Približna lokacija Municipijuma Jasorum ili Republike Jasorum
**Municipijum Jasorum** ili **Res publika Jasorum** (lat. *Res publica Iasorum, Respublica Iassorum, Municipium Iasorum*) je bila administrativna teritorija u antičkoj rimskoj Panoniji. Nalazila se na području današnjeg Daruvara (i u njegovoj široj okolini), na prostoru današnje Slavonije u Hrvatskoj. Administrativni centar teritorije bio je grad  (poznat i kao ,  i Jazora), a nalazio se na mestu ili u blizini današnjeg Daruvara. Teritorija Municipijuma Jasorum prostirala se između Save i Drave.

Ime
---

Nazivi  i  (bukv. gradska opština Jasâ, municipija/gradska samouprava Jasâ) odnosili su se kako na samu teritoriju, tako i na njen administrativni centar.

Istorija
--------

Prvi pisani izvori pominju na ovom području panonsko (ilirsko)-keltsko pleme pod nazivom Jasi. Jasi su bili autohtoni stanovnici Panonije, ali postoji mogućnost njihovog dalekog iranskog porekla, s obzirom na sličnost njihovog imena sa imenom sarmatskih Jaziga. Jasi su, prema Pliniju, stanovali na obe obale reke Drave. 

Prvi kontakt Jasa sa Rimljanima dogodio se u vreme rimskog osvajanja naselja , 159. ili 156. godine p. n. e. Posle suzbijanja Batonovog ustanka (6-9. godina nove ere), Rimljani osnivaju vojni logor u daruvarskom basenu, na mestu nekadašnjeg jaškog opiduma. Tokom procesa romanizacije, plemensko naselje stiče status opštine. Podelom Panonije na početku 2. veka, naselje je pripalo provinciji Gornjoj Panoniji. 

U vreme Hadrijanove vladavine, italski imigranti, veterani i drugi strani nosioci prava rimskih građana, zajedno sa domaćim stanovništvom, organizuju  na mestu antičkog opiduma. Grad je bio administrativni centar Jasa, na čijoj su velikoj teritoriji formirana i druga naselja, kao što su  i .

Natpisi
-------

Prema pronađenom natpisu u ostacima rimskog kupatila u blizini Daruvara, Res publika Jasorum je ovo kupatilo posvetila caru Komodu (vladao od 180. do 192. godine nove ere). Natpis na latinskom jeziku glasi:

* 
* 
* 
* 
* 
* 

(U prevodu na srpsko-hrvatski: Božanskom cezaru Luciju Aureliju Komodu, ocu otadžbine, ove terme posvetila je jaska opština)

Na drugom natpisu je upisano sledeće:

* (terme)
* 

(Jaske terme posvećene Herkulu)

Na ovom arheološkom lokalitetu pronađeni su i mnogobrojni komadi rimskog novca, od kojih su svi zlatni primerci kovani pod carem Komodusom.

Izvori
------

* 
* Fridrih Vilhelm fon Taube, Istorijski i geografski opis KRALjEVINE SLAVONIJE i VOJVODSTVA SREMA kako s obzirom na njihove prirodne osobine tako i na njihovo sadašnje ustrojstvo i novo uređenje u crkvenim, građanskim i vojnim stvarima: iz sopstvenog posmatranja i zapažanja učinjenih u samoj zemlji, Novi Sad, 1998.

Spoljašnje veze
---------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Portal Antički Rim***  |

* Berislav Schejbal, Municipium Iasorum (Aquae Balissae)
* Antun Mayer, Iasi
* Dunja Brozović-Rončević, O jednom "iranizmu" u hrvatskom, Zavod za lingvistička istraživanja HAZU, Zagreb, 1993.
* Emil Heršak - Boris Nikšić, Hrvatska etnogeneza: pregled komponentnih etapa i interpretacija (s naglaskom na euroazijske/nomadske sadržaje), Institut za migracije i narodnosti, Zagreb, 2007.
* Susan V. Tomory, A NEW VIEW OF THE ARTHURIAN LEGENDS