recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Škarpina** (*Scorpaena scrofa*), pripada obitelji bodeljki (*Scorpaenidae*). Uz Hrvatsku obalu poznata je pod više imena, neka od češćih imena su: škrpina, crveni škrpun, logrnja, skarpina, skrpina i dr.

Škarpina je najpoznatija kod naših ribara i ljudi po svojim otrovnim bodljama. Njen otrov nije tako opasan kao kod nekih drugih otrovnih riba iz jadrana, kao na primjer pauka. Nakon uboda na ubodenom dijelu tijela javlja se jaka bol, crvenilo i oticanje. Nekad se znaju javiti i sljedeći simptomi ali dosta rijetko kao vrtoglavica, povraćanje, temperatura i opća slabost. Otrov joj se nalazi u leđnoj peraji te na škržnim poklopcima. Otrov joj se razgrađuje na visokim temperaturama prilikom kuhanja i pečenja.

Škarpina je po izgledu prilično neugledna riba. Glava joj je vrlo velika u odnosu na tijelo, koje je prepuno bodlji. Boje je ružičastocrvene do crvene, sa smeđkastim točkama po tijelu. Pigment na njenoj koži ima sposobnost promjene šara u skladu s okolinom u kojoj živi. Zato ulovljene škarpine možemo naći u raznim nijansama. Naraste 66 cm u dužinu i može težiti do 5 kg. Živi na svim vrstama dna ali preferira stjenovita i šljunkovita dna do 100 metara dubine. Zna zaći do čak 400 metara u dubinu. U jesen i proljeće je bliže obali dok ostali dio godine provodi na većim dubinama. Hrani se rakovima, mekušcima i ribom. Uglavnom živi uz morsko dno uz koje i prilagođava boju svojeg tijela. Mrijesti se krajem proljeća.

Osim Jadranskog mora škarpina obitava i u Mediteranu i Atlantskom oceanu. Meso joj je vrlo cijenjeo, a najviše se koristi za pripremu brodeta.

Izvori
------

* Aldo Ivanišević, *Sportski ribolov na moru*, Zagreb: Mladost, 1987. ISBN 86-05-00152-6
* Submania - Škarpina Arhivirano 2016-03-04 na Wayback Machine-u

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi nalazi se članak na temu: **Škarpina** |
|  | Wikivrste imaju podatke o: **Škarpina** |
| Sierra Morena |
| --- |
| Dio |
| Panorama MorenePanorama MorenePanorama Morene |
| Dužina masiva: | 320 km |
| Širina masiva: | km |
| Površina masiva: | km² |
| Najviši vrh: | Bañuelas (1324 m) |
| Zaštićene oblasti: |  |
| Država: |  Španjolska |

**Sierra Morena** je planinski masiv na jugu Španjolske, koji se proteže u dužinu od oko 320 km od masiva Sierra de Alcaraz na istoku (visokog 1797 m) do portugalske granice na zapadu.

Geografske karakteristike
-------------------------

Masiv formira južni rub centralne Iberijske visoravni Meseta. Upravo kod Mesete se visoravan obrušava za nekih 1000 metara do kotline rijeke Guadalquivir.

Položaj masiva na karti Španjolske
Unutar Sierra Morene ima puno manjih masiva, položenih poprečno, kao što su; Sierra Madrona, Sur de Alcudia i Sierra de Aracena. Masiv je i glavna vododjelnica između rijeka Guadiane i Guadalquivira.

Sierra Morena je i danas uglavnom divlja pustopoljina obrasla makijom, velik dio španjolske historije svojom veličinom predstavljala je zastrašujuću barijeru. Glavni transportni pravac preko masiva, između Seville i Madrida, vodio je kod Córdobe preko prijevoja Despeñaperros i dalje La Manche.

Svojevremeno se iskapalo srebro, olovo i bakar u regiji Linares, živa kod Almadénu, a bakar kod Nervia i Tharsisa u Araceni. Danas je po masivu razvijeno stočarstvo, a po obroncima se uzgajaju žitarice.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „*Sierra Morena*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 12. 6. 2018.

Vanjske veze
------------

***Sierra Morena*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Sierra Morena* (`en`)
Koordinate: 40°44′59.59″N, 73°50′49.32″W

Unutrašnjost Stadiona Arthur Ashe
**Stadion Arthur Ashe** (engleski: *Arthur Ashe Stadium*), smješten u Flushing Meadows Parku je glavni teniski stadion koji se koristi na U.S. Open, posljednjem od četiri godišnja Grand Slam turnira. Na stadionu se održava i godišnja teniska manifestacija *Arthur Ashe Kids Day*. Smješten je na USTA Nacionalnom teniskom centru Billie Jean King u Flusghingu. Stadion je ime dobio po znamenitom crnom tenisaču Arthuru Asheu, koji je pobijedio na prvom U.S. Open turniru otvorenom za profesionalce 1968. 

Otvoren je godine 1997. a zamijenio je Stadion Louis Armstrong kao glavni stadion. Stadion Arthur Ashe ima 22.547 pojedinačna sjedala, 90 luksuznih loža, pet restorana i prostor za igrače na dva kata - što ga čini najvećim objektom na svijetu koji je predvišen isključivo za tenis. Stadion, kao i ostalih 32 igrališta u blizini, koristi akriličnu podlogu DecoTurf. 

Stadion se nalazi u blizini stadiona Shea, domaćeg igrališta *New York Metsa*, a oba stadiona dijele stanicu Willets Point-Shea Stadium njujorške podzemne željeznice na Liniji br. 7.

Bilješke
--------

***Stadion Arthur Ashe*** na Wikimedijinoj ostavi

* „Ashe & Armstrong Stadiums". *United States Tennis Association's official website*. Arhivirano iz originala na datum 2008-03-14. Pristupljeno 2007-08-24.
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Nedovršeni članak* **Želimir Šiško** *je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |

  

**Želimir Šiško** (13. studenog 1949), rođen u Sisku, je hrvatski slikar i dizajner. Živi i radi u Kutini.

### Životopis

Rođen je u Sisku gdje pohađa osnovnu i srednju školu. Studirao je na Tehnološkom fakultetu u Zagrebu, odjel u Sisku, smjer instrumentacija. Tijekom 60-ih završio je školu crtanja akademskog kipara Želimira Janeša.

Prvu samostalnu izložbu je imao u Kutini 1990. Do konca 2022. ostvario je osamdesetosam samostalnih izložbi u Hrvatskoj i Mađarskoj.

Organizirao je brojne aukcije slika i likovne kolonije humanitarnog karaktera.

Obnovio je i naslikao nekoliko zidnih slika sa sakralnim motivima, brojne murale i slike sa motivom svetoga Florijana.

### Priznanja

Dobitnik je više priznanja i nagrada. 2019. godine dodijeljena mu je Godišnja nagrada Sisačko-moslavačke županije za doprinos ugledu i promociji SMŽ.

