recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Veleševec** je naseljeno mjesto u Republici Hrvatskoj u Zagrebačkoj županiji.

Zemljopis
---------

Administrativno je u sastavu općine Orle. Naselje se proteže na površini od 14,03 km².

Stanovništvo
------------

Prema zadnjem popisu stanovništva iz 2011. godine u Veleševcu živi 430 stanovnika i to u 170 kućanstava. Gustoća naseljenosti iznosi 31 st./km².

Spomenici i znamenitosti
------------------------

Župna crkva svetog Petra u Veleševcu jedan je od najreprezentativnijih i najzanimljivijih primjera Gesamtkunstwerka u hrvatskoj neogotici 19. stoljeća. Izgrađena je između 1869. i 1871. godine prema modificiranim projektima češkog arhitekta Carla Rziwnatza (Karela Řivnáča). Tijekom prve polovine 1870-ih crkva je dobila najveći dio unutrašnje opreme: tri oltara (od kojih je glavni jedan od najreprezentativnijih primjera kasnog romantizma u arhitekturi oltara Hrvatske), orgulje izrađene 1874. kod zagrebačke tvrtke Heferer, klupe, propovjedaonicu, krstionicu, ispovjedaonice. Uređenje crkve bit će završeno 1885. oslikavanjem koje je povjereno zagrebačkom slikaru i arhitektu Augustu Posiloviću koji je nastojao stvoriti specifičan spoj narodnog i gotičkog stila. Figuralni dio oslika izrađen je kasnije, vjerojatno u prvom desetljeću 20. stoljeća sudeći po specifičnim elementima secesijske stilizacije. 

  

***Kretanje broja stanovnika 1857.-2001.***

Izvori
------

1. ↑  Naselja i stanovništvo Republike Hrvatske 1857.-2001. www.dzs.hr

* Župna crkva svetog Petra u Veleševcu – Gesamtkunstwerk rane neogotike u hrvatskoj arhitekturi // Radovi Instituta za povijest umjetnosti. Vol. 33, Zagreb, 2009. str. 191 - 206.

  


*Ovaj nedovršeni članak o **naselju** u Hrvatskoj:* **Veleševec** *treba dopuniti.   
Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.*


| * p
* r
* u
Naselja u sastavu Općine Orle |
| --- |
| Bukevje • Čret Posavski • Drnek • Obed • Orle • Ruča • Stružec Posavski • Suša • Veleševec • Vrbovo Posavsko |
**Wace** ( ?, oko 1100.- Jersey (Kanalski otoci), umro nakon 1174.) bio je Anglo-normanski pjesnik poznat kao autor dviju kronika u stihovima; *Roman de Brut* (1155.) i *Roman de Rou* (1160.–74.), koje je tako nazvao po legendarnim osnivačima i liderima Brita i Normana .

Biografija
----------

*Roman de Rou* je naručio engleski kralj Henry II, koji je negdje još prije 1169. osigurao smještaj Waceu u samostanu Bayeux na sjeverozapadu Francuske. To djelo je možda bilo posvećeno Henryjevoj kraljici, Eleanori od Akvitanije. 
Napisano stihovima simetričnog osmerca, djelo je romantična parafraza poznate pseudohistorije Geoffreya od Monmoutha - *Historia Regum Britanniae*. *Roman de Rou* kronološkim redom prati historiju Britanije od njenog legendarnog osnivača Bruta Trojanskog, Enejinog pra-praunuka.

Wace je dodao puno mitoloških dodataka, uključujući priču o Vitezovima Okruglog stola, što je doprinijelo povećanju popularnosti legende o Kralju Arthuru. Wace je u stihovima po tadašnjoj španjolskoj modi - aleksandrinama, ispričao historijat normanskih kneževa od doba Vikinga Rolla (nakon 911.) do vremena Roberta II od Normandije (1106). Njegov rad na djelu prekinuo je Henry II1174. povjerivši njegov završetak nekom Beneeitu, koji je cijelo vrijeme pisao rivalsku verziju, pa je Wacev rad ostao nedovršen.

Njegovo prvo djelo *Roman de Brut*, svojim je stilom utjecalo na kasnije stvaraoce poema, naročito na Anglo-normanskog autora *Priče o Tristanu*, Thomasa od Britanije, i još više na engleskog pjesnika Layamona i njegovu poemu *Brut*, nastalu oko 1200.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5   „*Wace*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 18. 12. 2017.

Vanjske veze
------------

***Wace*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Wace* na portalu Encyclopædia Britannica (`en`)
Mladen Đurđević
**Mladen Đurđević** (Branjin Vrh /Šećerana (Baranja)/, 5. I. 1944. – Osijek, 30. X. 2004) bio je križaljkaš, jedan od najistaknutijih u hrvatskoj i srpskoj enigmatici.

Životopis
---------

Osnovnu školu pohađao je u Šumarini (1. r.), Šećerani (2-4. r.) i Belom Manastiru (5-8. r.), a srednju ekonomsku školu završio je u Osijeku. Radni vijek proveo je kao knjigovođa na "Belju", komercijalist u darđanskoj "Agrogradnji" i najvećim dijelom kao bankarski službenik (voditelj ispostave Privredne banke u Dardi). Živio je u Dardi, gdje je i sahranjen nakon smrti.

Bio je dugogodišnji sportski aktivist i neprofesionalni fotograf (fotografije je objavljivao u brojnim listovima i časopisima).

Enigmatika
----------

Prvu križaljku objavio je 1. XI. 1960. u osječkom *Rebusu*. Objavio je na hiljade križaljki (prestao ih je brojiti nakon 5000) u mnogim jugoslovenskim, hrvatskim i srpskim enigmatskim listovima (izdanja *Čvora*, *Džepna križaljka*, *Enigma*, izdanja *Feniksa*, *Huper*, *Križaljke ZG-revije*, *Kviz*, *Kvizorama*, *Mala ukrštenica*, *Marbo-megaukrštenica*, *Razonoda miliona*, *Rebus*, *Sfinga*, *Slova do krova*, ...), kao i u više neenigmatskih listova (*Belje*, *Baranjske novine*, *Dosje XX stoljeća*, *Glas Slavonije*, *Politika*, *Politika ekspres* i dr.).

Za svoj enigmatski rad dobio je više priznanja (npr. *Kvizovu* *Godišnju enigmatsku nagradu "Boris Janković"*, 1989), uvršten je u Horvatov *Leksikon zagonetača Jugoslavije* (1979), u knjigu Ivice Mlađenovića *Istaknuti enigmati Jugoslavije* (1989) i u *Leksikon srpskih enigmata* (2007).

Enigmatski opus gotovo isključivo čine mu križaljke, dok je ostale enigmatske vrste (kvadrate 7x7 i 8x8, štitove, anagrame i rebuse) sastavlja povremeno. Objavljivao je pod brojnim pseudonimima: *Aristid, Cooper, Dardan, Daros, Jordan, M. Baranjac, Trane, Vanja* i dr.
**Zelena linija** je bila prvi jači i utvrđeniji nemački položaj koji se protezao linijom Jarak - potok Kudoš - Ruma - potok Jelenče - Irig - Vrdnik, pri čemu je težište nemačke odbrane bilo na odseku Jarak - Ruma, s glavnim čvorom otpora i uporištem u Rumi.

