recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Tapeta** (od srednjovjekovnog latinskog: *tapeta* = zidna obloga, od vulgarnog latinskog: *tapetum* = tepih) je dekorativni papir za pokrivanje zidova.

Tapete se proizvode u rolama, a prodaju na metre, oslikavaju se kojekakvim bojama i bezbrojnim motivima, ali najčešće šablonskim radi lakšeg postavljanja.

Historija
---------

Prve tapete počele su se praviti krajem 15. vijeka, ubrzo nakon uvođenja papira u Evropu. Često se govori da su Kinezi]] izumili tapete, ali za to nema dokaza, jer se u Aziji uopće nisu koristile prije nastanka u Evropi. Od samog početka tapete su se koristile zbog jeftinoće kao zamjena za tapiseriju, tepihe, kožne i drvene obloge kojima su se dotad najčešće pokrivali zidovi zbog dekoracije ali i termoizolacije.

Najstarije tapete u Engleskoj i Francuskoj bile su oslikane ručno ili pomoću šablone.
Tokom 17. vijeka razvijene su nove tehnike za proizvodnju; - odštampanje drvorezom i flokiranje (nanošenje usitnjenih pamučnih, vunenih vlakana na papir (baršunasti efekt). Najstariji postojeći primjer tako proizvedene tapete dolazi iz Worcestera i proizveden je oko 1680.

Krajem 17. vijeka počele su uvoziti u Evropu ručno oslikane flokirane tapete iz Kine, koje su bile vrlo tražene i skupocjene. Njihove evropske kopije nisu bile toliko cijenjene.

Tokom 18. vijeka razvile su se brojne metode za manufakturnu proizvodnju tapeta, - *Christophe-Philippe Oberkampf* je 1785. izumio prvu mašinu za štampanje tapeta, a ubrzo nakon toga - *Louis Robert* je osmislio proces proizvodnje beskonačnih rola.

Manufakturna proizvodnja tapeta u Francuskoj
Francuska je početkom 19. vijeka bila lider u dizajnu i produkciji tapeta, a isticali su se *Jean-Baptiste Réveillon* koloritom i *Joseph Dufour* dekorativnim panoramama. U to vrijeme francuski proizvođači tapeta nisu više koristili kao motiv samo pejzaž, već su počeli simulirali raznorazne 
arhitektonske elemente, kao štukature, stupove i kapitele, što je zahtjevalo pažnju i vještinu kod ljepljenja.

Engleska je svoj zenit u dizajnu i proizvodnji dosegla sredinom 19. vijeka. Prve mašinski odštampane tapete proizvedene su 1840. u Lancashiru, s druge strane William Morris i njegov pokret Arts and Crafts revolucionirali su dizajn tapeta.

Narednih 100 godina, malo se toga bitnog desilo u proizvodnji tapeta, ali se 1950-ih i 60-ih dogodilo toliko toga u dizajnu i produkciji tapeta da je to premašivalo sve što se dotad dogodilo. Novi procesi omogućili su štampanje fotografija što je dizajnerima omogućilo da daju oduška 
svojoj mašti, uz to je poboljšana njihova trajnost i olakšano održavanje od kad se plastificiraju.

Nakon pojave tintnih printera velikih formata krajem 20. vijeka, mogućnosti su se beskonačno proširile, ali se istovremeno desilo to da su tapete izašle iz mode u dizajnu enterijera.

Izvori
------

1. ↑  „*Tapete*" (njemački). Duden. Pristupljeno 27. 09. 2018.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  „*Wallpaper*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 27. 09. 2018.

Vanjske veze
------------

***Tapeta*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Wallpaper* (na portalu Encyclopædia Britannica Online) ()
Koordinate: 42° 56′ 49" SGŠ, 20° 49′ 50" IGD


**Valač** (alb. ) je naselje u opštini Zvečan na Kosovu i Metohiji. Atar naselja se nalazi na teritoriji katastarske opštine Valač površine 946 ha, po opštinskim procenama 887 ha. 
Selo Valač nalazi se na 8 kilometara severno od Zvečana sa leve strane pruge Kosovo Polje – Kraljevo i toka reke Ibar. Pored sela, pokraj Ibra, je Valački Krš stenovita i relativno mala kupa koja je pristupačna samo sa jedne strane i kao takva dominira Ibarskom klisurom. U selu su pronađene peći koje su služile ili za obradu cinabarita ili za zagrevanje prostorija. Zbog velikog broja kultnih predmeta može se pretpostaviti da je reč o religijski važnom mestu.
Valač se pominje u Svetostefanskoj povelji Kralja Milutina iz 1313. godine sa podatkom da je selo Valač Kralj Milutin poklonio manastiru Banjska. U turskom popisu iz 1455. godine pominje se kao „Valice" i popisano je 8 hrišćanskih kuća. Selo je posle velike seobe 1690. godine opustelo i po narodnom predanju u ovom selu povratak srpskog stanovništva započinje krajem XVIII veka.
Selo nema osnovnu školu, a deca odlaze u Osnovnu školu „Banović Stahinja" u Banjskoj i Osnovnu školu „Vuk Karadžić" u Zvečanu.
Naselje nema asfaltnog puta, a povezano je sa Zvečanom preko sela Žitkovac i visećim mostom sa podlogom od dasaka preko reke Ibar prema selu Srbovac. Za selo je značajno i što u blizini protiče reka Ibar. Selo nema gradski vodovod, a delovi imaju seoske vodovode. Većina domaćinstava ima fiksne telefone.

Demografija
-----------

Naselje ima srpsku etničku većinu.

Broj stanovnika na popisima:

* popis stanovništva 1948. godine: 182
* popis stanovništva 1953. godine: 195
* popis stanovništva 1961. godine: 220
* popis stanovništva 1971. godine: 177
* popis stanovništva 1981. godine: 135
* popis stanovništva 1991. godine: 113
* opštinska procena 2011. godine: 165

  


| * p
* r
* u
Opština Zvečan |
| --- |
| Banov Do • Banjska • Banjska Reka • Banjski Suvi Do • Boljetin • Bresnica • Valač • Veliko Rudare • Vilište • Grabovac • Grižani • Doljane • Žaža • Žerovnica • Žitkovac • **Zvečan** • Izvori • Jankov Potok • Joševik • Kamenica • Korilje • Kula • Lipa • Lipovica • Lovac • Lozište • Lokva • Mali Zvečan • Malo Rudare • Matica • Meki Do • Oraovica • Rudine • Sendo • Srbovac |
**Ternopol** ili **Ternopil** kako se danas službeno zove (ukrajinski: *Тернопіль*, ruski: *Тернополь*, njemački i poljski: *Tarnopol*) je glavni grad i najveći grad Ternopolske oblasti od 217 118 stanovnika.

Termopol je bio poznat kao jedan od centara nekadašnje historijske oblasti Galicija.

Geografske karakteristike
-------------------------

Ternopil leži na zapadu Ukrajine, u gornjem toku rijeke Seret, udaljen 115 km istočno od Lavova.

Zgrada suda

Historija
---------

I danas se nezna kad je zapravo osnovan, prvi dokumentirani zapis o mjestu potiče iz 1524. kad su ga kao naselje u Poljsko-Litavskoj uniji orobili Tatari. Od 1772. mjestom vlada Austrija, grad je svoj prosperitet doživio u 19. vijeku kao tranzitni centar za trgovinu između Austrije i Ruskog Carstva.

