*Za ostala značenja, v. Granada (razvrstavanje).*
  
Koordinate: 37° 10′ 27" SG Š, 3° 35′ 51" ZGD

| **Granada** |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Grb Granade | Zastava Granade |
| Grb Granade | Zastava Granade |

 |
| Granada |
| Granada |
| Država |  Španija |
| Provincija | Granada |
| Autonomna pokrajina | Andaluzija |
| Broj stanovnika (2006) | 237.929 |
| Površina | 88 km² |
| Poštanski broj | 18000 |
| Reka | Henil, Daro, Beiro |
| Praznik grada | San Sesilio  1. februar |
| Granada na mapi |
| Internet stranica grada |

**Granada** (šp. *Granada*) je glavni grad provincije Granada u u Autonomnoj zajednici Andaluzija u južnoj Španiji. Takođe podrazumeva i teritoriju nekadašnje mavarske kraljevine, Taife Granada.

### Geografija

Granada leži nedaleko od Sijera Nevade u dolinama reka **Daro** (šp. *Darro*) i **Henil** (šp. *Genil*) i **Beiro** (šp. *Beiro*) na visini od 670 metara. Grad ima oko 241.000 stanovnika, od kojih većina radi u turizmu ili poljoprivredi.

### Istorija

Granada je veoma star grad. Zbog zaštićenog položaja između okolnih brda, kao i zbog neuobičajeno plodnog zemljišta, ovo područje bilo je veoma rano naseljeno. 

Prvo je postojao kao ibersko naselje po imenu **Ilturir** koje je imalo kontakte sa Feničanima, Kartaginjanima i Grcima. U petom veku pne. Grci osnivaju koloniju i nazivaju je **Elibirge** (grč. *Ἐλιβύργη*). Rimljani mu daju ime Iliberis. Posle raspada Rimskog carstva, oblast je pala pod uticaj severnoafričkog carstva, odnosno Vandala. Od 534. godine jedan čitav vek je bila pod istočnorimskom vladavinom, a od početka 7. veka Granada je pripala Vizigotima.

Godine 711. grad su osvojili Mavari i ime je promenjeno u **Ilbira**. Kao centar uprave provincije 756. osnovan je novi grad pod nazivom **Madinat Ilbira** (lat. *Madinat Ilbira*), ili na španskom, **Medina Elvira** (šp. *Medina Elvira*) oko 10 km severoistočno u podnožju planine Sijera Elvire. Istovremeno su ljudi počeli da za oblast starog naselja koriste naziv **Kalat Garnata** (arap. ) što znači *Tvrđava od Granade*, iz čega se razvilo današnje ime grada.

Nakon propasti Kalifa od Kordobe 1012. godine, svoju moć u provinciji je iskoristio Klanšef Zavi ibn Ziri i pretvorio grad u sedište svoje dinastije koja se ovde zadržala oko 80 godina i vladala jednom od važnijih manjih kraljevina Andaluzije. Od 1238. do 1492. Granada je bila glavni grad carstva sultana.

Dana 2. januara 1492. kapitulirao je poslednji muslimanski vladar, Boabdil, i predao grad kraljici Izabeli I od Kastilje i kralju Fernanda II od Aragona, takozvanim Katoličkim kraljevima (šp. *Reyes Católicos*). Ovaj događaj označava kraj Rekonkiste na Pirinejskom poluostrvu. Prema jednom pasusu zaključenog ugovora, hrišćanska vojska je mavarsko stanovništvo prebacila na obalu, odakle su prevoženi u severnu Afriku u oblast današnjeg Maroka.

Godine 1499. po naređenju biskupa Sisnerosa od Toleda (šp. *Gonzalo Jiménez de Cisneros*) na pijaci Granade napravljena je lomača kako bi se spalile sve knjige islamske teologije, filozofije istorije i prirodnih nauka. U toku ovog događaja došlo je do jednodnevnog stradanja svih nehrišćana, a žrtve su pre svega bili Jevreji. Tom prilikom je jevrejska četvrt, koja je postojala već vekovima, velikim delom bila razorena.

Posle pobune koju su izazvali muslimani, koji su ostali u Španiji, takozvani moriskosi (šp. *Moriscos*), zbog zabrane njihove religije, u periodu od 1569. do 1671. i od 1609. do 1611. godine naselili su druge delove Pirinejskog poluostrva i kasnije se preselili u Afriku. Mnogi su naselili današnji Tunis i Alžir i tamo razvili svoju kulturu. Tada je Granada propala u privrednom pogledu.

Od 1492. godine Granada je sedište biskupije. Univerzitet je sagradio Karlo V u periodu od 1526. do 1531, danas ućiva veliki ugled u svetu. Godine 2003, brojio je 60.000 studenata.

Po završetku Frankove diktature počeo je da se razvija turizam.

Posle dugih mirnih susreta različitih kultura i tolerancije među pripadnicima različitih religija, Granada danas važi za primer multikulturalne zajednice.

### Znamenitosti

Granada je poznata po istorijskim građevinama kako iz doba Mavara, tako i iz doba gotike i renesanse.

Najznačajnija građevina iz doba Mavara je utvrđenje Alambra (šp. *Alhambra*), što znači *crvena tvrđava* (stene od kojih je sagrađeno utvrđenje su crvene). Podignuto je u 13. i 14. veku kao rezidencija mavarskih kraljeva. Alambra je poznata po Lavljem bunaru. 

U utvrđenju se takođe nalazi manastir iz 15. veka.

Alambra
Druga znamenitost je vila Generalife (šp. *Generalife*) (što znači nebeski raj na zemlji), letnja rezidencija kalifa, kao i gradska četvrt Albajsin (šp. *Albaycín*), UNESKOje 1984. godine proglasio Alambru kulturnom baštinom. 

U centru se nalazi katedrala iz doba renesanse. Tu se nalazi i Kraljevska Kapela (šp. *Capilla Real*) završena 1521. godine u u kojoj su sahtranjeni Katolički kraljevi, Izabela i Fernando, kao i njihova ćerka, Huana Luda i njen muž, Filip Lepi.

Granada takođe poseduje arheološki muzej i naučni park.

### Aerodrom

Aerodrom grada je završen 1972, a 1995. godine je preuređen i proširen. Godišnje ima oko 13.000 letova.

Eksterni linkovi
----------------

***Granada*** na Wikimedijinoj ostavi

* Granada province's English language newspaper
* Information on the city from the databases of the Andalucian Statistical Institute Arhivirano 2009-05-31 na Wayback Machine-u
* Granada: local tourist guide Arhivirano 2008-10-14 na Wayback Machine-u
* Web of Granada Tourist Office Arhivirano 2008-01-28 na Wayback Machine-u
* Festivals and celebrations in Granada[*mrtav link*]
* Granada Arhivirano 2008-03-27 na Wayback Machine-u at the Open Directory Project
* Information about Granada from Andalucia.com
* Attractions of Granada Arhivirano 2007-09-28 na Wayback Machine-u
* Aerial Picture of Granada Arhivirano 2007-03-04 na Wayback Machine-u
* Webcam Granada/Alhambra
* Viva Granada information site including photos regarding the Granada province
* Webcam Granada/Alhambra Arhivirano 2012-04-19 na Wayback Machine-u