recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Castelo Branco** je grad i općina od 56,109 stanovnika u sredini Portugala u Distriktu Castelo Branco u kom je administrativni centar.

Geografske karakteristike
-------------------------

Castelo Branco se nalazi oko 16 km sjeverno od rijeke Tejo i granice sa Španjolskom. i oko 144 km istočno od Coimbre.

Znan je kao *Portugalski Manchester* zbog tekstilne industrije.

Historija
---------

Castelo Branco je nastao nakon što je taj kraj od Maura preoteo kralj Afonso I i nešto kasnije darovao Templarima koji su ga osnovali 1209.
Oni su između 1214. - 1230. podigli utvrdu na brdu, na kom je izgleda postojala rimska utvrda *Castro Leuco*.
Uz nju je niklo naselje koje je opasano bedemom za vladavine kralja Dinisa 1285. 
Za vladavine Afonsa IV (1343.) podignut je drugi red bedema.

Castelo Branco je bio dio šireg obrambenog sistema, izgrađenog duž doline rijeke Tajo.koji je sve do kraja 18. vijeka zadržao svoj srednjovjekovni izgled.

Status grada dobio je od kralja Joséa I 1771. u vrijeme dok je kraljevinom upravljao Markiz Pombal. U to vrijeme papa Klement XIV. proglasio biskupijom.
Pravi razvoj doživio je tek nakon 1936. kad je dobio vodovod, nakon izgradnje brane na rijeci Ocreza 1936.

Od 1980. je i grad studenata koji studiraju na 6 viših škola javnog *Politehničkog instituta Castelo Branco*.

Privreda i transport
--------------------

Castelo Branco je danas administrativno- trgovački centar ratarsko-stočarskog kraja, poznatog po žitaricama, maslinovom ulju, voću i povrću.

On je i grad drvne i tekstilne industrije.
U okolici se iskapa volfram, kositar i uran.

Kako se nalazi na trasi autoputa A23, dobro je povezan sa ostalim gradovima u Portugalu i Španjolskoj

Izvori
------

1. 1 2 3  „*Castelo Branco*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 22.02.2024.
2. 1 2 3 4 5 6  „Castelo Branco Municipality in Castelo Branco District" (engleski). City Population. Pristupljeno 22.02.2024.
3. 1 2 3 4  „Castelo Branco" (portugalski). Infopedia. Pristupljeno 22.02.2024.
4. 1 2 3  „Castelo e Muralhas" (portugalski). Camara Municipal de Castelo Branco. Pristupljeno 22.02.2024.
5. ↑  „Instituto Politécnico de Castelo Branco" (portugalski). Instituto Politécnico de Castelo Branco. Pristupljeno 22.02.2024.

Vanjske veze
------------

***Castelo Branco*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Camara Municipal de Castelo Branco* (službene stranice) ()
**Етно музеј Димовић** се налази у селу Велике Пчелице, заселак Браковска река, општина Пивара, Крагујевац. Налази се 15 километара јужно од Крагујевца, у подножју Гледићких планина. Етно музеј Димовић је музеј приватног типа и у власништву је Димовић Синише. Музеј је основан 2007. године. Обилазак музеја је бесплатан.

Експонати
---------

Музеј поседује изложбене експонате на отвореном, као и у затвореном простору. На отвореном су изложена дрвена сеоска кола, као и крупни дрвени и метални алати, који су се користили у прошлости, али се могу употребљавати и данас. Затворени део је посвећен предметима које су користиле жене за припремање хране и прераду вуне. Преко пута самог објекта музеја, налази се једне од ретких воденица, које и дан данас раде у српском селима.

Спољашње везе
-------------

* Градска туристичка организација Крагујевац: Етно музеј у Великим Пчелицама Arhivirano 2016-03-04 na Wayback Machine-u ()
* Политика: Прелепа села око Крагујевца ()

  


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Овај чланак везан за културу је у зачетку. Можете помоћи Википедији, тако што ћете га проширити*. |
**Ugar** (do 1878. *Brzica*) je rijeka u Bosni i Hercegovini, desna pritoka Vrbasa. Izvire na Vlašiću, u području zvanom *Prelivode* - razvođu sa Vrbanjom, Ilomskom i Bilom, na oko 1550 m n/v. Najveće desne pritoke su mu: *Pljačkovac*, Ilomska, Kobilja, *Zirin potok*, *Kusin potok* i *Ugrić*, a lijeve: *Lužnica*, *Dedića* i *Andrijevića* potok, *Bunar*, *Oraški* i *Kukavički* potok.

Nakon kraćeg i dubokog kanjona pri izvoru (do ispod *Babanovca*) ulazi u Pougarje, pod planinom Ranča. Nakon toga, ulazi u duboki i dugi kanjon ispod Skender Vakufa, iz kojeg izlazi tek pri ušću u Vrbas, 20-ak kilometara nizvodno od Jajca. U srednjem dijelu kanjona (gotovo okomito) se usijeca u podvlašićki plato, mjestimično i preko 500 m duboko

Izvori
------

1. ↑  Vojnogeografski institut, Izd. (1955): Travnik (List karte 1:100.000, Izohipse na 20 m). Vojnogeografski institut, Beograd.
2. ↑  Spahić M. et al. (2000): Bosna i Hercegovina (1:250.000). Izdavačko preduzeće „Sejtarija", Sarajevo.
3. ↑  Mučibabić B. Ur. (1998): Geografski atlas Bosne i Hercegovine. Geodetski zavod BiH, Sarajevo.
Jaganjac Božji
**Jaganjac Božji** ili **Jagnje Božje** (lat. *Agnus Dei*, staroslavenski агнецъ *agnecŭ*) je naziv Isusa Krista, koji se spomije u Bibliji i koristi se u teologiji i kršćanskom bogoslužju.

Janje je simbol Isusova otkupljenja ljudi od grijeha, kada se žrtvovao svojom mukom i smrću na križu. Žrtvovao se kao nevin jaganjac, milosrdan prema onima koji su ga nepravedno mučili. 

U Starome zavjetu, prorok Izaija proriče, da će Isus poput krotkoga janjeta spasiti svijet: "Kao janje na klanje odvedoše njega; kao ovca nijema pred onima koji ga strižu, on nije otvorio svoja usta" (Iz 53,7). U Knjizi Izlaska, Egipćani nisu pustili Židove da slobodno odu iz Egipta. One noći, kada je Bog odlučio izbaviti ih iz Egipta slavili su Pashu. Bilo je naređeno, da svaka obitelj žrtvuje jaganjca "bez mane, od jedne godine i muško" (Izl 12,5) da ga za večeru blaguju i njegovom krvi poškope oba dovratnika i nadvratnik kuće. To je bio znak, da će biti pošteđeni u pogibiji egipatskih prvorođenaca. Kršćani vide Isusa kao "vazmeno janje", čijom krvlju su ljudi otkupljeni od grijeha.

Ivan Krstitelj pri susretu s Isusom govori: "Evo Jaganjca Božjeg koji odnosi grijehe svijeta" (Iv 1,29). U knjizi Otkrivenja, Isus kao Jaganjac otvara pečate, kojima je zapečaćena knjiga sudbine svijeta (Otk 5).

