„Srpska" preusmjerava ovdje. Za druge upotrebe, v. Srpska (razvrstavanje).

**Република Српска**  
**Republika Srpska**| 

|  |  |
| --- | --- |
| Zastava Republike Srpske | Amblem Republike Srpske |
| Zastava1 | Amblem2 |

 |
| Himna: Moja Republika |
| Svetac zaštitnik: Sveti Stefan |
| Republika Srpska u Bosni i Hercegovini |
| Republika Srpska (svjetloplavo) u Bosni i Hercegovini. Distrikt Brčko (zeleno) pripada objema entitetima.4 |
| **Glavni grad** | Sarajevo (*de fakto* Banja Luka)
 |
| **Službeni jezici** | jezici srpskog, hrvatskoga i bošnjačkog naroda 5 |
| **Službena pisma** | ćirilica, latinica |
| **Vlada** | Entitet |
|  - Predsjednik | Željka Cvijanović (SNSD) |
|  - Predsjednik vlade | Radovan Višković (SNSD) |
| **Površina** |   |
|  - Total | 25,053 km²  |
|  - voda (%) | n/a |
| **Stanovništvo** |  |
|  - procjene iz 2001. | 1,490,993 |
|  - Gustoća | 60/km2 |
|  - Etničke grupe  (1996 est.) | Srbi: 88%Bošnjaci: 9%Hrvati: 2%ostali: 1% |
| **Valuta** | Konvertibilna marka KM |
| **Vremenska zona** | CET (UTC +1) |
| - Ljeto (Ljetno računanje vremena) | CEST (UTC +2) |
| **Bilješke**1 & 2Ustavni zakon o zastavi, grbu i himni Republike Srpske proglašen je neustavnim. Prema odluci Ustavnog suda, zakon se morao promijeniti do septembra 2006. Arhivirano 2007-03-13 na Wayback Machine-u3Dan sv. Stefana se slavi kao Dan Republike Srpske i pada na 9. 1. prema kalendaru pravoslavne crkve.4Iako Brčko Distrikt formalno predstavlja kondominij oba entiteta BiH, on je *de fakto* treći entitet, obzirom da ima iste ovlasti kao i druga dva entiteta te je pod direktnim suverenitetom BiH.  Arhivirano 2002-08-30 na Wayback Machine-u  Arhivirano 2013-02-23 na Wayback Machine-u5Ustav Republike Srpske izbjegava navesti imena jezika, te navodi "jezike Srba, Bošnjaka i Hrvata." |

**Republika Srpska** jedan je od dva entiteta koji sačinjavaju Bosnu i Hercegovinu. Drugi entitet je Federacija Bosne i Hercegovine. Glavni grad Republike Srpske je Sarajevo, a Banja Luka je najveći privredni, politički i administrativni centar, sjedište Vlade i Narodne Skupštine.

Republika Srpska je proglašena 9. 1. 1992. godine, ali je tokom čitavog rata u Bosni i Hercegovini bila nelegalna tvorevina, u skladu sa mišljenjem Međunarodne arbitražne komisije o Jugoslaviji, i međunarodnim priznanjem Republike Bosne i Hercegovine.

Postojanje Republike Srpske priznato je 1. članom dejtonskog Ustava Bosne i Hercegovine iz 1995. godine, u kojem se navodi: "Republika BiH nastavlja svoje legalno postojanja pod zvaničnim imenom BiH kao država po međunarodnom pravu sastavljena od dva entiteta – FBiH i RS." Po Dejtonskom sporazumu, ona je jedan od dva entiteta Bosne i Hercegovine i zauzima 49% teritorije BiH.

Istorija
--------

*Glavni članci: Istorija Republike Srpske, SAO Bosanska Krajina, SAO Semberija, SAO Romanija, SAO Hercegovina, SAO Severna Bosna, Republika Srpska (1992-1995), Rat u Bosni i Hercegovini, i Dejtonski sporazum*
 Samoproklamovane "srpske autonomne oblasti" od 1991. do 1992. nastale u pobuni protiv vlasti Bosne i Hercegovine.
Republika Srpska je formirana 9. 1. 1992. pod nazivom **Srpska Republika Bosna i Hercegovina**, od strane predstavnika srpske nacionalnosti u organima vlasti tadašnje Socijalističke Republike Bosne i Hercegovine, još uvijek formalno u sastavu SFRJ. Već ranije, tokom raspada SFRJ, na područjima sa srpskom većinom su se formirali paralelni organi vlasti, uključujući i tzv. *srpske autonomne oblasti* i opštine i druge entitete, sa ciljem ujedinjenja u Savez srpskih država.

