recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Lokacija Marijanskog rova
**Marijanski rov** je najdublji deo svetskih okeana i najdublje mesto na površini Zemljine kore. Najveća dubina je oko 11 km i nalazi se na zapadu Severnog Tihog okeana, istočno i južno od Marijanskih ostrva, blizu Guama. 

Rov formira granicu između dve tektonske ploče, gde je Pacifička ploča podvučena ispod Filipinske ploče. Dno rova je dublje ispod nivoa mora nego što je Mont Everest iznad njega (8.850 m). Pritisak na dnu iznosi 108,6 MPa, što je preko hiljadu puta više od standardnog atmosferskog pritiska na nivou mora.

Merenje i proučavanje
---------------------

Presek Marijanskog rova
*Čelendžer*, brod Kraljevske mornarice, prvi je ispitao rov 1951. godine i dao ime Čelendžer dip (engl. ) najdubljem njegovom delu. Koristeći eho sonar, *Čelendžer II* je izmerio dubinu od 5.960 hvata (10.900 metara) na 11°19′N, 142°15′E.

Godine 1957, sovjetski brod „Vitjaz" je izmerio dubinu od 11.034 metara, koja je nazvana „Marijanska dolina". (Iako su ovo Sovjeti tvrdili 1957. godine, ovaj nalaz nisu ponovile naredne ekspedicije, iako su koristile tačniju i moderniju opremu.)

Godine 1962, brod *Spencer F. Baird* zabeležio je maksimalnu dubinu od 10.915 metara koristeći precizna dubinska merila.

Godine 1984, Japanci su poslali *Takuyō* (拓洋), veoma specijalizovan brod za ispitivanje, u Marijanski rov i prikupili podatke koristeći uski, višezračni eho sonar; izmerili su najveću dubinu od 10.924 metara, odnosno 10.920 ± 10 metara.

### Spuštanja

23. januar 1960: *Trst* neposredno pred zaranjanje
*Trst*, batiskaf Mornarice Sjedinjenih Država, spustio se do dna u 13:06 23. januara 1960. godine, sa poručnikom američke mornarice, Donom Volšom i Žakom Pikarom unutra. Kao balast korišćena je gvozdena kugla, dok je benzin korišćen za povratak na površinu. Sistemi u podmornici su ukazivali dubinu od 11.521 metara, ali je ovo kasnije ispravljeno na 10.916 metara. Na dnu, Volš i Pikar su bili iznenađeni pronalaskom primeraka jezika ili lista dugačkih oko 30 cm, kao i morskih račića. Prema Pikaru, "dno je izgledalo svetlo i bistro".

Najtačnije merenje dubine izvršila je japanska sonda, *Kaikō* (かいこう), koja je spuštena bez posade na dno rova 24. marta 1995. godine i zabeležila dubinu od 10.911 metara.

Izvori
------

1. 1 2 3  „The Mariana Trench - Exploration". marianatrench.com. Pristupljeno 4. jul 2007.
2. 1 2  Riči, Stiv. „The deepest depths". Arhivirano iz originala na datum 2007-10-27. Pristupljeno 4. jul 2007.
3. ↑  „Mariana Trench". *Encyclopædia Britannica*. Encyclopædia Britannica.
4. ↑  „Najdublje dubine". Arhivirano iz originala na datum 2007-10-27. Pristupljeno 2009-09-25.
5. ↑  „New Chief Hydrographer of Japan". Arhivirano iz originala na datum 2007-11-06. Pristupljeno 4. jul 2007.
6. 1 2  Sajt National Oceanic and Atmospheric Administration. Sekcija "1960 - Man at the Deepest Depth"
7. ↑  „Japan Atlas: Japan Marine Science and Technology Center". Pristupljeno 4. jul 2007.

Vidi još
--------

* Okeanski rov
* Japanski rov

  
Koordinate: 11° 21' N, 142° 12' O

***Marijanski rov*** na Wikimedijinoj ostavi
Demonstratori okupljeni oko Washingtonskog spomenika
**Marš na Washington za posao i slobodu** ime je velikog političkog skupa koji se 28. kolovoza 1963. dogodio u Washingtonu D.C. Organizaciju su prije svih vodili A. Philip Randolph, James Bevel, Bayard Rustin i Martin Luther King mlađi. Tijekom marša, King je izrekao svoj poznati govor "I Have a Dream" pred Lincolnovim memorijalom, gdje je bilo prisutno oko 250 tisuća ljudi.

Marš je izazvao veliku zabrinutost kod administracije predsjednika Kennedyja. Vjerovalo se da će marš preći u nasilje koje bi potkopalo očekivano zakonodavstvo o građanskim pravima i nanijelo štetu međunarodnom imidžu Sjedinjenih Država. Bio je važan čimbenik u donošenju paragrafa Zakona o građanskim pravima iz 1964. i Zakona o glasačkim pravima iz 1965. Marš su osudili Malcolm X i Nacija islama koji su ga prozvali "farsom na Washington".

Četvero od osam sudionika marša bili su crnci. Među govornicima našli su se i vođa SNCC-a (Studentski nenasilni odbor za koordinaciju) John Lewis, osobe istaknute u borbi za građanska prava kao što su Gordon Parks i Roy Wilkins, vođa sindikata Walter Reuther, svećenici Patrick O'Boyle, washingtonski nadbiskup koji je obavio invokaciju, rabin Uri Miller, predsjednik Američkog židovskog kongresa, episkop Iakovos, primat Grčkog pravoslavnog episkopata Sjeverne i Južne Amerike, pisac James Baldwin, filmske zvijezde Charlton Heston, Sidney Poitier, Harry Belafonte i Marlon Brando, zvijezde noćnih klubova Josephine Baker i Eartha Kitt, te glazbenici Mahalia Jackson, Marian Anderson, Joan Baez, Peter, Paul i Mary i Bob Dylan koji je pjevao nakon Kingovog slavnog govora..

Izvori
------

1. ↑  „Archive copy". Arhivirano iz originala na datum 2007-03-10. Pristupljeno 2012-04-21.

Vanjske poveznice
-----------------

***Marš na Washington za poslove i slobodu*** na Wikimedijinoj ostavi

* Slavni govor "I have a dream" (engleski) Arhivirano 2007-06-13 na Wayback Machine-u
* **Službeni dokument programa za Marš na Washington (engleski)** Arhivirano 2011-08-15 na Wayback Machine-u
Zgrada Parlamenta američke savezne države Idaho nalazi se u Boisu. Dovršena 1912. godine ova neoklasicistička građevina je 1976. godine zaštićena kao federalno kulturno dobro. Na zgradi parlamenta radili su arhitekti John E. Tourtellotte i Charles Hummel. Tourtellotte je bio porijeklom iz savezne države Connecticut ali je karijeru započelo u Massachusettsu, a nastavilo nakon preseljenja u Boise. Hummel je bio njemački imigrant koji se udružio s Tourtellotteom 1901. godine. Konačni trošak izgradnje zgrade iznosio je nešto više od 2 miliona američkih dolara, a finalni radovi dovršeni su 1920. godine. Arhitekti su u izgradnji koristili različite materijale dok je dizajn inspiriran klasičnim primjerima.