Veliki skok u napretku grada bio je dolazak željeznice 1870. jer se odtad brže razvijao. Nakon završetka Prvog svjetskog rata (od 1920. do 1938.) podpada pod Poljsku, a 1939. anektira ga Sovjetski Savez.
Grad je pretrpio velika razaranja za vrijeme Drugog svjetskog rata.

Obrazovanje i kultura i znamenitosti
------------------------------------

Ternopol ima brojne obrazovne institucije - današnje univerzitete, nekadašnje fakultete; pedagoški, ekonomski, tehnički i medicinski. On je i grad brojnih kulturnih institucija, ima par teatara, muzeja i filharmoniju.

Katedrala Marijina uznesenja, nekadašnja dominikanska crkva
I pored velikog razaranja, historijski centar grada iz 19. vijeka, je ostao sačuvan i restauriran. Najmarkantiji spomenik je katedrala Marijina uznesenja, nekadašnja dominikanska crkva iz 18. vijeka.

Privreda i transport
--------------------

I današnji Ternopol je važno željezničko čvorište ali i industrijski centar, sa snažnom prehrambenom i lakom industrijom.

Grad ima i aerodrom (IATA: TNL, ICAO: UKLT) udaljen oko 8 km jugoistočno od centra grada, na koji mogu slijetati samo manji avioni..

Gradovi prijatelji
------------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Rusija, Penza
* Bugarska, Sliven
* SAD, Yonkers, New York
 | * Poljska, Elbląg
* Poljska, Chorzów
* Poljska, Radom
 | * Poljska, Tarnów
* Gruzija, Batumi
 |

Izvori
------

1. 1 2  „Ukaraine: Tėrnopil' / Тернопіль" (engleski). City population. Pristupljeno 05. 04. 2014.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  „*Ternopil*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 05. 04. 2014.

Vanjske veze
------------

***Ternopol*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada ()
* *Ternopil* na portalu Encyclopædia Britannica ()

| * p
* r
* u
Administrativni centri u Ukrajini |
| --- |
| Specijalni status | Grad Kijev • Grad Sevastopolj |
| Središta okruga | 
Čerkasi • Černigiv • Černivci • Dnjepar • Donjeck • Harkov • Herson • Hmeljnicki • Ivano-Frankivsk • Kirovograd • Kijev • Lavov • Lugansk • Luck • Nikolajev • Odesa • Poltava • Rovno • Simferopolj • Sevastopolj • Sumi • Ternopol • Užgorod • Vinica • Zaporožje • Žitomir
 |
Grbovi pripisani Iestyn ap Gwrgantu
**Iestyn ap Gwrgant** (ili **Jestyn ap Gwrgant**) (velški: ) (cca. 1045–1093) bio je posljednji vladar velškog kraljevstva Morgannwg, koje se prostiralo na kasnijim grofovijama Glamorgan i Monmouthshire.

Iestin je, prema predaji, bio posljednji izdanak loze vladara koja je poticala od Tewdriga u 6. vijeku, te je bio rodbinski povezan s potomcima slavnog velškog vladara Rhodrija Velikog. Vjeruje se da mu je glavno uporište bilo selo Dinas Powys južno od Cardiffa. Vladao je od oko 1081. do 1091. kada je, prema legendi, došao u sukob sa polulegendarnim princom Einion ap Gollwynom. Kako bi ga porazio, pozvao je u pomoć normanske vitezove na čelu s Robertom Fitzhamonom, gospodarom Gloucestera. On je došao sa svojih 12 sljedbenika i pomogao poraziti Eioniona; međutim, umjesto da napusti Iestinovu zemlju, on ju je prigrabio. Iestynu, odnosno njegovom sinu Caradog ap Iestynu, su ostala tek planinska područja odakle potiče porodica Williams iz današnjeg naselja Aberpergwm.

Neki genealozi navode mogućnost da su Iestyna poticali engleski Tudori, Oliver Cromwell, vojvode od Malborougha, princeza Diana i nekoliko američkih predsjednika.

Izvori
------

1. ↑  'The winning of Glamorgan: Introduction', Cardiff Records: volume 4 (1903), pp. 1-5. Date accessed: 08 August 2012
2. ↑  Anonymous (31 March 2004). *The Genealogy Of Iestyn The Son Of Gwrgan*. Kessinger Publishing. str. 539–. ISBN 978-0-7661-8411-4. Pristupljeno 8 August 2012.

Literatura
----------

* Nelson, Lynn H. *The Normans in South Wales, 1070–1171 Arhivirano 2011-09-28 na Wayback Machine-u*. University of Texas Press: Austin, 1966.

Vanjske veze
------------

* „Iestin ab Gwrgant" *Dictionary of National Biography* London: Smith, Elder & Co 1885–1900
* National Library of Wales Dictionary of Welsh Biography

| Kraljevske titule |
| --- |
| Prethodi: **Caradog ap Gruffydd**  |  **kralj Morgannwga** 1081 – cca. 1090 | Slijedi: **ukinuta**  |
Koordinate: 43° 04′ 28" SGŠ, 20° 55′ 02" IGD

**Borčane** je naselje u opštini Leposavić na Kosovu i Metohiji. Površina katastarske opštine Borčane gde je atar naselja iznosi 7.888 ha. Pripada mesnoj zajednici Sočanica. Selo se nalazi 6 km istočno od Sočanice, i 23 kmjugoistočno od Leposavića. Zahvata prostor Borčanske visoravni koja je oivičena planinskim visovima Kopaonika. 
Po položaju i nadmorskoj visini 1138m Borčane spada u planinska sela. To je kraj prostranih pašnjaka pogodnih za gajenje ovaca i krupne stoke. Stanovništvo živi od stočarskih proizvoda mleka, sira, kože i vune. Ratarski proizvodi daju niske prinose pa ima manjih njiva pod raži, ovsom i krompirom.
Prema teritoriji koju zauzima Borčane spada među najveća sela u opštini. Borčne je van svih važniji komunikacija. Postoji put koji iz Sočanice vodi do sela i dalje do planinskog venca Šatorice. Planinski venac Šatorice je nadmorske visine 1750m čija je površina 2286 ha, od čega je pod šumom 1154 ha, a 1132 ha čine livade i pašnjaci. Borčane se prvi put pominje u Svetostefanskoj hrisovulji srpskog kralja Stefana Milutina iz 1315. godine.
Borčane je imalo osnovnu školu koja je radila punih 47 godina, da bi u septembru 1995. godine, zbog malog broja učenika prestala da funkcioniše.

