*Ukoliko ste tražili današnja biskupija, v. Rimokatolička biskupija Basel.*

|  |
| --- |
|  |

**Kneževina-biskupija Basel** (njemački: *Hochstift Basel*, *Fürstbistum Basel*, *Bistum Basel*) bila je kneževina-biskupija koja je egzistirala od 1032 do 1803.

Historija i karakteristike
--------------------------

Historija te kneževine seže do Zapadnog Rimskog Carstva i vrijeme kad se biskup u 5. vijeku preselio iz Auguste Raurice u Basel zbog invazije germanskog plemeskog saveza Alamana na puno sigurnije brdo iznad Basela gdje je već postojalo nekoliko bedema.

Biskupija je životarila sve do Carstva Karla Velikog. Biskupi Wado i Haito (762.-836.) bili su savjetnici Karla Velikog i pokretači presudnih promjena.

Posljednji burgundski kralj Rudolf III, poklonio je biskupiji 999. benediktinsku Opatiju Moutier-Grandval sa svim domenama između Jezera Bienne i Alzasa.

Bazelski talir
Nakon smrti Rudolfa III - 1032. Basel i Jura postali su dio Svetog Rimskog Carstva, a biskup svetorimski princ i vazal. 
Više od jednog vijeka baselski biskupi imali su koristi od velikodušnosti careva, koji su poklanjali velike i geografski raštrkane feude.

Svetorimski car Heinrich II (953-1024) financirao je obnovu katedrale u Baselu.
Car Heinrich III darovao je 1041. golemu grofoviju Augstgau, na vratima Basela, a car Heinrich IV poklonio je 1080. grofoviju Härkingen.

Nakon stjecanja opatije sv. Ursanne 1146. i vojnih kampanja u 13. vijeku Kneževina-biskupija Basel je postala dominantna sila u gornjem toku Rajne.

Na svom se vrhuncu prostirala po Masivu Jura, južnom Alzasu i krajevima južne Njemačke.
Stara Švicarska Konfederacija je nakon Burgundskih ratova okupirala južni dio Jure i gradove Biel (1476.) i Moutier (1477). 
Za razliku od tog sjever Jure sa gradovima Delémont, Porrentruy i Saint-Ursanne ostali su pod vlašću kneževa-biskupa.

Kad se grad Basel 1513. pridružio Staroj Švicarskoj Konfederaciji, pogoršali su se odnosi između biskupa i grada. 
Pored tog sve jači utjecaj reformacije prisilio je biskupe da 1527. presele svoju rezidenciju u Porrentruy.

Spomenici Porrentruya svjedoče o moći kneževa biskupa i njihova dvora.
Westfalski mir (1648.) prouzročio je daljnje (političko) razdvajanje sjevernog i južnog dijela Jure.

Ipak je najveći dio sjeverneJure ostao katolički i pod vlašću kneževa biskupa i Svetog Rimskog Carstva, ali je pretežno protestanski Kanton Bern zadržao svoje domene u južnoj Juri.

Francuska revolucija donjela je tektonske promjene toj kneževini i njezin kraj.

Sjeverni dio Jure postao je francuska marionetska Raurakijska Republika 1792. 
Ta se republika spojila sa departmanom Mont-Terrible 1793. Prva Francuska Republika je anektirala jug Jure 1798. i pripojila ga tom departmanu.

Nakon tog je 1800. čitav teritorij kneževine-biskupije dan Depertmanu Haut-Rhin.

Takvo stanje potrajalo je do Napoleonovog poraza, kad su savezničke trupe okupirale taj kraj 1813. godine.

Na Bečkom kongresu (1814.-1815.) četiri tadašnje velesile odlučile su podijeliti teritorij kneževine biskupije između Kantona Bern i Kantona Basel. Bern je dobio gotovo čitav teritorij, osim Birsecka koji je dat Baselu kao kompenzacija za gubitak teritorija po Vaudu i Aargau.

Ta podjela bila je glavni uzrok razdvajanja Grada Basela od Kantona Bern i stvaranja novog Kantona Jura sa pretežitim katoličko-frankofonim stanovništvom, koji se odvojio od Kantona Bern 1979.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*Bâle (évêché)*" (francuski). Dictionnaire historique de la Suisse (DHS). Pristupljeno 16.10. 2022.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  „*The Prince-Bishopric of Basel*" (engleski). Swiss Spectator. Pristupljeno 16.10. 2022.

Vanjske veze
------------

***Kneževina-biskupija Basel*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Bâle (évêché)* ()