recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Bitka kod Martigné-Briand** se odigrala 15. jula 1793. godine na zapadu Francuske za vrijeme Vandejskog rata između snaga republikanske vlade pod generalom La Barollièreom na jednoj, te vandejskih kontrarevolucionarnih pobunjenika na drugoj strani. Do nje je došlo nakon što su pobunjenici u kod Châtillona uništili republikansku vojsku generala Westermanna, ali zbog koncentracije snaga ostavili mnoge dijelove pobunjene Vandeje slabo branjenima. To je iskoristila republikanska vojska sa sjedištem u Thoursu, čiji je general La Barollière sa svojom divizijom krenuo zauzimati dijelove Anjoua. Pobunjenici su, međutim, uspjeli prikupiti značajne snage te se 15. jula suprostaviti La Barollièreu. Bitka, koja se odigravala pri izuzetnoj vrućini, je ispočetka krenula dobro za pobunjenike, koji su razbili republikansku prethodnicu i zarobili tri topa. La Barollière je, međutim, uspio zadržati dalji napad smjelim konjičkim jurišem. Na kraju je bitku odlučio pokušaj pobunjeničkog vođe Gasparda de Marignyja da manevrom udari u republikanski bok; pobunjenici su, međutim, u općoj konfuziji mislili da su Marignyjeve snage u stvari republikanska pojačanja te su počeli masovno bježati sa bojišta. Iako su odnijeli pobjedu, zbunjeni republikanci ih nisu gonili, a što su pobunjenici iskoristili da nekoliko dana kasnije odnesu pobjedu u bitci kod Vihiersa.

Izvori
------

Literatura
----------

* Yves Gras, *La Guerre de Vendée*, éditions Economica, 1994, p.55-56.
* Jean Tabeur, *Paris contre la Province, les guerres de l'Ouest*, éditions Economica, 2008, p.111-112.
* Charles-Louis Chassin i Léon Hennet. *Les volontaires nationaux pendant la Révolution*. L. Cerf (Paris). Volontaires. , p. 354. tekst na portalu gallica
**Ariulf** (? - 602) je bio drugi po redu vojvoda Spoleta koji je vladao od 592. do svoje smrti .

Bio je langobardski poglavica koji je na mjestu vojvode Spoleta naslijedio svog prethodnika Faroalda I. Za vrijeme svoje vladavine je nastojao proširiti teritorije iz Spoleta, i to tako što je od Bizantinaca zauzimao ključne točke uz nekadašnju rimsku cestu Via Flaminia, a potom i Via Amerina. Zahvaljujući tome je prekinuo kopnene veze između Rima i Ravenne. Zbog toga je rimski papa Grgur Veliki bio s njim prisiljen potpisati mirovni ugovor. To je izazvalo strahovito nezadovoljstvo ravenskog egzarha Romana, koji je to smatrao preuzimanjem svjetovnih ovlasti, odnosno poricanjem autoriteta Carstva. Kriza je, međutim, otklonjena nakon što su bizantske trupe uspjele od Ariulfa preoteti Perugiu te tako, za neko vrijeme, obnoviti veze s Rimom. 

Ariulf se potom zaputio na jug, gdje je pomagao langobardskom vojvodi Arechisu I od Beneventa u opsadi Napulja. Kod Camerinoa je ostvario veliku pobjedu nad bizantskim trupama; prema tvrdnjama Pavla Đakona za vrijeme bitke je imao viziju Svetog Sabina, sveca-zaštitnika Spoleta kako mu pomaže u borbi. Zbog toga se odlučio preobratiti s arijanstva na katoličanstvo.

Izvori
------

1. ↑  Historičari njegovu vladavinu smještaju u periode 591–601 ili 592–602.

Literatura
----------

* Paul the Deacon. (northvegr.org) *Historia Langobardorum* Arhivirano 2007-02-12 na Wayback Machine-u.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi:**Faroald I** | **vojvoda Spoleta**592–602 | Slijedi:**Theodelap** |
**Bitka kod Lugdunuma** se odigrala 19. februara 197. u Galiji između snaga rimskog cara Septimija Severa na jednoj, i snaga njegovog suparnika Klodija Albina na drugoj strani. Predstavljala je najveću i završnu bitku u višegodišnjem periodu političke nestabilnosti poznatom kao Godina pet careva. U njoj je, prema navodima Kasija Diona, na obje strane sudjelovalo po 150.000 vojnika; suvremeni historičari smatraju da su u pitanju bile dva puta manje snage, ali to je opet čini najvećom bitkom u historiji rimskih građanskih ratova. Prema navodima historičara, trajala je čak dva dana i njen ishod je bio krajnje neizvjestan, sve dok Sever na kraju nije ostvario ostvario prevagu zahvaljujući neznatnoj premoći u konjici. Nakon toga je Albinova vojska potpuno uništena, a sam Albin se pokušao skloniti u Lugdunum gdje je ili izvršio samoubistvo ili bio ubijen; grad su nakon toga opljačkali Severovi legionari. Sever se nakon bitke vratio u Rim i konsolidirao svoju vlast nad Carstvom gdje više neće imati suparnika sve do smrti 211.

Vanjske veze
------------

* Roman Emperors DIR account of Severus' life (`en`)
**Bitka kod Megalopolisa** se odigrala godine 331. pne. ili 330. pne. i u njoj su makedonske snage na čelu s regentom Antipaterom porazile spartansku vojsku na čelu s kraljem Agisom III.

Pozadina
--------

Sparta je bila jedini grčki polis koji nije priznao makedonsku hegemoniju nad Grčkom uspostavljenu nakon bitke kod Heroneje, niti se formalno priključila svegrčkom savezu za čiji je račun Aleksandar Veliki 334. pne. poduzeo svoj veliki pohod na Perzijsko Carstvo. Umjesto toga je spartanski kralj Agis III u ljeto započeo pregovore s perzijskim satrapima Farnabazom i Autofradatom u Maloj Aziji, ponudivši da će dići ustanak u samoj Grčkoj te tako vezati makedonske snage. Satrapi su mu dali tek 50 talanata zlata i 10 brodova, ali je Agis to vješto iskoristio kako bi stvorio najamničku vojsku od 8.000 ljudi i osvojio Kretu.

U ljeto 331. pne. je Agis iskoristio pobunu Tračana na sjevernoj makedonskoj granici kako bi podigao ustanak kome su se priključili Elida, Ahaja i Arkadija, osim grada Megalopolisa koji je ostao vjeran Makedoncima. Ustanku se nije priključila ni Atena. Usprkos toga, Agis je ispočetka imao uspjeha, te porazio Koraga, makedonskog generala koji je komandirao garnizonom u Korintu.

Suočen s krizom, makedonski regent Antipater, je odmah sklopio mir s Tračanima te regrutirao veliku vojsku, od kojih su samo manji broj činili Makedonci, a najveći dio Tračani, Iliri i drugi najamnici sa i preko sjevernih granica. Također mu se priključio manji broj grčkih saveznika. S njom je požurio na jug kako bi se obračunao s Agisom koji je opsjedao Megalopolis.

