iz Mokranjčevih rukoveti*
	+ *Seljančice*
	+ *Jesen stiže dunjo moja*
* **Opere**
	+ Knez Ivo od Semberije

Vidi još
--------

***Isidor Bajić*** na Wikimedijinoj ostavi

* NEVEN Novosadsko Srpsko Zanatlijsko Pevačko Društvo

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 196149106353168492828
* LCCN: n94085579
* ISNI: 0000 0000 3620 3409
* GND: 122781570
* BNF: cb17022096w (podaci)
* MusicBrainz: 7d5bf0e5-1b1f-42ee-b25b-4ddc1ddb51d4
* NKC: js2018995423
* CONOR.SI: 232028003

 |
Koordinate: 41° 55′ 47" SGŠ, 22° 30′ 09" IGD

**Istibanja** (mak. *Istibanja*) je naselje u Republici Makedoniji, u istočnom delu države. Istibanja je u sastavu opštine Vinica.

Istibanja je poznata je po izvorima lekovite tople voda koja se nalazi u neposrednoj blizini sela.

Poreklo naziva
--------------

Prema legendi Istibanja je ime dobila od jednog bugarskog Turčina, kome su seljani rekli da je selo poznato po banji.

Prirodni uslovi
---------------

Istibanja je smeštena u istočnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg grada, Kočana, naselje je udaljeno 12 kilometara istočno.

Naselje Istibanja se nalazi na istočnom obodu Kočanskog polja, plodne doline koju gradi reka Bregalnica. Naselje je položeno na približno 370 metara nadmorske visine. Jugoistočno od naselja izdiže se planina Golak. 

Mesna klima je kontinentalna.

Istorija
--------

Po statistici sekretara Bugarske egzarhije, 1905. godine Istibanja je bila mešovito selo sa 750 Turaka, 150 pravoslavnih Slovena i 50 Roma.

Stanovništvo
------------

Istibanja je prema poslednjem popisu iz 2002. godine imala 1.476 stanovnika.

Pretežno stanovništvo u naselju su etnički Makedonci (99%), a ostalo su mahom Srbi.

Većinska veroispovest mesnog stanovništva je pravoslavlje.

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

1. ↑  Brancoff, D.M. "La Macedoine et sa Population Chretienne". Paris, 1905, r.118-119.

Spoljašnje veze
---------------

***Istibanja*** na Wikimedijinoj ostavi

* www.opstinavinica.gov.mk Zvanična stranica opštine Vinica

  

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Vinica |
| --- |
| **Vinica** • 
Blatec •
Vinička Kršla •
Gradec •
Grljani •
Dragobrašte •
Istibanja •
Jakimovo •
Kalamanci •
Kruševo •
Laki •
Leski •
Lipec •
Pekljani •
Trsino •
Crn Kamen |  |
Za ostale osobe s istim imenom, v. John Leland (razvrstavanje).

**Džon Liland** (engl. ; London, 13. septembar 1506 — , 18. april 1552) je bio engleski arheolog.

Školovao se u Londonu, Kembridžu, Oksfordu i Parizu i bio je nadzornik Kraljevskih biblioteka pod Henrijem VIII. Mnogo je putovao obilazeći biblioteke po manastirima i koledžima.

Za razliku od Kirjaka nije se bavio ponovnim arheološkim istraživanjima dobro poznatih lokaliteta koji su pripadali poznatim i dobro dokumentovanim kulturama već loše protumačenim ostacima iz nekog neutvrđenog doba ili uzgredno obrađenim spomenicima kakvi su Hadrijanov zid ili Ofin nasip.

Njegova interesovanja bila su okrenuta uglavnom istorijskim dokumentima i geneologiji. Svrha beležaka o objektima koji su mu privukli pažnju u predelima kroz koje je putovao možda je bila to da se dopuni neka mapa ili rečnik toponima.

Lilendov značaj vezan je za njegovu opštu ideju o značaju i potrebi beleženja neliterarne građe u sklopu šireg istraživanja. Mada nikada nije objavljen njegov rad nagoveštava interesovanje za predeo koja je bila odlika širih vidika renesansne učenosti.

Vidi još
--------

* Vilijam Kemden
* Arheologija

Literatura
----------

* www.caerleon.net

Spoljašnje veze
---------------

* Episode in the BBC's Great British Journeys

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 14849374
* LCCN: n85144126
* ISNI: 0000 0000 6299 9738
* GND: 117635022
* SELIBR: 311027
* SUDOC: 032677332
* BNF: cb12366084h (podaci)
* BIBSYS: 90061121
* NLA: 35735664
* BNE: XX1677882
* CiNii: DA02225511

 |
**Iskustvo bliske smrti (IBS)** (engl. ) je termin koji se odnosi na širok spektar ličnih iskustava u vezi sa neposredne smrti, doživljaja mnogih neverovatnih osećanja, poput napuštanja tela ili stanja ekstremnog straha, kompletne umrtvljenosti, toplote, osećaj umiranja, pojave jakog belog sveta, i sl.

