recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ovo je članak o filmskom studiju.  Za grad u Rusiji, v. Ufa.  

**UFA**, ranije poznata kao **Universum Film AG**, danas službeno **UFA GmbH**, je njemačka kompanija za filmsku produkciju sa sjedištem u Babelsebergu, poznata po tome što je u međuratnom periodu predstavljala jednu od najvažnijih institucija njemačke kinematografije, odnosno imala važnu ulogu u razvoju svjetske kinematografije.

Osnovana je 1917. godine, u završnoj fazi Prvog svjetskog rata, na poticaj njemačkih carskih vlasti koje su držale da bi se stvaranjem velikog filmskog studija mogle kompenzirati propagandne aktivnosti sila Antante, i to tako da su se spojile dotada nezavisne filmske kompanije. Iako je rat već sljedeće godine završio njemačkim porazom, UFA se vrlo brzo nametnula svojim kreativnim i financijskim resursima te bila zaslužna za niz komercijalno uspješnih i od kritike hvaljenih ostvarenja. Godine 1922. je u Babelsbergu sagradila kompleks filmskih studija koji joj je omogućio da producira filmove koji su se svojom spektakularnošću mogli natjecati sa Hollywoodom, a 1923. se spojila sa kompanijom Decla-Bioscop AG čiji je šef Erich Pommer postao njen jedan od njenih direktora. Pommer se iskazao kao uspješan direktor, ali je njegov privremeni odlazak u SAD doveo do niza katastrofalno loših poslovnih odluka koji su UFA-u doveli u financijske teškoće. Do konsolidacije je došlo nakon što je 1927. kompaniju preuzeo industrijalac i desničarski političar Alfred Hugenberg. Preko njega je UFA počela postepeno počela sticati naklonost Nacističke partije, koja će je nakon dolaska na vlast 1933. početi štititi protekcionističkim mjerama protiv strane konkurencije, odnosno doći pod pasku ministra propagande Josepha Goebbelsa. Za vrijeme Drugog svjetskog rata je UFA 1942. zajedno sa drugim filmskim studijima u Njemačkoj nacionalizirana. Poraz u ratu i sovjetska okupacija 1945. su doveli do kraja UFA-ine djelatnosti, s obzirom da su studiji uništeni ili njena oprema konfiscirana. Sovjeti su 1946. obnovili studije i Babelsbergu i osnovali novu kompaniju DEFA, koja će sljedećih nekoliko decenija služiti kao filmski studio komunističke Istočne Njemačke. 

UFA se pod starim imenom, nakon što su nacionalizirani resursi formalno re-privatitirani, obnovila 1955. u Zapadnoj Njemačkoj, a 1964. je postala dio medijskog koncerna Bertelsmann.

Vanjske veze
------------

***UFA*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službeni veb-sajt
Solano teritorij.
**Terocodame** (Solano Indijanci?; isto Codam, Hieroquodame, Oodame, Perocodame, Teroodam).- Pleme američkih Indijanaca koje prema profesoru Jack D. Forbesu pripadaju porodici Coahuiltecan, ali se danas vode kao neklasificirana grupa. Terocodame su živjeli sa obje strane rijeke Rio Grande u blizini Eagle Passa. Godine 1700. utemeljena je za njih misija *San Francisco Solano*, po kojoj je njihov jezik i dobio ime solano. Imenom Terocodame, bilo je izgleda obuhvaćeno više bandi, u kojoj su činili dominantnu grupu. Dio Terocodama slijedi misiju nakon njenog preseljenja 1718. u San Antonio, gdje je poznata kao *San Antonio de Valero Mission*.

Literatura
----------

* Herbert Eugene Bolton, ed. Spanish Exploration in the Southwest, 1542-1706 (New York: Scribner, 1908; rpt. New York: Barnes and Noble, 1959).
* Jack D. Forbes, "Unknown Athapaskans: The Identification of the Jano, Jocome, Jumano, Manso, Suma, and Other Indian Tribes of the Southwest," Ethnohistory 6 (Spring 1959).
* Frederick Webb Hodge, ed. Handbook of American Indians North of Mexico (2 vols. Washington: GPO, 1907, 1910; rpt. New York: Pageant, 1959). J. R. Swanton, Linguistic Material from the Tribes of Southern Texas and Northeastern Mexico (Washington: Smithsonian Institution, 1940).
**Terorizam pod državnim pokroviteljstvom** (engleski: ) je naziv za terorističke aktivnosti koje vrše ilegalne organizacije koje uživaju financijsku i logističku podršku pojedinih država. To je pojam različit od državnog terorizma koji podrazumijeva neposrednu ulogu organa neke države u terorističkim aktivnostima.

Pojam je u upotrebu ušao zahvaljujući vladi SAD, odnosno State Departmentu koji od 1979. objavljuje popis država pokrovitelja terorizma. On se obično upotrebljavao za zemlje Trećeg svijeta na čijem su čelu bile radikalno lijevi režimi koji su podržavali aktivnosti usmjerene protiv "imperijalističkih" i "neokolonijalističkih" država, odnosno američkih saveznika i samih SAD. U tome se najviše isticala Libija pod Muamerom Gadafijem.

Sa druge strane, i same SAD, kao i njihovi saveznici su od tog vremena optuživane za pokroviteljstvo nad različitim terorističkim organizacijama, pri čemu se kao primjeri navode podržavanje antikomunističkih paravojnih formacija u Latinskoj Americi, odnosno subverzivnih organizacija u post-revolucionarnom Iranu. U Sjevernoj Irskoj republikanski krugovi optužuju britanske vlasti za podršku ulsterskim unionističkim paravojnim formacijama za vrijeme sukoba 1969 - 1997.

Povezano
--------

* Plauzibilna porecivost
* Rat preko posrednika
* Operacije pod lažnom zastavom
* Specijalni rat

Eksterni linkovi
----------------

* Overview of State-Sponsored Terrorism - Released by US Department of State
* State Sponsors of Terrorism, US Department of State, accessed 10-2006.

| * p
* r
* u
Terorizam |
| --- |
| Generalno | 
* Definicije
* Historija
* Incidenti
* Organizacije

 |
| Ideologije | 
* Anarhistički
* Desničarski
* Komunistički
* Konzervativni
* Ljevičarski
* Nacionalistički
* Narkotički
* Vjerski (budistički • hinduistički • hrišćanski ili kršćanski • islamski • jevrejski • sikistički)

 |
| Metode i taktike | 
* Agroterorizam
* Autobomba
* Bioterorizam
* Improvizirani eksploziv
* Informatički terorizam
* Masovna pucnjava
* Napad vozilom
* Nuklearni terorizam
* Otmica
* Otmica aviona
* Prljava bomba
* Samoubilački napad
* Usamljeni vuk
* Uzimanje talaca

 |
| Povezano | 
* Teror
* Kontraterorizam
* Terorizam pod državnim pokroviteljstvom
* Antiteroristički zakoni

 |
**Cali** ili *Santiago de Cali* je općina od 2,227,642 stanovnika i grad od 2,172,527 st. na zapadu Kolumbije u Departmanu Valle del Cauca, čiji je 
administrativni centar.

