recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Zemlje Istočnog bloka; Jugoslavija i Albanija, koje su naknadno izašle iz bloka, označene su posebno
**Istočni blok**, rjeđe **Komunistički blok** ili **Sovjetski blok**, naziv je koji se koristi za grupu komunističkih država koja je u drugoj polovici 20. vijeka postojala u današnjoj Centralnoj i Istočnoj Evropi. Činio ga je Sovjetski Savez i države gdje su u nekoliko godina nakon završetka drugog svjetskog rata uspostavljeni komunistički ili prosovjetski režimi - Poljska, Čehoslovačka, Mađarska, Rumunjska, Bugarska te Njemačka Demokratska Republika (nastala od sovjetske okupacijske zone u poraženoj Njemačkoj).

Bloku su od početka pripadale i Jugoslavija i Albanija, ali su obje izašle iz Istočnog bloka - Jugoslavija zbog raskola Tita sa Staljinom 1948. godine, a Albanija zato što se tokom kinesko-sovjetskog raskola opredijelila za maoističku NR Kinu.

Blok je u formalnom smislu bio organiziran preko ekonomske organizacije Savjet za uzajamnu ekonomsku pomoć (SEV), uspostavljene 1949. godine, te vojne organizacije Varšavskog pakta, uspostavljene 1955.

Prestanak postojanja
--------------------

Blok je *de facto* prestao postojati nakon revolucija 1989. godine, kada su u zemljama Istočne Evrope uspostavljeni antisovjetski i antikomunistički režimi, odnosno neposredno pred raspad SSSR-a 1991.

Prošireno značenje
------------------

Ponekad se u Istočni blok ubrajaju i neevropske zemlje koje su tokom Hladnog rata bile u čvrstom političkom savezu, odnosno ideološki bliske SSSR-u, kao što su Vijetnam, Kuba, Južni Jemen i Etiopija. Za njih se ponekad koristi izraz Drugi svijet.
**Kamenolom** ili ***majdan***, je naziv za mjesto gdje se reže i iskapa kamene blokove ili vadi agregat (pijesak, šljunak, drobljeni kamen).

Karakteristike
--------------

Proizvodi kamenoloma koji se bavi građevinskim kamenom imaju oblik prizme, ili blokova, tako se vadi i prodaje mramor, granit, vapnenac, pješčenjak i škriljevac. Nakon rezanja i poliranja, ti materijali se koriste kod izgradnje građevina i spomenika, ali i za izradu dekorativne plastike koja se koristi kod eksterijera i enterijera građevina. Veliki kameni blokovi režu se i iskapaju na vrlo specifičan način, za koji je potrebno puno vremena i dosta novaca da se oslobade od okolnih stijena.

Pijesak, šljunak, i sitni drobljeni kamen, vade se i prerađuju standardnim rudarskim tehnikama, tucanik se koristi kao agregat za beton, ili kao podloga kod izgradnje cesta, a vapnenac za izradu kalupa kod lijevanja metala iz visokih peći i za primjenu u kemijskoj industriji. Kod tehnika vađenja se koriste tehnike bušenja, miniranja i komadanja stijena. Primjenom eksploziva može se sa samo jednom eksplozijom proizvesti do 20.000 tona lomljenog kamena. Nakon tog se sitima taj isti kamen, može selektirati i tako pripremati za prodaju.

Izvori
------

1. ↑  „*Quarry*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 22. 03. 2014.

Vanjske veze
------------

* *Quarry* na portalu Encyclopædia Britannica (`nl`)
| **Bairros Cariocas**
 |
| **Rio de Janeiro**

---

**Južna zona**
Arpoador | Botafogo | Catete | Copacabana | Cosme Velho | Flamengo | Gávea | Glória | Humaitá | Ipanema | Jardim Botânico | Lagoa | Laranjeiras | Leblon | Leme | Santa Teresa | São Conrado | Urca

---

**Zone Rio de Janeira**

---

Središte | Južna zona | Sjeverna zona | Zapadna zona | Otoci | Favele

---

 |

**Jardim Botânico** (na portugalskom znači: *Botanički vrt*) je četvrt u južnoj zoni Rio de Janeira. Istočno od ove četvrti se nalazi laguna Rodrigo de Freitas, južno Leblon, jugozapadno Gávea i sjeveroistočno Humaitá. Na zapadnoj strani četvrti se nalaze brda, a među njima i Corcovado.

Četvrt naseljava uglavno srednja i visoka srednja klasa stanovništva Rija, prilično je udaljen od svih favela u Riju, pa je zbog toga na cijeni. Glavna ulica u četvrti je ulica Jardim Botânico.

Četvrt ima raznovrsnu arhitekturu. Stare građevine su i dalje u dobrom stanju i ne zamjenjuju se novim, a pojavljuju se i nove građevine sa modernom arhitekturom, tako da četvrt ima duh modernog zajedno sa tradicionalnim. Na zapadnim padinama se nalaze neke od najljepših obiteljskih rezidencija u Riju.

Geografija
----------

Najuočljiviji u ovoj četvrti su park Lage i botanički vrt, koji daju pečat zelenila u čitavoj četvrti. Četvrt je dobila ime po botaničkm vrtu Rio de Janeira, koji je nasto 1808. godine, kao i većina drugih objekata, kada se plemstvo, zajedno sa kraljem Joãom VI. od Portugala, preselilo iz Portugala u Brazil. U produžetku botaničkog vrta, nalazi se park Lage na površini od 52 hektara, u kojem se nalazi stara rezidencija obitelji Lage. Osim zelenila ove dvije velike površine, okolna brda pružaju dodatno zelenilo. Zajedno sa vegetacijom, blizina lagune Rodrigo de Freitas čini da temperatura u ovoj četvrti je dosta ugodnija od ostatka grada.

Društvo i sport
---------------

U ovoj četvrti se nalaze mnoga društva i klubovi:

* sjedište Brazilskog kluba džokeja
* sjedište nogometnog kluba Botafogo
* sjedište nogometnog kluba Vasco da Gama
* društvo Hipika Brazila
* sjedište vojnog sportskog društva
* sjedište mornaričkog sportskog društva

Privreda
--------

U ovoj četvrti, točnije u glavnoj ulici Jardim Botânico, se nalazi i sjedište najveće brazilske TV kuće Rede Globo de Televisão.

Vanjske veze
------------

***Jardim Botânico (Rio de Janeiro)*** na Wikimedijinoj ostavi

* Park *Lage* Arhivirano 2006-07-07 na Wayback Machine-u
* Botanički vrt Arhivirano 2015-12-17 na Wayback Machine-u
* karta na Googleu
**Jennersdorf** (mađarski: *Gyanafalva*, slovenski: *Ženavci*) je grad na jugu Austrije od 
4,078 stanovnika.

Jennersdorf je administrativni centar Okruga Jennersdorf.

Geografske karakteristike
-------------------------

Jennersdorf leži na krajnjem jugu Gradišća u dolini rijeke Raba, nedaleko od mađarsko - slovenske granice.

Historija
---------

Jennersdorf je prvi put dokumentiran 1187. u buli pape Urbana III.. Čitav srednji vijek sve do 1848.bio je feud ugarskog samostana Szentgotthárd. 

Jennersdorf je status grada dobio tek 1977.

Znamenitosti
------------

Najveća znamenitost Jennersdorfa je neogotička parohijska crkva podignuta od 1780 do 1800.

