recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Prstenastorepi lemur** (*Lemur catta*) je veliki polumajmun koji pripada porodici *Lemuridae*. Živi samo na Madagaskaru. Zbog stalnog gubitka staništa, ovi lemuri su ugrožena vrsta, iako su najbrojniji od svih lemura u zoološkim vrtovima gdje se uspješno razmnožavaju.

U Hrvatskoj ovi lemuri žive u Zoološkom vrtu grada Zagreba.

Izgled
------

Većinom su sive boje sa bijelim krznom sa unutrašnje strane. Imaju usko lice bijele boje sa crnim šarama oko očiju i crnu njušku nalik lisičjoj. Njihova glavna odlika jest dugačak, kitnjast, crno-bijeli rep. Kao i ostali lemuri i prstenastorepi imaju duže i veće stražnje udove od prednjih. Dlanovi i tabani su obloženi mekom kožom. Imaju tanke prste na kojim se nalaze ravni, oštri nokti. Ovi lemuri imaju pandže na drugom nožnom prstu koje imaju ulogu u čišćenju krzna. Mlade jedinke imaju plave oči, dok su oči odraslih upadljivo žute boje. Odrasli dostižu dužinu tijela do 46 centimetara i težinu do 2.7 kg. Repovi su im duži od tijela i mjere do 56 cm.

Prehrana i stanište
-------------------

Prvenstveno se hrane voćem (70%), ali mogu jesti i lišće, biljni sok, koru drveta i cvijeće.

Prstenastorepi lemuri žive u jugozapadnom dijelu Madagaskara. Nastanjuju listopadne šume, te šume koje rastu duž obala rijeka. Neki naseljavaju i mokra šipražja gdje nema puno drveća. Ovi lemuri zahtjevaju život u netaknutim šumama, tj. u onim šumama gdje nema ljudskih aktivnosti.

Ponašanje i razmnožavanje
-------------------------

Prstenastorepi lemuri su dnevne životinje i žive podjednako i na kopnu i na drveću. Formiraju grupu od po 25 jedinki. Društvena hijerarhija je određena spolom. Ženke su dominantne nad mužjacima i nastoje da mužjaci budu udaljeniji od grupnih aktivnosti. Mužjaci se smjenjivaju među grupama na otprilike svakih 3 i pol godine. Teritorij im se obično preklapa sa teritorijima drugih grupa lemura. Vrijeme provode na kopnu najviše od svih ostalih vrsta lemura.

Sezona parenja traje od travnja do lipnja, kada je ženka „u tjeranju" otprilike 24-28 sati. Trudnoća traje oko 146 dana, kada se rađa jedno ili dva mlada. Mladunčad počinje jesti čvrstu hranu poslije dva mjeseca života, a poslije pet mjeseci su potpuno odgojeni.

Mužjaci dostižu spolnu zrelost sa 2 i pol godine, dok ženke već sa 19 i pol mjeseci.

Izvori
------

1. ↑  Groves, C. P. (2005). "Lemur catta". In Wilson, D. E.; Reeder, D. M. Mammal Species of the World (3rd ed.). Johns Hopkins University Press. p. 117. ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.
Koordinate: 41° 44′ 48" SGŠ, 21° 06′ 13" IGD

**Trebovlje** (mak. *Trebovle*) je naselje u Republici Makedoniji, u središnjem delu države. Trebovlje pripada opštini Makedonski Brod.

Prirodni uslovi
---------------

Naselje Trebovlje je smešteno u središnjem delu Republike Makedonije. Od sedišta opštine, gradića Makedonski Brod, naselje je udaljeno 55 km severno.

**Reljef**: Trebovlje se nalazi u oblasti Poreče, koja obuhvata središnji deo slika reke Treske. Dato područje je izrazito planinsko. Naselje je položeno na visovima iznad leve obale reke Treske, u najužem delu toka, u okviru Porečke klisure, koja je na ovom mestu pregrađena, pa je obrazovano veliko veštačko jezero. Zapadno od naselja uzdiže se glavno bilo Suve gore. Nadmorska visina naselja je približno 1.000 metara.

Klima u naselju je planinska zbog znatne nadmorske visine.

Istorija
--------

Početkom 20. veka, kao i Poreče, stanovništvo Trebovlja je bilo naklonjeno srpskoj narodnoj zamisli, pa se mesno stanovništvo u izjašnjavalo Srbima.

Stanovništvo
------------

Po popisu stanovništva iz 2002. godine, Trebovlje je imalo 13 stanovnika.

Pretežno stanovništvo u naselju su etnički Makedonci (100% prema poslednjem popisu).

Većinska veroispovest u naselju je pravoslavlje.

Vidi još
--------

* Poreče
* Opština Makedonski Brod

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

***Trebovlje*** na Wikimedijinoj ostavi

* www.mbrod.gov.mk Zvanična stranica opštine Makedonski Brod

  

  


| p • r • uNaselja opštine Makedonski Brod |
| --- |
| **Makedonski Brod** • 
Belica •
Benče •
Bitovo •
Blizansko •
Breznica •
Brest •
Vir •
Volče •
Gornje Botušje •
Gornje Krušje •
Gornji Manastirec •
Grešnica •
Devič •
Donje Botušje •
Donje Krušje •
Donji Manastirec •
Dragov Dol •
Drenovo •
Zagrad •
Zvečan •
Zdunje •
Zrkle •
Ižište •
Inče •
Kaluđerec •
Kovač •
Kovče •
Kosovo •
Krapa •
Latovo •
Lokvica •
Lupšte •
Mogilec •
Modrište •
Oreovec •
Ramne •
Rasteš •
Rusjaci •
Samokov •
Slansko •
Slatina •
Staro Selo •
Suvodol •
Sušica •
Taževo •
Tomino Selo •
Topolnica •
Trebino •
Trebovlje •
Crešnjevo |  |
Koordinate: 52°14′8″N 21°0′46″E﻿ / ﻿52.23556°N 21.01278°E﻿ / 52.23556; 21.01278

**Prudential** je neboder u Varšavi, glavnom gradu Poljske. Sagrađen je između 1931. i 1934. u Art Deco stilu, a ime je dobio po britanskoj osiguravajućoj kući Prudential plc, odnosno njenoj varšavskoj podružnici, kojoj je služio kao sjedište. U vrijeme izgradnje je sa 18 katova i visinom od 66 m predstavljao drugi najviši neboder u Evropi. Godine 1936. je na njegov vrh postavljen odašiljač, koji je, između ostalog, služio za emitiranje eksperimentalnog programa Telewizje Polske. Zgrada je stradala u drugom svjetskom ratu, a posebno za vrijeme varšavskog ustanka kada ga je pogodila 2 tone teška granata njemačkog merzera Karl-Gerät; usprkos toga je preživio rat, ali su njegova oštećenja na razglednicama i posterima često služila kao ilustracija razaranja Varšave. Poslije rata je obnovljen i preuređen u socrealističkom stilu te prenamijenen u hotel pod imenom *Warszawa*. Godine 2010. je preuređen u svoj originalni Art Deco oblik.