Ugledni novinar i publicist, Dragutin Pasarić u Šiškovoj monografiij ustvrdio je: «Šiško je angažiranim djelovanjem među uglednijim kutinskim kulturnim djelatnicima».
***The Party at Kitty and Stud's*** (sh. *Zabava kod Kitty i Pastuha*) je američki erotski (softcore pornografski) film snimljen u režiji Mortona Lewisa, poznat kao prvo ostvarenje u kome je Sylvester Stallone tumačio glavnu ulogu. Radnja prikazuje kako se mlada Njujorčanka po imenu Kitty (čiji lik tumači Henriteta Holm) upušta u razne seksualne igre sa svojim momkom Studom (koga glumi Stallone), a na kraju u novinama objave oglas kojim pozivaju muškarce i žene na zabavu tokom koje bi se upražnjavao grupni seks. Stallone je, prema vlastitim riječima, pristao glumiti u *The Party* za honorar od 400 dolara nakon što je zbog neplaćanja najamnine bio izbačen iz stana i prisiljen usred zime nekoliko noći provesti na klupama u parku. Film je nakon premijere brzo postao opskuran, ali je šest godina kasnije Stallone postao slavan zahvaljujući filmu *Rocky*, te su producenti nastojali to iskoristiti te ga ponovno poslali u kino-dvorane pod naslovom ***Italian Stallion*** (sh. *Italijanski pastuh*).

Uloge
-----

* Sylvester Stallone ... Stud
* Henrietta Holm ... Kitty
* Jodi Van Prang ... Jodi
* Nicholas Warren ... Nick
* Frank Micelli ... Frank
* Barbara Strom ... Barb
* Janet Banzet ... Djevojka u parkui (nenavedena na špici)

Izvori
------

Vanjske veue
------------

* *The Party at Kitty and Stud's* na IMDb-u (`en`)
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **geografiji** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |

**Skien** je norveški grad, općina i glavni grad okruga Vestfold i Telemark. Jedan od najstarijih gradova u Norveškoj, a naselje je nastalo oko 1000. godine. Jedan je od rijetkih srednjovjekovnih gradova u Norveškoj koji nije utemeljio kralj. Kroz drvnu i pilansku industriju Skien je od 16. stoljeća postao jedno od najvažnijih norveških trgovačkih i kulturnih središta i zadržao svoj položaj jednog od vodećih norveških gradova do početka 19. stoljeća. 

  

Skien je poznat kao rodno mjesto dramatičara Henrika Ibsena, koji često preuzima motive iz Skiena u svojoj poeziji, a općina troši mnogo sredstava na upravljanje i komuniciranje života i djela umjetnika. Polarni istraživač Hjalmar Johansen također je bio iz Skiena, a pomogao je u osnivanju Sportske udruge Odd. Najstariji postojeći nogometni klub u Norveškoj, Odds ballklubb, potječe iz ove sportske udruge. Skien ima tri velike kazališne zgrade, Ibsenhuset iz 1970-ih, Festiviteten koji je dovršen 1891. i Teater Ibsen na Klosterøyi koji je dovršen 2016.

Općina i grad su jedanaesti po veličini u Norveškoj, s 55.739 stanovnika. Grad Skien dio je povezanog urbanog područja u općinama Skien, Porsgrunn i Bamble, a naselje Porsgrunn/Skien je sedmo po veličini u zemlji s 93.255 stanovnika.

| * p
* r
* u
Gradovi u Norveškoj |
| --- |
| >500.000 stanovnika | 
* **Oslo**

 |  |
| 100.000—500.000 stanovnika | 
* Bergen
* Trondheim
* Stavanger

 |
| 50.000—100.000 stanovnika | 
* Kristiansand
* Fredrikstad
* Sandnes
* Tromsø
* Skien
* Drammen
* Sarpsborg

 |
| 20.000—50.000 stanovnika | 
* Bodø
* Sandefjord
* Ålesund
* Larvik
* Arendal
* Tønsberg
* Porsgrunn
* Haugesund
* Hamar
* Halden
* Moss
* Gjøvik
* Lillehammer
* Horten
* Molde
* Kongsberg
* Harstad
* Kristiansund

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 154758646
* LCCN: n79084275
* ISNI: 0000 0004 0461 7446
* GND: 4356005-2

 |
Koordinate: 43° 11′ 50" SGŠ, 20° 45′ 10" IGD

**Ostraće** je naselje u opštini Leposavić na Kosovu i Metohiji, koje pripada mesnoj zajednici Lešak, a nalazi se 12 km severno od Leposavića, sa desne strane reke Ibra i prostire se na većem prostoru. Srednja nadmorska visina sela je 767 metara, a po nekim pretpostavkama, na ovom prostoru se nalazio srednjovekovni rudnik Ostraća.

Površina katastarske opštine Ostraće, koja obuhvata atar naselja, iznosi 1.361 ha i ograničavaju ga atari sela Donje Isevo, Guvnište, Crnatovo, Vitanoviće i Lešak. Po položaju i međusobnoj udaljenosti kuća, selo se deli na krajeve, Gornje i Donje Ostraće i zaseoke Žigolje, Parlin Potok, Kurelje, Simičište i Vrujci. 

Moguće je da naziv sela potiče od reči *ostran* (prilog : *ustranu*), što odgovara geografskom položaju sela. Međutim, u korenu naziva sela je reč *ost*, što znači uzvik za podsticanje volova pri radu, pa je možda zbog toga i selo dobilo naziv. 

Po postanku selo spada u starija naselja. U selu se duž Ostraćke reke nalazi ravna livada nazvana Velika Livada, po kojoj se vide ostaci starih srednjovekovnih građevina i ruševina grobaljske crkve koja je zakonom zaštićena. U zaseoku Žigolje nalazi se stara crkva nazvana *Borjanica*, u koju se ulazi niz nekoliko stepenica, a u Simičištu ostaci otomanske karaule. Selo je asfaltnim putem povezano sa naseljem Lešak. U neposrednoj blizini atara sela nalazi se rudnik olovno – cinkane rude „Kopaonik" u Belom Brdu. Makadamskim putem Lešak – Belo Brdo, koji prolazi kroz selo, Ostraće je povezano sa ovim rudnikom u kojem je nekada radio znatan broj radnika iz sela. U selu stanovništvo se pretežno bavi poljoprivredom, i u manjoj meri stočarstvom. U selu postoji osnovna četvorogodišnja škola, a ima i trgovinskih radnji.

Demografija
-----------

* popis stanovništva 1948: 426
* popis stanovništva 1953: 469
* popis stanovništva 1961: 468
* popis stanovništva 1971: 474
* popis stanovništva 1981: 431
* popis stanovništva 1991: 355

U naselju 2004. godine živi 349 stanovnika i broji 100 domaćinstava. Današnji rodovi su: Vulovići, Biševci, Leševići, Radonjići, Veličkovići, Janićijevići, Cukići, Miloševići, Šljivići, Milenkovići, Bogdanovići, Pavlovići, Zakići, Petrovići, Planići, Jevtići, Petronijevići, Neškovići.

Vidi još
--------

* Ostraća
* Leposavić

| * p
* r
* u
**Naseljena mesta** opštine Leposavić |
| --- |
| 
Bare •
Belo Brdo •
Beluće •
Berberište •
Bistrica •
Borova •
Borčane •
Brzance •
Vitanoviće •
Vračevo •
Vuča •
Gnježdane •
Gornji Krnjin •
Graničane •
Grkaje •
Guvnište •
Gulije •
Desetak •
Dobrava •
Donje Isevo •
Donji Krnjin •
Dren •
Duboka •
Zabrđe •
Zavrata •
Zemanica •
Zrnosek •
Ibarsko Postenje •
Jarinje •
Jelakce •
Jošanica •
Kajkovo •
Kamenica •
Kijevčiće •
Koporiće •
Kostin Potok •
Košutica •
Košutovo •
Kruševo •
Kruščica •
Kutnje •
Lazine •
**Leposavić** •
**Lešak** •
Lozno •
Majdevo •
Mekiniće •
Miokoviće •
Mioliće •
Mošnica •
Ostraće •
Plakaonica •
Planinica •
Popovce •
Potkomlje •
Pridvorica •
Rvatska •
Rodelj •
Rucmance •
Seoce •
Slatina •
Sočanica •
Tvrđan •
Trebiće •
Trikose •
Ćirkoviće •
Ulije •
Ceranja •
Crveni •
Crnatovo •
Šaljska Bistrica
 |
**Skilak**  (starogrčki: ), iz Karijande u Kariji, bio je starogrčki istraživač i pisac, koji je živeo krajem 6. i početkom 5. veka pne. Njegovi su spisi izgubljeni, ali se neki navodi iz njih mogu pronaći u delima kasnijih grčkih i rimskih autora. *Periplous* koji je sačuvan pod njegovim imenom zapravo predstavlja geografsku studiju, a ne putopis, i napisao ga je ranih 330-ih godina pne. nepoznati autor koji je delovao u okvirima postplatonske Akademije ili aristotelovskog likeja u Atini; danas je poznat pod naslovom *Pseudo-Skilakov putopis*.