Privreda
--------

Od industrije Jennersdorf ima tvornicu tekstila i kože a ostali rade u građevinarstvu.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „Austria: Burgenland" (engleski). City population. Pristupljeno 02. 02. 2016.
2. 1 2 3 4 5 6  „*Jennersdorf*" (engleski). Austria-Forum. Pristupljeno 02. 02. 2016.

Vanjske veze
------------

***Jennersdorf*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Službene stranice grada Jennersdorfa* Arhivirano 2016-02-28 na Wayback Machine-u (`de`)
Clodia u "Promptuarii Iconum Insigniorum "
**Klodija Pulhra** (*Clodia Pulchra*, 57/56. pne. - ?), također poznata i kao **Klaudija** (*Claudia*), bila je Drevni Rim|rimska plemkinja iz sredine 1. vijeka pne. najpoznatija kao prva supruga Oktavijana.

Bila je kćer popularskog vođe Publija Klodija i Fulvije. Nakon Klodijeve smrti očuh joj je postao Marko Antonije. Nakon što su Antonije i Oktavijan godine 43. pne. sklopili Drugi trijumvirat, Fulvija je predložila se taj savez dodatno podupre Oktavijanovim brakom za njenu kćer i Antonijevu pokćerku. Istovremeno je treći trijumvir Lepid predložio svoju nećaku Serviliju. Oktavijan se na kraju odlučio za Klodiju.

Brak je kratko potrajao jer se oko godine 41. pne. Oktavijan odlučio od nje razvesti kako bi se oženio za Skriboniju, rodbinski povezanu sa Sekstom Pompejem s kojim je tada pokušao sklopiti savez. Brak između Oktavijana i Klodije nije bio nikada konzumiran, te je nakon razvoda Fulviji poslao pismo u kojem je izvještava da joj kćer vraća "u besprijekornom stanju". Fulvija se, međutim, našla smrtno uvrijeđenom te je zajedno sa Lucijem Antonijem skovala plan da Oktavijana svrgne s vlasti u Rimu. Taj je plan doveo do kratkotrajnog Peruzinskog ili *Fulvijinog rata* koji je završio Fulvijinim porazom i izgnanstvom. Što se dogodilo s njenom kćerkom, nije poznato.

Napomene
--------
Kalorije
--------

Kalorija je jedinica za energiju. Ono što mnoge vrlo često buni je to što se termin "kalorija" odnosi na dve vrste kalorija. Velike i male kalorije.  

**Velika "kalorija"** je količina energije, ili toplote, koja je potrebna da podigne temperaturu 1 grama vode po kilogramu na 1 stepen Celzijusa (1,8 stepeni Farenhajta). Jedna velika kalorija jednaka je 4.184 džula. Ovaj termin se obično koristi u merenju energije i hrane, a pojavljuje se na etiketama proizvoda u "kilokalorijama".  

**Mala "kalorija"** je količina energije ili toplote koja je potrebna da bi se podigla temperatura 1 grama vode za 1 stepen Celzijusa (1,8 stepeni Farenhajta). Jedna mala kalorija jednaka je 0.004184 džula. 

Mi smo skloni da kalorije povezujemo isključivo sa hranom, da bi razumeli da se kalorije mogu prikazivati i za još mnogo toga, zanimljiv je podatak da 4 litre benzina imaju čak 31.000.000 kalorija.
450 grama masne naslage ima 3500 kalorija. Da bi izgubili pola kilograma nedeljno, potrebno je da dnevno unosite 500 kalorija manje nego što trošite.

Opseg dnevnog sagorevanja kalorija za manje aktivne i starije ljude je 1600 kalorija, a za one više aktivne 2800.

### Brojanje kalorija

Ljudskim bićima je potrebna energija da bi preživeli-da dišu, kreću se, da bi im funkcionisali organi, da bi krv cirkulisala... - a ova energija dolazi iz hrane.  

Broj kalorija u hrani je mera koja pokazuje koliko potencijalne energije hrana poseduje.  

1 gram ugljenih hidrata ima 4 kalorije.1 Gram proteina ima 4 kalorije. 1 gram masti ima 9 kalorija. Jelo je konbinacija ova tri sastojka. Dakle ako znate koliko ugljenih hidrata, koliko proteina i koliko masti neka namirnica sadrži, možete izračunati koliko ona kalorija, odnosno energije ima.  

Naša tela sagorevaju kalorije kroz metabolički proces čime enzimi pretvaraju ugljene hidrate u glukozu i druge šećere, masti u glicerol i masne kiseline a proteine u amino kiseline. Ovi molekuli se zatim kroz krvotok transportuju do naših ćelija, gde se apsorbuju za neposrednu upotrebu ili se šalju u završnu fazu metabolizma u kojoj reaguju sa kiseonikom kako bu oslobodili svoju uskladištenu energiju.

### Primer tablice kalorija

| Namirnica (100g) | Proteini | Ugljeni hidrati | Masti | Voda | Br. kalorija |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Feta sir | 14.21 | 4.21 | 21.32 | 55.22 | 264 |
| Jaje, sveže | 12.58 | 0 | 9.94 | 76.15 | 143 |
| Suncokretovo ulje | 0 | 0 | 99.9 | 0 | 884 |
| Pileća jetra kuvana | 22 | 1 | 4 | 66.81 | 167 |
| Mesni narezak | 12.59 | 2.33 | 32.16 | 49.28 | 353 |
| Jabuka, sirova | 0.27 | 12.76 | 0.13 | 86.67 | 48 |
| Pomorandža, sirova | 0.94 | 11.75 | 0.12 | 86.75 | 47 |
| Breskva, sirova | 0.91 | 9.54 | 0.25 | 88.87 | 39 |
| Svinjska jetra, kuvana | 26.02 | 3.76 | 4.4 | 64.32 | 165 |
| Svinjska pečenica | 29.86 | 0 | 8.11 | 61.09 | 201 |
**Jemmal** (arapski: جماّل / Jammāl) je grad i općina od 50,275 stanovnikana istoku Tunisa u Vilajetu Monastir.

Geografske karakteristike
-------------------------

Jemmal leži u Tuniskom Sahelu, udaljen 18 km južno od administrativnog centra Monastira i 28 km od centra Sousse.

Historija
---------

Jemmal se razvio kao sufistički centar Tuniskog Sahele tokom 19. vijeka oko velike džamije i medrese posvećene lokalnom svecu.

Općina Jemmal osnovana je u vrijeme Francuskog protektorata u Tunisu 19. februara 1921.

Privreda
--------

Pored stare ciglane iz vremena protektorata Jemmal ima i pogone tekstilne industrije.
Okolica je zasađena maslinama pa grad ima i dva festivala u njihovu čast.

Izvori
------

1. 1 2  „*Tunisia, Republic of Tunisia*" (engleski). City population. Pristupljeno 5.12. 2019.
2. ↑  „*Localisation géographiquel*" (francuski). Commune de Jemmel. Pristupljeno 5.12. 2019.
3. ↑  „*Histoire de la municipalité*" (francuski). Commune de Jemmel. Pristupljeno 5.12. 2019.

Vanjske veze
------------

***Jemmal*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Commune de Jemmel* (`fr`)
„Pharsalus" preusmjerava ovdje. Za ostala značenja, v. Pharsalus (razvrstavanje).

