recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Koordinate: 42° 57′ 02" SGŠ, 20° 31′ 06" IGD


**Oklace** (često i naziv Oklaca) je naselje u opštini Zubin Potok na Kosovu i Metohiji. Atar naselja se nalazi na teritoriji katastarske opštine Oklace površine 2.131 ha. Smešteno je na jugozapadnim obroncima planine Mokra Gora, u slivu Oklačkog potoka, koji dolazi ističe iz jezera na Mokroj Gori i nekad se ulivao u Brnjačku reku, na mestu zvanom Sastavci a sada izgradnjom jezera Gazivode na Ibru direktno u akumulaciju. Po položaju dosta slično susednom Brnjaku, od koga ga odvaja Oklačko Brdo. Zbog raščlanjenog reljefa naselje je razbijenog tipa. Zaseoci u selu su: Kovačevići, Trnjanska mala, Dobrići, Mićovići, Jankovići, Dišovići, Kostovići, Redžovići, Radići i Babiće. U Kovačeviće (Kovačevska mahala)žive i Stanići. Postoje i ostaci starijeg stanovništva koje je ostavilo za sobom naselje Crkvinu kod Oraha i groblje u Trnjanskoj mali. Stanovništvo Oklaca je uglavnom doseljeno iz Crne Gore, iz plemena Kuča, Drobnjaka, Moračana. Stanovništvo se uglavnom iselilo poslednjih decenija u Kragujevac, Kraljevo i Smederevo. Posle oslobađanja od turske vlasti mesto je u sastavu Zvečanskog okruga, u srezu mitrovičkom, u opštini brnjačkoj i 1912. godine ima 391 stanovnika (zajedno sa zaseocima: Dobrići, Jankovići, Kovačevići, Radići i Stanići).

Demografija
-----------

Naselje ima srpsku etničku većinu.
Broj stanovnika na popisima:

* popis stanovništva 1948. godine: 410
* popis stanovništva 1953. godine: 429
* popis stanovništva 1961. godine: 449
* popis stanovništva 1971. godine: 418
* popis stanovništva 1981. godine: 264
* popis stanovništva 1991. godine: 166

  


| * p
* r
* u
Opština Zubin Potok |
| --- |
| Babiće • Babudovica • Banja • Bojnoviće • Brnjak • Bube • Burlate • Velika Kaludra • Velji Breg • Vitakovo • Vojmisliće • Vrba • Vukojeviće • Vukosavljeviće • Gazivode • Gornje Varage • Gornji Jasenovik • Gornji Strmac • Dobroševina • Donje Varage • Donji Jasenovik • Dragalica • Drainoviće • Dren • Žarevi • Zagrađe • Zagulje • Zečeviće • Zubin Potok • Zupče • Jabuka • Jagnjenica • Junake • Kijevce • Klečke • Kobilja Glava • Kovače • Kozarevo • Kopiloviće • Krligate • Ledenik • Lučka Reka • Mala Kaludra • Međeđi Potok • Oklace • Padine • Paruci • Prevlak • Prelez • Preseka • Pridvorica • Rančiće • Rezala • Rujište • Tušiće • Ugljare • Crepulja • Čabra • Čečevo • Češanoviće • Čitluk • Šipovo • Štuoce |
**Robert William Barker** (12. decembar 1923 – 26. august 2023) bio je američki televizijski voditelj, najpoznatiji po tome što je od 1972. do 2007. na programu mreže CBS vodio *The Price Is Right*, učinivši je najdugovječnijom dnevnom kviz-emisijom u historiji sjevernoameričke televvizije, kao i po tome što je od 1956. do 1974. vodio popularnu TV-igru *Truth or Consequences*.

Rođen je u saveznoj državi Washington u siromašnoj porodici, a na početku drugog svjetskog rata se prijavio u ratnu mornaricu. Obučio se za lovačkog pilota, ali je rat završio prije nego što je stigao sudjelovati u borbama. Nakon rata je upisao koledž i istovremeno radio kao voditelj na radio-stanicama, prije nego što je 1950. došao u Kaliforniju kako bi nastavio karijeru. Tamo je dobio vlastitu radio-emisiju *The Bob Barker Show*, koju je sljedećih šest godina vodio iz studija u Burbanku. Karijeru TV-voditelja je otpočeo 1956. godine vodeći *Truth or Consequences*. Nakon toga su slijedile brojne druge TV-emisije, kao i vođenje izbora Miss Universe, prije nego što je 1972. godine počeo voditi *The Price Is Right*. Nakon smrti svoje dugogodišnje supruge Dorothy Jo, Barker je postao jedan od najistaknutijih boraca za prava životinja. Organizacija Sea Shepherd Conservation Society, koja nastoji zaustaviti kitolov, po njemu nazvala svoj brod MY Bob Barker. Godine 2007. se Barker povukao od vođenja *The Price Is Right*, okončavši karijeru koja je postavila brojne rekorde u dugovječnosti.

Vanjske veze
------------

* Bob Barker na IMDb-u ()
* Bob Barker at Academy of Television Arts & Sciences
* Bob Barker - video-snimka intervjua na Archive of American Television ()
|  |
| --- |
|  *Ovo je glavno značenje pojma **Štit**. Za druga značenja, v. Štit (razvrstavanje).* |

Sumerski štitovi (gore levo)
Rimski štit
Moderni policijski štitovi
**Štit** je oruđe za odbranu, namenjen je da se prepreči udarcu. Štit se obično nosi u ruci.

Prvi štitovi su služili da blokiraju udarac nekog oružja kao što su mač, sekira, buzdovan, koplje, strele... Veličine i oblici štita su varirali od mesta i vremena gde i kada su nastajali. Štitovi su bili pravljeni od metala, drveta, životinjske kože a koristili su se čak i štitovi od kornjače.

Veličina i težina su veoma često varirali. Lako oklopljeni ratnici koju se se oslanjali na brzinu i iznenađenje su nosili lake štitove, koji su bili ili mali ili tanki. Dok su teško oklopljene jedinice bile opremljene velikim i teškim štitovima koji su mogli da štite celo telo. Mnogi štitovi imali su kuku pomoću koje se štit mogao okačiti o leđa ili o konja kada nije bio u upotrebi.

Teško oklopnjeni rimski legionari su koristili velike pravougaone štitove (scuta, koji su nudili veliku zaštitu ali malu okretnost. Poznata formacija pomoću štita koju su rimljani koristili zvana kornjača (testudo), gde je cela grupa vojnika zatvorena u oklopnu kutiju. Mnoge drevne taktike su organizovane tako da vojnici koji stoje jedan do drugog naprave zid od svojih štitova.

Početkom srednjeg veka u evropi su postali popularni štitovi koji su bili pravougaoni ali je donji deo štita bio polukrug. Oni su davali veću pokretljivost nogu i lakšu upotrebu na konju. Takozvani tvrđava štitovi su bili rasprostranjeni među trupama u prvoj lini fronta, oni su bili visine koliko i čovek a najčešće širi od tela, ovi štitovi su pružali sjajnu zaštitu od strela.

Kako su se oklopi usavršavali tako su štitovi postajali sve manji. Kroz vreme dosta vitezova se odreklo štita u zamenu za veću pokretljivost i mogućnosti korišćenju drorukih oružja. Dok su ostali vitezovi i ratnici napravili poseban takozvani "Buckler" štit. To je bio mali okrugao štit napravljen od metala, nije pružao dobru zaštitu od strela ali je bio dobar zaštitnik od udarca mačem ili buzdovanom. Ovaj štit se nije držao već je bio zavezan za ruku pomoću dva kaiša, što je omogućavalo da obe ruke budu slobodne. A glavna osobina ovog štita je bila ta što se njime lako moglo i udariti.

