recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Topološka dimenzija** je ono što zovemo intuitivnom dimenzijom, odnosno (kako se često na jednostavan način objašnjava sâm pojam dimenzije) broj smjerova u kojima bismo mogli ići da smo u određenom objektu, odnosno broj "stupnjeva slobode". Tako je svaka linija (ravna ili zakrivljena) jednodimenzionalna jer postoji samo jedan stupanj slobode – dužina (lijevo-desno). Svaka je ploha (ravna ili svinuta) dvodimenzionalna jer postoje dva stupnja slobode – dužina i širina (lijevo-desno i gore-dolje). Topološka dimenzija uvijek je pozitivan cijeli broj ili nula. 

  

Stručnije, topološka se dimenzija može definirati kao najmanja moguća vrijednost *n* tako da se bilo koji otvoreni pokrivač (pokrivač čiji su svi elementi otvoreni skupovi) može podesiti tako da svaka točka bude dio najviše *n*+1 elemenata. Primjerice, ako želimo odrediti topološku dimenziju kružnice, konstruirat ćemo joj pokrivač od otvorenih kružnih lukova. Nadalje, podesit ćemo taj pokrivač tako da smanjimo preklapanje njegovih elemenata na najmanju moguću mjeru, ali da cijela kružnica i dalje bude potpuno pokrivena. Pošto smo uzeli otvorene lukove, preklapanje je neizbježno, a može se podesiti tako da svaka točka kružnice bude dio samo jednog ili dva elementa pokrivača. Najveća je vrijednost *n* = 2, tako da topološka dimenzija iznosi *n* - 1 te zaključujemo da je kružnica jednodimenzionalna.

Ovo matematičko objašnjenje možda se čini nepotrebnim, ali ono je vrlo važno u nekim elementima više matematike, npr. u fraktalima.

Vidi još
--------

* Fraktalna dimenzija
**Sugeree** (Sagaree, Sataree, Suturee, Sugau, Sugan, Sagan), pleme Siouan Indijanaca sa Sugar Creek u okrugu York u Južnoj Karolini i susjednom području Sjeverne Karoline, okrug Mecklenburg. Iz jezika ovog plemena nije poznata nijedna riječ no dovode se u vezu s porodicom Siouan preko njihove srodnosti s Catawba, i napose Shakori Indijancima. Značenje njihovog imena također nije točno utvrđena, a prema Specku (1935.) dolazi možda iz Catawba  *'yensi'grihere'* , u značenju "*people stingy*," ili "*spoiled*," ili "*of the river whose-water-cannot-be-drunk*." Populacija također nije poznata osim da, po Mooneyu, kolektivno s ostalim Catawba plemenima populacija iznosi oko 5,000. Većina ih stradava za vrijeme Yamasee rata (1715.), nakon čega su se njihovi ostaci pomiješali s Catawbama. Nestali su, a njihovo ime očuvano je danas u imenu potoka Sugar Creek, jedne pritoke Catawbe.

Vanjske poveznice
-----------------

* Sugeree Indian Tribe History
* South Carolina – Indians, Native Americans – Sugeree
*Za ostala značenja, v. Thomas Fearnley (razvrstavanje).*
Thomas Fearnley
**Tomas Fernli** (27. decembar 1802 – 16. januar 1842. godine) je bio norveški slikar, učenik Johan Kristijan Dala i vodeći predstavnik norveškog romantičarskog nacionalizma u slikarstvu.

Porodica i obrazovanje
----------------------

Thomas Fearnley - The Labro Falls at Kongsberg 
Grindelwaldgletscher, (1838)
The Grindelwaldgletscher II
Tomas Fernli je rođen u Frederikshaldu (danas Halden), u okrugu Østfold, Norveška kao sin trgovca Tomas Fernlija (1768-1834) i Maren Sofi Paus (1782-1838). Fernlijev deda, trgovac Tomas Fernli (1729-1798) je 1753. godine emigrirao iz Engleske u Norvešku. Godine 1840. se oženio Seslijom Andresen (1817-1888) koja je bila ćerka njegove mecene, bankara Nikolaja Andresena, koji je osnovao Andresen banku, jednu od najvećih komercijalnih banaka u Norveškoj svih vremena. Njegovi potomci su osnivači Muzeja moderne umetnosti Astrup Fernli 1993. godine.

Karijera
--------

During a study trip to London in 1837, Fearnley painted J. M. W. Turner painting
Studirao je Norveškoj nacionalnoj akademiji za zanatstvo i umetničku industriju (1819-1821), Umetničkoj akademiji u Kopenhagenu (1821-1823), kao i na Umetničkoj akademiji u Stokholmu (1823–27).

Radio je nekoliko slika za kraljevsku porodicu. Jedna od njih je bila za Oskara, Prestolonaslednika Norveške i Švedske u jesen 1823. Na studijskom putovanju u Norveškoj (1824-1826) je upoznao Johan Kristijana Dala kod koga kasnije odlazi u Drezden da uči.

Dosta je putovao, naročito tokom 1830ih. Boravio je i slikao u Minhenu, Parizu, Londonu, Veneciji, Siciliji, mestima blizu Napulja (Amalfi, Sorento, Kapri), kao i po malim mestima u Švajcarskoj. 

Najviše je radio skice kao i velike formate pejsaža koji odišu monumentalnošću moćne i divlje, a opet romantične prirode. U Nacionalnoj galeriji u Oslu se nalaze 54 njegova dela.

Smrt
----

Thomas Fearnley - The Bridge of Hauge outside Arendal 
Fernli je dobio tifus i umro u januaru 1842. godine sa samo 39 godina. Sahranjen je u Minhenu, da bi njegov sin kasnije prebacio njegove posmrtne ostatke na groblje u Oslu.

Odabrana dela
-------------

* Coast scene, possibly Capri*Coast scene, possibly Capri*
* Fjellandskap med fossestryk*Fjellandskap med fossestryk*
* Grotta De Madre*Grotta De Madre*
* Til Balestrand*Til Balestrand*
* Landskape with vanderer  (1839)*Landskape with vanderer* (1839)
* Muchen nach dem Gewitter  (1831)*Muchen nach dem Gewitter* (1831)
* A Terrace in Amalfi in MoonlightA Terrace in Amalfi in Moonlight
* Old Birch Tree at the SognefjordOld Birch Tree at the Sognefjord
Srbija (Raška) u vrijeme Vlastimira oko 850. god.
**Vlastimir** je osnivač prve srpske države i prvi vladar koji se pominje u istorijskim izvorima. Gotovo sva saznanja o Srbima tog vremena oslanjaju se na djelo vizantijskoga cara-hroničara Konstantina VII. Porfirogenita *O upravljanju Carstvom*, poznatiji kao De administrando imperio (sačuvan kroz nekoliko prijepisa, najstariji je iz 11. vijeka). DAI ostaje jedini istorijski izvor koji redom imenuje članove dinastije Vlastimirovića. U originalnom izvoru stoji titula *arhont* (knez, župan). Predhodnici Vlastimira su: Višeslav, Radoslav, Prosigoj.