**Farsala** (grčki: ), u antici poznat kao **Farsal** (starogrčki: , 'Pharsalos ili latinski: ) je grad u Grčkoj, smješten u južnoj Tesaliji. Nalazi se u južnom dijelu Prefekture Larisa gdje predstavlja jedan od najvećih gradova. Preko stare ceste GR-3 je povezan sa Larisom i Lamijom a preko GR-30 aa Karditsom i Volosom. Auto-putevi GR-1/E65 i E75 vode istočno od grada. Na jugu se nalazi nekoliko planinskih lanaca, dok je na sjeveru Tesalijska ravnica, na istoku su brežuljci, dok se u središtu nalaze Farsalijska polja. Farsala se nalazi jugoistočno od Karditse, južno od Larise, zapadno od Volosa i sjeverno od Lamije.

Predstavlja ekonomsko i poljoprivredno središte provincije. Stanovništvo je uglavnom ruralno i bavi se uzgajanjem pamuka, a dio je zaposlen u tekstilnoj industriji. Farsala je također poznata po lokalnoj kuhinji, odnosno specifičnoj vrsti halve. Godine 2006. je imala 13.500 stanovnika.

Eksterni linkovi
----------------

* The official site of Farsala. Arhivirano 2012-06-17 na Wayback Machine-u (`el`)
* Livius.org: Pharsalus (in antiquity)
* Koordinate: 39°17′32″N 22°23′11″E﻿ / ﻿39.29222°N 22.38639°E﻿ / 39.29222; 22.38639
Calpurnia u "Promptuarii Iconum Insigniorum "
**Kalpurnija Pizonis** (*Calpurnia Pisonis*, 1. vijek pne.) bila je rimska plemkinja iz doba kasne Rimska Republike, najpoznatija kao treća i posljednja supruga, odnosno udovica Julija Cezara.

Bila je kći političara Lucija Kalpurnija Pizona Cezonina. Cezar se za nju oženio godine 59. pne. nedugo nakon razvoda od Pompeje, kompromitirane prilikom skrnavljenja svetkovine Bona Dee. Historičari drže da je u pitanju politički brak, odnosno da je njime Cezar htio steći saveznika koji će zastupati njegove interese dok se bori u galskim ratovima. Brak se održao, iako se Cezonin za vrijeme građanskog rata distancirao od Cezara i nije krio pro-pompejske simpatije. U njemu nije bilo djece.

Kada je 15. marta 44. pne. Cezar ubijen, Kalpurnija je njegove najvažnije dokumente, uključujući oporuku, predala Marku Antoniju, omogućivši mu da konsolidira redove cezarovske stranke. Historijska tradicija, na koju se pozivaju neki antički izvori,  tvrdi da je Kalpurnija imala vizije o tome da će joj muž biti ubijen te ga bez uspjeha pokušala upozoriti na predstojeći atentat. Također je pokušala nagovoriti Decima Junija Bruta Albina da Senatu poruči da se raziđe zbog Cezarove navodne bolesti, ali se Cezar pojavio prije Albinovog dolaska.

Nakon Cezarove smrti se nikada nije udavala.

Njen mlađi brat Lucije Kornelije Pizon je postao važan funkcionar i čovjek od povjerenja careva Augusta i Tiberija.

U popularnoj kulturi
--------------------

S obzirom da je atentat na Julija Cezara inspirirao brojne umjetnike i književnike, Kalpurnija se pojavljuje kao lik u brojnim umjetničkim djelima. Među njima je vjerojatno najpoznatija Shakespeareova tragedija *Julije Cezar*; u njenoj filmskoj adaptaciji iz 1953. godine je lik Kalpurnije tumačila Greer Garson.

U za Shakespearea nevezanim filmovima i TV-serijama na temu Cezara se ističu sljedeći portreti:

* američka glumica Gertrude Michael u De Milleovom filmu *Cleopatra* iz 1934. godine;
* britanska glumica Joan Sims u parodijskom filmu *Carry On Cleo* iz 1964. godine;
* italijanska glumica Valeria Golino u mini-seriji *Julije Cezar* iz 2002. godine;
* britanska glumica Haydn Gwynne u TV-seriji *Stari Rim* iz 2005. godine.

Izvori
------

1. ↑  *Vita Caesaris*, poglvalja 19–24, opisuje atentat na Cezara; izvodi su citiorani u „The Assassination of Julius Caesar, 44 BC". *EyeWitness to History*. Pristupljeno 9 November 2005. . Za procjenu Nikolaja i njegove vjerodostojnosti v. Sihler, E.G. *Annals of Caesar: A Critical Biography with a Survey of the Sources* (New York : G. E. Stechert, 1911), pp. 293–4
**Južna Holandija** (holandski: *Zuid-Holland*) je jedna od dvanaest nizozemskih provincija. Nalazi se na zapadu zemlje.

Geografija
----------

Glavni grad provincije je Den Hag, najveći je Rotterdam, a ostali veći gradovi su Leiden, Delft, Alphen aan den Rijn, Dordrecht, Gouda, Katwijk, Vlaardingen, Westland, Zoetermeer i Capelle aan den IJssel. Južna Holandija na sjevera graniči sa Sjevernim morem i provincijom Sjevernom Holandijom, na istoku s Utrechtom i Gelderlandom, a na jugu sa Sjevernim Brabantom i Zeelandom. Provinciju oplakuju rijeke Lek, Waal (rukavac Rajne) i Maas. Dobar dio zemlje provincije su otoci ili nekadašnji otoci, među kojima su najveći Dordrecht, IJsselmonde, Hoeksche Waard, Voorne-Putten i Goeree-Overflakkee.

Sve do 1840. Južna Holandija kao provincija nije postojala, već je bila južni dio historijske regije Holandije po kojoj je i cijela zemlja dobila ime. Ona je navedene godine podjeljena na dvije provincije, Južnu i Sjevernu Holandiju. Južna Holandija ima površinu od 2871 km² i 3,455.097 stanovnika (popis 2007). Privredno najrazvijeni provincije je područje oko grada Rotterdama i kraj uzvodno uz rijeku Maas gdje je podignuta najveća evropska luka i velika industrijska zona Europoort.

Vanjske veze
------------

***Južna Holandija*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice provincije (`nl`)
* *Zuid-Holland* na portalu Encyclopædia Britannica (`en`)

| * p
* r
* u
Nizozemske pokrajine |
| --- |
| 
 Drenthe **•**  Flevoland **•**  Friesland **•**  Gelderland **•**  Groningen **•**  Limburg **•**  Sjeverni Brabant **•**  Sjeverna Holandija **•**  Overijssel **•**  Južna Holandija **•**  Utrecht **•**  Zeeland  |  |

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 244993536
* LCCN: n79127971
* GND: 4078025-9
* BNF: cb11951419n (podaci)

 |
**Katrineholm** je grad od 21,993 stanovnika u sredini Švedske, on je i administrativni centar Općine Katrineholm od 32,428 stanovnika.

Geografske karakteristike
-------------------------

Katrineholm leži u Grofoviji Södermanland, na rijeci Nyköpingsån, u kraju okruženom brojnim jezerima, udaljen oko 144 km jugoistočno od glavnog grada Stockholma.

Historija
---------

Katrineholm je noviji grad koji je povelju o statusu grada dobio tek 1917. Taj kraj bio je naseljen najmanje 6000 godina, ali je sve do polovice 19. vijeka bio ruralan kraj.