Demografija
-----------

* popis stanovništva 1948: 402
* popis stanovništva 1953: 474
* popis stanovništva 1961: 562
* popis stanovništva 1971: 483
* popis stanovništva 1981: 214
* popis stanovništva 1991: 80

U selu 2004. godine živi 71 stanovnik i broji 33 domaćinstva. Uglavnom su staračka domaćinstva. Većina stanovništva je odseljena za Kragujevac. U Borčanu žive rodovi: Aksentijevići, Janićijevići,Vasiljevići, Simići, Dimitrijevići, Isailovići, Radenkovići, Petrovići, Milanovići, Blagojevići, Spasojevići, Milentijevići, Milenkovići, Radosavljevići, Nikolići, Mitrovići, Gaići, Matići. Doseljeni su rodovi: Anđelkovići, Nikolići i Radenkovići.
Iz sela Borčane potiče Tomo Radosavljević, autor pet romana: Godine užasa, Ciganče, Janičar, Osveta i Suđenje bogovima.

| * p
* r
* u
**Naseljena mesta** opštine Leposavić |
| --- |
| 
Bare •
Belo Brdo •
Beluće •
Berberište •
Bistrica •
Borova •
Borčane •
Brzance •
Vitanoviće •
Vračevo •
Vuča •
Gnježdane •
Gornji Krnjin •
Graničane •
Grkaje •
Guvnište •
Gulije •
Desetak •
Dobrava •
Donje Isevo •
Donji Krnjin •
Dren •
Duboka •
Zabrđe •
Zavrata •
Zemanica •
Zrnosek •
Ibarsko Postenje •
Jarinje •
Jelakce •
Jošanica •
Kajkovo •
Kamenica •
Kijevčiće •
Koporiće •
Kostin Potok •
Košutica •
Košutovo •
Kruševo •
Kruščica •
Kutnje •
Lazine •
**Leposavić** •
**Lešak** •
Lozno •
Majdevo •
Mekiniće •
Miokoviće •
Mioliće •
Mošnica •
Ostraće •
Plakaonica •
Planinica •
Popovce •
Potkomlje •
Pridvorica •
Rvatska •
Rodelj •
Rucmance •
Seoce •
Slatina •
Sočanica •
Tvrđan •
Trebiće •
Trikose •
Ćirkoviće •
Ulije •
Ceranja •
Crveni •
Crnatovo •
Šaljska Bistrica
 |
*Za ostala značenja, v. Sjever (razvrstavanje).*
 „Sever" preusmjerava ovdje. Za ostala značenja, v. Sever (razvrstavanje).

| **Strane svijeta** |
| --- |
| Sjeverozapad | Sjever | Sjeveroistok |
| Zapad | Kompas | Istok |
| Jugozapad | Jug | Jugoistok |

**Sjever** (ijek.) ili **sever** (ek.) (**N**), jedna od četiri osnovne strane svijeta, nasuprot jugu. Sjever je glavna strana svijeta prema kojoj se položaj odnosno smjer ostalih odnose "kao prema sjeveru". U ranija vremena, za sjever se govorilo i ponoćje.

Vidljivi gornji dio ruba geografske karte uvijek se podrazumijeva sjever, osim ako nije drugačije naznačeno. Sjever se označava sa 0° ili 12 sati. Potonji se koristi pretežno u avijacijskoj orijentaciji (npr. izraz "cilj je na 12 sati").

Sjever generalno podrazumijeva dva pojma:

* Stvarni sjever – pravac uz površinu Zemlje prema jednom geografskom polu Zemljine rotacije, i to onaj pol koji je na nečijoj lijevoj strani kada on stoji na zamišljenoj crti ekvatora u trenutku dok gleda izlazak Sunca.
* Magnetni sjever – pravac uz površinu Zemlje u kojem snaga vodoravnog magnetnog polja ima najveću pozitivnu vrijednost.

Veze
----

* Strane svijeta

1. ↑  Zirdum, Andrija (2001). *Počeci naselja i stanovništvo brodskog i gradiškog kraja 1698.-1991.*. Slavonski Brod: Hrvatski institut za povijest, Podružnica za povijest Slavonije, Srijema i Baranje. str. 326.
**Urbar** (lat. *urbarium*) bila je zbirka pripisa koji su u srednjovekovnoj Sloveniji, Hrvatskoj, Slavoniji i Vojvodini uređivali odnose feudalaca i kmetova i njihove uzajamne obaveze. Sve do urbarne regulacije Marije Terezije u 18. veku, urbari su bili privatnopravni dokumenti, koje su uglavnom pisali sami feudalci. 

Neki najstarijim urbarom smatraju Vinodolski zakon iz 1288, jer pored uređenja odnosa između vinodolskih naselja, sadrži i odredbe koje ga čine urbarom. Međutim, prva zbirka propisa koja se sa sigurnošću može nazvati najstarijim urbarom u Hrvatskoj jeste *Statut zagrebačkog kaptola*, koji je 1334. godine sastavio zagrebački kanonik Ivan Arhiđakon Gorički (1334). Tipični urbari pojavljuju se 15. veku, kada se u njima nabrajaju i kmetovske porodice, njihove zemlje i dužnosti. 

Zbog sve veće eksploatacije često su izbijale kmetovske bune, pa je i država u 18. veku uzela ovo pitanje u svoje ruke i donela zbirke propisa, koje su određivale gornju granicu kmetovskih davanja i takođe su se zvale urbarima. Marija Terezija je 1756. donela takav urbar (tzv. hrvatsko-slavonski urbar) za slavonske županije virovitičku, požešku i sremsku, a u razdoblju od 1775-1780 i za hrvatske županije zagrebačku, varaždinsku i križevačku. Zakonom su urbarijalni odnosi regulisani 1836 i 1840. 

Ukidanjem kmetstva 1848-1853 i razrešenjem kmetovskih odnosa, urbari gube svoje značenje. Urbari se ubrajaju među najznačajnije izvore za izučavanje starije agrarne, ekonomske i socijalne istorije. Ako je jedno vlastelinstvo sačuvalo niz urbara iz raznih vekova (što nije redak slučaj), mogu se pomoću njih pratiti promene u položaju kmetova, broju seoskih gazdinstava, broju seoskog stanovništva, koje su se kulture gajile i dr.
**Država Táchira** (španjolski: *Estado Táchira*) je jedna od 23 saveznih država Venecuele, koja se nalazi na krajnjem zapadu zemlje.

Karakteristike
--------------

U Táchiri živi 1,168,908 stanovnika na površini od 11,100 km²-
Država se prostire po jugozapadnom dijelu andskog masiva Cordillera de Mérida.

Táchira sa zapada graniči sa Kolumbijom, a sa istoka sa saveznim državama Mérida i Barinas, sa sjevera sa Zuliom i sa juga sa Državom Apure.

Privreda
--------

Poljoprivreda dominira ekonomijom ove države, a kava i šećerna trska su vodeći artikli. Od ostalih kultura uzgaja se; krumpir, duhan i raznovrsno voće i povrće. Ribarstvo i stočarstvo također igraju važnu ulogu u ekonomiji Táchire, kao i prehrambena industrija i proizvodnja tekstila, keramike, obuće i odjeće. Relativno velike naslage ugljena pronađene su pored grada Lobatera.

Po nekim tvrdnjama na lokalitetu La Alquitrana pored rijeke Quinimarí proradila je između 1878.-79. prva naftna bušotina u Venezueli.

Vodeći trgovački i transportni centar San Cristóbal je glavni grad, on leži na Panameričkom autoputu udaljen oko 25 km istočno od pograničnog grada San Antonija.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*Táchira*" (engleski). Encyclopedia Britannica. Pristupljeno 28. 09. 2017.

