recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| **Drevna Mezopotamija** |
| --- |
| Eufrat – Tigris |
| Asirologija |
| **Gradovi / kraljevstva** |
| **Sumer**: Uruk – Ur – Eridu |
| Kish – Lagaš – Nippur |
| **Akadsko Carstvo**: Akkad |
| Babilon – Isin – Susa |
| **Asirija**: Assur – Niniva |
| Dur-Sharrukin – Nimrud |
| **Babilonija** – **Kaldeja** |
| **Elam** – **Amoriti** |
| **Huriti** – **Mitanni** |
| **Kasiti** – **Urartu** |
| **Kronologija** |
| Sumerski kraljevi |
| Asirski kraljevi |
| Babilonski kraljevi |
| **Jezik** |
| Klinasto pismo |
| Sumerski – Akadski |
| Elamski – Hurijski |
| **Mitologija** |
| Enûma Elish |
| Gilgameš – Marduk |

**Amoriti** ili **Amorićani** (hebrejski *’emōrî*, egipatski **Amar**, akadski **Tidnum** ili **Amurrūm** (što odgovara sumerskom **MAR.TU** ili **Martu**) je naziv koji se koristi za semitski narod koji je živio u zemljama zapadno od Eufrata u drugoj polovici 3. milenijumu pne.

U starim babilonskim spisima se za sve zemlje zapadno od Eufrata (Kanaan i Sirija) koristi izraz "zemlja Amorita".

Asirolozi se spore oko toga jesu li Amoriti predstavljali divlja stočarska plemena koja su preživljavala pljačkajući ratarske zajednice Mezopotamije (kao što sugeriraju neki tekstovi iz vremena Treće dinastije Ura) ili su već ranije bili absobirani od mezopotamskih drava. U prilog druge teze idu arheološki dokazi, kao i činjenica da je Hamurabi imao amoritsko ime.

Dio suvremenih asirologa smatra da se dio Amorita jednostavno stopio s drevnim Sumeranima, prihvativši njihovu kulturu i religiju.

U Bibliji se izraz Amoriti često koristi zajedno s izrazima Kaananiti i Amalečani.

Literatura
----------

* E. Chiera, *Sumerian Epics and Myths*, Chicago, 1934, Nos.58 and 112;
* E. Chiera, *Sumerian Texts of Varied Contents*, Chicago, 1934, No.3.;
* H. Frankfort, *AAO*, pp. 54-8;
* F.R. Fraus, *FWH*, I (1954);
* G. Roux, *Ancient Iraq*, London, 1980.

***Amoriti*** na Wikimedijinoj ostavi
Koordinate: 36° 50′ S.g.š. 25° 54′ I.g.d.

**Amorgos** (grčki gr: Αμοργός) je jedno ostrva u grupaciji Kiklada u Grčkoj. Upravno ostrvo pripada okrugu Kikladi i Periferiji Južni Egej.

Prirodni uslovi
---------------

Pogled na manastir na ostrvu u tipičnom okruženju
Amorgos je jedno od većih ostrva Kiklada, udaljeno oko 200 km jugoistočno od Atine. Ostrvo je veoma izduženo u pravcu istok-zapad, oko 30 km, a širine oko 5 km. Ostrvo je planinsko u većem delu. Klima je sredozemna i veoma sušna. Biljni i Životinjski svet su takođe osobveni za ovu klimu, a od gajenih kultura dominira maslina.

Istorija
--------

Za Amorgos, kao i za celokupne Kiklade, je neobično važno razdoblje kasne praistorije, tzv. Kikladska Civilizacija, zavisna i bliska Kritskoj. Iza Kikladske civilizacije su danas ostale brojne figurine-idoli, vezane za zagrobni život, a neke od njih su nađene baš na Amorgosu. Tokom stare Grčke Amorgos je bio jedan u nizu malih, ali važnih polisa u ovom delu Grčke. Posle toga ostrvljem je vladao stari Rim, a zatim i Vizantija. 1204. g. posle osvajanja Carigrada od strane Krstaša Kikladi potpadaju pod vlast Mlečana, pod kojima ostaju vekovima, do sredine 16. veka, kada novi gospodar postaje osmansko carstvo. Iako stanovništvo Amorgosa nije bilo previše uključeno u Grčki ustanak 20ih godina 19. veka, ono je odmah pripalo novoosnovanoj Grčkoj. Međutim, u 20. veku dolazi do iseljavanja mesnog stanovništva. Poslednjih decenija ovo je donekle umanjeno razvojem turizma.

Stanovništvo
------------

Glavno stanovništvo na Amorgosu su Grci. Amorgos spada u ređe naseljena ostrva među velikim ostrima Kiklada.

Privreda
--------

Privreda Amorgosa se zasniva na turizmu i pomorstvu, a manje na tradicinalnoj poljoprivredi (južno voće, masline).

Vanjske veze
------------

***Amorgos*** na Wikimedijinoj ostavi

* Zvanična stranica Amorgosa sa vodičem za posetioce

| * p
* r
* u
Grčki otoci |
| --- |
| Istočnoegejski otoci | 
Hios |
Furni |
Ikarija |
Lezbos |
Psara |
Samos |
Tsimena
 |
| Sjevernoegejski otoci | 
Ajos Efstratios |
Limnos |
Samotraki |
Tasos
 |
| Jonski otoci | 
Antikitira |
Antipaksos |
Itaka |
Kefalonija |
Krf |
Vido |
Kitira |
Lefkada |
Paksos |
Zakintos
Otonski otoci (Otoni | Erikuza | Matraki)
 |
| Kikladi | 
Amorgos |
Anafi |
Andros |
Antiparos |
Antimilos |
Delos |
Folegandros |
Jaros |
Ios |
Kea |
Kimolos |
Kitnos |
Markonisos |
Milos |
Mikonos |
Naksos |
Paros |
Santorini |
Serifos |
Sifnos |
Sikinos |
Siros |
Tinos 
Kaldera Santorini (Aspronizi | Nea Kameni | Palea Kameni | Tirazia)
 |
| Mali istočni Kikladi | 
Iraklija |
Shinuza |
Epano Kufonizi |
Kato Kufonizi |
Glaros |
Keros |
Antikeros |
Kato Antikeri |
Donuza
 |
| Dodekanez | 
Agatonizi |
Amila |
Arki |
Astipalea |
Halki |
Kalimnos |
Karpatos |
Kasos |
Megisti |
Kos |
Leros |
Lipsi |
Nisiros |
Patmos |
Prasonizi |
Pserimos |
Rodos |
Simi |
Telendos |
Tilos |
Jali
 |
| Eubeja i Sporadi | 
Alonizos |
Skiatos |
Skopelos |
Skiros
 |
| Saronski otoci | 
Aihina |
Angistri |
Hidra |
Metana |
Poros |
Salamis |
Spetses
 |
| Krit | 
Hrizi |
Dia |
Gavdos |
Gavdopula |
Krit |
Kufonisi |
Paksimadja |
Spinalonga
 |
**Carica majka Dong** (董太后, osobno ime nepoznato), formalno **Carica Xiaocheng** (孝成皇后) (? -189) bila je kineska carica majka iz dinastije Han. Nikada nije imala titulu "obične" carice, odnosno titulu carice majke je dobila isključivo kao majka cara Linga. Kineske historijske kronike je opisuju kao ličnost odgovornu za raskalašeni životni stil svog sina, odnosno korupciju koja je pridonijela propasti dinastije.

