recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Početne matematičke operacije u bloku brojeva do 10
**Diskalkulija** predstavlja pojavu nedograđenosti ili poremećaja sposobnosti računanja. Može da nastane kao posledica disharmoničnosti u razvoju misaonih struktura i funkcija koje čine osnovu sposobnosti računanja ili kao posledica ozlede kore mozga. Smatra se da oko 6% ljudi ima diskalkuliju.

Oblici diskalkulije
-------------------

Postoje različiti oblici diskalkulije:

* Verbalna – dete teško usvaja matematičke izraze, odnosno matematičku terminologiju;
* Praktognostička - poremećaj sposobnosti manipulisanja sa stvarnim ili nacrtanim objektima;
* Leksička – poremećaj sposobnosti čitanja matematičkih simbola i njihovih kombinacija (zamena brojeva sličnih po izgledu, ogledalsko čitanje i pisanje dvocifrenih brojeva;
* Grafička – poremećaj sposobnosti pisanja matematičkih simbola. Pisanje brojeva u suprotnom smeru, izostavljanje, premeštanje ili dodavanje brojeva, pogrešno pisanje znakova;
* Ideognostička – poremećaj sposobnosti razumevanja matematičkih pojmova i računanja u sebi;
* Operacijska (anaritmetrija) – poremećaj sposobnosti izvođenja računskih radnji. Greške se ogledaju u zamenjivanju jedne računske radnje nekom drugom.

Razvojna diskalkulija
---------------------

Razvojna diskalkulija je pojava teškoća ili nemoći u osvajanju sposobnosti vršenja računskih radnji od samog početka ovladavanja ovim sposobnostima. Pojava ne može da se objasni niskom inteligencijom. Dete dosegne određeni nivo inteligencije, ali ne i isti nivo operativnosti mišljenja u okviru matematičkog mišljenja.
Obično se javlja samostalno, nezavisno od kvaliteta ovladanosti leksičkim sposobnostima govora. Dok deca uspeju da reše zadatke u prostoru dete u didaktičkom materijalu očigledno ne mogu da iste te zadatke i reše napamet, bez očiglednih sredstava.

Deca sa razvojnom diskalkulijom počinju znatno kasnije da koriste brojeve u rešavanju nekih konkretnih zadataka i problema u životu. Pored toga, ona ne razumeju redosled. Umeju da napišu cifre, ali im često zamenjuju mesta. Tako na primer, broj 14 mogu napisati kao 41, pri čemu oni sami ne uočavaju promenu mesta. Ili broj 90 pišu kao 910. Ovako pisanje brojeva sreće se i kod dece koja osvajaju te pojmove, a u vreme zametanja prvih oblika operativnog mišljenja. Takve greške se brzo uoče i dete ih savlada bez teškoća, dok sa razvojnom diskalkulijom ostaje u ovoj fazi razvijenosti poimanja simbola kojima se označavaju brojčane vrednosti.

Tretman
-------

Tretman dece sa diskalkulijom obuhvata celokupnu ličnost deteta i traje duže vreme.

Literatura
----------

* Grupa autora (2006), Metodika specijalnog rada sa decom blago ometenom u razvoju - za studente učiteljskih fakulteta. Beograd: Učiteljski fakultet.

Vidi još
--------

* Disleksija
* Disgrafija
**Arkesilaj IV od Kirene** ili  **Arkesilaj IV** (grčki:**ο Αρκεσίλαος**, ? - 440. pne.) bio je osmi i posljednji kralj starogrčke kolonije Kirena koji je pripadao dinastiji **Batijada**. 

Arkesilaj je bio jedino dijete Bata IV, kralja za čije duge vladavine se Kirena prilično obogatila trgovinom. Na vlast je došao nakon što je Bat umro godine 465. pne. Nakon što je stupio na prijestolje, Arkesilaj je postao slavno ime u grčkom svijetu zahvaljujući posebnoj pasmini libijskih konja - predaka današnjih arapskih konja - koju je uzgajao i s kojima je 462. pne. osvojio utrku dvokolicama na Pitijskim igrama. Zbog toga mu je pjesnik Pindar posvetio jednu od svojih oda.

U svojoj domovini je Arkesilaj vrlo brzo stekao niz neprijatelja zahvaljujući sklonosti tiranskim metodama vladavine. Veliki broj plemića je prognan, a sam Arkesilaj se oslanjao isključivo na najamničku vojsku. S vremenom je Kirenjanima bilo dosta tiranije te su se pobunili. Arkesilaj je iz grada zajedno sa svojim sinom - princom Batom - pobjegao u Eusperid (suvremeni Benghazi). Tamo su ih godine 440. pne. Kirenjani obojicu zarobili i ubili. Arkesilaju je glava odrezana i bačena u more. Nakon toga je odlučeno da Kirena više neće biti monarhija, nego republika s demokratskim ustavom. S time se složilo i Perzijsko Carstvo nakon što su Kirenjani obećali da će ostati perzijski vazali. Kirena je republikom ostala sve do 3. vijeka pne. kada se njenim kraljem proglasio Magas.

Grčki pjesnik Kalimah je tvrdio da potječe od Arkesilaja.

V. također
----------

* Popis kraljeva Kirene
* Kirena
* Kirenajka

Izvori
------

* Herodot, Historije, Knjiga 4
* Burn, A R. The Penguin History Greece, Penguin Books, Clay Ltd, St Ives P/C, England, 1990.
* 
* Arhivirano 2008-12-31 na Wayback Machine-u
* 
* 

|  |
| --- |
| Arkesilaj IV od Kirene **Dinastija Batijada** **Umro/la:** 440. pne. |
| Kraljevske titule |
| Prethodi:**Bat IV** | **Kralj Kirene**465. pne. – 440. pne. | **Upražnjen/a**republika pod PerzijomTitulu preuzeo/la**Magas** |
Ačoli
**Ačoli**, **Acholi** (također Acoli) je naziv za narod koji živi u oblastima Gulu, Kitgum i Pader, poznatim po zajedničkom nazivu Acholiland, koja se nalaze u sjevernoj Ugandi te u okrugu Magwe u Južnom Sudanu. Ima ih izmežu trideset do pedeset tisuća. 

Govore Acholi jezikom, jezikom iz zapadnonilotske skupine jezika. Po vjeri su uglavnom protestanti i katolici, ali ima i nešto muslimana, pri čemu treba uzeti u obzir da ispovijedanje vjere u skoro svim slučajevima uključuje elemente tradicionalnog animizma.

Ačoli su tokom britanske kolonijalne vlasti nad Ugandom počeli dominirati oružanim snagama, a nakon državnog udara Tita Okela i samom zemljom. Njihova dominacija je završila uspostavljanjem režima sadašnjeg predsjednika Yowerija Musewenija. Danas Ačoli trpe velike demografske gubitke uslijed gerilskog rata kojeg protiv Musewenijevog režima vodi Vojska božjeg otpora.