Štitovi su nastavili da se upotrebljavaju čak i kada ih je pojava baruta načinila gotovo beskorisnim. U 18-om veku u škotskoj se koristio mali ali teški okrugli štit zvani "targe" koji se pokazao kao dobra zaštita od kuršuma.

U 19. veku nerazvijene zemlje su i dalje koristile štit. Zulu ratnici su nosili velike ali lake štitove koji su bili napravljeni od bivolje kože na drvenoj potpori, ovi štitovi su se zvali "Ishlangu" koristili su se u kombinaciji sa kopljem ili buzdovanom.

Mnoge policije u svetu u današnje vreme koriste štit kao zaštitu.

Povezano
--------

* Verižnjača
* Pun oklop
* Krljušt oklop
* Oklopne rukavice

***Štit*** na Wikimedijinoj ostavi
Stranice iz Codaxovim *Cantigas de amigo*.
***Cantiga***, srednjovjekovna lirska kompozicija različite metričke strukture, uglavnom u obliku monofonske pjesme, valjda je bila praćena glazbom. *Cantiga* se smatra jedna tipična književna forma galicijsko-portugalske lirike između 12. i 14. vijeka.

Preko 400 sačuvanih *cantiga* se nalazi u *Cantigas de Santa Maria*, zbirka narativnih pjesama o čudima i himni u slavu Bogorodice, napisanih na galicijskom-portugalskom na dvoru kralja Alfonsa X Mudrog u drugoj polovini 13. vijeka, između 1270. 1282. Postoji skoro 1.700 sekularnih *cantiga*, ali muzika je preživjela samo u nekoliko slučajeva: u šest *cantigas de amigo* Martína Codaxa (fl. 13/14. vijek) i u sedam *cantigas de amor* od Denisa od Portugala (1261-1325).

*Cantiga* je takođe naziv jedne poetske i muzičke forme renesanse, koja se često veže za vrste zvanim *villancico* i *canción*.

Vrste pesama
------------

* *Cantiga de refrán*: obično ima četiri stiha i vuče porijeklo iz poezije provansalskih trubadura. Njegov karakterističan element je refren, dok je njegov razvoj regresivan, to jeste posljednji stihovi svake strofe vraćaju nas na refren;
* *Cantiga de maestría*: nastaje u obrazovnom književnom prostoru i njen način kompozicije je progresivan.

Obje vrste pjesama imaju zajedničku vrstu strofe koja se koristi – obično u osmercima ili desetercima) i rabe konsonantske rime. I jedni i drugi često koriste figuru paralelizma.

Tematika
--------

Što se tematike tiče, dijele se na:

* *Cantigas de amor*: trubadur se obraća svojoj voljenoj;
* *Cantigas de amigo*: zaljubljena žena tuguje zbog odsustva svog voljenog. Osim toga, u njima se koriste književne figure poput jelena, mutne vode ili, najpoznatije, prijatelja (*amigo*), koji se odnose na voljenu osobu, zahvaljujući čemu pjesma dobiva skrivenu poruku;
* *Cantigas de escarnio*: pjesnik indirektno kritizira određenog neprijatelja ili društvo u cjelini, služeći se igrama riječi, ironijom i sličnim retoričkim sredstvima;
* *Cantigas de maldecir* (kletva): razlikuje se od prethodnih po tome što pjesnik ne koristi skrivene riječi, već izravno izražava pogrdu prema nekome ili nečemu.

Bilješke
--------

1. ↑  IPA: ['kan̪tiga]; također *cantica*, *cantar*.
**Petar Brajović** (1915 — 1991), učesnik Narodnooslobodilačke borbe, general-pukovnik JNA i narodni heroj Jugoslavije.

Biografija
----------

Rođen 29. juna 1915. u Rijeci Crnojevića, kod Cetinja. Njegovi roditelji ubrzo su se preselili iz Crne Gore na Kosovo i Metohiju. Brajović je u Peći završio osnovnu školu i gimnaziju. U gimnaziji je postao simpatizer radničkog pokreta i učestvovao u štrajkovima i demonstracijama pećkih gimnazilaca. Na Vojnu akademiju upisao se 1937, a diplomirao je 1940. sa činom vazduhoplovnog potporučnika.

Posle sloma u Aprilskom ratu i kapitulacije, odbio je da ode u Veliku Britaniju sa ostalim oficirima. Po izbijanju ustanka, u leto 1941. godine, priključio se ustanicima u Peći. Postao je komandant Metohiskog pozadinskog partizanskog odreda. Član Komunističke partije Jugoslavije (KPJ) postao je u februaru 1942. godine.

Po direktivi KPJ, marta 1942. godine, prešao je na ilegalan rad u Đakovicu, a kasnije otišao na Šaru i radio na pitanjima vojne organizacije. Početkom 1943. godine postao je komandant Karadačkog odreda, nešto kasnije komandant Šarplaninskog odreda. Posle kratkog vremena odred se pretvorio u Makedonsko-­kosovski odred, koji se preko Šare i Koraba probio u Ljumu. U blokiranoj Peškopeji Brajović je rukovodio odbranom grada i njegovim oslobođenjem. Posle toga postao je komandant Kosovskih bataljona, a no­vembra 1943. komandant Prve makedonsko-kosovske udarne brigade, koja je učestvovala u nizu borbi kroz Makedoniju, Albaniju i Grčku. Juna 1944. godine, postao je komandant Prve kosovske udarne brigade, septembra komandant Četrdeset osme divizije, a zatim komandant Operativne zone Makedonije. Oktobra je postao komandant Šesnaestog korpusa i na kraju zamenik komandanta Operativnog štaba za Kosovo i Metohiju.

Istakao se u svim borbama, ali je naročito bio zapažen u borbama kod Kičeva, Debra, Peškopeji, u Grčkoj, u oslobođenju Prilepa. Njegova sposobnost i upornost posebno su došle do izražaja 1944. godine u čuvenom Bogumilskom pohodu. Tada je brigada za 14 dana neprekidne borbe probila nekoliko obruča prevalivši preko 300 kilometara. Tom prilikom Brajović je bio pismeno pohvaljen od Glavnog štaba NOV i PO Makedonije.

Neposredno je rukovodio operacijama za oslobođenje Severne Makedonije i posebno operacijom za oslo­bođenje Skoplja. U borbi protiv balista, februara 1945. godine, teško je ranjen. Od te rane izgubio je nogu.

Posle rata završio je Višu vojnu akademiju JNA. Biran je za narodnog poslanika u Skupštini SR Srbije. Penzionisan je u činu general-pukovnika JNA.

Bio je oženjen Sašom Brajović, sa kojom je imao troje dece — ćerku Ljiljanu i sinove Vidoja i Dragana.

Umro je 20. novembra 1991. godine u Beogradu i sahranjen je u Aleji zaslužnih građana na Novom groblju.

Nosilac je Partizanske spomenice 1941. i više jugoslovenskih odlikovanja. Ordenom narodnog heroja odlikovan je 20. decembra 1951. godine.