Bila je rodom iz Baodinga i rani život provela kao supruga Liu Changa (劉萇), nasljednog Markiza od Jieditunga. Godine 156. mu je rodila sina po imenu Liu Hong, a koji je nakon očeve smrti naslijedio naslov. Kada je godine 168. umro car Huana, njegova udovica carica majka Dou je odabrala 13-godišnjog Liu Honga za cara. On je nakon dolaska na prijestolje, uz podršku dvorskih eunuha, svoju majku proglasio caricom majkom. Tada je svog sina poticala da prodaje najviše državne dužnosti za novac, a što je dugoročno imalo katastrofalne posljedice za Kinu. Isto tako je favorizirala Lingovog mlađeg sina princa Liu Xiea (劉協) kao prijestonasljednika, iako je novim carem trebao biti njegov stariji brat Liu Bian (劉辯).

Kada je godine 189. njen sin umro, usprkos spletki njenog vjernog sluge Jian Shuoa, vojni komandant He Jin je uspio Liu Biana proglasiti carem, a potom uhapsiti njenog nećaka Dong Chenga. Carica majka je protjerana u svoj rodni kraj u Hebeiju, gdje je umrla - prema kineskim historijskim izvorima, od straha - ne dočekavši da njen omiljeni unuk Xie na kraju postane car Xian zahvaljujući gospodaru rata Dong Zhuou.

V. također
----------

* Tri kraljevstva
* Ličnosti Tri kraljevstva
* *Zapisi Tri kraljevstva*
* *Romansa Tri kraljevstva*
Spomenik Albertu Pattersonu ispred zgrade Državnog kapitola Alabame u Montgomeryju.
**Albert Patterson** (27. januar 1894 – 18. jun 1954) bio je američki pravnik i demokratski političar, poznat po nastojanjima da lokalnu upravu i vlastitu stranku u gradu Phenix City u državi Alabama očisti od korupcije i uticaja organiziranog kriminala, a što je na kraju dovelo do njegove smrti u atentatu. 

Rodio se na farmi u mjestu New Site u državi Alabama; kao tinejdžer je u potrazi za poslom otišao u Teksas, a kao mladić se za vrijeme Prvog svjetskog rata godine 1917. priključio američkoj Vojsci. Godine 1918. je u borbama u Francuskoj gdje je teško ranjen. Iz vojske je izašao sa činom poručnika, te se sljedećih godina posvetio studijima, prije nego što je 1927. godine diplomirao pravo. Godine 1933. se naselio u Phenix Cityju gdje je otvorio advokatsku kancelariju.

Politikom se počeo baviti 1937. godine, kada je izabran u Obrazovni odbor Okruga Russell. Tri godine kasnije je postao članom Okružnog odbora za regrutaciju, a godine 1946. je izabran u Državni senat Alabame. Početkom 1950-ih je postao dio Udruženja za poboljšanje Russella (RBA), grupe političara koja je počelo javno izražavati nezadovoljstvo zbog toga što su lokalne vlasti u gradu bile otvoreno povezane sa gangsterima. Godine 1952. mu je kancelarija napadnuta zapaljivom bombomn. Svjestan da ne može biti izabran kao predstavnik okruga i grada, godine 1954. se kandidirao za Vrhovnog advokata Alabame. U maju je u prvom krugu preliminarnih izbora za demokratsku nominaciju osvojio relativnu većinu, a 10. juna je, usprkos pokušaja opstrukcije i namještanja glasova u Phenix Cityju, proglašen pobjednikom, odnosno formalnim kandidatom stranke, a što je, s obzirom da je Alabama tada bila *de facto* jednopartijska država, predstavljalo siguran izbor za mjesto Vrhovnog advokata.

Prije tih izbora i formalne inauguracije su, međutim, trebali proći mjeseci. 18. juna je, kada se navečer vraćao iz kancelarije, ubijen hicima iz pištolja od strane nepoznatog počinitelja. Ubistvo tako istaknutog političara je zgrozilo američku javnost, ali i guvernera Gordona Personsa koji je reagirao proglašenjem ratnog stanja u Phenix Cityju, slanjem Nacionalne garde koja je preuzela policijske dužnosti te započinjanjem istrage od strane specijalnog tima tužilaca. Njeni rezultati su doveli do 734 optužnica protiv lokalnih i državnih funkcionara, a trojica su optužena za Pattersonovo ubistvo - zamjenik glavnog šerifa Albert Fuller, okružni tužilac Arch Ferrell i vrhovni advokat Si Garrett. Od njih je jedino Fuller proglašen krivim i osuđen na doživotni zatvor. 

Događaji vezani uz Pattersonovo ubistvo su sljedeće godine prikazani u biografskom filmu *The Phenix City Story*, gdje je Pattersonov lik tumačio John McIntire.

Godine 1958. je njegov sin John Malcolm Patterson izabran za guvernera.

Izvori
------

Vanjske veze
------------

* Djela čiji je autor ili tema Albert Patterson u bibliotekama (WorldCat katalog)
* „Albert Patterson". Find a Grave. Pristupljeno September 3, 2010.
**Carica majka Ding** (丁太后, osobno ime nepoznato, ? -402), formalno **Carica Xianyou** (獻幽皇后, doslovno "mudra i usamljena carica") bila je carica majka kineske/Xianbei države Kasniji Yan. Bila je priležnica Murong Baoa (car Huimin) i majka Murong Shenga (car Zhaowu). Titulu carice majke je dobila za vrijeme sinovljeve vladavine 400. nakon što je umrla Murong Baova redovna supruga carica Duan. Imala je određen uticaj na sina i odgovorila ga od namjere da pogubi princezu Lan, kćer uzurpatora Lan Hana. Za vrijeme sinovljeve vladavine je također započela ljubavnu vezu sa Murong Xijem, princom od Heijana, koji je od Murong Shenga bio mlađi 12 godina. Zahvaljujući tome je Murong Xi naslijedio Murong Shenga koji je 401. poginuo u neuspjelom puču. Kada je Murong Xi uzeo dvije nove konkubine, ljubavna veza je prestala i Ding je počela kovati zavjeru za Murong Xijevu likvidaciju. Ona je razotkrivena, i carica majka Ding natjerana da izvrši samoubistvo.

Izvori
------

* *Knjiga Jina*, vol. 124.
* *Zizhi Tongjian*, vols. 110, 111, 112.
**Albert Haler** (ili **Haller**) (Vrgorac, 3. kolovoza 1883. – Kamnica kraj Maribora, 18. svibnja 1945.), hrvatski estetičar, esejist, književni kritičar i književni povjesničar.

Biografija
----------

Studij klasične filologije završio je u Beču 1909. godine, a tijekom studija bavio se također i filozofijom. Doktorirao na Filozofskom fakultetu u Zagrebu 1927. tezom *Gundulićev Osman s estetskog gledišta*. Od 1909. do 1943. radio je kao gimnazijski profesor i ravnatelj u Dubrovniku, Splitu i Zagrebu.

Godine 1943. imenovan je profesorom etike i estetike na Filozofskom fakultetu u Zagrebu. Poginuo je u svibnju 1945. prilikom neuspješnog pokušaja bijega u Austriju.

Koncepcije i djelovanje
-----------------------

Književne kritike, članke i eseje objavljivao je u brojnim časopisima između 1899. i 1945. Glavno njegovo djelo iz teorije književnosti je *Doživljaj ljepote* (1943.). Slijedi koncepciju spiritualističkoga idealizma Benedetta Crocea.