Skupština bosanskohercegovačkih Srba, formirana 24. 10. 1991. je 28. 2. 1992. donijela Ustav Srpske republike Bosne i Hercegovine. Republika bi se sastojala ne samo od svih područja gdje su Srbi bili većina, nego takođe i od *„mjesta gdje je srpski narod manjina zbog genocida nad njim tokom Drugog svjetskog rata"*, odnosno obuhvaćala bi teritorije sledećih 70 opština (u podebljanim Srbi nisu činili većinu): Banjaluka, **Bihać**, Bijeljina, Bileća, Bosanska Dubica, Bosanska Gradiška, **Bosanska Krupa**, **Bosanski Brod**, Bosanski Novi, Bosanski Petrovac, **Bosanski Šamac**, Bosansko Grahovo, **Bratunac**, **Brčko**, **Bugojno**, Čajniče, **Čapljina**, Čelinac, Derventa, **Doboj**, **Donji Vakuf**, Drvar, **Foča**, Gacko, Glamoč, Han-Pijesak, Ilijaš, **Jajce**, Kalinovik, **Kladanj**, Ključ, **Konjic**, Kotor-Varoš, Laktaši, **Livno**, Lopare, Ljubinje, Milići, Modriča, **Mostar**, Mrkonjić-Grad, Nevesinje, **Olovo**, Petrovo, **Prijedor**, Prnjavor, Stanari, **Rogatica**, Rudo, Pale, Skender Vakuf, Sokolac, Srbac, **Srebrenica**, **Srebrenik**, **Stari grad Sarajevo**, **Stolac**, Šekovići, Šipovo, Teslić, Trebinje, **Tuzla**, Ugljevik, **Višegrad**, **Vlasenica**, **Vogošća**, **Zavidovići**, **Zvornik**, **Žepče**. Istom odlukom je Republika proglašena dijelom jugoslovenske federalne države. Nakon provedenog referenduma Bosna i Hercegovina 5. 4. 1992. proglašave nezavisnost, Srpska Republika Bosna i Hercegovina proglašava 7. 4. 1992. godine odvajanje od Bosne i Hercegovine i ostanak u Jugoslaviji. 

Međunarodna arbitražna komisija o Jugoslaviji je dala pravno mišljenje da samo republike SFRJ imaju pravo na proglašenje nezavisnosti nakon referenduma, a da narodi nemaju pravo na samoodređenje, čime je želja srpskog naroda za zajedničkom državom pred međunarodnom zajednicom proglašena nelegalnom.

Radovan Karadžić, prvi predsednik Republike Srpske, i Ratko Mladić, prvi načelnik generalštaba VRS.
12. 5. 1992. godine, na 16. sjednici Skupštine srpskog naroda u Bosni i Hercegovini, Radovan Karadžić je objavio šest "strategijskih ciljeva" srpskog naroda u Bosni i Hercegovini:

1. Uspostaviti državne granice koje bi odvojili srpski narod od druga dva naroda.
2. Uspostaviti koridor između Semberije i Bosanske Krajine, jer nema "Saveza srpskih zemalja" bez toga.
3. Uspostaviti koridor u Podrinju, što znači ukinuti stanje Drine kao granicu srpskih država.
4. Uspostaviti granicu na Uni i Neretvi.
5. Podijeliti Sarajevo u srpske i bošnjačke dijelove, te uspostaviti sposobne državne vlasti u oba djela.
6. Osigurati pristup Jadranskom moru.

Tokom iste sjednice, skupština bosanskih Srba je uspostavila Vojsku Republike Srpske (VRS) i izabrala Ratka Mladića da bude zapovjednik drugog vojnog distrikta Jugoslavenske armije, kasnije glavnog štaba vojske Republike Srpske. Na toj istoj sjednici, na kojoj se raspravljalo o stvaranju "Srpske Republike Bosne i Hercegovine", general Ratko Mladić je rekao Skupštini da neće biti moguće odvojiti Srbe od nesrba tako što će nesrbi sami otići sa te teritorije. Upozorio je da svaki pokušaj u tom smislu znači genocid.

Ime samoproglašene republike je promijenjeno u Republika Srpska 12. 8. 1992. Rat u BiH je bio počeo nekoliko dana prije proglašenja nezavisnosti Bosne i Hercegovine. Na početku rata su bosanskosrpske snage potpomognute s JNA stekle nadzor nad oko 60-70 % teritorija predratne BiH. Politički dogovor velikih sila podržan od strane Miloševića i Tuđmana o podjeli Bosne i Hercegovine na Republiku Srpsku i Federaciju Bosnu i Hercegovinu u odnosu 49 % naprema 51 % je postignut 1994. ali do njegove vojne provedbe dolazi tek u ljeto 1995. godine kada bosanskosrpske snage eliminiraju bošnjačke "zaštićene zone" u istočnoj Bosni i kada Hrvatske vojska zajedno s vojskom Bosne i Hercegovine zauzima zapadne dijelove države.

Nakon primirja su započeli pregovori u Daytonu koji su 21. 11. 1995. doveli do potpisivanja Daytonskog mirovnog sporazuma.Njime je Republika Srpska međunarodno priznata kao jedan od dva entiteta koji čine Bosnu i Hercegovinu (drugi entitet je Federacija Bosne i Hercegovine). Republika Srpska obuhvata 49% teritorije Bosne i Hercegovine, a Federacija Bosne i Hercegovine 51%.