Istraživanja i spisi
--------------------

Prema grčkom istoričaru Herodotu, oko 515. pne. persijski kralj Darije Veliki poslao je Skilaka na plovidbu duž reke Inda da otkrije kamo ona vodi. Skilak je s pratiocima isplovio iz grada Kaspatira u Gandari, što bi značilo da je na Ind zaplovio blizu njegovog ušća u reku Kabul, blizu današnjeg Pešavara u Pakistanu. Skilak je plovio rekom i naposletku stigao do mora. Zatim je plovio Indijskim okeanom na zapad, dok nije stigao do Crvenog mora, koje je takođe istražio. Išao je sve do zapadnog kraja Crvenog mora kod Sueza, a zatim se vratio i podneo izveštaj Dariju. Njegovo je putovanje trajalo trideset meseci.

Međutim, Dmitri Panchenko, na osnovu nekih odlomaka poznoantičkog grčkog pisca Filostrata, koji se izgleda odnose na Skilakove spise, iznosi tezu, koja se čini uverljivom, da je Skilak zapravo putovao preko severne Indije, sišao do Ganga i stigao do Taprobane (što bi bila današnja Sri Lanka). Panchenko je izračunao i da je Skilak krenuo ka Indiji najverovatnije u julu 518. pne.

Skilak je u antici bio poznat. Strabon ga spominje kao "drevnog pisca" (*Σκύλαξ ὁ παλαιὸς συγγραφεύς*). Prema *Sudi*, Skilak je napisao (možda negde oko 480. pne.) životopis svog savremenika, kralja Heraklida iz Milase (τὰ κατὰ Ἡρακλείδην τὸν Μυλασσῶν βασιλέα), koga spominje Herodot u petoj knjizi svoje *Istorije*, zatim spis o putovanju izvan Heraklovih stubova (περίπλους τῶν ἐκτὸς τῶν Ἡρακλέους στηλῶν), opis svoje plovidbe (γῆς περίοδος), te "odgovor na Polibijevu *Istoriju*" (ἀντιγραφὴ πρὸς τὴν Πολυβίου ἱστορίαν), čiji je autor zapravo neki drugi Skilak koji je živeo kasnije.

Literatura
----------

* Smith, Philip (1867), „Scylax (1)",  Smith, William, *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology*, **1**, Boston
**Ured za upravljanje u hitnim situacijama** je ured grada Zagreba koji planira, organizira, financira i provodi zaštitu i spašavanje, zaštitu od požara i elementarnih nepogoda sukladno obvezama i odgovornostima Gradske skupštine i gradonačelnika u području obrane, civilne zaštite, zaštite od požara i vatrogastva.

Ured je osnovan u travnju 2008. slijedom izmjena i dopuna Zakona o zaštiti i spašavanju (N.N. br. 79/07). Ustrojstveno je podijeljen na Sektor za poslove zaštite i spašavanja, Sektor za poslove zaštite od požara i vatrogastvo i Sektor za komunikacije i potporu operativnim snagama. Pročelnik Ureda je mr. sc. Pavle Kalinić.

Djelatnosti ureda:

* izrađuje procjene, planove i druge planske akte;
* izrađuje opće akte kojima se propisuju mjere, aktivnosti i način njihove provedbe;
* izrađuje pojedinačne akte;
* rukovodi, koordinira i zapovijeda operativnim snagama;
* provodi operativne mjere i aktivnosti;
* brine o tajnosti podataka i informacijskoj sigurnosti te provodi nadzor nad informacijskom sigurnošću;
* obavlja druge poslove koji su mu stavljeni u nadležnost.

Vanjske veze
------------

* Službena stranica ureda
| Kiseline i baze |
| --- |
| Konstanta disocijacije kiseline Kiselo-bazna ekstrakcija Teorije kiselina i baza Kiselo-bazna titracija Konstanta disocijacije Funkcija kiselosti Puferi pH Protonski afinitet Autojonizacija vodeJačina kiseline |
| 
Tipovi kiselina |
| Brensted •Luis •Mineralne Organske •Jake Superkiseline •Slabe |
| 
Tipovi baza |
| Brensted •Luis •Organske Jake •Superbaze Nenukleofilne •Slabe |
| * p
* r
* u
 |

**Superkiseline** predstavljaju kiseline čija je kiselost veća nego kiselost 100% čiste sumporne kiseline, koja ima Hametovu funkciju kiselosti (H0) u iznosu -12. Komercijalno dostupne superkiseline uključuju trifluorometansulfonsku kiselinu (CF3SO3H) koja je takođe poznata pod imenom triflična kiselina, i fluorosulfonska kiselina (FSO3H), pri čemu su obe oko hiljadu puta jače od sumpore kiseline. Najjače superkiseline se pripremaju kombinacijom dvije komponente, jakom Luisovom kiselinom i jakon Bronstedovom kiselinom. Najjača poznata superkiselina je fluoroantimonska kiselina.

Istorijat
---------

Izraz superkiselina je prvi upotrijebio James Bryant Conant 1927. da bi opisao kiseline koje su bile jače od uobičajenih neorganskih kiselina. George A. Olah je pripremio takozvanu magičnu kiselinu koja je dobila to ime zbog svoje sposobnosti da napada ugljovodonike, miješanjem antimon petafluorida (SbF5) i fluorosulfonske kiseline. Ime je dobijeno nakon što je svijeća bila stavljena u uzorku magične kiseline. Svijeća se rastvorila što je pokazalo sposobnost kiseline da protonizuje ugljovodonike, koji se ne protonizuju pod dejstvom uobičajenih kiselina. 

Bilo je pokazano da na 140 °C FSO3H–SbF5 će pretvoriti metan u tercijalni butil karbokatjon a ta reakcija počinje protonizovanjem metana:

CH4 + H+ → CH5+
CH5+ → CH3+ + H2
CH3+ + 3 CH4 → (CH3)3C+ + 3H2

Najjače kiseline
----------------

Najjači sistem superkiseline je fluoroantimonska kiselina, koja se dobije kombinacijom fluorovodonične kiseline i SbF5. U ovom sistemu HF otpušta svoj proton (H+) tako što se F− jon vezuje za antimon pentafluorid. Rezultujući anjon (SbF6−) je ujedno slabi nukleofil i slaba baza. Nakon toga proton ostaje sam, što dovodi do velike kiselosti sistema. Fluoroantimonska kiselina je 2×1019 jača of 100% sumporne kiseline.

Primjena
--------

Najčešća primjena superkiselina je obezbjeđivanje okruženja da bi se dobili i održavali organski katjoni koji su korisni kao intermedijeri u raznim organskim reakcijama, kao što su dobijanje plastike ili benzina sa visokim oktanskim brojem.

