**Ante Banina** (1915 — 1977), učesnik Narodnooslobodilačke borbe, general-pukovnik JNA i narodni heroj Jugoslavije.

Biografija
----------

Rođen je 6. aprila 1915. godine u selu Velom Ižu, kod Zadra. Potiče iz siromašne seljačke porodice. U rodnom selu je završio šest razreda osnovne škola, a potom odlazi u Čakovec, gde izučava molerski zanat.

Godine 1932. se zaposlio u Zagrebu, a do 1936. je radio u Splitu i Šibeniku, kada odlazi na odsluženje vojnog roka. Kao mladi radnik, Ante, se još u Čakovcu upoznao s radničkim pokretom. Član Komunističke partije Jugoslavije je postao 1939. godine, a 1940. sekretar Oblasnog komiteta KPJ za Preko.

Aktivno je učestvovao je u organizovanju ustanka, protiv okupatora, 1941. godine na području Zadra i Šibenika. Po nalogu OK KPH za severnu Dalmaciju, osnovao je prvu partijsku ćeliju u Zadru i bio njen sekretar.

Ante je, 7. decembra 1941. godine, poveo grupu od 30 boraca, sa područja Zadra i Šibenika, i uspeo da ih dovede u Liku. Ovi borci su ušli u sastav Dalmatinske partizanske čete bataljona „Marko Orešković", a Ante je bio politički komesar čete.

Prisega I. proleterskog bataljona Hrvatske, Korenica 7. svibnja 1942.
Kada je 7. maja 1942. godine u oslobođenoj Korenici formiran Prvi proleterski bataljon Hrvatske, Ante je postao komandant bataljona i sa njim učestvovao u velikom broju borbi na teritoriji Like, Dalmacije, Gorskog kotara i Korduna. Posebno se istakao u borbi kod Golubića, maja 1942. godine, kada je iako ranjen nastavio da komanduje bataljonom. Takođe se istakao u borbama na Žumberku, oktobra iste godine, kada je ponovo teško ranjen, nastavio da komanduje bataljonom, do proboja iz okruženja. Za ove uspehe Ante Banina i Prvi proleterski bataljon pohvaljeni su od Glavnog štaba NOP odreda Hrvatske.

Kada je, 7. novembra 1942. godine, formirana Trinaesta hrvatska brigada „Josip Kraš" (*od decembra 1942. Trinaesta proleterska udarna brigada „Rade Končar"*) Prvi proleterski bataljon Hrvatske ušao je u njen sastav Ante Banina je imenovan za komandanta brigade, ali je zbog ranjavanja, komandu nad brigadom je preuzeo Milan Žeželj, a Banina je upućen na lečenje.

Februara 1943. godine postavljen je za zamenika komandanta Devete dalmatinske divizije. Sa divizijom je, tokom Četvrte nerprijateljske ofanzive, učestvovao u svim borbama koje je vodila od Imotskog do prelaska Neretve. Uz neprestane borbe, borci Devete divizije su učestvovali u prenosu ranjenika, preko Prenja i obezbeđenju Centralne bolnice.

Posle bitke na Neretvi, Ante je imenovan za komandanta Šesnaeste banijske brigade, s kojom je učestvovao u Petoj neprijateljkoj ofanzivi. Juna 1943. postavljen je za komandanta Sedme banijske udarne brigade, a po naređenju Vrhovnog štaba NOV i POJ, krajem avgusta 1943. godine, iz istočne Bosne se vratio u Dalmaciju.

Za komandanta Devete dalmatinske divizije, postavljen je 8. septembra 1943. godine. Ova divizija se, pod njegovim rukovodstvom, borila u neprestanim dvadesetodnevnim borbama, kada je sprečila prodor nemačkih snaga u oslobođeni Split. Do kraja 1943. godine, divizija je odbila česte napade nemačkih i ustaških snaga iz Sinja, Imotskog i Posušja ka Duvnu i Livnu; vodila borbe kod Aržana i na Pelješcu. Od 9. do 17. decembra 1943. učestvovala je u napadu na Livno.