Sa istoka na zapad Nemci su izgradili sedam utvrđenih linija odbrane:

* Braon,
* **Zelena (istočna)**
* Žuta,
* Crna,
* Crvena,
* Nibelunška i ponovo
* Zelena linija (zapadna)

Nibelunška linija bila je glavna i najbolje utvrđena.

Jedinice NOVJ izbile su frontalno na **Zelenu liniju** 25. oktobra. Istog dana u 12 časova počeo je napad na uporišta koja su okruživala Rumu, glavni utvrđeni čvor na Zelenoj liniji. Napad su izvodile jedinice 11. i 16. divizije, podržane sa dva artiljerijska diviziona Crvene armije.

Treća vojvođanska brigada 36. divizije, ojačana jednim bataljonom Crvenoarmejaca, napala je istog dana u 18 časova Irig, i do 23 časa uspela da ovlada mestom, čime je nemačka odbrana Zelenoj liniji narušena na severnom krilu.

26 oktobra u 14 časova, nakon što je savladala prilazne prepreke, 16. divizija je počela napad na sam grad Rumu. Napadu je prethodila snažna artiljerijska vatra iz topova i "kaćuša".
Dok su još trajale borbe za Rumu, 11. divizija zauzela je selo Jarak i prodirala ka selu Vognju i Sremskoj Mitrovici. Time su nemački položaji na Zelenoj liniji narušeni i na južnom krilu.

Napad 16. divizije na Rumu je u početku napredovao vrlo sporo, jer je zemljište bilo potpuno ravno i otkriveno. Tek kad je pao mrak, tempo napada se pojačao, ali su Nemci ipak uspeli da zaustave tri uzastopna juriša 16. divizije. Tek je četvrti juriš, oko 3 časa, uspeo. Pošto je 16. divizija ovladala rovovima na periferiji grada, nemačke snage odstupile su na zapad. U 5 časova 27. oktobra Ruma je bila potpuno oslobođena. S obzirom da su bile ugrožene sa fronta, kao i sa levog i desnog boka, nemačke snage (divizija Bether) su se ubrzano povukle na sledeću, Žutu liniju, u visini Sremske Mitorvice.

Literatura
----------

* Ljubivoje Pajović, Dušan Uzelac, Milovan Dželebdžić: SREMSKI FRONT 1944-1945, BIGZ, Beograd 1979.
* Milorad Gončin: U ROVOVIMA SREMA, NIRO Eksport-pres, Beograd
* Vojni istorijski institut: ZAVRŠNE OPERACIJE ZA OSLOBOĐENJE JUGOSLAVIJE 1944-45, Vojnoistorijski institut, Beograd 1957.
* Oslobodilački rat naroda Jugoslavije, 2, prepravljeno i dopunjeno izdanje, knjiga 2, Vojnoistorijski institut, Beograd 1963.
* Milutin Morača: PETA KRAJIŠKA DIVIZIJA, Vojnoizdavački zavod, Beograd 1985.
* Dušan D. Samardžija: JEDANAESTA KRAJIŠKA NOU DIVIZIJA, Vojnoizdavački i novinski centar, Beograd 1987.
* Periša Grujić: ŠESNAESTA VOJVOĐANSKA DIVIZIJA NOVJ - Beograd, Vojno delo, 1959.
* Radovan Panić: TREĆA VOJVOÐANSKA NOU BRIGADA, Vojnoizdavački zavod, Beograd 1980.
* Zbornik dokumenata i podataka NOR-a. (Vojnoistorijski institu Beograd 1947-1987)
	+ tom I - borbe u Srbiji:
		- KNJIGA 14 - 15-31. oktobar 1944.
	+ tom XII - dokumenti jedinica i ustanova nemačkog Rajha:
		- KNJIGA 4 - 1944. I 1945. GODINA

Izvori
------

1. ↑  Periša Grujić: ŠESNAESTA VOJVOĐANSKA DIVIZIJA NOVJ
**Aniakchak** (engleski: *Aniakchak National Monument and Preserve*) je nacionalni spomenik i rezervat prirode na jugozapadu Aljaske u Sjedinjenim Američkim Državama.

Geografija
----------

Aniakchak je prostor surove divljine, koji leži u sredini poluotoka Aljaske, udaljen oko 720 km jugozapadno od Anchoragea. Sam nacionalni spomenik ima površinu od 554 km², a rezervat prirode dodatnih 1878 km².

Historija
---------

Aniakchak je proglašen nacionalnim spomenikom 1978. godine, nakon čega su mu promjenjene granice 1980. i tad je proglašen rezervatom prirode.

Karakteristike
--------------

Aniakchak je velika suha kaldera u centralnom dijelu Aleutskog masiva, vulkana koji je posljednju erupciju imao 1931. godine.

Jezero Surprise
Njegov krater prosječnog promjera 10 km pun potoka i stožaca ugasle lave. U podnožju vulkana leži jezero Surprise na nadmorskoj visini od 450 m. Do parka je moguće doći jedino hidroavionima ili splavima niz rijeku Aniakchak.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Aniakchak National Monument and Preserve*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 20. 10. 2013.

Vanjske veze
------------

***Nacionalni spomenik i rezervat Aniakchak*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene starnice parka ()
* *Aniakchak National Park and Preserve* na portalu Encyclopædia Britannica ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 157156792
* LCCN: n84137944
* GND: 7641668-9

 |
**Vazal priseže na odanost svom gospodaru**
**Vazal** ili *lenski gospodar* bio je srednjovjekovni plemić i feudalac koji se nalazio u dvostrano obvezujućem odnosu sa svojim nadređenim lenskim gospodarem i feudalcem. Taj dvostrano obvezujući odnos nazivao se vazalsko-seniorski odnos. Riječ **vazal** potječe od keltske riječi *gwas* koja je označavala mladog muškog roba i od njene latinske izvedenice *vassus*.

Pojam i sadržaj
---------------

Vazalsko-seniorski odnos bio je doživotni odnos vjernosti dvoje slobodnih ljudi, nadređenog i podređenog, u kojem je svaka strana preuzimala određene obveze. 

*Senior* ili nadređeni lenski gospodar obvezivao se svom vazalu pružati zaštitu što je podrazumijevalo fizičku zaštitu od napada sa strane, zaštitu na sudu, davanje zemljišnog posjeda (feuda), a često i hrane, odjeće ili stana. 
Vazal je bio u obvezi biti podređen i poslušan gospodaru, te za njega vršiti razne službe kao što je na primjer vojna služba u slučaju da je gospodar u ratu. Vazal je također mogao biti u vazalsko-seniorskom odnosu prema nižem feudalcu, ovaj puta u svojstvu gospodara. Sve te obveze bile su utvrđene vazalskim ugovorom a odnos je nastajao vazalskom prisegom koja je uključivala i religiozne sadržaje.

