**Mihajlo Pupin** ili punim imenom **Mihajlo Idvorski Pupin** (9. oktobar 1854 — 12. mart 1935) bio je srpski i američki naučnik, pronalazač, profesor na Univerzitetu Kolumbija, nosilac jugoslovenskog odlikovanja *Beli orao Prvog reda* i počasni konzul Srbije u SAD. Bio je i jedan od osnivača i dugogodišnji predsednik Srpskog narodnog saveza u Americi. Takođe je dobio i Pulicerovu nagradu (1924) za autobiografsko delo „Od doseljenika do pronalazača" (engl. ).

Mihajlo Pupin je tokom svog naučnog i eksperimetalnog rada dao značajne zaključke važne za polja višestruke telegrafije, bežične telegrafije i telefonije, potom rentgenologije, a ima i velikih zasluga za razvoj elektrotehnike. Njegovo najvažnije, najslavnije otkriće su bili Pupinovi kalemovi zbog čega se njemu u čast proces korištenja tih kalemova u telefonskim razgovorima na velikim razdaljinama nazvan pupinizacija.

Dobitnik je mnogih naučnih nagrada i medalja, bio je član Francuske akademije nauka, Srpske kraljevske akademije, predsednik New Yorkške akademije nauka, predsjednik američkog saveza za napredak nauke i počasni doktor 18 univerziteta. Po njemu je pored ostalog dobio ime i beogradski institut koji se od 1946. godine zove Mihajlo Pupin.

Biografija
----------

Mihajlo Pupin je rođen 9. oktobra 1854. godine, po gregorijanskom kalendaru, ili 27. septembra 1854. godine po julijanskom kalendaru, u selu Idvor (danas u opštini Kovačica) u Banatskoj vojnoj krajini (tada Austrijsko carstvo). Otac mu se zvao Konstantin, a majka Olimpijada. Po odlasku u Ameriku, promenio je svoje ime u Mihajlo Idvorski Pupin (engl. ), čime je naglasio svoje poreklo. Imao je četvoricu braće i pet sestara.

Pupin se 1888. godine oženio Amerikankom Sarom Katarinom Džekson iz Njujorka sa kojom je imao ćerku Barbaru. U braku su bili samo 8 godina kada je ona umrla nakon teške upale pluća.

Celoga života pamtio je reči svoje majke koje navodi u svom autobiografskom delu:

> *Dete moje, ako želiš da pođeš u svet, o kome si toliko slušao na našim poselima, moraš imati još jedan par očiju — oči za čitanje i pisanje. U svetu ima mnogo čega o čemu ne možeš saznati ako ne umeš da čitaš i pišeš. Znanje, to su zlatne lestvice preko kojih se ide u nebesa; znanje je svetlost koja osvetljava naš put kroz život i vodi nas u život budućnosti pun večne slave.*
> 
> 

Umro je 12. marta 1935. godine u Njujorku i sahranjen je na groblju Vudlon (engl. ) u Bronksu.

### Obrazovanje

Osnovno obrazovanje Mihajlo je sticao najpre u svom rodnom mestu, u Srpskoj veroispovednoj osnovnoj školi, a potom u Nemačkoj osnovnoj školi u Perlezu. Srednju školu upisao je 1871. godine u Pančevu prvo u Građanskoj školi, a potom u Realki. Već tada se isticao kao talentovan i darovit učenik, i bio odličnog uspeha, zbog čega mu je dodeljena stipendija. Stipendiju je dobio i zahvaljujući zalaganju prote Živkovića koji je u njemu prepoznao talenat vredan ulaganja.

Zbog njegove aktivnosti u pokretu Omladine srpske koja je u to vreme imala sukobe sa nemačkom policijom morao je da napusti Pančevo. Godine 1872. odlazi u Prag, gde je, zahvaljujući stipendiji koju je primao iz Pančeva, nastavio šesti razred i prvi semestar sedmog razreda.

Nakon očeve iznenadne smrti, u martu 1874, u svojoj dvadesetoj godini života doneo je odluku da prekine školovanje u Pragu zbog finansijskih teškoća i da ode u Ameriku.

