recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
U kompjuterskoj nauci, **igrajuće veze**, poznatije kao **DLX** je tehnika koja je preporučena od strane Donalda Knuta kao efikasan metod implementacije Knutovog Algoritma Iks. Algoritam Iks je rekurzivan, nedeterministički, dubinski, bek-treking algoritam koji pronalazi sva rešenja za problem tačnog omotača. Neki od poznatijih problema te vrste su problem teselacije, problem n dama i sudoku.

Tehnika je dobila ime *igrajuće veze* zbog načina na koji taj algoritam funkcioniše, zbog toga što veze "igraju" sa susednim vezama u veoma dobro koreografisanom plesu. Ime su osmislili japanski informatičari Hiroši Hitotumatu i Kohei Nošita 1979. godine, ali je Knut popularizovao ovaj naziv.

Algoritam igrajućih veza rešava problem polikuba

Implementacija
--------------

Ideja DLX se zasniva na tome da u duplo povezanoj kružnoj listi

x.levo.desno ← x.desno;

x.desno.levo ← x.levo;

izbacuje čvor x iz liste, a

x.levo.desno ← x;

x.desno.levo ← x;

vraća x u listu.

Ovo važi čak iako je broj čvorova u listi jednak 1.

U naivnoj implementaciji algoritma iks, previše vremena se troši na traženju jedinica u matrici, jer kada izaberemo jednu kolonu, jedinice se traže u celoj matrici, kada se bira red, jedinice se traže u celoj koloni, a pošto izaberemo red, u tom redu i u više kolona tražimo jedinice. 

Da bi se složenost ove pretrage smanjio od O(n) na O(1), Knut je implementirao retku matricu, to jest matricu u kojoj su samo 1 i 0.
Svaka jedinica u toj matrici sadrži pokazivač na jedinice levo i desno od sebe, i iznad i ispod sebe i na zaglavlje kolone. Tako se matrica sastoji od kružno povezanih lista koje čine redove i kolone.

### Kolone

Svaka kolona u DLX ima svoje zaglavlje koja zajedno čine prvi red matrice. Svako zaglavlje kolone može da čuva broj elemenata u svojoj koloni tako da nalaženje kolone sa najmanje elemenata bude složenosti O(n) umesto O(n\*m) gde je n broj kolona, a m broj redova matrice.

U Algoritmu Iks, redovi i kolone se stalno uklanjaju i ponovo upisuju u matricu. Ako se izabere kolona koja nema redove u sebi, problem je nerešiv i moramo bek-trekovati. U eliminisanom redu, svaka kolona koja je imala 1 u tom redu se briše zajedno sa svim redovima koji imaju 1 u tim kolonama.

Spoljašnje veze
---------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Portal Informatika***  |

* A distributed Dancing Links Arhivirano 2010-12-06 na Wayback Machine-u implementation as a Hadoop MapReduce example
* C# implementation of an Exact Cover solver Arhivirano 2012-03-23 na Wayback Machine-u - uses Algorithm X and the Dancing Links trick.
**Blefarospazam** je vrsta fokalne distonije koja se odlikuje naglim i nekontrolisanim stiskanjem očnih kapaka, tako da pacijent ima problema sa spontanim otvaranjem očiju. Javlja se uglavnom u starijem životnom dobu i to najčešće obostrano, mada ponekad može biti zahvaćena samo jedna strana. Tačna priroda bolesti nije do kraja poznata, a napad može izazvati jako ili trepćuće svetlo, vetar, prašina i drugi iritirajući faktori.

Jačina i učestalost napada su različiti. U početku su smetnje blage i javljaju se retko u vidu nelagode, iritacije i treptanja. Vremenom one postaju izraženije, a pored stiskanja kapaka može da se javi i nekontrolisano stiskanje dela lica ili čela (intermitentni blefarospazam).

Refleksni blefarospazam
-----------------------

Refleksni blefarospazam predstavlja tonični grč kružnog mišića oka (grč kapka) i nastaje nadraživanjem trigeminalnog nerva tokom različitih očnih oboljenja. Kod ovakvog tipa blefarospazma kapci su trajno grčevito zatvoreni. Blefarospazam udružen sa suzenjem oka (epifora) i nepodnošenjem svetlosti (fotofobija) predstavlja trijas iritativnih simptoma koji se javljaju kod zapaljenskih promena na vežnjači (konjunktivitis) i oboljenja prednjeg segmenta oka (keratitis i sl).

Terapija je usmerena na tretman bolesti koja je izazvala blefarospazam.

Simptomatski blefarospazam
--------------------------

Simptomatski blefarospazam nastaje usled nadražaja centralnih ili perifernih delova facijalnog nerva i refleksnim putem usled nadražaja oftalmičkog i optičkog nerva. Pored grčevito zatvorenih kapaka, grčem mogu biti zahavaćeni drugi mišići lica inervisani facijalnim nervom. Obično se radi o kombinaciji toničkih i kloničnih grčenja. Simptomatski blefarospazam nastaje obično usled procesa unutar lobanje (postencefalitički parkinsonizam, apscesi, tumori i dr).

Pomoć se sastoji u lečenju osnovnog oboljenja. Privremena poboljšanja mogu se postići injekcijama 50% alkohola u kružni mišić oka. Osim toga koristi se i Botulinum toksin tip A, koji utiče na prenos hemijskih impulsa u mišićima i tako ciljano i selektivno smanjuje njihovu aktivnost.
Jari
**Jari** je japansko koplje sa tri oštrice. Dužina jarija varira od jednog pa do čak šest metara, duže jarije su nosili pešadinci, dok su kraće uglavnom nosili samuraji. Jari se odlikovao po pravoj oštrici koja je mogla biti dugčka od svega nekoliko sentimetara pa sve do jednog metra. Oštrica je pravljena od visoko kvalitetnog čelika, od istog onog od koga su se pravili nadaleko čuveni japanski mačevi, što je jarijeve oštrice činilo jako izdržljivim.

Kroz istoriju proizvedeno je dosta vrsta ovog oružja, obično je centralna oštrica bila dosta duža u odnosu na bočne. Jari je proistekao od kineskog koplja i u Japanu je ušao u upotrebu u 13. veku. Invazija Mongola na Japan 1274. i 1281. promenila je japanski način ratovanja kao i japansko naoružanje, Mongoli su koristili Kineze i Koreance naoružane dugim kopljima u velikim i ravnim formacijama oni su bili smrt za tadašnju japansku konjicu.

* Kikuchi yariKikuchi yari
* Sasaho yari.Sasaho yari.
* Sansaku yari.Sansaku yari.
* Ryo shinogi fukuro yari.Ryo shinogi fukuro yari.

Vidi još
--------

* Spisak oružja u srednjem veku

***Yari*** na Wikimedijinoj ostavi
Reč **veto** (*veto*) dolazi od latinskog, i u doslovnom prevodu znači *zabranjujem*. Koristi se da se odredi da određena strana jednostrano zaustavlja određenu odluku. Veto znači daje neograničenu vlast da se načine izmene, ali ne daje vlast da se izmene usvoje.