Vanjske veze
------------

***Táchira*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Estado Táchira* na portalu Venezuelatuya (`es`)
* *Táchira* na portalu Encyclopedia Britannica (`en`)

| * p
* r
* u
Administrativna podjela Venezuele |
| --- |
| Savezne države | 
* Amazonas
* Anzoátegui
* Apure
* Aragua
* Barinas
* Bolívar
* Carabobo
* Cojedes
* Delta Amacuro
* Falcón
* Guárico
* Lara
* Mérida
* Miranda
* Monagas
* Nueva Esparta
* Portuguesa
* Sucre
* Táchira
* Trujillo
* Vargas
* Yaracuy
* Zulia

 |  |
| Teritoriji posebne uprave | 
* Savezni teritoriji
* Distrikt glavnog grada

 |
**Walney** (Engleski: *Walney Island*) je otok (danas samo poluotok) na sjeverozapadu Engleske u Grofoviji Cumbria. 

Administrativno podpada pod grad Barrow-in-Furness.

Karakteristike
--------------

Walney leži u Irskom moru na krajnjem zapadu Zaljeva Morecambe, kao produžetak poluotoka Furness, prekoputa Barrow-in-Furnessa.

Dug je 18 km i širok do 2 km i vrlo nizak, a ukupna površina mu iznosi 13 km². Od kopna je odvojen uskim kanalom, koji je premošćen mostom podignutim 1908.

Walney poput barijere štiti Barrow-in-Furness i dokove njegova brodogradilišta.

Danas na otoku živi 12,000 ljudi.

Izvori
------

1. 1 2  „*History*" (engleski). Walney Webs. Arhivirano iz originala na datum 2022-08-19. Pristupljeno 12. 01. 2017.
2. 1 2 3 4 5  „*Introduction*" (engleski). Peter Higginbotham. Arhivirano iz originala na datum 2016-04-23. Pristupljeno 12. 01. 2017.

Vanjske veze
------------

***Walney*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Walney Island* Arhivirano 2009-08-03 na Wayback Machine-u (`hu`)
Turkmeni u narodnim nošnjama na paradi
**Turkmeni** su turkijski narod koji pretežno živi u Turkmenistanu gdje čini oko 77% stanovništva. Turkmeni su većinom islamske vjeroispovesti, a govore turkmenskim jezikom, koji spada u turkijsku porodicu jezika.

Turkmena ukupno ima oko 5,380.000, od toga u Turkmenistanu 2,975.000, Iranu 1,092.000 i Afganistanu 523.000.

Postoji turkmenska zajednica u Iraku, u gradu Kirkuku. Tu zajednicu i njene političke stranke podržava turska vlada, što je uzrok stalnih napetosti s Kurdima.

***Turkmeni*** na Wikimedijinoj ostavi

| * p
* r
* u
Turkijski narodi |
| --- |
| 
* Altajci
* Obri
* Azeri
* Balkari
* Baškiri
* Čulimci
* Čuvaši
* Krimski Tatari
* Kumani
* Dolgani
* Gagauzi
* Irački Turkmeni
* Karačajci
* Karaimi
* Karakalpaci
* Karapapaci
* Karluci
* Kazasi
* Hakasi
* Haladži
* Hazari
* Kimeki
* Kipčaki
* Krimčaki
* Kumandinci
* Kumici
* Kirgizi
* Naimani
* Nogajci
* Oguzi
* Kaškaji
* Salari
* Shatuo
* Tatari
* Telengiti
* Teleuti
* Tofalari
* Turgeši
* Turci
* Turkmeni
* Tuvinci
* Ujguri
* Uzbeci
* Jakuti
* Žuti Ujguri

 |



  


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **etnologiji** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
**Turnhout** je grad i općina od 45,874 stanovnika na sjeveru Belgije u Provinciji Antwerpen.
On je i administrativni centar Arondismana Turnhout

Geografske karakteristike
-------------------------

Turnhout se nalazi pored nizozemske granice, udaljen 42 km sjeveroistočno od centra Antwerpena. Grad se prostire duž kanala Dessel-Schoten.

Historija
---------

Grad uz kanal noću
Turnhout je izrastao na raskršću dva važna trgovačka puta i u sjeni lovačkog dvora brabantskog vojvode, za koji se pretpostavlja da je postojao prije 1110. Uspomena na njega ogleda se u gradskom grbu na kom se nalazi jelenu bijegu.

Gradska prava prava dobio je 1212. od od vojvode Hendrika I. od Brabanta, brzo je napredovao tako da je krajem 13. vijeka već imao beginaž koji je 1998. uvršten na UNESCO-vu listu svjetske baštine kao kolektivni lokalitet Flandrijski Béguinage 
Do 16. vijeka izrastao je u bogato trgovište, ali je kraj tog vijeka donio ratove, požare, pljačke i epidemije. Zbog ugnjetavanja i inkvizicije]], brojni građani su pobjegli u Nizozemsku Republiku, ostavljajući Turnhout još siromašnijim.

U vrijeme Nizozemske revolucije, kod Turnhouta se 1597. odvila bitka u kojoj je princ Maurits od Oranja porazio španjolske trupe. Nakon bitke Maurits je zauzeo zamak Turnhout. Bitka je bila prva u nizu pobjeda koje su dovele do zauzimanja posljednjih španjolskih gradova u Delti Rajne.

Druga bitka kod Turnhouta odvila se u oktobru 1789. u njoj je seljačka vojska porazila uvježbane austrijske trupe. 
Vijest o pobjedi potaknula je ustanak u Flandiji, pa su ustanici zauzeli Gent, Diest, Tienen i Bruxelles i u januaru 1790. proglasili Sjedinjene Belgijske Države, koje su se uspjele održati do decembra 1790.

Industrijski razvoj krajem 19. vijeka i početkom 20. vijeka omogućen je zahvaljujući prokapanju kanala Dessel-Turnhout-Schoten (1844.-1846.) i izgradnji željezničke pruge 1855.

Dio svog teritorija izgubio je 1859. kad se Oud-Turnhout osamostalio kao općina. Plan iz 1977. da poveća teritorij spajanjem sa općinama Vosselaar, Oud-Turnhout i Beerse nije uspio.

Pobratimski gradovi
-------------------

Turnhout ima ugovore o prijateljstvu sa slijedećim gradovima;

* Njemačka Hammelburg, Njemačka
* Mađarska Gödöllő, Mađarska
* Narodna Republika Kina Hanzhong, Kina
* Rumunija Vânători, Rumunjska

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Belgium: Major Cities and Municipalities*" (engleski). City population. Pristupljeno 09.05. 2022.
2. 1 2 3 4 5 6 7  „*Geschiedenis*" (nizozemski). Turnhout. Pristupljeno 09.05. 2022.
3. ↑  „*Begijnhof - UNESCO Werelderfgoed*" (nizozemski). Turnhout. Pristupljeno 09.05. 2022.
4. ↑  „*Zustersteden*" (nizozemski). Turnhout. Pristupljeno 09.05. 2022.

Vanjske veze
------------

***Turnhout*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Turnhout* (službene stranice) ()
**Warner Bros.** (službeno ime **Warner Brothers Pictures Inc.**), američka kompanija za proizvodnju i distribuciju filmova. Jedna je od najznačajnijih filmskih kompaniji u Hollywoodu. Sjedište studija nalazi se danas u Burbanku, Kalifornija.

