recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Istämi** (staroturkijski:  , Estemi qaγan, 室點密/室点密, Pinyin: shìdiǎnmì, Wade-Giles: shih- tien-mi, 室點蜜/室点蜜, 瑟帝米) je bio vladar zapadnog dijela gokturske države sa sjedištem u Sogdijani, a koji je će kasnije biti poznat kao Zapadni Turkijski Kaganat. Bio je jagbu (vazal) svog brata Bumin Qaghana, koji je 553. osnovao goktursku državu. Sin mu je bio Tardu.

Za vrijeme svoje vladavine Istami je uspostavio diplomatske veze sa Perzijancima ali i sa Bizantskim Carstvom. Također je porazio Heftalite, te je služio kao državnik za vrijeme dezintegrativnih procesa u istočnom dijelu carstva. O njemu postoji relativno mnogo podataka u bizantskim diplomatskim izvorima.

Nakon smrti kagana Khushua je podijelio kaganat na tri dijela, pod vlašću Jotana, Arslan i Shetua

Među današnjim Turcima su u spomen na njega česta imena İstemi i İstemihan.

Fusnote
-------

1. ↑  Kultegin’s Memorial Complex, TÜRIK BITIG
2. ↑  Wood, Francis (2002). *The Silk Road: Two Thousand Years in the Heart of Asia*. Berkeley, CA: University of California Press. str. 238–239. ISBN 978-0-520-24340-8.

|  |
| --- |
| Istämi **Klan Ashina** |
| Prethodi: ***nema***  |  **Yabgu Zapadnog Turkijskog Kaganata** 553 - 575 | Slijedi: **Tardush Qaghan**  |
Koordinate: 32.717° N 44.779° E

Crna mramorna figurica sjedećeg bika, pronađena u Uruku, period Jemdet Nasr (cca. 3000. pne.). Čuva se u pariškom Louvreu.
**Jemdet Nasr** je arheološko nalazište u iračkom guvernatoratu Babilu, smješteno sjeveroistočno od Babilona i Kiša, te istočno od Kuthe. To je tipično nalazište za kulturu ranog Brončanog doba u južnoj Mezopotamiji, a koja je dobila ime **Period Jemdet Nasr**, te cvala oko 30. vijeka pne..

Za vrijeme perioda Jemdet Nasr je započelo pisanje u južnoj Mezopotamiji. Najstariji cilindrični pečati su se također počeli koristiti u tom periodu. On predstavlja urbanu revoluciju kada su se razna mala mezopotamska naselja razvila u velike gradove.

Nalazište Jemdet Nasr je godine 1926. i 1928. prvi put istražio anglo-američki tim arheologa na čelu sa Stephenom Langdonom. Iskopavanja su godine 1988. nastavili Roger J. Matthews i ostali. Pronađena je velika zgrada koja je sadržavala arhivu proto-klinopisnih tekstova sa pečatnjacima, kao i cilindričnim pečatima. Polihromna grnčarija pronađena na nalazištu je poslije poslužila za određivanje perioda Jemdet Nasr na ostalim nalazištima.

Arheolog R. J. Matthews vjeruje kako je period Jemdet Nasr bio kratak, odnosno trajao oko jednog vijeka, dok starija literatura navodi period cca. 3200-2900. pne.. Kultura Jemdet Nasr je naslijedila raniju uručku kulturu te bila suvremenik ninivske kulture 5 u sjevernoj Mezopotamiji i proto-elamske civilizacije zapadnog Irana. Smatra se posljednjim stadijem prije sumerskog ranog dinastijskog perioda u južnoj Mezopotamiji.

V. također
----------

* Sumer
* Historija Sumera
* Uručki period

Eksterni linkovi
----------------

***Jemdet Nasr*** na Wikimedijinoj ostavi

* British School of Archaeology in Iraq - Jemdet Nasr: a place and a period (extensive bibliography at the website).
Koordinate: 42° 06′ 03" SGŠ, 21° 03′ 25" IGD

**Jelošnik** (mak. *Jelošnik*) je naselje u Republici Makedoniji, u severnom delu države. Jelošnik pripada opštini Tearce.

Prirodni uslovi
---------------

Naselje Jelošnik je smešteno u severnom delu Republike Makedonije, blizu državne granice sa Srbijom (6 km severno od naselja). Od najbližeg većeg grada, Tetova, naselje je udaljeno 18 km severno.

Jelošnik se nalazi u donjem delu istorijske oblasti Polog. Naselje je položeno na prvim brdima severozapadno od Pološkog polja. Istočno od naselja tlo se strmo spušta u polje, a zapadno se izdiže glavno bilo Šar-planine. Nadmorska visina naselja je približno 890 metara.

Klima u naselju je planinska zbog znatne nadmorske visine.

Istorija
--------

Stanovništvo
------------

Jelošnik je prema poslednjem popisu iz 2002. godine bio bez stanovnika.

Pretežno stanovništvo u naselju bili su makedonski Sloveni hrišćanske vere.

Poznate ličnosti
----------------

* Cene Marković, srpski vojvoda na tlu Makedonije.

Vidi još
--------

* Opština Tearce

Izvori
------

* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

Spoljašnje veze
---------------

***Jelošnik*** na Wikimedijinoj ostavi

* www.tearce.gov.mk Zvanična stranica opštine Tearce

  

  


| p • r • uNaseljena mesta opštine Tearce |
| --- |
| **Tearce** • 
Brezno •
Varvara •
Glođi •
Dobrošte •
Jelošnik •
Lešok •
Neprošteno •
Nerašte •
Odri •
Prvce •
Pršovce •
Slatino |  |
**Lentikularna** ili **sočivasta galaksija** je galaksija koja predstavlja prelazni tip između eliptičnih i spiralnih galaksija u Hablovoj klasifikacionoj šemi. Lentikularne galaksije su galaksije koje imaju disk (kao spiralne) koje su potrošile ili izgubile svoju međuzvezdanu materiju (što je odlika eliptičnih galaksija). Zbog svojih slabo ocrtanih spiralnih grana, često je teško razlikovati lentikularne galaksije od eliptičnih, ako se posmatraju spreda, odnosno ako nam je okrenuta njihova prednja strana (naličje).

U Hablovom nizu lentikularne galaksije se klasifikuju kao **S0**, **SB0**, **E8**
*De Vokulerova klasifikacija* dodaje tipove **SA0**, **SAB0**

Vidi još
--------

* Aktivna galaksija
* Grupe i skupovi galaksija
* Eliptična galaksija
* Istorija saznanja o galaksijama, skupovima galaksija i velikim strukturama
* Klasifikacija galaksija
* Nastanak i evolucija galaksija
* Nepravilna galaksija
* Patuljasta galaksija
* Patuljasta eliptična galaksija
* Patuljasta sferoidna galaksija
* Premošćena spiralna galaksija
* Prstenasta galaksija
* Sejfertova galaksija
* Spiralna galaksija
* Spisak galaksija
* Spisak najbližih galaksija

Spoljašnje veze
---------------

* Lentikularne galaksije na SEDS Mesje stranama Arhivirano 2005-08-03 na Wayback Machine-u

***Lentikularna galaksija*** na Wikimedijinoj ostavi
**Jack Reacher** je izmišljeni lik američkog skitnice i bivšeg vojnog policajca koji predstavlja protagonista popularne serije kriminalističkih romana engleskog autora Leeja Childa. Reacher, koji je u dobi od 36 godina napustio američku vojsku u činu majora, se skitanju odao prije svega zbog želje da uživa u pto više slobode nakon života provedenog pod strogom disciplinom, te se uzdržava obavljajući povremene poslove širom SAD i te koristi svoje vojničke i policijske vještine kako bi kao vigilante pomagao ljudima koje sretne u borbi protiv zlikovaca. Reacher se prvi put pojavio 1997. godine kao protagonist Childovog debitantskog romana *The Killing Floor* koji je postigao veliki uspjeh i kod kritike i kod publike, te je Child nastavio pisati i dosad napisao 21 roman. Godine 2012. je po njegovom romanu *One Shot* snimljen film *Jack Reacher* u kome je naslovnog junaka tumačio Tom Cruise, a 2016. je snimljen nastavak *Never Go Back*.