Pripreme i tok bitke
--------------------

Antički izvori navode kako je spartanska vojska, među kojoj su bili i veterani bitaka s Aleksandrom Velikim, bila kvalitetnija od makedonske, koja je pak bila izrazito nadmoćna po brojnosti ljudstva. Na početku su Agis i njegovi Spartanci uspjeli probiti makedonske linije, ali je na kraju ipak do izražaja došla makedonska premoć u ljudstvu. Tako su Spartanci poraženi, a kralj Agis je poginuo.

Time je završen najozbiljniji pokušaj grčkih polisa da se oružjem oslobode makedonske hegemonije dok je Aleksandar bio zaposlen pohodom na Aziju.
**Azerbejdžanska Demokratska Republika** (azer. ) poznata i kao **Azerbejdžanska Narodna Republika** (azer. ) bila je republika koju je u Tiflisu 28. maja 1918. proklamovao *Nacionalni savet muslimana Zakavkazja*. Republika je proglašena u periodu Ruske revolucije i postojala je do kraja aprila 1920. kada je proglašena Azerbejdžanska Sovjetska Socijalistička Republika, jedna od republika koje su sačinjavale Sovjetski Savez.

Prvi glavni grad republike do septembra 1918. bio je Gandža budući da su do tada boljševičke snage kontrolisale Baku. Naziv Azerbejdžan, koji je iz političkih pobuda usvojila liberalna par-islamistička i pan-turkijska partija Müsavat, se do 1918. koristio primarno za perzijski Azarbajdžan. Neka od ostvarenja Azerbejdžanske Demokratske Republike bilo je davanje prava glasa ženama (kao jedna od prvih zemalja na svetu i prva većinski muslimanska zemlja) i osnivanje Državnog univerziteta u Bakuu.

Za veme postojanja država je bila u graničnom sporu sa Demokratskom Republikom Gruzijom i Demokratskom Republikom Armenijom, druge dve kratkotrajne nacionalne kavkaške države nastale u istom periodu. Nacionalni sukobi među tri grupe dovele su incijalno i do raspada Zakavkaške Demokratske Federativne Republike. Sukobi su eskalirali i u rat između Armenije i Azerbejdžana ponajviše oko gradova i regija Qazax, Sjunik, Nagorno-Karabakha i Nahčivana.

Galerija
--------

* Prva zastava Azerbejdžanske Demokratske RepublikePrva zastava Azerbejdžanske Demokratske Republike
* Poštanska markicaPoštanska markica
* Parada islamske armije u Bakuu 1918.Parada islamske armije u Bakuu 1918.
* Azerbejdžanski parlamentAzerbejdžanski parlament

Vidi još
--------

* Ruski građanski rat
* Zakavkaska Socijalistička Federativna Sovjetska Republika
* Autonomna Republika Azerbejdžan

Izvori
------

1. ↑  Almanac of Azerbaijan Republic (Baku, 1920), p. 93.
Ovo je članak o bizantsko-sasanidskoj bitci.  Za križarsku bitku, v. Bitka kod Melitene.  
**Bitka kod Melitene** godine 575. (po nekim izvorima 576.) bila je važna bizantska pobjeda protiv Sasanida u dugotrajnim rimsko-perzijskim ratovima.

Godine 572. ponovo je izbio rat između Bizanta i Perzije. Perzijanci su pod kraljem Hozrojem I. osvojili sjevernu Mezopotamiju uključujući i važnu tvrđavu Daru. Stanje je bilo tako ozbiljno za Bizant da izvori izvještavaju da je car Justin II. zbog toga poludio. Na nagovor carice Sofije za sucara je imenovan uspješni general Tiberije koji je 575. poveo protunapad. Tada je kod mjesta Melitene na rijeci Eufratu bizantski vojskovođa Justinijan teško porazio Perzijance. 

Staroga perzijskog kralja Hozroja I. koji je vodio vojsku tada je opkolila bizantska vojska. On se je na to kod Melitene pokušao s vojskom izvući iz obruča, ali je Perzijance prilikom prelaska rijeke Eufrat iznenada napala bizantska vojska i teško ih porazila, a sam Hozroje jedva je izvukao živu glavu. Bio je to jedan od najtežih perzijskih poraza. Suvremeni izvori kažu da je Hozroje nakon toga rekao da kraljevi više ne bi trebali ići u rat. I zaista, njegova dva nasljednika rijetko su osobno vodili vojsku u ratove nego su to prepuštali pojedinim generalima. 

Bizant međutim nije mogao iskoristiti ovaj perzijski poraz tako da je na kraju s njima morao sklopiti mir uz obvezu plaćanja godišnjeg danka.
**Antofagasta** (španjolski: *Región de Antofagasta* je jedna od 16 regija na koje je Čile administrativno podjeljen.

Karakteristike
--------------

Regija Antofagasta se prostire na sjeveru zemlje, na površini od 16,236 km², na kojoj živi 691,854 stanovnika.Površinom je druga po veličini čileanska regije, ali vrlo nepristupačna jer je velik dio unutrašnjosti prekriven slaništima, tefrom i lavom, a i obala je vrlo nepristupačna zbog stmih klifova.
Na sjeveru graniči s Tarapacom, na jugu sa Atacamom, a na istoku sa Bolivijom i Argentinom. 

### Klima

Klima Antofagaste je izuzetno sušna, iako nešto blaža pored obale. Gotovo nigdje nema vegetacije osim u dolini rijeke Loa i po oazama kao što je San Pedro de Atacama.

Administrativna podjela
-----------------------

Regija je podjeljena na 3 provincije i 9 općina.
Administrativni centar regije je grad Antofagasta u kom živi 352,638 stanovnika. pored nje veći urbani centar je Calama.

| Provincija | Administrativni centar | Općina | Ostali gradovi |
| --- | --- | --- | --- |
| Antofagasta | Antofagasta | Antofagasta |
| Mejillones | Hornitos |
| Sierra Gorda |  |
| Taltal |  |
| El Loa | Calama | Calama | AyquinaCaspanaLasanaSan Francisco de Chiu ChiuToconce |
| Ollagüe |  |
| San Pedro de Atacama | SocaireToconao |
| Tocopilla | Tocopilla | Tocopilla |  |
| María Elena |  |

Privreda
--------

Glavna privredna je iskapanje bakra u divovskim površinskim kopovima.

Historija
---------

Sve do kraja 19. vijeka regija je bila rijetko naseljena autohtonim Changosima i Atacamenima, tad su nahrupili kolonisti iz 
Čilea privučeni otkrićima velikih nalazišta salitre. 
Sve do Pacifičkog rata 1879. *Regija Antofagasta* pripadala je Boliviji.

Izvori
------

1. ↑  „*Chile: Administrative Division*" (engleski). City population. Pristupljeno 3.12.2020.
2. ↑  „*Chile: Regions and Urban Agglomerations*" (engleski). City population. Pristupljeno 3. 12. 2020.

Vanjske veze
------------

***Antofagasta (regija)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Gobierno Regional de Antofagasta* (`es`)

| * p
* r
* u
Čileanske regije |
| --- |
| 
* Arica y Parinacota
* Tarapacá
* Antofagasta
* Atacama
* Coquimbo
* Valparaíso
* Metropolitanska regija Santiaga
* O'Higgins
* Maule
* Ñuble
* Bío Bío
* Araucanía
* Los Ríos
* Los Lagos
* Aysén
* Magallanes y Antártica Chilena

 | Zastava ČileaZastava Čilea |
**Austrijsko-turski rat 1787-1791** vodio se između Habzburške monarhije i Osmanskog Carstva istovremeno kad i Rusko-turski rat 1787.-1792. jer je tad austrijski car Josip II. bio saveznik sa ruskom caricom Katarinom II.

