recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ATC kod V03** *Svi drugi terapeutski proizvodi* su terapeutska podgrupa sistema za anatomsko terapeutsko hemijsku klasifikaciju. Ovaj sistem alfanumeričkih kodova je razvio WHO za klasifikaciju lekova i drugih medicinskih proizvoda.  Podgrupa V03 je deo anatomske grupe V *Ostalo*.

Kodovi za veterinarsku upotrebu (ATCvet kodovi) se mogu formirati stavljanjem slova Q ispred humanih ATC kodova: **QV03**... ATCvet kodovi bez odgovarajućeg humanog ATC koda su navedeni sa vodećim Q na sledećoj listi.

Nacionalna izdanja ATC klasifikacije mogu da obuhvataju dodatne kodove koji nisu prisutni na ovoj listi.

V03A Svi drugi terapeutski proizvodi
------------------------------------

### V03AB Antidoti

V03AB01 *Ipecacuanha*
V03AB02 Nalorfin
V03AB03 Etilendiamintetrasirćetna kiselina
V03AB04 Pralidoksim
V03AB05 Prednisolon i prometazin
V03AB06 Tiosulfat
V03AB08 Natrijum nitrit
V03AB09 Dimerkaprol
V03AB13 Obidoksim
V03AB14 Protamin
V03AB15 Nalokson
V03AB16 Etanol
V03AB17 Metiltioninijum hlorid
V03AB18 Kalijum permanganat
V03AB19 Fizostigmin
V03AB20 Bakar sulfat
V03AB21 Kalijum jodid
V03AB22 Amil nitrit
V03AB23 Acetilcistein
V03AB24 Digitalis antitoksin
V03AB25 Flumazenil
V03AB26 Metionin
V03AB27 4-dimetilaminofenol
V03AB29 Holinesteraza
V03AB31 Prusko plavo
V03AB32 Glutation
V03AB33 Hidroksokobalamin
V03AB34 Fomepizol
V03AB35 Sugamadeks
V03AB36 Fentolamin
QV03AB90 Atipamezol
QV03AB91 Sarmazenil
QV03AB92 Diprenorfin
QV03AB93 Johimbin
QV03AB94 Tolazolin
### V03AC Helirajući agensi gvožđa

V03AC01 Deferoksamin
V03AC02 Deferipron
V03AC03 Deferasiroks
### V03AE Lekovi za tretman hiperkalemije i hiperfosfatemije

V03AE01 Polistiren sulfonat
V03AE02 Sevelamer
V03AE03 Lantan karbonat
V03AE04 Kalcijum acetat i magnezijum karbonat
### V03AF Detoksifikujući agensi za antineoplastični tretmant

V03AF01 Mesna
V03AF02 Deksrazoksan
V03AF03 Kalcijum folinat
V03AF04 Kalcijum levofolinat
V03AF05 Amifostin
V03AF06 Kalijum folinat
V03AF07 Rasburikas
V03AF08 Palifermin
V03AF09 Glukarpidas
V03AF10 Natrijum levofolinat
### V03AG Lekovi za tretmen hiperkalcemije

V03AG01 Natrijum celuloza fosfat
### V03AH Lekovi za tratman hipoglikemije

V03AH01 Diazoksid
### V03AK Tkivni adhezivi

### V03AM Lekovi za embolizaciju

### V03AN Medicinski gasovi

V03AN01 Kiseonik
V03AN02 Ugljen dioksid
V03AN03 Helijum
V03AN04 Azot
V03AN05 Medicinski vazduh
### V03AX Drugi terapeutski proizvodi

V03AX02 Nalfurafin
### V03AZ Nervni depresanti

V03AZ01 Etanol
**Aa** (što na nizozemskom znači voda je rijeka na jugu Nizozemske, duga oko 72 km, koja zajedno sa rijekom Dommel formira rijeku Dieze.

Hidrologija
-----------

Aa izvire na terenu općine Nederweert u Provinciji Limburg.
Od tamo teče prema sjeverozapadu preko Helmonda do spoja sa rijekom Dommel kod grada 's-Hertogenbosch gdje formira rijeku Dieze.

Najveće pritoke su Goorloop i Astense Aa.

Pretpostavlja se da je Aa počeo teći prije oko 10.000 godina, nakon posljednjeg ledenog doba.

### Kanaliziranje

Kanaliziranje rijeke počelo je 1623. između gradova 's-Hertogenbosch i Helmond za transport tada unosnog treseta šlepovima. Daljnje kanaliziranje rijeke prema jugu otpočelo 1798. izradom projekta koji nikad nije realiziran jer je u međuvremenu iskopan kanala Zuid-Willemsvaart koji je išao istom trasom.

Kako je rijeka imala mali pad (svega 30 metara od izvora do ušća) i slabu odvodnju, od tridesetih godina prošlog vijeka provedeno je izravnavanje brojnih meandara i produbljivanje njenog korita, tako je rijeka dobila potpuno novi artificijelni izgled. Posljednjih dekada se nastoji vratiti stare meandre i prirodne retencije da joj se vrati njen prirodni izgled.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*De Aa*" (nizozemski). Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC). Pristupljeno 14.09.2022.
2. 1 2 3  „*Rivier de Aa*" (engleski). Land van de Peel. Pristupljeno 14.09.2022.

Vanjske veze
------------

***Aa (Meuse)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *De Aa* (`nl`)
Podela teritorija u skladu sa sporazumom u Ahenu. 
**Ahenski mir** potpisan je 2. maja 1668. godine između Francuske i Španije. Njime je okončan Devolucioni rat.

Mir
---

Devolucioni rat (1667-1668) Luj XIV vodi u pokušaju da pripoji španske teritorije. Kao suprug Marije Terezije, on nastoji da nakon smrti španskog kralja Filipa IV (1665) preuzme nasleđe. Pošto Terezija ne dobija nasleđe, francuske snage pod Kondeom upadaju u Franš-Konte, a pod Tirenom u Nizozemsku.

Mir je garantovan od strane Trostruke alijanse koju su činili Engleska, Nizozemska i Švedska. Zaključen je na prvom kongresu u Ahenu. Luj XIV je vratio tro grada: Kambrej, Sent-Omer i Er sir la Lis. Takođe, vratio je provinciju Franš-Konte. Za uzvrat, Luj je dobio dvanaest tvrđava, uključujući i Lil. Sporazumom su Francuskoj ostale sve teritorije zadobijene u Flandriji 1667. godine.

Vidi još
--------

* Ahenski mir (1748)
* Devolucioni rat

Izvori
------

* Živojinović, Dragoljub (2000). *Uspon Evrope (1450-1789)* (IV izd.). Beograd. ISBN 978-86-355-0446-9.
**Abū al‐Ṣalt, Umayya ibn ʿAbd al‐ʿAzīz ibn Abī al‐Ṣalt al‐Dānī al‐Andalusī** (o. 1068 – 23. oktobar 1134) bio je andaluzijski polimat poznat po astronomskim djelima koja su imala značajan uticaj na razvoj nauke u islamskom svijetu i srednjovjekovnoj Evropi. Također se bavio alkemijom, radio kao ljekar te napisao traktate o filozofiji, muzici i historiji. Također mu se pripisuje dolazak andaluzijske muzike i današnji Tunis, koja je kasnije postala temelj za tuniski stil poznat kao ma'luf.