Tek sa Višeslavovim praunukom Vlastimir istorija bilježi događaje u Srbiji. Do njegova vremena, "življahu Bugari sa Srbljima mirno kao sujsedi i komšije, pazeći jedni druge". Bugarski vladar Presjam (836.-852.) prekinuo je tu idilu. Bugarskim osvajanjima stala su na put srpska plemena u Raškoj. Presjam ih napada i poslije tri godine Bugari su morali da odustanu. Vlastimirov ugled je uslijed toga znatno porastao. Da je on bio gospodar ne samo Raške, nego i daljih oblasti vidi se po tome, što je udajući kćer za trebinjskog župana, a htijući da ga odlikuje, "imenova ga vladarem i učini samostalnim",, što sigurno ne bi mogao činiti da na to nije imao stvarnog prava. Ovim Presjamovim napadomm počinju prve borbe između Srba i Bugara. Izazvali su ih ovi drugi u svojoj zavojevačkoj politici. Nekoliko vijekova Srbi su u defanzivi i u teškoj situaciji i tek će Stefan Dečanski u bici kod Velbuždu definitivno potisnuti Bugare.

Naziv
-----

Naziv dinastije *Vlastimirovići* stvorili su istoričari prema prvom vladaru iz ove dinastije koji je stvorio nezavisnu državu (do tada je Srbija bila u sastavu Vizantije), knezu Vlastimiru, za razliku od Nemanjića, koji su tako nazivani još u svoje vreme.

Prednemanjićka Srbija još uvijek predstavlja veliku nepoznanicu, zato što je broj materijalnih ostataka vrlo oskudan. Značajan pomak napravljen je nedavnim otkrićem pečata iz 9. vijeka koji je pripadao Strojimiru, sinu kneza Vlastimira.

Literatura
----------

* Georgije Ostrogorski, Prosveta Beograd, 1996 -Istorija Vizantije
* Vladimir Ćorović, Beograd, novembar 2001 - Istorija srpskog naroda
* Konstantin Porfirogenit -De administrando imperio, (glava 32.)
* Stanoje Stanojević, Istorija srpskoga naroda (treće izdanje, reprint izdanja iz 1926), Beograd, 1989. ISBN 86-83639-01-0
* Božidar Ferjančić, Vizantijski izvori za istoriju naroda Jugoslavije II (fototipsko izdanje originala iz 1959), Beograd, 2007. ISBN 978-86-83883-08-0
* Andrija Veselinović Radoš Ljušić, Srpske dinastije , Novi Sad, 2001. ISBN 86-83639-01-0
* Tibor Živković, Portreti srpskih vladara (IX-XII) , Beograd, 2006. ISBN 86-17-13754-1
**Šarl Fransoa Dimurje** (fr. *Charles-François Dumouriez*; 25. januar 1739 – 14. mart 1823) je bio francuski general i političar.

Biografija
----------

Dimurje je rođen u Kambreu u severnoj Francuskoj. Uoči Francuske revolucije, Dimurje je u rangu general-majora. Počinje da se bavi politikom nakon izbijanja Revolucije. Marta 1792. godine postaje ministar spoljnih poslova, a zatim je nakratko obavljao funkciju ministra rata. Nalazio se na čelu Severne armije u Francuskim revolucionarnim ratovima. Odbio je Pruse kod Valmija 1792. godine, ali nije preduzeo gonjenje. Dana 6. novembra 1792. godine tukao je Austrijance kod Žemapa, ali ni tada nije dovršio pobedu. Pokušaj zauzimanja Holandije završen je neuspehom. Poraz kod Nervindena 18. marta 1793. godine potpuno ga je kompromitovao. Rešen na izdaju, pokušao je da Austrijancima prevede čitavu armiju kako bi preko njih restaurirao monarhiju. Naišavši na otpor trupa, jedva je uspeo da sam pribegne neprijatelju. Od 1804. godine je živeo u Britaniji sa penzijom britanske vlade. Umro je 1823. godine u Turvilu.

Literatura
----------

* Vojna enciklopedija, tom 2 (440)

***Charles François Dumouriez*** na Wikimedijinoj ostavi
*Taife* (označene zeleno) godine 1031
Riječ ***taifa*** (od arapski: طائفة‎ *ṭā'ifa*, mn. طوائف *ṭawā'if*) se u historiji Iberijskog poluotoka koristi kao izraz za muslimanske države - najčešće emirate ili mala kraljevstva - na području al-Andalusa (islamske Iberije) a od kojih je najveći broj nastao nakon konačnog kolapsa omejadskog Kordopskog Kalifata godine 1031. Pretpostavlja se da su svoj korijen imale u administrativnoj podjeli nekadašnjeg Kalifata, ali da je njihovom nastanku doprinijela i etnička raznolikost al-Andalusa, odnosno podjele između Arapa, Berbera i muladija (islamiziranih Hispanaca, koji su tvorili većinu stanovništva). Međusobno suparništvo među taifama je dovodilo i do oružanih sukoba, pri čemu su se kao izvor najamnika počele koristiti i države na kršćanskog sjevera Iberijskog poluotoka. Te su, države, počele sve više koristiti slabost taifa kako bi nastavile *proces reconquiste* odnosno ekspanziju na muslimanski jug. U dva navrata su kršćanski uspjesi natjerali vladare taifa da iz Sjeverne Afrike zatraže pomoć, čak i pod cijenu stavljanja pod vlast tuđe dinastije. Prvi je put je to bilo kada su poslije pada Toleda 1085. pozvani Almoravidi, a drugi put kada su nakon pada Lisabona 1147. pozvani Almohadi. Međutim, ni to ni uspjelo zaustaviti kršćansku ekspanziju, pa su sve taife postepeno likvidirane, uključujući Kraljevinu Granadu koja se ponekad naziva posljednjom *taifom*.

Vanjske veze
------------

* Chronology of the *taifa* kingdoms (in Spanish)
* History of Spain: Disintegration of the Caliphate (1010–1260)
* Regnal Chronologies - Iberia: al-AndalusArhivirano 2012-06-20 na Wayback Machine-u
**Charles François de Cisternay du Fay** (1698–1739) je bio francuski znanstvenik i viši nadzornik Kraljevog vrta u Parizu.

1733. je godine iznio stajalište da elektricitet dolazi u dvije inačice koje poništavaju jedna drugu. To je obrazložio tumačeći da se radi o dvjema vrstama električnog fluida. Otkrio je da trljanjem stakla o svilu dolazi do jedne vrste elektriciteta koji je Du Fay tumačio da se staklo nabilo *staklenim elektricitetom*, a kad se jantar trljao s krznom, rekao je da se jantar nabio *smolnim elektricitetom*.

Izrazi kojima se koristio Du Fay poslije su zamijenjeni izrazima pozitivni i negativni koje su neovisno jedan o drugome smislili Wiliam Watson i Benjamin Franklin. Ovo DuFayevo otkriće i još neke opservacije elektriciteta objavio je u radu prosinca 1733. i tiskao u Philosophical Transactions of the Royal Society Vol. 38. Du Fay je uočio i objasnio mnogo dotad neobjašnjenih pojava u svezi s elektricitetom koje se tiču električnog naboja i vodljivosti.  Od godine 1733. član je Kraljevske akademije znanosti. 

Umro je od boginja 1739. godine.

Izvori
------

1. ↑  Charles François de Cisternay DuFay: Two Kinds of Electrical Fluid: Vitreous and Resinous, 1733.
2. ↑  Charles François de Cisternay DuFay: A Discourse concerning Electricity, in: Philosophical Transactions of the Royal Society, Vol. 38, 1734.
3. ↑  Dufay, John Jenkins SparkMuseum
4. ↑  Dufay, John Jenkins SparkMuseum
5. ↑  The Story of Electrical and Magnetic Measurements: From 500 BC to the 1940s, Joseph F. Keithley, s. 20

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 15863258
* LCCN: nr93003950
* ISNI: 0000 0000 7246 5596
* GND: 129946893
* SUDOC: 243164122
* BNF: cb107008895 (podaci)

 |
**Železnička stanica Lajkovac** je napravljena 1908. godine prolaskom prvog voza na pruzi Zabrežje – Valjevo. Kasnije ukrštanjem pruge Mladenovac – Valjevo, ova stanica dobija na izuzetnom značaju.