Prilikom katoličke mise, svećenik lomi posvećeni kruh prije pričesti dok vjernici pjevaju ii mole molitvu Jaganjče Božji: "Jaganjče Božji koji oduzimaš grijehe svijeta smiluj nam se! Jaganjče Božji, koji oduzimaš grijehe svijeta smiluj nam se! Jaganjče Božji koji oduzimaš grijehe svijeta daruj nam mir!".

U pravoslavnoj liturgiji izraz agnec označava i središnji deo prosfore (kvasnog kruha), krstoliko označen grčkim slovima IS XC NI KA (Isus Hristos pobeđuje).

Unutarnje poveznice
-------------------

* Isus
* Jaganjče Božji
Ovo je članak o originalnom romanu Anthonyja Hopea iz 1894. godine.  Za filmske i druge adaptacije, vidi The Prisoner of Zenda (razvrstavanje).  

***The Prisoner of Zenda*** (sh. *Zatvorenik dvorca Zenda*) je pustolovni roman britanskog književnika Anthonyja Hopea objavljen 1894. godine. Radnja se događa u fiktivnoj srednjoevropskoj državi Ruritaniji čiji je novi kralj nedugo pred krunidbu otet. Protagonist je engleski turist koji se upravo tada našao na putovanju, a koji, zbog nevjerojatne sličnosti s monarhom, bude angažiran kao njegov dvojnik kako bi pokušao razotkriti zavjerenike i spasiti kralja. *The Prisoner of Zenda* je postigao ogroman uspjeh, te potakao Hopea da napiše jednako popularni nastavak *Rupert of Hentzau*. Roman je nedugo potom imao izuzetno uspješnu kazališnu adaptaciju, a kasnije i brojne ekranizacije među kojima se ističe klasična hollywoodska verzija iz 1937. godine. Motiv dvojnika je kasnije često korišten i u drugim filmovima i TV-serijama. Uspjeh romana je krajem 19. i početkom 20. vijeka potakao pisanje sličnih romana smještenih u "egzotične" evropske države poznat kao ruritanska romansa.

Izvori
------

1. ↑  prednastavak objavljen 1896. godine

Vanjske veze
------------

* Besplatna e-knjiga: *The Prisoner of Zenda* na Projektu Gutenberg
* Besplatna e-knjiga: *Rupert of Hentzau* na Projektu Gutenberg
* Review of *The Prisoner of Zenda* Arhivirano 2015-04-09 na Wayback Machine-u by Jo Walton
* The Ruritanian Resistance – comprehensive fan site
Hidroelektrana Đerdap

**Hidroelektrana Đerdap** je sistem od jedne branske i jedne rečne-protočne hidroelektrane, "Đerdap I" i "Đerdap II", koje su izgrađene na reci Dunav na izlasku iz Đerdapske klisure, na srpsko-rumunskoj granici, tako da pripada Srbiji i Rumuniji.

"Đerdap I" je sagrađen 1970. godine na 943. kilometru reke. Na srpskoj i rumunskoj strani Dunava je napravljeno po 6 generatora od po 180 MW. Snaga generatora na pragu sa srpske strane iznosi 1.080 MW.
Instalisani su za protok od 4800 m³/s i puštani su u pogon od 1970. do 1972. godine. Nalazi se u mestu Karataš, a neposredno ispod hidrocentrale se nalaze ostaci rimske utvrde Diana.

"Đerdap II" je sagrađen 1984. godine na 863. kilometru. Na srpskoj strani je snaga generatora na pragu 270 MW (10 agregata po 27 MW i protok od 422 m³/s). Puštani su u pogon 1985, 1986, 1987, 1998. i 2001. godine.

Povezano
--------

* Hidroelektrane u Srbiji

Eksterni linkovi
----------------

***Hidroelektrana Đerdap*** na Wikimedijinoj ostavi

* HE Đerdap Arhivirano 2010-01-05 na Wayback Machine-u
* "Oni su gradili Đerdap"
**Portalegre** je grad i općina od 22,340 stanovnika na istoku Portugala u Distriktu Portalegre u kom je administrativni centar.

Geografske karakteristike
-------------------------

Portalegre se prostire na obroncima Masiva São Mamede, na nadmorskoj visini od 480 metara, udaljen 230 km od Lisabona i 359 od 
Porta i 390 km od Lisabona.

Historija
---------

Iako nema pozdanih dokumenata kad je osnovan, ipak se zna da je vrlo stari, jer je obnovljen za vladavine kralja Afonsa III, koji mu je dodijelio prvu povelju 1259.

Za vladavine Dinisa (1279.-1325.) podignut je zamak, a grad utvrđen sa dva reda bedema, 12 kula i 8 vrata.
Status grada dobio je 1550. za vladavine kralja Joãa III.

Znamenitosti
------------

Pored zamka sa nekolko dobro očuvanih kula; najveća znamenitost je trobrodna gotička katedrala *Nossa Senhora da Assunção* (16. vijek)
To su i crkve; Santa Maria do Castelo, Santa Maria a Grande i Sao Vicente, samostani Santa Clara i Sao Bernardo i par plemićkih palača (17-18. vijek)

Privreda i transport
--------------------

Portalegre je danas važan trgovački i industrijski centar Regije Alentejo.
Prvenstveno je grad tekstilne industrije koja proizvodi vunene tkanine, sintetička vlakna i tapiserije. 
Pored tog ima i manje pogone koji proizvode plutene čepove, limariju i bezalkoholna pića.

Okolica je stočarsko-ratarski u kom se proizvode; žitarice, maslinovo ulje, pluto, kesten i vino.

Autoputevima N18, N246, N802 i N359 povezan je sa gradovima u Portugalu i Španjolskoj.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „Portalegre Municipality in Portalegre District" (engleski). City Population. Pristupljeno 26.02.2024.
2. 1 2 3 4 5 6 7  „Portalegre" (portugalski). Infopedia. Pristupljeno 26.02.2024.

Vanjske veze
------------

***Portalegre*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Camara Municipal de Portalegre* (službene stranice) ()
**Artibije** (grč. *Artybius*) je bio perzijski vojni zapovjednik u službi Darija Velikog tijekom Jonskog ustanka.

Politički život
---------------

Neposredno nakon izbijanja pobune u Joniji, na otoku Cipru su se pobunila sva kraljevstva osim Amata, a vođa ciparske pobune bio je Onesil, brat kralja Gorga iz ciparske Salamine. Gorg nije želio pobunu pa ga je brat izolirao u gradu i proglasio se kraljem. Gorg je uspio pobjeći kod Perzijanaca, dok je istovremeno Onesil nagovarao ostale Ciprane (osim stanovnika Amata) na pobunu. Nakon toga krenuo je u opsadu Amata. Sljedeće godine (497. pne.) Onesil je i dalje držao Amat pod opsadom, no primio je obavjest kako su Perzijanci predvođeni Artibijem krenuli u pohod na Cipar. Onesil je tada poslao glasnike u Joniju i zatražio pojačanja, no Perzijanci su uz pomoć feničke flote već pristigli na Cipar. Jonjani su se odlučili na pomorsku bitku, te su porazili Feničane. Istovremeno, u bitci na kopnu Ciprani su u početku bili uspješni te su ubili Artibija, no nakon što su dvije ciparske jedinice prebjegle Perzijancima Ciprani su opkoljeni i poraženi, a poginuo je i sam Onesil. Time je pobuna na Cipru bila okončana, a Jonjani su otplovili kući.