Vanjske veze
------------

***Prudential (Varšava)*** na Wikimedijinoj ostavi

* Emporis Building Database
**Petrovac** je naziv koji se može odnositi na:

* Petrovac (Crna Gora), grad u opštini Budva
* Petrovac (Srbija), grad i opština u centralnoj Srbiji
* Petrovac (Bosna i Hercegovina), opština u u Republici Srpskoj
* Petrovac (Leskovac), naselje u opštini Leskovac
* Petrovac (biljka), ljekovita biljka iz porodice ruža

Pored njih postoje još:

* Bački Petrovac, grad i opština u Vojvodini.
* Bosanski Petrovac, grad i opština u Federacija BiH
* Petrovec, ranije Skopski Petrovac, naseljeno mesto u opštini Petrovec

**Petrovac** je i izraz koji se koristi za biskupijskog svećenika Rimokatoličke crkve, pogotovo kada ih se treba razlikovati od pripadnika posebnih katoličkih redova kao što su franjevci.

***Petrovac*** na Wikimedijinoj ostavi

Višeznačna odrednica *Ova stranica je **razvrstavanje**. Koristi se radi pronalaska članaka koji moraju imati dodatnu odrednicu jer bi im u protivnom naslov bio isti.  
Ako vas je na ovu stranicu dovela vikiveza, možda je potrebno promijeniti da preusmjerava na namijenjeni članak.*
**Srpski bog Mars : Drama u dva čina**, dramsko djelo Stjepana Tomaša, objavljeno u knjizi "Drame" 1999. godine, skupa s dramama Smrtna ura : dramska kronika, Zlatousti ili tužni dom hrvatski i Lov na vješticu. Tomaš je objavio i roman Srpski bog Mars (1995), čije je ključne scene glavnog fabularnog toka pretočio u prizore drame *"Srpski bog Mars"*.

Podaci o drami
--------------

* Tema: Potemkinova sela u porušenom Vukovaru
* Broj likova: 23 (20 muških, 3 ženska)
* Broj činova: 2
* Mjesta zbivanja: Beograd, Vukovar
* Vrijeme zbivanja: 1992.
* Godina nastanka djela: početak 1990-ih.

Kratak sadržaj
--------------

"Po ideji 'državnog pjesnika' Crnoga, a nalogu Predsjednika, Gradonačelnica mora prirediti slavlje za prvu godišnjicu vukovarske pobjede, oslobođenja i povratka Srba u krilo 'majke', 'velike' Srbije: za domaće i strane novinare treba 'frizirati' istinu, treba sagraditi Potemkinove lažne fasade kako bi se prezentirala idila nepostojećeg života, u, sa zemljom, sravnjenog grada, a čega se dosjetio Savjetnik, inače ljubavnik Gradonačelnice. Kao i državni ideolog Crni, i Savjetnik je književnik, a njegovu priču *Bitka za Sevastopolj* režim kojemu služi prepoznaje kao alegoriju srpske pobjede u Vukovaru kao Pirove pobjede, kao izrugivanje 'pravedne borbe' srpskoga naroda: nakon što ga ucijene vukovarski veterani, u jednom prizoru Savjetnik sanja svoje suđenje na kojemu je Crni tužitelj. U zbilji, njegova je ideja o 'ušminkavanju' Vukovara za novinare i turiste propala: nestvarna slika grada s oslikanim platnima koja glume fasade i plaćenici koji za ovu prigodu glume stanovništvo, na samom kraju tog prizora, kad se 'delije' uhvate u furiozno kolo, nestaje kad odjednom zapuše olujni vjetar koji jednostavno skine tu lažnu papirnatu sliku." (Ana Lederer)

Likovi (po redu javljanja)
--------------------------

* **Crni**, "državni pjesnik"
* **Gradonačelnica**
* **Savjetnik**
* **General**
* **Major**
* **Hercegovački kapetan**
* **Kninski kapetan**
* **Vukovarski veterani, I, II, III**
* **Vodič**
* **Pisar**
* **Branitelj**
* **Sudac**
* **Stražar**
* **Milicionar**
* **Novinari I, II, III, IV**
* **Tajnica**
* **Pjevač, Kurva, svirači, uzvanici, zbor**

Izvođenje na sceni
------------------

Drama nije izvođena na sceni.

Jezik drame
-----------

Iako su svi likovi Srbi i uglavnom ekavci (osim možda Hercegovačkog kapetana i Kninskog kapetana) njihovi dijalozi napisani su ne samo ijekavski nego sadrže i riječi karakteristične za hrvatski jezik (europski, kava, lipanj, listopad, mimohod, mirovina, sudionik, tajnica, tisuća, tjedan, točka, umiroviti ...). Zato poznavaocima prilika na srpsko-hrvatskim prostorima drama djeluje neuvjerljivo, pogotovo ako se zna koliko se insistiralo na jezičkim razlikama na obje sukobljene strane u ratu koji se u Hrvatskoj naziva Domovinskim.

Izvori
------

* Anonim: *Biografija* (Stjepan Tomaš Arhivirano 2008-05-01 na Wayback Machine-u)
* Ana Lederer: *Četiri drame*, u: Stjepan Tomaš: *"Drame"*, Osijek, 1999, str. 239-245.
**Vojničko groblje** je groblje ili grobnica gdje su pokopani posmrtni ostatci palih vojnika tokom rata. Ne nalaze se uvijek na samom mjestu vojnog sukoba. Neka se nalaze kao odvojena pogrebna mjesta u civilnim grobljima. Često se grobovi vojnika nalaze u blizini ratnih logora ili bolnica.

Vojničko groblje ima poseban status zaštite Ženevskih konvencija prema dodatnom protokolu od 8. juna 1977.

Razlika između vojničkih groblja i onih civilnih je ujednačenost grobova. Sastoji se uglavnom od grobova mladih ljudi iz nekoliko vojnih postrojbi, koji su izgubili život u kratkom razdoblju.

Galerija
--------

* Colleville-sur-MerColleville-sur-Mer
* "Division militaire" na Pariškom groblju Thiais"Division militaire" na Pariškom groblju Thiais

Izvori
------

1. ↑  dodatnim protokolu od 8. lipnja 1977 (SR 0.518.521), na stranici Bundesbehörden der Schweizerischen Eidgenossenschaft, [28. oktobra 2007].

***Vojničko groblje*** na Wikimedijinoj ostavi

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* GND: 4375581-1
* BNF: cb11966824r (podaci)
* NKC: ph234793

 |
**Topikalni lek** je lek koji se primenjuje na telesnim površinama kao što je koža ili mukozna membrana za lečenje bolesti širokog opsega klasa. Ovaj tip lekova obuhvata kremove, pene, gelove, losione, i masti.

Većina topikalnih lekova je epikutana (i.e. oni se primenjuju direktno na kožu). Topikalni lekovi mogu da budi i inhalacioni, kao što su lekovi za astmu, ili se mogu primenjivati na površini drugih tkiva, kao što su kapi za oči koje se nanose na konjunktivu, ili kapi za uši koje se stavljaju u uvo, ili lekovi koji se primenjuju na površini zuba. U pogledu načina primene leka, topikalni lekovi su u kontrastu sa enteralnim (deluju u digestivnom traktu) i intravaskularno/intravenoznim (injekcije u cirkulatorni sistem) primenama.

Topikalni efekat, u farmakodinamičkom smislu, se može odnositi na lokalne, umesto sistemičkih, ciljeva lekova. Međutim, mnoštvo topikalno administriranih lekova ima sistemičko dejstvo.

Neke hidrofobne hemikalije, kao što su steroidni hormoni, mogu da budu apsorbovani u telo nakon primene na koži u obliku krema, gelova, ili losiona. Transdermalni flasteri su postali popularni način administacije pojedinih lekova za kontrolu rađanja, terepije hormonske zamene, i sprečavanje bolesti kretanja. Primer antibiotika koji mogu da budu primenjeni topikalno je hloramfenikol.

