ဘေကာ (Captain George Baker) သည် အင်္ဂလိပ် အရှေ့အိန္ဒိယ ကုမ္ပဏီ၏ ကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်သည်။ အလောင်းမင်းတရားထံ ၁၇၅၅-ခုနှစ်တွင် လာရောက်၍ ကုန်သွယ်ရေး အခွင့်၊ ကုမ္ပဏီ တည်ထောင်ခွင့်၊ မဟာမိတ်စာချုပ် ချုပ်ဆိုခွင့်တို့ကို တောင်းဆိုသည်။ ထိုစဉ်က ကက်ပတိန်ဘေကာသည် ဟိုင်းကြီးကျွန်းစခန်းတွင် အခြေစိုက်လုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်နေသူဖြစ်သည်။ အလောင်းမင်းတရား အောင်ပွဲရလာသည်ကို မြင်သောအခါ သန်လျင်နှင့် ဒဂုံတွင် ပြင်သစ်တို့နှင့် အပြိုင်ဖြစ်နေသော အင်္ဂလိပ်တို့က အလောင်းမင်းတရားဘက်သို့ ဦးအောင်ကပ်၍ အမြောက်သေနတ်၊ လက်နက် စသည့် အကူအညီပေးပါမည်ဟူသော ခံဝန်ချက်ဖြင့် ကုန်သွယ်ရေး အခွင့်အလမ်း လက်ဦးမှု ရရန်ကြိုးစားကြသည်။ 

ဒဂုံရှိ အင်္ဂလိပ် သင်္ဘောများက ပဲခူးသားများ ဘက်မှ ကူညီခဲ့သည်ကိုလည်း ပြေရာပြေကြောင်း ပြောဆိုလိုသည်။ ထို့ကြောင့် ၁၇၅၅-ခုနှစ်တွင် ကက်ပတိန်ဘေကာနှင့် လက်ဖတင်နင် နောသ် (Lt. North) တို့ကို အလောင်းမင်းတရားကြီးထံ ရွှေဘိုသို့ အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီက ကိုယ်စားလှယ် စေလွှတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ နောသ်မှာ လမ်းခရီး ပုဂံတွင် ကွယ်လွန်သွားသည်။

ဘေကာသည် အလောင်းမင်းတရားကြီးကို အနီးကပ် တွေ့မြင်ဖူးမြှော်ခွင့် ရခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ လျှောက်ထားခွင့်၊ မေးမြန်းသမျှကို ဖြေကြားလျှောက်တင်ခွင့်လည်း ရခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အလောင်းမင်းတရားကြီး ဦးအောင်ဇေယျ၏ ပုံဟန်၊ စိတ်နေသဘောထား စသည်တို့ကို အကဲခတ်မိသည့် အတိုင်း မှတ်စုရေးခဲ့သည်။ ဘေကာ၏ အဆိုအရ-

