Koordinate: 44° 30′ 29" SGŠ, 19° 16′ 08" IGD

**Tršić** je naselje u opštini Loznica u Mačvanskom okrugu u Srbiji. Prema popisu iz 2002. bilo je 1263 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 1210 stanovnika), nalazi se 9 km jugoistočno od Loznice i rodno mesto je Vuka Stefanovića Karadžića. U selu se nalazi etnografski park sa spomen-kućom, objekti narodne arhitekture i objekti namenjeni posetiocima.

Vukova kuća
-----------

Prilikom izrade etno-parka naročita pažnja bila je posvećena želji da se trajno obeleži i sačuva uspomena na Vuka i njegovo delo, kao i da se očuvaju prirodna sredina i prostorne vrednosti. 1933. godine na mestu gde je bila kuća porodice Vuka Karadžića podignuta je spomen-kuća, dvodelna brvnara, delom nad podrumom, strmog krova pokrivenog šindrom. Jedan deo brvnare čine "kuća" i soba, a drugi vajat, kačara i koš za kukuruz. "Kuća" je odeljenje sa otvorenim ognjištem, pokućstvom i posuđem, karakterističnim za kuće iz 19. veka. U sobi se nalaze krevet, sto, klupa, ikone, gusle i Vukov portret iz 1816. godine, rad Pavela Đurkovića.

Povodom 100 godina Vukove smrti (1964. godine) podignut je amfiteatar sa pozornicom, koji odgovara potrebama organizovanja Vukovog sabora i Dečijeg Vukovog sabora, a 1987. godine Tršić dobija celovit izgled kao kulturno-istorijsko spomenička celina.

Od nedavno u Tršiću je zaživeo i seoski turizam pretvaranjem porodičnih kuća u atraktivne objekte namenjene za smeštaj gostiju,tako da je sad moguće posetiti ovo živopisno mesto i ostati u njemu par dana i uživati u čarima domaće kuhinje kao i prirodnog seoskog ambijenta.

Demografija
-----------

U naselju Tršić živi 979 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 36.9 godina (36.0 kod muškaraca i 37.8 kod žena). U naselju ima 376 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3.36.

Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine).

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

*Grafik promene broja stanovnika tokom 20. veka*

|  |
| --- |
|  |

 | 

| Demografija |
| --- |

| Godina | Stanovnika |
| --- | --- |
|  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |
| **1948.** | 986 |  |
| **1953.** | 1098 |  |
| **1961.** | 1149 |  |
| **1971.** | 1156 |  |
| **1981.** | 1214 |  |
| **1991.** | 1210 | 1132 |
| **2002.** | 1317 | 1263 |

 |


| Etnički sastav prema popisu iz 2002. |
| --- |
|
| Srbi |    | 1255 | 99.36% |
| Slovenci |    | 1 | 0.07% |
| nepoznato |    | 6 | 0.47% |

**Stanovništvo prema polu i starosti** 

|  |
| --- |
|  | m |  |  | ž |
| ? | 14 |    |    | 7 |
| 80+ | 1 |    |    | 12 |
| 75-79 | 14 |    |    | 21 |
| 70-74 | 22 |    |    | 37 |
| 65-69 | 28 |    |    | 29 |
| 60-64 | 23 |    |    | 26 |
| 55-59 | 29 |    |    | 29 |
| 50-54 | 39 |    |    | 38 |
| 45-49 | 64 |    |    | 46 |
| 40-44 | 44 |    |    | 50 |
| 35-39 | 43 |    |    | 44 |
| 30-34 | 53 |    |    | 37 |
| 25-29 | 45 |    |    | 52 |
| 20-24 | 46 |    |    | 45 |
| 15-19 | 42 |    |    | 55 |
| 10-14 | 39 |    |    | 41 |
| 5-9 | 42 |    |    | 36 |
| 0-4 | 35 |    |    | 35 |
| prosek | 36.0 |  |  | 37.8 |

