*Za ostale upotrebe, v. Bombardovanje Beograda.*
Savezničko bombardovanje nemačkih položaja u Beogradu 1944.
Savezničke vazdušne snage su tokom 1944. godine više puta bombardovale nemačka uporišta u Beogradu. Infrastruktura u Beogradu je sukcesivno bombardovana u aprilu, maju, junu, julu i poslednji put u septembru 1944. godine. Vazdušni udari su bili uvod u konačno oslobođenje Beograda oktobra 1944.

Opsežna bombardovanja prouzrokovala su brojne civilne žrtve. Najteže civilne žrtve zabeležene su tokom aprilskog bombardovanja 16. i 17. aprila 1944. godine, što se poklopilo sa pravoslavnim Uskrsom. Glavna jedinica u ovoj akciji bila je američka 15. vazduhoplovna jedinica, sa bazom u Fođi na jugu Italije. Samo u udarima 16. i 17. aprila učestvovalo je 600 velikih četvoro-motornih bombardera, koji su ispuštali sa 3000-5000 metara.

17. aprila je pogođen i koncentracioni logor Staro Sajmište, kada je poginulo 60 logoraša, a oko 150 je ranjeno.

Stanovništvo Beograda je verovalo da je bombardovanje uvod u vojnu invaziju saveznika.

Saveznička bombardovanja Beograda (njih ukupno jedanaest, od aprila do septembra 1944. godine), u kojima je stradalo gotovo 1.200 građana, a preko 5.000 povređeno, propaganda Nedićeve vlade je koristila kao „krucijalni dokaz" ispravnosti saradnje s nacistima.

Strateški ciljevi
-----------------

Strateški ciljevi bombardovanja bili su: koloseci Beograd-Sava, Zemunski aerodrom i fabrike aviona Rogožarski i Ikarus. Uništene su u Zemunu fabrike Ikarus, Danubijus, Zmaj, Teleoptik, zemunska železnička stanica i aerodrom. Oštećena je fabrika Rogožarski i stambeni blokovi oko nje, brodogradilište, rafinerija na Čukarici i deo beogradske železničke stanice. Oštećeni su i mostovi na Savi i Dunavu.

Beograd posle bombardovanja, 1944 - Pašino Brdo.
Odabir ciljeva je vršen u konsultacijama sa snagama NOVJ na terenu, koje su Saveznicima prosleđivali Tito i Koča Popović. Inače, bombardovanje važnih vojnih ciljeva u Srbiji su tražili još 1942. i 1943. godine Jugoslovenska vlada u izbeglištvu i komanda Draže Mihailovića, uz pristanak predsednika Ministarskog saveta Slobodana Jovanovića.

> Potrebno hitno bombardovati vojne ciljeve ovamo. U prvom redu Savski most kod Beograda, Borski rudnik, Trepču sem električne centrale, pristanište Metković i električnu centralu Omiš. U mnogome bi diglo moral naših ljudi u narodu. Narod očekuje to. Treba izvršiti narodnu želju. Đeneral Mihailović.
> 
> – Dražin telegram jugoslovenskoj vladi u Londonu, 9. maja 1942.

> Poslednja masovna bombardovanja Nemačke imala su veliko moralno dejstvo na Nemce u Jugoslaviji. Potrebno vršiti bombardovanje vojnih objekata u Jugoslaviji a naročito u Bugarskoj da se kod Jugoslovena podigne moral do vrhunca a kod Bugara potstakne borba protiv Nemaca.
> 
> – Dražin telegram jugoslovenskoj vladi u Londonu, 8. juna 1942.

Ljudske žrtve
-------------

> Bombardovan aerodrom u Zemunu, oštećeni hangari, uništeno 3, oštećeno 3 aviona. Bombardovan Beograd: poginulo 13 Nijemaca i 318 stanovnika; veće materijalne štete u centru grada.
> 
> – Dnevni izvještaj nemačke komande Jugoistoka od 17. aprila 1944.