Definira umjetnost kao »duhovni akt afektivno-fantazijske prirode«, a pjesničko stvaranje kao »projekciju čuvstava kroz stvaralačku maštu u neizmjernost duhovnosti«. Odbacuje socijalno-psihološke i kulturno-povijesne kriterije pri vrednovanju književnih ostvarenja (tzv. antipozitivistička pobuna). Književno djelo treba biti promatrano kao potpuno autonomno, kao djelo »čiste poezije«, a vrednovano jedino prema estetskoj vrijednosti temeljenoj na intuitivnome doživljaju. Na tu temu vodio je polemiku s Antunom Barcem 1923.–1925. Pozornost su privukle i njegove burne polemike s Vladimirom Dvornikovićem, Vladimirom Nazorom i Miroslavom Krležom.

Hrvatsku kulturnu javnost uzbudile su njegove negativne ocjene Petra Preradovića, Silivija Strahimira Kranjčevića i Gundulićeva "Osmana".

Djela
-----

Objavljene knjige:

* *Gundulićev Osman s estetskog gledišta*, Beograd 1929.
* *Antun Kazali*, Dubrovnik 1935.
* *Izbor iz tuđih književnosti*, 1941.
* *Doživljaj ljepote, 1943.* (sliejd iB. Crocea)
* *Novija dubrovačka književnost*, 1944.

Izbor njegovih eseja i studija objavljen je u ediciji *Pet stoljeća hrvatske književnosti*, br. 86, Zagreb 1971. str. 5-125

Izvori
------

Literatura
----------

* Hrvatski biografski leksikon, sv. 5, 2002.
* *Tko je tko u NDH*, 1997.

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 55068471
* LCCN: nr93014517
* ISNI: 0000 0001 0800 4186
* GND: 123971780
* BNF: cb109026078 (podaci)

 |
**Carica Yang Zhi** (楊芷) (259–292), kurtoazno ime **Jilan** (季蘭), nadimak **Nanyin** (男胤), formalno **Carica Wudao** (武悼皇后, doslovno "ratnička i zastrašujuća carica") bila je carica kineske dinastije Jin, odnosno druga supruga cara Wua.

Bila je u srodstvu sa carevom prvom suprugom Yang Yan. Za cara se 276. udala na njen nagovor, s obzirom da je Yang Yan na samrti bila uplašena kako njen mentalno retardirani sin, krunski princ Zhong, neće naslijediti Wuovo prijestolje. Njen otac Yang Jun je nakon toga postao jedna od ključnih osoba u carskoj administraciji, a još više nakon što je 280. pokorena država Wu i tako ujedinjena Kina, davši izgovor caru da se radi životnih užitaka odrekne državnih poslova, prepustivši ih svojoj rodbini. Kineski historijski izvori navode kako su carica i njen otac bili ključne osobe koje su osigurale Zhongov dolazak na prijestolje, ali i opstanak njegove osvetoljubive supruge krunske princeze Jia Nanfeng, koju su drugi dvorjani, pa čak i sam car, namjeravali ukloniti sa dvora. Godine 290. je Wu umro, Yang Yun postao regent, a Yang Zhi carica majka. Međutim, 292. je Jia Nanfeng organizirala dvorski prevrat u kome je Yang Yun ubijen, a Yang Zhi protjerana sa dvora i lišena svih počasti. Zbog toga je sama sebe izgladnila na smrt.

| Kineska carska porodica |
| --- |
|
| Prethodi:**Carica Yang Yan** | **Carica dinastije Jin (265-420)**276–290 | Slijedi:**Carica Jia Nanfeng** |
| **Carica Kine (Sjeverna/Centralna/Jugozapadnas)**276–290 |
| Prethodi:**Carica Teng Wua** | **Carica Kine (Jugoistočna)**280–290 |
**Carica Yu** (于皇后, personal name unknown) (488?-507) je bila carica kineske/Xianbei države Sjeverni Wei, odnosno prva supruga cara Xuanwua.

Bila je nećaka generala Yue Lieja. Xuanwu ju je uzeo za konkubinu godine 501. a nakon čega ju je brzo proglasio i caricom. Godine 506. mu je sina pod imenu Yuan Chang (元昌), a sljedeće godine je umrla. Njena smrt, kao i smrt sina godine 508. je postala predmetom špekulacija među historičarima koji je ponekad pripisuju dvorskim spletkama, odnosno trovanju od strane Gao Zhaoa, čija je nećaka Supruga Gao nakon njene smrti postala caricom.

Napomena
--------

1. ↑  Da li je rođena godine 488. ovisi o tome da li je postala konkubina cara Xuanwua 501. godine -- historijski izvori to potvrđuju implicitno, ali ne izrijekom. S druge strane je izrijekom rečeno da je u trenutku postajanja konkubinom imala 13 godina.

| Kineska carska porodica |
| --- |
| Prethodi: **Carica Feng Run**  |  **Carica Sjevernog Weija** 501–507 | Slijedi: **Carica Gao**  |
**Carica Yang Xianrong** (羊獻容) (? -322), formalno (u državi Han Zhao) **Carica Xianwen** (獻文皇后, doslovno "mudra i uljudna cartica") bila je carica Kine iz dinastije Jin, a poslije toga carica Xiongnu države Han Zhao. Caricom je prvi put postala 300. kada ju je princ Sima Lun, nakon što je orkestrirao likvidaciju carice Jia Nanfeng, postavio za novu suprugu mentalno retardiranog cara Huija. U periodu krvavih dinastijskih sukoba poznatih kao Rat Osam prinčeva, ona i njene navodne spletke su služile kao izgovor za dvorske pučeve i ustanke, pa je sa mjesta carice svrgavana i ponovno vraćana čak četiri puta (odnosno pet, računajući kratku uzurpaciju od strane Sima Luna 301). Nakon što joj je muž otrovan početkom 307. novi car Huai joj nije dao titulu "carice majke". Godine 311. su Han Zhao i druge Wu Hu snage zauzele i opustošile carsku prijestolnicu Luoyang. Carica Yang je tada zarobljena, a Han Zhao vojskovođa Liu Yao ju je uzeo za suprugu. Liu Yao je godine 319. postao car države Han Zhao. Rodila mu je sina po imenu Liu Xi, koga je Liu Yao imenovao svojim princom. Umrla je 322. Uživa status jedine carice u kineskoj historiji koja je bila udana za dva cara, odnosno pripadala dvama vladarskim dinastijama i dva različitim državama.


| Kineska carska porodica |
| --- |
|
| Prethodi:**Carica Jia Nanfeng** | **Carica dinastije Jin (265-420)**300–301, 301–304, 304, 304–305, 305, 306–307 | Slijedi:**Carica Liang Lanbi** |
| **Carica Kine (najviše oblasti)**300–301, 301–304, 304, 304–305, 305, 306–307 |
| **Carica Kine (Južni Shanxi)**300–301, 301–304 | Slijedi:**Carica Huyan od Han Zhaoa** |
| **Carica Kine (Jugozapadna)**300–301, 301–304 | Slijedi:**Carica Ren od Cheng Hana** |
|
| Prethodi:**Carica Jin** | **Carica Han Zhaoa**319–322 | Slijedi:**Carica Liu** |
| **carica Kine (Zapadna)**319–322 |
| **carica Kine (Sjeverna/Centralna)**319 | Slijedi:**Carica Liu od Kasnijeg Zhaoa** |

Izvori
------

* *Knjiga Jina*, vols. 31, 103.
* *Zizhi Tongjian*, vols. 83, 85, 86, 87, 91, 92.
**Anita Lazić Todorović** (Beograd, 7. decembar 1980.) je srpska glumica, novinarka i voditeljka. Kćerka je pevačice i glumice Snežane Savić i režisera Dragoslava Lazića.

