**Siena** je grad od 54.526 stanovnika i sjedište istoimene Sienske provincije u Toskani u središnjoj Italiji. Siena je grad neobično bogate kulturne prošlosti, zbog čega je pod zaštitom UNESCO-a, kao kulturno dobro čovječanstva.

Geografija
----------

Grad Sijena nalazi se u središnjem delu Italije, 50 km južno od Firence, sedišta pokrajine. Grad se nalazi u tipično toskanskom brežuljkastom krajoliku, danas zaštićenom kao kulturno dobro (tzv. *kulturni pejzaž*). Oko grada pružaju se bezbrojni vinogradi.

Historija
---------

Kao i ostale toskanske gradove na brdima Etrurci su prvi naselili Sienu (od 900. pne. do 400. pne.). Pleme koje je nastanjivalo Sijenu zvalo se **Saina**. Etrurci su naprednim tehnikama navodnjavanja bitno izmenili središnju Italiju i počeli su sa korištenjem prethodno neobrađivane zemlje. Običaj im je bio da se naseljavaju na jake tvrđave na brdima.

Glavni trg *Piazza del Campo*
Rimljani su osnovali grad **Saenna Julia** na mestu etrurskog naselja i na tome mestu je nastala moderna Siena. Moguće da je Siena bila pod kontrolom Gala, koji su opljačkali Rim 390. pne. Dio arheologa tvrdi da je jedno galsko pleme jedno vreme kontroliralo Sienu. Prema legendi, Sienu je osnovao Senius, sin Rema, jednoga od braće osnivača Rima. Siena nije napredovala pod Rimom, jer se nije nalazila na bitnom saobraćajnom pravcu. Zbog lošeg položaja hrišćanstvo se nije pojavljivalo do 4. vijeka.

Tek kad su Langobardi osvojili Sienu i okolno područje započeo je period njenog napretka. Stari rimski putevi prolazili su kroz područja izložena bizantskim napadima, pa su Langobardi zbog toga premestili svoje pravce kretanja, tako da su putevi između Rima i severa Italije počeli prolaziti kroz Sienu. Zbog toga je Sijena počela napredovati kao trgovačko mjesto. Osim toga veliki broj hodočasnika na putu za Rim predstavljao je značajan izvor prihoda vijekovima posle toga.
Najstarije aristokratske porodice Siene povezane su sa lombardskim porazom od strane Karla Velikog 774. g. Tada su grad preplavili Franci, koji su se poženili sijenskim plemstvom. Osnovali su niz samostana na teritoriji Siene. Kada je umrla grofica Matilda 1115. g. nastalo je nekoliko nezavisnih područja. Siena je napredovala i postala je veliko središte bankarstva i trgovine vunom. Isprva je Sienom vladao samostalno lokalni biskup, ali je njegova moć slabila tokom 12. vijeka. Biskup Siene bio je primoran da sa plemstvom podjeli vlast u zamjenu za pomoć prilikom graničnog spora sa susjednim Arezzom.

Proces jačanja svetovnih vlasti je završen 1167. g. kada je Siena postala nezavisna od crkvene vlasti. Do 1179 g. Siena je imala ustav. To razdoblje je bilo jako značajno za Sienu, jer tada je izgrađena Sienska katedrala. Tada je nastao *Trg na poljani* (Piazza del Campo ) u Sieni. Izgrađene su nove ulice, koje su vodile ka trgu. Trg je služio i kao pijaca, a tu su se odigravali i viteški susreti.