Galerija
--------

* Senat (gornji dom)Senat (gornji dom)
* Skupština narodnih poslanika (donji dom)Skupština narodnih poslanika (donji dom)
* KupolaKupola

Izvori
------

1. ↑  „Idaho Capitol Building". *idahoptv.org*. Arhivirano iz originala na datum 11 June 2015. Pristupljeno 19 May 2015.
**Marko Klaudije Marcel** (*Marcus Claudius Marcellus*, cca. 239/233. pne. - ?) bio je rimski političar, poznat kao sin proslavljenog istoimenog vojskovođe iz doba drugog punskog rata, kao i otac istoimenog političara koji je tri puta izabran za rimskog konzula.

Prema Livijevim navodima, mladi Marcel se kao dječak isticao ljepotom, tako da je oko godine 226. pne. Marcel kao kurulski edil pokrenuo krivični postupak protiv izvjesnog Skantinija Kapitolina pod optužbom da mu se udvarao sinu. Na procesu je svjedočio sam Marcel (koji je tada imao između 7 i 13 godina) te uspio uvjeriti Senat da Skantinija proglasi krivim. Skantinije je osuđen na plaćanje globe čija je sredstva stari Marcel uložio u izgradnju hrama. Incident je godine 149. pne. poslužio kao povod za znameniti *Lex Scantinia*, jedan od prvih rimskih zakona koji je kriminalizirao homoseksualnost.

U drugi punski rat|drugom punskom ratu je mladi Marcel pratio oca na vojnim pohodima i služio kao vojni tribun. Godine 208. pne. je zajedno s ocem upao u kartaginsku zasjedu prilikom koje mu je otac ubijen. Sam Marcel je teško ranjen, ali se oporavio. Očev pepeo mu je kasnije poslao Hanibal kako bi ga mogao dostojno sahraniti. Godine 208. pne. Marcel je imenovan za člana komisije koja je trebala istražiti navode o pronevjeri i drugim nečasnim radnjama Scipiona Afrikanca.

Nakon završetka rata je Marcel godine 196. pne. izabran za konzula, a godine 194. pne. za cenzora.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi: **Gaius Cornelius Cethegus i Quintus Minucius Rufus**  |  **Konzul Rimske Republike** *zajedno s Lucijem Furijem Purpureom* 196. pne. | Slijedi: **Lucius Valerius Flaccus i Marcus Porcius M.f. Cato**  |
| Prethodi: **P. Cornelius Scipio Africanus i Publius Aelius Paetus**  |  **Cenzor Rimske Republike** *zajedno s Titom Kvinkcijem Flamininom* 189. pne. | Slijedi: **Lucius Valerius Flaccus i Marcus Porcius Cato**  |
**Marko Klaudije Marcel** (*Marcus Claudius Marcellus*, ? - 148. pne.) bio je Rimska Republika|rimski političar i voijskovođa koji je tri puta izabran za konzula. Prvi put je izabran godine 166. pne. (zajedno s Gajom Sulpicijem Galom), drugi put godine 155. pne. (zajedno s Publijem Kornelijem Scipionom Nasikom Korkulom), a treći put 152. pne. (zajedno s Lucijem Valerijem Flakom).

Za vrijeme drugog mandata godine 155. pne. mu je priređen trijumf zbog pobjede nad Apuanima. Također mu se pripisuje osnivanje Cordobe u Španiji.

Vjeruje se da je bio sin ranijeg istoimenog cenzora, odnosno unuk Marka Klaudija Marcela, vojskovođe proslavljenog u drugom punskom ratu.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi: **Quintus Aelius Paetus i Marcus Iunius Pennus**  |  **Konzul Rimske Republike** *zajedno s Gajem Sulpicijem Galom* 166. pne. | Slijedi: **Manlius Torquatus i Gnaeus Octavius**  |
| Prethodi: **Lucius Cornelius Lentulus Lupus i Gaius Marcius Figulus**  |  **Konzul Rimske Republike** *zajedno s Publijem Kornelijem Scipionom Korkulom* 155. pne. | Slijedi: **Quintus Opimius i Lucius Postumius Albinus**  |
| Prethodi: **Quintus Fulvius Nobilior i Titus Annius Luscus**  |  **Konzul Rimske Republike** *zajedno s Lucijem Valerijem Flakom* 152. pne. | Slijedi: **Lucius Licinius Lucullus i Aulus Postumius Albinus**  |
**Marko Furije Bibakul** (lat. *Marcus Furius Bibaculus*, rođen oko 100. godine st. e.) bio je rimski pesnik, pripadnik književnog kruga neoterika.

Prema Hijeronimu, Bibakul je rođen 103. st. e. u Kremoni, u Cisalpijskoj Galiji. Svetonije tvrdi da je Bibakul bio učenik Valerija Katona, takođe rođenog u Cisalpijskoj Galiji, koji se stajao na čelu kruga neoterika, te citira dva epigrama u holijmabu koje je Bibakul navodno napisao o Katonu (*Gram*. 11). Tacit ga pominje zajedno s Katulom kao autore zlobnih pesničkih opaski na račun Cezara, koje je ovaj ignorisao (*Ann*. IV, 34, 8). On je verovatno i Furije koga pominje Katul u svojim pesmama (11, 16, 23 i 26). Horacije jednog savremenog pesnika optužuje za bombastičnost (*Sat*. II, 5, 40), a tog pesnika sholije identifikuju kao Furija Bibakula, autora pesme o "galskom ratu", gde se možda radi o *Analima* (*Annales*, u najmanje 11 pevanja) nekog Furija iz koga Makrobije citira nekoliko stihova (*Sat*. VI, 1).

Pošto se neoteriku Furiju Bibakulu, koga pominju Svetonije i Tacit, teško može pripisati autorstvo istorijskog speva, nastala je teorija da su zapravo postojala dva književnika istoga imena, te da je u tom slučaju onaj Bibakul koga pominje Hijeronim epski pesnik, a ne neoterički, što bi se slagalo i sa stanovištem da je neoterik Bibakul, Katulov prijatelj i Katonov učenik, morao biti mlađi nekih dvadeset godina u odnosu na 103. godinu stare ere, koju kao godinu rođenja daje Hijeronim.

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 39267906
* LCCN: nr95022097
* ISNI: 0000 0000 5305 2294
* GND: 102383154
* NKC: ola2008481365

 |
**Kutik-Inšušinak** (također poznat kao **Puzur-Inšušinak**) bio je kralj Elama od oko 2240. do 2220. pne. (duga kronologija), te posljednji vladar Avanske dinastije. Otac mu je bio krunski princ Šinpi-khiš-khuk, najvjerojatnije brat kralja Khite. Kutik-Inšušinak je bio imenovan za guvernera Suse, najvjerojatnije u ranoj mladosti. Oko godine 2250. otac mu je umro te je on postao prijestonasljednik.

Elam je bio pod dominacijom Akadske Monarhije od vremena Sargona, te je Kutik-Inšušinak vodio vojne pohode u Zagrosu za akadski račun. U tome je bio prilično uspješan, a pretpostavlja se stekao i veliko iskustvo.

Godine 2240. pne. je proglasio nezavisnost od Akađana, čije je carstvo oslabilo od smrti Naram-Sina. Tako je postao kralj Elama. Osvojio je Anšan i ujedinio Elam u jednu monarhiju. Poduzeo je niz građevinskih pothvata u Susi, te ohrabrio korištenje linearnog elamskog pisma kako bi se zapisivao elamski jezik. To je bila reakcija na Sargonove pokušaje da nametne korištenje akadskog. Većina zapisa na lienarnom elamskom datira iz vremena Kutik-Inšušinaka.