Literatura
----------

* Keith Parker; Laurence Brunton; Goodman, Louis Sanford; Lazo, John S.; Gilman, Alfred (2006). *Goodman & Gilman's The Pharmacological Basis of Therapeutics* (11 izd.). New York: McGraw-Hill. ISBN 0-07-142280-3.
* Dr. David Edwards - Dentistry Microbiology Lecture series

Vanjske veze
------------

* History of ointments
**Saborna crkva Uspenja Presvete Bogorodice u Šibeniku** je glavni i najveći pravoslavni hram u Šibeniku, smešten uz sedište, vladičanski dvor Eparhije dalmatinske Srpske pravoslavne crkve. Saborna crkva u Šibeniku je središnja crkva eparhije.

Istorijat
---------

U Šibeniku pored kolonije pravoslavnih Grka, od ranog srednjeg veka žive i pravoslavni Srbi, najviše u predgrađu zvanom Varoš. Po odluci Mletačkog senata, unutar zidova grada Šibenika, pravoslavni Grci i Srbi 1569. godine podižu crkvu Svetog Julijana. Budući brojniji od Grka, 1600. godine pravoslavni Srbi u Šibeniku u svom naselju Varoš podižu još jednu crkvu za bogoslužbene potrebe – hram posvećen Časnom Krstu. U ovom hramu je služeno sve do kraja 18. veka, kada je u neposrednoj blizini podignuta veća crkva Vaznesenja Gospodnjeg, 1778. godine, sa ikonostasom od grčkih ikona. Ova crkva je i danas bogoslužbeno aktivna i naziva se Sveti Spas.

U vreme francuske vladavine Dalmacijom 1810. godine, pravoslavni Srbi kupuju i osnivaju još jednu crkvu u Šibeniku, a to je današnja **Saborna crkva Uspenja Presvete Bogorodice**. Ikonostas Saborne crkve urađen je 1827. godine od strane slikarske porodice Lazović (Simeona i Aleksija).

Saborna crkva ima veoma bogatu riznicu, koju čine preko stotinu ikona rađenih u vizantijskom stilu (od 15. do 19. veka), kao i bogatu riznicu bogoslužbenih predmeta i rukopisa.

Izvor
-----

* Eparhija dalmatinska - Namesništvo šibensko

Spoljašnje veze
---------------

* Zvanična stranica Eparhije dalmatinske

| * p
* r
* u
 Saborni hramovi Srpske pravoslavne crkve |
| --- |
| Podignuti u 18. veku | **Temišvar** (1745—1748)  •  **Sremski Karlovci** (1758—1762)  •  **Sentandreja** (1756—1763)  •  **Pakrac** (1743—1768)  •  **Vršac** (1728—1785)  •  **Dalj** (1799) |  |
| Podignuti u 19. veku | **Karlovac** (1785—1803, 2001—2007)  •  **Požarevac** (1819—1823)  •  **Šibenik** (1810—1827)  •  **Šabac** (1826—1831)  •  **Zaječar** (1834)  •  **Kraljevo** (1824—1839)  •  **Beograd** (1837—1845)  •  **Novi Sad** (1851)  •  **Vranje** (1858—1860)  •  **Zagreb** (1866)  •  **Niš** (1856—1872)  •  **Mostar** (1863—1873)  •  **Sarajevo** (1859—1874)  •  **Nikšić** (1875—1880)  •  **Kragujevac** (1869—1884)  •  **Prizren** (1856—1887)  •  **Bosanski Petrovac** (1890) |
| Podignuti u 20. veku | **Kruševac** (1885—1904)  •  **Banja Luka** (1925—1929, 1993—2004)  •  **Nova Gračanica** (1977—1984)  •  **Podgorica** (1993-1999)  •  **Toronto** (1986—2000) |
| Podignuti u 21. veku | **Valjevo** (1992—)  •  **Zvornik** (2011—) |
**Popis asirskih kraljeva** povijesni je dokument koji sadrži vrlo detaljan niz stvarnih ili legendarnih asirskih kraljeva, koji su vladali u različitm gradovima, a povezan je s *Popisom sumerskih kraljeva.*

Najstariji poznati primjerci ovoga popisa potječu s početka prvog tisućljeća pne. Prvih dvanaest nabrojenih imena u tom popisu, jednaka su imenima s Hamurabijevog rodoslovlja. Stoga ih neki znanstvenici drže sumnjivima u smislu povijesne točnosti. S druge strane, ima onih koji u tome vide pokušaj uklapanja amorejskog popisa vladara unutra tradicionalnog popisa vladara Ašura. pa bi sam popis bio neka vrst kompilacije bez mogućnosti da mu se za kraljeve prije 1900. pne. odredi točna kronologija.

Vjeruje se da je sam popis nastao kako bi opravdao pretenzije Šamši-Adada I. na asirsko prijestolje, stavljajući ga u niz s domaćim vladarima Ašura.

Budući da je riječ, u svakom slučaju, o popisu koji odražava pogled samih Asiraca na vlastitu povijest, mora se voditi računa o njegovoj ideološkoj i političkoj obojenosti.

Vidi još
--------

* Asirski vladari
* Asirija
Saborna crkva u Dalju
**Saborna crkva Svetog Dimitrija u Dalju** je glavni pravoslavni hram u istočnohrvatskoj varošici Dalju, smešten uz sedište vladičanski dvor, nekadašnje letnje boravište Srpskih patrijaraha iz Sremskih Karlovaca. Saborna crkva u Dalju je središnja crkva Eparhije osečkopoljske i baranjske i predstavlja najveći pravoslavi hram u ovom delu Republike Hrvatske.

Saborni hram Svetog Dimitrija nalazi se na središnjem daljskom trgu, nedaleko od Dunava.

U hramu je sahranjen mitropolit karlovački Vikentije Jovanović (1774-1780), episkop gornjokarlovački Lukijan Nikolajević (1865-1872), Teodor i Georgije Milanković iz porodice naučnika Milutina Milankovića.

Istorijat
---------

Prvobitna crkva od drveta sagrađena je 1715. godine, a osvećena 26. oktobra 1716. godine od strane mitropolita karlovačkog Vikentija Popovića-Hadžilovića. Nova crkva od tvrdog materijala pominje se 1756. godine.

Sadašnja crkva izgrađena je 1799. godine, a obnovljena je 1837. godine. Osveštena je od strane mitropolita Stefana Stankovića, 8. septembra 1840. godine.

Ikonostas crkve izgrađen je 1824. godine a rad je Pavla Đurkovića i Grigorija Jezdimirovića. Crkva je obnavljana 1900/01. godine, kao i 1930/31. godine.

Crkvi su tokom Prvog svetskog rata rekvirirana zvona, dok u Drugom svetskom ratu crkva trpi velika razaranja. Crkva je zatvorena 12. jula 1941. godine od strane državnih tela Nezavisne Države Hrvatske. Sa crkve su otuđena četiri zvona, ikonostas je srušen i delimično uništen, riznica opljačkana. Sa crkve je otuđen crep, zvonik je miniran, a delovi zidova srušeni.

Nakon Drugog svetskog rata pristupa se obnovi hrama. Osvećenje obnovljenog hrama izvršeno je 8. novembra 1949. godine. Crkva je obnavljana u više navrata i u kasnijem razdoblju i svečano osveštana 14. maja 1989. godine od strane patrijarha srpskog Germana. Hram je obnavljan i tokom 2004/06. godine. O "Svetom Dimitriju" 2006. godine osveštena su i postavljena nova crkvena zvona. Obnova sabornog hrama traje i danas.