Historija
---------

Habzburška monarhija Austrije se dobro pripremila za rat, nakon sklapanja rusko-austrijskog sporazuma u ljeto 1781. od tad su u Hrvatsku i Kraljevinu Ugarsku prema osmanskoj granici prebačene brojne jedinice.

Na samom početku rata austrijske snage, u brojnim kolonama prodrle su duboko na teritorij Osmanskog carstva sve do Kneževine Vlaške. Ubrzo se situacija na frontu preokrenula i turske snage preuzele inicijativu, tako da su uspjele odbaciti natrag Austrijanace iz Mehadije u Kneževini Vlaškoj i povratiti Banat do 1789. ali rat na dva fronta pokazao se kao nemoguć zadatak, jer su istovremeno doživjele velike poraze u Kneževini Moldaviji gdje je ruski feldmaršal Rumjancev zauzeo utvrde Iaşi i Hotin, a knez Potemkin - nakon duge zimske opsade Očakov u Ukrajini 1788. Vijest o padu Očakova toliko je potresla sultana Abdula Hamida I da je zbog toga umro. 

Portret sultana Selim III koji je nastavio rat
Nakon ruskog pritiska popustila je turska obrana na zapadnom frontu pa su austrijske snage nakon trotjedne kampanje zauzele Beograd 8. oktobra 1789. a nakon tog Craiovu i Bukurešt (1789). Odmah nakon tog počele su zakulisne diplomatske igre Kraljevstva Velike Britanije i Kraljevine Prusije, koje su se s jedne strane bojale jačanja Ruske Imperije, a s druge strane htjele namamiti Austriju u anti-francusku koaliciju, tako da se Austrija povukla iz rata i pristala na mir.

Nakon britanskog pritiska Austrija je potpisala separatni Svištovski mir 4. augusta 1791. na osnovu njega je vratila Osmanskom carstvu sve zauzete teritorije osim utvrde Hotin i uže okolice, i nekih mrvica po Hrvatskoj koje su Osmanlije ranije osvojili i pripojili Bosni (Dvor na Uni, Cetingrad, Drežnik, Ličko Petrovo Selo, Lapac, Srb). nakon završetka Rusko-turskog rata 1787.-1792. (Dubički rat).

Povezano
--------

* Rusko-turski rat (1787–1792)
* Istraga poturica
* Austrijsko-turski ratovi

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Austro-Turkish Wars of the 16th-18th Centuries* "(hrvatski). The Free Dictionary. Pristupljeno 19. 05. 2012.

Vanjske veze
------------

* Austro-Turkish Wars of the 16th-18th Centuries
*Za ostale upotrebe, v. Bitka kod Machecoula.*

**Bitka kod Machecoula** se odigrala 22. aprila 1793. na zapadu Franciske za vrijeme Vandejskog rata između snaga republikanske vlade na jednoj pod generalom Beysserom na jednoj i vandejskih kontrarevolucionarnih pobunjenika na drugoj strani. Dva dana ranije, Beysser je sa svojim trumpama marširao iz Nantesa i u kraćem okršaju kod Port-Saint-Perrea razbio manju grupu pobunjenika. Beysser je ispočetka čekao zapovijed svog pretpostavljenog, generala Canclauxa da maršira prema Challansu gdje se trebao spojiti sa snagama generala Henrija de Boularda. Međutim, nakon dva dana odmora je odlučio napasti Machecoul, gdje se nalazila daleko brojnija grupa pobunjenika, koja je brojala od 2000 do 3000 ljudi, uglavnom iz oblasti Marais, Poitou iu Pays de Retz a kojima je zapovijedao Charette. Machecoul je predstavljao i važan psihološki cilj, s obzirom da su se upravo u tom mjestu prije mjesec dana zbili masakri pristaša Republike, koji se često navode kao početak sukoba. Republikanske snage su uspjele iznenaditi pobunjenike, uglavnom naoružane kosama i drugim poljoprivrednim alatima, te su se oni nakon prvog republikanskog juriša razbježali. Republikanci su zauzeli grad gdje su se surovo obračunali sa pobunjenicima koji nisu stigli pobjeći. René Souchu, lokalni funkcionar koji je bio jedan od kolovođa pobune, pokušao se spasiti tako što je na odijelio prišio republikansku kokardu; jedan od republikanaca ga je prepoznao, te je zarobljen i potom mu je sjekirom odrezana glava na lafetu. Beysser je nakon bitke nastaavio sa kampanjom pacifikacije, te je 29. aprila zauzeo Bourgneuf-en-Retz, a nedugo potom i otok Noirmoutier. Boulardovo povlačenje iz Challansa je, međutim, omogućilo Charetteovim pobunjenicima da izbjegnu na jug. Sam Machecoul će kasnije biti poprištem još nekoliko bitaka u ratu.

Litetratuira
------------

* Alfred Lallié (1869). Lallié. , p. 417-425. tekst na Google Books
* Yves Gras, *La Guerre de Vendée*, éditions Economica, 1994, p. 35.
* Jean Tabeur, *Paris contre la Province, les guerres de l'Ouest*, éditions Economica, 2008, p. 68.
**Arvalska braća** (lat. *fratres arvales*) bio je jedan od najstarijih svešteničkih kolegija u starom Rimu. Zamro je u doba pozne republike, a revitalizovan je u doba principata pod Oktavijanom Avgustom. Nazvan je tako zato što mu je dužnost bila da prinosi javne žrtve za plodnost polja (*arvum* = polje, njiva).

Naše znanje o njima potiče uglavnom iz zapisa koje su ostavili za sobom (danas poznatih kao *Acta fratrum arvalium*), a koji su većim delom pronađeni na mestu njihovog svetog gaja udaljenog nekih 8 kilometara od Rima na Kampanskoj cesti *(via Campana)*, na lokaciji današnjeg naselja Magliana. Najstariji sačuvani natpis potiče iz oko 20. pne. Jedini pomen arvalske braće u književnim izvorima u doba republike nalazi se kod Varona.

Ovaj se kolegij sastojao od dvanaest sveštenika izabranih među članovima najistaknutijih senatskih porodica. Članstvo je bilo doživotno. U doba carstva car je uvek bio jedan od članova. Njihova glavna dužnost bila je održavanje svetkovine u čast boginje koja se zvala Dea Dia, pa je njoj bio posvećen i njihov sveti gaj. Tokom ove svetkovine kolegij je uz ples pevao i svoju poznatu pesmu (zapravo bajalicu), koja se zvala Carmen arvale. Ta se svetkovina često povezuje s ritualnim čišćenjem polja nazvanim *Ambarvalia*. Od njihovih drugih dužnosti poznate su nam uglavnom samo one iz doba carstva, a koje su se ticale carske porodice: godišnji zaveti i molitve za dobrobit cara, prinošenje žrtvi povodom njegovog rođendana, molitve za njegov brz oporavak u slučaju bolesti i slično.