***Ačoli*** na Wikimedijinoj ostavi

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* LCCN: sh85000562
* SUDOC: 027856801
* BNF: cb119837005 (podaci)
* BNE: XX5280456

 |
Skarabej s imenom Apepija, faraona Hiksa, danas u Muzeju lijepih umjetnosti u Bostonu
**Apepi I**, (također Awoserre Apepi ili **Apophis**) bio je vladar Donjeg Egipta u periodu Petnaeste dinastije pred kraj Drugog prijelaznom Egipta. Prema Torinskom kanonu kraljeva, vladao je četrdeset godina,[1]
te bi trebao vladati u ranoj polovici 16. vijeka pne. ukoliko uspio nadživjeti svog suparnika Kamosea ali ne Ahmosea I.[2] Apepi je dominirao Egiptom tokom ranog dijela svoje vladavine, te je održavao miroljubive odnose i trgovao s tebanskom 17. dinastiojom.[2] Vaza koja je pripadala njegovoj kćeri Herit je pronađena u grobu faraona Amenhotepa I, što sugerira da je neko vrijeme bila udana za tebanskog kralja.[2] Međutim, isto je tako moguće da je riječ o predmetu opljačkanom u Avarisu nakon Ahmoseove pobjee na Hiksima. Dok je Apepi ispočetka održaao sizerenstvo nad Gornjim Egiptom, s vremenom se 17. dinastija ne samo osamostalila, nego započela rat koji je doveo do istjerivanja Hiksa iz Egipta 15 godina nakon njegove smrti.[3]

Awoserre Apepi može, ali i ne mora biti ista osoba kao Aqenienre Apepi. Neki egiptolozi vjeruju da su bila dva kralja po imenu Apepi, dok drugi vjeruju da je bio samo jedan Apepi. Za Apophisa se vjeruje da je uzurpirao prijestolje nakon smrti svog prethodnika Khyana s obzirom da je on bio imenovao svog sina Yanassija za nasljednika .[4]

Njegovo prijestolno ime se spominje u Haggadi kao faraon koji je poznavao faraona koji se oženio sa Saray, imenovana Rakyon.

Bilješke
--------

1. ↑  Nicolas Grimal, *A History of Ancient Egypt.* Librairie Arthéme Fayard, 1988, p.189.
2. 1 2 3  Grimal, op. cit. p.189
3. ↑  Grimal, op. cit. p.194
4. ↑  Kim Ryholt, *The Political Situation in Egypt during the Second Intermediate Period*, CNI Publications, (Museum Tusculanum Press: 1997), p.256



|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi:**Khyan** | **Faraon Egipta**Petnaesta dinastija | Slijedi:**ili Apepi II ili Khamudi** |
**Apertium** je platforma za kompjutersko prevođenje razvijena uz pomoć sredstava Španske i Katalonske vlade na univerzitetu u Alikantu. Apertium je slobodan softver, objavljen pod GNU GPL licencom.

Apertium je nastao kao jedna od jezgri za kompjutersko prevođenje u okviru projekta OpenTrad. Iako je u početku razvijen za prevođenje bliskih jezika, njegove mogućnosti su u međuvremenu poboljšane, te je sada moguće tretirati i divergentne jezičke parove. Novi jezički par kreira se pripremom jezičkih podataka u obliku rečnika i pravila u dobro dokumentiranom XML formatu.

Jezični podaci koji su trenutno razvijeni za upotrebu u Apertiumu (u suradnji sa Univerzitetom u Vigu, Politehničkim univerzitetom u Kataloniji te Univerzitetom Pompeu Fabra) podržavaju romanske jezike Španije (kastiljki, katalonski i galicijanski), te engleski, portugalski, francuski, rumunski i oksitanski.

Apertium je tzv. *shallow-transfer* sistem za kompjutersko prevođenje koji koristi potpuni oblik za sve leksikološke transformacije i skriveni Markovljev model za označavanje izgovora ili odabir ispravne kategorije reči.

Vanjske veze
------------

* Apertium Wiki: Uputstvo za novi jezički par za Apertium Arhivirano 2007-12-16 na Wayback Machine-u
**Apepi II**, (također Aqenienre Apepi ili Apepi II) bio je vladar Hiksa u Donjem Egiptu pred kraj Drugog prijelaznog perioda. Teritorija pod njegovom vlašću je bitno smanjena u odnosu na terioriju njegovog prethodnika Apepija I, a ime mu se ne može pronaći ni na jednom artefaktu južno od Bubastisa.   
 Umjesto da gradi vlastite spomenike, Apepi je jednostavno napisao svoje ime na već postojeće sfinge ranijih egipatskih vladara Amenemhata II odnsno statue Smenkhkarea. Porazio ga je tebanski vladar Ahmose I koji je istjerao Hikse iz Egipte i ustanovio 18. dinastiju.

Neki egiptolozi, međutim, vjeruju Aqenienre Apepi nije nitko drugi do Awoserre Apepi, odnosno da su Awoserre i Aqenienre were dva imena za istu osobu.

Bilješke
--------

1. ↑  Grimal, Nicholas. *A History of Ancient Egypt*. p.192. Librairie Arthéme Fayard, 1988
2. 1 2  Ibid. p.193. Librairie Arthéme Fayard, 1988


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi:**Apepi I** | **Faraon Egipta**Petnaesta dinastija | Slijedi:**Khamudi** |
Andezit
**Andezit** (engl. , fr. *Andésite*, nem. *Andesit*, rus. *Andezit*) je vulkanska stena izgrađena od natrijsko-kalcijskih plagioklasa i bojenih minerala. Ove mlađe izlivne stene dioritske grupe su mezokratne, retko melanokratne porfirske stene tamnosive, tamnozelene ili sivozelene boje. Pri raspadanju postaju žućkasti ili crvenkasti. Masivne su ili fluidalne teksture. 

Pojavljuju se uglavnom u vidu velikih masa (izliva), stubastog ili bankovitog lučenja. 

Izgrađeni su od fenokristala andezina, hornblende, augita, biotita, hiperstena, itd. koji leže u mikrokristalastoj, kriptokristalastoj ili staklastoj osnovnoj masi.
Podela na vrste izvršena je prema dominirajućem bojenom mineralu, na osnovu čega postoje augitski, biotitski, amfibolski andezit, itd.

Pojavom male količine kvarca andeziti postupno prelaze ka dacitima (dacito – andeziti). Sa druge strane, pojavom bazičnijeg plagioklasa i sa porastom sadržaja bojenih minerala, ove stene prelaze ka bazaltima (tzv. andezit – bazalti).

Andeziti mogu nastati:

* diferencijacijom bazaltoidne magme;
* reakcijom (asimilacijom) kontinentalne kore i bazalta;
* delimičnim stapanjem donjeg dela kontinentalne kore i omotača.

Rasprostranjenje i primena
--------------------------

Andeziti su u Srbiji veoma rasprostranjene stene. Najveće pojave andezita sreću se u timočkoj eruptivnoj oblasti u istočnoj Srbiji. Ovaj kompleks je zbog toga ranije nazivan timočki andezitski masiv. U njemu su zastupljeni andeziti sa veoma krupnim, idiomorfnim, fenokristalima hornblende i biotita, koji se nazivaju **timociti** (prema reci Timok).

Mogu se koristiti kao građevinski kamen, ali su i nosioci mnogih sulfidnih mineralizacija.

Povezano
--------

* Spisak minerala
* Spisak stena

Literatura
----------

***Andezit*** na Wikimedijinoj ostavi

* Đorđević V. Đorđević P. Milovanović D. 1991. *Osnovi petrologije*. Beograd: Nauka

| * p
* r
* u
Magmatske stijene |
| --- |
| 1. Kisele magmatske stijene | Aplit • Granit • Granitporfir • Granodiorit • Granodioritporfirit • Kvarcdiorit • Kvarcdioritporfirit • Kvarckeratofir • Kvarclatit • Kvarcmonconit • Kvarcmonconitporfirit • Kvarcporfir • Kvarcporfirit • Pegmatit • Riolit |
| 2. Intermedijarne magmatske stijene | Alkalni sijenit • Andezit • Dacit • Diorit • Dioritporfirit • Fonolit • Keratofir • Latit • Monconit • Monconitporfirit • Porfir • Sijenit • Sijenitporfir • Trahit |
| 3. Bazične magmatske stijene | Bazalt • Gabro • Gabropegmatit • Gabroporfirit • Dijabaz • Spilit |
| 4. Ultrabazične magmatske stijene | Kimberlit • Komatit • Peridotit |
Antonio Palao: Sančo I (medaljon)
**Dadilda od Pallarsa** (šp. *Dadildis de Pallars*; 9. st.) bila je španjolska plemkinja.

