recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Bojana Mašković** (ćir. Бојана Машковић; Beograd, 7. oktobar 1985), srpska pevačica, kompozitor i tekstopisac. Idejni je tvorac projekta i humanitarnog koncerta *Dete od snova*, koji je posvećen deci oboleloj od raka.

Obrazovanje
-----------

Sa devet godina upisuje muzičku školu Josip Slavenski u Beogradu, smer klavir. Srednju muzičku školu Josip Slavenski i gimnaziju Sveti Sava pohađala je paralelno, da bi se potom upisala na Fakultet Muzičke Umetnosti na kome je diplomirala sa prosečnom ocenom 9,5 na smeru za Opštu muzičku pedagogiju. Uporedo sa teorijskim smerom u srednjoj muzičkoj školi pohađala je i smer za solo pevanje u muzičkoj školi Stevan Stojanović Mokranjac. U toku školovanja na Fakultetu Muzičke Umetnosti osvojila je prvo mesto na republičkom takmičenju solfeđa mladih studenata Srbije.

Pedagoški rad
-------------

Pedagoškim radom se bavi punih deset godina. Pet godina je u Srednjoj školi Artimedija radila kao profesor predmeta solfeđo, teorija muzike, istorija muzike, muzičko i pevanje. Obučava mlade pop pevače. Zajedno sa kompozitorom i muzičkim producentom Markom Konom i mladim kompozitorom dečijih pesama Nemanjom Mihajlovićem osnivač je škole Voice Stars Factory.

Muzička karijera
----------------

Od četvrte godine bavi se pevanjem i glumom. Bila je član dečjeg hora Pozorišta Puž. Bavi se komponovanjem i pisanjem tekstova kao i pevanjem pratećih vokala. Kao vokalni solista nastupala je na mnogim omladinskim muzičkim festivalima u Srbiji i regionu. Bila je vokalni solista u emisiji *Pazi sveže obojeno* koja se od 1996 — 1998. godine emitovala na Prvom programu RTS-a. Nastupila je, 2019. godine, i kao jedan od gostujućih solista Rok opere novosadskog Big benda. Bila je prateći vokal na koncertima grupe Hari Mata Hari i Riblje Čorbe u emisiji Luda Narodna Noć. 

### Muzički festivali

Kao kompozitor i tekstopisac večera mladih zvezda bila je, 2011. godine, učesnik muzičkog festivala Sunčane skale u Crnoj Gori. Tada je bila i član žirija glavne večeri festivala.

### Pesma za Evroviziju

Debitovala je na takmičenju Beovizija 2020. sa pesmom *Kao muzika* za koju je napisala tekst. Drugi put je, 2022. godine, učestvovala na izboru za Pesmu za Evroviziju sa pesmom *Dama*.

Humanitarni rad
---------------

Bavi se humanitarnim radom, realizator je i idejni tvorac projekta i humanitarnog koncerta Dete od snova, koji je posvećen deci oboleloj od raka i udruženju Uvek sa decom. Komponovala je i napisala tekst za numeru *Dete od snova* koju izvode mnoge poznate ličnosti.

Spoljašnje veze
---------------

* Dete od snova
* Bojana Mašković na TV Happy o pesmi *Dete od snova*
* RTS: Beovizija 2020, Bojana Mašković — Kao muzika
* RTS: Pesma za Evroviziju 2022, Bojana Mašković — Dama
* bojana577 Bojana Mašković na Facebooku
* Bojana Mašković na Instagramu


]
***Apollo 12*** je bio šesta misija sa ljudskom posadom iz američkog programa svemirskog istraživanja Apollo, odnosno druga prilikom koje je došlo do slijetanja ljudske posade na Mjesec. Započeta je 14. novembra 1969. lansiranjem iz Svemirskog centra Kennedy, četiri mjeseca nakon misije Apollo 11. Pet dana kasnije su astronauti Charles "Pete" Conrad i Alan Bean sletjeli na Oceanus Procellarum (Ocean oluja) te proveli jedan dan i sedam sati na Mjesečevoj površini, obavljajući niz istraživačkih aktivnosti. Misija je uspješno završena slijetanjem na Zemlju 24. novembra 1969.

Vanjske veze
------------

***Apollo 12*** na Wikimedijinoj ostavi

* "Apollo 12" at Encyclopedia Astronautica
* "Apollo 12" at NASA's National Space Science Data Center
* Apollo 12 Science Experiments at the Lunar and Planetary Institute
* "Apollo 12 Traverse Map" at the USGS Astrogeology Science Center
* Lunar Orbiter 3 Image 154 H2, used for planning the mission (landing site is left of center).

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* LCCN: n89636022
* GND: 4776873-3

 |
**The Big Cartoon DataBase** (skraćeno **BCDB**), odnosno **Velika baza podataka crtića**, je online baza podataka sa informacijama o animiranim filmovima, cjelovečernjim ili kratkometražnim, i animiranim serijama. 

Ovaj je pokret počeo 1996. kao popis animiranih filmova studija Walta Disneya na računalu Davea Kocha. Kao odgovor na rastuću potražnju za temom, BCDB je pokrenut online 1998. kao baza podataka za pretragu posvećen skupljanju i arhiviranju informacija o crtićima, uključujući detaljima o produkciji, popisu glasovnih uloga, producenata, režisera kao i sažetka radnje. Uključuje i recenzije registriranih korisnika. Od 2003. BCDB je postala 501(c) neprofitna organizacija. 2009. njen autor, Dave Koch, je na forumu izjavio da je BCDB prešao brojku od preko 100.000 naslova.

Izvori
------

1. 1 2  
Koch, Dave. „About BCDB". BCDB.
2. ↑  „Best Free Reference Web Sites: Eighth Annual List". *Reference & User Services Quarterly* (Reference and User Services Association). May 1, 2006. ISSN 1094-9054. Arhivirano iz originala na datum 2011-07-21. Pristupljeno 2016-05-02.
3. ↑  „100K!". BCDB. Arhivirano iz originala na datum 2013-01-02.

Eksterni linkovi
----------------

* Službene stranice‍ Uredi na Wikidati
Čemernica
**Čemernica** (*Goli vis*, 1.339 m) je planina u centralnoj Bosni sa koje potiču vode slivova Vrbasa, Vrbanje i Ugra, koji je i geografski omeđuju. Proteže se u pravcu sjver – jug, u području koje spaja teritorije općina Banja Luka, Mrkonjić Grad, Skender Vakuf i Kotor Varoš, kao i naselje Bočac (na Vrbasu). Ispod njenih sjevernih obronaka, tj. strmih stijena izgrađena je hidroelektrana Bočac, sa odgovarajućoj vodnom akumulacijom.

Duž njenih južnih padina prolazi regionalna cesta Banja Luka – Skender Vakuf – Travnik, kao i njen ogranak Skender Vakuf – Imljani – Korićani – Turbe (preko Ilomske).

Čemernica je izvorište mnogih rijeka, potoka i potočića, a najveće su Cvrcka i Jakotina. Njihovi izvori su na jugozapadnim padinama. 
Čemernica raspolaže velikim prirodnim šumskim sastojinama, koje se eksploatiraju još iz vremena iz kojih potiču prvi zapisi o ovoj planini. U podnožju su listopadne, a prema višim zonama slijede pojasi bukove i mješovite listopadno-četinarske šume. Vjeruje se da je imenovana ili po biljci čemerika ili po tegobnim (čemernim) uvjetima života šumskih radnika.