> *Kada sam se iskrcao pre četrdeset i osam godina u Kasl Gardenu, imao sam u džepu svega pet centi. I da sam umesto pet centi doneo pet stotina dolara, moja sudbina u novoj, meni potpuno nepoznatoj zemlji, ne bi bila ništa drukčija. Mladi doseljenik, kao što sam tada bio ja i ne počinje ništa dok ne potroši sav novac koji je poneo sobom. Ja sam doneo pet centi i odmah sam ih potrošio na jedan komad pite od šljiva, što je u stvari bila nazovi pita. U njoj je bilo manje šljiva, a više koštica! A da sam doneo i pet stotina dolara, trebalo bi mi samo malo više vremena da ih utrošim, verovatno na slične stvari, a borba za opstanak koja me je očekivala ostala bi ista. Za mladog doseljenika i nije nesreća da se ovde iskrca bez prebijene pare u džepu; za mladog čoveka uopšte nije nesreća biti bez novaca, ako se odlučio da sam sebi krči put samostalnom životu, pod uslovom da u sebi ima dovoljno snage da savlada sve teškoće sa kojima će se sukobiti.*
> 
> 

#### Studije u Americi i doktorat

Dvorane Hamilton i Hartli kampusa Univerziteta Kolumbija, 1907. godina
U SAD je sledećih pet godina radio kao fizički radnik i paralelno učio engleski, grčki i latinski jezik. Nakon tri godine pohađanja večernjih kurseva, u jesen 1879. godine položio je prijemni ispit i upisao studije na Kolumbija koledžu u Njujorku.

Na studijama je bio oslobođen plaćanja školarine zato što je bio primeran student, a na kraju prve godine dobio je dve novčane nagrade za uspeh iz grčkog jezika i matematike. Tokom školovanja uglavnom se izdržavao držanjem privatnih časova i radeći fizički teške poslove.

Studije je završio 1883. godine sa izuzetnim uspehom iz matematike i fizike, pri čemu je primio diplomu prvog akademskog stepena. Potom se vratio u Evropu, i to najpre u Veliku Britaniju (1883—1885) gde je nastavio školovanje na Univerzitetu Kembridž zahvaljujući dobijenoj stipendiji za studije matematike i fizike.

Nakon školovanja u Kembridžu, Pupin je studije eksperimentalne fizike započeo na Univerzitetu u Berlinu 1885. godine kod čuvenog profesora Hermana fon Helmholca, nakon čega je 1889. godine odbranio doktorsku disertaciju iz oblasti fizičke hemije, na temu: "Osmotski pritisak i njegov odnos prema slobodnoj energiji".

### Akademska karijera i naučno-istraživački rad

Tokom boravka u Berlinu, 1887. godine, održana je čuvena sednica Društva za fiziku na kojoj je prvi put objavljeno istorijsko Hercovo otkriće oscilatora i dipola koji emituje elektromagnetne talase. Sednicom je predsedavao fon Helmholc, tadašnji Pupinov mentor. Pupinov savremenik je takođe bio i čuveni naučnik Kirhof, zaslužan za otkriće dva osnovna elektrotehnička zakona (Prvo i drugo kirhofovo pravilo), a koji je živeo i radio u Berlinu. Još tokom prve godine studija Pupin je pohađao Helmholcova predavanja iz eksperimentalne fizike, zatim predavanja o teoriji elektriciteta i magnetizma kod Kirhofa i izvodio praktične radove u laboratoriji pod Helmholcovim i Kuntovim rukovodstvom, profesorima koji su u to vreme bili izvanredan naučan kadar.

Pupin je započeo svoju karijeru nastavnika na Univerzitetu Kolumbija 1889. godine gde je radio punih četrdeset godina (do 1929). Postao je redovni profesor 1901. godine. Njegov položaj profesora teorijske elektrotehnike usmerio je njegovo interesovanje na proučavanje elektromagnetnih fenomena.

Električna rezonanca, kao predmet izučavanja, privukla je Pupinovu pažnju 1892. Kao rezultat toga, Pupin je pronašao električno strujno kolo sa podešavanjem u rezonancu, koji je našao primenu u radio-vezama. Ovaj patent je kasnije prodao kompaniji Markoni.

Godine 1896, nakon što je Rendgen 1895. objavio svoj pronalazak H-zraka, Pupin je otkrio sekundarne rendgenske radijacije, a ubrzo nakon toga razvio je brzu metodu rendgenskog snimanja koja se sastoji u tome što se između objekta koji se snima i fotografske ploče, umeće fluorescentni ekran, čime je skraćeno vreme ekspozicije sa trajanja od oko jednog časa na svega nekoliko sekundi. Taj metod je našao široku primenu i još uvek se primenjuje.