Abu al-Salt se rodio u gradu Denia u al-Andalusu (današnja Španija). Nakon očeve smrti je postao učenik al‐Waqqashia (1017–1095) u Toledu, a poslije dovršio matematičko obrazovanje u Sevilli. Politička nestabilnost i reconquista, su ga potakli da se oko 1096. sa porodicom preseli prvo u Aleksandriju, potom u Kairo. Tamo je ušao u službu fatimidskog vladara al-Mustansira i vezira Al-Afdal Shahanshaha. Njegova služba je okončana 1108. godine, kada je, prema Ibn Abi Usajbiji, pokušaj da sa dna rijeke Nil izvuče potopljenu feluku s blagom, završio neuspjehom. Al-Afdal je naredio njegovo hapšenje, te je Abu al-Salt sljedeće tri godine proveo u tamnici. Nakon što je pušten došao je u Kairuan i ušao u službu Zirida. Povremeno je odlazio na Siciliju i služio kao ljekar na dvoru normanskog kralja Rogera II. Umro je u alžirskom gradu Bedžaja.

Njegova djela su tokom 12. vijeka često bila prevođena na latinski.

Izvori
------

1. ↑  Comes 2007

Literatura
----------

* Comes, Mercè (2007). „Abū al‐Ṣalt: Umayya ibn ʿAbd al‐ʿAzīz ibn Abī al‐Ṣalt al‐Dānī al‐Andalusī". u: Thomas Hockey et al. *The Biographical Encyclopedia of Astronomers*. New York: Springer. pp. 9–10. ISBN 978-0-387-31022-0.  (PDF version)
**Abu al-Misk Kafur** (905–968), također poznat i po nadimcima **al-Laithi**, **al-Suri**, **al-Labi** bio je vodeća ličnost u državnoj upravi ihšididskih emira Egipta i Sirije. Bio je crni rob rodom iz Etiopije, koga je njegov gospodar Muhammad bin Tughj postepeno unaprijedio sve do mjesta vezira; nakon gospodareve smrti 946. godine Kafur je postao *de jure* vladar ihšididskih područja koja su u vrijeme njegove smrti 968. uključivala Egipat i južnu Siriju (uključujući Damask).

Muhammad ibn Tughj ga je kupio 923. godine; navodi se da je već tada Kafur bio eunuh. Brzo je postao impresioniran ne samo njegovom odanošću, nego i inteligencijom, te ga je formalno oslobodio. Kafur mu se odužio kao tutor njegovih sinova, a potom kao oficir u vojnim pohodima kojima je Muhammadova vlast proširen na Hedžas, a 945. i na Siriju. Također je obavljao diplomatske misije u Bagdadu kod abasidskih kalifa. 

Nakon gospodareve smrti je služio kao regent njegovih sinova. Opisan je kao pobožan, ali ponekad sujeveran vladar, koji se svejedno pokazao sposobnim administratorom, pri čemu je imao pomoć darovitih suradnika kao što je Yaqub ibn Killis. Sklonost da gradi raskošne palače u vrijeme gladi mu je, pak, donijela kritike kasnijih historičara; one su, međutim, daleko blaže od satiričkih pjesama koje je na njegov račun napisao znameniti pjesnik al-Mutanabbi, razočaran tretmanom koji je imao na njegovom dvoru.

Njegova je vladavina stabilizirala Egipat, produžila vladavinu Ihšidida i za cijelu generaciju odgodila preuzimanje Egipta od strane Fatimidskog Kalifata.
Dolina Aburra, u njoj se danas nalaze gradovi Barbosa, Bello, Caldas, Copacabana, Envigado, Girardota, Itagüí, La Estrella, Medellín i Sabaneta.
**Aburraes** (Sing. Aburrá), indijansko pleme jezične porodice Chibchan srodno grupama Jamundies, Liles, Timbas, Yamesies i Yolo. Aburrá su u 16. stoljeću nastanjeni u blizini današnjeg Medellína u Kolumbiji, provincija Antioquia. 

Dolina Valle de Aburrá u kojoj su oni živjeli naseljena je najmanje 10.000 godina. otkrio ju je Jorge Robledo koji je 1541. živio u obližnjem gradu Heliconia, te je poslao Jeronima Luisa Tejela (Jeronimo Luis Tejelo) da je istraži. Dolina je po tadašnjoj procjeni imala oko 3.000 stanovnika, a domoroci su se zvali Aburra. Njihova ratobornost i nedostatak zlata, obeshrabrili su Španjolce da se u njoj nasele sve do 1574. Prema izvještajima Aburre su bili obrađivači tla koji su sadili kukuruz, crveni grah i pamuk, izrađivali tekstil i uzgajali malene zečeve, zamorce i pse. Godine 1616. Francisco Herrera y Campuzano osnovati će na mjestu današnjeg grada Medellína naselje San Lorenzo de Aburrá ("Poblado de San Lorenzo"). Indijanci što su tamo živjeli uskoro su nestali.

Susjedna plemena bila su im Yamesíes, Nutabe, Niquías, Pequé, Evejico ili Ebéjico, Norisco i Maní, također iz Antioquie..

Izvori
------

1. ↑  „Medellin Travel". Arhivirano iz originala na datum 2012-02-18. Pristupljeno 2014-08-06.

Vanjske poveznice
-----------------

Lo Que Se Da No Se Pierde
Abul Vefa
**Mohamed al-Buzjani al-Hasib Abul Vefa** (perzijski ابوالوفا محمد بوژگانی; *Abū al-Wafā' Būzjānī*; Buzjan, Horasan, 10. jun 940 – Bagdad, 1. jul 998) bio je perzijski astronom i matematičar. 

Buzjani je rođen u istaknutoj naučničkoj porodici i svoje obrazovanje iz oblasti raznih matematičkih disciplina stiče kod strica Abu Amra Magazilija i ujaka Muhameda ibn Anbase. Predstavljao je najvećeg muslimanskog astronoma i matematičara svog doba. 

Odrastao je u pokrajini Horasan, a potom u Bagdadu, gdje je radio u opservatoriji. Osnovna istraživanja Hasiba Buzjanija dala su rezultate tek nakon što se odselio u Bagdad. Tamo je izgradio prvi zidni kvadrant za opažanje položaja planeta i zvijezda. Prevodio i tumačio djela starogrčkih matematičara. Na arapski je preveo Diofantovo djelo (*Aritmetika*). Prevodio je i Euiklida te tumačio al-Hvarizmijevo djelo. Pokušao je ponovno prevesti Ptolomejev astronomski zbornik *Almagest*, koga je bez uspjeha pokušavao prevoditi al-Rašidov vezir.

Od njegovih sačuvanih knjiga su najpoznatija *al-Kitab al-kamil ali al-Magirti*. Napisao je također i djelo *Priručnik aritmetike za pisare i poslovne ljude*, (*Kitab fima yahtaj ilayh al-kuttab wa al-ummal min `ilm al-hisab) i* *Priručnik geometrijskih konstrukcija za obrtnike* (*Kitab fima yahtaj ilayh al-sani 'min al-a'mal al-Handasiyha*).

Buzjani je za sobom ostavio i brojne eseje i poslanice od kojih izdvajamo:

* *Risalatun fi tarkibi adad al-vifk fi al-murabba'at;*
* *Risalatun fi đami* *azla al-murabba'at va al-muka'abat va ahzi tafazulihima;*
* *Risala al-arismatiki* [Poslanica o aritmetici];
* *Risalatun fi marifa al-abadi bajn al-masakin* [Poslanica o merenju dimenzija između odmarališta na putu],
* *Risalatun fi ikama al-burhan ala ad-dairi min al-falak;*
* *Risalatu kausi kuzah* [Poslanica o dugi];
* *Poslanica o merenju kvadrature trougla isključivo upotrebom veličine duži a da ne znamo visinu trougla*: Buzjanijev odgovor na pitanje Abu Alija ibn Harisa Hububija;
* *Poslanica o vrstama brojeva i relacija.* Ova poslanica se spominje i pod sledećim naslovima: *Risalatun fi nisabi va ta'rifat* [Poslanica o relacijama i definicijama] i *Risalatun fi al-istilahat ar-rijazija* [Poslanica o matematičkim terminima].