Po nemačkim izvorima poginulo je 1.160 Beograđana, 343 nemačkih i 96 italijanskih vojnika, od toga 250 nemačkih vojnika na glavnoj železničkoj stanici, a u skladištu Banovo Brdo 46 Nemaca i 96 Italijana. Povređeno je preko 5.000 civila.[*nedostaje referenca*]

Prilikom uskršnjeg bombardovanja 1944. godine srušeno je tadašnje porodilište u Krunskoj ulici. Razaranja su bila najveća u oblasti Bajlonove pijace gde je poginulo 200 ljudi od zalutale bombe. Pogođena je Palata Albanija, Terazije, Tehnički i Pravni fakultet, više bolnica i crkava. Na jednoj od neeksplodiranih bombi je bio natpis: „Srećan Uskrs!".

Prema nemačkim procenama stradalo je oko 4000 ljudi a prema procenama ambasade SAD 2271.

Materijalna šteta
-----------------

Nakon oslobađanja Beograda, ambasada SAD je obavila je procenu štete nastale Savezničkim i Nemačkim bombardovanjem. Ukupna šteta nastala bombardovanjem iznosila je 220.150.000 dinara (3.992.000 $ po kursu iz 1939. godine). Od ovog iznosa udeo američkog bombardovanja u stambenoj šteti iznosi 1.222.000, a na stvarima 1.270.000 $. Radi poređenja, šteta nastala jednodnevnim nemačkim bombardovanjem 1941. godine procenjena je na 1.100.000 $.

Propaganda Nedićeve vlade
-------------------------

*Glavni članak: Propaganda Nedićeve vlade*
Nedićeva propaganda plakat povodom savezničkog bombardovanje Beograda 1944.
Vlada narodnog spasa Milana Nedića je povodom bombardovanja vodila propagandu protiv zapadnih saveznika (Velike Britanije i Sjedinjenih Američkih Država) da bombarduju Srbiju samo da bi naneli štetu Srbima.

Na plakatima je često prikazivan krvoločni britanski premijer Vinston Čerčil. Na jednom od plakata, Čerčil je prikazan u lekarskom mantilu, sa papirom na kojem piše da su svi narodi dužni da Engleskoj daju sva blaga u miru, a svoje živote u ratu.

Nedićeva propaganda je optuživala Veliku Britaniju i SAD, kao i komuniste, da se nalaze u rukama ,,jevrejskih moćnika", koji upravljaju svetom.

Šablon:Disputed-section

U Srbiji se i dan danas u nekim krugovima Šablon:Who gaji stereotip da su saveznici bombardovali Srbiju namerno, bezrazložno, da bi naneli štetu Srbima. Pritom se prenebregava činjenica da su Saveznici vodili sveobuhvatnu kampanju sistematskog uništavanja nemačkih – a ne srpskih – uporišta na čitavom prostoru Balkana (od Rumunije do NDH).

Spomen groblje žrtava bombardovanja
-----------------------------------

U okviru kompleksa beogradskog Novog groblja, 1966. godine formirano je Spomen groblje stradalih u savezničkom bombardovanju Beograda na Uskrs, 16. aprila 1944. Autorka Spomen groblja bila je arhitekta Milica Momčilović. Petnaest mermernih ploča nalaze se na jedanaest ozidanih betonskih humki koje podsećaju na rovove u kojima su primarno sahranjivani postradali. Na posebnim pločama ispisana su imena 313 identifikavanih žrtava i podaci o 78 neidentifikovanih žrtava muškaraca, 71 žene i 16 dece.

Vidi još
--------

* Operacija Ratweek
* Beogradska operacija
* Balkansko ratno vazduhoplovstvo

Vanjske veze
------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Portal Beograd***  |

* Komnen Pijevac (Arhiv Jugoslavije), *Prva reagovanja predstavnika Vlade Kraljevine Jugoslavijena i anglo-američko bombardovanje Beograda 1944* Arhivirano 2009-12-17 na Wayback Machine-u

| * p
* r
* u
Drugi svjetski rat u Jugoslaviji |
| --- |
| Sukobljene strane | 

|  |  |
| --- | --- |
| Saveznici |  Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije  •  Komanda Srednjeg Istoka  •  Crvena armija |
| Osovina |  Wehrmacht  •  Italijani (do 1943.)  •  Bugari (do 1944.)  •  Ustaše i Domobrani  •  Nedićevci i Ljotićevci  •  Četnici ili JVuO (počeli kao Saveznici)  •  Slovenski domobrani  •  Balisti |