Galerija
--------

* Kanjon Vrbasa u podnožju planine (kod akumulacionog jezera HE "Bočac")Kanjon Vrbasa u podnožju planine (kod akumulacionog jezera HE "Bočac")

Povezano
--------

* Skender Vakuf
* Ugar
* Imljani
* Jakotina
* Cvrcka

Vanjski linkovi
---------------

***Čemernica (planina)*** na Wikimedijinoj ostavi
**Lepenica** je rijeka u Bosni i Hercegovini, desna pritoka Fojničke rijeke. Duga je 33 km. Rijeka Lepenica prolazi kroz opštinu Kiseljak.

Nastaje od Bijele rijeke koja izvire na Bjelašnici i protiče kroz Tarčin i Crne rijeke koja izvire na Bitovnji. Ove dvije riječice sastaju se kod Kreševa.

Rijeka Lepenica u prvih par kilometara teče kroz kanjon. Na kraju toka protječe kroz Kiseljak, gdje prima pritoke Kreševčicu i Rotiljski potok, te se na sjeveroistočnoj periferiji naselja ulijeva u Fojničku rijeku.

Izuzetno je bogata vodom. Do kraja sedamdesetih 20. vijeka bila je bogata i ribom, pogotovo lipljenom. Krivolovci su uništili riblji fond.

Lepenica se uvijek izlijevala, ali se situacija pogoršala nakon gradnje autoputa uz njen tok. Izvođači radova nisu vodili računa o prohodnosti odvoda. Godine 2015. u Kiseljaku obavljeni su radovi na proširivanju i produbljivanju korita rijeke. Izgrađeni su i potporni zidovi.

Istorija
--------

Predio u kojem su sela Zabrđe i Toplica nalazi se na južnom rubu područja Lepenice.

Iz antičkog doba je veliko troskovište, a na njivama ispod njega su ostaci antičkog građevinskog materijala i mnogobrojne stare rudarske jame koje su visine čovjeka i pravilno klesane. Od Zabrđa do Homolja, na obje obale Lepenice, su gomile šljunka duge i po nekoliko stotina metara koje su nastale u antičko doba ispiranjem zlata iz riječnog nanosa.

U ranom srednjem vijeku pa sve do 14. stoljeća postojala je velika župa Lepenica, koja se prostirala na području današnjih opština Fojnica, Kreševo i Kiseljak, tj. obuhvatala je čitav sliv današnje Fojničke rijeke. Bila je jedna od sedam župa u srednjoj ili gornjoj Bosni. Najstariji historijski podatak o župi Lepenici nalazi se u povelji ugarsko-hrvatskog kralja Bele IV iz 1244. godine.

U Zabrđu su iz srednjeg vijeka evidentirane dvije nekropole stećaka, od kojih je jedna uništena, a na drugoj sahranjen je veliki knez bosanski Radoja. Historijsko područje – Srednjovjekovna nekropola između sela Zabrđe i Toplice, općina Kiseljak, proglašena je nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine.

Kraj je, slomom srednjovjekovne države 1463. godine, potpao pod osmanlijsku vlast, koja je ubrzo formirala nahije, koje su bile otprilike u istom obimu kao kasne srednjovjekovne knežije. U ranim defterima popisana je i nahija Lepenica u oblasti Kraljeva zemlja.

Vanjski linkovi
---------------

* Sliv Bosne

***Lepenica (Bosna i Hercegovina)*** na Wikimedijinoj ostavi
**Federalni distrikt Brazila** (portugalski: *Distrito Federal*) je 27 administrativna jedinica Brazila, koji ne pripada nijednoj od 26 Saveznih država već je distrikt federacije u kom se nalazi glavni grad države Brasilia.
Distrikt se prostire u sredini zemlje po Brazilske visorovni, na nadmorskoj visini od 672 metara.

Karakteristike
--------------

Federalni distrikt je gotovo potpuno okružen Državom Goiás osim na istoku, gdje malim dijelom graniči sa Državom Minas Gerais.

Federalni distrikt Brazila ima površinu od 5.760,784 km², na kojoj živi 2.817,381 stanovnika.

Administrativni centar distrikta je grad Brasilia koji ima 2,817,381 stan

Historija
---------

Kad je 1889. maršal Deodoro da Fonseca proglasio Republiku Brazil, Rio de Janeiro je bio glavni grad, ali je već u prvom republičkom Ustavu 1891. predviđeno stavaranje federalnog distrikta površine 14,400 km² za novu prijestolnicu.
Sljedeće godine osnovana komisija koja je trebala pronaći najbolji teren na Brazilskoj visorovni za gradnju novog grada.
Komisija je 1894. predala vladi predala rezultat svog istraživanja.

Kamen temeljac za novi glavni grad položen je tek 1922. Za mandata [[Getúlio Vargas (1930.-1945. / 1951.-1954.) odgođena je gradnja novog glavnog grada.
On je podignut tek za vladavine Juscelina Kubitscheka, nakon 41 mjeseca izgradnje.

Distrikt je osnovan 21. aprila 1960. kad je savezna administracija preseljna iz Rio de Janeiro u Brasiliju.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Historia*" (portugalski). Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística. Pristupljeno 05.02.2024.
2. ↑  „*Distrito Federal*" (portugalski). Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística. Pristupljeno 05.02.2024.
3. ↑  „Brasília Municipality in Central-West Region" (engleski). City Population. Pristupljeno 05.02.2024.

Vanjske veze
------------

* *Governo do Distito Federal* (službene stranice) ()

| * p
* r
* u
Države Brazila |
| --- |
| Zastava Brazila | 
Acre • Alagoas • Amapá • Amazonas • Bahia • Ceará • Espírito Santo • Goiás • Maranhão • Mato Grosso • Mato Grosso do Sul • Minas Gerais • Pará • Paraíba • Paraná • Pernambuco • Piauí • Rio de Janeiro • Rio Grande do Norte • Rio Grande do Sul • Rondônia • Roraima • Santa Catarina • São Paulo • Sergipe • Tocantins

**Federalni distrikt**: Brazilski federalni distrikt  | Karta država Brazila |
**Staniša (Skender-beg) Crnojević** (1457.-oko 1530.), jedan od trojice sinova zetskoga Gospodara Ivana Crnojevića, primio islam i kao osmanski sandžak-beg vladao Zetom.

*Ivan Crnojević* je 1485. morao poslati *Stanišu* u Carigrad kao gest da se odriče oružane borbe protivu Osmanskoga Carstva. Tamo *Staniša* konvertira i prihvaća islam. Njegov djed, Stefan I. Crnojević, bio je oženjen *Vojislavom*, rođenom sestrom albanskoga nacionalnoga heroja Skenderbega i uzeo je *Staniša* ime *Skender-beg*. 

Nakon uzastopnih oružanih pobuna, osmanske su vlasti 1513. postavile *Stanišu - Skender-bega* za sandžak-bega Zete u Skadru.

Za njegovoga vladanja je proces islamizacije stanovnista Zete još više uzeo maha. No, *Staniša - Skender-beg* je vjerovao kako je on sam povijesno utemeljen u Zeti. Koristio je pečat dinastije Crnojevića a potpisivao se kao *"sandžak zetski i čitave dukljanske zemlje Gospodar"*.

