recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Uragan Mitch** (tropski ciklon) izazvao je krajem oktobra 1998. veliku štetu po Centralnoj Americi, naročito u Hondurasu i Nikaragvi. Mitch je dokumentiran kao drugi najsmrtonosniji atlanski uragan nakon Velikog uragana iz 1780. godine. Iza sebe ostavio je milion beskućnika i štetu procjenjenu na oko 6 milijardi USD.

Karakteristike
--------------

Mitch se 22. oktobra formirao kao tropski ciklon zbog pada atmosferskog tlaka na jugozapadu Karipskog mora. Nakon što je 24. oktobra prerastao u uragan, Mitch je ušao u fazu naglog rasta, tako da je do popodneva 26. oktobra izrastao u uragan pete kategorije, što je najviša vrijednost na Saffir-Simpsonovoj skali uragana. Vjetar je najveću brzinu od 290 km/h dosegao na sjeveroistočnoj obali Hondurasa 26. i 27. oktobra, istovremeno se snažan pljusak obrušio na veći dio Centralne Amerike, naročito na Honduras i Nikaragvu. Kako je oluja slabila i zaustavila se u blizini sjeverne obale Hondurasa, jačao je pljusak, uzrokujući grmljavinske oluje i klizišta, koje su poharale obalne krajeve honduraškog otoka Guanaja.

Karta kretanja uragana
Mitch se obrušio na sjever Hondurasa 29. oktobra, a zatim se polako pomicao prema unutrašnjosti, stvarajući ogromne količine kiše. Kiše su dosegle vrijednosti od oko 100 mm/h, a ukupna količina padavina duž obale popela se na 750 i 1250 mm po unutrašnjosti. Nakon što je poharao Centralnu Ameriku Uragan Mitch se pomjerio prema istoku i sjeveroistoku, zatim je povratio snagu u zaljevu Campecheu i 5. novembra obrušio se na Floridu kao tropski ciklon. Nakon što je proharao Floridu, konačno se raspršio nad Atlantikom.

Vjetar, poplave i klizišta oštetili su kompletnu infrastrukturu Hondurasa, uništili usjeve i pobili puno stanovnika širom zemlje. Nastradali su i pojedini dijelovi Nikaragve, Gvatemale, Belizea i Salvadora, u kojima je porušeno na stotine hiljada kuća. Oluja je usmrtila više od 11.000 ljudi (uglavnom u Hondurasu i Nikaragvi), ali bilo je mrtvih i po Gvatemali, Salvadoru, Meksiku i Kostariki uz više hiljada nestalih. Projekti obnove bili su opsežni i dugotrajni, naročito u Hondurasu i Nikaragvi koji su najviše nastradali, te zemlje dobile su značajnu međunarodnu pomoć. Od 1999. Svjetska meteorološka organizacija koristi ime Mitch za uragane.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Hurricane Mitch*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 29. 4. 2019.

Vanjske veze
------------

***Uragan Mitch*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Hurricane Mitch* ()

|  |  |
| --- | --- |
| Normativna kontrola Uredi na Wikidati | 
* LCCN: sh99003384
* GND: 4604197-7

 |
**Kamień Pomorski** (njemački: *Kammin* ili *Cammin*) je grad od 8,808 stanovnika na sjeverozapadu Poljske u Zapadnopomeranskom vojvodstvu.

Geografske karakteristike
-------------------------

Kamień Pomorski leži na istočnom rukavcu rijeke Odre -Dziwne udaljen 8 km od Baltičkog mora.

Historija
---------

Historija Kamieńa usko je povezana sa biskupijom, koja je po nalogu pape Inocenta II 1140. smještena u nedaleki Wolin.
Kad su Danci 1175. razorili Wolin, - biskupija je premještena u Kamień Pomorski, pa je on od tad do danas biskupski grad. 
Danci su 1186. okupirali Pomeraniju, ali je Kamień ostao biskupski grad, pa su i tad podizani novi vjerski objekti.

Gradska vijećnica
Dominikanci iz Krakova doselili su se u Kamień 1228. 
Kamień je dobio gradska prava 1274. od pomeranijskog vojvode Barnima I, pa se razvio kao trgovište, ali ne i kao luka, jer je Dziwna bila preplitka za plovidbu do Szczecina, pa su brodari radije koristili Peenu i Świnu.

Prosperitet grada pekinula je invazija iz Markgrofovije Brandenburg - 1308. tad je zapaljen cijeli grad i katedrala.

U prvoj polovici 14. vijeka podignuti su bedemi, sa osam kula.
Za Tridesetogodišnjeg rata (1618. - 1648.) cijela Pomeranija je opustošena i opljačkana, a Kamień Pomorski su 1630.zauzeli Šveđani. 
Nakon sklapanja Westfalskog mira Kamień je pripao Švedskoj - pa je postao pogranični grad prema Markgrofoviji Brandenburg.

Markgrofovija Brandenburg je 1679. anektirala Kamień, koji otada životari kao trgovište poljoprivrednog kraja.

Nekom ubrzanijem razvoju nije pomogla ni izgradnja ceste do Szczecina 1842. a ni željezničke pruge 1892.

Tek nakon Drugog svjetskog rata je Kamień je postao Poljski.
Danas je turistički grad i lječilište.

Pobratimski gradovi
-------------------

Kamień ima ugovore o partnerstvu sa slijedećim gradovima;

|  |  |
| --- | --- |
| * Njemačka Lünen, Njemačka
* Finska Porvoo, Finska
* Njemačka Torgelow, Njemačka
 | * Švedska Bromölla, Švedska
* Poljska Kowary, Poljska
 |

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Poland: Zachodniopomorskie*" (engleski). City population. Pristupljeno 25.02. 2021.
2. 1 2 3 4 5  „*Historia*" (poljski). Gmina Kamień Pomorski. Pristupljeno 25.02.2021.
3. ↑  „Miasta partnerskie" (engleski). Gmina Kamień Pomorski. Pristupljeno 25.02. 2021.

Vanjske veze
------------

***Kamień Pomorski*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Gmina Kamień Pomorski* ()
* *Muzeum* ()
**Internacionalni aerodrom Dallas/Fort Worth** (engleski: *Dallas Fort Worth International Airport*) (IATA: **DFW**, ICAO: **KDFW**) poznat i po svom akronimu **DFW** je aerodrom koji se nalazi između američkih gradova Dallas i Fort Worth u Texasu.

DFW je udaljen od centra Dallasa oko 24 km sjeverozapadno, a od Fort Wortha 29 km sjeveroistočno.

Enterijer terminala

Karakteristike i historija
--------------------------

Prostire se na površini od 69,6 km², ima čak 5 terminala (po tome je 2 na svijetu) sa 168 izlaza i 7 pista.

Aerodrom je pravi mali grad sa hotelima, poštom, dućanima i restoranima, i vlastitom željeznicom koja razvozi putnike do terminala, hotela i parkirališta.

Još sredinom 1920-ih, Dallas je predložio susjednom Fort Worthu da zajednički izgrade aerodrom, ali se Fort Worth odlučio izgraditi vlastiti aerodrom *Meacham*, pa je i Dallas proširio svoj postojeći aerodrom *Love Field*.