Literatura
----------

* *Narodni heroji Jugoslavije*. „Mladost", Beograd, 1975. godina.
* *Vojna enciklopedija* (knjiga prva). Beograd 1978. godina.
**Četvrta krajiška brigada** formirana je od bataljona „Gavrilo Princip", „Starac Vujadin" i „Budućnost", i Omladinske čete Petog krajiškog NOP odreda 9. septembra 1942. u Tičevu kod Bosanskog Grahova.

Za komandanta Brigade postavljen je Milutin Morača, za političkog komesara Nikola Kotle, za zamenika komandanta Cvetko Cvijo Oraščić (poginuo 1943. u istočnoj Bosni), za zamenika političkog komesara Milan Trninić, za obaveštajnog oficira brigade Niko Đurić, a za intendanta brigade Ilija Miljević. Početkom oktobra za načelnika štaba postavljen je Vaso Jovanović, koji je, krajem istog meseca, povučen u Prvu proletersku brigadu, a na njegovo mesto postavljen je Mesud Hotić.

Brigada je bila pod komandom Operativnog štaba za Bosansku Krajinu od 9. septembra do 9. novembra 1942. Pri formiranju Pete krajiške divizije 9. novembra 1942. brigada je ušla u njen sastav, u kojem je ostala do kraja rata.

Septembra 1943, prilikom preformiranja Prvog bosanskog korpusa u Treći i Peti korpus NOVJ, dotadašnji komandant brigade Milutin Morača imenovan je za komandanta Pete krajiške divizije, a za komandanta Četvrte krajiške brigade imenovan je Rade Zorić, do tada zamenik komandanta brigade.

Četvrta krajiška brigada odlikovana je Ordenom zasluga za narod sa zlatnom zvezdom, Ordenom partizanske zvezde sa zlatnim vencem i Ordenom bratstva i jedinstva sa zlatnim vencem.

Literatura
----------

* Rade Zorić: ČETVRTA KRAJIŠKA NOU BRIGADA, Vojnoizdavački zavod, Beograd 1980.
* Milutin Morača: RATNI DNEVNIK, Vojnoizdavački zavod, Beograd 1962.

  



|  |  |
| --- | --- |
| Zvezda Petokraka | **Krajiške brigade Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije** |
|  Prva krajiška brigada | Druga krajiška brigada | Treća krajiška brigada | Četvrta krajiška brigada | Peta krajiška brigada | Šesta krajiška brigada | Sedma krajiška brigada | Osma krajiška brigada | Deveta krajiška brigada | Deseta krajiška brigada | Jedanaesta krajiška brigada | Dvanaesta krajiška brigada | Trinaesta krajiška brigada | Petnaesta krajiška brigada | Šesnasta krajiška brigada | Sedamnaesta krajiška brigada | Dvadeseta krajiška brigada  |
**Branko Gašparević** je bio srpski kvisling za vreme Drugog svetskog rata.

Školovao se u Zagrebu za učitelja. Kao učitelj radio je u Slavoniji pre rata. U Aprilskom ratu je imao čin kapetana. Posle rata je pobegao u Beograd, gde je kasnije stupio u Ljotićeve dobrovoljačke odrede. Prvo je bio islednik u 12. dobroboljačkom odredu, a kasnije je bio zamenik komandanta 4. odreda (do aprila 1942). Napustio je SDK početkom 1943. Posle se bavio političkim radom u okviru Zbora. Kada su se ostaci SDK i Specijalne policije povukli u Sloveniju, Gestapo je počeo da priprema Lovačke grupe Jugoistok, obaveštajno-terorističke grupe sastavljene od srpskih kvislinga iz redova ljotićevaca i četnika i Nemaca sa ciljem ubacivanja u Srbiju radi vršenja diverzija, terorističkih napada i sabotaža. Radi uspešnog izvođenja operacija, povezali su se s generalom Mihailovićem, koji je tada bio u Bosni.

Gašparevića je uhvatila jedinica KNOJ-a kada je njegova grupa pokušala da pređe Drinu krajem marta 1945. Gašpareviću je suđeno na procesu zajedno sa četničkim komandantima Dragutinom Keserovićem i Vojislavom Lukačevićem. Avgusta 1945. je osuđen na smrt i streljan.

Lik Branka Gašparevića je bio inspiracija za lik majora Gašpara u seriji Povratak otpisanih.

Literatura
----------

* Milovanović, Nikola (1991). *Draža Mihailović*. Beograd: Pegaz. (COBISS-Sr).
* Zečević, Miodrag (2001). *Dokumenta sa suđenja ravnogorskom pokretu 10. jun - 15. juli 1946.*. SUBNOR Jugoslavije.
**Ivan Marinković - Slavko** (Sutivan, 13. prosinca 1905. — Zagreb, 21. travnja 1943.) bio je profesor, sudionik Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije.

Životopis
---------

Rođen je 13. prosinca 1905. godine u Sutivanu na otoku Braču. Osnovnu školu završio je u Sutivanu, a Klasičnu gimnaziju u Splitu. Isprva je 1924. godine upisao Medicinski fakultet u Zagrebu, a 1925. prebacio se na Filozofski fakultet, na kojem je diplomirao 1931. godine. Kao profesor radio je u Senju, Požarevcu, Valjevu i Koprivnici.

Bio je uhićen u Koprivnici zbog komunističke djelatnosti, 25. travnja 1935. godine. Okružni sud u Bjelovaru osudio ga je u kolovozu iste godine na sedam mjeseci zatvora. Kasacijski sud u Zagrebu povećao mu je kaznu na tri godine. Kaznu je služio u Lepoglavi, Mariboru i Srijemskoj Mitrovici. Na slobodu je pušten 23. travnja 1938. godine. Nekoliko mjeseci kasnije, sestra Marica zaposlila ga je, kao knjigovođu, u tvornici kože „Podvinec" u Karlovcu.

Godine 1939. postao je sekretar (tajnik) Okružnog komiteta KPH za Karlovac, Kordun i Banovinu. Najveći broj partijskih organizacija u tim krajevima nastao je zahvaljujući njegovom radu. U prvoj godini Narodnooslobodilačke borbe, kao sekretar Pokrajinskog komiteta KPH, prisustvovao je vojno-partijskim konferencijama, sudjelovao u formiranju organa narodne vlasti, te organizacija SKOJ-a i AFŽ-a.

Još 1940. godine, postao je član Centralnog komiteta KPH, a u travnju 1942. godine i član Politbiroa CK KPH. U svibnju 1942. godine, po zadatku KPH, otišao je u okupirani Zagreb i preuzeo dužnost člana Povjereništva CK KPH za Zagreb i sjevernu Hrvatsku. Radio je na uspostavljanju veza s oslobođenim područjima, na prebacivanju ljudi u partizanske postrojbe i ostalo. U studenom 1942. godine, organizirao je prebacivanje na slobodni teritorij pjesnike Vladimira Nazora i Ivana Gorana Kovačića.

Izdajom provokatora, 19. veljače 1943. godine, uhitila ga je ustaška policija. Bio je podvrgnut mučenju, ali ništa nije odao. Strijeljan je 21. travnja 1943. godine.

Ukazom Predsjedništva Antifašističkog vijeća narodnog oslobođenja Jugoslavije, 26. srpnja 1945. godine, među prvim borcima Narodnooslobodilačke vojske, proglašen je za narodnog heroja.

Literatura
----------

* Životopis na Portalu Narodni heroji Jugoslavije
* *Narodni heroji Jugoslavije*. „Mladost", Beograd 1975. godina.
**Ivica Gluhak** (Konjščina, kraj Zlatara, 1922. - Kordun, 1941.) bio je sudionik Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj.