Veto vuče poreklo od rimskih magistrata koji su imali pravo da jednostrano odbiju zakon (lat. *lex*) koji bi im prosledio Rimski senat. To njihovo pravo se zvalo *pravo intercesije*.

Vrste
-----

Postoji apsolutno i suspenzivno (odlažuće) veto. Apsolutno veto je postojalo u monarhijama i kod njega monarh je mogao konačno vetirati neku odluku koju izglasa parlament. Suspenzivno veto postoji u većini republika i njega poseduje predsednik republike. Koristi ga tako što može da odbije da premapotpiše akt koji parlament izglasa (svaki zakon usvojen u parlamentu mora biti potpisan od strane predsednika). Time on odlaže stupanje izglasanog akta na pravnu snagu, ali kada se taj akt ponovo potvrdi u skupštini i izglasa kvalifikovanom većinom on odmah stupa na pravnu snagu i bez premapotpisa predsednika.

Ujedinjene nacije
-----------------

U Savetu bezbednosti Ujedinjenih nacija pet zemalja stalnih članica (SAD, Rusija, Kina, Francuska, Velika Britanija) imaju pravo veta. Ako bilo koja od ovih zemalja stavi veto na neki predlog, on se odbacuje, čak iako sve ostale zemlje-članice glasaju za dati predlog.

Vidi još
--------

* Veto u Savetu bezbednosti Ujedinjenih nacija
**Saunders** (engleski: *Saunders Island*, španjolski: *Isla Trinidad*) je četvrti otok po veličini Falklandskom arhipelagu, jedan od niza otoka pored sjeverne obale Zapadnog Falklanda.

Geografske karakteristike
-------------------------

Pingvini na otoku Saunders
Satelitska snimka otoka
*Saunders* je brdoviti vrlo razvedeni otok, neobičnog oblika - poput obrnutog vrlo izduljenog slova C, površine 131.6 km². Zapravo je to otok sastavljen od 3 poluotoka, koja su spojena međusobno uskim prevlakama. Ukupna dužina obale je 106.8 km, otok je dug 21 km (u smjeru zapad - istok) i gotovo isto toliko širok, najviša točka na otoku je Mount Richards sa 457 m, nešto zapadnije je drugi najviši vrh je Mount Harston (433 m). Na otoku postoji jezero Big Pond udaljeno 1 km od jedinog otočkog naselja - Saunders Island Settlement, na istočnoj obali koje ima poletno - sletnu stazu, za manje avione, i pansione za smještaj turista. Jednom mjesečno do otoka doplovi trajekt *Concordia Bay* iz luke New Haven, on usput svraća i na otoke; Pebble, Golding, Keppel, Carcass, West Point, New, Weddell i Beaver

Otok *Saunders* stanište je preko 50 vrsta ptica koje se gnijezde na njegovim strmim liticama. Po pješčanim plažama žive brojne kolonije Pingvina.

Historija
---------

Gnijezda albatrosa na stijenama Saundersa
Britanski pomorski kapetan John McBride osnovao je u januaru 1766. mali garnizon pod nazivom Fort George i naselje Jason Town (po imenu svog broda), kasnije je to naselje postalo Port Egmont, prvo britansko naselje na Falklandima. U decembru iste godine otkrio je da su Francuzi već osnovali svoje naselje Port Louis na Istočnom Falklandu.

Španjolska je kupila francusku koloniju Port Louis - 1766. i nakon tog preuzela kontrolu nad arhipelagom 1767. preko svog guvernera u Buenos Airesu.

Britanski guverner Samuel Clayton povukao je 1767. pomorski garnizon iz Port Egmonta, ali je ostavio ploču sa natpisom da arhipelag podpada pod britanski suverenitet.

Od kraja 19. vijeka otok se koristi kao veliki pašnjak za ovce koje se puštaju da slobodno pasu, po njegovim vrletima.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Saunders Island*" (engleski). Falklands Conservation. Arhivirano iz originala na datum 2011-07-10. Pristupljeno 5. 04. 2012.
2. ↑  „*Ferry and Boat in Falkland Islands*" (engleski). Horario de ferry. Pristupljeno 13. 04. 2012.
3. 1 2 3  „*A Chronology of events in the history of the Falkland Islands*" (engleski). Falkland Info. Pristupljeno 3. 04. 2012.

Vanjske veze
------------

* Fotografije sa otoka Saunders
* Saunders Island - Settlement Houses (the Outer Islands) na portalu Falkland Islands Tourist Board Stanley
* Saunders Island na portalu Falkland Islands Tourist Board Stanley
|  |
| --- |
|  *Ovo je glavno značenje pojma **Veternica (pećina)**. Za naselje u Općini Novi Golubovec i rijeku u Srbiji, v. Veternica (Novi Golubovec) i Veternica (reka).* |

**Veternica** je špilja koja se nalazi u parku prirode Medvednica, na samom rubu grada Zagreba, a godine 1979. zaštićena je zakonom kao geomorfološki spomenik prirode.

Opis
----

Ulaz u špilju nalazi se na nadmorskoj visini od 320 m. Ukupna duljina do sada istraženih kanala iznosi 7.128 m, dužina glavnog kanala iznosi 2.622 m, a prvih 380 m uređeno je za posjetitelje. Dobila je ime po struji vjetra koja se javlja na ulazu uslijed razlika u temperaturi zraka tijekom godine (stalna temperatura špilje je oko 10° C).

Veternica je po svojoj duljini četvrta špilja u Hrvatskoj, te je značajno arheološko i paleontološko nalazište kao i poučni primjer krških pojava. U uređenom dijelu špilje nalaze se rijetko viđeni geomorfološki fenomeni uređenih špilja poput erozijskih oblika zvanih "vrtložni lonci" koji govore o nekadašnjem toku vode i preostale pješčane dine od posljednjeg podzemnog toka koji je nekada izvirao iz Veternice. U špilji je pronađena donja čeljust izumrlog špiljskog medvjeda (*Ursus speleus*), fosili školjkaša iz roda *Pecten* i ježinaca *Clypeaster* na stropu. U cijeloj špilji hibernira ili provodi zimski san četrnaest vrsta šišmiša.

Izvori
------

1. ↑  „Spomenici prirode u Hrvatskoj - Veternica". *Svjetska baza podataka zaštićenih područja - WDPA - www.protectedplanet.net*. Pristupljeno 10.10. 2021.
2. 1 2  „Špilja Veternica". Arhivirano iz originala na datum 2010-05-06. Pristupljeno 1. kolovoza 2010.
3. ↑  Špilja Veternica - www.pp-medvednica.hr

Vanjske veze
------------

* Špilja Veternica
| Visoravan Pandivere |
| --- |
| Dio |
| Pogled na visoravanPogled na visoravanPogled na visoravan |
| Dužina masiva: | km |
| Širina masiva: | km |
| Površina masiva: | 2,415 km² |
| Najviši vrh: | Emumägi (166 m) |
| Zaštićene oblasti: |  |
| Država: |  Estonija |

**Pandivere** (estonski: *Pandivere kõrgustik*) je niska visoravan na sjeveru Estonije u okruzima Lääne-Viru i Järva.

Geografske karakteristike
-------------------------

Visoravan se proteže od sjevera između gradova Rakvere i Paide, a zatim se blago spušta prema jugu do Jezera Võrtsjärv. 