Život
-----

Dadilda je rođena od nepoznatih roditelja u 9. stoljeću.

Njezin je brat bio grof Ramón I od Pallarsa i Ribagorze (*Raimundo*), koji je umro 920. godine, a preko kojeg je bila teta grofa Isarna.

Udala se za navarskog plemića Garcíju, koji je poznat i kao kralj García II Jiménez.

Dadilda je svom mužu rodila dvojicu sinova – Sanča I Garcésa i Jimena Garcésa.

Bila je baka kralja Garcíje Sáncheza te kraljica Oneke i Urake.

Izvori
------

1. ↑  *Codex de Roda*: "*domna Dadildi de Paliares soror Regimundi comitis*"
2. ↑  Lewis, Archibald Ross. *The Development of Southern French and Catalan Society, 718–1050*. University of Texas Press: Austin, 1965.
3. ↑  Cawley, Charles, ARAGONESE NOBILITY: Isarn Pallars died 953, Medieval Lands database, *Foundation for Medieval Genealogy*
4. ↑  Lacarra de Miguel, José María. *Textos navarros del Códice de Roda*. *Estudios de Edad Media de la Corona de Aragon*.
Zemlje kojima je vladao župan Buta-ul, prema autoru Milanu Tutorovu.

**Buta-ul** ("sin Bute", u nekim izvorima i **Butaul**) je, prema jednom od tumačenja natpisa sa avarskog blaga nađenog u severnom Banatu, bio veliki župan, avarski dostojanstvenik, vladar Banata i Bačke u 8. veku.

Arheologija
-----------

Prema autoru Milanu Tutorovu, veliki župan Buta-ul je zakopao veliko blago u severnom Banatu (između današnjeg sela Nakovo, u opštini Kikinda i naselja Veliki Semikluš u Rumuniji). Ovo blago je iskopano 1799. godine i danas se čuva u kulturno-istorijskom muzeju u Beču.

Ljudi koji su 1799. godine iskopali blago Buta-ula mislili su da je to u stvari blago hunskog vođe Atile, ali je istraživanje pokazalo da je blago avarskog porekla.

Tumačenje natpisa
-----------------

Blago sadrži jedan natpis, koji nam je omogućio da saznamo ko je bio njegov vlasnik. Prema jednom od tumačenja ovog natpisa, vlasnik blaga je bio „Veliki župan Buta-ul, vladar dve getske zemlje, Targorske i Eciske, i preko Tise".

"Veliki župan" je tradicionalna slovenska vladarska titula, dok se, prema Tutorovu, termin „Getska zemlja" upotrebljavao kao oznaka za današnji Banat. Zemlja „preko Tise" je očigledno današnja Bačka.

Natpis je pisan grčkim pismom, ali na ne-grčkom jeziku i u originalu glasi:

ΒΟΥΗΛΑ·ΖΟΑΠΑΝ·ΤΕΣΗ·ΔΥΓΕΤΟΙΓΗ·ΒΟΥΤΑΟΥΛ·ΖΩΑΠΑΝ·ΤΑΓΡΟΓΗ·ΗΤΖΙΓΗ·ΤΑΙΣΗ

Prema drugom tumačenju, u natpisu se pominju dva župana, Bujla i Buta-ul.

Istorijski kontekst
-------------------

Blago Buta-ula je verovatno zakopano 796. godine, kada je Pipin, sin franačkog vladara Karla Velikog, upao sa svojom vojskom u središte avarskog kaganata blizu reke Tise. Buta-ul je verovatno zakopao svoje blago u velikoj žurbi pre dolaska franačke vojske, jer je ono bilo zakopano samo pola metra duboko u zemlji.

Literatura
----------

* Milan Tutorov, *Banatska rapsodija - istorika Zrenjanina i Banata*, Novi Sad, 2001.

Izvori
------

1. ↑

Vidi još
--------

* Bujla
* Banat
* Bačka
* Evroazijski Avari
* Istorija Vojvodine

Vanjske veze
------------

***Buta-ul*** na Wikimedijinoj ostavi

* ZLATNOTO SЪKROVIЩE NA BЪLGARSKITE HANOVE OT ATILA DO SIMEON (a n o t a c i я), prof. Ivan Dobrev Arhivirano 2009-04-30 na Wayback Machine-u
* ON PROBABLE TUNGUS-MANCHURIAN ORIGIN OF THE BUYLA INSCRIPTION FROM NAGY-SZENTMIKLÓS Arhivirano 2011-04-29 na Wayback Machine-u (PDF)
Za blues muzičar, v. Buster Brown (muzičar).

***Buster Brown*** je američki humoristički strip koga je stvorio Richard Felton Outcault i koji je originalno izlazio od 1902. do 1906 u listu *New York Herald*. Naslovni protagonist je bio nestašni dječak u mornarskoj uniformi, koji je stalno činio psine i razne nedopopštine zbog kojih bi na kraju svake epizode bio kažnjen i izgovarao pokajnički monolog. Osim njega, stalni lik je bio i Busterov pas Tige koji je govorio, ali čiji govor nitko od ljudi nije čuo. Kao i Outcaultov raniji strip *Yellow Kid*, i Buster Brown je doživio ogroman uspjeh. Godine 1904. je Buster Brown zahvaljujući svojim *Mary Jane* dječjim cipelama postao službena maskota poduzeća Brown Shoe, koje ga dan-danas koristi u svojim reklamama. Godine 1906. je Outcault napustio *Herald* kako bi se zaposlio u Hearstovim novinama; tamo je pokušao ponovno crtati *Bustera Browna*, ali je došlo do spora oko autorskih prava riješenog tako što su i Herald i Hearst izdavali vlastite verzije (Hearst/Outcault bez originalnog imena).

Vanjske veze
------------

***Buster Brown*** na Wikimedijinoj ostavi

* Barnacle Press: *Buster Brown* Arhivirano 2012-09-18 na Wayback Machine-u
* The Life and Times of Buster Brown
* Toonopedia entry
* Database and cover gallery of Buster Brown's comic book appearances
* Buster Brown Fanpop

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* LCCN: sh2007009283

 |
*Za ostala značenja, v. Dani (razvrstavanje).*
**Dani** je pogrešan naziv za indo-pacifički narod čiji pripadnici sebe zovu **Lani** i koji žive na centralnim visoravnima zapadne Nove Gvineje (Irian Jaya).

Predstavljaju jednu od najbrojnijih i najrasprostranjenijih etničkih skupina na Irian Jayi. Također se ističu učešćem u separatističkom pokretu koji zahtijeva nezavisnost od Indonezije.