Umro je vjerojatno oko 1530. godine.

Zanimljivost
------------

*Mahmut-paša Bušatlija* iz *Skadra*, koji je koncem 18. stoljeća poduzimao opsežne vojne napade na *Crnu Goru*, tvrdio je kako je direktan potomak *Staniše - Skender-bega* i kako mu je *Crna Gora* i prijestolnica Cetinje "đedovina". U tim je napadima *Mahmut-paša* tijekom Bitke na Krusima 1796. doslovno izgubio glavu, odsječena mu je i kao jezivi simbol crnogorske vojne pobjede donijeta na Cetinje.
**Wollongong** je treći po veličini grad u australskoj državi Novi Južni Wales od 263 535 stanovnika. (uži centar ima 184 213).

Geografske karakteristike
-------------------------

*Wollongong* je smješten duž obale Tihog oceana, udaljen oko 64 km južno od Sydneya.

Historija
---------

*Wollongong* je izrastao u grad iz sela osnovanog 1816. tako da je postao općina 1859. a status grada dobio je 1942. 1947. sva okolna naselja u radijusu od 50 km ujedinjena su sa *Wollongongom*.
Ispočetka su se stanovnici *Wollongonga* bavili stočarstvom i eksploatacijom šuma, ali su vremenom prevladale farme krava, koje su se pokazale najisplativijim. 

Pogled na grad i ocean
Ipak za razvoj *Wollongonga* bilo je najznačajnije otkriće velikih količina ugljena u obližnjem bazenu Bulli. *Wollongong* je postao rudarski grad, ugljen se izvozio, ali je grad na bazi tog ugljena izrastao u centar teške industrije.

Znamenitosti
------------

Najveća atrakcija grada je *Centar nauke sa planetarijem* otvoren 2000.*Wollongong* je u Australiji poznat po svom tradicionalnom godišnjem *Festivalu umjetnosti*.

Grad ima *Univerzitet Wollongong*, koji je izrastao 1975. iz nekadašnjeg *Koledža Wollongong univerziteta Novi Južni Wales*.

Privreda i transport
--------------------

*Wollongong* je značajni australski industrijski centar sa velikom čeličanom, koksarom i rafinerijom bakra i mesinga. Grad ima brojne tvornice koje proizvode od; metala, strojeve, kemikalije, umjetna gnojiva, ciglu, prehrambene proizvode i odjeću.   

*Wollongong* je i veliki centar ribarstva, njegova flota lovi po Tihom oceanu iz umjetne luke Kembla.
Grad je dobro povezan sa obližnjim Sydneyem autoputem i željeznicom.

Gradovi prijatelji
------------------

* Makedonija, Ohrid 1981.
* Japan, Kavasaki 1987.
* Kina, Longyan 2001.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  „*Wollongong*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 27. 01. 2013.

Vanjske veze
------------

***Wollongong*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Službene stranice grada* Arhivirano 2013-01-21 na Wayback Machine-u ()
* *Wollongong* na portalu Encyclopædia Britannica ()

  


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **geografiji** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
Zetska banovina 1931. godine.
**Zetska banovina** je bila banovina (pokrajina, regija) u Kraljevini Jugoslaviji od 1929. do 1941. godine. Ova banovina se u većem dijelu nalazila na području današnje Crne Gore, dok su manji dijelovi pripadali današnjoj Srbiji, Kosovu, Hrvatskoj i Bosni i Hercegovini. Dobila je ime po rijeci Zeti, koje je bilo u upotrebi i u srednjem vijeku i odnosilo se na današnju Crnu Goru. Administrativno središte Zetske banovine je bilo Cetinje.

1939. godine, dominantno hrvatska područja Zetske banovine od Boke Kotorske do Pelješca, uključujući i Dubrovnik, su pripojena Hrvatskoj banovini. 

1941. godine, u Drugom svjetskom ratu, Sile osovine su okupirale Zetsku banovinu. Nekoliko manjih područja oko Boke Kotorske su aneksirana od strane fašističke Italije, dok je ostatak postao dio okupacione zone Italije u Crnoj Gori i Albaniji. Istočna područja su postala dio okupacione zone nacističke Njemačke u Srbiji, dok su zapadna područja pripojena Nezavisnoj Državi Hrvatskoj.

Poslije završetka Drugog svjetskog rata, područje je podijeljeno između Crne Gore, Bosne i Hercegovine, Srbije i Hrvatske, u okviru Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije.

| * p
* r
* u
Banovine Kraljevine Jugoslavije (1929–1941) |
| --- |
| 1929–1941 | 

|  |
| --- |
| 
* Dunavska
* Dravska
* Drinska
* Moravska
* Vardarska
* Vrbaska
* Zetska

 |
| 1929–1939 | 
* Primorska
* Savska

 |
| 1939–1941 | 
* Hrvatska

 |
| Distrikt | 
* Uprava grada Beograda

 |

 | Flag of the Kingdom of YugoslaviaFlag of the Kingdom of Yugoslavia |
| Predložene | 
* Srbija
* Slovenija

 |
**Bitka na Bregalnici** vodila se u vremenu od 30. juna ‒ 9. jula (17. ‒ 25. jun po starom) 1913. godine.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------

Posle Prvog balkanskog rata, srbijanski i bugarski dipomati se nisu mogli dogovoriti oko podele teritorija koje su osvojile od Osmanskog carstva. Srbija je, po saveznom ugovoru, smatrala da se rešenje spora preda arbitražnom sudu Rusije. Ali Bugarska, pod uticajem vojničke partije, a podsticana Austrougarskom, nije htela da sačeka rešenje ruskog cara, već je 30. juna 1913. bez najave rata, izvršila prepad na srpsku i grčku vojsku i time započela rat, a u isto vreme i bitku na srpskom frontu. Prostor na kome se odvijala bitka, proteže se od Carevog vrha na Osogovskoj planini, pa niz oba njegova grebena, koji se spuštaju na jug i jugozapad, obema stranama Zletovske reke do njenog ušća u Vardar. 

U bici su učestvovale 1. i 3. armija, 7 pešadijskih i 1. konjička divizija (127 bataljona, 253 topa i 33 eskadrona), svega oko 176.000 boraca sa 253 topa sa srpske strane; sa bugarske strane 4 armija, makedonsko-jedrensko opolčenje, 4 divizije i 3 brigade (95 bataljona, 230 topova), oko 130.000 boraca.

Bugarski plan za bitku bio je da koncentrisanim snagama 4. armije izvrše iznenadan prepad na srpsku vojsku, da povedu ofanzivan boj s ograničenim ciljem (zauzimanje spornog teritorija), u kojem da potuku srpsku vojsku na frontu od Vardara duž Bregalnice i Zletovske reke do Carevog vrha, i da zauzmu Ovčje Polje.

Srpski plan za bitku zasnivao se na ratnom planu, koji je predviđao strategijski doček bugarskog napada na bregalničkom frontu i po odbijanju ovoga, prelaz u nastupanje treće srpske armije u vezi sa Grcima. Uprkos tome što je plan predviđao napad Bugara, a srpska vojska je donekle bila na oprezu, ipak se nije znalo vreme bugarskog napada i bitka je bila iznenadna za nju.