Pozicija visoravni na karti Estonije
Prostire se na površini od 2,415 km², geološki je građena od vapnenca, na vrlo tankoj morenskoj podlozi (1-5 metara) koja omogućuje otjecanje kiše u podzemlje, pa se na površini od 1,375 km² zbog infiltracije stvorilo najveće krško područje u Estoniji bez stalnih vodotoka.

Zbog tog u Pandiveru ima puno ponornica, koje izviru na njegovim rubovima, i fformiraju 1/7 svih estonskih rijeka.

Iako je niska ta visoravan je zapravo visoki dio Estonije, brdo Emumägi je sa svojih 166 metara, jedan od najviših vrhova, pored njega tu su i Kellavere ([[156m) i Ebavere ([[146 m).

Pandivere je poljoprivredni kraj, 41% površine je kultivirano.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „Pandivere kõrgustik" (estonski). Eesti Entsüklopeedia. Pristupljeno 2.12.2021.

Vanjske veze
------------

* *Pandivere kõrgustik* ()
Histološki prikaz adenokarcinoma gušterače
**Rak gušterače (pankreasa)** je naziv za maligni tumor gušterače. Nije tako čest kao ostali tipovi raka i procenat izlečenja od te vrste karcinoma je najmanji. Kasno uzrokuje smetnje i kad se otkrije, najčešće je već u uznapredovalom stadijumu i nije ga moguće operacijom odstraniti. Više od 95% pacijenata umire u roku od dve godine nakon dijagnoze. U 95% slučajeva radi se o adenokarcinomu, a ostalih 5% uključuju tumore različite prirode. Najčešći faktori rizika su: starija životna dob, pušenje, ishrana preterano bogata mastima, a siromašna voćem i povrćem, debljina, smanjena fizička aktivnost, te ranije bolesti kao pankreatitis, dijabetes i ciroza jetre. Najčešće oboljevaju ljudi u čijoj je bliskoj porodici već bilo obolelih od raka gušterače, raka ili polipoze debeloga creva, porodičnog raka dojke, naslednog pankreatitisa, melanoma i raka jajnika. Češći je kod muškaraca.

Simptomi
--------

Simptomi bolesti se ne pojavljuju ili su zanemarivi do uznapredovalog stadijuma bolesti. Kad se pojave, direktno zavise od lokalizacije i veličine tumora. Najčešće se javlja bol u gornjem delu trbuha ili u leđima, često sa širenjem pod lopatice, pojačava se nakon jela ili kod ležanja. Opšta slabost, gubitak apetita i znatan gubitak težine karakteristični su za rak gušterače. Mogu biti prisutni mučnina i povraćanje, čak i duže vreme nakon uzimanja obroka, žutilo kože, očiju i tamna mokraća.

Jedan oblik tumora može uzrokovati smetnje u količini izlučivanja insulina ili drugih hormona, što izaziva niz smetnji u digestiji hrane, posebno masnoća, kao i probleme u razgradnji šećera, pa čak i nastanak dijabetesa. Često je ozbiljna depresija prvi simptom bolesti.

Dijagnoza
---------

Najprecizniji dijagnostički kriterijum za uspostavljanja dijagnoze i procenu proširenosti karcinoma jesu CT (kompjuterizovana tomografija) i MR (magnetna rezonanca) sa MRCP-om, a pokazaće prisutne abnormalnosti u 75% slučajeva. Ako se radi o karcinomu koji nije moguće operisati i koji je već metastazirao, provodi se perkutana aspiracija iglom za histološku analizu. Ukoliko se CT-om ne pronađe tumor ili ga je moguće operisati, koristi se endoskopski ultrazvuk kako bi se otkrili mali tumori i odredio stepen proširenosti. Uobičajeni laboratorijski nalazi često su normalni. U 25 do 50% slučajeva javlja se hiperglikemija.

Terapija
--------

Parcijalna pankreatektomija (delimično odstranjenje gušterače) ili pankreatikoduodenektomija (odstranjenje gušterače i duodenuma) tzv. Whipple-ova procedura, jedino je što potencijalno može dovesti do izlečenja, međutim tumor je moguće odstraniti u svega 15% bolesnika, a izlečiv samo u 3%. Pri tome je petogodišnje preživljenje 15-20%.

Prevencija
----------

* Istraživanja pokazuju da je pušenje uzrok 20-30% slučajeva raka gušterače (pankreasa).
* Preporučuje se povećano uzimanje voća, povrća i žitarica uz smanjeno konzumiranje crvenog mesa.
* Pretpostavlja se da uzimanje vitamina D smanjuje rizik od pojave raka pankreasa, kao i uzimanje vitamina B grupe, B12 i B6.
Državni i vjerski praznici u Kraljevini Jugoslaviji određeni su zakonom i drugim pravnim aktima.

Državni praznici
----------------

Državni praznici su:

* Dan rođenja Njegova Veličanstva Kralja1
* 1. XII. – Dan ujedinjenja Srba, Hrvata i Slovenaca

**Napomene:**  

1 Državni praznik varijabilna datuma. Za vladavine Petra I. obilježavan 11. VII. (1919–21), za Aleksandra I. obilježavan 16. XII. (1921–33), a za Petra II. obilježavan 6. IX. (1935–44).

U dane državnih praznika rad je propisan samo za određene radnje i službe. Na Dan sveslavenske braće Ćirila i Metoda (11. V. po jul. kal.) i Vidovdan (15. VI. po jul. kal.) rad je zabranjen u vrijeme bogoslužja, no ne duže od dva sata.

Vjerski praznici
----------------

Za pravoslavne (po julijanskom kalendaru)
* 6. I. – Bogojavljanje
* 14. I. – Dan svetoga Save
* Veliki petak1
* Spasovdan2
* 25. XII. – Božić

**Napomene:**  

1 Pomični praznik, petak uoči Uskrsa; po julijanskom kalendaru, najranije može pasti 20. III. a najkasnije 23. IV.  

2 Pomični praznik, 40. dan nakon Uskrsa; po julijanskom kalendaru, najranije može pasti 30. IV. a najkasnije 3. VI.

Za katolike
* 1. I. – Nova godina
* Tijelovo1
* 25. XII. – Božić

**Napomene:**  

1 Pomični praznik, četvrtak nakon svetkovine Presvetoga Trojstva; najranije može pasti 21. V. a najkasnije 24. VI.

Za muslimane
* 1. šavala – Ramazanski bajram
* 10–12. zulhidže – Kurbanski bajram

**Napomene:**  

Zabrana rada odnosila se na prvi i drugi dan Ramazanskog i Kurban-bajrama.