**Domaćinstva**

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

**Broj domaćinstava po popisima od 1948-2002.**| **Godina popisa** | 1948. | 1953. | 1961. | 1971. | 1981. | 1991. | 2002. |
| **Broj domaćinstava** | 156 | 172 | 224 | 253 | 303 | 350 | 376 |

 | 

**Domaćinstva po broju članova po popisu od 2002.**| **Broj članova** | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 i više | Prosečan broj članova |
| **Broj domaćinstava** | 63 | 75 | 57 | 97 | 39 | 27 | 13 | 3 | 1 | 1 | 3.36 |

 |

**Domaćinstva**

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

**Broj domaćinstava po popisima od 1948-2002.**| **Godina popisa** | 1948. | 1953. | 1961. | 1971. | 1981. | 1991. | 2002. |
| **Broj domaćinstava** | 507 | 133 | 338 | 12 | 15 | 9 | 528 |

 | 

**Domaćinstva po broju članova po popisu od 2002.**| **Broj članova** | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 i više | Prosečan broj članova |
| **Broj domaćinstava** | 97 | 337 | 75 | 9 | 10 |  |  |  |  |  |  |

 |

**Stanovništvo prema delatnosti koju obavlja**

| Pol | Ukupno | Poljoprivreda, lov i šumarstvo | Ribarstvo | Vađenje rude i kamena | Prerađivačka industrija | Proizvodnja i snabdevanje... | Građevinarstvo | Trgovina | Hoteli i restorani | Saobraćaj, skladištenje i veze |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Muški | 245 | 31 | - | 6 | 67 | 15 | 26 | 28 | 5 | 14 |
| Ženski | 125 | 20 | - | - | 29 | - | 2 | 27 | 5 | 3 |
| Oba | 370 | 51 | - | 6 | 96 | 15 | 28 | 55 | 10 | 17 |
| Pol | Finansijsko posredovanje | Nekretnine | Državna uprava i odbrana | Obrazovanje | Zdravstveni i socijalni rad | Ostale uslužne aktivnosti | Privatna domaćinstva | Eksteritorijalne organizacije i tela | Nepoznato |
| Muški | - | 7 | 10 | 4 | 7 | 10 | - | - | 15 |
| Ženski | 1 | 4 | 1 | 7 | 15 | 7 | - | - | 4 |
| Oba | 1 | 11 | 11 | 11 | 22 | 17 | - | - | 19 |

Manastir Tronoša

Kulturni predeo Tršić-Tronoša
-----------------------------

Kulturni predeo Tršić-Tronoša je naziv zaštićenog područja koji obuhvata prostor oko Spomen kuće Vuka Stefanovića Karadžića u Tršiću, manastir Tronoša i šire okruženje, kao splet kulturnih i prirodnih vrednosti koje proizilaze iz materijalnog i nematerijalnog nasleđa.

Uredbom o proglašenju Predela izuzetnih odlika „Kulturni predeo Tršić-Tronoša" („Službeni glasnik RS", br. 51/2019) područje je dobilo status zaštićenog područja - predeo izuzetnih odlika. Na području zaštićenog područja utvrđeni se režimi zaštite: 

* Režim zaštite II stepena, ukupne površine 73,18 ha, odnosno 4,1% područja Predela izuzetnih odlika "Kulturni predeo Tršić-Tronoša", obuhvata sledeće lokalitete:

1) lokalitet Tršić, površine 18,75 ha, i obuhvata znamenito mesto "Spomen kuća Vuka Stefanovića Karadžića" sa delom zaštićene okoline;

2) lokalitet Tronoša, površine 54,43 ha, i obuhvata nepokretno kulturno dobro od velikog značaja "Manastir Tronoša" sa manastirskom crkvom, konakom i ekonomijom, spomen česmu Devet Jugovića sa kapelom Sv. Pantelejmona i pripadajućim parkingom, kao i šumsko zemljište u neposrednoj okolini manastira, obuhvatajući i nekadašnji kamenolom.

