recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Traper** (engleski: *Trapper*, od riječi **trap** = zamka) je historijski izraz za lovca na divlje životinje po Sjevernoj Americi.

Izraz je bio popularan u 19. vijeku kad je eksport dabrovih krzna iz Amerike u Evropu bio na vrhuncu.

Historija
---------

Kako je vatreno oružje bilo prilično neprecizno i komplicirano za upotrebu (nakon svakog hitca trebalo je nanovo puniti oružje barutom i sačmom) prvi evropski kolonisti u 16. i 17. vijeku radije su postavljali zamke nego se koristili puškama.

Lov osobito na krznaše, dugo vremena bio je ekonomski najisplativija djelatnost po Sjevernoj Americi, pa su se i najmoćnije kompanije 18. i 19. vijeka i bavile trgovinom krznima.

Kanadski traperi kompanije Hudson Bay
Britanci su sa svojom kompanijom Hudson Bay osnovanom još 1670. dugo držali monopol u trgovini krznima, tek početkom 19. vijeka pojavile su se američke kompanije kao American Fur Company (1808.-1842.) i Rocky Mountain Fur Company (1822. - 1834.) koje su mogle konkurirati Britancima.

Kako se granica divljine i netaknute prirode zvana **Divlji Zapad** pomicala prema zapadu i sjeveru, tako su se i traperi selili prema tim krajevima. Krajem 19. vijeka lov na krznaše preselio se na Aljasku i sjevernu Kanadu pa je tamo i Kompanija Hudson Bay osnovala svoju trgovačku stanicu 1847.

Kalifornijski traper snimljen oko 1900.
Traperi i graničari poput Davy Crocketta, John Coltera, Jim Bridgera i Buffalo Billa postali su mitologizirani američki heroji, popularni širom svijeta. Tako da je i njihova odjeća naročito hlače - traperice postala modni hit 1960-ih

### Traperi danas

Još i danas ima oko 200 000 trapera po Kanadi i Aljasci koji se kao nekad, bave lovom na krznaše.

Povezano
--------

* Divlji Zapad

Izvori
------

1. ↑  „*Alaska's Trapping Heritage*" (engleski). Alaska Trappers Association. Pristupljeno 22. 11. 2012.
2. ↑  „*Back in Style: The Fur Trade*" (engleski). The New York Times. Pristupljeno 22. 11. 2012.

Vanjske veze
------------

* *O traperima* na portalu Alaska Trappers Association ()
* *O traperima* na portalu Vermont Trappers Association Arhivirano 2012-01-29 na Wayback Machine-u ()
**Postojnska jama** je ime za velik sistem podzemnih kraških jama u blizini Postojne u Sloveniji.

Karakteristike
--------------

Ulaz u Postojnsku jamu
Postojnska jama je čitav niz povezanih kraških spilja, dugih skoro 21 km (točnije 20.570 m), maksimalne dubine 115 m. Najveće jame su; Otoška, Magdalena, Črna i Pivka, uz nekoliko manjih. Njih je formirala rijeka ponornica - Pivka, tokom dva milijuna godina. Stalna temperatura u unutrašnjosti jame je sve do prije nekoliko godina iznosila 8 °C, dok se u zadnje vrijeme kreće između 8 i 10 °C.

Historija
---------

Iako se za jamu zna još od srednjeg vijeka (u jami postoje zapisi posjetioca iz 13. vijeka) prvi organizirani posjeti počinju od 1819.
Prvi posjetioci Postojnske jame mogli su vidjeti samo nekih 300 metara njene unutrašnjosti, današnji posjetioci mogu vidjeti oko 5 km uređenih staza, od čeg na dionici od 3,7 km prometuje dvotračna željeznica koja se počela graditi od 1872.

Izvori
------

1. 1 2 3  „*Lepotica svetovnega slovesa*" (slovenski). Postojnska jama. Pristupljeno 5. 5. 2014.

Vanjske veze
------------

***Postojnska jama*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Službene stranice* Postojnske jame ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 248255634
* LCCN: sh2009008750
* GND: 16112763-0
* SUDOC: 11063988X
* BNF: cb14645301z (podaci)

 |
Narodna Skupština Republike Srbije je 30.septembra 2006. godine, na posebnoj sednici kojoj su prisustvovali predsednik Republike Boris Tadić, premijer Vojislav Koštunica i članovi Vlade, jednoglasno usvojila predlog novog Ustava Republike Srbije. Predlog je dobio podršku građana na referendumu održanom 28. oktobra i 29. oktobra 2006. na kome je za predlog novog Ustava glasalo 53.04% od ukupnog broja građana sa pravom glasa.

**Prema konačnim rezultatima Republičke izborne komisije** na referendum je izašlo 54,91% ili 3.645.517 birača, a za novi ustav glasala su 3.521.724 birača, odnosno 53,04%.

U preambuli Ustava kaže se da je Kosovo i Metohija sastavni deo Republike Srbije, što sadrži i prethodni Ustav Srbije od 1990. godine, a prvi član kaže da je Srbija država srpskog naroda i svih građana koji u njoj žive.

Referendum
----------

Narodna skupština je jednoglasno, sa 242 glasa narodnih poslanika, usvojila Predlog odluke o raspisivanju republičkog referenduma radi potvrđivanja novog ustava Republike Srbije. 
Prema ovoj odluci referendum o potvrđivanju predloga ustava Republike Srbije održan je 28. i 29. oktobra 2006. godine.

Na ovom referendumu građani su se izjasnili na pitanje: ***„Da li ste za potvrđivanje novog Ustava Republike Srbije?"*** i to odgovorom „***da***" ili „***ne***".

Drugog novembra 2006. godine, Republička izborna komisija je objavio konačne rezultate referenduma: na birališta je izašlo 3.645.517 građana ili 54,91%. Za Ustav je glasalo 3.521.724 ili 53,04%.

Poslanici Skupštine Srbije su 8. novembra, na svečanoj sednici kojoj je prisustvovao državni vrh Srbije, verski velikodostojnici i strani ambasadori, proglasili novi Ustav.

Značajnije promene
------------------

Promene u odnosu na prethodni Ustav su sledeće:

* Ukinuta je društvena svojina i stvoreni su temelji tržišne ekonomije

Stranci mogu steći svojinu nad nepokretnostima što otvara vrata stranim investicijama 

* Reizbor svih sudija
* Predsednik Republike komanduje vojskom
* Predsednika Republike neposredno bira narod, a smenjuje ga Skupština
* Prvi put se u Ustavu spominju evropske vrednosti i standardi
* Omogućena je puna nezavisnost NBS
* Omogućava suštinsku decentralizaciju, opštine dobijaju imovinu
* Prvi put je rodna ravnopravnost postala ustavna kategorija
* Poslanički mandati pripadaju strankama čime se štiti volja građana
* Vojvodina ima visoku ekonomsku autonomiju (ima svoju imovinu i njom slobodno raspolaže)
* Zabranjena je rasna, nacionalna i verska diskriminacija
* Zabranjen je sukob interesa
* Zvanična himna je Bože pravde
* Uneto je pravo na prigovor savesti
* Uneto je pravo na obaveštenost građana informacijama od javnog značaja
* Posebno se štite majke i deca, kao i samohrani roditelji
* Brak se ograničava na zajednicu između muškarca i žene
* Zaštićeni su potrošači
* Ropstvo je zabranjeno Ustavom

V. također
----------

  

* Ustavi Srbije
* Referendum radi potvrđivanja novog Ustava Republike Srbije 2006
**Iquitos** je grad od 157,731 i aglomeracija 422,900 stanovnika, koja se nalazi na sjeveroistoku zemlje u Departmanu Loreto u kom je administrativni centar.