Katrineholm je dobio svoje ime - 1600. i to po feudu **Cathrineholm** koji leži pored jezera Näsnaren, on se dotad zvao *Fulbonäs*, ali ga je njen vlasnik Jacob von der Linde tako prezvao u čast svoje nevjeste *Catharine Gyllenhorn*.

Velika promjena za dotadašnje ruralno naselje bio je dolazak željezničke pruge Stockholm- Göteborg 1862. i nakon toga izgradnja kraka za Norrköping 1866. tako je Katrineholm postao važna raskrsnica, što je privuklo investitore.

Tako je *Carl Fredriksson* osnovao pilanu - 1876. a *Gustaf Robert Grönkvis*t kovačnicu 1886. a nakon tog i još nekoliko pogona koji su preživjeli do damašnjeg dana. Vrlo brzo se Katrineholm razvio kao industrijski grad tako da je 1917. kad je dobio status grada imao nekih 6615 stanovnika.

Privreda
--------

I danas je Katrineholm industrijski grad, sve donedavno u njemu su pogone imale i multinacionalne kompanije kao Ericsson i Scania, ali su one zbog krize zatvorile svoje pogone 1990-ih.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „Sweden: Södermanland" (engleski). City population. Pristupljeno 15. 05. 2015.
2. 1 2 3 4  „*Järnvägen*" (švedski). Katrineholms kommun. Arhivirano iz originala na datum 2016-01-08. Pristupljeno 15. 05. 2015.

Vanjske veze
------------

***Katrineholm*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Katrineholms historia* Arhivirano 2015-10-05 na Wayback Machine-u (`sv`)
**Juan II od Kastilje** (Toro, 6. mart 1405. - Valladolid, 21. jul 1454.) bio je monarh Kraljevine Kastilje od 1406. do svoje smrti 1454.

Juan nije imao smisao za politiku a ni za dvorske intrige, zbog tog se oslanjao na svog prijatelja Álvara de Luna, kog je uzdigao u položaj glavnog policajca. S druge strane bio je čovjek rafinirana ukusa i mecena pjesnika.

Biografija
----------

Juan je naslijedio svoga oca Enriquea III, kao dijete ne napunivši ni dvije godine, pa su umjesto njega zajednički vladali regenti njegova majka, Catherine od Lancastera i njegov stric Fernando koji je nešto kasnije - 1412. postao aragonski kralj.

Juan je preuzeo vlast 1419. ali je vrlo brzo vladarske poslove prepustio svom prijatelju Luni, koji se svim silama trudio protiv utjecaja Fernandovih sinova u Kastilji. Zbog tog su izbili frakcijski sukobi među plemstvom, to konfuzno stanje Luna je koristio za bogaćenje sebe i svojih pristalica.

Juan je 1430. poveo svoju vojsku u rekonkvistu protiv Maura iz Granade i porazio ih 1431. u Bitci kod Higuerela. Nakon tog je u Segoviji dao uhapsiti svoga sina (budućeg kralja Enrique IV od Kastilje) što je dovelo do novog vala dinastičkih borbi, na što su on i Luna žestoko reagirali i pobijedili disidente u Bitci kod Olmeda 1445.

Kad je Juan postao udovac Luna ga je 1447. nagovorio da se oženi sa Isabel od Portugala, koja mu uskoro okrenula leđa. 
Juanov odnos prema Luni (kom je dotad beskrajno vjerovao) se promjenio, kad se Luna našao umješan u neko ubojstvo, tako da nije imao kud već je bio primoran 1453. da ga uhapsi i smakne. Odtad su za Juana nastupili crni dani jer se pokazao nesposobnim da sam vlada.

Ono što je bilo dobro za Juanove vladavine su kultura i obrazovanje, koje su doživjele preporod, pa se to reflektiralo i na dvorske krugove i plemstvo. 
Zna se da je bio mecena pjesnika Juana de Mena, i brojnih drugih pisaca.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „*John II king of Castile*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 5.6. 2019.
2. ↑  „*Juan II de Castilla*" (španjolski). Nubeluz. Arhivirano iz originala na datum 2019-06-07. Pristupljeno 6.6. 2019.

Vanjske veze
------------

***Juan II od Kastilje*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Juan II de Castilla* Arhivirano 2019-06-07 na Wayback Machine-u (`es`)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodnik: | **Kralj Kastilje (1406. - 1454.)** | Nasljednik: |
| **Enrique III od Kastilje** | **Enrique IV od Kastilje** |
**Letoon** (grčki: Λητώον - Lētōon; latinski: *Letoum*) je grčki hram posvećen Leti u antičkoj Liciji, 8 km južno od grčkog grada Ksantosa, uz rijeku Ksantos. Letoon se danas nalazi između gradova Kaş i Fethiye u turskoj pokrajini Antaliji. Letoon je, zajedno s obližnjim gradom Ksantosom, upisan na UNESCO-v popis mjesta svjetske baštine u Aziji i Oceaniji 1988. godine. 

Karta Letoona

Povijest
--------

Ostaci Apolonovog hrama
Mozaik iz Apolonovog hrama
Letoon nikada nije bio stalno naseljenim mjestom, ali je bio važno vjersko i hodočasničko mjesto Licijaca još u 6. stoljeću pr. Kr. dva stoljeća prije helenističkih grčkih utjecaja. U najranijem dobu, ovo svetište je najvjerojatnije bilo posvećeno licijskoj božici Eni Mahanahani, koju je u duhu helenizma zamijenio kult Lete i njezine djece, blizanaca Apolona i Artemide.

Apijan navodi kako je Mitridat IV. Pontski, kralj Ponta, prilikom opsade licijskog grada Patare namjeravao posijeći drveća u svetom vrtu Letoona. No, nakon upozorenja koje mu je došlo tijekom noćne more, odustao je od tog svetogrđa.

Ovo svetište je bilo važno tijekom cijelog rimskog razdoblja, kada je izgrađena velika stoa, maleno kazalište i Nimfeum iz Hadrijanovog doba koji je izgrađen na svetom izvoru koji je bio osnov Letinog kulta. Tijekom ranokršćanstva ovdje je podignuta crkva od kamena koje je skinuto sa svetišta. Crkva i cijeli lokalitet su napušteni od 7. stoljeća nakon arapskog osvajanja.

Od 1962. godine na ovom lokalitetu iskapaju francuski arheolozi. Osnove helenističkog hrama posvećanog Leti i njezinoj djeci (slika desno) iskopao je njemački arheolog H. Metzger 1962. godine. Osim monumentalnih ruševina, arheolozi su pronašli i tzv. "Letonsku trojeznicu" iz 358. pr. Kr. (kada je vladao perzijski vladar Artakserkso III.), ploču s natpisom na tri jezika: licijskom, grčkom i aramejskom. Ova ploča je odigrala ključnu ulogu u dešifriranju licijskog jezika, a danas se nalazi u Muzeju u Fethiyeu. Pored nje u Letoonu se nalaze i drugi licijski natpisi koji su preteški da bi se micali s lokacije.