 |
| Vođe i vojskovođe | 

|  |  |
| --- | --- |
| Saveznici | Josip Broz Tito  • Arso Jovanović  • Peko Dapčević  • Koča Popović  • Sava Kovačević  • Ivo Lola Ribar  • Moša Pijade  • Kosta Nađ  • Edvard Kardelj  • Milovan Đilas  • Fitzroy MacLean  • Henry Maitland Wilson  • Fjodor Tolbuhin |
| Osovina | Alexander Löhr  • Maximilian von Weichs  • Franz Böhme  • Hans Felber  • Glaise-Horstenau  • Pirzio Biroli  • Mario Roatta  • Ante Pavelić  • Slavko Kvaternik  • Mladen Lorković  • Milan Nedić  • Dimitrije Ljotić  • Kosta Pećanac  • Dragoljub Mihailović  • Momčilo Đujić  • Pavle Đurišić  • Sekula Drljević  • Lav Rupnik |

 |
| Tok rata | 

|  |  |
| --- | --- |
| 1941.Ustanak | Aprilski rat  • Okupacija Jugoslavije  • Ustanak (u NDH  • u Crnoj Gori  • u Srbiji  • u Sloveniji)  • Bitka za Loznicu  • Užička republika  • Operacija Mačva  • Sastanak u Divcima  • Operacija Užice  • Pljevaljska bitka  • Olovo |
| 1942.Bihaćka Republika | Borbe za Istočnu Bosnu  • Operacija Trio  • Bitka na Kozari  • Pohod u Zapadnu Bosnu  • Bitka za Kupres  • Borbe za Livno  • Borbe za Jajce  • Operacija Alfa  • Bihaćka operacija  • Bihaćka republika |
| 1943.Kapitulacija Italije | Operacija Weiss  • Bitka za Prozor  • Bitka na Neretvi  • Ofanziva NOVJ u Lici  • Operacija Schwarz  • Bitka na Sutjesci  • Kapitulacija Italije  • Bitka za Split  • Bitka za Tuzlu  • Antiosovinska ofanziva JVuO (Višegrad)  • Bitka za Sanski Most  • Romelova ofanziva  • Bitka za Glinu  • Bitka za Livno  • Operacija Kugelblitz  • Zimske operacije |
| 1944.Bitka za Srbiju | Bitka za Ivanjicu  • Februarski pohod  • Operacija Bura  • Prodor NOVJ u Srbiju  • Desant na Korčulu  • Desant na Drvar  • Bitka za Podgorač  • Bitka za južnu Srbiju  • Andrijevička operacija  • Durmitorska operacija  • Operacija Ratweek  • Bitka na Jelovoj gori  • Bitka za Prijedor  • Bitka za Banja Luku  • Bitka za Brač  • Beogradska operacija  • Bitka za Travnik  • Batinska bitka  • Bitka za Koprivnicu  • Bitka za Knin  • Proboj Armijske grupe E iz Grčke  • Proboj četnika i Nemaca iz Srbije (iz Crne Gore)  • Četnička ofanziva u istočnoj Bosni |
| 1945.Oslobođenje | Sremski front  • Mostarska operacija  • Sarajevska operacija  • Bosanska golgota • Bitka na Lijevča polju  • Karlovačka operacija  • Riječka operacija  • Tršćanska operacija  • Bitka na Zelengori  • Blajburška predaja |

 |
| Ratni zločini (spisak osuđenih) | 

|  |  |
| --- | --- |
| Logori | Jasenovac  • Sajmište  • Banjica  • Jadovno  • Jajinci  • Topovske šupe  • Stara Gradiška  • Šabac  • Niš  • Lepoglava  • Jastrebarsko |
| Pokolji | Blagaj  • Vrginmost  • Drvar  • Grahovo  • Glina  • Skela  • Šabac  • Kraljevo  • Kragujevac  • Valjevo  • Novi Sad  • Drakulić  • Zabiokovlje  • Imotski-Ljubuški  • Gata  • Prozor  • Bijelo Polje  • Priboj-Pljevlja-Čajniče-Foča  • Vranić  • Rača  • Drugovac  • Blajburg |

 |
| Vidi još: Holokaust • Narodnooslobodilačka borba • Osovinske operacije • Saveznici i Jugoslavija • Napadi na garnizone NDH • Antipartizanske operacije u NDH • Kolaboracija četnika • Demografski gubici |