Marko Nikezić, smenjeni predsednik CK SK Srbije.
**Čistka "liberala" u Srbiji** je kolokvijalni naziv za prinudnu smenu srpskog partijskog rukovodstva usled Titovog pritiska 1972. godine.

Tada su pod optužbom za „liberalizam" nasilno smenjeni Marko Nikezić, Latinka Perović, Bora Pavlović, Mirko Tepavac, a iz solidarnosti sa njima povukao se i Koča Popović. Zbog politike koju je vodilo tadašnje partijsko rukovodstvo Srbije, oni su etiketirani "liberalima" i bili su izloženi žestokoj kampanji kao antititoisti i slično.

Sled događaja
-------------

Hrvatski MASPOK je ugušen krajem 1971. nakon 21. sjednice Predsjedništva Saveza komunista Jugoslavije. Bilo je to vreme kad su ojačale tendencije nacionalne državnosti republika i postojao je strah od slabljenja državnog centralizma. Liberali su sumnjičeni i da su pomirljivi prema kritici federalnog centralizma i zahtevima za slabljenje kom-partijskog monopola. Prigovarano im je i što ne žele da osude hrvatski maspok.

18. 10. 1972. je u medijima objavljeno "pismo" Tita i SKJ - poziv na borbeniju partiju, "demokratski centralizam" i veći nadzor SKJ nad društvom. Narednih dana dolazi do sastanka jugoslovenskog predsednika Tita i srbijanskih rukovodilaca.

26. oktobra 1972. godine podneli su ostavke visoki funkcioneri CK SK Srbije: 

* Marko Nikezić (predsednik CK SK Srbije)
* Latinka Perović (sekretar CK)
* Bora Pavlović (sekretar GK SK Beograda). Sledi čistka "liberala" u Srbiji i drugim republikama.

Iz solidarnosti sa njima i Koča Popović je tada dao ostavku na sve funkcije, u potpunosti se povukavši iz politike. Nakon što su podneli ostavke, Nikezić i Tepavac odlaze u prvoboračku prevremenu penziju, na koju su imali pravo, a Latinka Perović piše svoju doktorsku disertaciju. Našli su se u strogoj izolaciji, koja je postala naročito neprijatna kad je štampa počela pisati o njima kao antititovskoj grupi. Družili su se po stanovima sa Kočom Popovićem, i još nekolicinom najbližih istomišljenika. Ipak, najgore je prošao Mirko Čanadanović, kome su uskratili pasoš kad je morao na operaciju srca, kakva se tada još nije izvodila u Jugoslaviji.

Umesto Nikezića i Perovićeve izabrani su dr Tihomir Vlaškalić i Nikola Petrović.

Tumačenja
---------

Koča Popović je smenu srpskog rukovodstva ocenio kao jednu vrstu dvorskog, odnosno državnog udara:

> Posle onoga što je učinjeno sa Srbima (Nikezićevom ekipom) postalo mi je jasnije šta se događa i kuda idemo jer je to, po mojoj oceni, bila jedna vrsta dvorskog (državnog) udara. .... Ocenio sam to kao zaverenički obračun s legitimnim zastupnicima demokratske orijentacije u Savezu komunista, u Srbiji i u Jugoslaviji.
> 
> – Koča Popović

Jedan od smenjenih, Mirko Tepavac, smatra da je obračun sa njima bilo odbacivanje reformi SFRJ:

> Obračun sa tzv. liberalima 1972. bio je odbacivanje već uveliko sazrele potrebe za demokratskim reformama samoupravnog socijalizma Jugoslavije.
> 
> – Mirko Tepavac

Izvori
------

1. 1 2 3  Mirko Tepavac: I ovoj kontrarevoluciji štošta će se osvetiti
2. ↑  Olivera Milosavljević, Dva razgovora sa Latinkom Perović
3. ↑  Tajna Koče Popovića
4. ↑  ALEKSANDAR NENADOVIĆ: RAZGOVORI S KOČOM

Vidi još
--------

* MASPOK
* SR Srbija

Vanjske veze
------------

* LISTA GREHA LIBERALA I NJIHOVA SMENA Arhivirano 2013-11-08 na Wayback Machine-u