Izvori
------

*

Spoljašnje veze
---------------

* [

| * p
* r
* u
 Saborni hramovi Srpske pravoslavne crkve |
| --- |
| Podignuti u 18. veku | **Temišvar** (1745—1748)  •  **Sremski Karlovci** (1758—1762)  •  **Sentandreja** (1756—1763)  •  **Pakrac** (1743—1768)  •  **Vršac** (1728—1785)  •  **Dalj** (1799) |  |
| Podignuti u 19. veku | **Karlovac** (1785—1803, 2001—2007)  •  **Požarevac** (1819—1823)  •  **Šibenik** (1810—1827)  •  **Šabac** (1826—1831)  •  **Zaječar** (1834)  •  **Kraljevo** (1824—1839)  •  **Beograd** (1837—1845)  •  **Novi Sad** (1851)  •  **Vranje** (1858—1860)  •  **Zagreb** (1866)  •  **Niš** (1856—1872)  •  **Mostar** (1863—1873)  •  **Sarajevo** (1859—1874)  •  **Nikšić** (1875—1880)  •  **Kragujevac** (1869—1884)  •  **Prizren** (1856—1887)  •  **Bosanski Petrovac** (1890) |
| Podignuti u 20. veku | **Kruševac** (1885—1904)  •  **Banja Luka** (1925—1929, 1993—2004)  •  **Nova Gračanica** (1977—1984)  •  **Podgorica** (1993-1999)  •  **Toronto** (1986—2000) |
| Podignuti u 21. veku | **Valjevo** (1992—)  •  **Zvornik** (2011—) |
**Teruel** je grad i općina od 35,484 stanovnika na sjeveroistoku Španjolske u Autonomnoj zajednici Aragon.
Teruel je i administrativni centar istoimene Provincije Teruel.

Geografske karakteristike
-------------------------

Teruel leži na ušću rijeke Alfambra u Guadalaviar, sjeverozapadno od Valencije.

Historija
---------

Teruel je nastao kao iberijsko naselje pod imenom *Turbe*. Razorili su ga Rimljani za odmazdu, nakon što je kartažanski general Hannibal razorio njihov nedaleki Saguntum. 
Od 8. vijeka bio je važna Maursko fortifikacija. Veliki broj Maura ostao je živjeti u gradu i nakon što ga je 1171. zauzeo Alfonso II od Aragona. 1171. Zbog tog i danas grad ima mješavinu arhitektonskih stilova.

U klaustru gotičke crkve San Pedro pokopani su slavni *ljubavnici iz Teruela* iz 13. vijeka Diego Juan Martínez de Marcilla i Isabela de Segura 
čija je ljubavna romansa poslužila kao inspiracija Tirsu de Molina za djelo Ljubavnici iz Teruela (Los amantes de Teruel).

Znamenitosti
------------

Od arhitektonskih spomenika ima gotičku katedralu iz 16. vijeka čija je gradnja započela još 1248. ali je temeljno restaurirana između 1596-1614 i vodovod koji je podigao Pierre Bedel.

Privreda
--------

Teruel je prvenstveno trgovački centar poljoprivrednog kraja, ali ima i tvornicu tekstila, namještaja i nekoliko građevinskih
kompanija.
Sa Zaragozom i Valencijom povezan je autoputem i željezničkom prugom.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Spain: Aragón*" (engleski). City population. Pristupljeno 25. 06. 2018.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*Teruel*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 24. 6. 2018.

Vanjske veze
------------

***Teruel*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Ayuntamiento de Teruel* (`es`)
**Tit Didije** (*Titus Didius*, ? - 11. jul 89. pne.) je bio rimski političar i vojskovođa, poznat po tome što je obnovio Villa Publice, ali i po nečasnom i okrutnom postupanju kao prokonzul u Hispaniji.

Karijeru je započeo kao plebejski tribun 103. pne. Tada je poznat po tome što je vetom pokušao spriječiti da se osramoćeni vojskovođa Kvint Servilije Cepion osudi na progonstvo zbog katastrofe kod Arauzija. Njegova nastojanja nisu urodila plodom, jer ga je razbješnjela gomila silom spriječila da formalno sudjeluje u postupku. Usprkos toga, dvije godine kasnije je izabran za pretora, te poslan u Makedoniju gdje je imao uspjeha u borbi protiv Skordiska. Godine 98. pne. je izabran za konzula i nakon obnove Villa Publice poslan u Hispaniju. Didije je kao guverner Hispanije Citerior služio od 97. do 93. pne. Tamo je vodio stalni rat sa Keltiberima, pri čemu je poubijao 20.000 Arevaci|Arevaka, a nakon osvajanja pobunjenog grada Termesa žene i djecu poslao u roblje. Najgori zločin, prema Apijanu, je bilo uništenje kolonije "pljačkaša" - u stvari, siromašnih domorodaca koje su rimski porezi natjerali na razbojništvo - a koje je poubijao dovevši ih u svoj logor na prevaru.

Nakon povratka iz Hispanije je služio kao legat u Savezničkom ratu. Nakon osvajanja Herkulaneuma je poginuo u borbi protiv pobunjenika.

Fusnote
-------



|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi: **Aulus Postumius Albinus i Marcus Antonius Orator**  |  **Konzul Rimske Republike** *zajedno sa Kvintom Cecilijem Metelom Nepotom* 98. pne. | Slijedi: **Gnaeus Cornelius Lentulus i Publius Licinius Crassus Dives**  |

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 8149155708726522580001
* GND: 1185113789

 |
Saborna crkva u Novom Sadu
**Saborna crkva** je najznačajniji pravoslavni hram u Novom Sadu i predstavlja glavnu episkopsku crkvu u Bačkoj. Nalazi se u blizini Vladičanskog dvora.

Saborna crkva se prvi put pominje 1720. godine kada je bila manji hram koji je ubrzo (1734. godine) zamenjen novim. Vremenom je i ova crkva oronula zbog čega je krajem 19. veka doneta odluka o njenoj drugoj, sveobuhvatnoj obnovi (prva obnova je bila 1851. godine). Današnji izgled crkva dobija u velikoj obnovi početkom 20. veka za vreme vladike Mitrofana Ševića. 

Na ikonama u crkvi je najviše radio slikar Paja Jovanović. Izradio je sve ikone na ikonostasu (ukupno 33), zatim i istorijske slike iznad obe pevnice, «*Krunisanje Stefana Prvovenčanog*» i «*Sveti Sava miri zavađenu braću Vukana i Stefana*». Jovanović je uradio i dve velike ikone na tronovima (bogorodičin – levo, i arhijerejski – desno), kao i zidnu ornamentiku.

U porti crkve nalazi se najstariji sačuvani spomenik Novog Sada - Bogojavljenski krst od ružičastog mermera.

Galerija
--------

* Pogled iz Zmaj Jovine ulice. Levo je Vladičanski dvor.Pogled iz Zmaj Jovine ulice. Levo je Vladičanski dvor.
* Pogled iz Zmaj Jovine ulice noću.Pogled iz Zmaj Jovine ulice noću.
* Ikonosta Saborne crkve, koji jeoslikao Paja Jovanović.Ikonosta Saborne crkve, koji jeoslikao Paja Jovanović.

