**Gardoš** je gradsko naselje i uzvišica u Beogradu, koje se nalazi na teritoriji opštine Zemun.

Istorijat
---------

Na osnovu arheoloških iskopavanja na području Gardoša i Zemuna utvrđeno je da se na ovom području živelo već u doba starčevačke i vinčanske kulture.

U Antičko doba u ravnici ispred uzvišica Gardoš, Ćukovac i Kalvarija prostiralo se rimsko naselje Taurunum.

Dolaskom Slovena na Balkan to naselje prema zemunicama dobija naziv Zemun. U Srednjem veku na uzvišici iznad Zemuna sa desne obale Dunava podiže se utvrđenje koje ima za cilj kontrolu saobraćaja Dunavom. Vremenom se oko utvrđenja pormira naselje.

Na osnovu istorijskog istraživanja naziv Gardoš ima koren slovenskog porekla tj. izmenjen oblik slovenske imenice „grad" kojoj su Mađari kasnije dodali nastavak OŠ. Prema drugom tumačenju Gar-doš predstavlja groblje, što nije bez osnova jer su tu nađeni grobovi još iz keltskog doba. Predmeti nađeni tokom arheoloških istraživanja, oruđa i oružje napravljenih od glačanog kamena i kostiju, keramičko posuđe i ukrasi nalaze se i čuvaju u Zavičajnom muzeju u Zemunu (Špirtina kuća).

Lokacija
--------

Gardoš je jedno od nekoliko malih naselja koje čine centar Zemuna, nekadašnjeg grada, a danas gradske opštine. Gardoš se graniči sa naseljima Ćukovac, Donji Grad i Gornji Grad. Ograničeno je ulicama Glavna, Trg Branka Radičevića Cara Dušana, Nade Dimić, Sibinjanin Janka, Sinđelićevom, Njegoševom i Karamatinom. Samo naselje presecaju sledeće ulice: Gardoška, Stara, Visoka, Grobljanska i Strma. S obzirom da naselje nema kišnu kanalizaciju odvod atmosverskih padavina se odvija stepeniština, ulicama i površinskim kanalima koji se često koriste i za pešački saobraćaj. Pored naselja na brdu se nalazi i zemunsko groblje.

Karakteristike naselja
----------------------

Gardoš se nalazi na istoimenom brdu, jednom od tri brda na kojima je razvijeno staro gradsko jezgro Zemuna. Druga dva brda su Ćukovac i Kalvarija, stvarajući brdovite formacije u obliku polumeseca. Gardoš je pre svega bila tvrđava oko koje se formiralo stambeno naselje i poznato je po svojim kratkim i uskim ulicama i stepeništima. Naselje je dobilo ime po brdu Gardoš.

U podzemlju brda nalazi se mreža podzemnih laguma, koja datira iz perioda austrijske vladavine u Zemunu. Ovi lagumi povezuju Ćukovac, Muhar i Gardoš. Naselju Gardoš kao i Zemunskom groblju danas preti opasnost od klizišta prouzrokovanih neadekvatnom gradnjom, nemanju kanalizacije i lagumima koji su ispod njega iskopani a koji se danas ne namenski koriste što povećava nestabilnost terena 

### Galerija naselja

* Ulica Sinđelićeva na GardošuUlica Sinđelićeva na Gardošu
* Ulica Grobljanska na GardošuUlica Grobljanska na Gardošu
* Ulica Visoka na GardošuUlica Visoka na Gardošu
* Ulica Stara na GardošuUlica Stara na Gardošu
* Stepenište na GardošuStepenište na Gardošu
* Stepenište na GardošuStepenište na Gardošu
* Pogled na Zemun sa GardošaPogled na Zemun sa Gardoša
* Pogled na Dunav sa GardošaPogled na Dunav sa Gardoša
* Pogled na GardošaPogled na Gardoša
* Gardoška ulicaGardoška ulica
* Gornji deo SinđelićeveGornji deo Sinđelićeve
* Čunarska ulicaČunarska ulica
* Da se ne zalutaDa se ne zaluta
* Amfiteatar letnje pozornice na GardošuAmfiteatar letnje pozornice na Gardošu
* Letnja pozornica na GardošuLetnja pozornica na Gardošu
* Strma ulicaStrma ulica
* Stepenišni nastavak Strme uliceStepenišni nastavak Strme ulice
* Ulaz u jedan od mnogobrojnih lagumaUlaz u jedan od mnogobrojnih laguma