Ideja je ponovno aktualizirana 1940. kad je odabran Arlington kao idealna lokacija između Dallasa (istok) i Fort Worth (zapad), ali se gradnja zbog brojnih nesuglasica otegla do 1970-ih. nakon što je odabran Irving kao nova lokacija. U vrijeme kad je izrađen bio najveći i najskuplji aerodrom na svijetu.

Regionalni (kasnije internacionalni) aerodrom Dallas - Fort Worth otvoren je u septembru 1973. a počeo je sa radom 13. januara 1974. u to vrijeme imao je samo 9 operativnih linija.
Danas DFW ima 193 tuzemnih i 67 internacionalnih linija i poslužuje 73 miliona putnika godišnje, pored toga čak 22 Kargo Avio-kompanije koriste se aerodromom. Po tim parametrima je šesti najprometniji aerodrom u svijetu.

Izvori
------

1. ↑  „*Dec 2020 Pax Report*" (engleski). DFW Airport. Pristupljeno 17.10.2022.
2. 1 2  „*DFW Airport Information*" (engleski). Airports Guides. Pristupljeno 18.10.2022.
3. ↑  „*What is an Airport Terminal?*" (engleski). Scotts cheap flights. Pristupljeno 18.10.2022.
4. 1 2 3 4  „*About DFW & Fast Facts*" (engleski). DFW Airport. Pristupljeno 17.10.2022.
5. 1 2  „*DFW History, Facts and Overview*" (engleski). Airports Guides. Pristupljeno 17.10.2022.

Vanjske veze
------------

***Internacionalni aerodrom Dallas/Fort Worth*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Welcome to DFW International Airport* ()
Reljef sasanidskog katafrakta u Tak-e Bostanu (Iran) iz 6. vijeka
Rekonstrukcija iranskog katafrakta iz sasanidskog perioda
**Katafrakt** (starogrčki: ) je naziv za pripadnika teške, odnosno oklopljene konjice, karakterističnog za historijske iranske monarhije u starom vijeku. Za katafrakte je bilo karakteristično da su oni na sebi nosili krljušt oklope od brončanih ili željeznih ploča, a kasnije su u nekim slučajevima istim oklopom bili obloženi i konji. Katafrakti su bili naoružani dugim kopljem, a ponekad su nosili mač ili bojni čekić za neposrednu borbu. U nekim su slučajevima bili i naoružani i lukovima i strijelama.

Vjeruje se kako su prvi oblici katafrakta nastali u Centralnoj Aziji među tamošnjim iranskim narodima. Njihov razvoj je pomogao kako razvoj metalurgije, tako i selektivno križanje konja zahvaljujući kome su nastale pasmine tzv. ratnih konja, dovoljno krupnih i snažnih da mogu nositi ne samo jahača nego i teški oklop.

Rimljani su se sa katafraktima počeli susretati od rimsko-sirijskog rata. Dok su disciplina i taktika njihovih legija ponekad odbijali juriše katafrakta, inferiornost po pitanju mobilnosti i okolopa rezultiralo je i nizom teških poraza među kojima je najpoznatija bitka kod Kare (53. pne.). Sami Rimljani su počeli postepeno uvoditi katafrakte kao zamjenu za ekvite, odnosno od njih stvarati konjicu. Prve pomoćne jedinice katafrakta spominju u doba cara Hadrijana. Za vrijeme krize 3. vijeka car Galijen upravo u katafraktima vidi rješenje problema koje je tada mučilo Rimsko Carstvo, odnosno nastoji rimsku vojsku temeljiti upravo na njima, kako bi stekao veću mobilnost nad neprijateljem.

Vjeruje se da su po ugledu na takve katafrakte, odnosno njihove ekvivalente u Bizantu, nastali vitezovi karakteristični za Zapadnu Evropu u srednjem vijeku. S obzirom da objedinjuju oklop i mobilnost, katafrakte se u širem historijskom smislu smatra i pretečom tenkova.

Vanjske veze
------------

***Katafrakt*** na Wikimedijinoj ostavi

* Image of Sarmatian armored horse detail on the Trajan's column project Arhivirano 2006-05-19 na Wayback Machine-u, McMaster University
* Third century CE graffito of Parthian Cataphractus
* The historical works of Ammianus Marcellinus
Katedrala u Gurku
**Katedrala u Gurku** (njem. *Dom zu Gurk*, sl. *Krška stolica*) je austrijska crkva u Gurku u Koruškoj koja je središte istoimene biskupije osnovane u 11. vijeku. Izgrađena je u visokoromaničkom stilu između 1140. i 1200. godine i smatra se jednom od najljepših i najvažnijih sakralnih građevina u Evropi iz tog doba.

Kripta stotinu stupaca u kojoj je pokopana sveta Ema
Freske u galeriji iz 13. v.

Opis
----

Katedrala ima dva tornja visine 60 metara koji se primjete iz velike udaljenosti, te galeriju, kriptu i tri apside. Godine 1774. u katedralu su iz obližnjeg benediktinskog samostana prenešene moći sv. Eme, utemeljiteljice katedrale. Katedrala datira iz 12. vijeka, ali se nastavila dograđivati sve do 17. vijeka. Bivše srednjovjekovne samostanske zgrade na sjeveru crkve su preinačene u 17. vijeku i spojene atrijem uokvirenim ranobaroknim arkadama. Cijeli samostanski kompleks je, nakon osmanlijskih provala na ovo područje, okružen zidom s kraja 15. vijeka. Usprkos raznim gotičkim i baroknim izmjenama i dopunama sačuvao je romanički karakter. To se osobito odnosi na najstariji dio katedrale, tzv. „kripte stotinu stupaca", mjesta ukopa njezine utemeljiteljice, sv. Eme. U bogatoj zbirci srednjovjekovnih fresaka i baroknih oltara, najzapaženije su freske u biskupskoj galeriji, u zapadnom krilu crkve, koje su remek-djela tzv. „izreckanog" stila romaničkog slikarstva 13. vijeka. Zbog toga je Austrija 1994. nominirala katedrala u Gurku za upis na UNESCO-v listu mjesta svjetske baštine u Evropi.

Izvori
------

1. 1 2  Cathedral of Gurk na službenim stranicama UNESCO-a () Preuzeto 12. 6. 2013.

Vanjske veze
------------

***Katedrala u Gurku*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice katedrale ()

Koordinate: 46°52′30″N 14°17′37″E﻿ / ﻿46.87500°N 14.29361°E﻿ / 46.87500; 14.29361
**Achao** je grad od 3,209 u Regiji Los Lagos (Provincija Chiloé) na jugu Čilea.

On je administrativni centar Općine Quinchao, na istoimenom otoku.

Geografske karakteristike
-------------------------

Achao se nalazi na jugoistoku otoka Quinchao, udaljen 18 km istočno od trajektne luke na zapadu otoka.

Historija
---------

Achao je izrastao početkom 18. vijeka, - 1735. imao je samo 150 stanovnika.
Tih godina počela je izgradnja crkve koju su vodili jezuitski misionari došli iz Bavarske i Austrije.
Petnaest godina nakon početka gradnje 1753. mjesto je toliko naraslo da je proglašeno gradom pod imenom - **Villa de Santa María**.