Vidi još
--------

* Superbaze

***Superkiseline*** na Wikimedijinoj ostavi
Utori ili staze za valjne ležaje se izrađuju superfinišom.
**Superfiniš**, **mikrofiniš** ili **titrajuće glačanje** je kratkohodno honanje, i postupak strojne obrade odvajanjem čestica kojim se postiže najveća kvaliteta stanja površine (od N1 do N3) i dimenzije točnosti od IT1 do IT3. To je postupak završne obrade vanjskih cilindričnih površina, koje su već prije pripremljene, fino obrađene za postupak superfiniša. Površina se obrađuje kamenima postavljenim u posebnu glavu. Pritisak je vrlo mali (oko 0,25 MPa). Glavno gibanje alata je oscilacijsko – glavna oscilacija alata je u smjeru osi obrađene površine, frekvencijom od 200 do 3000 duplih hodova u minuti i duljinom hoda do 6 mm. Obradak giba sporom posmičnom rotacijskom brzinom 10 do 50 m/min. Dodatno je još treće gibanje obratka – obradak aksijalno pomiče obrađenu površinu brzinom oko 5 mm/min. Dodatak za obradu je od 0,005 do 0,02 mm. 

Alati za obradu strugotine su kameni, čija zrnatost i materijal granula ovisi o potrebnoj kvaliteti obrade i vrsti materijala koji se obrađuje. Prilikom obrade potrebno je ispiranje mjesta obrade i dobre rezultate ostvaruje ispiranje mineralnim uljima i petrolejom. Preporučena zrnatost je od 320 (od 320 do 60 μm) do 500 (od 20 do 40 μm).

Alatni strojevi za superfiniš
-----------------------------

Alatni strojevi za superfiniš se nazivaju **titrajuće glačalice** i to su uređaji s pomoću kojih se mogu na vanjskim cilindričnim plohama radnog komada postići najkvalitetnije finoće obrađene površine. Razlika između titrajućeg i vlačnog glačanja (honanje) je u finijem zrnu brusnog tijela, uz ispiranje određenom mješavinom mineralnog ulja i petroleja. Osim toga se glavnom reznom kretanju, tj. okretanju radnog komada, i posmičnom uzdužnom kretanju profiliranog prizmatičnog brusnog tijela, doda oscilirajuće (titrajuće) brzo kretanje brusnog tijela u uzdužnom smjeru, tj. u smjeru uzdužnog pomaka. To titrajuće kretanje brusnog tijela, elastično pritisnutog na cilindričnu površinu radnog komada, znatno povisuje učinak glačanja. Titrajuće glačanje profinjuje obrađenu površinu, ali nema utjecaja na geometrijski oblik.

Izvori
------

1. ↑  [*mrtav link*] "Obrada materijala II", dipl. ing. strojarstva Ivo Slade, www.cnt.tesla.hr, 2012.
2. ↑   "Tehnička enciklopedija", glavni urednik Hrvoje Požar, Grafički zavod Hrvatske, 1987.
3. ↑  [*mrtav link*] "Alatni strojevi I", dipl. ing. strojarstva Ivo Slade, www.cnt.tesla.hr, 2012.
Timotean.
**Timotean** (Timoto-Cuicas), malena porodica indijanskih jezika i plemena iz Venezuelskih Anda u državama Mérida i Barinas. Njihovi potomci današnji su Mutus Indijanci (preko 200; 1977.), seosko stanovništvo što se bavi farmerstvom, i govore španjolski. 

Stara Timotean plemena bila su: Timote (Timotos), Mucuchíes, Cuica, Migures i Mucuñuques, a nastanjeni po državama Táchira, Mérida, Trujillo, and Lara. Daniel Garrison Brinton na popisu ima plemena Aricaguas, Aviamos, Bailadores, Canaguaes, Chamas, Escagueyes, Guaraques, Guaquis, Iguiños, Insumubies, Jajies, Miguries, Mirripuyas, Mocochies, Mocotos, Mocombos, Mombunes, Mucuchaies (Mucuchachíes), Mucunchies, Mucurabaes, Mucutuyes, Quindoraes, Quinos, Quiroraes, Tabajones, Taparros, Tatuyes, Tiguinos, Tricaguas

TiMOTE porodica (Venezuela) »

I. Cuica (Kuika)
A. Cuica Proper
B. Tostó
Tostó Proper
Tiranjá
Tomoni
C. Eskuke (Eskukey)
Eskuke Proper
Bombá
Moka
Tirandá
Čobú
Čačike
Čaču
Tirandá Proper
Estiguate (Estiguati)
D. Jajó (Jakón, Jajón)
Jajó Proper
Esnijaque
Kikoke (Kikoki)
Mapen {La Vega)
Duri
Mikimboy
II. Timote (Timoti)
A. Timote Proper
Mukurujún
Mukusé
Mokoyupu
Mukuarsé
Ciribuy
Miyoy
Mukumbá
Kindorá
Tafallé
Mukumbají
Čino
B. Čama (Miguri ?): 
Mokunče (Mukunče, Mukuneče),
Mukurubá {Mokuruguá),
Tabay {Mukunuiáne, Tabayon ?),
Mukurumagua,
Guake (Guiakí),
Mukumba,
Čičuy,
Mukuñoke (Mukuño, Migurí ?): a. Mukurufuén, b. Muká, c. Mukumpí, d. Mukutirí, e. Mukusnandá, f. Mukaikuy, g. Mukusó, etc.
Mukurandá,
Mukuhúun {Mukupine, Mokoion),
Čiguará,
Insnumbí (Insumbi),
Estankes,
Mukuči {Makuči, Mokočiz): a. Misantá, b. Mokao, c. Mosnačó, d. Misikea, etc.
Eskagüey,
Mukujún,
Tatuy (Tatey ?),
Mukaria,
Mukaketá,
Mukusiri
Kaparú,
Jají {Mukundú),
Mukubače {Mirripú, Mirripuy, Maripú ?),
Mukúun {Mnkumpú, Lagunillas): a. Kasés, b. Mukuinamo, c. Arikagua, d. Tibikuay, e. Makulare, f. Mukusumpú, g. Barbudos, h. Jamuén, etc. i. Kinaró, j. Tiguiñó,
Guaruní {Guarurí).
C. Mocochí (Mokoči): 
Miyuse,
Tukaní,
Mokoči (Torondoy).
D. Mukutu (Escaguey): 
Eskaguey,
Kanaguá,
Kinó,
Mokoino (Mokino),
Mombun,
Yarikagua,
Arikagua,
Mukutuy,
Mukupatí,
Mukučači,
Trikagua,
Mokoto (Mukutu, Mukutí): a. Guarake, b. Bailadores.
E. Tapano: 
Aviamo,
Mokombó {Mokobo),
Tapano.
III. Neklasificirana plemena: A. Kirorá, B. Mijure, C. Montun, D. Iguino.

Izvori
------

1. ↑  Brinton

Vanjske veze
------------

* Mutús
**Sinan Reis** (kog su Turci zvali *Sinan çifut* (Židov), a Španjolci *Veliki Židov*; nakon 1500. – 1546.) bio je poznati osmanski admiral i pirat.

Biografija
----------

Sinanovi roditelji bili su Sefardi protjerani iz svog španjolskog doma nakon odluke katoličkih monarha Isabele i Ferdinanda o protjerivanju Židova sa španjolskih teritorija. Odrastao je slušajući priče o egzodusu roditelja, to je toliko utjecalo na njega da je konvertirao na islam i pridružio se berberskim piratima iz mržnje prema španjolskoj kruni kojoj se želio osvetiti za protjerivanje iz domovine svojih predaka.