Kultura na Gardošu
------------------

Svake godine (od 2002. godine) u periodu od početka jula do kraja avgusta meseca, na Letnjoj pozornici Gardoš u Zemunu se odvija kulturna manifestacija „Leto na Gardošu" u okviru koje se izvode pozorišne predstave, programi za decu, koncerti i performansi. Na mestu gde se danas nalazi letnja pozornica, dok nije izgrađena sportska hala „Pinki", nalazila se arena sa ringom na kome je bokserski klub sportskog društva „Jedinstvo" iz Zemuna organizovalo bokserske mečeve.

Spomenici kulture na Gardošu
----------------------------

Gardoš je bogat spomenicima kulture:

* Zemunska tvrđava sa Milenijumskom kulom poznatijom kao kulom Sibinjanin Janka
* Nikolajevska crkva u Zemunu
* Kuća Burovca na Gardošu
* Crkav Sv. Dimitrija (Hariševa kapela)
* Zemunsko groblje na Gardošu

  

### Galerija znamenitosti

* Milenijumska kula sa ostacima tvrđaveMilenijumska kula sa ostacima tvrđave
* Ostaci okrugle kule na gardoškoj citadeliOstaci okrugle kule na gardoškoj citadeli
* Nikoloajevska crkvaNikoloajevska crkva
* Hariševa kapela na GardošuHariševa kapela na Gardošu
* Zemunsko groblje na GardošuZemunsko groblje na Gardošu

Vidi još
--------

4

Literatura
----------

1. Petar St. Marković, Zemun od najstarijih vremena do danas, Štamparija Jove Karamate, Zemun, 1896. god.
2. Gojko Desnica, Zemun i prvi ustanak (1804-1813), Književni klub „Zemun", Zemun, 1975.
3. D.Bukvić, Problem zemunskog počivališta. Politika 28. 10. 2012. ISSN 0350-4395
4. Muzej grada Beograda, Godišnjak grada Beograda - Knjiga 23 - 62. stranica 1976. god.
5. Željko Škalamera, Staro jezgro Zemuna, tom 5. Zavod za zaštitu spomenika kulture grada, 1966. god.

Spoljašnje veze
---------------

* Plan Grada-Donji Grad Zemun
* Kula na Gardošu Arhivirano 2011-07-04 na Wayback Machine-u
* Zemunska milenijumska kula Gardoš Arhivirano 2011-01-20 na Wayback Machine-u
* KULA GARDOŠ Arhivirano 2019-04-14 na Wayback Machine-u
* Fotografije Gardoša Arhivirano 2012-11-13 na Wayback Machine-u
* Leto na Gardosu
* Gardos in Zemun Arhivirano 2012-10-06 na Wayback Machine-u
* Simbol Zemuna Arhivirano 2016-03-04 na Wayback Machine-u

| * p
* r
* u
Gradske četvrti i prigradska naselja Zemuna |
| --- |
| Gradske četvrti | ***Gornji Grad*** (Gardoš • Železnička Kolonija • Kalvarija • Kolonija Zmaj • Novi Grad • Sava Kovačević • Sutjeska • Ćukovac) 
***Donji Grad*** (Zemunski Kej • Retenzija) |
| Prigradska naselja | 13. Maj • Altina • Vojni Put • Goveđi Brod • Zemun Polje • Kamendin • Mala Pruga • Nova Galenika • Plavi Horizonti |
| Ruralna naselja | Batajnica (Crveni Barjak • Šangaj) • Ugrinovci (Busije • Grmovac) |