Cali je treći po veličini grad u Kolumbiji, najveći i najznačajniji industrijski centar u pacifičkoj regiji.

Geografija
----------

Cali se prostire u dolini rijeke Cali, udaljen 484 km od glavnog grada Bogote.

On je jedini veliki grad u Kolumbiji koji ima relativno lak i brzi pristup Pacifiku, jer je udaljen 114 km od najveće kolumbijske luke Buenaventure.
Grad zovu i La Sultana del Valle, jer je jedan od glavnih privrednih i industrijskih centara Kolumbije.

Centar grada
Palača pravde

Historija
---------

Cali je jedan od najstarijih gradova Amerike, kog je osnovao 25. jula 1536. konkvistador Sebastián de Belalcázar.

Početkom 20. vijeka Santiago de Cali bio je miran gradić sa nešto manje od 20.000 stanovnika. U to vrijeme imao je dva kvarta La Merced i San Antonio ili Gornji grad.

U to vrijeme funkcionirao je kao trgovište i odmorište sa gostionicama na raskršću puteva. Većina stanovnika bavila se stočarstvom i ratarstvom.
Rijeka Cali bila je premošćena sa dva mosta, uz to imao je nekoliko samostana i crkava, među ostalim i San Pedro iz 17. vijeka, koja je proširena 1733. i danas služi kao 
katedrala.

Cali je od gradića od 20.000 stanovnika do 1993. narastao u metropolu od 1.788,456 stanovnika.

Grad je od 1945 i univerzitetski centar, tad je počeo sa radom Universidad del Valle.

Privreda i transport
--------------------

Cali je velik industrijski centar, koji ima Internacionalni aerodrom *Alfonso Bonilla Aragón* (ICAO: *SKCL*, IATA: *CLO*) koji se nalazi 17 km sjeveroistočno od centra grada prema Palmiri.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  „*Cali Municipality in Valle del Cauca*" (engleski). City population. Pristupljeno 7.12.2022.
2. 1 2 3  „*Historia Cali*" (španjolski). Asocapitales. Pristupljeno 7.12.2022.
3. ↑  „*Datos de Cali y el Valle del Cauca*" (španjolski). Alcaldía de Santiago de Cali. Pristupljeno 7.12.2022.
4. 1 2  „*Reseña Histórica de Santiago de Cali*" (španjolski). Cali. Pristupljeno 7.12.2022.
5. ↑  „*Historia*" (španjolski). Universidad del Valle. Pristupljeno 7.12.2022.
6. ↑  „*Alfonso Bonilla Aragón International Airport*" (engleski). Skybrary. Pristupljeno 7.12.2022.

Vanjske veze
------------

***Cali*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Alcaldía de Santiago de Cali* (Službene stranice grada) ()

  


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **geografiji** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
**Stevan Bodnarov** (Gospođinci, 12. avgust 1905 — Beograd, 20. maj 1993), srpski vajar i slikar.

Biografija
----------

Rođen je 12. avgusta 1905. godine u Gospođincima, Austrougarska, danas u Vojvodini, Srbija. Za vreme školovanja napušta bravarski zanat i stupio 1925. u Umetničku školu u Beogradu. Najpre učio vajarstvo kod P. Palačinija, a potom slikarstvo kod Mihaila Milovanovića. Od 1930. imao je izlaganja na prolećnim i jesenjim izložbama u Beogradu, a samostalno izlaže u Beogradu 1933. i Novom Sadu 1938. godine.

Boravio je u Parizu od 1934. do 1935. i 1938.-1939. i tamo održavao izložbe. Zbog učestvovanja u NOP-u, od 1942. do 1944. bio je zatvoren u Banjičkom logoru, a u proleće 1944. godine odlazi u NOVJ.

Bodnarov je ostao prilično dosledan svojim shvatanjima, zastupajući realistički stilski izraz u vajarstvu i u slikarstvu. Bavio se poslednjih godina minijaturom i u nju uveo dinamičniju fakturu.

Umro je 20. maja 1993. godine u Beogradu. Sahranjen je u Aleji zaslužnih građana na Novom groblju.

Stvaralaštvo
------------

Glavni slikarski radovi su mu: 

* Autoportret (1932. Muzej Matice srpske)
* Ciganka (1936.)
* Pejzaž iz Pudaraca (1936.)

Glavni vajarski radovi su mu: poprsja Pjera Križanića, Cuce Sokić (Muzej u Skoplju), Ismeta Mujezinovića (Narodni muzej, Beograd), Dimitrija Tucovića (trg Slavija u Beogradu), te spomenici Janku Čmeliku u Staroj Pazovi (1948.), streljanim u Jajincima (1951.), palim borcima u Kuli (1951.) i u Bijelom Polju (1952.). Autor je i poprsja Ive Lole Ribara, Ivana Milutinovića i Đure Đakovića na Grobnici narodnh heroja na Kalemegdanu.

Foto galerija
-------------

* Janko Čmelik, Stara PazovaJanko Čmelik, Stara Pazova
* „Partizanski Kurir", Muzej istorije Jugoslavije, Beograd„Partizanski Kurir", Muzej istorije Jugoslavije, Beograd
* Spomen-park „Jajinci"Spomen-park „Jajinci"
* Grobnica narodnih heroja na KalemegdanuGrobnica narodnih heroja na Kalemegdanu
* Ivo Lola RibarIvo Lola Ribar
* Đuro ĐakovićĐuro Đaković
* Ivan MilutinovićIvan Milutinović

Literatura
----------

* **Enciklopedija Jugoslavije** (knjiga prva). „Jugoslavenski leksikografski zavod", Zagreb, 1980. godina.

Vanjske veze
------------

***Stevan Bodnarov*** na Wikimedijinoj ostavi

* Stevan Bodnarov, nekrunisani kralj umetnika, boema
Задушнице. Ратне године 1914-1918
**Zadušnice**, praznik u pravoslavnoj crkvi koji je posvećen mrtvima (upokojenima). Praznuje se uvijek u subotu jer je u bogosluženjima po crkvenom pravilu subota dan za pomen svim mučenicima i upokojenima pa se stoga i u bogoslužbenim pjesmama vjernici molitveno obraćaju za spasenje svojih upokojenih.

U crkvenoj godini, koja počinje 1. X. određeni su zaupokojeni dani četiri puta godišnje i to: zadušnice u prvoj polovini mjeseca listopada / oktobra (11. X. po novom, 28. IX po starom kalendaru), u narodu poznate kao **Miholjske zadušnice** zato što bivaju o Miholjdanu (Sv. Kirijak Otšelnik). Druge zadušnice uvijek se služe u prvu subotu mjeseca studenog / novembra i u narodu su poznate kao **Mitrovske zadušnice**. Te zadušnice uvijek su u subotu prije praznika Sv. velikomučenika Dimitrija. Treće zadušnice su pokretne i vezane su uz pripremu za početak uskršnjeg posta. One su u posnom triodu uoči Nedjelje mesopusne. I četvrte zadušnice uvijek su u subotu uoči praznika Silaska Sv. Duha na apostole (Duhovi).