Veze
----

* Jonski ustanak

Izvori
------

1. ↑  Herodot, V. 103.
2. ↑  Herodot, V. 109.
3. ↑  Herodot, V. 110.
4. ↑  Herodot, V. 114.

Vanjske veze
------------

* Jonski ustanak (enciklopedija Iranica, E. Badian) Arhivirano 2009-06-01 na Wayback Machine-u
* GreekTexts.com Arhivirano 2006-06-19 na Wayback Machine-u
**Biohemijska potreba kiseonika (BPK)** se može definisati kao kiseonični ekvivalent sadržaja biorazgradive organske materije u otpadnoj vodi, odnosno kao broj miligrama kiseonika koji se utroši na biohemijsku oksidaciju organske materije prisutne u 1 litru vode, pod određenim uslovima.

Određivanje ovog parametra zasniva se na činjenici da većina organskih materija može služiti kao hrana različitim mikroorganizmima. Pri tome organske materije bivaju oksidisane i mineralizovane, odnosno ugljenik preveden u ugljen-dioksid, vodonik u vodu, azot u nitrate, sumpor u sulfate i fosfor u fosfate.

Određivanje BPK vrednosti
-------------------------

Određivanje BPK vrednosti se sastoji u pripremanju smeše otpadne vode, mikroorganizama i rastvorenog kiseonika i njenog stavljanja u specijalnu zatvorenu posudu tačno poznate zapremine – BPK-bocu i merenju utrošene količine kiseonika u funkciji vremena.

Kada promena koncentracije rastvorenog kiseonika sa vremenom postane jednaka nuli kao rezultat se dobija potpuna ili ukupna BPK (BPKP).

Glavne komponente mikrobiološke populacije pri određivanju BPK su bakterije i protozoe, pri čemu se ove druge prvenstveno hrane bakterijama, odnosno imaju ulogu sekundarnih potrošača.

Biohemijska oksidacija organske materije je vrlo spor proces i teorijski bi bilo potrebno beskonačno dugo vreme da se ona potpuno završi. Međutim, za 20 dana biva oksidisano 95 do 99% prvobitno prisutne organske materije. Pošto je i to, sa praktične strane gledišta, vrlo dug vremenski period usvojeno je da inkubacioni period pri standardnom određivanju BPK bude 5 dana, pri čemu se, na temperaturi od 20°C, oksidiše 60-70% prvobitno prisutne organske materije (BPK5).

Izvori
------

1. 1 2  Tehnologija pripreme vode za piće, Viša politehnička škola, Beograd

Vanjske veze
------------

* Osobine zagađenih voda
* BPK na www.ysi.com Arhivirano 2012-06-17 na Wayback Machine-u ()
*Ne treba je miješati sa suprugom njenoga brata, Jelenom Nemanjić-Šubić.*

**Jelena Šubić** ( 1306 - 10. april 1378. ) je bila srednjovjekovna bribirska i bosanska kneginja porijeklom iz hrvatske plemićke porodice Šubića. Rođena je početkom 14. vijeka i bila je kćerka Juraja II Šubića i njegove misteriozne supruge kneginje Lelke .

Porijeklo i porodica
--------------------

Jelena je rođena 1306. godine u tvrđavi Skadrin ,Roditelji su joj bili Juraj II Šubić i Kneginja Lelka. Jelena je imala braću i sestre :

* Mladen III Šubić , štit Hrvata , koji je oženio srpsku princezu Jelenu Dečanku
* Pavao III Šubić , koji je umro 1356. godine i koji je oženio mletačku plemkinju Katarinu Dondalo
* Deodat , koji je bio birbirski knez 1345 do 1347. godine
* Katarina , koja se udala za Ivana Jurišića

Brak
----

Udala se za Vladislava Kotromanića, brata bosanskog bana Stjepana II Kotromanića. Jelenina udaja za Vladislava je opet zbližila moćne porodice Kotromanića i Šubića,  a vjenčanje je obavio trogirski biskup Lampridi.  Kako su Jelena i Vladislav bili u drugom i trećem koljenu srodstva, bio je potreban otpust od pape kako bi brak bio valjan u očima Rimokatoličke crkve. Za taj otpust se niko nije pobrinuo, iako je papa ranije dao otpust za brak Vladislavova brata i ortenburške grofice na zahtjev bana Mladena II Šubića, što je Jelenin brak s Vladislavom činilo neispravnim prema kanonskom zakonu.  Jelenin suprug, ipak, nije bio vjeran, baš kao i većina Kotromanića. Dominik Mandić smatra da je Vladislav dobio vanbračnog sina, budućeg kralja Stjepana Dabišu, nedugo nakon što je Jelena rodila budućeg kralja Tvrtka I.  Djeca Vladislava i Jelene su bili:

* ban (kasnije kralj) Stjepan Tvrtko I (c. 1338 - 1931)
* ban Stjepan Vuk (rođen 1345 - poslije 1374 )

Međutim Vladislavu i Jeleni pripisuju još jednu kći:

* Katarinu

Zbog pogoršanog zdravlja, Vladislav se 1353. godine odrekao nasljednih prava u korist njihovog petnaestogodišnjeg sina Tvrtka, koji je naslijedio Vladislavova brata Stjepana kao ban, a kasnije se okrunio za prvog bosanskog kralja.  Vladislav je umro u prvim godinama sinove vladavine.

Majka bana
----------

Iako nikada nije postala banica Bosne, Jelena je posjedovala značajan uticaj tokom vladavine svoga sina. Jelena je svom sinu pružala podršku tokom njegove vladavine i aktivno učestvovala u upravljanju državom. Za vrijeme borbi njenih sinova, Tvrtka i Vuka, za vlast nad Bosnom 1366. godine, Jelena je bila istjerana iz Bosne i zatvorena u nekom selu pored Neretve. Nakon kratkotrajnog boravka u egzilu, Jelena i Tvrtko su se 1367. odine vratili u Bosnu, gdje je Tvrtko ponovo preuzeo vlast.

Potpis kneginje Jelene i kraljice Doroteje se nalazi pored Tvrtkovog potpisa na jednoj povelji Dubrovčanima,  što znači da je kneginja Jelena umrla nakon što se 1377. godine Tvrtko okrunio za kralja.Knjeginja Jelena je umrla u samo podne 10. aprila 1378. godine .
Bačena hrana u trgovini
**Bacanje hrane** odnosi se na sve veću količinu uništene hrane koja se može izbjeći, a posljedica je industrijske ili masovne proizvodnje hrane. Uzroci uništenja hrane su brojni, a pojavljuje u fazama proizvodnje, prerade i trgovine iako bi bilo moguče izbjeći.

Švedski institut za hranu i biotehnologiju ustanovio je se na svijetu oko 1,3 milijarde tona hrane godišnje baca, što je oko trećinu ukupne godišnje svjetske proizvodnje.

Istodobno preko 20.000 djece mlađe od pet godina umire svakoga dana od gladi.

Prema izvješću FAO (Food and Agriculture Organization) oko 90 milijuna tona hrane gubi se godišnje u Europi.