Vrhovni gospodar i senior na određenom području bio je monarh koji je bio vrhovni feudalac i koji je svojim vazalima dodjeljivao najveće zemljišne posjede u zamjenu za vjernost kruni. Najmanje zemljišne posjede imali su najniži vazali u hijerarhiji, sitni plemići koji su ponekad na sitnom zemljoposjedu imali samo nekoliko kmetova, a bilo je i mnogo vazala, takozvanih vitezova – ratnika bezemljaša, koji su bili na dnu plemićke i vazalske hijerahije.

Korijeni i razvoj vazalstva
---------------------------

Razvoj vazalskog odnosa počinje u ranom srednjem vijeku a korijeni mu se nalaze u germanskim plemenskim društvima koja je opisao Tacit u svom djelu „*Germania*". Osnovna jedinica tog društva je bilo pleme na čijem čelu je bio poglavica, a ratnici tog plemena imali su zadaću biti lojalni svom poglavici. 

Sustavno se počinje razvijati u 7. stoljeću kada se slobodni ljudi (budući vazali) počinju grupirati oko plemenskog vođe (koji su bili začetak novih srednjovjekovnih monarha) očekujući distribuciju plijena koji je nastao pljačkom i ratovanjem, a sve kako bi se mogli hraniti, odijevati i naoružavati za nove pljačkaške akcije. Svi ti vazali bili su poglavičini zakleti tjelohranitelji čiji je status ovisio o statusu poglavice. 

Karlo Veliki je vazalstvo i lojalnost počeo nagrađivati zemljoposjedima, a samo vazalstvo se različito razvijalo u pojedinim dijelovima sredjovjekovne Europe. 

Razvojem novčarstva, trgovine i gradova, te zamiranjem srednjovjekovnog načina života i gospodarstva, ukidanjem kmetstva i feudalizma te ovisnosti društva o zemljoradnji, vazalstvo postepeno počinje nestajati. Kao anakronizam vazalstvo se u ponekim dijelovima Europe zadržalo i do 18. stoljeća.
*Vidi takođe: NSK (razvrstavanje)*
Logotip pokreta NSK
***Neue Slowenische Kunst*** (*NSK*) je neformalna organizacija i estetski pokret stvoren od strane slovenske muzičke grupe Laibach, slikarske grupe Irwin i kazališne grupe Scipian Našice Sisters. Danas NSK čine još i Noordnung, Studio novog kolektivizma, Odjel čiste i primijenjene filozofije i mnoge druge podgrupe ovisno o potrebama NSK. Kao kultumi fenomen, NSK je uvelike obilježio '80. i '90. u Jugoslaviji.

Djela
-----

Pokret NSK predstavljao je niz umjetničkih djela nadahnutim estetikom totalitarnih režima te ekstremističkih i nacionalističkih pokreta. Umjetnost NSK je iskorištavala oblike i aspekte totalitarnog kiča, koristeći pritom stil očevidno obilježenim dadaističkim sugestijama, u kojem se nizaju i međusobno suprotstavljaju suprotni političko-ideološki simboli. Primjer tome je plakat NSK-a iz 1987. koji je napravio skandal kada je pobijedio na natječaju za proslavu Dana mladosti (i Titovog rođendana, 7. maja): slika je nastala prema plakatu iz 30-ih koji je izradio umjetnik Richard Klein (1890-1967), a u njemu su jednostavno zamijenjeni nacistički simboli (zastava, orao) simbolima socijalizma.

Filmografija
------------

* *Sarajevo: State in Time* (2019), režija Benjamin Jung i Théo Meurisse.

Galerija
--------

* 
* 
*

Povezano
--------

* Umjetnička avangarda

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 137111325
* LCCN: no92031347
* ISNI: 0000 0001 2165 8977
* GND: 5080028-0
* SUDOC: 033990735
* BNF: cb124791481 (podaci)
* CONOR.SI: 137165667

 |
**Operacija Munja** (njem. *Blitz*) je bila vojna operacija Vermahta protiv partizana u Slavoniji. Vođena je u dve etape, od 26. juna do 5. jula 1944. godine.

Operaciju »Blitz« (»Munja«) izvodila je 1. kozačka divizija sa 3. i 5. konjičkim pukom 2. kozačke (kavkaske) brigade, u dve etape: »Blic I« i »Blic II«. U prvoj etapi cilj je bio da se razbiju partizanske jedinice (12. divizija NOVJ) u širem rejonu Đakova. Operacija je počela 26. a završila se 29. juna. Potom je izvršeno pregrupisavanje snaga radi nastavka operacije na prostoru Našice — Pleternica (druga etapa), od 2. do 5. jula 1944, kada je operacija »Blic II« okončana radi učešća jedinica 1. kozačke divizije u operaciji »Dinkirhen II«.

Pozadina
--------

Poslije borbi za uporišta u s. Bizovcu, Podgoraču i Krndiji, jedinice 12. slavonske divizije 28. juna 1944. zaposjele su položaje južno od Našica: 18. brigada na liniji Gradac — Tromeđa (k. 263), a jedinice Osječke brigade na liniji Drmovac (sjeveroistočno od s. Paučja) — Mandićevac.

Tok operacije
-------------

28. juna dijelovi 1. kozačke divizije nastupali iz s. Vlatkovca i s. Rozmajerovca u pravcu Tromeđe, a njemačke policijske snage iz Našica (jačine oko 250 vojnika) takođe u pravcu Tromeđe. Jedinice 18. slavonske brigade sačekale su neprijateljeve snage u 07.30 časova, a jedinice Osječke brigade u 11.00 časova. Poslije dvočasovne borbe jedinice 18. brigade, koje su bile na lijevom krilu povukle su se preko s. Borovika u Vuka šumu (k. 236 i k. 260). Bataljon Osječke brigade, koji se nalazio u s. Mandićevac, štitio je povlačenje 18. brigade, a poslije toga i on se povukao u istom pravcu. Kada su probile položaje 18. i Osječke brigade, njemačke snage su produžile nadiranje prema s. Boroviku i s. Drenjskom Slatniku.

30. juna 1944. brigada se nalazila u rejonu s. Levanjska Varoš, Slobodna Vlast, Musić. Tada je jedan vod 1. čete njemačkog 804. bataljona, ojačan sa dva tenka, nastupao od s. Majara prema s. Levanjskoj Varoši, gdje se na položaju nalazio 3. bataljon brigade. Njemačke snage imale su zadatak da upadnu u s. Đakovačku Breznicu i popale pozadinske dijelove 6. korpusa, koji su se tamo nalazili. Čete 3. bataljona su prihvatile borbu istoga dana u 07.30 časova, na istočnoj ivici s. Levanjske Varoši. Borba je bila teška, ali su jedinice 3. bataljona uspjele da oštete jedan neprijateljev tenk, a drugom je onemogućen prolaz.

Okupator je bio prisiljen na odstupanje. U toj situaciji Jurišna četa 18. brigade upućena je da presiječe odstupnicu i da ga dijelom snaga napadne u bok. U borbi neprijatelj je imao 12 mrtvih i 14 ranjenih. Zaplijenjena su 3 puškomitraljeza, 7 pušaka, 2 automata i zarobljena 2 neprijateljeva vojnika. Jedinice 18. brigade imale su 1 ranjenog i 5 mrtvih boraca.

