recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Munchon** čita se *Мunčhon* (korejski: 문천시) je grad) od 122,934 stanovnika na jugoistoku Demokratske Narodne Republike Koreje u provinciji Provinciji Kangwŏn.

Geografske karakteristike
-------------------------

*Munchŏn* leži na obali Japanskog mora, udaljen 19 km sjeverno od svog administrativnog centra Wonsana i 220 od glavnog grada Pyongyanga. Teren je ravničarski osim na jugozapadu gdje se uzdižu planine visoke do 869 metara.

Grad ima blagu oceansku klimu, osim planina na jugozapadu koje imaju karakteristike kontinentalne klime.

Administrativno je podjeljen na 16 dongova (kvartova) i 14 
ria (sela), tako da 75.3 % njegovih stanovnika živi u urbanim a 24.7 % u ruralnim dijelovima.

Historija
---------

Vodopad Ullim
Munchon je novi industrijski grad koji je status grada dobio tek 1991. iako se još od 1972. administrativno vodi kao grad.

On se počeo urbanizirati u vrijeme japanske okupacije nakon što je 1938. podignuta prva topionica bakra. Ona je u to vrijeme proizvodila uglavnom sirovi bakar.

Nakon osnivanja Demokratske Narodne Republike Koreje jako je proširena, tako da u njoj danas radi 7.300 radnika, a glavni proizvodi su pored bakra, zlata i srebra, galvanizirano olovo i cink i gnojivo. Uz nju je 1981. podignuta druga topionica, koja prerađuje taloge prve i proizvodi olovo, cink i zlato u njoj je zaposleno oko 2500 ljudi.

Treća topionica cinka specijalizirana za galvaniziranje, počela je sa radom 2004. Tvornica mašina za prehrambenu industrijski otvorena je 
1950-ih, a tvornica boja podignuta je 1960-ih.

Pored industrije za ekonomiju grada važno je ribarstvo.

U Munchonu se nalazi pomorska baza koja se od 2014. značajno dograđuje.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  „*Munchon*" (engleski). Rainer Dormels. Pristupljeno 6. 9. 2019.
2. ↑  „*North Korea’s Nuclear Push*" (engleski). NYTimes. Pristupljeno 6. 9. 2019.

Vanjske veze
------------

* *Munchon* ()
**Naso**, **Teribe** ili **Tjër Di** su domorodački indijanci kojih danas ima oko 3,800.

Karakteristike
--------------

Najveći dio Nasa danas živi duž šumovitih obala rijeke Teribe, baveći se ratarstvom i lovom u vlastitom domorodačkom kotoru Naso Tjër Di u Panami.
Još nekoliko stotina živi preko granice u Kostariki.

Najveći dio njihovog kotara zaštićen je Internacionalnim parkom La Amistad i Rezervatom prirode Palo Seco.

Naso pripremaju hranu
Za razliku od drugih indijanaca Naso preferiraju matrijarhat, jedinstveni su i po tome što još uvijek imaju kralja, koji istina nema apsolutnu moć već vlada uz pomoć vijeća koje predstavlja jedanaest Naso zajednica

Za Nase je glavna zadaća kralja je očuvanje naroda, zemlje i baštine koju su im ostavili preci.
Kako je rijeka Teribe za njih sveta, oni je i zovu Tjer Di (voda pramajka), izgradnja brane na njenoj pritoci i prepuštanje oko 1,192 hektara zemlje bio je neoprostiv grijeh starog kralja Tita Santane, pa su ga zbog tog smijenili.

Danas je kralj Nasa je Valentin Santana, koji vlada od 2004. kad je smijenio svog brata, on živi u skromnoj palači u prijestolnici Sieyic.

Dugotrajna španjolska vlast ostavila je traga na život Nasa, jer je većina prihvatila kršćanstvo, iako manjina još uvijek vjeruje u njihovo animističko božanstvo - **Sbo**.

Naso su poznati i po svojoj tradicijskoj šamanskoj medicini.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „*The Naso People of Panama*" (engleski). Southern Explorations. Pristupljeno 12.2. 2023.
2. ↑  „*About*" (engleski). Teribe Indigenous Cultural Association. Pristupljeno 14.2.2023.
3. ↑  „*En el reino de los Nasos*" (španjolski). EFEagro. Pristupljeno 14.2.2023.

Vanjske veze
------------

* *Terraba* ()
**Radni logor** u svojem najširem značenju označava svaki logor, odnosno objekt ili grupu objekata namijenjenu za smještaj i okupljanje osoba koje trebaju obavljati određeni rad, a koji se najčešće sastoji od privremenih ili improviziranih struktura kao što su šatori, barake, montažne kuće ili prikolice. U svom užem, i daleko češće korišćenom, značenju se pod time podrazumijevaju objekti namijenjeni smještaju osoba koje obavljaju prisilni rad po raznim osnovama - kao ratni zarobljenici, osuđeni kažnjenici ili kao osobe prisilno deportirane/regrutirane iz raznih "problematičnih" kategorija stanovništva u svrhu njihovog uklanjanja, "preodgoja" ili, jednostavno, dobivanja masovne besplatne radne snage.

Radni logori, način njihovog rada i uvjeti života mogu značajno varirati s obzirom na vlast koja ih organizira, mjesto, lokaciju i njihovu svrhu. Najzloglasniji primjeri radnih logora su koncentracioni logori nacističke Njemačke te tzv. gulazi u SSSR-u.

Povezano
--------

* Koncentracioni logor
* Zarobljenički logor
**Filip III Arhidej** (grčki: *Φίλιππος Γ' ὁ Ἀρριδαῖος*; cca. 359. pne. – 25. decembar 317. pne.) je bio kralj Makedonije od 10. juna 323. pne. do svoje smrti. Bio je sin kralja Filipa II Makedonskog i Filine iz Larise, za koju neki antički izvori navode da je bila tesalijska plesačica. Njegov daleko poznatiji polubrat bio je Aleksandar Veliki. Pri rođenju je dobio ime **Aridej** da bi na dolasku na prijestolje preuzeo ime Filip. 

Antički izvori navode da je bio fizički i mentalno slab, te je Aleksandar još ranije određen Filipovim nasljednikom. Plutarh navodi kako je njegova slabost posljedica trovanja od strane maćehe Olimpijade koja je htjela osigurati Aleksandrovo nasljedstvo. Sam Aleksandar je bio privržen svom polubratu te ga sa sobom poveo na pohod u Aziju, dijelom da mu sačuva život, a dijelom da spriječi da se oko Arideja okupljaju protivnici njegovog režima.

Aridej je 323. pne. postao Aleksandrov nasljednik u Babilonu, ali ga je njegova očita nesposobnost vladanja učinila pijunom moćnih dijadoha. Među njima je najveći uspjeh imala supruga Euridika, ali su nju i Filipa porazili Olimpijini saveznici. Ona je Filipa dala pogubiti.