Pre prodora zapadne civilizacije ekonomiju su temeljili na svinjama i krompiru, te su poznavali efikasan sistem navodnjavanja polja. Glavna preokupacija svih muškaraca je bio rat. Imali su strogo određenu teritoriju sa koje se nisu micali. Između njih i komšija bila je ničija zemlja, bojno polje. Na marginama svoje teritorije su dizali posmatračnice i stražarili. Svaki mladić koji bi uspeo da se ušulja na neprijateljski teren postao bi herojem. Čim bi jedna strana imala povod za sukob, objavila bi rat. Na bojnom polju zaraćene su strane odmeravale snage. Precizan domet tri metra dugog koplja nije bio veći od desetak metara, pa su trebali dobro da se približe jedni drugima. Nije bilo teško ni izbeći koplje, pa čim bi pala prva žrtva sve je prestalo. Pobednici bi odneli zaplenjeno oružje protivnika koje su nazivali *mrtvim pticama*. Te su trofeje izložili u selu i dva dana slavili pobedu pesmom i igrom. Nedaleko od njih poraženi su oplakivali žrtvu i jadikovali. Žene bi kamenim sekirama odsecale prste ako bi žrtva bila njima u krvnom srodstvu.

Zbog velikog mortaliteta muškaraca Dani su razvili poligamiju. Nisu odlazili u rat iz osvete niti su osećali bes prema neprijatelju. Rat je bio konstanta, svi njihovi preci su ratovali, svakih nekoliko dana ili sedmica. Deca su se rano navikavala na plač majki zbog izgubljenih očeva. Hajder navodi da su Dani vodili ceremonijalni, tobožnji rat. Cilj nije bio pobediti, oduzeti protivniku teritorije i dobra. Rat je bio sam sebi svrha. Dani nisu znali zašto to rade niti su razmišljali o opciji mira. Rat je bio konstanta, norma.

***Dani*** na Wikimedijinoj ostavi

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* NKC: ph228436

 |
**Dafnis** i Pan**Dafnis** ili **Dafnid** (grč. *Daphnis*) (lat. *Daphnis*) sin boga Hermesa i jedne nimfe, prvi pevač pastirskih pesama.

Mitologija
----------

Dafnis je, kao osnivač nove umetničke vrste, postao junak mnogobrojnih priča koje slave pastirski idiličan život. Živeo je na Siciliji, a njegov život je bio sušta suprotnost ljudima koji traže slavu u ratovima i bogaćenju.

Dafnis je, neslavno i nejunački i umro, kao što je i živeo. Zaljubio se u jednu od nimfi i, zaslepljen njenom lepotom nije pred sobom video provaliju u koju je pao i izgubio život.

Bog Pan je naučio Dafnisa da svira frulu. Dok ga je učio sviranju, Pan se zaljubio u Dafnisa.

O Dafnisu
---------

Pored Dafnisa, koji je prvi pevač bukolika - pastirskih pesama iz antičkog doba, postoji i Dafnis, pastir iz Vergilijevih „*Bukolika*", i junak Dafnis iz Longovog dela „*Dafnis i Hloja*" - 2. vek.

Longov roman, potpuno zaboravljen stotinama godina, je u 18. veku izašao iz zaborava, i u doba rokokoa postao veoma pomodan roman i inspiracija umetnicima za mnogobrojna nova dela.

* Dafnis i Hloja - Moris Ravel, koreografska simfonija
* Dafnis i Hloja - Žak Ofenbah, opereta

Za Longov roman, Gete je rekao:

* „*... poslednji cvet stare grčke književnosti... ... ravan onom najboljem što je ikada bilo napisano...*"

Spoljašnje veze
---------------

***Dafnis*** na Wikimedijinoj ostavi

* Dafnis i Pan Arhivirano 2008-01-22 na Wayback Machine-u
**Danica Aćimac** (Beograd, 29. decembar 1928 — 11. jun 2009) je bila srpska glumica.

### Biografija

Kao dete je počela da se bavi glumom u pozorištu, kada je igraćući u operi *Kavaljer sa ružom*. Godine 1939. je prvi put recitovala na Radio Beogradu, a 1950. odlazi na Cetinje sa grupom studenata glume i upravnikom Cetinjskog pozorišta Minjom Dedićem, dok je druga grupa studenata sa Sojom Jovanović osnovala Beogradsko dramsko pozorište. 

Nakon jedne sezone, prešla je kod Bate Amara u Niško narodno pozorište u kom se proslavila kao kraljica Ana, igrajući u predstavi *Čaša vode* od Skriba. Nakon tri sezone prelazi sa Batom Amar u Humorističko pozorište, današnje Pozorište na Terazijama, gde je zatekla ansambl koji su sačinjavali Miodrag Petrović Čkalja, Mića Tatić, Guta Dobričanin, Ljuba Didić, Branka Mitić, Ana Krasojević, Vera Đukić, Đokica Milaković, Željka Rajner... Sa mnogima od njih je radila sve same hit predstave. 

Kasnije ih je Radivoje Lola Đukić okupio za snimanje prve prve TV serije Servisna stanica, 1959. godine. Igrali su *uživo* i iz studija se direktno prenosio program. Igrala je u serijama i filmovima: Servisna stanica, Sreća u torbi, Na mesto, građanine pokorni, Ogledalo građanina pokornog, Licem u naličje, Crni sneg, Ljudi i papagaji, Zlatna praćka, Baksuz, Nedeljkovići, Sačulatac, Spavajte mirno, Nedozvani, Neprijatelji naroda, Pokojnik (TV drama), Deset zapovesti, Vežbe iz gađanja, Diplomci, Ću, ćeš, će, Dva drugara, Otpisani... Tumačila je uloge u predstavama Put oko sveta, Beograd nekad i sad, Nasledstvo, Zavodnik, Porodica Blo, Silom muž i mnogim drugim. 

Danica Aćimac i Miodrag Petrović Čkalja dobili su 1977. nagradu čitalaca TV Novosti Ona i On kao najpopularniji glumački par godine za nastupe u tada popularnoj TV emisiji Nedeljno popodne.

Pored glume, bavila se pedagogijom i defektologijom. Imala je vaspitnu ulogu na ljude koji su se sa njom susretali. Poznati srpski pisac i novinar Saša Milivojev je njen unuk.

Uloge
-----

|  |
| --- |
| **Filmografija glumice Danica Aćimac**  |
| God. | Naziv | Uloga |
| 1960.-te |
| 1961. | Sreća u torbi |  |
| 1964. | Na mesto, građanine Pokorni! | Žena Amazonca |
| 1964. | Ogledalo građanina pokornog | Mira |
| 1965. | Licem u naličje | Medicinska sestra |
| 1966. | Crni sneg | seljanka Desanka |
| 1966. | Ljudi i papagaji | Lula |
| 1967. | Zlatna praćka | Stanija |
| 1967. | Zabavlja vas Mija Aleksić |  |
| 1968. | Spavajte mirno | Mama |
| 1969. | Nedozvani |  |
| 1969. | Neprijatelj naroda |  |
| 1969. | Pokojnik | Agnija - Vukicina tetka |
| 1969. | Sačulatac | Miličina sestra |
| 1969. | Baksuz | žena u tramvaju |
| 1970.-te |
| 1970. | Deset zapovesti | Partijski sekretar |
| 1971. | Vežbe iz gađanja |  |
| 1971. | Diplomci |  |
| 1972. | Ću, ćeš, će |  |
| 1975. | Otpisani |  |
| 1976. | Nevidljivi čovek | Čistačica |
| 1976. | Dva drugara |  |
| 1980.-te |
| 1985. | Razbibriga |  |

Spoljašnje veze
---------------

* Danica Aćimac na IMDb-u (`en`)
Najpoznatija slika pisca Edgara Alana Poa iz 1848.
**Dagerotipija** je jedna od prvih vrsta slike u istoriji fotografije. Razvio ju je Luj Dager, po kome i nosi ime. 

