**Nikolaos Zachariadis** (grčki: *Νίκολαος Ζαχαριάδης*) Adrianopol, Osmansko carstvo, 27. april 1903. – Surgut, SSSR, 8. august 1973.) poznat po nadimku **Nikos**, bio je generalni sekretar Grčke komunističke partije od 1931 do 1956. godine.

Biografija
----------

*Nikolaos* je rođen kao treće dijete (od četvoro) službenika *Zachariadisa* u francuskom duhanskom monopolu Regie u Adrianopolu 1903. godine. Kako mu se otac zbog posla morao često seliti, Nikolaos je osnovno školovanje pohađao po različitim gradovima Skopje, Nikomedia, Adrianopol. Kao mladić zaposlio se kao radnik u istanbulskoj luci, a zatim radio kao mornar na brodovima po Crnom moru. Preko anarho - sindikalističke organizacije *Panergatiki* dospio je u dodir sa idejama komunizma. Od 1922. do 1923. radio je kao mornar u Sovjetskom savezu gdje se učlanio u Komunističku omladinu, a 1923. postao je član Turske komunističke partije. Zatim je studirao na *Međunarodnoj lenjinskoj školi* i *Komunističkom univerzitetu radnika istoka* (KUTV) u Moskvi, 1924. se preselio u Grčku. 

### Politička aktivnost u Grčkoj

U Grčkoj se posvetio radu u *Federaciji Grčke komunističke omladine* (OKNE). Uhapšen je 1926. i zatvoren u tamnicu *Gentikoule* u Solunu, iz koje je uspio pobjeći u Sovjetski Savez. No već 1931 godine ponovno je poslan u Grčku, ovaj put da uvede red u vrlo razjedinjenu Grčku komunističku partiju, iste je godine imenovan (po naredbi Staljina i Kominterne), za generalnog sekretara grčkih komunista -KKE.

U augustu 1936 godine, uhapsila ga je *Državna sigurnost* diktatorskog režima generala Metaxasa, i zatvorila. Iz zatvora je Zachariadis uspio proturiti pismo, u kojem apelira na sve Grke da se odupru talijanskoj invaziji na Grčku u oktobru 1940. godine, te da taj obrambeni rat pretvore u rat protiv fašizma. Grčki komunisti tvrde i danas da je to pismo bilo falsifikat, koje su napravila metaxasova policija, jer je stav komunista bio da je grčko - talijanski rat, rat između imperijalista.

16. novembra 1940. Zahariadis je objavio svoje drugo pismo, kojim je optužio Grčku vojsku da vodi *fašistički* i imperijalistički rat *i pozvao SSSR da poduzme akcije protiv Metaxasovog režima.  U svom trećem pismu (januar 1941), Zahariadis je ponovio svoj stav o tom pitanju i istakao da se Grčka komunistička partija zalaže za autonomiju Makedonije i prava Makedonskog naroda.*

Pacifistički stav Grčke komunističke partije (KKE) je definitivno promjenjen nakon iznenadnog njemačkog napada na SSSR 22. juna 1941. Tad je KKE pozvao grčki narod da se odupre fašističkom i nacističkom neprijatelju, istovremeno je KKE osnovao i svoje prve organizacije narodnog otpora: EAM-ELAS.

Nakon njemačkog napada na Grčku 1941. i okupacije Grčke, *Zachariadis* je prebačen u koncentracijski logor Dahau, iz kojeg je izašao tek nakon završetka rata u maju 1945.. 