Nakon smrti se to pismo prestalo koristiti, a sam Elam su pokorili Gutejci.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi: **Khita**  |  **Kralj Elama** 2240–2220. pne. | Slijedi: **Girnamme**  |
**Lucije Apulej Saturnin** (***Lucius Appuleius Saturninus***, ? - decembar 100. pne.) bio je rimski političar iz perioda kasne Republike, poznat kao predstavnik stranke populara i bliski saveznik Gaja Marija. Karijeru je započeo godine 104. pne. kao ispočetka stranački neopredijeljeni kvestor, u čijoj je nadležnosti bila luka Ostija. Kada ga je rimski Senat iznenada smijenio s optimatskim kandidatom Markom Emilijem Skaurom, prešao je popularima. Kada je godine 103. pne. izabran za tribuna, postao je jedan od glavnih Marijevih saveznika i pomogao mu osvojiti četvrti mandat. Kao tribun se istakao zahtjevima za radikalne reforme i vrijeđanjem aristokracije. Nakon Marijevog povratka iz cimbrijskog rata Saturnin je pomogao Mariju osvojiti šesti mandat, a istovremeno je sklopio i savez s popularskim političarom Gajom Servilijem Glaucijom, stvorivši tako jedan od prvih trijumvirata u rimskoj političkoj historiji.

Saturninov radikalizam je, međutim, postepeno doveo do udaljavanja od Marija; Saturnin i Glaucija su, ostavši sami, krajem 100. pne. nastojali svoje pozicije očuvati izborima za tribuna i konzula. Kada je glavni Glaucijin protukandidat Gaj Memije ubijen, za to su optuženi Glaucijini i Saturninovi agenti. Zgrožena Javnost se okrenula protiv Saturnina, a rimski Senat ga proglasio neprijateljem naroda. Gaj Marije, kome je isticao mandat, nevoljko je poslušao nalog i vojnom silom krenuo na Saturnina i njegove pristaše na Rimski Forum|Forumu. Saturnin je poražen, te se sklonio u hram na Kapitolu. Tamo se predao Mariju uz uvjet da mu se poštedi život. Dok su ga sporovodili, bijesni senatori su ga gađali crijepovima, pogodili i ubili.

Marije je zbog sudjelovanja u likvidaciji nekadašnjeg bliskog saveznika izgubio politički kapital, te se na deset godina povukao iz javnog života.
**Mirko Pikulić** (Sarajevo, 6. X. 1913. – Sarajevo, 10. X. 1977), zagonetač.

Prve enigmatske sastavke objavio je u *"Sfingi"* 1930. godine. Najčešće je objavljivao križaljke. Surađivao je i u izdanjima *EU "Čvora"*, čiji je član bio od 27. VII. 1970. Bio je i suradnik sarajevskog *"Svijeta"* i zagrebačkog *"Vikenda"*. Na Prvenstvu odgonetača Jugoslavije za 1971. godinu bio je među prvom desetoricom. Pojedine sastavke potpisivao je pseudonimom *Buki*.

Primjer zagonetaka
------------------

### Nikola Tesla

Mirko Pikulić je u *"Čvor-razbibrizi"*  objavio je antologijski anagram **ON SA TLA LIKE** s rješenjem Nikola Tesla. Taj anagram, kao jedan od najuspješnijih anagrama, spominje Alojz Buljan u knjizi *"Kombinatorika u igrama riječi"* , ali i Zoran Radisavljević u knjigama *"Svet anagrama"*  i *"World of Anagrams"*. Kasnije su taj anagram još nekoliko puta objavljivali drugi autori u drugim listovima.

### Leo Martin

Kao uspješnu anagramnu minijaturu Zoran Radisavljević u knjizi *"Svet anagrama"* spominje i Pikulićev anagram **TON LA, RE, MI**  s rješenjem Leo Martin.

Izvori
------

* Stjepan Horvat: *"Leksikon zagonetača Jugoslavije"*, Bjelovar, 1979.
* Alojz Buljan: *"Kombinatorika u igrama riječi"*, Novska, 2003.
* Zoran Radisavljević: *"Svet anagrama"*, Beograd, 2004.
* Zoran Radisavljević: *"World of Anagrams"*, Beograd, 2010.

Napomene
--------

1. ↑  Mirko **Pikulić**: *"Premetaljka"*, "Čvor-razbibriga", XI, 312, 8 - Bjelovar, 10. VI. 1978.
2. ↑  Alojz **Buljan**: *"Kombinatorika u igrama riječi"*, Novska, 2003, str. 210.
3. ↑  Zoran **Radisavljević**: *"Svet anagrama"*, Beograd, 2004, str. 15.
4. ↑  Zoran **Radisavljević**: *"World of Anagrams"*, Beograd, 2010, str. 164.
5. ↑  Zoran **Radisavljević**: *"Svet anagrama"*, Beograd, 2004, str. 78. Anagram je objavljen u "Čvor-razbibrizi".
**Marcel de Sade**, rođen kao **Jørgen Vase Schmidt** u Aalborgu 30. marta 1934. godine, poznat i kao **Markiz od Kérioléta** (fr. *Marquis de Kériolét*), ali i kao **Lažni markiz** (danski: ) je bivši danski kriminalac koji je krajem 1950-ih i 1960-ih stekao status celebrityja i člana kopenhagenskog otmjenog društva lažno se izdajući za plemića, odnosno nasljednika titule markiza de Sadea.

Rođen je kao vanbračno dijete carinske službenice i oca pijanista. U mladosti je iskazao određen talent za muziku, te je poslan na školovanje u Pariz gdje je došao u doticaj sa znamenitim umjetnikom Jeanom Cocteauom te sa vremenom stekao naklonost prema hedonističkom i dekadentnom životnom stilu. Njega je nastojao održati i pri povratku u domovinu krajem 1950-oih, gdje je održavao spektakularne i rado posjećene zabave prvo u svom stanu, a potom u gradnioznoj vili gdje su se običavali okupljati pripadnici danske društvene elite. Njima je tvrdio kako je plemićku titulu otkupio od Vatikana, a bogatstvo stekao prodajući dragulje po Evropi. U stvarnosti je bio zaposlen u državnoj naftnoj kompaniji, a što je iskoristio kako bi pronvejerio milionske iznose u danskim krunama. Početkom 1963. godine je uhapšen, te potom osuđen na četiri i pol godine zatvora, a od čega je odslužio tri i pol. Po izlasku na slobodu nekoliko decenija je radio kao pomoćnik u staračkim domovima. Od sredine 1980-ih je povremeno nastojao svoju reputaciju unovčiti suradnjom sa pripadnicima alternativne kulturne scene.

Njegov slućčaj je 1967. godine inspririrao snimanje komedije *Jeg - en marki* u kojoj lik temeljen na njemu tumači Gabriel Axel, koji ga je i režirao.

Vanjske veze
------------

* Danmarks Marquis na DR Bonanza (`da`)
*Za ostale upotrebe, v. Mirkovci.*

  
Koordinate: 42° 05′ 40" SGŠ, 21° 24′ 23" IGD

**Mirkovce** (mak. *Mirkovci*) je naselje u Republici Makedoniji, u severnom delu države. Mirkovce je naselje u okviru opštine Čučer-Sandevo, koja pripada prigradskom delu Oblasti Grada Skoplja.

