**Marksizam-lenjinizam** je termin koji označava ideologiju utemeljenu na Lenjinovim i boljševičkim interpretacijama učenja i razmišljanja Karla Marksa i Fridriha Engelsa. Marksizam-lenjinizam posebno je uzeo maha od 1920-ih godina pošto ga je kao svoju temeljnu ideologiju prihvatila Komunistička internacionala.

Istorijat termina
-----------------

Marksizam-lenjinizam je kao zasebnu ideologiju predstavio Staljin u svom delu „Pitanja lenjinizma". Za vreme vladavine Staljina, marksizam-lenjinizam je bio službena ideologija Sovjetskog Saveza.

Marksizam-lenjinizam se zasniva na centralizovanom, jednopartijskom političkom sistemu, koji autoritarnim metodama teži izgradnji uređenja socijalne pravde. Postoje različite varijante ove političke ideologije u zavisnosti od zemlje u kojoj se ova politička ideologija javila kao vladajuća.

Nakon sovjetsko-kineskog razlaza, komunističke partije Sovjetskog Saveza i Kine, svaka od njih tvrdila je da je jedini intelektualni naslednik marksizma-lenjinizma. U Kini je Mao Cedung smatrao da je prilagodio marksizam-lenjinizam kineskim uslovima, što je uskoro postalo poznato pod terminom „marksizam-lenjinizam-maoizam" ili skraćeno „maoizam". Neke partije, poput Komunističke partije Filipina ili peruanskog Sendera Luminosa, promovisale su ideju da je maoizam napredniji stupanj marksizma.

U Severnoj Koreji, marksizam-lenjinizam je službeno napušten još 1977. godine u korist ideje Džuče. Međutim, do danas se ovu zemlju još uvek ubraja u tabor „marksističko-lenjinističkih zemalja" zbog njenog karakterističnog jednopartijskog političkog i etatističkog ekonomskog uređenja.

U ostalim današnjim jednopartijskim zemljama, Kubi, Laosu, Vijetnamu i Nepalu (gde maoisti čine značajan deo vlade), službena ideologija vladajućih partija je marksizam-lenjinizam, iako je svaka od tih zemalja teoriju prilagodila uslovima prakse.

Levičarska kritika marksizma-lenjinizma
---------------------------------------

Socijaldemokrate, demokratski socijalisti, anti-autoritarni komunisti, anarhisti i neboljševički marksisti ne podržavaju "marksističko-lenjinistički" pristup izgradnji antikapitalističkog društva.

Savremeni marksisti smatraju "marksizam-lenjinizam" iskrivljenjem i izopačenjem plemenitih ideja Marksa i Engelsa o socijalnoj pravdi, jer oni nisu bili protiv političke demokratije tokom izgradnje antikapitalizma.
U Kritici Gotskog programa, Građanskom ratu u Francuskoj, Manifestu i drugim radovima Marks ukazuje da se antikapitalistički preobražaj treba učiniti u obliku demokratskog političkog režima, te da je prvi cilj "osvajanje demokratije". 

U ovim delima, Marks na jezgrovit način govori, između ostalog, o državi, i daje skicu tranzicijske države koja je demokratska radnička vlast. U toj skici, nema mesta za logore, streljanje i proterivanje. Antikapitalistička izgradnja je suprotna vladavini partijske elite i autokratskim odnosima u ekonomskoj sferi. Marks piše o tome da je oslobođenje radništva delo samog radništva (a ne male konspirativne organizacije profesionalnih revolucionara), o tome da je sloboda pojedinca uslov slobode svih, te o tome da je Pariska komuna uzor antikapitalističke izgradnje.

U Građanskom ratu u Francuskoj Marks analizira iskustvo Pariske komune iz 1871. i ocenjuje da je to konačno pronađeni politički oblik oslobođenja radničke klase. „Konačno pronađeni oblik oslobođenja radničke klase" je vlast koja je razvijala mehanizme direktne demokratije u politici i ekonomiji, koja je uvela radničko samoupravljanje, poštovala različita, pa i suprotna politička mišljenja, te dozvolila demokratsko takmičenje različitih stranaka na izborima, koja je pretvorila predstavničko telo u vrhovnu vlast, spojivši zakonodavnu i izvršnu funkciju u njegovim rukama, te ukinula stajaću vojsku i birokratiju.

Izvori
------

1. ↑  G. Lisičkin, Mifы i realьnostь, Novый mir (*Novy Mir*), 1989, № 3, pp. 59 ()
2. ↑  Aleksandr Butenko, Socializm segodnя: opыt i novaя teoriя// Žurnal Alьternativы, №1, 1996, pp. 3–4 ()
3. ↑
4. ↑

Vidi još
--------

* Komunizam
* Maoizam
* Staljinizam

Spoljašnje veze
---------------

* Definicija marksizma-lenjinizma na marxists.org
* *Fundamentals of Marxism–Leninism* Arhivirano 2010-01-27 na Wayback Machine-u Sovjetski priručnik koji pojašnjava marksizam-lenjinizam
* Leninist Ebooks Arhivirano 2015-01-26 na Wayback Machine-u
* Aleksandar Spirkin. Fundamentals of Philosophy Arhivirano 2011-11-06 na Wayback Machine-u. Moskva: Progres, 1990.

| * p
* r
* u
Komunizam |
| --- |
| Osnovni koncepti | 
* Marksistička filozofija
* Klasna borba
* Proleterski internacionalizam
* Komunistička partija

 |
| Ideologije | 
* Marksizam
* Lenjinizam
* Marksizam-lenjinizam
* Maoizam
* *Juche*
* Trockizam
* Titoizam
* Lijevi komunizam
* Komunizam savjeta
* Anarhistički komunizam
* Religijski komunizam
* Kršćanski komunizam
* Eurokomunizam
* Svjetski komunizam
* Bezdržavni komunizam

 |
| Internacionale | 
* Savez komunista
* Prva internacionala
* Druga internacionala
* Treća internacionala
* Četvrta internacionala

 |
| Glavne ličnosti | 
* Karl Marx
* Friedrich Engels
* Vladimir Lenjin
* Rosa Luxemburg
* Lav Trocki
* Mao Tse-tung

 |
| Srodne teme | 
* Anarhizam
* Antikapitalizam
* Anti-komunizam
* Anti-revizionizam
* Demokratski centralizam
* Diktatura proletarijata
* Radničko samoupravljanje
* Odumiranje države
* Historija komunizma
* Komunistički genocid
* Komunistička država
* Komunistički simbolizam
* Kritike komunizma
* Luksemburgizam
* Ljevica
* Nacionalni komunizam
* Naučni komunizam
* Naučni socijalizam
* Nova ljevica
* Novi komunizam
* Post-komunizam
* Primitivni komunizam
* Komunizam i religija
* Socijalizam
* Staljinizam
* Socijalističke ekonomije
* Sovjetski savez

 |