recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Philippe de Rothschild** (Pariz, 13. april 1902. - Pariz, 20. januar 1988.) bio je poznati vinogradar vlasnik vinarije - Château Mouton Rothschild iz
moćne bankarske porodice Rothschild.

Biografija
----------

Philippe je mladost proveo kao pariški bonvivan, vozivši automobilske utrke danju, a noći po barovima. To se promjenilo kad je vidio vinograde koje je kupio njegov pradjed Nathaniel još 1853. Uvjerio je oca da mu prepusti imanje, što je ovaj i uradio 1922. Od tad počinje legenda o vinima pod etiketom 
Mouton Rothschild, koja su postala slavna zahvaljujući upornosti i revolucionarnim novinama koje je provodio Philippe.

Prvu revoluciju napravio je 1924. kad je odlučio da će svu količinu vina - flaširati, dotad je bio običaj da se veća količina proda u bačvama. Iste godine angažirao je ilustratora Jean Carlua da mu napravi etiketu za flašu.Druga je došla 1932. kad je izbacio na tržište Mouton-Cadet, kupažirano vino od kupljenog grožđa drugih vinogradara, koje je tržište odlično prihvatilo.

Drugi svjetski rat bio je nesretni period za Philippa jer su ga višejevske vlasti uhapsile u Alžiru, i konficirale mu imovinu, koja mu je vraćena nakon oslobođenja 1945. 

Odtad je svu svoju energiju posvetio kampanji da mu vinogradi dobiju oznaku kontroliranog porijekla prvog reda, što mu je i uspjelo 1973. kad su konačno popustili i njegovi rođaci iz Vinarije Lafite Rothschild. 
Od 1946. je svake godine angažirao nekog od poznatih umjetnika da mu napravi etiketu za novu berbu, tako su tokom godina prodefirila neka od najvećih slikarskih imena 20. vijeka; Dalí, Bacon, Chagal, Braque, Picasso, Miró...

Od 1979. radi kao partner sa kalifornijskim vinogradarom Robertom Mondavijem na vinariji - Opus One, tako je postao inicijator procesa koji se odtad raširio po svijetu.

Philippe je umro 1988. naslijedila ga je jedino dijete, kćer - Philippina.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „*Baron Philippe de Rothschild & Family*" (engleski). Wine Spectator. Pristupljeno 20. 02. 2013.
2. ↑  „*Key dates*" (engleski). Château Mouton Rothschild. Pristupljeno 30. 5. 2018.
3. ↑  „*Painting for the labels*" (engleski). Château Mouton Rothschild. Pristupljeno 30. 5. 2018.

Vanjske veze
------------

* *Baron Philippe de Rothschild & Family* (`en`)
Jermenski kalendar - латиницом
**Јерменски календар** или **Арменски календар** је традиционални календар Јерменије. То је соларни календар, који као и египатски календар не познаје преступну годину; свака година има 365 дана. Због тога се однос са грегоријанским календаром лагано помера током времена. По неким наводима, први месец године, *Nawasardi*, одговара почетку пролећа на северној хемисфери, али то је важило само током 9. до 12. века.

Година 1458. јерменске ере почиње 25. јула/травња 2008.

Година се састоји од 12 месеци од по 30 дана, плус пет додатних дана (тзв. епагоменалних) који не припадају ниједном месецу. Дани у месецу су углавном именовани уместо нумерисани.

Године се у јерменском алфабету наводе словима ԹՎ *t’v*, писарском скраћеницом (сигла) за *t’vin* ("у години"), праћеним са једним до четири слова јерменског алфабета, од којих свако представља неки јерменски број. Нпр. "у години 1455. [2006.]" би се писало span lang="hy" xml:lang="hy">ԹՎ ՌՆԾԵ.

Месеци
------

Јерменски називи месеци показују утицај Зороастричког календара те, како примећује Antoine Meillet, два случаја картвелијског утицаја. Постоје различити системи за транслитерацију имена; доле дати облици потичу из *Calendrical Calculations: The Millennium Edition* (*Dershowitz* i *Reingold*).

1. *Nawasardi* (Авестански *\*nava sarəδa* "нова година")
2. *Hor̄i* (од грузинског *ori* "два")
3. *Sahmi* (од грузинског *sami* "три")
4. *Trē* (Зороастријски *Tïr*)
5. *K’ałoch* ("месец усева"; Зороастријски *Amerōdat̰*)
6. *Arach`*
7. *Mehekani* (од иранског *\*mihrakāna*; зороастријски *Mиtrō*)
8. *Areg* ("месец Сунца"; зороастријски *Āvān*)
9. *Ahekani* (зороастријски *Ātarō*)
10. *Mareri* (могуће од авестанског *maиδyaīrya* "средина године"; зороастријски *Dīn*)
11. *Margach* (зороастријски *Vohūman*)
12. *Hrotich* (од Пахлавија *\*fravartakān* "епагоменални дани"; зороастријски *Spendarmat̰*)
### Дани у месецу

Јерменски календар именује дане у месецу, уместо да их нумерише, што је особитост која постоји и у авестанским календарима. Зороастријски утицај је очигледан у бар пет имена. Имена дана су:

1. *Areg* "Сунце",
2. *Hrand*,
3. *Aram*,
4. *Margar* "пророк",
5. *Ahrank’* "полуопаљен",
6. *Mazdeł*,
7. *Astłik* "Венера",
8. *Mиhr* (Митра),
9. *Jopaber*,
10. *Murç* "тријумф",
11. *Erezhan* "пустињак",
12. *Ани*,
13. *Parxar*,
14. *Vanat*,
15. *Aramazd* (Ахура Мазда),
16. *Mani* "početak",
17. *Asak* "без почетка",
18. *Masis* (Арарат),
19. *Anahit* (Анахита),
20. *Арагак*,
21. *Горгор*,
22. *Kordi* (дистрикт старе Јерменије за који се мисли да је постојбина Курда),
23. *Cmaк* "источни ветар",
24. *Lusnaк* "полумесец",
25. *C̣rōn* "расејање",
26. *Npat* (Апам Напат),
27. *Vahagn* (Зороастријски *Vahrām*, име 20. дана),
28. *Sēin* "планина",
29. *Varag*,
30. *Gišeravar* "вечерња звезда".
Пет епагоменалних дана се називају *Aveleac̣* "сувишни".
Пре позајмљивања египатског календара (преко Персије), стари Јермени су имали лунарни календар заснован на лунацијама од 28 дана.

Такође погледати
----------------

* Јерменски бројеви
* Календар светаца (Јерменска апостолска црква)
* Зороастрички календар
* Ирански календар
**Gaj Trebonije** (*Gaius Trebonius*, ? - 43. pne.) je bio rimski vojskovođa iz doba kasne Republike, poznat kao jedan od Cezarovih pristaša koji se priključio njegovim atentatorima.

Rodio se u viteškoj porodici, te se, kao *novus homo*, priključio Cezarovim populares|popularima. Godine 60. pne. je izabran za kvestora, a godine 55. pne. je postao plebejski tribun. Predložio je *Lex Trebonia*, zakon kojim je faktički potvrđena dominacija Prvog trijumvirata nad rimskom politikom. Poslije se kao legatus|legat priključio Cezarovoj vojsci u galskim ratovima te sudjelovao u pohodu na Britaniju 54. pne.

U prvim mjesecima građanskog rata 49. pne. Cezar je Treboniju povjerio opsadu pro-pompejske Masilije koja je uspješno okončana. Sljedeće je godine u Rimu služio kao pretor, da bi godine 47. pne. bez uspjeha pokušao gušiti pompejanske ustanke u Hispaniji.