Mirkovce ima veliki značaj za srpsku zajednicu u Republici Makedoniji, pošto Srbi čine manjinu u naselju.

Prirodni uslovi
---------------

Mirkovce je smešteno u severnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg grada, Skoplja, selo je udaljeno 12 kilometara severno.

Selo Mirkovce se nalazi u istorijskoj oblasti Crnogorje, u južnoj podgorini Skopske Crne gore, na približno 490 metara nadmorske visine. Severno od naselja izdiže se planina, a južno se pruža Skopsko polje.

Mesna klima je kontinentalna.

Stanovništvo
------------

Mirkovce je prema poslednjem popisu iz 2002. godine imalo 969 stanovnika.

Većinsko stanovništvo u naselju su etnički Makedonci (91%), a manjina su Srbi (7%). Početkom 20. veka Srbi su bili isključivo stanovništvo u selu.

Pretežna veroispovest mesnog stanovništva je pravoslavlje.

Vidi još
--------

* Opština Čučer-Sandevo
* Srbi u Makedoniji

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Portal Makedonija***  |


***Mirkovce*** na Wikimedijinoj ostavi

* http//www.cucersandevo.gov.mk/ Zvanična stranica opštine Čučer-Sandevo

  

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Čučer-Sandevo |
| --- |
| **Čučer-Sandevo** • 
Banjani • 
Blace • 
Brazda • 
Brest • 
Brodec • 
Gluvo • 
Gornjani • 
Kučevište • 
Mirkovce • 
Pobožje • 
Tanuševci |  |
**Kučukkainardžijski mir** (rus. *Кючук-Кайнарджийский мирный договор*, tur. *Küçük Kaynarca Antlaşması*) sklopljen je 21. jula 1774. u mestu Kučuk Kainardža u Dobrudži (danas mesto Kajnardža u severoistočnoj Bugarskoj). Potpisali su ga predstavnici Ruskog carstva (Pjotr Rumjancev u ime Katarine Velike) i Osmanskog carstva (veliki vezir Mehmed-paša u ime sultana Abdula Hamida I) posle poraza Osmanskog carstva u Rusko-turskom ratu 1768.-1774..

Rusija je Turskoj vratila Vlašku, Moldaviju i Besarabiju, a zauzvrat je dobila pravo da štiti hrišćane u Osmanskom carstvu i da interveniše u slučaju turskih zloupotreba. Krimski kanat je proglašen nezavisnom teritorijom, pri čemu je sultan ostao vrhovni verski vođa krimskih Tatara (kalif). Rusija je dobila Karbadiju na Kavkazu, luke Kerč i Enikale na Krimu, kao i oblast oko ušća Dnjepra. Ukinuta su ograničenja ruskog suvereniteta u oblasti Azovskog mora i dozvoljeno je ruskim trgovačkim brodovima da plove kroz Dardanele.

Ovaj mirovni ugovor je bio ponižavajući udarac, nekad silnom, Osmanskom carstvu.

***Kučukkainardžijski mir*** na Wikimedijinoj ostavi

Izvori
------

1. ↑   Ömer Lütfi Barkan (1985). *Ord. Prof. Ömer Lütfi Barkan'a armağan*. Istanbul University. str. 48.

Vidi još
--------

* Rusko-turski rat 1768.-1774.
Commodore PET
Apple II (centralna jedinica)
**Kućno računalo**, **kućni računar** ili **kućni kompjuter** (engl. ), je naziv za vrstu kompjutera koje je bilo popularno od kasnih 70-tih do sredine 90-tih godina 20. stoljeća, a glavna osobina ovih računala jest da su svi dijelovi kompjutera u jednom kućištu, dok za video izlaz (monitor) veoma često se koristio televizor.

Vrlo skromnih mogućnosti ali zato prihvatljive cene mogli su da rade kao skromniji tekst procesori, da rade ukankrsne tebele i da podržavaju jednostavnije igrice. 

Nakon izlaska jeftinog procesora MOS 6502 koristeći ga kao osnovu prvi takav računar su praktički istovremeno izdali Apple i Commodore International čiji glavni kompjuterski dizajneri su ranije radili u Motoroli i HP koju su napustili nakon što su te kompanije odbile raditi na projektima koćnog računala. Programsku osnovu tih i gotovo svih kasnijih kompjutera stvara Microsoft s svojim DOS programom. 

Osim ovih početnih proizvođača u Evropi veliku ulogu će odigrati i kompjuter Spektruma ZX koji je razvio Klajv Sinkler. Iako je imao gumenu tastaturu i bio dimenzija jedne knjige, to je bio prvi računar po ceni manjoj od 100 dolara.

Od domaćih kućnih računara treba svakao pomenuti Galaksiju koji je razvio Voja Antonić i Lolu 8 koju je razvila, u slobodnom vremenu, grupa inženjera iz fabrike Ivo Lola Ribar u Beogradu.

Kućni računari su imali sledeće karakteristike:

* Umesto monitora koristio se televizor
* Mikroprocesor je bio osmobitni
* RAM memorija je imala na početku 16, a potom 64 KiB
* ROM memorija je imala na početku 4, a potom 32 KiB
* spoljna memorijska jedinica je bila kasetofon a u kasnijoj fazi disketna jedinica sa disketama od 5,25 inča.
* operativni sistem je bio u ROM-u a kasnije na disketi.
* postojao je džojstik za akcione igrice.
* štampači su za štampu koristili termo papir, ili su štampali na običnom papiru i imali glavu štampača sa lepezom, kuglom ili sa devetopinskom glavom.

I dok su se jedni borili da obore cenu što više, drugi su radili na poboljšanju karakteristika. Tako se početkom osamdesetih pojavio prvi personalni računar IBM PC (IBM PC). 

Mogućnostima i cenom, uskoro, prevaziđeni od strane personalnih računara, kućni računari, odlaze u istoriju.

Kasnije su se pojavile 8 bajtne igračke konzole, koje veoma podsećaju na kućne računare, i mogu se i dan danas naći u prodaji. Njihov operativni sistem se nalazi na čipu koji se lako ubacuje u slot, nalik slotovima na matičnoj ploči. Na tim čipovima su uglavnom igrice, a mogu se naći i jeftine kopije Vindovsa. Te igračke konzule imaju džojstike, tastaturu, i miš. Jedna od tih konzule je i GSD-1988, koji je možda jedna od najvernijih imitacija kućnih računara.

