|  |
| --- |
|  |
| 3H Tricijum |
| Spin jezgra | 1/2+ |
| Vrijeme poluraspada | 12,3 a |
| Atomska masa | 3,01605 u |
| Tačka topljenja | -252,5 °C |
| Tačka ključanja | -248,1 °C |
| Raspad |
| 

| Način raspada | Energija | Produkt |
| --- | --- | --- |
| Beta | 19 keV | 3He Os |

 |

**Tricijum** (iz grčkog *tritós* »treći«) je pored protijuma i deuterijuma prirodni izotop vodonika. NJegovo atomsko jezgro se ponekad naziva i triton.

Hemijski simbol tricijuma je 3H, a pojednostavljeno se može obilježiti sa T. U poređenju sa deuterijumom, pored što ima proton u atomskom jezgru, ne posjeduje jedan, već dva neutrona. Međutim ovo atomsko jezgro je nestabilno i raspada se sa jednim vremenom poluraspada od 12,32 godina po emisiji jednog elektrona u 3He (beta raspad). Takođe tricijum je radioaktivan.

Iako izotopi istog hemijskog elementa imaju jednake fizičke i hemijske osobine, kod vodonika se zbog značajne razlike u težini atomskog jezgra pojavljuju različite fizičke osobine između obične, teške i preteške vode.
Tricijum oksid (preteška voda) T2O ima tačku ključanja od 101,51 °C, a temperaturu topljenja iznosi 4,48 °C.

Proizvodnja
-----------

Prirodnim putem tricijum nastaje neutronskim bombardovanjem jezgara atoma azota iz kosmičkog zračenja u gornjim slojevima atmosfere.

14N + n → 12C + 3H
Konvekcionalnim strujanjima tricijum dospijeva do zemljine površine kao tricijumvodonik. U čitavoj prirodi postoji možda oko 2 – 3,5 kg tricijuma.

Vještački tricijum se dobija u jezgro-reaktoru. Ovo se odvija:

* bombardovanjem 6Li-mete sa neutronima iz reaktorskog jezgra
* ekstrakcijom iz hladne vode iz reaktora teške vode, gdje nastaje kao nus produkt.

Upotreba
--------

Između ostalog koristi se u biologiji, hemiji i medicini. Koristi se kao marker (trejser) za markiranje pojedinih supstanci.

Kao sredstvo za osvjetljavanje koristi se mješavina gasovitog Tricijuma i fluorescentnog sredstva u zapečaćenim borosilikat-ampulama. Tricijumovo beta zračenje aktivira unutrašnji sloj kojim je premazana unutrašnja strana ampule i na taj način proizvodi slabo, fluorescentno svjetlo. Ovo „hladno osvjetljenje" ima teoretski životni vijek od više decenija, a na tržištu ga je moguće naći u više boja, pod nazivom Trejser (*Tracer*). 

Tricijum se takođe koristi kao sredstvo za osvjetljavanje, na primjer na kazaljkama satova, na brojevima satova. Kod proizvodnje i skladištenja većih količina tricijuma, ne smiju se isključiti rizici po zdravlje.

Tricijum je takođe sastavni dio pojedinog atomskog oružja
U budućim atomskim elektranama trebala bi da se koristi mješavina deuterijuma i tricijuma kao pogonsko gorivo.

Dokazivanje
-----------

Dokazivanje postojanja tricijuma se vrši pomoću tečnih cintilatora i otvorenih jonizatorskih komora.

Izvori
------

1. ↑  „Tritium (Hydrogen-3) – Human Health Fact sheet". Argonne National Laboratory. 2005-08. Arhivirano iz originala na datum 2010-02-08. Pristupljeno 19. 9. 2010.
2. ↑  Serot, O.; Wagemans, C.; Heyse, J. (2005). „New Results on Helium and Tritium Gas Production From Ternary Fission". *International conference on nuclear data for science and technology. AIP Conference Proceedings* **769**: 857–860. DOI:10.1063/1.1945141.
3. ↑  L. L. Lucas, M. P. Unterweger (2000). „Comprehensive Review and Critical Evaluation of the Half-Life of Tritium". *Journal of Research of the National Institute of Standards and Technology* **105** (4): 541. Arhivirano iz originala na datum 2011-10-17. Pristupljeno 2014-04-25.

Vidi još
--------

* Protijum
* Deuterijum
* Vodonik

| p • r • uPeriodni sistem elemenata |
| --- |
| H |   | He |
| Li | Be |   | B | C | N | O | F | Ne |
| Na | Mg |   | Al | Si | P | S | Cl | Ar |
| K | Ca |   | Sc | Ti | V | Cr | Mn | Fe | Co | Ni | Cu | Zn | Ga | Ge | As | Se | Br | Kr |
| Rb | Sr |   | Y | Zr | Nb | Mo | Tc | Ru | Rh | Pd | Ag | Cd | In | Sn | Sb | Te | I | Xe |
| Cs | Ba | La | Ce | Pr | Nd | Pm | Sm | Eu | Gd | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | Lu | Hf | Ta | W | Re | Os | Ir | Pt | Au | Hg | Tl | Pb | Bi | Po | At | Rn |
| Fr | Ra | Ac | Th | Pa | U | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | Cn | Nh | Fl | Mc | Lv | Ts | Og |
|   |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Alkalni metali | Zemno-alkalni metali | Lantanoidi | Aktinoidi | Prelazni metali | Ostali metali | Metaloidi | Ostali nemetali | Halogeni elementi | Plemeniti gasovi |

 |

***Tricijum*** na Wikimedijinoj ostavi