***Saborna crkva u Novom Sadu*** na Wikimedijinoj ostavi

| * p
* r
* u
 Saborni hramovi Srpske pravoslavne crkve |
| --- |
| Podignuti u 18. veku | **Temišvar** (1745—1748)  •  **Sremski Karlovci** (1758—1762)  •  **Sentandreja** (1756—1763)  •  **Pakrac** (1743—1768)  •  **Vršac** (1728—1785)  •  **Dalj** (1799) |  |
| Podignuti u 19. veku | **Karlovac** (1785—1803, 2001—2007)  •  **Požarevac** (1819—1823)  •  **Šibenik** (1810—1827)  •  **Šabac** (1826—1831)  •  **Zaječar** (1834)  •  **Kraljevo** (1824—1839)  •  **Beograd** (1837—1845)  •  **Novi Sad** (1851)  •  **Vranje** (1858—1860)  •  **Zagreb** (1866)  •  **Niš** (1856—1872)  •  **Mostar** (1863—1873)  •  **Sarajevo** (1859—1874)  •  **Nikšić** (1875—1880)  •  **Kragujevac** (1869—1884)  •  **Prizren** (1856—1887)  •  **Bosanski Petrovac** (1890) |
| Podignuti u 20. veku | **Kruševac** (1885—1904)  •  **Banja Luka** (1925—1929, 1993—2004)  •  **Nova Gračanica** (1977—1984)  •  **Podgorica** (1993-1999)  •  **Toronto** (1986—2000) |
| Podignuti u 21. veku | **Valjevo** (1992—)  •  **Zvornik** (2011—) |
Trompa sasanidske Ardaširove palače, Iran, 3. vijek
Kupola na trompama bazikike u Odzunu, Armenija, 8. v.
Kupola na trompama katedrale u Valenciji, 15. v.
**Trompa** (od franc. riječi *trompe*, u značenju *varka* ili *lovački rog*) je naziv za konstruktivno rješenje prijelaza s kvadratičnog tlocrta u poligonalni ili kružni, čime se dobiva osnova za izgradnju kupole.

Trompa ima oblik konične (ljevkaste) niše: ona smanjuje raspon između kvadratične osnove ziđa i stvara osnovu za uravnoteženo preuzimanje sila potiska tambura i kupole.

Trompe se u previlu upotrebljavaju pri kupolnome presvođivanju manjih kvadratičnih prostora a javljaju se u graditeljstvu Istoka i europskom graditeljstvu srednjega vijeka.

Nešto mlađi, te tehnički i estetski savršeniji prijelaz s kvadratične osnove ziđa na kružnu osnovu kupole je onaj izveden pomoću pandantiva.

Povezano
--------

* Pandantiv

Literatura
----------

***Trompa*** na Wikimedijinoj ostavi

* Damjanov/Radulić 1967 - Damjanov, Jadranka; Radulić, Ksenija: Trompa, Umjetnost (Likovne umjetnosti), 3. izdanje, Zagreb, 1967. str. 259
* Domljan 1966 – Žarko Domljan: Trompa, Enciklopedija likovnih umjetnosti, sv. 4, Zagreb, 1966. str. 455
* Müller/Vogel 1999 - Werner Müller; Gunther Vogel: Atlas arhitekture 1, preveo Milan Pelc, Zagreb, 1999. str. 49
**San brzog kretanja očiju** (*REM san*) je normalno stanje sna koje je karakterisano brzim i randomnim kretanjem očiju. REM san se klasira u dvije kategorije: tonični i fazni. REM san je identificiran i definiran tokom ranih 1950-tih. Kriterijumi za REM san obuhvaćaju brzo kretanje očiju, ali i nizak mušićni tonus i brz, niskovoltni EEG. Ove osobine su lako uočavaju u polisomnogramu, ispitivanju sna koje se obično vrši kod pacijenata sa mogućim poremećajima spavanja.

U REM fazi sna se javljaju snovi. Pri ulazu u REM san, disanje se ubrza, postaje nepravilno je i plitko. Oči se pokreću brzo, a mišići postaju nepokretni. Ritam srca i krvni pritisak se povećavaju. Oko 20 procenata sna odraslih se provodi u REM fazi. REM faza počinje oko 70 do 90 minuta nakon padanja u san. U prvoj fazi se javlja jedan mali ciklus REM sna. Prema jutru, vrijeme provedeno u REM fazi se povećava na uštrb vremena dubokog sna.

Istraživači ne razumiju u potpunosti REM san i spavanje. Poznato je da je ova faza bitna za stvaranje dugoročnih sjećanja.Ako je REM faza osobe poremećena, sljedeća faza neće imati normalni redoslijed,sve dok se ne nadoknadi vrijeme REM faze koje je bilo izgubljeno. U budnom stanju moždane aktivnosti su u domenu beta vijuga,koji nam omogućavaju svjesno funkcijoniranje iz dana u dan. U prvoj fazi sna mozak ima kombinaciju alfa i teta moždanih valova,i tu se tjelo opušta i priprema za san. U trećoj i četvrtoj fazi javlja se kombinacija delta i teta moždanih vijuga. U REM fazi nema dominantnih moždanih vijuga. Aktivnost mozga je slična kao za vrijeme budnog stanja i zbog toga se ova faza naziva paradoksalni san. Prosječna osoba obično doživi 4 do 5 REM faza za vrijeme sna.

Literatura
----------

* Frederick Snyder (1966). „Toward an Evolutionary Theory of Dreaming". *American Journal of Psychiatry* **123** (2): 121–142. PMID 5329927.
* Edward F. Pace-Schott, ur. (2003). *Sleep and Dreaming: Scientific Advances and Reconsiderations*. Cambridge University Press. ISBN 0-521-00869-7.
* Koulack, D. To Catch A Dream: Explorations of Dreaming. New York, SUNY, 1991.
* Kryger M, Roth T, Dement W (2000). *Principles & Practices of Sleep Medicine*. WB Saunders Company. str. 1,572.

Spoljašnje veze
---------------

* LSDBase - an open sleep research database with images of REM sleep recordings.
* The REM sleep in the expectation fulfillment theory of dreaming
**Theodor Schmidt** je izmišljeni lik iz amerčko-kanadske serije *Queer as Folk*, koja prati živote grupe gej i lezbejskih prijatelja i prijateljica u Pittsburghu, Pennsylvania. Lik je tumačio američki glumac Scott Lowell. Ted je zasnovan na liku Phila Delaneya iz istoimene britanske serije Russella T. Daviesa. Ted je prosečnog izgleda i stariji od ostalih, što predstavlja problem u pronalaženju partnera u gej zajednici, koja je opsednuta mladošću i lepotom. Ted prolazi kroz niz kriza tokom serije dok konačno ne uspe da izgradi samopouzdanje.

Pregled
-------

Ted je najstariji u grupi prijatelja oko koje se vrti serija i opisan je kao lik koji ima problema da nađe seksualnog partnera ili da izgradi emotivnu vezu, što loše utiče na njegovo samopouzadnje. Kada sreće Blaka, na početku serije, završava u komi predoziravši od GHB-a. Posle oporavka ponovo sreće Blaka i započinju vezu. Blake je još uvek zavisnik i Ted ga prijavljuje na rehabilitaciju, ali Blake nestaje.