Geografske karakteristike
-------------------------

Grad se prostire na lijevoj (zapadnoj) obali rijeke Amazone, na nadmorskoj visini od 106 metara, udaljen 3,700 km uzvodno od Atlantskog oceana i 1,030 km sjeveroistočno glavnog grada Lime.

Trgovačka ulica

Historija
---------

Iquitos je započeo svoj život 1750-ih kao jezutska misija *San Pablo de Nuevo Napeanos*, osnovana za evangelizaciju indijanaca.

Status grada dobio je 1864. kad je osnovan Departman Loreto.

Počeo je eksplozivno rasti u periodu velike potražnje za kaučukom pa je od gradića od nekih 1,500 u 1870-ima narastao do 80-ih do grada od 20,000 stanovnika.

Za gumarskog buma, izgrađene su neke od najpoznatijih kuća u gradu, pa i *Casa de Fierro* (Kuća od željeza) koju je 1890.podigao Gustave Eiffel.
U to vrijeme izrastao je u veliku parobrodarsku luku, gumarski biznis nije dugo potrajao, jer se 1912. preselio u Maleziju. Tad su grad napustili njegovi dotad najbogatiji stanovnici.

Iquitos je stagnirao sve do 1950-ih, kad je obnovljen interes za ekonomski razvoj istočnog Perua. Ponovno je počeo vrtoglavo rasti nakon otkrića nafte 1970-ih.

Današnji Iquitos je privredni, kulturni, vjerski i turistički centar istočnog Perua.
Mjesto u kom djeluje *Nacionalni univerzitet Amazone* (osnovan 1961.), logistički centar za istraživanje i ekspoataciju nafte.

Iquitos ima Internacionalni aerodrom *Francisco Secada Vignetta* ICAO: **SPQT**, IATA: **IQT**) sa dnevnim linijama za Limu i ostale gradove Južne Amerike.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Iquitos*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 18.05.2023.
2. 1 2 3 4 5  „*Iquitos Conglomeration in Loreto*" (engleski). City population. Pristupljeno 18.05.2023.
3. 1 2  „*Iquitos in Maynas (Loreto Region)*" (engleski). City population. Pristupljeno 18.05.2023.
4. 1 2  „*A Brief History Of Iquitos Peru*" (engleski). Rain Forest Cruises. Pristupljeno 18.05. 2023.
5. ↑  „*Iquitos*" (hrvatski). Enciklopedija LZMK. Pristupljeno 16.05.2023.
6. ↑  „*Coronel FAP Francisco Secada Vignetta International Airport*" (engleski). SKYbrary. Pristupljeno 18.05. 2023.

Vanjske veze
------------

***Iquitos*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Municipalidad Provincial de Maynas* (službene stranice) ()
**Turnverein** (njemačka sintagma od *turnen*=gimnasticirati + *verein*=organizacija, klub), je sportsko udruženje gimnastičara u Njemačkoj i Sjedinjenim Američkim Državama.

Historija
---------

Turnverein je osnovao njemački učitelj i patriot Friedrich Ludwig Jahn u Berlinu 1811. 
Tim terminom se danas također nazivaju dvorane za gimnastiku i fiskulturu. 
Rani Turnvereini bili su centri za vježbanje gimnastike, opremljeni za to vrijeme vrlo naprednim spravama kao što su preča, razboj, konj sa hvataljkama i konj za preskok.

Turnferajnska piramida
Organizacije su također bile namijenjene da pripreme njemačku omladinu za obranu domovine od napoleonovog Francuskog Carstva, pa su gimnastičari Turnvereina trebali osnažiti duh njemačkog patriotizma i nacionalizma.

U zemljama Njemačkog saveza neki su se članovi Turnvereina za Revolucije 1848. priklonili frakcijama koje su se neuspješno pobunile protiv monarhizma, pa su bili prisiljeni pobjeći iz zemlje.
Ti emigranti su kasnije osnovali Turnvereine po drugim zemljama, naročito u Sjedinjenim Američkim Državama, sa nukleusom u Cincinnatiju, Ohio, gdje od 1848. djeluje organizacija - **American Turners**.

Turnverein je utjecao na osnivanje sličnih organizacija kao što je Sokolski pokret u Kraljevini Češkoj - 1862. koji je više naglašavao društveno i kolektivno jedinstvo nego nacionalizam.

Danas Njemački Turnvereini i američki Turnersi pored gimnastike i fizičke kulture, djeluju i na građanskom i kulturnom odgoju svojih članova.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „Turnverein German association of gymnasts" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 22.01.2022.

Vanjske veze
------------

* *Turnverein German association of gymnasts* ()
**Puerto Varas** je ljetovališni grad od 26,255 i općina od 48,620 stanovnika na jugu Čilea u Regiji Los Lagos, u Provinciji Llanquihue u kojoj je administrativni centar.

Geografske karakteristike
-------------------------

Puerto Varas leži na jugozapadnoj obali Jezera Llanquihue, udaljen 17 km sjeverno od regionalnog centra Puerto Montta, sa 
kojim je povezan Panameričkim autoputom i željezničkom prugom, pa dobar dio stanovnika ide svakodnevno na posao u taj grad.

Grad na Jezeru

Historija
---------

Njegova historija seže do 1852. kad je Vicente Pérez Rosales zatražio novac od države za gradnju broda, da može provesti kolonizaciju toga kraja.

Tadašnji predsjednik Čilea Manuel Montt, prihvatio je prijedlog i dao mu novac za brod - *Fundación*, kojim su brojni imigranti dovezeni do Jezera Llanquihue.

Prvi koji su se naselili 1853. na lokalitetu koji je kasnije postao - Puerto Varas bili su njemački kolonisti, nakon njih doselilo se i puno imigranata iz Austro-Ugarske. Grad je svoje ime dobio negdje oko 1859. po tadašnjem ministru unutrašnjih poslova *Antoniju Varas de la Barri*, koji 
se dosta angažirao oko kolonizacije.

Zbog svog urbanog rasta Puerto Varas je 1897. dobio status grada i administrativnog centra velikog kraja u kom nije bilo samo Jezero Llanquihue, već i Jezero Todos Los Santos, Vulkan Osorno, dio sliva rijeka Maullín i planine Anda duž argentinske granice.

Gotovo trideset i osam godina kasnije, Puerto Varas je dobio status općine. U to vrijeme već se profilirao kao turistička destinacija.
Kruna je bila izgradnja hotela Grand sa kockarnicom 1934.

Grad je teško stradao u Velikom čileanskom potresu 1960. ali se brzo oporavio i nastavio prosperirati kao resort za imućne.

Znamenitosti
------------

Pored Vulkana Osorno koji je udaljen šesdesetak km sjeveroistočno od grada, najveće atrakcije su nacionalni parkovi; Vicente Pérez Rosales i Puyehue. Puerto Varas je poznat po njemačkoj gastronomiji (naročito po 
kolačima) i arhitekturi.