Ovi fenomeni, obično se javljaju neposredno nakon konstatacije kliničke smrti ili ono se osoba na neki drugi način približi „stanju smrti". Sa najnovijim dostignućima u oblasti reanimacije, broj takvih iskustava je značajno povećan. Mnogi naučnici smatraju da se radi o halucinogenim iskustvima, dok parapsiholozi i neke konvencionalni naučnici stoje iza stava da je to dokaz postojanja života posle smrti.

Iako je IBS uglavnom u oblasti proučavanja parapsihologije, proučavaju ga i psihologija, psihijatrija i klinička medicina.

Karakteristike
--------------

Zajedničke karakteristike većine iskustva bliske smrti su:

* Telepatsko primanje poruka.
* Osećaj / svest da si mrtav.
* Osećaj mira, udobnosti i blagostanja.
* Osećaj napuštanja tela. Praćenje tela u prostoru. Ponekad čak i posmatranje medicinskih sestara i lekara koji pokušavaju da vrate osobu u život.
* Osećaj prolaza u „drugi svet", opisanu kao stanje usisavanja od strane izuzetno tamne oblasti ili tunela.
* Kretanje ogromnom brzinom ka svetlosti ili iznenadnog potapanja u njoj, komunikacija sa svetlom.
* Viđenja „Duha u belom" ili drugih duhovnih ličnosti. Ponekad i viđenje sa voljenim licima.
* Snažno osećanje bezuslovne ljubavi.
* Filmski prikaz sopstvenog života.
* Stanje oklevanja.
* Približavanje granici.

Smatra se da postoji veza između popularne kulture i verskih ubeđenja. Često, iskustva pojedinaca tumači u skladu sa narodnim verovanjima, koja postavljaju granice onoga što je rekao.

Klinički iskustva u tom pogledu se uglavnom odnose na prekid protoka krvi do srca i stanja kliničke smrti, šok postoperativnog gubitka krvi, septički ili anafilaktički šok, komatozna stanja kao rezultat teškog oštećenja mozga, obilna krvarenja, infarkt, pokušaj samoubistva, stanja davljenja ili gušenja, apneja i teška depresija.

Spoljašnje veze
---------------

***Iskustvo bliske smrti*** na Wikimedijinoj ostavi

* IANDS Internacionalna asocijacija za studije IBS
**Falkon Nordvest** (engl. ) je kompanija koja proizvodi lične računare sa sedištem u Medford, Oregon, USA. Osnovana je 1992 od strane sadašnjeg predsednika Kelt Rivs-a (engl. ). Kompanija je od svog osnivanja fokusirana na najsavremenije sisteme za CAD aplikacije. Funkcionisanje je ograničeno na naručivanje proizvoda preko interneta i telefonom jer kompanija nije potpisala ugovor sa nekim preprodavcem. Kompanija takođe radi profesionalno obojena kućišta koje ponekad naručuju kompanije kada prave svoje promocije. 

Uspeh firme počinje sa serijom modela **Meč 5** (engl. ) koji je po Falkonu nudio najbolje performanse u kompjuterima za igrice. 2000 godine su pustili u prodaju **Talon** model. Kasnije je kompanija proizvela i desktop model malih dimanzija nazvan **FregBoks** (engl. ). Tu su i **Fregbuk** (engl. ) laptopovi. 

Falkon Nordvest se tradicionalno utrkuje sa kompanijama koje prodaju kompjutere za igrice (takozvani gejmer kompjuteri) kao što su Elienwer (engl. ), Velositi majkro (engl. ), Vigor Gejming (engl. ), Vudu PiSi (engl. ) i LenSlajd Gejming PiSi (engl. ).

Meč 5
-----

**Meč 5** (engl. ) je pušten u prodaju još 1992 godine. Model za 2008 godinu ima sledeće karakteristike:

|  |  |
| --- | --- |
| Matična ploča | (engl. ) |
| Procesor | (engl. ) |
| Radna memorija | (engl. ) |
| Grafička kartica | (engl. ) |
| Hard disk | (engl. ) |
| Optički uređaj | (engl. ) |
| Operativni sistem | (engl. ) |

Talon
-----

**Talon** je zapravo jevtinija verzija Meč 5 modela. Dakle, nema egzotično kućište, vodeno hlađenje, niti komponente koje su specijalno dorađene već se koriste standardne, mejnstrim, jevtinije komponente hardvera.