Godine 45. pne. je Trebonije imenovan za *suffect* konzula, ali tada je navodno počeo kovati zavjeru protiv Cezara. 15.3. 44. pne. - na dan atentata - Trebonije je zadržao Marka Antonija ispred sjedišta Senata u trenutku kada su tamo zavjerenici opkolili i Cezara izboli nožem.

Poslije ubistva je Trebonije proglašen prokonzulom Azije. Tamo ga je na prevaru ubio i zarobio Publije Kornelije Dolabela.

V. također
----------

* Atentat na Julija Cezara
**Sagramore** je ime jednog od viteza Okruglog stola iz legende o Kralju Arthuru.

U djelima iz francuskog Ciklusa vulgata - Sagramore je opisan kao nećak bizantskog cara koji je došao u Britaniju da se pridruži cvijetu arturovih vitezova i to na početku njegove vladavine. Sagramore je odan Arthuru, ali je bio previše neobuzdan u borbi, i brzo se umarao. Kad bi se ohladio, obično je imao glavobolju i neizmjernu glad, uz to bio je i bolestan - doživljavao bi iznenadne napade (epilepsiju) kad bi se našao u smrtnoj opasnosti.

Kasnije ga je Thomas Malory opisao kao jednog od najkrupnijih vitezova Okruglog stola, ali suviše srčanog, naglog i nepromišljenog da bi bio uspješan u borbi. 
Njegov lik poslužio je Maloryju kao kontrapukt, da istakne spretnost i snagu Lancelota, Tristana i Alisandera, jer je od njih Sagramore često gubio na turnirima.

Tako se u epizodi iz epa Le Morte Darthur, u kojoj *Alice la Beale Pilgrim* najavljuje svoju namjeru da se uda za onog, koji je u stanju poraziti Alisandera le Orphelina na turniru - Sagramore se pojavljuje kao prvi izazivač, ali je poražen, pa se Alice odluči za Alisandera.

Sagramore je jedan od dvadeset i troje viteza koji su krenuli u potragu za Lancelotom nakon njegova bijega iz Camelota, kad je uhvaćen in flagranti sa Guinevere. On je bio jedan od viteza pratioca Guinevere kad su upali u Maleagantovu zasjedu.

Sagramora je ubio Mordred za posljednje Bitke kod Camlanna.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*Sagramore*" (engleski). Nightbringer. Arhivirano iz originala na datum 2017-10-29. Pristupljeno 20. 10. 2017.

Vanjske veze
------------

* *Sagramore* na portalu Nightbringer Arhivirano 2017-10-29 na Wayback Machine-u (`en`)

| * p
* r
* u
Legende o Kralju Arthuru |
| --- |
| Ključne osobe | Kralj Arthur • Constantine • Sir Ector • Vojvoda od Cornwalla • Guinevere • Igraine • Izolda • Gospa od jezera • Kralj Lot • Kralj Mark • Merlin • Mordred • Morgana le Fay • Morgause • Uther Pendragon |
| Vitezovi Okruglog stola | Aglovale • Agravain • Bagdemagus • Bedivere • Bors • Breunor • Calogrenant • Caradoc • Dagonet • Dinadan • Gaheris • Galahad • Gareth • Gawain • Geraint • Griflet • Hector de Maris • Kay • Lamorak • Lancelot • Leodegrance • Lionel • Lucan • Maleagant • Marhaus • Palamedes • Pelleas • Pellinore • Percival • Safir • Sagramore • Segwarides • Tor • Tristan • Urien • Ywain • Ywain Kopile • Elyan Bijeli • Sir Ector |
| Predmeti | Excalibur • Sveti gral • Okrugli stol • Opasna stolica |
| Mjesta | Avalon • Brocéliande • Caerleon • Camelot • Corbenic • Cornwall • Logres • Lyonesse • Sarras • Tintagel |
**Trajan** (Traianus, ? - 9. august 378) bio je rimski vojskovođa iz doba kasnog Carstva, najpoznatiji po tome što je zajedno sa carem Valensom poginuo u bitci kod Hadrijanopolja).

Prvi put se spominje oko 367/368. kada je bio komandant rimskih trupa u Egiptu; za vrijeme svog mandata je zajedno sa Eutolmijem Tacijanom štitio arijanskog biskupa Lucija Aleksandrijskog. Između 371. i 374. je bio comes rei militaris na Istoku; tada je vodio kratkotrajne sukobe sa sasanidskom Perzijom, završene primirjem. Godine 374. je po tajnom naređenju cara Valensa mučki ubio armenskog kralja Papa.

Poslije je unaprijeđen u čin *magister pedituma* i u tom svojstvu upućen na Balkan da uguši ustanak Gota doseljenih pred najezdom Huna. Zajedno sa generalom Profuturom je ispočetka imao uspjeha, ali je 377. vodio krvavu i neodlučnu bitku kod Salicesa. Valens ga je zbog toga optužio za kukavičluk i htio smijeniti, ali je Trajan očuvao svoj položaj zahvaljujući *magistrima militum* Arinteju i Viktoru.

Prema navodima Amijana Marcelina poginuo je štiteći cara, koga su u borbi napustili njegovi tjelohranitelji.

Izvori
------

* Jones, Arnold Hugh Martin, John Robert Martindale, John Morris, "Traianus 2", *The Prosopography of the Later Roman Empire*, volume 1, Cambridge University Press, 1992, ISBN 0-521-07233-6, pp. 921-922.
**Žarko Korać** (Beograd, 9. marta 1947.), srpski političar i psiholog. Na Odseku za psihologiju Filozofskog fakulteta u Beogradu diplomirao je 1970. godine, a potom magistrirao i doktorirao. Predaje na Filozofskom fakultetu u zvanju docenta. Jedan je od osnivača i aktuelni predsednik Socijaldemokratske unije. Bio je zamenik premijera u Vladi Srbije između 2001. i 2003, i nakratko premijer (17-18. mart 2003.), nakon što je Zoran Đinđić ubijen. Korać je sada poslanik u Skupštini Srbije kao deo koalicije oformljene oko Liberalno-demokratske partije. Poslanik u Skupštini Srbije bio je i u periodu od 1993. do 1997, kao i od 2003. do danas.

Zapaženi su i njegovi nastupi u brojnim obrazovnim i zabavnim TV-serijama za decu (Metla bez drške, Putokaz itd.).

Vanjske veze
------------

* Sajt Filozofskog fakulteta Univerziteta u Beogradu
* Biografija Žarka Koraća na zvaničnom sajtu LDP-a Arhivirano 2010-06-12 na Wayback Machine-u
* Biografija Žarka Koraća na zvaničnom sajtu Skupštine Srbije
* Ko je ovaj čovek - Žarko Korać („Glas javnosti", 14. april 2000)
* Sajt Socijaldemokratske unije

***Žarko Korać*** na Wikimedijinoj ostavi
**Vlažna subtropska klima** je samo jedna varijacija suptropske klime, koju karakteriziraju vruća vlažna ljeta i blage zime, sa ravnomjerno raspoređenim količinama oborina tokom cijele godine. Prema Köppenovoj klasifikaciji klime ta kategorija pokriva širok spektar klimatskih karakteristika, koje se značajno razlikuju po zimskim temperaturama.