Železnička stanica u Lajkovcu bila je najveća robno-putnička stanica uskog koloseka za železnički saobraćaj u Jugoslaviji. U njoj su se ukrštale pruge: Beograd - Obrenovac - Lajkovac - (Čačak-Užice-Sarajevo - Dubrovnik - Zelenika) i Mladenovac - Lajkovac - (Valjevo). Stanica je posedovala 15 glavnih koloseka, 8 garažnih koloseka iza okretnice i 49 skretnica. Od skretnice 26 počinjala je Železnička stanica Lajkovac Spoljna, koja se nalazila na pravcu jug, tačnije na pruzi ka Valjevu. Ukupan broj koloseka u ove dve Lajkovačke stanice bio je 41. U okviru stanice Lajkovac Glavna bilo je više službi za organizovanje železničkog saobraćaja, od telegrafske do Zavoda za održavanje vagona i vozova, kao i okretnica u ložionici i vodotoranj tzv. Buzometar, jedini te vrste sačuvan u Srbiji. 

1968. godine, pušten je u rad deo Barske pruge (normalnog koloseka), na novoj trasi od Beograda preko Stepojevca i Lajkovca do Valjeva, ali je krak uskog koloseka Lajkovac – Čačak do 1969. godine ostao u funkciji. Zadnji voz popularni Ćiro, sa Železničke stanice Lajkovac prema Čačku uskom prugom otišao je 31. decembra 1969. godine. Pruga Lajkovac – Mladenovac za putnički saobraćaj je ukinuta 1971. godine, ali je u svrhe teretnog postojala još 11 godine, do 1982.

Danas je Železnička stanica u Lajkovcu, stanica prolaznog tipa na elektrificiranoj i pruzi normalnog koloseka Beograd – Bar. Zaustavna je za sve vrste putničkih vozova koji voze na pomenutoj relaciji. Poseduje 4 glavna koloseka i 4 slepa koloseka, koja su ujedno povezana sa lajkovačkom ložionicom. U okviru nje nalaze se i 3 perona, sa spoljnom i staničnom čekaonicom. Lajkovački vodotoranj, tzv. Buzometar i dalje dominira, i vidljiv je sa oba pružna pravca.
**Wizna** je selo od 1,485 stanovnika i seoska općina od 4,365 stanovnika na sjeveroistoku Poljske u Podlaskom vojvodstvu.

Geografske karakteristike
-------------------------

Wizna leži na desnoj obali rijeke Narew, nizvodno od ušća Biebrze, udaljena dvadesetak km istočno od Łomże.

Historija
---------

Počeci Wizne sežu do 11. vijeka i fortifikacije na gazu preko Narewa. Naselje je prvi put dokumentirano 1113. u tom vijeku razvilo se kao trgovište sa carinarnicom, pa je ograničeni status grada dobilo 1373. a punopravni 1435.

Sve do 15. vijeka Wizna je bila meta učestalih napada Jatvjaga, Litvanaca i Teutonskih vitezova. 
Napadi su se smanjili okad je 1526. postala dio Kraljevine Poljske.

U to vrijeme postala je prijestolnica tog dijela zemlje, mjesto u kom su se održavali Sejmovi i sudovi. 
Grad je prosperirao tokom 16. vijeka kao zanatsko-trgovački centar, naročito na drvu koje se dopremalo splavarenjem niz Narew.
Od 17. vijeka nadalje Wizna je polako gubila na značaju.

Nakon Treća Podjele Poljske - Wizna je 1795. podpala pod Kraljevinu Prusku.
Nakon tog je od 1807. bila dio kratkotrajnog napoleonskog Varšavskog vojvodstva, a od 1815. je dio proruske Kongresne Poljske. U tom periodu je toliko nazadovala da je 1870. izgubila status grada.
U međuratnom periodu za Druge Poljske Republike spala je selo.

Kod Wizne se na samom početku Drugog svjetskog rata za Njemačke invazije na Poljsku između 8. i 10. septembra 1939. odigrala Bitka u kojoj je glavni protagonist bio poljski kapetan Władysław Raginis.

Današnja Wizna je administrativno-turistički centar zbog dva Rezervata prirode Bagno Wizna I (površine 30 ha) i Bagno Wizna II (površine 76 ha. .

Znamenitosti
------------

Najveća znamenitost Wizne je kasnogotička crkva iz 1526. (restaurirana 1951.-58.)

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  „*Wizna*" (poljski). Encyklopedia PWN. Pristupljeno 20.08.2021.
2. 1 2 3 4 5  „*Poland, Łomża Subregion*" (poljski). City population. Pristupljeno 20.08. 2021.

Vanjske veze
------------

***Wizna*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Gmina Wizna* (službene stranice) (`pl`)
**Frizijsko-franački ratovi** je izraz koji se koristi za seriju oružanih sukoba između Franačkog Kraljevstva na jednoj, te Frizijskog Kraljevstva u 7. i 8. vijeku.

Glavni povod za sukobe je bio nadzor za deltu rijeke Rajne, a sukob je imao i vjersku komponentu, odnosno Franci su svoje nastojanje da se prošire na frizijsku teritoriju pravdali borbom za pokrštavanje tada paganskih Frizijaca. Frizijci su se neko vrijeme uspješno odupirali, posebno pod kraljem Redbadom, koji je čak postao i uticajni sudionik franačkih građanskih ratova. Međutim, nakon njegove smrti su Frizijci oslabili, a Franci intenzivirali ekspanzionističku politiku pod vladarima iz dinastije Karolinga. Godine 734. su Frizijci poraženi u bitci kod Boarna, te su Franci pripojili zemlje između Vliea i Lauwersa. Tada su samo područja istočno od Lauwersa ostala nezavisna, ali je i njih godine 772. pripojio Karlo Veliki. Osvajanje Frizije je Francima omogućilo nastavak ekspanzije prema sjeveroistoku, odnosno u saksonska područja današnje sjeverne Njemačke. Godine 793. je posljednji neuspjeli ustanak Frizijaca protiv Karlove vlasti označio konačni završetak frizijsko-franačkih ratova.

Izvori
------

Literatura
----------

* D.P. Blok (3de druk 1979), *De Franken in Nederland*, Fibula-Van Dishoeck, Haarlem, ISBN 90-228-3739-4
* H. Halbertsma (1982), *Frieslands Oudheid* (pdf-file) Arhivirano 2013-10-01 na Wayback Machine-u
**Cameron Jibril Thomaz** (Minot, North Dakota, 8.9. 1987.), bolje poznat po svom umjetničkom imenu **Wiz Khalifa** je američki reper iz Pittsburgha, Pennsylvanije. Svoj debitantski album *Show and Prove* objavio je 2006. godine, te je 2007. potpisao ugovor za diskografsku kuću Warner Bros. Records. Njegov prvi singl "Say Yeah" dostigao je 19. mjesto na top ljestvici Billboard Hot 100. Khalifa je svoj drugi album *Deal or No Deal* objavio u studenom 2009. godine. Svoj miksani album *Kush & Orange Juice* objavio je kao besplatni download u travnju 2010 godine. Prvi singl nakon što je potpisao za Atlantic Records je "Black and Yellow" koji je debitirao na 1. mjestu top ljestvice Billboard Hot 100. Svoj prvi album za diskografsku kuću Atlantic *Rolling Papers* je objavio 29. ožujka 2011. godine.