Izvori
------

* Smith, William (editor); *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology*, "Arrhidaeus (1)" Arhivirano 2005-10-26 na Wayback Machine-u, "Eurydice (3)" Arhivirano 2005-12-31 na Wayback Machine-u, Boston, (1867)

Eksterni linkovi
----------------

* Livius.org: Arridaeus Arhivirano 2009-11-24 na Wayback Machine-u by Jona Lendering
* Wiki Classical Dictionary: Arrhidaeus Arhivirano 2005-10-26 na Wayback Machine-u
* Page about coinage during his reign
* An archaeological report about his grave and remains
* A National Geographic article about the group of tombs, one of which is now said to be his (April 2008)

|
|  |
| Filip III od Makedonije **Argeadska dinastija****Rođen/a:** 359. pne.  **Umro/la:** 317. pne. |
| Prethodi:**Aleksandar Veliki** | **Kralj Makedonije**323 BC–317. pne. | Slijedi:**Aleksandar IV** |
| **Kralj Azije**323. pne. – 317. pne. |
| **Faraon Egipta**323. pne. – 317. pne. |
***Živa baština: časopis za filozofiju i gnozu*** je naučni časopis koji izlazi u Bosni i Hercegovini. Izdavač časopisa je Fondacija Baština duhovnosti iz Mostara. Glavni i odgovorni urednik časopisa je Amar Imamović. Časopis izlazi četiri puta godišnje, a prvi broj časopisa je izašao u decembru 2015. godine.

Izdavač
-------

Fondacija Baština duhovnosti je osnovana 2011. godine u Mostaru, kao izraz želje grupe ljudi okupljenih oko ideje očuvanja i promicanja kulturne baštine Bošnjaka, prije svega njihove duhovne komponente. Jedan od temeljnih ciljeva izdavačke djelatnosti fondacije je i promicanje univerzalnih vrijednosti proizašlih iz nebeske objave i misaonih postignuća čovjeka u njenom okrilju kao odgovor na njen svevremeni poziv.

Od specifičnosti rada ove fondacije je i to što u svom izdavaštvu nudi plodove onog islamskog genija koji u okrilju islama razvija racionalno i duhovno promišljanje, odnosno ono što se prepoznaje kao filozofija, teozofija i irfan. Osnivač i direktor fondacije je Amar Imamović, a njena glavna djelatnost je izdavaštvo. Fondacija je 2015. godine pokrenula naučni časopis *Živa baština: časopis za filozofiju i gnozu*. Shodno ciljevima fondacija svoje knjige izdaje u tri biblioteke: Biblioteka kulturna baština, Biblioteka irfan i hikmet (filozofija i gnoza) i Biblioteka islamski nauk.

Tematika
--------

Časopis *Živa baština* ima za cilj da široj naučnoj javnosti i svima zainteresiranima za filozofiju i gnozu ponudi novi kvalitet i teme koje nisu dovoljno obrađene ili uopće nisu tretirane na jezicima naroda Balkana, a to je prije svega islamska filozofija (ono što se danas prepoznaje kao spoj filozofije i gnoze, odnosno teozofija ili uzvišena božanska mudrost), gnoza (irfan/tasavuf) i religijska filozofija.

Vođeni mišlju da istinska spoznaja nije ograničena vremenom i mjestom, odnosno da nije podložna protoku vremena i da kao takva pripada cijelom čovječanstvu, osnovi cilj pokretanja samog časopisa je, kao što da i shvatiti iz naslova, održavanje "živim" i prezentiranje najuzvišenijih intelektualnih i duhovnih dostignuća iz baštine islamskih mislilaca, kao i obogaćivanje te baštine.

Uredništvo
----------

Uredništvo *Živa baštine* čine:

* mr. Amar Imamović (glavni i odgovorni urednik)
* dr. Amina Šiljak-Jesenković
* dr. Abas Ali
* dr. Ahmed Vaezi
* dr. Elvir Musić
* dr. Kijan Korjenić
* dr. Mensur Valjevac
* dr. Mubina Moker
* dr. Sead Šemsović
* dr. Sedad Dizdarević

Vanjske veze
------------

* *Živa baština: časopis za filozofiju i gnozu* na na stranicama Fondacije Baština duhovnosti
* *Živa baština: časopis za filozofiju i gnozu*[*mrtav link*] na Virtualnoj biblioteci Bosne i Hercegovine (COBISS)
**Nalut** (arapski:نالوت / Nālūt, berberski: Lalut ali i Nalut) je grad od 10,380 stanovnika na sjeverozapadu Libije u Okrugu Nalut u kom je administrativni centar.

Nalut je poznat po nekoliko dobro očuvanih berberskih ksareva koji privlače velik broj turista.

Geografske karakteristike
-------------------------

Nalut leži na zapadnom kraju Masiva Jebel Nafusa, 60 km od tuniske granice, udaljen 270 km jugozapadno od Tripolija.

On je posljednje naselje u brdima Jebel Nafusa na putu prema mitskoj pustinjskoj oazi Gadames, pa je nekad bio važna stanica na karavanskom putu kroz Saharu.

Cesta do Naluta

Historija
---------

Današnji Nalut je administrativno-trgovačko-zdravstveni centar svog okruga.
Razbacani gradić okružen ruševinama antičkih naselja od kojih većina još leži zatrpana. 
Najatraktivniji je danas napušteni - berberski ksar (utvrda) - **Ghasro** na vrhu strmog brda, sa gotovo 400 prostorija.

Orginalno je korišten kao ambar za skladištenje žita, ulja i kojekakvih drugih plodova i proizvoda. 
Govori se da je podignut 1240. ali mještani kažu da je star najmanje 2000 godina, pa bi tek detaljna arheološka istraživanja mogla rješiti tu dilemu.

Nedavno su jedan km sjeveroistočno od centra grada na lokalitetu Mardvat, iskopani fosilni ostaci dinosaura.

U gradu se održava festival proljeća, koji za cilj ima očuvanje i promociju berberske kulture.

Izvori
------

1. 1 2 3  „*Libya, State of Libya*" (engleski). City population. Pristupljeno 25.12. 2019.
2. 1 2 3 4 5 6 7  „*Nalut (Lalut)*" (engleski). Temehu. Pristupljeno 25.12. 2019.

Vanjske veze
------------

***Nalut*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Nalut, Finest ghurfas* Arhivirano 2018-05-03 na Wayback Machine-u ()
Ovo je članak o bolesti.  Za žensko božanstvo, v. boginja.  
*Variola vera*, Kosovo, 1972
**Boginje**
**Boginje** (((lat.))) su zarazna bolest svojstvena čovjeku koju izazivaju dvije vrste virusa variole zvane *Variola major* i *Variola minor*.

Historija
---------

Računa se da je u 20. vijeku od posljedica variole umrlo između 300 i 500 miliona ljudi. U ranijim historijskim razdobljima, prije nego što je razvijena vakcinacija i moderni lijekovi, variola je bila daleko ubojitija i imala je bitan utjecaj na historiju. Mnoge poznate historijske osobe bile su njene žrtve.

Ipak, najznačajniju ulogu su imale nakon otkrića Amerike, kada su domoroci Sjeverne i Južne Amerike došli u dodir s Evropljanima koji su bili inficirani virusom variole. Za razliku od kolonizatora, domoroci nisu imali razvijen imunitet, što je dovelo do naglog širenja bolesti i dramatičnog pada domorodačke populacije, pa je evropskim kolonizatorima omogućen lak i nesmetan prodor u nova područja.