Gubici kod 1. i 3. srpske armije bili su oko 20.000 mrtvih i ranjenih, kod 4. bugarske armije oko 30.000 mrtvih, ranjenih i zarobljenih.

Najžešći boj je doživela timočka divizija, koja je uspešno branila juriše dvaputa nadmoćnijih Bugara.

Posledice
---------

Srbi su dobili materijalnu i moralnu pobedu, a zarobili su i veliki plen i znatan broj bugarskih vojnika. Bugarski ratni plan potpuno je rastrojen i oni su bili prinuđeni da pređu u defanzivu. Posedice ove bitke bile su ulazak i Rumunije i Osmanskog carstva u rat protiv Bugarske i ubrzanje završetka rata.

Posle poraza smenjen je i vodeći bugarski general Mihail Savov, a i nova blada je sastavljena.

Katastrofalne posledice bitke na Bregalnici su došle i na drugim frontovima. Kad su videli slom bugarske armije kod Bregalnice, Bugarsku su napale 13. jula Rumunija i Osmansko carstvo, što je Bugarskoj donelo velike gubitke čitavih pokrajina (Rumunija je zauzela Dobrudžu, a Osmansko carstvo Jedrene, sa celom pokrajinom koju su izgubili u Prvom balkanskom ratu).

Vanjske veze
------------
**Franjo Mustač - Medarov** (Sveta Marija, 29. ožujka 1958.), hrvatski slikar, poznat u međimurskom kraju.

Biografija
----------

Rodio se je 1958. godine u tradicionalnoj patrijarhalnoj obitelji u Svetoj Mariji gdje provodi cijelo djetinjstvo do kraja osnovne škole. Vrlo mlad pohađa crkvu. S petnaest godina napušta rodni kraj i odlazi u Zagreb. Tu pohađa Školu primjenjene umjetnosti. Na školovanju se je profilirao u vrsnog poznavatelja različitih slikarsko - grafičkih tehnika. Svaki put se pri povratku kući iz Zagreba služio vlakom. Zatim je od željezničke postaje do svog sela pješačio više od tri kilometra. Dolazak na proplanak s kojeg puca pogled na selo, ostavio je cjeloživotni trag na Medaru. Taj prizor koji ga je zadivljivao trajno je ishodište u njegovoj kasnijem pejzažnom slikarstvu.

Nakon odsluženih 15 mjeseci vojske na tuzlanskom području, vraća se u rodni kraj i zapošljava se u Čateksu kao dezinater, gdje radi i danas. Jedan je od osnivača Likovne udruge donjeg Međimurja, a neko vrijeme obnašao je i dužnost predsjednika udruge. To je bilo 1987. godine kad se sa skupinom istomišljenika, gospodinom Franjom Ružmanom i Damirom Šalarijem formirao prvu amatersku likovnu udrugu na području Međimurja sa sjedištem u Prelogu, čiji je član i danas. Član je i Likovne udruge Varaždin. Nerijetko se odaziva pozivma na brojne likovne kolonije diljem Hrvatske.

Poznat je po svom kolorističkom, lirskom izričaju i pejzažnim motivma kojima ovjekovječuje sjećanja iz svog djetinjstva. Osim pejzaža, česte teme su mu i mrtva priroda te scene nekadašnjeg života međimurskog sela, krajobrazi sa specifičnim sakralnim objektima koji obilježavaju međimurska sela te mrtva priroda. Neprekidno je izlagao djela od 1982. godine s članovima Udruge u Hrvatskoj, Sloveniji i Njemačkoj te samostalno u Svetoj Mariji, Prelogu, Čakovcu, Varaždinu, Buzetu i Zagrebu. Slika u tehnikama ulja na platnu i akvarel.

Ostali radovi
-------------

Autor je spomenika poginulim braniteljima Domovinskog rata u Svetoj Mariji 4 i Donjem Mihaljevcu 5. Izradio je ilustracije za zbirku pjesama "Balade Perice Potepuha" Pavla Ružmana 6.

Izvori
------

1. 1 2 3  Prelog.hr: *Izložba Franje Mustača Medarova*, Grad Prelog. 26. studenoga 2016. Pristupljeno 3. svibnja 2017.
2. ↑  E. M.: *VIDEO Kreativna sinergija oca i sina, Franje i Jurice Mustača* Arhivirano 2021-02-18 na Wayback Machine-u, E-Medjimurje. 25. travnja 2017. Pristupljeno 3. svibnja 2017.
3. ↑  T. Š.: *FOTO: Izložba slika u Dunjkovcu u organizaciji 'Međimurske grude'*  Arhivirano 2016-03-17 na Wayback Machine-u , E-Medjimurje, 15. ožujka 2016. Pristupljeno 3. svibnja 2017.

Vanjske veze
------------

* Martin Lukavečki: *Franjo Mustač Medarov - nježnim bojama prepričava zauvijek izgubljeno vrijeme* Arhivirano 2017-04-03 na Wayback Machine-u, HRT Magazin, 2. travnja 2017.
*За остале употребе, погледајте Бубањ (разврставање).*
**Бубањ** је градска четврт Ниша, у Нишавском управном округу. Административно припада Градској општини Палилула. У насељу се налази Спомен парк Бубањ.

Географија
----------

Бубањ се налази у југозападном делу Ниша, недалеко од излаза из града. На истоку се налази насеље Старо гробље, на југоистоку насеље Тутуновић подрум, а на југозападу предграђе Паси Пољана.

Саобраћај
---------

До Бубња се може доћи градским аутобуским линијама Бубањ—Доња Врежина (линија бр. 2) и Бубањ—Чалије (линија бр. 4), Ново гробље—Габровачка река (линија бр. 8), као и приградским линијама ПАС Ниш—Доње Власе и ПАС Ниш—Бубањ Село. Преко Бубња се може доћи до сеоских насеља Бубањ, Горње Међурово и Доње Власе, као и до Новог гробља.

| * p
* r
* u
Gradske četvrti Niša |
| --- |
| Gradska opština Medijana | 

|  |
| --- |
| 
 Brzi Brod  **•**  Delijski Vis  **•**  Duvanište  **•**  Kičevo  **•**  Krivi vir  **•**  Krive livade  **•**  Marger  **•**  Centar  **•**  Crveni pevac  **•**  Čair  |

 | Grad NišGrad Niš |
| Gradska opština Palilula | 

|  |
| --- |
| 
 Apelovac  **•**  Bubanj  **•**  Deveti Maj  **•**  Kalač brdo  **•**  Kovanluk  **•**  Ledena Stena  **•**  Naselje Milka Protić  **•**  Palilula  **•**  Pasi Poljana  **•**  Staro Groblje  **•**  Stočni trg  **•**  Suvi Do  **•**  Trošarina  **•**  Tutunović Podrum  |

 |
| Gradska opština Pantelej | 

|  |
| --- |
| 
 Donja Vrežina  **•**  Durlan  **•**  Jagodin mala  **•**  Pantelej  **•**  Čalije  |

 |
| Gradska opština Crveni Krst | 

|  |
| --- |
| 
 Beograd mala  **•**  Donji Komren  **•**  Naselje Branko Bjegović  **•**  Medoševac  **•**  Naselje Ratko Jović  **•**  Crveni Krst  **•**  Šljaka  |

 |
| Gradska opština Niška Banja | 

|  |
| --- |
| 
 Nikola Tesla  **•**  Niška Banja  |

 |
| Niš  • Grb Niša  • Niš |
Ne poistovijećivati sa Crikvenica.