Različiti su običaji u narodu povodom zadušnih praznika. U svoj vaseljeni u te se dane moli na svetoj liturgija, na parastosima, prekađivanjem grobova i pomenima za spasenje svih onih koji usnuše s nadom na *"vaskrsenje"* i život vječni. 

---

**Izvor**:

* Parohijske vijesti, Glasnik Srpske pravoslavne opštine zagrebačke
**Cava de' Tirreni** je grad od 53.450 stanovnika u Salernskoj provinciji u Kampaniji na jugozapadu Italije.

Geografija
----------

Cava de' Tirreni leži sjeverozapadno od Salerna, u plodnoj dolini okruženoj brdima. Udaljen je 5 km od Tirenskog mora i Amalfijske obale. Pored grada prolazi autoput A3 kojim je povezan sa Napuljom i Reggio Calabrijom, a isto tako i željeznička pruga Napulj–Salerno. Cava je poznata po cilindričnim kulama podignutim po okolnim brdima koje se koriste za pucanje na golubove, a taj običaj prenešen je iz Lombardije.

Historija
---------

Trg ispred katedrale
Opatija Trinità della Cava
Još uvijek nije sigurno da li je današnja Cava izrasla iz etrurskog naselja Marcina o kom je pisao Strabon, ali je sigurno da je za rimskih vremena dolina bila naseljena o čemu postoje dokazi iz arheoloških nalazišta. Historija grada usko je povezana sa poznatom benediktinskom opatijom Trinità della Cava, koja leži u brdima nešto jugozapadije kod sela Corpo di Cave. Opatiju je 1011. osnovao sveti Alferius, redovnik iz opatije Cluny. Iako je većina zgrada modernizirana 1796. godine, iz starijih razdoblja su preostali gotički klaustri. Opatija Trinità della Cava ima bogate arhive koji čuvaju pergamente iz 8. vijeka, te biblioteku s brojnim vrijednim manuskriptima uključujući Vizigotsku Bibliju iz 7. vijeka i Langobardski zakonik iz 11. vijeka. Danas opatija ima muzej i galeriju slika.

Privreda
--------

Industrija Cave proizvodi prehrambene, tekstilne i duhanske proizvode. Cava de 'Tirreni je i popularno odmaralište i centar odigravanja brojnih međunarodnih sportskih događaja.

Gradovi pobratimi
-----------------

* Poljska Gorzów Wielkopolski, Poljska
* Litvanija Kaunas, Litvanija
* Sjedinjene Američke Države Pittsfield, Massachusetts, Sjedinjene Američke Države
* Njemačka Schwerte, Njemačka
* Belorusija Njasviž, Belorusija
* Gruzija Tbilisi, Gruzija

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Italy: Campania*" (engleski). Citypopulationde. Pristupljeno 18. 5. 2018.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*Cava de' Tirreni*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 18. 5. 2018.

Vanjske veze
------------

***Cava de' Tirreni*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Citta di Cava de' Tirreni* ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 132624896
* LCCN: n79060339
* GND: 4133795-5
* BNF: cb12208209c (podaci)

 |
**Đurđelina Đuka Dinić** (1914 — 1943), tekstilna radnica, učesnica Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije.

Biografija
----------

Rođena je 9. novembra 1914. godine u selu Donjem Konjuvcu, kod Leskovca. 

Njen otac Nikolaj Dinić, socijalistički orijentisan, bio je poslanički kandidat 1912. i 1914, a nalazio se na listi i kao komunistički kandidat 1920. godine.

Godinu dana po završetku škole, 1933. otišla je iz Leskovca u Niš gde je učila pletarski zanat i zaposlila se u Nišu u fabrici kože, gde je upoznala Filipa Kljajića za koga se udala 1938. U tom gradu je više puta bila hapšena i kažnjavana zbog revolucionarnog rada. Član Komunističke partije Jugoslavije je postala 1938.

Krajem 1940, nakon provale partijske organizacije, napustila je Niš i prešla u Valjevo zajedno sa svojim mužem. Tamo je radila ilegalno i ostala do okupacije Jugoslavije. Kada je ustanak počeo, po direktivi Partije prešla je u Beograd gde je rukovodila diverzantskim i drugim akcijama. 

Bila je član Mesnog komiteta KPJ za Beograd i na toj dužnosti je ostala sve dok je Specijalna policija nije uhapsila 23. septembra 1942. na Dedinju. Odvedena je u logor na Banjici, gde je strahovito mučena, ali uprkos tome nije odala nikakve informacije, pa čak ni sopstveno ime. Streljana je u Jajincima, 25. maja 1943. pod ilegalnim imenom Radmila Obradović.

Za narodnog heroja proglašena je 6. jula 1945. Po njoj je nazvana Ekonomska škola u Leskovcu.

Galerija
--------

* Grob na Novom grobljuGrob na Novom groblju
* Tabla u ulici Đuke Dinić, BeogradTabla u ulici Đuke Dinić, Beograd
* Bista u NišuBista u Nišu

Literatura
----------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Portal NOB***  |

* „Narodni heroji Jugoslavije". Beograd: Mladost. 1975.
* **Heroine Jugoslavije**. „Spektar", Zagreb 1980. godina.
**Trinity College** je jedan od 31 konstitutivnih koledža Univerziteta u Cambridgeu - Engleska.

Historija i karakteristike
--------------------------

Koledž Trinity (Trojstvo) osnovao je 1546. kralj Henry VIII, kombinirajući Michaelhouse i King's Hall. Michaelhouse postoji od 1324. a King’s Hal je osnovao Edward II 1317. nakon tog ga je 1337. dogradio i rekonstruirao Edward III pa koledž kao svoju zastavu koristi zastavu Edwarda III.

Većina najznačajnijih građevina koledža potječe iz 16. i 17. vijeka.

Poznati studenti
----------------

Među prvim studentima bili su Francis Bacon, filozof, državnik i miljenik kraljice Elizabete I i pjesnici George Herbert, Andrew Marvell i John Dryden.

Jedan od najvećih fizičara svih vremena Isaac Newton, studirao je na Trinityju od 1661. do 1696.

Početkom 19. vijeka poznati studenti bili su Byron, Thackeray i Tennyson.

Među poznatim ličnostima koji su studirali krajem 19. vijek i početkom 20. vijeka bili su James Clerk Maxwell, autor teorije elektromagnetizma, dva pionira atomske fizike; J. J. Thomson i Ernest Rutherford, historičar G.M. Trevelyan, filozofi Bertrand Russell i Ludwig Wittgenstein, Jawaharlal Nehru, prvi premijer Indije i romanopisac Vladimir Nabokov.

Koledž pohađa prosječno oko 700 studenata i oko 350 postdiplomanata.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „*Historical Overview*" (engleski). Trinity College Cambridge. Pristupljeno 04. 12. 2017.

