**Baltijsk** (ruski: *Балтийск*, njemački: **Pillau** do 1946.) je lučki grad od 33,946 stanovnika na zapadu ruske Kalinjingradske oblasti. .

Geografske karakteristike
-------------------------

Baltijsk je najjugozapadniji grad u Rusiji, koji se nalazi 50 km zapadno od Kalinjingrada. Najveći dio grada leži na obali Baltičkog mora na Sambijskom poluotoku, razdvojen od sprudi Baltičke kose - Baltijskim tjesnacem.

Grad se prostire duž obale oko pet km. Ukupna površina užeg Baltijska je oko 50 km², a područje Baltijskog gradskog okruga, u koji je uključen i grad Primorsk i nekoliko manjih sela, je oko 100 km², Dužina plaža je oko 42 km. 
U prošlosti je teritorij bio prekriven gustim crnogoričnim šumama, koje su djelomično očuvane do danas.

Centar grada

Historija
---------

Historija grada seže u 13. vijek, kad je 1258. dokumentirano ribarsko selo Vogram (danas predgrađe).
Prvi zapis o *Pillau* ili *Pillu* (od pruskog *pilen* - utvrda) datira iz 1363. danas je to kvart poznat pod imenom *Stari Pillau*, koji se dijeli na dva dijela; Veliki Pillau bliže moru i Mali Pillau.

Promenada uz more
Teutonski viteški red je 1260. zauzeo utvrdu Starih Prusa Naitepile. Red je na najvišoj točki u tom području podigao višekatnu masivnu zgradu za naplatu prolaza brodićima plitkim tjesnacem u lagunu, koju je odredila Hanza 1361.
Od 1443. Red je dobivao dvije trećine tog prihoda, a naselja u Vislanskoj laguni jednu trećinu.

Razvoj mjesta ubrzala je velika oluja u septembru 1510. kad je more probilo današnji trajni Baltijski tjesnac koji razdvaja Baltičku kosu od Sambijskog poluotoka i povezuje Baltičko more i Vislansku lagunu.
Plovni tjesnac omogućio je Pillau da se razvije u glavnu luku, tad je uz Stari i izrastao i Novi Pillau.

Tokom 16. vijeka građena je luka sa skladištima i utvrde.

U 17. vijeku za Tridesetogodišnjeg rata kad je Prusko vojvodstvo zaratilo sa Švedskom u julu 1626. se švedski 
kralj Gustav II Adolf iskrcao sa velikom vojskom i za tri sata zauzeo Pillau. Šveđani su podigli jednu od glavnih atrakcija današnjeg Baltijska - peterokutnu zvijezdastu citadelu. 
Nakon sklapanja primirja sa Pruskim vojvodstvom 1635. tu citadelu (tada još nedovršenu) kupili su stanovnici grada za 10 000 talira, a godinu dana kasnije Brandenburške trupe ušle su u Pillau.

Relativno dugo razdoblje mira počelo je za Pillau nakon sklapanja poljsko-švedskog mirovnog ugovora 1660. U to je vrijeme novi izborni knez
Brandenburg-Pruske Friedrich Wilhelm, koji je shvatio stratešku važnost Pillaua, počeo je ulagati napore u razvoj mjesta. Tad je podignuta kamena crkva, mlin i svjetionik. Pored tog je stanovnicima, kojih je tad bilo 300 bilo dopušteno trgovati sa vlasnicima brodskog tereta.

Značajan datum za Pillau bio je 8. januar 1725. kad je pruski kralj potpisao - dekret kojim je naselju dao status grada. Dvadeset godina kasnije - 1745. podignuta je gradska vijećnica, razorena krajem Drugog svjetskog rata.

U toku Sedmogodišnjeg rata 1758. Kraljevinu Prusku su okupirale ruske trupe.
Tad su u Pillau podignuti Ruski nasip i pravoslavna crkva.

Za Napoleonskih ratova Pruska je zaratila sa Napoleonovim Carstvom, zbog tog je francuska vojska 1. juna 1807. ušla u Pillau, ali nije uspjela zauzeti citadelu, jer je već 2. jula iste godine sklopljen Tilsitski mir.
Francuske trupe su ponovno zauzele Pillau-1812. prilikom povlačenja iz Rusije, ali su se povukle 8. februara 1812. pred naletom ruskog korpusa.

U Pillauu je 1816. izgrađen novi svjetionik visok 31,38 metara, a 1871. izvršena je potpuna rekonstrukcija citadele.Željeznička pruga do Königsberga izrađena je 1865.
Kad je novemru 1901. otvoren Kalinjingradski kanal, kojim su i veći brodovi mogli doploviti do Königsberga, gatovi Pillaua su opustjeli, pa je to imalo velike posljedice na ekonomiju, pa je grad počeo stagnirati.

Za Drugog svjetskog rata mnogi građani Istočne Pruske pobjegli su iz luke Pillau na zapad – odavde je brodovima preveženo 625 000 ljudi.

Na kraju Drugog svjetskog rata za grad su se vodile velike borbe između jedinica Wehrmachta i Crvene armije (11. gardijska armija) koja je zauzela Pillau krajem aprila 1945. Grad je već u novembru 1946. prezvan u Baltijsk.

Za sovjetske vlasti je 1952. stvorena najveća pomorska baza na Baltiku, što mu je odlučilo sudbinu jer je postao zatvoren grad. Dekretom iz 1994. stvoren je Baltijski gradski okrug, u kom su pored Baltijska, bili Primorsk i nekoliko sela; Divno, Lunino, Cvetno, Beregovo, kao i čitava Baltička kosa.

Nakon raspada SSSR-a poduzeti su koraci za obnovu civilne vlasti u gradu, pa je 2004. dio baltičke pomorske baze predat Ministarstvu transporta da ga koristi trgovačka mornarica.
Odlukom Kalinjingradske regionalne dume 2008. ukinut je Baltički gradski okrug, umjesto njega stvoren je Baltički općinski okrug, u koji je uključen grad Primorsk i selo Divnoe.

Privreda
--------

Pored tog što je velika pomorska baza i trgovačka luka Baltijsk je grad sa remontnim brodogradilištem i pogonima mašinske i lake industrije.
Dobro je povezan željeznicom sa beloruskim, litvanskim i poljskimgradovima.

Pobratimski gradovi
-------------------

Baltijsk ima ugovore o pobratmstvu sa slijedećim gradovima;

* Rusija Neftejugansk, Rusija
* Švedska Karlskrona, Švedska
* Poljska Elbląg, Poljska

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15  „История" (ruski). Aдминистрациa Балтийского городского округа. Arhivirano iz originala na datum 2019-11-12. Pristupljeno 12.01. 2022.
2. 1 2 3  „История" (ruski). Aдминистрациa Балтийского городского округа. Arhivirano iz originala na datum 2021-11-21. Pristupljeno 12.01. 2022.
3. 1 2 3 4 5 6  „*Kaliningrad Oblast*" (engleski). City population. Pristupljeno 12.01. 2022.
4. 1 2 3  „Geschichte von Baltijsk - Pillau" (njemački). Ostpreussen. Arhivirano iz originala na datum 2022-01-13. Pristupljeno 12.01. 2022.
5. ↑  „*Baltiysk*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 12.01. 2022.
6. ↑  „Балтийск: о городе" (ruski). Балтийск, Калининградская область. Arhivirano iz originala na datum 2021-05-14. Pristupljeno 12.01. 2022.

Vanjske veze
------------

***Baltijsk*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Aдминистрациa Балтийского городского округа* (službene stranice) Arhivirano 2022-02-09 na Wayback Machine-u ()