Biografija
----------

Diplomirala je novinarstvo na Fakultetu političkih nauka na Beogradskom univerzitetu. Na istom fakultetu završila je i poslediplomske studije a trenutno pohađa drugu godinu doktorskih studija iz oblasti medija i komunikacije. Predaje veštine kreativnog mišljenja na Akademiji za diplomatiju i bezbednost, Beograd. Jedan je od pet ekskluzivnih predavača kreativnih tehnika dr Edvarda De Bona za jugoistočnu Evropu. Godinama radi u kreativnoj industriji. Bila je direktor PR agencije Nju moment ( New Moment New Ideas Company). Predavala je i tehnike iz oblasti odnosa sa javnošću na trećoj godini osnovnih studija na Fakultetu političkih nauka u Beogradu. Glumom se bavi iz hobija. Igrala je u 4 filma i 1 televizijskoj seriji.

Filmografija
------------

|  |
| --- |
| **Filmografija glumice Anite Lazić**  |
| God. | Naziv | Uloga |
| 1990.-te |
| 1995. | Treća sreća | Radmila |
| 1999. | Ranjena zemlja | Saška |
| 2000.-te |
| 2001. | Seljaci (film) | Živkica |
| 2001. | Sve je za ljude | Živkica |
| 2006-2009. | Seljaci (TV serija) | Živkica |

Vanjske veze
------------

* Anita Lazić na IMDb-u (`en`)
* Anitin veb sajt  Arhivirano 2011-10-19 na Wayback Machine-u
* Anitin blog
**Carica majka Hu** (胡太后, osobno ime nepoznato, 17. maj 528), formalno **Carica Ling** (靈皇后, doslovno "nepažljiva carica"), bila je carica majka kineske dinastije Sjeverni Wei. Bila je konkubina cara Xuanwua, a nakon njegove smrti 515. je postala regentica svom malodobnom sinu caru Xiaomingu. Historijski izvori je opisuju kao inteligentnu, ali previše sklonu toleriranju korupcije, što se odrazilo kroz sve veće siromašenje naroda i izbijanje seljačkih ustanaka. Godine 520. ju je u puču svrgnuo Yuan Cha, ali ga je ona uspjela svrgnuti u kontra-puču 525. Njena ljubavna veza sa Zheng Yanom (鄭儼) je, pak, godine 528. izazvala nezadovoljstvo njenog sina koji ga je pokušao pogubiti. Carica majka je na to reagirala tako što je cara dala otrovati. To je, pak, poslužilo kao izgovor pobunjenom generalu Erzhu Rongu da napadne i zauzme prijestolnicu Luoyang. Erzhu je caricu majku zarobio, a potom dao utopiti bacanjem u Žutu rijeku.

Izvori
------

1. ↑  兩千年中西曆轉換

Vanjske veze
------------

* Empress Dowager Hu at Culture.china.com Arhivirano 2011-07-18 na Wayback Machine-u
* Empress Dowager Hu at Book.sina.com.cn
**Aleksis Cipras** (grč. *Αλέξης Τσίπρας*; Atina, 28. jul 1974) je grčki političar koji je služio kao premijer Grčke od 2015. do 2019. Predsednik je Koalicije radikalne levice (SIRIZA) od 2009.

Karijera
--------

Rođen je u Atini 28. jula 1974. godine. Diplomirao je građevinu na Nacionalnom tehničkom univerzitetu u Atini 2000. godine.

Krajem osamdesetih godina 20. veka pristupio je društvu mladih komunista. A od 1999. godine do 2003.g odine bio je politički sekretar omladine partije Sinaspizmos. Na 4. Kongresu Sinaspizmosa u decembru 2004. godine izabran je u Centralni politički komitet i u Politički sekretarijat.

Za lidera Sinazpizmosa je izabran na 5. Kongresu partije, 10. februara 2008. godine. 
U decembru 2013. godine bio je predložen za kandidata za predsednika Evropske komisije ispred Evropske levice.

Nakon izbora 25. januara 2015. Cipras je postao predsednik vlade Grčke. Na početku mandata se oštro suprostatvio politici rezova na kojoj je inzistirala Evropska unija te blisko sarađivao sa ministrom finansija Janisom Varufakisom. Organizovao je referendum protiv mera štednje u julu 2015. godine, koji je prošao, ali je odmah potom prisilio Varufakisa na ostavku i pristao na sve zahteve EU i nemačke vlade. U septembru 2015. je organizovao nove izbore na kojima je pobedio. Pred kraj mandata je sklopio u grčkoj javnosti nepopularan Prespanski sporazum kojim je okončan spor sa susednom Severnom Makedonijom oko njenog imena. Nedugo potom je njegova stranka poražena na izvanrednim izborima.

Spoljašnje veze
---------------

* Homepage of Alexis Tsipras, 2014 canditate for European Commission President Arhivirano 2021-03-16 na Wayback Machine-u
* Curriculum Vitae Arhivirano 2011-06-12 na Wayback Machine-u
**Carl Philipp Emanuel Bach** (8. mart 1714, Weimar.– 14. decembar 1788, Hamburg) njemački kompozitor, drugi od pet sinova Johan Sebastian Bach –a I Marie Barabara Bach. Najpoznatiji Bachov sin koji je pisao koncerte bolje I od samog Bacha. Jedan je od utemeljitelja klasičnog stila.
Sa deset godina išao je u školu svetog Tomasa u Leipzig –u, gdje je njegov otac postao kantor 1723. Nekoliko mjeseci potom dobio je zaposlenje na dvoru pruskog princa Frederika II. 1740 postaje član kraljevskog orkestra. U to vrijeme bio je najistaknutiji klavirist (čembalist) u Evropi. Potom je živio u Berlinu.
1768 naslijedio je Georg Philipp Telemann –a kao Kapellmeister u Hamburgu gdje je počeo obračati se crkvenoj muzici.
U drugoj polovici 18 vijeka reputacija C.P.E.Bacha stajala je vrlo visoko. Wolfgang Amadeus Mozart rekao je ‘’On je otac, a mi smo djeca’’. Haydn je studirajući uglavnom izučavao njegov rad. Ludwig van Beethoven izrazio je za njegov genij iskreno divljenje I poštovanje.


***Carl Philipp Emanuel Bach*** na Wikimedijinoj ostavi
**Aleksander Kolder** (engl. ; 22. avgust 1898, Loton, Pensilvanija – 11. novembar 1976, Njujork) je bio američki vajar čiji je opus najvećim delom bio posvećen kinetičkoj umetnosti.

Život i delo
------------

*Čovek*, 1967. Montreal
I deda i otac su mu bili vajari. Počeo je kao samouk slikajući pejzaže. Studirao je tehniku u Hobokenu, Nju Džersi i Njujorku. Do 1926. privatno je studirao slikarstvo i radio kao inženjer. Te godine nastaju njegove skulpture od drveta, a 1927. prve pokretne igračke. Godine 1928. stvara prve pokretne žičane konstrukcije. Godine 1931. prvi put boravi u Parizu. Tamo upoznaje savremene francuske umetnike kao što su Pit Mondrijan i Fernan Leže. Postaje član grupe „Apstrakcija-kreacija". Njegovi prvi mobili (mehanički pokretane skulpture) se pojavljuju 1932. Od 1933. živi naizmenično u Francuskoj i u SAD i tada se pojavljuju njegovi prvi veliki „mobili" za eksterijere. 

Spada u glavne predstavnike kinetičke umetnosti.

Izvori
------

1. ↑  Award won by Alexander Calder

Literatura
----------

* Igor Zhoř, Hledání tvaru Praha 1967.