Diskografija
------------

*Glavni članak: Diskografija Wiz Khalife*
* *Rolling Papers* (2011.)
* *O.N.I.F.C.* (2012.)
* *Blacc Hollywood* (2014.)
* *Rolling Papers 2* (2018.)

Vanjski linkovi
---------------

***Wiz Khalifa*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službena stranica
* Wiz Khalifa na Twitteru
* Wiz Khalifa na MySpaceu
*Ovo je korejsko ime;* Čo *je prezime.*
**Čo Sang-hi** (kor: 조승희) (18. januar 1984 − 16. april 2007) bio je izvršilac masakra u Virdžinijskom politehničkom institutu u Bleksburgu, u Virdžiniji, 16. aprila 2007. godine. Počinio je samoubistvo kada su policajci prišli vratima zgrade u kojoj je prethodno ubio 30 žrtava i ranio mnoge druge, kako studente, tako i profesore. Oko dva sata ranije, ubio je dvoje studenata u drugoj zgradi studentskog doma.

Biografija
----------

Čo Sang-hi rođen je u Seulu, u Južnoj Koreji. Septembra 1992, kada je imao osam godina, imigrirao je, sa roditeljima i starijom sestrom, u Sjedinjene Američke Države. Postao je stalni prebivalac SAD-a. Godine 2003, Čo je maturirao u školi Vestfild u okrugu Ferfeks, u Virdžiniji. Studirao je engleski jezik na Virdžinijskom politehničkom institutu i Državnom univerzitetu.

Masakr u Virdžinija Teku
------------------------

*Glavni članak: Masakr u Virdžinijskom politehničkom institutu*
Čo je ubio dvoje studenata u studentskom domu oko 7:15 po lokalnom vremenu (13:15 SEV). Tokom sledeća dva i po sata, Čo se vratio u svoju sobu, naoružao se, poslao slike, filmove i dokumenta televizijskoj kući NBC i otišao u drugu zgradu kampusa − Noris hol. U toj zgradi je izvršio još 30 ubistava i, našavši se okružen policijom, pucao sebi u glavu.

Vidi još
--------

* Masakr u Virdžinijskom politehničkom institutu

Spoljašnje veze
---------------

* Izgovor imena
* Profil Čo Sang-hia na BBC-u ((en))
**Seyyid** ili **Sayyid** je naslov za Muslimane visokog društvenog položaja i koji u islamskoj kulturi obilježava nekoga koji je nasljednik Muhameda, pa preko njega i Abrahama (*Ibrahima*), po porodičnoj očevoj liniji, dakle nekoga tko je genealoški izravno povezan s prorokom.  

Riječ potječe iz ar. سيد što znači «gospodin»/«gospodar» i lako se mijenja sa nazivima *šarif* ili *efendi*, prema značenju «slobodnog čovjeka dostojnog poštovanja» u srednjevjekovnoj kulturi (usp. nj. *Ritter*). Istog korijena je riječ ar. سيدي (*Sidi*, *Sayyīdī*), po kojoj je na primjer dobio nadimak španjolski vojvoda El Sid Kampeador. U uskom smislu Sayyidi su bili arapsko pleme, ogranak plemena Banū Hāshim kojem je pripadao Muhamed. Islamska tradicija preko Adnana nadovezuje Sayyide glavnoj liniji do Abrahama (*Ibrahima*). Dakle, Seyyid znači «gospodin» u općem smislu a točnije će bit osoba koja pripada porodičnoj liniji koja vodi do Muhameda i Abrahama.  

U istom smislu, žene nose titule *sayyida*, *syeda*, *alawiyah* ili *šerifa*. U nekim regijama islamskog svijeta, Muhamedovi potomci dobivaju titulu *amīr* ili *mīr*, što ide prema vojnoj konotaciji zapovjednika ili generala.
**West Coast** (maorski: *Te Tai Poutini*) je najslabije nastanjena od 16 regija na Novom Zelandu. Njezin naziv na srpskohrvatskom znači "Zapadna obala", a referira na geografski smještaj regije. Neformalno se koristi i naziv **Westland**, mada se on uglavnom odnosi na cjelokupnu zapadnu obalu Južnog otoka, a ne samo na ovu regiju.

Geografija
----------

Regija West Coast nalazi se, kao što joj i naziv govori, na zapadnoj obali Južnog otoka i ima ukupnu površinu od 23,244 km2. Zbog blizine oceanu, regija ima izrazito visoke količine padalina. West Coast graniči sa svim regijama osim s Nelsonom i Marlboroughom.

Administrativna podjela
-----------------------

Središte Regionalnog vijeća je u Greymouthu, koji je ujedno i najveći grad u regiji, mada nema niti 10,000 stanovnika. Sama regija podijeljena je na tri distrikta - Buller, Grey i Westland.

Stanovništvo
------------

Prema procjeni broja stanovnika iz 2015. godine u regiji živi 32,700 stanovnika, odnosno najmanje u odnosu na sve ostale regije. Samo četiri grada imaju više od 1,000 stanovnika i u njima je koncentrirano 56.5% stanovništva regije. Najveći grad je Greymouth, u kojemu živi 9,850 ljudi.

Vanjske poveznice
-----------------

***West Coast (regija)*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službena stranica regije

| * p
* r
* u
Regije Novog Zelanda |
| --- |
| Sjeverni otok | 
* Northland
* Auckland\*
* Waikato
* Bay of Plenty
* Gisborne\*
* Hawke's Bay
* Taranaki
* Manawatu-Wanganui
* Wellington

 |  |
| Južni otok | 
* Tasman\*
* Marlborough\*
* Nelson\*
* West Coast
* Canterbury
* Otago
* Southland

 |
| \* Regijom upravlja unitarno tijelo, a ne regionalno vijeće. |
**West Bromwich** (izgovor: [Vest Bromvič]) je grad od 75,939 stanovnika u sredini Engleske.

Administrativno je dio Metropolitanskog borougha Sandwell u kom živi 308,063 stanovnika.

On je i dio velike konurbacije Midlandton koja ima 2 284 093 stanovnika

Geografske karakteristike
-------------------------

West Bromwich leži u Grofoviji Zapadni Midlands, udaljen 8 km sjeverozapadno od Birminghama.

Historija
---------

West Bromwich je prvi put dokumentiran 1086. u Domesday Booku kao selo od 13 kuća pod imenom *Bromwic*.

Sve do 18. vijeka bio je beznačajno selo, tad se počelo sa iskapanjem ugljena i proizvodnjom željeza, koje je bilo toliko intenzivno da su taj kraj nazvali - Black Country. To je potrajalo do 20. vijeka, kad je većina rudnika zatvorena.

Znamenitosti
------------

Od historijskih građevina West Bromwich ima zamak na vodi iz 13. vijeka, u kom je danas smješten restoran i palaču Oak iz 16. vijeka u kojoj je danas smješten muzej]]. Nekadašnja crkva sv. Klementa kompletno je restaurirana 1872. i danas se zove sv. Svetih.

Privreda
--------

West Bromwich je i danas lindustrijski grad, poznat po proizvodnji opruga i brojnim drugim artiklima od metala, ali i po kemijskoj i elektroindustriji.

