|  |
| --- |
| 
Ovaj članak je dio serije
**Istorija Srbije** |
| **Srednjovekovna Srbija** |
| Raška |
| Srpsko Carstvo |
| Moravska Srbija |
| Bitka na Kosovu |
| Srpska Despotovina |
| **Otomanska Srbija** |
| Smederevski sandžak |
| Austrijska Srbija 1717-39 |
| Prvi srpski ustanak |
| Drugi srpski ustanak |
| **Moderna Srbija** |
| Kneževina Srbija |
| Kraljevina Srbija |
| Srbija u prvom svetskom ratu |
| Kraljevina Jugoslavija |
| Nedićeva Srbija |
| SFR Jugoslavija |
| Socijalistička Republika Srbija |
| Srbija u jugoslovenskim ratovima |
| SR Jugoslavija |
| Srbija i Crna Gora |
| Republika Srbija

---

 |
| Istorija Vojvodine |
| Istorija Kosova

---

 |
| Ova kutijica: pogledaj • razgovor • uredi |

**Bela Srbija** ili **Bojka** (stgrč. *Βοικι* [*Boiki*] – Bojki), je bila oblast u Evropi koja je prema navodima vizantijskog cara Konstantina Porfirogenita (913—959) u spisu *„O upravljanju Carstvom"* (lat. *De administrando imperio*) bila prapostojbina Srba iz koje su oni krenuli na Balkansko poluostrvo. O položaju Bele Srbije postoje različite teorije. Jedna od ovih teorija Belu Srbiju smešta na područje današnje istočne Nemačke, gde je istorijski potvrđeno postojanje srpske kneževine i kraljevine između 7. i 10. veka, na području koje danas naseljavaju Lužički Srbi.

Položaj Bele Srbije
-------------------

Bela Srbija i Bela Hrvatska u 6. veku (oko 560. godine); prema knjizi Francisa Dvornika
Porfirogenit u svom delu kaže: *„Srbi vode poreklo od nekrštenih Srba, nazvanih i **Beli**, naseljenih sa one strane Turske (Mađarske), u kraju koji se kod njih naziva **Bojki** (Bojka), gde im je u susedstvu i Franačka, isto kao i velika Hrvatska (jug današnje Poljske i Šleska), ona nekrštena, koja se naziva i **Bela**. Tamo su dakle ovi Srbi od davnine nastanjeni"*.

Sam termin *Bojka* ali i njen tačan položaj do danas nisu razrešeni i na snazi su tri pretpostavke koje je smeštaju:

* zapadno od *Bele Hrvatske* na prostor severne Češke i Lužice
* istočno od *Bele Hrvatske* na prostor istočnog Zakarpatja odnosno na severozapad današnje Ukrajine
* na područje današnje Poljske (gornji tok Visle i Odre)

### Položaj Bele Hrvatske

*Glavni članak: Bela Hrvatska*
Prema navodima Porfirogenita u istom delu, *Bela Hrvatska* se takođe nalazi iza *Turske* (Mađarske), graniči se sa *Belom Srbijom*, nalazi se pored Franačke, a njeni stanovnici su u sukobu sa Bavarcima i Pečenezima. Smeštanje iza Mađarske, locira *Belu Hrvatsku* u Zakarpatje, dok je sukobi sa Bavarcima i blizina Franačke smeštaju na prostor današnje Češke, ali problem nastaje u pominjanju napada Pečenega na nju, pošto su oni boravili u istočnom Zakarpatju.

Pored Porfirogenitovog spisa, još nekoliko dokumenata iz srednjeg veka pominju *Belu Hrvatsku* i na osnovu njih se ona može smestiti u gornji tok Visle oko Krakova. Na osnovu ovoga, Ferjančić u svojim komentarima Porfirogenitovog dela u prilog toj tezi navodi i da je jedino ta oblast u Porfirogenitovo doba bila nekrštena na zapadnoslovenskom području. On pored toga navodi da je sam car kada je pominjao napade Pečenega, verovatno pojam *Bele Hrvatske* proširio na celokupnu prvobitnu Češku državu pod Boleslavom I (929—967) koji je oko 940. godine ovladao Krakovskom oblašću, dok se pisanje Porfirogenitovog dela smešta oko 949. godine. Na taj način se položaj *Bele Hrvatske* jasno lokalizuje u gornji tok Visle oko današnjeg Krakova, čime se stvara jasno polazište za određivanje položaja *Bele Srbije*.

Značenje termina Bojka
----------------------

Sam termin *Bojki* odnosno *Bojka* koji pominje car u svom delu nije do danas definitivno razrešen, iako je na snazi nekoliko različitih tumačenja koja idu u prilog jednoj ili drugoj tezi o položaju *Bele Srbije*.

U prilog zapadnoj tezi idu izvođenja termina *Bojka* od:

* skraćenog i iskvarenog oblika , što je srednjovekovni naziv za današnju Češku (*Bohemska*)

U prilog istočnoj tezi, idu izvođenja termina *Bojka* od:

* rusinskog plemena *Bojki*, koje je živelo u Istočnoj Galiciji

Vladari
-------

Prema Porfirogenitu, Srbi su u Beloj Srbiji imali vladara, čija su dva sina nasledila od oca vlast nad Srbijom, a jedan od njih, preuzevši polovinu naroda, preselio se na Balkan. Prema nekim mišljenjima, ova dva brata su bili sinovi kneza Dervana.

