**Enteralna ishrana** je oblik arteficijalne ishrane koji podrazumeva unošenje hranljivih materija preko digestivnog sistema. Ishrana bolesnika je važan deo lečenja, najčešće kao dopunska ili pomoćna terapija, a ponekad je i osnovni oblik terapije. U širem smislu nutritivna ishrana obuhvata sve oblike ishrane bolesnika, dok u užem smislu obuhvata ishranu bolesnika sa izmenjenim mogućnostima za normalnu ishranu i primenjuje se kao enteralna i/ili intravenska (parenteralna) ishrana.

Enteralna ishrana se najčešće primenjuje kod bolesnika koji ne mogu da unose hranu prirodnim putem i na odgovarajući način i podrazumeva primenu modifikovane hrane, koja se u organizam unosi putem sondi ili preko nutritivnih stoma direktno u želudac ili početne delove tankog creva.

Značaj
------

Enteralna ishrana koja se zasnova na fiziološkim principima unosa hrane u organizam, ima brojne prednosti u odnosu na intravensku ishranu, posebno posle razvoja savremenih nutritivnih formula i preciznih infuzionih sistema. Nutritivna podrška smanjuje posledice
gladovanja, održava funkciju organa i ubrzava oporavak.

Dugotrajna pošteda organa za varenje nepovoljno deluje na neurohumoralne mehanizme digestije i očuvanje anatomsko–funkcionalnog integriteta želudačnocrevne sluzokože, tako da se enteralna ishrana ne umanjuju značaj primene intravenske (parenteralne) ishrane u situacijama kada je ona metod izbora.

Prednosti enteralne ishrane u odnosu na intravensku ishranu ogladaju se u tome što se komplikacija javljaju ređe, a i ako se jave one su u blažem obliku.

Manje od 30 % bolesnika na enteralnoj ishrani dobija 90% potrebnog energetskog unosa do trećeg-četvrtog dana; pa se dodakom intarvenske ishrane na već postojeću enteralnoj ishranu može postići nutritivni od 100% nakon 4 dana.

Prednosti enteralne ishrane
* Prirodan put unosa hrane
* Preparati za enteralnu ishranu mogu da sadrže korisne materije kao što su probiotici, prebiotici i dijetna vlakna, kojih nema u parenteralnim rastvorima.
* Nema mogućnosti infekcije preko CVK i mala mogućnost za translokaciju bakterija
* Stimuliše imunski sistem u želudačnocrevnom sistemu
* Očuvan je integritet crevne i sintetska funkcija crevne sluzokože
* Očuvana je perfuzija creva
* Ona je jeftinija način ishrane u odnosu na intravensku ishrana i pacijentima obezbedjuje bolji kvalitet života i veći komoditet.

Najčešći poremećaji zdravlja koji zahtevaju enteralnu ishranu
-------------------------------------------------------------


| Poremećaji | Indikacije (tipične bolesti) |
| --- | --- |
| * Proteinsko-energetska malnutricija (gubitak TT > 10 % i/ili albumin <3,5 g/dl),
* Normalna ishranjenost sa unosom hrane < 50 % od energetskih potreba,
* Hipermetabolička stanja
 | * maligne bolesti
* cistična fibroza
* anoreksija nervoza, teška depresija
* usporen rast
* miastenija gravis
* teška srčana ili respiratorna insuficijencija
* opekotine i povrede
* HIV
 |
| * Poremećaj varenja,
* Poremećaji apsorpcije,
* Poremećaji metabolizma
 | * teška pareza želuca
* zapaljenje pankreasa
* urodjeni poremećaji metabolizma
* hepatorenalna insuficijencija
* Kronova bolest
* sindrom kratkih creva
* radioterapija i hemioterapija
 |
| * Neodgovarajuća ishrana na usta,
* Poremećaji gutanja
 | * oštećenje centralnog nervnog sistema
* neurološke bolesti
* povrede lica, posebno usta ili jednjaka
* maksilofacijalne bolesti
* kongenitalne anomalije
* koma
 |

Kontrainidkacije
----------------

Najvažnije kontraindikacije za enteralnu ishranu su:

* opstrukcija creva (ileus),
* uporno povraćanje,
* težak enterokolitis, radijacioni enteritis,
* smanjenje apsorptivne površine creva (manja od 60–80 cm,)
* krvarenje iz gornjih partija digestivnog sistema,
* nepristupačan gastrointestinalni sistem,
* sepsa.

Komplikacije
------------

Specifično za enteralnu ishranu je češća pojava hipervolemije, osmotske dijareje (proliva) i poliurije sa dehidratacijom zbog unosa velike zapremine hrane ili hiperosmolarnih enteralnih preparata. Zato sprovodjenje enteralne ishrane treba započeti sa malim količinama i nastaviti postepenom primenom sve obilnijim obrocima. Komplikacija u enteralnoj ishrani i mogu se ispoljiti kao:

Mehaničke komplikacije
Najčešće mehaničke komplikacije su želudačnocrevne. Ovaj oblik komplikacija u enteralnoj ishrani sve je ređi zbog velikog napretka u tehnologiji. 

Metaboličke komplikacije
Metaboličke komplikacije kod enteralne ishrane su obično rezultat neodgovarajućeg nutritivnog plana ili insuficijentnog monitoringa nutritivne terapije. Ovaj oblik komplikacija u enteralnoj ishrani slične je etiologije kao kod intravenske ishrane, ali se one javljaju redje i lakšeg su
oblika.

Proizvodi za enteralnu ishranu
------------------------------

Postoje tri osnovne vrste proizvoda koji se koristi u enteralnoj ishrani:

* Uobičajena hrana miksovana i propasirana (mleko i proizvodi od mleka, jaja, buter, bujoni, pasirano meso, pire od voća i povrća),
* Preparati u prahu kojima se dodaje voda ili mleko u toku pripreme za upotrebe
* Gotovi farmaceutski proizvodi.