**23. srpska divizija NOVJ** formirana je 6. juna 1944. godine u Toplici. Pri osnivanju u njen sastav su ušle Sedma i Deveta srpska brigada NOVJ. Isprva je nosila naziv **Treća srpska divizija**. Posle nekoliko dana, dobila je naziv *udarna*.

U njen sastav ušla je 17. juna Četrnaesta srpska brigada NOVJ, od 9. oktobra do 10. novembra 1944. Prva jugoslovenska brigada, a januara 1945. i Artiljerijska brigada. 

Juna 1944, divizija je imala oko 2000, u oktobru 5929, 15. marta 1945. imala je 8854, a početkom aprila oko 14000 boraca. 

Do 6. septembra 1944, divizija je bila pod komandom Glavnog štaba NOV i PO Srbije, potom do 6. decembra u sastavu Četrnaestog srpskog korpusa, pa pod komandom Štaba Južne operativne grupe divizija i od januara 1945. u sastavu Druge jugoslovenske armije.

Borbeni put divizije
--------------------

U selima Mozgovu, Crnom Kalu i u Rujištu razbila je noću 21./22. juna Krajinski korpus JVuO, 22. juna na Bukoviku napala Krajinski, Timočki i Deligradski korpus JVuO (oko 3000 četnika), 28. juna napala i zauzela rudnik Dobra sreća, a 30. juna potpuno razbila Treći bataljon bugarskog 63. puka na Varničkom vrhu kod Knjaževca.

Zatim je 12. avgusta oslobodila Boljevac, 4. septembra Knjaževac, a 6. septembra ušla u sastav Četrnaestog korpusa NOVJ i učestvovala u borbama za oslobođenje istočne Srbije. U prodoru ka Dunavu oslobodila je 7. septembra Zaječar u borbama protiv jake grupacije nemačkih snaga, nedićevaca i četnika (oko 5000 njih), zaplenila 20 mitraljeza, 20 puškomitraljeza, 500 pušaka i ostalo. 

Do 22. septembra vodila je borbe uglavnom protiv nemačke Prve brdske divizije u prostoru Zaječara, Negotina i Prahova, a od 22. septembra i u sadejstvu sa 113. streljačkom divizijom Crvene armije u prostoru Kladova, Brze Palanke, Bora i ostalih mesta. Dana 3. oktobra oslobodila je Bor i Brestovačku Banju. Po naređenju Vrhovnog štaba NOV i POJ upućena je 13. oktobra u prostor sela Vrčina i Ripnja gde je obezbeđivala desni bok Prve armijske grupe i Četvrtog mehanizovanog korpusa Crvene armije za vreme Beogradske operacije.

Učestvovala je od 17. do 20. oktobra u razbijanju i uništenju nemačke korpusne grupe „Štetner" u rejonu Avala, Boleč, Vrčin. U novembru je učestvovala u borbama na levoj obali Zapadne Morave protiv nemačke 104. i 7. SS divizije „Princ Eugen" i ostalih jedinica grupe armija E, u sastavu Četrnaestog korpusa kod Čačka, Požege, zatim u decembru u sastavu Južne operativne grupe divizija kod Ljubovije, kod Tuzle, a od 1. januara 1945. usastavu Druge armije JA u borbama na Ozrenu, za oslobođenje Gračanice 24. februara, Dervente 19. aprila, u sastavu Unske operativne grupe divizija za borbe prema Karlovcu 24. aprila, prema Samoboru 7. maja, sve do kraja završnih operacija.

Literatura
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Partizanska spomenica 1941. | Portal NOBSegment isključivo posvećen **Narodnooslobodilačkoj borbi.** |

* **Vojna enciklopedija** (knjiga druga). Beograd 1971. godina.

| * p
* r
* u
Flag of Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija Armije, korpusi i divizije Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije Flag of Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija |
| --- |
| Armije | 
 Prva armija  **•**  Druga armija  **•**  Treća armija  **•**  Četvrta armija  |
| Korpusi | 
 1. proleterski  **•**  2. udarni  **•**  3. bosanski  **•**  4. hrvatski  **•**  5. bosanski  **•**  6. slavonski  **•**  7. slovenački  **•**  8. dalmatinski  **•**  9. slovenački  **•**  10. zagrebački  **•**  11. hrvatski  **•**  12. vojvođanski  **•**  13. srpski  **•**  14. srpski  **•**  15. makedonski  **•**  16. makedonski  **•**  Bregalničko-strumički  **•**  Korpus narodne odbrane Jugoslavije  |
| Divizije | 
 1. proleterska  **•**  2. proleterska  **•**  3. udarna  **•**  4. krajiška  **•**  5. krajiška  **•**  6. lička  **•**  7. banijska  **•**  8. kordunaška  **•**  9. dalmatinska  **•**  10. krajiška  **•**  11. krajiška  **•**  12. slavonska  **•**  13. primorsko-goranska  **•**  14. slovenačka  **•**  15. slovenačka  **•**  16. vojvođanska  **•**  17. istočnobosanska  **•**  18. slovenačka  **•**  19. severnodalmatinska  **•**  20. dalmatinska  **•**  21. srpska  **•**  22. srpska  **•**  23. srpska  **•**  24. srpska  **•**  25. srpska  **•**  26. dalmatinska  **•**  27. istočnobosanska  **•**  28. slavonska  **•**  29. hercegovačka  **•**  30. slovenačka  **•**  31. slovenačka  **•**  32. zagorska  **•**  33. hrvatska  **•**  34. hrvatska  **•**  35. lička  **•**  36. vojvođanska  **•**  37. sandžačka  **•**  38. istočnobosanska  **•**  39. krajiška  **•**  40. slavonska  **•**  41. makedonska  **•**  42. makedonska  **•**  43. istarska  **•**  45. srpska  **•**  46. srpska  **•**  47. srpska  **•**  48. makedonska  **•**  49. makedonska  **•**  50. makedonska  **•**  51. makedonska  **•**  Kumanovska  **•**  51. vojvođanska  **•**  52. kosovsko-metohijska  **•**  53. srednjobosanska  *vazduhoplovne divizije* — 11. lovačka i 42. jurišna  |