Vanjske veze
------------

***Aleksander Kolder*** na Wikimedijinoj ostavi

* www.calder.org - Calder Foundation
* Biographie, Werke und Literatur
* Alexander Calder Biografie bei WHO'S WHO
**Anitta**, sin Pithane, bio je kralj Kussare, još uvijek nepronađenog grada. On je najstariji vladar koji je dao sastaviti tekst na hetitskom jeziku.

Anitta je vladao sredinom 18. vijeka pne. te je napravio **Anittin tekst** (CTH 1.A, uredio StBoT 18, 1974), najstariji poznati tekst na hetitskom jeziku (i najstariji poznati indoevropski tekst uopće). Ovaj tekst izgleda predstavlja klinopisni zapis Anittih zapisa u Kanishu, možda prikupljen od strane Hattusilija I, jednog od najstarijih hetitskih kraljeva Hattuse.

Anittin tekst ukazuje da je Anittin otac Pithana osvojio Nešu (Kanish, Kültepe), koji je kasnije postao važan grad kraljevstva Kussara. Za vrijeme svoje vladavine Anitta je porazio hatijskog kralja Piyustija i zatim osvojio njegovu prijestolnicu - buduću hetitsku prijestolnicu Hattusu. Zatim je uništio grad, posadio potočarke među ruševinama i na njih vacio kletvu. 

Anittino ime se nalazi na bodežu pronađenom u Kültepeu a isto tako, zajedno s imenom njegovog oca Pithane, na različitim tekstovima u Kültepeu, kao i u kasnijim hetitskim zapisima.

Vanjske veze
------------

***Anitta*** na Wikimedijinoj ostavi

* The Anitta text Arhivirano 2006-02-15 na Wayback Machine-u
* The Hittite occupation of Anatolia Arhivirano 2010-02-13 na Wayback Machine-u
* Kültepe-dagger inscription Arhivirano 2005-11-14 na Wayback Machine-u
* Reign of Anitta


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi:**Pithana** | **Hetitski kralj** | **Nepoznat/a**Sljedeći poznati nositelj titule:**Tudhaliya** |
**Amoskeag** /"*one takes small fish*", dolazi od namos 'small fish', kkig 'to take' /, jedno od plemena konfederacije Pennacook, porodice Algonquian, koje je obitavalo kod Amoskeag Fallsa na rijeci Merrimack na području današnjeg okruga Hillsboro u New Hampshireu. Istoimeno selo na Amoskeag Fallsu bilo je glavno središte Wannalanseta (Wanalance), glavnog poglavice konfederacije Pennacooka, sin Passaconnawayov. Ovdje su se uspjeli održati tek do 1676. kada su ih europski naseljenici preselili u New York i Kanadu. Neke grupe Pennacooka, kaže Sultzman, priključili su se Sokokima, plemenu iz konfederacije Abenaki, među koje navodi uz Amoskeag i Nashua, Souhegan i Winnipesaukee. Na mjestu gdje je obitavalo ovo pleme, poznatome po ribolovu, niknulo je 1722-1723. naselje Old Harry's Town, današnji Manchester u okrugu Hillsborough. Tragovi Indijanaca stari su barem 12,000 godina.

Ostali nazivi: Naamhok, Naamkeeks, Namekeake, Namkeake, Namaske, Namaoskeaga, Namaschaug. Sultzman u svojoj Pennacook Historybrka Amoskeage sa Amoskeag Fallsa i Naumkeage iz područja Salema u Massachusettsu .

Izvori
------

1. ↑  Pennacook History

Vanjske veze
------------

* Pennacook Indian Bands, Gens and Clans Arhivirano 2008-04-26 na Wayback Machine-u
*Za ostale upotrebe, v. Aleuti (razvrstavanje).*
**Aleuti** (ili, kako se sami nazivaju, **Unangax**; engl. , rus. *Алеуты*) predstavljaju domorodačku etničku grupu Aleutskih otoka.

Aleuti govore aleutskim jezikom, koji pripada eskimo-aleutskoj porodici jezika. Tradicionalno su se bavili lovom i ribolovom, a poznati su i po izradi košara. Zbog teških klimatskih uvjeta na otocima, koje često pogađaju arktičke oluje, razvili su posebnu vrstu nastambi zvanu *barabare*.

Računa se da je prije dolaska Evropljana na Aleutima živjelo oko 25.000 stanovnika. Prvi Evropljani koji su stigli bili su misionari Ruske pravoslavne crkve, te se među Aleutima proširilo pravoslavlje. Prvi kršćanski mučenik na tlu Sjeverne Amerike bio je sv. Petar Aleut.

U 19. vijeku je zbog trgovine krznom intenziviran kontakt Aleuta s Evropljanima, koji je donio bolesti i alkohol. Godine 1910. popis stanovništva je navodio tek 1491 stanovnika. U drugom svjetskom ratu stanovništvo je dodatno stradalo zbog japanske okupacije otoka Attu i Kiska, odnosno evakuacije preostalih stanovnika u izbjegličke logore na Aljasci.

Vanjske veze
------------

***Aleuti*** na Wikimedijinoj ostavi

* The AMIQ Institute - a research project documenting the Pribilof Islands and their inhabitants
Carlo Gesualdo, princ od Venose
**Carlo Gesualdo**, znan kao **Gesualdo da Venosa** (8. mart 1566. – 8. septembar 1613), princ od Venoze, bio je italijanski kompozitor, lutnjist kasne renesanse. Osim lutnje svirao je čembalo i gitaru.

Biografija
----------

Gesualdova majka Girolama bila je nećakinja pape Pija IV. Godine 1586. Gusualdo je oženio rođaku Donu Mariju d’Avalos, kćerku markiza iz Pescare. Dve godine potom ona je započela ljubavnu afreu sa Fabriziom Carafom, vojvodom od Andrie. Tu vezu je očito dobro skrivala od muža dve godine, iako se za aferu znalo unaokolo. Konačno, 16. oktobra 1590. u palači San Severo u Napulju, kad je Gesualdo otišao u lov, dvoje ljubavnika su bili nedovoljno predostrožni. Gesualdo se vratio u palaču, uhvatio ih na djelu i ubio ih oboje u krevetu, a potom je ostavio izmrcvarena tijela nasuprot palače svima da vide. Budući da je bio plemić bio je imun na krivični progon ali ne i na osvetu, pa je otrčao u dvorac, gdje je bio na sigurnom od rođaka žrtava.

Godine 1594. Gesualdo je otišao u Ferraru, jedan od centara muzike u Italiji. Tu se ponovno oženio, ovaj put za Leonoru d’Este, nećakinja vojvode Alfonsa II. 1595 vratio se u svoj dvorac. Tu u dvorcu je unajmljivao i plaćao muzičare, te se predavao samo muzici, rijetko napuštajući zamak. Veza s novom ženom također nije bila dobra.

***Carlo Gesualdo*** na Wikimedijinoj ostavi

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 102315314
* LCCN: n79110488
* ISNI: 0000 0001 2085 9320
* GND: 118694456
* SELIBR: 213528
* SUDOC: 029019885
* BNF: cb13894418z (podaci)
* BIBSYS: 90259624
* MusicBrainz: c6c6f154-b3b8-4f82-a500-589373f41556
* NLA: 35262988
* NDL: 00800275
* NKC: jn20020903001
* BNE: XX895671
* CONOR.SI: 52485987
* NSK: 000266043

 |
**Ælfred Æþeling** (engleski: ; doslovno: *Alfred Plemeniti*; ? - 1036) bio je engleski princ iz anglosaksonske dinastije Wessex. Bio je jedan od osam sinova kralja Ethelreda Nespremnog; majka mu je bila Emma od Normandije, a brat Edward Ispovjednik.