Izvori
------

***Letoon*** na Wikimedijinoj ostavi

1. ↑  Prema Strabu, xiv.2.2 i 3.6.
2. ↑  Apijan, *Mithridates*, 27. prema navodu T. R. Brycea u "The Arrival of the Goddess Leto in Lycia", Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte, 321. (1983:1-13). str. 3. i 9.
3. ↑  H. Metzger, "Fouilles du Létôon de Xanthe (1962-65)", Revue

* Jacques DesCourtils, *Guide de Xantos et du LETOON*, Istanbul, Ege Yayınları 2003. ISBN 975-8070-54-1
* Erik Hansen, *Le temple de Léto au LETOON de Xanthos*, arheološka revija 1991. str. 323.-340.

Vanjske poveznice
-----------------

* Službene stranice francuske arheološke mijsije u Ksantosu i Letoonu (`fr`)
* Kanadska epigrafska misija (`en`) (`fr`)

Koordinate: 36°19′55″N 29°17′23″E﻿ / ﻿36.33194°N 29.28972°E﻿ / 36.33194; 29.28972
|  |
| --- |
| ***Kamen iz Palerma*** |
|  |
| '***,***  |
| bazalt, 43.5 cm |
|  |
| Regionalni Arheološki muzej Antonio Salinas, Palermo |

**Kamen iz Palerma** je jedan od osnovnih izvora informacija o kronologiji i historiji kulture Antičkog Egipta.

Ime je dobio po sicilijanskom gradu, u kom se čuva od 1877.

Karakteristike
--------------

Taj crni bazaltni kamen je jedan od sedam postojećih fragmenata jedinstvene stele, koja je vjerojatno bila inventar nekog hrama ili neke druge važne građevine.

Nakon 1903. pronađeni su ostali fragmenti, veći dio na crnom tržištu antikviteta, osim jednog koji je iskopan u Memphisu. 1914.
Posljednji fragment je pronađen 1963. i danas se nalazi u Egipatskom muzeju u Kairu.

Dimenzije kamena su 43.5 x 25 cm. 

Sa obje strane je isklesan horizontalnim hijeroglifima, a u gornjem redu se navode imena vladara Starog kraljevstva.

U sljedeći redovima na početku je ime drugog faraona, zatim slijede odjeljci, koji opisuju najvažnije događaje te godine, kao što je visina godišnjih poplava Nila.

Dakle orginalni spomenik je očito bio godišnji popis svih faraona od Prve do Neferirkare Kakaia trećeg od devet faraona Pete dinastije (oko 2925. pne. - oko 2325. pne.)

Dosad su Egiptolozi proveli 13 glavnih studija, najnoviju je izveo britanski arheolog Toby Wilkinson, koji je prvi put okupio i ispitao svih 7 fragmenata.

Kamen iz Palerma je najvjerojatnije isklesan za Pete dinastije kao apologetika vladarske elite, na bazi starijih dokumenata.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Palermo Stone, Egyptian archaeology*" (engleski). Ancient History Encyclopedia. Pristupljeno 4.10. 2020.
2. 1 2 3 4 5  „*The Palermo Stone*" (engleski). Antiquity of Man. Arhivirano iz originala na datum 2009-06-18. Pristupljeno 4.10. 2020.

Vanjske veze
------------

***Kamen iz Palerma*** na Wikimedijinoj ostavi

* *The Palermo Stone* Arhivirano 2009-06-18 na Wayback Machine-u (`en`)
**Jumet** (valonski: *Djumet*) je jedno od naselja općine Charleroi od 24,459 stanovnika. od ukupno 522,522 stanovnika koliko ima metropola Charleroi.;

Geografske karakteristike
-------------------------

Jumet se nalazi na jugu Belgije u valonskoj Provinciji Hainaut. On je danas sjeverozapadno predgrađe Charleroia, koje se prostire duž rijeke Sambre, udaljen 5 km od centra Charleroia.

Historija
---------

Sve do reforme državne uprave 1977. - Jumet je bio samostalna općina.
Tokom 19. vijeka postao poznat po brojnim pogonima u kojima se proizvodilo staklo, brojni majstori iz Jumeta su krajem 19. vijeka emigrirali u Sjedinjene Američke Države i pomogli osnivanju sličnih tvornica u toj zemlji.

Jumet je danas poznat po maršu (procesiji) u čast sv. Magdalene, koji je 2012. uvršten na UNESCO-v Popis nematerijalne svjetske baštine u Evropi pod imenom Marševi u Regiji Sambre-Meuse.
Ta procesija u kojoj sudjeluje preko 2000 ljudi koji pješače 22 km, održava se već nekih 700 godina.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Jumet in Charleroi*" (engleski). City population. Pristupljeno 05.06.2022.
2. ↑   „Sister cities of Charleroi" (engleski). Sister cities. Pristupljeno 05.06.2022..
3. 1 2  „*Jumet, Belgium*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 5.06.2022.
4. ↑  „*Tourisme*" (francuski). Charleroi. Pristupljeno 05.06.2020.

***Jumet*** na Wikimedijinoj ostavi
Zemlje sa bikameralnim sistemom.  Zemlje unikameralnim sistemom.  Bez zakonodavstva.
**Jednodomni sistem**, takođe **unikameralni sistem** ili **unikameralizam**(lat. *uni* — jedan + lat. *camera* — komora, dom) je sistem u kojem zakonodavnu vlast izvršava samo jedan dom. Za razliku od dvodomnog sistema ne postoji podjela da gornji i donji dom.

Koncept
-------

Jednodomni sistemi su postavljani uglavnom u mjestima gdje nije bilo potrebe za drugim domom. Drugi dom je nastajao da bi predstavljao određenu socijalnu grupu ili pojedince(kao što je slučaj sa Ujedinjenim Kraljevstvom). Neke države su u istoriji posjedovale bikameralni sistem, ali su ga vremenom ukinule(Danska i Novi Zeland). Dva doma u Švedskoj su se sjedinila u jedan dom, pa je i tamo sada prisutan jednodomni sistem.
  
Komunističke zemlje kao što su Kuba i Kina takođe posjeduju unikameralan sistem. Neke postkomunističke države kao što je Srbija su zadržale takav sistem. Rusija je i u SSSR-u kao federalna jedinica, RSFSR, posjedovala bikameralni sistem, pa je tu praksu nastavila i poslije raspada zajedničke države.
Krive prikazuju odnos između pritiska (vertikalna osa) i zapremine (horizontalna osa) za idealni gas na različitim temperaturama
**Jednačina stanja idealnog gasa** je jednačina stanja teoretskog idealnog gasa. Ona uz nekoliko ograničenja relativno dobro opisuje ponašanja mnogih realnih gasova, pod različitim uslovima. Ovaj zakon je prvi objavio Emil Klapejron 1834. godine, kombinujući Bojl-Mariotov zakon i Čarlsov zakon. Ona se isto tako može izvesti iz kinetičke teorije gasova, koju su razvili 1856. Avgust Kronig i 1857. Rudolf Klauzijus.

Stanje neke količine gasa se može odrediti sa pritiskom, zapreminom i temperaturom. Noviji oblik tog zakona je:

{\displaystyle PV=NkT\,}
gde je: *p* – apsolutni pritisak gasa (Pa), *V* – zapremina gasa (m3), *N* – broj čestica u gasu, *k* – Bolcmanova konstanta (1,38•10−23 J•K−1) i *T* - apsolutna temperatura (K). Ponekad se može pisati kao:

{\displaystyle PV=nRT\,}
gde je: *n* – broj molova gasa, *R* – univerzalna gasna konstanta (8,314472 J•mol−1• K−1), jednaka umnošku Boltcmanove konstante i Avogadrovog broja.

