**Ehsan Jaršater** (perz. احسان یارشاطر; Hamadan, 3. 4. 1920. – Fresno, 2. 9. 2018), iranski historičar, lingvist, iranist i profesor.

Biografija
----------

Jaršater je rođen 1920. u iranskom gradu Hamadanu, u doba vladavine kadžarske dinastije. Njegov otac Hašem, predavač esperanta, i majka Ruhanije bili su porijeklom iz Kašana. Mladi Ehsan prvi razred pohađao je na AIU-ovoj osnovnoj školi u Hamadanu koju su vodili francuski Jevreji, a drugi razred je završio u bahajskoj školi Taid. Interes za historiju i književnost probudio mu je Hedajatolah Najer-e Sina, njegov učitelj u šestom razredu. Za vrijeme školovanja preminuli su mu i majka i otac. Srednju školu s izvrsnim ocjenama zavšio je u Teheranu, što mu je omogućilo upis na fakultet književnosti i učiteljski fakultet Univerziteta u Teheranu. Diplomirao je 1941. i sljedeće godine zaposlio se na Srednjoj školi Elmije, a dvije godine kasnije postavljen je na poziciju zamjenika direktora Pripremnog učiteljskog fakulteta (*Danešsara-je Mokadamati*). Istovremeno, studirao je na pravnom fakultetu i stekao titulu prvostupnika, te pohađao tečajeve engleskog jezika. Doktorirao je perzijsku književnost 1947. godine.

Godine 1948. dobiva britansku stipendiju i upisuje Školu orijentalnih i afričkih studija (SOAS) Univerziteta u Londonu, gdje je kod profesora W. B. Henninga studirao staroiranske i srednjoiranske jezike. Henningova asistentica M. Boyce podučavala ga je manihejsko pismo i srednjoperzijski jezik, a zajedno su slušali Henningova predavanja o pajkulijskim natpisima. Nakon stjecanja magisterija 1953. vratio se u Iran i radio kao asistent na katedri perzijske književnosti Univerziteta u Teheranu, te iste godine osnovao Institut za prevođenje i izdavaštvo (*Bongah-e Tardžome va Našr-e Ketab*, akr. BTNK) koji je do revolucije 1979. izdao oko 500 naslova. Tokom 1956. i 1958. boravio je u Sjedinjenim Državama i predavao indoiranske jezike na Univerzitetu Columbia u New Yorku, a upravljanje BTNK-om u to vrijeme preuzeo je I. Afšar. Svoj drugi doktorat Jaršater je obranio 1960. na Univerzitetu u Londonu, s disertacijom o južnotatijskim narječjima.

Akademsku karijeru nastavio je u rodnoj zemlji, zamijenivši 1960. I. Purdavuda na poziciji profesora drevne iranske kulture na Univerzitetu u Teheranu, a sljedeće godine vjenčao se s Latifom Alvije i ponovo otišao u Sjedinjene Države. Na Univerzitetu Columbia preuzeo je novoosnovanu Kevorkianovu profesuru iranistike (engl. ), sponzoriranu od strane zaklade kolekcionara H. Kevorkiana s ciljem razvoja iranskih studija. Godine 1968. Jaršater je na univerzitetu osnovao Centar za iranske studije i radio je kao njegov direktor sve do 2016. godine. Od 1968. do 1973. obnašao je i dužnost čelnika katedre za bliskoistočne jezike i kulture. Njegov cjeloživotni naučni projekt je uredništvo *Encyclopædia Iranica*, sveobuhvatne enciklopedije na engleskom jeziku o historiji i kulturi Velikog Irana od prahistorije do danas. Jaršater je projekt inicirao tokom ranih 1970-ih, a prvi od 45 planirana toma izdan je 1985. godine. Njegovi ostali veliki projekti su uređivanje dvodjelnog trećeg toma *The Cambridge History of Iran* (1983) na temu seleukidskog, partskog i sasanidskog perioda, zatim komentiranog izdanja al-Tabarijeve *Historije* u 40 tomova (2007), te serijala *A History of Persian Literature* o perzijskoj književnosti u 22 toma (od 2008).

Vanjske veze
------------

***Ehsan Jaršater*** na Wikimedijinoj ostavi

* () Professor Ehsan Yarshater (1920–2018), Encyclopædia Iranica
* () Ehsan Yarshater Arhivirano 2018-09-05 na Wayback Machine-u, Columbia University
* () About Dr. Ehsan Yarshater[*mrtav link*], Persian Heritage Foundation

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* WorldCat identiteti
* VIAF: 79043650
* LCCN: n79059308
* ISNI: 0000 0001 0918 6719
* GND: 118959263
* SELIBR: 172524
* SUDOC: 028365526
* BNF: cb12021580z (podaci)
* BIBSYS: 90320878
* NKC: jo20211116322
* CiNii: DA00707191

 |