Vanjske veze
------------

* Author Lee Child's Official website

| * p
* r
* u
Serijal o Jacku Reacheru autora Leeja Childa |
| --- |
| Serijal romana | 
* *Killing Floor*
* *Die Trying*
* *Tripwire*
* *The Visitor*
* *Echo Burning*
* *Without Fail*
* *Persuader*
* *The Enemy*
* *One Shot*
* *The Hard Way*
* *Bad Luck and Trouble*
* *Nothing to Lose*
* *Gone Tomorrow*
* *61 Hours*
* *Worth Dying For*
* *The Affair*
* *A Wanted Man*
* *Never Go Back*
* *Personal*
* *Make Me*
* *Night School*
* *The Midnight Line*
* *Past Tense*
* *Blue Moon*
* *The Sentinel*

 |
| Antologije | 
* *No Middle Name*

 |
| Filmovi | 
* *Jack Reacher* (2012)
* *Jack Reacher: Never Go Back* (2016)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 65148207982600342793
* LCCN: no2016157574

 |
**Lindos** (grčki: *Λίνδος*) je arheološki lokalitet i turistički gradić na grčkom otoku Rodosu, od 819 stanovnika.

Lindos danas administrativno podpada pod periferiju Južni Egej u prefekturi Dodekanez.

Geografija
----------

Lindos leži na istočnoj obali otoka Rodosa, udaljen oko 50 km južnije od grada Rodosa.

Naselje leži na obroncima strmog brda u dubokom zaljevu. Na brdu se nalazi akropola, koja svjedoči o Líndosovoj veličanstvenoj historiji, koji je za antike imao čak 17.000 stanovnika. Danas Lindos posjeti do 600.000 turista godišnje, pa je uz Delfi drugo najposjećenije arheološko nalazište u Grčkoj.

Historija
---------

Prema grčkoj mitologiji hram Atene na akropoli podigao je Danaj, koji je s 50 kćeri došao na otok kako bi pobjegao od bijesa boginje Here. Na prvom nivou arheološkog nalazišta može se vidjeti zamak iz 1317. kog su podigli Malteški vitezovi sa Rodosa 1317. na temeljima starije bizantske utvrde. Tu se nalazi i grčka pravoslavna crkva sv. Ivana, sagrađena na ruševinama starije crkve.

Vitezovi su značajno ojačali bedeme akropole, pretvorivši Líndos u moćan zamak. Na drugom nivou nalazišta na jugu, nalaze se ostatci dorskog hrama Atene Lindije podignutog oko 300. pne. na mjestu starijeg hrama. Na ulazu u akropolu nalazi se helenistička stoa (pokriveno šetalište) sa još uvijek vidljivom svodnom konstrukcijom, koja je nekad bila podzemni bazen za vodu.

Monumentalno stepenište vodi do gornjeg nivoa svetišta koje se sastoji od građevina iz 4. vijeka pne.. Tu se nalaze Propileji ([[vrata[[) izgrađena u istom stilu kao ona na atenskoj akropoli, veliko peristilsko dvorište i mali dorski hram Atene. Ispod hrama leži teatar, slično kao što i Dionisov teatar leži ispod Partenona. Pored luke u centru Líndosa nalazi se crkva sv. Marije sa freskama iz 15. vijeka.

Izvori
------

1. 1 2  „Greece: South Aegean" (engleski). City population. Pristupljeno 11. 06. 2017.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  „*Lindos: a magnificent acropolis on a imposing rock*" (engleski). Visit Greece. Pristupljeno 11. 6. 2017.

Vanjske veze
------------

***Lindos*** na Wikimedijinoj ostavi

* Welcome to Lindos (`en`)

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 143044765
* LCCN: n78022903
* GND: 4111323-8
* SUDOC: 028155076
* BNF: cb12004623q (podaci)

 |
U matematici, **linearno preslikavanje** (takođe **linearna transformacija** ili **linearni operator**) je funkcija između dva vektorska prostora, koja očuvava operacije sabiranja vektora i skalarnog množenja. Izraz *linearna transformacija* se često koristi, posebno za linearna preslikavanje iz nekog vektorskog prostora u samog sebe (endomorfizmi).

U jeziku apstraktne algebre, linearno preslikavanje je homomorfizam vektorskih prostora, ili morfizam u kategoriji vektorskih prostora nad datim poljem.

Definicija i direktne posledice
-------------------------------

Neka su *V* i *W* vektorski prostori nad istim poljem *K*. Funkcija *f* : *V* → *W* je *linearno preslikavanje* ako za svaka dva vektora *x* i *y* iz *V* i svaki skalar *a* iz *K*, važe sledeća dva uslova:

|  |  |
| --- | --- |
| {\displaystyle f(x+y)=f(x)+f(y)\,} | aditivnost |
| {\displaystyle f(ax)=af(x)\,} | homogenost |

Ovo je ekvivalentno zahtevu da za sve vektore *x*1, ... *x**m* i skalare *a*1, ... *a**m*, važi jednakost

{\displaystyle f(a\_{1}x\_{1}+\cdots +a\_{m}x\_{m})=a\_{1}f(x\_{1})+\cdots +a\_{m}f(x\_{m})}
Ponekad može da se uzme da su *V* i *W* vektorski prostori nad različitim poljima. Tada je neophodno odrediti koje od ovih polja se uzima u definiciji *linearnosti*. Ako su *V* i *W* vektorski prostori nad poljem *K* kao u gornjem slučaju, radi se o *K*-linearnim preslikavanjima. Na primer konjugacija kompleksnih brojeva je **R**-linearno preslikavanje **C** → **C**, ali nije **C**-linearno.

LInearno preslikavanje iz *V* u *K* (gde se *K* posmatra kao vektorski prostor nad samim sobom) se naziva linearni funkcional.

Iz definicije direktno sledi da je *f*(0) = 0. Stoga se linearna preslikavanja ponekad nazivaju **homogenim linearnim preslikavanjima** (vidi: linearna funkcija).

Primeri
-------

* Identiteta i nula-preslikavanje su linearni.
* Za realne brojeve, preslikavanje {\displaystyle x\mapsto x^{2}} nije linearno.
* Za realne brojeve, preslikavanje {\displaystyle x\mapsto x+1} nije linearno.
* Ako je *A* *m* × *n* matrica, onda *A* definiše linearno preslikavanje iz **R***n* u **R***m* tako što šalje vektor kolona *x* ∈ **R***n* u vektor kolona *Ax* ∈ **R***m*. Obratno, svako linearno preslikavanje između konačno-dimenzionih vektorskih prostora se može predstaviti na ovaj način.
* Integral daje linearno preslikavanje iz prostora svih integrabilnih funkcija realne vrednosti na nekom intervalu u **R**
* Diferenciranje je linearno preslikavanje iz prostora svih diferencijabilnih funkcija u prostor svih funkcija.