Odstupanje od realnih gasova
----------------------------

Jednačina stanja važi za idealne gasove, i u znatnoj meri za realne gasove. Budući da ona zanemaruje veličinu molekula i međumolekularna dejstva, jednačina stanja idealnog gasa je najtačnija za jednoatomske gasove, za visoke temperatura i male gustina gasova. Važnost međumolekularnog delovanja se smanjuje sa povećanjem toplotne kinetičke energije gasova, tj. sa povećanjem temperature. Detaljnija jednadžba stanja, kao što je van der Valsova jednačina, uzima u obzir veličinu molekula i međumolekulske sile.

Izmenjeni oblici jednačine
--------------------------

### Molarni oblik

Broj molova (*n*) je jednak masi (*m*) gasa podeljenoj sa molarnom masom (*M*):

{\displaystyle n={\frac {m}{M}}}
Ako zamenimo *n*, i ako uzmemo za gustinu *ρ = m/V*, dobijamo:

{\displaystyle \ PV={\frac {m}{M}}RT}
{\displaystyle \ P=\rho {\frac {R}{M}}T}
Ako odredimo specifičnu gasnu konstantu *Rspecif.* kao odnos *R/M*, dobijamo:

{\displaystyle \ P=\rho R\_{\rm {specif.}}T}
Ovaj oblik je koristan jer povezuje pritisak, gustinu i temperaturu. Osim toga, jednačina se može pisati uzimajući u obzir specifičnu zapreminu *v*, koja je obrnuto proporcionalna gustini:

{\displaystyle \ Pv=R\_{\rm {specif.}}T}

Literatura
----------

**Stranica Šablon:Refbegin/styles.css nema sadržaj.**

* Davis and Masten *Principles of Environmental Engineering and Science*, McGraw-Hill Companies, Inc. New York (2002) ISBN 0-07-235053-9
* Website giving credit to Benoît Paul Émile Clapeyron, (1799–1864) in 1834 Arhivirano 2007-07-05 na Wayback Machine-u

Spoljašnje veze
---------------

* Kalkulator zakona idealnog gasa
Grb obitelji Ivellio
**Ivellio**, **Degl'Ivellio** (hrv. **Iveljić**), splitska patricijska obitelj podrijetlom s otoka Brača gdje se u izvorima spominje još od 13. stoljeća. U pučiškim župnim knjigama zapisani su kao *Iveljići*, ali od 1626. godine latiniziraju prezime u Ivellio. Obitelj se nalazi u Splitu od sredine 17. stoljeća, a trajno se nastanjuje 1718. godine, nakon čega su uskoro primljeni u splitsko plemićko vijeće, a Mlečani su im dodijelili naslov grofova (*conte*).

Povijest
--------

Obitelj Ivellio je podrijetlom iz Pučišća na otoku Braču gdje su posjedovali dvorac i velike posjede koji su kasnije ženidbom prešli u vlasništvo obitelji Dešković. Od početka 18. stoljeća trajno se naseljavaju u Splitu gdje su postali članovi gradskog plemstva.

*Ivan Krstitelj* (1774.-1843.) dobio je 29. ožujka 1822. godine potvrdu plemstva od Austrije. Odvjetnik *Nikola* (1767.-1831.) bio je jedan od osnivača masonske lože za vrijeme francuske uprave i načelnik Splita.

Danas pojedini članovi obitelji žive u Dubrovniku, Zagrebu i Beču.

Bilješke
--------

1. ↑  „Archive copy". Arhivirano iz originala na datum 2010-07-20. Pristupljeno 2014-07-26.
2. ↑  „Archive copy". Arhivirano iz originala na datum 2010-07-20. Pristupljeno 2014-07-26.
3. ↑  „Archive copy". Arhivirano iz originala na datum 2010-07-20. Pristupljeno 2014-07-26.
4. ↑  „Archive copy". Arhivirano iz originala na datum 2010-07-20. Pristupljeno 2014-07-26.

Vanjske poveznice
-----------------

* Hrvatski plemićki zbor - Ivellio Arhivirano 2010-07-20 na Wayback Machine-u
**Kamen iz Rosette** je kamen koji je omogućio dešifriranje pisma antičkog Egipta, a otkriven je 15. srpnja 1799. pokraj gradića Rosette (današnji Rašid), smještenog u Delti Nila 40-tak milja od Aleksandrije.

Prilikom radova na rekonstrukciji stare tvrđave, koje su izvodili pripadnici Napoleonovog ekspedicionog korpusa (spremajući se za napad britanskih i turskih snaga) u tom području, kapetan Pierre Bouchard vidio je crnu bazaltnu ploču. Zapazio je da ploča sadrži 3 sekcije, a svaka od njih bila je ispisana drugim pismom. Ubrzo je shvatio važnost svog otkrića i poslao tu ploču u Kairo učenjacima koje je Napoleon poveo sa svojom ekspedicijom. Oni su izradili prepise tekstova koje su vidjeli na ploči i to je kasnije omogućilo prodiranje u tajne egipatskog pisma hijeroglifa. To je pismo stoljećima bilo tajna, unatoč pokušajima mnogih da proniknu u nju. Dvije godine kasnije, francuska vojska u Egiptu je poražena i predala se, a svi pronađeni antikviteti u posjedu Francuza (uključujući i kamen iz Rosette) morali su biti predani Britancima. Danas je originalni kamen iz Rosette u British Museumu u Londonu.

Važnost kamena
--------------

Sadržaj teksta na kamenu iz Rosette ima malen značaj, ali kamen je izuzetno važan jer je na vrhu ispisano nekih 14 linija (redaka) hijeroglifa, u sredini 32 linije demotskog pisma, a na dnu 54 linije grčkog pisma. Premda su naučnici gotovo odmah po otkriću kamena preveli ispis na grčkom, ostalo nisu mogli razumjeti.

Dio kamena ispisan hijeroglifima
Međutim, 1808. godine mladi francuski naučnik i lingvist Jean-François Champollion (u dobi od 18 godina) započeo je istraživati natpise s kopije kamena iz Rosette i pismo drevnih Egipćana u naporu da dešifrira misteriozne hijeroglife. Dugo vremena nije bilo rezultata, a onda je pretpostavio da sva tri teksta (na tri različita pisma) imaju isti sadržaj. To se pokazalo ispravnim zaključkom, a s obzirom da je grčki jezik bio dobro poznat, klupko se polako počelo odmotavati. Četrnaest godina kasnije (1822.) Champollion je potvrdio da su neki hijeroglifi bili fonogrami (fonetski ili zvučni), a drugi opet piktogrami (slikovni). U 1824. godini on objavljuje svoju znamenitu knjigu egipatskih hijeroglifa, u kojoj je ustvrdio osnovne temelje kompleksnog sistema hijeroglifskog pisanja.

Bilo je to otkriće - da egipatsko hijeroglifsko pismo primjenjuje kombinacije ideograma i fonetskih znakova - koje je omogućilo proboj u prijevod tog pisma. Konačno, ta sposobnost otvorila je vrata spoznaje kompletne povijesti antičkog Egipta i rađanje nove znanstvene discipline - egiptologije.