Karakteristike
--------------

Područja sa ovim tipom klime leže po svim kontinenatima između 20° sjeverne i 35° južne geografske širine. Taj tip klime ima dva podtipa **Cfa** i **Cwa**, koji je rašireniji.

Tokom ljeta, krajevi sa ovom klimom su u velikoj mjeri pod utjecajem vlažnog oceanskog zraka. Temperature su visoke, najtopliji mjeseci prosječno imaju oko 27 °C, sa srednjim dnevnim maksimumom od 30 do 38 °C i vlažne tople noći. Ljeta su obično nešto vlažnija nego zime, sa puno grmljavinskih oluja, uz česte tropske ciklone. Najhladniji mjeseci su najčešće vrlo blagi (5-12 °C), iako ni mrazevi nisu rijetki. Zimske oborine prvenstveno uvjetuju frontalni cikloni iz polarnih krajeva.

Po Sjevernoj Americi, u proljeće i početkom ljeta česti su snažni tornadi, jer tad dolazi do sudara fronti toplog vlažnog zraka koje krenu ​​prema sjeveru, i hladnih polarnih fronti. U Istočnoj i Južnoj Aziji, uticaj monsuna rezultira sa modificiranom vlažnom suptropskom klimom **Cwa**, koju definiraju suhe zime zbog sibirske anticiklone. Krajevi sa tim tipom klime imaju nešto veći godišnji temperaturni raspon, nego krajevi sa tipom klime **Cfa**. Zime su sunčane i često prohladne. Godišnja količina oborina iznosi prosječno oko 1000 mm, ali variraju od 750 do više od 2000 mm.

Povezano
--------

* Suptropska klima
* Köppenova klasifikacija klime

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*humid subtropical climate*" (engleski). Encyclopædia Britannica Online. Pristupljeno 16. 1. 2013.

Vanjske veze
------------

* *Humid subtropical climate* na portalu Encyclopædia Britannica Online (`en`)
* Updated world map of the Koppen-Geiger climate classification  (PDF) (`en`)

| * p
* r
* u
Tipovi klima po Köppenovoj klasifikaciji |
| --- |
| Klime A | Prašumska *(Af)* · Monsunska *(Am)* · Savanska *(Aw, As)* |
| Klime B | Pustinjska *(BWh, BWk)* · Polupustinjska *(BSh, BSk)* |
| Klime C | Vlažna subtropska *(Cfa, Cwa)* · Oceanska *(Cfb, Cwb, Cfc)* · Mediteranska *(Csa, Csb)* |
| Klime D | Vlažna kontinentalna *(Dfa, Dwa, Dfb, Dwb)* · Subarktička *(Dfc, Dwc, Dfd, Dwd)* · Kontinentalna *(Dsa, Dsb)* · Ostale kontinentalne *(Dsc, Dsd)* |
| Klime E | Polarna *(ET, EF)* · Alpska *(ET/H)* |
**Tony Bullimore** (rođen cca. 1939.) je britanski pomorac iz Bristola najpoznatiji po tome što je bio spašen tokom utrke jahti s jednim članom posade Vendee Globe godine 1996. Utkru je obilježio cijeli niz incidenata, uključujući smrt jednog od natjecatelja Gerryja Roufsa. Dana 5.1. 1997. u Južnom oceanu u blizini 52° S 100° E, Bullimoreov čamac Exide Challenger se prevrnuo te je većina tiska i medija pretpostavljala da je 55-godišnji pomorac pri tome poginuo. Kraljevska australska mornarica je započela misiju spašavanja Bullimorea i još jednog prevrnutog pomorca Thierryja Duboisa. Bullimore je bio živ i ostao na živcotu zahvaljujući zračnom džepu u prevnnutom brodu, ostavši sve vrijeme u potpunom mraku i ostavši bez zaliha hrane - jedino što mu je ostalo bila je tabla čokolade. 9.1. ga je spasio australski helikopter za spašavanje, koji je prebacio člana svoje posade na prevrnuti trup. Nakon što je čuo njihovo lupanje Bullimore je otplivao do HMAS Adelaide kako bi se priključio Duboisu, koji je poslije toga odvezen u Perth.

Godine 2005. Bullimore je bio kapetan tima koji je završio drugi na utrci Oryx Quest.

Bilješke
--------

* BBC ON THIS DAY | 9 | 1997: Bullimore rescued after five days, pristupljeno 16.7. 2006.
* Sailing World, Vendée Globe Arhivirano 2006-05-09 na Wayback Machine-u, pristupljeno 16.7. 2006.
* "Bullimore's sister buoyed by rabbis' support", *Jewish Chronicle* January 24, 1997 p.1

Vanjski linkovi
---------------

* Tony Bullimore official site
* 'Missing' yachtsman finally phones his wife
**Sunne** je gradić na zapadu zemlje od 4,931 stanovnika u Grofoviji Värmland, on je
i administrativni centar istoimene općine od 13,255 stanovnika.

Geografske karakteristike
-------------------------

Sunne leži u tjesnacu koji povezuje Gornje (Övre) sa Srednjim (Mellan) jezerom Fryken.

Historija
---------

Sunne je praktički bio selo do 19. vijeka, - 1862. je postao administrativni centar i od tad se transformirao u grad.

Znamenitosti
------------

Južno od grada nalazi se kuća nobelovke Selme Lagerlöf - Mårbacka, u kojoj je rođena i umrla, i napisala većinu svojih djela. Danas je pretvorena u njen spomen muzej.

Privreda
--------

Glavne industrije su štampa i proizvodnja ambalaže (Tetra Pak).

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  „Sweden: Värmland" (engleski). City population. Pristupljeno 21. 04. 2015.
2. ↑  „*Värmland*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 21. 04. 2015.

Vanjske veze
------------

***Sunne*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Službene stranice Općine Sunne* (`sv`)
**Viganj** je mjesto na poluotoku Pelješcu, pripada općini Orebić u Dubrovačko-neretvanskoj županiji.

Zemljopis
---------

Detalj iz Vignja
Viganj je smješten u prostranoj uvali zapadno od rta Sveti Liberan. Mjesto je duge pomorske tradicije, u njemu postoji voćnjak i botanički vrt gdje uspijevaju voćke i biljke koje su donijeli pelješki pomorci.

Iznad Vignja se nalaze zaseoci Basina, Kovačevići, Kraljevića selo, Šapetino selo, Podac i Dol. Na vrhu Sveti Ivan, gdje se nedaleko od puta nalazi i stara crkvica, a ispod nje ostaci topničkog položaj austro-ugarske mornarice. Na tom mjestu završava Pelješki kanal.

Stanovništvo
------------

Prema popisu stanovništva iz 2001. godine u Vignju u 120 domaćinstava obitavaju 322 stanovnika.

***Kretanje broja stanovnika 1857.-2001.***

Šport
-----

* Vaterpolski klub KVAŠK
* Klub sportova na moru i tehničke kulture "Bofor"

Poznate osobe
-------------

* Pijale paša, otomanski admiral iz 16.st.