Ova tehnika je razvijena nakon prvih slika Nisefora Nijepsa i bila je u upotrebi oko 20 godina, od 1839. do oko 1860..

Tehnika dagerotipije
--------------------

Umetnički atelje, dagerotipija iz 1838.
Kod dagerotipije nema negativa, slika se pravi direktno na posrebrenoj ploči (dagerotipiji) kada se ova u mraku izloži jodnoj pari. Tada na njenoj površini nastaje svetlosno osetljivi srebrov-jodid. Ploča se dalje osvetljuje u kameri zvanoj kamera opskura. Nakon čega na njoj nastaje latentna slika, još uvek nevidljiva. Tada se ploča izloži
pari živog srebra i fiksira u rastopini sumporovog-dioksida ({\displaystyle SO\_{2}}). 

Takva slika bila je vrlo osetljiva, pa se premazivala zlatom i hlorom radi zaštite i boljeg kontrasta.

Zbog prirode slike, reprodukcija nije bila moguća, pa je svaka dagerotipija original.

Vidi još
--------

* Kamera opskura

Spoljašnje veze
---------------

***Dagerotipija*** na Wikimedijinoj ostavi
'Za pojmove sa sličnim nazivom Dannevirke (razvrstavanje).
Lorenz Frølichova slika sa zamišljenim prikazom Thyra Dannebod naređuje izgradnju Danevirkea.
**Danevirke** (suvremeni danski: **Dannevirke**; staronordijski *Danavirki* ; njemački *Danewerk* ) je naziv za sistem danskih fortifikacija u Schleswig-Holsteinu (današnja Sjeverna Njemačka). On je prestavljao važnu liniju obrane sagrađenu na najužem dijelu Kimbrijskog poluotoka još u Vikinškom dobu. Posljednji put je korišten 1864 godine za vrijeme njemačko-danskog rata nakon čega ga je aneksija Schleswig-Holsteina Pruskoj i pomak danske granice na sjever učinila bespotrebnim.

Danevirke se prostire od močvara na zapadu poluotoka sve do grada Schleswig, iza Schleija (danski: *Slien*) na obali Baltičkog mora, nedaleko od nekadašnjeg vikinškog trgovišta Hedeby. Drugi sistem zidova i tvrdđava, iza Schleija i grada Eckernförde, branio je poluotok Schwansen.

Prvi pisani izvori navode kako je rad na Danevirkeu godine 808. započeo Gudfred, nastojeći spriječiti invaziju Franaka, koji su zauzeli susjednu Friziju i nedugo prije Gudfredovog vremena Staru Saksoniju. Ta je fortifikacija odijelila Jutland od sjevernih granica Franačkog Carstva.

Literatura
----------

* H. Hellmuth Andersen: "Til hele rigets værn, Danevirkes arkæologi," edited by Moesgård und Wormianum in 2004 (in Danish)

Eksterni linkovi
----------------

* Slesvig Wars Arhivirano 2009-02-24 na Wayback Machine-u in English and Danish
* Klaus Goldmann on early medieval canals and water management (njemački) Arhivirano 2006-06-22 na Wayback Machine-u
* Museum at the Danewerk

***Danevirke*** na Wikimedijinoj ostavi

Koordinate: 54°38′26″N 9°35′03″E﻿ / ﻿54.64056°N 9.58417°E﻿ / 54.64056; 9.58417
|  |
| --- |
|  |

**Arleško Kraljevstvo**, također znano i pod imenom **Drugo Burgundsko Kraljevstvo**, je bila samostalna država koja postoji između 933 i 1032. godine nakon čega je ovo kraljevstvo do prestanka svog postojanja 1378. godine sastavni dio Svetog Rimskog Carstva.

Kraljevstvo
-----------

Koristeći raspad Zapadnofranačkog Kraljevstva Boso od Provanse proglašava sebe 15.12.879. godine za kralja Provanse nakon čega dolazi do franačkog napada na njegovu državu pri čemu će Boso izgubiti područje od kojega će biti stvoreni: Burgundsko Vojvodstvo i Kraljevstvo Gornje Burgundije za čijeg kralja će biti izabran 888 godine Rudolf I od Burgundije. Na ostacima Bosove države njegov sin Luj III. Slijepi biva 890. godine okrunjen za kralja Donje Burgundije. Kraljevi obje Burgundije se početkom devetog veka okreću prema Italiji u pokušaju da tamo osvoje teritorij i tamo postanu kraljevi. U tim ratovima Luj biva poražen od cara Berengara 905. godine nakon čega svu vlast u svojoj državi postepeno predaje Hugu od Italije. Tokom borbi za Italiju između Rudolfa II kralja Gornje Burgundije i Huga od Italije regenta Donje Burgundije biva postignut dogovor 924. godine po kojemu Rudolf II postaje 928. godine kralj oba kraljevstva (bez vojvodstva), a Hugo kralj Italije.

Nakon Rudolfove smrti 937. godine počinje 56 godina duga mirna vladavina njegovog sina Konrada Miroljubivog čiji jedini rat je bila istovremena invazija Saracena i Mađara koje okreće jedne protiv drugih i potom oboje uništava. Njega nasleđuje sin Rudolf III tokom čije vladavine dolazi do unutrašnje feudalne anarhije. Smrću Rudolfa III 6.9.1032. izumire vladajuća dinastija Arleškog Kraljevstva nakon čega je ono anektirano od Sveto Rimsko Carstvo|Svetog Rimskog Carstva]] čiji car postaje kralj Burgundije. Tokom sledećih 346 godina Arleško Kraljevstvo samo nominalno postoji dok istrovremeno njeni carski vladari daruju ili samo potvrđuju nezavisnost raznih njegovih delova (Savoja, Provansa, zapadna Švajcarska itd.) dok istovremeno ostale delove daruju francuskim kraljevima. 1378. godine car Karlo IV Luksemburški će za vladara ostatka teritorija Arleškog kraljevstva postaviti Karla VI kralja Francuske (tada još uvek samo prestolonaslednik) čime se i formalno prestaje postojati ovo kraljevstvo bez obzira što titula arleškog kralja ostaje u rukama svetih rimskih careva sve do 1806. godine.

Povezano
--------

* Kraljevstvo Burgunda
* Burgundsko Vojvodstvo
**Crnogorska akademija nauka i umjetnosti** (CANU), najviša je znanstvena institucija Crne Gore, osnovana 1976. godine. 

Prvotno od 1973. godine, *Društvo za nauku i umjetnost Crne Gore*. Najviši organ upravljanja je Skupština, u koju ulaze svi redovni i dopisni članovi. Izvršni organ je predsjedništvo na čelu s predsjednikom i njegovim tajnikom, zatim dva potpredsjednika, tajnici odjeljenja i 2 člana iz sastava redovnih članova. 

**U Akademiji djeluju:**

* Odjeljenje društvenih znanosti,
* Odjeljenje prirodnih znanosti i
* Odjeljenje umjetnosti.

U sastavu biblioteke djeluju Odsjek za dokumentaciju i arhiv.

Akademija sada ima 41 člana u radnom sastavu (28 redovna i 13 vanrednih) i 17 dopisnih članova. Predsjednici Društva, odnosno CANU, bili su:

* akademik Branko Pavićević (1973-1981),
* akademik Branislav Šoškić (1981-1985),
* akademik Mirčeta Đurović (1985-1989),
* akademik Dragutin Vukotić (1989-2002).