#### Pupinovi kalemovi

Pupinovi kalemovi
Pupinov najznačajniji pronalazak je u svetu poznat pod imenom „Pupinova teorija" (1896) kojom je rešio problem povećanja dometa prostiranja telefonskih struja. Ovo otkriće omogućilo je otklanjanje štetnog dejstva kapacitivnosti vodova koje je predstavljalo glavnu smetnju prenosa signala na dužim rastojanjima, a manifestovalo se pojavom šuma. Problem je rešen postavljanjem induktivnih kalemova na strogo određenim rastojanjima duž vodova.

> *Da ne bi mestimično opterećeni vod dao rđave rezultate u telefoniji, treba da relativna čestoća kalemova iznosi najmanje desetak kalemova po talasnoj dužini, računatoj za srednju telefonsku učestalost.*
> 
> 

Pupin je, rešavajući problem, krenuo od matematičkog Žozef Luj Lagranz Lagranžeovog rešenja za vibracije zategnute žice. Razradio je novu matematičku teoriju prenosa oscilacija kroz žicu sa raspoređenim masama i na osnovu ovog rešenja došao do potrebnih veličina u analognom električnom modelu voda sa periodično umetnutim induktivnostima. Ti induktivni kalemovi, u njegovu čast, nazvani su Pupinovi kalemovi, a proces uključivanja u liniju **pupinizacija**. Ovaj patent mu je doneo svetsku slavu i bogatstvo (Telefonska kompanija Bel kupila je pravo korišćenja Pupinovih kalemova 1901, kao i Kompanija Simens i Halske u Nemačkoj), a zahvaljujući njegovim pronalascima u analognoj telefoniji funkcioniše međugradski i međunarodni telefonski saobraćaj.

Nacionalni institut za društvene nauke odlikovao je Pupina zlatnom medaljom za ovaj izum.

Rešavajući mnoge probleme koji su se javljali u primeni pupinizacije, Pupin je pronalazio nova rešenja u oblasti primene naizmeničnih struja. Godine 1899. razvio je teoriju veštačkih linija na kojima se zasniva matematička teorija filtera. Pupin je sugerisao i ideju negativne otpornosti i prvi je napravio indukcioni motor sa većom brzinom od sinhrone. Dokazao je da se mogu dobiti neprekidne električne oscilacije ako se negativna otpornost unese u induktivno-kapacitivno kolo. Armstrong, njegov student u laboratoriji, proizveo je negativnu otpornost primenom troelektrodne elektronske cevi-triode. Koristeći ovaj svoj rad, Armstrong je kasnije pronašao visokofrekventni cevni oscilator, na kome se zasniva savremena radiotehnika.

#### Istraživanja tokom Prvog svetskog rata

Kada su SAD ušle u Prvi svetski rat 1917. godine, Pupin je na Univerzitetu Kolumbija organizovao grupu za istraživanje tehnike otkrivanja podmornica. Zajedno sa svojim kolegama, profesorom Vilsom i profesorom Morkroftom, izvršio je brojna ispitivanja u cilju otkrivanja podmornica u Ki Vestu i Novom Londonu. Takođe, vršio je i istraživanja za potrebe uspostavljanja telekomunikacije između aviona. Tokom rata, Pupin je bio član Državnog saveta za istraživanja i Državnog savetodavnog odbora za aeronautiku.
Za ovaj rad dobio je posebnu zahvalnicu američkog Predsednika Hardinga koju je Pupin objavio u svom autobiografskom delu na 386. strani.

#### Spisak patenata

Pupin je objavio oko 70 tehničkih članaka i izveštaja i 34 patenta.