U prvoj polovini 1944. godine Deveta divizija je vodila teške borbe s nemačkim i četničkim jedinicama kod Bosanskog Grahova, a posebno u vreme desanta na Drvar, od 25. maja do 6. juna 1944. godine. U decembru 1944. godine Ante Banina je upućen na školovanje u Sovjetski Savez, gde je završio Vojnu akademiju „Vorošilov".

Posle oslobođenja Jugoslavije, obavljao je razne dužnosti u Jugoslovenskoj narodnoj armiji. Bio je komandant divizije, komandant armije i komndant armijske oblasti.

Bio je član Centralnog komiteta Saveza komunista Hrvatske, poslanik Sabora SR Hrvatske i Skupštine SFRJ, a jedno vreme je obavljao funkciju sekretara Opunomoćstva CK SKJ za organizaciju Saveza komunista u JNA.

Umro je 15. aprila 1977. godine, u Beogradu. Sahranjen je u Aleji zaslužnih građana na Novom groblju.

Nosilac je Partizanske spomenice 1941. godine i drugih jugoslovenskih odlikovanja. Ordenom narodnog heroja odlikovan je 20. decembra 1951. godine.

Literatura
----------

* **Vojna enciklopedija** (knjiga prva), Beograd 1970. godina
* **Narodni heroji Jugoslavije**. „Mladost", Beograd 1975. godina

| * p
* r
* u
Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija Narodni heroji iz Dalmacije Hrvatska |
| --- |
| Narodni heroji Jugoslavije rođeni na teritoriji Dalmacije, kao i oni koji su politički ili vojno djelovali na ovom području: |
| 
 Ilija Antunović  **•**  Tadija Anušić  **•**  Božidar Adžija  **•**  Maksimilijan Baće  **•**  Vlado Bagat  **•**  Ante Banina  **•**  Anka Berus  **•**  Božo Bilić  **•**  Ante Bilobrk  **•**  Andrija Božanić  **•**  Miro Višić  **•**  Ante Vučić  **•**  Jure Galić  **•**  Mate Golem  **•**  Ivan Guvo  **•**  Branko Dude  **•**  Ljubo Dumičić  **•**  Jošo Durbaba  **•**  Đuro Đapić  **•**  Obrad Egić  **•**  Boško Žunić  **•**  Ljubo Ilić  **•**  Ante Jonić  **•**  Ante Jurjević  **•**  Vicko Krstulović  **•**  Ivan Lavčević-Lučić  **•**  Josip Lozovina  **•**  Stanko Marević  **•**  Ivan Marinković Slavko  **•**  Drago Marković  **•**  Slobodan Macura  **•**  Marko Milanović  **•**  Vicko Milat  **•**  Ivan Morđin  **•**  Stevo G. Opačić  **•**  Stevo J. Opačić  **•**  Stevo S. Opačić  **•**  Vinko Pajić  **•**  *Pavle Pap*  **•**  Nenad Parenta  **•**  Stanko Parmač  **•**  Bogdan Peko  **•**  Vladimir Peran  **•**  Branko Perišić  **•**  Bogdan Pecotić  **•**  Rudolf Primorac  **•**  Krešo Rakić  **•**  Srećko Reić  **•**  Ante Roje  **•**  Paško Romac  **•**  Ante Savin  **•**  Nikola Sekulić  **•**  Đermano Senjanović  **•**  Mate Staničić  **•**  Ljubo Truta  **•**  Gojko Ujdurović  **•**  Mate Ujević  **•**  Stjepan Filipović  **•**  Velimir Škorpik  **•**  Lovro Šperac  **•**  Dinko Šurkalo  **•**  Prva dalmatinska proleterska udarna brigada  **•**  Druga dalmatinska proleterska udarna brigada 
 | Spomenik Galebova krila, iznad sela Podgore u blizini Makarske |