Koordinate: 43° 30′ 20" SGŠ, 21° 41′ 23" IGD

**Žitkovac** je varošica, prigradsko naselje u opštini Aleksinac u Nišavskom okrugu. Prema popisu iz 2011. Žitkovac ima 2569 stanovnika (prema popisu iz 2002. bilo je 2.680 stanovnika, dok je prema onom iz 1991. bilo je 2.735). Zajedno sa susednim naseljima Moravcem i Prćilovicom čini jednu celinu kreirajući jedno od najvećih naselja na teritoriji opštine od oko 6.650 stanovnika.

Naselje se nalazi na 160 metara nadmorske visine sa zapadne strane Južne Morave udaljeno od Aleksinca 3 kilometra. Žitkovac nosi ime po žitnim poljima.

Istorija
--------

Žitkovac se prvi put u pisanom izvoru spominje 1516. godine u popisu koga Turci sprovode na teritoriji porobljene Srbije. Zapisano je da je selo nosilo dva imena, Stojanovce ili Žitkovce i imalo je 48 srpskih hrišćanskih i 6 muslimanskih kuća. 
Nakon oslobođenja od Turaka 1833. godine, Žitkovac je imao 34 kuća. Granica sa Turskom se u to vreme nalazila kod sela Supovca, nekih 20 tak kilometara južno od Žitkovca.

Do 1965, godine je ovo naselje sedište **Opštine Žitkovac** koju su činila naseljena mesta: Bankovac, Belja, Česta, Čukurovac, Dašnica, Donja Peščanica, Donje Suhotno, Donji Adrovac, Donji Ljubeš, Golešnica, Gornja Peščanica, Gornje Suhotno, Gornji Adrovac, Gornji Ljubeš, Gredetin, Grejač, Jakovlje, Kamenica, Koprivnica, Korman, Krušje, Kulina, Loćika, Loznac, Lužane, Ljupten, Mali Drenovac, Moravac, Moravski Bujmir, Nozrina, Porodin, Prćilovica, Radevce, Srezovac, Stublina, Šurić, Tešica, Trnjane, Veliki Drenovac, Vitkovac, Vrćenovica, Vukanja, Žitkovac (sada u opštini Aleksinac), Sečanica i Supovac (pripojeni tadašnjoj opštini Niš, danas u niškoj gradskoj opštini Crveni Krst)

Infrastruktura i saobraćaj
--------------------------

* Autoput E75 kod AleksincaAutoput E75 kod Aleksinca
* Železnička stanicaŽeleznička stanica
* Stari vodotoranjStari vodotoranj
* Autobuska stanicaAutobuska stanica

Prvi voz kroz Žitkovac prugom Beograd - Niš prošao je 1884. godine. Železnička stanica u Žitkovcu potiče upravo iz tog vremena kada je sagrađen i vodotoranj za potrebe železnice. Železnička stanica u Žitkovcu je zvanična stanica grada Aleksinca.

Žitkovac se nalazi na dvadesetak kilometara severno od Niša i isto toliko jugoistočno od Kruševca. Naselje je povezano autoputem Beograd - Niš E-75 kao i regionalnim putem Kruševac - Niš. Glavni autobuski prevoz, gradski, međugradski i seoski je Niš ekspres. Takođe saobraća i Sokoprevoz direktnom linijom Žitkovac - Sokobanja, koja je udaljena nekih tridesetak kilometara od varošice.

Osnovni problemi Žitkovca su nedovršena kanalizacija i odlaganje đubreta.

Privreda
--------

Žitkovački pčelinjak
#### Trgovina

Žitkovac je raskrsnica puteva koji spaja grad Aleksinac sa svim naseljima aleksinačke opštine koja se nalaze sa leve strane toka Južne Morave. Zahvaljujući povoljnom geografskom položaju, Žitkovac se razvio u značajan trgovinski centar opštine Aleksinac

#### Poljoprivreda

Aleksinački kraj je jedan od najpoznatijih pčelarskih krajeva Srbije. Doktor Rodoljub Živadinović iz Žitkovca je predsednik
Društva Pčelara Aleksinac kao i Saveza pčelarskih organizacija Srbije.