FregBoks 2
----------

**FregBoks 2** (engl. ) je računar malih dimenzija, sa sledećim performansama:

|  |  |
| --- | --- |
| Procesor | (engl. ) |
| Radna memorija | (engl. ) |
| Grafička kartica | (engl. ) |
| Hard disk | (engl. ) |
| Umrežavanje | (engl. ) |
| Optički uređaj | (engl. ) |
| Operativni sistem | (engl. ) |

FregBuk laptopovi
-----------------

**FregBuk** (engl. ) su laptopovi ovog proizvođača. Postoje modeli DRX i TLX. 

### FregBuk DRX

|  |  |
| --- | --- |
| Procesor | (engl. ) |
| Radna memorija | (engl. ) |
| Grafička kartica | (engl. ) |
| Video memorija | (engl. ) |
| Hard disk | (engl. ) |
| Umrežavanje | (engl. ) |
| Optički uređaj | (engl. ) |
| Operativni sistem | (engl. ) |

Dodatne informacije: Monitor od 17 inči (engl. ), kamera od 1.3 Megapiksela, 4 ugrađena zvučnika, i težina od 5.5 kg. 3 hard diska mogu biti i od 200 GB. 

### FregBuk TLX

Ovaj model je izašao decembra 2006 godine i ima monitor od 17 inči sa rezolucijom od 1680x1050, procesor Intel Kor 2 Duo 2,23 GHz i grafičku karticu EnVidia DžiFors Go 7600 sa 256 MB video memorije i maksimum 2 GB radnu memoriju. Hard disk može biti 80 i 100 GB SATA sa brzinom od 7200 obrtaja ili 160 GB sa 5400 obrtaja.

Eksterni linkovi
----------------

* Falkon Nordvest vebsajt
**Kakapo** (maorski: kākāpō, što znači noćni papagaj), *Strigops habroptila*, je vrsta noćnog papagaja endemičnog za Novi Zeland. Jedina je vrsta roda *Strigops*.

Opis
----

Ima zelenožuto perje sa malenim pjegicama i pernate diskove oko očju, poput sova, velik siv kljun, kratke noge, velika stopala i relativno kratka krila i rep. Jedinstven je na više načina: jedini je papagaj na svijetu koji ne može letjeti, najteži papagaj (2-4 kg težak, a oko 60cm dug), noćni, biljojed je, spolni dimorfizam se odražava u veličini tijela, a mužjak ne brine o mladuncima. Vjerojatno je jedna od ptica koje najduže žive (prosječna dužina života je 95 godina, a maksimalna 120 godina).

Kakapoi su kritično ugroženi; do travnja 2009. evidentirano je samo 125 jedinki, od kojih je većina imala ime. Predak kakapoa i roda Nestor je postao izoliran od ostalih papagaja kada se Novi Zeland odvojio od Gondvane, prije oko 82 milijuna godina. Prije oko 70 milijuna godina, kakapo se odvojio od roda Nestor. Zbog nepostojanja predatora izgubio je moć letenja. Nakon kolonizacije i uvedenih predatora, poput mačaka i štakora, većina kakapoa su izumrli. Očuvanje je počelo 1890-ih. Od siječnja 2009. preživjeli kakapoi žive na dva otoka bez predatora.

Uglavnom su biljojedi, i hrane se biljem, sjemenjem, voćem, pa čak i smolom drveća.

Razmnožavanje
-------------

Ilustracija kakapoa
Kakapo je jedina vrsta neletećeg papagaja na svijetu, ali je i jedina neleteća ptica na svijetu koja se udvara partneru. Mužjaci se skupe u jedan prostor i takmiče se da bi privukli ženke. Ženke promatraju takmičenje i biraju partnera na osnovu toga koliko je bio bolji od ostalih. Ne stvara se nikakva veza između spolova; sastaju se samo da bi se parili.

Tokom sezone udvaranja mužjaci napuštaju svoja stara staništa i odlaze u brda gdje osnuju vlastita udvarališta. Ova udvarališta mogu biti i 7 km udaljena od uobičajenog teritorija jedinke. Tu ostaju tokom cijele sezone udvaranja. Plaše svoje protivnike podignutim perjem, raširenim krilima, otvorenim kljunovima, podignutim kanđama i ispuštanjem glasnih kreštećih i režećih zvukova. Mogu se ozlijediti ili čak umrijeti u borbama.

Da bi privukli ženke mužjaci ispuštaju glasove slične bubnjanju na niskim frekvencijama (ispod 100 herca). Bubnjanje se može čuti barem jedan kilometar dalje. Kada ženka dođe, mužjak počinje udvaranje pomjerajući se sa strane na stranu i klikćući kljunom. Onda se okrene leđima prema ženki, raširi krila i kreće se unazad prema njoj. Nakon parenja ženka se vraća na svoj teritorij, dok mužjak ostaje u udvaralištu i nastavlja bubnjati.

Ženka nese do tri jajeta u zaklonu biljaka ili u šupljem deblu. Ptići se izlegu za oko 30 dana. Ženka hrani mladunčad tri mjeseca, ali mladunčad ostaje sa majkom i nekoliko mjeseci nakon što im je perje naraslo. Napuštaju gnijezdo prosječno nakon 10 do 12 tjedana starosti. Majke ih u nekim slučajevima povremeno hrane i slijedećih 6 mjeseci.