Isprva je služio kao *reis* (kapetan) pomoćnik slavnog pirata Hajrudina Barbarose pljenivši brodove u alžirskim vodama. Bio je poznat po tom što je na svom brodu vješao zastavu sa šestokrakom zvijezdom koju su Osmanlije zvali *Salomonov pečat*. Kao jedan od glavnih Barbarosinih pomoćnika sudjelovao je u bitci kod Preveze 1538. godine, velikoj pobjedi nad flotom Svete lige.

Sinan je samostalno komandirao flotom koja je porazila genovešku flotu koju je Španjolska angažirala da se riješi berberskih pirata ispred sjevernoafričkih obala. Nakon tog je zauzeo Tripoli u Libiji, a pred kraj života postavljen je za beglerbega (admirala) osmanske mornarice.

Pokopan je na židovskom groblju u Albaniji. Sinan Reis bio je poznat i kao učitelj budućeg beglerbega Draguta.

Izvori
------

1. 1 2 3   „*Famous Jewish Pirates*" (engleski). Jewishsphere. Pristupljeno 26. 11. 2019.
2. 1 2 3   „*Sinan Reis – The Great Jewish Convert*" (engleski). Islam for Europeans. Pristupljeno 26. 11. 2019.
3. ↑   „*Famous Pirate: Turgut Reis*" (engleski). The Way Of The Pirates. Pristupljeno 26. 11. 2019.

Vanjske veze
------------

***Sinan Reis*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Sinan Reis – The Great Jewish Convert* (`en`)

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 304933927
* GND: 1037212959

 |
*Za ostale upotrebe, v. Vuča.*

  
Koordinate: 43° 02′ 36" SGŠ, 20° 47′ 38" IGD

**Vuča** je naselje u opštini Leposavić na Kosovu i Metohiji. Površina katastarske opštine Vuča gde je atar naselja iznosi 906 ha. Pripada mesnoj zajednici Sočanica. Selo se nalazi 8 km južno od Leposavića sa obe strane donjeg toka vučanske reke, leve pritoke Ibra. Po položaju selo spada u red sela razbijenog tipa, jer su kuće locirane po grupama- zaseocima nazvanim po rodovima. Srednja nadmorska visina sela iznosi 566m. U saobraćajnom pogledu selo nema povoljan položaj jer je van važnijih saobraćajnica. Međutim asfaltnim putem preko mosta na Ibru povezano je sa Sočanicom, magistralnim putem i železničkom prugom Kosovska Mitrovica – Kraljevo.
U selu postoji osnovna četvororazredna škola.
U ataru sela Vuča na zapadnoj strani nalazi se termalni izvor banje Vuča. Na osnovu merenja vršenih u vršenih u julu mesecu izdašnost izvora kreće se od 0,12 do 0,20 l/sec, a temperatura vode 26-36 °C. Hemijski sastav vode nije ispitivan. Preovlađuje sumpor koji nije teško ustanoviti po specifičnom mirisu. Voda je lekovita, što potvrđuju i posetioci iz raznih krajeva naše zemlje, narod je koristi za za lečenje kožnih i reumatski oboljenja. Na izvorima su napravljeni bazeni od betona. Kad bi se banja uredila Vuča bi bila nosilac razvoja turizma u opštini Leposavić.

Demografija
-----------

* popis stanovništva 1948: 343
* popis stanovništva 1953: 429
* popis stanovništva 1961: 472
* popis stanovništva 1971: 452
* popis stanovništva 1981: 424
* popis stanovništva 1991: 417

U selu 2004. godine živi 446 stanovnika u 120 domaćinstava. Po broju stanovnika i domaćinstava Vuča spada u veća sela na teritoriji opštine Leposavić. U Vuči žive rodovi: Vučinići, Miladinovići, Milojevići, Radovanovići, Đurići, Jokovići, Miletići, Milentijevići, Trifunovići, Ignjatovići, Miloševići, Matkovići, Radovići, Stefanovići.

| * p
* r
* u
**Naseljena mesta** opštine Leposavić |
| --- |
| 
Bare •
Belo Brdo •
Beluće •
Berberište •
Bistrica •
Borova •
Borčane •
Brzance •
Vitanoviće •
Vračevo •
Vuča •
Gnježdane •
Gornji Krnjin •
Graničane •
Grkaje •
Guvnište •
Gulije •
Desetak •
Dobrava •
Donje Isevo •
Donji Krnjin •
Dren •
Duboka •
Zabrđe •
Zavrata •
Zemanica •
Zrnosek •
Ibarsko Postenje •
Jarinje •
Jelakce •
Jošanica •
Kajkovo •
Kamenica •
Kijevčiće •
Koporiće •
Kostin Potok •
Košutica •
Košutovo •
Kruševo •
Kruščica •
Kutnje •
Lazine •
**Leposavić** •
**Lešak** •
Lozno •
Majdevo •
Mekiniće •
Miokoviće •
Mioliće •
Mošnica •
Ostraće •
Plakaonica •
Planinica •
Popovce •
Potkomlje •
Pridvorica •
Rvatska •
Rodelj •
Rucmance •
Seoce •
Slatina •
Sočanica •
Tvrđan •
Trebiće •
Trikose •
Ćirkoviće •
Ulije •
Ceranja •
Crveni •
Crnatovo •
Šaljska Bistrica
 |
Tijelo (crno) prolazi kroz tekućinu (plavo) pri velikoj brzini: tlak fluida iza tijela niži je od tlaka tekućine zbog dolazi do pojave mjehurića pare tj. kavitacije koja okružuje tijelo
**Superkavitacija** je postupak umjetnog stvaranja kavitacije i njenog iskorištavanja za postizanje situacije minimalnog vodenog otpora. Osnovni princip je stvaranje košuljice plinovitih mjehurića unutar tekućine čime se anulira trenje, što otvara mogućnost velikim podvodnim brzinama. Tehnologija superkavitacije u praksi je vrlo ograničena i koristila se za vijke brzih vojnih ili sportskih brodova, te za torpeda. Krajem 1950-ih godina britanska kompanija Vospers izgradila je dva patrolna čamca klase *Brave* sa superkavitacijskim vijkom, koja su dosezala maksimalnu brzinu od 58 čvorova (107,4 km/h). Superkavitacijska torpeda u operativnoj službi imaju Rusija (VA-111 Škval) i Iran (Hut). Dva modela su vrlo sličnog dizajna i oba postižu brzine iznad 360 km/h, tj. četverostruko su brži od konvencionalnih torpeda. Mana im je velika bučnost i što u podmorničkom ratovanju onaj tko lansira takav projektil odaje svoju nazočnost, stoga mora pomno odvagnuti dobit i korist njegovog korišenja. U 21. vijeku javile su se i ideje o primjeni takve tehnologije na cijele podmornice, i to primarno zbog superbrzih civilnih putovanja. Kod vojnih podmornica takva tehnologija bila bi problematična jer velike košuljice plinovitih mjehurića ostavljale bi iza sebe vidljive tragove na morskoj površini, čime bi predstavljale lako uočljivu metu neprijateljskim avijacijama.

