**Šesta proleterska istočnobosanska narodnooslobodilačka udarna brigada** je formirana naredbom Vrhovnog štaba NOP i DVJ 2. avgusta 1942. godine u Šekovićima, od tri istočno-bosanska proleterska bataljona. Na dan formiranja imala je 620 boraca.

Prvi komandant brigde bio je Vojo Ljujić, a politički komesar Cvijetin Mijatović, narodni heroji.

Brigada je imala ogroman značaj za održavanje ustanka u istočnoj Bosni u periodu njegove najveće krize, tokom 1942—1943. godine, u ponovnom rasplamsavanju ustanka u ovoj oblasti i brojnim poduhvatima u istočnoj Bosni, Crnoj Gori, Srbiji, Hrvatskoj i Sloveniji. Dala je veliki broj vojno-političkih i partijskih rukovodilaca, kao i narodnih heroja.

Odlukom Vrhovnog štaba NOV i POJ za postignute uspehe u borbi, 29. oktobra 1944, proglašena je proleterskom.

Odlikovana je i Ordenom narodnog oslobođenja i Ordenom bratstva i jedinstva, a povodom petnaestogodišnjice bitke na Sutjesci, juna 1958. godine, odlikovana je Ordenom narodnog heroja.

Borbeni put Šeste proletrske brigade
------------------------------------

Od formiranja do 9. aprila 1943. godine brigada je bila pod neposrednom komandom Glavnog štaba NOP odreda za Bosnu i Hercegovinu. U avgustu i septembru vodila je borbe na planinama Konjuhu, Romaniji i Majevici: održala se u Birču uprkos jakoj ofanzivi 718. nemačke divizije, ustaško-domobranskih i četničkih snaga (od 25. avgusta do 9. septembra). Posle tih borbi na Trebavi i u Birču, jedan njen bataljon ostao je na Majevici, a ostatak brigade (dva bataljona) je 5/6. oktobra prešao u Srem.

U Sremu brigada je vodila jednomesečne borbe - zajedno sa Sremskim NOP odredom razbila je neprijateljeske posade u Vrbanji i Kuzminu i bataljon 718. divizije u Bosutskim šumama. Ojačana jednim bataljonom sremskih partizana, zajedno sa Sremskim NOP odredom 4/5. novembra razbila je i delom uništila četnike na području Semberije i Majevice. U borbi kod sela Maleševaca, 28. novembra, razbijeni su četnici Majevice, Posavine i Trebave (preko 250 poginulih i ranjenih i oko 600 zarobljenih). Istovremeno su razbijene domobranske posade na putu Tuzla-Lopare-Brčko. Sve ovo imalo je veliki značaj za dalji razvoj NOP u istočnoj Bosni.

U decembru 1942. godine brigada je sa Sremskim i Majevičkim NOP odredom u zahvatu druma Tuzla-Zvornik, posle višednevnih borbi, razbila neprijateljske snage (dva nemačka, dva ustaška i pet domobranskih bataljona i četnike) koje su izvodile operacije „Tuzla II". Potom je učestvovala u razbijanju četnika u Birču. Iz Birča je prodrla na Romaniju i tamo razbila nekoliko četničkih i ustaško-domobranskih jedinica. Januara 1943. narasla je na sedam bataljona jačine 1.300 boraca. Na prostranoj teritoriji oko Han-Pijeska, Olova, Kladnja, Tuzle i Zvornika u januaru i februaru izvela je više uspešnih napada na neprijateljska uporišta. U martu 1943. odbila je napad Romanijskog četničkog korpusa na Birač i vodila borbe sa ustašama u Milićima, Han-Pijesku, Žljebovima i oko Sokoca.

Krajem marta, izvršavajući ranije upućeno naređenje Vrhovnog štaba NOV i POJ, povezala se sa Glavnom operativnom grupom. Vodeći borbe, 9. aprila, izbila je u rejon Ustikoline. Više od mesec dana, do 15. maja, delovala je na sektoru Foče, štiteći, sa Majevičkom brigadom, Centralnu bolnicu NOVJ i snage Glavne operativne grupe Vrhovnog štaba u zapadnom Sandžaku od napada neprijatelja iz doline Drine. U bici na Sutjesci od 15. do 20. maja vodila je teške borbe sa neprijateljem koji je nastupao prema Čelebiću, pa je zajedno sa Grupom brigada u vanredno oštrim borbama zaustavlja nastupanje neprijatelja i napravila prvi pokušaj proboja neprijateljskog obruča (južno od Foče). Ove teške borbe omogućile su izvlačenje Centralne bolnice na planinu Pivu i u znatnoj meri olakšale stanje u dolini Sutjeske. Posle ovoga brigada je vodila teške borbe na Vučevu, u dolini Sutjeske, na Košuru i Zelengori.

Pred bitku na Sutjesci brigada je imala 817 boraca (785 muškaraca i 32 žene). U toku bitke poginulo je 185 boraca brigade.

