**Jedinstveni narodnooslobodilački front Jugoslavije (JNOF Jugoslavije, JNOF)** bio je politička organizacija, koja je tokom Drugog svetskog rata u Jugoslaviji okupljala antifašistički raspoložene široke slojeve stanovništva. Po završetku rata 1945. godine, JNOF je transformisan i nastavio da deluje pod imenom Narodni front Jugoslavije.

Predratni koreni
----------------

*Glavni članak: Narodni front Jugoslavije*
Ideja o osnivanju Narodnog fronta, kao taktike jedinstvenog fronta protiv fašizma i „reakcionarne buržoazije", prvi put je u Jugoslaviji iznesena na Četvrtoj zemaljskoj konferenciji KPJ u Ljubljani 1934. godine. Na plenumu Centralnog komiteta KPJ, održanom juna 1935. godine u Splitu, referent Blagoje Parović precizirao je kurs delovanja Narodnog fronta „protiv vladajućeg režima, vladajuće buržoazije" kao saveza koji bi trebalo da ujedinjuje i predstavlja sve stanovnike raspoložene protiv tadašnje vlasti. Za razliku od ostalih zemalja Evrope, Narodni front u Jugoslaviji nije delovao kao koalicija stranaka i grupa na političkoj sceni zemlje, već kao široki antifašistički pokret.

Narodnooslobodilački rat
------------------------

Po izbijanju oružanog ustanka i borbe protiv okupatorskih snaga u Jugoslaviji 1941. godine, Narodni front je izrastao u masovni narodnooslobodilački pokret i predstavljao političku osnovu čitave oružane borbe. Glavni ciljevi Fronta u periodu od 1941. do 1945. godine bili su:

* oslobođenje Jugoslavije
* nacionalno i socijalno oslobođenje svih naroda Jugoslavije
* izgradnja bratstva, jedinstva i ravnopravnosti naroda Jugoslavije
* stvaranje nove države u ekonomskom i političkom pogledu

Razvitak JNOF-a nije bio ravnomeran u svim delovima zemlje. Zavisio je od niza specifičnih uslova i odvijao se kroz razne forme, ali su zato ciljevi svuda bili isti, iako ne politički i organizacioni oblici borbe. Nakon masovnog oružanog ustanka u Srbiji u leto 1941. godine, na oslobođenoj teritoriji bili su borani lokalni odbori narodnooslobodilačkog fronta. U Sloveniji je još u prvim danima okupacije, 27. aprila 1941, osnovana Osvobodilna fronta.

Osnovni zadatak JNOF-a bila je aktivnost u oružanoj borbi, jer je on predstavljao svojevrsni savez patriotskih i antifašistički raspoloženih snaga jedne okupirane zemlje. Na oslobođenim teritorijama, Front je svoju aktivnost usmeravao na mobilizaciju dobrovoljnih boraca za vojne jedinice NOVJ, organizovanje snabdevanja vojske i stanovništva, prihvatanje ranjenika, stvaranje nove narodne vlasti i pomoć njenim organima. Na okupiranoj teritoriji, aktivisti JNOF-a zagovarali su veru u konačnu pobedu, pripremali i slali borce u vojne jedinice, sakupljali dobrovoljnu pomoć u novcu, namirnicama i sanitetskom materijalu.

Pred kraj rata, u čitavoj je zemlji delovala razgranata mreža organizacija JNOF-a: zemaljski, pokrajinski, okružni, sreski i mesni odbori. Pored komunista, u njima su bili i pojedini funkcioneri predratnih stranaka, koji su učestvovali u Narodnooslobodilačkom pokretu. U okviru JNOF-a, došlo je i do obnavljanja rukovodstava nekih od tih stranaka, koje su se raspale još 1941. godine.

Veće stranke i organizacije, koje su delovale unutar JNOF-a, bile su:

* Antifašistički front žena
* Zemljoradnička stranka
* Jedinstveni sindikat radnika i namesnika
* Jugoslovenska republikanska demokratska stranka
* Narodna seljačka stranka
* Nezavisna demokratska partija
* Socijaldemokratska partija Jugoslavije
* Socijalistička partija Jugoslavije
* Ujedinjeni savez antifašističke omladine Jugoslavije
* Hrvatska seljačka stranka

Pred kraj rata, bili su organizovani republički i pokrajinski Narodni frontovi u sastavu Jedinstvenog narodnooslobodilačkog fronta Jugoslavije:

| Naziv narodnog fronta | Datum održavanja prve konferencije | Mesto, republika ili pokrajina |
| --- | --- | --- |
| Jedinstveni narodnooslobodilački front Hrvatske | 18. maj 1944. | Hrvatska |
| Narodnooslobodilački front Bosne i Hercegovine | 3. jul 1944. | Sanski Most, BiH |
| Narodnooslobodilački front Crne Gore | 16. jul 1944. | Kolašin, Crna Gora |
| Ujedinjeni narodnooslobodilački front Srbije | 14. novembar 1944. | Srbija |
| Narodnooslobodilački front Makedonije | 26. novembar 1944. | Skoplje, Makedonija |
| Narodnooslobodilački front Vojvodine | 11. decembar 1944. | Novi Sad, Vojvodina |
| Narodnooslobodilački front Kosova | 11. i 12. april 1945. | Kosovo |
| Oslobodilački front Slovenije | 15. i 16. jul 1945. | Slovenija |

Transformacija u Narodni front Jugoslavije
------------------------------------------

Jedinstveni narodnooslobodilački front transformisao se u mirnodopsku masovnu organizaciju na Prvom kongresu, održanom od 5. do 7. avgusta 1945. godine. Kongres je obeležio kraj razvitka Narodnog fronta kao masovnog političkog pokreta i početak njegovog konstituisanja u jedinstvenu političku organizaciju radnih ljudi Jugoslavije. Kongres je izvršio obedinjavanje federalnih organizacija u jedinstvenu organizaciju, doneo program i statut, odredio zadatke u novim uslovima i promenio ime u Narodni front Jugoslavije.

Literatura
----------

* *Enciklopedija Jugoslavije* (knjiga sedma). „Jugoslavenski leksikografski zavod", Zagreb 1968. godina.
* Ivan Jelić. *Jugoslavenska socijalistička revolucija: (1941–1945)*. „Školska knjiga", Zagreb 1979. godina.

Vidi još
--------

* Narodni front
* Socijalistički savez radnog naroda Jugoslavije