On je obavezna točka turista za vožnju brodom po jezeru i za posjet drugim ljetovalištima na jezeru; Frutillar, Llanquihue i Puerto Octay.

Pobratimski gradovi
-------------------

* Argentina San Carlos de Bariloche, Argentina
* Brazil Gramado, Brazil
* Urugvaj Maldonado, Urugvaj
* Pakistan Abbottabad, Pakistan
* Brazil Rio de Janeiro, Brazil

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Chile: Los Lagos*" (engleski). City population. Pristupljeno 20.12.2020.
2. 1 2 3 4 5  „*Puerto Varas Municipality in Chile*" (engleski). City population. Pristupljeno 20.12.2020.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*Historia de Puerto Varas*" (španjolski). Welcome Chile. Pristupljeno 20.12.2020.

Vanjske veze
------------

***Puerto Varas*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Ilustre Municipalidad de Puerto Varas* (službene stranice) ()
**Grand Tunis** ili **Veliki Tunis** (arapski: تونس الكبرى) je ime za metropolitanski grad Tunis koji sa svim svojim predgrađima i satelitskim gradovima ima 2.248.000 stanovnika.

Geografske karakteristike
-------------------------

Grand Tunis se odavno razlio izvan administrativnih granica svog vilajeta po susjednim vilajetima Ariana, Ben Arous i Manouba.

Historija
---------

Karta Velikog Tunisa
Tunis je imao 561.000 stanovnika kad je zemlja stekla nezavisnost 1956.
Nagla urbanizacija započela je krajem 60-ih bujanjem periferijskih naselja smještenih 30-40 km a kasnije i po 60-70 kilometara od centra grada.

Po popisu stanovništva iz 1966. uži centar grada imao je 468.997 stanovnika, a širi sa svim periferijskim naseljima 679.603. U manje od pola vijeka broj se učetvrostručio tako je 2004. uži centar imao 798.697 a širi 2.072375, odnosno 2.248.000 računajući i ona naselja izvan Tuniskog vilajeta.

Istovremeno se povećavao i broj općina, od 13 koliko ih je bilo 1975. na 29 u 1994. do 48 u 2004.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  Habib Dlala. „*Métropolisation et recomposition territoriale du Nord-Est tunisien*" (francuski). Cybergeo. Pristupljeno 5.12. 2019.

Vanjske veze
------------

* *Pression urbaine sur les terres agricoles peri-urbaines du grand Tunis* ()
**U pol' 9 kod Sabe** je hrvatski indie bend osnovan 2009. godine u Zagrebu. Osim što su jedan od rijetkih indie bendova u Hrvatskoj, U pol' 9 kod Sabe je bend koji je izrazito popularan i važan za LGBT pokret u Hrvatskoj. Pjesme benda uglavnom tematiziraju različita životna i egzistencijalna pitanja, a posebno se ističu kao bend koji najeksplicitnije tematizira LGBT problematiku na hrvatskoj muzičkoj sceni; primjer toga je singl "Tvoji starci me vole" (2019.), koji govori o lezbijskom paru koji dolazi na ručak kod obitelji jedne od djevojaka. Ove teme posljedica su činjenice da su sve članice benda pripadnice LGBT populacije i aktivistice za prava LGBT osoba.

Osnivanje
---------

Bend je osnovan 2009. godine u Zagrebu kao garažni bend s pet djevojaka koje su sve u tom trenutku bile prekinule ljubavne veze; kada su se okupile, Martina Zvonić, glavni vokal benda, predložila je da osnuju bend kako bi ubile tugu zbog prekida. Probe su se, kako i sam naziv benda govori, održavale u "pol' devet" (20:30) kod tadašnje članice Sandre Sobočanec, koja je nakon samo tri mjeseca napustila bend pa su se probe neko vrijeme održavale kod tadašnje basistice Sabine Naranđe. Nekoliko mjeseci nakon garažnih svirki, bend je okupio svoje demo snimke koje je čula Gabrijela Ivanov te ih je pozvala da sviraju na zatvaranju trećeg izdanja festivala udruge Vox Feminae, što je bend prihvatio. Međutim, u tom su trenutku shvatile kako nemaju službeno ime; ideju za ime dao je Noa Pintarić, prijatelj Ane Opalić, koji je predložio da se bend jednostavno nazove **U pol' 9 kod Sandre**, s obzirom da su tada još uvijek probe održavali kod Sandre Sobočanec. Bend je prihvatio prijedlog, ali je nakon tri mjeseca morao promijeniti ime u U pol' 9 kod Sabe; iako je i Sabina Naranđa u međuvremenu napustila bend, ime U pol' 9 kod Sabe je ostalo.

Karijera
--------

Članovi
-------

Aktualni sastav benda čine:

* Martina Zvonić, vokal
* Ana Opalić, klavijature

Bend je u nekoliko navrata mijenjao postavu, a neki od bivših članova su:

* Sandra Sobočanec (2009.)
* Sabina Naranđa, bas gitara (2009. – ????)
* Goran Bogunović, gitara (2009. – ????)
* Ante Perković, gitara
* Dragana Hrnkaš, gitara/saksofon
* Marko Lucijan Hraščanec, gitara/saksofon
* Helena Ernoić, bas gitara
* Zrinka Kolarić, bubnjevi

Diskografija
------------

### Albumi

| Godina | Informacije | HRtop40ljestvica | Prodaja |
| --- | --- | --- | --- |
| 2014 | ***Prihvaćam sve***

* Izdanje: 19. rujna 2014.
* Izdavač: Samovoz
* Formati: CD, digitalni download

 | — | TBC |
| 2017 | ***Stoj na glavi***

* Izdanje: 19. listopada 2017.
* Izdavač: Aquarius Records (CD 604-17)
* Formati: CD, digitalni download

 | — | TBC |
| 2019 | ***Sve je ovo igra***

* Izdanje: 17. listopada 2019.
* Izdavač: Aquarius Records (CD 646-19)
* Formati: CD, digitalni download

 | 26 | TBC |

### EP

| Godina | Informacije | HRtop40ljestvica | Prodaja |
| --- | --- | --- | --- |
| 2015 | ***Starimo***

* Izdanje: 15. lipnja 2015.
* Izdavač: Samovoz
* Formati: CD, digitalni download

 | — | TBC |

### Singlovi

Vanjske veze
------------

* Službeni profil benda
* U pol' 9 kod Sabe na Discogs
**Univerzitet u Antwerpenu** (nizozemski: , latinski: ) je univerzitet u 
Belgijskom gradu Antwerpenu.

Historija
---------

Korijeni tog univerziteta sežu do 1852 kad su osnovane dvije više škole za trgovinu jedna jezuitska - *Sint-Ignatius Handelshogeschool*, i jedna državna - *Rijkshandelshogeschool*.

Zgrade ekonomskog fakulteta
Te škole su 1965. dobile status fakulteta. Iste godine je *Rijkshandelshogeschool* osnovao i studij dodiplomski medicine pa se i preimenovao u *Rijksuniversitair Centrum Antwerpen*, a *Sint-Ignatius Handelshogeschool* pokrenula je i studije umjetnosti i prava i prezvala se u *Universitaire Faculteiten Sint-Ignatius te Antwerpen*.