Kada su Danci pod Svenom Rašljobradim 1013. napali Englesku, otac mu je poražen i prisiljen bježati u Normandiju. Zajedno su s njim su otišli supruga, kao i djeca, uključujući Alfreda. Iako se Ethelred nakratko vratio u Englesku 1014. Alfred i Edward su ostali u Normandiji. Tamo su ih zatekle vijesti o očevoj smrti, a potom i preuzimanju vlasti od strane danskog princa Knuta Velikog koji je 1016. postao novi engleski kralj. Kada je godine 1035. Knut umro, Alfred je vidio priliku da u nastaloj konfuziji preuzme prijestolje. Zajedno sa grupom normanskih najamnika se iskrcao u Engleskoj. Tamo je stupio u kontakt sa earlom Godwinom od Wessexa koji mu je obećao pomoć u podizanju ustanak protiv danskih zavojevača. Godwin je, međutim, već bio u dosluhu sa Knutovim sinom Haroldom Brzonogim koji je neočekivano brzo preuzeo vlast u Engleskoj. Godwin je Alfreda i njegove najamnike namamio u Surrey gdje ih je mučki napao i zarobio; većina je na licu mjesta pogubljena, a Harold sproveden u samostan u Elyju gdje su mu iskopane oči. Tamošnji redovnici su se neko vrijeme brinuli o princu, ali je on ubrzo umro.

Izvori
------

1. ↑  David Crouch, *The Normans: The History of a Dynasty*, (Hambledon Continuum, 2002), 51.
**Alfonso XII** (Madrid, 28. novembar 1857. - Madrid, 25. novembar 1885.) bio je španjolski kralj od 1874. do 1885. 
Njegova kratka vladavina nagovjestila je da bi Španjolska mogla postati stabilna ustavna monarhija.

Biografija
----------

Alfonso je rođen kao najstariji preživjeli sin kraljice Isabel II u braku sa njenim suprugom vojvodom od Cadiza Franciscom Borbónom, iako nije posve sigurno da je on i zaista bio otac.
Školovan je na bečkom Theresianumu i Kraljevskoj vojnoj akademiji u engleskom Sandhurstu. 
Alfonso je živio sa majkom u egzilu nakon što je ona zbačena sa trona u revoluciji u septembru 1868.
Isabel II se odrekla svojih prava na tron u njegovu korist u junu 1870. ali je Alfonso proglašen španjolskim kraljem tek je četiri godine kasnije - 29. decembra 1874. U zemlju se vratio početkom januara sljedeće godine.

Veći dio vladavine Alfonsa - Španjolska je uživala u neuobičajenom spokoju. Ritam i model političkog života zemlje određivao je Antonio Cánovas del Castillo, Alfonsov premijer u dva mandata 1875. -1881. i 1884. - 1885. Dva najurgentija problema - završetak građanskog rata koji su započeli Karlisti, zahtjevajući da nasljednici španjolskog trona mogu biti samo po muškoj liniji i nacrt ustava - oboje su riješeni 1876. 
Uz to Sporazumom iz Zanjóna ponovno je vraćen mir na [Kuba|Kubu]] nakon Desetogodišnjeg rata.

Alfonso se u januaru 1878. oženio Marijom Mercedes, kćerkom vojvode od Montpensiera, koja je umrla je šest mjeseci kasnije. 
Sljedeće godine se oženio sa kćerkom nadvojvode Karla Ferdinanda iz Austrije, Mariom Christinom, sa kojom je imao dvije kćeri i sina, koji je kasnije bio kralj Alfonso XIII.

Iako je bio političkih neiskusan - Alfonso je pokazao velik prirodni talent i razumjevanje za tekuće probleme, kvalitete koje su obećavale da monarhija neće trpiti ako se ustav donešen 1876. u cijelosti provede. Dva neuspješna atentata na njega (oktobar 1878. i decembar 1879.) i pamflet vojske protiv režima 1883. bili su izdvojene epizode i nisu slika stvarnog stanja.
Jer se većina stanovnika pomirila sa restauriranom monarhijom, a sam Alfonso je bio prilično popularan, pa je njegova rana smrt od tuberkuloze bila je veliko razočaranje za one koji su se radovali španjolskoj ustavnoj monarhiji.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodnik: | **Kralj Španjolske (1874. - 1885.)** | Nasljednik: |
| **Amadeo I** | **Alfonso XIII** |

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*Alfonso XII, king of Spain*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 16.1. 2020.

Vanjske veze
------------

***Alfonso XII od Španije*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Alfonso XII, king of Spain* (`en`)

| * p
* r
* u
Monarsi Španije |
| --- |
| Spisak |
| Bandera del Rey de España | 
* Carlos I
* Felipe II
* Felipe III
* Felipe IV
* Carlos II
* *nadvojvoda Carlos (III)* (osporavan)
* Felipe V
* Luis I
* Felipe V
* Fernando VI
* Carlos III
* Carlos IV
* Fernando VII
* José I
* Fernando VII
* Isabel II
* Amadeo I
* Alfonso XII
* Alfonso XIII
* Juan Carlos I
* Felipe VI

 | Escudo de armas del monarca de España |
**Alfred Dreyfus**, (9. listopada 1859 - 12. srpnja 1935.), francuski časnik

Godine 1894. u antisemitskom ozračju stvorenom napisima u tisku i javnosti, od strane francuske protuobavještajne službe otkriven je akt špijunaže nepoznatog časnika u korist Njemačke. Tragovi su upućivali na Generalštab francuske vojske u kojem je kapetan Alfred Dreyfus bio jedini Židov. Usprkos tome što nije bilo stvarnih dokaza za inkriminacije za koje su ga optužili, isti je uhićen i osuđen na doživotni zatvor na Vražjem otoku, (Francuska Gvajana).

Iste je godine pukovnik M.G. Picquart, šef protuobavještajne službe, otkrio pravog krivca, majora M. Eszterhazyja, ali mu je vodstvo generalštaba zabranilo daljnju akciju, Eszterhazyija oslobodilo krivice, a pukovnika Picquarta premjestilo u Tunis.

Istina je ipak prodrla u javnost, te su mnoge poznate osobe onog vremena stale u obranu Alfreda Dreyfusa, među ostalima i poznati pisac Emile Zola koji je 1898. u svome otvorenom pismu optužio članove generalštaba za "jedan od najgorih pravnih zločina u povijesti". Emile Zola je zbog toga pisma osuđen na godinu dana zatvora zbog čega se sklonio u Englesku.

Zolino pismo je je podijelilo cjelokupnu francusku javnost na demokratski i konzervativni tabor. U Francuskoj je došlo do antisemitskih izgreda, a mjestimice i do krvavih progona *dreyfusarda* (pristaša revizije procesa Alfredu Dreyfusu). Uslijed svih tih događaja Francuska se našla 1898 na rubu građanskog rata. Iste godine je otkriveno da je dokument koji je teretio Dreyfusa krivotvoren. Krivotvoritelj pukovnik Henry priznao je djelo te se ubio u zatvoru, a M. Eszterhazy je pobjegao u London. Nova vlada je 1899 naredila reviziju procesa, no usprkos očitim činjenicama koje su oslobađale A. Dreyfusa, isti je od strane vojnog suda opet oglašen krivim, ali je uz određene olakotne okolnosti osuđen na 10 godina zatvora. Nedugo potom ga je predsjednik republike pomilovao, a godine 1906 je izvršena nova revizija procesa na kojem je Alfred Dreyfus potpuno rehabilitiran, promaknut u majora te odlikovan ordenom Legije časti. Sudjelovao je u Prvom svjetskom ratu i 1918 promaknut u potpukovnika.