Domaćin virusa variole je jedino čovjek tako da je naporima Svjetske zdravstvene organizacije 1977 godine virus iskorijenjen u ljudskoj populaciji i danas se nalazi samo u laboratorijima. Vakcinacija protiv virusa više se ne provodi tako da se smatra da bi se mogao koristiti kao terorističko oružje.

Velike boginje
--------------

Vakcina protiv boginja
**Variola major**, uzrokuju velike ili crne boginje. Velike boginje izazivaju smrt kod 20-40 % zaraženih, a kod preživjelih često ostavlja trajnu unakaženost ili sljepoću. Bolest je teška i teško se liječi. Počinje drhtavicom, visokom temperaturom i jakim bolovima u glavi, kičmi i trbuhu, povraćanjem i zatvorom. Poslije 2 do 4 dana po tijelu izbije velik, krupan osip, koji se brzo pretvara u plikove. Plikovi zagnoje i na njihovom mjestu se otvore ranice, od kojih ostaju primjetni ožiljci na licu osoba koje su preživjele velike boginje.

Variola minor
-------------

**Variola minor**, uzrokuju blaži oblik koji izaziva smrt samo kod 1 % zaraženih. Bolest počinje jednim kataralnim stanjem u nosu, plućima i na očnoj sluzokoži. Poslije inkubacije od 8 do 16 dana oči zakrvare, suze, i ne može se gledati u svjetlost, nos je pun kao kod prehlade, prisutan je suh kašalj i povećana temperatura. Ovakvo stanje traje 3 do 5 dana, pa se pojavi karakterističan osip. Osip je krupan i javlja se najprije na licu, potom po cijelom tijelu, za razliku od šarlahnog osipa, koji je sitan i tek naposlijetku izbija na licu. Prije nego na licu, osip se javlja u ustima, na unutrašnjoj strani obraza. Pojavom osipa kašalj se pojača i dijete za sve vrijeme bolesti ima jak bronhitis, koji se često komplikuje zapaljenjem pluća.

Izvori
------

1. ↑

Vanjske veze
------------

* 

***Boginje*** na Wikimedijinoj ostavi
**Neobizantska arhitektura** ili **neobizantinizam** bio je arhitektonski stil s kraja 19. i početka 20. vijeka, korišten kod gradnje javnih i vjerskih objekata. I on je bio samo jedan od smjerova unutar stilskog razdoblja historicizma.

Bizantski preporod u arhitekturi koristio se elementima bizantske arhitekture u kombinaciji sa elementima srednjovjekovne kršćanske arhitekture Istočne Evrope, generalno rečeno stilom Bizantskog Carstva od 5. do 11. vijeka.

Taj stil karakterizira korištenje lukova, polukružnih lukova, centralne kupole, polikromne cigle i mozaika.

Historija
---------

Taj stil je krenuo iz Carske Rusije gradnjom saborne crkve sv. Sofije (Софийский собор) u tadašnjem Carskom selu pored Sankt Peterburga - 1782. ( dovršena 1845.)
Kulminacija stila bila je izgradnja Hrama Hrista Spasitelja u Moskvi, po projektu
vrlo uticajnog dvorskog arhitekta Konstantina Tona, koji je miješao neoklasične elemente sa elementima tradicionalne ruske arhitekture.

Bazilika Bezgrešnog začeća u Washingtonu
Hram Svetog Save u Beogradu
U Sofiji je 1882. počela gradnja Hram sv. Aleksandra Nevskog u 1882. 
U Beogradu su u tom stilu arhitekti Petar i Branko Krstić između 1931-1940. podigli Crkvu sv. Marka. Nešto kasnije 1935. otpočela je gradnja Hrama Svetog Save po projektu Nestorovića i Deroka (gradnja je obustavljena zbog rata).

Neobizantinizam po ostalim zemljama
-----------------------------------

Neobizantinizam se proširio i po Austro-Ugarskoj i to ponajviše zahvaljujući Theophilu Hansenu, danskom arhitektu koji se etablirao u Beču, pa je od 1868. radio kao profesor na Bečkoj umjetničkoj akademiji. On se kao dobar poznavaoc tog stila (jedno vrijeme živio je i radio u Ateni) trudio da se njegovi studenti, specijaliziraju za neki od historijskih stilova, a bizantska arhitektura mu se dopadala.

Fasada Westminsterske katedrale u Londonu
Između 1850. - 1880. u britanskom Bristolu razvio se stil poznat kao *Bristolski bizantinizam* koji se često koristio kod gradnje industrijskih objekata. On je bio jedna mješavina elemenata bizantske arhitekture i maurske arhitekture.

U Londonu je arhitekt John Francis Bentley u tom stilu 1890-ih projektirao katoličku Westminstersku katedralu.

Povezano
--------

* Bizantska umjetnost

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Architecture néo-byzantine*" (francuski). Architecture, patrimoine et urbanisme. Arhivirano iz originala na datum 2016-03-23. Pristupljeno 22. 2. 2017.
2. ↑  „*Hansen, Theophil Freiherr von*" (engleski). Encyclopedia of Austria. Pristupljeno 22. 2. 2017.
3. ↑  „*Westminster Cathedral*" (engleski). London Drum. Pristupljeno 22. 2. 2017.

Vanjske veze
------------

***Neobizantska arhitektura*** na Wikimedijinoj ostavi

* Neo-Byzantine Architecture (na portalu Structurae) ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* LCCN: sh2004000572

 |
**Nefta** (arapski: نفطة‎, antička **Aggarsel Nepte**) je oaza i grad od 21.654 stanovnika na jugozapadu Tunisa u vilajetu Tozeur.

Geografske karakteristike
-------------------------

Nefta leži na sjeverozapadu slanog jezera Šot al-Džaríd u istoimenoj oazi, udaljena 24 km sjeveroistočno od svog administrativnog centra i puno veće oaze Tozeur. Oaza Nefta živi zahvaljujući jezeru kog zbog forme zovu Košara. Ono se puni vodom iz 152 izvora. Iskapanjem novih bušotina za navodnjavanje 1980-ih, počeli su problemi sa jezerom, jer su izvori jedan za drugim počeli presušivati. Problem je zasad saniran i jezero ponovno ima vodu. Oaza je vijekovima bila polazna (dolazna) točka transsaharskih karavana. Grad je važan sufijski centar zbog brojnih malih džamija, svetišta i grobnica svetaca.

Jezero u formi košare
U Tunisu je poznat po Palminom vinu, koje se pravi od datula.

Historija
---------

Nefta postoji još od prahistorije kao libijsko naselje. Rimljani su zauzeli taj kraj 38. pne. pred kraj njihove vladavine raširilo se kršćanstvo. Krajem 7. vijeka Neftu su zauzeli Arapi muslimani. Negdje oko 710. Tarik ibn Zijad krenuo je iz Nefte sa vojskom od 12 000 Berbera u osvajanje Iberijskog poluotoka.

Početkom 9. vijeka gradom vladaju Aglabidi iz Kairuana, a od polovice 10. vijeka Abadidi. Posljednji kršćani napustili su Neftu 1050. a Židovi 1948. Dolaskom Bou Alija (kasniji svetac) u 13. vijeku - suniti su postali dominantni. Prva škola podignuta je po nalogu osmanskog bega 1642.