Izvori
------

1. ↑  DZS - Popis stanovništva 2001. godine
2. ↑  Naselja i stanovništvo Republike Hrvatske 1857.-2001. www.dzs.hr

Vanjske poveznice
-----------------

* Turistička zajednica općine Orebić Arhivirano 2010-01-21 na Wayback Machine-u

  


*Ovaj nedovršeni članak o **naselju** u Hrvatskoj:* **Viganj** *treba dopuniti.   
Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.*


| * p
* r
* u
Naselja u sastavu Općine Orebić |
| --- |
| Donja Banda • Kučište • Kuna Pelješka • Lovište • Nakovanj • Orebić • Oskorušno • Pijavičino • Podgorje • Podobuče • Potomje • Stankovići • Trstenik • Viganj |

***Viganj*** na Wikimedijinoj ostavi
Za ostala značenja, v. Prozor (razvrstavanje).

**Prozor** (ponistra), je otvor na zgradi ili kući, obično na zidu, ali može biti i krovni. Namena mu je da propusti svetlost (služi da se prostorijama obezbedi dovoljna količina prirodnog svetla tokom dana) i da se vrši provetravanje zatvorenog prostora kroz njega. Deo prozora je prozirna površina kroz koju svetlost može da prođe.

Prozori mogu biti otvorivi, neotvorivi (fiksni) i slepi. Ovi prvi se sastoje od okvira (rama) i krila, kod ovih drugih postoji samo okvir koji je zastakljen, a treći pojam označava prozore koji su zazidani, ali se vide na fasadi ili u unutrašnjosti zgrade. Prozor se, u savremenom građevinarstvu, zastakljuje staklom (jednoslojnim ili višeslojnim), kao i drugim (polu)providim materijalima (npr. polikarbonatnom plastikom). U prošlosti su se prozori na kućama „zastakljivali" tankim kožama, jer je staklo bilo skupo i nedostupno. Staklo se koristilo samo na dvorcima ili crkvama (gde je obično ugrađivano u vidu vitraža).

Prema broju krila, prozori se dele na jednokrilne, dvokrilne, trokrilne itd. Krila mogu biti jednostruka, dupla i dvostruka (krilo na krilo). Savremeni prozori su najčešće sa jednostrukim krilima, ali su krila i okviri profilisani tako da omoguće odlično zaptivanje, kako zahvaljujući svom obliku, tako i zahvaljujući zaptivkama od gume ili EPDM. Krila mogu biti obrtna ili klizna.

Materijal za izradu okvira i krila može biti drvo, plastika (obično PVC) ili metal (obično aluminijum ili čelik), a da bi se zadovoljili savremeni zahtevi građevinske fizike i arhitektonskog oblikovanja, prave se i od kompozitnih profila (npr. kombinacije metala i drveta).

Uz osnovne delove prozora, za njihovu konstrukciju (kod otvorivih) neophodan je i okov, gde spadaju šarke i mehanizam za zatvaranje. Prozori mogu imati i dodatne delove: spoljne i unutrašnje roletne, kapke (žaluzine), senila i sl.

Povezano
--------

* Defenestracija

***Prozor*** na Wikimedijinoj ostavi
**Patuljasti plamenac** (lat. *Phoenicopterus minor* ili *Phoeniconaias minor*) je vrsta plamenca koja obitava u Africi (prvenstveno Dolina velike rasjeline) i južnoj Aziji. Najmanja je i najbrojnija vrsta plamenaca. Broji 2-3 milijuna jedinki, a 1.142 se nalaze u zatočeništvu.

Opis
----

Patuljasti plamenac dug je 1 m i težak 2 kg. Visok je 1 m, a raspon krila mu je 1 m. Mužjaci su malo veći od ženki. Najveći dio visine čine duge noge i vrat. Većina perja mu je ružičastobijelo. Vrhovi krila su crne boje. Najjasnija razlika između njega i ružičastog plamenca je što mu na kljunu ima više crne boje. Kljun je relativno duži nego kod drugih vrsta. Donja polovina kljuna je kruta, a donja je pokretna. Oči su male, a boja im je žuta, narančasta ili crvenkasta.

Ova ptica prvenstveno se hrani algom spirulinom koja raste samo u alkalnim jezerima. Iako je plavozelene boje, spirulina sadrži fotosintetski pigment koji ptici daje ružičastu boju. Duboki kljun patuljastog plamenca izvrsno je prilagođen filtriranju vode, posebno sitnijih tvari. Osim spirulinom, patuljasti plamenac hrani se i škampima.

Prirodni neprijatelji su mu afrički marabu i još neke ptice, te pavijani i divlja mačka.

Razmnožavanje
-------------

U Africi, gdje je najbrojniji, patuljasti plamenac gnijezdi se najčešće na području poluslanog jezera Natron u sjevernoj Tanzaniji i na kenijskim jezerima Nakuru i Bogoria. Druge lokacije za gniježdenje u Africi su Etosha Pan, Sua Pan i Kamfers Dam. Također se gnijezdi i jugozapadnoj i južnoj Aziji. 

*Phoeniconaias minor*
Kao i svi plamenci, postavlja jedno bijelo jaje na vrhu blatnog nasipa visokog 40 cm. Nakon što se ptić izlegne, roditelji ga hrane voljkinim "mlijekom". Roditelji za njega brinu tjedan dana, pa se pridružuje ogromnoj skupini koja se naziva "škola i broji preko 300.000 jedinki. "Školi" se pridružuje i nekoliko odraslih jedinki koje mlade ptiće odvedu pješice do svježe vode, a put može biti dug čak i do 32 km. Nakon 4-6 tjedana ptići počinju sami tražiti hranu, ali se još uvijek ne hrane njome, jer nisu im dovoljno razvijeni organi za filtriranje vode. Nakon 10 tjedana organi za filtriranje se razviju, s 11 tjedana ptići počinju letjeti. Mladi ispočetka imaju sivo perje s ružičastosmeđim pjegama. S 3-4 godine dobiju perje odrasle ptice, a s 6 godina prvi put se gnijezde. Mogu doživjeti 50 godina.

Izvori
------

1. ↑  „Archive copy". Arhivirano iz originala na datum 2013-05-17. Pristupljeno 2013-10-02.

Literatura
----------

* Robert Böttger, Dr. Heinz Gläsgen, Jens-Uwe Heins, Kurt Möbus, Ulrich Nebelsiek, Hans Oberländer, Udo Pini, Monika Rößiger, Claus M. Schmidt, Holger Schulz, Herman Sülberg und Beatrix Stoepel: *Expeditionen ins Tierreich*, HVK (?), ISBN 3-576-11062-3
* David Burnie: *Tiere*, Dorling Kindersley, ISBN 3-8310-0202-9
* Josep del Hoyo et al.: *Handbook of the Birds of the World*, Band 1 (*Ostrich to Ducks*). Lynx Edicions, 1992, ISBN 84-87334-10-5

***Patuljasti plamenac*** na Wikimedijinoj ostavi
**Transkranijalni dopler** (TCD) dijagnostička je pretraga kojom se mjeri frekvencija protoka krvi kroz krvne žile mozga. Korištena u dijagnozi embolije, stenoze, vazospazma u subarahnoidnog krvarenja (krvarenje iz rupturirane aneurizme), i ostalih problema, ova relativno brza i neskupa pretraga raste na popularnosti. Oprema koja se koristi za vrijeme ove pretrage postaje preonosiva, što omogućuje liječnicima da s njime putuju u bolnicu, ordinaciju, dom zdravlja, te njegovateljske domove za pokretne i nepokretne bolesnike. Često ju se koristi uz ostale dijagnostičke pretrage poput magnetske rezonancije, angiografije magnetskom rezonancom, ultrazvukom karotida i kompjuterizirane tomografije.

#### Dvije metode

Dvije metode snimanja mogu se koristiti za ovaj dijagnostički postupak. Prvi koristi prikazivanje dvodimenzionalne slike krvožilne anatomije (*B-mode*). Kada je željena krvna žila pronađena, moguće je mjeriti frekvenciju protoka krvi korištenjem pulsirajuće doplerske sonde, koja s vremenom prikazuje frekvenciju. Zajedno, one čine duplex test. Druga metoda snimanja koristi samo drugu funkciju sonde, oslanjajući se na izobrazbu i iskustvo liječnika u pronalasku prave krvne žile.