#### Industrija, mala privreda, zanatstvo i ugostiteljstvo

Godine 1885 zbog velikih poljoprivrednih potencijala ovdašnjeg kraja u Žitkovcu i Moravcu osnovan je Monopol za preradu i otkup duvana. U kraju se proizvodio duvan tipa prilep, poznat još i kao "žitkovački". Fabrika je bila samostalna sve do devedesetih godina kada ulazi u sastav „Duvanske Industrije Niš", kako bi nakon privatizacije postala deo Filip Morisa.

Žitkovac, zajedno sa Moravcem poseduje nekoliko privatnih konfekcijskih radnji od kojih je najveća "Novitet". Devedesetih godina počinje sa radom lokalna Pivara Junior koja zbog jake konkurencije nije opstala na tržištu i menja delatnost u ugostiteljstvo. Mlekara Žitkovac je takođe imala sličnu sudbinu.

Kao lokalni centar, Žitkovac poseduje veliki broj kafića i dva velika podrumska prostora koje koriste diskoteke.

* MlekaraMlekara
* restoran Juniorrestoran Junior
* Bazeni AkvarijusBazeni Akvarijus
* Benzinska pumpaBenzinska pumpa

Sport
-----

FK Morava je fudbalski klub iz Žitkovca, Moravca i Prćilovice koji se takmiči u centralnoj srpskoj fudbalskoj ligi (Zona Centar). Osnovan je 1930. godine kao matični klub tadašnjeg sela Žitkovca. Uskoro se ujedinio sa FK Mladost, matičnim klubom sela Moravca i tako je nastao novi klub fk Morava. Današnji stadion koji se nalazi u varošici Žitkovac klub je dobio 1938. godine.

Demografija
-----------

U naselju Žitkovac živi 2.161 punoletni stanovnik, a prosečna starost stanovništva iznosi 40,0 godina (39,4 kod muškaraca i 40,5 kod žena). U naselju ima 854 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,14.

Ovo naselje je drugo po veličini u opštini i najveće na zapadnoj strani Južne Morave, a stanovništvo u njemu čine skoro u potpunosti Srbi (prema popisu iz 2002. godine).

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

*Grafik promene broja stanovnika tokom 20. veka*

|  |
| --- |
|  |

 | 

| Demografija |
| --- |

| Godina | Stanovnika |
| --- | --- |
|  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |
| **1948.** | 1124 |  |
| **1953.** | 1237 |  |
| **1961.** | 1754 |  |
| **1971.** | 2255 |  |
| **1981.** | 2464 |  |
| **1991.** | 2735 | 2671 |
| **2002.** | 2796 | 2680 |

 |

|

| Etnički sastav prema popisu iz 2002. |
| --- |
|
| Srbi |    | 2527 | 94.29% |
| Romi |    | 94 | 3.50% |
| Makedonci |    | 9 | 0.33% |
| Hrvati |    | 5 | 0.18% |
| Albanci |    | 4 | 0.14% |
| Jugosloveni |    | 4 | 0.14% |
| Bugari |    | 2 | 0.07% |
| Česi |    | 1 | 0.03% |
| Crnogorci |    | 1 | 0.03% |
| Slovenci |    | 1 | 0.03% |
| Rusi |    | 1 | 0.03% |
| Muslimani |    | 1 | 0.03% |
| nepoznato |    | 17 | 0.63% |

**Stanovništvo prema polu i starosti** 

|  |
| --- |
|  | m |  |  | ž |
| ? | 12 |    |    | 11 |
| 80+ | 20 |    |    | 25 |
| 75-79 | 39 |    |    | 50 |
| 70-74 | 56 |    |    | 67 |
| 65-69 | 74 |    |    | 97 |
| 60-64 | 67 |    |    | 94 |
| 55-59 | 69 |    |    | 59 |
| 50-54 | 109 |    |    | 123 |
| 45-49 | 113 |    |    | 100 |
| 40-44 | 85 |    |    | 92 |
| 35-39 | 78 |    |    | 82 |
| 30-34 | 92 |    |    | 88 |
| 25-29 | 85 |    |    | 91 |
| 20-24 | 104 |    |    | 106 |
| 15-19 | 82 |    |    | 93 |
| 10-14 | 77 |    |    | 88 |
| 5-9 | 68 |    |    | 68 |
| 0-4 | 55 |    |    | 61 |
| prosek | 39.4 |  |  | 40.5 |