Po njemu je nazvan jedan krater na mjesecu.

Izvori
------

1. ↑  Ali Akbar Velajati (2016). ''Istorija kulture i civilizacije islama i Irana'' (Preveo s persijskog dr Muamer Halilović). Centar za religijske nauke „Kom". Beograd (str. 222-223.)

***Abul Vefa*** na Wikimedijinoj ostavi

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 90065177
* LCCN: n89120201
* ISNI: 0000 0000 8454 3125
* GND: 102419213
* SUDOC: 118702882
* BNF: cb165594485 (podaci)
* CiNii: DA14526719

 |
**Abu Musab al-Zarkavi** (**Abu Musab al-Zarqawi**, 20. 10. 1966. - 7. 6. 2006.) bio je salafistički (vehabijski) militant rodom iz Jordana, komandant iračkih gerilaca i vođa Al Qaede u Iraku. Jedan ili više osoba, koja se predstavljala kao Zarqawi, je preuzela odgovornost za cijeli niz terorističkih akata, uključujući bombaške napade na civile kao i odrubljivanje glave zarobljenom američkom taocu Nicholasu Bergu, zabilježeno video-kamerom i poslije distribuirano na Internetu.

Al Zarqawi se smatra zaslužnim za poticanje sektaškog nasilja u Iraku, odnosno korištenje bombaša-samoubojica protiv šijitskih civila u Iraku u nastojanju da se izazove odmazda prema sunitima, odnosno građanski rat i tako potpuno destabilizira proamerička vlada u Iraku. Al Zarqawi je posljednjih godina stekao reputaciju najtraženijeg terorista na svijetu, zasjenivši čak i Osamu Bin Ladena. Američka vlada je njegovu glavu ucijenila na 25 milijuna US$. Prije toga je u Jordanu bio osuđen na smrt u odsutstvu. Prema navodima iračkog premijera i generala Caseya, komandanta američkih snaga u Iraku, Al Zarqawi je poginuo u zračnom napadu na Al Qaedinu "sigurnu kuću" u blizini Bagdada.

Vanjske veze
------------

***Abu Musab al-Zarkavi*** na Wikimedijinoj ostavi
**Abu Muhammad Lu'lu'**, s nadimkom**al-Kabir** ("Stariji") (? - 1008/09) bio je glavni ministar i *de facto* vladar Alepskog Emirata od 991. godine, odnosno emir od 1002. do smrti. 

Lu'lu' je postao važna ličnost Emirata za vrijeme vladavine hamdanindskog emira Sa'da al-Daule, kome je služio kao komornik (*hajib*). Nakon Sa'dove smrti 991. emirom je postao njegov sin Sa'id. Lu'lu' je postao njegov *vezir* i počeo vladati. Tokom Sa'idove vladavine dotadašnju nezavisnost Alepa je s juga počela ugrožavati ekspanzija Fatimidskog Kalifata. Nastojeći joj se oduprijeti, Lu'lu' je sklopio savez sa Bizantskim Carstvom. Iako su Fatimidi do 1000. pokušavali osvojiti Alep, u tome nisu imali uspjeha. Jedanaestomjesečnu opsadu grada 994-995. je tako razbila intervencija bizantskog cara Vasilija II. Nakon toga je Lu'lu' sklopio sporazum sa Fatimidima kojima ih je priznao kao zakonite kalife islamskog svijeta, a oni su ga zauzvrat ostavili na miru. Godine 1001/02. je dao ubiti Sa'ida, a nakon čega su svu vlast preuzeli Lu'lu' i njegov sin Mansur. Godine 1004. je dao protjerati preživjele članove dinastije Hamdanida. Njegovu vladavinu je obilježila mudrost i nastojanje da se održi ravnoteža između dvoje moćnih susjeda - dok je formalno priznao Fatimide kao svoje sizerene i vjerski autoritet, Bizantincima je istovremeno plaćao danak. Nakon što je umro 1008/09. novim emirom je postao Mansur, koji je iz grada protjeran 1016.

Literatura
----------

* Canard, Marius (1986). „Hamdanids". *The Encyclopedia of Islam, New Edition, Volume III: H–Iram*. Leiden and New York: BRILL. pp. 126–131. ISBN 90-04-09419-9.
* Stevenson, William B. (1926). „Chapter VI. Islam in Syria and Egypt (750–1100)". u: Bury, John Bagnell. *The Cambridge Medieval History, Volume V: Contest of Empire and Papacy*. New York, New York: The Macmillan Company. str. 242–264.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi:**Sa'id al-Dawla** | **Emir Alepa**1002–1008/1009 | Slijedi:**Murtada al-Dawla Mansur** |
**ATCvet code QG51** *Antiinfektivi i antiseptici za intrauterinsku upotrebu* su terapeutska podgrupa sistema za anatomsko terapeutsko hemijsku klasifikaciju za veterinarske medicinske proizvode. Ovaj sistem alfanumeričkih kodova je razvio WHO za klasifikaciju lekova i drugih medicinskih proizvoda za veterinarsku upotrebu.  Podgrupa QG51 je deo anatomske grupe QG *Genitourinarni sistem i polni hormoni*.

Nacionalna izdanja ATC klasifikacije mogu da obuhvataju dodatne kodove koji nisu prisutni na ovoj listi.

QG51A Antiinfektivi i antiseptici za intrauterinsku upotrebu
------------------------------------------------------------

### QG51AA Antibakterijski agensi

QG51AA01 Oksitetraciklin
QG51AA02 Tetraciklin
QG51AX03 Amoksicillin
QG51AA04 Gentamicin
QG51AX05 Cefapirin
QG51AA06 Rifaksimin
QG51AA07 Cefkvinom
QG51AA08 Hlortetraciklin
QG51AA09 Formosulfatiazol
### QG51AD Antiseptics

QG51AD01 Povidon-jod
QG51AD02 Polikresulen
QG51AD03 Peroksi-acetatna kiselina
QG51AD30 Kombinacije antiseptika
### QG51AG Antinfektivi i/ili antiseptici, kombinacije za intrauterinsku upotrebu

QG51AG01 Prokaine benzilpenicilin, dihidrostreptomicin i sulfadimidin
QG51AG02 Benzilpenicilin, dihidrostreptomicin i sulfadimidin
QG51AG03 Tetraciklin, neomicin i sulfadimidin
QG51AG04 Ampicilin i oksacilin
QG51AG05 Ampicilin i kloksacilin
QG51AG06 Oksitetraciklin i neomicin
QG51AG07 Ampicilin i kolistin
**ATC kod L03** *Imunostimulanti* su terapeutska podgrupa sistema za anatomsko terapeutsko hemijsku klasifikaciju. Ovaj sistem alfanumeričkih kodova je razvio WHO za klasifikaciju lekova i drugih medicinskih proizvoda.  Podgrupa L03 je deo anatomske grupe L *Antineoplastici i imunomodulirajući agensi*.

Kodovi za veterinarsku upotrebu (ATCvet kodovi) se mogu formirati stavljanjem slova Q ispred humanih ATC kodova: **QL03**... ATCvet kodovi bez odgovarajućeg humanog ATC koda su navedeni sa vodećim Q na sledećoj listi.