**Crkvenica** je desna pritoka rijeke Vrbanje. Izvire na južnim padinama planine iznad sela Selačka (1.200 m). Teče prema jugoistoku, a ušće joj je u Šipragama. Pedesetih godina 20. stoljeća na rijeci je bilo 17 vodenica (mlinova). U užem području njenog izvorišta je vododijelnica slivova Vrbasa i Bosne. Trnovac i Stopanska rijeka također su desne pritoke Vrbanje i teku prema jugoistoku.

Smatra se da je pri ušću Crkvenice u Vrbanju postojalo rimsko naselje s bazilikom (tj. crkvom, po čemu je i imenovana) i srednjovjekovna starobosanska naseobina. Pronađeni su ostaci stećaka od sedre. Najočuvaniji stećak potopljen je u Vrbanju blizu primarne lokacije, dok su ostali stećci izrezani i ugrađeni u zidove okolnih kuća i drugih objekata.

Austrijske vlasti izgradile su na području Šipraga uskotračnu prugu uz vodotok Crkvenice do Griča (823 m) radi razvoja infrastrukture za eksploataciju šumskog blaga i drugih prirodnih resursa. Pedesetih i šezdesetih godina 20. stoljeća pruga je demontirana, a na njenoj trasi izgrađene su lokalne ceste za više sela u slivu Crkvenice.
Pogled odozgo na Daut-pašin amam u Skoplju
Nakon zemljotresa u Skoplju: Daut-pasin amam
**Daut-pašin amam** u Staroj skopskoj čaršiji u Skoplju (Republika Makedonija) jedan je od najznačajnijih hamama na teritoriji bivše SFR Jugoslavije. Izgrađen je 1484. godine, a sastojao se iz muškog i ženskog dela za svlačenje, znojenje, kupanje i odmor. Podigao ga je turski vojskovođa Daut-paša, jedan od vezira sultana Mehmeda II Fatiha (1451-1481) i veliki vezir iz vremena sultana Bajazita II (1481-1512).

Arhitektonski oblik
-------------------

U spoljašnjem oblikovanju odlikuje se jednostavnošću. Naročito se ističe *peta fasada* pokrivena kupolama raznih dimenzija, koje nagoveštavaju unutrašnji sadržaj objekta. Izgrađen je s naizmenično postavljenim redovima kamena i opeke. Unutrašnjost je u gornjim delovima malterisana i dekorativno obrađena reljefima islamskih motiva.

Savremena funkcija
------------------

U požaru 1689. godine bio je oštećen i prepušten postepenom propadanju. Posle Drugog svetskog rata 1949. je renoviran i adaptiran u Nacionalnu umetničku galeriju. U zemljotresu 1963. bio je oštećen i nakon izvršene sanacije produžio je rad u istoj funkciji.

Literatura
----------

* I. Zdravković, *Restauracija i adaptacija Daut-pašinog amama u Skoplju*, Zbornik zaštite spomenika kulture 1950. godine.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **arhitekturi** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
Mapa Vardarske banovine
**Vardarska banovina** je bila banovina (pokrajina, regija) u Kraljevini Jugoslaviji od 1929. do 1941. godine. Nalazila se u južnom dijelu Kraljevine i obuhvatala je cijelu današnju Sjevernu Makedoniju, južne dijelove centralne Srbije i južne dijelove Kosova. Dobila je ime po rijeci Vardar i administrativno središte banovine je bilo Skoplje.

1941. godine, u Drugom svjetskom ratu, Sile osovine su okupirale Vardarsku banovinu i podijelile je između Bugarske, okupacionih zona nacističke Njemačke u Srbiji i okupacionih zona fašističke Italije u Albaniji. Poslije završetka Drugog svjetskog rata, najveći dio banovine je postao dio Socijalističke Republike Makedonije, dok je manji sjeverni dio pripao SR Srbiji. Obje države su do 1991. godine bile u sastavu Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije.

| * p
* r
* u
Banovine Kraljevine Jugoslavije (1929–1941) |
| --- |
| 1929–1941 | 

|  |
| --- |
| 
* Dunavska
* Dravska
* Drinska
* Moravska
* Vardarska
* Vrbaska
* Zetska

 |
| 1929–1939 | 
* Primorska
* Savska

 |
| 1939–1941 | 
* Hrvatska

 |
| Distrikt | 
* Uprava grada Beograda

 |

 | Flag of the Kingdom of YugoslaviaFlag of the Kingdom of Yugoslavia |
| Predložene | 
* Srbija
* Slovenija

 |

***Vardarska banovina*** na Wikimedijinoj ostavi
**Velbuždska kneževina** ili **Velbuždsko despotstvo** je naziv koji se koristi za kratkotrajnu srednjovekovnu državu nastalu raspadom Dušanovog cartva u 14. veku. 

Kneževinom je upravljala plemićka porodica Dejanović, a teritorija joj se prostirala na području današnjih država Bugarske, Srbije i Makedonije. Vladari kneževine su bili Jovan Dragaš i njegov brat Konstantin Dragaš, koji su bili u vazalnom odnosu prema Osmanskom carstvu. Značajniji gradovi kneževine su bili Velbužd, Vranje, Pernik, Petrič, Strumica, Štip i Veles. 

Kneževinu Velbužd je osvojilo Osmansko carstvo 1395. godine.

Bitka na Kosovu
---------------

*Glavni članak: Bitka na Kosovu*
Na putu za Kosovo, turska vojska je prolazila oblašću despota Konstantina Dragaša, već u to vreme turskog vazala. On je tu vojsku verovatno morao gostiti i sprovoditi sve do Kosova polja.

Literatura
----------

* Istorijski atlas, Geokarta, Beograd, 1999.
* Denis Šehić - Demir Šehić, Istorijski atlas Sveta, Beograd, 2007.
* Vladimir Ćorović, Ilustrovana istorija Srba, knjiga druga, Beograd, 2005.
* Srpski narod u drugoj polovini XIV i u prvoj polovini XV veka, Zbornik radova, Beograd, 1989.

Izvori
------

1. ↑  Poslednje reči turskog vazala

Vidi još
--------

* Dušanovo carstvo
* Marička bitka
**Kruševica** je najsnažnija desna pritoka Vrbanje. Duga je oko 14 km. Veće desne pritoke su joj Diklanski i Veliki Breski potok, te Sirovac, a lijeve: Veliki Jankovac i Tovilovića potok. Njene dvije čelenke (Vilenski i Grebenski potok) izviru na sjeveroistočnim padinama planine Očauš, na ekspoziciji prema Borju, (na oko 950 m n/v).

Značajnije desne pritoke su joj Diklanski i Veliki Breski potok, Mali Mrđin potok, Sirovac, Uzlomac, Slatki potok i Rasova, a lijeve: Stevanovina, Veliki Jankovac, Đukin do, Lauška rijeka i Vaganjski potok. Na njima je (sve do 60-tih godina 20. stoljeća) bilo čak oko 40 vodenica.

Na južnom planinskom lancu Rogljuša – Trnjić njive – Plane je razvođe Kruševice i Maljevske rijeke (također pritoke Vrbanje), a na sjeverozapadnom lancu Omac – Jezero – Gejevi je njena vododijelnica sa Malom Usorom (sliv Bosne).