Drugi projekti
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **kakapo** |
|  | Wikivrste imaju podatke o: **kakapou** |

Eksterni linkovi
----------------

***Kakapo*** na Wikimedijinoj ostavi
Za općine u Francuskoj, v. Calès.
**Kales** latinski: ) je bio drevni grad u današnjoj italijanskoj regiji Kampaniji, smješten u *comune* (općini) Calvi Risorta.

U prošlosti mu je teritorija pripadala Auruncima na Via Latini. Godine 335. pne. su ga osvojili Rimljani i ustanovili koloniju s latinskim pravima koja je brojala oko 2.500 stanovnika. Kales je bio sjedište rimske uprave u Kampaniji i sjedište *quaestora* za južnu Italiju sve do Tacitovih dana. Bio je važna baza za rat protiv Hanibala. Prije 184. pne. su u njega dolazili novi kolonisti. Nakon Savezničkog rata je postao *municipium*. Blagostanje je dugovao plodnoj zemlji i proizvodnje crne glazirane keramike, koja se izvozila u Etruriju. U 5. vijeku n.e. postao je biskupsko sjedište, a što uvijek (zajedno s Tanom od 1818) jest, usprkos toga što je po veličini selo. U njemu se nalazi katedrala iz 12. vijeka. Godine 1883. otkriven je niz nekropola iz rimskog doba.

Izvori
------

Koordinate: 41°12′00″N 14°07′55″E﻿ / ﻿41.2°N 14.132°E﻿ / 41.2; 14.132

***Kales*** na Wikimedijinoj ostavi
„Feudi" preusmjerava ovdje. Za naselje u Italiji, v. Feudi, Teramo.

**Feud** (od latinskog *feudum* = naknada) ili **leno**, bio je zemljišni posjed koji je vazal dobijao od svog feudalnog gospodara, kao nagradu za usluge i vjernost.

Karakteristike
--------------

Feud je bio centralna institucija evropskog feudalnog društva, on se uobičajeno sastojao od zemljišta uz koje je išao i određen broj kmetova (neslobodnih seljaka). On je trebalo biti dovoljno velik da osigura egzistenciju vazalnom feudalcu, koji je kao protuuslugu za to morao svom gospodaru služiti kao vitez. Veličina feuda se jako razlikovala, a to je uveliko ovisilo o prihodima koje je donosio. U to vrijeme se računalo, da je za uzdržavanje jedne prosječne feudalne porodice, potrebno oko 15 do 30 porodica kmetova. Veličina feuda jako je varirala, od velikih imanja i cijelih pokrajina, sve do malih parcela od nekoliko hektara.

Ali je feud osim zemlje, ponekad bio i novac, ili neki objekt (rudnik, luka, most, ribolovna zona) koji je donosio prihod.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*fief*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 30. 01. 2014.

Vanjske veze
------------

* *fief* na portalu Encyclopædia Britannica (`sh`)
Jing Ke ne uspijeva ubiti Qin Shi Huanga, freska iz vremena dinastije Han.
**Jing Ke** (izvoro Jing-Kerh; kineski: ; pinyin: *Jīng Kē*; Wade-Giles: **Ching K'o**) je bio sluga Dana, krunskog princa drevne kineske države Yan poznat po svom pokušaju atentata na Ying Zhenga, kralja države Qin i budućeg ujedinitelja Kine. Taj je događaj detaljno opisan u *Biografiji atentatora* (刺客列傳), poglavlju *Zapisa Velikog historičara*, ili *Shijija*, knjizi koju je napisao Sima Qian.

U popularnoj kulturi
--------------------

Zbog dramatičnih okolnosti u kojima je pokušan atentat, ali i detaljnog opisa cijelog događaja, Jing Ke je postao jednom od najpoznatijih ličnosti kineske historije, ali i inspiracijom za brojna umjetnička djela. U moderno doba to uključuje brojne filmove.

Sam atentat neposredno je opisan u kineskom filmu *Car i atentator* (1999) u kome, između ostalih, nastupa Gong Li. Iako se lik Jing Kea ne pojavljuje u filmovima *The Emperor's Shadow* (1996) i *Hero* (2002), njihova radnja također opisuje atentat na Qin Shi Huanga te je u mnogim detaljima temeljena na stvarnim događajima.

Sam Jing Ke se pojavljuje kao lik *Highlander: Endgame* (2000) gdje ga tumači Donnie Yen. Također se pojavljuje kao lik špijuna u video-igri *Civilization IV: Beyond the Sword*.

Eksterni linkovi
----------------

* *The Emperor and the Assassin* na IMDb-u (`en`)
*Za ostale osobe s ovim cognomenom, v. Albinus (cognomen).*
**Decim Junije Brut Albin** (*Decimus Junius Brutus Albinus*, 85. pne. ili 81. pne. 42. pne.) je bio rimski vojskovođa i političar iz doba kasne Republike, poznat kao komandant Cezarove mornarice u građanskom ratu, ali i jedan od vođa zavjere tokom koje je ubijen Cezar.