U početku serije Ted radi kao računovođa, ali ostaje bez posla jer je posećivao gej porno sajtove u toku radnog vremena. Zatim započinje svoj posao, otvarajući porno sajt pod nazivom jerkatwork.net (originalno jerkatwork.com, ali je promenjeno između sezona). Kada se izjalovi dogovor sa porno zvezdom Zack O’Toolom da gostuje na njegovom sajtu, Ted nagovara Emmetta da masturbira pred kamerama. Emmettu ovo donosi kratku popularnost. U to vreme njih dvojica stupaju u ljubavnu vezu i planiraju da se presele u mirniji porodični kvart Pittsburgha. Međutim, u toku predizborne kampanje za gradonačelnika, konzervativni kandidat, koji je načelnik policije, otkriva da je Tedov asistent maloletan i zatvara jerkatwork.net. Tedu to predstavlja veliki udarac, jer ne samo da ostaje bez posla i para, nego Emmett počinje da ga izdržava, iako je on planirao drugačije. Počinje ponovo da uzima drogu i Emmett raskida sa njim. U toku krize urade novac iz fonda sa Gusovo školovanje, zbog čega su Melanie i Lindsay veoma besne, ali mu vremenom opraštaju. U toku rehabilitacije ponovo sreće Blaka, koji je postao savetnik za zavisnike. Ponovo je sa Blakom u kratkoj vezi.

Brian zapošljava Teda kod sebe u novoj advertising agenciji. Preuzimajući nove obaveze na sebe, Ted počinje da gradi samopouzdanje. Takođe, radi i na promeni izgleda, pa prolazi kroz plastičnu hirurgiju (bez vidljivih posledica u seriji) i menja frizuru. Konačno, ponovo sreće Blaka i otpočinje još jednom vezu sa njim, ovog puta bez prepreka u ostvarivanju odnosa.

Spoljne veze
------------

* Ted Schmidt Arhivirano 2010-05-02 na Wayback Machine-u na Showtime-u

| * p
* r
* u
*Queer as Folk* (SAD/Kanada) |
| --- |
| Glavni likovi | 
* Ben Bruckner
* Emmett Honeycutt
* Brian Kinney
* Melanie Marcus
* Michael Novotny
* Debbie Novotny
* Lindsay Peterson
* Ted Schmidt
* Justin Taylor

 |
| Sporedni likovi | 
* Drew Boyd
* Dr. David Cameron
* Daphne Chanders
* Vic Grassi **·** Carl Horvath
* James "Hunter" Montgomery
* Jim Stockwell
* Jennifer Taylor
* Blake Wyzecki

 |
| Kreatori | 
* Ron Cowen
* Daniel Lipman

 |
| Produkcija | 
* Lista epizoda
* Soundtrack

 |
**Salantai** je gradić od 1,615 stanovnika na sjeverozapadu Litvanije u historijskoj regiji Žemajtiji.

Geografske karakteristike
-------------------------

Salantai se prostire duž obje obale rijeke Salantas, udaljen oko 32 km sjeveroistočno od svog administrativnog centra
Kretinge.

Historija
---------

Selo Salantai je prvi put dokumentirano 1565.
Salantai je od poljskog kralja Augusta III - 1746. dobio je privilegiju da organizira četiri godišnja sajma.
Nakon tog je počeo izrastati u grad.
Sve do 1795. Salant je bio dio Poljsko-Litvanske Unije, nakon Treće podjele Poljske podpao je pod vlast 
Carske Rusije.
Od 19. vijeka, kao i vrijeme prve litvanske nezavisnosti (1918.-1940.) bio je administrativni centar okruga.
Židovska zajednica živi u gradu od početka 19. vijeka.

Jedinice Wehrmachta ušle su u grad prvog dana Napada na SSSR 22. juna 1941. Židovi koji su pokušali pobjeći u SSSR ili se sakriti po litavskim selima, bili su prisiljeni da se vrate, jer ih nitko nije htio primiti (zbog zabrane) ili su pobijeni kao bjegunci, tako da ih samo nekoliko uspjelo doći do SSSR-a.

Prvog jula 1941. svim Židovima je naređeno da napuste svoje domove i sakupe se u sinagogi sa svojim novcem i dragocjenostima.
Ono što je žalosno da je dobar dio njihovih sugrađana to odobravao, a neki su se odmah upustili u pljačku napuštenih domova.
Nakon tog su Nacisti pobili većinu Židova.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Lithuania: Klaipėda County*" (engleski). City population. Pristupljeno 20.01.2022.
2. 1 2 3 4 5  „*Salant (Salantai)*" (engleski). Jewishgen. Pristupljeno 20.01.2022.

Vanjske veze
------------

***Salantai*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Salantiškis* (`lt`)
**Túpac Katari** rođen kao **Julián Apasa** (Ayo Ayo, oko 1750.-Peñas, 15. novembar 1781.) bio je vođa ustanka domorodačkih Ajmara u Vicekraljevstvu Peru 1781.

Biografija
----------

Julián Apasa je kao vrlo mlad ostao siroče, pa nije stekao nikakvo obrazovanje, živio je kao skromni seljak, gledajući bijedu svog naroda, koji je morao trpjeti nepravičnu vladavinu, i slušao tradiciju Civilizacije Inka i svoga naroda.

Nakon smrti posljednjeg vladara Inka Túpac Amarua, sa kojim je održavao kontakte, i Tomása Katarija, vođe ustanka u Boliviji i Peruu uzeo je ime Túpac Katari, i 1781. poveo najveći domorodački ustanak u regiji Aymara. 

Njegov pokret tražio je oslobođenje domorodaca od kolonijalnog ropstva. Tokom pobune uspio je okupiti vojsku od oko 40,000 domorodaca, koja je uspjela zavladati velikim teritorijem na granici Bolivije i Perua (Carangas, Chucuito, Sica Sica, Pacajes, Yungas) i držala grad La Paz pod opsadom tri mjeseca.

Uhapšen je nakon što ga je izdao jedan od njegovih suradnika. Nakon suđenja na španjolskom sudu, osuđen je na smrt i pogubljen u Peñasu 15. novembra 1781. Nakon što su mu odrezan jezik, rastrgali su ga konja koji su vukli u suprotnim smjerovima. Ista je sudbina zadesila i njegove suradnike.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*Túpac Katari*" (španjolski). Biografias y Vidas. Pristupljeno 5.6.2023.

Vanjske veze
------------

***Túpac Katari*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Julián Apaza* (na portalu Real Academia de la Historia) (`es`)
**Pjotr Mihajlovič Gavrilov** (rus. *Пётр Миха́йлович Гаври́лов*; tatarski: ; 30. jun 1900 - 26. januar 1979) bio je sovjetski oficir, najpoznatiji kao jedan od vođa obrane, odnosno posljednji branitelj Brestske tvrđave na početku operacije Barbarossa.

Rodio se u tatarskoj porodici, a kao mladić radio u tvornici u Kazanju. Tamo se 1918. priključio Crvenoj armiji i sudjelovao u građanskom ratu. Nakon završetka rata je ostao služiti u Crvenoj armiji, a 1922. je učlanjen u KPSS. Na početku operacije Barbarossa je imao čin majora i komandirao 44. streljačkim pukom 6. divizije, smještenu u gradu Brest. Na samom početku je njemački napad izazvao potpuno rasulo u sovjetskim redovima; Gavrilov je bio jedini oficir koji je uspio zadržati komandu nad svojom jedinicom, te je u Brestskoj tvrđavi organizirao žestoki otpor. Kada je 29. juna otpor branitelja slomljen, Gavrilov se odlučio pokušati probiti do sovjetskih linija na istoku, odnosno skrivati. Uhvaćen je nakon ranjavanja 23. jula.