Arbitražnom odlukom o statusu Brčkog, te uspostavljanjem Distrikta Brčko BiH 2000. godine, posjed teritorije oba entiteta je smanjen za otprilike 0.5 - 1.0 %. Tokom proteklih godina, neke ingerencije Republike Srpske izričito definisane dejtonskim ustavom i njegovim aneksima prenesene su na nivo Bosne i Hercegovine (carinska i granična služba, vojska, pravosuđe - osnivanjem Suda BiH i Visokog sudskog i tužilačkog savjeta itd.).

Demografija
-----------

Po podacima Republičkog zavoda za statistiku broj stanovnika Republike Srpske je u porastu[1]. Po njihovim procenama u RS je:

* 2001. godine živjelo 1.447.477 stanovnika
* 2002. - 1.455.446 stanovnika
* 2003 - 1.463.465 stanovnika
* 2004. - 1.471.529 stanovnika i
* 2005. 1.479.634 stanovnika

Opštine i gradovi
-----------------

Republika Srpska se sastoji iz 62 opštine i dva grada, Banje Luke i Istočnog Sarajeva (čine ga opštine: Istočni Stari Grad, Istočna Ilidža, Istočno Novo Sarajevo, Pale, Sokolac i Trnovo.
Grad Brčko (38.479) nalazi se u Distriktu Brčko, koji je pod zajedničkom upravom Republike Srpske i Federacije Bosne i Hercegovine.
Mnogi gradovi Republike Srpske su u vrijeme civilnog rata u Bosni i Hercegovini dobili prefikse izvedene od pridjeva *srpski*: Srpski Brod (Brod), Srbinje (Foča), Srpsko Sarajevo (Istočno Sarajevo), itd. Kasnije su mnogim od ovih gradova vraćena stara imena ili su dobili nova imena bez prefiksa *srpski*. Primjera radi, današnji Brod se prije rata zvao Bosanski Brod, da bi mu tokom rata ime bilo promijenjeno u Srpski Brod, a danas se zove samo Brod.

Banja Luka, administrativni centar i najveći grad Republike Srpske.