Sport
-----

Grad je poznat po nogometnom klubu West Bromwich Albion osnovanom 1878.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „West Bromwich (West Midlands)" (engleski). City population. Pristupljeno 04. 01. 2017.
2. ↑  „*Sandwell*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 04. 01. 2017.
3. ↑   „*Portrait of the West Midlands*" (engleski). ONS. Pristupljeno 04. 01. 2017.
4. 1 2 3 4 5  „*West Bromwich*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 04. 01. 2017.
5. ↑  „*West Bromwich*" (engleski). Open Domesday. Pristupljeno 04. 01. 2017.

Vanjske veze
------------

***West Bromwich*** na Wikimedijinoj ostavi

* West Bromwich regeneration Arhivirano 2016-11-12 na Wayback Machine-u (`en`)
|  |
| --- |
|  |

**Cispadanska Republika** (talijanski: *Repubblica Cispadana*) bila je kratkotrajna satelitska država Prve Francuske Republike u Sjevernoj Italiji, koje je egzistirala od 1796. do 1797..

Republiku je formirao general Napoleon Bonaparte u junu 1797. na osvojenim teritorijima sa centrom u dolini rijeke Po.

Historija
---------

U oktobru 1796. održan je kongres u Modeni iz koje je dotadašnji vladar vojvoda Ercole III. pobjegao u Veneciju, pred francuskim trupama.
Na kongresu su sudjelovali predstavnici iz; Modene, Bologne, Ferrare i Reggio Emilie. 
Kongres je neslužbeno organizirao Napoleon Bonaparte, čija je vojska zauzela Sjevernu Italiju početkom godine, on trebao riješiti situaciju u Italiji i regrutirati nove vojnike za ofenzivu na Habsburšku Austriju.

Kongres je proglasio da će te četiri pokrajine formirati Cispadansku Republiku i pozvao ostalo talijansko stanovništvo da mu se pridruži. 
Osnovana je građanska straža sastavljena od konjice i artiljerije. Na sastanku održanom 7. januara 1797. u Reggio Emiliji- kongres je odlučio formirati vladu.

Na kongresu je usvojena prva Zastava Italije, trobojnica, koja je u sredini imala amblem, tobolac sa četiri strijele kao simbol četiri provincije osnivača.

Prema svom Ustavu Republikom je vladao Direktorij formiran po francuskom modelu. Republika je imala je dvodomni parlament, donji od 60 i gornji od 30 poslanika, administrativno je bila je podijeljena na departmane i općine.

Republika je formalno potvrđena francusko-austrijskim Mirom u Campo Formiju 17. oktobra 1797.

Iako je Cisalpinska Republika imala ustav i vladu i bila formalno nezavisna, čak je imala i ambasadu u Parizu, zapravo je zavisila o francuskim trupama i financijskoj pomoći.

Cispadanska Republika se 9. jula 1797. ujedinila s Transpadanskom Republikom u 
Cisalpinsku Republiku.

Cisalpinska Republika je rekonstituirana 1801. kao Republika Italija sa Napoleonom kao predsjednikom
Direktorija, a potpuno je prestala egzistirati 1805. formiranjem Kraljevine Italije.

Povezano
--------

* Ferrara
* Dinastija Este

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Cisalpine Republic*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 6.3.2022.
2. 1 2 3 4 5  „*Cisalpine Republic*" (engleski). Military History. Pristupljeno 6.3.2022.

Vanjske veze
------------

***Cispadanska Republika*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Cisalpine Republic* (na portalu Encyclopaedia Britannica) (`en`)

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 235647389
* GND: 4340083-8

 |
**Жирафа** (лат. *Camelopardalis*) је сазвежђе северне хемисфере које су почетком 17. века дефинисали холандски астроном Петар Планције и немачки астроном Јакоб Барч, како би покрили део неба између Великог медведа и Касиопеје који су стари Грци оставили празан јер у њему нема ниједне звезде сјајније од 4. магнитуде. Латински назив сазвежђа се понекад записује и као  или .

Звезде
------

Упркос својој величини (18. највеће сазвеђже по површини), у Жирафи нема сјајних звезда — најсјајнија је бета Жирафе магнитуде 4,03. У питању је двојна звезда чија је главна компонента жути суперџин  класе, а налази се на око 1000 светлосних година од Сунчевог система. Друга по сјајности је  Жирафе магнитуде 4,21. У питању је такође двојна звезда, примарна компонента је плавобели суперџин  класе. Алфа Жирафе је са магнитудом 4,3 трећа по сјајности, ради се о суперџину О класе који убрзано губи масу.

Објекти дубоког неба
--------------------

 је спирална галаксија магнитуде 8,4 коју је у 18. веку открио Вилхелм Хершел.  је Отворено јато 6. магнитуде у чијем се центру налазе две бинарне звезде.  је спирална галаксија која лежи у близини галактичког екватора, што отежава њено посматрање. У Жирафи се налазе још и планетарна маглина  и мала галаксија .

Извори
------

* Сазвежђе Жирафа Arhivirano 2012-02-24 na Wayback Machine-u на  (`en`)

***Žirafa (sazvežđe)*** na Wikimedijinoj ostavi


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Портал Астрономија***  |

88 модерних сазвежђа

Андромеда • Береникина коса • Бик • Близанци • Вага • Вајар • Велики медвед • Велики пас • Водолија • Волар • Вук • Гавран • Голуб • Гуштер • Девица • Делфин • Длето • Еридан • Ждрал • Ждребе • Жирафа • Зец • Златна риба • Змај • Змија • Змијоноша • Индус • Јарац • Једнорог • Једра • Јужна круна • Јужна риба • Јужни троугао • Јужни крст • Камелеон • Касиопеја • Кентаур • Кит • Компас • Кочијаш • Крма • Лабуд • Лав • Летећа риба • Лира • Лисица • Ловачки пси • Мала хидра • Мали лав • Мали медвед • Мали пас • Микроскоп • Мрежица • Мува • Ован • Олтар • Октант • Орао • Орион • Паун • Пегаз • Персеј • Пехар • Пећ • Прамац • Рајска птица • Рак • Рибе • Рис • Северна круна • Секстант • Сликар • Стрела • Стрелац • Телескоп • Троугао • Трпеза • Тукан • Угломер • Феникс • Херкул • Хидра • Цефеј • Часовник • Шестар • Шкорпија • Шмрк • Штит

 

***Žirafa (sazvežđe)*** na Wikimedijinoj ostavi
**Farnham** je grad od 26,509 stanovnikana jugoistoku Engleske u Grofoviji Surrey.

Administrativno od 1974. podpada pod Distrikt Waverley.

Geografske karakteristike
-------------------------

Farnham leži duž rijeke Wey, udaljen oko 55.5 km jugozapadno od Londona.

Historija
---------

Farnham je počeo svoj život kao saksonsko naselje, o njegovoj ranoj historiji se malo zna, ali se zna da je u 7. vijeku bio feud Biskupa od Winchestera pod imenom Fern Hamm.

Početkom 13. vijeka počeo se transformirati iz sela u grad, to se desilo jer je izrastao na raskrsnici dviju važnih puteva, od Istočne prema Jugozapadnoj Engleskoj, i onog iz Londona do Southamptona.

Farnham je izrastao u grad, i zbog zamka kog je sredinom 12. vijeka podigao Biskup od Winchestera kao odmorište na pola puta između Winchestera i Londona.