Gavrilov je ostatak rata proveo u njemačkom zarobljeništvu, u logorima Oflag XIII D Hammelburg i Ravensbrück. U maju 1945. je oslobođen i ponovno dobio službu u Crvenoj armiji; u jesen je poslan u Sibir gdje je imenovan za komandanta logora za japanske vojnike. Dvije godine kasnije je otpušten iz Crvene armije, te je došao u Krasnodaru. Tek 1957. je njegovo sudjelovanje u obrani Brestske tvrđave postalo poznato javnosti zahvaljujući naporima novinara Sergeja Smirnova. Gavrilov je dobio Orden Lenjina, a i doznao je da su mu žena i djeca - za koje je mislio da su stradali na samom početku rata - živi. Umro je u Krasnodaru 1979. godine, a po vlastitoj želji je pokopan u Brestu zajedno sa svojim suborcima.

Gavrilov se pojavljuje kao lik u sovjetskom igranom filmu *Bitka za Moskvu* iz 1985. godine gdje ga je tumačio latvijski glumac Romualds Ancans, te rusko-bjeloruskom filmu Brestska tvrđava iz 2010. godine gdje ga je tumačio Aleksandar Koršunov.

Vanjske veze
------------

* Šablon:Warheroes (RU)
* С. Смирнов. Глава о Гаврилове из книги «Брестская крепость» Arhivirano 2007-09-29 na Wayback Machine-u
* Воспоминания П. М. Гаврилова Arhivirano 2007-09-29 na Wayback Machine-u
**Stipe Petrina** (5. listopada 1954 -) je hrvatski nezavisni političar koji od 2001. obnaša dužnost načelnika Primoštena, a koji je široj javnosti poznat po živopisnim, a ponekad i kontroverznim javnim nastupima. Godine 2015. se pred izbore sa svojim pristašama priključio koaliciji Most nezavisnih lista na kojoj je izabran u Hrvatski sabor. Nedugo po izboru se sa Mostom razišao te kao nezavisni zastupnik postao jedan od njegovih najžešćih kritičara.

Životopis
---------

Stipe Petrina se rodio u Primoštenu gdje je završio osnovnu školu, a potom srednju školu Zagrebu. Potom je nekoliko godina proveo kao pomorac. Nakon prvih demokratskih izbora je 1990. godine u Primoštenu, koji je tada bio mjesna zajednica u okviru općine Šibenik, kao nezavisni kandidat izabran za njenog predsjednika. Za vrijeme eskalacije napetosti koje će dovesti do rata u Hrvatskoj se priključio Hrvatskoj stranci prava i HOS-u u čijim će redovima (kasnije formalno kao pripadnik Hrvatske vojske) provesti cijeli rat.

2001. godine je u Primoštenu izabran za načelnika nakon što je u Općinskom vijeću njegova nezavisna lista osvojila većinu. Njegova je lista na sljedećim izborima 2005. osvojila 80 % glasova, a 2009. je prvi put izabran neposredno, kao i 2013. godine. Godine 2009. je njegova nezavisna lista sudjelovala i na izborima za Skupštinu Šibensko-kninske županije, gdje je došla na drugo mjesto po broju glasova.

Petrina je u javnosti postao poznat kao jedan od najžešćih kritičara vladajuće stranke HDZ i njenog predsjednika Franje Tuđmana koga je optuživao da je, omogućivši "privatizacijsku pljačku", načinio veliko zlo hrvatskom narodu. Zbog toga je dao ukloniti Tuđmanov spomenik iz Primoštena, izazvavši žestoke kritike od strane HDZ-ovaca. U nekoliko navrata mu je zbog proceduralnih razloga priječeno da na čelu svoje liste nazoči sjednicama županijske skupštine, a što je dovelo do fizičkih incidenata. Kada se to dogodilo 2013. godine, za vrijeme vladavine premijera Zorana Milanovića, Petrina je njegovu stranku SDP počeo optuživati da je "ista kao i HDZ".

Mada je pred izbore 2015. optuživao Božu Petrova, čelnika Mosta nezavisnih lista, da je u tajnom dogovoru sa HDZ i njegovim čelnikom Tomislavom Karamarkom, na kraju joj se ipak pridružio te je izabran u Sabor. No, čim su počeli dugotrajni postizborni pregovori o sastavljanju vlade, Petrina je odmah napustio Most i sebe proglasio nezavisnim zastupnikom.

Izvori
------

Vanjske veze
------------

* Stipe Petrina na Twitteru
Pješčane piramide kod Miljevine (Foča)
**Pješčane piramide** ili zemljane piramide su izuzetan prirodni fenomen. Nalaze se samo devet kilometara od Foče, pored starog puta prema Miljevini, i dalje prema Sarajevu i Kalinoviku, u selu Daničići na lokaciji Šljivovice. Zbog sporednog, zapuštenog i nefrekventnog puta, piramide su na istinskoj periferiji. pa zato nije ni čudo što su fočanske zemljane piramide gotovo nepoznate.

U širem okruženju, prema Miljevini, nalazi se zapušteni rudnik mrkog uglja, što govori o specifičnom geomorfološkom sadržaju ovog zemljišta. U takvim područjima, kažu stručnjaci, moguće su erozije tla, kao što je ablacija. Radi se o vrsti erozivnog prirodnog djelovanja, pri kojoj se „odlamaju" dijelovi ili polovine brda. To se upravo dogodilo na prostoru gdje se izbočinama dijele dva ogromna udola.

Piramide su izgrađene od pjeskovite gline sa kojih je postepeno odnošen sitni materijal. Dugim nizom godina su vjetrovi, kiše, snjegovi, jaki mrazevi i ljetne vrućine ispirali, sušili, otpuhivali, učvršćivali i u prirodnom obliku sačinili piramide izgrađene od čvršćih blokova stijena sa impozantnim zašiljenim vrhovima. Upravo ti čvršći dijelovi su sačuvali sitniji materijal koji se nalazi ispod njih i stvorili ove rijetke oblike. Ovaj prirodni proces traje i danas. Ne postoje vjerodostojni podaci kada je došlo do ovih poremećaja i procesa, kada je formiran impozantan reljef koji odudara od okoline i plijeni pažnju. 

Slične piramide postoje u Koloradu, Tirolu ili Đavoljoj varoši kod Kuršumlije u Srbiji.

Putopisac Dragutin Deroko, koji je tridesetih godina prošlog vijeka prolazio kroz ove krajeve, prvi je ostavio značajno pisano svjedočanstvo o „piramidama", kao svojevrsnom prirodnom fenomenu.
|  |
| --- |
|  |

**Transpadanska Republika** (talijanski: *Repubblica Transpadana*) bila je revolucionarna, privremena i međunarodno nepriznata država koju je u Milanu formirao general Napoleon Bonaparte.

Historija
---------

Nakon što je 10. maja 1796. porazio austrijske trupe u Bitci kod Lodija i zauzeo drevno Milansko Vojvodstvo. 
Napoleon je formirao privremenu vlast - Generalnu administraciju Lombardije, koja je zamijenila dotadašnju 
austrijsku administraciju i tako stvorio satelitsku državu
Prve Francuske Republike u Sjevernoj Italiji, koja je prihvatila Francuski revolucionarni kalendar.

Ta administracija je dobila potpunu civilnu vlast nakon Napoleonove proklamacije 8. godine V Brumaira (29. oktobar 1796.), čak i slučajevima kad je njene odluke morao odobriti francuski vojni komandant Lombardije.