Vanjske veze
------------

***Trinity koledž, Cambridge*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice Trinity koledža (`en`)

| * p
* r
* u
Univerzitet u Cambridgu |
| --- |
| Koledži | 
* Christ’s
* Churchill
* Clare
* Clare Hall
* Corpus Christi
* Darwin
* Downing
* Emmanuel
* Fitzwilliam
* Girton
* Gonville and Caius
* Homerton
* Hughes Hall
* Jesus
* King’s
* Lucy Cavendish
* Magdalene
* New Hall
* Newnham
* Pembroke
* Peterhouse
* Queens’
* Robinson
* St Catharine’s
* St Edmund’s
* St John’s
* Selwyn
* Sidney Sussex
* Trinity
* Trinity Hall
* Wolfson

 | Grb univerziteta |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Nedovršeni članak* **Trinity koledž, Cambridge** *je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
*Za ostale upotrebe, v. Milorad Petrović (razvrstavanje).*

**Milorad Petrović** (1903—1942), učesnik Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije.

Biografija
----------

Rođen je 5. januara 1903. godine u Obrenovcu. Potiče iz radničke porodice. Pošto je bio dobar đak, učitelj je predlagao njegovim roditeljima da ga upišu na bogosloviju. Zbog početka Prvog svetskog rata i loše materijalne situacije, Miloradove porodice, on je poslat na izučavanje obućarskog zanata, ali ga je ubrzo napustio u prešao u Valjevo gde je tri godine prodavao novine. Godine 1917. se vratio u Obrenovac i nastavio sa izučavanjem obućarskog zanata.

Godine 1919. prešao je u Beograd, gde je radio kao obućar. Kao mladi radnik, pristupio je radničkom pokretu. Najpre je bio izabran u Upravu saveza kožarsko-prerađivačkih radnika, a kasnije je bio i dugogodišnji sekretar tog Saveza. U članstvo Komunističke partije Jugoslavije primljen je 1922. godine.

Posle zabrane rada Komunističke partije, Milorad je radio na organizovanju ilegalnih partijskih ćelija na Paliluli i u Beogradu. Godine 1926. izabran bio je zabran za člana Okružnog komiteta KPJ za Beograd, a krajem 1928. je bio izabran za delegata Beogradske partijske organizacije za Četvrti kongres KPJ, koji se održavao u Drezdenu, u Nemačkoj. U Nemačkoj ga je uhapsila policija i vratila ga u Jugoslaviju, početkom 1929. godine. Pošto je u zemlji u međuvremenu bila uvedena šestojanuarska diktatura izveden je pred Državni sud za zaštitu države, koji ga je osudio na deset godina zatvora.

Zatvorsku kaznu je izdražvao u zatvorima u Sremskoj Mitrovici i Lepoglavi. Tokom boravka u zatvoru učestvovao je u mnogim štrajkovima i demonstracijama za bolje uslove političkih zatvorenika. Zbog toga, mu je zatvorska kazna produžena na još dve godine.

Iz zatvora je pušten, aprila 1941. godine, uoči Aprilskog rata. Izvesno vreme se zadržao u okpiranom Beogradu, gde se povezao partijskom organizacijom. Posle izvesnog vremena otišao je u selo Crna Bara, kod Bogatića, gde se povezao sa lokalnom partijskom organizacijom. U sukobu sa prvom nemačkom kaznenom ekspedicijom, koja je vršila zločine po Mačvi, Milorad je bio ranjen. On je tada pokušao da se prebaci u Suvoborski partizanski odred, u kojem je bio imenovan za političkog komesara. Prilikom prolaska kroz Ub, bio je uhapšen i predat Specijalnoj policiji u Beogradu.

Bio je zatvoren u logoru na Banjici, gde je bio strahovito mučen. Streljan je 5. maja 1942. godine, na stratištu u Jajincima.

Za narodnog heroja proglašen je 27. novembra 1953. godine.

Literatura
----------

* **Narodni heroji Jugoslavije**, „Mladost", Beograd 1975. godina
|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Burka u Afganistanu |  | Burka u Afganistanu |
| Burka u Afganistanu |  | Burka u Kašmiru |

**Burka** (perz./pašt./arap./urd. برقع, također i *čad(a)ri*, *ruband* ili *mekna*) je tradicionalna paštunska ženska odjeća koja pokriva cijelo tijelo i lice. Nose ga žene islamske vjeroispovjesti u Afganistanu i u dijelovima Pakistana i Indije (Kašmir).

Karakteristike
--------------

Burka je izrađena od guste tkanine koja u potpunosti pokriva cijelo tijelo, uključujući i lice, dok predio očiju sadrži gusta mreža kroz koju se može gledati.

Generalno postoje dvije vrste burke:

* afganska – mreža je jednodjelna, tkanina je uglavnom plavih tonova.
* kašmirska – mreža za gledanje je dvodjelna, boja burke je crna.

Historija
---------

Ilustracija Kabula iz 1840-ih sa ženom u burki (desno)
Riječ *burka* je arapski oblik perzijske riječi *purda* (ili *parda*) koja doslovno podrazumijeva zastor ili zavjesu, ali također je označavala i praksu spolne segregacije u starovjekovnom iranskom svijetu koja se kasnije u istoimenoj formi proširila i sjevernom Indijom. Iako je poznato da je u nekim dijelovima ovog starovjekovnog svijeta bilo prekrivanja lica, danas nije poznato je li takva odjeća nazivana *purdom* i je li bila u formi današnjih burki. Prve takve primjere zabilježili su Ibn Batuta u 14. vijeku i novovjekovni evropski autori, uglavnom u sjeveroistočnim dijelovima Perzijske Monarhije tj. Horasanu. U moderno doba burka je specifična za Paštunce, a za vrijeme talibanskog režima u Afganistanu (1996. – 2001.) bila je propisana u vidu hidžaba i ženama je bilo zabranjeno izlaziti u javnost bez burke.

Slična odjeća
-------------


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Paštunsku burku (lijevo) nerijetko se miješa s arapskim nikabom (crno pokrivalo desno) |  | Paštunsku burku (lijevo) nerijetko se miješa s arapskim nikabom (crno pokrivalo desno) |
| Paštunsku burku (lijevo) nerijetko se miješa s arapskim nikabom (crno pokrivalo desno) |

U zapadnom svijetu burku se često miješa sa nikabom, arapskim odjevnim predmetom koji također pokriva lice, ali ima otvoreni prorez za oči. Najsličniji odjevni predmet burki je parandža (ili *farandži*), također dugačak ogrtač s čačvanom (teško providna tkanina od konjskih dlaka preko čitavog lica) koji je nošen u nekim mjestima susjednog Tadžikistana. Neki drugi odjevni predmeti koji isto potpuno pokrivaju lice su bušija (ili *gatva*) kod Arapkinja uz obale Perzijskog zaljeva, nekad peča u Osmanskom Carstvu, te gungat u Indiji.