Izvori
------

1. ↑
2. 1 2 3  Rade Roksandić, Zdravko B. Cvetković: 18. SLAVONSKA BRIGADA

Vidi još
--------

* Spisak antipartizanskih operacija u NDH
* Spisak osovinskih operacija u Jugoslaviji

Literatura
----------

* Rade Roksandić, Zdravko B. Cvetković: 18. SLAVONSKA BRIGADA, Vojnoizdavački zavod, Beograd 1974.

Vanjske veze
------------

* Operation "Blitz"
* Operation "Blitz"
**Ћорава кутија** је гласачкa кутијa коришћена на територији ФНРЈ, а затим и СФРЈ од почев 1944. године на изборима које је у то време организовала власт. 

Постојала је у Србији до средине педесетих година. 

Гласање се тада није обављало уз помоћ гласачких листића, јер је неписменост била на високом нивоу.

Гласање се обављало уз помоћ гумене куглице са државним грбом. Величина куглице је била око 1 cm у пречнику.

На столу, на гласачком месту постојао је већи број гласачких кутија које су биле доста дубоке тако да се кроз округли отвор на врху могла рука завући у кутију до изнад лакта, а да се не додирне дно кутије. Сваки кандидат или партија које је учествовала на изборима је имала „своју" видно обележену кутију. 

„Ћорава кутија" је била за уздржане гласаче.

Гласање се обављало тако да би гласач после идентификације, као и данас, добио гумену куглицу. Потом би пред члановима изборне комисије гласач у сваку кутију завлачио руку, при томе држећи све време стиснуту песницу у којој се на почетку гласања налазила куглица. На крају после задње кутије гласач је показивао отворену шаку изборној комисији као доказ да је куглицу спустио у једну од кутија, тј. да је гласао.

Гласачке куглице су биле од гуме да се не би чуо звук приликом спуштања у једну од кутија.

Кутије су имале такво дно да гласачи нису могли да варају тј. да заграбе куглице и пребаце их у другу кутију.

За то су се најчешће побринули представници изборних комисија, углавном чланови КПЈ.

Бројање гласова се сводило на бројање куглица.
**Nijkerkernauw** je slatkovodno umjetno jezero u sredini Nizozemske na granici provincija
Utrecht i Gelderland.

Karakteristike
--------------

Karta Zuiderzeea
Jezero ima površinu od 2 km² i duboko je 2,60 metra.

To duguljasto jezero prostire se između Jezera Eemmeer i Jezera Nuldernauw.

Nijkerkernauw je nastao 1967. za melioracije južnog Flevolanda.
Zajedno sa povezanim jezerima; Gooimeer, Eemmeer, Nuldernauw, Veluwemeer, Wolderwijd, Drontermeer, Vossemeer i Ketelmeer, formira pojas *Graničnih jezera* (Randmeren), koja trebaju osigurati da se tlo ne osuši i slegne.

Jezero je dio rekreacijskog pojasa *Granična jezera*.

Nijkerkernauw je zajedno sa 14 drugih jezera uvršten 2000. u Ramsarsku konvenciju, kao stanište ugroženih vrsta bilja,

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Nijkerkernauw*" (nizozemski). Rijks waterstaatn. Pristupljeno 11.11.2022.
2. ↑  „*The Netherlands designates still another eleven new Ramsar sites*" (engleski). Ramsar Convention Secretariat. Pristupljeno 11.11.2022.

Vanjske veze
------------

***Nijkerkernauw*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Nijkerkernauw* ()
**Ekspedicija iz Srbije na Mount Everest 2007** organizovana je u periodu od 30. marta do 29. maja 2007. god. Ekspediciju je predvodio Dragan Jaćimović koji je poznat po svom jasnom stavu

*Obećajem da ću članove ekspedicije vratiti žive i zdrave kući, a da ću ih na vrh dovesti ako to priroda dozvoli.*
Ekspediciju su sačinjavali alpinisti: Basar Čarovac, Dragan Petrić, Ilija Andrejić, Petar Pećanac, Miloš Ivačković, Gligor Delev (Sjeverna Makedonija), Simo Dragićević, Marko Nikolić i Dragana Rajblović. U Nepalu su im se pridružili Šerpasi Nima, Lakhpa i Sonama.

Uspon je izveden sa sjeverne strane, preko SI grebena. Sam završni uspon je trajao četiri dana. Posle 50 dana velikih napora pod Mount Everestom, posljednjeg četvrtog dana na vrh na vrh su krenuli u 2,52 časova 20.og maja. Dan ranije odustali su Simo Dragićević i Marko Nikolić. Nalazili su se na visini 8.530 – metara i od vrha ih je dijelilo 318 metara. Temperatura je bila minus 41 stepen, a teren strma stijena s pukotinama punim leda. U takvim uslovima za prelazak tih 318 metara članovima ekspedicije trebalo je šest sati. Oko 8.45 do vrha su stigli Čarovac, Petrić, Andrejević i Pećanac, a njima su se poslije sat i po pridružili i Rajblović, Ivačković i Delev. Zadržali su se sat i po, iako se, preporučuje maksimalno zadržavanje do 15 minuta. Sačekali su još jednu, drugu grupu alpinista. Pećanac je ujedno snimao kamerom i fotoparatom prelijepe himalajske pejsaže. 

Predugi boravak na vrhu imao je za posljedicu ostanak bez kisika po povratku, na 8.300 metara. Alpinisti su po ulasku u šatore, zbog nagle promjene temperature, dehidracije i umora, istog trenutka zaspali. Pribranošću i pravovremenim reagovanjem pojedinih članova opasnost je izbjegnuta, pa su alpinisti nastavili da se spuštaju niz obronke Himalaja. Spustili su se u kamp C2 (7800m), gde su imali dovoljno kiseoničkih boca, hrane i EPI gasa za kuvanje obroka.

Dragana Rajblović je prva žena iz Srbije i Balkana) koja se popela na krov svijeta. O ekspediciji napisala je knigu pod naslovom "Moj Everest – san i java". Fotografije za knjigu uradio je Pećanac. Za razliku od ostalih članova ekspedicije, on je imao dovoljno kvalitetan aparat, dok su ostali digitalni aparati otkazivali zbog hladnoće, jer su se uslijed ekstremnih temperatura baterije brzo trošile.

Ekspedicija je koštala oko 23.000 dolara po jednom alpinisti, a samo dozvola za uspon na Everest koštala je sedam hiljada dolara. Deset godina kasnije je mnogo skuplje. Uspon na Mount Everest postao je biznis i komercijala, i otišao u krajnosti.
Športski nogometni klub **"Baranja-Belje"** Beli Manastir (skraćeno ime: ŠNK "Baranja-Belje") nogometni je klub iz Belog Manastira; takmiči se u Prvoj županijskoj nogometnoj ligi (ŽNL) osječko-baranjskoj.

Nastanak
--------

Osnovali su ga baranjski prognanici 25. II. 1992. u Osijeku pod imenom **Hrvatski nogometni klub (HNK) "Baranja"**. Kasnije je ime promijenjeno u HNK "Baranja 92". Prvi predsjednik bio je **Marko Kvesić**, dopredsjednik Zlatko Pauković, sportski direktor Branimir Leko, tajnik Ivan Horvat, trener Đula Špigl, a pomoćni trener Drago Mustač. Za klub su nastupali igrači iz skoro svih baranjskih klubova. Utakmice su igrane na stadionima i igralištima osječkih klubova NK "Osijek", NK "Grafičar Vodovod", NK "Metalac", NK "Olimpija", NK LIO te u Antunovcu i Višnjevcu.