#### Način djelovanja

Frekvencija protoka krvi evidentira se ispuštanjem visokih zvučnih valova iz ultrazvučne sonde, koji se zatim odbijaju od raznih materijala, a zatim su zapisani od te iste sonde. Koristi se posebna frekvencija, te brzina krvi u svezi sa sondom izaziva fazni pomak, u čemu se frekvencija povećava ili smanjuje. Ova promjena frekvencije ima izravnu vezu s brzinom krvi, koja se zatim elektronički snima radi kasnije analize. U pravilu se se opseg dubina i kurova mora mjeriti radi utvrđivanja točnih frekvencija, pošto snimanje iz kuta krvne žile pridonosi umjetno smanjenoj frekvenciji.

Kosti lubanje sprječavaju propuštanje ultrazvuka, pa se radi analize koriste područja s tanjim zidovima. Iz tog razloga snimanje se provodi u temporalnom području iznad zigomatične kosti/zigomatičnog luka, kroz oči, ispod čeljusti, i sa zatiljka. Bolesnikova dob, spol, rasa i ostali faktori utječu na debljinu kostiju, čineći neke pretrage mnogo težima ili gotovo nemogućima. Većina ih se ipak može provesti radi dobivanja prihvatljivih odgovora, te se ponekad koriste alternativna područja s kojih se promatra krvna žila.

Usporedna istraživanja transkranijalnog doplera i magnetne angiografije arterija mozga pokazala su da je prva metoda pouzdanija u procjeni vaskularnog statusa arterije baze mozga. Posebno je pouzdana kod procjene zatvorenih promjena na arterijama i procjene kolateralnog krvotoka.
**Trique** (Triqui), indijanski narod porodice Mixtecan, naseljen na zapadnim područjima meksičke države Oaxaca. Trique se sastoje od 3 jezične skupine, to su Copala Trique, 15,000 (1990 popis) u i oko sela San Juan Copala; San Martín Itunyoso Trique, oko 2,000 (1983) u općini Tlaxiaco u San Martín Itunyoso i manjim selima; i Chicahuaxtla Trique, 6,000 (1982), u i oko sela San Andrés Chicahuaxtla, te u naseljima San Jose Xochixtlán i Santo Domingo del Estado. 

Trique su agrikulturan narod, sa kukuruzom kao glavnom kulturom, a iz ekonomskih razloga drže i kavu i banane koje prodaju u obližnjim gradovima. Tradicionalno naselje je raspršeno, sa kućama od različitog materijala, četvrtaste, sa krovom od slame ili borovih daščica (šindra), jednosobne, sa zemljanim podom, zidovima ponekad od brvana ili ćerpiča (adobe). 

Religija je mješavina indijanskih pred-kolumbovskih i narodnih španjolskih katoličkih vjerovanja. Šamani su također još aktivni, uključujući i gatanje i liječenje bolesti. U svrhu gatanja služe se halucinogenom daturom (jimson weed). Svoje pokojne pokapaju u najboljoj odjeći zajedno sa hranom i bambusovim sandalama. Tijekom godine održavaju mnoge fijeste u kojima je jedan od najvažnijih elemenata glazba koja se izvodi uz bubanj i violinu. Najvažnije svetkovine su carnaval koji se izvodi prije korizme. Grupe mladića oblaće se u kostime i stavljaju maske noseći bambusove štapove urešene šarenim papirima. Svaka ova skupina ima jednog pleača obučenog kao žena u huipil, i jednog obučenog u jaguara .

Izvori
------

1. ↑  „A Cultural Sketch of the Copala Trique". Arhivirano iz originala na datum 2012-10-21. Pristupljeno 2014-08-06.
**Prozimetar** je naziv za književni postupak kombiniranja proze (latinski: ) i stiha *(metrum)*, odnosno za delo u kojem se smenjuju stih i proza.

Književna dela u kojima se smenjuje proza i poezija prvi je, kako se veruje, u grčkoj književnosti pisao Menip iz Gadare, a taj je postupak potom u rimskoj književnosti preuzeo Marko Terencije Varon za pisanje svojih *Menipskih satira*. Satiričnu mešavinu proze i stiha primenjuju zatim Seneka u svojoj *Apokolocintozi* i Petronije u *Satirikonu*. U razdoblju pozne antike ovaj književni postupak dobija na popularnosti, ali gubi satirički i dobija alegorijsko-filozofski sadržaj, pri čemu su stihovi, kao i ranije, morali biti polimetrijski, tj. u različitim metrima. Naročito su dela Marcijana Kapele i Boetija, koja su u srednjovekovnoj zapadnoj Evropi bila među najčitanijim latinskim delima, mnogo doprinela popularizaciji prozimetra u zapadnoj književnosti, pa ga primenjuju, na primer, Bernard Silvester i Alan iz Lila.

Literatura
----------

* Budimir, Milan; Flašar, Miron (1991). *Pregled rimske književnosti*. Beograd: Naučna knjiga.
* Curtius, Ernst Robert (1996), *Evropska književnost i latinski srednji vek [Europäische Literatur und lateinisches Mittelalter]*, Beograd: Srpska književna zadruga
* Slapšak, Svetlana (1991), „Prozimetar",  Živković, Dragiša, *Rečnik književnih termina* (2. izd.), Beograd: Nolit, pp. 662
Šematska reprezentacija transmembranskog proteina:
1. pojedinačni transmembranski α-heliks (bitopni (i.e. kroz dva sloja) membranski protein)
2. politopni transmembranski α-heliksni protein
3. politopni transmembranski β-ravanski protein   

Membrana je predstavljena svetlo smeđom trakom.
**Transmembranski protein** (TP) je tip membranskog proteina koji premoštava celokupnu biološku membranu za koju je permanentno vezan. Transmembranski proteini se protežu od jedne strane membrane do druge. Mnogi TP funkcionišu kao kapije ili "mesta utovara" koji sprečavaju ili omogućavaju transport specifičnih supstanci kroz biološke membrane, da bi ušle u ćeliju, ili izašle iz ćelije u slučaju nuzproizvoda. U odgovoru na oblik pojedinih molekula TP mogu da imaju specijalne načine sklapanja ili savijanja kojim se propušta supstanca kroz biološku membranu.

Transmembranski proteini su politopni proteini koji se agregiraju i precipitiraju u vodi. Za njihovu ekstrakciju su neophodni deterdženti ili nepolarni rastvarači, mada neki od njih (beta-bareli) takođe mogu da budu ekstrahovani koristeći denaturacione agense. Svi transmembranski proteini su integralni membranski proteini (IMPs), mada nisu svi IMP transmembranski proteini.