Životopis
---------

Rođen je 1922. godine u Konjščini. Kao dječak, preselio se u Zagreb zbog izučavanja trgovačkog zanata. Godine 1939. primljen u Savez komunističke omladine Jugoslavije.

Poslije okupacije Jugoslavije 1941. kao član zagrebačkog Mjesnog komiteta Saveza komunističke omladine Jugoslavije, Gluhak je bio jedan od organizatora borbenih omladinskih grupa u Zagrebu. Zajedno s Antom Milkovićem i Rudolfom Kroflinom, sudjelovao je u diverziji na pruzi Zagreb-Sisak.

Dana 15. srpnja 1941. godine, Gluhak je sam zapalio ustaško skladište sijena u Kustošiji. Bio je i jedan od članova grupe zagrebačkih skojevaca koji su, 4. kolovoza 1941. godine, pod vodstvom Slavka Komara, izvršili napad iz Botaničkog vrta na pripravnike Pavelićevog „Tjelesnog zdruga". Tada je bilo ranjeno 28 ustaša. Akcija je izazvala paniku u ustaškim i njemačkim redovima i zbog nje je uhićeno i ubijeno oko 700 ljudi.

Sljedećeg dana, 5. kolovoza, uhićen je i Ivo Gluhak. Osuđen je na smrt, ali pošto nije ništa priznao, kazna mu je, kao malodobniku, zamijenjena na dvije godine zatvora. Tijekom služenja kazne, Ivo je stekao povjerenje upravnika zatvora, koji ga je puštao u grad bez policijske pratnje. Tako je uspio stupiti u vezu sa svojim starijim bratom Vladom, koji je tada bio jedan od partijskih rukovodilaca u Zagrebu, i da se uz njegovu pomoć prebaci na oslobođeni teritorij, na Kordun.

Poginuo je u prvim borbenim redovima, u sukobu s nadmoćnim neprijateljskim snagama, u listopadu 1941. godine.

Ukazom Prezidija Narodne skupštine Federativne Narodne Republike Jugoslavije, 20. prosinca 1951. godine, proglašen je za narodnog heroja.

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „Fm-zagorje.org". Arhivirano iz originala na datum 2010-08-20. Pristupljeno 2014-07-26.
2. 1 2 3  Znaci.net
**Kata Dumbović - Mamica**, rođena **Kovačić** (Lukovac, kraj Siska, 1903. — Zagreb, 14. srpnja 1941.) bila je sudionica Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije.

Životopis
---------

Rođena je 1903. godine u selu Lukovcu kraj Siska, u siromašne seljačkoj obitelji. Tijekom Prvog svjetskog rata poginuo joj je otac, a majka je ostala sa šestoro male djece i starom bakom. Da bi se smanjio broj članova obitelji, majka je Katu udala kao šesnaestogodišnjakinju.

Poslije nekoliko godina, brak se raspao i Kata je otišla od kuće. Privremeno se sklonila kod tete, a zatim je, 1924. godine, otišla u Zagreb, gdje se zaposlila kao kućna pomoćnica. Kasnije se uključila u rad Ujedinjenih radničkih sindikata Jugoslavije. Tu je upoznala krojačkog radnika Matu Dumbovića, za kojeg se poslije udala.

Sudjelovala je u štrajkovima i drugim akcijama zagrebačkih radnika. Živjela je na Trešnjevki. Od milja su je zvali „Mamica". Godine 1938. postala je članica Komunističke partije Jugoslavije.

Početkom 1940. godine, bila je izabrana za članicu Rajonskog komiteta KPH Trešnjevka u Zagrebu. Osim rada u Rajonskom komitetu, obavljala je i druge važne poslove. Prenosila je ilegalni partijski materijal i ostalo. Aktivno je sudjelovala u organiziranju rada Pete zemaljske konferencije KPJ, održane u listopadu 1940. godine u Zagrebu.

Poslije okupacije Jugoslavije i proglašenja Nezavisne Države Hrvatske 1941. godine, Kata je ostala u Zagrebu. Tijekom lipnja 1941. godine, u masovnim hapšenjima komunista, i Kata je bila uhićena. Unatoč mučenju na saslušavanju, nije ništa priznala, pa je puštena zbog nedostatka dokaza.

Mjesni komitet KPH za Zagreb je, srpnja 1941. godine, organizirao akciju oslobađanja zatvorenika iz ustaškog logora Kerestinca. U Kerestincu su tada bili zatvoreni Ognjen Prica, Božidar Adžija, Otokar Keršovani, August Cesarec, kao i mnogi drugi komunisti, među kojima i Katin muž, Mato Dumbović. Akcija je bila izvedena u noći sa 13. na 14. srpnja, ali je bila neuspješna i Kata je u njoj poginula.

Ukazom Prezidija Narodne skupštine Federativne Narodne Republike Jugoslavije, 20. prosinca 1951. godine, proglašena je za narodnog heroja.

Literatura
----------

* Životopis na Portalu Narodni heroji Jugoslavije
* *Narodni heroji Jugoslavije*. „Mladost", Beograd 1975. godina.
* *Heroine Jugoslavije*. „Spektar", Zagreb 1980. godina.
**Mirko Kesić Kešo** (Medeno Polje, Bosanski Petrovac, 1923. — Bioska, Užice,1943.), narodni heroj Jugoslavije.

Biografija
----------

Rođen u seljačkoj porodici. Završio je građansku školu, a radio je kao zemljoradnik. Godine 1941. primljen je za člana Saveza komunističke omladine Jugoslavije.

U julskom ustanku 1941. godine kada je stupio u NOB, imao je tek 18 godina. Već u samom početku isticao se u borbama koje su vođene oko Bosanskog Petrovca, Oštrelja, Ključa i Kulen Vakufa.

Početkom avgusta 1941. godine u borbi za oslobađanje Krnjeuše, zarobio je grupu neprijateljskih vojnika i time stekao veliki ugled u redovima ustanika iz Medenog Polja. Sličan podvig napravio je i u borbi na Ključu, kada se privukao neprijateljskoj mitraljeskoj posadi, bacio na njih ručnu bombu i zaplijenio mitraljez.

Početkom 1942. godine postao je član Komunističke partije Jugoslavije.

Tokom 1942. istakao se u borbama oko Bihaća, a posebno u borbi kod Eminovaca u kojoj je ubijeno oko 150 njemačkih vojnika i oko 500 ustaša.

U operacijama vođenim za vrijeme Četvrte neprijateljske ofanzive, Kesić je uspeo da se sa četom probije kroz neprijateljske redove od Sanskog Mosta do Skender Vakufa i da se spoji sa svojom brigadom.

Učestvovao je u borbama koje je vodila Prva krajiška brigada oko Prnjavora, Jošavke, na planini Vlašić, kod Turbeta, Tešnja, Viteza, Prozora, Bugojna, |Kupresa, pri upadu na aerodrom Rajlovac, kod Kaknja, i ostalo.

Napredovao je od običnog borca, bombaša, te potom postao omladinski rukovodilac, zamjenik i naposljetku politički komesar čete. Funkcija političkog komesara bataljona dodijeljena mu je početkom 1944. godine, u vrijeme kada se brigada našla na teritoriji zapadne Srbije.

U jurišu na željezničku stanicu Bioska, Kesić je ubacio ručnu bombu u bugarski bunker, uništio posadu, ali je potom pao pokošen vatrom iz susjednog uporišta.