Juniori ŠNK "Baranja-Belje"
Kadeti ŠNK "Baranja-Belje"
Klub je počeo igrati u trećem rangu - 3. hrvatskoj nogometnoj ligi (HNL) "Istok" 1992/93. U tom rangu igrao je i 1993/94, 1994/95. i 1995/96, a onda je ušao u IV. rang - Drugu hrvatsku nogometnu ligu (HNL) "Sjever-Istok" (?!?). Tu je igrao i sljedeće sezone.

Uspjesi
-------

Do 1998. godine klub je djelovao u progonstvu i u tom razdoblju postigao nekoliko velikih uspjeha. U sezoni 1995/96. (ili 1996/97, izvori se ne slažu) pod vodstvom trenera Drage Mustača postao je pobjednik Kupa Osječko-baranjske županije i time, četvrti put uzastopce (ili treći put, izvori se ne slažu), igrao u završnici na državnoj razini, među 32 najbolja hrvatska kluba. Te je godine osvojio i naslov prvaka Međužupanijske lige "istok" i postao član Druge hrvatske lige "istok".

Promjena imena
--------------

Povratkom u Baranju 1998. godine promijenio je ime u **Športski nogometni klub (ŠNK) "Baranja-Belje"**, sa sjedištem u Belom Manastiru.

Odnos prema NK "Šparti"
-----------------------

Klub se ne smatra sljednikom legendarne belomanastirske NK "Šparte" pa mu ne treba pridijevati "Špartine" uspjehe i njezine istaknute igrače.

Izvori
------

* Dragutin Kerže, Alan Kerže: "Kuća osječko-baranjskog nogometa (1924.-2004.)", Osijek, 2005. (str. 208-211)
* Borivoj Novaković: "50 godina nogometa u Baranji (1947/48-1996/97)", Beli Manastir, 2005. (str. 207)
**В в** (искошено: *В в*) је ћириличко слово, еквивалент латиничном слову V и грчком слову бета (Β β).

Историја
--------

Слово В и слово Б су оба настала од грчког слова бете (Β β), које је представљало /v/ у грчком језику.

У старословенској азбуци назив слова је вѣдѣ, што значи знати.

У ћириличком бројевном систему, слово В има вредност броја 2.

Употреба
--------

  

Најчешће представља звучни уснено-зубни фрикатив, али:

У руском и бугарском, на крају речи или пред безвучни сугласник, оно предаставља безвучно /f/, а пре самогалсника који врши палатализацију представља /vʲ/.

У књижевном украјинском, слово В се изговара као /w/ кад је последњи сугласник у речи.

Неки Украјинци, такође, користе такав изговор свуда, сем кад је слово В после сугласника. У источној Украјини, слово В може представљати безвучно /f/, али ово се сматра русизмом. Нпр. књижевни изговор речи »сказав« (*бива речено*) је /skazaw/, али у Источној Украјини, та реч би се највероватније изговорила као /skazaf/

У белоруском, слово В увек представља звук /v/. На крају речи и пред сугласником, оно прелази у кратко у (Ў ў), белоруско слово које представља глас /w/. Нпр. белоруска реч за »језик« је мова, али њен придевски облик је моўны, а генитивски облик (који се гради уклањањем слова ⟨а⟩) је моў.

У српском, слово В представља гласове /ʋ/ или /v/, у зависности од говорника. 

У македонском, слово је коришћено за /ʋ/, али ако је на крају речи, оно прелази у /f/. Нпр. реч бев (»бех«) се изговара као /bɛf/.

У монголском, слово В је коришћено за /w/.

Сродна слова
------------

* Β β : Grčko slovo Beta
* B b : Б, slovo ćirilice
* B b : B, slovo latinice
* V v : V, slovo latinice
* W w : W, slovo latinice
**Novarupta** ponekad zvana i *Katmai-Novarupta* je vulkanska kaldera visoka 841 metara u nacionalnom parku - Katmai na jugozapadu Aljaske.

Njezina silovita erupcija, koja je počela 6. juna 1912. trajala je 60 sati i danas se smatra za najveću vulkansku erupciju u 20. vijeku. Novarupta je latinska riječ koja znači *novi lom*.

Historija nastanka
------------------

Za vrijeme erupcije Novarupta je izbacila oko 28 km² tefre (čestice pepela koje su kasnije pale) nekih 32 km u stratosferu. Pepeo je padao u nanosima do 30 cm, u radijusu od gotovo 7 800 km² i pretvorio je obližnu veliku zelenu dolinu u pustoš koja je danas poznata kao **Dolina deset hiljada dimova**. Unutar tog područja, potoci lave ispunili su dolinu *Knife Creek* (koja ima oblik slova V) nanosom stijena i pepela visokim 200 metara. Pepelom je zatrpan i grad Kodiak, udaljen oko 160 km od kratera. Silovita eksplozija čula se na udaljenost od čak 1200 km, sve do Juneaua, do kojeg je zvučni val dospio nakon sat vremena.

Karta Poluotoka Aljaska sa njegovim vulkanima
Ta erupcija je gotovo potpuno raznijela planine Broken i Baked, a tone lave koje su se izljevale iz novog kratera formirale su 800 - metara duboku Novaruptinu kalderu i nešto manju na vulkanu Katmai udaljenom 10 km, koji je imao također erupciju.

U svega par dana nakon eksplozije, oblak pepela prekrio je zapad Kanade i nekoliko američkih saveznih država, on se do 17. juna spustio do Alžira. Javnost tadašnjeg svijeta mislila je da je taj oblak pepela, prašine i sumpornih para posljedica neke katastrofe koja je pogodila Kinu, jer je slijedeće godina suša pogodila Indiju - jer nije bilo uobičajenih ljetnih monsuna.

Iako nitko od ljudi nije poginuo od posljedica erupcije, stradalo je mnogo biljnog i životinjskog svijeta po južnoj Aljasci - gušeći se pod pepelom. Nastradali su čak i lososi, pa ih gotovo nije bilo sve do 1919. pa je i zamro ribolov na njih. Nakon erupcije je nekoliko prvih bijelačkih naselja u okolici potpuno uništeno, pa su ih njihovi stanovnici zauvjek napustili. Kako u svakoj nesreći ima i nečeg dobrog, - tako je Novarupta potpuno istrijebila komarce iz te regije, ali se pretpostavlja da je istovremeno na desetke hiljade ptica i sisavaca pomrlo od gladi i dišnih tegoba uzrokovanih pepelom i sumpornim parama.

Geografske karakteristike
-------------------------

*Novarupta* leži na sjeveru Poluotoka Aljaska, gotovo na njegovom samom početku u masivu Aleuti udaljena je oko 425 km jugozapadno od Anchoragea i svega 10 km od vulkana Katmai.

Izvori
------

1. 1 2  „*Mount Katmai*" (engleski). Encyclopædia Britannica.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*Novarupta*" (engleski). Encyclopædia Britannica.