Treća institucija visokog školstva *Universitaire Instelling Antwerpen*, osnovana je 1971. ona je studentima oba univerziteta nudila programe postdiplomskih i doktorskih studija.

Te tri institucije su od 1973. počele surađivati kao konfederacija pod nazivom *Universiteit Antwerpen*, da bi se 2003. konačno ujedinile.

Izvori
------

1. 1 2  „*Facts, figures and rankings*" (engleski). University of Antwerp. Pristupljeno 31.07. 2022.
2. 1 2 3 4  „*University of Antwerp*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 31.07. 2022.

Vanjske veze
------------

***Univerzitet u Antwerpenu*** na Wikimedijinoj ostavi

* *University of Antwerp* (službene stranice) ()
**Puerto Natales** je lučki grad na jugu Čilea u kom živi 19,180 stanovnika

Puerto Natales je administrativni centar provincije Última Esperanza.

Geografske karakteristike
-------------------------

Puerto Natales leži u dubokom zaljevu - Señoret u Patagoniji, udaljen 3.078 km od Santiaga de Chile, i 247 km sjeverno od Punta Arenas.

Panorama mjesta

Historija
---------

Prvi koji je doplovio u taj zaljev bio je španjolski pomorac Juan Ladrillero, koji je istraživao zapadni ulaz u Magellanov tjesnac, on je imenovao taj kraj *Puerto Natales* (Posljednja nada) nakon višekratnih uzaludnih pokušaja da pronađe put od sjevera prema jugu.

Nakon tog je prošlo puna tri vijeka, kad je ponovno oživio interes za taj kraj od espedicije Charlesa Darwina 1830. do onih pri kraju 19. vijeka

Mjestu su dali ime njemački istraživači Ernesto von Heinz i Kurt Meyer, koji su riječicu koja se ulijeva u zaljev nazvali po latinskom - Natalis (rođenje) jer su do nje stigli - 24. decembra 1894. dakle uoči Božića.

Kolonizacija tog kraja počela je 1893. kad se naselio kapetan njemačke trgovačke mornarice Hermann Eberhard.

Djelatnost koja je privukla doseljenike bila je mogućnost dobijanja velih imanja za ovčarstvo. 
Puerto Natales je službeno osnovan 31. maja 1911. Posao sa prodajem mesa se povećao kad je kompanija Sociedad Explotadora de Tierra del Fuego, podigla skladišta i hladnjače. Nakon tog su došli brojni doseljenici sa Arhipelaga Chiloé.

Sve do prve polovice 20. vijeka glavna privredna aktivnost bila je stočarstvo. Ono se smanjilo nakon agrarne reforme provedene krajem 1960-ih, kad su velikim stočarima eksproprijacijom smanjena imanja.

Tako je ribarstvo uz turizam postalo nosioc razvoja grada. Turizam radi Nacionalnog parka Torres del Paine koji se nalazi nedaleko od grada.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Chile: Regions and Urban Agglomerations*" (engleski). City population. Pristupljeno 6.10. 2020.
2. 1 2  „*Perfil Geográfico*" (španjolski). Ilustre Municipalidad de Natales. Arhivirano iz originala na datum 2020-10-26. Pristupljeno 6.10. 2020.
3. 1 2 3 4 5 6  „*Reseña Histórica de Natales* "(španjolski). Ilustre Municipalidad de Natales. Arhivirano iz originala na datum 2020-10-26. Pristupljeno 6.10. 2020.

Vanjske veze
------------

***Puerto Natales*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Ilustre Municipalidad de Natales* (službene stranice) ()
**Twentekanaal** je kanal na sjeveroistoku Nizozemske, koji prolazi preko provincija Gelderland i Overijssel i povezuje najveće gradove regije Twente (Almelo, Hengelo i Enschede) sa nacionalnom mrežom kanala i rijeka.

Karakteristike i historija gradnje
----------------------------------

Ideja o njegovoj izgradnji pojavile su se još tokom 19. vijeka, ali je rad na izgradnji započeo tek 1930. i kanal je otvoren 1936. godine. Njegovom izgradnjom omogućen je pristup moru industrijskim gradovima istoka zemlje.

Karta Twentekanaala
Kanal počinje od Rajninog rukavaca IJssela kod grada Zutphena i ide sve do Almela. Ukupna dužina kanala je 65 km, dionica od IJssel do Deldena duga je 33 km, a ona od Deldena do Almela 15 km. Kod Deldena postoji odvojak prema gradovima Hengelo i Enschede koji je dug 14 km. Između 2004. i 2007. kanal je proširen, pa njime mogu ploviti i veliki riječni brodovi maksimalne širine 11,5 metara, dužine do 110 m i gaza do 2,70 m.

Vanjske veze
------------

***Twentekanaal*** na Wikimedijinoj ostavi

* Informacije o kanalu na portalu Rijkswaterstaat ()
* *Twente-Canal* na portalu Encyclopædia Britannica ()
**Ras Nouadhibou** (španjolski: *Cabo Blanco*, arapski: رأس نواذيبو, *Wad ad-Dahab*) je poluotok u Atlanskom oceanu na granici Zapadne Sahare i Mauritanije.

Geografija
----------

Pogled na poluotok u sumrak
Relativno uski komad kopna proteže se u dužinu nekih šesdeset kilometara u smjeru sjever-jug, širok od 4 do 7 km. S kopnom je povezan na sjeveru gdje se nalazi današnji zapadnosaharski grad duhova La Güera, nešto južnije uz obalu zaljeva leži mauritanijski grad Nouadhibou (Port-Étienne).

Do poluotoka su još od 14. i 15. vijeka doplovljavali ribari sa Kanara, zbog njih je Španjolska kasnije pokazala interes za Zapadnu Saharu. Cabo Blanco je danas jedino mjesto na svijetu gdje egzistira mala kolonija sredozemnih medvjedica. Kolonija je bila ugrožena 1997. kad je 2/3 jedinki uginulo, ali se danas uspješno oporavila.

Izvori
------

1. 1 2  „*Ras Nouadhibou*" (engleski). Mapio. Pristupljeno 12. 11. 2018.
2. 1 2  „*Ras Nouadhibou*" (engleski). DBpedia. Pristupljeno 11. 11. 2014.

Vanjske veze
------------

* *Ras Nouadhibou* ()
**Radès** (arapski: رادس‎) rimski **Maxula Prates** je lučki grad od 59,794 stanovnika na sjeveru Tunisa u Vilajetu Ben Arous.

Geografske karakteristike
-------------------------

Radès leži na južnoj periferiji glavnog grada Tunisa udaljen od samog centra 10 km pa je zapravo dio tuniske metropole.

Prostire se od obale Tuniskog zaljeva do obala Tuniskog jezera kao prirodni produžetak La Goulette. 
Urbanistički je podjeljen na zone; rezidencijalnu, industrijsku, petrokemijsku, kupališnu i sportsku.

Svovremeno je bio poznat kao grad jasmina, a danas je poznat kao grad sporta, na njegovim terenima održane su Mediteranske igre 2001, Afrički kup nacija 2002. i Svjetsko rukometno prvenstvo 2005.
Ime *Maxula Prates* dao mu je car August.

Historija
---------

Olimpijski stadion
Kroz bogatu historiju grada izredale su se brojne civilizacije od Feničana koji vladaju od 846 do 147. pne. preko Rimljana (147. pne. - 439.) do Vandala i Bizanta (439. - 670.).

