**Jozef Anton Brukner**  (nem. *Josef Anton Bruckner*; Ansfelden, 4. septembar 1824 — Beč, 11. oktobar 1896) je bio austrijski kompozitor.

Biografija
----------

Prvi i najveći deo života, proveo je u rodnom Ansfeldenu, gde mu je otac bio učitelj. Kako su učitelji njegovog detinjstva i mladosti morali voditi brigu o crkvenoj muzici, to je i sam Brukner kao učitelj prihvatio i sa pažnjom negovao. Posle očeve smrti, sa 13 godina, postao je član dečjeg hora manastira Sent Florijan kod Linca. Tu je dobio i prvu pouku na orguljama i violini. Tri godine kasnije prelazi u Linc, gde se priprema za učiteljski poziv, aktivno učeći i dalje, orgulje i violinu. Između 1843. i 1845. godine deluje kao učitelj u brojnim selima oko Linca, a zatim u istom zvanju stupa u manastir Sent Florijan. 1848. godine tu dobija trajnije nameštenje, na mestu manastirskog orguljaša, što doprinosi njegovom snažnijem muzičkom razvoju. 1854. godine polaže prvi u nizu ispita, na orguljama u Beču. Do 1861. godine, nastavlja intenzivno školovanje i usavršavanje na Konzervatorijumima u Lincu i Beču, a upoznavanje sa stvaralaštvom Betovena i Vagnera, za Bruknera je bilo pravo muzičko otkrovenje. Do kraja života ostaje pun divljenja prema Vagnerovom muzičkom stvaralaštvu, pod čijim uticajem i stvara svoja buduća simfonijska remek dela. Od 1861. godine, do kraja života, intenzivno komponuje, prerađuje i premijerno izvodi svoja muzička dela, nadahnuta dubokom pobožnošću i divljenjem prema stvaralaštvu Vagnera, Betovena i Šuberta. 1867. godine doživljava jednu nervnu krizu praćenu melanholijom i halucinacijama, a onda, oporaviviši se, nastaju i njegova muzička remek dela, na području simfonijske, kamerne i duhovne muzike. Pred kraj života, stvarajući svoje Osmu i Devetu Simfoniju, počeo je osećati i nervni zamor. Umro je u 72 godini života, od iznenadnog nastupa vodene bolesti. Deveta Simfonija mu ostaje delimično nedovršena, a sahranjen je u kripti manastira Sent Florijan, ispod orgulja na kojima je svirao.

Pregled stvaralaštva
--------------------

Stvaralaštvo Antona Bruknera obuhvata preko 120 dela, komponovanih u periodu od 1861. do smrti 1896. godine. Ono što je karakteristično za Bruknerovo stvaralaštvo, to je da se mnogo šta iz tog obimnog opusa može i odbaciti. Briknerova dela obeležavaju se *brojem opusa* koji ima oznaku WAB i broj dela (slično Bahovom BWV ili Hendlovom HWV i Mocartovom KV). U današnje vreme, pažnju privlače jedino Bruknerove kolosalne simfonije i poneki komad za orgulje, duhovno i kamerno delo.

Kamerna muzika
--------------

Gudački Kvartet, c - mol (1862)

Gudački Kvintet, F - Dur (1879)

Duhovna dela
------------

Kao pobožan muzički stvaralac, koga pritiska veličina Boga i Stvorenog sveta, Anton Brukner je pisao duhovna dela, čiji su se motivi kao idejna osnova utisnuli u celokupno njegovo stvaralaštvo - od kratkih komada za orgulje, preko kamerne, sve do moćne instrumetalne simfonijske muzike. Najznačajnija Bruknerova duhovna dela su:

Misa, d - mol

Misa, e - mol

Misa, F - mol (sve tri Mise, komponovane su između 1862. i 1869. godine)

Misa broj 2. za hor i duvački orkestar

Te Deum (1886)

Simfonije
---------

Anton Brukner je u prvom redu eminentan svetski simfoničar. Komponovao je devet opsežnih simfonija. NJihova osnovna suština sastoji se u sledećem:

1) Bruknerove simfonije su instrumentalna replika na Vagnerovu muzičku dramu i značajna proširenja forme Betovenove simfonije. Orkestarski aparat je tipično *vagnerovski*, zvučno raskošan, sa značajno proširenim duvačkom korpusom, dok se harfa pojavljuje samo u Osmoj Simfoniji.

2) Gotovo sve Bruknerove simfonije, od Prve do Sedme, imaju identičnu formalnu strukturu: prvi stav je sonatni *moderato* ili *allegro*, drugi lagani *adađo*, koga je Brukner stvarao gotovo majstorski, to su najbolji stavovi njegovih simfonija, treći je *skerco*, zasnovan po pravilu na austrijskoj narodnoj igri, dok je finale pretežno sinteza ronda i sonatnog stava, sa svečanim i snažnim završetkom. Snažni završetak se u vidu krune javlja i u prvim stavovima. U Osmoj i Devetoj Simfoniji, Brukner zamenjuje mesta drugom i trećem stavu, a njegov snažni *Te Deum*, izvodi se umesto finalnog stava Devete Simfonije, koga Brukner nije uspeo napisati.