* Režim zaštite III stepena, ukupne površine 1729,39 ha, odnosno 95,9% područja Predela izuzetnih odlika "Kulturni predeo Tršić-Tronoša", obuhvata preostali deo zaštićenog područja koji nije obuhvaćen režimom zaštite II stepena.

Prirodne vrednosti područja čine očuvani kompleksi autohtonih kserotermofilnih sladunovo-cerovih i drugih tipova šuma, kseromezofilnih kitnjakovih i grabovih, kao i mezofilnih bukovih šuma. Flora i fauna zaštićenog područja je relativno bogata i raznovrsna. Od ukupno 145 zaštićenih divljih vrsta biljaka i životinja, 83 su zaštićene, a 62 vrste pripadaju kategoriji strogo zaštićenih (zelenika ili božikovina (*Ilex aquifolium. L.*), mnoge lekovite biljke). Priobalni pojas vodotokova je stanište vodozemaca i gmizavaca, gde je determinisano 11 zaštićenih vrsta, među kojima je osam strogo zaštićenih. Od utvrđene faune ptica, srednji detlić (*Dendrocopos medius*), rusi svračak (*Lanius collurio*) i vinogradska strnadica (*Emberiza hortulana*), su strogo zaštićene vrste od međunarodnog značaja za zaštitu. Diverzitet faune sisara područja Tršić-Tronoša može se okarakterisati kao umereno visok i predstavljen je sa 52 vrste. Fauna slepih miševa predstavljena je sa 18 strogo zaštićenih vrsta.

Zaštićeno područje karakteriše i specifična konfiguracija terena, gde su vodotoci svojim usecanjem kroz šumske masive stvorili sedlaste prevoje, specifične i originalne. Područje odlikuje i agrarni kompleks koji se održava i razvija tradicionalnim korišćenjem zemljišta, čija su svojstva autentičnost, izvornost, originalnost, sa velikim brojem starih autohtonih sorti voća, koje predstavljaju izuzetan genetski potencijal u voćarstvu (trešnje đurđevke, bjelice i ruškinje, kruške takiše, karamanke, lubeničarke, pšeničarke i divljake, od jabuka petrovače, kolačarke i divljake, a kao pojedinačna stabla i oskoruše, mušmule i drenjine, nekoliko stabala pitomog kestena (*Castanea sativa L.*) za koje se smatra da su stari oko 200 godina, orasi (*Juglans regia L.*)).

Vanjske veze
------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Portal Srbija***  |


***Tršić (Loznica)*** na Wikimedijinoj ostavi

* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain) Arhivirano 2008-10-11 na Wayback Machine-u
* Gugl satelitska mapa (Maplandia)

| * p
* r
* u
**Naseljena mesta** opštine Loznica |
| --- |
| 
Banja Koviljača •
Baščeluci •
Bradić •
Brezjak •
Brnjac •
Veliko Selo •
Voćnjak •
Gornja Badanja •
Gornja Borina •
Gornja Koviljača •
Gornja Sipulja •
Gornje Nedeljice •
Gornji Dobrić •
Grnčara •
Donja Badanja •
Donja Sipulja •
Donje Nedeljice •
Donji Dobrić •
Draginac •
Zajača •
Jadranska Lešnica •
Jarebice •
Jelav •
Joševa •
Jugovići •
Kamenica •
Klupci •
Kozjak •
Korenita •
Krajišnici •
Lešnica •
Lipnica •
Lipnički Šor •
**Loznica** •
Lozničko Polje •
Milina •
Novo Selo •
Paskovac •
Ploča •
Pomijača •
Ribarice •
Runjani •
Simino Brdo •
Slatina •
Straža •
Stupnica •
Tekeriš •
Trbosilje •
Trbušnica •
Tršić •
Filipovići •
Cikote •
Čokešina •
Šurice
 |