Među njegovim potomcima su francuska glumica Julie Dreyfus i američka glumica Julia Louis-Dreyfus.


***Alfred Dreyfus*** na Wikimedijinoj ostavi
Albert Misak i Edek Bartz
**Albert Misak** (rođen u Beču 1947. godine) je muzičar, glumac i televizijski tehničar jevrejskog porekla iz Austrije. Zajedno sa Edekom Bartzom osnovao je jidiški duo Geduldig un Thimann. Uz svoj angažman u Austriji, van zemalja nemačkog govornog područja zapažen je i po ulozi draguljara Mordecaija Wulkana u filmu Schindlerova lista iz 1993. godine.

Muzička karijera Alberta Misaka obeležena je saradnjom sa školskim prijateljem Edekom Bartzom koji je rođen u kampu u Sovjetskom Savezu 1946. godine. Potaknuti muzičkim stvaralaštvom njujorškog rabina Shloma Carlebacha, Misak i Bartz su počeli da istražuju svoje jevrejsko poreklo. U šezdesetim su dvojica prijatelja radili kao elektrotehničari ili prodavači muzičkih ploča, a naveče i vikendom su i stvirali muziku. 1966. osnovali su i muzičku grupu *Les Sabres*. Inspirisani filmom Yidl mitn Fidl počeli su da istražuju jevrejsku jidiš muziku uz učenje jidiša. Tada su odabrali devojačka prezimena svojih majki, *Geduldig un Thimann*, kao naziv svoga dua. Njihove majke su sa zabrinutošću posmatrale ovu odluku bojeći se reakcija javnosti i otvorenog nasilja zbog javnog pokazivanja jevrejskog identiteta u rigidnoj klimi posleratne Austrije.

Duo se etablirao i objavio više albuma kroz 1970-e da bi prestao nastupati 1986. godine, a poslednju zajedničku ploču objavili su 1992. godine. 1993. Misak je angažovan da glumi u filmu Schindlerova lista nakon čega se seli u London, a zatim u New York gde se gotovo u potpunosti povlači iz javnoga života. 2015. godine Misak i Bartz su darovali svoje zbirke fotografija, letaka, novinskih tekstova i plakata Gradskoj biblioteci u Beču, a 2016. godine predstavili su reizdanje svog albuma u Jevrejskom muzeju u Beču.
**Andrej** (svetovno **Andreja Ćilerdžić**; Osnabrik, Zapadna Nemačka, 21. avgust 1961) je episkop austrijsko-švajcarski.

Životopis
---------

Episkop Andrej (Ćilerdžić) je rođen kao sin protojereja-stavrofora Dobrivoja Ćilerdžića 1961. godine u Osnabriku, Zapadna Njemačka. Osnovnu i srednju školu završio je u Diseldorfu. Zatim je završio Filozofski fakultet u Solunu i Bogoslovski fakultet u Beogradu. Kasnije je završio postdiplomske studije u Solunu i studije francuskog jezika u Bosoleju (Francuska).

Zamonašio se decembra 1986. godine u manastiru Dečani. Episkop Lavrentije ga je rukopoložio u čin jerođakona u Diseldorfu marta 1987, a episkop bački Irinej u čin jeromonaha, isto u Diseldorfu oktobra 1990. godine.

Jula 1999. godine postao je protosinđel u Eparhiji bačkoj, a avgusta 2002. godine izabran je za arhimandrita u manastiru Kovilj.

Episkop
-------

Za vikarnog episkopa remezijanskog imenovan je na redovnom majskom zasjedanju Svetog arhijerejskog sabora koje je trajalo od 16. do 27. maja 2011. godine. On je vikar patrijarha srpskog.

Vidi još
--------

* Episkop remezijanski

Izvori
------

* Životopis izabranog Episkopa remezijanskog G. Andreja (Ćilerdžića) Arhivirano 2019-01-06 na Wayback Machine-u
* Narečenje i hirotonija izabranog Episkopa remezijanskog G. Andreja (Ćilerdžića) Arhivirano 2013-06-17 na Wayback Machine-u
* Andrej (Ćilerdžić): Narečeni episkop remezijanski

Vanjske veze
------------

* Zvanična stranica Andreja (Ćilerdžića)
* Nerečenje Arhivirano 2014-09-03 na Wayback Machine-u i hirotonija Arhivirano 2014-09-03 na Wayback Machine-u episkopa Andreja
* Beseda episkopa Andreja na hirotoniji Arhivirano 2013-06-17 na Wayback Machine-u
Grob Andreja Vitruka
**Andrej Nikiforovič Vitruk** (ukr. *Andrій Nikiforovič Vіtruk*, rus. *Andreй Nikiforovič Vitruk*; Andruški kod Žitomira, 8. jul 1902-Kijev, 3. jul 1946) je bio sovjetski general-major vazduhoplovstva, heroj Sovjetskog Saveza i Narodni heroj Jugoslavije.

Vitruk se rodio u selu Andruški kod Žitomira, na teritoriji današnje Ukrajine, u siromašnoj seljačkoj porodici. U 13. godini je počeo da radi kao najamni radnik u fabrici šećera, a u Crvenu armiju je stupio 1924. 8 godina je bio služio u artiljerijskim jedinicama, a 1934. se odlučio da postane pilot, pa se upisao u Vojnu avijatičarsku školu u Borisoglebsku. Kao pilot lovca-bombardera učestvovao je u bici kod Halkin Gola protiv Japana, a zatim u nemačkoj i sovjetskoj invaziji Poljske 1939. i Zimskom ratu protiv Finske.

Godine 1941. je prošao obuku za oficira postao je zapovednik sovjetskog 65. vazduhoplovnog puka u Lenjingradskoj vojnoj oblasti. Na tom mestu je ostao do početka nemačke invazije na Sovjetski Savez. Dana 6. jula 1941. je ranjen, ali se nije povukao i unapređen je u čin pukovnika. U to vreme njegov puk je zamenio zastarele avione tipa Polikarpov I-15 savremenijim avionima Iljušin Il-2. Nakon obuke puk je podeljen, a Vitruk je ostao zapovednik jednog dela puka. U oktobru je premešten sovjetski Zapadni front blizu Moskve. Početkom 1942. je izvršio svoj 21. let, ali nije oborio nijedan avion. Ipak, zbog dobrog zapovedanja pukom, 24. februara 1942. je nagrađen ordenom Heroja Sovjetskog Saveza.

U julu 1942. Vitruk je postao zapovednik 291. divizije, koja je kasnije pretvorena u 10. gardijsku diviziju sovjetskog ratnog vazduhoplovstva. Na tom mestom je komandovao tokom bitaka za Voronjež, Kijev i Targu Frumoš. Kasnije je učestvovao u bitkama koje su dovele do zauzimanja Ploeštija, Bukurešta i Krajove u Rumuniji i u Beogradskoj operaciji. Nakon oslobođenja Beograda, Vitrukova grupa je stavljena na raspolaganje komandi NOVJ, koja je kasnije borila na Sremskom frontu. Zbog svojih zalsuga u borbama na tlu Jugoslavije, nagrađen je ordenom Narodnog heroja Jugoslavije. Vitrukova grupa je učestvovala i u zauzimanju mađarskog grada Sekešfehervara.

Andrej Vitruk je umro nakon teške bolesti 7. jula 1946. i sahranjen je u Kijevu. Među njegovim odlikovanjima su i Orden Lenjina, Orden Suvorova drugog reda, Orden crvene zastave i Orden Aleksandra Nevskog.

