**Greenwich** (izgovor: [Grinič]) službeno engleski *Royal Borough of Greenwich* je jedan od 19 borougha *Vanjskog Londona* (Outer London) u metropolitanskoj grofoviji Greater London  u kom živi 274,803 stanovnika.

Poznat je po svojoj pomorskoj i vojničkoj tradiciji, velikim parkovima i kao mjesto po kojemu je nazvan nulti Grinički meridijan (0∘).

Geografske karakteristike
-------------------------

Greenwich leži na južnoj obali rijeke Temze, na terenu koji je nekad bio dio historijske Grofovije Kent.

U okviru njegovih granica leže kvartovi, nekadašnji gradovi; Greenwich, Blackheath (djelomično), Charlton, Woolwich, Plumstead, Abbey Wood (djelomično), Thamesmead (djelomično), Shooters Hill, Kidbrooke, Eltham, South End, Mottingham (djelomično) i New Eltham (djelomično).

Historija
---------

Današnji Kraljevski borough - Greenwich osnovan je 1965. spajanjem dotadašnjih metropolitanskih borougha Greenwich i Woolwich, izuzevši mali dio sjeverno od Temze.

Greenwich je prvi put dokumentiran 964. kao *Grenewic*, nakon tog kao *Grenviz* u Domesday Booku 1086. s druge strane Woolwich je prvi put dokumetiran kao *Uuluuich* 918. a u Domesday Booku kao *Hulviz*.

Velik dio zemljišta borougha rezerviran je za javne parkove i zelene površine. Obala Temze u zapadnom dijelu borougha poznata je kao Greenwich Park je mjesto na kom se nalaze Kraljevski opservatorij, Nacionalni pomorski muzej i Stari kraljevski vojno-pomorski koledž.

Taj prostor, koji je također poznat kao **Pomorski Greenwich**, upisan je 1997. na UNESCO-vu Listu mjesta svjetske baštine u Evropi.

Humphrey Plantagenet, vojvoda od Gloucestera, ogradio je 1433. Greenwich Park i sagradio stražarsku kulu na brdu iznad rijeke.

Kraljičina kuća koju je projektirao Inigo Jones je prva paladijevska građevina u Engleskoj. Njenu gradnju naručio je James Stuart za rezidenciju svoje prve žene Anne Danske, ali je završena tek 1630-ih za ženu Charlesa I - Henriettu Mariju. Palača je 1806. pretvorena u školu, pa su joj dograđena dva nova krila povezana kolonadama sa glavnom zgradom. Od 1937. Kraljičina kuća je dio Nacionalnog pomorskog muzeja.

Pored rijeke nalazi se i Stari kraljevski vojno-pomorski koledž, podignut na mjestu gdje je stajala kuća iz 15. vijeka, koja je za vladavine monarha iz Dinastije Tudor pretvorena u kraljevsku palaču poznatu pod imenom Placentia. Kralj Henry VIII (vladao 1509.-47), rođen je u Placentiji, i proživo dobar dio života sa svojim ženama Katarinom Aragonskom, Anne Boleyn i Anne od Cleva. Tu su mu se rodile kćeri, kraljice Mary I i Elizabeta I, a tu mu je i umro sin Edward VI.

Znamenitosti
------------

Nakon što se stara palača raspala od zapuštenosti, podignuto je novo zdanje za Charlesa II. Nakon tog je 1694. angažiran Christopher Wren da dovrši tu građevinu kao bolnicu za penzionirane i invalidne mornare.

Gradnju su nadzirali John Vanbrugh i Nicholas Hawksmoor. Wrenova bolnica je 1873. postala Kraljevski vojno-pomorski koledž (Royal Naval College) koji je zatvoren 1996. Danas njegove prostorije koriste Univerzitet Greenwich i Muzički koledž Trinity.

Kraljevski opservatorij, kog je projektirao Wren, leži na brdu iznad tih objekata. Opservatorij s visokim svodom u oktogon sobi, podignut je u 17. vijeku. 
Sve do 1957. bio je u funkciji, a danas je u njemu nalazi muzej. 
Grinički meridijan (ili glavni meridijan (0 °) je znak, koji je od 1884. gotovo univerzalno priznat kao svijetski standard za geografsku dužinu, još uvijek je na zaslonu, kao i kolekcija starih astronomskih instrumenata. 
Opservatorij je temeljno restauriran 1993.