Prvu crkvu sv. Andrije ima još od 7. vijeka, ali je današnja podignuta krajem 11. vijeka, od 1128. imao je i samostan.Waverley (nedaleko od grada) ali ga je 1536. ukinuo kralj Henry VIII.
Za srednjeg vijeka Farnham je imao pravo da održava tjedni i jedan godišnji sajam, u to vrijeme njegovi stanovnici tkali su vunu.

Prvu povelju dobio je 1249. od Biskupa od Winchestera, njom su građani dobili izvjesnu samoupravu.

Tokom 16. i 17. vijeka prosperirao je na manufakturnoj proizvodnji vunenih tkanina, tkanih snagom vodenica. U to vrijeme postao je poznat i po grnčariji, hmelju i pšenici.
Kraljica Elizabeta I dodjelila je 1566. mjestu novu povelju, kojom su proširena gradska prava, a od 1585. Farnham ima i školu.
Za Engleskog građanskog rata (1642.-1646.) Farnhamski zamak zauzele su snage parlamenta, nakon rata srušen mu je donžon, iz straha da ga ne iskoriste rojalisti, ali je i takav okrnjeni i nadalje služio Biskupima od Winchestera kao rezidencija sve do 1927.

Farnham je 1801. imao 4321 stanovnika, pa je po standardima onog vremena bio poprilično velik grad, znatno veći od Guildforda.

Vrlo je brzo rastao tokom 19. vijeka, tako da je 1851. već više od 9.000 stanovnika, a do kraja vijeka više od 14.000. Željeznica je stigla do Farnhama 1848. odtad je sve više stanovnika počelo svakodnevno putovati u London na posao.

Početkom 20. vijeka usporio se rast grad, ali se nakon 1945. opet ubrzao.

Pobratimski gradovi
-------------------

* Njemačka Andernach, Njemačka

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „United Kingdom: South East England" (engleski). City population. Pristupljeno 15. 03. 2017.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*A brief History of Farnham, Surrey*" (engleski). .Localhistories. Pristupljeno 15. 03. 2017.

Vanjske veze
------------

***Farnham*** na Wikimedijinoj ostavi

* Farnham Town Council (`en`)
Izvorni naslov: "Pogled Zemlje kao što ju je vidjela posada misije Apollo 17 putujući ka Mjesecu. Ova translunarna fotografija obale obuhvaća područje od Sredozemnog mora pa do južne polarne kape Antarktika. Ovo je prvi put da je trajektorija Apolla omogućila fotografiranje južne polarne kape. Valja uočiti teški pokrov oblaka u južnoj hemisferi. 
Gotovo cijela obala Afrike je jasno vidljiva. Arabijski poluotok se može viditi na sjevernoistočnom rubu Afrike. Veliki otok koji odudara od obale Afrike jest Madagaskar. Azijsko kopno je na horizontu prema sjeveroistoku."
***The Blue Marble*** [ðə bluː ˈmɑɹbəl] (engl.: plava pikula), poznata fotografija Zemlje koju je 7. prosinca 1972. snimila posada svemirske letjelice *Apollo 17* na udaljenosti od oko 45 000 km (28 000 mi). Jedna je od najraširenijih fotografija u povijesti. Predstavlja jednu od rijetkih potpuno osvijetljenih slika Zemlje, s obzirom da su astronauti imali Sunce za leđima prigodom slikanja. Astronautima je Zemlja nalikovala dječjim staklenim pikulama, pa odatle i ime fotografiji.

Vidi još
--------

* *Pale Blue Dot*
* *Earthrise*

Izvori
------

1. ↑  Apollo 17 30th Anniversary: Antarctica Zoom-out. *Scientific Visualization Studio*. NASA (21. studenoga 2002.). Preuzeto 22. aprila 2007.
**Eta** (grčki:  / *Oiti* ili *Oite*, starije ime: Καταβόθρα - *Katavothra*) jeste planina koja se nalazi u južnoj Ftiotidi i severnoj Fokidi u Grčkoj. Eta je jugoistočni ogranak Pindskog gorja i nalazi se između doline reke Sperheja u na severu, reke Kefisa u Beotiji na jugoistoku i reke Mornosa na jugozapadu. Visoka je 2152 metra. S njene istočne strane nalazi se planina Kalidrom, koja se približava moru i ostavlja samo uzani prolaz, čuveni Termopilski klanac. Postojao je i planinski prolaz zapadno od Kalidroma, koji je vodio u dolinu gornjeg toka Kefisa. Eta leži jugozapadno od Lamije, koji je najbliži veći grad.

Mitologija
----------

U grčkoj mitologiji Eta je pre svega poznata kao mesto na kome je smrt zatekla velikog grčkog heroja Herakla. Videvši da ga sustiže smrt, on se popeo na vrh Ete, gde je od drveća pripremio lomaču, predao svoj luk i strele Peantu, ocu Filoktetovom, a onda je legao na lomaču, glavu je stavio na svoju toljagu, pokrio se lavljom kožom i naredio Filoktetu da zapali lomaču.

Vanjski linkovi
---------------

* O planinu Eti (`el`)
|  |
| --- |
| Serija članaka na temu: |
| Islam |
|  |
|  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Vjerovanja |  |
| 
Jedinstvo Boga **•** 
Poslanici **•** 
Svete knjige **•** 
Anđeli **•** 
Predestinacija **•** 
Sudnji dan |

|  |  |
| --- | --- |
| Praksa |  |
| 
Ispovijedanje vjere **•** 
Molitva **•** 
Post **•** 
Hodočašće **•** 
Dobročinstvo |

|  |  |
| --- | --- |
| Ličnosti i historija |  |
| 
Muhamed (porodica • drugovi) **•** 
Ali **•** 
Abu Bakr **•** 
Umar **•** 
Rašidun **•** 
Kalifat **•** 
Islamizacija **•** 
Imamat |

|  |  |
| --- | --- |
| Tekstovi i zakoni |  |
| 
Kuran **•** 
Hadis **•** 
Suna **•** 
Pravo **•** 
Teologija **•** 
Biografije Muhameda |

|  |  |
| --- | --- |
| Grane islama |  |
| 
Sunizam **•** 
Šijitizam **•** 
Ibadizam |

|  |  |
| --- | --- |
| Kultura i društvo |  |
| 
Škole **•** 
Teologija **•** 
Filozofija **•** 
Nauka **•** 
Umjetnost **•** 
Arhitektura **•** 
Gradovi **•** 
Džamija **•** 
Kalendar **•** 
Blagdani **•** 
Žene **•** 
Djeca **•** 
Vođe **•** 
Politika **•** 
Islamizam **•** 
Liberalizam **•** 
Sufizam,Tarikat,Tesavuf |

|  |  |
| --- | --- |
| Srodne teme |  |
| 
Islamistika **•** 
Islamski rječnik **•** 
Kritika islama **•** 
Islamofobija |

 |
| v  • r  • u |

**Fatva** (arapski: **فتوى**‎) znači *savetovanje*, koje se vrši sa ekspertom za islamsko pravo - šariju. To su uglavnom muftije. Kod Šiita fatvu vrše visoki članovi verske hijerarhije npr. ajatolasi.

Savetovanje može da potvrdi ili opvrgne pravila koja važe u životu pojedinca (zakonski stan, nasledstvo) ili u veri (kanonsko pravo).

Fatva spada u područje teologije i mora se pozivati na određenu tačku šerijata.