Nakon tog se redaju islamske dinastije Aglabidi, Fatimidi, Hafsidi. Zatim slijedi dugi period osmanske vladavine i Francuskog protektorata u Tunisu.

Radès je postao općina u martu 1899. za francuske kolonijalne uprave.

Privreda
--------

Luka Radès zauzima važno mjesto u tuniskom transportu. Preko nje se odvija 21% ukupnog brodskog transporta, 79% tonaže kontejnerske robe, 76% tonaže rasutih tereta.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „*Ville de Radès*" (francuski). Republique Tunisienne. Pristupljeno 17. 11. 2019.
2. 1 2  „*Tunisia, Republic of Tunisia*" (engleski). City population. Pristupljeno 17. 11. 2019.
3. 1 2  „*Ville de Radès*" (francuski). RaDsI-7oR. Pristupljeno 17. 11. 2019.

Vanjske veze
------------

***Radès*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Official Site of The Municipality of Rades* ()
Neka obilježja cirkadijanog (24-satnog) biološkog sata čovjeka
**cirkadijani ritam** (lat. *circa*: oko, približno + *dies*: dan), cikličke oscilacije neke biološke funkcije s trajanjem jednoga ciklusa oko 24 sata. Cirkadijani ritmovi su endogeni, tj. reguliraju ih mehanizmi unutar organizma (*cirkadijani satovi*), no usklađeni su sa stalnim vanjskim uvjetima (*entrainment*; *zeitgeber*). Cirkadijani ritmovi opaženi su u biljaka, životinja, gljiva i cijanobakterija.

Disciplina koja se bavi biološkim temporalnim ritmovima, bez obzira na njihovo trajanje (dnevni, plimni, tjedni, mjesečni, sezonski i godišnji ritmovi), naziva se kronobiologija. Proces sa 24-satnim oscilacijama općenito se naziva *dijurnalni ritam* i, striktno govoreći, ne bi ga trebalo nazivati *cirkadijani ritam* osim ako nije potvrđena njegova endogena priroda.

Iako su cirkadijani ritmovi endogeni (»ugrađeni«, samoodrživi), oni su usklađeni (»entrenirani«) s lokalnom okolinom pomoću eksternih signala odnosno cajtgebera (njem. *Zeitgeber*: davalac vremena) ili sinkronizatora. Razlikuju se *jaki cajtgeberi* (npr. svjetlo, temperatura), koji postižu točnu sinkronizaciju, sa 24-satnim periodom, i *slabi cajtgeberi* (npr. ciklusi svjetla i tame te hranjenja i gladovanja), koji ne ostvaruju stvarnu sinkronizaciju, ali obavještavaju biološki sistem o 24-satnom periodu.

Vidi još
--------

* aktigrafija (aktimetrija)
* ARNTL
* ARNTL2
* bakterijski cirkadijani ritmovi
* cirkadijana disritmija
	+ poremećaj napredne faze spavanja
	+ poremećaj odgođene faze spavanja
	+ hipernikthemeralni sindrom
* cirkasemidijani ritam
* cirkaseptani ritam, 7-dnevni biološki ciklus
* kriptokrom
* CRY1 i CRY2, kriptokromska porodica gena
* dijurnalni ciklus
* efekti svjetla na cirkadijani ritam
* svjetlo u školskim zgradama
* PER1, PER2 i PER3, periodna porodica gena
* fotosenzitivna ganglijska stanica, dio oka uključen u regulaciju cirkadijanog ritma
* polifazno spavanje
* Rev-ErbA alfa
* segmentirano spavanje
* arhitektura spavanja (spavanje u čovjeka)
* spavanje u nečovječjih životinja
* Stefania Follini

Izvori
------

1. ↑  Edgar, Rachel S.; Green, Edward W.; Zhao, Yuwei; van Ooijen, Gerben; Olmedo, Maria; Qin, Ximing; Xu, Yao; Pan, Min i dr.. (24 May 2012). „Peroxiredoxins are conserved markers of circadian rhythms". *Nature* **485** (7399): 459–464. Bibcode 2012Natur.485..459E. DOI:10.1038/nature11088. ISSN 0028-0836. PMC 3398137. PMID 22622569.
2. ↑  Vitaterna, MS; Takahashi, JS; Turek, FW (2001). „Overview of circadian rhythms". *Alcohol Research and Health* **25** (2): 85–93. PMID 11584554. Arhivirano iz originala na datum 2019-03-31. Pristupljeno 2017-10-02.

Eksterni linkovi
----------------

***Cirkadijani ritam*** na Wikimedijinoj ostavi

* Cirkadijani ritam na Projektu Open Directory
**Valledupar** je općina od 532,956 stanovnika i grad od 431,794 st. na sjeveru Kolumbije u Departmanu Cesar, čiji je administrativni centar.

Geografija
----------

Valledupar se nalazi u dolini rijeke Cesar, između masiva Sierra Nevada de Santa Marta i Serranía del Perijá.
Prostire se duž desne obale rijeke Guatapuri, na nadmorskoj visini koja se kreće od 220 metara sjeveru, do 150 m na jugu.

Centar grada

Historija
---------

Valledupar je osnovao 1544. kapetan *Francisco Salguero* pod imenom *La Ciudad de los Reyes del Valle de Upar* (Grad kraljeva doline Upar), ali kako on nije imao nikakav službeni nalog da to uradi, to mu je kasnije na saslušanju u Santo Domingu zamjereno. 
Tako je osnivanje pripisano kapetanu *Hernandu de Santani* koji je to obavio 1550. sa svećenicima i misom.

Dominikanci su 1555. osnovali svoj prvi samostan, pa je od 1560. Valledupar postao sjedište parohije.

Od 1850. je regionalni administrativni centar, a od 1967. centar vlastitog departmana.

Valledupar je od 1977. univerzitetski grad, odtad u njemu djeluje *Universidad Popular del Cesar*.

Privreda i transport
--------------------

Privreda Valledupara bazirala se sve do sredine 1990-ih na pamuku (najveći proizvođač u zemlji) i stočarstvu (velika stada goveda).
Tad je potražnja za pamukom pala, pa je i grad zapao u krizu, povećanu naglim demografskim rastom.

Odtad se razvija sektor usluga (bankarstvo, telekomunikacije, trgovina, zdravstvo) ali još uvijek ima puno nezaposlenih.
Od industrije ima samo mliječnu industriju firme; Dairy Partners Americas, Coolesar, Klaren's i Lácteos La Primavera.

Cestom Nº 80 povezan je sa gradovima u unutrašnjosti i uz Karipsko more.

Grad ima *Aerodrom Alfonso Lopez* (ICAO: *SKVP*, IATA: *VUP*) kojim se koristi i vojska i policija.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  „*Valledupar Municipality in Colombia*" (engleski). City population. Pristupljeno 2.1.2023.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*Valledupar, Colombia*" (španjolski). ColombiaMania. Pristupljeno 2.1. 2023.
3. ↑  „*Alfonso López Pumarejo Airport*" (engleski). Skybrary. Pristupljeno 2.1.2023.

Vanjske veze
------------

***Valledupar*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Alcadia Municipal de Valledupar Cesar* ()
**Ardian Kozniku** (Đakovica, 27.10. 1967.), bivši hrvatski nogometni reprezentativac. Rođen u Kosovu, te, albanskog podrijetla.