Nacionalna izdanja ATC klasifikacije mogu da obuhvataju dodatne kodove koji nisu prisutni na ovoj listi.

L03A Imunostimulanti
--------------------

### L03AA Faktori stimulacije kolonije

L03AA02 Filgrastim
L03AA03 Molgramostim
L03AA09 Sargramostim
L03AA10 Lenograstim
L03AA12 Ancestim
L03AA13 Pegfilgrastim
### L03AB Interferoni

L03AB01 Interferon alfa prirodni
L03AB02 Interferon beta prirodni
L03AB03 Interferon gama
L03AB04 Interferon alfa-2a
L03AB05 Interferon alfa-2b
L03AB06 Interferon alfa-n1
L03AB07 Interferon beta-1a
L03AB08 Interferon beta-1b
L03AB09 Interferon alfakon-1
L03AB10 Peginterferon alfa-2b
L03AB11 Peginterferon alfa-2a
L03AB12 Albinterferon alfa-2b
L03AB60 Peginterferon alfa-2b, kombinacije
L03AB61 Peginterferon alfa-2a, kombinacije
QL03AB90 Interferon omega, mačjeg porekla
### L03AC Interleukini

L03AC01 Aldesleukin
L03AC02 Oprelvekin
### L03AX Drugi imunostimulanti

L03AX01 Lentinan
L03AX02 Rokvinimeks
L03AX03 BCG vakcina
L03AX04 Pegademas
L03AX05 Pidotimod
L03AX07 Poli I:C
L03AX08 Poli ICLC
L03AX09 Timopentin
L03AX10 Imunocijanin
L03AX11 Tasonermin
L03AX12 Melanoma vakcina
L03AX13 Glatiramer acetat
L03AX14 Histamin dihidrohlorid
L03AX15 Mifamurtid
L03AX16 Pleriksafor
L03AX17 Sipuleucel-T
Oznaka ***8va***.
U muzičkim partiturama često možemo naići na **oznaku za** **oktavnu** **transpoziciju** (fr. *ligne d'octave*, engl. , ital. *indicazione di ottava*, nem. *Oktavzeichen*) u višu ili nižu oktavu koja se piše: ***8*** ili ***8va***.

Pravila pri pisanju oznake *8va*
--------------------------------

1. Ako se oznaka ***8***, ***8va*** ili ***8va*** *sopra* nalazi *iznad* nota, onda ih treba transponovati za oktavu više:
* ***Piše se:***        ***Izvodi se:***

2. Ako se oznaka ***8***, ***8va*** ili ***8va*** *bassa* (ital. *bassa* = duboka, niska) nalazi *ispod* nota, onda ih treba transponovati za oktavu niže:
* ***Piše se:***        ***Izvodi se:***

|  |  |
| --- | --- |
| **Napomena.** | Deo predviđen za oktavnu transpoziciju označava se prvo brojem ***8*** ili ***8va***, pa crticama i uglastom zagradom. |

3. Nekada se završetak važenja znaka za oktavnu transpoziciju obeležava rečju *loco* (lat. *locō*, ital. *loco* = na mestu), što znači da treba izvesti *kako je napisano*:
* ***Piše se:***        ***Izvodi se:***

Oznaka *coll'* *8va*
--------------------

Oznaka ***coll'*** ***8va*** (***colla* *8va*** ) znači da notni materijal treba transponovati *sa udvojenom oktavom* (gornjom ili donjom, u zavisnosti gde se oznaka postavi, iznad ili ispod nota):

* ***Piše se:***        ***Izvodi se:***

Oznake *15ma* i *15mb*
----------------------

Broj ***15*** ili ***15ma*** i crtice sa uglastim graničnikom je muzička skraćenica (*abrevijatura*) koja se piše *iznad* notnog sistema i znači da napisane tonove treba izvesti *dve oktave više*:

***Piše se:***        ***Izvodi se:*** 

Ako je pak broj ***15*** ili ***15mb*** smešten *ispod* notnog sistema, to govori da tonove treba izvoditi *dve oktave niže*:

***Piše se:***        ***Izvodi se:***

Vidi još
--------

* Abrevijatura (muzika)
* Pomoćne linije
**ATC kod P02** *Antelmintici* su terapeutska podgrupa sistema za anatomsko terapeutsko hemijsku klasifikaciju. Ovaj sistem alfanumeričkih kodova je razvio WHO za klasifikaciju lekova i drugih medicinskih proizvoda.  Podgrupa P02 je deo anatomske grupe P *Antiparazitni proizvodi, insekticidi i sredstva za zaštitu od insekata*.

Nacionalna izdanja ATC klasifikacije mogu da obuhvataju dodatne kodove koji nisu prisutni na ovoj listi.

P02B Antimetilji
----------------

### P02BA Hinolinski derivati i srodne supstance

P02BA01 Prazikvantel
P02BA02 Oksamnihin
### P02BB Organofosforna jedinjenja

P02BB01 Metrifonat
### P02BX Drugi antimetiljni agensi

P02BX01 Bitionol
P02BX02 Niridazol
P02BX03 Stibofen
P02BX04 Triklabendazol

P02C Antinematodni agensi
-------------------------

### P02CA Benzimidazolni derivati

P02CA01 Mebendazol
P02CA02 Tiabendazol
P02CA03 Albendazol
P02CA04 Ciklobendazol
P02CA05 Flubendazol
P02CA06 Fenbendazol
P02CA51 Mebendazol, kombinacije
### P02CB Piperazin i derivati

P02CB01 Piperazin
P02CB02 Dietilkarbamazin
### P02CC Derivati tetrahidropirimidina

P02CC01 Pirantel
P02CC02 Oksantel
### P02CE Imidazotiazolni derivati

P02CE01 Levamisol
### P02CF Avermektini

P02CF01 Ivermektin
### P02CX Drugi antinematodni agensi

P02CX01 Pirvinijum
P02CX02 Befenijum

P02D Agensi protiv pantljičare
------------------------------

### P02DA Derivati salicilne kiseline

P02DA01 Niklosamid
### P02DX Drugi

P02DX01 Desaspidin
P02DX02 Dihlorofen
Amidna funkcionalna grupa
Amidi poseduju konjugovani sistem koji obuhvata O, C i N atome, i koji se sastoji od molekulskih orbitala koje okupiraju delokalizovani elektroni. Jedna od *π* molekulskih orbitala formamida je prikazana.
**Amid** je organsko jedinjenje koje sadrži funkcionalnu grupu koja se sastoji od acil grupe (R-C=O) vezane za atom azota. Termin se odnosi na klasu jedinjenja, kao i na funkcionalnu grupu unutar tih jedinjenja. Termin *amid* takođe može da označava deprotonisanu formu amonijaka (NH3) ili amina, često predstavljenih kao anjoni R2N-. Ostatak ovog članka razmatra *amid* u karbonilno-azotnom smislu.

Struktura i vezivanje
---------------------

Najjednostavniji amidi su derivati amonijaka u kojima je atom vodonika zamenjen acil grupom (RC(O)NH2). Blisko srodni, i znatno brojniji, su amidi izvedeni iz primarnih amina (R'NH2) sa formulom RC(O)NHR'. Amidi su takođe često izvedeni iz sekundarnih amina (R'R*NH) te je njihova formula RC(O)NR'R*. Amidi se obično smatraju derivatima karboksilnih kiselina u kojima je hidroksilna grupa zamenjena aminom ili amonijakom.