**Patenti objavljeni u Americi**

| **Broj patenta** | **Naziv patenta** | Engleski naziv | **Datum objavljivanja** |
| --- | --- | --- | --- |
| 519.346 | Aparat za telegrafske i telefonske prenose | *Apparatus for telegraphic or telephonic transmission* | 8. maj 1894. |
| 519.347 | Transformator za telegrafske, telefonske ili druge električne sisteme | *Transformer for telegraphic, telephonic or other electrical systems* | 8. maj 1894. |
| 640.515 | Tehnika razvođenja električne energije pomoću naizmeničnih struja | *Art of distributing electrical energy by alternating currents* | 2. januar 1900. |
| 640.516 | Električni prenos pomoću rezonantnih strujnih kola | *Electrical transmission by resonance circuits* | 2. januar 1900. |
| 652.230 | Tehnika smanjenja slabljenja električnih talasa i aparati za to | *Art of reducing attenuation of electrical waves and apparatus therefore* | 19. jun 1900. |
| 652.231 | Metod smanjenja slabljenja električnih talasa i aparati za to | *Method of reducing attenuation of electrical waves and apparatus therefore* | 19. jun 1900. |
| 697.660 | Mašina za namotavanje | *Winding-machine* | 15. april 1902. |
| 707.007 | Višestruka telegrafija | *Multiple telegraphy* | 12. avgust 1902. |
| 707.008 | Višestruka telegrafija | *Multiple telegraphy* | 12. avgust 1902. |
| 713.044 | Proizvođenje asimetričnih struja pomoću simetričnog elektromotornog procesa | *Producing asymmetrical currents from symmetrical alternating electromotive process* | 4. novembar 1902. |
| 768.301 | Bežično prenošenje električnih signala | *Wireless electrical signalling* | 23. avgust 1904. |
| 761.995 | Aparat za smanjenje slabljenja električnih talasa | *Apparatus for reducing attenuation of electric waves* | 7. jun 1904. |
| 1.334.165 | Prenošenje električnih talasa | *Electric wave transmission* | 16. mart 1920. |
| 1.336.378 | Antena sa raspodeljenim pozitivnim otporom | *Antenna with distributed positive resistance* | 6. april 1920. |
| 1.388.877 | Zvučni generator | *Sound generator* | 3. decembar 1921. |
| 1.388.441 | Višestruka antena za prenošenje električnih talasa | *Multiple antenna for electrical wave transmission* | 23. decembar 1921. |
| 1.415.845 | Selektivna impedancija koja se suprotstavlja primljenim električnim oscilacijama | *Selective opposing impedance to received electrical oscillation* | 9. maj 1922. |
| 1.416.061 | Radioprijemni sistem visoke selektivnosti | *Radio receiving system having high selectivity* | 10. maj 1922. |
| 1.456.909 | Talasni provodnik | *Wave conductor* | 29. maj 1922. |
| 1.452.833 | Aparat za selektivno pojačavanje | *Selective amplifying apparatus* | 24. april 1923. |
| 1.446.769 | Aperiodični pilotni provodnik | *Aperiodic pilot conductor* | 23. februar 1923. |
| 1.488.514 | Selektivni aparat za pojačavanje | *Selective amplifying apparatus* | 1. april 1923. |
| 1.494.803 | Električno podešavanje | *Electrical tuning* | 29. maj 1923. |
| 1.503.875 | Radiofonski prijemnik | *Tone producing radio receiver* | 29. april 1923. |

Književna delatnost
-------------------

Pored patenata objavio je više desetina naučnih rasprava i 1923. godine svoju autobiografiju na engleskom jeziku *From Immigrant to Inventor* za koju je 1924. godine dobio Pulicerovu nagradu. Na srpskom jeziku objavljena je prvi put 1929. godine i to pod naslovom *Sa pašnjaka do naučenjaka*. Pored ove knjige objavio je još dve:

* Nova reformacija: od fizičke do duhovne stvarnosti (engl. ) (1927)
* Romansa o mašini (engl. ) (1930)

Ostali radovi koje je samostalno objavio:

* Thermodynamics of reversible cycles in gases and saturated vapors: Full synopsis of a ten weeks undergraduate course of lectures (1902)
* Serbian orthodox church, (South Slav, monuments) (1918)

Doprinos određivanju granica Kraljevine SHS
-------------------------------------------

Godine 1912, Kraljevina Srbija imenovala je Pupina za počasnog konzula u SAD. Ovu dužnost je obavljao sve do 1920. godine. Sa te pozicije on je mnogo doprineo uspostavljanju međudržavnih i širih društvenih odnosa između Kraljevine Srbije, a kasnije Kraljevine Jugoslavije i SAD.

Pupin je po završetku Prvog svetskog rata kao tada već poznati i priznati naučnik ali i politički uticajna figura u Americi uticao na konačne odluke Pariske mirovne konferencije kada se odlučivalo o određivanju granica buduće Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca.

Pupin je boravio dva meseca u Parizu u vreme pregovora o miru (april — maj 1919), na poziv vlade Kraljevine SHS.