Filmski studio *Warner Bros* najpoznatiji je po distribuciji filmskih franšiza poput *Smrtnonosnog oružja*, *Terminatora*, *Batmana*, *Matrixa*, *Oceanovih 11* (uključujući nastavke) i *Harryja Pottera*.

Povijest
--------

Kompaniju su 1923. godine osnovala braća Jack, Harry, Albert i Samuel Warner. Postala je jedan od vodećih hollywoodskih studija nakon prikazivanja prvog zvučnog filma *The Jazz Singer* 1927. godine.

U razdoblju između 1930-ih i 1950-ih najveće filmske zvijezde *Warnera* bile su Humphrey Bogart, Errol Flynn, James Cagney i Bette Davis, a najpoznatiji film *Casablanca* iz 1942. godine.

Godine 1971. spaja se s diskografskim kompanijama dobivši ime *Warner Communications Inc*, a 1989. udružila se s kompanijom *Time-Life Inc.* i danas je dio medijskog koncerna *Time Warner*. Godine 2001. *Time Warner* se udružio s kompanijom *America Online Inc.* oformivši *AOL Time Warner*.

Vidi još
--------

* Warner Bros. Records

Bilješke
--------

1. ↑  Warner Bros - imdb.com
2. ↑  Opća i nacionalna enciklopedija u 20 svezaka, str. 310.
3. 1 2  encyclopedia.farlex.com[*mrtav link*]
4. ↑  warnerbros.com

Literatura
----------

* *Opća i nacionalna enciklopedija u 20 svezaka, sv. XX, Zagreb, 2007.* ISBN 978-953-7224-20-5 Uneseni ISBN nije važeći.

Vanjske poveznice
-----------------

* Službena stranica (`en`)
* Warner Bros na Internet Movie Databaseu (`en`)

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **kompaniji ili korporaciji** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
| Veliki razvodni masiv |
| --- |
| Dio |
| Pogled na masivPogled na masivPogled na masiv |
| Dužina masiva: | 3700 km |
| Širina masiva: | km |
| Površina masiva: | km² |
| Najviši vrh: | Mount Kosciuszko (2228 m) |
| Zaštićene oblasti: | 36 Nacionalna parka |
| Država: |  Australija |

**Veliki razvodni masiv**, **Istočno gorje** ili **Istočni Kordiljeri** (engleski: *Great Dividing Range*, *Eastern Highlands*, *Eastern Cordillera*) je najveći i najduži masiv Australije, koji leži na istoku kontinenta, preko država Queensland, New South Wales i Victoria. U masivu leži i najviši vrh Australije – Mount Kosciuszko visok 2228 metara.

Geografija
----------

Veliki razvodni masiv se proteže od poluotoka York u Queenslandu, na sjeveroistoku Australije, duž pacifičke obale sve do Melbournea na jugu Australije, u ukupnoj dužini od nekih 3700 km.

Duž masiva prolazi i vododjelnica između indijskog i pacifičkog sliva. Na jugu se masiv svija s jedne strane prema zapadu gdje se proteže do Grampiansa, dok se na istoku svija prema otoku Tasmanija. Na sjeveru u Queenslandu mosiv počinje sa prosječnom visinom od 600 do 900 metara, da bi se kako se pomiče prema jugu sve više uzdizao. Najveću visinu ima u Australskim Alpama pored granice između država New South Wales i Victoria gdje se penje do 2 228 metara kod vrha Mount Kosciuszko.

Karta Australije sa Velikim razvodnim masivom
Dobar dio austalskih rijeka ima izvor u masivu kao što je to Snježna rijeka najveća rijeka koja teče niz strme istočne padine prema Pacifiku, dok s druge strane rijeke Darling, Lachlan, Murrumbidgee i Goulburn teku preko puno blažih zapadnih padina prema indijskom oceanu da se uliju u rijeku Murray.

Preko čitavog masiva su još 1813. propješačili; Gregory Blaxland, Wentworth i William Lawson, koji su na taj način trebali izvidjeti terene pogodne za kolonizaciju.

Danas je čitav taj kraj jedna od najvažnijih australskih poljoprivrednih regija, poznata po stočarstvu, voćarstvu i mješovitoj proizvodnji, ali i po rudarstvu i eksploataciji šuma. Vode rijeka iz masiva se intenzivno koriste za navodnjavnje, i proizvodnju električne energije. U masivu se nalaze i brojni australski nacionalni parkovi (njih 36) i skijališta, koji privlače uglavnom domaće turiste. Naročito je popularan nacionalni park Blue Mountains.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  „*Great Dividing Range*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 22. 2. 2014.

Vanjske veze
------------

***Veliki razvodni masiv*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Great Dividing Range* na portalu Encyclopædia Britannica ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 315526345
* LCCN: sh85056980

 |
**Vie del Babuino** je ulica u historijskom centru Rima, koja povezuje Piazzu del Popolo i Pincio s trgom Piazzom di Spagna. Via del Babuino je dio rimskog *Tridenta*, tri ulice koje se zrakasto šire iz Piazze del Popolo prema jugu, dvije preostale su Via del Corso i Via di Ripetta.

Historija
---------

Ulica je rezultat rekonstrukcija provedenih tokom renesanse i baroka, tako da joj je više puta promijenjeno je ime. Najprije se zvala **Via Clementina** u čast pape Klementa VII koji ju je uredio, nakon tog se zvala **Via Paolina** u čast pape Pavla III koji je obnovio. Svoje današnje ime dobila je po maloj fontani postavljenoj nedaleko Piazza del Popolo.

Ta fontana postavljena krajem 16. vijeka, da posluži stanovnicima za vodu, na kojoj je centralni lik bio Silen iz grčke mitologije, postala je predmet sprdnje i šala. Silen je tadašnjim Rimljanima, onako star i pokriven kozjom dlakom izgledao kao majmun pavijan, pa su tako i ulicu nazvali Babuino.

Rimljani su počevši od 14. vijeka Babuinima zvali i šest satiričkih likova kojima je bilo dozvoljeno da anonomno kritiziraju vladare i javne ličnosti. Pored samog Babuina to su bili Pasquino, Lucrezia, Marforio, Facchino i Opat Luigi.

Karta Rima 17/18. vijeka
Pored luksuznih dućana i hotela nanizanih po vrijednim historijskim palačama, u ulici se nalaze i dvije crkve, jedna evangelička Svih Svetih i jedna katolička sv. Atanazija važna kao sjedište Kongregacije za Istočne Crkve. Na otprilike polovici ulice nalazi se nekadašnji atelje velikog skulptora Antonia Canove, gdje se mogu vidjeti kopije njegovih skulptura.

Po ulici se vidi ruka arhitekta Valadiera, koji je projektirao Piazza del Popolo i brojne palače po ulici koje su danas pretvorene u hotele.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „*Via del Babuino*" (engleski). Visit Lazio. Arhivirano iz originala na datum 2016-08-03. Pristupljeno 3. 3. 2018.