Vidi još
--------

* Ćelijska membrana
* Transmembranski receptor
* Membranska topologija
* Transmembranski domen
* Membranski protein
* Integralni membranski protein
* Periferni membranski protein

| * p
* r
* u
Strukture ćelijskih membrana |
| --- |
| Membranski lipidi | 
* Lipidni dvosloj
* Fosfolipidi
* Proteolipidi
* Sfingolipidi
* Steroli

 |
| Membranski proteini | 
* Membranski glikoproteini
* Integralni membranski proteini/transmembranski protein
* Periferni membranski protein/Protein učvršćen u lipidu

 |
| Drugi | 
* Caveolae/Obložene jame
* Ćelijski sastavi
* Glikokaliks
* Lipidni splav/mikrodomeni
* Membranska kontaktna mesta
* Membranske nanocevi
* Mijelinske koricde
* Čvorovi Ranviera
* Jedarni ovoj
* Fikobilizomi
* Porozomi

 |
| *B memb: cead, trns (1A, 1C, 1F, 2A, 3A1, 3A2-3, 3D), othr* |
***Stegosaurus*** je rod dinosaura koji su živjeli krajem jure. 2006. godine primjerak stegosaura je pronađen u Portugalu, što je značilo da su bili prisutni i u Europi. Ima prepoznatljivi rep i bodlje. Ime *Stegosaurus* znači "gušter-krov" (grčki στέγος-, stegos- "krov" i σαῦρος, -sauros "gušter"). Živjeli su prije oko 155 do 145 milijuna godina u području u kojem su dominirali ogromni sauropodi.

Opis
----

Tijelo mu je bilo, prosječno, dugo oko 9 metara, a bio je visok oko 4 metra. Tijelo mu je bilo prekriveno ljuskama. Duž povijenih leđa imao je dva reda trouglastih ploča. Ove ploče vjerojatno su mu služile za održavanje temperature, ali one nisu, suprotno općem mišljenju, mogle služiti u borbi protiv grabežljivaca jer su se lako lomile. Budući i da su bile pune krvnih žila, mogle su mijenjati boju, pa su možda mogle eventualno prestrašiti grabežljivca, ali je vjerojatnije da ih je koristio pri udvaranju. Na repu su imali bodlje kojima su neprijatelju mogli zadati bolan udarac. 

***Stegosaurus*** na Wikimedijinoj ostavi
Veikko Väänänen (1938).
**Veikko Ilmari Väänänen** (Mikkeli, 28. novembar 1905 — 1. jun 1997, Helsinki) finski filolog, latinist, romanski filolog i epigraf svetskog glasa. Redovni profesor romanske filologije na Univerzitetu u Helsinkiju. Najcitiraniji finski istraživač.

Život i karijera
----------------

Doktorirao 1937. u Helsinkiju. Na Univerzitetu u Helsinkiju radio je kao vanredni profesor klasične filologije (1938—1951), a potom kao redovni profesor romanske filologije (1951—1972). Bio je upravnik Rimskog instituta Finske (Institutum Romanum Finlandiae) 1959—1962. i 1968—1969.

Pažnju naučne javnosti osvojio je radom oko natpisa iz Pompeja, koje je u svojoj doktorskoj disertaciji prikazao i izložio naučnom proučavanju. Studija je imala tri izdanja. Väänänen je prvi finski istraživač koji je istraživao na osnovu građe iz Pompeja i zavredeo je znatan međunarodni ugled finskoj epigrafskoj školi. Njegova knjiga o vulgarnom latinitetu ostala je temeljni priručnik u toj oblasti, pa je prevedena na mnoge jezike. U Francuskoj je 2012. objavljeno novo izdanje.

U povodu stote godišnjice rođenja prof. Väänänena, u Helsinkiju održan je naučni skup novembra 2005. s kojega je objavljen i zbornik *Veikko Väänänen (1905–1997): latinist i humanist*, Publications du Département des langues romanes de l'Université de Helsinki 20, 2008.

Delo
----

* *Le latin vulgaire des inscriptions pompéiennes*, Annales Academiae Scientiarum Fennicae, Helsinki 1937. (pp. 228)
* *Du Segretain Moine. Fabliau anonyme du XIIIe siècle*, Annales Academiae Scientiarum Fennicae, Helsinki 1949. (pp. 84)
* *Introduction au latin vulgaire*, Klincksieck, Paris 1963. (pp. 274)
* *Graffiti del Palatino* (raccolti ed editi sotto la direzione di V. V.), Acta Instituti Romani Finnlandiae, Helsinki 1966. (dve knjige)
**Stegeborg** (švedski: *Stegeborgs slott*) je lokalitet u Söderköpingu na kom se nalaze ruševine renesansnog dvorca. Ruševine Stegeborga zapravo leže na malom otoku u zaljevu Slätbaken u Baltiku gdje izlazi kanal Gota. Dvorac Stegeborg je tokom srednjeg vijeka, pa sve do 17. vijeka bio jedna od najvažnijih švedskih građevina, mjesto važnih 
susreta i pregovara.

Historija
---------

Najstariji dio dvorca cigleni toranj podignut je početkom 13. vijeka, u vrijeme kad je Söderköping postao grad. Jednostavan utvrđeni stambeni dio dozidan je u 14. vijeku, proširen je i dopunjen bedemom i okruglim tornjem na zapadu. Tokom 16.16. i 17. vijeka dvorac je dodatno proširen, naročito za vrijeme vladavine Johana III kad je toranj desegao današnju visinu, tad je dograđena i crkva. Nekoliko monarha iz dinastije Vasa živjelo je u Stegeborgu. Sve do 1689. dvorac je korišten kao sjedište lokalne administracije Östergötlanda. Monarhija je prodala dvorac sredinom 18. vijeka, a od tada se koristi kao izvor građevinskog materijala.

Izvori
------

1. 1 2  „*Stegeborgs Slottsruin*" (engleski). Stegeborg. Pristupljeno 4. 8. 2015.

Vanjske veze
------------

***Stegeborg*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice Dvorca Stegeborg Arhivirano 2015-07-18 na Wayback Machine-u (`en`)
Vodotoranj u Sisku.
Ukopana ili podzemna vosprema (Saska, Njemačka).
**Vodosprema** je građevina za spremanje i pričuvu vode u sklopu vodovodne mreže. Glavna joj je svrha izjednačivanje dnevnih oscilacija potrošnje i ostvarivanje stabilnosti pogonskih tlakova u mreži. Vodospreme se uglavnom izvode s najmanje dvije vodne komore, pogonski povezane potrebnim cjevovodima, pa mogu djelovati posebno i zajedno. Najčešće se grade od armiranoga betona, čelika, kamenoga ziđa i slično, što ovisi o vrsti tla, klimatskim uvjetima i drugo. Prema položaju, s obzirom na površinu tla, vodospreme su najčešće ukopane (podzemne) ili visinske (vodotoranj). 

Vodosprema je građevni objekt u kojem se voda skuplja u dijelovima dana ili noći kada je potrošnja najmanja, a služi u onim razdobljima kada je potrošnja povećana iznad srednje dnevne. Te građevine moraju biti tehnički i sanitarno besprijekorno izvedene, a njihov obujam dovoljan da osigura potrebnu količinu vode u satima najveće potrošnje, maksimalno opterećenoga dana ili za gašenje požara. Smještaj vodospreme nastoji se predvidjeti na takvoj visini da osigurava potreban opskrbni tlak u najkritičnijoj točki naselja.

Vodotoranj
----------

**Vodotoranj** je visinska vodosprema izgrađena na vrhu tornja. Gradi se u nizinskim područjima, gdje nije moguće izgraditi ukopanu vodospremu na povišenu položaju iz koje bi voda u vodovod tekla prirodnim padom. Najčešće ima razmjerno mali obujam (volumen), jer je njegova izgradnja 3 do 4 puta skuplja od izgradnje ukopane vodospreme. Armiranobetonski ili čelični spremnik postavlja se na jedan ili više stupova (od armiranoga ili prednapetoga betona, čelika ili opeke). Ukupna visina obično ne prelazi 40 metara. Raznovrsnih je oblika, uvjetovanih tehničkim razlozima, ali i oblikovnim, pa nerijetko vodosprema postaje prepoznatljivo obilježje naselja ili grada.