Crkva Santa María de Loreto
### Crkva

Achao je poznat po crkvi *Santa María de Loreto* sagrađenoj od drva, koja jedna od najstarijih crkava u Čileu.

Tu trobrodnu crkvu dimenzija 46,3 x 14,3 m, sa tornjem za zvonik visokim 22 m počeli su graditi jezuiti 1730. 
Toranj je dovršen tek početkom 20. vijeka, a potpuno je obnovljena 1960.

Ona je jedna od 16 crkava koje su kao lokalitet Drvene crkve Chiloé - 2000. uvrštene na UNESCO-vu Listu mjesta svjetske baštine u Americi

Izvori
------

1. 1 2 3 4  „*Chile: Los Lagos*" (engleski). City population. Pristupljeno 15.12.2020.
2. 1 2  „*Acerca de la historia de la isla de Quinchao*" (engleski). Monografias. Pristupljeno 15.12.2020.
3. 1 2  „*Iglesia de Achao*" (šapanjolski). Consejo de Monumentos Nacionales. Pristupljeno 15.12. 2020.
4. ↑  „*Churches of Chiloé*" (engleski). UNESCO. Pristupljeno 15.12.2020.

Vanjske veze
------------

***Achao*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Ilustre Municipalidad de Achao* (službene stranice) ()
*Danijel Nikolaus Kodovjecki*: Babine (oko 1770.)
**Babinje**, **babine** ili **puerperij** je period koji počinje završavanjem četvrtog porođajnog doba. Puerperij traje do 6 sedmica, ili 40 dana nakon porođaja, koliko je potrebno da nestanu promjene genitalnih organa nastale tokom trudnoće, i da se oni vrate u stanje prije trudnoće.

Karakteristike babinja
----------------------

* Amenoreja
* Lohije - iscjedak iz rodnice
* Dojenje
* Involucija materice

#### Amenoreja

Amenoreja je izostanak menstruacije do kojeg dolazi nakon porođaja, zbog lučenja prolaktina, koji ima inhibirajuće djelovanje na gonadotropne hormone hipofize. Amenoreja kao posljedica lučenja prolaktina može potrajati do dvije godine, ovisno o prehrani majke, intenzitetu dojenja i početku uvođenja dohrane. Međutim, ako žena kratko doji ili uopšte ne doji, prva menstruacija se pojavi već sedmicu po porođaju.

#### Lohije

Lohije su iscjedak iz rodnice koji se javlja u vrijeme babinja. Na početku su lohije krvave, potom sukrvičaste i na kraju smeđe. Nakon najviše tri sedmice babinja iscjedak postaje oskudan i bjelkast. Ovo je uzrokovano time što se nakon dvije sedmice ušće materice zatvori tako da iscjedak predstavlja samo ljuštenje epitela rodnice uz vrlo oskudnu sluz iz grlića materice.

#### Involucija

Involucija materice predstavlja vraćanje materice u stanje prije poroda. Nakon placentarnog doba maternica ima veličinu glave djeteta i dosiže nivo pupka žene. U normalnom babinju ukoliko žena održava laktaciju, materica se za dvije sedmice vrati na veličinu prije poroda, a nakon četiri sedmice iznosi između 3 i 4 cm u dijametru.

#### Dojenje

Dojenje ili laktacija počinje dva do tri dana nakon poroda. Najvažniji hormon za laktaciju je prolaktin, za čiju je produkciju osnovni podražaj dojenje. Pored prolaktina, za laktaciju su potrebni i drugi hormoni, kao što su: inzulin, kortizol, humani placentarni laktogen, progesteron i estrogeni. 
Ukoliko žena ne doji nivo mlijeka u dojkama opada već nakon 48 časova.

Komplikacije u babinjama
------------------------

* Postporođajna depresija
* Mastitis
* Obilnije krvarenje koje traje duže od desetak dana
* Puerperalni endometritis
* Puerperalna infekcija
* Upala međice
* Puerperalni endometritis
* Puerperalna sepsa
* Pijelonefritis
* Tromboembolia puerperalis
* Retencija mokraće

Vidi još
--------

* Trudnoća
* Porođaj

Vanjske veze
------------

* The postpartum period ()
* Wochenbett: Der Körper nach der Geburt Arhivirano 2007-03-11 na Wayback Machine-u ()
**Kelibia** (arapski: قليبية) je sa svojih 46,856 stanovnika treći po veličini grad u Vilajetu Nabeul nakon Nabeula i Hammameta u Tunisu.

Geografske karakteristike
-------------------------

Kelibia leži na obali Hamametskog zaljeva na vrhu Poluotoka Bon, udaljena 94 km jugoistočno od glavnog grada Tunisa..

Historija
---------

Grad je pod imenom **Clypea** osnovao sirakuški tiranin Agatokle kao bazu za invaziju na Sjevernu Afriku. Nakon njegova odlaska Kartažani su nastavili koristiti Clypeu kao svoju utvrdu.

Za Prvog punskog rata konzul Marko Atilije Regul je 256. pne. opsjedao i zauzeo *Clypeu* sa namjerom da je koristi kao bazu za napad na Kartagu. Nakon pustošenja Poluotoka Bon, rimska ofenziva završila je sljedeće godine gorkim porazom pa se malo legionara vratilo na Apeninski poluotok.

U vrijeme Trećeg punskog rata, konzul Lucius Calpurnius Piso Caesoninus opsjedao je grad, ali se zbog njegovog otpora morao povući.

Julije Cezar je 45. pne. dodjelio gradu status Rimske kolonije. Prema Pliniju Starijem *Clypea* je kasnije postala slobodni grad sa kvalitetnom lukom u kojoj se rimska flota mogla skloniti.

Citadela iznad luke

Privreda
--------

Današnja Kelibia je turistički resort poznat po lijepim plažama i citadeli, ali i po svojim stolarima koji proizvode stilski namještaj. 
Kélibia ima i četvrtu po veličini ribarsku luku u Tunisu, a po vinogradima u okolici grada uzgaja se muskat od kog se pravi bijelo vino popularno među Tunižanima.

Kelibia je još od rimskih vremena bila poznata pomorska baza, ta tradicija sačuvana je do današnjih dana jer se u njoj danas nalazi Nacionalna pomorska škola.

Pobratimski gradovi
-------------------

* Španija Almuñécar, Španjolska
* Italija Marsala, Italija
* Italija Pantelleria, Italija

Izvori
------

1. 1 2 3  „*Tunisia, Cities*" (engleski). City population. Pristupljeno 30. 11. 2019.
2. 1 2 3 4 5 6 7  „*Guide Touristique de Kélibia, Tunisie*" (francuski). Voyage Tunisie. Pristupljeno 30. 11. 2019.

Vanjske veze
------------

***Kelibia*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Guide Touristique de Kélibia, Tunisie* ()
**Adžman** (engleski: *Ajman*, arapski: عجمان) je glavni grad istoimenog Emirata Adžman od 250,000 stanovnika.

Geografske karakteristike
-------------------------

Grad leži uz obalu Perzijskog zaljeva, kao enklava unutar Emirata Šarža, pored dobre prirodne luke (*khor*) koja ulazi u sam centar grada.