Predstavnici
------------

* Apple II
* Commodore 64 (najprodavaniji kućni kompjuter)
* ZX Spectrum
* Amiga
* Atari ST
* Macintosh

### Jugoslavija

U posljednjem desetljeću svog postajanja na području Jugoslavije su se gradili sljedeći kućni kompjuteri:

* Ivel Ultra
* Galaksija
* Orao

Eksterni linkovi
----------------

***Kućno računalo*** na Wikimedijinoj ostavi
Kušitsko govorno područje.
**Kušitski jezici**, porodica afrazijskih jezika raširena po zemljama istočne Afrike, koja obuhvaća (45; prije 47) jezika koji se govore u Etiopiji, Eritreji, Somaliji, Keniji, Sudanu i Tanzaniji. narodi koji govore jezicima ove porodice poznati su pod kolektivnim imenom Kušiti. Dijeli se na 4 glavne skupine:

A) središnji, (**4**; prije 5 jezika) Etiopija, Eritreja: 

a. istočni (1) Etiopija: xamtanga.
b. sjeverni (1) Eritreja: bilen.
c. južni (2) Etiopija: awngi; **izgubio status jezika** kunfal.
d. zapadni (1) Etiopija: qimant.
B) istočni (**33**, prije 34 jezika), Etiopija, Somalija, Kenija: 

b1. Boon, Somalija.
b2. Dullay (3) Etiopija: bussa, gawwada, tsamai.
b3. Highland (7) Etiopija: alaba, burji, gedeo, hadiyya, kambaata, libido, sidamo.
b4. Konso-Gidole (2) Etiopija: dirasha, komso.
b5. Oromo (**5**; prije 6 jezika) Etiopuja, Kenija: istočni oromo, južni oromo (borana-arsi-guji), orma, oromiffa, sanye; **izgubio status jezika**: garreh-ajuran, podijeljen između borana [gax] i Somalskog [som] .
b6. Rendille-Boni (2) Kenija: boni, rendille.
b7. Saho-Afar (2): afar, saho.
b8. Somalski (6) Somalija: dabarre, garre, jiiddu, maay, somalski, tunni.
b9: Zapadni Omo-Tana (4) Etiopija, Kenija: arbore, baiso, daasanach, el molo.
b10. Yaaku (1) Kenija: yaaku.
C) sjeverni (1), Sudan: bedawi.

D) južni (7), Tanzanija, Kenija: aasáx, alagwa, burunge, dahalo, gorowa, iraqw, kw'adza

Izvori
------

1. ↑  Afro-Asiatic, Cushitic (16th)
2. ↑  Afro-Asiatic, Cushitic (15th)

Eksterni linkovi
----------------

* Afro-Asiatic, Cushitic (14th)
**Kralj Zhuāng od Chǔa** (楚莊王) (? - 591. pne.) bio je vođa države Chu i jedan od Pet hegemona u periodu Proljeća i Jeseni kineske historije. Osobno ime mu je bilopo Mi Lǚ (羋侶).

Na prijestolje je stupio godine 613. pne.. Tada je Kraljevstvo Chu bilo u rasulu. Usprkos toga, u prve tri godine vladavine Zhuang je sve vrijeme i energiju trošio na lov i raskošne zabave. Nekoliko dvorjana je kralj zabrinuo, ali se nitko nije usudio ništa reći jer su dobili upozorenje da će biti pogubljeni ako ospore njegov način vladavine. Na kraju je jedan stariji ministar odlučio izazvati kralja postavivši mu zagonetku, na što je kralj odgovorio da je čekao tri godine da se na dvoru nađe rodoljub. 

Nakon toga je postavio Sunshu Aoa (孫叔敖) za kancelara i tako započeo reforme. Poljoprivredna proizvodnja države Chu se povećala za vrijeme njegove vladavine, a pomogla joj je Sunshu Aova izgradnja velikih brana i stvaranje velikog rezervoara u današnjem sjevernom dijelu provincije Anhui. Godine 611. pne. je anektirao državu Yong i tako ojačao državu Chu. 

Nakon nekoliko vojnih pobjeda, čak je pokušao preuzeti mjesto kralja Zhoua. 

U bitci kod Bija, njegova je vojska porazila vojsku države Jin,. Kasnije je stekao heemoniju nad drugim državama.

Izvori
------

* Editors Lin Handa (林汉达), Cao Yuzhang (曹余章). "Five thousand Years of Chinese History" (上下五千年). 1990, Youth & Children Publishing, PRC.

Šablon:China-royal-stub
**Kralj Mark** od Cornwalla (latinski: *Marcus*, kornijski: *Margh*, velški: *March*, keltski: *Marc'h*) je jedan od likova iz legende o Kralju Arthuru.

Mark je bio brat Tristanove majke, koja se zvala **Elyzabeth** kao u Maloryjevom epu Le Morte Darthur, ili **Blanscheflur** (u Tristanu Gottfrieda von Strassburg), ili **Blauncheflour** (u epu Sir Tristrem) i Tristanov ujak.

Mark se pojavljuje u starokeltskim triadama o Tristanu kao jedan od tri najmoćnija britanska svinjogojca. Velški ep *Drystan son Tallwch* bio je izvor za epizodu u poemi Johna Masefielda *Tristan i Izolda*, gdje se Arthur pojavljuje kao jedan od Markovih dvorskih kapetana. Postoji nekoliko dokaza da je stvarni Mark, bio velški plemić - *March*, sin Meirchyawn.

U hagiografiji velškog sveca i kornvalskog zaštitnika Paula Aureliana, koju je napisao monah Wrmonoc u 9. vijeku, kralj Mark se identificira sa Cunomorusom (velški]: *Kynvawr*), koji je vladao Cornwallom početkom 6. vijeka, i vjerojatno stolovao u zamku Dore (današnja gradina kod Foweya).

Kralj Mark koji se u srednjovjekovnim legendama o Tristanu i Izoldi pojavljuje kao Tristanov rival, u stvarnosti je bio plemić žrtva tragičnih okolnosti, zbog kojih se više nije ponašao kako dolikuje vitezu.

Njegovim likom bavili su se i suvremeni književnici kao Thomas Hardy, John Updike i mnogi drugi.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5   „*King Mark of Cornwall*" (engleski). The Camelot Project, The University of Rochester. Pristupljeno 15. 09. 2017.

Vanjske veze
------------

***Kralj Mark*** na Wikimedijinoj ostavi

* *King Mark of Cornwall* na portalu The Camelot Project, The University of Rochester (`en`)

| * p
* r
* u
Legende o Kralju Arthuru |
| --- |
| Ključne osobe | Kralj Arthur • Constantine • Sir Ector • Vojvoda od Cornwalla • Guinevere • Igraine • Izolda • Gospa od jezera • Kralj Lot • Kralj Mark • Merlin • Mordred • Morgana le Fay • Morgause • Uther Pendragon |
| Vitezovi Okruglog stola | Aglovale • Agravain • Bagdemagus • Bedivere • Bors • Breunor • Calogrenant • Caradoc • Dagonet • Dinadan • Gaheris • Galahad • Gareth • Gawain • Geraint • Griflet • Hector de Maris • Kay • Lamorak • Lancelot • Leodegrance • Lionel • Lucan • Maleagant • Marhaus • Palamedes • Pelleas • Pellinore • Percival • Safir • Sagramore • Segwarides • Tor • Tristan • Urien • Ywain • Ywain Kopile • Elyan Bijeli • Sir Ector |
| Predmeti | Excalibur • Sveti gral • Okrugli stol • Opasna stolica |
| Mjesta | Avalon • Brocéliande • Caerleon • Camelot • Corbenic • Cornwall • Logres • Lyonesse • Sarras • Tintagel |
Asirci judejske zarobljenike vode u progonstvo nakon pada Lahiša godine 701. pne. Ovaj je reljef važan jer daje podatke o starim judejskim nošnjama.

Lahiš, drugi po veličini grad u Kraljevstvu Juda su Asirci prvi put opsjeli godine 715. pne. kada je judejski kralj Ezekija odlučio prestati plaćati danak asirkom kralju Sanheribu. Ta je opsada završila kada se Ezekija predomislio i Sanheribu ipak isplatio danak.