Decim Brut je bio daleki rođak Julija Cezara. Majka mu je bila Sempronija Tuditani, supruga Decima Junija Bruta, konzula za 77. pne. Kasnije ga je posvojio Aulo Postumije Albin, po kome je dobio i ime. U mladosti mnogim važnim popularskim političarima.

Cezar ga je postavio za jednog od oficira u svojoj vojsci za vrijeme galskih ratova. Godine 56. pne. se Decim istakao u pohodu na Venete kada je na brzinu izgradio flotu s kojom je pokoren taj pomorski narod. Nakon izbijanja građanskog rata 49. pne. Decim se još jednom istakao izgradnjom improvizirane flote, s kojom je pokorena pobunjena Masilija.

Iako je bio vjerni Cezarov pristaša, nakon završetka rata i Cezarovog proglašenja za diktatora, Decim je odlučio prijeći na stranu zagovornika starog režima među kojima se isticao Gaj Kasije Longin. Kao jedan od prvih zavjerenika je uspio u zavjeru uvući Bruta. Za to vrijeme ga je Cezar, nesvjestan da mu Decim radi o glavi, imenovao *pretorom peregrinusom* za 44. pne. te mu namijenio mjesto guvernera Cisalpinske Galije. Na dan samog atentata se Decim pobrinuo da Cezar ne dobije upozorenje o tome što se sprema, a prilikom samog ubistva je bio treći senator koji je Cezaru zadao ubod nožem.

Decim je, međutim, bio i prvi od zavjerenika koji je shvatio kako se narod okrenuo protiv Cezarovih ubica, te je napustio Rim. Njegovo preuzimanje položaja guvernera Cisalpinske Galije, odnosno sukob sa Markom Antonijem, je eskalirao u mutinski rat. Decima je u opkoljenoj Mutini deblokirao Cezarov posvojeni sin i nasljednik Oktavijan, stekavši komandu nad senatskim snagama poslije pogibije njihovih komandanata. Oktavijan mu je tada hladno saopćio da je to učinio po nalogu Senata, a ne da bi spasio ubicu svog oca. Decimu je potom naređeno da sa svojim snagama goni Antonija koji se povlačio na zapad. Vojska mu se tada, međutim, naglo osula, s obzirom da su mnogi njeni pripadnici počeli bježati na stranu popularnog Antonija. Shvativši da mu je položaj u Italiji sve teži, a u slučaju eventualne pomirbe Antonija i Oktavijana bezizgledan, Decim je odlučio ostaviti svoju vojsku te krenuo pronaći utočište na Balkanu kod Bruta i Kasija. Do njih nije stigao, jer su ga na putu presreli galski poglavice vjerni Marku Antoniju, te ubili. Decim je tako postao prvi od Cezarovih ubica koji je i sam stradao nasilnom smrću.

Izvori
------

1. ↑  Ronald Syme u "Bastards in the Roman Aristocracy," *Proceedings of the American Philosophical Society* 104 (1960), p. 327 tvrdi kako se Decim rodio godine 81. pne. argumentirajući tvrdnjom kako je Decim kvestorom postao najvjerojatnije oko 50. pne. te da je, s obzirom na tadašnja rimska pravila o napredovanju u javnoj službi i minimalnoj dobi od 30 godina teško zamisliti da bi osoba Decimovog statusa dugo čekala za započne karijeru.

***Decim Junije Brut Albin*** na Wikimedijinoj ostavi
Inkvizicija muči osumnjičenog.
Inkvizicija spaljuje osobe proglašene hereticima.
**Inkvizicija** (lat. *inquisitio* - istraživanje) je bila ustanova Rimokatoličke crkve čiji je zadatak bio da pronalazi, zatvara, optužuje, isleđuje, sudi i kažnjava ljude proglašene hereticima. U najširem smislu inkvizicija znači svaki onaj pravosudni organ koji u sebi objedinjuje istražnu i sudsku funkciju. (V. inkvizitorni postupak.) 

Inkvizicija je postojala od 12. stoljeća do Napoleonskih ratova u 19. veku. Prvo su papa Lucije III. i car Fridrik I. Barbarossa 1184. osnovali tzv. *Biskupsku inkviziciju*, kojom daju ovlasti biskupima da imenuju svećenika-inkvizitora koji će voditi postupke protiv "heretika". Potom je papa Grgur IX osnovao univerzalnu Papsku Inkviziciju u periodu 1231–1233. godine, kao specijalni sud za iskorenjivanje jeresi. Sveta Inkvizicija, jedna od najsurovijih institucija u istoriji državne represije, je osnovana da bi ugušila jeretičke pokrete bezemljaškog proletarijata. Godine 1252, papa Inoćentije IV je, uz saglasnost vodećih teologa tog vremena, odobrio mučenje jeretika.