> *Moje rodno mesto je Idvor, a ova činjenica kazuje vrlo malo jer se Idvor ne može naći ni na jednoj zemljopisnoj karti. To je malo selo koje se nalazi u blizini glavnog puta u Banatu, koji je tada pripadao Austro-Ugarskoj, a sada je važan deo Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca. Ovu pokrajinu su na Mirovnoj konferenciji u Parizu 1919. godine tražili Rumuni, ali njihov zahtev bio je uzaludan. Oni nisu mogli pobiti činjenicu da je stanovništvo Banata srpsko, naročito u onom kraju u kome se nalazi Idvor. Predsednik Vilson i g. Lansing poznavali su me lično i kada su od jugoslovenskih delegata doznali da sam rodom iz Banata, rumunski razlozi izgubili su mnogo od svoje ubedljivosti.*
> 
> 

Po Londonskom ugovoru iz 1915. godine bilo je predviđeno da Italiji nakon rata pripadne Dalmacija. Nakon tajnog Londonskog ugovora Francuska, Engleska i Rusija zatražile su od Srbije da nakon rata načini teritorijalne ustupke Rumuniji i Bugarskoj. Tako je Rumuniji po tome trebao pripasti Banat, a Bugarskoj deo Makedonije do Skoplja.

U vrlo teškoj situaciji na pregovorima po pitanju granica Jugoslavije Pupin je lično uputio Memorandum 19. marta 1919. predsedniku SAD, Vudrou Vilsonu, koji je na osnovu podataka dobijenih od Pupina o istorijskim i etničkim karakteristikama graničnih područja Dalmacije, Slovenije, Istre, Banata, Međimurja, Baranje i Makedonije svega tri dana kasnije dao izjavu o nepriznavanju Londonskog ugovora potpisanog između saveznika sa Italijom.

Zadužbine Mihajla Pupina
------------------------

Pupin je 1914. oformio „Fond Pijade Aleksić-Pupin" pri SANU, u znak zahvalnosti majci Olimpijadi na podršci koju mu je tokom života pružala. Sredstva fonda su se koristila za pomaganje školovanja u staroj Srbiji i Makedoniji, a stipendije su dodeljivane jednom godišnje na praznik Sveti Sava. U znak zahvalnosti još 1930-ih godina jedna ulica u Ohridu dobila je ime Mihajlo Pupin.

Osnovao je poseban „Fond Mihajla Pupina" od svoje imovine u Kraljevini Jugoslaviji, koji je dodelio „Privredniku" za školovanje omladine i za nagrade za „vanredne uspehe u poljoprivredi", kao i Idvoru za nagrađivanje učenika i pomoć crkvenoj opštini.

Zahvaljujući Pupinovim donacijama, Dom u Idvoru je dobio čitaonicu, stipendiralo se školovanje omladine za poljoprivredu i finansirala se elektrifikacija i izgradnja vodovoda u Idvoru.

Osnovao je zadužbinu pri Narodno–istorijsko-umetničkom muzeju u Beogradu. Fondovi Zadužbine koristili su se za kupovinu srpskih umetničkih dela za muzej i izdavanje publikacija „srpskih starina". U imovinu Zadužbine, Pupin je uložio milion dinara.

U Americi je 1909. osnovao jednu od najstarijih srpskih iseljeničkih organizacija — Savez zajedničkih Srba - Sloga — koja je imala za cilj okupljanje Srba u dijaspori i pružanje uzajamne pomoći, kao i očuvanje i negovanje etničkih vrednosti i kulturnog nasleđa. Ova organizacija se potom udružila sa još tri druge iseljeničke organizacije u Srpski narodni savez (engl. ), a Pupin je bio jedan od njenih osnivača i dugogodišnji predsednik (1909—1926).

Organizovao je i Kolo srpskih sestara, koje su sakupljale pomoć za Srpski crveni krst, a pomagao je i okupljanje dobrovoljaca 1914. godine za ratne operacije u domovini preko srpske patriotske organizacije **Srpska narodna odbrana** (engl. ) koju je predvodio i koju je takođe on osnovao. Kasnije je ovu organizaciju tokom Drugog svetskog rata ponovo aktivirao Jovan Dučić sa istim zadatkom. Ličnim sredstvima garantovao je isporuke hrane Srbiji, a bio je i na čelu Komiteta za pomoć žrtvama rata.

Pupin je takođe bio aktivan u osnivanju Srpskog društva za pomoć deci koje je nabavljalo lekove i odeću i nalazilo domove za ratnu siročad.