Izvori
------

1. ↑   **vodosprema**,  "Hrvatska enciklopedija", Leksikografski zavod Miroslav Krleža, www.enciklopedija.hr, 2016.
2. ↑   **vodovod**,  "Hrvatska enciklopedija", Leksikografski zavod Miroslav Krleža, www.enciklopedija.hr, 2016.
**Vodonični jon** je termin koji IUPAC preporučuje kao termin za sve jone vodonika i njegove izotope. U zavisnosti od naelektrisanja jona, razlikuju se dve klase: pozitivno naelektrisani joni i negativno naelektrisani joni.

U vodenim uslovima nađenim u biohemiji, vodonični joni postoje u hidratnoj formi hidronijum, H3O+, mada ih biohemičari često nazivaju "vodoničnim jonima" ili čak "protonima".

Katjon
------

*Glavni članak: Hidron (hemija)*
Hidronijum jon
Zundel kation
Kad izgubi svoj elektron, mogu da se formiraju sledeći katjoni:

* Hidron: generalno ime za pozitivni jon vodoničnog izotopa (H+)
* Proton: 1H+ (i.e. katjon protijuma)
* Deuteron: 2H+, D+
* Triton: 3H+, T+

In addition, the ions produced by the reaction of these cations with water as well as their hydrates are called hydrogen ions:

* Hidronijum jon: H3O+
* Zundel katjon: H5O2+ (imenovan po Džordžu Zundelu)
* Eigenov katjon: H9O4+ (named for Manfredu Eigenu)

Zundelov i Eigenov katjon imaju značajnu ulogu u difuziji protona u saglasnosti sa Grotusovim mehanizamom.

U kontekstu kiselina, vodonični joni se tipično odnose na hidrone.

Anjon
-----

*Glavni članak: Vodonikov anjon*
Vodonični anjoni se formiraju kad dodatkom elektrona:

* Hidrid: generalno ime koje se odnosi na negativni jon nekog vodoničnog izotopa (H−)
* Deuterid: 2H−, D−
* Tritid: 3H−, T−

Vidi još
--------

* Kiselina
* Protonacija
Taraskanska piramida 'yacata', podignuta na zaravnjenom uzvišenju u Tzintzuntzánu. Yacate su podizane vatrenom bogu Curicaveriju, a u Tzintzuntzanu ih je pet.**Taraski** (Tarasco, Purépecha), indijanski narod nastanjen na visokom vulkanskom platou, na sjeveru meksičke države Michoacán. O staroj povijesti Taraska nije mnogo poznato. Njihov jezik nesrodan je svim ostalim (porodica Tarascan), a u vrijeme španjolskog dolaska imali su visokorazvijenu civilizaciju. Ratoborni Asteci zemlju taraskih ratnika nisu nikada osvojili, a i Španjolci su imali poteškoća sa njihovim podjarmljivanjem. Glavni grad Tzintzuntzán /Mjesto kolibrića/, nalazio se na obali jezera Pátzcuaro. 

Premda su slabo izučavani, postoje njihovi brojni artefakti i kolonijalni izvještaji ukazuju na njihovu superiornost nad mnogim grupama. Taraski su bili vješti u radu sa perjem (mozaici), školjkama, kamenu, metalu i drvetu, ali dosta inferiorniji u arhitekturi.
Taraski nemaju posebne plemenske organizacije. Agrikultura je dominantna, uzgoj kukuruza i čili-papričica, i drugog bilja, a uzgajaju i mnoge domaće životinje: kokoši, volove, ovca, svinja, pčele, magarce i purane. Mnogi Taraski danas odlaze u SAD kao braceros /dnevni nadničari/, a od njihovih nekih 120 zajednica, iz svake barem jedna osoba danas živi u SAD. U Meksiku su naseljeni u 22 općine (municipalites): Coeneo, Charapan, Cherán, Chilchota, Erongarícuaro, Los Reyes, Nahuatzen, Nuevo Parangaricutiro, Paracho, Pátzcuaro, Periban, Quiroga, Tancítaro, Tangamandapio, Tangancícuaro, Tingambato, Tinguindín, Tocumbo, Tzintzuntzan, Uruapan, Zacapu i Ziracuaretiro.

Vanjske veze
------------

* Purepechas of the Purepecha Plateau
Arheološki lokalitet
**Turij** (*Thurii* – grčki: Θούριοι, u nekim latinskim izvorima i po Ptolemeju - **Thurium** (Θούριον, Ptol.), neko vrijeme **Copia** ili **Copiae** i ponekad **Turios**; italijanski:  – je bio starogrčki grad u Velikoj Grčkoj, na obali Tarantskog zaljeva. Danas se na njegovoj lokaciji nalaze *frazione* Thurio, a koja pripda općini (*comune*) Corigliano Calabro, u provinciji Cosenza na Kalabriji u današnjoj Italiji.

Turij je jedna od najmlađih grčkih kolonija u Italiji. Godine 443. pne. ga je osnovao atenski državnik Periklo na mjestu nedaleko od Sibarisa, nekadašnje grčke kolonije koja je bila razorena nekoliko decenija ranije. Među kolonistima, koji su došli iz cijele Grčke, nalazili su se i ugledni historičar Herodot i orator Lizija. Turij je često vodio ratove sa susjednim Tarasom kao i sa italijanskim domorocima od kojih su najopasniji bili Lukanci. S druge strane se razvio u jedan od najbogatijih gradova s vlastitom kovnicom novca koji je bio prilično vrijedan u antičko doba. Za vrijeme drugog punskog rata 204. pne. su Rimljani protjerali dotadašnje stanovništvo kako bi naselili svoje koloniste. Grad je otada postepeno opadao u značaju da bi u srednjem vijeku bio napušten.

Lokacija originalnog Turija, za razliku od lokacije rimskog grada, danas nije poznata.
Koordinate: 41° 28′ 34" SGŠ, 22° 34′ 03" IGD

**Veljusa** (mak. *Veljusa*) je naselje u Republici Makedoniji, u jugoistočnom delu države. Veljusa je naselje u okviru opštine Strumica.

U Naselju se nalazi istoimeni Manastir Veljusa.

Prirodni uslovi
---------------

Veljusa je smeštena u jugoistočnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg grada, Strumice, naselje je udaljeno 10 kilometara severozapadno.

Naselje Veljusa se nalazi u istorijskoj oblasti Strumica. Naselje je položeno na zapadnom obodu Strumičkog polja, na mestu gde se ono izdiže u prva brda, koja ka jugozapadu prelaze u planinu Plavuš. Nadmorska visina naselja je približno 370 metara. 

Mesna klima je blaži oblik kontinentalne zbog blizine Egeja (žarka leta).

Stanovništvo
------------

Veljusa je prema poslednjem popisu iz 2002. godine imala 1.552 stanovnika.

Većinsko stanovništvo u naselju su etnički Makedonci (99%), a ostalo su Srbi.

Pretežna veroispovest mesnog stanovništva je pravoslavlje.