***Kamen iz Rosette*** na Wikimedijinoj ostavi
Sjedište Frontexa u Varšavi
**Frontex** (od francuski: ***Front**ières **ex**térieures* - vanjske granice), službeno **Europska agencija za upravljanje operativnom suradnjom na vanjskim granicama država članica Europske unije**, agencija je Europske unije za sigurnost vanjske granice. Odgovorna je za kooridinaciju aktivnosti nacionalnih graničnih službi u nadzoru vanjske granice EU s državama nečlanicama. Sjedište Frontexa je u Varšavi, Poljska.

Frontex je osnovan Uredbom Vijeća (EZ) 2007/2004, a s radom je započela 3. listopada 2005. godine.

Nadležnosti
-----------

Frontex koordinira operativnu suradnju država članica u upravljanju vanjskim granicama. Pomaže državama članicama u obuci nacionalnih graničara, uključujući uvođenje zajedničkih standarda obuke. Provodi analizu rizika, prati istraživanja važna za kontrolu i nadzor vanjskih granica. Pomaže državama članicama u okolnostima koje zahtijevaju povećanu tehničku i operativnu pomoć na vanjskim granicama te pruža državama članicama potporu u organiziranju operacija zajedničkoga povratka.

Izvori
------

* www.entereurope.hr Arhivirano 2011-11-29 na Wayback Machine-u
* Delegacija EU u RH
* Uredba Vijeća (EZ) 2007/2004

Vanjske poveznice
-----------------

* Službene stranice
**Ljubelj** (njemački: *Loiblpass*) je planinski prijevoj u Karavankama na nadmorskoj visini od 1.367 metara.

Geografske karakteristike
-------------------------

Ljubelj se nalazi 11 km sjeverno od Tržiča na slovensko - austrijskoj granici. On povezuje gradiće Maria Rain (430 m) u Austriji i Tržič (515 m) u Sloveniji 30 km dugom cestom. Nekad je služio kao nakraći i najlakši prijelaz iz Austrije prema Panonskoj nizini.

Historija
---------

Tim prijevojem služili su se još Rimljani, on je tad povezivao Virunum iz Koruške sa Emonom. Uz njega je stajalo naselje Forum in Lubelino, kog su uništile lavine i klizišta, pa su se stanovnici preselili niže u dolinu i izgradili novo naselje Neumarktl, današnji Tržič.
Negdje oko 1560 Koruško vojvodstvo organiziralo je radove i poboljšalo cestu, tad je probijen prolaz 150 metara niže od vrha.

Sve do 1944. Ljubelj bio je najstrmiji alpski prijevoj, na pojedinim dionicama imao je 32%. a prosječno 14%, danas je ta stara dionica zatvorena za promet, pa služi samo kao staza za sanjkaše. 

Prijevoj Ljubelj značajno je proširen i poboljšan za Drugi svjetski rat, tad je probijen 1.570 metara dug tunel na nadmorskoj visini od 1.068 m. Radovi su izvedeni od 1943. do 1944. uz pomoć robovskog rada logoraša iz koncentracijskih logora. Taj tunel bio je širok 6 m, pa je 1970-ih proširen na 7,50 m.

Značaj Prijevoja Ljubelj opao je nakon otvorenja Tunela Karavanke 1991. jer se on nadovezao na austrijski autoput A11, a kasnije je i slovenski A2 povezao sa njim. Granična kontrola ukinuta je 21. decembra 2007. nakon ulaska Slovenije u Schengenski sporazum, tako da je on danas gotovo potpuno opustio.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „Loibl / Ljubelj" (njemački). Alpenpass. Pristupljeno 28. 04. 2014.
2. ↑  „Zgodovina mesta ob sotočju Bistrice in Mošenika" (engleski). Občina Ljubelj. Arhivirano iz originala na datum 2012-07-04. Pristupljeno 28. 04. 2014.

Vanjske veze
------------

***Ljubelj*** na Wikimedijinoj ostavi

* Loibl / Ljubelj (`de`)
**Leonida II** (grčki:  [] – "Lavlji sin", "Lavolik"; ? - 235. pne.) je bio kralj Sparte iz Agijadske loze, koji je vladao u periodu od 254. do 235. pne.

Leonida je, prema Plutarhu, odnosno odgojen na perzijskom dvoru te da je oženio Perzijanku. Većina historičara smatra kako je zapravo riječ o seleukidskom dvoru, a da mu je žena bila jedna od kćeri Seleuka I Nikatora. U svakom slučaju je Leonida imao običaj nositi perzijsku odjeću i na svom dvoru koristiti perzijske ceremonije. To, kao i sklonost pokazivanju raskoši, je 240-ih pne. izazvalo nezadovoljstvo njegovog mladog suvladara Agisa IV, uvjerenog da se Sparta mora vratiti svojim iskonskim asketskim vrijednostima. Protivljenje Agisovim društvenim reformama je, pak, nagnalo Leonidu da izbjegne iz Sparte, da bi 241. pne. koristeći Agisovu zauzetost u ratu, uz pomoć najamnika preuzeo vlast te poslije Agisa zarobio, podvrgnuo operetnom suđenju te pogubio.

Leonidu je na prijestolju naslijedio sin Kleomen III.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi: **Arej II**  |  **Agijadski kralj Sparte** 254–235. pne. | Slijedi: **Kleomen III**  |
**Kantautor** je umetnik koji piše muziku i tekst pesama koje izvodi. U svoje pesme on obično unosi socijalne, političke i filozofske teme. Jedno vreme ova vrsta muzike je bila vezana za pesme u kojima se obavezno izražavao neki protest. Danas ovaj termin nije toliko vezan za političku kritiku kao ranije i može imati bilo koju temu.

Kantautorska pesma ima široku i dugu tradiciju u mediteranskim zemljama Evrope, i u manjoj meri, u Latinskoj Americi. Ovaj tip pesama je imao za temu društvene nepravde ali i ljubav, kako srećnu tako i nesrećnu. Vrhunac je doživeo sedamdesetih godina dvadesetog veka kada je bio povezan sa društvenim i političkim previranjima tog perioda. Osamdesetih godina ovaj žanr ulazi u krizu, a tokom devedesetih, je doživeo novi uspon pojavom mladih autora koji su unapredili ovaj žanr u smislu slobodnijih ritmova, formi izraza i reči do te mere da sa kantautorima prethodne generacije jedino zajedničko što imaju je da sami pišu svoje tekstove i muziku. 

Pojam dolazi od italijanske reči *il cantautore*, od *da cantante e autore (pevač i autor)*, od koje je nastao naziv za ovu vrstu izvođača. 

U Italiji se kantautorska muzika razvila kao poseban muzički pravac početkom šezdesetih godina dvadesetog veka, a najviše zasluga su za to imali Festival San Remo, na kojem je negovana italijanska *kancona* (ital. *canzone*), kao i RAI. U Nemačkoj je nastao pojam lidermaher (nem. *Liedermacher*). U SAD, to je singer-songvrajter (engl. ), a u Francuskoj postoji *šansonjer* (fr. *chansonnier*), u Rusiji takozvani bard.