Literatura
----------

* Ayres, Frank, *Schaum's Outline of Modern Abstract Algebra*, McGraw-Hill; 1st edition (June 1, 1965). ISBN 0-07-002655-6.
**Nacionalni odbor za recenziju filmova** (engleski: ; skraćeno *National Board of Review* ili NBR) je američka profesionalna organizacija za promoviranje filmske industrije, odnosno filma kao umjetnosti. Osnovan je 1909. godine u New Yorku pod nazivom Njujorški odbor za filmsku cenzuru od strane tamošnjih vodećih kino-prikazivača i filmskih studija. Povod je bila odluka tadašnjeg gradonačelnika Georgea B. McClellana da se zabrani prikazivanje filmova zbog navodnog širenja nemorala; osnivači su stvaranjem organizacije nastojali uvjeriti javnost uvjeri kako vlast nema pravo organičavati slobodu izražavanja te kako će sve "štetne" sadržaje "očistiti" sami organizatori filmova. Od 1916. pa do početka 1950-ih NBR je u tom smislu davao certifikate za većinu filmova napravljenih u SAD.
Danas je, međutim, daleko poznatiji po godišnjim filmskim nagradama, koje se smatraju među najprestižnijim u SAD i svijetu.

Vanjske veze
------------

* National Board of Review of Motion Pictures

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 153050038
* LCCN: n81117659
* ISNI: 0000 0001 2187 8347
* GND: 3009335-1
* BNF: cb166836362 (podaci)
* BIBSYS: 90136856
* NLA: 36340837
* BNE: XX270701

 |
**Lohja** (švedski: *Lojo*) je grad i općina na jugu Finske od 47,624 stanovnika, u Regiji Uusimaa.

Geografske karakteristike
-------------------------

Lohja leži na istočnom kraju Jezera Lohjanjärvi, udaljena šesdesetak km zapadno od Helsinkija.

Historija
---------

Historija naselja vezana je uz njegovu crkvu sv. Laurentius (Pyhä Lauri) sagrađenu na prelazu 15. u 16. vijek. Ona je jedan od najznačajnijih finskih srednjovjekovnih spomenika, i treća po veličini kamena crkva u zemlji.

Crkva je pomogla Lohji da postane trgovački centar svoga kraja, ali je ipak sve do 20. vijeka ostala selo.

U grad se počela transformirati tek kad je 1897. podignuta tvornica vapna - *Lohjan Kalkkitehdas*, koja je nakon Prvog svjetskog rata prerasla u cementaru, a nakon tog 1927. u dioničko društvo sa širokom lepezom aktivnosti od rudarstva do električnih uređaja.

Lohja je status grada dobila tek 1969, a nakon tog je 1997. osnovana i Općina Lohja. Njoj je 2009. pridodana Općina Sammatti, pa nakon toga 2013. i općine Karjalohja i Nummi-Pusula.

Znamenitosti
------------

Pored crkve sv. Laurentiusa, velika atrakcija je i *Muzej Tytyri*, smješten u starom rudniku vapnenca 100 metara pod zemljom.

Gradovi prijatelji
------------------

* Švedska, Växjö
* Norveška, Ringerike
* Danska, Aabenraa
* Island, Skagaströnd
* Mađarska, Sátoraljaújhely

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „Finland: Uusimaa" (engleski). City population. Pristupljeno 06. 11. 2015.
2. ↑  „Churches" (engleski). Visitlohja. Pristupljeno 06. 11. 2015.
3. ↑  „History" (engleski). Wärtsilä. Pristupljeno 06. 11. 2015.

Vanjske veze
------------

***Lohja*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Službene stranice Lohjaa* (`fi`)
**Lewis i Harris** (engleski: *Lewis and Harris*, škotsko-gelski: *Leòdhas agus na Hearadh*) često zvan i **Long Island** je najsjeverniji i najveći otok arhipelaga - Vanjski Hebridi i najveći škotski otok koji leži u Atlantiku 
udaljen oko 39 km sjeverozapadno od škotskoga kopna.

Geografske karakteristike
-------------------------

Njegova ukupna površina iznosi 841 km², na kojoj živi 19,918 stanovnika, od škotskog Highlandsa ga dijeli Kanal Minch. Iako otok geografski čini jednu kontinuiranu cjelinu, obično ga se dijeli na dva odvojena otoka; na veći sjeverniji - **Lewis** i manji južniji - **Harris**.

Otok danas administrativno podpada pod Područno vijeće (council area) i 
Namjesništvo (lieutenancy area) - Comhairle nan Eilean Siar.

Sjeverni Lewis je nekada pripadao historijskoj grofoviji Ross-shire u historijskoj regiji Ross i Cromarty, a Harris je podpadao pod grofoviju - Inverness-shire

Teren tih dvaju otočkih područja u oštrom je kontrastu, dok je sjeverni Lewis pokriven močvarnim tresetom sa puno malih unutarnjih jezera, manji južniji Harris je brdovit sa preko 30 vrhova viših od 300 metara. Obale otoka vrlo su razvedene, a brojne rijeke obiluju lososima, pastrvama i pernatom divljači, ali ima vrlo malo obradivih površina, pa je zato stočarstvo vrlo razvijeno.
Većina obradivog zemljišta podjeljena na male farme (prosječno velike 3 hektara) kojih ukupno ima oko 4.000, grupiranih oko 168 farmerskih naselja, koja su gotovo sva smještena na obali, jer se većina farmera bavi i ribolovom i 
tako krpa kraj s krajem. Svojevremeno je ribarstvo bilo vrlo razvijeno, osobito na Lewisu, gdje je postojala tvornica ribljih konzervi (haringe) u Stornowayu.
Ali od kad su se pojavile moderne motorne koče, otočko ribarstvo je nazadovalo. Takvo stanje pokušao je 1918. promjeniti britanski
industrijalac William Lever, koji je od 1918. puno investirao u modernu ribarsku flotu, ali ni njegov pokušaj nije uspio.

U to vrijeme oko 3.000 uglavnom mladih ljudi, napustilo je otok. Nešto kasnije razvila se tekstilna industrija (proizvodnja poznatog Harris tvida), naročito u Stornowayu pa je to djelomično nadoknadilo pad u ribarstvu.
Otkriće nafte u Sjevernom moru, nije se uopće odrazilo na otočku ekonomiju, iako je bilo pokušaja da se uključi u opskrbu naftnih platformi. Posljednjih decenija sve važnija stavka otočke ekonomije je turizam.

Jedini veći grad na cijelom otoku, i najveća luka je Stornoway, on je i administrativno - trgovački centar čitavog arhipelaga - Vanjski Hebridi. U njemu i njegovoj bližoj okolici, živi preko polovice otočkih stanovnika.

Lewis i Harris poznat je kao jedna od posljednjih oaza škotsko-gelskog jezika i kulture.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  „*Lewis and Harris*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 14. 12. 2014.