Amide resonance:
Slobodni elektronski par azota je delokalizovan na karbonilnu grupu, čime se formira parcijalna dvostruka veza između N i karbonilnog ugljenika. Konsekventno azot u amidima nije piramidan. Procenjuje se da je acetamid opisan rezonantnom strukturom A sa 62% i B sa 28%,

Nomenklatura
------------

U uobičajenoj nomenklaturi, termin "amid" se dodaje na koren imena kiseline. Tako se, najjednostavniji amid sirćetne kiseline naziva acetamid (CH3CONH2). IUPAC preporuka je etanamid, mada se ovo i srodna formalna imena retko koriste. Kad je amid izveden iz primarnog ili sekundarnog amina, supstituenti na azotu se stavljaju na početak imena. Amid formiran od dimetilamina i sirćetne kiseline je *N,N*-dimetilacetamid (CH3CONMe2, gde je Me = CH3). Uobičajeno je da se ovo ime dalje pojednostavi kao dimetilacetamid. Ciklični amidi se nazivaju laktamima; oni su sekundarni ili tercijarni amidi. Funkcionalne grupe koje sadrže -P(O)NR2 i -SO2NR2 su fosfonamidi i sulfonamidi, respektivno.

Spoljašnje veze
---------------

* Sinteza amida Arhivirano 2013-10-26 na Wayback Machine-u
* IUPAC Hemijska terminologija

  


| * p
* r
* u
Funkcionalne grupe |
| --- |
| 
Alkohol • Aldehid • Alkan • Alken • Alkin • Amid • Amidin • Amin • Azo jedinjenje • Derivat benzena • Karboksil • Cijanat • Disulfid • Estar • Etar • Haloalkan • Hidrazon • Imid • Imin • Izocijanid • Izocijanat • Izonitril • Izotiocijanat • Karbamat • Keton • Organofosfor • Oksim • Nitril • Nitro • Nitrozo • Peroksid • Fosfonit • Fosfonat • Derivat piridina • Sulfon • Sulfonska kiselina • Sulfoksid • Tiocijanat • Tioestar • Tioetar • Tiol
 |
| Vidi isto Hemijska klasifikacija |
**Abas I** znan i kao *Abas Helmi I* (-, 1813 - Benha, 13. jul 1854.) bio je Egipatski kediv koji je vladao od 1879. do 1854.

Abasa su njegovi suvremenici opisali kao sebičnog, okrutnog i reakcionarnog vladara, protivnika bilo kakvih reformi.
Za njegove vladavine je ojačao britanski utjecaj na prilike u Egiptu.

Biografija
----------

Abasov djed Muhamed Ali (kediv 1805-48), pripremao ga je još od malih nogu za državničke poslove, pa je već prije nego što je postao kediv bio na brojnim visokim položajima, između ostalog bio je komandant egipatskih trupa u Siriji.
Kad je postao kediv, zaustavio je reforme koje je pokrenuo njegov djed, smanjio oružane snage, zaustavio gradnju brane u Delti Nila i usprotivio se izgradnji Sueskog kanala, koji su predložili Francuzi.

S druge strane podilazio je Britancima, koji su mu pomogli u sporu sa osmanskom vladom oko 
primjene prozapadnjačkog Tanzimata u Egiptu, kog je žestoko odbijao. Njima je dozvolio da izgrade željezničku prugu Kairo-Aleksandrija i cestu od Kaira do Sueza. 
Bio im je saveznik u Krimskom ratu i naizgled vjerni podanik svog sultana poslavši ekspedicijski korpus na front.
Ali je ukinuo monopol u trgovini koji je predstavljao glavnu prepreku u pregovorima Evropskih velesila sa Osmanskim Carstvom, što je opet odgovaralo Britancima.

Njegov konzervativizam imao je i dobru stranu, jer je odbijanjem reformi smanjio državne troškove ali i namete, pa su siromašni živjeli nešto bolje.

Abas je privatno živio vrlo izolirano u svojoj palači u Benhi, gdje je u julu 1854]]. pronađen mrtav. U službenom izvještaju je kao uzrok smrti navedena apopleksija (moždani udar), ali se pretpostavlja da su ga zadavile sluge.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Abbās I viceroy of Egypt*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 10.07.2020.

Vanjske veze
------------

***Abas I od Egipta*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Abbās I viceroy of Egypt* (`en`)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodnik: | **Egipatski kediv (1848. - 1854.)** | Nasljednik: |
| **Ibrahim-paša od Egipta** | **Muhamed Said-paša** |
**ATC kod S02** *Otologici* su terapeutska podgrupa sistema za anatomsko terapeutsko hemijsku klasifikaciju. Ovaj sistem alfanumeričkih kodova je razvio WHO za klasifikaciju lekova i drugih medicinskih proizvoda.  Podgrupa S02 je deo anatomske grupe S *Senzorni organi*.

Kodovi za veterinarsku upotrebu (ATCvet kodovi) se mogu formirati stavljanjem slova Q ispred humanih ATC kodova: **QS02**... ATCvet kodovi bez odgovarajućeg humanog ATC koda su navedeni sa vodećim Q na sledećoj listi.

Nacionalna izdanja ATC klasifikacije mogu da obuhvataju dodatne kodove koji nisu prisutni na ovoj listi.

S02A Antiinfektivi
------------------

### S02AA Antiinfektivi

S02AA01 Hloramfenikol
S02AA02 Nitrofural
S02AA03 Borna kiselina
S02AA04 Aluminijum acetotartrat
S02AA05 Kliokvinol
S02AA06 Vodonik peroksid
S02AA07 Neomicin
S02AA08 Tetraciklin
S02AA09 Hlorheksidin
S02AA10 Sirćetna kiselina
S02AA11 Polimiksin B
S02AA12 Rifamicin
S02AA13 Mikonazol
S02AA14 Gentamicin
S02AA15 Ciprofloksacin
S02AA16 Ofloksacin
S02AA30 Antiinfektivi, kombinacije
QS02AA57 Neomicin, kombinacije
S02B Kortikosteroidi
--------------------

### S02BA Kortikosteroidi

S02BA01 Hidrokortizon
S02BA03 Prednizolon
S02BA06 Deksametason
S02BA07 Betametason
S02BA08 Fluocinolon acetonid
S02C Kortikosteroidi i antiinfektivi u kombinacija
--------------------------------------------------

### S02CA Kortikosteroidi i antiinfektivi u kombinacija

S02CA01 Prednizolon i antiinfektivi
S02CA02 Flumetazon i antiinfektivi
S02CA03 Hidrokortizon i antiinfektivi
S02CA04 Triamcinolon i antiinfektivi
S02CA05 Fluocinolon acetonide i antiinfektivi
S02CA06 Deksametazon i antiinfektivi
S02CA07 Fludrokortizon i antiinfektivi
QS02CA90 Betametazon i antiinfektivi
QS02CA91 Mometazon i antiinfektivi
S02D Drugi otologici
--------------------

### S02DA Analgezici i anestetici

S02DA01 Lidokain
S02DA02 Kokain
S02DA03 Fenazon
S02DA04 Cinhokain
S02DA30 Kombinacije
### S02DC Sporedni preparati

QS02Q Antiparazitici
--------------------

### QS02QA Antiparazitici

QS02QA01 Lindan
QS02QA02 Sulfiram
QS02QA03 Ivermektin
QS02QA51 Lindan, kombinacije
**ATC kod H05** *Kalcijumska homeostaza* su terapeutska podgrupa sistema za anatomsko terapeutsko hemijsku klasifikaciju. Ovaj sistem alfanumeričkih kodova je razvio WHO za klasifikaciju lekova i drugih medicinskih proizvoda.  Podgrupa H05 je deo anatomske grupe H *Hormonski preparati isključujući polne hormone i insulin*.

