**Djed Rastudije** († 1230?) je bio poglavar bosanskih hrišćana, proglašen jeretikom kako od pravoslavne tako i od katoličke crkve.

Živeo je krajem 12. i početkom 13. veka. Iz Batalova spiska znamo da je on bio osnivač "reda gospodina Rastudija" u Bosni u koji se je već 1203. upisalo 12 "redovnika" (krstjana), od kojih su Dragić Ljubiša i Dražeta učestvovali u izjavi odricanja raskola na Boljinom polju. Rastudija i njegove pristalice je kao jeretike na prvom sinodu u Žiči 1221. godine osudila Srpska pravoslavna crkva, koji baca prokletstvo na njih:

> I razglasiti svima: Rastudije bosanski i Radomir i Dražilo i Tolko i Tvrdoš i svi koji se nazivaju hrišćani i hrišćanice a ne klanjaju se svetim ikonama i krstu časnomu, da budu prokleti.
> 
> 
> – Sinod Srpske pravoslavne crkve

Mnogi istraživači poistovećuju Rastudija sa Aristodijem, koji, osuđen od katoličke crkve i proteran iz Dalmacije, nalazi utočište u Bosni bana Kulina. Prema katoličkim izvorima, u Zadru je u 12. veku bilo mnogo "jeretika". Tu su, među ostalima, bila i dvojica dalmatinskih patarena, braća Aristodije i Mateja, sinovi Grka Zorovavela, koji se u drugoj polovini 12. veka u Zadar doselio iz Apulije. Oni su od svoje mladosti bili zadarski građani, a zna se da su bili "*vješti latinskoj i slavenskoj knjizi*". Aristodije i Mateja kasnije prelaze u Split, gde se spominju kao predvodnici patarenskog pokreta, koji okupljaja mnoštvo građana. Ali, u grad ubrzo stiže i splitski nadbiskup Bernard, koji započinje progon jeretika. Splitski patareni bivaju proterani iz grada, a sva njihova imovina zaplenjena. Prognani dalmatinski hrišćani pronalaze utočište u Bosni, gde ih ban Kulin srdačno prima.

> Doznali smo da je plemeniti muž bosanski ban Kulin, kad je nedavno naš brat splitski nadbiskup znatan broj jeretika istjerao iz Splita i Trogira, dao njima ne samo sigurno skrovište nego i očitu zaštitu, a njihovoj nevaljalštini dao svoju zemlju i samoga sebe te im ukazao pažnju kao katolicima, čak i više nego katolicima nazivajući ih hrišćanima
> 
> 
> – Papa Inoćentije III u pismu ugarskom kralju Emeriku 11. oktobra 1200.

U vreme djeda Rastudija, na zapadu se govori o postojanju antipape na Balkanu. U pismu kardinala Konrada, papinog legata za Francusku, kojim saziva francuske biskupe na sinod 1223. godine, poglavar Crkve bosanske smatra se antipapom zapadnoevropskih jeretika, kojem albižani odlaze po savete i usvajaju njegove nazore. Još se kaže da je on imenovao svog izaslanika Vartolomeja od Karkasona kao episkopa Ažana. Engleski istoričar Rodžer de Vendover (*Roger de Wendover*) 1236. takođe govori o jeretičkom papi u Bosni.

Pretpostavlja se da Aristodije, odnosno Rastudije, nakon prelaska u Bosnu postaje uvaženi poglavar bosanskih hrišćana, poznat kao Djed Rastudije, koji u službi bana Kulina ostaje sve do svoje smrti, koja se približno datira oko 1230. godine po Hristu.

Napomene
--------

1. ↑  Navedeno prema: Miodrag M. Petrović: Pomen bogumila - babuna u zakonopravilu svetoga Save i "Crkva bosanska", Beograd, 1995. godine
2. ↑  Milan Budimir, Sa balkanskih istočnika, Srpska književna zadruga, Beograd, 1969.
3. ↑  Christian Dualist Heresies in the Byzantine World C.650-C.1450
4. ↑  Josip Vrandečić, Crkva bosanska i crkva dalmatinska: Srednjovjekovna hereza u Dalmaciji

Vidi još
--------

* Crkva bosanska
* Bilinopoljska izjava
* Spisak djedova crkve bosanske

Vanjske veze
------------

* Dalmatinski patareni
* The Mystery of Bogomils
* Popis Djedova Crkve Bosanske