Zabrane
-------

*Glavni članak: Antimaskirni zakoni*
U pojedinim evropskim zemljama su usvojeni antimaskirni zakoni kojima se zabranjuje nošenje burki i drugih pokrivala lica na javnom mjestu. Razlog za zabranu nošenja je, između ostalog i nemogućnost lične identifikacije osobe koja nosi burku jer joj je lice sakriveno. Postoje i mišljenja da je burka simbol potlačenosti žena.

Izvori
------

1. 1 2  „Zabrana nošenja burki i u Belgiji". RTRS. 14. 7. 2011..

Vanjske veze
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **Burka** |
|  | Potražite izraz ***burka*** u W(j)ečniku, slobodnom rječniku. |
**Copiapó** je grad na sjeveru Čilea u kom živi 150,962 stanovnika

Copiapó je administrativni centar Regije Atacama i Provincije Copiapó.

Geografske karakteristike
-------------------------

Copiapó se nalazi u unutrašnjosti, udaljen 56 km od pacifičke obale u plodnoj dolini rijeke Copiapó. Ta dolina natapana vodom se još iz vremena prije Inka smatra južnom granicom izuzetno sušne Pustinje Atacama i dobro se obrađuje.

Centar grada

Historija
---------

Copiapó je službeno osnovan 1744. kad je dobio status grada (odnosno ville) pod imenom *San Francisco de la Selva de Copiapó*.

Otkriće nalazišta zlata i srebra u 19. vijeku pretvorilo je Copiapó u značajan rudarski centar, ali i u utjecajan politički centar.
Zbog tog je između 1850.-51. izgrađena željeznička pruga prema sjeverozapadu, duga 80 km do luke i ljetovališta Caldera.

To je u to vrijeme bila jedna od prvih pruga u Južnoj Americi.

Nakon perioda stagnacije koji je trajao od 1875. do 1925. - ekonomija grada oživljena je otvaranjem rudnik]]a bakra.

To je zaokruženo dovršenjem topionice bakra 1950. u nedalekom Paipoteu.

Transport
---------

Uz željeznicu Copiapó je odličnim cestama povezan sa Calderom i Santiagom, a planinskom cestom preko Anda i sa argentinskom La Riojom.

Pobratimski gradovi
-------------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Argentina Catamarca, Argentina
* Argentina Córdoba, Argentina
* Argentina Coronel Felipe Varela, Argentina
* Argentina La Rioja, Argentina
 | * Argentina Santiago del Estero, Argentina
* Narodna Republika Kina Jiujiang, Kina
* Narodna Republika Kina Nanchang, Kina
* Narodna Republika Kina Panyu, Kina
 | * Narodna Republika Kina Pingxiang, Kina
* Narodna Republika Kina Ruichang, Kina
* Španija Castellón de la Plana, Španjolska
 |

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Chile: Regions and Urban Agglomerations*" (engleski). City population. Pristupljeno 14. 10 2020.
2. 1 2 3 4 5 6 7  „*Copiapó, Chile*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 14.10. 2020.

Vanjske veze
------------

***Copiapó*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Municipalidad de Copiapó* (službene stranice) ()
* *Copiapó, Chile* ()
**Jakob Žorga Jaka** (1888 — 1942) je bio slovenski revolucionar, radnički aktivista i član CK KPJ. Poznat je i pod ilegalnim imenima Bon i Rogič.

Biografija
----------

Jakob Žorga rođen je 10. maja 1888. godine u Brežicama. Zajedno sa bratom Marcelom radio je na železnici u Sloveniji, a od 1921. do 1923. godine u ljubljanskom arsenalu. Istakao se kao radnički organizator, te je bio jedan od osnivača Komunističke partije u Sloveniji i jedan od najviše progonjenih slovenačkih komunista.

1919. godine bio je izdavač i odgovorni urednik prvog slovenačkog komunističkog lista „Baklja" (izašao samo jedan broj). Aprila 1920. godine bio je član štrajkaškog odbora železničara, juna 1920. godine delegat na Vukovarskom kongresu Komunističke partije Jugoslavije i od septembra 1920. godine član Centralnog veća KPJ. Učestvovao je na brojnim partijskim konferencijama. Za člana Centralnog komiteta KPJ kooptiran je 1926. godine, a ušao je i u Politbiro CK KPJ. 1928. godine bio je na savetovanju pri Izvršnom komitetu Kominterne i delegat na Četvrtom kongresu KPJ u Dresdenu, gde je ponovo biran za člana Centralnog komiteta. Nekoliko meseci vršio je poslove organizacionog sekretara Centralnog komiteta.

Posle hapšenja u aprilu 1929. godine i osude na pet godina robije, koju je izdržao u kaznionici u Sremskoj Mitrovici, 1935. godine je bio ponovo uhapšen. Kad mu je 1942. godine istekla kazna na robiju koju je izdržavao u kaznionici u Nišu, odveden je u koncentracioni logor na Banjici i streljan 9. maja 1942. godine.

Literatura
----------

* *Enciklopedija Jugoslavije* (knjiga osma). „Jugoslavenski leksikografski zavod", Zagreb, 1971. godina
Major **Valentine Fleming** DSO (17. februar 1882 – 20. maj 1917) bio je britanski poslovni čovjek, pravnik i konzervativni političar koji je od 1910. do smrti kao član Parlamenta zastupao Henley. Valentine Fleming, čiju je karijeru prekinula pogibija u Prvom svjetskom ratu, najpoznatiji je kao otac Iana Fleminga, književnika koji je stvorio lik Jamesa Bonda.

Biografija
----------

Valentine Fleming se rodio kao sin Roberta Fleminga, škotskog poslovnog čovjeka i osnivača investicijske banke Robert Fleming & Co. i Sarah Fleming rođ. Hindmarsh. Njegov mlađi brat Philip se kasnije istakao kao olimpijski veslač te naslijedio očevu tvrtku. Valentine se, kao i brat, obrazovao u elitnoj školi Eton College te Magdalen Collegeu Oxfordskog univerziteta. 

Godine 1906. se oženio za Evelyn St. Croix Rose, koja je uživala reputaciju jedne od najljepših žena britanskog otmjenog društva. Sa njom je imao četvoro sinova: Petera, koji će postati poznat kao novinar i putopisac; Iana, Richarda (čiji je sin poznati poslovni čovjek Adam Fleming) te Michaela. Porodica je od 1906. do 1911. živjela u veleposjedničkoj kući Braziers Park u Ipsdenu u grofoviji Oxfordshire. 

Valentine se godine 1908. priključio Oxfordshireskim husarima, rezervnoj pukovniji Britanske vojske. Godine 1910. je izabran u Parlament, te se sa porodicom preselio u London. U Parlamentu se upoznao sa Winstonom Churchillom koji će mu postati blizak prijatelj, i sa kojim će do kraja života voditi korespondenciju.