|  |
| --- |
| **Osnovni podaci o opštinama Srpske** |
| Ime opštine | Sedište opštine | broj naselja | Površina (km²) | broj stan.1996. | broj stan.2004. |
| Grad Banja Luka | Banja Luka | 54 | 1.225,05 | 217.968 | 224.647 |
| Opština Berkovići | Berkovići | 21 | 241,27 | 2.660 | 2.799 |
| Opština Bijeljina | Bijeljina | 61 | 724,69 | 104.831 | 109.211 |
| Opština Bileća | Bileća | 61 | 632,35 | 11.864 | 12.282 |
| Opština Bosanska Kostajnica | Bosanska Kostajnica | 12 | 85,11 | 7.467 | 7.874 |
| Opština Brod | Bosanski Brod | 23 | 228,46 | 13.035 | 20.424 |
| Opština Bratunac | Bratunac | 50 | 291,71 | 18.762 | 23.006 |
| Opština Višegrad | Višegrad | 163 | 448,93 | 17.822 | 19.419 |
| Opština Vlasenica | Vlasenica | 37 | 225,20 | 19.328 | 20.437 |
| Opština Vukosavlje | Vukosavlje | 13 | 86,83 | 1.761 | 5.454 |
| Opština Gacko | Gacko | 71 | 735,89 | 9.951 | 10.300 |
| Opština Gradiška | Gradiška | 68 | 762,06 | 59.494 | 61.440 |
| Opština Derventa | Derventa | 57 | 516,41 | 37.140 | 42.747 |
| Opština Doboj | Doboj | 82 | 808,85 | 76.550 | 80.464 |
| Opština Donji Žabar | Donji Žabar | 5 | 49,80 | 8,654 | 10,834 |
| Opština Zvornik | Zvornik | 61 | 371,96 | 43.718 | 51.688 |
| Opština Istočni Drvar | Potoci | 3 | 66,17 | 3 | 62 |
| Opština Istočni Mostar | Zijemlje | 3 | 85,72 | 326 | 794 |
| Opština Istočni Stari Grad\* | Gornje Biosko | 19 | 83,39 | 3.050 | 3.185 |
| Opština Jezero | Jezero | 12 | 29,21 | 533 | 1.316 |
| Opština Kalinovik | Kalinovik | 68 | 678,93 | 4.614 | 4.871 |
| Opština Istočna Ilidža\* | Sarajevo | 5 | 27,50 | 16.190 | 16.754 |
| Opština Kneževo | Kneževo | 20 | 318,93 | 11.793 | 12.278 |
| Opština Kozarska Dubica | Kozarska Dubica | 61 | 497,92 | 33.289 | 34.916 |
| Opština Kotor Varoš | Kotor Varoš | 43 | 545,49 | 16.129 | 20.025 |
| Opština Krupa na Uni | Donji Dubovik | 9 | 104,43 | 1.615 | 1.949 |
| Opština Kupres | Novo Selo | 5 | 35,04 | 5 | 483 |
| Opština Laktaši | Laktaši | 37 | 388,17 | 39.196 | 40.311 |
| Opština Lopare | Lopare | 35 | 283,87 | 16.047 | 16.983 |
| Opština Istočno Novo Sarajevo\* | Lukavica | 8 | 38,13 | 8.807 | 9.129 |
| Opština Ljubinje | Ljubinje | 21 | 321,97 | 4.085 | 4.258 |
| Opština Milići | Milići | 55 | 266,99 | 9.659 | 10.214 |
| Opština Modriča | Modriča | 23 | 314,22 | 27.111 | 28.581 |
| Opština Mrkonjić Grad | Mrkonjić Grad | 38 | 638.19 | 16.088 | 20.004 |
| Opština Nevesinje | Nevesinje | 57 | 873,97 | 18.260 | 18.955 |
| Opština Novi Grad | Novi Grad | 48 | 483,22 | 28.502 | 31.144 |
| Opština Novo Goražde | Kopaci | 70 | 118,66 | 2.453 | 3.095 |
| Opština Osmaci | Osmaci | 16 | 71,35 | 4.529 | 4.807 |
| Opština Oštra Luka | Oštra Luka | 24 | 204,65 | 2.463 | 3.319 |
| Opština Pale\* | Pale | 63 | 491,93 | 26.046 | 26.959 |
| Opština Pelagićevo | Pelagićevo | 11 | 124,47 | 4.824 | 6.435 |
| Opština Petrovac | Drinić | 6 | 146,20 | 0 | 189 |
| Opština Petrovo | Petrovo | 8 | 106,31 | 11.478 | 12.044 |
| Opština Prijedor | Prijedor | 71 | 842,75 | 90.002 | 98.570 |
| Opština Prnjavor | Prnjavor | 63 | 629,96 | 48.292 | 49.821 |
| Opština Ribnik | Gornji Ribnik | 28 | 501,96 | 7.881 | 9.008 |
| Opština Rogatica | Rogatica | 118 | 636,42 | 12.383 | 14.850 |
| Opština Rudo | Rudo | 89 | 343,53 | 8.807 | 9.801 |
| Opština Sokolac\* | Sokolac | 94 | 722,53 | 16.858 | 17.449 |
| Opština Srbac | Srbac | 39 | 452,73 | 24.044 | 24.739 |
| Opština Srebrenica | Srebrenica | 81 | 533,32 | 16.305 | 21.879 |
| Opština Teslić | Teslić | 57 | 819,49 | 43.345 | 49.021 |
| Opština Trebinje | Trebinje | 141 | 889,60 | 30.086 | 31.299 |
| Opština Trnovo\* | Trnovo | 24 | 113,56 | 1.645 | 2.594 |
| Opština Ugljevik | Ugljevik | 24 | 173,37 | 16.142 | 17.005 |
| Opština Foča | Foča | 101 | 1.114,06 | 22.229 | 25.489 |
| Opština Han Pijesak | Han Pijesak | 26 | 326,75 | 4.740 | 4.902 |
| Opština Čajniče | Čajniče | 36 | 274,60 | 4.237 | 5.311 |
| Opština Čelinac | Čelinac | 30 | 362,09 | 16.980 | 17.536 |
| Opština Šamac | Šamac | 20 | 185,15 | 22.110 | 23.339 |
| Opština Šekovići | Šekovići | 38 | 218,79 | 9.612 | 10.167 |
| Opština Šipovo | Šipovo | 43 | 550,52 | 7.973 | 10.585 |
| **Republika Srpska** | **Banja Luka** | **2.731** | **24.467,79** | **1.355.885** | **1.471.529** |
| \*Opštine koje čine Grad Istočno Sarajevo |

Ekonomija
---------

Posljedice rata ostavile su teško nasljeđe za ekonomiju Republike Srpske kao i čitave Bosne i Hercegovine. Ukupne ratne štete u BiH cijene se sa 100 mlrd USD, od čega oko jedne trećine otpada na Republiku Srpsku. 

Ekonomski oporavak Bosne i Hercegovine i Republike Srpske nakon 1995. godine ide veoma sporo. To se vidi posebno preko kretanja BDP per capita. U 2002. godini u čitavoj BiH ovaj indikator se procenjuje sa 1200-1300 USD, dok je na početku 1992. on iznosio cca 2200 USD. 

Uz ovo, procjenjuje se da BDP per capita u Republici Srpskoj zaostaje iza prosjeka BiH za 20%. BDP je u 2005. godini u cijeloj RS iznosio 5.251.162.000 konvertibilnih maraka[

Turizam
-------

Na prostoru sjevera i istoka Bosne i Hercegovine nalazi se Republika Srpska. Iako teritorijalno nevelikoj, Republici Srpskoj pripadaju bogati, ali razuđeni prirodni resursi. Oni predstavljaju njenu osobenost i veliku prednost budući da se klimatske zone protežu od mediteranske na jugu Hercegovine, do umjereno-kontinentalne koja preovlađuje u sjevernim dijelovima.

Znamenitosti prirodnog bogatstva Republike Srpske bi svakako bile njene alpske planine, Zelengora, Treskavica, Jahorina, Romanija, potom Grmeč, Kozara, Ozren i mnoge druge, sa ogromnim šumskim i lovnim bogatstvom. U njenim podnožjima prostrle su se pitome i plodne ravnice žitne Posavine i Semberije, Lijevče polja i lagano zatalasanih Potkozarja i Podgrmeča, kao i predjeli hercegovačkog krasa, prošaranog plodnim kraškim poljima. Vodotoci moćnih rijeka Une, Sane, Vrbasa, Ukrine, Drine i Tare, zasigurno najbistrijih rijeka na čitavom Balkanu, bogati su svakovrsnom ribom.