U ranom 12. vijeku samoupravna komuna zamenila je aristokratsku vladu. Vremenom su sve više obični ljudi postajali konzuli, a komuna se sve više područno širila. Okolni feudalci u utvrđenjima oko grada priznavali su gradsku vlast. Republika Siena obično je u 13. vijeku bila rival susednoj Republici Firenci, tako da je bila gibelinska, kada je Firenca bila gvelfska. Sienski gibelini su uz pomoć kralja Manfreda Sicilijanskog 4. septembra 1260 g. u Bitci kod Montapertija pobedili gvelfe iz Firence. Tada se Siena suočavala sa nadmoćnom armijom Firence. Pre bitke su izveli veliku procesiju posvećenu Bogorodici i predali su joj simbolički grad. U ovo vreme Univerzitet u Sieni osnovan je 1203. g. poznat je po fakultetima prava i medicine i još uvek je među najpoznatijim italijanskim univerzitetima. Sijena je bila takmac Firenci i u umetnosti u 13. i 14. vijeku. Siena je opustošena kugom 1348. g. i nikad nije povratila nekadašnju slavu.

Historijski centar Siene
Palio u Sieni
Ulice starog dela grada
Otada je Sijena bila zasenjena Republikom Firencom. Ostala je nezavisna do 16. vijeka. Cosimo I. de' Medici je 1554. g. sakupio veliku carsku vojsku u Firenci i opsedao je Sienu, koja je obranu poverila Pieru Strozziju. Kada je Piero poražen u bici kod Marciane 1554 g. Siena se više nije mogla nadati pomoći. Sijena se predala 17. aprila 1555. g. posle 18 meseci otpora. Time je završena era Republike Sijene.

Kasnija istorija grada vezana je za istoriju Firence, a od 1860 g. Italije.

Stanovništvo
------------

Sijena danas ima preko 54.000 stanovnika, mahom Italijana. To je svega 15ak hiljada više nego pre jednog vijeka. Tokom proteklih decenija u grad se doselilo mnogo doseljenika iz inostranstva.

Gradske znamenitosti
--------------------

Ceo stari deo Siene, kao veoma očuvana urbana sredina sa brojnim umetničkim i kulturnim vrednostima, predstavlja veliku znamenitost i prvorazredno turističko odredište.

* **Sienska katedrala** je lijepi primjer romaničke arhitekture. Njena gradnja otpočela je u 12. vijeku, fasada je završena 1380. Jedinstvena je među katedralama jer joj os ide u smjeru sjever-jug, to je zbog prostora jer je namjera tadašnjih graditelja bila da ona bude najveća katedrala na svijetu. Ali je završen samo jedan dio od zamišljene katedrale, zbog nedostatka novca, pa su završili katedralu sa izmenjenom osi. Ispod katedrale je krstionica sa reljefima od Donatela i ostalih kipara 15. vijeka.
* **Trg na poljani** (Piazza del Campo) je gradski trg na kome se nalazi gradska većnica ( Palazzo Pubblico)
* **Trg Salimbeni** ( Piazza Salimbeni) na kome se nalazi palata Salimbeni, koja je bila srednjevekovno sedište jedne od najstarijih banaka
* **Palača Cigi** je gotička građevina u kojoj se danas nalazi *Muzička akademija Siena*
* **Medičejska tvrđava**

Palio
-----

Kroz grad se dva puta godišnje (2. jula i 16. avgusta) održava tradicionalna konjička trka *Palio*. Tome događaju prisustvuju brojni turisti, a prenosi ga i televizija. Trka je vrlo opasna po konje i jahače, jer se trči na relativno uskoj stazi na Piazza del Campo (*Trg na poljani*) i česti su sudari konja i jahača (pa i smrtonosni padovi).

Kultura
-------

Univerzitet u Sieni osnovan je 1203. i slavan je po studijima prava i medicine, a danas ima značajnu ulogu među talijanskim univerzitetima.

Rivalstvo Sienne i Firence bilo je vrlo snažno tokom XIII I XIV vijeka. ogledalo se i u umjetnosti. Slavni srednjovjekovni slikar Duccio di Buoninsegna (1253. – 1319.) bio je iz Siene.