Veze
----

* Akademija nauka i umetnosti Kosova
* Srpska akademija nauka i umetnosti
* Evropska akademija nauka i umetnosti
**Crnoleđi šakal** (latinski: *Canis mesomelas*) je vrsta šakala koja obitava na dva područja afričkog kontinenta odvojenih oko 900 km.

Jedna regija obuhvaća najjužniji vrh kontinenta, uključujući Južnu Afriku, Namibiju, Bocvanu i Zimbabve. Drugo područje je duž istočne obale, uključujući Keniju, Somaliju, Džibuti i Etiopiju. Na listi IUCN-a je na popisu najmanje ugroženih životinja, zbog svoje široke rasprostranjenosti i prilagodljivosti, iako je još uvijek progonjen od čuvara stoke kao grabežljivac, a prijeti mu i bjesnoća. Fosilni zapis ukazuje da je vrsta najstariji postojeći član roda Canis. Crnoleđi šakal je izuzetno stabilan i drevni oblik canida, s mnogo fosila iz davnine kao i perioda Pleistoceneta. Fosili čaglja otkriveni u špilji Transvaal su otprilike iste veličine kao i njihovi današnji potomci, iako se rezlikuju nosne kosti u veličini. Iako brojni fosili datiraju prije dva milijuna godina pronađeni u Keniji, Tanzaniji i Južnoj Africi, nema ih u Etiopiji, što ukazuje da vrsta nikada nije proširila u prošlosti na subsaharsku Afriku. Mitohondrijska DNA analiza prikazuje veliku sekvencu divergenciju u Crnoleđeg šakala u odnosu na druge vrste čaglja, što ukazuje da razišli 2,3-4,5 milijuna godina prije.Najagresivniji je od svih čagljeva, poznato je da napada životinje znatno veće od sebe, a i odnosi unutar čopora znaju biti svadljivi.

Podvrste
--------

Postoje dvije priznate podvrste ovog canida:

| Podvrsta |
| --- |
| **Kapski šakal***Canis m. mesomelas*
 |
| **Istočnoafrički šakal***Canis m. schmidti*
 |
|

Izvori
------

1. ↑  MAMMALIAN SPECIES No. 715, pp. 1–9, 3 figs. Canis mesomelas. By Lyle R. Walton and Damien O. Joly, Published 30 July 2003 by the American Society of Mammalogists

Vanjske poveznice
-----------------

Ostali projekti

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi nalazi se članak na temu: **Crnoleđi šakal** |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **Crnoleđi šakal** |
|  | Wikivrste imaju podatke o: **Crnoleđi šakal** |
Grb porodice Crescenzi
**Crescenzi** (latinski: ) je bila rimska aristokratska porodica koja je dominirala gradskom politikom, odnosno papstvom u drugoj polovici 10. vijeka. Poznata je također po viševjekovnom i krvavom suparništvu sa klanom tuskulskih grofova (Tusculani). Vrhunac moći su imali kada je jedan njihov član, Ivan XIII, bio papa od 965. do 972. godine. Osim Tusculana, glavni neprijatelj su im bili i rimsko-njemački carevi iz Otonijanske dinastije, posebno Oton Veliki i Heinrich II Sveti. Moć nad Rimom im se počela urušavati nakon smrti marionetskog pape Sergija IV 1012. i bezuspješnog pokušaja da nametnu njegovog nasljednika. Tusculani su umjesto toga uspjeli nametnuti svog člana Benedikta VIII. Crescenzi su nekoliko decenija kasnije bez uspjeha pokušali podržati dvojicu antipapa – Silvestra III (1045) i Benedikta X (1058).

Vanjske veze
------------

* crescenzi.com Arhivirano 2012-04-19 na Wayback Machine-u
* The Waiting Game: The Twenty-First and Eleventh Centuries Compared Arhivirano 2010-07-13 na Wayback Machine-u (John C. Rao)
* Famiglia Crescenzi
**Crnogorsko-turski rat** je bio je rat između Crne Gore i Otomanskog carstva koji se vodio između 1876. i 1878. Rat je okončan pobedom Crne Gore. U ratu je vođeno 6 većih i 27 manjih bitaka, a među njima je bila presudna bitka kod Vučjeg dola.

Ustanak u obližnjoj Hercegovini je izazvalo niz pobuna i ustanaka protiv Otomanskog carstva u Evropi. Crna Gora i Srbija su se složile da objave rat Turskoj 18. juna 1876, čime je počeo rat. Crnogorci, u savezu sa Hercegovcima su pobedili. Bitka koja je bila ključna za pobedu Crne Gore u ratu je bila bitka kod Vučjeg dola. 

U 1877. Crnogorci su vodili teške bitke duž granice sa Hercegovinom i Albanijom. Knez Nikola I Petrović je preuzeo inicijativu i napao je turske snage koje su dolazile sa severa, juga i zapada. vojio je Nikšić (24. septembra 1877), Bar (10. januara 1878), Ulcinj (20. januara 1878), Grmožur (26. januara 1878) i Vranjinu i Lesendro (30. januara 1878)

Rat je okončan kada je Otomansko carstvo potpisala primirje sa Crnom Gorom u Jedrenu 13. januara 1878. Napredovanje Ruske Imperije ka Istambulu je primoralo Otomansko carstvo da potpiše mir, čime je na na belginskom kongresu priznata nezavisnost Crne Gore, Srbije i Rumunije, a teritoriija Crne Gore uvećana sa 4.405 km² na 9.475 km². Crna Gora je takođe dobila gradove Nikšić, Kolašin, Spuž, Podgoricu, Žabljak, Bar, kao i izlaz na Jadransko more.

Pvezano
-------

* Bitka kod Vučjeg dola
* Bosansko-hercegovački ustanak
* Srpsko-turski rat
* Crnogorsko -turski rat 1852 i 1853
* Istočna kriza
* Sanstefanski mir
* Berlinski kongres
**Barbican Centre** je umjetnički centar u Londonskom Cityiju.

U Barbicanu se održavaju koncerti klasične i suvremene muzike, teatarske predstave, filmske projekcije i umjetničke izložbe. Centar Barbican ima i veliku biblioteku, tri restorana i konzervatorij. 

Barbican je dom Londonskog simfonijskog orkestra i Simfonijskog orkestra BBC-a, a od 2013. ponovno i teatra - Kraljevsko shakespearovsko društvo, koji se iselilo 2001.

Historija
---------

Projekt za njegovu gradnju napravio je arhitektonski studio Chamberlin, Powell and Bon, na terenu koji je ostao devastiran nakon bombardiranja u Drugom svjetskom ratu.

Svečano ga je otvorila 1982. kraljica Elizabeta II, u vrijeme kad je otvoren proglašavan 'je jednim od modernih čuda svijeta, a danas se smatra jednim od najznačajnijih arhitektonskih dostignuća 20. vijeka.

Izvori
------

1. 1 2 3  „*History*" (engleski). Barbican. Pristupljeno 15. 02. 2017.

Vanjske veze
------------

***Barbican Centre*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice Centra (`en`)
*Ovo je članak o TV-seriji iz 1960-ih. Za bend v. Dangerman (bend).*
***Danger Man*** (također poznat i pod nazivom ***Secret Agent***, **Destination Danger** i **John Drake**) je britanska špijunska TV-serija koja se originalno emitirala između 1960. i 1962, odnosno između 1964. i 1968. godine. Glavni junak je bio John Drake, tajni agent koji je širom svijeta obavljao tajne poslove za NATO i M9, britansku tajnu službu, a koga je tumačio Patrick McGoohan. Serija je doživjela popularnost, isto kao i pjesma *Secret Agent Man*, koja je veliki hit.