U Adžmanu živi preko 95% svih stanovnika Emirata Adžman, ostalih 5 % žive u 2 odvojene enklave Masfut i Manama.

Adžman je zapravo potpuno spojen sa susjednim gradovima Ujedinjenih Arapskih Emirata - Šardžom (14 km) i Dubaiem (35 km) u jednu veliku konurbaciju.
U najnovije vrijeme Dubajski metro vozi do Adžmana, pa je on danas samo predgrađe tog grada.

Adžmanski muzej

Historija
---------

Adžman je sve do polovice 20. vijeka bio mali orijentalni gradić, čiji stanovnici su se bavili ribarstvom i trgovinom. Nagli rast grada počeo je krajem 20. vijeka, i vezan je za enormni rast susjednog Dubaija - naime cijene 
nekretnina su bitno manje nego u Dubaju i susjednoj Šardži - tako da se Adžman razvio kao *spavaonica* za građane nešto skromnije kupovne moći.

Povoljnije cijene zemljišta privukle su i banke i hotelijere i ostale investitore, pa je trenutačno Adžman jedan od najbrže rastućih gradova Emirata i veliko gradilište.
Grad puno nada polaže u Slobodnu carinsku zonu i veliki šoping centar u centru grada, i daljnji razvoj turizma jer već ima dosta podignutih hotela, među njima i Kempinski.

Pogled iz zraka na Adžman
Puno je investirano i u Međunarodni aerodrom Adžman, koji već pokazuje odlične rezultate, jer je sa 2 miliona putnika četvrti po prometu u Ujedinjenim Arapskim Emiratima iako je udaljen čak 60 km od centra grada (nalazi se u enklavi Manama), dok je aerodrom 
Šarža udaljen svega 9 km.

Znamenitosti i obrazovanje
--------------------------

Najveća znamenitost grada je muzej otvoren 1981. u staroj utvrdi iz 18. vijeka u kom se prikazuju eksponati iz nekadašnjeg tradicionalnog života prije otkrića nafte i arheološki lokalitet Al Muvaihat otkriven 1986.

Adžman od 21. vijeka ima i dva univerziteta to su Zaljevski medicinski koledž i Univerzitetski koledž nauke i tehnologije (CUCA).

Privreda
--------

Pored građevinarstva, financija i turizma za ekonomiju grada važno je i brodogradilište AHI (Arab Heavy Industries) najveće u Emiratima, i brodogradilište Dau u kom se grade tradicionalni arapski drveni brodovi.

Izvori
------

1. 1 2  „United Arab Emirates" (engleski). City population. Pristupljeno 10. 04. 2015.
2. 1 2 3  „*Ajman*" (engleski). UAE Travel Guide. Pristupljeno 10. 04. 2015.
3. 1 2 3 4 5 6  „*Ajman*" (engleski). The Encyclopedia. Pristupljeno 10. 04. 2015.

Vanjske veze
------------

***Adžman*** na Wikimedijinoj ostavi

* Ajman ()
**Aghmat** (arapski: أغمات, berberski: *Aɣmat*) poznat i kao - **Joumâa Aghmat** je gradić od 1,208 stanovnika i arheološko nalazište u sredini Maroka u Regiji Marrakesh-Safi.

Geografske karakteristike
-------------------------

Aghmat leži na obroncima Visokog Atlasa u dolini rijeke Ourika, udaljen tridesetak km jugoistočno od svog regionalnog administrativnog centra Marakeša.

Historija
---------

Aghmat je jedan od najstarijih gradova u Maroku, nastao prije Muslimanskog osvajanja Sjeverne Afrike.

Historija tog grada i do danas je nejasna, pretpostavlja se da je nastao početkom 9. vijeka kao jedna od prijestolnica idrisidske dinastije. U dokumentima iz onog vremena opisuje se kao važno raskršće trgovačkih puteva, uspješan grad i važan centar poljoprivredne proizvodnje, koji se razvilo se na obalama rijeke Ourika.

Dinari Jusuf ibn Tašfina
Almoravidi su nakon što su napustili Saharu, zauzeli Aghmat negdje oko 1058. i izabrali ga za prvu prijestolnicu svog magrebskog imperija. Taj status međutim nije dugo uživao, jer je otprilike dvije dekade kasnije, tridesetak kilometara sjevernije - osnovan Marakeš koji je preuzeo tu funkciju. 
Uspon Marakeša nije zasjenio prosperitet i utjecaj Aghmata, koji usprkos tome ostao grad značajnih dimenzija sve do 14. vijeka, kad je počeo neumoljivo propadati. 
Putopisac Leon Afrikanac posjetio je grad u 16. vijeku i otkrio je da djelomično razrušen, i dijelom naseljen od strane okolnih seljaka.

Aghmat je i danas moćno simbolično mjesto otkad je postao objekt pobožnog hodočašća, zbog grobnica svetaca koji su u njima pokopani.

Od 1959. Aghmat ima status ruralne općine.

Arheološko nalazište
--------------------

Od 2005. ekipa arheologa iz Maroka, Sjedinjenih Američkih Država i Francuske provodi iskapanja na tom lokalitetu, koji je zasad zatvoren za javnost.
Nalazište Aghmat nalazi se ispod jezgre današnjeg naselja, jednim dijelom ispod današnjih zgrada, ali se većina lokalita leži ispod oranica, što je sretna 
okolnost jer je na taj način ostao uglavnom očuvan.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6  „*Ghmate in Al Haouz (Marrakech - Safi)*" (engleski). City population. Pristupljeno 30. 06. 2020.
2. 1 2 3 4 5 6  „*Mission Archéologique d’Aghmat (MAA) : étude, conservation et valorisation de la capitale médiévale du Haouz*" (francuski). Orient-Mediterranee. Pristupljeno 30.6. 2020.
3. 1 2  „*Site archéologique de AGHMAT*" (francuski). Marrakech City Guide. Pristupljeno 30.6. 2020.

Vanjske veze
------------

* *Site archéologique de AGHMAT* ()
* *Nouvelles découvertes archéologiques à Aghmate* ()
**Katmai** je ime stratovulkana visokog 2 047 metara  na jugozapadu Aljaske.

Geografske karakteristike
-------------------------

*Katmai* leži na sjeveru Poluotoka Aljaska, gotovo na njegovom samom početku u masivu Aleuti udaljen oko 425 km jugozapadno od Anchoragea 

Karta Poluotoka Aljaska sa njegovim vulkanima
*Katmai* ima promjer od 10 km, a u samom centru kalderu dimenzija 4.5 x 3 km, koja je nastala za posljednje erupcije vulkana - 1912. kad je eksplodirao krater Novarupta, udaljen 10 km. Ona se čula 1 200 km kilometara uokolo, a tone pepela zatrpale su i stotine kilometara udaljene krajeve i zamračile Aljasku na par mjeseci. Ta erupcija je gotovo potpuno raznijela planine Broken i Baked, a tone lave koje su se izljevale iz novog kratera formirale su 800 - metara duboku Novaruptinu kalderu.

Tad je formirana i **Dolina deset hiljada dimova** (Valley of Ten Thousand Smokes) velika 145 km², puna fumarola iz kojih se pušu sumporne pare.