Pošta i prva svjetovna škola otvorene su za Francuske kolonijalne uprave 1889. godine. Mjesto je dobilo vodovod 1948. a struju tek 1950-e.

Privreda i transport
--------------------

Stanovništvo se tradicionalno bavilo poljoprivredom (datule) i zanatsvom (tkanjem vunenih i svilenih tkanina).
U novija vremena glavna privredna aktivnost je iskapanje i transport fosfata sa slaništa oko jezera.

Nefta se služi zajedničkim aerodromom sa Tozeurom Tozeur-Nefta (IATA: TOE, ICAO: DTTZ).

Izvori
------

1. 1 2 3  „*Tunisia, Cities*" (engleski). City population. Pristupljeno 7. 11. 2019.
2. 1 2 3 4 5  „*Nefta*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 7. 11. 2019.
3. ↑  „*La Corbeille de Nefta*" (francuski). Bienvenue en Tunisie. Pristupljeno 7. 11. 2019.
4. 1 2 3 4 5 6  „*Nefta dans l'histoire*" (francuski). Bienvenue en Tunisie. Pristupljeno 7. 11. 2019.

Vanjske veze
------------

***Nefta, Tunis*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Commune Nefta* ()
**Nenana** je jedna od rijeka u američkoj saveznoj državi Aljaska, duga 230 km, velika pritoka rijeke Tanana duga 230 km.

Geografske karakteristike
-------------------------

*Rijeka Nenana* izvore iz glečera Nenana na sjevernim obroncima Aljaškog masiva u Okrugu Denali.
Od tamo isprva teče prema jugoistoku zaobilazeći planinu McKinley, zatim zaokreće na sjeverozapad i teče prema ušću u rijeku Tanana kod grada Nenana.

Karta sliva rijeke Nenana
Kotlina gornjeg toka rijeke u dužini od nekih 160 km iskorištena je za izgradnju željezničke pruge i autoputa - Parks Highway, između Fairbanksa u unutrašnjosti i Anchoragea na obali Aljaškog zaljeve.

Današnje ime rijeke - *Nenana*, je indijanskog porijekla, na njihovom jeziku Tanana. Amerikanci su je prvobitno zvali - **Cantwell** kako ju je nazvao poručnik Henry Allen 1887. u čast svog kolege poručnika Johna Cantwella koji je 1885. istraživao tok rijek.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Nenana River*" (engleski). U.S. Geological Survey. Pristupljeno 22. 11. 2013.

Vanjske veze
------------

* *Nenana River* na portalu U.S. Geological Survey ()

***Nenana (rijeka)*** na Wikimedijinoj ostavi

  


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **geografiji** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
**Dan sećanja na srpske žrtve u Drugom svetskom ratu** je državni praznik Republike Srbije. Ovaj praznik se praznuje 21. oktobra i obeležava radno. Obeležava se kao spomen na 21. oktobar 1941. godine i krvavu jesen 1941. godine kada su nemačke okupacione trupe izvršile masovni ratni zločin nad civilima u Kragujevcu i širom Srbije. Na suđenju tokom Nirnberškog procesa prihvaćena je činjenica da je u Kragujevcu streljano oko 7.000 civila, a naknadna istraživanja su utvrdila imena 2.792 ubijenih.

Ovaj praznik je postao zvaničan državni praznik Srbije u decembru 2011. godine kada je Narodna skupština Republike Srbije usvojila izmene Zakona o državnim i drugim praznicima.

Dan sećanja na srpske žrtve u Drugom svetskom ratu je prvi put zvanično obeležen 21. oktobra 2012. godine u Kragujevcu u Spomen-parku Kragujevački oktobar. Skupu je prisustvovao predsednik Srbije Tomislav Nikolić, državni zvaničnici Srbije, predstavnici diplomatskog kora, Srpske pravoslavne crkve, lokalne samouprave i brojni građani.

Povezano
--------

* Kragujevački oktobar
**Zija Dizdarević** (Vitina kod Ljubuškog 18. februar 1916 — logor Jasenovac 1942.) je bio jugoslavenski književnik.

Biografija
----------

Detinjstvo je proveo u Fojnici, koja je predmet svih njegovih pripovedaka. Učiteljsku školu je završio u Sarajevu, gde se priključio naprednom omladinskom pokretu. Uhapšen je sredinom januara 1937. zbog učešća u štrajku đaka. Revoluionarno delovanje nastavio je kao student na Filozofskom fakultetu u Beogradu. Prvih ratnih godina delovao je kao ilegalac u Fojnici i Sarajevu. Uoči odlaska u partizane uhapsile su ga ustaše, odvele u logor Jasenovac, gde je neposredno po dolasku ubijen u rano proleće 1942.

Književni rad
-------------

Od 1937. intenzivno se bavi pripovedačkim radom i kritikom, sarađujući u Politici, Putokazu, Mladoj kulturi i Pregledu. U kratkim pripovetkama slika atmosferu i žitelje bosanske kasabe neposredno pred Drugi svetski rat nastojeći da pronikne u nepravednosti društvenog poretka i odnosa koji se reflektuju u životu „čaršinlija" podeljenih na bogate i siromašne.

Djela
-----

* *Pripovijetke*, Sarajevo 1948
* *Prosanjane jeseni*, Sarajevo 1959.
* *Sabrana djela*, Sarajevo 1978.
* *Blago u duvaru*, Zadrugar, Sarajevo 1983.

Ekranizacije
------------

1975. godine, na osnovi Dizdarevićeve pripovetke snimljen je crno-bijeli televizijski film u režiji Aleksandra Jevđevića "Blago u duvaru".

Literatura
----------

* *Kritičari o Ziji Dizdareviću*, Sarajevo 1978.

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 12385280
* LCCN: n84058268
* ISNI: 0000 0000 5510 6444
* GND: 136419585
* SUDOC: 199204527
* BNF: cb123600099 (podaci)
* NKC: js2011625159
* CONOR.SI: 126908771

 |
Lidice
**Pokolj u Lidicama** naziv je za nacistički zločin iz 2. svjetskog rata u kojem je ubijeno oko 1300 osoba.

Dana 27. svibnja 1942. zamjenik zapovjednika Gestapa, Reinhard Heydrich, bio je na putu prema Pragu u ulozi protektora Češke i Moravske, kada su povorku automobila u kojoj se nalazio i Heydrich, napala dva češka antifašista. Nakon pet dana Heydrich je od posljedica napada umro a nacisti su započeli s masovnim osvetama protiv češkog naroda.