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

***Veljusa*** na Wikimedijinoj ostavi

* www.strumica.gov.mk Zvanična stranica opštine Strumica

  

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Strumica |
| --- |
| **Strumica** • 
Banica • 
Bansko • 
Belotino • 
Veljusa • 
Vodoča • 
Gabrovo • 
Gradski Baldovci • 
Dabilje • 
Dobrejci • 
Dorlombos • 
Zleševo • 
Kosturino • 
Kukliš • 
Memešlija • 
Murtino • 
Ormanlija • 
Popčevo • 
Prosenikovo • 
Raborci • 
Rič • 
Sačevo • 
Svidovica • 
Tri Vode • 
Čepelija |  |
Talk
**Talk** (izvedeno iz persijskog preko arapskog *talq*) je mineral po sastavu hidratisani magnezijum silikat formule H2Mg3(SiO3)4 ili Mg3Si4O10(OH)2.

Nastanak
--------

Talk je matamorfni mineral, dakle nastaje metamorfozom magnezijumovih minerala, kao što su piroksen, amfibol olivin i drugi slični minerali, u prisustvu ugljendioksida i vode. Proces je poznat kao *karbonizacija talka* ili *steatizacija* njim nastaje čitava serija stena poznatih kao talkovi karbonati.

Talk prvenstveno nastaje hidratacijom i karbonizacijom serpentina, po sledećoj reakciji:

*Serpentin + Ugljendioksid → Talk + Magnezit + Voda*

{\displaystyle 2Mg\_{3}Si\_{2}O\_{5}(OH)\_{4}+3CO\_{2}\rightarrow Mg\_{3}Si\_{4}O\_{10}(OH)\_{2}+3MgCO\_{3}+3H\_{2}O}
Talk takođe može da nastane u reakciji dolomita i silicijumdioksida:

*Dolomit + Silicijum dioksid + voda → Talk+ Kalcit + Ugljen dioksid*

{\displaystyle 3CaMg(CO\_{3})\_{2}+4SiO\_{2}+H\_{2}O\rightarrow Mg\_{3}Si\_{4}O\_{10}(OH)\_{2}+3CaCO\_{3}+3CO\_{2}}
*Hlorit + Kvarc → Kijanit + Talk+ H2O*

Nalaženje
---------

Na području planina Radočela i Čemerna

Upotreba
--------

Iako nema široku primenu u svakodnevnom životu, Talk igra veliku ulogu u petrografiji/petrologiji, za utvrđivanje tvrdoće raznih kamenja i minerala. Takođe ima primenu, između ostalih materijala, u obradi kamena procesom glačanja.

Talkov prah

Sigurnost
---------

Nekoliko studija je našlo vezu između talka i plućnih problema, raka pluća, raka kože i raka jajnika.

Vidi još
--------

* Lista minerala

Literatura
----------

* mineral.galleries.com Arhivirano 2007-03-07 na Wayback Machine-u
* webmineral.com
* www.mindat.org

1. ↑  
Hollinger (1990). *Pulmonary toxicity of inhaled and intravenous talc.*.
2. ↑  
National Toxicology Program (1993). *NTP Toxicology and Carcinogenesis Studies of Talc (Non-Asbestiform) in Rats and Mice (Inhalation Studies).*.
3. ↑  
NIOSH Worker Notification Program. *Health effects of mining and milling talc.*. (historical)
4. ↑  
Harlow, Cramer, Bell, et al. (1992). *Perineal exposure to talc and ovarian cancer risk.*.

***Talk*** na Wikimedijinoj ostavi
**Waidhofen an der Thaya** je grad na sjeveru Austrije od 5,580 stanovnika.

Waidhofen an der Thaya je administrativni centar istoimenog Okruga Waidhofen an der Thaya i ekonomski centar sjevernog Waldviertela .

Geografske karakteristike
-------------------------

Waidhofen an der Thaya leži na platou u gornjem toku rijeke Deutsche Thaya, udaljen tridesetak km sjeverno od Zwettla i nekih dvadesetak od češke granice.

Historija
---------

Waidhofen je osnovan u 12. vijeku kao zamak, pvi put dokumentian 1171. pod imenom **Waidehouen**.

Status grada prvi put je dobio - 1337. a nakon tog još jednom 1375. Waidhofen još uvijek ima dobro očuvane bedeme i dva tornja.

Znamenitosti
------------

Znamenitost Waidhofena je barokna parohijska crkva (1716. -1723), i barokna bolnička crkva iz 17. vijeka sa 
gotičkim korom.

Privreda
--------

Waidhofen an der Thaya je 1991. imao 3,727 zaposlenih, od kojih je polovica radila u uslužnim djelatnostima, a druga polovina u građevinarstvu i industriji, koja proizvodi električne aparate, vrata, plastiku i beton.

Pobratimski gradovi
-------------------

* Njemačka, Heubach
* Češka, Telč

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „Austria: Niederösterreich" (engleski). City population. Pristupljeno 31. 01. 2016.
2. 1 2 3 4 5 6 7  „*Waidhofen an der Thaya*" (engleski). Austria-Forum. Pristupljeno 31. 01. 2016.

Vanjske veze
------------

***Waidhofen an der Thaya*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Službene stranice grada Waidhofen an der Thayaa* (`de`)
**Makoto Kino** ili Jupiterova ratnica (en. *Sailor Jupiter* or *Lita Kino*, ja. セーラージュピター, Sērā Jupitā), je lik u anime seriji Sailor Moon, Jupiterova ratnica zbog čega je planet Jupiter njen planet zaštitnik. Glas joj je posudila Emi Shinohara (ja. 篠原恵美, Shinohara Emi).

Opis Jupiterove ratnice
-----------------------

Ona je četvrta ratnica, njen je planet zaštitnik Jupiter pa ju zato i zovu Sailor Jupiter. Fizički je snažna, ali emotivno osjetljiva i zaljubljiva. Odlično kuha, a Usagi je upoznala nakon što ju je spasila od školskih nasilnika. Jednom prilikom su obje bile zaljubljene u istog mladića, Motokija. Posjeduje i moć oluje, a osim što je draga i romantična, najstarija je od ratnica. Voli sve vrste hrane, ali najdraža hrana joj je pita s trešnjama. Omiljene Makotine boje su zelena i ružičasta, a od životinja, najdraži su joj konji. Kao i većina ratnica (osim Chibiuse i njoj nalik, Mjesečevih ratnica) ima oko 16 godina (najmanje 14 godina), a rođendan joj je 5. prosinca, a u zodijaku je Strijelac. Visoka je 175 centimetara, a krvna grupa joj je 0. Njezin hobi joj je kuhanje. Njezine transformacije su:

* **Jupiter Power, Make Up!**
* **Jupiter Star Power, Make Up!**
* **Jupiter Crystal Power, Make Up!**

Njezini napadi su:

* **Supreme Thunder**
* **Supreme Thunder Dragon**
* **Sparkling Wide Pressure**
* **Jupiter Oak Evolution**

Grupe Makotinih moći i napada su:

* **Sailor Teleport!**
* **Sailor Planet Power!**
* **Sailor Planet Attack!**
* **Silver Crystal Power!**
* **Sailor Special Garlic Attack!**

Predmeti koje posjeduje su:

* **Jupiter Transformation Pen**
* **Rose Earrings**
* **Communication Devices**
* **Jupiter Star Power Stick**
* **Jupiter Crystal Power Stick**
* **Jupiter Crystal**
* **Jupiter Oak Leaves**

Vidi još
--------

* Jupiter
* Jupiter (mitologija)

Ostale ratnice
--------------

* Usagi Tsukino
* Minako Aino
* Ami Mizuno
* Rei Hino
* Haruka Tenou
* Michiru Kaiou
* Setsuna Meiou
* Chibiusa
* Hotaru Tomoe