Zbog sličnosti koju John Drake ima s likom Zatvorenika br. 6 u kasnije snimljenoj kultnoj TV-seriji *The Prisoner* - koga je također tumačio McGoohan - dan-danas traju rasprave među fanovima da li je *Danger Man* njen prequel.

Izvori
------

1. ↑  Castleman, Harry and Walter J. Podrazik, *Harry and Wally's Favorite TV Shows*, Prentice Hall Press, 1989, p. 452.
2. ↑  *ibid*.

Eksterni linkovi
----------------

* British Film Institute Screen Online
* *Danger Man (1960–61 series)* na IMDb-u (`en`)
* *Danger Man (1964–68 series)* na IMDb-u (`en`)
* Danger Man Website
* Ralph Smart & Danger Man
Za ostale ličnosti sa istim imenom, v. Art (osobno ime).
**Art Imlech**, ("na rubu ili granici" ili "na rubu rijeke ili močvare") sin Elima Olfinechte, je, prema irskim srednjovjekovnim legendama i tradiciji, bio veliki kralj Irske. Na prijestolje je došavši ubivši svog prethodnika i očevog ubicu Gíallchada. Za vrijeme vladavine je sagradio sedam tvrđava. Vladavina mu je trajala dvanaest ili dvadeset dvije godine, prije nego što ga je u bitci ubio Gíallchadov sin Nuadu Finn Fáil. *Lebor Gabála Érenn* navodi da je vladao u doba medijskih kraljeva Fraorta (665-633. pne.) i Kjaksara (625-585. pne.). Kronologija Keatingove *Foras Feasa ar Éirinn* mu vladavinu smješta u perod 777-755. pne. a *Annals of the Four Masters* u 1014-1002. pne.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi: **Gíallchad**  |  **Veliki kralj Irske** LGE 7-6. vijek pne.FFE 777-755. pne.AFM 1014-1002. pne. | Slijedi: **Nuadu Finn Fáil**  |

Izvori
------

1. ↑  *Dictionary of the Irish Language*, Compact Edition, Royal Irish Academy, 1990, p. 386
2. ↑  R. A. Stewart Macalister (ed. & trans.), *Lebor Gabála Érenn: The Book of the Taking of Ireland Part V*, Irish Texts Society, 1956, p. 247
3. ↑  *Annals of the Four Masters* M4186-4198
4. ↑  Geoffrey Keating, *Foras Feasa ar Éirinn* 1.26
**Crno jezero** je jezero u opštini Žabljak, u severnoj Crnoj Gori. Ono je ledničko jezero, smješteno na planini Durmitor, na visini 1416 m. Nalazi se 3 km od grada Žabljaka.

Crno jezero leži u podnožju vrha Međed i ima površinu od 0.515 km2. Jezero se sastoji od dva manja jezera, Velikog i Malog jezera. Ova dva jezera su povezana uskim tokom i tako čine dvije zasebne vodene celine.

* *Veliko jezero* ima površinu od 0,338 km2, najveću dubinu od 24,5 m, maksimalnu dužinu od 855 m i maksimalnu širinu od 615 m.
* *Malo jezero* ima površinu od 0,177 km2, najveću dubinu od 49,1 m, maksimalnu dužinu od 605 m i maksimalnu širinu od oko 400 m.

Najveća dužina cijelog Crnog jezera je 1155 m. Malo jezero zapravo ima veću zapreminu od Velikog, zbog veće dubine.

U Crno jezero se ulivaju brojni planinski potoci, a najpoznatiji je Mlinski potok. Ostali potoci nemaju ime, pošto se pojavljuju periodično, kada se topi snijeg sa Durmitora.

Crno jezero je glavna turistička atrakcija durmitorskog kraja. Ono je najveće i najpoznatije od 18 ledničkih jezera na planini. Jezero je pristupačno, i do njega se može stići pješke od centra Žabljaka. 3,5  staze za pešačenje se prostire oko jezera, i ono je popularna destinacija za rekreaciju.
**Békéscsaba** čita se *Bekeščaba* (slovački: *Békešská Čaba*) je grad na jugoistoku Mađarske od 60,334 stanovnika.

Békéscsaba je administrativni centar Županije Békés i važno transportno čvorište, iz kog se račvaju brojni željeznički i cestovni pravci.

Geografske karakteristike
-------------------------

Grad leži blizu rumunjske granice, u slivu rijeke Körös, sa kojom je spojen brojnim kanalima.

Historija
---------

Katolička crkva iz 13. vijeka (obnovljena u 18. vijeku) dokaz je dugovječnosti Békéscsabe, koja je iako stara bila još tokom 18. vijeka samo veliko selo.

Békéscsaba je bila specifično naselje, zbog velikog broja Slovaka, oni su još početkom 20. vijeka činili preko 50 % stanovnika, i zbog snažne Slovaka lutranske zajednice.
Ona i danas figurira kao centar kulture slovačke zajednice u Mađarskoj.

Békéscsaba je tek 1950. dobila status grada, kad je ruralna okolica izdvojena kao posebna općina.

Privreda
--------

Kako je Békéscsaba centar bogatog poljoprivrednog kraja, tako se i njegova industrija razvila na toj osnovi, mlinarstvo, prerada duhana, konzerviranje i skladištenje hrane.

U Mađarskoj je poznata po svojim kobasicama - **Csabai kolbász**.

Pored tog u Békéscsabi se danas proizvodi i građevinski materijal, odjeća, tepisi i alatni strojevi.

Pobratimski gradovi
-------------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Rumunjska, Beiuş
* Finska, Mikkeli
* Rumunjska, Odorheiu Secuiesc
* Poljska, Skoczów
 | * Poljska, Tarnowskie Góry
* Slovačka, Trenčín
* Ukrajina, Užgorod
* Njemačka, Wittenberg
 | * Srbija, Zrenjanin
* Rusija, Penza
* Rumunjska, Salonta
 |

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „Hungary: Major Cities & Towns" (engleski). City population. Pristupljeno 22. 04. 2016.
2. 1 2 3 4 5 6  „*Békéscsaba, Hungary*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 22. 04. 2016.

Vanjske veze
------------

***Békéscsaba*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Službene stranice Békéscsabe* (`hu`)
* *Békéscsaba* na portalu Encyclopædia Britannica (`en`)
Čaša crnog vina
**Crno vino** (ili **crveno vino**) je alkoholno piće koje nastaje fermentacijom grožđa i grožđanog soka. Pića slična vinu mogu se proizvoditi fermetacijom drugog voća i cveća: (voćno vino, ječma, pirinča (sake), meda (Medovina), pa čak i od bilja (Kinesko vino). Reč vino i njegovi ekvivalenti su u mnogim zemljama zaštićeni zakonom i njegova proizvodnja se kontroliše.

Nauka koja se bavi proučavanjem vina zove se enologija (oenologia).

Proces proizvodnje crnog vina započinje fermentacijom. Tokom nje, mehurići gasa izbacuju kožice na površinu posude za vrenje (danas uglavnom čeličnih tankova) u kojoj se vrši fermentacija. Kožice je potrebno vratiti nazad iz dva razloga: jedan je boja i ukus, a drugi činjenica da ukoliko bi im se dozvolilo da se osuše na površini, postale bi pogodan medijum za razvitak mikroorganizama pa i rizik za kontaminaciju smeše. Idealna temperatura za fermentaciju crnog vina je 29-30°C.