Vanjske veze
------------

* *Lewis and Harris* na portalu Encyclopædia Britannica (`en`)
Šestougaone navrtke. Niska i visoka navrtka.
**Navrtka** (matica) je mašinski element koji ima otvor ili rupu sa navojem. Navrtka se u većini slučajeva koristi u kombinaciji sa odgovarajućim vijkom kako bi se spojili različiti mašinski elementi. Ova dva elementa su spojena zajedno zahvaljujući sili trenja između vijka i navrtke i površinskom pritisku između navrtke i elementa koji se spaja ovom vezom. Ukoliko su vijak i navrtka izloženi vibracijama često se koriste dodatni mašinski elementi kako bi se sprečilo neželjeno otpuštanje ovih navojnih elemenata (elastična podloška, rascepka i sl.). Ukoliko je poželjno osiguranje navojnog spoja bez dodatnih elemenata, koriste se samoosiguravajuće navrtke, koje pomoću različitih konstruktivnih rešenja povećavaju trenje u navoju ili na neki drugi način ne dozvoljavaju popuštanje navojnog spoja.

Kao i kod vijaka i navrtka može imati levi ili desni (najčešće u upotrebi) navoj.

Vrste navrtki
-------------

**Sa leva na desno:** Leptir matica, šestougaona, šestougaona sa prstenom i navrtka za zavarivanje.
**Sa leva na desno:** Sa zarezom, kvadratna, „Unit", slepa navrtka, sa plastičnim prstenom i sa željebovima za rascepku.
Prema obliku, navrtka može biti:

* Šestougaona (najčešće u upotrebi)
* Kvadratna
* Leptir navrtka
* T navrtka
* Slepa navrtka („kapica")
* „Unit" navrtka
* Navrtka sa žljebovima
* Navrtka za zavarivanje

Prema načinu osiguranja od odvrtanja, može biti:

* Sa plastičnim prstenom
* Sa žljebovima za rascepku
* Sa nazubljenim prstenom

Povezano
--------

* Vijak
* Podloška

Izvori
------

* Arhivirano 2010-01-11 na Wayback Machine-u
* Katalog Wurth
* Bojan Kraut (1982), Strojarski priručnik, Tehnička knjiga Zagreb
* Lionel S. Marks (1951), Mechanical Engineers' Handbook, McGraw-Hill Publishing Company Ltd. London

***Navrtka*** na Wikimedijinoj ostavi
*Letak Mladoturske revolucije*
Izveštaj o novom kursu Mladoturskog režima, jačanje muslimanskog elementa u Makedoniji doseljenicima iz Bosne, Male Azije i Bugarske, 1909. godina
**Mladoturci** (tur. *Jön Türkler*) su članovi reformističke i nacionalističke partije osnovane krajem 19. veka i koja je bila dominantna politička partija u Osmanskom carstvu u periodu 1908—1918.

Nastanak
--------

**Komitet ujedinjenja i progresa** (tur. *İttihat ve Terakki Cemiyeti*) (engl. ) osnovan 1889. pod nazivom **Komitet osmanskog ujedinjenja** (tur. *İttihad-ı Osmanî Cemiyeti*) je bio tvorac mladoturske revolucije 1908.

Ideje
-----

Uprkos izraženom nacionalizmu Mladoturaka, osnovni cilj njihovog političkog delovanja je bio očuvanje Osmanskog carstva kao monarhije, a ne odricanje od carstva i stvaranje nacionalne turske države. Mladoturci su se zalagali za oživljavanje ustava iz 1876. i ujedinjenje različitih nacija koje žive na teritoriji Osmanskog carstva u jednu jedinstvenu naciju ujedinjenu u okviru centralizovane parlamentarne države koja bi bila faktor koji povezuje različite nacije..

Mladoturci nisu smatrali islam kohezionim faktorom, poput prethodnih režima Osmanskog carstva već smetnjom da pridobiju lojalnost svojih stanovnika hrišćanske veroispovesti. Zbog toga su mladoturci umesto verske isticali državnu, osmansku koheziju što je rezultiralo gubitkom privilegovanog statusa većinski islamskih nacija, t. j. Albanaca u Evropi i Arapa u Aziji .
**Isusova pelenica** relikvija je koja se uz ostale nalazi u riznici dubrovačke katedrale.

Spominje se od 1030. godine kao pelenica u koju je Isus bio umotan prilikom prikazanja u hramu (Lk 2 **29-32**). Svećenik Ivan na povratku iz Misira svrativši u Dubrovnik iskoristio je prigodu i posjetio svog znanca mjesnog svećenika Srđa. Tom prigodom povjerio mu je na čuvanje olovni kovčežić s napomenom da ga ne otvara makar deset godina. Srđ je kovčeg skrio u crkvi pod kamene ploče. Po povratku s putovanja u Svetu zemlju Srđ je na mjestu crkve pronalašao biskupski dvor, ipak je uspio pronaći kovčeg i povjeriti se biskupu Vitalu. S pelenicom su pronašli i pismo koje je potvdilo autentičnost relikvije. Biskup je pred smrt tajnu povjerio časnoj sestri benediktinki, koja je opet do svoje smrti čuvala tajnu. Nakon toga postojanje relikvije više nije bilo tajna pa se ustaljuje običaj poklanjanja dijelića pelene bolesnicima na smrt i rodiljama. Pelenica se dugo čudesno obnavljala, sve dok jedan komadić nije poklonjen bosanskoj kraljici. Benediktinke su, međutim nastavile praksu poklanjanja dijelova, ali dubrovački senat u strahu od potpunog gubitka relikvije istu pohranjuje u riznicu katedrale. Prilikom velike trešnje 1667. godine srušena je i katedrala. U nastalom neredu mletački zapovjednik lumbardijera pokušao je otuđiti relikviju, ali njegova ljubavnica u strahu pred Bogom otkriva tajnu pa pelenica ostaje u Dubrovniku i Revelinu sve do feste sv. Vlaha 1712. godine kad je prenešena u novosagrađenu katedralu gdje se čuva do danas pod brojem LXXXVI. kao **SACER PANNICULUS CHRISTI**. Od tog doba iznosi se samo jedan put godišnje u procesiji na dan sv. Vlaha. Nakon što je oduzeta benediktinkama samo se dva puta komadić otkinuo od relikvije i to 1396. godine kao dar Žigmundu Luksemburškom dok je boravio u Dubrovniku i 1844. godine papi Piu IX. dio koji se čuva u Lateranskoj bazilici.

Literatura
----------

* Bego-Urban, Melita, Škrinja uspomena (Dubrovački jezični pabirci), 1. izd. Humanitarno društvo Župe dubrovačke, Zagreb, 2010. ISBN 978-953-99329-5-2

Vanjske poveznice
-----------------

* Moćnik stolne crkve
* Službene stranice grada Dubrovnika
|  |
| --- |
| ***Izbij Bijele Crvenim klinom*** |
|  |
| **El Lissitzky**, 1919. |
| litografija , 23 × 19 cm |
| Van Abbemuseum, Eindhoven |

***Izbij Bijele Crvenim klinom*** je kultni sovjetski propagandni, litografski poster kog je 1919. godine izradio El Lissitzky. Poster, dimenzija 23 x 19 cm, prikazuje veliki crveni klin, koji simbolizira boljševike, kako izbija veliki bijeli krug, koji simbolizira belogardejce. Poster je korišten kao jedan od najpoznatijih simbola Ruske revolucije 1917. godine i danas je jedno od autorovih najpoznatijih djela i jedan od najznačajnijih primjera ruske avangardne umjetnosti. Teskt na litografiji govori: "Klinom crvenim (lijeva strana) izbij Bijele (dena strana)".