Godine 701. pne. Ezekija se ponovno pobunio, ovaj put iskoristivši asirsku zauzetost drugim pohodima da utvrdi Jeruzalem. Sanherib je ponovno došao pod zidine Lahiša i počeo ga opsjedati. 

Sanheribova vojska je na kraju Lahiš osvojila, izgradivši opsadne rampe i udarajući u zidove bojnim ovnovima. Vodećim građanima Lahiša je živima odrana koža, a veliki broj je zaklan. Ostatak je prisilno odveden u Babiloniju.

Opsada i pad Lahiša je važan događaj s obzirom da se spominje istovremeno u Bibliji kao i asirskim spisima. Sanherib ga je očito smatrao važnim s obzirom da mu je dao posvetiti veliki reljef u svojoj palači u Ninivi.

Nakon pada Lahiša je Sanherib krenuo osvojiti Jeruzalem, ali ta opsada nije imala uspjeha.

Izvori
------

| * p
* r
* u
PohodiNeoasirskog Carstva |
| --- |
| Uspon Neo-Asirije – Pohodi Ashurnasirpala II – Pohodi Shalmanesera III – Qarqar – Pohodi Tiglath Pilesera III – Pohodi Sargona II – Pohodi Sanheriba – Lahiš – Jeruzalem – Dijala – 1. Babilona – Pohodi Esarhaddona – Pohodi Ashurbanipala – Ashdod – Susa – Elam – 2. Babilon – Arrapha – Assur – Niniva – Harran – Karkemiš |

***Opsada Lahiša*** na Wikimedijinoj ostavi
**Opsada Mainza** se zbila za vrijeme Rata Prve koalicije u oktobru 1792. godine, kada su francuske revolucionarne trupe pod zapovjedništvom generala Custinea nastojale zauzeti grad Mainz tokom ofenzive na teritoriju tadašnje Njemačke. Mainz je tada bio sjedište rimokatoličke nadbiskupije čiji je nadbiskup Friedrich Karl Joseph von Erthal istovremeno bio i svjetovni vladar, odnosno knez-izbornik Svetog Rimskog Carstva, ali i poznat kao žestoki protivnik Francuske revolucije, te je grad imao status neslužbenog sjedišta kontrarevolucionarnih emigranata. Pobjeda francuskih revolucionara kod Valmyja, kao i početak Custineove ofenzive, izazvao je paniku u gradu, te su iz njega već 5. oktobra izbjegli nadbiskup, plemstvo i najveći dio garnizona, ostavivši obranu gradskoj miliciji. Francuzi su grad opkolili 18. oktobra; nakon dva dana vijećanja gradske vlasti su se odlučile na kapitulaciju, te su francuske trupe ušle u Mainz bez borbe. Od velikog dijela građana su dočekani kao oslobodioci, te je sljedeče godine pod francuskim pokroviteljstvom osnovana kratkotrajna Republika Mainz, prva demokratska država na tlu današnje Njemačke.

Izvori
------

Literatura
----------

* Arthur Chuquet: *L'Expédition de Custine* (1892), ISBN 978-1113792563. (`fr`)
* Arthur Chuquet: *Mayence (1792-1793)* (L. Cerf, 1892), ISBN 978-1142301620. (`fr`)
* *Mainz - Die Geschichte der Stadt - Mayence - Histoire de la ville*; Editors: Franz Dumont, Ferdinand Scherf, Friedrich Schütz; 1. Aufl.; Edited by Philipp von Zabern, Mainz 1998, ISBN 978-3805320009. (`de`)
* Smith, D. *The Greenhill Napoleonic Wars Data Book*. Greenhill Books, 1998, ISBN 978-1853672767.

Vanjske veze
------------

* Campagnes 1793 (`fr`)
* Les campagnes de Claude Joseph Tournier - Prise de Mayence Arhivirano 2007-06-06 na Wayback Machine-u (`fr`)
**Opsada Lillea** se dogodila za vrijeme Rata Prve koalicije, između 25. septembra i 8. oktobra 1792. kada je francuski grad Lille pokušala zauzeti austrijska vojska pod komandom vojvode Alberta od Teschena. Vojvoda Albert, koji je bio zapovijedao austrijskim trupama u tada austrijskoj Belgiji je prešao francusku granicu i pokušao zauzeti grad nastojeći iskoristiti to što je glavnina francuskih snaga, odnosno Sjeverna armija, povučena na jug kako bi se suprotstavila pruskoj ofenzivi na Pariz pod vodstvom vojvode od Brunswicka. Čim su austrijske snage izbile pred grad, ispostavilo se kako je Lille, poznat kao jedna od najbolje dizajniranih i održavanih tvrđava u tadašnjoj Evropi, prejak da bi ga se zauzelo na juriš, kao i da Teschen ne raspolaže s dovoljno trupa čak ni da bi ga mogao u potpunosti opkoliti, tako da su za sve vrijeme opsade Francuzima stizale ne samo namirnice, nego i pojačanja, uglavnom sastavljena od dobrovoljaca motiviranih idealima Francuske revolucije. Teschen je stoga otpor branilaca pokušao slomiti nesmiljenim bombadiranjem, uslijed koga je srušeno oko 25% kuća u gradu. Branioci su, međutim, nastavili pružati otpor i njihove snage su se nastavile rasti, stekavši uvjerljivu nadmoć nad Austrijancima. Doznavši za Brunswickov poraz kod Valmyja, i shvativši da će se Sjeverna armija vratiti na svoje položaje, vojvoda od Teschena je naredio povlačenje. U znak sjećanja na uspješnu obranu, građani Lillea su 1845. podigli spomenik danas poznat kao Kolona boginje.

Izvori
------

Literatura
----------

* Cust, Edward (1859). „Annals of the Wars: 1783–1795". Pristupljeno 15 August 2015.
* Germani, Ian (1994). „Representations of the Republic at War: Lille and Toulon, 1792–1793". Canadian Journal of History.
* Goode, Dominic (2004). „Lille". fortified-places.com. Arhivirano iz originala na datum 2016-02-29. Pristupljeno 2018-08-08.
* Phipps, Ramsay Weston (2011). *The Armies of the First French Republic: The Armée du Nord*. **1**. USA: Pickle Partners Publishing. ISBN 978-1-908692-24-5.
* Smith, Digby (1998). *The Napoleonic Wars Data Book*. London: Greenhill. ISBN 1-85367-276-9.