Vanjske veze
------------

***Superkavitacija*** na Wikimedijinoj ostavi

* (`en`) Supercavitation Research Group na stranicama Univerziteta u Minnesoti
* (`en`) Diehl "Barracuda", njemački superkavitacijski torpedo
* (`en`) Superkavitacija na stranicama Global Security
**Serijal o Galaktičkom carstvu** sadrži tri najranija romana i jednu kratku priču Isaaca Asimova. Prema nutarnjem kronološkom redu to su:

* **Zvijezde, prah nebeski** (*The Stars, Like Dust*; 1951) – roman
* **Svemirske struje** (The Currents of Space; 1952) – roman
* **Kamenčić na nebu** (*Pebble in the Sky*; 1950) – prvi roman Isaaca Asimova
* **Slijepa ulica** (*Blind Alley*; 1945) – kratka priča

Ove su priče smještene u istoj budućnosti kao i trilogija o Zadužbini, koja je izlazila u časopisima počevši od 1942. Međutim, nabrojane priče su samo labavo povezane, jer je svaka od njih potpuno samostalna. Glavne dodirne točke su: Asimovljeva zamisao o budućem Galaktičkom carstvu; određeni vidovi tehnologije – hiperpogon, laserski pištoljim, "neuronski bičevi", moguće otkriće "Visi-Sonora" – te specifične lokacije, kao što je planet Trantor. Daljnja je veza kasnije uspostavljena s romanom *Roboti i Carstvo*, u kojemu Asimov otkriva kako je Zemlja postala radioaktivna, kao što se spominje u *Zvijezdama, prahu nebeskom* i *Kamenčiću na nebu*. Neki izvori ovo dodatno pojačavaju tvrdeći da se radnja romana *Zvijezde, prah nebeski* odvija nekih tisuću godina nakon događaja opisanih u romanu *Roboti i Carstvo*.

Kratka priča *Slijepa ulica* jedina je priča smještena u univerzumu *Zadužbine* koja govori o inteligenciji koja nije ljudskog podrijetla; *Zadužbina i Zemlja* doduše govori o ne-ljudskim inteligencijama (na planetima Solaria i Gaia), no oni vuku podrijetlo od ljudi ili su ih ljudi stvorili.

Asimov je ova četiri djela kasnije integrirao u svoj sveobuhvatni serijal o Zadužbini. Bile su potrebne određene prilagodbe kako bi se objasnila gotovo potpuna odsutnost robota serijala o robotima iz romana o Galaktičkom carstvu. Stvarni razlog jest to da je Asimov pisao izvorne kratke priče o robotima i Zakladi u odvojenim serijalima, tako da može nastaviti pisati jedan ako bi se (on ili njegovi čitatelji) umorio pišući drugi.
| 

UlicaJURIJA GAGARINA |
| --- |
|  |
| **Opština** | Novi Beograd |
| **Početak** | ulica Dr Ivana Ribara |
| **Kraj** | Bulevar Milutina Milankovića |
| **Dužina** | 4.600 m |
| **Širina** | >50 m |
| **Stvorena** | početkom 70-ih |
| **Nazvana** | početkom 70-ih |
|  |
| 
Ulica Jurija Gagarina



 |



**Ulica Jurija Gagarina** se nalazi na Novom Beogradu. Prostire se od od ulice Dr Ivana Ribara, do raskrsnice sa Bulevarom Milutina Milankovića.

Dužina ulice iznosi **4.600** metara, sa po tri trake po smeru i dvosmernom tramvajskom prugom po sredini.

Ulicom saobraća veliki broj linija GSP-a: autobusi 45, 68, 73, 82, 85, 89, 94, 95, 601 i 610; tramvaji 7, 7L, 9 i 13. 

U ulici se nalaze mnogi poznati i važni objekti: Delta siti (blok 67), ENJUB centar (blok 45), osnovna škola „Užička republika" (blok 62), osnovna škola „Branko Radičević" (blok 45), Pijaca (blok 44), TC Piramida (blok 44), TC Blok 70, „Buvljak" i dr.

Ulica je dobila naziv po sovjetskom kosmonautu Juriju Aleksejeviču Gagarinu.
Koordinate: 41° 51′ 32" SGŠ, 22° 15′ 51" IGD

**Ularci** (mak. *Ularci*) su naselje u Republici Makedoniji, u istočnom delu države. Ularci su u sastavu opštine Češinovo-Obleševo.

Prirodni uslovi
---------------

Ularci su smešteni u istočnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg grada, Kočana, naselje je udaljeno 15 kilometara jugozapadno.

Naselje Ularci se nalazi u istorijskoj oblasti Kočansko polje. Područje severno od naselja je dolinsko i uz reku Bregalnicu, pa je dobro obrađeno. Južno od sela nalazi se ušće Zletovske reke u Bregalnicu. Nadmorska visina naselja je približno 300 metara. 

Mesna klima je umereno kontinentalna.

Stanovništvo
------------

Ularci su prema poslednjem popisu iz 2002. godine imali 366 stanovnika.

Pretežno stanovništvo u naselju su etnički Makedonci (100%).

Većinska veroispovest mesnog stanovništva je pravoslavlje.

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

***Ularci*** na Wikimedijinoj ostavi

* www.cesinovo-oblesevo.mk Zvanična stranica opštine Češinovo-Obleševo[*mrtav link*]

  

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Češinovo-Obleševo |
| --- |
| **Obleševo** • 
Banja •
Burilčevo •
Vrbica •
Žiganci •
Kučičino •
Lepopelci •
Novoseljani •
Sokolarci •
Spančevo •
Teranci •
Ularci •
Češinovo •
Čiflik |  |
**Småland** (latinski: *Smolandia*) je jedna od 25 švedskih historijskih pokrajina (švedski: 
*landskap*) na jugu zemlje, koja danas više nema nikakvu administrativnu funkciju, ali se njeni stanovnici 
još uvijek identificiraju sa njom.

Geografske karakteristike
-------------------------

Småland se proteže od Baltika na istoku do pokrajina Halland i Västergötland na
zapadu, Östergötland na sjeveru i do Skånea i Blekingea na jugu.

Småland ima površinu od 29 330 km² na kojoj živi 720,358 stanovnika.

Danas njen teritorij administrativno podpada najvećim dijelom pod grofovije Kronoberg, 
Jönköping, Kalmar, i manjim dijelom pod Halland i 
Östergötland.

Småland je nizinski kraj najviše brdo Tomtabacken dosiže visinu od 377 metara.

Småland je najveća tradicionalna pokrajina južne Švedske. 
Valoviti teren na sjeveru, uzdiže se do šumom obrasle uzvisine od oko 300 metara, na jugu je situacija drugačija - tamo teren liči na plato 
koji nije viši od 100 metara. Čak se i obala razlikuje, dok je na sjeveru - strma i duboko razvedena, sa brojnim otocima, južno od Oskarshamna je niska sa plitkim uvalama i sa svega nekoliko otoka. 

Velik dio terana pokriven je šumama, i brojnim vrištinama, barama, močvarama i jezerima. 
Po šumama prevladavaju četinari i breze, ali po jugu ima puno bukvi dok u priobalju i pored Jezera Vättern 
na sjeverozapadu ima hrastova i brijestova.

Historija
---------

Ime pokrajine Småland, znači "Puno malih zemalja", a odnosi se na to da je nastala dugotrajnim spajenjem manjih jedinica i tako rasla.

Privreda
--------

Unatoč relativno lošem tlu - poljoprivreda je dobro razvijena, a i stočarstvo, osobito na istoku, gdje se proizvodi glavnina smålandske 
pšenice. Pored tog uzgaja se zob, raž i krumpir. Voćarstvo prevladava u Urshultu kraju na južnoj obali 
Jezera Åsnen i u okolici gradića Gränna, na obali Jezera Vättern poznatog po kruškama i pepermint bombonima koje 
tu zovu - polkagrisar.