Sa Zelengore je prešla u istočnu Bosnu i 2. jula ušla u sastav 17. istočnobosanske divizije. U leto 1943. godine učestvovala je u razbijanju četnika na Trebavi, oslobađanju Modriče, Gradačca, Šamca i Orašja. Naročito se istakla u borbama za oslobođenje Tuzle, od 29. septembra do 7. oktobra, kada je pohvaljena od Vrhovnog komandanta NOV i POJ Josipa Broza Tita. Učestvovala je u oslobođenju Vareša 20/21. oktobra, gde je gotovo potpuno uništen domobranski puk. U istočnobosanskoj zimskoj operaciji vodila je više žestokih borbi kao: boj na Betnju, od 6. do 9. decembra, u kojem je onemogućila potpuno opkoljavanje Pete krajiške i 27. istočnobosanske divizije. Učestvovala je u napadu na Tuzlu, od 17. do 20. januara 1944, u borbama oko Srebrenice, u Birču i na Romaniji.

Krajem maja 1944. godine prešla je u Crnu Goru i u toku juna učestvovala u borbama kod Žabljaka i Pljevalja, a u julu u Andrijevičkoj operaciji. Za vreme prodora Operativne grupe divizija u Srbiju, učestvovala je u razbijanju Četvrte grupe jurišnih korpusa na Kopaoniku, u borbama u dolini Zapadne Morave, u borbama za oslobođenje Kragujevca, 21. oktobra. Za postignute uspehe, 29. oktobra 1944, proglašena je proleterskom. U zimu 1944/1945. godine vodila je više teških borbi na terenima u istočnoj Bosni (Bijeljina, Zvornik, Brčko). U završnim operacijama JA učestvovala je u borbama u Slavoniji, Moslavini, Zagorju i Sloveniji. Kod Dravograda je, 15. maja 1945. godine, završila svoj ratni put.

Evidentirano je 6-239 boraca koji su su borili u sastavu brigade do kraja rata. Od tog broja prikupljeni su podaci za 2.243 poginula.

Narodni heroji Šeste proleterske brigade
----------------------------------------

Neko od boraca Šeste proleterske udarne brigade proglašeni za narodne heroje su:

* Nisim Albahari, zamenik političkog komesara bataljona
* Janko Balorda, politički komesar bataljona
* Hasan Brkić, zamenik političkog komesara brigade
* Milenko Verkić, politički komesar čete
* Dušan Vukasović, komandir čete
* Miloš Zekić, komandant brigade
* Ravijojla Janković Rava, bolničarka i borac-bombaš
* Veljko Lukić Kurjak, komandir Udarne čete u Udarnom bataljonu
* Vojo Ljujić, prvi komandant brigade
* Anka Matić Grozda, borac brigade
* Pašaga Mandžić Murat, politički komesar brigade
* Omer Maslić, zamenik političkog komesra Trećeg bataljona
* Huso Merdžić, politički komesar čete
* Cvijetin Mijatović, prvi politički komesar brigade
* Vlada Obradović Kameni, borac brigade
* Vladimir Perić Valter, komandant Udarnog bataljona
* Jovo Radovanović Jovaš, pomoćnik komandira Udarne čete u Udarnom bataljonu
* Avdo Hodžić, politički komesar čete u Drugom bataljonu
* Jusuf Džonlić, politički komesar Prve čete Prvog bataljona
* Branko Šurbat Bane, politički komesar čete u Prvom bataljonu

Literatura
----------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Portal NOB***  |

* Petovar, Rudi; Trikić, Savo (1982). *ŠESTA PROLETERSKA ISTOČNOBOSANSKA BRIGADA*. Beograd: Vojnoizdavački zavod.
* Vojna enciklopedija, Beograd 1975. godina
* „Narodni heroji Jugoslavije". Beograd: Mladost. 1975.

  



|  |  |
| --- | --- |
| Crvena zvezda petokraka sa srpom i čekićem bila je oznaka boraca Proleterskih brigada | **Proleterske brigade Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije** |
|  Prva proleterska brigada | Druga proleterska brigada | Treća proleterska sandžačka brigada | Četvrta proleterska crnogorska brigada | Peta proleterska crnogorska brigada | Šesta proleterska istočnobosanska brigada | Dvanaesta slavonska proleterska brigada | Trinaesta proleterska brigada „Rade Končar" | Prva lička proleterska brigada | Druga lička proleterska brigada | Treća lička proleterska brigada | Prva dalmatinska proleterska brigada | Druga dalmatinska proleterska brigada | Prva krajiška proleterska brigada | Treća krajiška proleterska brigada | Prva slovenačka proleterska brigada | Prva vojvođanska proleterska brigada | Prva makedonsko-kosovska proleterska brigada | Treća srpska proleterska brigada | Deseta hercegovačka proleterska brigada |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Zvezda Petokraka | **Istočnobosanske brigade Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije** |
|  Šesta proleterska | Petnaesta majevička| Šesnaesta muslimanska| Sedamnaesta majevička| Osamnaesta hrvatska| Devetnaesta birčanska | 20. romanijska| 21. tuzlanska  |