### Grčki građanski rat

*Glavni članak: Grčki građanski rat*
Natpis u selu na Vič planini na dva jazika. Na grčkom: "Da živi naš vođa N. Zaharijadis", na makedonskom: "Da živi II kongres NOF. Da živi nacionalno objedinjenje".
Nakon povratka u Grčku, ponovno preuzima vodstvo Grčke komunističke partije (KKE) od dotadašnjeg Generalnog sekretara *Georgiosa Siantosa* (koji je to bio od januara 1942. godine).
Prvih godina nakon povratka Zachariadis, je unatoč neslaganjima sa Markosom ipak instalirao njega za komandanta svih partizanskih jedinica u julu 1946. Suradnja između njih nastavila se i slijedeće godine kad je Markos u novembru 1947. proglasio Privremenu demokratsku vladu Grčke u kojoj je preuzeo dužnosti predsjednika vlade i ministra obrane.  Njihovo neslaganje oko temeljnih pitanja vojničke doktrine i daljnjeg oblika borbe grčkih partizanskih jedinica, ponovno je kulminiralo u posljednjoj godini Grčkog građanskog rata. Markos je uglavnom bio za agresivniji pristup, partizanskih jedinica - njihovu veću mobilnost, i želio nastavak borbi, dok je Zachariadis bio za traženje nekog mirnog rješenja, sa vladom u Ateni i Britancima, - i izgradnju *narodne demokracije*, da se prekinu daljnje patnje naroda i boraca. Zbog tog je *Zachariadis* smijenio Markosa sa svih rukovodećih položaja u augustu 1948. a od januara 1949. i sa svih vojnih funkcija. 

*Zachariadis* se rukovodio mišljenjem - da Zapadni saveznici, nikad ne će dopustiti da komunisti preuzmu vlast u Grčkoj (kao što se to desilo u Jugoslaviji), iz strateških razloga - jer je Grčka imala puno veću važnost osiguranja plovnih puteva preko Sueza, i da bi daljnje borbe išle samo na štetu grčkog naroda. U to vrijeme njegovi stavovi bili su predmet oštre kritike tadašnjeg jugoslavenskog rukovodstva. 

### Život u egzilu

Lideri Grčke komunističke partije i dobar dio boraca ELAS-a pobjegli su nakon poraza 1949. u egzil, u brojne socijalističke države. *Zachariadis* je prvih godina života u emigraciji uživao podršku SSSR-a i ostao neprikosnoveni vođa Grčke komunističke partije. Međutim nakon smrti Staljina 1953. godine, Zachariadis je pao u nemilost novog rukovodstva SSSR-a, unatoč činjenici što je još uvijek uživao podršku velikog broja članova svoje partije.

*Nikos Zachariadis* je u maju 1956. za vrijeme *6. Generalne skupštine Centralnog komiteta KKE*, na inzistiranje i intervenciju Komunističke partije SSSR-a, bio prinuđen podnijeti ostavku na mjesta generalnog sekretara. Odmah nakon toga, u februaru 1957. izbačen je iz člansva Grčke komunističke partije, zajedno sa velikim brojem svojih pristaša.

Zachariadis je ostatak svog života proveo u progonstvu po Sibiru, najprije u Jakutskoj republici, a kasnije u Surgutu, gdje je po službenom prvom izvještaju umro od srčanog udara 1. augusta 1973. Kasnije su se pojavile glasine i tvrdnje da je počinio samoubojstvo, a onda da je možda ubijen od strane KGB-a. Sve je to do danas, ostalo nerazjašnjeno, jer su sovjetski državni arhivi u vezi s njegovom smrću ostali prekriveni velom tajne. 
U decembru 1991. samo nekoliko dana nakon raspada SSSR-a, Zachariadesovi posmrtni ostatci vraćeni su u Grčku, i svečano sahranjeni, to je dalo priliku njegovim brojnim poklonicima da mu odaju posljednju počast.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Neni Panourgia. „*CONCERNING THE REHABILITATION TO THE KKE OF NIKOS ZACHARIADIS*" (engleski). Columbia. Pristupljeno 5. 05. 2012. [*mrtav link*]
2. 1 2  „*Markos Vafiades*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 2. 05. 2012.
3. ↑  Svetozar Vukmanović (1949) (srpskohrvatski). *Komunistička partija Grčke i narodnooslobodilačka borba*. Mala politička biblioteka, Naprijed, Zagreb. [*mrtav link*]
4. 1 2  „zachariadis death -the kGB and the real version" (engleski). Mail archive. Pristupljeno 5. 05. 2012.
5. ↑  „Nikos Zachariadis" (grčki). Rizospastis. 3. 08. 2003. Pristupljeno 5. 05. 2012.

Vanjske veze
------------

* CONCERNING THE REHABILITATION TO THE KKE OF NIKOS ZACHARIADIS na portalu KKE[*mrtav link*] ()
* *Chapter 4. 1945–1946: White Terror* na portalu Columbia.edu ()