Administracija je bila sastavljena od četiri odjela (ministarstva): za religiju i kulturu, transport i Inženjeriju, financije i porez i jedan za trgovinu.

Nakon novih pobjeda napoleonove armije i sklapanja Leobenskog ugovora 17. aprila 1797. teritorij Transpadanske Republike se povećao, jer je Francuska započela komadanje Mletačke Republike zauzevši Bergamo i pomaknuvši se prema istoku od rijeke Adde do rijeke Oglio, demarkacione linije sa mletačkim teritorijem koja je egzistirala više od tri 
vijeka.

Napoleon je 19. maja priključio Transpadanskoj Republici teritorij bivšeg pograničnog Vojvodstva Modene. 
Svojim dekretom od 29. juna, general je odlučio dati Republici konačno uređenje i formalnu nezavisnost, proglasivši rođenje 
Cisalpinske Republike.

Cisalpinska Republika je rekonstituirana 1801. kao Republika Italija sa Napoleonom kao predsjednikom Direktorija, a potpuno je prestala egzistirati 1805. formiranjem Kraljevine Italije.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Transpadane Republic*" (engleski). Military History. Pristupljeno 6.3.2022.
2. ↑  „*Cisalpine Republic*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 6.3.2022.

Vanjske veze
------------

***Transpadanska Republika*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Transpadane Republic* (`en`)
**Stipe Leko Ćipa** (Ledinac, Grude, 26. prosinca 1951.) je hrvatski ultramaratonac. Rođen je u obitelji s desetero djece. Odrastao je i školovao se u Banjoj Luci. Nogometom se bavio do 25. godine, a posljednjih tridesetak godina redovno trenirao i istrčavao staze duže od klasičnog maratona. Početkom Domovinskog rata seli se u Rijeku, a nakon rata se vraća u rodno mjesto gdje i danas povremeno živi.

Prvi je predstavnik Hrvatske na svjetskom prvenstvu u disciplini 24 sata. Sudjelovao je na svjetskim prvenstvima u Wörschachu, Austrija (2005.), u Taipeiu, Tajvan (2006.), u Drummondvilleu, Kanada (2007.), sve u disciplini 24 sata. Na zadnja dva bio je najstariji sudionik. Nekoliko puta je istrčao Zagrebački maraton kao i maraton "Trčimo Gospi", Grude - Međugorje 2007. i 2008. godine i još dvadesetak maratona s osobnim rekordom od 2 sata i 40 minuta. Utrku od Ledinca do Dubrovnika u dužini od 185 km istrčao je 19. travnja 2003. a 2. svibnja 2004. je istrčao utrku na dionici Slavonski Brod - Zagreb u dužini od 223 km što je i danas službeno najduža utrka istrčana u jednom danu u Hrvatskoj i Bosni i Hercegovini.

Dobitnik je mnogih priznanja, a prigodom Hanžekovićeva memorijala 2008. uručena mu je zlatna medalja Grada Zagreba za izuzetan doprinos razvoju športa.

Vanjske veze
------------

* Hrvatski atletski savez - državni rekordi Arhivirano 2010-03-02 na Wayback Machine-u
Интерполација путем **Лагранжових полинома** је поступак у коме је за {\displaystyle n+1} тачака уз помоћ Лангражових полинома потребно да се нађу нове вредности неке непознате функције или функције чије је израчунавање претешко (временски пренапорно или чак немогуће). 

  

Слика приказује четири тачке ((−9, 5), (−4, 2), (−1, −2), (7, 9)), и (кубни) интерполациони полином *L*(*x*), који је збир *скалираних* базних полинома y0*l*0(*x*), y1*l*1(*x*), y2*l*2(*x*) и y3*l*3(*x*). Интерполациони полином пролази кроз све четири контролне тачке, и сваки *скалирани* базни полином пролази кроз своју контролну тачку, и једнак је 0 тамо где *x* одговара осталим трима контролним тачкама.
Идеја иза поступка је врло слична другим методама (Њутновој методи, на пример): Полазећи од познатих тачака конструише се нова основа неког простора. Онда се дата функција (односно њене познате вредности за дате тачке) трансформише у тај нови простор. Мало неформалније речено, од ње се прави полином, а она служи пре свега као узор. Тиме се добија нова, приближна функција (полином) који може да се израчуна. 

Основа за Лангражов полином је:

{\displaystyle l\_{i}(x)=\prod \_{j=0,j\neq i}^{n}{\frac {x-x\_{j}}{x\_{i}-x\_{j}}}}
Приближна функција која апроксимира {\displaystyle f(x)} је {\displaystyle P(x)}; {\displaystyle x\_{i}} су тачке за које су познате вредности дате функције:

{\displaystyle P(x)=\sum \_{i=0}^{n}f(x\_{i})l\_{i}(x)}
Гледајући {\displaystyle l\_{i}(x)} за {\displaystyle i\in \{1,2,3,4,5\}}:

{\displaystyle l\_{0}(x)={x-x\_{1} \over x\_{0}-x\_{1}}\cdot {x-x\_{2} \over x\_{0}-x\_{2}}\cdot {x-x\_{3} \over x\_{0}-x\_{3}}\cdot {x-x\_{4} \over x\_{0}-x\_{4}}}
{\displaystyle l\_{1}(x)={x-x\_{0} \over x\_{1}-x\_{0}}\cdot {x-x\_{2} \over x\_{1}-x\_{2}}\cdot {x-x\_{3} \over x\_{1}-x\_{3}}\cdot {x-x\_{4} \over x\_{1}-x\_{4}}}
{\displaystyle l\_{2}(x)={x-x\_{0} \over x\_{2}-x\_{0}}\cdot {x-x\_{1} \over x\_{2}-x\_{1}}\cdot {x-x\_{3} \over x\_{2}-x\_{3}}\cdot {x-x\_{4} \over x\_{2}-x\_{4}}}
{\displaystyle l\_{3}(x)={x-x\_{0} \over x\_{3}-x\_{0}}\cdot {x-x\_{1} \over x\_{3}-x\_{1}}\cdot {x-x\_{2} \over x\_{3}-x\_{2}}\cdot {x-x\_{4} \over x\_{3}-x\_{4}}}
{\displaystyle l\_{4}(x)={x-x\_{0} \over x\_{4}-x\_{0}}\cdot {x-x\_{1} \over x\_{4}-x\_{1}}\cdot {x-x\_{2} \over x\_{4}-x\_{2}}\cdot {x-x\_{3} \over x\_{4}-x\_{3}}}
постаје јасније зашто су такви полиноми баш изабрани. На свим местима {\displaystyle x\_{j\neq i}} полином има нулто место, а код {\displaystyle x\_{i}} има вредност 1. Тако је осигурано да ће наведени полином да прође тачно кроз дате тачке односно да ће за све {\displaystyle P(x\_{i})} да важи {\displaystyle P(x\_{i})=f(x\_{i})}.

Пример
------

Позната је вредност полинома у 3 различите тачке :

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| X | 1 | 2 | 3 |
| Y | 3 | -1 | 1 |

  

Екстраполацијом се добија полином : 

  

{\displaystyle P(x)=3\cdot {x-2 \over 1-2}\cdot {x-3 \over 1-3}+(-1)\cdot {x-1 \over 2-1}\cdot {x-3 \over 2-3}+1\cdot {x-1 \over 3-1}\cdot {x-2 \over 3-2}}