Kada je godine 1914. izbio rat, Fleming je imao čin rezervnog kapetana. Ona je aktivirana, te je Valentine Fleming nakon mjesec dana obuke 22. septembra poslan u Francusku. Krajem oktobra je sudjelovao u kaotičnim borbama poznatim kao bitka kod Messinesa 
i Prva bitka od Ypresa, a o čemu je dao svjedočanstvo u pismima koja opisuju kako se zapadnom bojištu stvorila linija rovova i zavladao pozicijski rat. Valentine Fleming je u novembru unaprijeđen u čin majora te postao zapovjednik eskadrona "C" u svojoj pukovniji.

20. maja 1917. je na farmi Gillemnont, nedaleko od mjesta Épehy u francuskom departmanu Somme poginuo u njemačkom artiljerijskom bombardiranju. Sahranjen je na britanskom vojničkom groblju u mjestu Templeux-le-Guérard. Posthumno je dobio odlikovanje Distinguished Service Order, a 1922. mu je ime upisano u Parlamentarni ratni memorijal, spomen-ploču posvećenu članovima Parlamenta poginulim u ratu.

Nedugo prije odlaska u rat je Valentine Fleming napisao oporuku kojom je londonsku kuću ostavio supruzi; najveći dio bogatstva je ostavio zakladi namijenjenoj djeci i budućim potomcima. Oporuka je također predviđala izdašnu svotu za uzdržavanje Eveyln, ali pod uvjetom da se nakon njegove smrti ne preuda, a što je Evelyn tokom kasnijih godina života bilo izvorom nezadovoljstva.

Izvori
------

1. ↑  Lycett, Andrew (1996). *Ian Fleming*. Orion Books. ISBN 9781857997835.

Vanjske veze
------------

* Hansard 1803–2005: contributions in Parliament by Valentine Fleming (`en`)

| Parlament Ujedinjenog Kraljevstva |
| --- |
| Prethodi: **Philip Edward Morrell**  |  **član Parlamenta za Henley** 1910–1917 | Slijedi: **Sir Robert Hermon-Hodge**  |
**Salamon Papo** (Visoko, 1901 - Koncentracijski logor Jasenovac, ?), jugoslavenski slikar ubijen u koncentracijskom logoru Jasenovac za vrijeme Drugog svjetskog rata i Holokausta.

Biografija
----------

Salamon Papo je rođen 1901 godine u Visokome. Nakon završene gimnazije u Banja Luci, studirao je dvije godine slikarstvo u bečkim privatnim školama. U augustu 1923 izlagao je na izložbi u povodu IV. sleta jevrejske omladine u Beogradu, zajedno sa Adolfom Weilerom, Slavkom Brillom, Danielom Kabiljom i drugima. Iste godine je upisao studij slikarstva na Akademiji likovnih umjetnosti Sveučilišta u Zagrebu. Studirao je u klasi prof. Vladimira Becića. Nakon diplome 1927 godine, Salamon je neko vrijeme radio kao nastavnik crtanja u Banja Luci, a zatim u Bihaću gdje se mogao više posvetiti slikarstvu. Za života je radio akvarele i ulja na platnu s motivima iz okolice Bihaća. Salamon se prema svome radu odnosio vrlo kritički, slike je često prepravljao, nadopunjavao ili ih iz temelja mijenjao. Prema sjećanju suvremenika, oduševljavao se ekspresionizmom. U pravo kada se smirio i počeo stvarati kvalitetnije slike, Salamon je 24. 6. 1941 godine bio uhapšen i odveden u koncentracijski logor Jasenovac. Njegove slike su pri tome bile uništene ili opljačkane. Salamon je u Jasenovcu radio u grupi logoraša keramičara. Do danas je nepoznato vrijeme njegove smrti, kao i konačna sudbina njegovih slika.

Literatura
----------

* Kraus, Ognjen (1996). *Zna li se 1941 - 1945: Antisemitizam. Holokaust. Antifašizam*, Zagreb: Židovska općina Zagreb. ISBN 953-96836-0-2
**Turbo** je općina od 130,191 stanovnika i grad od 48,787stan. na sjeveru Kolumbije u Departmanu Antioqua.

Geografija
----------

Turbo se prostire na dnu karipskog Zaljeva Urabá, u manjem zaljevu Pisisí preko puta delta Rijeke Atrato.

Cestom N° 62 povezan je sa svojim administrativnim centrom Medellínom koji je udaljen 343 km južnije.

Historija
---------

Kraj u kom se nalazi Turbo, u pretkolumbovska vremena bio je dom ratničkih Kariba.
Nakon nekoliko neuspješnih pokušaja tokom 16. vijeka da koloniziraju taj kraj, Španjolci su odustali sve do 1787. kad je cacique Kariba potpisao kapitulaciju.
Kako je u to vrijeme Rijeka Atrato bila jedini put do Quibda i unutrašnjosti, - 1839. podignuta je carinarnica u zaljevu Pisisí, uz koju je izraslo selo.

Službeno se računa da je Turbo osnovan 1840. kad je dobio zemljište od tadašnjeg predsjednika José Ignacia de Márqueza. Sedam godina kasnije (1847.) predsjednik Tomás Cipriano de Mosquera podigao je Turbo u župu.

Sve do izgradnje ceste, do Turba se moglo doći jedino brodom, putovanje do Medellína trajalo je od 15 do 30 dana, u to su vrijeme šumarstvo i skupljanje kaučuka bile jedine isplative aktivnosti. Od 1960-ih se počelo saditi banane koje su postale glavna poljoprivredna kultura.

Današnji Turbo je luka, bez poštene luke, pa su današnji napori usmjereni da se izgradi nova dublja luka.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  „*Turbo Municipality in Colombia*" (engleski). City population. Pristupljeno 14.1.2023.
2. 1 2 3 4 5  „*Pasado, Presente y Futuro*" (španjolski). Alcaldía de Turbo. Pristupljeno 14.1.2023.

Vanjske veze
------------

***Turbo (Antioquia)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Alcaldía de Turbo* (Službene stranice grada) (`es`)
**Crystal Palace** je bila građevina od stakla i željeza podignuta za Svjetsku izložbu 1851. u londonskom Hyde Parku (City of Westminster).

Crystal Palace je nakon izložbe razmontiran i ponovno podignut na brdu Sydenham u Boroughu Bromley od 1852. do 54. Zgrada je uništena u požaru koji ju je zahvatio 1936.

Opis i historija
----------------

Zgradu je projektirao arhitekt Joseph Paxton kao konstrukciju od prefabriciranih željeznih nosača, sa fasadom od iskrojenih stakala.

Enterijer palače
Centralni dio zgrade bio je dug 563 metara, širok 124 m a visok 33 m, prostirao se na terenu od 7 hektara, sa bočnim zgradama na 9 hektara. Ukupna dužina njegovog izlagačkog prostora (prizemlje i galerije) iznosila je punih 13 km.

Godinama nakon svog postavljanja na novu lokaciju Crystal Palace bio je mjesto gdje su se odigravale velike priredbe, koncerti pa čak i nogometne utakmice, sve dok nije izgorio u noći 30. decembra 1936.