Vanjske veze
------------

* (`ru`) Biografija Arhivirano 2008-03-09 na Wayback Machine-u
* Portret


1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза начальствующему составу Военно-воздушных сил Красной Армии» от 24 февраля 1942 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1942. — 17 марта (№ 8 (167)). — С. 1.
Za film Andreja Tarkovskog, v. Andrej Rubljov (film).

**Andrej Rubljov** (rus. *Андрей Рублёв*, 1360 - 29. januar 1430) bio je značajni ruski ikonopisac, kanonizovan je kao svetitelj 1988.

Život
-----

Sveta Trojica - ikona Andreja Rubljova
Tačan datum njegovog rođenja nije poznat. Godine oko 1360. se uzimaju kao verovatna godina rođenja, po tome što se u zapisima o njegovoj smrti (1430) pominje da je umro u dubokoj starosti, što je tada značilo posle 60-e godine života. 

Andrej Rubljov je postao monah pre 1405. i uzeo ime Andrej. Živeo je u manastiru Sergijevska lavra blizu Moskve u zajednici slikara, među kojima su poznati Teofan Grk i Prohor iz Gorodeca. O ovome se zna, jer se njegovo ime pominje u listi slikara ikona i fresaka u *Blagoveštenskom saboru* u Moskvi. Ime mu je na dnu liste, što znači da je tada bio najmlađi i najmanje iskusan slikar u grupi. 

Pisani zapisi svedoče da je 1408. slikao (zajedno sa Danilom Černim) zidove *Uspenjske katedrale* u Vladimiru i 1425–1427 *Katedralu Svetog Trojstva* u Sergijevskoj lavri. Posle Danilove smrti, Andrej je u moskovskom *Andronikovom manastiru* naslikao freske u *Katedrali Spasitelja*. 

Umro je u Andronikovom manastiru 29. januara, 1430.

Umetnost Andreja Rubljova
-------------------------

Godine 1904. otkrivena je njegova ikona *Sveto trojstvo starog zaveta* (ili *Gostoprimstvo Avramovo*, nastala verovatno oko 1411.) i time je počela epoha istraživanja njegovog dela. To je jedino delo koje mu se sa sigurnošću može pripisati. Danas je ova ikona izložena u Tretjakovskoj galeriji u Moskvi.

Kompozicija ikone prikazuje scenu iz Biblije, kada su tri anđela posetili Saru i Avrama (1. knjiga Mojsijeva 18,1-33). Rubljov se koncentrisao na prikazivanje figura tri gosta. Poruka dela je mnogostruka. To je, između ostalog, apel za jedinstvo u vreme sukoba među knezovima. U isto vreme, to je izraz religijskog jedinstva u trojstvu (Otac, Sin, Sveti duh). 

Umetnost Andreja Rubljova je kombinacija dve tradicije: srednjevekovnog manastirskog asketizma i klasične harmonije vizantijskog slikarstva. Likovi na njegovim slikama su uvek spokojni. Vremenom, način na koji je slikao, postao je ideal crkvenog slikarstva i ikonoslikarstva. 

Na *Stoglavom saboru* (1551) ikonografija Andreja Rubljova je proglašena za ideal u izradi crkvenih slika. Crkva ga slavi 4. jula.

Od godine 1959. postoji muzej Andreja Rubljova u Andronikovom manastiru. 

Ruski režiser Andrej Tarkovski je 1966. napravio film *Andrej Rubljov*, delimično baziran na Andrejevom životu, koji je svojevrsni spomenik ovom umetniku.

Vanjske veze
------------

***Andrej Rubljov*** na Wikimedijinoj ostavi

* Odabrana dela Andreja Rubljova
**Anita Rahvelišvili** (Tbilisi, 28. 6. 1984), gruzijska je operna pjevačica, mezzosopran, koja je 2007. kao protagonistica otvorila sezonu u milanskoj Scali sa samo 23 godine.

Karijera
--------

Učila je klavir u Glazbenoj školi *M. Mačavariani* u Tbilisiju, a pjevanje na Državnom konzervatoriju *V. Saradžišvili* u istom gradu, gdje je i diplomirala i klasi Manane Egadze. Na Konzervatoriju je nastupala u ulogama Maddalene u Verdijevu *Rigolettu* te Olge u Čajkovskijevljevu *Jevgeniju Onjeginu*. U sezoni 2006/2007. bila je solistica Opere u Tbilisiju. 

Godine 2007. uključena je u Program mladih umjetnika milanske *Scale*, te je nastupila na njezinoj sceni u sporednim ulogama u Puccinijevu Triptihu pod ravnanjem Riccarda Chaillyja te u Pizzettijevu *Ubojstvu u katedrali* pod ravnanjem Donata Renzettija. *Scala* je sezonu otvorila 2007. Bizetovom operom *Carmen*, ravnao je Daniel Barenboim, Anita Rahvelišvili pjevala je naslovnu ulogu, Jonas Kaufmann bio je Don Josè, a Erwin Schrott je bio Escamillo. Barenboim ju je tako lansirao među međunarodne operne primadone.  U njujorškome Metropolitanu debitirala je 2012. također kao Carmen.

I dalje usavršava pjevanje, a kao pedagog je vodi David Holst.

Snimci
------

* *Orfeo ed Euridice* (Gluck) La Fura dels Baus, 2011, dirigent Gordan Nikolić. C Major, DVD & Blu-ray

Izvori
------

1. ↑  Intervju u *Repubblici*
2. ↑  Intervju u *Corriereu della Sera*
3. ↑  A Gypsy, Fiery Yet Cool: ‘Carmen,’ With Anita Rachvelishvili, at the Met, *The New York Times*

Vanjske veze
------------

* Anita Rachvelishvili Official web site Arhivirano 2014-09-01 na Wayback Machine-u

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 266179462
* LCCN: no2012122437
* ISNI: 0000 0003 8259 9813
* GND: 139928979
* SUDOC: 244029563
* BNF: cb16634033k (podaci)
* MusicBrainz: fac63e16-91f0-464c-b229-cacf836a15c8
* CiNii: DA17590361

 |
**Alfred Henry Spink** (Quebec, 24.8. 1854 – Oak Park (Illinois), Illinois, 27.5. 1928) bio je američki sportski novinar i funkcionar kanadskog porijekla koji je uglavnom živio u St. Louisu, najpoznatiji kao osnivač *The Sporting Newsa* (**TSN**), najpoznatijeg američkog nacionalnog časopisa posvećenog bejzbolu.

U djetinjstvu je volio igrati kriket, ali se nakon doseljenja u Chicago 1860-ih posvetio bejzbolu. Stariji brat Richard Spink, novinar u St. Louisu, pozvao ga je u taj grad gdje je postao aktivan u klubu **St. Louis Browns**. Godine 1886. je osnovao *The Sporting News*, koji je s vremenom postao biblija bejzbola.

Spink je 1894. prodao svoj udio u časopisu, a 1899. prestao za njega pisati. Umjesto toga se vratio u Chicago gdje je pisao za Evening Post. Godine 1911. napisao je knjigu *The National Game*, jednu od prvih historija bejzbola.

Literatura
----------

* Cooper, Mark (1996). "Alfred Henry Spink". *Baseball's First Stars*. Edited by Frederick Ivor-Campbell, et al. Cleveland, OH: SABR. ISBN 0-910137-58-7
* Spink, Alfred H. ([1911] 2000). *The National Game: Second Edition*. Carbondale, IL: Southern Illinois University Press. ISBN 0-8093-2304-4. (The first edition was 1910.)