Danas je *Katmai* zajedno sa *Dolinom deset hiljada dimova* i Novaruptom dio nacionalnog parka - Katmai.

Izvori
------

1. 1 2  „*Aleutian Range*" (engleski). Encyclopædia Britannica.
2. 1 2 3  „*Mount Katmai*" (engleski). Encyclopædia Britannica.

Vanjske veze
------------

***Katmai*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Mount Katmai* na portalu Encyclopædia Britannica ()
**Čerkasi** (ukrajinski: *Черкаси*, ruski: *Черкассы*) je glavni i najveći grad Čerkaške oblasti od 285 605 stanovnika.

Geografske karakteristike
-------------------------

Čerkasi leži u centralnoj Ukrajini, nekad duž desne obale rijeke Dnjepar a danas duž obala akumulacionog jezera nastalog nakon izgradnje brane i Hidroelektrane Kremenčug.

Čerkasi je inače udaljen oko 156 km sjeverno od Kijeva, sa kojim je odlično povezan cestama i željeznicom.

Palača filharmonije

Porijeklo imena
---------------

*Čerkasima* su Tatari nazivali stanovnike toga kraja - Kozake, pa je to ime vremenom postalo sinonim i za mjesto.

Historija
---------

Čerkasi je osnovan u 14. vijeku kao utvrđeni grad litvanskih feudalaca, od 1569 pripada pod poljsku krunu. U to vrijeme služi kao granična utvrda protiv tatarskih provala , a većina njegovih tadašnjih stanovnika bili su 
Ukrajinski kozaci. Grad je od 1772. tj. nakon Prve podjele Poljske pod Ruskim carstvom, a od 1795. ima status grada. Snažno se razvio potkraj 19. vijeka kad je upravo kod njega željeznička pruga Moskva - Odesa, prešla preko Dnjepra.

Od 1954. Čerkasi je administrativni centar Čerkaške oblasti

Obrazovanje i kultura
---------------------

Čerkasi ima više univerziteta (nekadašnjih fakulteta), od kojih je svakako najpoznatiji Državni univerzitet Bogdan Hmeljnicki. 
Isto tako ima i brojne kulturne institucije, među njima; tri teatra, jednu filharmoniju, te brojne muzeje i galerije.

Privreda i transport
--------------------

Moderni Čerkasi ubrzano se počeo razvijati nakon 1960-ih kad je izgrađen veliki kemijski kombinat koji je dopunio inventar tvornica u gradu, koji se sastojao od pogona prehrambene i industrije namještaja.

Od 2009. Čerksi ima i međunarodni aerodrom (IATA: CKC, ICAO: UKKE) iz kojeg zasad nema puno redovnih linija.

Gradovi prijatelji
------------------

* Poljska, Bydgoszcz
* SAD, Santa Rosa, California
* Rusija, Perm

Izvori
------

1. 1 2  „Ukaraine: Čėrkasy / Черкаси" (engleski). City population. Pristupljeno 05. 04. 2014.
2. 1 2 3 4  „*Cherkasy*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 05. 04. 2014.

Vanjske veze
------------

***Čerkasi*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada Arhivirano 2014-05-19 na Wayback Machine-u ()
* *Cherkasy* na portalu Encyclopædia Britannica ()

| * p
* r
* u
Administrativni centri u Ukrajini |
| --- |
| Specijalni status | Grad Kijev • Grad Sevastopolj |
| Središta okruga | 
Čerkasi • Černigiv • Černivci • Dnjepar • Donjeck • Harkov • Herson • Hmeljnicki • Ivano-Frankivsk • Kirovograd • Kijev • Lavov • Lugansk • Luck • Nikolajev • Odesa • Poltava • Rovno • Simferopolj • Sevastopolj • Sumi • Ternopol • Užgorod • Vinica • Zaporožje • Žitomir
 |
**Kena** (arapski: قنا/*Qinā*, koptski: *Kone*) je grad od 241,422 stanovnika u sredini Egipta u Muhafazi Kena u kojoj je administrativni centar.

Geografske karakteristike
-------------------------

*Kena* se nalazi u Gornjem Egiptu, 600 km južno od Kaira i 63 km sjeverno od Luksora.

Centar grada se prostire duž obala kanala, udaljen oko 1.6 km od Nila, koji na tom mjestu pravi ogromni zavoj.
Na suprotnoj zapadnoj obali Nila leži arheološki lokalitet Dendera sa hramom božice Hator.

Historija
---------

Za Antike grad se zvao **Kaene** (grčki: Καινή) - *Novi grad*, kog su stari Grci razlikovali od **Koptos**a (današnji Kus), koji leži 23 km južnije, kom je vjerojatno preoteo trgovinu sa Arabijom, Indijom i Kinom.

To se zbilo zbog promjene karavanskih puteva preko Istočne pustinje, prema crvenomorskim lukama Safaga i El Kusejr. Iskapanja u El Kusejru ukazuju da se promjena rute dogodila nakon 1517. kad je propao Mamelučki Sultanat.
Za osmanske vladavine se trgovina preko crvenomorskih luka vremenom smanjila, ali je grad ostao usputna stanica za hodočasnike iz Gornjeg Egipta na hadž u Meku.

Kena je novi polet i rast doživjela za Drugog svjetskog rata, kad je preko sigurnijih crvenomorskih luka doturan ratni materijal za odbranu Egipta. 
Prosperitet se nastavio i nakon rata kad je postala administrativni centar, i kad su izgrađeni mostovi preko Nila i autoput do Asuana.

Istočno od centra grada u pustinji leži vojna baza sa aerodromom.

Znamenitosti
------------

Pored Dendere atrakcija je i njena džamija, koja je mjesto hodočašća mufijskih muslimana. Podignuta je na mjestu turbeta Abdel Rahima koji je umro u gradu 1195. On se naselio u Keni nakon povratka sa hadža u Meku i osnovao sufijski tarikat.

Ruševine hrama božice Hator
Kena je čuvena u Egiptu po tradicijskoj grnčariji od porozne gline.

Privreda, obrazovanje i transport
---------------------------------

Kena je administrativni - trgovački- obrazovni i servisni centar tog dijela Gornjeg Egipta, 
i grad prehrambene industrije

Od 1995. je i univerzitetski grad, - sjedište *Univerziteta Južne Doline* koji je startao 1970. kao filijala univeziteta iz Asjuta.
Danas ima 19 fakulteta koje pohađa 55498 studenata.

Grad se nalazi na trasi željezničke pruge Kairo-Asuan, i na trasi autoputa 75 preko Doline Nila.
Preko grada prolazi i autoput 60 prema Crvenom moru.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Egypt, Arab Republic of Egypt*" (engleski). City population. Pristupljeno 30.7. 2020.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  „*Qinā, Egypt*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 30.7. 2020.
3. 1 2  „*University Profile*" (engleski). South Valley University. Pristupljeno 30.07.2020.
4. 1 2  „*Al Qena Governorate*" (engleski). Ask-Aladdin. Pristupljeno 30.07.2020.
5. 1 2  „*Upper Egypt Flour Mills FY*" (engleski). Reuters. Pristupljeno 30.7. 2020.