Krenuo je sa nogometom u rodnoj Đakovici, igrajući za tamošnji Vlaznimi. 1988. igra u Prištini, a nakon dvije sezone tamo dolazi u Split. U hajdukovom dresu igra najbolje u karijeri postigavši nekoliko vrlo važnih pogodaka u skoro 100 utakmica, također, postavši najbolji strijelac prve sezone HNL-a. Nakon toga uspješno nastavlja i u redovima francuskog Cannesa. U međuvremenu debitira u kockastom dresu, ušavši na poluvremenu prijateljske utakmice sa Slovačkom u Bratislavi. Već sljedeću utakmicu (ovaj put kvalifikacijsku), sa Litvom, 2 minute nakon ulaska u igru postiže prvi gol za Hrvatsku.

Nakon par sezona u Francuskoj, te jednu na Cipru gdje u prosjeku postiže više od 1 gola po utakmici vraća se u Hrvatsku. U isto to vrijeme završio je svoju reprezentativnu karijeru. Do tad je zabilježio 7 nastupa, te sudjelovao na Svjetskom prvenstvu 98' gdje nije zabilježio ni minute, ali dobio brončanu medalju. Posljednju utakmicu odigrao je prije polaska na Mundial, protiv Australije (7:0) u Zagrebu, gdje postiže pogodak.

Kao član reprezentacije 1998. dobitnik je Državne nagrade za šport "Franjo Bučar".

Pri povratku u HNL, ovog puta nastupa u modrom dresu Dinama. U te 2 i pol bilježi nastupe prvo za Croatiju, a potom i Dinamo, s obzirom da klub mijenja/vraća ime. Nakon osvojena 2 prvenstva nakratko prelazi u austrijski FC Kärnten, a potom završava bogatu karijeru u drugoligaškom Hrvatskom Dragovoljcu.

U lipnju 2007. godine Ardian Kozniku izabran je za predsjednika **Hrvatskog saveza za skokove u vodu**, a na to mjesto došao je kao dobar poznavatelj tog sporta prateći višegodišnji sportski razvoj kćeri Diane, jedne od najvećih nada tog sporta u Hrvatskoj. 

| * p
* r
* u
Sastav Hrvatske  na  FIFA Svjetskom prvenstvu 1998. (3. mjesto) |
| --- |
| 1 Ladić • 2 Krpan • 3 Šerić • 4 Štimac • 5 Jurić • 6 Bilić • 7 Asanović • 8 Prosinečki • 9 Šuker • 10 Boban (c) • 11 Marić • 12 Mrmić • 13 Stanić • 14 Soldo • 15 Tudor • 16 Kozniku • 17 Jarni • 18 Mamić • 19 Vlaović • 20 Šimić • 21 Jurčić • 22 Vasilj • Izbornik: Blažević | Hrvatska |
**Rezervat prirode centralnog Surinama** (nizozemski: *Natuurreservaat van Centraal-Suriname*; akronim *CSNR*) je najveći rezervat prirode u Surinamu i jedan 
od najvećih rezervata Tropskih kišnih šuma na svijetu.

Historija i karakteristike
--------------------------

Rezervat je osnovan 1998. U njegovom sastavu nalaze se bivši rezervati; *Ralleighvallen*, *Tafelberg* i *Eilerts de Haan gebergte*.

Karta Surinama sa pozicijom rezervata
Rezervat se prostire na terenu od 16.000 km² po Surinamskom distriktu Sipaliwini.

U brdima rezervata izviru brojne rijeke, među inima; Coppename, Lucie, Saramacca i Gran Rio. Njegova različita topografija podržava čitav niz netaknutih ekosistema.

Šume po planinama i dolinama imaju veliku bioraznolikost, u njima je prikupljeno do danas više od
5,000 vrsta biljaka. 
Fauna rezervata tipična je za taj dio Južne Amerike a to su jaguari, pasanci, vidre, tapiri, lenjivci, osam vrsta [[primati|primata i 400 vrsta ptica.

Rezervat se od 2000. nalazi na UNESCO-vom popisu svjetske baštine.

Izvori
------

1. 1 2 3  „*Sipaliwini*" (engleski). Shata. Pristupljeno 19.11.2022.
2. 1 2  „*Central Suriname Nature Reserve*" (engleski). Unesco. Pristupljeno 19.11.2022.

Vanjske veze
------------

***Rezervat prirode centralnog Surinama*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Central Suriname Nature Reserve* ()
**Vielha e Mijaran** (službeno oksitanski, španjolski: *Viella Mitg Arán*, katalonski: *Viella i Mitjaran*)
je općina i grad od 5.636 stanovnika na sjeveru Španjolske u centralnim Pirinejima.

Vielha e Mijaran je i administrativni centar Doline Aran i istoimene katalonske comarce.

Geografske karakteristike
-------------------------

Vielha e Mijaran leži na nadmorskoj visini od 992 metara u dolini rijeke Garonne (Dolina Aran), okružena planinama visokim preko 2000 metara. Vielha e Mijaran je sintagma od dvije oksitanske riječi - *Vielha*, što znači stara i *Mijaran* što znači srednja, a misli se na kvartove, nekadašnja naselja, koja nisu položena nisko, ni visoko već u sredini.

Općina je udaljena 26 km od francuske granice ali punih 165 km od španjolske Lleide.

Vielha e Mijaran je nova općina osnovana 1970. spajanjem dotadašnjih općina Arròs e Vila, Betlan, Escunhau, Gausac, Vielha i Vilac.

Historija
---------

Centar grada
Historija Vielhe usko je povezana sa Dolinom Aran, zna se da je 1192. u Vielhi podignut hospicij za hodočasnike.

Francuske trupe zauzele su Dolinu Aran 1283. ona je pod njihovom vlašću ostala do 1312. kad su stanovnici doline odlučili biti podanici katalonsko-aragonske krune, čiji im je kralj Jaime II u znak zahvalnosti 1313. dodjelio zakon Querimònia kojim su narednih petsto godina zadržali svoju samoupravu.

Za apsolutističke vladavine Filipa V. - 1716. ukinuta su sva dotadašnja katalonska prava pa tako i ona koja se odnose na samoupravu Doline Aran. Napoleon je 1810. okupirao Dolinu, ali ju je već 1815.kralj Louis XVIII vratio Španjolskoj.

Sve do 20. vijeka Dolina Aran bila je za dugih zima, potpuno odsječena od Španjolske i Katalonije. Francuski inženjeri projektirali su prvi tunel do doline još 1832. ali on nije pušten u promet sve do 1948.

Nekadašnja prava i privilegije, počele su se obnavljati nakon demokratizacije zemlje 1979.

Privreda
--------

Turizam je najvažnija privredna grana, od zimskih sportova do planinarenja ljeti.

Gradovi pobratimi
-----------------

* Francuska Saint-Gaudens, Haute-Garonne, Francuska

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  „*Sobre Vielha e Mijaran*" (španjolski). Vielha e Mijaran. Pristupljeno 6. 06. 2018.