Sveti gaj arvalske braće danas je delimično otkopan i istražen. Tu se nalazio ne samo hram posvećen boginji Deji Diji, nego i niz drugih kultnih građevina, kao što su zajednička blagovaona, oltar posvećen carskom kultu, terme, pa čak i jedan cirk. Čini se da su se ove zgrade urušile tek u 4. veku nove ere, premda niz natpisa arvalske braće prestaje već polovinom 3. veka nove ere (uz izuzetak jednog natpisa koji potiče iz 304. godine).

Izvori
------

1. ↑  W. Henzen, *Acta fratrum arvalium*, 1874.
2. ↑  *De lingua Latina*, V, 85.
3. ↑  R. Syme, *Some Arval Brethern*, 1982.
4. ↑  H. Broise and J. Scheid, *Recherches archéologiques à La Magliana*, 1987.
***Arena*** je science fiction novela američkog književnika Fredrica Browna, objavljena 1944. godine u časopisu *Astounding Science Fiction*, poznata kao jedna od klasičnih ostvarenja žanra.

Radnja se događa u budućnosti kada se zemaljska civilizacija sukobi sa tajanstvenom vanzemaljskom civilizacijom. Protagonist je oficir zemaljske svemirske flote po imenu Carson, koji se tik pred odlučnu bitku iznenada nađe na izoliranom borilištu gdje se mora boriti s pripadnikom vanzemaljaca, pri čemu su mu evolucijski i tehnološki superiorni tvorci borilišta objasnili da će ishodu dvoboja ovisi koja će od dvije rase biti uništena.

*Arena* je među poklonicima žanra stekla izuzetan ugled, a kasnije je inspirirala autore nekoliko SF-serije. Pri tome je najpoznatiji slučaj TV-serije *Zvjezdane staze*, čija je klasična epizoda *Arena* koristila sličan zaplet u kome se kapetan Kirk bori sa vanzemaljcem iz rase Gorna.

Vanjske veze
------------

* *Arena* - naslov na Internet Speculative Fiction Database
* Escape Pod reading of the story

| * p
* r
* u
Fredric Brown |
| --- |
| Bibliografija |
| Romani | 
* *The Fabulous Clipjoint*
* *The Screaming Mimi*
* *What Mad Universe*
* *Martians, Go Home*

 |
| Zbirke priča | 
* *Angels and Spaceships*
* *Honeymoon in Hell*
* *Nightmares and Geezenstacks*
* *The Proofreaders' Page and Other Uncollected Items*

 |
| Priče | 
* "Arena"
* "Knock"

 |
| Ekranizacije | 
* *Crack-Up*
* *Screaming Mimi*
* *The Bird with the Crystal Plumage*
* "Arena"
* *Martians Go Home*
* *Geometria*

 |
**Australski pelikan** (lat. *Pelecanus conspicillatus*) je velika vodena ptica iz porodice pelikana.

Pripada u srednje velike pelikane. Naraste u prosjeku 1,6 – 1,8 m, s rasponom krila od 2,3 – 2,5 m, a težine je 4 – 10 kg. Uglavnom je bijele boje s crnim nogama i djelomično crnim krilima te ima žutu kožu oko očiju i ružičasti kljun. Spolovi nisu vidno različite boje, međutim, mužjaci su veći i imaju veći kljun.

Australski pelikan živi u zaleđu i na obali Australije, Nove Gvineje, Fidžija, dijelovima Indonezije, a povremeno i na Novom Zelandu. Za život preferira velike, jako obrasle vodene površine. Njegova brojnost je i dalje visoka između 100.000 – 1,000.000 jedinki, koje žive na velikom području od 1 – 10,000.000 km².

Pelikan je društvena životinja, koja živi i gnijezdi se u skupinama. Glavni sastojak prehrane sastoji od male i srednje velike ribe, koju uhvati u grlenu vrećicu. 

Gnijezdi se na tlu i ima 1 – 3 čistih bijelih jaja smještenih u plitku rupu u zemlji ili pijesku. Inkubacija jaja traje oko 32 – 35 dana. U slučaju, da ima više od jednog mladunčeta, preživljava samo prvi i jači. Pilići se hrane hranom, koju su roditelji prožvakali. U divljini mogu živjeti više od 25 godina.

Vanjske veze
------------

Ostali projekti

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi nalazi se članak na temu: **Australski pelikan** |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **Australski pelikan** |
|  | Wikivrste imaju podatke o: **Australski pelikan** |

| * p
* r
* u
Pelikani ili nesiti |
| --- |
| Australski pelikan | 
Američki bijeli pelikan (*Pelecanus erythrorhynchos*) • 
Australski pelikan (*Pelecanus conspicillatus*) • 
Dalmatinski pelikan (*Pelecanus crispus*) • 
Peruanski pelikan (*Pelecanus thagus*) • 
Ružičasti pelikan (*Pelecanus onocrotalus*) • 
Ružičastoleđi pelikan (*Pelecanus rufescens*) • 
Sivi pelikan (*Pelecanus philippensis*) • 
Smeđi pelikan (*Pelecanus occidentalis*)
 | Ružičasti pelikan |
**Aviohemijski pribor** je sistem za puštanje bojnih otrova i zadimljavanje bojišta montiran na avionu. Javlja se poslije Prvog svjetskog rata, u vrijeme naglog razvoja bojnih otrova i hemijskih sredstava borbe.

Osnovni dio a. je rezervoar s dimnom materijom ili bojnim otrovom. Raspršivanje se izvodi na dva načina. Pri jednom, spoljni vazduh se kroz ventil ili cijev uvodi u rezervoar, i onda pod pritiskom tjera materiju van kroz raspršivač. Drugi način je korištenje boce s komprimiranim vazduhom, ugljendioksidom i slično, iz koje se komprimirani gas uvodi u rezervoar materije za raspršivanje, koja onda izlazi kroz raspršivač.

Rezervoar a. se puni dimnim materijama — rastvor sulfoanhidrida, titantetrahlorid, eterdihloretil, silicijumtetrahlorid, monohlorbenzol i drugo. Kao bojni otrovi se koriste plikavci — iperit, luizit.

Zapremina pribora je 80-900 litara.

Zadimljavanje se izvodi sa 15-100 metara, a ispuštanje bojnih otrova sa 20-50 metara. Visina dimne zavjese je 75-100, širina do 300, dužina do 1500 metara, zavisno od pribora.

Vidi još
--------

* Magljenik
* Bojni otrov

Literatura
----------

* Vojna enciklopedija, Beograd, 1970. knjiga prva, pp. 389.
***Avoir 20 ans dans les Aurès*** (sh. *Imati dvadeset u Auresu*) je francuski igrani film snimljen 1972. godine u režiji Renéa Vautiera. Po žanru je mješavina ratnog filma i politički angažirane drame. Protagonisti su grupa bretonskih mladića koji godine 1961. služe vojni rok te ih pošalju u Alžir gdje se vodi rat za nezavisnost. Radnja prikazuje kako su oni uglavnom pacifisti i nezainteresirani za nasilje, ali i kako ih zapovjednik jedinice (koga tumači Philippe Léotard) tokom obuke pretvara u mašine za ubijanje te kako će samo jedan od njih propitivati svoje postupke nakon što zarobe alžirskog pobunjenika.