Stilski, poster je najbliži suprematizmu, ali se mogu uočiti odlike kubo-futurizma (tekst na slici) te konstruktivizma, na čiji je razvoj El Lissitzky utjecao. 

Djelo je korišteno i prerađeno od strane mnogih organizacija i umjetnika, među kojima je i alternativni bend Franz Ferdinand.

***Izbij Bijele Crvenim klinom*** na Wikimedijinoj ostavi
**Mlada Boleslav** (češ. *Mladá Boleslav*, nem. *Jungbunzlau*) je grad u Češkoj (Bohemiji) - jednoj od istorijskih zemalja Češke Republike. Mlada Boleslav je drugi po veličini grad upravne jedinice Srednjočeški kraj, u okviru kojeg je sedište zasebnog okruga Mlada Boleslav.

Mlada Boleslav je najmanji grad u državi sa statusom statutarnog grada. Takođe, grad je jedan od čeških gradova sa veoma velikim pogonima fabrike "Škoda".

Prirodni uslovi
---------------

Mlada Boleslav se nalazi u središnjem delu Češke Republike. Grad je udaljen od 57  severoistočno od glavnog grada Praga.

**Reljef**: Mlada Boleslav se nalazi u središnjem delu istorijske Češke. Grad se nalazi u dolini rečice Jizere, pritoke veće Labe, na približno 240  nadmorske visine. Grad je položen na zatalasanom terenu Srednječeške kotline. Sam grad se obrazovao na omanjoj litici, sa koje se lako nadgledalo okolno područje.

**Klima**: Klima oblasti Mlada Boleslava je umereno kontinentalna.

**Vode**: Grad Mlada Boleslav se nalazi na rečici Jizere, pritoke veće Labe.

Istorija
--------

Područje Mlada Boleslava bilo je naseljeno još u doba praistorije. Naselje pod današnjim nazivom prvi put se u pisanim dokumentima spominje u 10. veku, kao novi (češ. mlad) zamak kralja Boleslava II. Naselje je 1334. godine dobilo gradska prava. Kasnije grad postoje poznat po brojnom jevrejskom stanovništvu.

U 19. veku grad postoje industrijsko središte i doživljava demografski procvat. Tada se javlja i začetak buduće fabrike Škoda Automobili.

1919. godine Mlada Boleslav je postala deo novoosnovane Čehoslovačke. U vreme komunizma grad je naglo industrijalizovan. Posle osamostaljenja Češke Republike došlo je do opadanja aktivnosti teške industrije i do problema sa prestrukturiranjem privrede.

Stanovništvo
------------

Mlada Boleslav danas ima oko 46.000 stanovnika i poslednjih godina broj stanovnika u gradu stagnira. Pored Čeha u gradu žive i Slovaci i Romi.

Slike gradskih građevina
------------------------

* Muzej „Škoda"Muzej „Škoda"
* Stara fabrika „Škode"Stara fabrika „Škode"
* Novi tržni centarNovi tržni centar
* Gradska gimnazijaGradska gimnazija

Spoljašnje veze
---------------

***Mladá Boleslav*** na Wikimedijinoj ostavi

* www.mb-net.cz Zvanična stranica grada Mlada Boleslava (`en`)(`cs`)
LP ploča
**Long play** (na engleskom doslovno "dugo sviranje"; skraćeno **LP**; kolokvijalno ***longplejka***) je izraz za vrstu gramofonske ploče, odnosno analogni audio-format (nosač zvuka) koja se sastoji od (najčešće) vinilne ploče koje se na gramofonskom uređaju okreće u ritmu od 33 okretaja u minuti. Godine 1948. ju je javnosti predstavila američka diskografska kuća Columbia Records, i otada je postala standard za diskografsku industriju u cijelom svijetu. 

Za razliku od dotadašnjeg standardnog formata gramofonskih ploča (78 rpm ili o/m), koji su omogućavali 3-5 minuta sadržaja po strani, long play je omogućavao da se na svakoj strani ploče nalazi preko 20 minuta muzičkih sadržaja. Time je omogućeno da se na gramofonskim pločama snimaju i izvode ostvarenja klasične muzike (simfonije, opere i sl.), ali i na jednoj jedinoj ploči izdaju albumi zabavne i drugih muzičkih žanrova. 

Popularnost long playa kao glavnog oblika snimanja i reproduciranja muzike nije načelo ni uvođenje singlica, odnosno gramofonskih ploča 45 o/m godinu dana kasnije. Long play ploče su ugrožene tek s pojavom audio-kazeta 1970-ih, da bi od 1980-ih počeli zamjenjivati digitalni kompakt diskovi.

Eksterni linkovi
----------------

* Dreams of Vinyl: The Story of the LP record by Jac Holzman Arhivirano 2012-03-17 na Wayback Machine-u
**Janez Drnovšek** (Celje, 17. 5. 1950. — Zaplana, 23. 2. 2008.) je bio slovenski političar i državnik.

Kao mladi ekonomist se nakon dobijanja diplome 1973. godine zaposlio u poduzeću IGM Zagorje i 1981. godine magistrirao na temu analize organizacijskog razvoja tipičnog građevinskog poduzeća.

U početku 1980. je bio zaposlen kao direktor Ljubljanske banke u Trbovlju. Jednu godinu je radio kao ekonomski savjetnik jugoslavenskog veleposlanstva u Kairu, Egipat.

Godine 1986. je doktorirao s temom *Međunarodni novčani sustav i Jugoslavija*. Iste godine je postao slovenski delegat Odbora republika i pokrajina SFRJ; Na toj dužnosti je bio do 1989. godine, kada je bio na prvim izborima sa više kandidata u Socijalističkoj Republici Sloveniji izabran za člana predsjedstva SFRJ.

15. svibnja 1989. je postao predsjednik Predsjedništva SFRJ; na dužnosti predsjednika je bio do 15. svibnja 1990. 1992. godine je postao predsjednik stranke LDS, što je bio do 2003. Iste godine je postao predsjednik Vlade Republike Slovenije; na tom položaju je bio do 2002. 

1999. godine su mu otkrili rak na bubregu, nakon čega su mu odstranili jedan bubreg.

Predsednik Republike Slovenije je postao 2003. godine s predviđenim krajem mandata 2008. godine.

U prosincu 2005. je potvrdio, da ima sina Jaše, i također nezakonitu kči, skladateljicu Nanu Forte.

17. siječnja 2006. je u intervjuu za hrvatski tjednik *Nacional* izjavio, da su mu 2001. godine otkrili novonastale metastaze na jetri; protiv raka se od siječnja 2004. bori pomoću alternativne medicine.