Zakonom o praznicima od 5. X. 1929. proširen je zakonski obuhvat vjerskih praznika na Badnji dan (24. XII.), drugi dan po Božiću (26. XII.) i Uskrsu, Đurđevdan (23. IV.), svetkovinu svetih Ćirila i Metodija (24. V.), drugi dan po Duhovima, Uspenje Presvete Bogorodice (15. VIII.), svetkovinu svetoga Nikole (6. XII.) te krsnu slavu (za pravoslavne; datumi prema jul. kal.), drugi dan po Božiću (26. XII.), svetkovinu svetoga Josipa (19. III.), Spasovo, drugi dan po Uskrsu, svetkovinu svetih Petra i Pavla (29. VI.), svetih Ćirila i Metoda (5. VII.), Veliku Gospu (15. VIII.), Sve svete (1. XI.) (za katolike), treći dan po Ramazanskom i Kurbanskom bajramu, Mevlud (12. rebijulevela) i 1. muharema (Nova godina) (za muslimane), prva dva i posljednja dva dana Pashe, Roš hašanu, Jom kipur i Ševuot (6. i 7. sivana) (za jevreje).

Izvori
------

1. ↑  „Уредба о отварању и затварању трговачких и занатлиских радња". *Политика*. 20. VI. 1929. str. 6. Pristupljeno 4. II. 2018.
2. ↑  „Закон о празницима". *Политика*. 5. X. 1929. str. 4. Pristupljeno 4. II. 2018.

Vidi još
--------

* Praznici u socijalističkoj Jugoslaviji
* Lista praznika po državi
**Nacionalni park Abruzzo, Lazio i Molise** (talijanski: *Parco Nazionale d'Abruzzo, Lazio e Molise*) je drugi najstariji talijanski nacionalni park koji se nalazi u Centralnim Apeninima.

Historija i karakteristike
--------------------------

Park je osnovan 9. septembra 1922. na inicijativu zoologa *Alessandra Ghigia* i botaničara *Pietra Pirotta* na površina od 12.000 hektara. da štiti ugroženu floru i faunu.

Službeno je osnovan kraljevim dekretom 11. januara 1923. sa sjedištem u Pescasseroli

Karta parka
Park se danas prostire na površini od 496,80 km², uz 600 km² vanjskog zaštitnog pojasa, na nadmorskoj visini od 600 do 2,247 metara (Monte Petroso), po provincijama L'Aquila, Frosinone i Iserniji.

Park se proteže po planinskom kraju Centralnih Apenina. Iako je osnovan odmah nakon Nacionalnog parka Gran Paradiso, veći dio svoje historije bio je opterećen brojnim problemima, uključujući bespravnu gradnju i krivolov, pa je počeo funkcionirati tek sredinom 1960-ih.

Flora i fauna
-------------

Bukove šume se prostiru na oko 2 / 3 površine parka, na većim nadmorskim visinama bukve mjenjaju borovi (Crni bor). Na visinama iznad 1,800 metara, prostiru se pašnjaci, tu raste endemska perunika- Marsica.
U zaštićenom području parka žive i brojne vrste sisavaca, među njima vuk, marsikanski Mrki medvjed (maskota parka) i ris. 
Od kopitara ima jelena, srna i divokoza (podvrsta pirenejskih) i brojnih ptica (djetlić, sivi sokol, suri orao, jastreb, vrabac).

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Abruzzo, Lazio e Molise, Parco Nazionale d'-*" (talijaski). Sapere. Pristupljeno 22.02.2022.
2. ↑  „*La storia del Parco*" (talijanski). Parco Abruzzo. Pristupljeno 22.02.2022.

Vanjske veze
------------

***Abruzzo, Lazio i Molise*** na Wikimedijinoj ostavi

* Parco Nazionale d’Abruzzo, Lazio e Molise (službene stranice) ()
**Alabaster** (grčki: ἀλάβαστρος, ἀλάβαστρον) je sitnozrnasti mineral - gips, koji se vijekovima koristio za izradu skulptura, rezbarija i drugih dekoracija. Ime je dobio po egipatskom gradu Alabastronu.

Karakteristike i historija
--------------------------

Obično je snježnobijeli i proziran, ali se može umjetno obojati i toplinskom obradom urediti da izgleda kao mramor.
Antički alabaster bio je smeđi ili žućkast kao mramor.

Rimska urna

Historija
---------

U Antičkom Egiptu i Asiriji od alabastera su se izrađivali dekorativni i utilitarni predmeti (posuđe, svjetiljke, kanopske vaze, biste), zidne oplate u dvoranama asiriskih vladara u Ninivi, reljefe u egipatskim piramidama i kojekakve dekoracije u arhitekturi. Etrušćani su od njega pravili urne.

U srednjem vijeku tanke i prozirne alabasterske pločice - *alabastrine* (zvane Marijino staklo), koristile su se umjesto prozorskog stakla. 
Počevši od 19. vijeka alabaster se dosta koristio po Zapadnim zemljama (kao zamjena za mramor) za izradu skulptura, predmeta primijenjene umjetnosti i oltara.

Firenca, Livorno i Milano u Italiji i Berlin u Njemačkoj bili su važni centri za izradu i promet djelima od alabastera.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*Alabaster*" (hrvatski). Hrvatska enciklopedija, LZMK. Pristupljeno 6.8. 2020.
2. 1 2 3 4  „*Alabaster, mineral*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 6. 08. 2020.

Vanjske veze
------------

***Alabaster*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Alabaster, mineral* ()
**Nekropola Mramorje Rastište** nalazi se u na području opštine Bajina Bašta, Srbija. Nekropola je na listi 28 srednjovjekovnih nekropola stećaka koje su 2016. godine proglašene Svjetskom baštinom UNESCO-a. Na listi je 20 nekropola u Bosni i Hercegovini, po 3 u Srbiji i Crnoj Gori, i 2 u Hrvatskoj. U obrazloženju se, između ostalog, navodi:

*Stećci su srednjovjekovni nadgrobni spomenici, nastali od XII-XVI vijeka na teritoriji jugoistočne Evrope na kojoj su danas Bosna i Hercegovina, zapadna Srbija, zapadna Crna Gora i srednja i južna Hrvatska. Značajni su po svojoj interkonfesionalnosti, i korišteni su kod ukopa pripadnika sve tri srednjovjekovne hrišćanske zajednice (Pravoslavna crkva, Katolička crkva i Crkva bosanska).*

Lokacija
--------

Nekropola se nalazi 7 km zapadno od nekropole u Perućacu i 19 km od Bajine Bašte. Do sela Rastište se dolazi kroz kanjon rijeke Dervente koja se uliva u Perućko jezero. Sjeverno od seoske crkve nalaze se dvije nekropole sa stećcima, Uroševina i Gajevi, udaljene 500 metara jedna od druge. Oko 500 metara zapadno od stećaka nalazi se aktivni lokalni kamenolom Vagan u kojem su u srednjem vijeku iskopani nadgrobni spomenici. Ova anegdotska informacija potvrđena je kao tačna nakon sedimentne petrografske analize. U kamenolomu se nalazi sačuvan jedan djelomično obrađen nedovršen stećak.</ref>

Istorija
--------

Teritorija Bajine Bašte, koja obuhvata današnji Perućac, nalazila se na periferiji srednjovekovne srpske države Raške na granici sa Bosnom, u periodu od 13. do 15. vijeka. Stanovništvo je živjelo u manjim naseljima dok su utvrđena naselja bili:Solotnik, Đurići i Rogačički vis. U 14. vijeku ovim krajem je vladao Nikola Altomanović, a ubrzo je teritoriju zauzeo knez Lazar Hrebeljanović. 