Po završenoj fermentaciji, pristupa se presovanju. Koriste se specijalne prese, za finija vina koristi se manji pritisak i obrnuto. Prvo vino koje se samo ocedi se čuva odvojeno od onog dobijenog pod pritiskom.

Najpoznatije vrste crnih vina su:

* Kaberne sovinjon - *Cabernet Sauvignon*
* Merlot - *Merlot*
* Pino noar - *Pinot Noir*
* Širaz - *Syrah/Shiraz*
* Sanđioveze - *Sangiovese*
* Barbera - *Barbera*
* Kaberne frank - Cabernet franc
* Game - Gamay
* Grenš - Grenache
* Malbek - Malbec
* Murvedre - Mourvedre
* Nebiolo - Nebbiolo
* Pinotaž - Pinotage
* Tempranilo - Tempranillo
* Crljenak - Zinfandel (Crljenak)
* Karmanere - Carmenere
* Petit širah - Petite Sirah

***Crno vino*** na Wikimedijinoj ostavi
**Saj Tvombli** (rođen 25. aprila 1928. godine u Leksingtonu, Virdžinija, SAD — umro 5. jula 2011. u Rimu, Italija) je bio američki apstraktni umjetnik.

Studirao je u Školi muzeja lijepih umjetnosti u Bostonu, na Univerzitetu Li u Leksingtonu i Ligi studenata umjetnosti u Njujorku, od 1948. do 1951. godine. U ligi studenata umjetnosti, sreo je Roberta Raušenberga, na čiji se savjet upisao u Koledž Blek Muntajn, kod Ašvila u Sjevernoj Karolini, 1951. godine, studirajući pod okriljem apstraktnih ekspresionista Franca Klajna i Roberta Madervila.

Prvu samostalnu izložbu je imao 1951. godine u organizaciji galerije Koc u Njujorku. U to vrijeme njegovo djelo je bilo pod uticajem Klajnovog crno-bijelog gestualnog ekspresionizma, kao i Paula Klea. Godine 1952. Tvombli dobija nagradu Muzeja lijepih umjetnosti Virdžinije, što mu je omogućilo da putuje u Sjevernu Afriku, Španiju, Italiju i Francusku. Poslije povratka sa putovanja, 1953. godine, služio je u američkoj vojsci kao kriptograf. Od 1955. do 1999. godine Tvombli stvara u Njujorku i Italiji, fiksirajući napokon svoj atelje u Rimu. U tom periodu je počeo da stvara svoje prve apstraktne skulpture, koje, iako različitih materijala i dimenzija, je uvijek premazivao bijelom bojom. U Italiji je počeo da radi na djelima velikih dimenzija distancirajući se postepeno od svojih prvih ekrpesionističkih „škrabotina" i počinje da koristi asocijativne i simboličke tekstove i brojeve, inspirišući se u grčkoj i rimskoj mitologiji, ali i u poeziji i istoriji grčke i rimske kulture. U tom procesu, stvorio je specifičan vokabular znakova i mrlja, koji se ponekad metaforički odnose na seks, ali bez korišćenja tradicionalne umjetničke ikonografije.

Godine 1964. bio je pozvan da učestvuje na Bijenalu u Veneciji. Umjetnički centar u Milvokiju je 1968. godine, priredio prvu retrospektivu njegovih djela. Tejt Modern je predstavio jednu veliku retrospektivu njegovog djela 2008. godine pod nazivom *Cycles and Seasons*, u kojoj se posebno ističe grupa djela *Four Seasons* (nastala u perodu između 1993—94. godine), a koja kritika smatra posebno značajnim u njegovom sveukupnom stvaralaštvu.

Umro je u Rimu 5. jula 2011. godine, gdje je imao fiksirano boravište skoro pola vijeka.

Eksterni linkovi
----------------

* Apstraktni akspresionizam na Artleksu Arhivirano 2009-02-04 na Wayback Machine-u Slike Tvomblija i drugih apstraktnih umjetnika
* Izložba Tvomblija u galeriji Gagosijan
* Kolekcija Menil: Saj Tvombli Arhivirano 2007-09-28 na Wayback Machine-u
Patrijarh srpski **Arsenije II** (1453—1463) je poslednji srpski patrijarh na slobodi. On je nadživeo despota Đurđa Brankovića Smederevca, kao i sina mu Lazara, kao i konačni pad srpske srednjovekovne države-despotovine pod višestruko tursko ropstvo 1459. godine. U tim teškim vremenima, pod silnim i strašnim zbivanjima zapustela je Srpska patrijaršija. 

Arsenije spada u one episkope koji su se bavili prepisivanjem knjiga. On je prepisao dvanaest mineja. Kao njegov saradnik u ovom velikom poslu pominje se Nikodim II. 

Pretpostavlja se da je Arsenije prvo bio mitropolit smederevski i da je sa te pozicije izabran za patrijarha.

Literatura
----------

* „Arsenije II". *Narodna enciklopedija*. Zagreb: Bibliografski zavod. 1927.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodnik:**Nikodim II** | **patrijarh srpski1453—1463** | Nasljednik:**Makarije Sokolović** |

  


p • r • uPoglavari Srpske pravoslavne crkve

**Žičko-pećki arhiepiskopi (1219-1337):**  
Sveti Sava • Arsenije I Sremac • Sveti Sava II • Danilo I • Joanikije I • Jevstatije I • Jakov • Jevstatije II • Sveti Sava III • Nikodim • Danilo II • Joanikije II
  
**Pećki patrijarsi (1346-1463):**  
Joanikije II • Sava IV • Jefrem • Spiridon • Danilo III • Sava V • Danilo IV • Kirilo • Nikon • Teofan • Nikodim II • Arsenije II
  
**Pećki patrijarsi (1557-1766):**  
Makarije Sokolović • Antonije Sokolović • Gerasim Sokolović • Savatije Sokolović • Jerotej Sokolović • Filip Sokolović • Jovan • Pajsije Janjevac • Gavrilo I Rajić • Maksim Skopljanac • Arsenije III Crnojević • Kalinik I • Atanasije I • Mojsije Rajović • Arsenije IV Jovanović • Joanikije III Karadža • Atanasije II Gavrilović • Gavrilo II Sarajevac • Gavrilo III • Vikentije Stefanović • Pajsije II Grk • Gavrilo IV Grk • Kirilo II • Vasilije Jovanović-Brkić • Kalinik II Grk
  
**Karlovački mitropoliti i patrijarsi (1690-1920):**  
Arsenije III Crnojević • Isaija Đaković • Sofronije Podgoričanin • Vikentije Popović • Mojsije Petrović • Vićentije Jovanović • Arsenije IV Jovanović • Isaija Antonović • Pavle Nenadović • Jovan Đorđević • Vićentije Jovanović Vidak • Mojsije Putnik • Stefan Stratimirović • Stefan Stanković • Josif Rajačić • Samuilo Maširević • Prokopije Ivačković • German Anđelić • Georgije Branković • Lukijan Bogdanović
  
**Beogradski mitropoliti (1831-1920):**  
Melentije Pavlović • Petar Jovanović • Mihailo Jovanović • Teodosije Mraović • Inokentije Pavlović • Dimitrije Pavlović
  
**Patrijarsi Srpske pravoslavne crkve (1920- ):**
  
Dimitrije • Varnava • Gavrilo (V) • Vikentije (II) • German • Pavle • Irinej