Monetarna vrijednost bačene hrane u Hrvatskoj iznosi godišnje ukupno oko tri milijarde kuna, a godišnje svaka osoba u prosijeku baci hranu u iznosu od gotovo tisuću kuna.

Povezani članak
---------------

* die Tafeln

Vanjske poveznice
-----------------

* Kako smanjiti bacanje hrane
* Članak u VK

Izvori
------

1. ↑   *smanjenje bacanja hrane da se da nahrani svijet: milijarda tona svake godine* Arhivirano 2015-02-12 na Wayback Machine-u poljoprivredna Organizacija Ujedinjenih naroda, Online Media Centre , vijesti od 11. svibnja 2011 (engleski)
2. ↑
3. ↑  „Archive copy". Arhivirano iz originala na datum 2016-03-04. Pristupljeno 2015-02-03.
4. ↑
**Tirince** (albanski: *Tirinca* ; ćirilica: Тиринце), selo na Kosovu u općini Novobërda.

Geografija
----------

Selo je razbijenog tipa. Deli se u četiri mahale: Tirince (na Tirinačkom Potoku), Padinu (severoistočno od mahale Tirince, na Padinskom Potoku), Gvozje/Glojže/Predeje (južno od mahale Tirince, na zapadnoj strani Veljeg Vrha, na mestu Predeje/Ripni Deja), i Šavar(na mestu Šavar, u dolini Krive Reke). Udaljenja između njih su 5—15 minuta hoda. Topografski su nazivi za njive: Tirinački Potok, Šavar, Lazište(Kočin Laz), Crveni Dol; za šumu: Velji Vr’, Ostra Čuka ili Ripni Deja(Predeje). Ostali topografski nazivi su: Crkvište, Groblje, Kućište.

Historija
---------

Sadašnje selo je nastalo oko 1760. godine preseljavanjem iz Bušinca, te je i groblje ovog sela zajedno sa bušinačkim i na bušinačkom hataru. Selo je otada raslo priraštajem. Godine 1878. su se u njemu nastanili i Albanci muhadžiri iz južne Srbije. 

Na mestu Groblje poznaje se staro groblje za koje se ne zna čije je bilo. Između Tirinca i Bušinca je Kućište, na kome se nalaze tragovi ranijeg naselja. U seoskom hataru ima i dva Crkvišta. Na jednom je porušena stara crkva. Jednu od ovih porušenih crkava su seljaci ovog sela sa seljacima iz sela Bušinca dogovorno posvetili caru Konstantinu i carici Jeleni i o zajedničkom trošku počeli održavati sabore na dan ovih svetitelja 3.juna.

Stanovništvo
------------

Populacija  
kroz historiju| Godina | Pop. | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1948. | 319 | —     |
| 1953. | 326 | +2.2% |
| 1961. | 334 | +2.5% |
| 1971. | 353 | +5.7% |
| 1981. | 229 | −35.1% |
| 1991. | 113 | −50.7% |
| 2011. | 26 | −77.0% |
| Izvori: |
**Zawichost** (njemački: *Leslau*) je gradić od 1,881 stanovnika na jugoistoku Poljske u Svjetokžiškom vojvodstvu.

Geografske karakteristike
-------------------------

Zawichost leži duž lijeve obale rijeke Visle, udaljen sedamnaestak km sjeverozapado od Sandomierza.

Historija
---------

Zawichost je prvi put dokumentiran negdje oko 1148. kao utvrda i trgovište pored gaza na Visli. Od kraja 12. vijeka u njemu je bilo sjedište arhiđakona.

Kod Zawichosta se 1205. dogodila bitka u kojoj je vojska Seniorskog vojvode Poljske Lešeka Bijelog i njegova brata Konrada Mazovskog pobjedila vojsku galičko-volinjskog kneza Romana Velikog. 
U bitci je poginuo-Roman Veliki.

Točan datum kad je dobio gradska prava nije poznat, ali pretpostavlja se da se to dogodilo prije 1255. godine. 
Grad je uništen za vrijeme uzastopnih invazija Tatara 1241. 1259. i 1500. ali je brzo obnovljen.

Tadašnji Seniorski vojvoda Poljske Boleslav V Stidljivi je osnovao samostan klarisa i 1257. dao mu kao feud za uzdržavanje Zawichost i 25 susjednih naselja, ali mu je dao i brojne privilegije, od organiziranja sajmova do ubiranja poreza na bakar i olovo koji su prevoženi Vislom. 
Zbog svega tog je od 14. vijeka imao status kraljevskog grada.
Za vladavine Kazimira Velikog samostan je utvrđen, a podignut je i zamak.

Zawichost je potpuno razoren za Švedsko-poljskog rata 1655. i Rakoczijeve invazije 1657. pa je spao na selo.
Zbog tog je 1888. izgubio gradska prava, koja su mu vraćena 1926.

Za Drugog svjetskog rata u vrijeme njemačke okupacije Nacisti su osnovali geto u kom je potrpano oko 5000 Židova. Geto je funkcionirao do 22. oktobra 1942. tad su njegovi stanovnici prebačeni u Koncentracioni logor Belzec.

Kod Zawichosta su se 1944. vodile žestoke borbe za mostobran na Visli, pritom je grad opet razoren, pa je opet obnavljan.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Poland: Holy Cross Voivodeship*" (engleski). City population. Pristupljeno 14.02. 2021.
2. 1 2 3 4 5 6  „Historia" (poljski). Miasto i Gmina Zawichost. Arhivirano iz originala na datum 2021-01-19. Pristupljeno 14.02. 2021.

Vanjske veze
------------

***Zawichost*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Miasto i Gmina Zawichost* (službene stranice) ()
Standarta predsednika Republike Srbije
Grb Socijalističke Republike Srbije na Andrićevom vencu br. 1, iznad ulaznih vrata rezidencije predsednika Republike Srbije
Aleksandar Vučić, predsednik od 2017.
**Predsednik Republike Srbije** je deo izvršne vlasti u Srbiji. Predsednik Srbije se bira na neposrednim izborima od strane građana Srbije sa izbornim pravom.

Trenutni predsednik Srbije je Aleksandar Vučić, koji je osvojio najviše glasova na predsedničkim izborima 2017.

Ustavna ovlašćenja Predsednik Republike Srbije
----------------------------------------------

**Ustavna ovlašćenja Predsednik Republike Srbije su :**

* biva biran neposredno, a smenjuje ga Narodna skupština
* predsedava pet godina od dana izbora
* može biti izabran najviše dva puta za Predsednika
* predstavlja državu u zemlji i svetu
* predlaže Narodnoj skupštini kandidata za Predsednika Vlade, pošto sasluša mišljenje predstavnika izabranih izbornih spiskova
* ima pravo da stavi veto na donet Zakon i da ga vrati na ponovno razmatranje. Ukoliko se Zakon izglasa po drugi put, Predsednik Republike Srbije je dužan da ga potpiše
* postavlja i opoziva ukazom ambasadore Republike Srbije na osnovu predloga Vlade Srbije
* uživa imunitet kao narodni poslanik
* ima pravo da raspusti Narodnu skupštinu i raspiše izbore za narodne poslanike

proglašava vanredno stanje 

* dodeljuje pomilovanja i odlikovanja

ne može obavljati drugu javnu funkciju ili profesionalnu delatnost 
Predsednik Republike Srbije je ujedno i Vrhovni komandant Vojske Srbije.