3) Opseg, vremensko trajanje Bruknerovih Simfonija, značajno se proširuje i one dostižu i premašuju vremensko trajanje od jednog sata. Međutim, to proširivanje često poprima naivan karakter, pa je Brukner, po pravilu preporukom izdavača ili prijatelja, čuvenih dirigenata njegovog doba (Franc Šalk i Herman Levi na primer), često pribegavao preradama ili skraćivanjima svojih simfonija. Tako se često razlikuju *originalna* i *konačna* verzija. Konačna verzija Prve Simfonije na primer, pojavila se 1891. godine, kada je Brukner već dovršio Osmu i radio na Devetoj Simfoniji.

4) Još jedna novost je treća tema u sonatnom stavu. To je u Bruknerovim simfonijama jedna tipično koralna, pobožna tema, koju po pravilu donose limeni duvači. Najpopularnija je ona u prvom stavu Četvrte Simfonije. Što je posebno značajno, teme Bruknerovih simfonija postepeno nastaju, izrastaju iz prvobitnog jezgra i nabujavaju u jednu gigantsku zvučnu građevinu. Najbolji primer te vrste, sreće se na početku prvog stava majstorove Osme Simfonije. Po tome, po veštini *građenja tema* iz prvobitnog muzičkog jezgra, Brukner je postao i ostao veliki majstor muzičke arhitekture.

5) Bruknerove simfonije su:

Studijska simfonija, f - mol, WAB 99, katkad se zove «broj 00», (1863, premijera posle Bruknerove smrti)

0 simfonija, d-mol, WAB 100 (1869)

I Simfonija, c - mol, WAB 101 (1866 - *Verzija iz Linca*; 1891 - *Konačna verzija*)

II Simfonija, c - mol, WAB 102(1869 - 1872, prva prerada 1878, konačna verzija 1890)

III Simfonija, d - mol, WAB 103(1873 - 1878)

IV Simfonija, ES - Dur, *Romantična*, WAB 104 (1874 - 1880)

V Simfonija, B - Dur,WAB 105 (1878 - 1880, premijera 8. aprila 1894)

VI Simfonija A - Dur, WAB 106 (1881, premijera posle Bruknerove smrti)

VII Simfonija E - Dur, WAB 107 (1883)

VIII Simfonija - c - mol, WAB 108 (1887 - 1892)

IX Simfonija d - mol, WAB 109, trostavačna verzija (1891 - 1896).

Literatura
----------

* Bruckner, Anton. Symphony No. 8/2, C minor, 1890 version. Edited by Leopold Nowak. New York: Eulenberg, 1994.
* Gilliam, Bryan (1997). „The Annexation of Anton Bruckner: Nazi Revisionism and the Politics of Appropriation". u: Jackson, Timothy L.; Hawkshaw, Paul. *Bruckner studies*. Cambridge: Cambridge Univ. Press. str. 72–91. ISBN 978-0-521-57014-5.
* Korstvedt, Benjamin M. Anton Bruckner: Symphony No. 8 (Cambridge, UK: Cambridge University Press, 2000), 19.
* ed. Stanley Sadie, *The New Grove Dictionary of Music and Musicians* (London: Macmillan, 1980), 20 vols. ISBN 0-333-23111-2.
* ed. Stanley Sadie, *The New Grove Dictionary of Music and Musicians, Second Edition* (London: Macmillan, 2001), 29 vols. ISBN 0-333-60800-3.
* Walter, Bruno (November 1940), „Bruckner and Mahler", *Chord and Dischord* (Bruckner Society of America) **II** (2): 2–12, pristupljeno 29 July 2006
* Cooke, Deryck (1969), „The Bruckner Problem Simplified", *Musical Times* **CX** (1511): 59–62, ISSN 0027-4666
* Horton, Julian, *"Bruckner's Symphonies: Analysis, Reception and Cultural Politics"*, 2004, Cambridge.
* Korstvedt, Benjamin (2004), „Bruckner editions: the revolution revisited",  Williamson, John, *The Cambridge Companion to Bruckner*, Cambridge University Press, ISBN 0-521-00878-6
* James R. Oestreich, "*Problems and Detours On Bruckner's Timeline*", New York Times, 10 July 2005, Sec. Arts and Leisure, Pg. 23.
* Cornelis van Zwol, *Anton Bruckner 1824-1896 - Leven en werken*, uit. Thoth, Bussum, Netherlands, 2012 - ISBN 978-90-6868-590-9

Vanjske veze
------------

***Anton Bruckner*** na Wikimedijinoj ostavi

* Classical Net - Burckner Bio, Recordings, and Essays
* Easybyte - free easy piano arrangement of measure # 443 to end from Symphony No. 4 - Last Movement
* - Anton Bruckner Bibliography
* Detailed information on the various editions and revisions of Bruckner's symphonies
* Discography edited by John F. Berky - Detailed listing recordings of Anton Bruckner's orchestral works
* Discography and List of Works
* Arhivirano 2008-12-24 na Wayback Machine-u
* Bruckner biography, 19th century Austrian culture and society
* Bruckner MIDIs at Classical Archives