Koordinate: 50°37′40″N 3°3′30″E﻿ / ﻿50.62778°N 3.05833°E﻿ / 50.62778; 3.05833
**Opsada Mainza** (njemački: ) se odigrala za vrijeme Rata Prve koalicije od 14. aprila do 23. jula 1793. godine kada su njemačke trupe, sastavljene pretežno od pruskih, austrijskih i manjeg dijela kontigenata drugih njemačkih državica nastojale zauzeti grad Mainz koji je branio francuski republikanski garnizon. Mainz, koji je prije izbijanja rata bio država u sastavu Svetog Rimskog Carstva, su Francuzi bili zauzeli nakon opsade izvedene prethodne godine, te uspostavili novi demokratski režim pod imenom Republika Mainz. Protiv Francuza se, međutim, u proljeće 1793. godine okrenula ratna sreća, te su, slično kao u Belgiji prisiljeni na povlačenje pod pritiskom ojačanih koalicijskih snaga. Grad se našao opkoljen te je izložen bombardiranju. Usprkos toga se, prije svega zbog velikog broja ljudi i efektiva, francuski garnizon održao više od tri mjeseca. Bombardiranje, prilikom koga su teško stradali brojne građevine, je međutim dovelo do razilaženja francuskih zapovjednika sa civilnim vlastima, koje su 17. jula otpočeli pregovore o kapitulaciji. Na kraju su i francuske trupe pristale na predaju, ali uz dozvolu da napuste grad pod uvjetom da se sljedećih godinu dana neće boriti protiv trupa Koalicije; francuske trupe su nakon toga 23. jula izmarširale iz grada pjevajući *Marseljezu* te naknadno bile angažirane u Francuskoj gdje su pomogle ugušiti vandejsku pobunu. Za razoreni Mainz su, međutim, posljedice bile daleko teže, ne samo zbog razaranja nego i gubitka prestiža i političkog kapitala kojeg je bio uživao kao država-članica Carstva.

Vanjske veze
------------

* Die Belagerung von Mainz Arhivirano 2012-08-25 na Wayback Machine-u by Goethe in the Project Gutenberg.

Koordinate: 50°00′00″N 8°16′16″E﻿ / ﻿50.0000°N 8.2711°E﻿ / 50.0000; 8.2711
**Lučki most** (*stari nazivi: Jelisavin most, Most prestolonasljednika Petra, Most maršala Tita*) je most preko rijeke Neretve u gradu Metkoviću. 

Most je otvoren za promet 5. prosinca 1895. Tada je nosio naziv prema carici Elizabeti Austrijskoj, supruzi Franje Josipa I. Bio je to most s tri luka spajana zakovicama koji je kroz svoju povijest mijenjao naziv, već prema političkim prilikama. 

Današnji izgled Lučki most ima od 1973. godine, kada je dovršena jednogodišnja rekonstrukcija današnjeg Lučkoga mosta. Na dva drvena pilona starog trolučnog željeznog mosta, koji su adaptirani za potrebe nove čelične kontinurane punostijene konstrukcije s tri jednaka raspona od po 49,35 m. Širina mosta je 12,30 m, s kolnikom širokim 7 m i dva pješačka hodnika po 1,5 m. Ukupna duljina mosta je 157 m.

Most je rekonstruiran jer nije zadovoljavao sve veće prometne potrebe, pogotovo jer nije imao dva vozna traka. Iako je most stagnacijom prometa u Luci Metković izgubio nekadašnje gospodarsko značenje, preko njega je povećan lokalni promet jer spaja dvije strane grada Metkovića. Taj promet bit će još veći kada Metković dobije spoj na autocestu A1.

Lađe na startu Maratona lađa ispod Lučkog mosta

### Zanimljivosti

* Svake godine, druge subote u kolovozu vozi se poznati turističko-sportski spektakl, Maraton lađa na Neretvi, čiji je start upravo ispod Lučkog mosta.

* Iako je od Lučki most od mora udaljen 20 kilometara, prodor mora u Neretvu je toliko jak da se u prilikom ribolova ispod mosta u površinskom dijelu rijeke lovi riječna, a pri dnu morska riba.
**Pataya**, /u hualapai jeziku ="stari ljudi"/ je prastari indijanski narod i kultura u dolini rijeke Colorado na američkom Jugozapadu, u Kaliforniji i Arizoni. Arheološki nalazi datiraju negdje od 600 godine pa naovamo, a njihovi potomci današnja su plemena Yuma, Mohave, Yavapai, Hualapai i Havasupai. 

Patayanske grupe nastanjivale su donji Colorado a među njima razlikovale su se 3 grupe: Laquish ili riječna skupina sa agrikulturnom ekonomijom; Cerbat, koji su živjeli kao sakupljači hrane i lovci; i Cohonina sa Platoa Colorada, koji su imali neke kulturne sličnosti sa Anasazima. 

Pataye su najmanje poznati pred-povijesni narod američkog Jugozapada čemu su i doprinijele i godišnje poplave koje su uništvale i uništavaju nalazišta.

Svoje mrtve su kremirali.

Literatura
----------

* Harold S. Colton, The Patayan Problem in the Colorado River Valley, in *Southwestern Journal of Anthropology,* Vol. 1, No. 1 (Spring, 1945), pp. 114-121 (article consists of 8 pages). Published by: University of New Mexico

Vanjske poveznice
-----------------

* Patayan Culture
**Patentni zatvarač** ili **rajsferšlus** je tip spojnice dva komada materijala. Naziv rajferšlus je preuzet iz nemačkog jezika (od reči Reißverschluss, što je složenica dve reči: Reise - putovati, i Verschluss - zatvarač, budući da je prvobitan naziv bio nešto duži: Reise-tasche mit Verschluss - putna torba sa zatvaračem). Patent zatvarač

Istorijat
---------

Prvi rajsferšlus je osmislio Amerikanac Vitkom Džedson 1893. godine. U obliku u kome se i danas koristi, patentiran je 1913. godine i verovatno od tada potiče njegov drugi naziv: **patent-zatvarač**.

Mehanizam
---------

mehanizam
Rajsferšlus čine dva reda zubaca (tzv. „lastina repka") koji su postavljeni naspramno i uklapaju se jedan u drugi kada je rajsferšlus zatvoren. Klizeći mehanizam ih spaja kada se povlači na jednu stranu. Kada se povlači na drugu, on ih razdvaja jer je njegov sastavni deo klin trougaonog oblika koji se umeće u sam spoj zubaca, koji se naziva gurač ili šiber.

Upotreba
--------

Rajsferšlus ima široku primenu, ali se najčešće može videti na odeći, kao što su jakne i farmerke, kao i na torbama i drugim predmetima od tekstila.

Literatura
----------

1. 1 2  Dipre, B. & Voral, M. 2007. Oksford školska enciklopedija. Knjiga-komerc: Beograd. ISBN 978-86-7712-201-0
2. ↑  Vujaklija, M. 1985. Leksikon stranih reči i izraza. Prosveta: Beograd.

***Patentni zatvarač*** na Wikimedijinoj ostavi

* Proizvodnja
**Melegnano** je talijanski grad i općina (comune) od 18.127 stanovnika u metropolitanskom području Milana u Lombardiji.

Geografija
----------

Melegnano leži na rijeci Lambru u dolini Poa, udaljen desetak kilometara jugoistočno od Milana.

Historija
---------

Historija Melegnana seže do Rimskog Carstva odnisno do 333. kada je prvi put dokumentiran kao stanica za izmjenu konja na putu između Milana i Pianceze. Stanica se zvala *mutatio ad IX* (prevedeno: stanica za promjenu na devetoj milji). Za ranog srednjeg vijeka, prvi put je dokumentiran pod imenom *Meloniano* 830. u svjedočanstvu nekog Madelbertusa pred sudom. Od 13. vijeka je feud dinastije Visconti. Prvi sajam održan je 1412. u četvrtak, a nakon tog razvio se kao trgovište. U njemu je Bernabo Visconti imao zamak u kom ga je Gian Galeazzo Visconti najprije držao zatvorenog, a nakon tog najvjerojatnije i otrovao. Pored Melegnana se za Talijanskih ratova 1515. odigrala bitka kod Marignana.