Ukoliko je Predsednik Republike Srbije sprečen da vrši svoje dužnosti, njih vrši Predsednik Narodne skupštine.

Mandat predsednika Republike Srbije
-----------------------------------

Mandat predsednika Republike traje pet godina i počinje da teče od dana polaganja zakletve pred Narodnom skupštinom.
Ako mandat predsednika Republike ističe za vreme ratnog ili vanrednog stanja, produžava se, tako da traje do isteka tri meseca
od dana prestanka ratnog, odnosno vanrednog stanja.
Niko ne može više od dva puta da bude biran za predsednika Republike.
Mandat predsednika Republike prestaje istekom vremena na koje je izabran, ostavkom ili razrešenjem.
Predsednik Republike podnosi ostavku predsedniku Narodne skupštine.

Predsednici Republike Srbije
----------------------------

*Glavni članak: Spisak predsednika Srbije*
* Slobodan Milošević
	+ mandat od 1989. do 1997.

* Dragan Tomić- VD -
	+ 1997.

* Milan Milutinović
	+ mandat od 1997. do 2002.

* Nataša Mićić- VD -
	+ mandat od 2002. do 2004.

* Dragan Maršićanin- VD -
	+ 2004.

* Vojislav Mihailović,- VD -
	+ 2004.

* Predrag Marković - VD -
	+ 2004.

* Boris Tadić
	+ mandat od 2004. do 2012.

* Slavica Đukić Dejanović - VD -
	+ 2012.

* Tomislav Nikolić
	+ mandat od 2012. do 2017.

* Aleksandar Vučić
	+ mandat od 2017.

Spoljašnji sajtovi
------------------

* Zvanična Internet prezentacija predsednika Srbije Arhivirano 2021-05-08 na Wayback Machine-u


1. ↑  Član 116. Ustava Republike Srbije
**Bolivar** (španjolski: *Departamento de Bolivar*) je jedan od 33 departmana na koji je Kolumbija administrativno 
podjeljena.

Departman je osnovan 1857. kao jedan od prvih departmana.

Karakteristike
--------------

Bolivar ima površinu od 26,719 km², na kojoj je 2020. živilo 2,180,976 stanovnika.

Bolivar je na sjeverozapadu omeđen Karipskim morem, na zapadu rijekom Cauca a na istoku rijekom Magdalena. 
Velik dio njegove površine sastoji se od vrućih, vlažnih, šumovitih nizina.

Departman sa zapada graniči sa departmanima Sucre i Córdoba, sa sjevera i sjeveroistoka sa Departmanom Atlantico i sa istoka sa Departmanom Magdalena.

Administrativni centar departmana je grad Cartagena.

Administrativna podjela
-----------------------

Departman Bolivar je podjeljen na 46 općine (španjolski: *municipalities*).

Privreda
--------

Privreda Bolivara bazira se na poljoprivredi (žitarice, šećerna trska, kava, duhan, pamuk) i stočarstvu.

Od ruda ima zlato, ugljenu i naftu. Industrija je koncentrirana u Cartageni u kom se prerađuje nafta, proizvodi tekstil i piće. 
Transportna žila kucavica je rijeka Magdalene, uz nešto cesta.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*Bolívar Department in Colombia*" (engleski). City population. Pristupljeno 12.12.2022.
2. 1 2 3  „*Bolivar department, Colombia*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 12.12.2022.

Vanjske veze
------------

***Bolívar (departman)*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Gobernación del Bolivar* ()

| * p
* r
* u
Departmani Kolumbije |
| --- |
| Kolumbijski grb | 
Amazonas • Antioquia • Arauca • Atlantico • Bolívar • Boyacá • Caldas • Caquetá • Casanare • Cauca • Cesar • Chocó • Córdoba • Cundinamarca • Guainía • Guaviare • Huila • La Guajira • Magdalena • Meta • Nariño • Norte de Santander • Putumayo • Quindío • Risaralda • San Andrés y Providencia • Santander • Sucre, Tolima • Valle del Cauca • Vaupés • Vichada
 | Kolumbijski departmani |
**Amy Goodman** (Bay Shore, 13. travnja 1957.) je američka novinarka, sindikalna kolumnistkinja, istraživačka izvjestiteljica i autorica. Neke od tema koje je opsežnije pokrivala uključuju pokret za nezavisnost Istočnog Timora, marokansku okupaciju Zapadne Sahare kao i ulogu korporacije Chevron u Nigeriji.

Od 1996. godine glavna je voditeljica programa Democracy Now!, dnevnog globalnog progresivnog radijskog, internetskog i televizijskog informativnog programa. Dobitnica je više nagrada koje uključuju i *Nagradu Thomas Merton* 2004. godine, *Nagradu Right Livelihood* 2008. godine, i *Nagradu Izzy* 2009. godine za „*poseban doprinos nezavisnim medijima*".

2012. godine Goodman je primila *Gandhijevu nagradu za mir* za „*značajan doprinos promociji trajnog međunarodnog mira*". Autorica je šest knjiga koje uključuju naslove kao što su *Utišana većina: Priče o ustanku, okupaciji, otporu i nadi* (engleski: *The Silenced Majority: Stories of Uprisings, Occupations, Resistance, and Hope*) 2012. godine i *Democracy Now!: Dvadeset godina izvještavanja o pokretima koji su promijenili Ameriku* (engleski: *Democracy Now!: Twenty Years Covering the Movements Changing America*) iz 2016. godine. 2016. protiv nje je podignuta optužnica za nemire u vezi sa njezinim izvještavanjem sa prosvjeda protiv izgradnje naftovoda *Dakota Access*. Ta je optužnica osuđena od strane Komiteta za zaštitu novinara (CPJ). Okružni sudija u Sjevernoj Dakoti je optužbe odbacio 17. listopada 2016.

2014. godine Nieman Fondacija na Sveučilištu Harvard dodijelila joj je *I.F. Stone Medalju za novinarsku nezavisnost*.

Izvori
------

1. ↑  „Amy Goodman Biography". *Encyclopædia Britannica Online*. Encyclopædia Britannica. April 6, 2018. Pristupljeno 2019-01-24.
2. ↑  Goodman, Amy; Goodman, David; Denis, Moynihan (April 12, 2016). *Democracy Now!: Twenty Years Covering the Movements Changing America* (1st izd.). Simon & Schuster. str. 384. ISBN 978-1501123580.
3. ↑  Grueskin, Caroline (October 13, 2016). „Defense attorney questions prosecutor in Amy Goodman case". *Bismarck Tribune*. Pristupljeno October 14, 2016.
4. ↑  Merlan, Anna. „Judge Rejects Proposed Riot Charges Against Democracy Now! Host Amy Goodman" (en-US). *Jezebel*. Arhivirano iz originala na datum 2019-08-26. Pristupljeno October 21, 2016.
**Audenshaw** je grad od 11,419 stanovnika na sjeverozapadu Engleske u Grofoviji Greater Manchester.

Administrativno podpada pod Metropolitanski borough Tameside.

Geografske karakteristike
-------------------------

Audenshaw koji je tokom historije bio je dio Grofovije Lancashire, leži na rijeci Tame udaljen 8 km istočno od centra Manchestera, i svega 3 km jugozapadno od Ashtona.