Vanjske veze
------------

***Kena*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Qinā, Egypt* ()
**Agora**, (grčki: ἀγορά, od glagola ἀγείρω = skupljati, okupiti) bio je u antičkoj Grčkoj javni prostor i mjesto za održavanje skupština po gradovima. Naziv *agora*, prvi put nalazimo u Homerovim epovima, za njega je to istovremeno skupština ali i prostor gdje se ona održava.

Karakteristike
--------------

*Agore* su bile orginalna kreacija grčkog urbanizma, istovremeno glavni trg i vjersko središte grada, mjesto gdje su se nalazile najznačajnije građevine i hramovi, namjenjeni političkom i vjerskom životu grčkog polisa. Na *agori* se svetkovalo, molilo, prinosilo žrtve bogovima, sudovalo, trgovalo i odlučivalo o najznačajnijim pitanjima.

Historija
---------

Prve *agore* izgrađene se na otoku Kreti u razdoblju od 8. do 7. vijeka pne. takva je bila minojska *agora* u Agia Triadi. Nakon tog perioda na agore nailazimo i po Mikenskoj Grčkoj (Tirint). U arhajskom razdoblju po *agorama* toga doba bili su i teatri, primjeri za to su agore u Thoricusu, Rhamnousu i Ikariji.

Ostaci agore iz Delosa
Najstarija *agora* u Ateni, znana kao *Tezejeva agora*, nalazila se na zapadnim padinama Akropole. Za razdoblja klasične grčke civilizacije u 5. vijeku pne. *agore* su postale tipično obilježje njihovog načina života, mjesto gdje su oni svakodnevno obavljali svoje vjerske, političke, pravosudne i društvene aktivnosti i trgovali. *Agore* su bile smještene u središtu grada ili u blizini luke, okružene javnim objektima, hramovima i kolonadama, ukrašene skulpturama, oltarima, fontanama i drvećem. Opći trend tog vremena bilo je nastojanje da se *agora* jasno odvoji od ostatka grada.

Negdje od kraja 6. početka 5. vijeka pne. uveden je novi tip monumentalnih građevina, namijenjenih skupštinama, ekklesiasterion ili bouleuterion. U helenističkom razdoblju *agore* su dobile oblik zatvorenog kvadrata, okruženog arkadama i stoama.

Rimljani su preuzeli koncept *agore* od Grka i razvili ga kao svoj forum.

Povezano
--------

* Drevna agora Atene
* Polis

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Agora*" (talijanski). Trecani enciclopedia Italiana. Pristupljeno 18. 06. 2013.
2. 1 2 3 4  „*Agora*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 18. 06. 2013.

Vanjske veze
------------

***Agora*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Agora* na portalu Trecani enciclopedia Italiana ()
* *Agora* na portalu Encyclopædia Britannica ()
**Enterokoke** (lat. *Enterococcus*) su gram pozitivne bakterije, raspoređene u vidu parova (diplokoke) ili kratkih lanaca, koje nastanjuju pretežno creva čoveka i životinja. Slične su streptokokama i ranije su definisane kao streptokoke D grupe (klasifikacija po Lensfildu), ali se danas smatraju posebnom familijom.

Osobine
-------

Enterokoke su fakultativno anaerobne bakterije, što znači da im je kiseonik potreban, ali mogu opstati i u sredini bez prisustva kiseonika. Nepokretne su i katalaza negativne. Za razliku od streptokoka mogu da rastu u jako baznoj sredini od (pH vrednosti 9), pri temperaturi od 45 °C. Spadaju u normalnu bakterijsku crevnu floru.

Patogenost
----------

Enterokoke pripadaju normalnoj crevnoj flori i njihov patogeni potencijal je mali. Međutim u određenim uslovima kao npr. osobe sa oslabljenim imunitetom mogu izazvati infekcije. Enterokoke često izazivaju bolničke infekcije. Najpoznatiji predstavnici enterokoka su enterokokus fekalis (lat. *Enterococcus faecalis*) i enterokokus fecijum (lat. *Enterococcus faecium*). Ove bakterije mogu izazvati endokarditis, uretritis, sepsu itd.

Enterokoke su često rezistentne na antibiotike, pa se često oni moraju kombinovati u tretmanu.

Vidi još
--------

* Streptokoke
* Sepsa
* Endokarditis

Literatura
----------

***Enterokoke*** na Wikimedijinoj ostavi

* Fritz H. Keyser, Kurt A. Bienz *Medizinische Mikrobiologie* Thieme. ISBN 978-3-13-444810-8
**Kift** (arapski:قفط / Qift, koptski: *Keft*, egipatski: *Gebtu*) kog su Grci zvali *Koptos*, a Rimljani *Justinianopolis* je grad od 22,921 stanovnika na jugu Egipta u Muhafazi Kena.

Geografske karakteristike
-------------------------

Kift leži u Gornjem Egiptu na istočnoj obali Nila, na mjestu gdje se jako širi. 
Od svog administrativnog centra Kene je udaljen je dvadesetak km nizvodno, a od Luxora 43 km uzvodno.

Historija
---------

Kanal
Portretna skulptura faraona Amenemhata III pronađena u Kiftu
Antički *Gebtu* nastao je još u vrijeme Prvih Egipatskih dinastija kao mjesto za promet i trgovinu zlatom i kvarcitom, koji su se iskapali u nedalekim rudnicima po Istočnoj pustinji. Ti su rudnici intenzivno radili za Prve i Druge dinastije (oko 2925. pne.-2650. pne.).

U to isto vrijeme iz Gebta su polazile vojne kampanje prema Puntu u Somaliji.
Zaštitnik grada i kultno božanstvo bio je Min, kom je podignut hram (danas u ruševinama), a njegovao se i kult boginje Izide, koja je po legendi upravo u Gebtu, pronašla dijelove tijela svog ljubljenog Ozirisa.

Grad je bio polazna točka Vadi Hammamata, rijetkog prohodnog puta prema obali Crvenog mora i Kusejrskoj luci.

Gebtu je razorio Dioklecijan 292. nakon tog je obnovljen kao naselje koptskih kršćana pod imenom *Koptos*. Po njemu su kasnije egipatski kršćani nazvani Kopti.

Za srednjeg vijeka bio je karavansko trgovište, a danas je poznat po svojim ruševinama i artefaktima pronađenim po njima.

Ekonomija Kifta bazira se na poljoprivredi.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Egypt, Arab Republic of Egypt*" (engleski). City population. Pristupljeno 22.9. 2020.
2. 1 2 3 4 5 6  „*Qifṭ, Egypt*" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 22.9. 2020.

Vanjske veze
------------

***Kift*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Qifṭ, Egypt* ()
**Kiviõli** (njemački: *Steinöl*, što na oba jezika znači kameno ulje) je grad od 4,725 stanovnika koji leži u pojasu najvećih depozita uljnih škriljavaca u Estoniji.

Geografske karakteristike
-------------------------

Kiviõli se nalazi u Okrugu Ida-Viru, na trasi željezničke pruge Tallinn-Narva, duž lijeve obale rijeke Purtse točno preko 
puta grada Püssija čiji je dio bio sve do sve do 1959.