30. siječnja 2006. je poslije 14 godina formalno istupio iz stranke LDS. U skladu s zakonom je članstvo zamrznuo po imenovanju za predsjednika Slovenije. Kao razlog je naveo, da se želi potpuno posvetiti novoustanovljenomu civilno-društvenom Pokretu za pravičnost i razvoj.

| * p
* r
* u
Predsjednici FNRJ i SFR Jugoslavije |
| --- |
| Predsjednik Prezidijuma Narodne skupštine | 
* Ivan Ribar (1945. – 1953.)

 |
| Predsjednik Republike | 
* Josip Broz Tito (1953.-1980.)

 |
| Predsjednik Predsjedništva SFRJ (1980. – 1992.) | 
* Lazar Koliševski (1980.)
* Cvijetin Mijatović (1980.-1981.)
* Sergej Krajger (1981.-1982.)
* Petar Stambolić (1982.-1983.)
* Mika Špiljak (1983.-1984.)
* Veselin Đuranović (1984.-1985.)
* Radovan Vlajković (1985.-1986.)
* Sinan Hasani (1986.-1987.)
* Lazar Mojsov (1987.-1988.)
* Raif Dizdarević (1988.-1989.)
* Janez Drnovšek (1989.-1990.)
* Borisav Jović (1990.-1991.)
* Sejdo Bajramović (v.d.) (1991.)
* Stjepan Mesić (1991.)
* Branko Kostić (v.d.) (1991.-1992.)

 |

  



| Predsednici Slovenije |
| --- |
| Milan Kučan | Janez Drnovšek | Danilo Tirk | Zastava predsednika Slovenije |


***Janez Drnovšek*** na Wikimedijinoj ostavi
Za ostale osobe s istim imenom, v. Jack Warner (razvrstavanje).

**Jack Leonard** "**J. L.**" **Warner** (2. august 1892 – 9. septembar 1978), rođen kao **Jacob Warner**, bio je američki filmski producent i poduzetnik rodom iz Kanade, poznat kao jedan od osnivača studija Warner Bros. odnosno jedan od najznačajnijih, najuticajnijih ali i najkontroverznijih mogula tzv. Klasičnog Hollywooda. Zajedno sa svojim bratom Samom je bio zaslužan za uvođenje tehnologije zvučnog filma 1920-ih. Iako je bio deklarirani pristaša Republikanske stranke, 1930-ih se istakao kao jedan od najvatrenijih pobornika demokratskog predsjednika Roosevelta i njegove politike New Deala. U istom periodu je inzistirao da njegovi filmovi budu društveno relevantni i socijalno angažirani, a također je zagovarao otvorenu borbu protiv fašizma i promovirao takve sadržaje u svojim filmovima, za razliku od šefova drugih studija, koji su nastojali sačuvati lukrativna evropska tržišta. Po završetku drugog svjetskog rata, Warner je postao jedan od najistaknutijih antikomunista u Hollywoodu i surađivao sa HUAC-om u progonu hollywoodskih ljevičara i stvaranju crne liste. Sredinom 1960-ih, nedugo pred svoje povlačenje sa čela Warner Brosa, postao je jedna od osoba najzaslužnijih za kolaps tadašnjeg Haysovog koda, odnosno labavljenje dotadašnje cenzure u hollywoodskim filmovima.

Vanjske veze
------------

* Jack Warner na IMDb-u (`en`)
**Johann Wilhelm Ritter** (Samitz kraj Haynaua, 16. prosinca 1776. – München, 23. siječnja 1810.), njemački kemičar i fizičar. Studirao je medicinu na Sveučilištu u Jeni (1791. – 1795.), te radio kao ljekarnik u Liegnitzu (danas Legnica u Poljskoj). Već kao šegrt s 14 godina radio je mnoge pokuse iz kemije i elektriciteta. Ritter je pripadao pokretu njemačkog romantizma, poznavao je Johanna Wolfganga von Goethea, Alexandera von Humboldta, Johanna Gottfrieda Herdera i Clemensa Brentanoa, dok je najveći utjecaj ne njega imao Friedrich Wilhelm Joseph von Schelling. 1801. posjetio ga je Hans Christian Ørsted, koji je zabilježio neke njegove pokuse. 

Uređaj koji je otkrio Johann Wilhelm Ritter za elektrolizu vode (1800.).
Ritter se u početku bavio elektrokemijom, elektrolizom otopine bakrova sulfata dobio je na elektrodi sloj metalnoga bakra, što je bio početak elektroplatiranja. Elektroplatiranje, galvanotehnika (galvanizacija) ili galvanostegija (galvan[izacija] + grč. *στέγεıν*: pokrivati; elektro- + njem. *Plattierung*) je nanošenje tankoga sloja nekog metala na površinu predmeta izrađenog od druge kovine elektrolitičkim taloženjem (npr. niklanje, kromiranje, bakrenje) radi zaštite ili uljepšavanja proizvoda.

Proučavao je radove Luigia Galvania ("životinjski elektricitet") i Alessandra Volte ("elektricitet stvoren dodirom metala"), te dao objašnjenja koja su mnoga bliža današnjim shvaćanjima. Ritter je 1800. napravio uređaj za elektrolizu vode, te uspio dobiti vodik i kisik kao odvojene plinove.

1801. je primijetio da se srebrni klorid, koji se razlaže na svjetlosti, znatno brže razlaže kada je izložen nevidljivomu, tada nepoznatomu zračenju iz spektralnoga područja iza ljubičastoga, i time prvi ustanovio postojanje ultraljubičastoga zračenja. 

Ritter nikad nije imao redovita primanja, nikada nije postao univerzitetski profesor, iako je 1804. postao član Bavarske akademije znanosti u Münchenu. Iste te godine se i oženio, imao je četvoro djece, ali je 1810. umro vrlo siromašan i izmučen bolešću, vjerovatno zbog električnih pokusa koje je vršio na samom sebi.

Izvori
------

1. ↑   **Ritter, Johann Wilhelm,**,  "Hrvatska enciklopedija", Leksikografski zavod Miroslav Krleža, www.enciklopedija.hr, 2014.
**Linearno ograničen automat** (LOA) (još i **omeđeni stroj**) je ograničen oblik nedeterminističkog Turingovog stroja. Posjeduje diskretnu traku koja sadrži znakove (simbole) konačne abecede, pomičnu glavu za čitanje i pisanje koja operira vremenski diskretno, te konačan skup stanja. Razlikuje se od Turingovog stroja u tome što, iako se vrpca na početku smatra beskonačne duljine, samo konačni kontinuirani njezin dio čija je duljina linearno proporcionalna duljini početnog ulaznog niza se može čitati/pisati od strane glave za čitanje i pisanje. Ovo ograničenje čini LOA nešto preciznijim modelom stvarnog računala nego Turingov stroj.

Linearno ograničeni automati prihvaćaju klasu kontekstno ovisnih jezika. Jedino ograničenje nad gramatikom takvih jezika jest da ne postoji produkcija koja preslikava niz znakova (string) u kraći niz znakova. Stoga ne postoji produkcija niza znakova u kontekstno ovisnom jeziku koja sadrži rečenični oblik dulji od samog niza. Budući da postoji bijektivna korespondencija između linearno ograničenog automata i takvih gramatika, nije potrebno više vrpce nego što zauzima početni niz znakova da bi sam niz znakova bio prepoznat od strane linearno ograničenog automata.