Vanjske veze
------------

***Via del Babuino*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Via del Babuino* Arhivirano 2016-08-03 na Wayback Machine-u ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 235225234
* GND: 4594875-6

 |
**USS Oriskany (CV-34)** bio je američki nosač zrakoplova u sastavu Američke ratne mornarice i jedan od nosača klase Essex. Bio je treći brod u službi Američke ratne mornarice koji nosi ime Oriskany. Služio je od 1950. do 1975. godine. Nije sudjelovao u borbama u Drugom svjetskom ratu. Prvi je brod nadograđen na dizajn nazvan SCB-27 ili "27-Charlie" koji je postao osnova za modernizaciju ostalih 14 nosača klase Essex koji su dovršeni prije USS Oriskanya. Oriskany je odlikovan sa dvije borbene zvijezde (eng. battle stars – *odlikovanje za sudjelovanje u bitkama*) za sudjelovanje u Korejskom ratu i pet za sudjelovanje u Vijetnamskom ratu. Godine 1966. jedan od najgorih brodskih požara od Drugog svjetskog rata buknuo je na Oriskanyu kada se slučajno zapalila magnezijska baklja. U tom požaru je poginulo 44 članova posade.

Povučen je iz službe 1975. godine, a 1995. je prodan kao staro željezo, ali je vraćen natrag dvije godine kasnije. Godine 2004. je odlučeno da će ga se potopiti kao umjetnički greben blizu obale Floride u Meksičkom zaljevu. Nakon mnogih pregleda o štetnosti za okoliš i uklanjanja toksičnih tvari, pažljivo je potopljen uz pomoć eksploziva montiranog na ključnim djelovima trupa u maju 2006. iznad mjesta čije je morsko dno na dubini dostupnoj rekreativnim roniocima. Oriskany je najveći umjetnički greben na svijetu.

Izvori
------

1. ↑
2. ↑

Vanjske veze
------------

* USS Oriskany

Ostali projekti

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **USS Oriskany (CV-34)** |

| * p
* r
* u
Nosači aviona klase *Essex* |
| --- |
| Podklasa *Short-hull* | *Essex • Yorktown • Intrepid • Hornet • Franklin • Lexington • Bunker Hill • Wasp • Bennington • Bon Homme Richard • Oriskany* |
| Podklasa *Long-hull* | *Ticonderoga • Radolph • Hancock • Boxer • Leyte • Kearsarge • Reprisal • Antietam • Princeton • Shangri-La • Lake Champlain • Tarawa • Valley Forge • Iwo Jima • Philippine Sea* |
| Prethodnik: USS *Wasp* • Nasljednik: klasa *Midway* |
*Za ostale upotrebe, v. Mjesto zločina (film).*
Mesto zločina.
**Mesto zločina** je lokacija gde se dogodio nezakonsko delo, i sastoji se od oblasti sa koje je najveći deo fizičke evidencije preuzet od strane osoblja obučenog za sprovođenje zakona, istražitelja zločina, i u pojedinim okolnostima forenzičkih naučnika.

Sakupljanje dokaza
------------------

Mesto zločina je lokacija gde su dokazi kriminalnog dela nađeni. Ta lokacija ne mora da bude mesto gde je kriminal počinjen. Može da postoji primarno, sekundarno, a često i tercijarno mesto zločina. Na primer, policija može da pretraži kuću osumljičenog. Mada se zločini nije odvio na toj lokaciji, evidencija kriminala se možda može naći na njoj. Slično tome u slučaju kidnapovanja primarna lokacija je mesto kidnapovanja, vozilo korišćeno za transport je sekundarna, mesto drugog zločina (npr. ubistva) je tercijarna, itd.

Spoljašnje veze
---------------

* ISCIA (`en`)
* Asocijacija za rekonstrukciju mesta zločina Arhivirano 2019-12-13 na Wayback Machine-u (`en`)

***Mesto zločina*** na Wikimedijinoj ostavi
*Della Origine et Successi degli Slavi*
**Vinko Pribojević** (lat. *Vincentius Priboevius*, rođen polovinom 15. veka, umro nakon 1532) bio je hrvatski humanista, koji se posebno istakao radom na istoriografiji i propagiranju panslavističke ideologije.

Pribojević je rođen na ostrvu Hvaru. Stekao je humanističko obrazovanje, a oko 1522. priključio se dominikanskom redu.

Njegovo najpoznatije delo, pisano na latinskom, jeste govor *O poreklu i zgodama Slovena* *(De origine successibusque Slavorum)*, u kojem veliča Ilire i stare Slovene kao pretke njemu savremenih dalmatinskih Hrvata. Ovaj govor, koji je verovatno održan u 1525. godine u Veneciji ili u Hvaru, a štampan 1532. u Veneciji, ostavio je snažan utisak na građane Mletačke Republike, pa je govor tokom narednih godina bio nekoliko puta preštampan i na latinskom i na italijanskom jeziku. Strastveno veličanje Slovena, među koje Pribojević ubraja i predslovenske stanovnike Balkana (Ilire, Tračane, Gote itd.), ali i Aleksandra Velikog, Aristotela, Dioklecijana i Hijeronima, te snažan *pathos* kojim je govor prožet – odigrali su ogromnu ulogu u rađanju panslavističke ideologije. Tada je prvi put ta ideologija formulisana kao koherentan program, koji su dalje razvili Mavro Orbini i Juraj Križanić.

Uz kratak pregled geografije, etnografije i istorije slovenskih naroda, govor donosi opis i istorijat primorskih gradova, posebno Hvara, te veliča domaće ljude koji su se istakli na polju književnosti, nauke itd.

Pribojević je prvi koji je Ilire i ilirski mitologem uključio u hrvatsku i slovensku istoriografiju, zapravo ideologiju, kao štit i branu pred nemačkim, mađarskim i italijanskim nacionalnim i teritorijalnim ambicijama. Pribojevićevo poistovećivanje Slovena i Ilira, te njegovo strastveno veličanje istorijske slave i značaja Ilira ostavili su dubok trag na hrvatsku istoriju.

Premda njegovo delo, sa stanovišta kritičke istoriografije, predstavlja čistu fikciju i zapravo je samo panegirik "slavnoj prošlosti", Pribojevićeve temeljne ideje, bez obzira na to koliko se čudnim danas činile, njegovi su savremenici uzimali veoma ozbiljno. U doba humanizma i renesanse još uvek nije bilo univerzalno definisanog racionalnog i kritičkog naučnog aparata za razlikovanje istine i fikcije u takvim pitanjima kao što su etnogeneza i nacionalni identitet. Zapravo, sve do duboko u 19. vek postojale su razne fantastične teorije o poreklu različitih naroda.

Ovaj izuzetno uticajan čovek, jedan od najvažnijih evropskih i hrvatskih latinista, takođe je i prethodnik hrvatskog Ilirskog pokreta, koji će se razviti u 19. veku, te panslavizma kao pokreta koji će prihvatiti svi slovenski narodi.