Najpoznatiji među osvetničkim napadima zbio se 10. lipnja. Njemačke su snage opkolile Lidice i zapriječile sve izlaze iz sela. Nacisti su namjerno izabrali ovo selo zbog otpora i neprijateljstva stanovnika prema okupacijskim snagama, a selo je bilo i sumnjičeno za davanje utočišta lokalnim partizanima iz pokreta otpora. Nijemci su sakupili cijelo stanovništvo na jednom mjestu, a potom su muškarce starije od 16 godina odvojili i zatvorili u staju. Sljedećeg su dana svi bili strijeljani. Još je devetnaestero rudara, zajedno sa sedam žena bilo poslano u Prag, gdje su ih također strijeljali. Ostatak ženskog stanovništva bio je prebačen u koncentracijski logor Ravensbrück, gdje je četvrtina umrla ili u plinskim komorama ili od iscrpljujućeg prisilnog rada. Djeca su bila odvedena u koncentracijski logor Gneisenau, gdje su ih razvrstali po rasističkim kriterijima. Onu djecu koju su procijenili da su pogodna za preodgoj u Arijevce otpravili su u Njemačku, dok sudbina preostale djece i danas ostaje nepoznata. Selo je uništeno i sravnjeno sa zemljom. 

Sveukupno u nacističkom osvetničkom činu u Lidicama poginulo je oko 340 osoba. Malo češko selo Ležáky bilo je uništeno dva tjedna poslije uništenja Lidica. U ovom slučaju strijeljani su bili i muškarci i žene a djeca su bila poslana u koncentracijski logor ili na preodgoj. 

Kad se zbroje sve žrtve, procjenjuje se da je oko 1 300 osoba položilo svoj život ne bi li nacisti osvetili jednog čovjeka, zamjenika zapovjednika Gestapa i protektora Češke i Moravske Reinharda Heydricha.
SS-Oberführer Emanuel Schäfer, levo.
**Emanuel Schäfer** (izgovor: **Emanuel Šefer**) je bio nacistički šef Policije bezbednosti i Službe bezbednosti u okupiranoj Srbiji u drugom svetskom ratu.

Biografija
----------

Rođen 1900. godine u češkom gradu Hlučinu (nemački, Hultschin). Policijsku karijeru je započeo 1925. godine, u Potsdamu. Godine 1933. postaje šef policije u Breslauu, a iste godine učlanjuje se u nacionalsocijalističku partiju. Postaje tada pripadnik SA formacija a i službi bezbednosti SS (Sicherheitsdienst des Reichsführers-SS, ili SD). 

Početkom Drugog svetskog rata, Šefer je imenovan šefa Ajnsacgrupe II, tokom ratnog pohoda u Poljskoj. Kasnije, sve do kraja 1941. godine, obavlja važne policijske funkcije u Katovicama i Kelnu, gde nadgleda prve deportacije Jevreja iz tih gradova u Nisko, Loc i Rigu. U januaru 1942. godine, Rajhard Hajdrih (Reinhard Heydrich) ga postavlja za šefa Policije bezbednosti i Službe bezbednosti u Srbiji (Befehlshaber der Sicherheitspolizei und des Sicherheitsdienstes, skraćeno Befehlshaber Sipo und SD ili BdS); bio je to period reorganizacije okupacionog aparata, u kojem će u Srbiju doći i Bruno Zatler (Bruno Sattler), novi šef beogradskog Gesta- poa, i August Mejsner (Meyszner), viši vođa SS i policije. Šefer je na proleće 1942. godine nadgledao likvidaciju jevrejskih žena i dece interniranih na Sajmištu, posle čega je saopštio Berlinu: „*Srbija je bez Jevreja!*" 

Zbog uloge u zločinima počinjenim nad Jevrejima u Poljskoj i Srbiji, Emanuel Šefer je osuđen u Nemačkoj na šest i po godina zatvora. Umro je 1974. godine.

Napomena
--------

* Sadržaj članka je preuzet iz publikacije *Mesta stradanja i antifašističke borbe u Beogradu 1941–44.* Arhivirano 2014-12-17 na Wayback Machine-u objavljene pod Creative Commons licencom.
Koordinate: 44° 33′ 37" SGŠ, 16° 33′ 21" IGD

**Jasenovac** je naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Bosanski Petrovac koja pripada entitetu Federacija Bosne i Hercegovine. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 430 stanovnika.

Geografija
----------

Naselje je smješteno uz put Bosanski Petrovac – Ključ, u dužini oko 4 km, na sjevernoj strani Bravskog polja, ispod Grmečkih vrhunaca. Prostor sela je nagnut prema polju i nije svuda jednake visine. Prosječna nadmorska visina je preko 800 metara. Nema ni jednog većeg izvora vode pa naselje tokom godine ima probleme sa vodosnabdjevanjem.

Istorija
--------

U doba Ilira ovo je bilo granično područje plemena iz dalmatinskog zaleđa (Sardeata i Deura), prema plemenu Mezeji na sjeveru. sa kojima i nije bilo užih kontakata, što se odrazilo i na kasnija vremena. Naime, još i danas, stanovništvo Petrovačkog i Bravskog polja ovo područje ne smatra Bosnom u njenom istorijskom značenju. Bosnom se smatraju područja oko Bosanske Krupe, Lušci Palanka, Sanice i Ključa, pa oko Banje Luke, dakle, sve ono što je sa druge strane Grmeča, u dolinama Une, Sane i Vrbasa, koje su u antici držali Mezeji. Ni u srednjem vijeku Petrovačko s Bjelajskim i Bravskim poljem nije pripadalo Donjoj Slavoniji ni kasnije bosanskim Donjim krajevima, nego je bilo povezano s političkim i vjerskim strukturama na jugu.. Čak i u prvom periodu osmanske okupacije ovo je područje vezano za Kliški sandžak sa sjedištem u Dalmaciji. Tek je mirom u Sremskim Karlovcima 1699 god. i uspostavljanjem granice na Uni ovo područje postalo u svakom pogledu vezano za teritoriju koja čini današnju Bosnu i Hercegovinu.

Gradina više Jasenovca je ruševina zidane građevine. U njegovim raskopinama je nađeno koplje. Druga gradina, na brdu Visoko, je iz rimskog perioda. Tu je pronađen lijepo otesan meki kamen sa likom i sa latinskim natpisom. No, previše je kamen oštećen pa do kraja nije bilo moguće rekonstruisati natpis. Tu je nađen i dukat iz vremena cara Teodosija, čiji je lik na jednoj strani, a na drugoj su car Konstantin Veliki i carica Jelena sa krstom u ruci.
Ovuda su prolazili i rimski i turski put za dolinu Sane.

Kroz selo je nekad prolazila uskotračna pruga Drvar – Prijedor.

U selu je rođen Narodni heroj Mile Latinović.

Stanovništvo
------------

|  |  |
| --- | --- |
| **Nacionalnost** | **1991.** |
| Srbi | 424 |
| Muslimani | 0 |
| Hrvati | 0 |
| Jugosloveni | 4 |
| ostali | 2 |
| Ukupno | 430 |

Privreda
--------

|  |
| --- |
|  |

Vanjske veze
------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Portal Bosna i Hercegovina***  |


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| p • r • uNaseljena mjesta općine Bosanski Petrovac - popis 1991. |
| --- |
|  |
| Bara • Bjelaj • Bjelajski Vaganac • Bosanski Petrovac • Bravski Vaganac • Brestovac • Bukovača • Busije • Cimeše • Dobro Selo • Janjila • Jasenovac • Kapljuh • Klenovac • Kolunić • Krnja Jela • Krnjeuša • Lastve • Medeno Polje • Oraško Brdo • Oštrelj • Prkosi • Rašinovac • Revenik • Risovac • Skakavac • Smoljana • Suvaja • Vedro Polje • Vođenica • Vranovina • Vrtoče |

 |
**Oton Vinski** (rođen: ***Otto Weiss***) (Osijek, 20. 3. 1877 - Koncentracijski logor Jasenovac, 1942), utjecajni jugoslavenski tj. zagrebački bankar ubijen za vrijeme Holokausta.