Geografija
----------

Granice Republike Srpske nakon Dejtonskog sporazuma
Republika Srpska (roze) i Brčko distrikt (zeleno)
Granice Republike Srpske su određene međunarodno priznatom granicom prema Srbiji, Crnoj Gori i Republici Hrvatskoj i međunarodno priznatom međuentitetskom granicom prema Federaciji Bosne i Hercegovine. I jedna i druga je uspostavljena bez poštovanja osnovnih principa razgraničenja među narodima (etnički, istorijski, prirodno-geografski, funkcionalno-ekonomski, vojnostrateški i dr). 

U odnosu na površinu svoje teritorije Republika Srpska ima nesrazmjerno duge i nepravilne granice. One su jako izdužene i izlomljene praveći na pojedinim mjestima uske pojaseve (tzv. „džepove") kojima se vežu srpski prostori. Takav najuži i najosetljiviji pojas je, do izdvajanja u zaseban distrikt, bio onaj oko grada Brčko čija je širina svega 5. Ukupna dužina granice Republike Srpske iznosi oko 2170 , od čega na međuentitetsku granicu otpada 1080. Ako bi teritorija Republike Srpske sa površinom koju ima bila u obliku kruga, ukupna dužina njenih granica bi onda iznosila svega 561. To znači da je koeficijent razuđenosti granice 3,6 što je rijetkost u svijetu, i jedino bi se mogla porediti sa Čileom.

Republika Srpska ima atipičan oblik državne teritorije čiji je sjeverni dio izdužen u pravcu zapad-istok, a istočni u pravcu sjever-jug. Ovakav neobičan oblik predstavlja otežavajuću okolnost unutrašnje komunikacije i ekonomske integracije međusobno udaljenih zapadnih i južnih dijelova Republike.

Teritorija Republike Srpske nalazi se između 42°33' i 45°16' sjeverne geografske širine i 16°11' i 19°37' istočne geografske dužine. Zauzima manji dio jedinstvenog srpskog etničkog prostora zapadno od Drine, odnosno zahvata sjeverni i istočni dio geoprostora Bosne i Harcegovine. Jedan dio prostora Bosne i Hercegovine koji su pretežno naseljavali Srbi je prema Dejtonskom sporazumu ostao izvan Republike Srpske - dio Bosanske Krajine, Ozrena, Posavine i Hercegovine, dijelovi Podrinja, sarajevske kotline, te dio Jadranskog primorja. Republika Srpska ima površinu od 25.053 ² ili oko 49% teritorije Bosne i Hercegovine na kojoj živi 1.439.673 stanovnika.

Republika Srpska spada u grupu kontitentalnih zemalja - nema izlaz na more, što je karaktiristika zemalja sa nepovoljnim geografskim položajem. Međutim, za opstanak i razvoj neke zemlje nije odlučujuće to da li ima ili nema izlaz na more (npr. Češka, Švajcarska, Austrija i dr). Republika Srpska je smještena na kontaktu dviju velikih prirodno-geografskih i društveno-ekonomskih regionalnih cjelina - panonske i mediteranske. U saobraćajno-geografskom smislu ovakav njen položaj ima poseban značaj, jer je prosjecaju vitalne komunikacione veze. To se prvenstveno odnosi na meridijanski pravac koji međusobno povezanim riječnim dolinama Bosne i Neretve, presijecajući dinarski planinski kompleks povezuje srednjoevropsku i mediteransku makroregiju. Ništa manjeg značaja nije niti uporedni pravac koji povezuje Republiku Srpsku sa centralnobalkanskim i zapadnoevropskim prostorom. U tom pogledu je neophodno istaći važnost izlaza Republike Srpske na rijeku Savu kojom se veže na evropsku riječnu saobraćajnicu Rajna-Majna-Dunav. Dakle, prostor Republike Srpske predstavlja sponu panonskog i jadranskog basena sa jedne strane, i zapadne Evrope i centralnog Balkana, s druge strane. Tako determinisan njen položaj u geopolitičkom smislu ima dvojak karakter – u mirnodopskim prilikama on je pozitivan, dok u ratnim uslovima, naročito ako se ima u vidu izduženost i izlomljenost granica on postaje izuzetno nepovoljan.

Prirodne odlike Republike Srpske su veoma složene, što je rezultat njene pripadnosti različitim prirodnogeografskim cjelinama i njihovoj geomorfološkoj evoluciji. U geomorfološkom izgledu na prostoru Republike Srpske se smjenjuju različiti oblici. U sjevernom peripanonskom dijelu brežuljkasti tereni izgrađeni od kenozojskih naslaga postepeno se spuštaju u ravničarske prostore sa aluvijalnim zaravnima i riječnim terasama koji ujedno čini i najplodniji dio Republike Srpske. Na tom prostoru izdižu se samo nekoliko usamljenih planina – Kozara, Prosara, Motajica, Vučijak, Ozren i Trebovac, te krajnji sjeveroistočni ogranci Majevice. Prema jugu ravničarski prostor preko brežuljkastog terena prelazi u planinsko područje koje zauzima i najveći dio površine Republike Srpske.