Sumnje u Porfirigenitova kazivanja
----------------------------------

Jedan broj naučnika u 19. i 20. veku je odbacivao Porfirogenitove navode o seobi Srba i Hrvata kao izmišljotine. Među ove naučnike su spadali Ernst Dimler, Franjo Rački, Vatroslav Jagić, Konstantin Jireček i Džon Bjuri. Prema njihovim teorijama, seoba Srba i Hrvata nije usledila kao poseban talas, kako priča Porfirogenit, već su se oni naselili zajedno sa ostalim Južnim Slovenima, koji su stigli na Balkan u doba Avarske dominacije.

Dimler drži da su se Srbi i Hrvati nasilno naselili zajedno sa drugim Južnim Slovenima, a da je priča o njihovom doseljenju zvanična teorija, po kojoj se svi narodi dospeli na teritoriju Vizantijskog carstva, silom ili milom, tu nalaze carevom voljom. Dok je Dimler dopuštao da je seoba Hrvata i Srba usledila kao poseban talas seobe Slovena na Balkan, Jagić je osporavao i taj podatak, navodeći argument da su srpsko-hrvatska narečja činila celinu sa ostalim južnoslovenskim narečjima oko njih. Po Jagiću, car je čuo nešto o Hrvatima i Srbima iza Karpata, o Hrvatima oko Krakova i u Češkoj i za polapske Srbe, pa je na osnovu sličnosti tih imena zaključio da dalmatinski Srbi i Hrvati vode poreklo od severozapadnih Srba i Hrvata, te je izmislio njihove prapostojbine Belu Hrvatsku i Srbiju iz kojih su se oni tobože doselili.

Jireček je smatrao da su Srbi i Hrvati u vekovima pre seobe mogli stanovati iza Karpata, ali i on drži da su se u doba seobe nalazili među Avarima u Panoniji i da su bili Jugosloveni. Dok se o Beloj Hrvatskoj mogu naći podaci i u drugim izvorima 9. i 10. veka, o Beloj Srbiji nema drugih podataka sem u Porfirogenitovom spisu.

Ova učenjačka škola, koja bi se mogla nazvati Dimlerovom, osporava i da su Srbi ikada stanovali u Makedoniji i da ime grada Servija potiče od Srba. U drugu ruku, ovi naučnici ne mogu da objasne odakle potiče toponim Servija u Makedoniji. Oni takođe osporavaju Porfirogenitov podatak da su Srbi još od doseljenja zaposeli ceo jugozapadni deo provincije Dalmacije, već smatraju da su se Srbi isprva nastanili u brdskoj Srbiji ili Raškoj, a da je srpsko ime kasnije rašireno nad okolnim slovenskim plemenima tokom rasta raške države.

Među branioce Porfirogenita spadaju Vjekoslav Klaić, Natko Nodilo, Niko Županič i Ljudmil Hauptman.

Galerija
--------

* Seoba Srba na Balkan u 7. veku, prema mišljenju o položaju Bele Srbije u Lužici i PolabljuSeoba Srba na Balkan u 7. veku, prema mišljenju o položaju Bele Srbije u Lužici i Polablju
* Seoba Srba na Balkan u 7. veku, prema mišljenju o položaju Bele Srbije u današnjoj zapadnoj UkrajiniSeoba Srba na Balkan u 7. veku, prema mišljenju o položaju Bele Srbije u današnjoj zapadnoj Ukrajini
* Dervanova Srbija, 7. vek; jedna od mogućih lokacija Bele SrbijeDervanova Srbija, 7. vek; jedna od mogućih lokacija Bele Srbije

Vidi još
--------

* Dervanova Srbija
* Hipoteze o nejužnoslovenskom poreklu Srba
* Doseljavanje Srba na Balkansko poluostrvo

Literatura
----------

* Vujić, Sava S; Basarić, Bogdan M (1998). *Severni Srbi (ne)zaboravljeni narod: etnikum koji preživi svaku propast*. Sava S. Vujić-Bogdan M. Basarić. ISBN 978-86-901945-1-3.
* Vukcevich, Ivo. *Croatia: Ludwig von Gaj and the Croats are Herrenvolk Goths Syndrome*. Xlibris Corporation. str. 1-. ISBN 978-1-4797-6666-6.
* Jan Brankačk, Lužički Srbi u srednjem veku - osnovne linije za njihovu istoriju od VI do XII veka
* Reuter, Timothy (1992). *The Annals of Fulda: Ninth-century Histories*. Manchester University Press. str. 32-. ISBN 978-0-7190-3458-9.
* The An nals of St. Ber tin (839) and Chacanus of the Rhos
* ANNALES VEDASTINI
* Medieval Sourcebook: Annals of Xanten, 845-853

### Primarni izvori

* Konstantin Porfirogenit, *„O upravljanju Carstvom"* (glava 32.)

### Naučni radovi

* (Božidar Ferjančić), *„Vizantijski izvori za istoriju naroda Jugoslavije "*, (fototipsko izdanje originala iz 1959) Beograd. 2007. ISBN 978-86-83883-08-0. pp.
* *„Seoba Srba i Hrvata na Balkan"*, Narodna enciklopedija srpsko-hrvatsko-slovenačka, članak napisao Dragutin Anastasijević.