**Domaćinstva**

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

**Broj domaćinstava po popisima od 1948-2002.**| **Godina popisa** | 1948. | 1953. | 1961. | 1971. | 1981. | 1991. | 2002. |
| **Broj domaćinstava** | 332 | 351 | 531 | 692 | 777 | 823 | 854 |

 | 

**Domaćinstva po broju članova po popisu od 2002.**| **Broj članova** | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 i više | Prosečan broj članova |
| **Broj domaćinstava** | 165 | 181 | 143 | 186 | 111 | 57 | 9 | - | - | 2 | 3.14 |

 |

**Domaćinstva**

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

**Broj domaćinstava po popisima od 1948-2002.**| **Godina popisa** | 1948. | 1953. | 1961. | 1971. | 1981. | 1991. | 2002. |
| **Broj domaćinstava** | 1085 | 298 | 710 | 55 | 20 | 2 | 1178 |

 | 

**Domaćinstva po broju članova po popisu od 2002.**| **Broj članova** | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 i više | Prosečan broj članova |
| **Broj domaćinstava** | 223 | 720 | 185 | 50 | - |  |  |  |  |  |  |

 |

**Stanovništvo prema delatnosti koju obavlja**

| Pol | Ukupno | Poljoprivreda, lov i šumarstvo | Ribarstvo | Vađenje rude i kamena | Prerađivačka industrija | Proizvodnja i snabdevanje... | Građevinarstvo | Trgovina | Hoteli i restorani | Saobraćaj, skladištenje i veze |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Muški | 501 | 33 | - | 3 | 132 | 6 | 112 | 47 | 13 | 43 |
| Ženski | 244 | 24 | - | - | 53 | 2 | 5 | 46 | 8 | 8 |
| Oba | 745 | 57 | - | 3 | 185 | 8 | 117 | 93 | 21 | 51 |
| Pol | Finansijsko posredovanje | Nekretnine | Državna uprava i odbrana | Obrazovanje | Zdravstveni i socijalni rad | Ostale uslužne aktivnosti | Privatna domaćinstva | Eksteritorijalne organizacije i tela | Nepoznato |
| Muški | 1 | 7 | 24 | 14 | 10 | 21 | - | - | 35 |
| Ženski | 2 | 4 | 10 | 26 | 32 | 8 | 1 | - | 15 |
| Oba | 3 | 11 | 34 | 40 | 42 | 29 | 1 | - | 50 |

Poznate ličnosti
----------------

U Žitkovcu je 1926. godine rođena poznata srpska glumica Branka Mitić.

Vanjske veze
------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Portal Srbija***  |


***Žitkovac*** na Wikimedijinoj ostavi

* Žitkovac na internetu Arhivirano 2007-10-26 na Wayback Machine-u
* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)
* Satelitska mapa (Wikimapia)
* Gugl satelitska mapa (Maplandia)
* Plan naselja na mapi (Mapquest)
* Mapa sa putnom mrežom (MultiMap)

  


| **Naseljena mesta** opštine Aleksinac |
| --- |
| **Aleksinac** •
Aleksinački Bujmir •
Aleksinački Rudnik •
Bankovac •
Beli Breg •
Belja •
Bobovište •
Bovan •
Bradarac •
Vakup •
Veliki Drenovac •
Vitkovac •
Vrelo •
Vrćenovica •
Vukanja •
Vukašinovac •
Glogovica •
Golešnica •
Gornja Peščanica •
Gornje Suhotno •
Gornji Adrovac •
Gornji Krupac •
Gornji LJubeš •
Gredetin •
Grejač •
Dašnica •
Deligrad •
Dobrujevac •
Donja Peščanica •
Donje Suhotno •
Donji Adrovac •
Donji Krupac •
Donji LJubeš •
Draževac •
Žitkovac •
Jakovlje •
Jasenje •
Kamenica •
Katun •
Koprivnica •
Korman •
Kraljevo •
Krušje •
Kulina •
Lipovac •
Loznac •
Loćika •
Lužane •
LJupten •
Mali Drenovac •
Mozgovo •
Moravac •
Moravski Bujmir •
Nozrina •
Porodin •
Prekonozi •
Prćilovica •
Prugovac •
Radevce •
Rsovac •
Rutevac •
Srezovac •
Stanci •
Stublina •
Subotinac •
Tešica •
Trnjane •
Ćićina •
Crna Bara •
Česta •
Čukurovac •
Šurić |