Ukazom Prezidijuma Narodne skupštine Federativne Narodne Republike Jugoslavije, 23. jula 1952. godine, proglašen je za narodnog heroja.

Literatura
----------

* „Narodni heroji Jugoslavije". Beograd: Mladost. 1975.
* PRVA KRAJIŠKA UDARNA BRIGADA - SJEĆANJA BORACA
**Operacija Emil** je bila zajednička operacija Vermahta i četnika protiv partizana u Dalmaciji. Vođena je od 3. do 6. februara 1944. godine.

Zamisao štaba 15. brdskog nemačkog korpusa je bila da obuhvatnim manevrom okruži 19. diviziju NOVJ i da je uništi. Posle neuspeha nemačke operacije „Emil", 19. divizija NOVJ se probila iz Dalmacije i prešla u Liku.

Pozadina
--------

*Glavni članak: Operacija Ziethen*
Pošto komanda 2. nemačke oklopne armije nije bila zadovoljna ishodom operacije „Ziethen" naredila je 15. brdskom korpusu da organizuje novi napad na partizanske snage u severnoj Dalmaciji i da ih uništi. U tom cilju navedeni korpus je prebacio iz srednje Bosne u severnu Dalmaciju svoju prvu brdsku diviziju i 92. motorizovanu brigadu.

Angažovane snage
----------------

Brojno stanje okupatora pred ovu operaciju bilo je oko: 

* 13.000 Nemaca,
* 3.000 ustaša,
* 3.000 četnika
* i oko 700 Italijana (koji su ostali uz Nemce),

što je ukupno iznosilo oko 20.000 osovinskih vojnika.

Izvori
------

1. ↑  Danilo Damjanović: ŠESTA DALMATINSKA UDARNA BRIGADA

Literatura
----------

* Danilo Damjanović: ŠESTA DALMATINSKA UDARNA BRIGADA

Vidi još
--------

* Spisak antipartizanskih operacija u NDH
* Spisak osovinskih operacija u Jugoslaviji
* Zimske operacije 1943/1944 u centralnom delu Jugoslavije

Vanjske veze
------------

* Operation "Emil"

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **bitkama i ratovima** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |
Ne poistovijećivati sa Opsada Dubrovnika.
**Operacija Dubrovnik** je bila vojna operacija snaga NDH protiv partizana u oblasti planine Kalnik i hrvatskog Zagorja. Vođena je od 21. januara – 6. februara 1944. godine.

Tok operacija
-------------

Kombinirani njemačko-ustaški odred sastava: 1. pukovnija PTS (1.700 ustaša), dijelovi 5. ustaškog sdruga ojačani njemačkim jedinicama i jednom baterijom haubica 100mm, 21. januara 1944. godine počeo je operaciju »Dubrovnik« u Hrvatskom zagorju i Kalniku. Neposredni cilj operacije bio je uspostavljanje saobraćaja na komunikaciji Zagreb—Varaždin. Operacija je, uz ostalo, imala za cilj preduhitriti prolaz 14. divizije NOVJ u dolinu Sutle i stvoriti uporišta u dolini Bednje za ofenzivne operacije na slobodni teritorij Kalnika i Podravine. Akcija nije uspjela.

Nakon okončanja prve faze je usledila operacija Dubrovnik II koja je trajala od 7. februara – 11. februara 1944.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ovaj članak o **bitkama i ratovima** je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite*. |

Izvori
------

1. ↑  Rade Bulat: DESETI "ZAGREBAČKI" KORPUS NOVJ

Vidi još
--------

* Spisak antipartizanskih operacija u NDH
* Spisak osovinskih operacija u Jugoslaviji

Literatura
----------

* Rade Bulat: DESETI "ZAGREBAČKI" KORPUS NOVJ, Vojnoizdavački zavod, Beograd 1985.

Vanjske veze
------------

* Operation "Dubrovnik" (vojska.net)
* Operation "Dubrovnik 2" (vojska.net)
* Operation "Dubrovnik II" (axishistory.com)
U južnoj Hercegovini i susjednom primorskom dva bataljona 7. SS divizije, pet bataljona italijanskih divizija Mesina i Marke, jedan bataljon domobranske 6. pješačke divizije i tri brigade četničkog Trebinjskog korpusa počele otpočele su 17. avgusta 1943. operaciju pod kodnim nazivom **Gama** u cilju okruženja i uništenja Desete hercegovačke NOU brigade. Tokom 19. septembra osovinske snage uspjele su da u okolini Bileće okruže Desetu brigadu. Operacija je okončana neuspjehom, jer se Deseta brigada vještim manevrom izvukla prema Gacku.

Nakon ovog neuspjeha njemačke i četničke snage nastavile su sa manjim kombinovanim napadima na Desetu brigadu.

 Wikiquote
*„Oko 150 četnika, podržanih od strane motociklističkog voda i konjičkog eksadrona [7.SS divizije] drže liniju [...sjeverozapadno od Gacka]. Četnički gubici 3 mrtva, 10 ranjenih.""*
 Wikiquote
*„U oblasti Nevesinja radi četnički vođa Samardžić, koji veoma dobro sarađuje sa njemačkom komandom u borbama protiv bandita. U borbama protiv bande Vlade Šegrta od 30.8. do 1.9. tamošnji četnici pokazali su se pouzdanim i čvrstim."*

Literatura
----------

* *HRONOLOGIJA NARODNOOSLOBODILAČKOG RATA 1941-1945*. Beograd: Vojnoizdavački zavod. 1964.
Pokušaj komande XV brdskog korpusa da ustaškim snagama izvrši desant i zauzme Brač krajem oktobra 1943. dobio je od nemačke komande kodni naziv **Operacija Seeräuber** (Morski razbojnik). Operacija je preduzeta je po naređenju komande XV brdskog korpusa, u skladu sa planom komande Druge oklopne armije, u sklopu napora za ovladavanjem zonom između Splita i Stona. Operaciju su izveli delovi Drugog ustaškog prometnog zdruga, i ona je okončana neuspehom.

Ustaške snage su iz Makarske 22. oktobra iskrcane na Brač u cilju ovladavanja ovim ostrvom. Kod Milne na Braču 22. oktobra rano ujutru iskrcala se sa dva broda četa ustaša 2. prometnog zdruga jačine 120-160 ustaša. Ustaše su zauzele Milnu i ubile 11 civila. Brzom intervencijom 3. čete bataljona "Josip Bodlović" Dvanaeste dalmatinske brigade, ustaše su razbijene i prinuđene na povlačenje prema Splitu uz gubitke od 35 mrtvih i 17 zarobljenih. Pri kraju borbe kod Milne, pristigla je i 2. četa bataljona "Matija Ivanić" Dvanaeste brigade, koja je transportovana brodom s Hvara. Sa njom je stigao i deo štaba brigade sa komandantom i komesarom brigade. Akcijom uništenja ustaša kod Milne neposredno je rukovodio Josip Marinković-Bepo, zamjenik komandanta brigade. U borbi s ustašama poginulo je sedam boraca brigade.

Drugi ustaški delovi pokušali su da se iskrcaju kod Sumartina i kod Pučišća, ali su odbijeni odbranom sa kopna i vraćeni prama Makarskoj.

XV brdski korpus je istovremeno na kopnu snagama 7. SS divizije pokrenuo operacije Herbstgewitter i Landsturm.