Historija
---------

Njegovo ime koje je vjerojatno derivat od osobnog imena *Aldwine*, prvi put je dokumentirano tokom 12. i 13. vijeka.

Audenshaw je sve do 19. vijeka bio uglavnom poljprivredno naselje čiji su se stanovnici uz to bavili izradom šešira, izbjeljivanjem tkanina i iskapanjem ugljena.

Još 1874. Audenshaw je bio samo jedno od četiri naselja u parohiji Ashton, koje se sastolo od zaselaka; Woodhouses, Waterhouses, Littlemoss, Audenshaw, Medlock Vale i Hooley Hill. Prvo vijeće lokalne uprave osnovano je 1874. a 1894. Audenshaw je postao Urbani distrikt.

Audenshaw je 1801. imao 2.000 stanovnika, a 1901. -7.000. Između 1931.- 1951. mu se naglo povećao broj stanovnika od 8.461 na 12.600. ali je kasnije do 1991. vrlo sporo rastao do svega - 13.170 stanovnika.

Iskapanje ugljena počelo je još u 18. vijeku, po površinskim kopovima, kad su oni iscrpljeni, od 19. vijeka otvorani su rudnici sa dubinskim kopovima. Kompanija *Chamber Colliery Mining* imala je tri rudnika; Oak, Wood i Ashton (Snipe), ona je 1880. podigla željezničku prugu do kanala za transport ugljena. Rudnik Ashton (Snipe) sa jamom od 952 metara bio je svojevremeno jedan od najdubljih na svijetu.

Posljednji rudnici Audenshawa zatvoreni su 1959.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „Audenshaw" (engleski). UKCensusdata. Arhivirano iz originala na datum 2016-08-19. Pristupljeno 22. 04. 2017.
2. 1 2 3 4 5 6  „Township Information - Audenshaw" (engleski). Tameside Metropolitan Borough Council. Pristupljeno 22.04. 2017.

Vanjske veze
------------

***Audenshaw*** na Wikimedijinoj ostavi

* Audenshaw ()
**Arheološko nalazište Lug** nalazi se na području opštine Goražde, Bosna i Hercegovina. 
Područje je slučajno otkriveno, 50-tih godina dvadesetog vijeka, prilikom građevinskih radova. Arheolog Alojz Benac uspio je, na već razrušenom lokalitetu, odrediti o kakvom se neolitskom naselju radilo, te na osnovu keramike odrediti pripadnost lokaliteta vinčanskoj kulturi. Arheološko područje Lug proglašeno je za nacionalni spomenik BiH.

Lokacija
--------

Smješteno je oko 3,5 km južno od Goražda, na desnoj obali Drine, u naselju Zupčići, zaselak Lug.

Historija
---------

Neolit Bosne i Hercegovine zahvata vremenski okvir od VI do početka III milenijuma.

U doba mlađeg, a djelimično i srednjeg neolita, središte Vinčanske kulture bilo je na srednjem Balkanu. Periferni dijelovi te kulture zahvatali su i područje sjeveroistočne i istočne Bosne. To potvrđuju dva nalazišta: Gornja Tuzla i Lug. Na navedenim lokalitetima, Vinčanska kultura predstavljena je svojom perifernom, dosta osiromašenom varijantom. U poređenju s klasičnom i ostalim varijantama, istočnobosanska se odlikuje znatno skromnijim sadržajem.
Pronađena figura izvanredan je primjerak pljosnate statuete(4), koja je u isto vrijeme jako shematično urađena, ali pored toga postoji skladnost i dotjeranost formi. Ruke su savijene, i završavaju se na bokovima dugim urezanim prstima. Noge su neobično kratke, gluteji jako naglašeni, dok su prsa sasvim slabo istaknuta. Na glavi je jedino modeliran nos (stiskanjem prstiju), a sa svake strane na glavi je smještena rupica za vješanje. Figuri nedostaje bilo kakav realistički detalj.

Najpoznatiji nalaz je primjerak pljosnate statuete koja prikazuje žensku figuru. Urađena je šematično. Ruke su savijene, i završavaju se na bokovima dugim urezanim prstima. Noge su neobično kratke, gluteji jako naglašeni, dok su prsa sasvim slabo istaknuta. Na glavi je jedino modeliran nos (stiskanjem prstiju), a sa svake strane na glavi je smještena rupica za vješanje. Figuri nedostaje bilo kakav realistički detalj.

S druge strane Drine nalazi se nalazište Popov Do, takođe neolitsko, ali koje pripada Lisičićkoj grupi. Kao da je Drina i u davna vremena bila granica širenja i miješanja različitih kultura.

Nova istraživanja
-----------------

Zahvaljujući njemačkom arheološkom institutu i fakultetu iz Kila obavljena su geomagnetska snimanja tako da se tačno znalo gdje treba kopati. Snimanjem se ustanovilo da se na ovom lokalitetu, na dva do tri hektara zemlje, nalazi naselje s jasnim ostacima kuća koje su mnogo veće od onih pronađenih na području Visokog (Okolište) i koje datiraju iz tog periodu. Oko naselja nalazi se i jedan zaštitni jarak. Istraživanja su obavljena 2009. goodne, kada su, ostatke kuća, pronađeni dijelovi alata, fragmenti kuhinjske keramike te niz drugih predmeta iz tog perioda. Botaničari iz Njemačke vrše i ispitivanje sastava zemljišta kako bi utvrdili i koje su se žitarice uzgajale u tom periodu s obzirom da je na ovom lokalitetu pronađen i žrvanj za mljevenje ječma. Prema procjenama stručnjaka, naselje je staro više od sedam hiljada godina.

Vanjske veze
------------

* Istraživanja na Lugu
* Lug[*mrtav link*]
**Biometrijski pasoš** jeste pasoš koji sadrži biometrijske podatke osobe.

Podaci se pored zapisa na papiru pasoša zapisuju i u poseban čip. U čipu se nalaze i informacije potrebne radi prepoznavanja geometrije lica, otisaka prsta i izgleda mrežnice.

  

Ovaj pasoš je skoro nemoguće falsifikovati i zloupotrebiti a veoma teško je i njegovo uništenje odnosno uništenje čipa koji se nalazi unutar pasoša i koji čuva podatke.

Iako su se mnoge organizacije za zaštitu ljudiskih prava odupirale korišćenju biometrijske tehnologije i uvođenju novih biometrijski pasoša, uvelo ih je većina razvijenih zemalja, ali i mnoge druge širom sveta.

  

Srbija spada u grupu zemalja koje su uvele najsavremeniji oblik biometrijskog pasoša.

  

Pasoš Srbije u sebi sadrži RFID (Radio-frekventni identifikator). RFID u pasošima imaju Norveška (2005), Japan (1. mart 2006), većina zemalja Evropske unije (oko 2006), Australija i SAD (2007), Srbija (jul 2008), Crna Gora (2008), Republika Koreja (avgust 2008), Albanija (januar 2009), kao i Bosna i Hercegovina (2009).

  

Standard za RFID pasoše definisala je Organizacija međunarodne civilne avijacije (ICAO) u dokumentu ICAO 9303 zasnovana prema ISO/IEC 14443.