Historija
---------

Tvornica za preradu uljnih škriljavaca
Prva istraživanja uljnih škriljavaca na terenu sela Erra-Sala, izvršila je firma *Puupapivabrikute AS*-1920. 
Nakon tog je firma *AS Eesti Kiviõli* - 1922. osnovala kamenolom za iskapanje uljnih škriljavaca koji je 1930. prerastao u rudnik.
Naselje pored rudnika brzo je raslo tridesetih godina prošlog vijeka, kad je proradio jamski kop i proradila destilacija uljnih škriljavaca, tako da je do 1939. već imalo oko 3000 stanovnika.

Prva tvornica sintetičkih goriva sa dvije tunelske peći dovršena je 1931. a druga 1937. kad je podignuta i željeznička stanica. 
Firma *AS Küttejõud* je 1925. započela iskapanje uljnih škriljavaca za tvornicu iz Tallinna. 
Uz rudnik je izraslo rudarsko naselje, prozvano *Kiviõli* 1928.

Za Drugog svjetskog rata i njemačke okupacije koja je trajala od 10. augusta 1941. do 19. septembra 1944. u Kiviõliju i Küttejõgiju postojali su koncentracioni logori.
Jedinice Wehrmachta su prilikom povlačenja pokušale minirati rudnik i tvornicu, ali nisu uspjele posao dovršiti do kraja.

Kiviõli je proglašen gradom1946. za Estonske Sovjetske Socijalističke Republike. Sve do 1959. administrativno je podpadao pod grad Jõhvi, tad je postao potpuno nezavisan grad.

Privreda
--------

Najveći poslodavci u gradu su kemijski koncern *Kiviõli Keemiatööstuse OÜ*, koji prerađuje uljne škriljce i tvornica tekstila *AS Svarmil*.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  „Kiviõli" (estonski). Eesti Entsüklopeedia. Pristupljeno 25.09. 2021.
2. 1 2 3 4 5  „*Estonia: Counties, Cities and Towns*" (engleski). City population. Pristupljeno 25.09. 2021.

Vanjske veze
------------

***Kiviõli*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Kiviõli Linn* (službene stranice) ()

| * p
* r
* u
Gradovi u Estoniji |
| --- |
| 
* Abja-Paluoja
* Antsla
* Elva
* Haapsalu
* Jõgeva
* Jõhvi
* Kallaste
* Kärdla
* Karksi-Nuia
* Kehra
* Keila
* Kilingi-Nõmme
* Kiviõli
* Kohtla-Järve
* Kunda
* Kuressaare
* Lihula
* Loksa
* Maardu
* Mõisaküla
* Mustvee
* Narva
* Narva-Jõesuu
* Otepää
* Paide
* Paldiski
* Pärnu
* Põltsamaa
* Põlva
* Püssi
* Rakvere
* Räpina
* Rapla
* Saue
* Sillamäe
* Sindi
* Suure-Jaani
* Tallinn
* Tamsalu
* Tapa
* Tartu
* Tõrva
* Türi
* Valga
* Viljandi
* Võhma
* Võru

 | Coat of arms of Estonia |
| Jaanilinn (Ivangorod) i Petseri (Pečori) anektirani su od strane Sovjetskog Saveza 1945. godine te su danas dio Rusije. |
**Konj za preskok** je gimnastičarska sprava na kojoj se izvodi Preskok.
Ta sprava trebala je imitirati konja. Nekad se za Preskok koristio Konj sa hvataljkama, kom bi se uklonile hvataljke. 
Kasnije je korištena cilindrična forma izrađena baš za preskok.

Karakteristike
--------------

Gimnastičar na novom stolu za Preskok
Tradicionalni Konj za preskoke sastoji se od trupa dugog 160-163 cm, širokog 35 cm u koji su ugrađene opruge, da mu povećava elastičnost, i metalnih nogu- nosača (stupovi). Trup se sastoji iz dva dijela, a presvučen je kožom.

Gimnastičarke preskaču konja visokog 120 cm, postavljenog po širini, a gimnastičari po dužini, konja visokog 135 cm.

Svaki preskok počinje zaletom sa trake maksimalno duge 25 metara, zatim se naskače na odskočnu dasku visoku 20 cm, odskače (sa ili bez rondata) sa daske sa skupljenim nogama u salto te se odgurne objema rukama od konja (žene) ili samo jednom rukom (muškarci). 
Preskok mora demonstrirati čist i snažan pokret kombiniran sa visinom i dužinom sa jednom ili više rotacija, premeta i salta te završiti sa kontroliranim doskokom. Kriteriji za ocjenjivanje su; kontrola nad tijelom u fazi leta i nad doskokom. 
Mogu se izvoditi različiti trikovi, kao što je preskok sa raširenim ili skupljenim nogama ili savijenim u čučanj.

Međunarodna gimnastičarska federacija je 2001. odlučila da se stari Konj za preskok zamjeni novim, sa zakrivljenom prednjom stranom, jer njegov dizajn da pruža veću sigurnost gimnastičarima.
Nova sprava za preskok koja više liči na stol nego na konja, korištena je prvi put na Svjetskom gimnastičarskom prvenstvu u belgijskom Ghentu. 
Ona je visoka 125 cm, široka 95 cm i duga 120 cm, i ne samo da pruža veću sigurnost, već omogućuje gimnastičarima da se jače odraze i bolje izvedu tehnički teške i komplicirane elemenate sa složenim rotacijama.

Historija
---------

Preskok za muškarce je olimpijska disciplina u gimnastici još od prvih modernih Olimpijskih igara 1896. A žene su se prvi put natjecale na Olimpijskim igarama 1952.

Vanjske veze
------------

***Konj za preskok*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Vaulting gymnastics* ()

| * p
* r
* u
Gimnastičke sprave |
| --- |
| Sportska gimnastika muškarci | 
* Krugovi
* Konj sa hvataljkama
* Parter
* Konj za preskoke
* Gimnastički razboj
* Vratilo

 |
| Sportska gimnastika žene | 
* Dvovisinski razboj
* Greda
* Parter
* Konj za preskoke

 |

1. 1 2 3 4  „Vaulting gymnastics" (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 23.01.2022.
2. 1 2 3 4  „U gimnastičke sprave...." (hrvatskosrpski). Znanje. Pristupljeno 23.01.2022.
Koordinate: 34°50′24″N 51°8′48″E﻿ / ﻿34.84000°N 51.14667°E﻿ / 34.84000; 51.14667

Panorama karavan-saraja Sangi-Muhamedabad s tvrđave Kale-je Geli
Sangi-Muhamedabad na karti IranaSangi-MuhamedabadSangi-MuhamedabadSangi-Muhamedabad na zemljovidu Irana
**Karavan-saraj Sangi-Muhamedabad** (perz. کاروانسرای سنگی محمدآباد, dosl. *kameni karavan-saraj kod Muhamedabada*) nalazi se na sjeveru Komske pokrajine u Iranu, uz historijski put između Raja i Isfahana odnosno uz suvremenu cestu između Garmsara i Koma, oko 35 km sjeveroistočno potonjeg grada. Građevina se datira u seldžučko razdoblje (11. − 12. v.), no susjedna sasanidska tvrđava Kale-je Geli udaljena svega 50 m prema sjeveru kao i susjedna stanica Dair-e Gačin svjedoče da je lokacija imala stratešku važnost još u starom vijeku. Karavan-saraj je tlocrtnih dimenzija 80 x 80 m što ga čini jednim od najvećih u Iranu. Nosivi zidovi građeni su prvenstveno od kamenih blokova, dok su lukovi, svodovi i ajvani građeni od opeke. Unutrašnji prostor karakterizira tipičan raspored s četiri ajvana uz osi, a ulaz je smješten na jugoistočnoj strani. Građevina je opasana s četiri kružne kule na uglovima odnosno tri polukružne kule na sporednim pročeljima. Uz sjeverni ugao izgrađena je kvadratična struktura koja visinom od 16 m odstupa od ostatka kompleksa. U dvorištu se nalaze ostaci kanata kojima je voda dopremana s obližnjih zapadnih brda odnosno doline rijeke Kom-Rud. Karavan-saraj Sangi-Muhamedabad u listopadu 1998. godine uvršten je na popis iranske kulturne baštine.