Vanjske veze
------------

***Novarupta*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Novarupta* na portalu Encyclopædia Britannica ()
Koordinate: 20°16′23″S 30°56′04″E﻿ / ﻿20.273063°S 30.934344°E﻿ / -20.273063; 30.934344

Veliki Zimbabve
**Veliki Zimbabve** (*Great Zimbabwe*) je ime dano ruševinama drevnog grada na jugu Afike koje se nalaze u današnjem Zimbabveu. Nalazi se 27 km jugoistočno od Mašvinga.

Ime je izvedeno od šona riječi *dzimba dza mabwe* i znači "kuće od kamena". 

Počeo se graditi u 13. stoljeću, a već u sljedećem stoljeću postao je glavni grad carstva koje se protezalo od rijeke Zambezi do rijeke Limpopo, poznatog kao Carstvo Munhumutapa (područje današnjih država Zimbabvea i Mozambika). Bio je glavno trgovačko i vjersko središte. Sagrađen je od velikih granitnih blokova, a čitav grad je okružen visokim bedemom koji je štitio grad. Kuće u gradu su bile okrugle, a izrađene su od gline slične šljunku i pokrivene slamom. Većina stanovništva bavila se uzgojom stoke, ječma, sijerka i povrća. Pretpostavlja se da je grad na svom vrhuncu imao 10.000 stanovnika.

Stanovnici Velikog Zimbabvea štovali su duše preminulih predaka, i njima u čast su na obredima prinosili meso teladi u posudama koje su postavljali na posvećena mjesta na kompleksu brežuljka. Arheološki nalazi ukazuju da je Zimbabve također imao trgovačke veze s srednjovjekovnom Kinom i Arabijom. Radiokarbonsko datiranje najstarije artefakte smješta na početak 13. vijeka. Iz dandanas nepoznatih razloga je napušten 1450. godine.

Prvi Evropljani koji su vidjeli ruševine bili su portugalski istraživači na početku 16. vijeka. Nekoliko britanskih ekspedicija je poduzeto polovicom 19. vijeka kada se smatralo da su Zimbabve sagradili Feničani ili Arapi, odnosno da je predstavljao repliku dvorca Kraljice od Sabe. Prva organizirana iskopavnja su započela 1905. godine, nakon čega se uvriježio stav kako su Veliki Zimbabve sagradili lokalni Bantu narodi. Taj je stav službeno cenzuriran od rasističkih rodezijskih vlasti do 1980. godine.

Literatura
----------

* Ilustrirana obiteljska enciklopedija, Svezak 14 (T-Z), Dorling Kindersley, 2008.

Vanjske veze
------------

***Veliki Zimbabve*** na Wikimedijinoj ostavi

* Prezentacija na stranici UNESCO-a

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 316429346
* LCCN: sh85057020
* BNE: XX451715

 |
*Stercorarius skua*
**Veliki pomornik** (*Stercorarius skua*) je velika morska ptica iz porodice pomornika Stercorariidae.

Opis
----

Ovaj veliki pomornik je dug 50–58 cm sa rasponom krila od 125–140 cm. Odrasli su smećkastosivi, sa crnom kapom, a mladunci su smeđi bez pruga. Rep im je kratak i tup. Let im je direktan i snažan.

Podrijetlo
----------

Genetska istraživanja su pronašla iznenađujuće sličnosti između velikog pomornika i širorepog pomornika, unatoč razlikama u izgledu. Mnogi ornitolozi vjeruju da veliki pomornik potječe od hibrida između širorepg pomornika i jedne od vrsta pomornika sa južne hemisfere, ili da je širorepi pomornik evoluirao od hibrida velikog pomornika i neke od manjih arktičkih vrsta.

Razmnožavanje
-------------

Veliki pomornik se razmnožava na Islandu, u Norveškoj, na Farskim otocima i škotskim otocima, sa nekoliko njih u unutrašnjosti Škotske. Razmnožava se na kamenitim otocima i obično nese dva pjegava maslinastosmeđa jajeta u gnijezdo obloženo travom. Kao i drugi pomornici, letjet će oko glave čovjeka ili drugog uljeza koji prilazi gnijezdu. Iako ne može nanijeti ozbiljne povrede, takvo iskustvo sa pticom te veličine je užasavajuće. Selica je i zimuje na moru u Atlantskom oceanu i često dolazi do sjevernoameričkih vodenih tokova. Ponekada doluta do mediteranskih zemalja (na primjer Turske).

Ishrana
-------

Ova ptica jede uglavnom ribu, koju često krade od galebova, čigri pa čak i bluna. Također direktno napada i ubija druge morske ptice. Kao i kod većine drugih vrsta, cijele godine se ovako ponaša i pokazuje manju okretnost i veću snagu od manjih pomornika kada napada druge ptice. Uobičajena tehnika je da doleti do blune u letu i uhvati je, tako da ona padne u more, gdje je pomornik napada dok ona ne preda svoj ulov. Također jede iznutrice, jaja, bobice i strvine. Zbog svoje veličine, agresivnog ponašanja i samoobrane, veliki pomornik teško da se treba plašiti drugih grabežljivaca. Mladunci mogu postati plijen štakorima, mačkama ili arktičkim lisicama, a zdrave odrasle mogu ugroziti samo suri orao i orao štekavac.

Drugi projekti
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **veliki pomornik** |
|  | Wikivrste imaju podatke o: **velikom pomorniku** |

***Veliki pomornik*** na Wikimedijinoj ostavi
**Veliki gnjurac** (lat. *Podiceps major*) je najveća vrsta gnjuraca na svijetu. 

Obitava u u sjeverozapadnom Peruu, te od jugoistočnog Brazila do Patagonije i središnjeg Čilea. Populacija iz južnog Čilea, smatra se zasebnom podvrstom  *P. m. navasi*.

Veliki gnjurac raširenih krila
Obitava u plitkim i sporim rijekama (često okruženim šumom), kao i u estuarijskim močvarama. Izvan sezone parenja, većina ptica preselit će se u estuarije i zaljeve. Ne-rasplodne ptice mogu živjeti uz obale tokom cijele godine.

Po veličini više sliči na guske ili kormorane nego na tipične gnjurce. Dugi su 67 – 80 cm, a obično teže oko 1,6 kg, ali mogu biti i preko 2 kg. Imaju riđu boju vrata i prsa, crnkastu po leđima i bjelkasti trbuh. Glava je garavo-siva s crvenkasto smeđim očima. Zbog njegove veličine i jedinstvene obojenosti, lako ga je determinirati.

Hrani se uglavnom ribom. Također i s kukcima, rakovima i mekušcima. Ponekad jedu i mladunčad drugih ptica močvarica, osobito liska.

Vanjske veze
------------

Ostali projekti

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi nalazi se članak na temu: **Veliki gnjurac** |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **Veliki gnjurac** |
|  | Wikivrste imaju podatke o: **Veliki gnjurac** |
**Crkva svetog Antuna**, katolička crkva u baranjskom mjestu Suzi u izgradnji. Kamen temeljac postavljen je u jesen 2005. godine na inicijativu idejnog tvorca i glavnog sponzora, vlasnika tvrtke "Opeka" iz Osijeka, Josipa Šimića.