E-pasoš
-------

***Biometrijski pasoš*** na Wikimedijinoj ostavi

Prvi RFID (E-pasoš) izdala je Malezija 1998. godine.

Galerija
--------

Različiti biometrijski pasoši.

* AlbanijaAlbanija
* AustrijaAustrija
* AzerbejdžanAzerbejdžan
* BelgijaBelgija
* Bosna i HercegovinaBosna i Hercegovina
* BrunejBrunej
* Češka RepublikaČeška Republika
* DanskaDanska
* EstonijaEstonija
* FinskaFinska
* GrčkaGrčka
* HolandijaHolandija
* Republika HrvatskaRepublika Hrvatska
* IrskaIrska
* IslandIsland
* ItalijaItalija
* JapanJapan
* Južna KorejaJužna Koreja
* KazahstanKazahstan
* LihtenštajnLihtenštajn
* LitvanijaLitvanija
* MađarskaMađarska
* Republika MakedonijaRepublika Makedonija
* MaldiviMaldivi
* Novi ZelandNovi Zeland
* NorveškaNorveška
* NemačkaNemačka
* PoljskaPoljska
* RusijaRusija
* SADSAD
* SlovačkaSlovačka
* Slovenija(Pasoš iz dela Slovenije u kojem žive Italijani)Slovenija  
(Pasoš iz dela Slovenije u kojem žive Italijani)
* Republika SrbijaRepublika Srbija
* SudanSudan
* ŠvajcarskaŠvajcarska
* TajlandTajland
* TajvanTajvan
* TurkmenistanTurkmenistan
Zgrada Doma društva Gajret u Sarajevu
**Zgrada Doma društva Gajret u Sarajevu**, nalazi se u južnom nizu ulice Branilaca Sarajeva u Sarajevu, Bosna i Hercegovina. Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika, na sjednici održanoj od 3. do 5. februara 2014. godine, donijela je odluku da se zgrada proglasi za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine. Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Martin Cherry, Amra Hadžimuhamedović (predsjedavajuća), Dubravko Lovrenović, Ljiljana Ševo.

Arhitektura
-----------

Zgrada Doma društva Gajret u Sarajevu izgrađena je 1934/35. godina, prema arhitektonskom rješenju Dušana Smiljanića, kao prvonagrađeno konkursno rješenje (5.000 dinara). Predstavlja strogo simetričnu arhitektonsku kompoziciju kao izraz tadašnje Praške arhitektonske škole u duhu moderne arhitekture. Na tom objektu su prvi put realizovani stakleni horizontalni nizovi prozora u Sarajevu, poslije prvobitnog pokušaja na kući Damić u Radićevoj ulici u Sarajevu iz 1926. godine.

Zgrada je tlocrtne osnove dimenzija 24,30m x 14,90 m. i visine do sljemena 20,00 metara, spratnosti Sut+P+3+Potkrovlje. Pokrivena je dvovodnim krovom. Kompozicija fasade je strogo simetrična, a razlikuju se razuđeno prizemlje visine 4,10m i ostatak objekta iznad sa čistim plohama razbijenim centralnom lođom na prvom spratu i uvučenom plohom stubišne staklene stijenke iznad.

Izvedena je u armirano- betonskoj konstrukciji, sistemom nosivih zidova. Ispuna vanjskih i unutrašnjih nosivih zidova je izvedena opekom, a fasade su malterisane, sa izuzetkom prizemnog dijela ulične fasade koja je prekrivena poliranim granitom.

Nakon Drugog svjetskog rata izvršena je adaptacija dijela službenih prostorija u stambene prostorije.

Nacionalni spomenik
-------------------

Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika, na sjednici održanoj od 3. do 5. februara 2014. godine, donijela je odluku da se zgrada proglasi za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine. Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Martin Cherry, Amra Hadžimuhamedović (predsjedavajuća), Dubravko Lovrenović, Ljiljana Ševo.

Izvori
------

1. 1 2  „Nacionalni spomenici u Sarajevu - Zgrada Doma društva Gajret u Sarajevu". *Komisija za nacionalne spomenike*. Pristupljeno 31. 7. 2022. [*mrtav link*]
2. ↑  „Zgrada Doma društva Gajret u Sarajevu". *Komisija za nacionalne spomenike*. Pristupljeno 31. 2. 2024.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Portal Bosna i Hercegovina***  |
**Domaća jabuka** (lat. *Malus domestica*) je vjerovatno hibridnog porijekla, a nastala je u centralnim dijelovima Azije. Njoj najsrodnija vrsta, *Malus sieversii*, se još uvijek može naći na planinama u Kazahstanu, Kirgistanu, Tadžikistanu i nekim dijelovima Kine, na nadmorskim visinama između 1200 i 1800 m. Kako su kroz ovaj predeo prolazili putni pravci koji su povezivali Kinu sa Bliskim Istokom i Evropom, vjerovatno su putnici ti koji su doprinijeli rasprostiranju jabuke van svoje domovine. Postoje arheološki primerci jabuka iz Anadolije koji su stari nekih 85000 godina, mada se još uvijek sa sigurnošću ne može govoriti otkuda tu jabuke i da li su ih ljudi uzgajali. Prvi podaci o kultivaciji jabuke govore o uzgoju u Anadoliji i sjevernoj Mezopotamiji u drugom milenijumu pne. Do 500. pne. jabuka je vjerovatno bila uzgajana širom Perzijske Monarhije. Kada je Aleksandar Makedonski zavladao tim područjima oko 1323 godine p.n.e. uzgoj jabuke se proširio kroz grčki (helenski) svijet. Teofrast je razlikovao slatku domaću jabuku i kiselkaste divlje.

Usponom Rimskog Carstva razvilo se i voćarstvo, a domaća jabuka se proširila prema Zapadnoj i Sjevernoj Evropi. Sa širenjem svog areala, domaća jabuka je dolazila u kontakt sa divljim vrstama roda Malus i često je hibridima obogaćivala svoj genotip. Isto tako je jako brzo zamijenila ove divlje vrste u životu ljudi, tako da su one najpre potisnute a potom i vjerovatno iščezle. Ovo bi značilo da jabuke koje su jeli Kelti, Franci, Gali i druga germanska plemena, kao i stari Slaveni, više ne postoje na planeti.

Od 13. vijeka jabuke su postale veoma uzgajana vrsta širom Evrope. Tokom 16. i 17. vijeka evropski kolonisti prenose jabuku u Amerike, sredinom 17. vijeka prenose je u Južnu Afriku, a krajem 18. vijeka počinje uzgoj jabuke u Australiji i na Tasmaniji. Tako domaća jabuka može zahvaliti napretku civilizacije na širenju areala.

Vanjske veze
------------

***Domaća jabuka*** na Wikimedijinoj ostavi

* Jabuka, opis Arhivirano 2007-10-29 na Wayback Machine-u
* Slike poznatijih sorti jabuka Arhivirano 2007-09-10 na Wayback Machine-u
* Opis nekih sorti jabuke Arhivirano 2022-08-12 na Wayback Machine-u
**Vilajet** (turski: *vilayet*, od arapske riječi ولاية‎, *wilayah* = provincija, pokrajina) je bio prvi red administrativne podjele zemlje pred kraj Osmanskog Carstva, u suštini nešto nalik na evropske provincije.