Vautier je bio poznat kao žestoki kritičar francuskog kolonijalizma, a tema filma je bila aktualna s obzirom na sličnosti francuskih iskustava u Alžiru sa tadašnjim američkim iskustvima u Vijetnamu. Film je prikazan na Kanskom festivalu gdje je dobio nagradu FIPRESCi. Kasniji kritičari su mu zamjerali na lošoj glumi, odnosno nastojanju da se nedostatak budžeta prikrije pseudodokumentarnim stilom. Usprkos toga, *Avoir 20 ans des les Aurès* je dobio pohvale kao jedan od prvih od francuskih filmova koji je dotakao ne samo tabu-temu tada još traumatičnog alžirskog rata, nego i zločina koje je francuska vojska tada počinila nad Alžircima.

Uloge
-----

* Philippe Léotard ... Poručnik Perrin
* Alexandre Arcady ... Noël
* Hamid Djellouli ... Youssef
* Jacques Canselier ... Coco
* Jean-Michel Ribes ... Le curé
* Alain Scoff ... Lomic, vojnik
* Jean-Jacques Moreau ... Jacques
* Michel Elias ... Robert, nastavnik
* Yves Branellec ... Youenn
* Philippe Brizard ... La Marie
* Charles Trétout ... Charles
* Pierre Vautier ... Pierrick
* Alain Vautier ... Lanick
* Bernard Ramel ... Nanard

Izvori
------

Šablon:RefFCAT
Koordinate: 40°47′04″N 74°14′02″W﻿ / ﻿40.78451°N 74.23388°W﻿ / 40.78451; -74.23388

Edison's Black Maria Studio
Crtež studija iz 1894.
**Black Maria** je studio za proizvodnju filmova koji je Thomas Edison sagradio 1893. godine u gradu West Orange u američkoj državi New Jersey. Smatra se prvim američkim filmskim studijem i prvim, odnosno jednih od prvih filmskih studija uopće.

Originalno je bio nazvan Kinetographic Theater, te je bio namijenjen za proizvodnju filmova pomoću sistema za bilježenje pokretnih slika Edisonovim sistemom Kinetoskop. Izgradnja je započela u decembru 1892. a završila je sljedeće godine. U maju 1893. je Edison pomoću kinetoskopa javno prikazao prve filmove u Brooklynskom Institutu za Umjetnost i Nauku. Sljedeće godine je Edison počeo s komercijalnim prikazivanjem filmova u posebnim salonima koji su koristili kinetoskopske uređaje. Studio je srušen 1901. godine nakon što je Edison sagradio novi i veći studio u New Yorku.

Godine 1954. je sagrađena reprodukcija studija koja danas predstavlja dio Nacionalnog historijskog parka Thomas Edison.

Svoj naziv je dobila dijelom zbog crne boje, a dijelom zato što se osoblje u studiju osjećalo klaustrofobično i tmurno kao u crnoj marici (engleski: ).

Literatura
----------

* Robinson, David (1997). *From Peepshow to Palace: The Birth of American Film*. New York and Chichester, West Sussex: Columbia University Press. ISBN 0-231-10338-7

Vanjske veze
------------

***Black Maria*** na Wikimedijinoj ostavi

* History of Edison Motion Pictures
* Black Maria Film Festival
* EDISON: The Invention of the Movies
*Za drugu upotrebu, v. Broj (Razvrstavanje).*

**Avogadrov broj**, poznat još i kao **Avogadrova konstanta**, je broj molekula u jednom molu supstance. Označava se simbolom *NA* (ili *L* po austrijkom fizičaru Johanu Jozefu Lošmitu, koji je prvi odredio približnu veličinu molekula, ali ovo drugo se izbegava jer L je oznaka i za Lošmitovu konstantu). Zvanično je definisan kao broj atoma C-12 u 12 grama ove supstance. Avogadrov broj iznosi 6,022 141 99(47) · 1023 mol-1.

Treba skrenuti pažnju da Avogadrov broj nije bezdimenziona veličina.

Avogadrov broj se koristi za određivanje ne samo broja molekula već i jona i atoma.

Određivanje Avogadrovog broja
-----------------------------

Pomoću Rejlijevog ogleda moguće je proceniti linearne dimenzije molekula. Ogled se zasniva na činjenici da se neka ulja organskog porekla razlivaju na površini vode, tako da grade veoma tanke (monomolekulske) slojeve. Debljina takvog sloja je jednaka prečniku molekula.
Ako se kap ulja poznate zapremine razlije po površini vode, formiraće se sloj ulja površine **S** i debljine **d**.

Pošto su zapremine kapi i sloja jednake **S∙d = V0**, biće: 

**d=V0/S**
Radi određivanja prečnika jednog molekula ulja treba, dakle, izmeriti zapreminu jedne kapi ulja i površinu ulja razlivenog na površini vode. Zapremina jedne kapi ulja može se odrediti, između ostalog, pomoću kapaljke sa menzurom. 

**Površina monomolekulskog sloja određuje se na sledeći način:**
velika čista posuda napuni se vodom čija je dubina otprilike 1 cm. Na centar površine vode pospe se tanak sloj fino sprašene krede male površine (dobija se struganjem krede finim brusnim papirom). Pri pažljivom otkidanju jedne kapi iznad centra posude, (kap se spušta sa male visine) obrazovani sloj potiskuje prah ka zidovima posude. Formirani sloj ulja je približno oblika kruga i njegova površina se može odrediti merenjem prečnika.

Ukoliko bi se za izvođenje ogleda koristila čista oleinska kiselina, posuda za vodu bi trebalo da bude džinovska. Zato se za izvođenje ogleda koristi rastvor oleinske kiseline u alkoholu, u kojem oleinska kiselina zauzima 1/400 deo zapremine. Ovo treba uzeti u obzir pri izračunavanju zapremine oleinske kiseline koja se nalazi u jednoj kapi (alkohol se rastvara u vodi i ne učestvuje u formiranju sloja).

Avogadrov broj se može odrediti po formuli:

**NA=M/(ρ∙d3)**
Molarna masa oleinske kiseline je **M=0,282 kg/mol**, a gustina **ρ=890 kg/m3**.
Nagrada BAFTA
**BAFTA** (*The British Academy of Film and Television Arts*, prevedeno "*Britanska akademija filmske i televizijske umjetnosti*" ) je britanska organizacija koja dodjeljuje nagrade filmovima, televiziji i interaktivnim medijima jednom godišnje.

Uvod
----

**BAFTA** je osnovana 1947. kao "*Britanska filmska akademija*" od slavnih filmskih umjetnika, među kojima su bili David Lean, Carol Reed, Charles Laughton i drugi. Njen cilj je bio ojačati filmsku industriju koja je oslabila nakon 2. svjetskog rata. 1958. akademija se spojila sa organizacijom "*The Guild of Television Producers and Directors*" da bi konačno postala BAFTA 1976.

Njen glavni ured je u Piccadilly u Londonu, a kipovi imaju oblik maske po uzoru na pozorište. Članovi mogu postati oni radnici koji su bili barem 4 godine zaposleni u industriji filma, televizije ili interaktivnih medija te koji su preporučeni od drugih članova. 2004. BAFTA je brojala oko 4.000 članova. Ukupno se dodjeljuje u 19 kategorija. Mjesto održavanja je u **Odeon kinu** u Londonu te se redovno uživo prenosi od BBC-a.