Od njega su preostali samo tornjevi nosači, ali su i oni porušeni 1941. jer su služili kao odličan orjentir avionima njemačke Luftwaffe.

Crystal Palace izvršio je veliki utjecaj na razvoj moderne arhitekture, naročito na gradnju sajamskih paviljona.

Za njenu gradnju i naknadno demontiranje i ponovno dizanje osiguran je budžet od tadašnjih 500,000 funti (to bi bilo oko 25.000,000 današnjih funti).

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „*Crystal Palace*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 22. 1. 2017.
2. ↑  „*Crystal Palace*" (engleski). Crystal Palace Foundation. Pristupljeno 22. 1. 2017.

Vanjske veze
------------

***Crystal Palace*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Crystal Palace* na portalu Crystal Palace Foundation ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 315685430
* LCCN: sh2013001134
* GND: 4361287-8

 |
**Diksmuide** - nizozemski (francuski: *Dixmude*) je grad i općina od 16,815 stanovnika na zapadu Belgije u Regiji Flandrija u Provinciji Zapadna Flandrija, on je administrativni centar istoimenog Arondismana.

Geografske karakteristike
-------------------------

Diksmuide leži na ušću potoka Handzamevaart u rijeku Yser, udaljen 42 km jugozapadno od Bruggea. 
U kraju koji se nalazi na granici obalnih pješčanih poldera i regije sa ilovačom.

On je tipičan belgijski ravničarski grad, koji se sastoji od petnaest razbacanih naselja, a sam Diksmuide je centar.

Historija
---------

Panorama grada
Diksmuide je niknuo u 9. vijeku, naselje se razvilo u luku u kojoj su oko 960. izgrađena kapela i tržnica, na mjestu gdje se danas nalazi kvart Esen. 
Tokom 12. vijeka Diksmuide ne samo što je postao samostalna župa, već je dobio i status grada. 
Zemljani bedem izgrađeni su oko grada 1270.

Trgovina mliječnim proizvodima i tkaninama bila su dva stupa prosperiteta Diksmuida. Nakon seljačkog ustanka kog je u početkom 14. vijeka poveo Nikolaas Zannekin u Flandriji, i njegove pogibije u bitci kod Cassela počeo je mračni period grada.

Tokom 15. vijeka opao je interes za tkaninama, a druga polovica 17. vijeka protekla je uglavnom u ratovima i opsadama.
Period vladavine Austrijske Nizozemske u 18. vijeku bio je doba političke i ekonomske stabilnosti.

I 19. vijek je protekao relativno mirno, ali je 20. i Prvi svjetski rat donio najveće nevolje. U oktobru 1914. Diksmuide, kog su branili belgijski i francuski vojnici, zauzela je vojska Carske njemačke. Nijemci su po Schlieffenovom planu trebali što brže preći preko rijeke Yser i zauzeti Dunkerque i Calais. Zbog tog su saveznici otvorili ustave na Yseru kod ušća u Sjeverno more i tako poplavili čitav kraj, pa je Diksmuide četiri godine bio na prvoj crti fronta.Rezultat je bio da je Diksmuide iz rata izašao potpuno razoren. 
Ni Drugi svjetski rat nije poštedio grad, ali razaranja nisu dosegla razmjere onog što se dogodilo između 1914.-1918.

Nakon rata grad se prvi put proširio 1964. kad su kooptirane općine Esen i Kaaskerke, i još više 1977. kooptiranjem sela Beerst, Driekapellen, Leke, Pervijze, Vladslo i Woumen.

Pobratimski gradovi
-------------------

* Francuska Ploemeur, Francuska (1967.)

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Belgium: West-Vlaanderen*" (engleski). City population. Pristupljeno 10.04. 2021.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*Historiek Diksmuide*" (Nizozemski). Diksmuide. Pristupljeno 10.04.2022.
3. ↑  „*Ploemeur*" (nizozemski). Diksmuide. Pristupljeno 10.04.2022.

Vanjske veze
------------

***Diksmuide*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Diksmuide* (službene stranice) ()
**Bešar** (arapski: بشار) za Francuske kolonijalne uprave znan kao *Colomb-Béchar*, je grad i oaza od 165,241 stanovnika na zapadu Alžira u Pokrajini Bešar u kojoj je i administrativni centar.

Geografske karakteristike
-------------------------

Bešar leži u sjevernom dijelu Saharske pustinje udaljen 752 km jugozapado od Alžira i 58 km južno od Marokanske granice. Grad je nazvan po obližnjoj gori Béšar, koja se uzdiže do visine od 488 metara.

U bivšem evropskom kvartu Bechara nalazi se vojna kasarna i ostale suvremene zgrade, za razliku od tog tradicionalni arapski kvart je mjesto niskih kuća i uskih natkrivenih sokaka. Okružen gajevima palmi koje navodnjava *Vadi Béchar*, grad je poznat po proizvodima od kože i nakitu.

Vadi Bešar

Historija
---------

Bešar je izrastao kao trgovište na raskršću transsaharskih puteva, a još više kad je postao posljednja željeznička stanica na pruzi koja ide iz Orana.

Pet kilometara južno od centra grada nalazi se Bešar Djedid (Novi Bešar), podignut za smještaj radnika u nedalekom rudniku ugljena Kenadsi.

Okolica je vrlo raznolika, teren pored marokanske granice se uglavnom sastoji od ravnih stjenovitih vapnenačkih visoravni (*hamada*). 
Pejzaž na jugoistoku karakteriziraju ergovi (pješčane dine), točnije dijelovi Velikog zapadnog erga, Erga er-Raua i Erga Igida. Kraj na sjeveru dijeli Vadi Saoura, koji formira dolinu u kojoj leži oaza i grad Béni Abbès. Duž Saoure prostiru se gajevi palmi datulja u dužinu od nekih 320 km). Kraj na zapadu je premrežen je brojnim vadijima, kotlinama i depresijama gdje se formiraju slaništa (*sabkhah*).

U poljoprivrednoj okolici uzgajaju se; datulje, žitarice, povrće, smokve i bademi. 
Rezerve bitumenoznog ugljena u regiji eksploatiraju se minimalno zbog visokih transportnih troškova.

Bešar ima i aerodrom *Béchar Boudghene Ben Ali* (IATA: CBH, ICAO: DAOR) sa letovima prema Oranu, Alžiru, Constantinu i Tindufu.

Pobratimski gradovi
-------------------

* Francuska Nantes Francuska
* Francuska Dijon Francuska

Izvori
------

1. 1 2  „*Béchar*" (engleski). DB-City. Pristupljeno 12.1. 2020.
2. 1 2 3 4 5  „*Algeria, People's Democratic Republic of Algeria*" (engleski). City population. Pristupljeno 12.1. 2020.
3. 1 2 3 4 5 6  „*Bechar, Algeria*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 12.1. 2020.
4. ↑  „*Béchar Boudghene Ben Ali Lotfi Airport CBH*" (engleski). Airportia. Pristupljeno 12.1. 2020.