Od svih inkvizicija najpoznatija i najzloglasnija je Španska inkvizicija, osnovana 1478. godine radi obračuna sa Židovima, muslimanima i kršćanskim "hereticima" nakon reconquiste.

Andre Voše smatra da je tajna „uspeha" Inkvizicije bila u njenoj proceduri. Hapšenje osumnjičenih se izvodilo u krajnjoj tajnosti. Progon se u početku sastojao iz upada na jeretičke skupove, u saradnji sa javnim vlastima. Kasnije, kada su valdenzi i katari već bili potisnuti u ilegalu, osumnjičeni su bili izvođeni pred sud bez objašnjenja za njihovo privođenje. Ista tajnost je odlikovala i proces ispitivanja. Optuženima nije saopštavano zbog čega su optuženi, a onima koji bi uspeli da ospore optužnicu bilo je dopušteno da ostanu anonimni. Osumnjičeni bi bili oslobođeni ako bi potkazali svoje saučesnike i obećali da će ćutati o svom priznanju. Uhapšeni jeretici tako nisu mogli da znaju da li ih je odao neko iz njihove zajednice.

Italo Mereu ukazuje da je delovanje rimske Inkvizicije ostavilo duboke ožiljke u istoriji evropske kulture, tako što je stvorilo klimu netolerancije i institucionalne sumnjičavosti, koja je nastavila da nagriza legalni sistem sve do naših dana. Nasleđe Inkvizicije je kultura podozrenja, koja počiva na anonimnim optužbama i preventivnim hapšenjima i u kojoj se osumnjičeni tretiraju kao da je njihova krivica već dokazana.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „Silvija Federiči, Žene i jeres". Arhivirano iz originala na datum 2013-03-29. Pristupljeno 2013-02-27.

Vidi još
--------

***Inkvizicija*** na Wikimedijinoj ostavi

* Hrišćanska jeres
Satelit Deimos snimljen s letjelice Viking 1 (izvor:NASA)
**Fobos** i **Deimos** su jedini Marsovi sateliti. Otkrio ih je astronom Asaph Hall 12. kolovoza 1877. godine. Pretpostavlja se da su po svom postanku asteroidi nastali u vanjskim dijelovima sunčeva sustava i zarobljeni Marsovim gravitacijskim poljem.

Prema grčkoj mitologiji **Fobos** (grč. *strah*) i **Deimos** (grč. *užas*) su pratioci boga Aresa.

Deimos ima samo 12.6 km srednjeg promjera. O promjeru je zapravo teško i govoriti kada se radi o gromadi dimenzija 15 × 12,2 × 11 km. Njegova je putanja udaljena 23 459 km od središta Marsa. Masa mu je 1.8 × 1015 kg (6 puta manje od Fobosa).

Kao i Fobos, Deimos je prekriven udarnim kraterima. Krateri na Deimosu su uglavnom manji od 2.5 km u promjeru. Deimosova gravitacija je tako slabašna da krhotine koje se stvaraju udarom meteorita skoro nikad ne padaju nazad na satelit, već odlaze u svemir. Zbog toga Deimosovi krateri nisu okruženi radijalnim lancima kraterčića kao što je to slučaj kod Fobosa. Unatoč maloj gravitaciji, zabilježeno je klizanje materijala nizbrdo.

Deimosovu površinu čini sloj regolita debljine oko 100 metara.

Deimos je prvi put fotografirala letjelica Viking 1 (1977).

Vanjske poveznice
-----------------

* Astronomska sekcija Fizikalnog društva Split - Fobos i Deimos Arhivirano 2005-10-29 na Wayback Machine-u
**Kaledonska orogeneza** je događaj kojim su nastale planine i brda sjeverne Škotske, Irske, Engleske, Walesa i zapadne Norveške. Ovaj događaj se desio tokom perioda silur i devon paleozojske ere, prije otprilike 444 do 416 mil. godina. Ova orogeneza je nazvana po Kaledoniji, latinskom imenu za Škotsku.

Era mezozoik je bila obilježena postojanjem jednog superkontinenta, Pangee, u kome je veći dio kopna bio spojen u jedan veliki kontinent okružen velikim oceanom, Pantalasom. Kaledonski masiv je već postojao i nalazio se uz pretka sadašnjih Apalačkih planina u Sjedinjenim Državama.