Duhovni i vjerski uticaj imali su monasi iz manastira Rače koji je podignut početkom 14. veka. Sadašnje naselje Rastište nastalo je u 19. veku u širem okruženju srednjovekovnog groblja. Nakon podjele zemljišta, na lokalitetu Uroševina kratko je nastavljeno sahranjivanje jedne porodice, dok su ovi grobovi obilježeni nizom kamenja.

Nekropola
---------

Na lokaciji Uroševine sačuvana su 33 nadgrobna spomenika: 1 ploča, 12 sanduka, 1 dupli sanduk, 16 sljemenaka, 2 amorfna spomenika i 1 cilindar. Spomenici su orijentisani zapad-istok, i poredani u nizove. Njihova površina je pažljivo rezbarena i polirana. Reljefna dekoracija zabilježena je na četiri nadgrobna spomenika u obliku sljemenaka: kružno ispupčenje, luk i strijela i mačevi. 

Nekropolu u Gajevima sječe skorašnji seoski put do kamenoloma. Sačuvano je ukupno 35 stećaka: 7 ploča, 26 sanduka i 2 sljemenaka. Ukrašavanje je pronađeno na tri nadgrobna spomenika: dva sanduka bez postolja imaju motive polumjeseca i krsta sa tri kraka koji se završavaju krugom i motivom polumjeseca i kruga unutar lunarnog luka. Sljemenak na osnovi ima plastičnu predstavu polumjeseca i kruga unutar lunarnog luka. Nije zabilježen nijedan natpis.
**Nacionalni park Kahuzi-Biéga** je nacionalni park u istočnom dijelu DR Kongo, u pokrajini Kivu, 50 km zapadno od grada Bukavu, blizu zapadne obale jezera Kivu i granice s Ruandom. Park je dobio ime prema dvama ugaslim vulkanima, Mout Kahuzi (3,308 m) i Mont Biéga (2,790 m), a kroz park teku rijeke Luka i Lugulu, pritoke rijeke Lualaba.

Nacionalni park Kahuzi-Biéga ima površinu od oko 6.000 km² i upisan je 1980. godine na UNESCO-v popis mjesta svjetske baštine u Africi kao jedno od posljednjih utočišta istočnih nizinskih gorila (*Gorilla beringei graueri*) koje obitavaju na visinama između 2100 i 2400 m. No, zbog oružanih sukoba koji su od 1990-ih poharali ovo područje pretpostavlja se kako je 60%, od 300 gorila koliko ih je zabilježeno u svibnju 1990. godine, vjerojatno izlovljeno. Naposljetku je park upisan na popis ugroženih mjesta svjetske baštine 1997. godine.

Izvori
------

1. ↑  Fundacija za zaštitu gorila Dian Fossey () Posjećeno 28. ožujka 2011.

Vanjske poveznice
-----------------

* CENADEP (Centre National d’Appui au Développement et à la Participation populaire) Arhivirano 2005-08-30 na Wayback Machine-u Udruga za zaštitu okoliša DR Kongo () Posjećeno 28. ožujka 2011.

### Ostali projekti

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **Nacionalni park Kahuzi-Biega** |

Koordinate: 02°30′00″S 28°45′00″E﻿ / ﻿2.50000°S 28.75000°E﻿ / -2.50000; 28.75000

| * p
* r
* u
Svjetska baština u DR Kongu |
| --- |
|  | 
Nacionalni park Garamba  • Nacionalni park Kahuzi-Biéga  • Rezervat prirode Okapi  • Nacionalni park Salonga  • Nacionalni park Virunga
 | Zastava DR Konga |
| 
Svih pet lokaliteta u DR Kongu su na popisu ugroženih mjesta svjetske baštine
 |
Struktura alil grupe.
Rezonantna struktura alil anjona
**Alil** grupa je supstituent sa strukturnom formulom H2C=CH-CH2R, gde je R ostatak molekula. Ona se sastoji od metilena (-CH2-) vezanog za vinil grupu (-CH=CH2). Ime je izvedeno iz latinske reči za beli luk, *Allium sativum*. Prvi alilni derivat je izolovan iz ulja belog luka 1844. Termin alil se odnosi na mnoštvo jedinjenja koja su srodna sa H2C=CH-CH2, neka od kojih su u svakodnevnoj upotrebi.

Nomenklatura i vezivanje
------------------------

Alil je široko korišteni termin u organskoj hemiji. Nespareni elektron je delokalizovan. Alilni radikali, anjoni, i katjoni se često razmatraju kao intermedijeri u reakcijama. Svi sadrže tri susedna sp2-hibridizovana ugljenična centra.

MO dijagram pi-orbitala alila. Srednja MO obeležena sa Ψ2 je jednostruko zauzeta u alil radikalu. U alil katjonu Ψ2 nije zauzeta, dok je u alil anjonu dvostruko zauzeta. Atomi vodonika su izostavljeni na slici.
### Alilna mesta

Mesto na zasićenim atomu ugljenika se naziva „alilna pozicija" ili „alilno mesto". Grupa vezana za to mesto se ponekad opisuje kao „alilna", npr. CH2=CHCH2OH sadrži alilnu hidroksilnu grupu. Alilne C-H veze su za oko 15% slabije od običnih C-H veza na sp3 ugljeničnim centrima, te su reaktivnije. Ova povećana reaktivnost omogućava laku oksidaciju alilnih C-H centara pri produkciji acrilonitrila. 

2CH3-CH=CH2 + 2NH3 + 3O2 → 2CH2=CH-C≡N + 6H2O
Benzilna i alilna grupa su srodne u pogledu strukture, jačine veze, i reaktivnosti. Druge reakcije alilnih jedinjenja su alilna oksidacija, Alder-en reakcija i Tsuji–Trostova reakcija.

### Pentadienil

CH2 grupa koja povezuje dve vinil grupe je dvostruko alilna. Energija disocijacije C-H veze na dvostruko alilnom centru je oko 10% niža od energije alilne C-H veze. Oslabljene C-H veze odražavaju visoku stabilnost rezultirajućeg pentadienilnog radikala. Jedinjenja koja sadrže C=C-CH2-C=C veze, npr. derivati linoleinske kiseline su skloni autoksidaciji, koja može da dovede do polimerizacije ili formiranja semi čvrtih materijala. Ovaj patern reaktivnosti je fundamentalno srodan sa formiranjem filmova lanenih ulja, koja su komponente uljanih boja i lakova.

#### Homoalil

Termin homoalilni se odnosi na poziciju u ugljeničnom lancu pored alilne pozicije. U but-3-enil hloridu CH2=CHCH2CH2Cl, hlorid zauzima homoalilnu poziciju.

Alilno, homoalilno i dvostruko alilno mesto su označeni crvenom bojom.

