|  |
| --- |
| **Dinastije faraona  starog Egipta** |
| **predinastički Egipat** |
| **protodinastički period** |
| **rani dinastički period** |
| 1. 2. |
| **Staro kraljevstvo** |
| 3. 4. 5. 6. |
| **prvi prelazni period** |
| 7. 8. 9. 10. |
| 11. (*samo Teba*) |
| **srednje carstvo** |
| 11. (*ceo Egipat*) |
| 12. 13. 14. |
| **drugi prelazni period** |
| 15. 16. 17. |
| **Novo carstvo** |
| 18. 19. 20. |
| **treći prelazni period** |
| 21. 22. 23. 24. 25. |
| **kasni period** |
| 26. 27. 28. |
| 29. 30 31. |
| **Grčko-rimski period** |
| Ptolomejska dinastija-Rimsko Carstvo |

Jedanaesta (za sav Egipat), **Dvanaesta**, Trinaesta i Četrnaesta **Dinastija** drevnog Egipta se često navodi pod zajedničkim nazivom Srednje kraljevstvo.

Vladari
-------

Poznati vladri u historiji egipta za **Dvanaestu dinastiju** su:

**Dvanaesta dinastija**| Ime | Datum |
| --- | --- |
| Amenemhat I | 1991. pne. – 1962. pne. |
| Senusret I (Sezostris I) | 1971. pne. – 1926. pne. |
| Amenemhat II | 1929. pne. – 1895. pne. |
| Senusret II (Sezostris II) | 1897. pne. – 1878. pne. |
| Senusret III (Sezostris III) | 1878. pne. – 1839. pne. |
| Amenemhat III | 1860. pne. – 1814. pne. |
| Amenemhat IV | 1815. pne. – 1806. pne. |
| Sobekneferu | 1806. pne. – 1802. pne. |

Kronologija Dvanaeste dinastije se smatra najstabilnijom i najpouzdanijom od svih dinastija prije stvaranja Novog kraljevstva. Manethon je utvrdio da je dinastija imala sjedište u Tebi, ali iz suvremenih izvora je jasno da je prvi kralj svoju prijestolnicu preselio u novi grad pod imenom "Amenemhat-itj-tawy" ("Amenemhat Preuzimač Dvije zemlje"), skraćeno nazvano Itjtawy. Položaj Itjtawayja nije nađen, ali se vjeruje da je bio u blizini Fayyuma, najvjerojatnije kraj kraljevskog groblja u el-Lishtu. Egiptolozi ovu dinastiju smatraju vrhuncem Srednjeg kraljevstva.

Redoslijed vladara je dobro poznat na temelju nekoliko izvora — dva popisa zabilježena u hramovima u Abydosu i jedan u Saqqari, kao i u Manethonovom djelu. S obzirom da se datum zapisan u doba vladavine Senusreta III može usporediti sa sotičkim ciklusom, mnogi događaji iz vremena ove dinastije su jasno smješteni u određenu godinu pne.. 

Dinastiju je osnovao Amenemhat I, koji je prije toga bio vezir posljednjeg faraona Jedanaeste dinastije, Mentuhotepa IV. Njegove vojske su vršile pohode do Drugog katarakta na Nilu i na Bliski Istok, gdje je ponovno uspostavio diplomatske odnose sa Byblosom i vladarima Egejskog mora. Njegov sin Senusret I očeve uspjehe je nastavio s pohodom na Treći katarakt, ali su sljedeći vladari bili zadovoljni s mirom te uživali u trgovini i dankom koje je na dvor donosila vladavina faraona do Senusreta III.

Vidjevši da je Nubija postala buntovna za vrijeme ranijih vladara, Senusret je u nju slao kaznene ekspedicije; također je slao ekspedicije na Levant. Ti vojni su stvorili legendu o moćnom ratniku po imenu Sezostris, koga spominju Manethon, Herodot i Diodor Sikul. Ovaj osvajač nije samo pokorio zemlje Senusreta III, nego i Aziju, te prešao u Evropu kako bi Egiptu pripojio Trakiju.

Senusretov nasljednik Amenemhat III je nastavio s vanjskom politikom svojih prethodnika. Međutim, nakon Amenemhata je energija dinastije bila uglavnom potrošena, a nagomilane probleme je morao rješavati posljednji vladar - kraljica Sobekneferu. Amenemhat je upamćen po zagrobnom kompleksu u Hawari koga je sagradio, a koga Herodot, Diodor i Strabon spominju kao "Labirint". Pod njegovom vladavinom se također prvi put eksploatirana močvarna oblast Fayyum.

Faraoni Dvanaeste dinastije su poznati i po najranijoj izgradnji kanala koji je išao kroz Wadi Tumilat; on je kasnije obnovljen pod kraljem Nehom II i Darijem I; (v. Veliki sueski natpisi Darija Velikog).

Drevna egipatska književnost
----------------------------

Za vrijeme Dvanaeste dinastije je došlo do rafiniranja drevne egipatske književnosti. Vjerojatno najpoznatije djelo iz ovog perioda je *Priča o Sinuheu*, od koje je sačuvano nekoliko kopija na papirusima. Također je za vrijeme dinastije napisan veliki broj didaktičkih spisa, od kojih su najpoznatije *Instrukcije Amenemhata* i *Priča o Govorljivom seljaku*.

Faraoni od Dvanaeste i do Osamnaeste dinastije se također smatraju zaslužnim za očuvanje nekih od najznačajnijih egipatskih papirusa:

* 1800. pne. – Berlinski papirus
* 1800. pne. – Moskovski matematički papirus
* 1650. pne. – Rhindov matematički papirus
* 1600. pne. – Papirus Edwina Smitha
* 1550. pne. – Ebersov papirus

Povezano
--------

* Historija Drevnog Egipta
* Porodično stablo Dvanaeste dinastije Egipta

***Dvanaesta dinastija Egipta*** na Wikimedijinoj ostavi