Prezentacije
------------

Dodjele BAFTA-e za film se od 2000. održava u Odeon cinema na Leicester trgu. Svečanost se prije održavala u aprilu ili maju, no od 2002. se održava u februaru kako bi preduhitrila cereminiju dodjele Oscara.

Dodjela BAFTA-a za televiziju, se održava u aprilu ili maju, u odvojenoj svečanosti od BAFTA-e za film. BAFTA za dječji program osnovan je 1995. i održava se u novembru, dok se nagrade za interaktivne medije osnovane 1998.

BAFTA je s vremenom stekla visoku reputaciju.

Nagrade
-------

* British Academy Film Awards
* British Academy Television Awards
* British Academy Video Games Awards
* British Academy Children's Awards

Vanjske veze
------------

* BAFTA, službena stranica
* BAFTA/LA Britannia Awards stranicaArhivirano 2012-05-15 na Wayback Machine-u
* BAFTA Cymru stranica Arhivirano 2010-08-29 na Wayback Machine-u
* BAFTA Scotland stranica Arhivirano 2017-06-13 na Wayback Machine-u
* Museum of Broadcast Communications: BAFTA Arhivirano 2009-10-05 na Wayback Machine-u
* IMDB: BAFTA Arhivirano 2010-04-11 na Wayback Machine-u
Presjek Zemlje od jezgre do egzosfere. Slika nije u mjerilu.
**Astenosfera** je područje Zemlje koje se proteže između 100 i 200 km ispod površine, a po nekim znanstvenicima čak i do 400 km. To je slaba ili "meka" zona u gornjem plaštu, a leži neposredno ispod litosfere. Igra značajnu ulogu u tektonici ploča i izostatskom podešavanju. Unatoč svojoj zagrijanosti, zbog visokog tlaka plastična je i ima relativno nisku gustoću. Seizmički valovi, čija brzina pada povećanjem mekoće medija, prolaze relativno sporo kroz astenosferu, zbog čega je nazvana "zonom sniženih brzina".

Ispod tankih oceanskih ploča astenosfera je obično mnogo bliža površini dna, a na srednjeoceanskim hrptovima izdiže se sve do nekoliko kilometara ispod oceanskog dna.

Gornji dio astenosfere smatra se zonom po kojoj se pomiču velike krute i krte litosferne ploče. Zbog uvjeta temperature i tlaka u astenosferi, stijene postaju duktilne, pomičući se tempom deformacije reda veličine cm/god. Na taj način teku poput konvekcijske struje, zračeći toplinu iz Zemljine unutrašnjosti prema vani. Iznad astenosfere, istim tempom deformacija, stijene se ponašaju elastično, ali se mogu slomiti jer su krte, zbog čega nastaju rasjedi. Smatra se da kruta litosfera pluta ili se pomiče po sporo plovećoj astenosferi, što uzrokuje pomicanje tektonskih ploča opisanih teorijom tektonike ploča.

Iako se dugo sumnjalo u postojanje astenosfere, ono je potvrđeno analizama seizmičkih valova nastali nakon potresa i Čileu 1960.

| * p
* r
* u
Zemljina unutrašnjost |
| --- |
| Litosfera • Astenosfera • Mezosfera • Barisfera |
Ovo je članak o značenju pojma u hrišćanstvu.  Za film, v. Armagedon (film iz 1998).  
Ostaci tvrđave Megido
**Armagedon** (od hebrejski: , u prevodu *planina Megido*; grč.  *Ἁρμαγεδών* *Harmagedōn*, lat. *Armagedōn*) je prema Bibliji, mesto bitke tokom smaka sveta, koje se interpretira i u bukvalnom i u simboličnom značenju. Reč armagedon u običnom govoru se odnosi na bilo koji scenario kraja sveta.

Prema hilijastičkoj (milenarističkoj) interpretaciji hrišćanstva, mesija (Isus Hrist) će se vratiti na zemlju i poraziti Antihrista („Zver") i Satanu u bici kod Armagedona. Satana će zatim biti bačen u ambis ili rupu bez dna na hiljadu godina, tokom kojih će Isus vladati na zemlji. Nakon što bude oslobođen iz ambisa, Satana će skupiti Goga i Magoga sa sva četiri kraja Zemlje. Oni će se okružiti logor „svetih" i „grad ljubazni" (misli se na Jerusalim). Sa neba Bog će na zemlju baciti plamen koja će ih progutati. Đavo, smrt, pakao i oni koji nisu upisani u Knjigu života će biti bačeno u Gehenu (ognjeno jezero koje gori od sumpora).

Reč *armagedon* se pojavljuje samo jednom u grčkom prevodu Novog zaveta u Otkrovenju Jovanovom. Ona potiče od hebrejskog *har magido* (), što znači „planina Megido". Megido je brdo na kom su građene antičke tvrđave da čuvaju glavni put *Via Maris*, koji povezuje stari Egipat sa Mestopotamijom. Megido je poprište nekoliko bitaka, uključujući one iz 1469. pne. i 609. pne.. Današnji Megido je gradić oko 40 km jugozapadno od južne obale Galilejskog jezera.

Izvori
------

1. ↑  Bibletranslation.ws
2. ↑  Scripturetext.com
3. ↑  *Collins English Dictionary*, HarperCollins, 3rd ed. p. 81
4. ↑  „Maps and pictures of Megiddo mountain and the surrounding plain (in Spanish)". Arhivirano iz originala na datum 2017-06-14. Pristupljeno 2011-10-16.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **hrišćanstvu ili kršćanstvu** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
**Arg** (starogrčki: ) bio je, u grčkoj mitologiji, kralj grada Arga i njegov eponimni heroj, sin Zevsa i Niobe, prve smrtnice s kojom je Zevs vodio ljubav, pa se stoga u nekim verzijama mita navodi i kao brat Pelazgov. To se, izgleda, slaže s podacima koji se navode u *Katalogu žena*, koji se u antici pripisivao Hesiodu. Arg je kao vladar na Peloponezu nasledio svog dedu po majci, Apisa, sina Foronejevog, i svoje je kraljevstvo nazvao prema vlastitom imenu. Na jednoj sholiji kaže se da je Arg bio Apisov sin i naslednik. Hijeronim i Evsevije, pozivajući se na danas izgubljeno delo Kastora Rođanina, slažu se da je Arg, sin Zevsa i Niobe, bio naslednik Apisov te kažu da je vladao Argom sedamdeset godina.

Arg se oženio Euadnom, kćerkom Strimonovom i Neerinom, ili, prema drugima, Pejtom, kćerkom Okeanovom. Supruga mu je rodila šest sinova: Krijasa, Ekbasa, Jasa, Pirena, Epidaura i Tirinta. Prema Pausaniji, Argov je sin bio i Forbant, koji se u drugim izvorima spominje kao Krijasov sin.

Argov je grob pokazivan u gradu Argu još u doba Pausanije, koji spominje i jedan gaj u Lakoniji posvećen Argu, u kome je nekih pet hiljada Argivaca potražilo zaštitu kad su pretrpeli poraz od spartanskog kralja Kleomena, ali su svi izgoreli kad je kralj naredio helotima da zapale sveti gaj.