Literatura
----------

* Eric Block (2010). *Garlic and Other Alliums: The Lore and the Science*. Royal Society of Chemistry. ISBN 0-85404-190-7.
Velika američka razmjena životinja
**Velika američka razmjena životinja** bio je važan biogeografski događaj prije oko tri milijuna godina. Migrirale su kopnene i slatkovodne životinje preseljenjem iz Sjeverne Amerike u Južnu Ameriku i obratno. 

Migracija se dogodila tijekom pliocena, prije 3,6-2,6 milijuna godina, kada se uzdignula Panamska prevlaka i spojila dva američka kontinenta, pa su životinje mogle prelaziti iz jednoga u drugi. Nastankom kopnenog mosta, na području današnje Paname spojile su se neotropska (otprilike Južna Amerika) i nearktička ekozona (otprilike današnja Sjeverna Amerika). 

Razmjena životinja vidljiva je i iz stratigrafije i prirode. Najveći učinak bio je na razmjeni sisavaca, ali također i kod slaboletećih i letećih ptica, gmazova pa čak i slatkovodnih riba.

Alexander von Humboldt i Charles Darwin raspravljali su o razlikama životinjskog svijeta Sjeverne i Južne Amerike. Alfred Russel Wallace prvi je znanstveni predstavio veliku američku razmjenu životinja 1876. godine.

Slična razmjena dogodila se ranije u kenozoiku, kada se dogodio kontakt Indije i Afrike s Euroazijom, prije oko 50 – 30 milijuna godina.
*Za ostala značenja, v. Akropolj (razvrstavanje).*
Akropolj u Atini
**Akropolj** ili **akropola** (antički grčki: *ἀκρόπολις* [*akrópolis*] – akropolis; od *άκρος* [*ákros*] – akros – "vrh" i *πόλις* [*pólis*] – polis – "grad"), doslovce znači "grad na brdu". Rani naseljenici su, radi odbrane, birali uzvišeno zemljište, najčešće brdo sa strmim stranama, i ta rana utvrđenja su u mnogim delovima sveta postala središte velikih gradova koji su se razvijali u podnožju. 

Reč **akropolj**, iako je grčkog porekla i najčešće se vezuje za grčke gradove (Atinu, Arg, Tebu i Korint), može se primeniti i na slična utvrđenja u Rimu, Jerusalimu, keltskoj Bratislavi, u Maloj Aziji, čak i na Zamak na brdu u Edinburgu. 

Najpoznatiji primer akropolja je **atinski Akropolj**, koji je, zbog istorijskih asocijacija i poznatih građevina koje su na njemu sagrađene, opšte poznat samo kao **Akropolj**.

Zbog svog klasičnog grčko-rimskog stila, ruševine Misije San Huan Kapistrano ("Velika kamena crkva") u Kaliforniji u SAD nazvane su **Američki akropolj**.

U drugim delovima sveta utvrđenjima na brdu davana su druga imena, na primer *alcázar*. U centralnoj Italiji, mnoge male seoske zajednice su sagrađene u podnožju utvrđenih gradova poznatih kao *La Rocca*.

Izraz **akropolj** se takođe koristi da opiše središnji kompleks građevina kao što su trgovi i piramide u gradovima Maja, na primer u Tikalu i Kopanu.

Za vreme Persijskih ratova Akropolj je bio opljačkan (480–479. pne.). Veličanstveni spomenici koji se danas na ovim prostorima mogu videti datiraju iz zlatnog Periklovog perioda kada su obnovljeni, oko 460–429. pne..

Od tog doba, i tokom celog srednjeg veka, Akropolj je ostao skoro netaknut. Mnogobrojni osvajači izvršili su dodatna utvrđivanja, ukrašavanja i izmene na Akropolju.

Stenovito uzvišenje Akropolj, visine oko 150 m, nalazi se u centru doline Atike. Vrh čini platforma dimenzija 300x150 m i pristup vrhu je jedino moguć sa zapadne strane. Na ostalim stranama, još od antičkog doba postoje izvori pitke vode.

Muzej
-----

Glava Kurosa u muzeju
Muzej je smešten na jugoistočnom uglu Akropolja. U njemu se čuvaju arheološki eksponati po hronologiji svog nastanka, počevši od arhajskog (800–600. pne.), preko klasičnog (500–400. pne.) i helenističkog (300. pne.) do rimskog perioda.
Među mnogobrojnim drugim istaknutim umetničkim delima koja su smeštena u 9 prostorija muzeja, tu se nalaze skulpture i reljefi sa skulptura, koji pripadaju frizevima, pedimentima, i metopama, Partenona, Erehteijona i hrama Atine Nike.
Takođe se može videti i zbirka "Kora" (šest statua mladih devojaka sa karakterističnim arhajskim osmehom na licu).

Vidi još
--------

* Kremlj (fortifikacija) [en]

Spoljašnje veze
---------------

***Akropolj*** na Wikimedijinoj ostavi
**Alice Springs** (doslovno prevedeno **Alicin potok**) je grad na jugu australske Sjeverne teritorije od 24 640 stanovnika].

Geografske karakteristike
-------------------------

*Alice Springs* je smješten u srcu Australije udaljen 1 654 km sjeverno od Adelaidea i oko 1 535 km južno od Darwina. On je centar pustinjskog kraja Centralne Australije velikog 260 000 km² u kom nema ništa osim pijeska i kamenih stijena. Oaza na povremenom vodotoku Todd, preko koje ide magistralna cesta za sjever Stuart.

Historija
---------

*Alice Springs* je osnovan 1871. kao telegrafska stanica, na transkontinentalnoj liniji. Do 1889. nakupio je dovoljno stanovnika, pa je 1890. proglašen gradom pod imenom **Stuart** u čast istraživača *Johna McDouall Stuarta*.

*Alice Springs* je jedno kratko vrijeme između 1926. - 1931. bio glavni grad australske teritorije Centralna Australija.

Znamenitosti
------------

Potok po kom je grad dobio ime
Najveća znamenitost grada je *Orginalna telegrafska stanica*, koja je proglašena nacionalnim spomenikom.

Privreda i transport
--------------------

*Alice Springs* je centar stočarsko - rudarskog kraja; zlato, bakar, volfram, tinjci. Navodnjavanje omogućuje ograničenu proizvodnju voća i mliječnih proizvoda. *Alice Springs* ima i nešto malih industrijskih pogona za proizvodnju gipsa, bezalkoholnih pića, limova, građevne stolarije i ​​cigle.

Turizam je ipak od primarne važnosti za lokalnu ekonomiju, jer u grad tokom blagih zimskih mjeseci (od maja do septembra) nahrupe hiljade znatiželjnika, kojima je *Alice Springs* baza za krstarenje Centralnom pustinjom. Popularna manifestacija je *Henley* utrka čamaca po suhom koritu Todda, u kom sudionici umjesto da se utrkuju u veslanju, nastoje što brže svoje čamce prenijeti na leđima.

*Alice Springs* je regionalni centar za dvije australske specifične službe *Liječničku avio službu* (Royal Flying Doctor Service) i *Radio školu* (School of the Air) obrazovanje putem radija za djecu na izoliranim farmama.