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 52032691
* LCCN: nr94031897
* ISNI: 0000 0001 1642 4789
* BNF: cb112460258 (podaci)
* NSK: 000014804

 |
*Za ostala značenja, v. US Open (razvrstavanje).*

**Otvoreno prvenstvo Sjedinjenih Američkih Država** ili **Ju-es open** (engl. ) je četvrti i finalni teniski grend slem u sezoni. Održava se godišnje oko kraja avgusta / poćetkom septembra u periodu od dve nedelje (nedelja pre i nedelja posle praznika rada u Sjedinjenim Američkim Državama (engl. ). Glavni turniri se igraju u pet kategorija: za ženski singl (pojedinačnoj konkurenciji), muški singl, u parovima i mešoviti parovi, kao i dodatni turniri za juniore i igrače u invalidskim kolicima. 

|  |
| --- |
| **Grand slam turniri** |
| * Otvoreno prvenstvo Australije
* Otvoreno prvenstvo Francuske
* Wimbledon
* Otvoreno prvenstvo SAD
 |

Otvoreno prvenstvo Sjedinjenih Američkih Država je turnir koji za učestvovanje na turniru ima fond od 17 miliona dolara (oko milion dolara je nagrada za igrača u singlu) za oko 600 muških i ženskih profesionalnih tenisera.

Od 1978. godine turnir se igra na USTA nacionalnom teniskom centru (engl. ) u Kvinsu, u Njujorku.

Spoljašnje veze
---------------

***US Open*** na Wikimedijinoj ostavi

* Zvanični sajt (`en`)

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 157477314
* LCCN: no2006110507

 |
**Weaver** je rijeka na sjeverozapadu Engleske duga 88 km pritoka Rijeke Mersey.

Karakteristike
--------------

Rijeka Weaver izvire u vapnenačkim brdima istočno od Peckfortona, na zapadu Cheshirske ravnice. 
U početku rijeka teče u smjeru jugoistoka sve do uvira pritoke Duckow, nakon tog mjenja smjer i teče prema sjeveru do Northwicha, a nakon što primi najveću pritoku Dane teče pravolinijski prema zapadu. Nešto sjevernije od Frodshama ima ušća u Rijeku Mersey i Manchesterski kanal.

Weaver se vijekovima koristio za transport soli, kako je za veću proizvodnju soli bio potreban ugljen kao gorivo, to su trgovci još u 17. vijeku predlagali produbljenje rijeke, kako bi mogli ploviti što više uzvodno.
Prva poboljšanja napravljena su 1732. pa su tadašnji jedrenjaci mogli doploviti do Winsforda iz Merseya.
Tokom 19. vijeka izvršena su brojna poboljšanja, na njegovoj plovnosti.

Vlasnici plovnog puta Weaver odlučili su ga povezati sa Kanalom Trent - Mersey, jedini (i najveći) problem je bio što se on nalazio 15 metara iznad razine rijeke. Izgradnja brodskih prevodnica bila je skupa i nepraktična, pa su umjesto tog 1875. podigli lift za brodove - Anderton.

Ta viktorijanska građevina je unatoč brojnim obnovama konačno podlegla koroziji pa je zatvorena 1983.
Nakon tog je gotovo dvije dekade stajala napuštena, ali je danas potpuno obnovljena i ponovno u funkciji, podizanja i spuštanja brodova između kanala i rijeke u dva kesona.

Nakon 1880. Weaver je nizvodno od Winsforda do Frodshama kanaliziran, a na pojedinim dionicama prokopani su paralelni kanali, kako bi se osigurala odgovarajuća dubina za brodove i šlepove, uz to je izgrađeno i 11 brodskih prevodnica.

Sliv rijeke velik je 417 km², i prostire se po unitarnim jedinicama Cheshire East, Cheshire West and Chester i Halton Grofovije Cheshire.

Danas je dolina rijeke Weaver postala poznata po proizvodnji kemikalija, pa se na rijeci često mogu brodovi od 500 tona i više kako plove po njoj.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*The River Weaver : fact file*" (engleski). Freshwater Biological Association. Pristupljeno 25. 04. 2017.
2. 1 2 3 4  „*Weaver Navigation*" (engleski). Canal & River Trust. Pristupljeno 25. 04. 2017.

Vanjske veze
------------

***Weaver (rijeka)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Weaver Navigation* (`en`)
range 48°00′N 7°00′E﻿ / ﻿48.000°N 7.000°E﻿ / 48.000; 7.000

| Vosges |
| --- |
| Dio |
| Karta masivaKarta masivaKarta masiva |
| Dužina masiva: | 114 km |
| Širina masiva: | 10 km |
| Površina masiva: | 5,500 -6,000 km² |
| Najviši vrh: | Grand Ballon (1,424 m) |
| Zaštićene oblasti: |  |
| Država: |  Francuska |

**Vosges** (francuski: *Massif des Vosges*) je planinski masiv na istoku Francuske, koji se proteže zapadno od doline rijeke Rajne po departmanima; Haut-Rhin, Bas-Rhin i Vosges.

Karakteristike
--------------

Tipični pejzaž
Sastavljen je od stjenovitih kupolastih planina koje su najviše sjeverno od Belfortskog prolaza, a zatim se šire prema zapadu nekih 64 km prema kotlini Moselle i prema sjeveru preko 114 km paralelno sa Rajnom.

geološki su planine na jugu sastavljene od granita, a na sjeveru od crvenog pješčenjaka, koji se strmoglavo spuštaju u dolinu Rajne. Za razliku od tog padine na zapadu su blage, obrasle šumom. 
Na jugu visoki vrhovi Vosgesa, zvani baloni viši su od 1,200 metara, a kulminiraju Grand Ballonom (Ballon de Guebwiller) koji ima 1,424 metra.

Jugozapad Vosgesa je omiljen kod turista, jer se planine spuštaju do pitoresknih dolina i jezera, kao što su Gérardmer i Longemer. 
Na Sjevernim Vosgesima jugozapadno od Strasbourga, vrhovi dosežu 1008 metara na planini Le Donon, a zatim se spuštaju na manje od 600 metara iza prijevoja Saverne. Više planine su zimi prekrivene snijegom pa su i popularna skijališta.

U zaklonu najviših vrhova na jugoistoku, prostiru se alzaški vinogradi.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Vosges massif, France*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 02.10.2022.
2. 1 2 3  „*Grand Ballon*" (francuski). Larousse. Pristupljeno 02.10.2022.

Vanjske veze
------------

***Vosges (masiv)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Vosges massif, France* ()
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Nedovršeni članak* **Milan Simin** *je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |

Milan Simin
**Milan Simin** (Subotica, 10. decembar 1914 — Novi Sad, 26. jul 1941), podoficir, vazduhoplovni narednik Jugoslovenskog kraljevskog ratnog vazduhoplovstva, fubaler FK Vojvodina, učesnik NOB-a, komandant Novosadskog partizanskog odreda 1941. godine.

Biografija
----------

Rođen je u Subotici. Odrastao u Novom Sadu. Završio je podoficirsku školu i postao vazduhoplovni narednik Jugoslovenskog kraljevskog ratnog vazduhoplovstva. 

Posle kapitulacije kraljevine Jugoslavije uspeo je da izbegne zarobljavanje i vratio se u Novi Sad. 

Kao aktivni podoficir i kandidat za člana KPJ, neposredno posle okupacije, kao vojni stručnjak određen je za vršenje obuke rukovanjem oružjem. Posle formiranja Štaba partizanskih odreda pri OK KPJ postavljen je na čelo vojne desetine.