Kodovi za veterinarsku upotrebu (ATCvet kodovi) se mogu formirati stavljanjem slova Q ispred humanih ATC kodova: **QH05**... 

Nacionalna izdanja ATC klasifikacije mogu da obuhvataju dodatne kodove koji nisu prisutni na ovoj listi.

H05A Paratiroidni hormoni i analozi
-----------------------------------

### H05AA Paratiroidni hormoni i analozi

H05AA01 Ekstrakt paraštitne žlezde
H05AA02 Teriparatid
H05AA03 Paratiroidni hormon

H05B Antiparatiroidni agensi
----------------------------

### H05BA Kalcitoninski preparati

H05BA01 Kalcitonin (losos, sintetički)
H05BA02 Kalcitonin (svinjski, prirodni)
H05BA03 Kalcitonin (ljudski, sintetički)
H05BA04 Elkatonin
### H05BX Drugi antiparatiroidni agensi

H05BX01 Cinakalcet
H05BX02 Parikalcitol
H05BX03 Dokserkalciferol
**ATC kod M05** *Lekovi za lečenje bolesti kostiju* su terapeutska podgrupa sistema za anatomsko terapeutsko hemijsku klasifikaciju. Ovaj sistem alfanumeričkih kodova je razvio WHO za klasifikaciju lekova i drugih medicinskih proizvoda.  Podgrupa M05 je deo anatomske grupe M *Muskuloskeletalni sistem*.

Kodovi za veterinarsku upotrebu (ATCvet kodovi) se mogu formirati stavljanjem slova Q ispred humanih ATC kodova: **QM05**... 

Nacionalna izdanja ATC klasifikacije mogu da obuhvataju dodatne kodove koji nisu prisutni na ovoj listi.

M05B Lekovi koji utiču na strukturu kostiju i mineralizaciju
------------------------------------------------------------

### M05BA Bisfosfonati

M05BA01 Etidronska kiselina
M05BA02 Klodronska kiselina
M05BA03 Pamidronska kiselina
M05BA04 Alendronska kiselina
M05BA05 Tiludronska kiselina
M05BA06 Ibandronska kiselina
M05BA07 Risedronska kiselina
M05BA08 Zoledronska kiselina
### M05BB Bisfosfonati, kombinacije

M05BB01 Etidronska kiselina i kalcijum, sekvencijalno
M05BB02 Risedronska kiselina i kalcijum, sekvencijalno
M05BB03 Alendronska kiselina i kolekalciferol
M05BB04 Risedronska kiselina, kalcijum i kolekalciferol, sekvencijalno
M05BB05 Alendronska kiselina, kalcijum i kolecalciferol, sekvencijalno
M05BB06 Alendronska kiselina i alfakalcidol, sekvencijalno
### M05BC Koštano morfogenetički proteini

M05BC01 Dibotermin alfa
M05BC02 Eptotermin alfa
### M05BX Drugi lekovi koji utiču na koštanu strukturu i mineralizaciju

M05BX01 Ipriflavon
M05BX02 Aluminijum hlorohidrat
M05BX03 Stroncijum ranelat
M05BX04 Denosumab
**Atbara** (arapski: بنهر عطبرة/ Nahr 'Atbarah) koju zovu i **Crni Nil** je rijeka duga nekih 805 km, posljednja veća pritoka rijeke Nil.

Hidrologija
-----------

Atbara izvire na Etiopskoj visoravni sjeverno od Jezera Tana. Od tamo teče prema zapadu u Sudan, zatim skreće prema sjeveru gdje prvo prima prima pritoku Angareb a nakon tog i Tekeze / Satit ( i Mareb ali samo za poplava). Nakon tog zaokreće prema sjeverozapadu i teče do ušća u rijeku Nil kod grada Atbara.

Na slapovima kod grada Hašm el Kirba je 1964. podignuta brana, i formirano veliko akumulaciono jezero koje prvenstveno služi za navodnjavanje.

Od jezera do ušća polako evaporira i pretvara se u vadi, čak i potpuno presuši za velikih suša. Ali za kišne sezone (u ljeto) toliko naraste da je i plovna i donosi Nilu čak do 20 % voda. Kad nabuja donosi puno mulja, pa često mijenja korito..

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6   „*Atbara River*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 11.9. 2020.

Vanjske veze
------------

***Atbara (rijeka)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Atbara River* (`en`)
**Aleksandar Sarievski** (makedonski: *Александар Сариевски*) (selo Galičnik pored Debra 20. jun 1922 - Skoplje 19. decembar 2002) bio je najpoznatiji pjevač i kompozitor makedonske narodne muzike.

Biografija
----------

Sarievski je rođen u selu Galičniku pored Debra, srednju školu završio je u Skopju, tu se naučio svirati harmoniku i počeo zanimati za muziku. Odmah nakon Drugog svjetskog rata, već 1946 snimio je za *Radio Skoplje* svoju prvu pjesmu *A bre nevesto oko kalešo*, time je otpočela njegova bogata muzička karijera, koja je trajala gotovo šest decenija.

Sarievski je bio jedan od osnivača poznatog makedonskog profesionalnog folklornog ansambla **Tanec** (osnovan 1949 godine u Skopju), s kojim je surađivao i nastupao tijekom cijele svoje karijere kao njihov gost.
Aleksandar Sarievski bio je vrijedan sakupljač i prvi interpret makedonskih narodnih pjesama, koje su u njegovoj izvedbi postale poznate širom svijeta, poput pjesama; *Jovano, Jovanke*, *More Sokol Pije*, *Aber dojde Donke*, *Uči me majko, karaj me* i brojnih drugih pjesama. Pored toga što je otkrivao bogato glazbeno narodno blago, on je bio i autor brojnih pjesama, pisanih u istoj tradiciji, najpoznatija njegova kompozicija je svakako; *Zajdi, zajdi, jasno sonce*, koja je ponovno postala popularna 2000-ih u izvedbi Toše Proeskog i brojnih drugih muzičara. Toekom svoje bogate i plodne karijere snimio je oko 400 pjesama.

Aleksandar Sarievski umro je u Skoplju 2002 u dobi od 80 godina. 

Neke od najpoznatijih pjesamama u izvedbi Aleksandra Sarievskog:

* *Zajdi, zajdi, jasno sonce*
* *Kako što e taa čaša*
* *Uči me majko, karaj me*
* *Jovano, Јоvanke*
* *More sokol pije*
* *Dej gidi ludi mladi godini*
* *Aber dojde Donke*
* *Zajko kukurajko*
* *Oj ovčare mlad čobane*
* *Kondisal ajradin paša* i brojne druge.

Bibliografija
-------------

* Kiril Todevski: *Оd Galičnik do legenda-Aleksandar Sarievski*, Direkcijata za kultura i umetnost od Skopje, 2002.

Izvori
------

1. ↑  Александар Сариевски- Цел живот песна sa portala Makedonska nacija, (pristupljeno 3. jula 2010.) (`mk`)
2. ↑  Почина Александар Сариевски, А1 Вести, 2002. (`mk`)
3. ↑  Александар Сариевски:Од Галичник до легенда(`mk`)[*mrtav link*]

Vanjske veze
------------

* Neke od pjesama Aleksandra Sarievskog sa portala Soros.org Arhivirano 2015-09-24 na Wayback Machine-u
* Aleksandar Sarievski pjeva Zajdi, zajdi, jasno sonce (YouTube)
Sveti **Adrian** (ili **Hadrian**) **od Canterburyja** (? - 710) bio je ranosrednjovjekovni učenjak i opat opatije sv. Augustina u engleskom gradu Canterbury.