Historija
---------

Vilajeti su uvedeni nakon proglašenja Zakona o vilajetima (turski: Teşkil-i Vilayet Nizamnamesi) 21. januara 1867. Zakon je bio samo dio tanzimata opsežnih administrativnih reformi koje su trebale unaprijediti carstvo, a on je najavljen sultanovim ediktom 1856. Prvi vilajet u kom se ta reforma počela eksperimentalno provoditi bio je Dunavski vilajet, osnovan 1864. Reforma je uvođena postupno, pa se tek 1884. počela primijeniti u svim pokrajinama carstva.

Osmanskom Carstvu već je počelo modernizirati svoju upravu po svojim ajaletima još 1840. ali se tek Zakonom o vilajetima to počelo provoditi po cijelom carstvu, tim zakonom je također jasno uređena hijerarhija administrativnih jedinica. Tako je vilajet, na čelu s valijom, bio podijeljen na sandžake, a oni dalje na dalje na kaze (okruge), sve do posljednjih i najmanjih nahija.

Valija je bio predstavnik sultana u vilajetu, pa time i vrhovni šef uprave. On je uz pomoć svojih sekretara; defterdara (zadužen za financije) i mektubčija (arhiva i dopisivanje), vodio sve poslove; odnose sa strancima, javne radove, poljoprivredu i trgovinu, i sve što su od njega zahtjevala pojedina ministarstva da provodi. Uz glavnog suca (*mufettiş-i hukkam-i Şeri'a*) ti funkcioneri su formirali Vilajetsko izvršno vijeće. Pored toga vilajet je imao i Vilajetski odbor od četiri izabrana člana, i to dva muslimana i dva nemuslimana. 

Vilajeti su nastavili egzistirati i nakon sloma Osmanskog Carstva u novoj Turskoj Republici, njihov status potvrđen je ustavnim člankom 89. 20. aprila 1924. Nakon jezične reforme provedene 1935. ummjesto vilajeta počelo se upotrebljavati termin *ilbaylïk* (ilbegluk), a umjesto valija *ilbay* (ilbeg).

Vilajete je imao i kadžarski Iran, a oni su se dijelili na ajalete.

Izvori
------

1. ↑  „*Vilayet*" (engleski). Freedictionary. Pristupljeno 25. 9. 2013.
2. 1 2 3 4 5  „*Vilayet*" (talijanski). Treccani. Pristupljeno 25. 9. 2013.

Vanjske veze
------------

***Vilajet*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Vilayet* na portalu Treccani ()
* *Zakon o vilajetima* (1864.) ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* GND: 4604109-6

 |
**Država Chin** je država u Mjanmaru. Glavni grad je Hakha.

Postoji 14 gradskih područja u Državi Chin: Cikha, Hakha, Falam, Kanpalet, Matupi, Rezua, Mindat, Paletwa, Rihkhuadar, Thantlang, Teddim, Tuithang and Tonzang.

Demografija
-----------

Narod Chin se sastoji od mnogih grupa koje, iako historijski povezane, govore različite jezike te imaju različite kulturne i historijske identitete. Riječ Chin je, po svemu sudeći, egzonim koji su dali Burmanci i kome je porijeklo nepoznato - iako su najbolji kandidati za to riječi 'košara' i 'prijatelj'. Ta imena su opravdana s obzirom da su Chin poznati po tkačkim vještinama, kao i da su mnogo godinam bili u dobrim trgovačkim odnosima s narodima nizina.

U posljednje vrijeme su neke Chin grupe počele tvrditi da je autonim 'Zo' pravo zajedničko i domorodačko ime za sve Chine. Svako pleme ima vlastito ime, nopr. Asho, Laizo, Zyou, Mizo, Zomi, K'cho itd. Ti nazivi mogu biti kognati, ali svako pleme ima vlastiti izgovor, a ponekad i vlastito značenje. Zbog toga je teško odabrati pravilni izgovor jezika koji bi ih sve predstavljao. 

Riječ 'Salai' se koristi kao prvo ime svakog Chin muškarca, a 'Mai' za žene.

Chin tvore većinu Države Chin. Zahvaljujući radu misionara u prethodnih stotinu godina, veliki dio njih se danas smatra kršćanima. Značajna manjina se, pak, još uvijek vjerna animističkim vjerovanjima i Theravada budizmu.

V. također
----------

* Čin (narod)

Literatura
----------

* F.K. Lehman. 1963. 'The Structure of Chin Society;: A Tribal People of Burma Adapted to a Non-Western Civilization.' University of Illinois Press.

Vanjske veze
------------

Wikimedia IncubatorWikimedia Incubator
 ***Chin probna verzija*** Wikipedije se nalazi u Wikimedijinom inkubatoru

* CHIN NATIONAL FRONT
* CHIN FORUM
* CHIN HUMAN RIGHTS ORGANIZATION
* ZOGAM Home
* News from Zomi in India Arhivirano 2018-02-19 na Wayback Machine-u
* Zomi International Network[*mrtav link*]
* Chin Community Germany
* The official website of Zomi Reunification Organisation
* Zomi Information Network Arhivirano 2007-10-06 na Wayback Machine-u
* Chin Community in Norway Arhivirano 2008-05-22 na Wayback Machine-u
* The Only Chin(Zomi) Online Store Arhivirano 2007-03-05 na Wayback Machine-u

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **geografiji** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |


| * p
* r
* u
Administrativna podjela Mjanmara |
| --- |
| Države | Chin • Kachin • Kayah • Kayin • Mon • Rakhine • Shan | Zastava Mjanmara |
| Odjeli | Ayeyarwady • Bago • Magway • Mandalay • Sagaing • Tanintharyi • Yangon |
**Egrag** ili **Jegrag**   (mađ. *Egerág*, nje. *Egrad*) je selo u južnoj Mađarskoj.

Zauzima površinu od 13,01 km četvorni.

Zemljopisni položaj
-------------------

Nalazi se na 45° 59' 2" sjeverne zemljopisne širine i 18° 18' 17" istočne zemljopisne dužine. 
Pogan je 2 km zapadno, Sukit je 1 km jugozapadno, Ata je 4 km južno, Renda je 1 km jugoistočno, Peterda je 3 km istočno, Lotar je 3 km sjeverozapadno, Semelj je 1,5 km sjever-sjeverozapadno, Udvar je 2 km sjeverozapadno, a Mišljen je 3 km sjeverno.

Upravna organizacija
--------------------

Upravno pripada Pečuškom kotaru u Baranjskoj županiji. Poštanski broj je 7763.

Promet
------

Nalazi se 1 km zapadno od željezničke prometnice.

Stanovništvo
------------

Egrag ima 1004 stanovnika (2001.).

Izvori
------

1. ↑  Folia onomastica croatica 14/2005. Živko Mandić: Hrvatska imena naseljenih mjesta u Madžarskoj,  (PDF)
2. ↑  Hrv. glasnik br.17/2008. Arhivirano 2013-09-27 na Wayback Machine-u Semeljski vinogradari, 24. travnja 2008.

Vanjske veze
------------

* () Egerág Önkormányzatának honlapja
* Egrag na fallingrain.com

***Egrag*** na Wikimedijinoj ostavi