Kruševica protječe kroz Maslovare, a u matičnu rijeku se ulijeva u Obodniku, pri odvojku regionalne alne ceste (R-440)za Šiprage i Kruševo Brdo, od magistralne ceste M-4 (Banjaluka – Kotor-Varoš – Teslić – Matuzići – Doboj).. U Matuzićima je ulaz na magistralnu cestu M-17.

Izvori
------

1. ↑  Vojnogeografski institut, Izd. (1955): Prnjavor (List karte 1:100.000, Izohipse na 20 m). Vojnogeografski institut, Beograd.
2. ↑  Spahić M. et al. (2000): Bosna i Hercegovina (1:250.000). Izdavačko preduzeće „Sejtarija", Sarajevo.
3. ↑  Mučibabić B. Ur. (1998): Geografski atlas Bosne i Hercegovine. Geodetski zavod BiH, Sarajevo, ISBN 9958-766-00-0.
4. ↑  Magic Map, Izd. (2012): Bosna i Hercegovina – Geografska karta. ISBN 978-86-7802-025-4, www.magicmap.rs, Beograd
5. ↑  Mučibabić B. ur. (1998): Geografski atlas Bosne i Hercegovine, Geodetski zavod BiH, Sarajevo
**Peso da Régua** je grad i općina od 17,131 stanovnika na sjeveru Portugala u Regiji Sjeverni Portugal u Distriktu Vila Real.

Geografske karakteristike
-------------------------

Peso da Régua se prostire duž desne obale rijeke Douro, nedaleko od ušća rijeke Corgo,, udaljen 
100 km sjeveroistočno od Porta i 25 km od svog administrativni centar Vila Reala.

Historija
---------

Historija tog grada usko je vezana uz uspjeh Vina Porto, kog je inicirao Markiz Pombal, kad je sredinom 18. vijeka osnovao državno poduzeće  *Companhia das Vinhas do Alto Douro* , koje je dobilo monopol na proizvodnju vina iz doline rijeke Douro. Tad su se dotadašnja sela Peso i Régua spojila u naselje Peso da Régua, koje je 1836. dobilo status općine, a 1985. i status grada.

Privreda
--------

Vinogradarstvo i turizam su glavne privredne grane, jer do grada mogu doploviti izletnički brodovi iz Porta, u razgledanje vinograda. Pored tog tu je i poznato termalno lječilište  *Caldas de Moledo* .

Brdovita okolica obrasla šumarcima pitomih kestena i hrasta plutnjaka, je poljoprivredni kraj, poznat po grožđu, maslinama, pšenici.

U samom gradu ima pogona drvne i prehrambene industrije.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „Peso da Régua Municipality in Vila Real District" (engleski). City Population. Pristupljeno 19.02.2024.
2. 1 2 3 4 5 6 7  „Peso da Régua" (engleski). Infopedia. Pristupljeno 18.02.2024.

Vanjske veze
------------

***Peso da Régua*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Municipio de Vila Real* (službene stranice) ()
**Operacija Brezna** iz avgusta 1944. je bila jedna od najspektakularnijih savezničkih akcija na tlu Jugoslavije tokom Drugog svetskog rata.

Tokom dramatične bitke okupacionih snaga i partizana na severu Crne Gore kod sela Brezna pored Nikšića, saveznici su avionima uspeli da u toku samo jednog dana, 22. avgusta 1944, izvuku 1.059 ranjenika. To je omogućilo snagama NOVJ da vrate pokretljivost i razbiju nemačku operaciju. Operaciju Brezna organizovalo je i izvelo Balkansko ratno vazduhoplovstvo.

Tok događaja
------------

*Glavni članak: Durmitorska operacija*
Nemačka komanda jugoistoka organizovala je u sklopu svog plana odbrane Srbije niz operacija u cilju razbijanja koncentracija NOVJ koje su pretile ugrožavanjem nemačkih pozicija u Srbiji. Najveća među njima bila je operacija Ribecal. U svom nastupanju, Nemci su uspeli da zauzmu dva glavna aerodroma koji su služili za transport u Crnoj Gori, Berane i Njegovuđa. Veliki broj ranjenih boraca znatno je sputavao mobilnost formacija NOVJ, pa je odlučeno da se hitno uredi nova pista za evakuaciju u savezničke bolnice. Izbor je pao na planinsku površ u selu Brezna, severno od Nikšića. S obzirom na snažan pritisak krupnih nemačkih snaga, cela akcija morala je biti dobro koordinirana i izvedena u veoma kratkom roku.

Nakon prikupljanja ranjenika i uređivanja piste, operacija je izvedena sa velikim uspehom u toku samo jednog dana. Rano ujutro 22. avgusta sleteli su avioni 267. skvadrona RAF-a, ubrzo uzletevši noseći oko 200 ranjenika. Tokom poslepodneva 24 aviona Šezdesete transportne grupe (60th Troop Carrier Group) transportovala su daljih 705 ranjenika i 17 savezničkih vazduhoplovaca. Pred kraj dana, Ruska vazdušna grupa evakuisala je preostalih 138 ranjenika.

> Operacija je bila izuzetan uspjeh. Za manje od dvadeset četiri sata, saveznički transporteri su evakuisali 1.059 ranjenih partizana, a od drugog osoblja devetnaestoro. Partizani 2. korpusa, oslobođeni svojih ranjenih saboraca i iznova snabdjeveni, uspjeli su da pređu u ofanzivu, primoravajući neprijatelja na povlačenje.
> 
>

Literatura
----------

* William M. Leary: FUELING THE FIRES OF RESISTANCE - Army Air Forces Special Operations in the Balkans during World War II (en)
* SPECIAL OPERATIONS: AAF AID TO EUROPEAN RESISTANCE MOVEMENTS (en)
**Проток гена** или **ток гена**, скраћено **генoток**, је појава да гени пређу из једне популације у другу и постану део њеног генског фонда. Промена учесталости алела је у овом случају последица кретања јединки тј. миграција, пошто јединке са собом носе и своје алеле. Имиграција је долазак јединки у нову, циљну популацију, а емиграција одлазак јединки из популације.

Миграција у и из популације може да буде одговорна за знатне промене у фреквенцијама алела (удела чланова који носе одређену варијанту гене). Генска имиграција може такође да доведе до додавања нових генетичких варијанти успостављеном генском фонду одређене врсте или популације.

Баријере протоку гена
---------------------

Физичке баријере протоку гена су обично, али не увек, природне. Оне обухватају непроходне планинске венце, океане, или велике пустиње. У неким случајевима, оне могу да буду вештачке, баријере које је формирао човек, као пто је Кинески зид, за који се сматра да је спречавао проток гена природне биљне популације. За једну од биљки, лат. *Ulmus pumila*, је показано да има нижу заступљеност генетичке диференцијације него биљке лат. *Vitex negundo, Ziziphus jujuba, Heteropappus hispidus*, и *Prunus armeniaca* које су настањене на супротној страни зида. Разлог је да је *Ulmus pumila* првенствено поленисана ветром, док су остале биљке углавном зависне од инсеката. Узорци исте врсте који расту на супротним странама зида су развиле генетичке разлике, зато што једва да има протока гена који би омогућио рекомбинацију генског фонда.