### Klima

Republika Srpske se nalazi u sjevernom umjerenom pojasu, i mogu se izdvojiti tri klimatska podneblja.

* Sredozemni, sa varijantama klasične i izmijenjene sredozemne klime.
* Planinski, koji obilježava obilje snijega zimi, i prijatna i svježa ljeta.
* Kontinentalni, sa varijantama umjereno-kontinentalne i kontinentalne klime.

Različiti klimatski uticaji koji se osjećaju na prostoru Republike Srpske su rezultat prirodnih elementa i zakonitosti opšte cirkulacije vazdušnih masa na širem prostoru. Sjeverni peripanonski dio pripada umjereno kontinentalnom klimatskom pojasu u kome se osjeća i panonski (stepski) klimatski uticaj sa sjevera. Ljeta su topla, a zime većinom umjereno hladne, sa prosječnom godišnjom temperaturom iznad 10 °. Padavine su uglavnom ravnomjerno raspoređene, a najveće količine se izlučuju kada su i najpotrebnije poljoprivrednim kulturama (maj-jun). Količina padavina po pravilu opada idući od zapada (1500 ) prema istoku (700 ) zbog uticaja zapadnih vazdušnih strujanja.

Planinska i planinsko-kotlinska (pretplaninska) varijanta klimatskog uticaja osjeća se na najvećem dijelu Republike Srpske. Prostrani planinski masivi imaju planinsku klimu čije su odlike svježa i kratka ljeta, a duge hladne i snežne zime. Snježne padavine su obilne i dugo se zadržavaju, a visina padavina je iznad 1200. Za razliku od planinske klime ovih prostora, brežuljkasta područja, te kotline i doline imaju nešto blažu klimu – planinsko-kotlinsku. Glavne njene odlike su umjereno topla ljeta i dosta hladne zime, sa prosječnom godišnjom temperaturom ispod 10°, i visinom padavina od 700-1000 .

Južni dio Republike Srpske, odnosno prostor Hercegovine (Humine) ima izmijenjenu varijantu jadranske klime, dok se prostor Rudina odlikuje prelaznom varijantom između klime Humina i planinske klime. Klima Humina se odlukuje oslabljenim uticajem sa mora, pa su ljeta vrlo topla a zime dosta blage. Prosječna godišnja temperatura se kreće od 11 ° do 14 °. Raspored padavina je nepovoljan, pošto kiše najviše padaju u jesen i u zimu a najmanje u ljeto, kada se javljaju i kraći sušni periodi. Kišne padavine dominiraju nad snježnim. Za razliku od ovakvih klimatskih odlika hercegovačkih humina, klimu Rudina uglavnom karakterišu niže ljetne temperature i znatne zimske snježne padavine.

### Hidrografija

Sa hidrološkog aspekta, prostor Republike Srpske se može označiti kao relativno bogat površinskom i podzemnom hidrološkom mrežom. Svi glavni riječni tokovi hidrološki pripadaju slivu Crnog mora. Okosnica crnomorskog sliva je tok rijeke Save koji je nisko položen, te mu dotiču svi veći riječki tokovi – Una sa Sanom, Vrbas, Ukrina, Bosna i Drina. Sve one imaju kompozitni karakter riječnih dolina sa velikim padovima, te raspolažu značajnim hidroenergetskim potencijalom. U tom pogledu je posebno značajna Drina koja ima najrazvijeniji hidrološki sistem i ogroman hidroenergetski potencijal koji je još uvek nedovoljno valorizovan. I ostali riječni tokovi imaju veliki privredni značaj, mada uglavnom samo svojim donjim i srednjim tokovima pripadaju Republici Srpskoj. Izuzetak je Ukrina koja ima manji tok i teče po brdima između donjih tokova Vrbasa i Bosne.

Hidrografsku riječnu mrežu Republike Srpske upotpunuje najveća i najznačajnija rijeka istočne Hercegovine – Trebišnjica, čiji je hidrografski potencijal gotovo u potpunosti valorizovan. Ona, kao i gotovo sva podzemna karstna hidrografska mreža pripada jadranskom slivu. Rijeke Srpske, pored hidroenergetskog potencijala, svojim kvalitetom predstavljaju značajnu komponentu turističke privrede. To se posebno odnosi na planinske tokove koji su veoma čisti i bogati riječnom ribom. 