Vanjske veze
------------

***Vielha e Mijaran*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Vielha e Mijaran* ()
***Mokra koža*** je jugoslavenska TV drama u produkciji RTV Zagreb i režiji Marija Fanellija, emitirana početkom 1966. godine. Scenario je napisao Ivo Štivičić, a radnja se događa u jednom građevinskom poduzeću koje se zbog nerentabilnosti našlo pred zatvaranjem. *Mokra koža* je poznata kao jedna od prvih jugoslavenskih televizijskih drama koja se nastojala baviti aktualnim društvenim pitanjima, u ovom slučaju posljedicama privredne reforme u tadašnjoj socijalistočkoj Jugoslaviji sredine 1960-ih. Za dramu je Mićo Brajević napisao pjesmu koju izvodi Arsen Dedić.

Uloge
-----

| Glumac | Uloga |
| --- | --- |
| Ivo Serdar | Turjan Vrsti |
| Jovan Ličina | Mićun |
| Fabijan Šovagović | Aćim |
| Relja Bašić |  |
| Zlatko Crnković |  |
| Ivo Fici |  |
| Helena Buljan |  |

Ostale uloge  ▼


| Glumac | Uloga |
| --- | --- |
| Kruno Valentić | Aleksa |
| Zvonimir Črnko |  |
| Vjenceslav Kapural |  |
| Dragan Janković |  |

Spoljašnje veze
---------------

* *Mokra koža* na IMDb-u ()
* Video na YouTube
**Kafr eš Šejk** (arapski: كفر الشيخ/Kafr ash-Shaykh) je grad od 182,186 stanovnika na sjeveru Egipta u Muhafazi Kafr eš Šejk u kojoj je administrativni centar.

Geografske karakteristike
-------------------------

*Kafr eš Šejk* se nalazi u sredini Delte Nila u Donjem Egiptu, nedaleko od Sredozemnog mora. Prostire se po plodnoj ravnici, udaljen 40 km sjeverozapadno od Tante.

Grad je (kao i Muhafaza ime dobio po svetom *Saidu el-Telmesaniju* sufističkom mistiku, koji se doselio u taj kraj iz Maroka početkom 7. vijeka. Ono doslovno prevedeno znači - *Selo šeika*.

Ulaz u univerzitet
U Egiptu je poznat po palači bivšeg kralja Faruka I (vladao 1936.-52.)

Kafr eš Šejk je grad prehrambene i tekstilne industrije, uz to ima tvornicu cigareta i kemikalija.

Od 2006. je i univerzitetski grad. Nukleus tog univerziteta bio je Agronomski institut osnovan 1957. koji je 1969. prerastao u Agronomski fakultet univerziteta iz Aleksandrije.

Grad je željezničkom linijom preko Mahala el Kubra povezan sa Rašidom i Kairom.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Egypt, Arab Republic of Egypt*" (engleski). City population. Pristupljeno 29.7. 2020.
2. 1 2 3 4 5  „*Kafr al-Shaykh, Egypt*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 29.7. 2020.
3. ↑  „*Gharbia Governorate*" (engleski). Ask-Aladdin. Pristupljeno 29.07.2020.
4. ↑  „*History*" (engleski). Kafrelsheikh University. Pristupljeno 29.07.2020.

Vanjske veze
------------

***Kafr eš Šejk*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Kafr al-Shaykh* ()
**Latinična verzija**: Alfa univerzitet

**Алфа универзитет** је први приватни универзитет у Србији и читавом региону југоисточне Европе. 

Основан је 1993. и развијао се под именом *Универзитет Браћа Карић*, a прерастао je у *Алфа универзитет* 2008. године променом власништва и првом директном иностраном инвестицијом у области образовања у Србији.

Универзитет обухвата шест факултета:

* Факултет за трговину и банкарство, Београд
* Факултет за менаџмент у спорту, Београд
* Академија уметности, Београд
* Факултет за економију и политичке науке, Београд
* Факултет за стране језике, Београд
* Факултет за предузетни менаџмент, Нови Сад

***Алфа универзитет*** na Wikimedijinoj ostavi
Leon Rupnik, Erwin Rösener i Gregorij Rožman.
**Gregorij Rožman** (17. maj 1883 - 16. novembar 1959) je bio slovenski katolički svećenik i teolog, poznat po tome što je od 1930. do smrti služio kao biskup Ljubljane.

Njegovo stolovanje je koincidiralo sa drugim svjetskim ratom tokom koga je, motiviran vlastitim antikomunizmom stao na stranu fašističkih Sila Osovine i podržavao Slovensko domobranstvo protiv Osvobodilne fronte i partizana. Domobrani su 20. aprila 1944. godine, na Hitlerov rođendan, na Stadionu u Ljubljani, u prisustvu prezidenta pokrajinske uprave Leona Rupnika i ljubljanskog nadbiskupa dr Gregorija Rožmana, položile svečanu zakletvu da će biti verne nacizmu i Trećem Rajhu u borbi protiv NOV i njenih saveznika.

Godine 1945. je pred pobjedničkim partizanima pobjegao u britansku okupacijsku zonu Austrije. Godinu dana kasnije je u odsutnosti u Ljubljani osuđen na 18 godina strogog zatvora zbog suradnje sa okupatorom. Ostatak života je proveo u emigraciji.

Vrhovni sud Republike Slovenije je presudu 1. oktobra 2007 zbog brojnih postupkovnih grešaka razveljavio i Rožmanov slučaj vratio okružnum sudu u Ljubljani u ponovo suđenje.. 
Okružni sud u Ljubljani je zatim 10. aprila 2009 kazneni postupak protiv biskupu Rožmanu konačno zaustavio i tako je bio Rožman posthumno rehabilitiran.

Povezano
--------

* Alojzije Stepinac

***Gregorij Rožman*** na Wikimedijinoj ostavi
**Kalisz** (njemački: *Kalisch*, starogrčki: Καλισία) je sa svojih 100,246 stanovnika drugi po veličini grad nakon Poznańa u Velikopoljskom vojvodstvu.

Geografske karakteristike
-------------------------

Kalisz se prostire duž obala rijeke Prosne, udaljen 120 km jugoistočno od svog vojvodskog centra Poznańa.

Historija
---------

Panorama starog grada iz zraka
O Kaliszu odnosno - *Kalisiji* je prvi pisao još polovicom 2. vijeka starogrčki geograf Klaudije Ptolomej, što znači da je bio važno naselje za rimskih vremena na Jantarnom putu. Od njega nije ostalo ništa.

Današnji Kalisz nastao je u 9. vijeku kao utvrda Pjastovića, negdje oko 1233. vojvoda Henrik I. Bradati odlučio ga je preseliti nešto sjevernije.
Novi Kalisz je status grada dobio 1282.

Teatar
Prosperirao je na proizvodnji tkanina i kao trgovište tokom 15. 16. vijeka, pa je privukao i jezuite koji su 1583. osnovali samostan sa gimnazijom.
Nazadovao je u 17. i 18. vijeku, zbog ratova i požara, naročito tragičan bio je onaj iz 1792. kada je izgorio gotovo cijeli grad.

Za pruske vladavine (1793. - 1806.) srušen je veći dio bedema.

Nakon pada napoleonovog Varšavskog vojvodstva Kalisz je od 1815. dio Kongresne Poljske, u kom je bio jedan od većih gradova. U to vrijeme podignute su monumentalne historicističke zgrade; Provincijska škola (1819), Palača dvora (1820-1824), Guvernerova palača 
(1824-25) i Kameni most (1825).