Nastanak Kaledonskog masiva dogodio se ranije, tokom nastajanja Pangee, konvergencijom još starijih ploča. U prethodnom periodu, ordoviciju, prije oko 488 do 444 miliona godina, najveći kontinent Gondvana koji se sastojao od ploča buduće Afrike, Južne Amerike i Antarktika, nalazio se između Južnog pola i ekvatora. Druga kopnena masa, Laurencija, koja se sastojala od budućeg sjeveroistočnog dijela Sjeverne Amerike, prostirala se oko ekvatora. Na sjeveroistoku je bio Sibirski štit s još jednim kontinentom, Sibirom, koji je bio odvojen od Gondvane Uralskim oceanom. Na jugoistoku, Baltički štit s kontinentom Baltikom je od Gondvane bio odvojen oceanom Japet. Mali kontinent poput arhipelaga, Avalonija (koji se sastojao od današnje Nove Engleske, Nove Škotske i dijela zapadne Evrope uključujući Britanski arhipelag), nalazio se zapadno od Baltike, odvojen od nje oceanom Tornkvist. Rejski ocean je ležao između Avalonije i Baltike na sjeveru, odnosno Gondvane na jugu.

U ordovicijumu, Rejski ocean se počeo otvarati gurajući Baltiku i Avaloniju u pravcu Laurencije širenjem morskog dna. Baltika i sjeverna Avalonija su se prve sudarile, izazvavši kaledonsku orogenezu silura. Krajem silura i u kasnijem devonu, sudario se i ostatak Avalonije, prouzrokujući Akadsku orogenezu Sjeverne Amerike, koja je izdigla rane Apalačke planine.

Veze
----

* Orogeneza
* Skandinavske planine

Vanjske veze
------------

* *Srednji ordovicijum* (mapa kontinenta)
* *Srednji silur* (mapa kontinenta)
* Redefinisanje Kaledonije
* Kaledonija u Šetlandu Arhivirano 2006-03-14 na Wayback Machine-u
* Formiranje Britanije Arhivirano 2007-05-28 na Wayback Machine-u
Kaleidoskop
Pogled kroz kaleidoskop
**Kaleidoskop** je cijev sa ogledalima u kojoj se nalaze sitni šareni predmeti, kamenčići, perle, staklena zrnca ili šareni papirići. Koristi se tako što se gleda na jedan kraj cijevi, a svjetlost ulazi na drugi kraj odbijajući se od ogledala. Ogledala postavljena na 45° osam puta dupliraju sliku, postavljena na 60° šest puta, a na 90° četiri puta. Kako se cijev kaleidoskopa prilikom gledanja rotira, objekti u njoj se mješaju i stvaraju različite vizualne oblike. Svi stvoreni uzorci imaju karakterističnu simetriju radi ogledala i mijenjaju se pri svakom pokretu. 

Kaleidoskop se najčešće koristi kao igračka za djecu.

Etiologija
----------

Riječ kaleidoskop dolazi od grčkih riječi *kalos* (καλός) - lijepo, *eidos* (είδος) - oblik i *scopeo* (σκοπέω) - gledati, posmatrati.

Historija
---------

Kaleidoskop je zvanično otkriven i patentiran 1817. godine od strane Škota Davida Brewstera.

Veze
----

* Fraktal

Izvori
------

1. ↑

Vanjske veze
------------

Ostali projekti

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **Kaleidoskop** |
|  | Potražite izraz ***kaleidoskop*** u W(j)ečniku, slobodnom rječniku. |
**Jablanovača** (*Agrocybe aegerita*) ili **topolovka** je jestiva gljiva iz porodice Bolbitiaceae. Može biti saprofit i parazit.

Opis
----

Klobuk je širok 3-10 cm i dosta mesnat. U mladosti je polukuglast, zatim zvonolik a na kraju raširen. Obod je često vijugav, a ponekada je udubljen. Tamniji je na sredini a prema krajevima sve svjetliji. Površina je vrlo često kapljasto udubljena. Listići su vrlo gusti sa mnogo lamelula. Bjelkaste su do žućkastosive boje, a na kraju su smeđi. Nepravilno se drže za stručak ili lagano silaze jednim zupcem. Stručak je visok 3-15 cm i često je savinut. Pri dnu je tanji nego pri vrhu. Pun je i bijele ili malo smećkaste boje. Ispod klobuka postoji slabašan vjenčić. Meso je u klobuku bijelo, a u stručku postaje smalo smeđasto. Miriše po brašnu i ima slatkast okus.

Spore su eliptične, okerastosmeđe boje, veličine 8-11x4,5-6 μm.

Raste busenasto već od početka proljeća sve do jeseni na panjevima, žilama ili izravno iz stabla jablana, ali se može naći i na panjevima drugog drveća.

Postoji mogućnost uzgoja ove gljive u vrtu na panjevima ili trupcima topole, vrbe ili drugog drveća.

Može se zamijeniti sa razornom čehavkom (*Pholiota destruens*), ali ona nema trajan vjenčić, čehava je i obično raste pojedinačno ili u malenim grupama na raspadajućem drvetu.

Galerija
--------

* 
* 
* 
*

Drugi projekti
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **jablanovača** |
|  | Wikivrste imaju podatke o: **jablanovači** |
**Istočna obala** (engleski: , također *Eastern Seaboard*) ili **Atlantska obala** (engleski: ) u geografiji SAD označava države čije obale oplakuje Atlantski ocean. One uključuju (od sjevera prema jugu): Maine, New Hampshire, Massachusetts, Connecticut, New York, Delaware, Maryland, Virginiju, Sjevernu Karolinu, Južnu Karolinu, Georgiju i Floridu.