Prema Bedi Uvaženom, Adrian je po nacionalnosti bio Berber iz Sjeverne Afrike, odnosno njenih dijelova pod bizantskom vlašću (Kartaginski egzarhat). Prije dolaska u Englesku je služio kao opat jednog samostana kraj Napulja. Kada se ispraznilo mjesto nadbiskupa Canterburyja, papa ga je mislio tamo imenovati, ali je Adrian to odbio, preporučivši da se u Englesku umjesto njega pošalje njegov prijatelj Andrija. Kada je i Andrija to odbio zbog poodmaklih godina, Adrian je predložio svog prijatelja Teodora iz Tarza; papa Vitalijan je prihvatio njegov prijedlog, ali mu je naložio da Teodora prati u Englesku.

Teodor i Adrian su Rim napustili 27. maja 668. godine; Teodor je na englesko tlo stigao krajem maja 669. godine, a Adrian nešto kasnije, jer ga je franački majordom Ebroin sumnjičio kao bizantskog agenta. Potom je postao opat Sv. Augustina te na tom mjestu ostao do smrti, stekavši ugled kao jedan od najučenijih ljudi tadašnje Engleske.

Izvori
------

1. Long, George. *The Biographical Dictionary of the Society for the Diffusion of Useful Knowledge*. London: Longman, Brown, Green & Longmans, 1842-1844. 4 vols.

* Attwater, Donald and Catherine Rachel John. *The Penguin Dictionary of Saints*. 3rd edition. New York: Penguin Books, 1993. ISBN 0-14-051312-4.

Vanjske veze
------------

* Patron Saints Index Adrian of Canterbury Arhivirano 2011-05-15 na Wayback Machine-u
* Catholic Online Saints and Angels St Adrian
**Let American Airlines 191** bio je planirani redovni putnički let koga je američka avio-prijevoznička kompanija American Airlines trebala izvesti od Internacionalnog aerodroma O'Hare u Chicagu do aerodroma u Los Angelesu. 25. maja 1979. godine se putnički avion McDonnell Douglas DC-10 srušio odmah nakon uzlijetanja sa čikaškog aedroma. Pri tome je poginulo svih 258 putnika i 13 članova posade, a poginulo je još dvoje ljudi na tlu koje je zahvatio udar aviona. To predstavlja zasad najveću zrakoplovnu nesreću u historiji SAD.

Istraga Nacionalne uprave za bezbjednost prometa (NTSB) je utvrdila da je nesreću izazvalo odvajanje lijevog motora od krila, a zbog čega je avionom postalo nemoguće upravljati i zbog čega se nakon uspinjanja naglo srušio; odvajanje je, pak, bilo posljedica nestručno izvedenog održavanja. Nesreću, odnosno trenutak kada se avion ruši prema tlu, je kamerom zabilježio amaterski fotograf koji se slučajno našao na aerodromu; tu je fotografiju sljedeći dan na naslovnoj stranici objavio *Chicago Tribune*, i ona je u značajnoj mjeri uticala na predodžbu javnosti o katastrofi, a mediji su uglavnom krivili lošu konstrukciju DC-10, a federalne vlasti su za vrijeme istrage zabranile letove DC-10. Iako je za nesreću bilo krivo održavanje od strane radnika American Airlines, DC-10 je stekao reputaciju nesigurnog aviona te se 1983. godine prestao proizvoditi, da bi se danas koristio isključivo u trasnportne svrhe. 

Mnogo godina kasnije je američki književnik Michael Crichton nazvao DC-10 "dobrim avionom koga su uništili mediji", a nesreća je bila inspiracija za njegov roman *Aiframe*.

Izvori
------

1. ↑   (PDF) *Aircraft Accident Report: American Airlines, Inc. DC-10-10, N110AA, Chicago O'Hare International Airport, Chicago, Illinois, May 25, 1979*. National Transportation Safety Board. December 21, 1979. NTSB-AAR-79-17. Pristupljeno 6. IX 2016.

Vanjske veze
------------

***American Airlines let 191*** na Wikimedijinoj ostavi

* NTSB Accident Report
* "Public Lessons Learned from Accidents – American Airlines Flight 191" (archive)
* PlaneCrashInfo.Com – American Airlines Flight 191
* Flight 191 Remembered (Fox Chicago website, archive)
* Pre-crash pictures from Airliners.net
* NTSB Probable Cause Report
* News reports Arhivirano 2020-08-08 na Wayback Machine-u at The Museum of Classic Chicago Television
**Acanthamoeba** pripada rodu ameba, jednom od najpoznatijih praživotinja u tlu, svježoj vodi i ostalim staništima. Stanice su male, dužine 15 – 35 mikrona, kad se kreću imaju ovalan ili trokutast oblik. Sprijeda, pseudopodije formiraju polukružni režanj, a postranično se vide različite kratke filopodije. Takva organizacija daje akantamebi bodljikav izgled, te je zbog toga i dobila ime akantameba. Ciste su uobičajenog oblika. Večina vrsta su slobodno živuće bakterivore, ali neke su oportunističke bakterije koje mogu izazvati infekcije u ljudi i životinja.

Humani patogen
--------------

Encefalitis uzrokovan akantamebom. A) Ciste u stijenci krvne žile (strelice) mozga pacijenta (bojenje hematoksilinom i eozinom,, povećanje ×250). Umetnuta sličica pokazuje akantamebnu cistu pod povećanjem ×800). B) Ciste u stijenci krvne žile (imunohistokemijsko bojenje, povećanje ×250). C) Elektroforeza na poliakrilamidnom gelu PCR produkata vrsta Acanthamoeba, Naegleria i Balamuthia mandrillaris, pomoću JDP primera za malu podjedinicu rDNA fragmenta (M = marker molekularne mase; Pat = pacijent; Neg = negativna ontrola; Pos = pozitivna kontrola).
Akantameba uzrokuje amebni keratitis i encefalitis. Nastaju na način da akantameba ulazi kroz ranu i širi se do središnjeg živčanog sustava.

Akantamebni keratitis
---------------------

Akantamebni keratitis je rijetka bolest kod koje amebe napadaju rožnicu oka. 

### Uzroci

U SAD-u je bolest gotovo uvijek povezana sa nošenjem kontaktnih leća, jer akantameba može preživjeti u prostoru između leće i oka. Upravo zbog tog razloga se kontaktne leće moraju pravilno dezinficirati prije nošenja, te se moraju skinuti kod plivanja i surfanja. 
Ipak, u ostalim zemljama svijeta, mnogi slučajevi akantamebe se javljaju u osoba, koje ne nose kontaktne leće. 

### Dijagnoza

Da bi se dokazala akantameba na kontaktnoj leći u laboratoriju potreban je agar sa ovčjom krvlju, te nasađenom E. coli. Dio kontaktne leće se položi na agar. Ako su akantamebe prisutne, one će probaviti bakteriju, te na mjestu oko leće ostaviti prazan prostor. PCR se također može koristiti za potvrdu dijagnoze, osobito ako se radi o osobama koje ne nose kontaktne leće.