Grad je poprilično stradao za Prvog svjetskog rata u augustu 1914. od pruske vojske, koja je porušila velik dio grada, koji je mukotpno restauriran nakon rata.

Period nakon Drugog svjetskog rata obilježila je ekspanzija industrije i urbane infrastrukture.

Od 1992. Kalisz je sjedište novoosnovane biskupije.

Privreda
--------

Današnji Kalisz je grad tekstilne i prehrambene industrije, sa dobro razvijenim građevinskim sektorom.

Pobratimski gradovi
-------------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Njemačka Erfurt, Njemačka
* Njemačka Hamm, Njemačka
* Francuska Hautmont, Francuska
* Nizozemska Heerhugowaard, Nizozemska
* Ukrajina Kamjanjec-Podiljski, Ukrajina
 | * Belgija La Louvière, Belgija
* Slovačka Martin, Slovačka
* Ujedinjeno Kraljevstvo Preston, Lancashire, Ujedinjeno Kraljevstvo
* Italija Adria, Italija
* Španija Figueres, Španjolska
 | * Bugarska Loveč, Bugarska
* Belorusija Minsk, Belorusija
* Mađarska Szentendre, Mađarska
* Belgija Tongeren, Belgija
 |

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Poland: Major Cities*" (engleski). City population. Pristupljeno 09.01. 2021.
2. 1 2 3 4 5 6  „*Kalisz Poland*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 9.01.2021.
3. 1 2 3 4  „*Historia*" (poljski). Kaliszi. Pristupljeno 9.01.2021.

Vanjske veze
------------

***Kalisz*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Kalisz* (službene stranice) ()
**Villavicencio** je općina od 545,302 stanovnika i grad od 492,052 st. u sredini Kolumbije u Departmanu Meta, čiji je administrativni centar.

Geografija
----------

Centar grada
Villavicencio se nalazi na mjestu gdje se Istočni Kolumbijski Kordiljeri pretapaju u ravničarski Llanos.
Tako da se grad prostire po obroncima Istočnih Kordiljera do desne obale Rijeke Guatiquía.

Historija
---------

Villavicencio je novo naselje osnovano u aprilu 1840. koje je tek 1860. dobilo status Ville (naselja). To naselje izgorilo je u požaru 1890. pa je premješteno na današnju lokaciju.
Za razvoj Villavicencia bila je značajno društvo Monfort, koje je iniciralo brojne akcije, od osnivanja banke, bolnice, teatra, biblioteka do štamparije i brojnih 
zanatskih radionica.

Zahvaljujući tom 1909. Villavicencio je postao općinski centar.
Prvi most preko rijeke Guatiquía izgrađen je između 1933.-1942.
Cesta do Bogote izrađena je 1936.

Villavicencio je 1949. postao centar pobune protiv tadašnje vlade Mariana Ospine Péreza, koju je organizirao kapetan Alfredo Silva, simapatizer kolumbijske liberalne partije. Nakon tog je buknuo Gerilski rat u Llanosu koji je trajao do 1953. kad je presjednik Gustavo Rojas Pinilla proglasio amnestiju.
Kad se stanje smirilo grad je naglo nabujao dolaskom brojnih stanovnika iz drugih dijelova Kolumbije.

Kad je 1959. formiran Departman Meta - Villavicencio je postao njegova prijestolnica.
Od 1977. je univerzitetski grad jer je tad osnovan Univezitet istočnog Llanosa, poznat kao *Unillanos*.

Privreda i transport
--------------------

Ekonomija grada bazira na industriji i financijama. Villavicencio ima uglavnom pogone lake industrije; pivovare, pržionice kave, destilerije i tvornicu sapuna.
Villavicencio je sa 100 km udaljenom Bogotom povezan autoputom.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  „*Villavicencio Municipality in Colombia*" (engleski). City population. Pristupljeno 22.12.2022.
2. ↑  „*Historia Villavicencio*" (španjolski). Asocapitales. Pristupljeno 22.12.2022.
3. 1 2 3 4 5 6  „*Pasado, Presente y Futuro*" (španjolski). Alcaldía Municipal de Villavicencio. Pristupljeno 22.12.2022.
4. ↑  „*Villavicencio, Colombia*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 22.12. 2022.

Vanjske veze
------------

***Villavicencio*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Alcaldía Municipal de Villavicencio* (Službene stranice grada) ()
**Hasan Salihamidžić** (Jablanica, 1. januar 1977) je bivši bosanskohercegovački fudbaler, koji je u karijeri nastupao za klubove: Hamburger, Bajern Minhen, Juventus i Volfsburg.

Karijera
--------

Prve fudbalske korake Salihamidžić je napravio u dresu Turbine za koju igrao od 1987. do 1991. Kao veliki talenat 1992. je prešao u redove mostarskog Veleža. Prošao sve reprezentativne selekcije bivše Jugoslavije i u svakoj je bio jedan od najboljih. Kao petnaestogodišnjak pobegao ja u Nemačku zbog rata, koji se u to vreme sve više širio Bosnom i Hercegovinom. Šest meseci je radio kao konobar u jednom kafiću kako bi zaradio novac za putne troškove. Pored velikih obaveza Salihamidžić je redovno trenirao. U novembru 1992. godine Salihamidžić odlazi u Hamburg i uz pomoć rođaka Ahmeta Halilhodžića se priključuje treninzima juniorskog tima HSV-a. U to vreme njegov trener je bio Feliks Magat, koji je jedan je od najzaslužnijih za Hasanov uspeh.

Nakon kratkog boravka u juniorskom timu, Salihamidžić je prebačen u prvi tim HSV-a, gde je ubrzo postao jedan od najboljih igrača. Jedan period stanovao je kod saigrača Franciska Kopada, poreklom Španca. Tamo je upoznao njegovu sestru Ester sa kojom je još uvek u vezi. 

Nakon igara u Hamburgu, mnogi veliki klubovi su bili zainteresovani za njegove usluge, među njima velikani kao što su Barselona i Bajern Minhen. Hasan se odlučio za Bajern, koji mu je bolje odgovarao, jer je htio ostati i igrati u Nemačkoj. U svojoj prvoj sezoni u Bajernu postigao je nekoliko ključnih pogodaka u Ligi šampiona (Barselona, Mančester junajted), koji su Bajern odveli u finale najjačeg evropskog takmičenja. 15. januara 2007. potpisuje četvorogodišnji ugovor sa italijanskim Juventusom. U prvoj sezoni u klubu je bio standardan igrač, i zabeležio je 30 nastupa u dresu novog kluba, pored nekoliko pauza zbog povreda, sa čak impresivnih 5 golova, što uključuje čak dva gola koja je postigao u pobedi Juventusa od 3:2 protiv Milana 12. aprila 2008. Druga i treća sezona nisu bile tako uspešne za njega, zbog nekoliko većih povreda.

Reprezentacija
--------------

Salihamidžić je uspešno nastupao za reprezentaciju Bosne i Hercegovine, za koju je odigrao 43 utakmice i postigao 6 golova. 18. avgusta 2006, odlučio je da se povuče se iz reprezentativnog fudbala.

Spoljašnje veze
---------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Portal Fudbal***  |

* Profile on JadranSport.org Arhivirano 2006-10-31 na Wayback Machine-u
* Fan Site
* Fan Site