Literatura
----------

* Schmitz, Leonhard (1867), „Argus (1)",  Smith, William, *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology*, **1**, Boston, pp. 8
* Srejović, Dragoslav; Cermanović-Kuzmanović, Aleksandrina (1989). *Rečnik grčke i rimske mitologije*. Beograd: Srpska književna zadruga.
* West, M.L. (1985), *The Hesiodic Catalogue of Women: Its Nature, Structure, and Origins*, Oxford, ISBN 0198140347 .

| Kraljevske titule |
| --- |
| Prethodi: **Apis**  |  **Kralj Arga**  | Slijedi: **Krijas**  |
**Bleddyn ap Cynfyn** (? - 1075) bio je velški princ koji je od 1063. do smrti vladao kraljevinama Gwynedd i Powys.

Bleddynova majka je bila princeza Angharad ferch Maredudd (iz dinastije Dinefwr, vladara državeDeheubarth), a otac njen drugi suprug Cynfyn ap Gwerstan, velmoža Kraljevine Powys Lord, o kome se vrlo malo zna. Majka mu je prethodno bila udana za Llywelyn ap Seisylla, a polubrat mu je bio Gruffudd ap Llywelyn, vladar koji je pod svojom vlašću ujedinio cijeli Wales.

Vlast je preuzeo nakon 1063. nakon Gruffudove pogibije u sukobu sa engleskim (anglosaksonskim) earlovima Haroldom Godwinsonom i Tostigom. Bleddyn je pri tome morao vlast dijeliti sa bratom Rhiwallon ap Cynfynom i drugi velškim velmožama. Bleddyn je sklopio savez sa Godwinsonovima, koji se poslije prenio na anglosaksonske earlove Mercije koji su se odupirali Normanima nakon invazije 1066. Godine 1069. je u bitci kod Mechaina ubio dva druga Gruffudova sina, ali je tada poginuo Rhiwalon; Bleddyn je otada sam vladao Gwyneddom i Powysom.

Godine 1073. je Bleddyn preživio pokušaj normanskog pustolova Roberta od Rhuddlana da ga ubije u zasjedi. Dvije godine kasnije je, međutim, pao kao žrtva ubistva koje je organizirao Rhys ab Owain, kralj države Deheubarth u južnom Walesu. Taj je događaj, prema navodima kasnijih velških kroničara, "duboko ražalostio Wales", jer se Bleddyn smatrao benevolentnim vladarom. Bleddynovu smrt je godine 1078. u bitci kod Goodwicka osvetio njegov rođak i nasljednik Caradog ap Gruffydd

Literatura
----------

* Pryce, Huw (2004). „Bleddyn ap Cynfyn (*d*. 1075), king of Gwynedd and of Powys" (fee required). *Oxford Dictionary of National Biography*.

|  |
| --- |
| Bleddyn ap Cynfyn **dinastija Mathrafal****Rođen/a:** nepoznato  **Umro/la:** 1075 |
| Kraljevske titule |
| Prethodi:**Gruffydd ap Llywelyn** | **kralj Gwynedda i Powysa**1063–1075 | Slijedi:**Trahaearn ap Caradog (Gwynedd)  Iorwerth ap Bleddyn (Powys)** |
**Ayacucho** (španjolski: *Departamento de Ayacucho*) je jedan od 24 departmana na koji je Peru podjeljen.

Karakteristike
--------------

Smješten u centru zemlje u planinama Anda, sa sjevera graniči sa Departmanom Junín, sa sjeveroistoka sa Departmanom Cuzco, na istoku sa Departmanom Apurímac, sa juga sa Departmanom Arequipa i sa zapada sa Departmanom Huancavelica.

Ayacucho ima površinu od 43,815 km² (po tom je 8 peruanski departman), na kojoj živi 668,213 stanovnika.

Administrativni centar departmana je grad Ayacucho koji ima 99,148 stanovnika.

Departman je administrativno podjeljen na 11 provincija to su; Cangallo (32,482), Huamanga (317,801), Huanca Sancos (8,341), Huanta (97,205), La Mar (75,277), Lucanas (51,838), Parinacochas (29,139), Páucar del Sara Sara (9,909), Sucre (9,292), Víctor Fajardo (19,866) i Vilcashuamán (17,063) i 124 distrikta.

Izvori
------

1. 1 2 3  „*Ayacucho Region*" (engleski). City population. Pristupljeno 2.06.2023.
2. ↑  „*Ayacucho in Huamanga (Ayacucho Region)*" (engleski). City population. Pristupljeno 3.06.2023.

Vanjske veze
------------

***Ayacucho (departman)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Gobierno Regional Ayacucho* (službene stranice) (`es`)

| * p
* r
* u
Departmani Perua |
| --- |
| 
* Amazonas
* Áncash
* Apurímac
* Arequipa
* Ayacucho
* Cajamarca
* Callao
* Cuzco
* Huancavelica
* Huánuco
* Ica
* Junín
* La Libertad
* Lambayeque
* Provincija Lima
* Loreto
* Madre de Dios
* Moquegua
* Pasco
* Piura
* Puno
* San Martín
* Tacna
* Tumbes
* Ucayali

 | Zastava Perua |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **geografiji** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
|  |
| --- |
| **Arkus kosekans** |
|  |
| *Osnovne osobine* |
|  Parnost  |  neparna  |
|  Domen  |  (-∞,-1] i [1,∞)  |
|  Kodomen  |  [-π/2,0) i (0,π/2]  |
| *Specifične vrednosti* |
|  Vrednost u +∞  |  0  |
|  Vrednost u -∞  |  0  |
|  Vrednost u -1  |  -π/2  |
|  Vrednost u 1  |  π/2  |
| *Specifične osobine* |
|  Asimptote  |  y = 0  |

**Arkus kosekans** je funkcija inverzna funkciji kosekansa. Domen arkus kosekansa uzima vrednosti , dok se kodomen kređe po vrednostima iz intervala .

Formule
-------

Slede neke od formula koje se vezuju za arkus kosekans:

{\displaystyle \operatorname {arccosec} (-x)=-\operatorname {arccosec} x\!}
{\displaystyle \operatorname {arccosec} \;{\frac {1}{x}}=\arcsin x}
Izvod:

{\displaystyle {\frac {d}{dx}}\operatorname {arccosec} \;x{}={\frac {-1}{|x|\,{\sqrt {x^{2}-1}}}};\qquad |x|>1}
Predstavljanje u formi integrala:

{\displaystyle \operatorname {arccosec} \;x{}=\int \_{x}^{\infty }{\frac {1}{x{\sqrt {x^{2}-1}}}}\,dx,\qquad x\geq 1}
Predstavljanje u formi beskonačne sume:

{\displaystyle {\begin{aligned}\operatorname {arccosec} \;x&{}=\arcsin \left(x^{-1}\right)\\&{}=x^{-1}+\left({\frac {1}{2}}\right){\frac {x^{-3}}{3}}+\left({\frac {1\cdot 3}{2\cdot 4}}\right){\frac {x^{-5}}{5}}+\left({\frac {1\cdot 3\cdot 5}{2\cdot 4\cdot 6}}\right){\frac {x^{-7}}{7}}+\cdots \\&{}=\sum \_{n=0}^{\infty }\left({\frac {(2n)!}{2^{2n}(n!)^{2}}}\right){\frac {x^{-(2n+1)}}{2n+1}};\qquad \left|x\right|\geq 1\end{aligned}}}