Biografija
----------

Oton Vinski je rođen kao Otto Weiss 20. 3. 1877 u Osijeku u židovskoj porodici Franje i Berte Weiss. Bio je oženjen za zagrepčanku Štefaniju Vinski iz ugledne židovske porodice Aleksander sa kojom je imao dvojicu sinova: Zdenka i Ivu. Promjenu prezimena Weiss u Vinski zatražio je 1918 godine, a 1921 je stekao zagrebačko građanstvo. Bio je zaposlen kao prokurist i ravnatelj "Hrvatske eskomptne banke" u Zagrebu. Oton je bio jedan od imućnijih zagrepčana i vlasnik više nekretnina-kuća za iznajmljivanje u Zagrebu na sljedećim lokacijama: Tuškanac 16c, Draškovićeva ulica br. 35, Mesnička ulica br. 1 i Krajiška ulica br. 25. Oton i njegova porodica su tokom Drugog svjetskog rata i Nezavisne Države Hrvatske (NDH) bili oslobođeni nošenja znaka Davidove zvijezde i slova Ž (*znak za Židov*) na lijevoj nadlaktici i lijevoj strani prsa. Bilo im je dopušteno da stanuju u dotadašnjem stanu. Unatoč tome, Otona i njegovu punicu Ilku Aleksander su 1942 uhapsile ustaše. Kada je Otonova supruga Štefanija kasnije došla u stan, nikoga više nije bilo. Odmah po uhićenju Oton i njegova punica Ilka su bili deportirani u koncentracijski logor Jasenovac gdje su oboje ubijeni. Otonova supruga i sinovi su samo pukom srećom izbjegli deportaciju u Jasenovac i smrt. Štefanija Vinski je umrla 1959 u Zagrebu. Otonovi sinovi su za vrijeme SFR Jugoslavije bili ugledni članovi društva, Zdenko je bio arheolog, a Ivo ekonomist.

Literatura
----------

* Goldstein, Ivo (2005). *Židovi u Zagrebu 1918 - 1941.*, Zagreb: Novi Liber. ISBN 953-6045-23-0
* Goldstein, Ivo (2001). *Holokaust u Zagrebu*, Zagreb: Novi Liber. ISBN 953-6045-19-2
**Milan Blagojević Španac** (1905 — 1941), učesnik španskog građanskog rata i Narodnooslobodilačke borbe, komandant Prvog šumadijskog partizanskog odreda i narodni heroj Jugoslavije.

Predratna biografija
--------------------

Rođen je 14. oktobra 1905. godine u selu Natalinci kod Topole. Posle završetka osnovne škole izučio je metalski zanat. Između dva svetska rata isticao se u borbi za interese radničke klase, učestvujući u organizovanju radničkih štrajkova, protiv Šestojanuarske diktature i eksploatacije radnika. Član Komunističke partije Jugoslavije postao je 1928. godine.

Po odluci KPJ 1935. godine, bio je upućen u Sovjetski Savez, a 1937. godine našao se među prvima u Internacionalnim brigadama na bojištima Španije. U ovom ratu nekoliko puta je ranjavan, a stekao je i čin poručnika španske republikanske vojske. Posle poraza španske republike, prešao je u Francusku, a zatim se prebacio u Kraljevinu Jugoslaviju, gde je ilegalno živeo u Beogradu do okupacije 1941. godine.

Narodnooslobodilačka borba
--------------------------

Dan posle napada Nemačke na Sovjetski Savez, napustio je svoj ilegalni stan u Beogradu i otišao u Šumadiju, gde se aktivno uključuje u pripreme za ustanak. Blagojević je bio jedan od najaktivnijih organizatora partizanskih jedinica u Šumadiji.

Pri formiranju Prvog šumadijskog partizanskog odreda, 1. jula 1941. godine, postao je njegov prvi komandant. Ovaj odred je pod njegovom komandom vrlo brzo oslobodio veći deo Šumadije, izuzev Kragujevca, Topole i Aranđelovca.

Odred je vodio borbe s Nemcima i njihovim kvislinzima kod Topole, na Rudniku, na prilazima Kragujevcu, u selima Jankovcu i Baničini. Prvi šumadijski odred je, za oko tri meseca borbe pod njegovom komandom, razbio okupatorsko-kvislinšku vlast u Šumadiji i izbacio iz stroja oko pet stotina neprijateljskih vojnika.

Noću između 28. i 29. oktobra 1941. godine, kad se vraćao iz Užica, na putu za Šumadiju, uhvatili su ga četnici Dragoljuba Mihailovića, silom izvukli iz voza u Užičkoj Požegi i posle mučenja ubili iste noći.

Za narodnog heroja proglašen je 9. maja 1945. godine.

Suđenje Mihailoviću
-------------------

Na posleratnom suđenju u Beogradu četničkom vođu Dragoljubu Mihailoviću je, između ostalog, stavljeno na teret ubistvo čuvenog komandanta Prvog šumadiskog partizanskog odreda Milana Blagojevića.

Pretsednik: A da li vam je ostalo u sećanju ko je izvršio ubistvo pokojnog Milana Blagojevića?
Optuženi Mihailović: Znam da je okrivljavan Vučko Ignjatović. On je okrivljavan za to, ali da li je on izvršio to je trebalo da se istragom utvrdi.
Pretsednik: A ko je okrivljavao Vučka Ignjatovića?
Optuženi: Partizani su okrivljavali Ignjatovića za to.
Pretsednik: Jeste li preduzeli nešto protiv Ignjatovića?
Optuženi: Sigurno. Tražio sam da se ispita prvo šta je bilo.
Pretsednik: A kakvi su rezultati bili?
Optuženi: Ne znam.

Literatura
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Partizanska spomenica 1941. | Portal NOBSegment isključivo posvećen **Narodnooslobodilačkoj borbi.** |

* **Narodni heroji Jugoslavije**. „Mladost", Beograd 1975. godina.

Izvori
------

1. ↑  Miodrag Zečević: DOKUMENTA SA SUĐENjA DRAŽI MIHAILOVIĆU, Beograd 2001: Saslušanje optuženih
**Operacija Vatrogasna služba** (njem. *Feuerwehr* , Fojerver) je bila vojna operacija Vermahta u cilju sprečavanja prelaska partizanskih divizija preko reke Bosne. Vođena je krajem jula 1944. godine.

Pozadina
--------

Cilj operacije »Fojerver« bio je da se spreči prelaz 6. ličke divizije i 11. krajiške divizije preko reke Bosne u istočnu Bosnu da ne bi učestvovale u nastupajućim operacijama u zapadnoj Srbiji. Nemci su raspolagali tačnim podacima o kretanju ovih divizija, kao i 16. NOU divizije, koja je imala zadatak da obezbedi prihvat 6. i 11. divizije pri forsiranju Bosne. Nemačka prislušna služba, hvatanjem radio-depeša jedinica i komanda NOV i POJ, uspela je i ovom prilikom da otkrije namere VŠ NOV i POJ.