Odluke dostojanstvenika koje nisu obavezne za sprovođenje zapadaju tokom muftijine samrti. Fatvi koja osuđuje na smrt, ne mora da sledi odmah izvršenje kazne ako se osuda ne temelji na tačnim i vrlo konkretnim verskim činjenicama. 

Kod sunita fatva ima znatno manju težinu nego kod šiita - shvata se kao mišljenje i nije presudna.

Fatvu može da pokrene pojedinac ili sudija koji na građanskom sudu ne može da izvrši pravdu. Fatva sunita nije važeća za šiite i obratno.

Srodno fatvi u katoličkoj crkvi je papska bula; jedna presudna bula je upućena u Carigrad 1054.

Veze
----

* Fikh
Pčela izlaže Nasonovu žleždu (belo na vrhu trbuha) oslobađajući feromon kako bi privukla roj u praznu košnicu
**Feromon** (od grč. *φέρω phero* - *nositi* + hormon iz grč. *ὁρμή* - *Poticaj*) je izlučenje hemijskih faktora koji izazivaju društveni odgovor kod članova iste vrste. Feromoni su hemikalije sa sposobnošću delovanja izvan tela sekretirajuće osobe, koje utiču na ponašanje primajućih pojedinca. Postoje alarmni feromoni, trag-hrane feromona, seksualni feromoni, i mnogi drugi koji utiču na ponašanje ili fiziologiju. Njihova upotreba među insektima je posebno dobro dokumentovana. Osim toga, neki kičmenjaci i biljke komuniciraju pomoću feromona.

Osnove
------

Pojam „feromon" je uveden od strane Petera Karlsona i Martina Lučera 1959. godine, na temelju grčke reči „pherein" (za prevoz) i hormona (stimulisati). Oni su ponekad klasifikovani kao ekto-hormoni. Te hemijske poruke se prenoze izvan tela, a rezultat je direktni razvojni uticaj na hormonskom nivou ili promjene ponašanja. Oni su predložili termin za opisivanje hemijskih signala koje izazivaju urođeno ponašanje.

Ograničenja
-----------

Postoje fizička ograničenja praktične veličine organizama koji koriste feromone, zato što feromon male veličine se šire difuzijom od izvornog organizma brže nego što mogu biti proizvedeni, i dovoljna koncentracija se dostiže veoma sporo. Bakterije su suviše male da koriste feromone kao seksualne atraktante, ali ih koriste da utvrde gustinu lokalne populacije sličnih organizama i za kontrolu ponašanja koje zahteva duže vreme izvršavanja (kvorum indikacija). Slično tome, jednostavne životinje rotatorije su tako]e suviše male za ženke da ostave upotrebljiv trag, međutim kod nešto-većih kopepoda, ženke ostavljaju trag koji mužjaci mogu da prate.

Literatura
----------

* Edward O. Wilson, Bossert, W. H (1963). „Chemical communication among animals". *Recent Prog. Horm. Res.* **19**: 673–716. PMID 14284035.
* Kohl JV, Atzmueller M, Fink B, Grammer K (October 2001). „Human pheromones: integrating neuroendocrinology and ethology". *Neuro Endocrinol. Lett.* **22** (5): 309–21. PMID 11600881.
* Wyatt, Tristram D. (2003). *Pheromones and animal behaviour: communication by smell and taste*. Cambridge, UK: Cambridge University Press.
* Dusenbery, David B. (2009). *Living at micro scale: the unexpected physics of being small*. Cambridge: Harvard University Press.
Zastava Maroka
**Zastava Maroka** se sastoji od zelene zvijezde sa crnim obrubom na crvenoj podlozi. Crvena podloga je odabrana kao simbol plemića Makhzen, a 1915. je zvijezda šestokraka zamijenjena sa zvijezdom petokorakom. 

Zvijezda šestokraka je poznata i kao Davudova zvijezda, ali u svim monoteističkim religijama ova zvijezda se smatra simbolom života, mudrosti i dobrog zdravlja. Ova zvijezda se nalazila i na novcu, kovanicama od 100 i 200 franaka do 1954. godine.

Iako razlozi za zamjenu zvijezde šestokrake zvijezdom petokrakom nisu potpuno poznati, smatra se da petokraka bolje simbolizira islam jer njenih pet krakova predstavlja pet stubova islama. 

Ova nova zastava se počela u potpunosti koristiti tek nakon što je ova zemlja stekla nezavisnost 1956. godine.

* Civilna zastava Maroka
* Mornarska zastava Maroka
* Ratna mornarska zastava Maroka

***Zastava Maroka*** na Wikimedijinoj ostavi

Zastave država u Africi

Položaj Afrike
Alžir • 
Angola • 
Benin • 
Bocvana • 
Burkina Faso • 
Burundi • 
Čad • 
Džibuti • 
Egipat1) • 
Ekvatorijalna Gvineja • 
Eritreja • 
Esvatini • 
Etiopija • 
Gabon • 
Gambija • 
Gana • 
Gvineja • 
Gvineja Bisau • 
Jemen1) • 
Južnoafrička Republika • 
Kamerun • 
Kenija • 
Komori • 
Demokratska Republika Kongo • 
Republika Kongo • 
Lesoto • 
Liberija • 
Libija • 
Madagaskar • 
Malavi • 
Mali • 
Mauricijus • 
Mauritanija • 
Maroko • 
Mozambik • 
Namibija • 
Niger • 
Nigerija • 
Obala Slonovače • 
Ruanda • 
Sejšeli • 
Senegal • 
Sijera Leone • 
Somalija • 
Centralna Afrička Republika • 
Sudan • 
Sao Tome i Principe • 
Tanzanija • 
Togo • 
Tunis • 
Uganda • 
Zambija • 
Zelenortska Ostrva • 
Zimbabve

**Teritorije i nepriznate države**: 

Ceuta (Španija) • 
Južni Sudan • 
Kanarska ostrva (Španija) • 
Madeira ostrva (Portugal) • 
Mayotte (Francuska) • 
Melilla (Španija) • 
Reunion (Francuska) • 
Somaliland • 
Sveta Helena (Velika Britanija) • 
Zapadna Sahara • 
Zanzibar (Tanzanija)

1)Smatrani i dijelom Azije.

**Ostale zastave**: 

Zastave Afrike • 
Zastave Azije • 
Zastave Evrope • 
Zastave Južne Amerike • 
Zastave Okeanije • 
Zastave Sjeverne Amerike
**Švedski institut za međunarodne odnose** (švedski: , engleski: ) je javna istraživačka ustanova u Stockholmu u Švedskoj. Institut je osnovan kao nepartijska organizacija 1938. godine. Danas u njemu radi oko 40 zaposlenika od kojih je 15 istraživača.

Institut se bavi istraživanjima međunarodnih politika i odnosa sa posebnim fokusom na međunaroni položaj Švedske. Institut ulaže značajan napor za stvaranje relevantnih, pravovremenih i javno dostupnih analiza međunarodnih zbivanja u Evropi, bivšem Sovjetskom Savezu, Bliskom Istoku i severnoj Africi, Aziji kao i u analize globalnih politika i sigurnosti.

1975. bankarska porodica Wallenberg poklonila je institutu staru bankarsku palaču gde je institut preseljen iste godine. 1977. godine institut je iz asocijacije transformisan u sadašnji tip organizacije.

2013. godine institut je obeležio 75. godišnjicu postojanja. Biblioteka Švedskog istituta vođeća je specijalizovana biblioteka svoje vrste u celoj Skandinaviji. Ugledni gosti instituta bili su i Jimmy Carter, Olof Palme, Dalaj Lama, Boris Jeljcin, Nelson Mandela, Tawakkul Karman i Ellen Johnson Sirleaf.