Vanjske veze
------------

* Funkcija arccosec na wolfram.com

|  |
| --- |
| **Trigonometrijske i hiperbolične funkcije** |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Sinus | Kosinus | Tangens | Kotangens | Sekans | Kosekans |
| Funkcija | sin(x) | cos(x) | tg(x) | ctg(x) | sec(x) | cosec(x) |
| Inverzna | arcsin(x) | arccos(x) | arctg(x) | arcctg(x) | arcsec(x) | arccosec(x) |
| Hiperbolična | sinh(x) | cosh(x) | tgh(x) | ctgh(x) | sech(x) | cosech(x) |
| Inv. hiperbolična | arcsinh(x) | arccosh(x) | arctgh(x) | arcctgh(x) | arcsech(x) | arccosech(x) |

 |
***Arvalska pesma*** (lat. *carmen arvale*) je pesma arvalske braće, svešteničkog kolegija koji je u starom Rimu plesom i pesmom svakoga proleća u procesiji vršio ritualno čišćenje polja (lat. *arvum*) tokom praznika *Ambarvalia*, za koji neki antički autori (npr. Sekst Pompej Fest) kažu da se slavio meseca maja u čast drevne boginje koja se zvala Dea Dia.

Pesmu poznajemo s jednog jedinog natpisa iz 218. g. nove ere. I pored grešaka u transkripciji, ona je vrlo važan izvor za poznavanje najstarijeg latinskog jezika, jer potiče iz vremena pre nego što je u latinskom delovao zakon rotacizma, odnosno pre 4. veka pne. kako se vidi po pisanju *Lases* umesto *Lares*. To je zapravo najstariji spomenik rimskog pesništva. Uobičajena transkripcija glasi:

*enos Lases iuvate*
*enos Lases iuvate*
*enos Lases iuvate*
*neve lue rue Marmar sins incurrere in pleores*
*neve lue rue Marmar sins incurrere in pleores*
*neve lue rue Marmar sins incurrere in pleores*
*satur fu, fere Mars, limen sali, sta berber*
*satur fu, fere Mars, limen sali, sta berber*
*satur fu, fere Mars, limen sali, sta berber*
*semunis alternei advocapit conctos*
*semunis alternei advocapit conctos*
*semunis alternei advocapit conctos*
*enos Marmor iuvato*
*enos Marmor iuvato*
*enos Marmor iuvato*
*triumpe triumpe triumpe triumpe triumpe*
Postoje neslaganja u detaljima interpretacije ove pesme, ali njena je osnovna ideja jasna. Ona se, naime, obraća Larima i Marsu i predstavlja molitvu za uspešnu žetvu. Lari se pozivaju da nam pomognu, a Mars da bude sit, da pleše i da ne dopusti da propast padne na mnoštvo (*pleores* = narod?) te da preskoči prag i ostane tu (kao zaštitnik). Zatim se upućuje poziv da se zazovu svi bogovi žetve (*semunis conctos*). Nakon poziva Marsu da nam pomogne, pesma se završava petostrukim pozivom na trijumf (*triumpe*). 

U kontekstu prinošenja žrtve boginji Deji Diji, ova božanstva se mole da pruže sigurnost zemlji i žetvi kako bi Dea Dia tu mogla vršiti svoju funkciju.

Izvori
------

1. ↑  Naime, *Ambarvalia sacra*, gde pridev *ambarvalis* znači "koji obilazi polje". Vergilijev komentator Servije kaže da *ambarvale sacrificium dicitur quod arva ambiat victima*.
2. ↑  A. Gordon, *Album of Dated Latin Inscriptions*, 1958, 44 no. 276.
3. ↑  *Corpus Inscriptionum Latinarum*, VI, 32388.
4. ↑  Neki ispitivači ovaj deo čitaju kao poziv Semonima *(Semones)*, božanskim bićima koja su u vezi sa drevnim italskim božanstvom nepoznatog porekla koje se zvalo Semo Sancus Dius Fidius. Tako npr. John Scheid u *Oxford Classical Dictionary*, 3rd ed. 2003.
Za istoimenog unuka, v. Ardabur.
Detalj *Asparovog misorija*. Iznad Aspara i njegovog sina Ardaburase nalaze *imagines clipeatae* koje prikazuju Ardabura Starijeg (lijevo) i Plintu.
**Ardabur** ili **Ardaburije** (latinski: , grčki: , fl. 424 -427) bio je istočnorimski vojskovođa i velikodostojnik alanskog porijekla. Istakao se za vrijeme rimsko-perzijskog rata 421. i 422. kada je porazio nekoliko sasanidskih generala. Zbog tog uspjeha je dobio titulu *magister militum* te je na čelu vojske Teodozija II godine 424. krenuo u pohod na Italiju u svrhu zbacivanja zapadnorimskog uzurpatora Ivana. Iako je na tom pohodu zarobljen i doveden u Ravennu, prilikom zatočeništva je uspio Ivanove oficire nagovoriti da prebjegnu na njegovu stranu, što je dovelo do Ivanovog pada i ustoličenja Valentinijana III na prijestolje. Godine 427. je postao carski konzul.

Njegov sin Aspar je postao jedna od najmoćnijih ličnosti Carstva.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi: **Teodozije II i Valentinijan III**  |  **Konzul Rimskog Carstva zajedno sa Flaviujem Hijerijem** 427 | Slijedi: **Flavius Felix i Flavije Taur**  |
**Atrato** je rijeka na sjeverozapadu Kolumbije duga 670 km, koja donosi velike količine vode u Karipsko more, prosječno 5,000 
m3/s.

Hidrologija
-----------

Atrato se formira sutokom rijeka Playa i Capa, koje izviru na zapadnim obroncima Kolumbijskih Zapadnih Kordiljera.

Od tamo isprva teče prema zapadu, kad primi pritoku Andaguedu mjenja smjer i teče prema sjeveru preko ravničarskog kraja. Kako ima vrlo mali pad, ima brojne meandre, rukavce, bare i močvare. Na svom toku prema ušću prima najveće pritoke Truando i Murrí.
U karipski Zaljev Urabá uljeva se velikom deltom.
Nešto prije delte sa zapadne strane prostire se Nacionalni park Katíos, poznat po velikoj bioraznolikosti.

Duž rijeke ima nekoliko luka, od kojih je najvažnija ona u gradu Quibdó.

Kako je plovna gotovo 500 km od ušća, svojevremeno je bilo ideja da se iskoristi kao kanal koji bi povezivao Atlanski ocean sa Pacifikom, ali je to odbačeno u korist Panamskog kanala, ali i danas postoje ideje da se njome povežu gradovi na obali Pacifika sa Karibima.

Porječje rijeke prostire se na površini od 38,000 km² po Departmanu Chocó.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*Atrato River river, Colombia*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 28.12. 2022.
2. 1 2 3 4 5 6  „*Río Atrato: ubicación, mapa, y todo lo que necesita conocer sobre él*" (španjolski). Rios del planeta. Pristupljeno 28.12.2022.

Vanjske veze
------------

* *Río Atrato: ubicación, mapa...* (`es`)