Vodeća industrija pokrajine je drvnoprerađivačka, koja proizvodi namještaj, šibice i papir.
Småland je širom svijeta jako poznat po predmetima od stakla, koje se proizvode manufakture Orrefors i Kosta.

Pored Jönköpinga, Kalmara i Växja, koji su administrativni centri svojih grofovija, veći urbani centri 
Smålanda su; Ljungby, Nässjö, Nybro, Oskarshamn, Värnamo, Västervik, Vetlanda i Huskvarna, grad poznat po proizvodnji 
kućanskih aparata.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „*Småland*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 22. 04. 2015.
2. 1 2 3  „*Småland*" (švedski). Johmenvisst. Pristupljeno 24. 04. 2015.

Vanjske veze
------------

***Småland*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Småland* na portalu Encyclopædia Britannica (`en`)
* *Småland* na portalu Nationalencyklopedin (`sv`)

 p • r • u  **Historijske pokrajine Švedske** 

Flag of SwedenFlag of Sweden
Ångermanland • Bohuslän • Blekinge • Dalarna • Dalsland • Gästrikland • Gotland • Halland • Hälsingland • Härjedalen • Jämtland • Lappland • Medelpad • Norrbotten • Närke • Öland • Östergötland • Skanija • Småland • Södermanland • Uppland • Värmland • Västmanland • Västerbotten • Västergötland
Схематски приказ делеције
**Делеција** је врста структурне аберације при којој долази до губитка дела хромозома. Делеције аутозома су увек штетне, а у хомозиготном стању и леталне. У хетерозиготном стању могу бити леталне зависно од значаја дела хромозома који је изгубљен.

Прву делецију описао је 1963. године Лејеуне са сарадницима на кратком краку хромозома 5 (синдром мачијег плача).

Релативно честе су делеције:

* кратких кракова хромозома: 4, 9, 11 и 19;
* дугих кракова хромозома: 11,  13 и 18.

Види још
--------

* Хромозомске аберације

Спољашње везе
-------------

***Делеција*** na Wikimedijinoj ostavi
**Застава ЕЗ9/ЕЗ40** је пиштољ који се користи као лично и службено одбрамбено оружје. Због својих конструктивних, ергономских рјешења и савремених технолошких метода израде, пиштољ се истиче својом тачношћу, прецизношћу и функционалношћу.

Карактеристике
--------------

Застава ЕЗ9 се од ЕЗ40 разликује само по калибру. Функционише по принципу кратког трзаја цијеви. Брављење се постиже вертикалном осцилацијоим цијеви која залази у отвор на навлаци. Хрењење се врши из дворедног одвојивог магацина. Управљачке команде су обостране, могу их користити и љеваци и дешњаци. Нишани су четвртасти, са бијелим тачкама и олакшавају нишањење при слабој видљивости. Навлака пиштоља је израђена од квалитетног легираног челика, рам је израђен од Ал легуре а корице од полимера. Стандардна површинска заштита је фосфатирање и фарбање алуминијумских дијелова, а док се челични дијелови брунирају.

Варијанте
---------

Застава ЕЗ9 Компакт је варијанта заставе ЕЗ9 само са скраћеном дужином, све остале карактеристике су исте. Исто важи и за ЕЗ40.

Референце
---------

1. ↑  „Archive copy". Arhivirano iz originala na datum 2019-08-10. Pristupljeno 2019-10-21.
2. ↑  „Archive copy". Arhivirano iz originala na datum 2019-08-28. Pristupljeno 2019-10-21.

| * p
* r
* u
Naoružanje proizvedeno u *Zastavi* |
| --- |
| Pištolji | Zastava CZ99 • Zastava CZ999 • Застава ЕЗ9/ЕЗ40 • Zastava M57 • Zastava M88 • Zastava PPZ • Zastava P10 • Zastava P25 • Zastava M70 • Zastava M70A |
| Jurišne puške | Zastava M21 • Zastava M59/66 • Zastava M64 • Zastava M70 • Zastava M80 • Zastava M85 • Zastava M90 • Zastava M95 • Zastava M99 |
| Borbene puške | Zastava M77 • Zastava M77B1 |
| Lovačke puške | LK M98 • LK M48 • LK M70 • LK M85 • Zastava M808 |
| Poluautomatske lovačke | LKP 90 SA • LKP M77 SA • LKP 76  • LKP PAP • LKP M2010 |
| Snajperske puške | Zastava M76 • Zastava M91 • Zastava M93 • Zastava M07 |
| Antimaterijalne puške | M12 Crno Koplje • M93 Crna Strijela • M03 Rhino |
| Automati | M1942 • M1944 • M1945 • M49 • M51 • M56 • M65 • M84 • M97 • FLG |
| Mitraljezi | Zorka • Zastava M09 • Zastava M10 • Zastava M53 • Zastava M72 • Zastava M77 • Zastava M82 • Zastava M84 • Zastava M87 |
**Superiornost bijele rase** ili **bijela superiornost** (engl. ) predstavlja vjerovanje u to da su pripadnici bijele rase po svojim fizičkim i mentalnim sposobnostima superiorni drugim rasama, te da bi na temelju toga trebali imati ekonomsku, kulturnu i političku dominaciju nad svijetom ili pojedinim zemljama. Pod time se najčešće podrazumijeva specifična rasistička ideologija koja se zalaže za različite oblike institucionalne rasne segregacije, odnosno imperijalističku hegemoniju bjelačkih nad ne-bjelačkim nacijama i državama. Koncepti bijele superiornosti se znaju razlikovati s obzirom na specifične geografske, demografske, kulturne i političke okolnosti, a vrlo često po kriteriju što se smatra bijelcem, a što ne. Zagovornici bijele superiornosti tako, na primjer, iz bjelačkog rasnog korpusa isključuju Jevreje, a za što je glavni motiv antisemtizam. Bijela superiornost je kroz historiju kao koncept najveću popularnost imala u drugoj polovici 19. i početkom 20. vijeka, odnosno služila kao opravdanje za kolonijalističko upravljanje velikih dijelova Azije i Afrike od strane evropskih država. Kasnije je u svom najčišćem obliku postala poznata kroz koncept arijevske rase koji su prigrlili njemački nacionalsocijalisti. Danas se kao izraz uglavnom koristi u kontekstu američkog društva i politike, kako bi se opisalo organizacije kao Ku Klux Klan i pokret tzv. Kršćanskog identiteta.

V. također
----------

* Eurocentrizam
* Breme bijelog čovjeka
* Apartheid
* Superiornost crne rase
Istraživanjem antičke luke rimske Enone (Nina) u mjestu Zaton pronađeni su ostaci dvaju liburnskih brodova. Sama luka je u antičko doba služila kao pristanište brodova, a kasnije u rimsko doba luka se proširila te je služila za prihvat velikih rimskih galija.

Radikarbonskom analizom ostataka, brodovi su datirani u II. st. pr. Kr.. Jedinstvenost ovih brodova je da su izgrađeni bez metalnih dijelova. Naime svi dijelovi broda (rebra, kobilica, oplatne daske) spojeni su šivanjem, bez metalnih spojeva koristeći samo konopce i drvene klinove. Istraživanjem brodova ustanovljeno je da su bili dužine 9 do 10 metara, a jedan od brodova imao je i dvostruki jarbol s najvjerojatnije kvadratnim kožnim jedrom. Tijekom plovidbe dodatnu čvrstoću brodovi su dobivali povezivanjem krmene i pramčane statve jakim konopom. 