Види још
--------

* Биолошка разноврсност
* Генетички дрифт
* Генетичка структура популације

Референце
---------

1. ↑  „Gene flow on ecological time scales". Arhivirano iz originala na datum 2010-08-08. Pristupljeno 2014-08-23.
2. ↑  Heredity - The Great Wall of China: a physical barrier to gene flow?
3. ↑  Su H, Qu LJ, He K, Zhang Z, Wang J, Chen Z, Gu H (March 2003). „The Great Wall of China: a physical barrier to gene flow?". *Heredity* **90** (3): 212–9. DOI:10.1038/sj.hdy.6800237. PMID 12634804.

Спољашње везе
-------------

* Истраживања протока гена Arhivirano 2015-02-24 na Wayback Machine-u
* Истраживања биосузбијања Arhivirano 2011-09-26 na Wayback Machine-u
* SIGMEA истраживање биосигурности Arhivirano 2011-10-07 na Wayback Machine-u


| * p
* r
* u
Основне теме у еволуционој биологији |
| --- |
| Процеси еволуције | макроеволуција  •  микроеволуција  •  специјација |
| Еволуциони механизми | природна селекција  •  генетички дрифт (ефекат оснивача, ефекат уског грла)  •  проток гена  •  мутација |
| Начини | анагенеза  •  катагенеза  •  кладогенеза |
| Историја | Чарлс Дарвин  •  *Порекло врста*  •  неодарвинизам  •  модерна синтеза  •  Ернст Мајр |
| Области | популациона генетика  •  еколошка генетика  •  еволуција човека  •  молекуларна еволуција  •  филогенија  •  систематика  •  еволуциона развојна биологија |
| Списак тема о еволуционој биологији  •  Временска линија еволуције |
***Aelita*** (ruski: ) je naučno-fantastični roman ruskog književnika Alekseja Nikolajeviča Tolstoja objavljen 1923. godine. Protagonist je ruski inženjer Mstislav Los, koji nedugo po završetku građanskog rata gradi raketu s kojom, u društvu crvenoarmejskog veterana Alekseja Guseva, leti na Mars. Radnja prati njihove doživljaje na Marsu gdje pronalaze naprednu humanoidnu civilizaciju koju tvore potomci nekadašnjih Atlantiđana, ali koju je zahvatila ekološka kriza i žestoka klasna borba u koju je upetljana princeza Aelita. Objavljen nedugo nakon što se Tolstoj vratio u Rusiju nakon nekoliko godina političke emigracije, *Aelita* je doživjela veliku popularnost, ali i autoru osigurala naklonost novog sovjetskog režima kao i legitimizirala znanstvenu fantastiku kao dio sovjetske književnosti. Već sljedeće godine je poslužila kao predložak za znameniti istoimeni film Jakova Protazanova.

Po njemu je godine 1981. prozvana nagrada Aelita koju primaju najbolji ruski SF-pisci.

Vanjske veze
------------

* Аэлита na stranici «Лаборатория фантастики» ()
* Алексей Толстой. Аэлита. (Закат Марса). Роман.
* *Копейкин А.* Толстой А. Н. Аэлита Arhivirano 2007-10-07 na Wayback Machine-u

***Aelita (roman)*** na Wikimedijinoj ostavi

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 310237300

 |
**Braga** je grad i općina od 181,494 stanovnika na sjeveru Portugala u Regiji Sjeverni Portugal u Distriktu Braga u kom je administrativni centar.

  

Karta Brage krajem 16. stoljeća, kada je grad bio okružen svojim srednjovjekovnim zidom. Velika zgrada u sredini je Katedrala Braga, u blizini je i mjesto od biskupa. Struktura s brojnim kulama na desnom uglu je drevni kaštel Braga, od kojih i danas ima sačuvana jedna kula

Sport
-----

Najpoznatiji sportski klub u gradu je nogometni klub S.C. Braga koji je osnovan 1921. godine i jedan je od članova portugalske prve nogometne lige.

Svjetska baština
----------------

Svetilište Bom Jesus do Monte smješteno u gradu Bragi je na listi svjetske baštine. Pripada bratstvu Bom Jesus do Monte, instituciji koja neprekidno nadzire ovo mjesto skoro 400 godina. Svetište je razvijano u periodu od više od 600 godina, prvenstveno u baroknom stilu, i ilustruje evropsku tradiciju stvaranja Sacri Monti (svetih planina), koju je promovirala Katolička crkva na Tridentskom saboru u 16. stoljeću, kao reakcija do protestantske reformacije.

Okrenuto je prema zapadu i ima širok pogled na cijeli grad Bragu, djelimično na okean i na Bracara Augusta, osnovanu u rimsko doba, od kojih je istorijski neodvojiva. Svetište je tip arhitektonskog i pejzažnog ansambla koji je, uglavnom definisan dugom i složenom ulicom Viae Crucis koja se pšrnje uz brdo, vodeći hodočasnike kroz kapele u kojima se nalaze zbirke skulptura koje prizivaju muke Hristove, fontane , skulpture i svečane bašte. Via Crucis završava kod crkve građene između 1784 i 1811. god. Granitne zgrade imaju fasade od krečenog maltera, uokvirene kamenim zidovima. Čuveno stepenište pet čula, sa svojim zidovima, stepenicama, fontanama, statuama i drugim ukrasnim elementima, najslikovitije je barokno djelo na imanju.

Gradovi prijatelji
------------------

* Španija Astorga, Španjolska
* Gvineja Bisau Bissorã, Gvineja Bisau
* Francuska Clermont-Ferrand, Francuska
* Francuska Puteaux, Francuska
* Brazil Santo André, Brazil
* Zelenortska Republika São Nicolau, Zelenortski Otoci

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „Braga Municipality in Braga District" (engleski). City Population. Pristupljeno 19.02.2024.
2. ↑  „Portugal, spomenici upisani na listu svjetske baštine". *UNESCO: Svjetska baština*. Pristupljeno 19. 01. 2023.
3. ↑  „Svetilište Bom Jesus do Monte". *UNESCO: Svjetska baština*. Pristupljeno 19. 01. 2023.

Vanjske veze
------------

* Informacije o Bragi
* Mapa Brage Arhivirano 2006-09-23 na Wayback Machine-u
* Braga Portal Arhivirano 2006-12-13 na Wayback Machine-u
* Turističke slike grada
* Braga vodič
* Virtualna Braga Arhivirano 2008-12-14 na Wayback Machine-u

***Braga*** na Wikimedijinoj ostavi

***Braga*** na Wikimedijinoj ostavi
*Za ostala značenja, vidi Opis (razvrstavanje).*
**Opis** (akad. *Upî* ili *Upija*, grč. Ὦπις) je bio drevni babilonijski grad na rijeci Tigris, pokraj modernog Bagdada. Točna lokacija grada danas nije poznata, no iz akadskih i grčkih tekstova zna se kako se grad nalazio na istočnoj obali rijeke Tigris, odnosno pokraj njegovog pritoka Diyala.

Povijest
--------

### Babilonijsko razdoblje

Opis se po prvi puta spominje početkom 2. tisućljeća pr. Kr. U 14. stoljeću pne. grad postaje administrativnim centrom Babilonije. Babilonci su prokopali „kraljevski kanal" između Eufrata i Tigrisa, koji je završavao pokraj Opisa. Babilonijski kralj Nabukodonosor II. izgradio je Medijski zid da zaštiti svoju zemlju od moguće medijske invazije, koji je također završavao pokraj Opisa.