Željeznička pruga stigla je iz Adelaidea do *Alice Springsa* - 1929. pa je dugo vremena grad bio posljednja staanica na toj pruzi, ona je 2003. produžena do Darwina. Tako da su ta pruga i transkontinenatalna magistrala Stuart napravile od *Alice Springsa* transportno čvorište za eksport stoke i ruda iz okolice.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  „*Alice Springs*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 25. 01. 2013.

Vanjske veze
------------

***Alice Springs*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Službene stranice grada*
* *Alice Springs* na portalu Encyclopædia Britannica

  


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **geografiji** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
Vestfalija u pokrajini Severna Rajna-Vestfalija
Vestfalski konj — grb Vestfalije
**Vestfalija** (nem. *Westfalen*) je istorijska oblast na severozapadu Nemačke. Danas, zajedno sa teritorijom nekadašnje države Lipe-Detmold, obrazuje istočni deo nemačke savezne države Severna Rajna-Vestfalija i uključuje okruge Arnsberg, Detmold i Minster.

Geografija
----------

Vestfalija ima površinu od 21.427 km² gde živi oko 8,2 miliona stanovnika u regionima: Minsterland, Teklenburgerland, Istočna Vestfalija, Helvegberde, Zauerland (bez hesenskog gorja), Vitgeštajnerland, Zigerland, kao i vestfalskom (srednjem i istočnom) delu Rurske oblasti. Severni deo Vestfalije je ravnica koju prekida Tevtonburška šuma. Na jugu su brda i niže planine (najviši vrh je na 843,2 metra). Najznačajnije reke su Vezer i Ems. 

Po jeziku i tradicionalnoj arhitekturi Vestfalija pripada severnoj Nemačkoj. Zbog višestoletnih veza sa Kelnskom nadbiskupijom većina stanovnika su katolici.

Istorija
--------

U početku je Vestfalija (zajedno sa Angrijom i Istfalijom) ulazila u sastav kneževine Saksonije. Posle razdvajanja Saksonije Fridrih Barbarosa je u južnom delu njenih teritorija 1180. osnovao kneževinu Vestfaliju. Veliki uticaj na politički život Vestfalije imao je nadbiskup Kelna. Najdramatičnije godine u istoriji Vestfalije su bile u periodu pojave Reformacije, kada su anabaptisti ovde osnovali Minstersku komunu. Na kraju Tridesetogodišnjeg rata u Vesfaliji je zaključen mir između katolika i protestanata.

Godine 1803. kneževina Vestfalija je ostala bez vladara i prisajedinjena je Hesenu.

Posle najezde francuske vojske početkom XIX veka kratko vreme je postojala vazalna Kraljevina Vestfalija koja je obuhvatala područja istočno od geografske Vestfalije. Sa porazom Napoleona Vestfalija je 1815. ušla u sastav Pruske kao pokrajina Vestfalija. U tom statusu je ostala do 1946, kada je njena teritorija priključena novoformiranoj državi Severna Rajna-Vestfalija.

***Vestfalija*** na Wikimedijinoj ostavi
**Zlatno Brdo** (lat. *Mons Aureus*) je naziv za kosu koja se pruža na desnoj obali Dunava, gotovo paralelno sa obalom, uzvodno od grada Smedereva. Prvo je u nizu uzvišenja koje od ravnica: Panonske nizije sa severa i Pomoravlja [sr] na zapadu, reljef pretvaraju u talasastu Šumadiju.

Zapadna padina koja se spušta gotovo u centar grada se naziva *Karađorđevo brdo*, i na toj padini se nalazi staro gradsko groblje i najstarija crkva u ovom kraju, iz 15. veka.

Severna padina, ka Dunavu i Banatu, naziva se *Plavinac*, ima izuzetan pogled, pa je tu izgrađen letnjikovac dinastije Obrenović [sr], gde je posebno voleo da boravi kralj Srbije Aleksandar Obrenović.

Druga, južna padina se spušta ka Petrijevskom potoku. Preko celog dana je osunčano i ima dosta vinograda. Grožđe Smederevka [sr] sa tog potesa ima izrazito zlatnu žuto zelenkastu boju pa je po tome i brdo dobilo ime. Dugo se smatralo da je na toj lokaciji bilo i staro rimsko naselje Mons Aureus [sr], oko koga je imperator Prob zasadio prvu vinovu lozu u ovom kraju i da je ovaj toponim po njemu dobio ime. Novija arheološka istraživanja su ostatke tog naselja locirali par stotina metara uzvodno, u rejonu sela Seone. 

Jedna mesna zajednica u Smederevu je nazvana ovim imenom (prostorno zauzima teritoriju jugozapadne padine), a svojevremeno je Smederevska vinogradarska zadruga, u godinama pre Drugog svetskog rata pod imenom *Zlatni breg* flaširala vino proizvedeno od grožđa Smederevke.
Koordinate: 41° 53′ 12" SGŠ, 21° 35′ 13" IGD

**Zelenikovo** (mak. *Zelenikovo*) je naselje u Republici Makedoniji, u severnom delu države. Zelenikovo je sedište istoimene opštine Zelenikovo, koja okuplja jugoistočna predgrađa Grada Skoplja.

Prirodni uslovi
---------------

Zelenikovo je smešteno u severnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg većeg grada, Skoplja, naselje je udaljeno 25 km jugoistočno.

Naselje Zelenikovo je u okviru istorijske oblasti Torbešija, koja se pruža južno od Skopskog polja. Naselje je smešteno na desnoj obali Vardara, blizu njegovog utoka u Tarsku klisuru. Severno od naselja pruža se polje, dok se južno izdiže planina Kitka. Nadmorska visina naselja je približno 230 metara.

Mesna klima je izmenjena kontinentalna sa manjim uticajem Egeja (žarka leta).

Istorija
--------

Stanovništvo
------------

Zelenikovo je prema poslednjem popisu iz 2002. godine imalo ukupno 1.906 stanovnika. Pošto se naselje sastoji iz dva dela, stanovništvo je podeljeno na 1.135 stanovnika u naselju varošici i 771 stanovnika u selu.

Etnički sastav:

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **Nacionalnost** | **Selo Zelenikovo** | **Stanica Zelenikovo** | **Zelenikovo** (ukupno) |
| Makedonci | 697 (90,4%) | 930 (81,9%) | 1.627 (85,4%) |
| Bošnjaci | 0 (0,0%) | 190 (16,7%) | 190 (10,0%) |
| Romi | 61 (7,9%) | 0 (0,0%) | 61 (3,2%) |
| Srbi | 8 (1,0%) | 10 (0,9%) | 18 (0,9%) |
| ostali | 5 (0,6%) | 5 (0,4%) | 10 (0,5%) |
|

Većinska veroispovest je pravoslavlje.