Galerija slika
--------------

* Palazzo PubblicoPalazzo Pubblico
* Katedrala u SieniKatedrala u Sieni
* Palazzo SanzedoniPalazzo Sanzedoni
* Palazzo MediciPalazzo Medici

Spomenici
---------

* Piazza del Campo
* Palazzo Comunale
* Torre del Mangia
* Cappella di Piazza
* Fonte Gaia
* Loggia della Mercanzia

Gradovi prijatelji
------------------

* Francuska Avignon
* Njemačka Weimar
* Njemačka Wetzlar

Bilješke
--------

1. 1 2 3  Podatci talijanskog statističkog ureda Istat od 30. septembra 2010.

Vanjske veze
------------

***Siena*** na Wikimedijinoj ostavi

* Comune di Siena Comune di Siena]()
* Provincia di Siena ()
* Università di Siena ()

| * p
* r
* u
Svjetska baština u Italiji |
| --- |
|  | 
Agrigento (Dolina hramova) • Akvileja • Amalfijska obala • Bazilika Svetog Franje Asiškog i historijski centar Assisija • Botanički vrt u Padovi • Caserta (Palača u Caserti, Vanvitellijev akvadukt, San Leucio) • Castel del Monte • Etruščanske nekropole Banditaccia i Monterozzi • Cilento i Vallo di Diano (Paestum, Velia, samostan u Paduli) • Cinque Terre, Porto Venere i otoci Palmaria, Tino i Tinetto • Crespi d'Adda • Dolomiti (Alpe) • Etna • Liparski otoci • Ferrara • Historijski centar Firence • *La Strade Nuove* i kompleks *Palazzi dei Rolli* u Genovi • Langobardska središta u Italiji (Cividale del Friuli, Brescia, Castelsepriou, Spoleto, Campello sul Clitunno, Benevento, Monte Sant'Angelo) • Mantova i Sabbioneta • Sassi i park crkava u stijenama Matere • Medici vile i vrtovi • *Torre Civica, Piazza Grande* i Katedrala u Modeni • Monte San Giorgio1) • Historijski centar Napulja • Historijski centar Pienze • Katedralni trg u Pisi • Pompeji, Herkulanej i Oplontis (Torre Annunziata) • Prahistorijska naselja sojenica oko Alpa2) • Raetinska pruga1) • Ranokršćanski spomenici u Ravenni (Mauzolej Gale Placidije, Neonov baptisterij, Arijanski baptisterij, Arhiepiskopska kapela, Bazilika Sant'Apollinare Nuovo, Teodorikov mauzolej, San Vitale i Bazilika Svetog Apolinarija u Classi) • Rezidencije Savojske dinastije • Historijski centar Rima uključujući Bazilika Svetog Pavla izvan zidina 3) • Sacri Monti • San Gimignano • Siena • Sirakuza i Pantalica • Su Nuraxi • Santa Maria delle Grazie, Milano • Hadrijanova vila i Villa d'Este (Tivoli) • Trulli Alberobella • Urbino • Crteži doline Val Camonica • Kasnobarokni gradovi visoravni Val di Noto (Caltagirone, Catania, Militello in Val di Catania, Modica, Noto, Palazzolo Acreide, Ragusa, Scicli) • Val d'Orcia • Venecija i njezina laguna • Verona • Vicenza i Paladijeve vile • Villa Romana del Casale (Piazza Armerina)
 | Italijanska zastava |
| **Italijanska nematerijalna svjetska baština**

Sardinijsko pastoralno pjevanje Canto a tenore • Mediteranska prehrana4) • Tradicionalno sicilijansko lutkarsko kazalište Opera dei Pupi • Tradicionalna izrada violina u Cremoni |
| 
1) Zajednička svjetska baština Italije i Švicarske 
2) Zajedno s pet ostalih alpskih zemalja  
3) Zajednička svjetska baština Italije i Vatikana  
4) Zajednička svjetska baština Italije, Grčke, Španjolske i Maroka  |

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 239842096
* LCCN: n79013822
* ISNI: 0000 0001 0674 6522
* GND: 4054903-3
* SUDOC: 027284581
* BNF: cb11936000x (podaci)
* NKC: ge130807

 |