Povezano
--------

* Štokholmski međunarodni institut za mirovna istraživanja

Izvori
------

1. 1 2 3 4  Lindahl, Ylva; Grewin, Tove (2013). „The Swedish Institute of International Affairs". u: Tornberg, Anna. Švedski institut za međunarodne odnose. Pristupljeno 23. januar 2019.

Vanjske veze
------------

* Službena stranica

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 154475018
* LCCN: n79151121
* ISNI: 0000 0004 0469 2147
* SUDOC: 029973465
* CiNii: DA00556405

 |
Vojvoda Xiang od Songa
**Vojvoda Xiang od Songa** (宋襄公) (? - 637. pne.) bio je vođa drevne kineske države Song u Periodu Proljeća i Jeseni. Rodno ime mu je bilo Zifu (子茲甫) a na prijestolje je došao godine 650. pne.. 

Xiang je nakon smrti vojvode Huana od Qija (齊桓公) htio postati novi kineski hegemon te je u tu svrhu pokrenuo rat protiv Chua. Godine 638. pne. je napao državu Zheng kojoj su u pomoć pristigle trupe Chua. Xiang je bio u prilici da iznenada napadne i porazi trupe Chua, s obzirom da su one prelazile rijeku, te se samo dio njih mogao suprotstaviti njegovoj cijeloj vojsci. Međutim, Xiang je odlučio čekati da neprijatelj u potpunosti prijeđe rijeku, jer je to, po njegovom mišljenju, bio postupak dostojan pravog *Rena* (仁), odnosno plemenitog čovjeka. Nakon toga je slijedila Bitka kod Hongshuija (泓水之戰) u kojoj se ispostavilo da su Chu daleko jači i izvježbaniji od strane Songa. Xiangove trupe su teško poražene, a sam vojvoda teško ranjen. Od posljedica ranjavanja je umro sljedeće godine.

Usprkos neuspjeha da se nametne kao vojni vođa, neki kineski historičari ga smatraju jednim od Pet hegemona.

Xiangova viteška, ali kobna gesta prema neprijatelju je postala predmetom izreke "Nismo mi kao vojvoda od Songa" kojom je Mao Zedong pravdao svoju strategiju pred kritičarima koji njegove metode nisu držali viteškim.
|  |
| --- |
| ***Talir Marije Terezije*** |
|  |
| '***, 1741. - 1858.*** |
| srebro |
| , 23.386 gr.  |
| , Austrijsko Carstvo |

**Talir Marije Terezije** (njemački: *Maria-Theresien-Taler*) je srebrena kovanica koja se koristila u svjetskoj trgovini od 1741. godine. Ime je dobila po carici Mariji Tereziji (1717. - 1780.) koja je naredila njezino kovanje po svom stupanju na austrijski tron. Od smrti Marije Terezije - 1780. godine, na kovanici se nalazi ta godina. 

Austrijski car Franjo Josip I. objavio je 1857. da je Talir Marije Terezije službena valuta carevine, međutim nedugo nakon toga 31. oktobra 1858. Talir Marije Terezije prestao je biti sredstvo plaćanja u Austrijskoj carevini.

Historija
---------

Talir Marije Terezije bio je jedna od prvih kovanica u masovnoj upotrebi u Sjedinjenom Američkim Državama. Pored austrijskih kovnica, kovan je u velikom broju evropskih zemalja, te u Africi i Indiji (Bombaj) sve do kraja Drugog svjetskog rata. Procjenjuje se da je Između 1751. i 2000. iskovano je oko 389 milijuna kovanica.
Talir Marije Terezije bio je službeno sredstvo plaćanja u velikom dijelu Afrike sve do sredine 1960-ih od Sjeverne Afrike preko
Somalije, Etiopije (do 1950. ), Jemena (do 1965. ), Kenije, Tanzanije do Mozambika. Osobito je bio popularan uz obale Crvenog mora gdje lokalni trgovci nisu htjeli prihvatiti nikakvu drugu novčanicu. Talijani su za vrijeme svoje Talijanske istočne Afrike iskovali vrlo slične kovanice, želivši njima zamijeniti talir, ali nisu uspjeli.

Izgled
------

Na aversu kovanice na latinskom jeziku piše: "M. THERESIA D. G. R. IMP. HU. BO. REG.", a na naličju "ARCHID. AVST. DUX BURG. CO. TYR. 1780 X", što je skraćeno od "Maria Theresia, Dei Gratia Romanorum Imperatrix, Hungariae Bohemiaeque Regina, Archidux Austriae, Dux Burgundiae, Comes Tyrolis. 1780 X" (hrvatskosrpski: *Marija Terezija, milošću Božijom Rimska carica, kraljica Ugarske i Češke, nadvojvodkinja Austrije, vojvodkinja Burgundije, grofica Tirola. 1780*). "X" predstavlja Andrijin križ , dodan je nakon gubitka Holandije 1750. Na kovanici se nalazi i moto Marije Terezije: "Iustitia et Clementia" (hrvatskosrpski: *Pravda i milost*)

Izvori
------

1. 1 2 3 4  davor. „hrvatska numizmatika". Arhivirano iz originala na datum 2016-03-08. Pristupljeno 21.05.2012.
2. ↑  Alan McRae, "A Famous Trade Coin," *Australian Coin Review* 356 [februar 1994.] str. 30.

Vanjske veze
------------

* The Maria Theresia Taler 1780. (`en`)
Crkva sv. Spasa u Dubrovniku
**Crkva sv. Spasa** je crkva u starom dijelu Dubrovnika.

Sagrađena je oko 1520. godine kao zavjetna crkva. Kada je potres 17. svibnja 1520. godine pogodio Dubrovnik, poginulo je oko 20 ljudi, a šteta na građevinama bila je velika. Građani Dubrovnika mislili su da će brdo Srđ pasti na grad. U znak zahvalnosti što se to nije dogodilo, Dubrovački senat odlučio je sagraditi ovu crkvu u blizini franjevačkog samostana i velike Onofrijeve česme. Nova crkva posvećena je blagdanu Spasova (Uzašašća), pa se na taj blagdan održavala i procesija. 

Radovi na izgradnji povjereni su korčulanskom majstoru Petru Andrijiću, koji je podigao crkvu u renesansnom stilu. Sv. Spas se smatra prvom stilski cjelovitom renesansnom građevinom u Dubrovniku, budući da je dotad uglavnom prevladavao gotički stil u arhitekturi Dubrovnika. Crkva ima tzv. trolisno pročelje, odnosno zabat u obliku trolista, svojstven istočnojadransim renesansnim crkvama. 

Kada je novi, puno jači potres 6. travnja 1667. pogodio grad, crkva sv. Spasa gotovo da nije pretrpjela nikakvu štetu. Danas se u njoj održavaju koncerti klasične glazbe i likovne izložbe.

Literatura
----------

* Radovan Ivančević: "Trolisna pročelja renesansnih crkava u Hrvatskoj", *Peristil* br. 35/36, 1992.-1993. (ISSN 0553-6707)
* *Zlatno doba Dubrovnika XV. i XVI. stoljeće*, Muzejski prostor i Dubrovački muzej, Zagreb-Dubrovnik, 1987.

Vanjske veze
------------

***Crkva sv. Spasa u Dubrovniku*** na Wikimedijinoj ostavi

* Božo Cvjetković: Crkva Sv. Spasa u Dubrovniku