**El Djem** (arapski: الجمّ, čita se *El Džemu*, rimski **Thysdrus**) je grad i općina od 21,234 stanovnika na istoku Tunisa u Vilajetu Mahdia.

El Djem je slavan zbog svog Amfiteatra, jednog od najvećih na svijetu koji je 1979. uvršten na UNESCO-vu Listu mjesta svjetske baštine u Africi.

Geografske karakteristike
-------------------------

El Djem leži na vratima Tuniskog Sahela, udaljen 210 km južno od glavnog grada Tunisa i 42 km od svog administrativnog centra Mahdije.

Historija
---------

Amfiteatar
Rimski Thysdrus je najvjeratnije izrastao na mjestu starijeg feničkog naselja doseljevanjem cezarovih legionara veterana - 45. pne. (ili 46. pne.)
Status municipija dobio je za vladavine cara Septimija Severa (193.-211.), a 244. i status kolonije pa je imao status slobodnog grada (civitas libera)).

Centar grada
Taj kraj nije bio suh kao danas pa je bio poznat po velikoj količini i kvalitetnih maslina, što je osiguralo prosperitet Thysdrusa.

Krajem 2. vijeka imao 30.000 stanovnika i smatran je vodećim proizvođačem maslinovog ulja u Provinciji Afrika. Svoje bogatstvo i status pokazao je izgradnjom velikog amfiteatra, najvećeg rimskog spomenika u Africi, od kog je veći jedino rimski Koloseum.

### Propast Thysdrusa

Crni dani za Thysdrus nastupili su u 3. vijeku nakon što je sudjelovao u pobuni protiv carske vlasti. Uzrok je bio novi porez na maslinovo ulje koji je pokrenuo nemire širom Tunisa, a kulminirao je ubistvom Carskog prokuratora i proglašenjem 80-godišnjeg Gordijana - novim 
Rimskim carem. Njegova vladavina bila je kratkotrajna, ubijen je nakon samo nekoliko sedmica, pa ga je zamijenio Maksimin Tračanin. 
Pobuna je ugušena, a Thysdrus opljačkan i razoren, tako da nikad više nije uspio vratiti svoj prijašnji status.

Amfiteatar je preživio razaranje Thysdrusa i Rimskog Carstvo. Malobrojni stanovnici koristili su ga kao utvrdu za arapskih napada u 5. vijeku, a i tokom 7. vijeka za ratova arapskih frakcija.

### Razaranje amfiteatra

Amfiteatar je ostao relativno čitav sve do 17. vijeka, kad su ga počeli koristiti kao kamenolom za gradnju novih kuća u El Djemu. Preostale ruine iskoristili su vojnici Wehrmachta za Drugog svjetskog rata kao utvrdu, pa je ponovno razaran od britanske artiljerije.

Djelomična rekonstrukcija izvedena je između 1974. i 1980. tako da je danas polovica gledališta u funkciji, pa je jedna od najposjećenijih atrakcija u Tunisu.

Privreda i transport
--------------------

Današnji El Djem je administrativno-trgovački centar svoje okolice, i sve više turistička destinacija zbog amfiteatra.

U amfiteatru se od 1985. održava *Internacionalni festival simfonijske muzike El Jem*.

Panorama grada sa amfiteatraPanorama grada sa amfiteatra

Izvori
------

1. 1 2  „*Tunisia, Republic of Tunisia*" (engleski). City population. Pristupljeno 2. 11. 2019.
2. 1 2 3  „*Carte géographique - El Jem*" (francuski). Mapnall. Pristupljeno 3.12. 2019.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  „*The Amphitheatre of El Djem* "(engleski). History and Archaeology Online. Pristupljeno 2.12. 2019.
4. 1 2 3  „*Thysdrus*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 2.12. 2019.

Vanjske veze
------------

***El Djem*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Carte géographique - El Jem* ()