### Perzijsko razdoblje

Tijekom listopada 539. pne. babilonijski kralj Nabonid branio je Opis od perzijske invazije predvođene Kirom Velikim. Babilonci su u bitci kod Opisa teško poraženi, zbog čega se lokalno stanovništvo pobunilo protiv njihove babilonske vlade. Nedugo kasnije, Kir Veliki osvojio je i Babilon, čime je Babilonija bila potpuno pokorena od strane Perzijskog Carstva. Opis se nalazio na perzijskoj kraljevskoj cesti koja je spajala elamski glavni grad Suzu sa središtem Asirije, odnosno kasnije lidijskim glavnim gradom Sardom.

### Makedonsko razdoblje

U rujnu 331. pne. Aleksandar Makedonski porazio je perzijskog vladara Darija III. Kodomana u bitci kod Gaugamele, nakon čega je vjerojatno u isto vrijeme pokorio i Opis te Babilon. Nekoliko godina kasnije, Aleksandar je bio prisiljen vratiti se iz Indije zbog pobune u Opisu, a njegovi vojnici ponovo su se pobunili i 324. pne. U cilju da primiri Makedonce i Perzijance, u Opisu se ožeio Stateirom II. (kćeri bivšeg vladara Darija III. Kodomana), dok je neposredno ranije u Suzi održao masovno vjenčanje između perzijskog i makedonskog plemstva, čime je želio osnažiti njihov savez.

Seleuk I. Nikator, jedan od Aleksandrovih dijadoha, krajem 4. stoljeća pne. osnovao je Seleukidsko Carstvo te je izgradio novi glavni grad Seleukiju na zapadnoj obali Tigrisa, nasuprot Opisu.

Tijekom 2. stoljeća pne. Seleukidi padaju pred Partskim Carstvom, a Parti ponovo na istočnoj obali pokraj Opisa osnivaju novi grad Ktezifont.

Poveznice
---------

* Babilon
* Ktezifont
* Kraljevska cesta
* Medijski zid
* Bitka kod Opisa

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  Opis (Livius.org, Jona Lendering)
2. ↑  „Kir Veliki (enciklopedija Iranica, M. A. Dandamayev)". Arhivirano iz originala na datum 2009-07-31. Pristupljeno 2009-12-18.
3. ↑  Aleksandar Makedonski: Pobuna u Opisu (Livius.org)

Eksterni linkovi
----------------

* Opis (Livius.org, Jona Lendering)
* Kir Veliki (enciklopedija Iranica, M. A. Dandamayev) Arhivirano 2009-07-31 na Wayback Machine-u
* Aleksandar Makedonski: Pobuna u Opisu (Livius.org)
30°00′21″N 31°13′52″E﻿ / ﻿30.0057944°N 31.2310222°E﻿ / 30.0057944; 31.2310222

Solomon Schechter proučava dokumente iz Kairske genize, cca. 1895
**Kairska geniza** je naziv za veliki skup dokumenata pronađenu u genizi, odnosno skladištu Ben Ezrine sinagoge u egipatskom gradu Fustatu (današnji Stari Kairo). Najstariji dokument datira iz 871. a najkasniji iz 1880. godine, te se smatra jednim od najdragocjenijih izvora o historiji Jevreja, kao i historiji srednjovjekovnog Egipta i arapskog svijeta uopće; mnogi od dokumenata zbirke su historičarima dali uvid u genealogije mnogih znamenitih ličnosti kao Majmonid, kao i ekonomskim, društvenim prilikama, odnosno geografskim i naučnim saznanjima srednjeg vijeka, te razvoj hebrejskog i arapskog jezika, odnosno jevrejske kulture. U Evropi se za zbirku prvi put čulo još u 18. vijeku, ali ju se počelo intenzivno istraživati tek krajem 19. vijeka kada su brojni dokumenti otkupljeni za potrebe evropskih i drugih svjetskih biblioteka. Danas se najveći dio čuva na Cambridgeu i Univerzitetu Manchestera.

Vanjske veze
------------

***Kairska geniza*** na Wikimedijinoj ostavi

* AHRC Rylands Cairo Genizah Project[*mrtav link*]
* The Friedberg Genizah Project Arhivirano 2011-09-06 na Wayback Machine-u
* Princeton Geniza Project Website
* A Window into Jewish Medieval Life Arhivirano 2004-04-15 na Wayback Machine-u
* University of Cambridge Taylor-Schechter Geniza Research Unit Arhivirano 2014-08-22 na Wayback Machine-u
* Penn/Cambridge Genizah Fragment Project Arhivirano 2010-08-15 na Wayback Machine-u

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* LCCN: sh85018717

 |
**M/T *Marko Polo*** je trajekt za dužobalne i međunarodne linije, u sastavu flote hrvatskog brodara Jadrolinije.

Kapacitet
---------

Pramčana rampa
Brod ima kapacitet prijevoza 1000 osoba i 270 automobila. Ima 153 kabine, odnosno ukupno 551 krevet. Brod ima veliku kavanu s plesnim podijem (368 mjesta) i dječjim kutkom, restoran (222 mjesta), salon (80 mjesta), aperitiv bar (60 mjesta) i "duty free" shop (samo na međunarodnim linijama).

Nasukavanje 2009.
-----------------

Trajekt je u noći 24. 10. 2009. godine doživio havariju nasukavši se na obalu otočića Sita. Do nasukanja broda *Marko Polo* došlo uslijed nautičke pogreške članova posade u straži. Članovi posade nisu pravodobno promijenili kurs plovidbe na utvrđenoj poziciji, pa je brod najprije zastrugao desnim bokom i udario desnim vijkom i kormilom u otočić Balabra, a nakon toga se nasukao na sjeverozapadni dio obale otočića Sit. Odsukan je nakon mjesec dana i odtegljen u Mali Lošinj gdje je i popravljen. Akciju odsukavanja i tegljenja provela je tvrtka Jadranski pomorski servis uz pomoć stručnjaka iz nizozemske tvrtke "Smith Salvage" iz Rotterdama. Za odsukavanje broda korišteni su zračni omotači. Pod trup broda postavljene su i šine, kako bi brod, koji su povlačila tri tegljača Jadranskog pomorskog servisa, mogao skliznuti u more. Kako bi se olakšalo oduskavanje, korištena je i plovna dizalica, a prepiljen je i dio trupa s kojim je brod "nasjeo" na otok Sit, i koji je ionako bio oštećen. Nakon remonta u brodogradilištu Mali Lošinj, od svibnja 2010. ponovo je u službi.

Povezano
--------

* Jadrolinija
* Jadranski pomorski servis

Izvori
------

1. ↑  www.marinetraffic.com
2. ↑  „www.jadrolinija.hr". Arhivirano iz originala na datum 2016-03-04. Pristupljeno 2013-09-05.
3. ↑  Do nasukanja broda Marko Polo došlo uslijed nautičke pogreške, www.mmpi.hr
4. ↑  „Archive copy". Arhivirano iz originala na datum 2010-05-21. Pristupljeno 2013-09-05.
5. ↑  „Archive copy". Arhivirano iz originala na datum 2010-01-11. Pristupljeno 2013-09-05.

Vanjske veze
------------

Ostali projekti

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **M/T *Marko Polo*** |