Galerija
--------

* Ulazni portal (iznutra)Ulazni portal (iznutra)
* DvorišteDvorište
* Urušeni lukUrušeni luk
* LukoviLukovi
* Ostaci kanataOstaci kanata

Povezano
--------

* Karavan-saraj
* Kale-je Geli Muhamedabad

Literatura
----------

* () Kīānī, Moḥammad-Yūsuf; Kleiss, Wolfram (15. 12. 1990). *Caravansary*. Encyclopædia Iranica. New York: Columbia University.
* () Kleiss, Wolfram (1996). *Karawanenbauten in Iran*. Materialien zur iranischen Archäologie. Berlin: D. Reimer. ISBN 9783496025870. OCLC 35336122.

Ostali projekti

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: **Karavan-saraj Sangi-Muhamedabad** |
**Kraljičina kuća** (engleski: *Queen's House*) je ime historijskog dvorca u metropolitanskoj grofoviji Greater London u Greenwichu.

Opis i historija
----------------

Kraljičina kuća leži na južnoj obali rijeke Temze u Greenwich Parku, nedaleko od Starog kraljevskog vojno-pomorskog koledža i Kraljevskog opservatora. Zajedno s njima formira lokalitet **Pomorski Greenwich**, koji je 1997. upisan na UNESCO-vu Listu mjesta svjetske baštine u Evropi.

Tulipansko stepenište
Taj dvorac od 22 sobe projektirao je i izgradio između 1616 i 1638 Inigo Jones.

To je bila prva paladijevska građevina u Engleskoj, njenu gradnju naručio je James Stuart za rezidenciju svoje prve žene Anne Danske, ali je završena tek 1630-ih za ženu Charlesa I - Henriettu Mariju.

Palača je 1806. pretvorena u školu, pa su joj dograđena dva nova krila povezana kolonadama sa glavnom zgradom.

Centralni dio tog dvorca je *Veliki salon* u prizemlju, kocka promjera 12,2 m. Na gornjem katu se nalazi galerija, sa slikama; Gainsborougha, Reynoldsa, Turnera i Hogartha.

Kraljičina kuća poznata je po *Tulipanskom stepeništu* - prvom samostojećem stepeništu u Engleskoj. Njegova karakteristika je da ga nosi sistem konzola u zidovima, a svaka stepenica leži na onoj ispod.

Od 1937. Kraljičina kuća je dio Nacionalnog pomorskog muzeja. U njoj je za Olimpijskih igara 2012. bio smješten VIP centar.

Izvori
------

1. 1 2 3 4 5  „*Greenwich*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 05. 02. 2017.
2. ↑  „*The Queen’s House*" (engleski). National Maritime Museum. Pristupljeno 03. 02. 2017.

Vanjske veze
------------

***Kraljičina kuća u Greenwichu*** na Wikimedijinoj ostavi

* *Fotografije Kraljičinog dvorca* ()
**Kropivnicki** (ukrajinski: *Кропивницький*) sve do jula 2016. zvan **Kirovorad** (ukrajinski: *Кіровоград*, ruski: *Кировоград*), je glavni i najveći grad Kirovogradske oblasti od 234 322 stanovnika.

Geografske karakteristike
-------------------------

Kropivnicki leži u centru Ukrajine, u gornjem toku rijeke Ingul, i to na mjestu gdje prolazi željeznička pruga Kremenčuk - Odesa. Grad je udaljen oko 300 km jugoistočno od Kijeva i oko 384 km jugoistočno od Harkova.

Gradski teatar

Historija
---------

Grad je osnovan 1754. kao utvrda pod imenom **Jelisavetgrad** (Елисаветград). Negdje do 1765. uz nju je izraslo naselje, koje je postalo trgovački centar bogatog poljoprivrednog kraja.

Nakon Oktobarske revolucije 1924. grad je preimenovan u **Zinovjevsk** u čast tadašnjeg prvog predsjednika Kominterne - Grigorija Zinovjeva. Gradu je ponovno mjenjano ime 1936. u **Kirovo**, u čast Sergeja Kirova boljševičkog revolucionara koji je dvije godine prije toga ubijen u sumnjivim okolnostima. S druge strane Zinovjev je gotovo istovremeno - pao u nemilost, pa mu je trebalo maknuti ime. Novo ime *Kirovograd* dobio je 1939. i to zato da ga se ne brka sa Kirovogradskom oblasti, koju su ljudi skraćeno zvali - Kirovo. Nakon dugog natezanja 
oko tog da mu se vrati staro nekomunističko ime *Jelisavetgrad*, od 2016. zove se *Kropivnicki*, po ukrajinskom književniku Marku Kropivnickom, koji je rođen pored grada,

Obrazovanje i kultura i znamenitosti
------------------------------------

Kropivnicki ima nekoliko univerziteta (nekadašnjih fakulteta), pedagoški, tehnički, civilne avijacije, par teatara, filharmoniju i par muzeja.

Privreda i transport
--------------------

Kropivnicki je dobro grad razvijene prehrambene industrije u kojem se usto proizvode i poljoprivredni strojevi.

Grad ima i aerodrom (IATA: KGO, ICAO: UKKG) koji je otvoren 2010.

Poznati sugrađani
-----------------

* Volodimir Vinničenko Ukrajinski pisac

Gradovi prijatelji
------------------

* Bugarska, Dobrič

Izvori
------

1. 1 2  „Ukaraine: Kirovohrad / Кіровоград" (engleski). City population. Pristupljeno 08. 04. 2014.
2. 1 2 3 4 5  „*Kirovohrad*" (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 08. 04. 2014.

Vanjske veze
------------

***Kropivnicki*** na Wikimedijinoj ostavi

* Službene stranice grada ()
* *Kropivnicki* na portalu Encyclopædia Britannica ()

| * p
* r
* u
Administrativni centri u Ukrajini |
| --- |
| Specijalni status | Grad Kijev • Grad Sevastopolj |
| Središta okruga | 
Čerkasi • Černigiv • Černivci • Dnjepar • Donjeck • Harkov • Herson • Hmeljnicki • Ivano-Frankivsk • Kirovograd • Kijev • Lavov • Lugansk • Luck • Nikolajev • Odesa • Poltava • Rovno • Simferopolj • Sevastopolj • Sumi • Ternopol • Užgorod • Vinica • Zaporožje • Žitomir
 |