Počasti
-------

Pupinova zgrada na Columbia University.
Mihajlo Pupin je bio:

* Predsednik Instituta radio inženjera 1917, SAD
* Predsednik Američkog instituta inženjera elektrotehnike 1925-1926.
* Predsednik Američkog društva za unapređenje nauke
* Predsednik Njujorške akademije nauka
* Član Francuske akademije nauka
* Član Srpske akademije nauka

Titule:

* Doktor nauka, Kolumbija Univerzitet (1904)
* Počasni doktor nauka, Džons Hopkins Univerzitet (1915)
* Doktor nauka Prinston Univerzitet (1924)
* Počasni doktor nauka, Njujork Univerzitet (1924)
* Počasni doktor nauka, Mulenberg Koledž (1924)
* Doktor inženjerstva, Škola primenjenih nauka (1925)
* Doktor nauka, Džordž Vašington Univerzitet (1925)
* Doktor nauka Union Koledž (1925)
* Počasni doktor nauka, Marijeta Koledž (1926)
* Počasni doktor nauka, Univerzitet Kalifornija (1926)
* Doktor nauka, Rudžers Univerzitet (1926)
* Počasni doktor nauka, Delaver Univerzitet (1926)
* Počasni doktor nauka, Kenjon Koledž (1926)
* Doktor nauka, Braun Univerzitet (1927)
* Doktor nauka, Ročester Univerzitet (1927)
* Počasni doktor nauka, Midlburi Koledž (1928)
* Doktor nauka, Univerzitet u Beogradu (1929)
* Doktor nauka, Univerzitet u Pragu (1929)

Medalje
-------

* Medalja Eliot Kreson instituta Frenklin 1902.
* Herbertova nagrada Francuske akademije 1916.
* Edisonova medalja američkog instituta inženjera elektrotehnike 1919.
* Počasna medalja američkog Radio instituta 1924.
* Počasna medalja instituta društvenih nauka 1924.
* Nagrada Džordža Vošingtona zapadnog udruženja inženjera 1928.
* Beli orao Prvog Reda, Kraljevina Jugoslavija 1929.
* Beli lav Prvog Reda, najviše odlikovanje za strance Čehoslovačke Republike 1929.
* Medalja Džona Frica četiri američka nacionalna udruženja inženjera elektrotehnike 1931.

U Beogradu je 1946. godine osnovan Institut Mihajlo Pupin.

Jedan manji krater na Mesecu, u Pupinovu čast, nazvan je njegovim imenom.

Fizičke laboratorije Univerziteta Kolumbija još uvek nose njegovo ime. Godine 1927. na Univerzitetu Kolumbija, Njujork sagrađena je zgrada Odseka za fiziku pod imenom Pupinova laboratorija. U ovoj zgradi, još za života Pupina, 1931. godine Harold C. Ureu je otkrio teški vodonik, što je bilo prvo veliko otkriće u Pupinovoj laboratoriji. Tu je otpočela i izgradnja prve nuklearne baterije. Ureu je dobio Nobelovu nagradu 1934. godine. Od velikih imena nauke Pupinovi studenti su bili Miliken, Langmur, Armstrong i Tornbridž. Prva dvojica su dobitnici Nobelove nagrade.

Snimljen je i film o Mihajlu Pupinu prema njegovom autobiografskom delu u saradnji sa Kolumbija Univerzitetom.

Posebno priznanje
-----------------

Institut elektronskih i elektrotehničkih inženjera svrstao ga je među pet najboljih profesora elektrotehnike svih vremena. Njegovi studenti su kasnije bili čuveni naučnici, izumitelji, a neki od njih dobitnici Nobelove nagrade.  

U Americi je 1958. godine ustanovljeno odličje Medalja Mihajla Pupina, od strane Asocijacije polaznika Kolumbija inženjerske škole (Columbia Engineering School Alumni Association) koja se dodeljuje za "Izuzetne zasluge naciji u oblasti inženjerstva, nauke ili tehnologije" ("Distinguished Service to the Nation in Engineering, Science or Technology"). Na listi nosilaca ovog priznanja nalazi se i Edgar Huver (1961) nekadašnji direktor američkog Federalnog istražnog biroa (FBI).

Literatura
----------

* S. Bokšan, Mihajlo Pupin i njegovo delo, Naučna izdanja Matice srpske, Novi Sad, 1951.
* S. Gvozdenović, Čikago, Amerika i Vidovdan, Savez Srba u Rumuniji-Srpska Narodna Odbrana, Temišvar-Čikago, 2003.
* J. Nikolić, Feljton Večernjih novosti, galerija srpskih dobrotvora, 2004.
* P. Radosavljević, Idvorski za sva vremena, NIN, Br. 2828, 2005.
* R. Smiljanić, Mihajlo Pupin-Srbin za ceo svet, Edicija – Srbi za ceo svet, Nova Evropa, Beograd, 2005.
* Savo B. Jović, Hristov svetosavac Mihajlo Pupin, Izdavačka ustanova Sv. arh. sinoda, Beograd, 2004.
* Dusan Hristovic, Pupinovi doprinosi svetskoj nauci i razvoju zavicaja, SGD, Globus, br.33, Beograd, 2008.
* Dragoljub Martinovic, Mihajlo Pupin, rezonanca uma i srca, Izd. Pravoslavna rec, Novi Sad, 2009.