Izvori
------

1. ↑  Kiš Miroslav, *Englesko-hrvatski i hrvatsko-engleski informatički rječnik*, Zagreb, Naklada Ljevak, 2000. str. 563

* Siniša Srbljić (2003). *Jezični procesori 1*. Element. ISBN 953-197-129-3.

| Teorija automata: formalni jezici i formalne gramatike |
| --- |
| **Chomskyjevahijerarhija** | **Gramatike** | **Jezici** | **Minimalniautomat** |
| Tip 0 | Neograničenih produkcija | Rekurzivno prebrojiv | Turingov stroj |
| n/a | (nema uobičajenog imena) | Rekurzivni | Odlučitelj |
| Tip 1 | Kontekstno ovisna | Kontekstno ovisni | Linearno ograničen |
| n/a | Indeksirana | Indeksirani | Ugniježđenog stoga |
| Tip 2 | Kontekstno neovisna | Kontekstno neovisni | Nedeterministički potisni |
| n/a | Deterministička kontekstno neovisna | Deterministički kontekstno neovisni | Deterministički potisni |
| Tip 3 | Regularna | Regularni | Konačni |
| Svaka kategorija jezika ili gramatika je pravi podskup nadređene kategorije. |
**Interesterifikovana mast** je tip ulja u kome su masne kiseline premeštene sa jednog molekula triglicerida na drugi. Interesterifikacijom se ne menjaju masne kiseline. Ovaj proces se generalno izvodi da bi se modifikovala tačka topljenja, usporio razvoj užeglosti i kreiralo ulje koje je podesnije za duboko prženje, ili za pravljenje margarina sa dobrim ukusom i niskim sadržajem masti. Interesterifikacija nije isto što i parcijalna hidrogenacija kojom se proizvode *trans*-masne kiseline, mada interesterifikovane masti koje se koriste u prehrambenoj industriji mogu da potiču iz hidrogenisane masti, zbog jednostavnosti ili ekonomskih razloga.

Hemija
------

Masti kao što je sojino ulje se uglavnom sastoje od različitih triglicerida koji su formirani od glicerolne osnove koja je esterifikovana sa tri masne kiseline. Trigliceridi sadrže smešu zasićenih, mononezasićenih i polinezasićenih masnih kiselina (PUFA). Interesterifikacija se izvodi putem mešanja željenih ulja i zatim preuređivanja masnih kiselina na glicerolnoj osnovi, na primer uz pomoć katalizatora ili ezima lipaza. Polinezasićene masne kiseline znatno snižavaju tačku topljenja od masti. Triglicerid koji sadrži tri zasićene masne kiseline je generalno čvrst na sobnoj temperaturi, te nije podesan za mnoge svrhe. Reorganizovanje tih triglicerida sa uljima koja sadrže nezasićene masne kiseline snižava tačku topljenja i formiraju se masti sa svojstvima koja su podesnija za pripremu prehrambenih proizvoda. Dodatno, mešanje interesterifikovanih ulja sa tečnim uljima omogućava snižavanje sadržaja masnih kiselina u mnogim proizvodima bez *trans*-masti. Interesterifikovane masti se mogu odvojiti putem kontrolisane kristalizacije, koja se isto tako naziva frakcionacijom.

Interesterifikacija.
U biljnim polinezasićenim uljima, PUFA se često nalaze u središnjoj poziciji (sn2) glicerola. Stearinska kiselina se obično ne nalazi u sn2 u biljnom ulju koje se koristi za ljudsku ishranu.

Vidi još
--------

* Transesterifikacija
* *Trans*-mast

  


| * p
* r
* u
Tipovi lipida |
| --- |
| Proste masti | Zasićena mast • Nezasićena mast • Mononezasićena mast • Polinezasićena mast |
| Geometrija | Transmasti • Omega-3 masna kiselina • Omega-6 masna kiselina • Omega-9 masna kiselina |
| Masne kiseline | Laurinska kiselina • Palmitinska kiselina • Miristinska kiselina • Stearinska kiselina • Kaprilna kiselina |
| Fosfolipidi | Fosfatidilserin • Fosfatidilinozitol • Fosfatidil etanolamin • Kardiolipin • Dipalmitoil fosfatidilholin |
| Steroidi | Holesterol • Kortikosteroidi • Seksualni steroidi |
| Sfingolipidi | Keramid |
| Eikozanoidi | Arahidonska kiselina • Prostaglandin • Prostaciklin • Tromboksan • Leukotrien |
| **Biohemijske familije:** Ugljeni hidrati (Glikozidi,Alkoholi) •  Lipidi (Steroidi,Fosfolipidi,Glikolipidi,Masne kiseline,Tetrapiroli) •  Proteini (Aminokiseline,Peptidi,Glikoproteini) •  Nukleobaze/Nukleinske kiseline |
**Narodna skupština** (francuski: *Assemblée nationale*) je, u političkoj strukturi Pete Republike, donji dom Francuskog parlamenta. Gornji dom parlamenta je Senat. 

Narodna skupština broji ukupno 577 zastupnika (francuski: *députés*) koji se biraju neposredno preko dvokružnog sustava glasovanja. Za većinu u Narodnoj skupštini tako je potrebno 289 zastupnika. Narodnom skupštinom predsjeda predsjednik koji je uglavnom iz redova stranke s najviše zastupnika, a asistiraju mu dva potpredsjednika koji su birani iz redova ostalih skupštinskih stranaka. Redovni mandat zastupnika u Narodnoj skupštini traje pet godina, s tim da Predsjednik Republike ima ovlast rasputsiti Narodnu skupštinu i sazvati nove izbore, ali samo ako to već nije učinio u posljednjih 12 mjeseci. Ta se praksa postepeno rezrijedila nakon referenduma 2000. godine na kojemu je predsjednički mandat skraćen sa sedam na pet godina; kako su izbori za Narodnu skupštinu dva mjeseca nakon predsjedničkih, a na njima uglavnom pobijedi ista ona stranka čiji je predsjednik član, bilo bi nelogično da predsjednik raspušta skupštinu u kojoj njegova stranka ima većinu.

Poštujući tradiciju prve, revolucionarne Narodne skupštine, stranke ljevice zauzimaju mjesta lijevod od mjesta predsjednika skupštine, dok stranke desnice zauzimaju ona desno od predsjednika, čime se automatski oslikava situacija u parlamentu, a ujedno i poštuje tradicionalna politička podjela na lijeve i desne stranke. Sjedište Narodne skupštine je *Palais Bourbon* u Parizu, mada zastupnici koriste i druge zgrade u određene svrhe. Narodnu skupštinu čuva Francuska republikanska garda.

Vanjske poveznice
-----------------

* Službena stranica (`fr`)
**Džejms Klerk Maksvel** (engl. ; Edinburg, 13. jun 1831 — Kembridž, 5. novembar 1879), bio je škotski fizičar i matematičar. Maksvel je, istražujući vezu između elektriciteta i magnetizma, prema Faradejevoj ideji, zaključio da su istog fenomena, talasne prirode, čija je brzina ravna brzini svetlosti (3.0 × 108 m/s) i da je vidljiva svetlost elektromagnetne prirodne radijacije. Takođe je tvrdio da su infracrvena i ultraljubičasta svetlost međusobno iste prirode. Ovu tvrdnju Maksvela potvrdio je ubrzo, 1888, Hajnrih Rudolf Herc.