Izvori
------

1. ↑  Rako, Goldstein 1987: str. 53 sfn error: no target: CITEREFRako,\_Goldstein1987 (help)
2. ↑  Anić 198: str. 34–35 sfn error: no target: CITEREFAnić198 (help)

Literatura
----------

* Rako, Milan; Goldstein, Slavko (1987). *Jedanaesta dalmatinska udarna brigada*. Split: Institut za historiju radničkog pokreta Dalmacije.
* Anić, Nikola (1984). *DVANAESTA DALMATINSKA UDARNA BRIGADA (PRVA OTOČKA)*. Domicil 12. dalmatinske NOU brigade.
* *ZBORNIK NOR-a. tom VIII - BORBE NA JADRANU: KNJIGA 1 - juli 1942-januar 1944.*. Beograd: Vojnoistorijski institut.
* *ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. tom V - DOKUMENTI NOVJ - BORBE U HRVATSKOJ: KNJIGA 20 - listopad 1943.*. Beograd: Vojnoistorijski institut.
Koordinate: 44° 43′ 30" SGŠ, 16° 13′ 30" IGD

**Risovac** je naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Bosanski Petrovac koja pripada entitetu Federacija Bosne i Hercegovine. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 379 stanovnika.

Geografija
----------

Risovac je planinsko selo, smješteno na Grmeču, uz put Bosanski Petrovac - Bosanska Krupa. U Risovcu su ovi zaseoci: Brdo (Podbiguz), Grabovac, Cerovače, Mali Risovac i Ravni Risovac. Selo je bogato vodom. U njemu ima sigurno oko stotinu, što većih, što manjih izvora, i više na zapadnoj (sunčanoj) strani nego na istočnoj (osojnoj). Neki od tih izvora sastavljaju svoje vode te obrazuju oveće potočiće, a svi teku od zapada prema istoku ili jugo-istoku. Ovi potoci su ponornice.
Ispod Risovačke grede, ogranka Grmeča, nalaze se dvije jame. Jedna je u predjelu Vodice, na nadmorskoj visini 600m. i ona je bivši ponor rijeke u Risovcu. Tokom spuštanja podzemnih tokova u dubinu ova rijeka je pronašla sebi drugi ponor pa su tako podzemni kanali jame u Vodicama ostali bez hidrološke funkcije. Po načinu postanka pripada tipu ponorskih, a po položaju jamskih kanala pripada tipu prostih jama. Druga jama ima karakter stalnog ponora, jer prima vodu i u najsušnijem periodu. Moguće je da postoji podzemna veza između ove dvije jame.

Risovac je na krajnjem sjeverozapadu Petrovačkog polja i predstavlja treću ponorsku zonu polja. Obojena voda se pojavila u slivu Une kod Bosanske Krupe.

Istorija
--------

Među žiteljima petrovačkog područja Risovac se pamti kao stratište velikog broja nedužnih stanovnika ovih krajeva (od Drvara do Bihaća) u ljeto 1941 god. Pored jedne jame ustaše su u više navrata izvršili gnusna ubistva a tijela nastradalih bacili u jamu.

Stanovništvo
------------

|  |  |
| --- | --- |
| **Nacionalnost** | **1991.** |
| Srbi | 370 |
| Muslimani | 0 |
| Hrvati | 1 |
| Jugosloveni | 2 |
| ostali | 6 |
| Ukupno | 379 |

Privreda
--------

|  |
| --- |
|  |

Literatura
----------

* Rade Davidović -PETROVAČKO POLJE, Novi Sad, 1981

Vanjske veze
------------

* Zavičajno udruženje Petrovac Arhivirano 2019-07-30 na Wayback Machine-u
* Općina Bosanski Petrovac
* Krnjeuša


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Portal Bosna i Hercegovina***  |


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| p • r • uNaseljena mjesta općine Bosanski Petrovac - popis 1991. |
| --- |
|  |
| Bara • Bjelaj • Bjelajski Vaganac • Bosanski Petrovac • Bravski Vaganac • Brestovac • Bukovača • Busije • Cimeše • Dobro Selo • Janjila • Jasenovac • Kapljuh • Klenovac • Kolunić • Krnja Jela • Krnjeuša • Lastve • Medeno Polje • Oraško Brdo • Oštrelj • Prkosi • Rašinovac • Revenik • Risovac • Skakavac • Smoljana • Suvaja • Vedro Polje • Vođenica • Vranovina • Vrtoče |

 |
Srp i čekić, broj 2, iz aprila 1926.
**Srp i čekić** je bio ilegalni list Komunističke partije Jugoslavije pokrenut u Beču.

Marta 1926. godine u Beču je grupa jugoslovenskih emigranata pokrenula komunistički list "Srp i čekić". Inicijator njegovog izdavanja bio je Mustafa Golubić, a prvi urednik Dimitrije Stanisavljević Krka. Redakciju su sačinjavali Mustafa Golubić, Žika Konstantinović, Labud Kusovac, Oton Krstanović, Salamon Levi i drugi.

Časopis je pokrenut bez znanja partijskog rukovodstva, ali je na Trećem kongresu KPJ prihvaćen kao partijsko glasilo. Od septembra 1926. godine je postao zvaničan organ KPJ. Ovaj list su rasturali ilegalnim putem u Jugoslaviju, najviše Dunavom preko radnika na brodovima.

Izlazio je, sa većim prekidima, sve do 1941. godine.

1. ↑  Milan Vesović, *Revolucionarna štampa u Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca* (str. 164), Beograd, 1979.
2. ↑  Vera Mujbegović: BEČKE GODINE MOJIH RODITELJA
3. ↑  Milan Vesović, *Revolucionarna štampa u Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca* (str. 165), Beograd, 1979.
**Walter Roe Mansfield** (*Valter Roi Mensfild*; 1. jul 1911 - 8. januar 1987) bio je američki pravnik, koji je služio kao federalni sudija u New Yorku od 1971. do smrti. Tokom drugog svetskog rata je služio kao prvi zvanični predstavnik SAD kod četničkog vođe Draže Mihailovića.

Rodio se kao sin uglednog političara Fredericka Mansfielda, koji je od 1934. do 1938. služio kao gradonačelnik Bostona. Walter Mansfield se upisao na Harvard gde je 1935. diplomirao pravo. Nakon toga je radio kao privatni advokat u Njujorku sve do 1941. kada je imenovan federalnim tužiteljem. Njegovu karijeru je prekinuo ulazak SAD u drugi svetski rat. Tada se priključio marincima u kojima je napredovao do čina majora. Služio je u Uredu za strateške službe (OSS) i obavljao diplomatske i obaveštajne misije u Jugoslaviji pod osovinskom i Kini pod japanskom okupacijom.

U Jugoslaviju se spustio pomoću padobrana 18. avgusta 1943. Nalazio se u četničkoj Vrhovnoj komandi. U toku decembra 1943. prikupio je podatke o sastavu i organizaciji četnika Draže Mihailovića i 25. decembra krenuo iz Srednje Reke i preko Hercegovine, pomoću četničkih kanala, stigao na morsku obalu kod sela Cilipi, blizu Cavtata, odakle je noću 14/15. februara 1944. motornim čamcem prebačen u Italiju. S njim su, pored ostalih, otišli majori Petar Baćović i Vojislav Lukačević.