Tok operacije
-------------

27. 7. 1944. godine 7. SS-brdska divizija sa II kozačkom brigadom, 13. SS-ojačanim pukom (bez III bataljona), III bataljonom 14. SS-puka i delovima 3. i 4. hrvatske brdske brigade započela je operaciju »Feuerwehr« u cilju razbijanja 6. i 11. divizije NOVJ koje se nalaze u pokretu u pravcu istoka između železničke linije Brod — Maglaj i Vrbasa.

Ishod
-----

Nemci ipak nisu uspeli da spreče prelaz ovih partizanskih divizija preko Bosne.

Jedanaesta krajiška divizija NOVJ je forsirala reku Bosnu 8. avgusta 1944. godine i pod neprekidnom borbom sa jedinicama 13. SS divizije uspela da se početkom septembra probije preko reke Drine u zapadnu Srbiju.

Izvori
------

1. 1 2
2. ↑

Vidi još
--------

* Spisak antipartizanskih operacija u NDH
* Spisak osovinskih operacija u Jugoslaviji

Vanjske veze
------------

* Operation "Feuerwehr"
* Marš za Srbiju

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **bitkama i ratovima** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
Nemačka artiljerija u borbi protiv partizana, decembra 1943.
**Operacija Panter** (nem. *Panther*) je bila zajednička operacija Vermahta i snaga NDH protiv partizana na Kordunu i Baniji, posebno u oblasti Gline i Petrove gore. Vođena je od 7. do 20. decembra 1943. godine.

Dio je šeste neprijateljske ofanzive.

Pozadina
--------

Početkom decembra 1943. okupator je koncentrisao snage oko slobodne teritorije Korduna, Banije i Cazinske krajine. Na liniji Sisak—Petrinja—Glina nalazila se 1. kozačka divizija, a duž željezničke pruge Sunja—Bihać 373. legionarska divizija »Tigar«. Ta koncentracija snaga bila je u vezi sa širim strategijsko-operativnim planom 2. njemačke oklopne armije, koja je imala zadatak da poslije posjedanja Jadranske obale obezbijedi pozadinu, posebno komunikacije koje iz doline Save vode prema moru.

Neprijatelj je imao namjeru da prvo razbije i uništi snage 8. kordunaške divizije i Kordunaški NOP odred na Kordunu i Petrovoj gori, a potom 7. banijsku diviziju i Banijski NOP odred na Baniji i Šamarici.

Tok operacije
-------------

6. 12. 1943. godine na Kordunu i u Baniji otpočela operacija "Panter". S linije Karlovac — Ogulin ka Petrovoj gori i Šamarici nastupala je nemačka 371. pešadijska divizija, a s komunikacija Glina — Petrinja — Sunja i Sunja — Kostajnica — Bihać nastupali su glavnina nemačke 1. kozačke konjičke divizije i delovi nemačke 373. legionarske divizije i domobranske 2. lovačke brigade.

Do 20. decembra neprijatelj je gotovo na svim pravcima slomio otpor jedinica 4. korpusa NOVJ i prodro na slobodnu teritoriju, pustošeći naselja i pljačkajući stanovništvo.

Gubici
------

Četvrti korpus je imao oko 200 boraca izbačenih iz stroja, dok su gubici neprijatelja nepoznati.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **bitkama i ratovima** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |

Izvori
------

1. ↑  Dušan Baić: ČETVRTI KORPUS NOV JUGOSLAVIJE odnosno PRVI KORPUS NOV HRVATSKE
2. ↑  Ljuban Ðurić: SEDMA BANIJSKA BRIGADA
3. 1 2

Literatura
----------

* Dušan Baić: ČETVRTI KORPUS NOV JUGOSLAVIJE odnosno PRVI KORPUS NOV HRVATSKE, Vojnoizdavački i novinski centar, Beograd 1990.
* Ljuban Ðurić: SEDMA BANIJSKA BRIGADA, Vojnoizdavački zavod, Beograd 1981.

Vidi još
--------

* Napad NOVJ na Glinu 1943.
* Zimske operacije u Jugoslaviji 1943/1944
* Spisak antipartizanskih operacija u NDH
* Spisak osovinskih operacija u Jugoslaviji

Vanjske veze
------------

* Operation "Panther"
* Izveštaj Operativnog odseka Komande 373. legionarske divizije od 1. januara 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa o dejstvima u operaciji »Panter«
**Mirko Deanović** (Dubrovnik, 13. maj 1890 –– 16. jun 1984, Zagreb) italijanist i romanist, leksikograf, redovni profesor romanske filologije Filozofskog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu i utemeljitelj katedre za talijanski jezik i književnost na tom fakultetu.

Život
-----

Osnovnu školu (1896–1900) i klasičnu gimnaziju (1900–1908) svršio u Dubrovniku. U Beču studirao romansku i slovensku filologiju (1908–1911), talijanski jezik u Firenci (1911–1912), pa diplomirao u Beču 1913. gde je i doktorirao tezom *Die Übersetzungen des Anton Gleđević*.
Bio je suplent na realci u Splitu (1913–1915), s koje je otpušten zbog aktivnosti u duhu jugoslovenstva. U I svetskom ratu bio je vojnik sve četiri godine. Od 1919. radi kao profesor realne gimnazije u Splitu. Lektor talijanskog jezika u Romanskom seminaru je od 1927. docent postaje 1930. na predlog Petra Skoka, izvanredni profesor 1934. a redovni profesor romanske filologije 1940. na Filozofskom fakultetu u Zagrebu. Osniva 1930. Talijanski seminar na tom fakultetu i njim rukovodi do odlaska u penziju 1961.
Bio je zatočen u ustaškom logoru Stara Gradiška 1941. i 1942. godine.
Dekan je Filozofskog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu 1954–1955. potom i prodekan.

Delo
----

Često je u naučne svrhe putovao u Italiju i Francusku, a istraživao je i u Dubrovniku. Radio je i na literarnom i na lingvističkom području. Izučavao je odnose između francuske, talijanske i jugoslovenskih književnosti (uglavnom hrvatske i srpske), posebno se bavio kulturnom i književnom prošlošću Dubrovnika, dao je etimologije i osvetljavao romanizme u srpskohrvatskom. Objavljivao je na talijanskom, francuskom i nemačkom, nastupio na mnogim međunarodnim kongresima. Isticao je poseban položaj istroromanskog kao zasebnog jezika među romanskim.
Pokrenuo je i uređivao *Bulletin de l’Atlas linguistique méditerranéen*.

Bio je član Hrvatskog filološkog društva, Société de Linguistique de Paris, Société de Linguistique romane. Član Jugoslavenske akademije znanosti i umjetnosti od 1958.

Izradio je tri obimna rečnika: *Talijansko–hrvatski* s Josipom Jernejem, *Hrvatsko–talijanski rječnik*, a s J. Dayreom i R. Maixnerom *Hrvatskosrpsko–francuski rječnik*.
**Palma uljarica** (latinski: *Elaeis guineensis*) je afričko drvo iz porodice palmi (Arecaceae), uzgaja se kao izvor ulja. 
*Palma uljarica* se intenzivno uzgaja u svojoj domovini po Zapadnoj i Centralnoj Africi kao i u Maleziji i Indoneziji.