### Klinička slika

Znakovi i simptomi uključuju jaku bol, težak keratitis (slično stromalnoj herpetičnoj bolesti), kornealnom perineuritisu, prstenastom ulkusu (iako on nastaje kasno u tijeku bolesti)

### Terapija

Jedna od terapija koja se koristi je PHMB (poliaminopropil bigvanid, vrsta dezinficijensa).
Propamidin izetionat je također pokazao uspješnost u liječenju. 
Također može se koristiti klorheksidin. 
Ponakad je potrebna keratoplastika. 
Također se predlaže kombinirana terapija propamidina, mikonazol-nitrata i neomicina.

***Acanthamoeba*** na Wikimedijinoj ostavi
**Azerbajdžanska nacionalna akademija znanosti** (azerski: *Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası*, *AMEA*) glavna je istraživačka institucija u području prirodnih i društvenih znanosti u Azerbajdžanu. Osnovana je 23. siječnja 1945. i nalazi se u glavnom gradu Bakuu. Predsjednik akademije je Ramiz Mehdiyev.

Dio akademije jest i Republikanski centar za seizmološka istraživanja.

Akademija je temeljena na Azerbajdžanskom društvu za znanstvena istraživanja i studije, koje je isprva bilo povezano s Državnim sveučilištem u Bakuu, a kasnije s Akademijom znanosti SSSR-a.

Predsjedničkim dekretom 15. svibnja 2001. Azerbajdžanska akademija znanosti je dobila status "Nacionalne akademije znanosti". Dekretom 4. siječnja 2003. dobila je status glavnog državnog tijela zaduženog za znanstvenu i znanstveno-tehničku politiku Azerbajdžana.

Izvori
------

1. ↑  „Administration of the Presidium of ANAS" (az). Azerbajdžanska nacionalna akademija znanosti. Pristupljeno 23. prosinca 2019.
2. 1 2  „Date of establishment" (az). Azerbajdžanska nacionalna akademija znanosti. Pristupljeno 23. prosinca 2019.

Vanjske veze
------------

***Azerbajdžanska nacionalna akademija znanosti*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službena stranica (`az`) (`en`) (`ru`)
Novi kontrolni toranj.
**Vojni aerodrom pukovnik-pilot Milenko Pavlović** (IATA: *BJY*, ICAO: *LYBT*) je najveći vojni aerodrom u Srbiji. Nalazi se između Batajnice i Nove Pazove, oko 25 km severozapadno od centra Beograda. Aerodrom pripada Vazduhoplovstvu i PVO Vojske Srbije i jedini je aerodrom u Srbiji sa dve asfaltne piste.

Istorija
--------

Izgradnja aerodroma za potrebe Jugoslovenskog ratnog vazduhoplovstva (JRV) počela je 1947. a završena 1951, kada je aerodrom zvanično otvoren. Namena aerodroma je bila zaštita jugoslovenske prestonice, Beograda, od moguće agresije iz vazduha. Jedinice stacionirane na Batajnici bile su 204. lovački avijacijski puk, 138. transportna avijacijska brigada, 252. lovačko-bombarderska avijacijska eskadrila, Vazduhoplovnoopitni centar (VOC), Remontni zavod „Moma Stanojlović" i Vazduhoplovnomedicinski institut (VMC). 
Tokom agresije NATO-a na SRJ aerodrom je bio izložen čestim napadima NATO avijacije. Napadnut je 25 puta i teško je oštećen. 6. juna 2019. godine aerodrom je preimenovan iz Vojni aerodrom "Batajnica" u Vojni aerodrom pukovnik-pilot Milenko Pavlović, a 2. avgusta 2019. prilikom obeležavanja Dana roda avijacije svečano je otkrivena i tabla s novim nazivom aerodroma.

Vojna upotreba
--------------

Danas se na vojnom aerodromu pukovnik-pilot Milenko Pavlović od jedinica V i PVO nalazi 204. avijacijska baza koja je nastala objedinjavanjem svih jedinica vazduhoplovstva koje su bile bazirane na Batajnici. Na aerodromu se takođe nalazi Centar za obuku pripadnika V i PVO kao i Sektor za letna ispitivanja (bivši VOC) Tehničko-opitnog centra (TOC). Na Batajnici se nalazi oko 45 Migova 21, 25 Super Galebova, 22 Utvi, 4 Migova 29 kao i izvestan broj transportnih aviona (An-26, An-2 JAK-40) i helikoptera (Gazela, Mi-8, Mi-24, Mi-17,).

Budućnost aerodroma
-------------------

Nedavno je iz Ministarstva odbrane rečeno da je druga pista koja je bila veoma oštećena popravljena i da će jedan deo aerodroma uskoro biti ograničeno otvoren za civilnu upotrebu.

Pristup aerodromu
-----------------

Do aerodroma se može doći autobuskom linijom 706E (Zemun (Kej oslobođenja) - Aerodrom Batajnica).

Spoljašnje veze
---------------

***Aerodrom Batajnica*** na Wikimedijinoj ostavi

* Aerodrom Batajnica[*mrtav link*]
* Izgrađen novi kontrolni toranj na aerodromu Batajnica Arhivirano 2009-03-26 na Archive-It-u

| * p
* r
* u
Aerodromi u Srbiji |
| --- |
| Međunarodni | 
* Nikola Tesla-Beograd
* Batajnica-Beograd
* Vršac
* Morava-Kragujevac/Kraljevo
* Konstatin Veliki-Niš
* Priština
* Ponikve-Užice

 | Srbija |
| Domaći | 
* Bela Crkva
* Bor
* Valjevo
* Zrenjanin
* Jagodina
* Kikinda
* Knjažavac
* Kostolac-Požarevac
* Brege-Kraljevo
* Kruševac
* Mira-Leskovac
* Lisičji Jarak-Beograd
* Čenej-Novi Sad
* Pančevo
* Paraćin
* Progar-Beograd
* Smederevo
* Rudine-Smederevska Palanka
* Veliki Radinci-Sremska Mitrovica
* Stara Pazova
* Subotica
* Trstenik
* Zemun Polje
* Preljina-Čačak

 |
| Vojni | 
* Banjički Vis-Beograd
* Batajnica-Beograd
* Batlava-Podujevo
* Bojnik-Leskovac
* Đakovica
* Kovin
* Lađevci-Kraljevo
* Sjenica
* Slatina-Priština
* Sombor

 |
| Bivši | 
* Jugovićevo-Novi Sad
* Požarevac

 |
**Acatenango** (španjolski: *Volcán de Acatenango*) je stratovulkan visok 3,976 metara, u Masivu Sierra Madre de Chiapas, u Gvatemalskom departmanu Sacatepéquez.

Karakteristike
--------------

Vulkan se nalazi zapadno od grada Antigua Guatemala, sjeverno od svog blizanca Vulkana Fuego.

### Historija

Po tefri *Chocoyos* iz kaldere *Atitlán*, pretpostavlja se da je Acatenango nastao prije 85,000 godina.
Predak današnjeg Acatenanga urušio se na jugu negdje prije 43,000 godina, formirajući *La Democraciu* sloj lave, koji pokriva široko područje pacifičke obalne ravnice. 
Uzdizanje *Yepocape* sjevernog vrha Acatenanga, zbilo se negdje prije 20,000 godina, nakon tog je počeo rast južnog i najvišeg stošca - *Pico Central* (znanog i kao Pico Mayor).

Prve dobro dokumentirane erupcije dogodile su se od 1924. do 1927. ali se pretpostavlja da su se vjerojatno i ranije dogođale. Osnova za to je zapis izvjesnog Francisca Vasqueza iz 1690. u kom piše da se iz njega dimilo 1661. ali bez buke.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Acatenango*" (engleski). Global Volcanism Program. Pristupljeno 18.3.2023.

Vanjske veze
------------

***Acatenango*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Acatenango* (`en`)