Pored bogatstva u riječnim tokovima, na prostoru Republike Srpske nalaze se brojni izvori i vrela koja su uglavnom pukotinskog i kontaktnog karaktera, a na brojnim rasjedima (npr. Savski rov) javljaju se značajni termomineralni izvori koji imaju ogroman banjsko-turistički značaj, te akumulaciona i prirodna, uglavnom cirkovna jezera.
S

### Vegetacija

Prašuma Perućica u Nacionalnom parku Sutjeska.
Vegetacija Republike Srpske se odlukuje velikom raznolikošću, što je najvećim dijelom posljedica klimatskih uslova. Poseban značaj ima šumski kompleks, a među najrasprostranjenije spada područje klimazonalne vegetacije hrastovih šuma. Na sjeveru, uz obalu rijeke Save i njenih većih pritoka nalazi se pojas hrasta lužnjaka koji je mjestimično isprekidan šumama hrasta kitnjaka i običnog graba. Prostorno, ovaj pojas se nastavlja na šumski pojas u Slavoniji poznat pod nazivom „slavonske hrastove šume". Južnije, na brežuljkastim i uzdignutijim prostorima, nalazi se šumska zajednica hrasta kitnjaka i običnog graba, a mjestimično su se razvile i bukove šume pretplaninskog pojasa.

S obzirom na to da je ovo panonsko i pretplaninsko biljnogeografsko područje koje je ujedno i najgušće naseljeno poljoprivrednim stanovništvom, zbog toga su i šumske zajednice svedene na manje površine. Manji lokaliteti hrasta kitnjaka i običnog graba susreću se i u dolini Neretvice u istočnoj Hercegovini.

Uski pojas gornjeg Podrinja i niska Hercegovina odlukuje se klimazovalnom vegetacijom hrasta medunca i crnog jasena, a u srednjem toku Drine i okolini Foče i Višegrada nalazi se uski pojas hrasta sladuna i cera.

Znatan dio prostora Republike Srpske nalazi se pod bukovom šumom, a na višim planinskim područjima razvile su se mješovite šumske zajednice bukve, jele i smreče. Kao glavni pratioci bukovih šuma jesu javor, brijest, bijeli jasen i druge vrste. Pojas bukovih šuma zauzima preddinarsko i dinarsko biljnogeografsko 
područje. Nešto su raširenije u istočnim nego u zapadnim dijelovima Srpske.

Unutar šumskih vegetacionih područja, posebno na brdsko-planinskim prostorima, znatne površine su obrasle trapnom vegetacijom (livade i pašnjaci) i one su posebno značajne za razvoj stočarstva. Vegetacija Republike Srpske je veoma interesantna i sa aspekta značajnih endemskih vrsta što potvrđuje i prisustvo Pančićeve omorike u dolini Drine (prašuma Perućica kod Foče).

### Nacionalni parkovi

U Republici Srpskoj zvanično postoje dva nacionalna parka:

* Nacionalni park Kozara
* Nacionalni park Sutjeska

Politika
--------

*Glavni članak: Politika Republike Srpske*
Bivši predsjednik Republike Srpske Milorad Dodik.
Republika Srpska ima specijalne paralelne odnose sa Srbijom. Politika vlade Republike Srpske je očuvanje statusa "samostalne Republike Srpske u dejtonskoj Bosni i Hercegovini". Politiku vlade Republike Srpske često kritikuju zbog odbijanja učešća u državi kojoj formalno pripada.

### Političke institucije

*Glavni članci: Institucije Republike Srpske i Institucije Bosne i Hercegovine*

|  |
| --- |
|  |

### Političke partije

* Savez Nezavisnih Socijal Demokrata
* Srpska Demokratska Stranka
* Socialistička partija
* Partija demokratskog progresa

Izvori
------

1. ↑  Устав Републике Српске — Пречишћени текст (Уставни суд), Члан 9: Главни град Републике је Сарајево.
2. ↑  Ustav Republike Srpske — Prečišćeni tekst (1996), Član 9: "Glavni grad Republike je Sarajevo".
3. ↑  Propale ustavne promjene o Banjaluci kao glavnom gradu RS
4. ↑  „Географија (predsjednikrs.net)". Arhivirano iz originala na datum 2012-05-22. Pristupljeno 2012-04-09.
5. ↑  Република Српска (esrpska.com)
6. ↑  Karadžić proglasio privatnu državu
7. ↑  „Optužnica protiv Slobodana Miloševića". Arhivirano iz originala na datum 2007-12-27. Pristupljeno 2012-04-05.
8. ↑  „Mediji i rat: Kako je "Politika" izveštavala 1992. godine (2)". Arhivirano iz originala na datum 2013-06-06. Pristupljeno 2010-03-29.
9. ↑  The Prosecutor v. Radovan Karadžić and Ratko Mladić
10. ↑  16. SJEDNICA NARODNE SKUPŠTINE REPUBLIKE SRPSKE
11. ↑  „DODATNE ČINJENICE". Arhivirano iz originala na datum 2007-12-27. Pristupljeno 2012-04-05.
12. ↑  „Šta otkriva transkript iz 12. maja 1992.; Mladić: Plan stvaranja Republike Srpske je genocid". Arhivirano iz originala na datum 2012-04-20. Pristupljeno 2012-04-05.
13. ↑  Godišnjica nastanka Republike Srpske
14. ↑  Republika Srpska u politici Zorana Đinđića

Vidi još
--------

* Bosna i Hercegovina
* Odnosi Srbije i Bosne i Hercegovine
* Politika Republike Srpske