Palmino ulje, dobiveno iz plodova, koristi se za proizvodnju sapuna, kozmetike, svijeća, biogoriva i maziva, u proizvodnji limenih ploča i kao premaz. Ulje od sjemenki se koristi u proizvodnji prehrambenih artikala kao što su; margarin, sladoled, čokolada, kolači, kruh i za proizvodnju brojnih lijekova. 
Iscjeđeni ostatci od ulja koriste se kao stočna hrana. Biljka se uzgaja i kao ukras u mnogim suptropskim krajevima.

Karakteristike
--------------

*Palma uljarica* ima jedno stablo koje izraste do visine od oko 20 metara. Ima mnogo sitnih cvjetova na kratkim granama koji se razviju u veliku grupu eliptoidnih plodova dugih oko 4 cm. 
Kad sazriju, plodovi su crni sa crvenom bazom i imaju jednu uljnatu sjemenku zvanu - kernel. Za komercijalnu proizvodnju ulja, vanjski mesnati dio ploda se pari da se unište lipolizni enzimi, a zatim preša. Tako se dobija palmino ulje intenzivne narančaste boje zbog prisutnosti karotena. 
Sjemenke se također prešaju jer se i iz njih dobija ulje, čiji je kemijski sastav različit od ulja iz ploda.

Grozd sa plodovi
Industrijska proizvodnja palminog ulja doživjela je boom krajem 20. vijeka, što dovelo do velikog Krčenja šume u Indoneziji i Maleziji, kao i velikih područja po Africi. Nove plantaže se često stvaraju tako da se stare šume jednostavno spale, na taj način se uništavaju staništa brojnih vrsta.

*Američka palma uljarica* (Elaeis oleifera) potječe iz Centralne i Južne Amerike, ponekad se uzgaja pod pogrešnim imenom 
Elaeis melanococca. Za razliku od *Afričke palme uljarice* - deblo *Američke palme uljarica* puzi po tlu i ima ravne listove. I *Američka palma uljarica* se kao i 
*Palma maripa* (Attalea maripa) koristi za dobivanje palminog ulja.

Historija
---------

Prvi opis te biljke dao je sredinom 15. vijeka Venecijanac Alvise Da Mosto, koji je istraživao zapadnoafričku obalu.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Oil palm*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 23. 03. 2019.
2. ↑  „*Palma uljarica — višenamjensko drvo*" (hrvatski). Internetska biblioteka / Watchtower. Pristupljeno 23. 03. 2019.

Vanjske veze
------------

***Palma uljarica*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Oil palm* (na portalu Encyclopædia Britannica) ()
*Za ostale upotrebe, v. Ukrasi (muzika).*
Renesansni ornamenti po "Priručniku o ormanetima" Franza Salesa Meyera iz 1898. god.Renesansni ornamenti po "Priručniku o ormanetima" Franza Salesa Meyera iz 1898. god.
**Ornament** (latinski) je, u likovnim umjetnostima, ukras, dekoracija sazdana od biljnih, životinjskih, geometrijskih ili antropomorfnih motiva.

**Ornamentikom** se naziva skup ornamenata koji pripadaju određenom kulturnom krugu (npr. pleterna ornamentika starohrvatske umjetnosti).

Stilovi ornamentalnih ukrasa se mogu promatrati na osnovu kulturne baštine koja je razvijala originalne uzorke dekoracija, ili je mijenjala uzorke iz drugih kultura. Drevni Egipat je prva civilizacija koja je koristila ornamente na svojim građevinama i slikama, a nastali su iz oblika biljaka iz okolice Nila, kao što su papirus ili palme koje možemo prepoznati u obliku kapitela stupova. Mezopotamski ornamenti su nastali pod utjecajem egipatske umjetnosti, ali imaju i originalnih oblika inspiriranih biljkama i životinjama iz Mezopotamije. Umjetnost stare Grčke je iznjedrila mnoge nove oblike ornamenata koji su varirali od dorskog, jonskog i korintskog reda u arhitekturi. Umjetnost starog Rima je preoblikovala ornamente čistih grčkih redova i prilagodila ih svojim potrebama.

Jasne razlike ornamenata možemo prepoznati u slijedećim umjetnostima:

* Bizantska umjetnost
* Islamska umjetnost i arhitektura
* Američka umjetnost
* Indijska umjetnost
* Kineska umjetnost
* Japanska umjetnost
* Predromanika
* Romanika
* Gotika
* Renesansa
* Rokoko
* Art Nouveau
* Historicizam
* Mudéjar
* Afrička umjetnost

Eksterni linkovi
----------------

***Ornament*** na Wikimedijinoj ostavi
**Pauillac** je lučki grad i općina od 4,861 stanovnika na jugozapadu Francuske u Regiji Akvitanija - Departman Gironde.

Pauillac zovu neformalnom prijestolnicom vinogradarske Regije Médoc jer se tu nalaze svjetski poznate vinarije; Château Lafite Rothschild, Château Latour i Château Mouton Rothschild.

Geografske karakteristike
-------------------------

Grad leži na lijevoj obali Estuarija Gironde, udaljen šesdesetak km sjeverozapadno od centra Bordeauxa i gotovo isto toliko od Biskajskog zaljeva.

Historija
---------

Za Antičkog Rima i ranog srednjeg vijeka tu se nalazila Villa Rustica, čiji su ostatci pronađeni u 19. vijeku.

Vinova loza se počelo uzgajati tokom 14. i 15. vijeka, ali vrlo skromno. Pravi razvoj vinogradarstva desio se tokom 18. vijeka, tad je 1785. podignuta tvornica stakla za boce. Odličan posao sa vinima prekinut je pojavom filoksere 1879. 1880. i 1882. Agonija vinogradarstva produžila se do završetka Prvog svjetskog rata.

Pogled na centar grada i lučicu
Iz luke Pauillaca je 1777. isplovio za Sjevernu Ameriku - Markiz La Fayette borac Američkog rata za nezavisnost.

U Pauillacu je za Prvog svjetskog rata bila smještena Pomorska baza Vojske Sjedinjenih Država - Pauillac-Trompeloup, u kojoj su bili smješteni hidroavioni.

Privreda
--------

Pauillac je luka specijalizirana za naftu, u njemu se nalazi i velika rafinerija nafte. U okolici (Médoc) se proizvode vrhunska crna vina.

Gradovi pobratimi
-----------------

* Njemačka Pullach im Isartal, Njemačka

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „Pauillac" (engleski). City population. Pristupljeno 28. 5. 2018.
2. 1 2 3  „*Découvrez le patrimoine*" (francuski). Pauillac. Pristupljeno 28. 5. 2018.
3. 1 2 3 4  „*Pauillac des origines à l’époque contemporaine*" (francuski). Pauillac. Pristupljeno 28. 5. 2018.
4. ↑  „*Pauillac*" (hrvatski). Hrvatska enciklopedija. Pristupljeno 26 05. 2018.

Vanjske veze
------------

***Pauillac*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Bienvenue à Pauillac* ()
* *Pauillac* ()