Crkva je veličine tristo četvornih metara, a do sredine 2007. godine završeni su grubi građevinski radovi na tri etaže s tornjem zvonika visokim gotovo 30 metara, prostorijom za vjeronauk i župnim uredom. Nakon postavljanja metalne kupole na toranj zvonika u maju 2007. godine, uz posvećenje i prisustvo brojnih mještana, u julu iste godine podignuta su i dva moćna zvona: veliko zvono promjera nešto većeg od metra (1.080 mm), teško 750 kg, tona fis-ges, i manje zvono promjera 905 mm, teško 500 kg, tona a. Predviđeno je da se radovi na crkvi završe do kraja 2007. godine, kad će biti i posvećenje.

U Suzi nema katoličke crkve još od vremena kad su u 14. stoljeću Turci u svojim osvajanjima porušili Crkvu sv. Martina.

Izvor
-----

* D. Kć.: *"Podignuta dva zvona na novu crkvu u Suzi"*, Glas Slavonije, 86, 27503, 18 - Osijek, 20. VII. 2007.
**Triazol** (*Htrz*) je izomerno hemijsko jedinjenje sa molekulskom formulom C2H3N3, koje sadrži petočlani prsten sa dva atoma ugljenika i tri atoma azota.

Dva izomera su:

* 1,2,3-Triazol
* 1,2,4-Triazol

Derivati
--------

Triazolni antifungalni lekovi su flukonazol, izavukonazol, itrakonazol, vorikonazol, pramikonazol, ravukonazol, i posakonazol.

Triazolni fungicidi za biljnu zaštitu su epoksikonazol, triadimenol, propikonazol, metkonazol, ciprokonazol, tebukonazol, fluzilazol i paklobutrazol.

Benzotriazol se koristi u izradi fotografija.

Poljoprivredni značaj
---------------------

Usled širenja otpornosti biljnih patogena na fungicide iz strobilurinske klase, kontrola gljiva kao što su *Septoria tritici* ili *Gibberella zeae* je u znatnoj meri zasnovana na primeni triazola.

Značaj u hemijkoj sintezi
-------------------------

Cikloadicija azidnih alkina je blaga i selektivna reakcija kojom se formiraju 1,2,3-triazoli. Reakcija nalazi široku primenu u bioortogonalnoj hemiji i u organskoj sintezi. Triazoli su relativno stabilne funkcionalne grupe, te triazolne veze imaju brojne primene (npr. kao zamena za fosfatnu osnovu DNK.)

Srodna heterociklična jedinjenja
--------------------------------

* Imidazol, analog sa dva nesusedna atoma azota
* Pirazol, analog sa dva susedna atoma azota
* Tetrazol, analog sa četiri atoma azota

Spoljašnje veze
---------------

* Synthesis of 1,2,3-triazoles (overview of recent methods)
**Nájera** je grad od 4,402 stanovnika na sjeverozapadu Španjolske u Autonomnoj pokrajini La Rioja.

Taj danas mali gradić nekoć je bio prijestolnica Kraljevine Navara i sjedište biskupije, danas je značajan jedino kao jedna od hodočasničih stanica na putu za Santiago de Compostelu.

Geografske karakteristike
-------------------------

Nájera leži u Iberijskom gorju u dolini rijeke Najerilla, udaljena tridesetak km jugozapadno od svog administrativnog centra Logroña.

Historija
---------

Dolina Najerille naseljena je još od prahistorije, kad su Rimljani zauzeli La Rioju zatekli su keltibersko naselje uklesano u stijeni. Rimljani su svoj grad *Tritium Magallum*, podigli 2 km dalje od današnjeg centra.

Kad su Mauri zauzeli La Rioju novoizraslo naselje su nazvali "Náxara" (grad između stijena), a rijeku *Náxarilla*. Za maurske vlasti sagrađen je zamak Mota na vrhu brda koje dominira dolinom rijeke Najerilla, on je kasnije postao strateška točka na granici između Kršćana i Muslimana.
Najera je početkom 10. vijeka postala mjesto stalnih borbi između Maura i Kršćana.

Pogled na nekadašnji benediktinski samostan
Kralj Pamplone Sancho I je 923. zajedno sa leónskim kraljem Ordonjom II zauzeo Nájeru i gotovo cijelu La Rioju i anektirao je u svoju Kraljevinu Navaru.

Kad je kordobski kalif Abd ar-Rahman III 924. razorio Pamplonu, njegov sin García Sánchez I je nakon što mu je slijedeće godine umro otac preselio svoju prijestolnicu u Nájeru, pa se odtad njegovo kraljevstvo nazivalo *Nájera-Pamplona*.

Nájera je za vladavine Sancha III od Navare (1004.-1035.) bila na svom vrhuncu. U to vrijeme Kraljevina Navara prostirala se po dobrom dijelu sjeverne trećine Iberijskog poluotoka, od Katalonije do Kantabrije, pa je Nájera kao njezina prijestolnica uživala sve prednosti tog statusa. Uz sve to postala je jedan od ključnih gradova na hodočasničkom Francuskom putu Svetog Jakova za Santiago de Compostelu.

Nakon bitke kod Atapuerca u septembru 1054. između dva brata Garcíe Sáncheza III od Navare i Fernanda I od Leona i Kastilje u kojoj je pobjedio Fernando, Kraljevina Navara je prestala postojati, pa je opala važnost Nájere.

Grad je bilo poprište bratoubilačke borbe između Pedra I od Kastilje i Enriquea II od Kastilje 3. aprila 1367. u kojoj je pobjedio Pedro uz pomoć engleskih snaga Edwarda Crnog Princa.
Nájera je status grada dobila 1438. poveljom od kastiljskog kralja Juan II, nakon tog ga je 1454. kralj Enrique IV nazvao "vrlo plemenitim i vrlo odanim".

Nájera se 1520. pridružila zajedničkom ustanku protiv politike cara Carlosa I. Pobunjenici su uspjeli zauzeli zamak, ali su pokleknuli pred trupama Antonija Manriquea de Lare.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Spain: La Rioja*" (engleski). City population. Pristupljeno 4. 6. 2019.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*Historia de Nájera*" (španjolski). Ajuntament de Nájera. Arhivirano iz originala na datum 2019-06-05. Pristupljeno 2. 6. 2019.

Vanjske veze
------------

***Nájera*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Ajuntament de Nájera* (), ()
**Vasilijan** (svetovno *Vasilije Petrović*, Temišvar, 1/14. januar 1820 — Novi Sad, 5/18. januar 1891) je bio episkop Srpske pravoslavne crkve.

Svetovni život
--------------

Vasilijan (svetovno *Vasilije Petrović*), rođen je 1/14. januara 1820. godine u Temišvaru. Gimnaziju je završio u rodnom mestu, filozofiju i prava u Budimpešti, a bogosloviju u Sremskim Karlovcima.

Monaški život
-------------

Posle prijema monaškog čina postavljen je za konzistorijalnog beležnika u Temišvaru. Pošto je 1866. godine proizveden u čin arhimandrita, postavljen je za starešinu manastira Hopova, a kasnije za nastojatelja manastira Beočina.