Marince je napustio 1946. godine, posle čega se ponovo posvetio privatnoj advokatskoj praksi. Godine 1966. ga je predsednik Lindon Džonson imenovao za federalnog sudiju u Njujorku. Na tom je mestu 1970. godine presudom poništio odluku Sportske komisije Države Njujork kojom se bokseru Muhamedu Aliju zabranjuje bavljenje boksom zbog osude za dezerterstvo. Godine 1971. ga je predsednik Nikson imenovao na mesto sudije Žalbenog suda. Umro je od moždanog udara za vreme godišnjeg odmora na Novom Zelandu.

Literatura
----------

* William Nelson Cromwell Foundation. *Glimpses of Walter Mansfield* (New York: Federal Bar Foundation, 1995).
* Ronald D. Rotunda. *Remembering Judge Walter R. Mansfield* (Brooklyn Law Review 45, 1987: 1).

Izvori
------

1. ↑
2. ↑

Vidi još
--------

* Saveznici i Jugoslavija
Radnički savet Magnohroma 1959.
**Zakon o samoupravljanju** (*Osnovni zakon o upravljanju državnim privrednim preduzećima i višim privrednim udruženjima od strane radnih kolektiva*) je usvojila Narodna skupština FNRJ je 27. juna 1950. godine, kojim su uvedeni radnički saveti, a sredstva za proizvodnju prestala da budu državna i postala društvena svojina.

Boris Kidrič je radničko samoupravljanje označio kao „početak kraja birokratizma". Tito je ocenio da su prethodno svi društveni procesi u mladom jugoslovenskom revolucionarnom društvu bili pod kontrolom države. Preispitivanjem dotadašnjeg puta, KPJ je zaključila da se mora suzbiti proces podržavljivanja društva. Suština revolucionarnog zakona o samoupravljanju sastojala se u uviđanju da se proces odumiranja države ne može odlagati za budućnost, da KPJ ne sme izgubiti odlike revolucionarne partije i postati aparat vlasti, i da se državna svojina mora pretvoriti u društvenu, pod upravom neposrednih proizvođača. U zemlji je već bilo obrazovano 520 radničkih saveta. Vladinim Uputstvom od 22. jula regulisani su prvi opšti izbori za radničke savete. Od avgusta do oktobra osnovano je 7.136 radničkih saveta, u koje je izabrano 155.166 radnika i službenika.

Mnoga lokalna rukovodstva nisu u ovoj fazi razumevala promene izvršene stvaranjem radničkih saveta. Radnički saveti su negde tretirani samo kao savetodavni organi.

Jovan Đorđević, koji je radio na formulisanju zakona, smatra da je uvođenje radničkih saveta bilo takođe sredstvo da se poveća proizvodnja putem veće zainteresovanosti radnika, jer je privredna situacija bila „tragična". Državno rukovodstvo je obiman proces preuzimanja preduzeća od strane radnika, često nekvalifikovanih, poverilo sindikalnim organizacijama na terenu. Uvođenjem radničkih saveta, Sindikat je dobio novu ulogu: da motiviše radnike za veću proizvodnju, da se brine o zaštiti na radu, opismenjavanju i osposobljavanju radnika za upravljanje preduzećima. Radnici su na osnovu kvalifikacija raspoređeni u pet kategorija, a rasponi plata bili su 1:3,3.

U narednom razdoblju država se usredsredila na industrijski razvoj. Nakon reformi iz 1953. i uvođenja radničkog samopravljanja industrijska proizvodnja doživjela je bum, a izvoz se više nego udvostručio između 1954. - 1960. tako da je Jugoslavija između 1957. i 1960. bila druga po stopi rasta na svijetu.

Literatura
----------

* Branko Petranović: ISTORIJA JUGOSLAVIJE, knjiga III - SOCIJALISTIČKA JUGOSLAVIJA 1955-1988

Izvori
------

1. 1 2 3 4  Branko Petranović, Radnički saveti
2. 1 2 3  Више од историје: Раднички савет – основна полуга самоуправљања
3. ↑  „*Yugoslavia, Reforms of the 1960s*" (engleski). Library of Congress. Pristupljeno 21. 02. 2012.

Vidi još
--------

* Samoupravni socijalizam
* Zakon o udruženom radu
* Radnički saveti u Jugoslaviji
***The Independent*** je naziv za britanski dnevni list koji izlazi u Londonu te predstavlja jedan od poznatijih liberalnih novina države. Aleksander Lebedev je njegov vlasnik od 2010. Uz nadimak *Indy*, prvi put se pojavio 1986. te je jedan od najmlađih britanskih dnevnih listova. Dnevno izdanje je dobilo nagradu za *Nacionalne novine godine*. Glavni urednik je Amol Rajan, postavljen 2013. a njegov zamjenik, Archie Bland, 2012. Sa samo 28 godina, Bland je postao jedan od najmlađih ljudi koji su stekli višu titulu u britanskoj novinarskoj industriji. 

Isprva objavljen u formatu lista papira broadsheet, *The Independent* je kasnije preinačen u tabloid ili "kompakt" format 2003. *The Independent* se smatra da naginje prema centru i ljevici na području kulture i politike, no da naginje prema tržištu na području ekonomije. Nije povezan niti sa ijdenom političkom strankom te daje širok spektar stajališta na stranicama uredništva i komentara. Isprva se opisao kao "slobodne novine od bilo koje političke pristranosti, slobodne od utjecaja" — taj transparent je krasio njegovu naslovnicu, ali je kasnije izbačen od rujna 2011.

U augustu 2013. njegov dnevni tiraž bio je 68.000, a nedjeljno izdanje 110.000.

Izvori
------

1. ↑  „'The Independent' launches tabloid version to give readers a choice". *The Independent* (London). 27. 9. 2003.
2. ↑  Wilby, Peter (14. 4. 2008). „It is. Is he?". *The Guardian* (London). Pristupljeno 27. 3. 2010.
3. ↑  „Indy’s Independence Whacked - Guy Fawkes' blog". Order-order.com. 30. 9. 2011. Pristupljeno 2. 9. 2012.
4. ↑  Sweney, Mark (17. 8. 2012). „Sunday red-top and mid-market papers lose post-News of the World gains". Pristupljeno 21. 8. 2012.
5. ↑  „ABCs: National daily newspaper circulation July 2012 | Media | guardian.co.uk". Guardian. 17. 8. 2012. Pristupljeno 2. 9. 2012.

Vanjske veze
------------

* Službeni web site

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 206862173
* GND: 4415347-8
* BNF: cb124072967 (podaci)
* NDL: 00628239

 |
**Bruno Sattler** (izgovor: **Bruno Zatler**; Šmargendorf, 17. april 1898 - Lajpzig-Morsdorf, 15. oktobar 1972) je bio šef beogradskog Gestapoa u drugom svetskom ratu, odgovoran za ubistva jevrejskih žena i dece iz logora Staro Sajmište.

Biografija
----------

Bruno Zatler je pre izbijanja Drugog svetskog rata, tokom 1930-ih, bio aktivni pripadnik političke policije (od 1928) i član NSDAP (od 1931). Nakon dolaska nacista na vlast bio je zadužen za progone pristalica levičarskih organizacija (komunisti, socijaldemokrate, anarhisti, sindikalisti), da bi 1938. pristupio SS-jedinici Gestapoa i Službi bezbednosti rajhsfirera SS. 

U Beograd je došao februara 1942. i uz manje prekide ostao do oktobra 1944. Smatra se jednim od najodgovornijih za zločine nad jevrejskim stanovništvom u Beogradu i Srbiji 1942, a posebno za sprovođenje likvidacija u „dušegupkama" nad zatočenicima „Jevrejskog logora Zemun" (*Judenlager Semlin*), odnosno logora na Starom Sajmištu. 