Izvori
------

1. ↑  Premda se kao godina Pupinovog rođenja ponekad navodi 1854 (i državna zajednica Srbije i Crne Gore zapravo je 2004. godine izdala komemorativnu poštansku marku u čast 150. godišnjice njegovog rođenja), ispitivači za pouzdanu godinu njegova rođenja uzimaju 1858. Vidi npr.:

	* Daniel Martin Dumych, "Pupin, Michael Idvorsky (4 Oct. 1858-12 Mar. 1935)," *American National Biography Online*, Oxford University Press, 2005. Accessed March 11, 2008.
	* Bergen Davis, "Biographical Memoir of Michael Idvorksy Pupin", *National Academy of Sciences of the United States Biographical Memoirs*, tenth memoir of volume XIX (1938), pp. 307-323. Accessed March 11, 2008.
	* Prema Pupinovom nekrologu u *New York Timesu*, (14. mart 1935, str. 21), umro je "u svojoj 77. godini." Pristupljeno 11. marta 2008.
2. ↑  Internet stranica koju je postavio Tesla Memorial Society, premda je objavljena u čast "150. godišnjice" njegovog rođenja 2004. godine, sadrži i fotogragiju Pupinovog nadgrobnog spomenika koji kao datume rođenja i smrti daje 4. oktobar 1858. i 12. mart 1935. Pristupljeno 9. oktobra 2011.
3. ↑  Pulicer
4. ↑  Fotografija diplome Pulicerove nagrade koja je dodeljena Mihajlu Pupinu
5. 1 2 3  Pupin M.: Sa pašnjaka do naučenjaka
6. ↑  Pupinov grob ()
7. ↑  www.znanje.org
8. ↑  Miljanić P. Teorija prostiranja periodičnih električnih struja, Beograd 1932, str.
211.
9. ↑  Mihajlo Pupin
10. ↑  „www.acmi.net.au". Arhivirano iz originala na datum 2004-03-03. Pristupljeno 2010-10-10.
11. ↑  Biografija Mihajla Idvorskog Pupina
12. ↑  Biografija Mihajla Pupina na sajtu Univerziteta Kolumbija
13. ↑  „Spisak patenata objavljenih u Americi". Arhivirano iz originala na datum 2004-03-03. Pristupljeno 2010-10-10.
14. ↑  United States Patent and Trademark Office. Ovde se mogu naći svi Pupinovi patenti po broju. Potrebno je imati IE i Kvik tajm
15. ↑  „Serbiancathedral.org". Arhivirano iz originala na datum 2009-07-06. Pristupljeno 2010-10-10.
16. ↑  Serbian Americans
17. 1 2  Michael Idvorsky Pupin (1854 - 1935), Mikrotalasna revija[*mrtav link*]
18. ↑  Fotografija Pupinove diplome medalje Džon Fric
19. ↑  „www.iec.ch - International Electrotechnical Commission". Arhivirano iz originala na datum 2007-09-21. Pristupljeno 2010-10-10.
20. ↑  Fotografija ulaza u zgradu fizičkih laboratorija Univerziteta Kolumbija
21. ↑  Incredible-people.com
22. ↑  Spisak 1. dobitnika Pupinove medalje
23. ↑  Spisak 2. dobitnika Pupinove medalje
24. ↑  Spisak 3. dobitnika Pupinove medalje

Eksterni linkovi
----------------

* Biografija Mihajla Pupina[*mrtav link*]  (PDF)
* Autobiografija „Sa pašnjaka do naučenjaka" (na srpskom) Arhivirano 2008-12-09 na Wayback Machine-u
* Snježana Kršić: „Život i doprinos Mihajla I. Pupina fizici i hemiji", PMF u Novom Sadu, diplomski rad, 49 strana Arhivirano 2007-07-04 na Wayback Machine-u  (PDF)
* Potomci slavnih graničara - O saradnji Pupina i Tesle („Glas javnosti", 7. novembar 2000.)
* Veliko naučno poštenje - Doprinos Pupina i Tesle naučnoj pobedi naizmenične struje („Glas javnosti", 8. novembar 2000.)
* www.znanje.org - Mihajlo Pupin
* Proslava 150 godina od rođenja Mihajla Pupina
* Naučnici i rodoljubi - Glas javnosti
* Nekoliko članaka o Mihajlu Pupinu
* Elektrotehnički institut "Mihajlo Pupin" Beograd - internet prezentacija
* www.mislilac.com - Misli Mihajla Pupina Arhivirano 2014-11-04 na Wayback Machine-u
* Virtuelni muzej Mihajlo Idvorski Pupin