Jugoslovenski kantautori
------------------------

* Đorđe Balašević
* Kemal Monteno
* Arsen Dedić
* Branimir Džoni Štulić
* Zlatan Fazlić-Fazla
* Rambo Amadeus
* Zrinko Tutić
* Miladin Šobić
* Ibrica Jusić
* Hrvoje Hegedušić
* Zoran Predin
* Neno Belan
* Jadranka Stojaković
* Zana Messia (Zenaida Mesihovic)

***Kantautor*** na Wikimedijinoj ostavi
**Leonat** (grčki: ; 356. pne. - 322. pne.), bio je makedonski plemić, oficir u vojsci Aleksandra Velikog i jedan od *dijadoha.*

Poticao je iz kraljevske kuće Linkestisa, područja koje je anektirao Filip II. Odrastao je na makedonskom dvoru i postao blizak Aleksandrov prijatelj, a kasnije i jedan od njegovih tjelohranitelja - somatofilaka. Nakon Aleksandrove smrti 323. pne. regent Perdika ga je babilonskom podjelom imenovao satrapom Frigije. 

Aleksandrova sestra Kleopatra, udovica kralja Aleksandra Epirskog, ponudila mu je brak. Prije nego što je donio odluku, Leonat je morao intervenirati u lamijskom ratu, odnosno ugušiti ustanak koji su Atena i drugi grčki polisi digli protiv makedonske vlasti. Leonat je namjeravao pomoći bivšem regentu i makedonskom guverneru Grčke Antipateru, čije su snage bile pod opsadom u Lamiji. Tom prilikom se sukobio s grčkim snagama i poginuo. Usprkos toga, Antipater se uspio probiti iz Lamije i spojiti s njegovom vojskom.

Eksterni linkovi
----------------

* www.livius.com:Leonnatus Arhivirano 2010-05-25 na Wayback Machine-u
Za arkadskog kralja, v. Likaon (Pelazgov sin).
**Likaon** (starogrčki: ) bio je, u grčkoj mitologiji, sin trojanskog kralja Prijama i Laotoje, kćerke vladara Lelega, te brat Polidorov.

Mitologija
----------

Prema priči u Homerovoj *Ilijadi*, Likaona je jedne noći zarobio Ahilej i prodao ga na ostrvu Lemnu, gde ga je za veliki novac otkupio Eetion sa Imbra, Prijamov prijatelj, a zatim ga poslao u troadsku Arizbu. Likaon je odavde pobegao i vratio se u Troju, gde je jadanaest dana trajalo slavlje u čast njegovog povratka, ali dvanaestog dana nenaoružanog je Likaona kod Skamandru savladao Ahilej. Likaon je ahejskog junaka preklinjao da mu poštedi život, no Ahilej ga je, gnevan zbog Patroklove smrti, ubio i njegovo telo bacio u reku. Prema jednoj verziji, Ahilej je prvo zarobljenog Likaona kao trofej pokazao Trojancima okupljenim na gradskim bedemima, a zatim ga, zajedno s Troilom, ubio.

Likaon je imao dva sina ― Pandara i Japiga.

Literatura
----------

* Schmitz, Leonhard (1867), „Lycaon (2)",  Smith, William, *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology*, Boston
* Srejović, Dragoslav; Cermanović-Kuzmanović, Aleksandrina (1989). *Rečnik grčke i rimske mitologije*. Beograd: Srpska književna zadruga.
*Ovo je kinesko ime; porodično ime je* Fei*.*
**Fei Yi** (? -253), stilsko ime **Wenwei** (文偉), je bio kineski velikodostojnik iz doba Tri kraljevstva, poznat kao regent države Shu Han.

Fei Yi je bio u dalekom srodstvu sa Liu Zhangom, gospodarom provincije Yi (današnji Sečuan i Chongqing) gdje je i sam odrastao. Provinciju je 214. zauzeo Liu Bei, budući osnivač države Shu Han. Fei Yi je tamo ostao, sprijateljivši se sa Dong Yunom i ušavši u službu krunskog princa Liu Shana. Liu Shanov regent Zhuge Liang je zapazio njegove sposobnosti, povjeravajući mu važne diplomatske misije. Fei Yi je sa vremenom stekao reputaciju vrsnog diplomata, koji je pokušavao, iako bez uspjeha, smiriti suparništvo Zhuge Liangovih glavnih pomoćnika Wei Yana i Yang Jija, a koji su nakon Zhuge Liangove smrti 234. eskalirali u oružani sukobe. Zhuge Liang je na samrti kao svog nasljednika odredio Jiang Wana, sa time da je Fei Yi istovremeno određen postati Jiang Wanov nasljednik. Fei Yi se istakao kao uspješan službenik, ali i vojskovođa koji je godine 244. odbio napad Cao Weija na Hangzhong.

Fei Yi je regentom postao godine 245. nakon Jiang Wanove smrti. Njegov mandat je obilježen nastojanjem da se očuva mir na granicama, ali i postepenim slabljenjem državne uprave kojom je dominirao korumpirani eunuh Huang Hao. 

Godine 250. je Fei Yi u jednom okršaju zarobio Guo Xuna, generala države Cao Wei. Tri godine kasnije ga je pozvao na banket, a Guo Xun je iskoristio priliku da iznenada ubije Fei Yija.

V. također
----------

* Popis ličnosti Tri kraljevstva

Literatura
----------

* Chen Shou, *Sanguo Zhi*, ch. 44,  Arhivirano 2008-05-05 na Wayback Machine-u.
* Sima Guang, *Zizhi Tongjian*,  Arhivirano 2006-07-21 na Wayback Machine-u.
**Formuli za pretvaranje na kelvinova temperatura**| Pretvaranje od | u | Formula |
| --- | --- | --- |
| kelvini | stupnjevi Farenhajta | °F = K × 1,8 − 459,67 |
| stupnjevi Farenhajta | kelvini | K = (°F + 459,67) / 1,8 |
| kelvini | stupnjevi Celzija | °C = K − 273,15 |
| stupnjevi Celzija | kelvini | K = °C + 273,15 |
| Primjedba: temperaturni intervali su različiti 1 K = 1 °C i 1 K = 1,8 °FConversion calculator for units of temperature Arhivirano 2005-01-29 na Wayback Machine-u |

**Kelvin** (simbol: **K**) je jedinica za temperatura u sistemu jedinica SI. Određuje se na dva načina: nula kelvin je apsolutna nula, odnosno jedan kelvin iznosi 1/273,16 dio termodinamičke temperature trojne točke vode. 

Temperaturna skala Celzija se konvertira u kelvine, tako da se 0 °C iznosi 273,15 kelvina, odnosno točka topljenja leda pri normalnim okolnostima.

Kelvin je ime dobio po britanskom fizičaru i inženjeru Williamu Thomsonu, Prvom barunu od Kelvina (1824-1907) .

Pravopisna pravila
------------------

*Kelvin* se kao jedinica SI treba pisati bez oznake *stupanj* ili *stupnjevi*, odnosno simbola °, za razliku od *Celzija* ili *Farenhajta*. Kelvin je uvveden 1954 na (10-toj Generalnoj konferenciji za mjere i teđine (CGPM), Rezolucija 3, CR 79), i tada se koristio izraz "stupanj Kelvina" i simbol "°K", no "stupanj "je izbačen godine 1967 (13-ta CGPM, Rezolucija 3, CR 104).

Simbol za kelvin je uvijek veliko slovo "K". Uvijek se ostavlja interval među brojke i K, kao što je to slučaj kod svake SI jedinice. Primjeri:

Srednja temperatura na površini planete Venere je 737 K.
Led se topi pri 273,15 K.

Koeficijenti konverzije
-----------------------

* Temodinamika
* Boltzmannova konstanta

Konverzija temperatura
----------------------

Povezano
--------

* Celzijus
* Fahrenheit

Izvori
------

* BIPM brochure on the kelvin