Područje Istočne obale je prema procjenama iz 2010.  imalo 112,642.503 stanovnika ili 36 % ukupnog stanovništva SAD. 

Od 1. juna do 30. novembra svake godine Istočna obala je moguća meta sezone atlantskih uragana.

Područje Istočne obale na kopnu povezuju autoputevi U.S. Route 1 i Interstate 95. Brodski promet omogućava mreža kanala poznata kao Intracoastal Waterway.

Uz Istočnu obalu je također vezan pojam muzičkog stila East Coast hip hop (hip hop Istočne obale), koji je nastao 1970-ih.

Izvori
------

1. ↑

| * p
* r
* u
Geografske regije SAD |
| --- |
| Centralne države • Obalne države • Duboki Jug • Istočne države • Istočna obala • Veliki bazen • Obala Meksičkog zaljeva • Srednjeatlantske • Srednji Zapad • Planinske države • Nova Engleska • Sjeverne države • Sjeveroistok • Sjeverozapad • Pacifik • Jug • Južnoatlantske države • Centralni jug • Jugoistok • Jugozapad • Gornji Srednji Zapad • Zapad • Zapanda Obala

---

**Transgranične regije**: Granične države • Velika jezera • Velike ravnice • Pacifički Sjeverozapad |
**Jablanica** je reka na jugu Srbije, leva pritoka Južne Morave. Nastaje spajanjem *Tularske* i *Golemobanjske reke*, koje se formiraju na padinama planina Goljaka (1073 m) i njegovih ogranaka. Od sastava izvorišnih krakova (kod sela Maćedonci) do ušća u Južnu Moravu u Leskovačkoj kotlini (kod sela Pečenjevca), dužina joj iznosi 84,5. Reke od kojih nastaje teku planinskim zamljištem i imaju veliki pad, klisuraste doline i brojne brzake. Sličnih je osobina i sama Jablanica u toku do Lebana odnosno do ulaska u Leskovačku kotlinu. U gornjem i srednjem toku nazivaju je i *Medveđa*, a tek nizvodno od sela Šilova, na dužini od oko 50 , samo Jablanica. U Leskovačkoj kotlini teče širokom i plitkom dolinom, ima mali pad i mnoge meandre. Površina sliva joj iznosi 896 km², a prosečni protok na ušću je 5 m³/s. Najznačajniju pritoku Šumansku reku, prima sa desne strane kod Lebana. Jablanica je bujičava, nosi ogromnu količinu materijala, ranije se često izlivala iz korita (tačno kao sat, svakih 10 godina 1986, 1976, 1966,... tzv. „desetogodišnja voda"; najveća poplava desila se 1976.g.), plavila obradive površine, odnosila saobraćajnice, mostove i pričinjavala druge štete. Inače predstavlja najveću sušicu (potpuno presušuje u toku leta i zime) u Srbiji i jednu od najvećih u Evropi.

Vanjske veze
------------

* Slike velike poplave iz 1976.g. na zvaničnom sajtu SO Lebane Arhivirano 2007-12-09 na Wayback Machine-u
Koordinate: 41° 53′ 42" SGŠ, 21° 19′ 51" IGD

**Jabolci** (mak. *Jabolci*) su naselje u Republici Makedoniji, u severnom delu države. Jabolci pripadaju opštine Sopište, koja okuplja južna predgrađa Grada Skoplja.

Prirodni uslovi
---------------

Jabolci su smešteni u severnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg većeg grada, Skoplja, naselje je udaljeno 25 km južno.

Naselje Jabolci je u okviru istorijske oblasti Kršijak, koja se obuhvata dolinu Markove reke, južno od Skopskog polja. Naselje je smešteno na severnim padinama planine Karadžice, dok se istočno tlo spušta u klisuru Markove reke. Nadmorska visina naselja je približno 690 metara.

Mesna klima je kontinentalna.

Istorija
--------

Stanovništvo
------------

Jabolci su prema poslednjem popisu iz 2002. godine imali 41 stanovnika.

Pretežno stanovništvo u naselju su etnički Makedonci (63%), dok su ostalo Albanci (37%).

Većinska veroispovest je pravoslavlje, a manjinska islam.

Vidi još
--------

* Opština Sopište

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

***Jabolci*** na Wikimedijinoj ostavi

* opstinasopiste.gov.mk Zvanična stranica opštine Sopište

  

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Sopište |
| --- |
| **Sopište** •
Barovo •
Govrljevo •
Gornje Sonje •
Dobri Dol •
Donje Sonje •
Držilovo •
Jabolci •
Nova Breznica •
Patiška Reka •
Rakotinci •
Sveta Petka •
Čiflik |  |