| * p
* r
* u
Pulitzerova nagrada za biografiju ili autobiografiju |
| --- |
| 1917–1925 | 
* Laura E. Richards i Maud Howe Elliott, uz pomoć Florence Howe Hall (1917)
* William Cabell Bruce (1918)
* Henry Adams (1919)
* Albert J. Beveridge (1920)
* Edward Bok (1921)
* Hamlin Garland (1922)
* Burton J. Hendrick (1923)
* Michael I. Pupin (1924)
* M. A. Dewolfe Howe (1925)

 |
| 1926–1950 | 
* Harvey Cushing (1926)
* Emory Holloway (1927)
* Charles Edward Russell (1928)
* Burton J. Hendrick (1929)
* Marquis James (1930)
* Henry James (1931)
* Henry F. Pringle (1932)
* Allan Nevins (1933)
* Tyler Dennett (1934)
* Douglas S. Freeman (1935)
* Ralph Barton Perry (1936)
* Allan Nevins (1937)
* Odell Shepard/Marquis James (1938)
* Carl Van Doren (1939)
* Ray Stannard Baker (1940)
* Ola Elizabeth Winslow (1941)
* Forrest Wilson (1942)
* Samuel Eliot Morison (1943)
* Carleton Mabee (1944)
* Russel Blaine Nye (1945)
* Linnie Marsh Wolfe (1946)
* William Allen White (1947)
* Margaret Clapp (1948)
* Robert E. Sherwood (1949)
* Samuel Flagg Bemis (1950)

 |
| 1951–1975 | 
* Margaret Louise Coit (1951)
* Merlo J. Pusey (1952)
* David J. Mays (1953)
* Charles A. Lindbergh (1954)
* William S. White (1955)
* Talbot Faulkner Hamlin (1956)
* John F. Kennedy (1957)
* Douglas S. Freeman, John Alexander Carroll i Mary Wells Ashworth (1958)
* Arthur Walworth (1959)
* Samuel Eliot Morison (1960)
* David Donald (1961)
* Leon Edel (1963)
* Walter Jackson Bate (1964)
* Ernest Samuels (1965)
* Arthur M. Schlesinger Jr. (1966)
* Justin Kaplan (1967)
* George Frost Kennan (1968)
* Benjamin Lawrence Reid (1969)
* Thomas Harry Williams (1970)
* Lawrence Thompson (1971)
* Joseph P. Lash (1972)
* W. A. Swanberg (1973)
* Louis Sheaffer (1974)
* Robert Caro (1975)

 |
| 1976–2000 | 
* R. W. B. Lewis (1976)
* John E. Mack (1977)
* Walter Jackson Bate (1978)
* Leonard Baker (1979)
* Edmund Morris (1980)
* Robert K. Massie (1981)
* William S. McFeely (1982)
* Russell Baker (1983)
* Louis R. Harlan (1984)
* Kenneth Silverman (1985)
* Elizabeth Frank (1986)
* David J. Garrow (1987)
* David Herbert Donald (1988)
* Richard Ellmann (1989)
* Sebastian de Grazia (1990)
* Steven Naifeh i Gregory White Smith (1991)
* Lewis B. Puller (1992)
* David McCullough (1993)
* David Levering Lewis (1994)
* Joan D. Hedrick (1995)
* Jack Miles (1996)
* Frank McCourt (1997)
* Katharine Graham (1998)
* A. Scott Berg (1999)
* Stacy Schiff (2000)

 |
| 2001–2025 | 
* David Levering Lewis (2001)
* David McCullough (2002)
* Robert Caro (2003)
* William Taubman (2004)
* Mark Stevens i Annalyn Swan (2005)
* Kai Bird and Martin J. Sherwin (2006)
* Debby Applegate (2007)
* John Matteson (2008)
* Jon Meacham (2009)
* T. J. Stiles (2010)
* Ron Chernow (2011)
* John Lewis Gaddis (2012)
* Tom Reiss (2013)
* Megan Marshall (2014)
* David I. Kertzer (2015)
* William Finnegan (2016)
* Hisham Matar (2017)

 |

***Mihajlo Pupin*** na Wikimedijinoj ostavi