Wrenu se pripisuje i Koledž Morden (oko 1695.), koji je podignut kao sirotište, a Palača Charlton (1607-1612) je jedna od najbolje očuvanih jakobinskih građevina Greater Londona, danas se koristi kao komunalni centar i biblioteka.

Parohijska crkva u Greenwichu posvećena je sv. Petru i Aelfheahu Nadbiskupu od Canterburyja koji je tu ubijen 1012. za invazije danskih Vikinga.
Današnja građevina podignuta je 1710-ih po projektu Hawksmoora, enterijer joj je obnovljen nakon što je spaljen za Drugog svjetskog rata. Muzej Borougha Greenwich smješten u Biblioteci Plumstead ima kolekciju posvećenu lokalnoj historiji.

Usidreni na temzinom doku leže jedan pored drugog jahta *Gipsy Moth IV*, s kojom je Francis Chichester 1960. potpuno sam oplovio svijet, i poznati kliper Cutty Sark, koji je danas otvoren za publiku. Godišnji Londonski maraton starta iz parkova Greenwich i Blackheath. Na Grinvičkom poluotoku je povodom britanskog obilježavanja početka 21. vijeka podignut Millenium Dome.

Obrazovanje
-----------

Univerzitet u Greenwichu osnovan je kao *Politehnika Woolwich* 1890; kasnije je postao poznat kao Politehnika Temze, svoj današnji status i ime dobio je 1992.

Historija Woolwicha
-------------------

Grad Woolwich izrastao je u istaknuto mjesto kad je za tudorovskih vremena podignuto brodogradilište. Woolwich je svojevremeno bio i mjesto Kraljevskog arsenala i Kraljevske vojne akademije (koja je premještena u Sandhurst. Pored njega je na Temzi podignuta masivna ustava protiv visoke plime.

Istočno od Woolwicha prostiru se Plumstead baruštine, koje su dugo bile vojni poligon, na tom terenu je 1970-ih podignuto veliko stambeno naselje - Thamesmead. Ostali stambeni kvartovi borougha izrasli su oko ranijih naselja; Eltham, Blackheath i Kidbrooke. Najviše ljudi zaposleno je u industrijskim zonama Woolwicha i Abbey Wooda.

Borough Greenwich je povezan sa boroughzima na sjevernoj obali Tower Hamlets i Newham jednim pješačkim (Greenwich) i jednim cestovnim (Blackwall) tunelom, a kod Woolwicha besplatnim trajektom.

Borough je dobro povezan sa centrom Londona širokim avenijama i linijom metroa Docklands završenog krajem 1990-ih.

Greenwich je dobio kraljevsku povelju 2012.

Pobratimski gradovi
-------------------

* Gana Tema, Gana
* Njemačka Reinickendorf, Njemačka
* Slovenija Maribor, Slovenija

Panorama Pomorskog GreenwichaPanorama Pomorskog Greenwicha

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „United Kingdom: Greater London" (engleski). City population. Pristupljeno 17. 01. 2017.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23  „*Greenwich*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 18. 01. 2017.

Vanjske veze
------------

***Greenwich*** na Wikimedijinoj ostavi

* Royal Borough of Greenwich Arhivirano 2012-05-21 na Wayback Machine-u ()

| * p
* r
* u
Okruzi Greater Londona |
| --- |
| 
Barking and Dagenham  •
Barnet  •
Bexley  •
Brent  •
Bromley  •
Camden  •
City of Westminster  •
Croydon  •
Ealing  •
Enfield  •
Greenwich  •
Hackney  •
Hammersmith and Fulham  •
Haringey  •
Harrow  •
Havering  •
Hillingdon  •
Hounslow  •
Islington  •
Kensington and Chelsea  •
Kingston upon Thames  •
Lambeth  •
Lewisham  •
City of London  •
Merton  •
Newham  •
Redbridge  •
Richmond upon Thames  •
Southwark  •
Sutton  •
Tower Hamlets  •
Waltham Forest  •
Wandsworth
 |