Vanjske veze
------------

***Bešar*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Bechar, Algeria* ()
* *Wilaya de Béchar* Arhivirano 2020-01-13 na Wayback Machine-u ()
**Tina Morpurgo** (Split, 6. 3. 1907 – Sabirni logor Banjica, 1. 6. 1944), jugoslavenska slikarica iz Splita.

Biografija
----------

Rodila se 1907. u Splitu u obitelji aškenaskih Židova, poznatih splitskih knjižara i poduzetnika. Hrvatski preporoditelj Vid Morpurgo bio je brat njenog djeda po ocu, Josipa Morpurga, odnosno stric njenog oca Viktora Morpurga. Nakon što je završila srednju školu posvetila se slikarstvu. 1931. godine održala je prvu samostalnu izložbu na kojoj je izložila pedesetak radova u tehnici ulja, tempere i crteža. Slikala je krajobraze splitske okolice i mrtvu prirodu u realističkom stilu. 1932. je godine pošla u privatnu školu u Trst, gdje je imala rodbinu. Planirala je nastaviti školovanje i slikarski se razvijati u Münchenu, no uspon nacista i svjetska gospodarska kriza prisilili su je ostati u rodnom gradu te je prestala slikati. 1943. je zajedno s roditeljima deportirana u sabirni logor na Banjici. 1. lipnja 1944. ubilo ju je osoblje Schutzstaffela na stratištu Jajincima, kamo su odvodili logoraše iz Banjice na smaknuće. Preživjeli članovi njene obitelji i prijatelji sačuvali su joj slike. Iste su poslije izložene 1974. u židovskoj zajednici u Splitu, židovskoj zajednici u Beogradu te 1975. u Židovskom povijesnom muzeju u Beogradu.

Literatura
----------

* Kečkemet, Duško (1971). *Židovi u povijesti Splita*. Split: Jevrejska općina, Split.

Vanjske poveznice
-----------------

* Plakat
*Za ostala značenja, v. Valley of the Dolls (razvrstavanje).*

***Valley of the Dolls*** (sh. *Dolina lutaka*), u Jugoslaviji originalno obavljen pod naslovom ***Dolina lutkica***, je debitantski roman američke spisateljice Jacqueline Susann, originalno objavljen 1966. godine, poznat kao jedna od najpopularnijih knjiga svog vremena i komercijalno najuspješnijih u historiji američkog izdavaštva.

Roman ima tri protagonistice koje, svaka na svoj način, pokušava uspjeti u američkoj industriji zabave - Anne Welles, ljepotica iz Nove Engleske koja sanja o glumačkoj karijeri na Broadwayu; Neely O'Hara, vodviljska zabavljačica koja nije u stanju iskoristiti svoj talent; Jennifer North, dobrodušna šougerla koja samo sanja da pronađe ljubav svog života. Radnja romana se odvija tokom dvadeset godina - do 1945. do 1965. godine - u Broadwayu i Hollywoodu i prati njihove karijere, tokom koje sreću mnoge živopisne ličnosti, ali i doživljavaju brojna razočaranja zbog kojih su prisiljene koristiti svoje "lutkice" - pilule sa amfetaminima i barbituratima.

Čitatelji su u likovima romana aluzije na stvarne celebrityje kao što su Carole Landis, Dean Martin, Judy Garland i Ethel Merman, a zbog čega se često navodio kao roman sa ključem. Nakon što je objavljen, doživio je porazne kritike, ali je, dijelom zahvaljujući inovativnoj i agresivnoj marketinškoj kampanji, postigao nezampćen uspjeh. Kada je 1974. Susann umrla, *Guinessova knjiga rekorda* ju je na temelju podataka o 17 miliona prodanih primjeraka proglasila "najprodavanijim romanom u historiji".

Već 1967. godine je napravljena istoimena filmska ekranizacija, koju je međutim Susann žestoko kritizirala. Godine 1981. je njen udovac Irving Mansfield producirao televizijsku miniseriju, a 1994. je snimljena kratkotrajna istoimena televizijska sapunica koja je kao osnov zapleta uzela motive Susannine knjige.

Izvori
------

Vanjske veze
------------

* *Valley of the Dolls* Arhivirano 2018-11-29 na Wayback Machine-u

| * p
* r
* u
Jacqueline Susann |
| --- |
| Knjige | 
* *Every Night, Josephine!* (1963)
* *Valley of the Dolls* (1966)
* *The Love Machine* (1969)
* *Once Is Not Enough* (1973)
* *Dolores* (1976)
* *Yargo* (1979)

 |
| Adaptacije | 
* *Valley of the Dolls* (1967)
* *The Love Machine* (1971)
* *Once Is Not Enough* (1975)
* *Valley of the Dolls* (TV serija, 1994)

 |
| Srodni članci | 
* *Isn't She Great*
* *Jacqueline Susann's Open Door*
* *Just This Once*
* Irving Mansfield

 |
**Trinaestgodišnji rat (1454–1466)** (njemački: *Dreizehnjähriger Krieg*, poljski: *Wojna trzynastoletnia*) bio je rat koji se vodio od 1454. do 1466. između Kraljevine Poljske i Teutonske države.

Kraljevina Poljska pritekla je u pomoć pobunjenicima iz Pruske konfederacije, a Teutonskim vitezovima njihovi saveznici Danci i Livonski red.

Historija
---------

Rat je počeo kad je Tajni savjet Pruske konfederacije 4. februara 1454. osudio vladavinu Velikog majstora
Teutonskog viteškog reda pozvao narod na ustanak protiv Teutonske države.

Ustanici su zauzeli gotove sve gradove, osim dobro utvrđenih; Malborka, Sztuma i Chojnice.

Na zahtjev delegata Pruske konfederacije kralj Poljsko-Litvanske Unije Kazimir IV Jagelović izdao je 6. mart 1454. dekret o osnivanju Pruskog vojvodstva i objavio rat Teutonskim vitezima.
Istovremeno je obećao veliku autonomiju i pravo na ubiranje poreza, svom budućem vojvodstvu.

Nakon pobjeda Kazimirove vojske sklopljen je Mirovni sporazum u Toruńu 1466. Na osnovu tog sporazuma Teutonska država morala je prepustiti Kraljevini Poljskoj istočnu Pomereniju sa Gdańskom i zapadni dio Pruske .

Ostatak države - istok Pruske postao je vazalna država Kraljevine Poljske, sa vlastitom administracijom i prijestolnicom u Königsbergu (današnji Kalinjingrad).

Veliki majstor Reda postao je vazal Poljskog kralja, pored tog dotad isključivo njemački Red bio je primoran u svoje redove primati i Poljake.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*Thirteen Years’ War*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 12. 5. 2021.
2. 1 2 3  „*Inkorporacja Prus do Polski*" (poljski). Encyklopedia PWN. Pristupljeno 12.05. 2021.

Vanjske veze
------------

* *Thirteen Years’ War* (`pl`)