*Za ostale upotrebe, v. Kruševac (razvrstavanje).*

**Kruševac** je grad koji se nalazi u središnjem/južnom delu Srbije, u dolini Zapadnog Pomoravlja, na reci Rasini. Kruševac danas ima oko 68.000 stanovnika[*nedostaje referenca*] na teritoriji grada i oko 114 hiljada stanovnika[*nedostaje referenca*] na teritoriji opštine. Opština Kruševac obuhvata 101 naselje. Kruševac je centar Rasinskog okruga. Opština Kruševac zahvata površinu od 854 km².

Poznat je kao srednjovekovna srpska prestonica.

Nalazi se u kruševačkoj kotlini koja obuhvata kompozitnu dolinu Zapadne Morave i prostire se između Levča i Temnića na severu, Župe, Kopaonika i Jastrepca na jugu i Kraljevačke kotline i Ibarske doline na zapadu.

Istorija
--------

Crkva Lazarica
Grad je podigao knez Lazar 1371. godine. Prvi put se pominje 1387. godine, u povelji kojom knez Lazar potvrđuje ranije trgovačke privilegije Dubrovčanima.

Privreda
--------

Kruševac je nekada bio jak privredni centar sa posebno razvijenom metalo - prerađivačkom („14. oktobar") i hemijskom industrijom (HI „Župa", „Merima", „" i „Rubin"). Posle privtizacije velikih društvenih kolektiva, u gradu ima i preko 1500 privatnih preduzeća i preko 3500 samostalnih radnji različitih delatnosti. Proces privatizacije ostavio je velike tragove na kruševačkoj privredi, i veliki broj nezaposlenih.

Gradske slave i proslave
------------------------

U narodnoj sveslovenskoj mitologiji Sveti Vid označava vrhovno, svevideće božanstvo. U srpskoj narodnoj tradiciji Vidovdan se obeležava kao dan Kosovskog boja 1389. godine. Stoga ga je srpska crkva od 1892. godine, ozvaničila i uvrstila u svoje praznike, a posle proroka Amosa i svetog kneza Lazara. Najznačajniji praznik za grad Kruševac svakako je Vidovdan, duboko ukorenjen u svesti stanovništva na ovim prostorima kao dan pogibije kneza Lazara u borbi za očuvanje svoje države i naroda. Proslavlja se sa svim atributima gradske slave, kao i Duhovi ili Sv. Trojica. Na Vidovdan se takođe svake godine, u crkvi Lazarici, daje pomen kosovskim, ali i svim drugim izginulim srpskim ratnicima u oslobodilačkim ratovima. U prošlosti se toga dana održavao i vašar, najveći u Kruševcu. Vašari ili sajmovi, nekada važan vid trgovine, uvedeni su u Kruševcu kad i u celoj Srbiji, zakonskom uredbom 1839. godine. Osim Vidovdanskog, održavali su se na Blagovesti, 7. aprila, Sv. Iliju, 2. avgusta i na "Malu Gospojinu", 21. septembra, što se održalo do današnjih dana. Esnafske slave, nekada važna karakteristika građanskog društva, kada su razni esnafi, društva i udruženja, uglavnom humanitarnog karaktera, proslavljali svog patrona - zaštitnika (najstariji esnafi u Kruševcu su lončarski iz 1839, mumdžijski iz 1842, trgovačko-bakalski iz 1846, meandžijski iz 1848...) zadržale su se još samo kod humanitarnog društva "Dobra narav", ili "Baksuzi, ugursuzi i namćori", specifičnog za ovaj grad, koje se okuplja svake godine devetog utorka od Božića, gajeći svoja pravila ponašanja.

Turizam
-------

Kod Kruševca se nalazi poznata banja Ribarska Banja je balneološko lečilište i klimatsko mesto koje se nalazi na severnim padinama planine Jastrebac.

Slavni ljudi
------------

* Miodrag Petrović Čkalja, poznati glumac
* Dragiša Binić, legendarni fudbaler Crvene Zvezde
* Goran Grbović, poznati bivši košarkaš
* Miodrag-Rade Jašarević, umetnik narodne muzike, dugogodišnji šef Narodnog orkestra Radio Beograda i violinista
* Nenad Sakić, poznati bivši fudbaler
* *Miško* Ražnatović, poznati košarkaški menadžer
* Katarina Vučetić, manekenka, voditeljka
* Dragan Milosavljević, poznati košarkaš
* Taško Načić, poznati glumac
* Vojin Ćetković, poznati glumac
* Milica Todorović, pevačica
* Ljubinka Bobić, poznata glumica
* Bojan Zajić, poznati fudbaler
* Anka Đurović-Crvenčanin, poznata bolničarka
* *Toma* Milićević, poznati fudbaler Crvene Zvezde i poznati trener omladinske škole Crvene Zvezde
* *Olja* Petrović, poznati fudbaler Crvene Zvezde
* Radojka Živković (Tomić), poznata srpska harmonikašica i kompozitor
* Milan Puzić, poznati glumac
* Radmila Savićević, poznata glumica
* Vlastimir *Đuza* Stoiljković, poznati glumac
* Radoš Bajić, poznati glumac
* Dobrica Ćosić, pisac, političar, prvi predsednik Savezne Republike Jugoslavije 1992-1993
* Radmila Živković, poznata glumica
* Božin Simić, pukovnik Srpske vojske, ambasador FNRJ
* Marko Živić, srpski glumac
* Dragutin Minić Karlo, satiričar i novinar
* Jana Milić, srpska glumica
* Katarina Marković, srpska glumica
* Nataša Tapušković, srpska filmska, pozorišna i filmska glumica
* Vojin Ćetković, srpski glumac

Vidi još
--------

***Kruševac*** na Wikimedijinoj ostavi

* Lazar Hrebeljanović
* Istorija Srbije u srednjem veku

Eksterni linkovi
----------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Portal Srbija***  |

* Zvanična prezentacija Opštine Kruševac
* Nezavisni kruševački Internet portal
* KruševacPRESS - prvi zvanično registrovan kruševački Internet medij
* Turistička organizacija Kruševca
* Gradski portal Kruševac ONLINE Arhivirano 2019-06-28 na Wayback Machine-u
* Grad Kruševac
* RADIO TELEVIZIJA KRUŠEVAC
* Televizija Jefimija Kruševac
* Kruševac Info Arhivirano 2019-08-01 na Wayback Machine-u
* Zdravstveni centar Kruševac
* Gimnazija Kruševac
* Biblioteka Kruševac
* CSU - Centar za stručno usavršavanje - Kruševac
* Edukativni centar - Kruševac

Takođe videti
-------------

* Zapadno Pomoravlje danas i sutra, Zapis 1995,

| * p
* r
* u
Historijske prestonice Srbije |
| --- |
| Srednjovekovne prestonice | 
Destinikon (10. vek) •
Ras (12-13. vek) •
Niš (12. vek) •
Debrc (13. vek) •
Skoplje (13-14. vek) •
Prizren (14. vek) •
Ser (14. vek) •
Kruševac (14-15. vek) •
Beograd (15. vek) •
Smederevo (15. vek);
 |
| Moderne prestonice | 
Topola (1805-1813.) •
Kragujevac (1818-1841.) •
Beograd (1841-1915.) •
Niš (1915.) •
Beograd (od 1918.)
 |