Kada je episkop bački German (Anđelić) imenovan za patrijarha srpskog, arhimandrit Vasilijan je postao prvo administrator, a potom, 12. jula 1882. godine i episkop bački. Posle smrti patrijarha Germana, kao najbliži episkop Sremskim Karlovcima, postavljen je za administratora Karlovačke patrijaršije. Na ovom položaju se zadržao sve dok nije prošla jubilarna proslava petstogodišnjice Kosovske bitke. Proslavu je zabranila austrougarska vlast na području cele države. Ne želeći da se zameri vlastima, tim pre što je predstojao izborni sabor, episkop Vasilijan, kao administrator Mitropolije, nije uzeo učešća u ovoj proslavi, koja je, i pored zabrane, održana u manastiru Vrdniku (Ravanici), te je zbog toga
napadan i osuđivan.

Umro je u Novom Sadu između 17. i 18. januara 1891. godine.

Izvori
------

* Sava Vuković: Srpski jerarsi Arhivirano 2013-12-02 na Wayback Machine-u

Spoljašnje veze
---------------

* Zvanična stranica Eparhije bačke

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodnik:**German (Anđelić)** | **episkop bački1882 — 1891.** | Nasljednik:**German (Opačić)** |
**Romski športski klub "Mladost"** (RŠK "Mladost"), prvi romski sportski klub u Baranji, osnovan 2005. godine u Dardi. U njemu će, bar za početak, nastupati isključivo pripadnici romske nacionalne manjine. Okosnicu kluba čine igrači darđanskog malonogometnog kluba *Brazil*, koji već godinama, u žutim, brazilskim dresovima, nastupaju diljem Baranje na malonogometnim turnirima. Pored nogometne sekcije, planirano je otvaranje košarkaške i rukometne. **Mladost** je osnovala i svoje pododbore u baranjskim mjestima u kojima u većem broju žive Romi, poput Belog Manastira, Bolmana i Jagodnjaka.

Ime
---

U lokalnim novinama ovaj se klub pojavljuje i pod imenom **Romski sportski klub "Mladost"** (RSK), iako je u službeni Registar udruga Republike Hrvatske Arhivirano 2006-10-22 na Wayback Machine-u u 7. mjesecu 2005. godine upisan pod imenom ... *športski*... U službenom imenu nema ni navodnika ispred i iza užeg imena "Mladost".

Izvori
------

* Ivica Getto: *"Baranjski 'carioce' jedva čekaju svoju prvu utakmicu"*, Nedjeljni Glas Slavonije, (III), 123, 12 - Osijek, 28. VIII. 2005.
* Ivica Getto: *"Baranjski Carioce dobili informatičku opremu"*, Glas Slavonije, 89, 27988, 21 - Osijek, 26. II. 2009.
Numantinski rat
**Numantinski rat** je naziv za oružani sukob, odnosno oružane sukobe koji su se između 155. pne. i 133. pne. vodili između Rimske Republike na jednoj, te keltiberskih plemena doline Ebra na drugoj strani. Historičari ga dijele u nekoliko različitih faza, ali ga smatraju dijelom keltiberskih ratova, odnosno rimskog osvajanja Hispanije. Prva faza, koja je trajala od 155. pne. do 150. pne. se naziva **Drugi keltiberski** ili **Prvi numantinski rat**. U njoj su se pobunili Keltiberi u dolini rijeke Douro. Njih je, koristeći prevaru, uspio poubijati i prodati u roblje rimski vojskovođa Sulpicije Galba, dok se dio – poznat kao Arevaci – priključio Luzitancima koji su pod vodstvom Virijata vodili luzitanski rat.

Druga faza je započela 143. pne. i s prekidima trajala do 133. pne. Ona se naziva **Drugi numantinski** ili **Treći keltiberski rat**. Ime je dobila po Numanciji koja je bila glavno žarište ustanka. Rimljani su je nekoliko puta pokušavali osvojiti, trpeći pri tome niz poraza. Na kraju je to uspjelo Scipionu Emilijanu nakon dugotrajne opsade. Nakon toga je na duže vrijeme u Hispaniji zavladao mir, a rimska vlast bila konsolidirana.

Izvori
------

* Davis, Paul K. *Besieged: 100 Great Sieges from Jericho to Sarajevo*. Oxford University Press, 2001.
* Wintle, Justin. *The Rough Guide History of Spain*. Rough Guides: Spain, 2003.
* Encyclopaedia Romana: *The Celtiberian War and Numantia*.
* Djela čiji je autor Theodor Mommsen na Projektu Gutenberg The History of Rome, Book IV
**Veliki kralj Irske** (irski: , engleski: ) je titula koju su nosili historijski i legendarni vladari koji su vladali ili tvrdili da vladaju cijelom Irskom. Ta se titula koristila u irskoj srednjovjekovnoj i ranoj novovjekovnoj književnosti, koja je predstavljala gotovo neprekinutu lozu Velikih kraljeva, koji su vladali od Tare preko hijerarhije nižih kraljeva, u periodu od nekoliko hiljada godina. Većina historičara vjeruje da je ova shema umjetna, odnosno stvorena u 8. vijeku na temelju genealoških tradicija raznih političkih grupa i klanova, a kako bi se njihov tadašnji status opravdao navodnim porijeklom iz daleke prošlosti. Koncept nacionalnog kraljevstva se u Irskoj prvi put artikulirao u 7. vijeku, ali je političkom realnošću postao tek u Vikinškom dobu, iako se nikada nije temeljito provodio.

Sve donedavno se koncept irske monarhije prije normanske invazije prikazivao na pojednostavljen način, čemu su svoj doprinos dali i unionistički i nacionalistički historičari. Unionisti su pred-normansku Irsku prikazivali kao "plemenski kaos" u koji su tek Normani uspjeli dovesti "red i zakon", odnosno civilizaciju; nacionalisti su je, pak, prikazivali kao harmonijsku zajednicu koja je uništena od strane zavojevača. Većina modernih historičara, pak, drži da su irski kraljevi, slično kao i u ostatku Evrope, predstavljali dio složenog sistema koja se, na primjer, može usporediti sa njemačkim Svetim Rimskim Carstvom.

V. također
----------

* Maharadža, slična institucija u Indiji
* Aodh Mór Ó Néill
* Bretwalda
* Kralj Irske
* Kralj Škota
* Malcolm II od Škotske
* Popis velikih kraljeva Irske

Izvori
------

1. ↑  Dáibhí Ó Cróinín, "Ireland, 400–800", in Dáibhí Ó Cróinín (ed.), *A New History of Ireland 1: Prehistoric and Early Ireland*, Oxford University Press, 2005, pp. 182–234.
2. ↑  Koch, John T. (2006). *Celtic Culture: A Historical Encyclopedia*. ABC-CLO.
3. ↑  Roe, Harry; Ann Dooley (1999). *Tales of the Elders of Ireland*. Oxford University Press.
4. ↑  Michael Roberts et al. (1957). *Early Irish history and pseudo-history*. Bowes & Bowes Michigan University Press.

Eksterni linkovi
----------------

* Nationality and Kingship in Pre-Norman Ireland by Prof. Donnchadh Ó Corráin, University College Cork