*Za ostale upotrebe, v. Andronik Paleolog.*

**Andronik Paleolog** (grč. *Ανδρόνικος Παλαιολόγος*) je bio vizantijski despot koji je upravljao Solunom (1408—1423). Bio je sin vizantijskog cara Manojla II (1391—1425) iz dinastije Paleologa i srpske princeze Jelene Dragaš. Usled otomanske opsade Soluna i velike gladi u gradu, Andronik ga je predao Mlečanima 1423. godine, nakon čega se povukao sa vlasti i zamonašio.

Poreklo i porodica
------------------

Rođen je u Carigradu, kao jedno od desetoro dece, Manojla II i Jelene Dragaš (ćerke Konstantina Dragaša (Dejanovića)), oblasnog gospodara koji je vladao istočnom Makedonijom. Po majčinoj liniji Andronik je bio čukununuk kralja Srbije Stefana Dečanskog (1322—1331) čija se ćerka udala za sevastokratora Dejana (rodonačelnika Dejanovića i oca Konstantina Dejanovića Dragaša) i po toj osnovi potomak Nemanjića. Pored Andronika, Manojlo i Jelena imali su još nekoliko dece.

| Ime | Živeo | Titula | Vladao |
| --- | --- | --- | --- |
| Jovan (VIII) | 1392 — 1448. | vizantijski car | Vizantijom (od 1421. kao savladar, samostalno 1425—1448) |
| Teodor (II) | (1396—1448) | morejski despot | Morejom (1407—1443) |
| Konstantin (XI) | (1404—1453) | despot, regent, car | Vizantijom (regent 1423—1424. i 1437—1439, car 1449—1453), Morejom (udeoni despot 1428—1443, vrhovni despot 1443—1449), |
| Dimitrije | (1406—1470) | morejski despot | Morejom (1449—1460) |
| Toma | (1409—1465) | morejski despot | Morejom (1428—1460) |
| Konstantin | (1393/1397 — 1400/1405) |  |  |
| Mihajlo | (1406/1407 — 1409/1410) |  |  |

Život i vladavina
-----------------

Andronik se rodio 1403. godine i kao dete je preležao bolest od koje su umrla njegova braća (Mihajlo i Konstantin). Međutim, on nije uspeo da se u potpunosti oporavi od nje i do kraja svog života je bio krhkog zdravlja.

Nakon smrti svog brata od strica Jovana (VII) (car 1390, despot 1403—1408) 1408. godine, otac mu je dodelio titulu despota i kao petogodišnjaka ga je postavio za gospodara Soluna.

Nakon dolaska Murata II (1421—1451) na vlast 1421. godine, došlo je do obnove otomanskih sukoba sa hrišćanskim državama na Balkanu. Na udaru su se našle Srpska despotovina i Vizantijsko carstvo, a Carigrad i Solun su se našli pod opsadom. Dok opsada odnosno blokada Carigrada nije imala izgleda da dovede do predaje grada, dotle je blokada Soluna, započeta 1422. godine, već posle godinu dana uspela da iscrpe grad. Bezizlaznost situacije i velika glad u gradu, pokrenuli su Andronika da otpočne pregovore sa Mlečanima o njihovom preuzimanju grada. Dogovor je postignut i Mlečani su 1423. godine preuzeli Solun. Njihovo zaposedanje grada, dovelo je do rata sa Muratom II koji je iscrpljeni grad video kao svoj siguran plen. Sukobi su nastavljeni, a Osmanlije su 1430. godine zauzele grad na juriš.

Sam Andronik se 1424. godine zamonašio i u manastiru je umro 04.03. 1429. godine.

Porodično stablo
----------------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 16. Mihajlo IX Paleolog |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 8. Andronik III Paleolog |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 17. Rita od Jermenije |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 4. Jovan V Paleolog |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 18. Amedeo V od Savoje |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 9. Ana Savojska |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 19. Marija od Brabanta |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 2. Manojlo II Paleolog |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 20. Mihajlo Kantakuzin |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 10. Jovan VI Kantakuzin |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 21. Teodora Paleolog Anđel |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 5. Jelena Kantakuzin |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 22. Andronik Asen |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 11. Irina Asen |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 1. **Andronik Manojlov Paleolog** |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 12. Dejan |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 6. Konstantin Dragaš Dejanović |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 26. Stefan Uroš III Dečanski |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 13. Teodora Nemanjić |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 27. Marija Paleolog |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 3. Jelena Dragaš |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

Literatura
----------

* Nicol, Donald M. (1993). *The Last Centuries of Byzantium, 1261-1453* (2. izd.). Cambridge University Press.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodnik:**Jovan VII Paleolog** | **Gospodar Soluna(1408 — 1423)** | Nasljednik:**Solun biva predat Mlečanima** |