Vidi još
--------

* Opština Zelenikovo

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

***Zelenikovo*** na Wikimedijinoj ostavi

* www.zelenikovo.gov.mk Zvanična stranica opštine Zelenikovo

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Zelenikovo |
| --- |
| **Zelenikovo** • 
Vražale •
Gradovci •
Gumaljevo •
Dejkovec •
Dobrino •
Novo Selo •
Orešani •
Pakoševo •
Paligrad •
Smesnica •
Strahojadica •
Taor •
Tisovica |  |
**Pokolj u potkamešničkim selima** je naziv za masovno ubojstvo stanovnika sela podno planine Kamešnica u Cetinskoj krajini u Hrvatskoj koje su 28. i 29. ožujka 1944. za vrijeme drugog svjetskog rata počinili pripadnici 7. bataljona njemačke 7. SS divizije *Prinz Eugen*. Tada je ubijeno između 1500 i 1800 stanovnika, pri čemu je najgore stradalo zaselak Ratkovići u selu Podi, a potom Otok i Ruda. Do pokolja je došlo tokom operacija koje su njemačke snage poduzimale protiv partizana, tokom kojih su snage *Prinz Eugena* vršile rutinsku odmazdu nad civilnim stanovništvom za koje se sumnjalo da pomažu partizanima. Većina žrtava su bile žene, djeca i starci, a po nacionalnosti su svi bili Hrvati. Razmjeri pokolja su bili takvi da su čak i lokalni dužnosnici NDH, pod čijom su nominalnom vlašću nalazila sela, uputili službeni prosvjed svojim njemačkim saveznicima.

O tim se događajima relativno malo govorilo u doba bivše Jugoslavije. U prvim godinama nakon uspostave samostalne Hrvatske je zbog revizionističkih nastojanja da se rehabilitira NDH, zločin koji su Nijemci počinili nad svojim nominalnim saveznicima još više prešućivan, odnosno odgovornost za njega se nastojala prebaciti isključivo na četnike i njihovu Dinarsku diviziju, a u nekim slučajevima i na same partizane.

Izvori
------

1. ↑  Prema nekim navodima je u pokolju sudjelovala i 369. legionarska divizija čije su ljudstvo činili Hrvati pod vodstvom njemačkih oficira.

Literatura
----------

* Jozo Akrap-Majski: "*Istina o zločinima u selima Cetinske krajine 1944.*", Memento, Razlog, Zagreb, 2004. ISBN 953-6985-03-9,
* Jozo Kundid: "*U ratnom vihoru*", Sin Ku, Split, 2004. ISBN 953-99542-0-7

Oba autora su iz postradalih sela. Jozo Kundid je iz sela Podi, a Jozo Akrap-Majski iz Voštana (pobijeno mu je 30 članova uže i šire obitelji; autoru je u vrijeme pokolja bilo 11 godina).
Detalj s jednog od paviljona riječke tržnice
Ribarnica
Detalj s ribarnice
**Velika tržnica** u Rijeci čini harmoničan sklop od dva jednaka paviljona i zgrade Ribarnice.

Povijest
--------

Ti značajni urbanistički i komunalni sadržaji nastali su kao rezultat smišljenog plana s ciljem da se zadovolje potrebe snadbijevanja građanstva, no isto tako i potrebe za sastajalištem koje u primorskom gradu ima ulogu foruma. Trg pred kazalištem i prostor na kojemu je izgrađena tržnica nasut je u 19. stoljeću. Po projektu Antona Deseppia izgrađeno je 1865. godine prvo "Ribište", koje je srušeno 1912. godine. 
Arhitekt Carlo Pergoli zasnovao je jedinstvenu secesionističku građevinu u kombinaciji s romaničkim stilom. Plastične ukrase izveo je venecijanski kipar Urbano Bottasso. Dva jednaka paviljona pokrivene tržnice, koristeći željeznu konstrukciju i staklo, veoma je uspješno zasnovao ing. Izidor Vauchnig u stilu visokog historicizma. Velika je tržnica kao sklop istinski ukras grada.

Paviljoni velike tržnice

Izvor
-----

* Službene stranice Grada Rijeke Arhivirano 2013-10-02 na Wayback Machine-u

Literatura
----------

Vanjske poveznice
-----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **Znamenite riječke građevine** |
Ovo je članak o vrsti tla.  Za geološko razdoblje, v. Holocen.  
Aluvijalni riječni nanosi Amazone u Brazilu
Aluvij u JAR-u
**Aluvij** (lat. *alluvius*) je rastresito i porozno tlo fluvijalnog podrijetla. Proces njegovog nastanka započinje erozijom, nastavlja se preoblikovanjem tekućicama, te završava taloženjem odnosno stvaranjem aluvijalnih sedimenata. Aluvij se najčešće sastoji od različitih materijala poput sitnih čestica mulja i gline odnosno većih čestica poput pijeska i šljunka. U geomorfološkom smislu aluviji se pojavljuju u različitim oblicima, najčešće kao lepeza ili ravan (npr. Panonska nizina, Mezopotamija, Pandžab). Gotovo svi aluviji na Zemlji oblikovani su tijekom kvartara, prvenstveno holocena koji se često naziva *aluvijem*, *aluvijom* ili *naplavnim razdobljem*.

Veze
----

* Automorfna tla

Literatura
----------

* Opća i nacionalna enciklopedija: *Aluvij*[*mrtav link*]
* Encyclopædia Britannica: *Alluvium*

Ostali projekti

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **Aluvij** |


  


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **geologiji** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
**Čikaška sedmorica** ili **Čikaška sedmorka** (engl. ) je naziv za grupu američkih radikalno lijevih aktivista koji su 1969. godine postali branjenici na sudskom procesu, gdje su bili optuženi za podsticanje nasilja na neredima prilikom održavanja Demokratske nacionalne konvencije u Chicagu 1968. godine. Suđenje, koje su branjenici i njihovi advokati shvatili i iskoristili kao priliku za političku agitaciju pred američkom javnošću, je završilo tako što je pet od sedam branjenika proglašeno krivim i osuđeno na pet godina zatvora, ali je presuda nakon žalbe 1972. godine poništena, a federalne vlasti potom odustale od novog suđenja. Suđenje Čikaškoj sedmorici je izazvalo izuzetnu pažnju javnosti, pri čemu su branjenicima podršku pružale brojne ugledne ličnosti i hollywoodski celebrityji, te je kasnije postalo predmetom brojnih referenci u popularnoj kulturi.

Vanjske veze
------------

***Čikaška sedmorica*** na Wikimedijinoj ostavi

* Linder, Douglas. „The Chicago Seven". *jurist.law.pitt.edu*. University of Pittsburgh Law School. Arhivirano iz originala na datum 2014-07-13.
* Linder, Douglas O.. „"The Chicago Eight" (or "Chicago Seven") Trial (1969 - 1970)". *Famous Trials*. Pristupljeno July 26, 2018. [*mrtav link*]
* Country Joe McDonald's testimony.
* *Conspiracy: The Trial of the Chicago 8* na IMDb-u (`en`) (1987 HBO made-for-television movie).
* *Chicago 10* (2007) at imdb.com
* *The Trial of the Chicago 7* na IMDb-u (`en`)
* An excerpt from *The Chicago Conspiracy Trial: Revised Edition* by John Schultz.

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* LCCN: sh85023260
* GND: 1078959625
* SUDOC: 084335114

 |