Džejms Klerk Maksvel iz mlađih dana
Maksvel je 1864. publikovao dinamičku teoriju električnog polja, kojom je ponuđeno matematičko objašnjenje elektromagnetizma, danas poznate kao Maksvelove jednačine. On se, takođe, bavio istraživanjima termodinamike kretanja molekula gasova, iz čega je proizašao zakon distribucije po Maksvel-Bolcmanu, koji objašnjava nastanak toplote usled kretanja molekula. Maksvel je, pored toga, 1861. proizveo prvu kolor fotografiju. I u domenima astronomije utvrdio je da su saturnovi prstenovi sastavljeni od bezbroj malih tela, koja skladno, u pravilnom međusobnom rasporedu, rotiraju oko Saturna. Maksvel je 1871. osnovao Kevendiševu laboratoriju na Univerzitetu Kembridž, gde je služio kao istaknuti profesor fizike. Rano je dobio rak i umro u 48. godini života. U naučnom svetu Maksvel je priznat kao najbolji fizičar posle Njutna.

### Elektromagnetizam

*Glavni članak: Maksvelove jednačine*
Najznačajniji Maksvelov rad je u oblasti elektriciteta. Njegov najvažniji doprinos je proširenje i matematička formulacija ranijih radova o elektricitetu i magnetizmu Majkla Faradeja, Andre-Marija Ampera i drugih u povezani set diferencijalnih jednačina. Ove jednačine, poznate i kao Maksvelove jednačine su prvi put pokazane Kraljevskom društvu 1864. i opisuju ponašanje i veze električnog i magnetnog polja, kao i njihovu interakciju sa materijom.

Maksvel jednačine su predvidele postojanje talasa od oscilujućih električnih i magnetnih polja koje putuju kroz prazan prostor brzinom koja se može dobiti iz prostih električnih eksperimenata; koristeći podatke dostupne u to vreme, Maksvel je dobio brzinu od 310,740,000 m/s.

Pokazalo se da je Maksvel bio u pravu i njegova kvantitivna veza između svetlosti i elektromagnetizma se smatra jednim od najvećih trijumfa fizike 19. veka.


***James Clerk Maxwell*** na Wikimedijinoj ostavi
Za ličnosti sa sličnim imenom, v. James Dean (razvrstavanje).

**Bryan Matthew Sevilla** (7. februar 1986 -), poznatiji pod umjetničkim imenom **James Deen**, je američki pornografski glumac i režiser. Karijeru je započeo 2004. i s vremenom, zahvaljujući fizičkom izgledu atipičnom za prosječnog porno-glumca, izgradio reputaciju "momka iz susjedstva" i stekao popularnost među ženskom publikom. Osim što nastupa u porno-filmovima, Deen vodi vlastiti blog gdje opisuje svoje svakodnevne doživljaje na setu. Dobitnik je brojnih nagrada. 

Režiser Paul Schrader ga je angažirao za kao glumca za mainstream film *The Canyons* snimljen 2013. godine.

Pred kraj 2015. je postao predmetom optužbi za silovanje partnerica na setu, a optužbama za zlostavljanje se pridružila i njegova bivša djevojka Stoya. Zbog tih je optužbi prekinut njegov ugovor sa nekoliko pornografskih studija.

Izvori
------

1. 1 2  James Deen na Internet Adult Film Database
2. 1 2 3  „What Women Want: Porn and the Frontier of Female Sexuality". *Good*. November 15, 2011. Pristupljeno 23. XI 2011.
3. ↑  „My Birthday Is in a Week Bitches!!!!!!!!". James Deen official blog. February 1, 2012. Pristupljeno 18. VI 2012.
4. ↑  „Happy Birthday to Me". James Deen official blog. February 7, 2012. Pristupljeno 18. VI 2012.

Vanjske veze
------------

***James Deen*** na Wikimedijinoj ostavi

* James Deen na Internet Adult Film Database
* James Deen na Adult Film Database
**Hladna morska struja** je struja čija je temperatura vode na strani okrenutoj ka obali niža od iste na strani okrenutoj otvorenom okeanu, na određenoj geografskoj širini. Ovakve struje su najčešće orijentisane iz viših širina prema nižim, tj. iz umerenih i hladnih oblasti ka tropskim i suptropskim oblasti. Takođe, u izvorišnim obastima je smanjeno isparavanje i salinitet.

Na geografskim kartama se ovakav tip struje označava plavom strelicom, orijentisanom u smeru njenog kretanja.

Morske struje
-------------

Mapa morskih struja Ovo je spisak hladnih morskih struja raspoređenih prema okeanima u kojima nastaju:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Atlantski okean** | **Tihi okean** | **Indijski okean** |
| Labradorska struja | Kalifornijska struja | Zapadnoaustralijska struja |
| Grenlandska struja | Humboltova struja | Struja zapadnih vetrova |
| Kanarska struja | Struja zapadnih vetrova |  |
| Benguelska struja | Ojašio struja |  |
| Struja zapadnih vetrova | Kejphornska struja |  |
| Kejphornska struja |  |  |
| Folklandska struja |  |  |

Vidi još
--------

* Morska struja
* Topla morska struja

Literatura
----------

* Mastilo, Natalija (2005): *Rečnik savremene srpske geografske terminologije*, Geografski fakultet, Beograd
| Intef III na hijeroglifima |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  | 
 |  |  |

 |  |

Nome Drevnog Egipta. Kraljevstvo Intefa II je uključivalop područje od prve do dvanaeste nome Gornjeg Egipta
**Intef II** je bio egipatski faraon iz Jedanaeste dinastije za vrijeme Prvog prijelaznog perioda. Prijestolnica mu je bila Teba. U to doba je Egipat bio podijeljen između nekoliko lokalnih dinastija. Nakon smrti nomarha Ankhtifija, Intef je ujedinio južne nome sve do Prvog katarakta. Nakon toga se sukobio sa svojim glavnim suparnicima, nomarsima iz Herakleopolisa Magne nastojeći steći nadzor nad Abydosom. Grad je nekoliko puta prelazio iz ruke u ruku, ali je Intef na kraju prevagnuo, proširivši svoju vlast na sjever do trinaeste nome (v. kartu).

Nakon tih ratova su uspostavljeni bolji odnosi sa susjedima, te je ostatak Intefove vladavine bio miran. Otkriće statue Intefa II, omotanog u svečanu *sed* odoru, u utočištu Heqaib u Elefanini sugerira da se kraljeva vlast proširila do oblasti Prvog katarakta, a možda čak i nad dijelovima Donje Nubije do 30. godine njegove vladavine. Takav dojam je potvrdila ekspedicija koju je Djemi iz Gebeleina pokrenuo u zemlju Wawat (Nubiju) za vrijeme njegove vladavine. Kada je Intef II umro, iza sebe je ostavio snažnu vladu u Tebi koja je kontrolirala cijeli Gornji Egipat i imala granicu južno od Asyuta.

Najstarije poznato datiranje boga Amuna u Karnaku se dogodilo za vrijeme njegove vladavine. Očuvane sekcije Torinskog kanona spominju Intefa II; pripisuju mu vladavinu od 49 godina.

Bilješke
--------

1. ↑  Nicholas Grimal, A History of Ancient Egypt, Blackwell Books: 1992, p.145
2. ↑  Grimal, op. cit. p.145,
3. ↑  Grimal, op. cit. p.145

Literatura
----------

* W. Grajetzki, *The Middle Kingdom of Ancient Egypt: History,Archaeology and Society*, Duckworth, London 2006 ISBN 0-7156-3435-6, 12-15

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi:**Intef I** | **Faraoni Egipta**Jedanaesta dinastija | Slijedi:**Intef III** |

***Intef II*** na Wikimedijinoj ostavi