Znamenitosti
------------

Od znamenitosti Melegnano ima zamak čiji korijeni sežu u 13. vijek.

Pobratimski gradovi
-------------------

* Mađarska Bicske, Mađarska

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Italy: Lombardia*" (engleski). City population. Pristupljeno 24. 2. 2019.
2. 1 2 3 4 5 6 7  „*Cenni Storici*" (talijanski). Comune di Melegnano. Pristupljeno 24. 2. 2019.

Vanjske veze
------------

***Melegnano*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Comune di Melegnano* (službene stranice) (`it`)

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* GND: 4115321-2
* NKC: ge679885

 |
**Mate Golem** (Bisko, kraj Sinja, 1923. — Trogir, 14. listopada 1941.) bio je sudionik Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije.

Životopis
---------

Rođen je 1923. godine u selu Bisko kraj Sinja, u siromašnoj seljačkoj obitelji. Nakon završetka osnovne škole otišao je u Split na izučavanje bravarskog zanata. Godine 1939. postao je član Saveza komunističke omladine Jugoslavije, a 1940. član Komunističke partije Jugoslavije. Bio je sudionik mnogih štrajkova, demonstracija i ilegalnih akcija.

Sudionik Narodnooslobodilačke borbe je od 1941. godine. Sudjelovao je u mnogim akcijama protiv okupatorskih snaga. Poslije jedne akcije njegove udarne grupe na talijanske vojnike u kamionu, bio je uhićen. U zatvoru je bio podvrgnut mučenju i ispitivan. Izvanredni sud za Dalmaciju osudio je jedanaest komunista iz grupe „Golem Mate" na kaznu smrti strijeljanjem 14. listopada 1941. godine. Istog dana odvezli su ih kamionom iz Splita u Trogir, gdje su ih sve strijeljali.

Ukazom predsjednika Federativne Narodne Republike Jugoslavije Josipa Broza Tita, 24. srpnja 1953. godine, proglašen je za narodnog heroja.

Izvori
------

1. 1 2 3  Ratna kronika Splita 1941-1945: Mate Golem Arhivirano 2020-02-25 na Wayback Machine-u, preuzeto 23. studenog 2013.
**Kālonaiki** je bio veliki poglavica havajskog otoka Oʻahua, nasljednik svoga rođaka Maʻilikākahija. Bio je drugi vladar iz Dinastije Maʻilikākahija.

Biografija
----------

Kālonaiki je bio sin ili unuk velikog poglavice Maʻilikākahija od Oʻahua, kojeg je naslijedio na tronu. Prema jednoj verziji pojanja, Kālonaiki je bio sin Maʻilikākahija i njegove žene, poglavarice Kanepukoe. Druga verzija pojanja kaže da je Kālonaiki zapravo bio unuk Maʻilikākahija kao sin princa Kālonanuija i poglavarice Kaipuholue. To bi značilo da je poglavica Kalamakua od Halawe bio brat Kālonaikija.

Nakon smrti Maʻilikākahija, Kālonaiki je postao poglavica Oʻahua. Njegova supruga je bila žena znana kao Kikenui-a-ʻEwa (ili Kikinui-a-ʻEwa), čije je porijeklo nepoznato. Sinovi koje je rodila svom suprugu bili su veliki poglavica Piliwale od Oʻahua (očev nasljednik) i princ Lō-Lale od Oʻahua.

Izvori
------

1. ↑  Edith Kawelohea McKinzie. *Hawaiian Genealogies: Extracted from Hawaiian Language Newspapers*.
2. ↑  „*Mailikukahi (Maili-ku-kahi)*". Arhivirano iz originala na datum 2016-07-30. Pristupljeno 2017-02-18.
3. ↑  Peleioholani, Solomon Lehuanui Kalaniomaiheuila, *The Complete Ancestry of John Liwai Kalniopuuikapali-o-Molilele-ma-wai-o-Ahukini-Kau-Hawaii Ena*, *Ke Aloha Aina* (novine). 1907.
4. ↑  „*Kalamakua (Kalamakua-a-Kaipuholua) (Chief of Halawa, O'ahu)*". Arhivirano iz originala na datum 2016-03-04. Pristupljeno 2017-02-18.
5. ↑  Kamakau, Samuel Manaiakalani, *Ka Nupepa Kuokoa*. 1865. *Ka Moolelo O Hawaii Nei*.
**Kvint Fulvije Flak** (*Quintus Fulvius Flaccus*, ? - cca. 205. pne.) bio je rimski političar i vojskovođa iz doba drugog punskog rata. Karijeru je započeo kao sin konzula Marka Fulvija Flaka. Za konzula je prvi put izabran 237. pne. te je mandat proveo boreći se protiv Gala u sjevernoj Italiji. Godine 231. pne. je izabran za cenzora, a 224. pne. je po drugi put postao konzul. Tada je uspio pokoriti Boje. Godine 215. pne. je izabran za pretora, a godine 214. pne. je postao *magister equitum*.

Godine 212. pne. je ponovno postao konzul, te se pokušao suprotstaviti Hanibalu, od koga je poražen u prvoj bitci kod Kapue. Međutim, nakon toga je uspio poraziti kartaginskog vojskovođu Hanona Starijeg i zarobiti njegov logor kraj Beneventuma. Kao prokonzul je 211. pne. uspio zauzeti Kapuu te pri tome okrutno kaznio njegove stanovnike zbog suradnje s Hanibalom - najeminentnije građane je dao pogubiti, a ostatak prodati u roblje. Kada su se Kapuanci zbog tog postupka žalili Senatu, rećeno im je da je Flak djelovao u skladu sa svojim ovlastima.

Godine 209. pne. Flak je izabran za konzula po četvrti put, te je vodio uspješan pohod kojim su pod rimsku vlast vraćeni pobunjena Lukanija i Brutijum. Nakon toga se Flak u Senatu protivio pokretanju pohoda na Sjevernu Afriku koji je trebao voditi Scipion Afrikanac. Njegov uspješni završetak - s kojim je Rim ostvario konačnu pobjedu u drugom punskom ratu, Flak nije dočekao. 

Flakov unuk je bio Marko Fulvije Flak, konzul i pripadnik populističke frakcije koju su vodili Braća Grakho.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi: **Tiberius Sempronius Gracchus i Publius Valerius Falto**  |  **Konzul Rimske Republike** *with Lucius Cornelius Lentulus Caudinus* 237. pne. | Slijedi: **Publius Cornelius Lentulus Caudinus i Gaius Licinius Varus**  |
| Prethodi: **Lucius Aemilius Papus i Gaius Atilius Regulus**  |  **Konzul Rimske Republike** *zajedno s Titom Manlijem Torkvatom* 224. pne. | Slijedi: **Gaius Flaminius i Publius Furius Philus**  |
| Prethodi: **Quintus Fabius Maximus i Tiberius Sempronius Gracchus**  |  **Konzul Rimske Republike** *zajedno s Apijem Klaudijem Pulherom* 212 BC | Slijedi: **Publius Sulpicius Galba Maximus i Gnaeus Fulvius Centumalus Maximus**  |
| Prethodi: **Marcus Valerius Laevinus i Marcus Claudius Marcellus**  |  **Konzul Rimske Republike** *zajedno s Kvintom Fabijem Maksimom Verukosom* 209. pne. | Slijedi: **Marcus Claudius Marcellus i Titus Quinctius Crispinus**  |