***Executive Action*** (sh. *Izvršna akacija*), u Jugoslaviji prikazan pod naslovom ***Akcija za atentat*** je američki triler film snimljen 1973. godine u režiji Davida Millera, poznat kao jedno od prvih ostvarenja koje je nastojalo u igranoj formi rekonstruirati, odnosno rasvijetliti atentat na američkog predsjednika Kennedyja. Radnja započinje u ljeto 1963. kada se u Teksasu okuplja grupa moćnika koju čine naftni magnati te najviši vojni i obavještajni funkcionari, te, smatrajući kako politika koju vodi tadašnji predsjednik Kennedy šteti njihovim interesima, odlučuje izvesti njegovu likvidaciju, koja je pažljivo isplanirana i temeljito pripremljena, pri čemu je ključan izbor Leeja Harveya Oswalda kao ličnosti kojoj će se lažno pripisati odgovornost za atentat.

Ideju za film je originalno imao poznati kanadski glumac Donald Sutherland koji je u njemu namjeravao nastupiti, te je kao jednog od scenarista angažirao Marka Lanea, publicista poznatog po knjizi *Rush to Judgement* u kojoj se žestoko kritizirala službena verzija o atentatu te umjesto toga sugerirala alternativno objašnjenje po kome je on izveden kao dio široke zavjere. Film je imao snažan politički angažman, te između ostalog sugerirao da je glavni razlog za Kennedyjevu likvidaciju bilo njegovo protivljenje eskalaciji američkog vojnog anagžmana u Južnom Vijetnamu, a što će kasnije postati u vrijeme snimanja izuzetno nepopularni vijetnamski rat. Takve teorije zavjere su bile izuzetno popularne u redovima američke ljevice, kojima su pripadali brojni sudionici projekta, uključujui glumca Willa Geera i scenarista Daltona Trumba koji su kao komunisti nekoliko decenija ranije bili na hollywoodskoj crnoj listi. Film je napravljen sa izuzetno niskim budžetom i svojevrsnom polu-dokumentarističkom stilu. Kao takav predstavlja jedno od rijetkih ostvarenja koja atentat prikazuje iz perspektive njegovih navodnih počinitelja.

Film je velikim dijelom nastojao iskoristiti publicitet koji bi stvorila 10. obljetnica atentata, ali je još prije premijere postao predmetom žestokih kontroverzi, bilo zbog optužbi da izvrće historijske činjenice, bilo zbog eksploatacije smrti predsjednika koga su mnogi u tadašnjoj Americi smatrali mučeničkom ikonom. Kritike su bile poedijeljene, a film je nakon premijere gotovo potpuno nestao iz distribucije, te postao dostupan kao video-izdanje tek krajem 1980-ih i početkom 1990-ih. Zbog toga se rijetko uspoređuje sa mnogo poznatijim filmom *JFK* koji se bavi istom temom.

Uloge
-----

* Burt Lancaster ... James Farrington
* Robert Ryan ... Robert Foster
* Will Geer ... Harold Ferguson
* John Anderson ... Halliday
* Ed Lauter ... Šef operacija

Izvori
------

1. ↑  Kate Buford, *Burt Lancaster: An American Life*, Da Capo 2000 p 276
2. ↑  Marx, Andy (January 2, 1992). „'Executive Action' dealt with same theme as 'JFK'". *The Vindicator* (Youngstown, Ohio): str. D4. Pristupljeno May 26, 2013.

Vanjske veze
------------

* *Executive Action* na IMDb-u (`en`)

| * p
* r
* u
Filmovi koje je režirao David Miller |
| --- |
| 
* *Penny Wisdom* (1937)
* *The Great Heart* (1938)
* *Drunk Driving* (1939)
* *More About Nostradamus* (1941)
* *Billy the Kid* (1941)
* *Sunday Punch* (1942)
* *Flying Tigers* (1942)
* *Top o' the Morning* (1949)
* *Love Happy* (1949)
* *Our Very Own* (1950)
* *Saturday's Hero* (1951)
* *Sudden Fear* (1952)
* *Twist of Fate* (1954)
* *Diane* (1956)
* *The Opposite Sex* (1956)
* *The Story of Esther Costello* (1957)
* *Happy Anniversary* (1959)
* *Midnight Lace* (1960)
* *Back Street* (1961)
* *Lonely Are the Brave* (1962)
* *Captain Newman, M.D.* (1963)
* *Hammerhead* (1968)
* *Hail, Hero!* (1969)
* *Executive Action* (1973)
* *Bittersweet Love* (1976)

 |