Vanjske veze
------------

***Republika Srpska*** na Wikimedijinoj ostavi

* Internet portal Republike Srpske[*mrtav link*]
* Vlada Republike Srpske
* Predsjednik Republike Srpske Arhivirano 2019-06-06 na Wayback Machine-u
* Glavni grad Republike Srpske
* Institut za zaštitu zdravlja Republike Srpske
* РТРС - Radio Televizija Republike Srpske
* Turistička organizacija Republike Srpske
* SrpskaCafe Internet Portal
* Vijesti.in.rs - Vijesti iz Republike Srpske
* Srna.rs - Novinska agencija Republike Srpske
* Capital.ba
* Energetika Republike Srpske
* Unija udruženja poslodavaca Republike Srpske[*mrtav link*]
* APIF - Agencija za posredničke, informatičke i finansijske usluge[*mrtav link*]
* Zavod za medicinu rada i sporta RS

| * p
* r
* u
Administrativna podjela Bosne i Hercegovine |
| --- |
| 

| * p
* r
* u
Entiteti Bosne i Hercegovine |
| --- |
| 
* Federacija Bosne i Hercegovine
* Republika Srpska

 |

 |  |
| 

| * p
* r
* u
Kantoni/županije Federacije Bosne i Hercegovine |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|     | 
 Unsko-sanski  Srednjobosanski
 | 
 Posavski  Hercegovačko-neretvanski
 | 
 Tuzlanski  Zapadnohercegovački
 | 
 Zeničko-dobojski  Sarajevski
 | 
 Bosansko-podrinjski
 Kanton br. 10
 |

 |

 |
| 

| * p
* r
* u
Distrikti Bosne i Hercegovine |
| --- |
| 
* Brčko Distrikt

 |

 |
| 

| * p
* r
* u
Općine/opštine i gradovi Bosne Hercegovine |
| --- |
| Glavni grad | 
* Sarajevo

 |
| Općine i gradovi Federacije Bosne i Hercegovine | 
Gradovi
Grad Bihać
Grad Mostar
Glavni grad Sarajevo
Grad Široki Brijeg
Grad Tuzla
Grad Zenica
Općine
Banovići
Bosanska Krupa
Bosanski Petrovac
Bosansko Grahovo
Breza
Bugojno
Busovača
Bužim
Čapljina
Cazin
Čelić
Centar
Čitluk
Drvar
Doboj Istok
Doboj Jug
Dobratići
Domaljevac-Šamac
Donji Vakuf
Foča-Ustikolina
Fojnica
Glamoč
Goražde
Gornji Vakuf-Uskoplje
Gračanica
Gradačac
Grude
Hadžići
Ilidža
Ilijaš
Jablanica
Jajce
Kakanj
Kalesija
Kiseljak
Kladanj
Ključ
Konjic
Kreševo
Kupres
Livno
Ljubuški
Lukavac
Maglaj
Neum
Novi Grad
Novo Sarajevo
Novi Travnik
Odžak
Olovo
Orašje
Pale-Prača
Posušje
Prozor-Rama
Ravno
Sanski Most
Sapna
Srebrenik
Stari Grad
Stolac
Teočak
Tešanj
Tomislavgrad
Travnik
Trnovo
Usora
Vareš
Velika Kladuša
Visoko
Vitez
Vogošća
Zavidovići
Žepče
Živinice
 |
| Opštine i gradovi Republike Srpske | 
Gradovi
Grad Banja Luka
Grad Bijeljina
Grad Doboj
Grad Istočno Sarajevo
Grad Prijedor
Grad Trebinje
Opštine
Berkovići
Bileća
Brod
Bratunac
Čajniče
Čelinac
Derventa
Donji Žabar
Foča
Gacko
Gradiška
Han Pijesak
Istočni Drvar
Istočna Ilidža
Istočni Mostar
Istočni Stari Grad
Istočno Novo Sarajevo
Jezero
Kalinovik
Kneževo
Kostajnica
Kozarska Dubica
Kotor Varoš
Krupa na Uni
Kupres
Laktaši
Ljubinje
Lopare
Milići
Modriča
Mrkonjić Grad
Nevesinje
Novi Grad
Novo Goražde
Osmaci
Oštra Luka
Pale
Pelagićevo
Petrovac
Petrovo
Prnjavor
Ribnik
Rogatica
Rudo
Stanari
Šamac
Šekovići
Šipovo
Sokolac
Srbac
Srebrenica
Teslić
Trnovo
Ugljevik
Višegrad
Vlasenica
Vukosavlje
Zvornik
 |
| Brčko Distrikt | 
* Brčko

 |

 |

| * p
* r
* u
Slavenske države |
| --- |
| Države Istočnih Slavena | 

 Belorusija  **•** 
 Rusija  **•** 
 Ukrajina
 | Države Evrope |
| Države Zapadnih Slavena | 

 Češka  **•** 
 Poljska  **•** 
 Slovačka
 |
| Države Južnih Slavena | 

 Bosna i Hercegovina  **•** 
 Bugarska  **•** 
 Crna Gora  **•** 
 Hrvatska  **•** 
 Severna Makedonija  **•** 
 Slovenija  **•** 
 Srbija
 |