Stvaranje Novosadskog partizanskog odreda
-----------------------------------------

U leto 1941. godine posle napada Nemačke na Sovjetski savez ubrzano se pristupilo organizovanijim akcijama usmerenim protiv okupatora. Smatralo se da je posle napada na SSSR opšta situacija znatno izmenjena u prilog oružanog ustanka protiv fašizma. KPJ se na ustanak spremala od prvih dana okupacije stvaranjem Vojnih komiteta koji su za cilj imali prikupljanje oružja, sanitetskog materijala, odeće, lekova, itd. Cilj je bio da se sa diverzija i sabotaža pređe na organizovanije oblike borbe i stvaranje vojnih formacija na terenu. Predlog da se Novosadskog partizanskog odreda formira Novosadski partizanski odred dali su Radivoj Ćirpanov, Kosta Šokica i Borislav Prodanović. Za komandanta je postavljen Milan Simin.

Pogibija
--------

Sa svojom grupom partizana pošao je 25. jula 1941. godine u čenejski atar s namerom formiranja partizanskih četa na terenu. Otkriveni su i u neravnopravnoj borbi poginuo je Milan Simin, uhvaćenog Antala Nemeta na licu mesta fašisti su likvidirali, a Živko Radovanović je 2. avgusta iste godine obešen.

Na ovom mestu je 1971. godine podignut spomenik Novosadskom partizanskom odredu.

Prvobitno je bio sahranjen na Uspenskom groblju u Novom sadu, da bi po izgradnji *Spomen*-*groblja* boraca NOR-a 1941–1945u Novom Sadu njegovi posmrtni ostaci bili preneti na novu lokaciju.

Galerija
--------

* Otkrivanje spomenika Novosadskom partizanskom odredu 1971Otkrivanje spomenika Novosadskom partizanskom odredu 1971
* Grob Milana Simina na Spomen-groblju boraca NOR-a 1941–1945. u Novom SaduGrob Milana Simina na Spomen-groblju boraca NOR-a 1941–1945. u Novom Sadu

Spoljašnje veze
---------------

* [*mrtav link*]


|  |  |
| --- | --- |
| Partizanska spomenica 1941. | Portal NOBSegment isključivo posvećen **Narodnooslobodilačkoj borbi.** |
**Ured visokog predstavnika i specijalnog predstavnika Evropske unije za Bosnu i Hercegovinu** (engl. ) je vodeća organizacija za civilni aspekt implementacije mira u Bosni i Hercegovini.

Glavno sjedište OHR-a je u Sarajevu. Visoki predstavnik, njegov Prvi zamjenik, te njihovi kabineti su također smješteni u Sarajevu. Pored njih u sarajevskom uredu su također smješteni Politički odjel, Ekonomska jedinica za tranziciju, Pravni odjel, Odjel za administrativno-finansijske poslove i kadrovska pitanja, te Pres-ured.

OHR ima dva regionalna ureda, u Banjaluci i Mostaru, arbitražni ured u Brčkom, te satelitski ured u Bratuncu. Predstavništvo OHR-a u Briselu koordinira sa međunarodnim organizacijama van Bosne i Hercegovine.

Visoki predstavnik za Bosnu i Hercegovinu
-----------------------------------------

Daytonskim mirovnim sporazumom, koji je potpisan 1995. godine, visoki predstavnik je u ime međunarodne zajednice zadužen da nadgleda provedbu civilnih aspekata Mirovnog sporazuma u Bosni i Hercegovini. Visoki predstavnik također ima zadatak da koordinira aktivnosti međunarodnih civilnih organizacija i agencija koje djeluju u zemlji.

Mandat visokog predstavnika preciziran je u Aneksu 10, u kojem se visoki predstavnik proglašava konačnim autoritetom u zemlji za tumačenje sporazuma o implementaciji civilnog dijela mirovnog ugovora. Vijeće za implementaciju mira (PIC), koje čini grupa od 55 zemalja i međunarodnih organizacija koje sponzoriraju i vode proces implementacije mira, kasnije je dalje razradilo njegov mandat. Visoki predstavnik nema nadležnost nad vojnim Stabilizacijskim snagama (SFOR), koje su pod vođstvom NATO-a.

Visokog predstavnika predlaže Upravni odbor PIC-a, a imenovanje potvrđuje Vijeće sigurnosti Ujedinjenih nacija, koje je odobrilo i Daytonski mirovni sporazum kao i raspoređivanje međunarodnih vojnika u Bosni i Hercegovini.

Trenutni vršilac ove funkcije je Christian Schmidt.

Povezano
--------

* Spisak visokih predstavnika za Bosnu i Hercegovinu

Vanjske veze
------------

***Ured visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu*** na Wikimedijinoj ostavi

* Zvanična stranica
Statua Xue Tao u parku Wang Jianglou, Chengdu, Kina
Zdenac Xuetao u parku Wang Jianglou, Chengdu
**Xue Tao** (pojednostavljeni kineski: ; tradicionalni kineski: ; pinyin: *Xuē Tāo*; Wade-Giles: **Hsüeh T'ao**, 768–831), kurtoazno ime **Hongdu** (洪度/宏度), je kineska pjesnikinja, koja se, zajedno sa Yu Xuanji i Li Ye (李冶) smatra najpoznatijom ženom-pjesnikom iz doba dinastije Tang. 

Bila je kćer nižeg činovnika iz prijestolnice Chang'an koji je upućen na službu u Chengdu. Tamo je ostala živjeti s majkom nakon očeve smrti; historičari pretpostavljaju da je razlog za to bilo siromaštvo, odnosno nedostatak sredstava za put kući. Tamo se registirala u cehu lokalnih kurtizana i zabavljačica, te se istakla duhovitošću i dosjetljivošću. Zapazio ju je lokalni guverner Yuan Zhen sa kojim se zbližila, i sa kojim je izmjenjivala pjesme. Kasnije je bila bliska s pjesnikom Du Fuom.

Sačuvano je preko 100 njenih pjesama.

Po njoj je nazvan Hsueh T'ao, jedan od krater na Veneri.

Izvori
------


|  |  |
| --- | --- |
|  | **Ovaj članak sadrži kineski tekst.**Bez pravilne podrške za renderiranje, možete vidjeti upitnike, kvadrate i druge simbole umjesto kineskih znakova. |

* Ma, Maoyuan, "Xue Tao" Arhivirano 2007-09-29 na Wayback Machine-u. *Encyclopedia of China* (Chinese Literature Edition), 1st ed.
* "Xue Tao" from Other Women's voices, Translations of women's writing before 1700, last accessed June 4, 2007 Arhivirano 2011-10-18 na Wayback Machine-u
* Larsen, Jeanne, translator (1987). Brocade River Poems: Selected Works of the Tang Dynasty Courtesan Xue Tao. Princeton University Press. (with introduction and notes)
* Larsen, Jeanne, translator (2005). Willow, Wine, Mirror, Moon: Women's Poems from Tang China. BOA Editions, Ltd. (contains translations of seven more poems by Xue, with notes)
* Larsen, Jeanne (1983). The Chinese Poet Xue Tao: The Life and Works of a Mid-Tang Woman. (unpublished doctoral dissertation, University of Iowa)

Eksterni linkovi
----------------

* Translation of poetry by Xue Tao