Marko Verije Flak, gramatičar iz Augustovog vremena donosi riječ SERILIA (SERILLA) opisujući liburnska plovila koja se spajaju lanenim i žukovim konopcima. Dalje navodi Pakuvija (240. - 130. god. pr. Kr.) koji u svojoj drami Niptra kaže: ˝I nikakav tesarski klin ne drži na okupu sklop brodskog trupa nego je on šivan lanenom i žukovom užadi.˝ Na osnovu toga brodovi su nazvani Seliria liburnica. 

Ostaci brodova nalaze se u Muzeju ninskih starina.
**Tohome** (Big Tohome).– /Tohome prema Ibervilleu znači "little chief", očita je greška ,smatra Swanton. Prema drugom mišljenju ime je došlo od choctawskog, u značenju "white" ili "shining",/ pleme američkih Indijanaca sa Tombigbee Rivera u okolici McIntosh's Bluff-a, jezično pripadnici porodice Muskhogean, i bliži srodnici Mobile Indijanaca. Tohome su kao i sva ostala jugoistočna Muskhogean plemena bili sjedilački ratari i lovci. Godine 1771. ili možda malo kasnije udružuju se sa Choctawima i do 1800. se vode kao nestali.

Povijest
--------

Kartografija ukazuje da su Tohome nekoć živjeli uz jedan vodeni tok koji je bio poznat kao Oke Thome, danas poznata kao Catoma Creek, pripada slivu Alabame u koju utječe nedaleko Montgomeryja. U De Luninim pričama Tombigbee se naziva imenom "River of the Tome." Godine 1702. Iberville ih naziva prijateljskimj plemenom. Godine 1705. oni su pod franuskom zaštitom pred nasrtljivim Alabama Indijancima što učestvovahu u uništenju plemena Apalachee. Pleme kasnije ulazi u savez sa Mobile Indijancima, savez i potraje sve dok jedan Tohome nije ubio neku Mobile-ženu. Izazivaju nevolje i dalje, pa 1715. ubiju engleskog trgovca Hughesa što je putovao kopnom iz Južne Karoline za Mobile.
Tohome bijahu podijeljeni na dvije skupine, jedna je poznata kao Tohome ili Big Tohome i Little Tohome, poznatiji kao Naniaba. Imena sela nisu poznata, osim onih što nose plemenska imenima.

Populacija
----------

Prema Ibervilleu (1700) oni i Mobile imali su 300 ratnika, očito premalo, jer već 2 godine kasnije spominje se broj od 350 ratnika za obadva plemena. Broj im uskoro opada. Godine 1758 guverner De Kerlerec procjenjuje broj od 100 ratnika za plemena Mobile, Tohome i Naniaba.

Vanjske poveznice
-----------------

* Tohome Arhivirano 2007-09-26 na Wayback Machine-u
* Tohome Indian Tribe History
**Тимбиша** (или Тимбиша Шошони, Панаминт Шошони) су северно амерички домородачки народ који припада јутоастечкој породици народа. Тимбишански језик припада централно нумичкој подгрупи јуто-астечких језика. Њихова традиционална територија је Долина Смрти у којој су присутни више од хиљаду година.

Историја
--------

Долина Смрти и Панаминт Долина у југоисточној Калифорнији
Тимбише су живеле у Долини Смрти више од хиљаду година. Амерички председник Херберт Хувер је 1933. прогласио Национални парк Долина Смрти, а тимбишанска земља се нашла у оквиру парка. Након стварања националног парка било је предвиђено да Тимбише буду пресељене у оближње резервате, међутим власти парка су 1938. склопиле споразум са вођама Тимбиша којим је било предвиђена изградња индијанског села за припаднике народа у близини седишта управе парка у Ф`рнис Крику. Након тога опстајали су у оквиру граница парка иако су власти парка у више наврата покушавале то да промене. Поред Долине Смрти, Тимбише су насељавале и Салин долину (Слану Долину) која се налази у области Великог басена као и Панаминт долину на северу пустиње Мохаве у данашњој југоисточној Калифорнији.

### Федерално признање народа

Уз помоћ калифорнијске индијанске правне службе, Тимбише које су предводиле Полин Естевез и Барбара Дурам започеле су агитацију за формално стварање резервата током 1960-их. Добили су федерално признање 1982. под именом **Племе Тимбиша Шошони**.

### Резерват

Резерват Тимбиша, „Индијанско насеље Долине Смрти" је створен 1982. Налази се у оквиру Националног парка Долина Смрти у Ф`рнис Крику у држави Калифорнији. Површина резерват је 1990. била 0.16 km² и у њему је живело 199 припадника народа.

Површина резервата је увећана 2000. за 30 km² територије која им је традиционално припадала.

Тренутно број припадника Тимбиша је 300, од којих обично 50 живи у „Индијанском насељу Долине Смрти". Многи припадници народа лета проводе западно од Долине Смрти у Лоун Пајну који се налази у Овенс долини у држави Калифорнији.

Име
---

Имена под којим су Тимбише били познати су: Калифорнијски Шошони Шошони Долине Смрти, Панаминт Шошони или једноставно Панаминт.

Референце
---------

1. ↑  Lewis, M. Paul, Gary F. Simons, and Charles D. Fennig (eds.). 2016.
2. ↑  Pritzker: str. 242 harvnb error: no target: CITEREFPritzker (help)
3. 1 2  California Indians and Their Reservations Arhivirano 2010-01-10 na Wayback Machine-u *SDSU Library and Information Access.* (retrieved 10 December 2009)
4. ↑  Pritzker: str. 241 harvnb error: no target: CITEREFPritzker (help)
5. ↑  Hinton: str. 30 harvnb error: no target: CITEREFHinton (help)
6. ↑  Thomas, et al, 280,
7. ↑  Miller: str. 99 harvnb error: no target: CITEREFMiller (help)

Спољашње везе
-------------

* Тимбишански језик
**Toi invazija** (na japanskom  toi no nyūkō) je naziv za veliki pljačkaški pohodi koji su jurčenski pirati izveli na sjevernu obalu japanskog otoka Kyūshū. Ime su dobili po riječi "Toi" (, *Doe*) koja se na korejskom u to vrijeme koristila za "barbare".

Toi pirati su iz pravca države Goryeo sa oko 50 brodova napali provincije Iki i Tsushima, a potom i zaljev Hakata. Koristeći otok Noko ( noko no shima) u zaljevu Hakata kao bazu, pljačkali su lokalna sela i žitelje uzimali kao robove. Tek kada je u oblasti Dazaifu, podignuta vojska, lokalni žitelji su uspjeli protjerati pirate. 

Japanci su uspjeli zarobiti trojicu pirata za koje se ispostavilo da su Korejci, a ne Jurčeni. Zbog toga su japanske vlasti ispočetka sumnjale da iza napada stoji država Goryeo. Tek nakon što je Nakamine no Mochitaka krišom došao u Goryeo i ustanovio da to nije istina, došlo je do kontakta između dviju država. Nekoliko mjeseci kasnije je u Japan došao korejski izaslanik Jeong Jaryang (鄭子良) sa viješću da su tamošnje vlasti napale piratsku bazu kod Wonsana i oslobodile oko 260 Japanaca. Oni su kasnije repatrirani u Japan. Japanske kronike bilježe da su dvije žene - Kura no Iwame i Tajih no Okomi - dale detaljan izvještaj o svom zarobljeništvu i jurčenskim piratima.

Izvori
------

* (`ja`) Timeline (includes information on Toi invasion) Arhivirano 2009-03-30 na Wayback Machine-u