Uhvaćen je od strane sovjetske obaveštajne službe u Berlinu 1947. i tajno prebačen u Sovjetski Savez. Na tajnom procesu održanom u Istočnoj Nemačkoj 1952, osuđen je na doživotnu robiju. Tokom izdržavanja kazne zatvoru Lajpcig-Mojsdorf je 1972.godine smrtno stradao u nikada razjašnjenim okolnostima.

Napomena
--------

* Sadržaj članka je preuzet iz publikacije *Mesta stradanja i antifašističke borbe u Beogradu 1941–44.* Arhivirano 2014-12-17 na Wayback Machine-u objavljene pod Creative Commons licencom.
Alte Pinakothek 1900. godine.
Alte Pinakothek danas.
Soba br. IX. s baroknim slikama.
**Alte Pinakothek** ili **Stara pinakoteka** u Münchenu je muzej europskog slikarstva u Münchenu. U njemu se čuva jedna od najznačajnijih svjetskih zbirki slikarstva od srednjeg vijeka do sredine 18. vijeka. Danas se nalazi u sklopu bavarskih državnih slikarskih zbirki.

Utemeljio ga je Ludovik I. 1800. godine, a izgradio ga je Leo Klenze 1826. godine. Nastala građevina je bila izrazito moderna za svoje doba i postala je modelom za mnoge druge muzejske zgrade (Rim, Sankt Peterburg, Bruxelles, Kassel, i dr.). Za vrijeme Drugog svjetskog rata bio je potpuno porušen, da bi se obnovio 1950-ih, a potpuno (unutarnje dekoracije) tek nedavno.

U Staroj pinakoteki je izloženo oko 800 slika, a najznačajnije su zbirke staronjemačkog, staronizozemskog i talijanskog slikarstva trecentta, renesansno slikarstvo Italije i Njemačke, te barokno slikarstvo Njemačke, Italije, Nizozemske, Francuske i Španjolske. Od pojedinačnih slikara najviše su zastupljeni: Albrecht Dürer, Albrecht Altdorfer, Tizian, Peter Paul Rubens i Anthonis van Dyck.

Preko puta Stare pinakoteke nalazi se i *Nova pinakoteka*, u kojoj su izložena djela iz 19. i početka 20. stoljeća. Pored njih izgrađena je i *Pinakoteka modernog slikarstva* u kojoj se nalaze moderne i suvremene slike.

Galerija odabranih djela
------------------------

* Dürerov autoportret*Dürerov autoportret*
* Albrecht Altdorfer: Bitka kod IsaAlbrecht Altdorfer: *Bitka kod Isa*
* Tizian: Portret Karla V.Tizian: *Portret Karla V.*
* Rubens: Bitka s AmazonkamaRubens: *Bitka s Amazonkama*
* Rembrandt: Žrtvovanje IzakaRembrandt: *Žrtvovanje Izaka*
* Anthonis van Dyck: AutoportretAnthonis van Dyck: *Autoportret*
* Francois Bucher: Gospođica O'MarphyFrancois Bucher: *Gospođica O'Marphy*

Vanjske veze
------------

***Alte Pinakothek*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice Stare pinakoteke (engl.) Arhivirano 2010-08-31 na Wayback Machine-u
* Panorama Alte Pinakotheke
„Erg (geografija)" preusmjerava ovdje. Za ostala značenja, v. Erg (razvrstavanje).
 „Kum (geografija)" preusmjerava ovdje. Za ostala značenja, v. Kum (razvrstavanje).
Erg Blima u pustinji Tenere (Niger)
**Erg** (arapski: عرق, *arq*, što znači "more dina"), ili **pješčano more** (ijek.) ili **peščano more** (ek.), je uglavnom ravno područje pustinje prekriveno pješčanim dinama oblikovanima vjetrom, bez biljnog pokrivača'. Stroža definicija navodi kako erg mora imati više od 125 km² eolskog ili vjetrom nanešenog pijeska, te pijesak mora prekrivati barem 20% njegove površine. Manja područja se jednostavno zovu pješčanim sipinama. Oko 85% svog pokretnog pijeska na svijetu se nalazi u ergovima koji su veći od 32.000 km². U najvećoj vrućoj pustinji na svijetu, Sahari, koja ima površinu veću od 9 milijuna km², nalazi se naekoliko ergova kao što su: Čač i Issaouane u Alžiru, ili Blima u Nigeru.
Ergovi se mogu vidjeti i na površini drugih nebeskih tijela sunčevog sustava kao što su: Venera, Mars i Saturnov satelit Titan.

Izvori
------

1. ↑  Bibliografija studija o eolskim procesima Arhivirano 2014-07-08 na Wayback Machine-u () Posjećeno 24. ožujka 2011.
2. ↑  Pješčano more Issaouane u Alžiru na stranici Earth Observatory () Posjećeno 24. ožujka 2011.
3. ↑  Definicija "erga" na Everything2 () Posjećeno 24. ožujka 2011.
Guanacaste u Kostariki
Zastava
Plaža Junquillal, Guanacaste
**Guanacaste** je provincija (province) na krajnjem sjeverozapadu, uz pacifičku obalu, Kostarike, koje na sjeveru graniči s Nikaragvom, na istoku s pokrajinom Alajuela, a na jugu s pokrajinom Puntarenas. Ima površinu od 10,141 km² i s populacijom od 264.238 stanovnika (2000.), ona je najmanje naseljena pokrajina Kostarike.

Glavni grad pokrajine je Liberia, a ostali važniji gradovi su Cañas i Nicoya.
Pokrajina je dobila ime po istoimenom drvetu, *Enterolobium cyclocarpum*, koje je i nacionalno drvo Kostarike.

Gotovo jednu desetinu pokrajine pokrivaju Zaštićena područja Guanacastea koja su od 1999. godine upisana na UNESCO-v popis mjesta svjetske baštine u Amerikama.

Administrativna podjela
-----------------------

Okruzi (11):

Abangares, distrikti (4):
Colorado
Juntas
San Juan
Sierra
Bagaces, distrikti (4):
Bagaces
Fortuna
Mogote
Río Naranjo
Cañas, distrikti (5):
Bebedero
Cañas
Palmira
Porozal
San Miguel
Carrillo, distrikti (4):
Belén
Filadelfia
Palmira
Sardinal
Hojancha, distrikti (4):
Hojancha
Huacas
Monte Romo
Puerto Carrillo
La Cruz, distrikti (4):
Garita
La Cruz
Santa Cecilia
Santa Elena
Liberia, distrikti (5):
Cañas Dulces
Curubandé
Liberia
Mayorga
Nacascolo
Nandayure, distrikti (6):
Bejuco
Carmona
Porvenir
San Pablo
Santa Rita
Zapotal
Nicoya, distrikti (7):
Belén de Nosarita
Mansión
Nicoya
Nosara
Quebrada Honda
Sámara
San Antonio
Santa Cruz, distrikti (9):
Bolsón
Cabo Velas
Cartagena
Cuajiniquil
Diriá
Santa Cruz
Tamarindo
Tempate
Veintisiete de Abril
Tilarán, distrikti (7):
Arenal
Líbano
Quebrada Grande
Santa Rosa
Tierras Morenas
Tilarán
Tronadora

Izvori
------

1. ↑  Welcome to Guanacaste

Vanjske poveznice
-----------------

* Informational source for the province of Guanacaste Arhivirano 2012-01-03 na Wayback Machine-u