> အလောင်းမင်းတရားသည် အသက် ၄၅-နှစ်ခန့် ရှိ၏။ အရပ် ၅-ပေ ၁၁လက်မခန့် မြင့်သည်။ ကြံ့ခိုင်မာကျောသော ကိုယ်ကာယ ရှိ၏။ အသားညိုညို၊ မျက်နှာသွယ်သွယ် ရုပ်ရည်ခတ်ကြမ်းကြမ်း ဖြစ်သည်။ ကျောက်ပေါက်မာ သက်သက်ရှိသည်။ အရေးကိစ္စ ဆောင်ရွက်ရာ၌ လေးနက်တည်ကြည်သော အမူအရာ ရှိသည်။ ရာဇဣန္ဒြေနှင့် ပြည့်စုံသည်။ စိတ်ထားမြန်ဆန်၍ အာဏာပြင်းသည်။ မကြောက်မရွံ၊ မဆုတ်မနစ် ဆောင်ရွက်တတ်သော သူရသတ္တိရှိကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ယင်းသူရသတ္တိနှင့် မိမိ၏ စစ်သည်ရဲမက်များကို ကြပ်ကြပ်မတ်မတ် ထိန်းကွတ်အုပ်ချုပ်၍ မင်းအဖြစ် ရရှိခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ 
> 
> 
> 
>   
> 
> ဘေကာ ဝင်ရောက်ဖူးမျှော်စဉ်က အလောင်းမင်းတရားသည် မင်းဝတ်တန်ဆာ ဆင်ယင်လျက် ရာဇပလ္လင်ပေါ်တွင် ရှိနေသည်။ သားတော်ကြီး နှစ်ပါးက ရာဇပလ္လင်အောက် တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် ထိုင်လျက်ရှိသည်။ ဝန်ကြီးမှူးကြီးများလည်း ဗောင်းနားတောင်း ဝတ်လုံစလွယ်ဆင်လျက် ခစားနေကသြည်။ 
> 
> 
> ဘုရင်မင်းမြတ်က ဘေကာအား စိုက်ကြည့်လျက် "မောင်မင်းတို့ဘုရင် မာရဲ့လား၊ အသက်ဘယ်လောက် ရှိပြီလည်း၊ တိုင်းတပါးမင်းများနှင့် သင့်မြတ်ရဲ့လား"ဟု မေးသည်။ ဘေကာက လျှောက်ပတ်စွာ ဖြေဆိုလျှောက်ထားသည်။ သို့သော် မင်းတရားကြီးသည် ဒဂုံ၌ အင်္ဂလိပ်သင်္ဘောများက ကတိသစ္စာမတည်၊ ပဲခူးသားများကို ကူညီသည်ကို အခဲမကြေပုံ ပြောဆိုသည်။ ဘေကာမှာ ဝမ်းနည်းပါကြောင်းမျှသာ လျှောက်တင်နိုင်သည်။
> 
> 
> ဘေကာတွင် ပါလာသော ရာဇသံကို ဖတ်လျှောက်ရာတွင် မင်းတရားကြီးအား အင်္ဂလိပ်တို့က အကူအညီပေးနိုင်ကြောင်း ပါသဖြင့် အားပါးတရ ရယ်သည်။ထို့နောက် ငါကိုယ်တော်မြတ်က အကူအညီတောင်းဘူးလို့လား၊ သည်လိုများ မထင်လိုက်နဲ့၊ သုံးနှစ်အတွင်း မောင်မင်းတို့ရဲ့ အမြောက်သေနတ် အကူအညီ မပါဘဲ ရန်သူကို ​ချေမှုန်းပြီး အာဏာစက်ဖြန့်ခဲ့တယ်။ အဝကို ဖျက်ဆီးတဲ့ ပဲခူးသားတွေကိုလည်း ဝါးရင်းတုတ်နဲ့ပဲ တိုက်ခိုက်နှိမ်နင်းခဲ့တယ် မဟုတ်လား ဟု မာန်ပါပါ မိန့်တော်မူသည်။ရာဇသံတွင် မဟာမိတ် စာချုပ်လက်မှတ်ရေးထိုးရန် အပိုဒ်သို့ ရောက်သောအခါ မင်းတရားကြီး ဟက်ဟက်ပက်ပက် ရယ်ပြန်သည်။ ဒီစာကို ဘယ်အရူး ရေးသလဲ ဟုမေးသည်။ ဆက်လက်၍ ဒီဓားကို ကြည့်စမ်း၊ ရန်သူကို နှိမ်နင်းလာတာ သုံးနှစ်ရှိပြီ ဓားတုံးခါနီးနေပြီ၊ ရန်သူမှန်သမျှ ပျက်ပြုန်းတဲ့အထိ ဒီဓားနပဲ တိုက်ဦးမယ်၊ ဘာအကူအညီမှ မလိုဘူးကွ ဟု တိတိပြတ်ပြတ် မိန့်တော်မူသည်။
> 
> 
> 

ဘေကာသည် နေပြည်တော် ရွှေဘိုမြို့ကိုလည်း ဤသို့မြင်သည်။

> ရွှေဘို(မုဆိုးဘို) မြို့သည်စတုရန်းပုံ ဖြစ်သည်။ တစ်ဖက် တာတစ်ထောင်ခန့် ရှိမည်ဟု ထင်ရသည်။ အုတ်မြို့ရိုးသည် ၁၂ ပေထူ၍ ပေ ၂၀ မြင့်သည်။ အိမ်ခြေ လေးသောင်းခန့်ရှိသည်။ မြေပြန့်ပေါ်တွင် တည်ထားသော မြို့ဖြစ်သည်။ မြစ်မှ ၁၂ မိုင်ခန့် ဝေးသည်။ သဲမြေ၊ ဆားမြေပေါ၍ ဆားချက်လုပ်ငန်း ရှိသည်။ ယမ်းစိမ်းအမြောက်အများလည်း ရှိသည်။
> 
> ယမ်းစိမ်းကို ဘေကာ မျက်စိကျသည်။ အလွန်လိုချင် မက်မောရှိသည်။ သို့သော်လည်း ယမ်းစိမ်းကို ပြည်ပသို့ ထုတ်ခွင့်မရခြေ။ ထိုစဉ်က ရူဘီငွေ တစ်ကျပ်လျှင် ဆန် ၁၅ တင်း ရသည်။ ဆန်ပေါ၍ ဘေကာအလွန် အားရကျေနပ်သည်။ ပုသိမ်နယ်မှ ထွက်သောဆန်သည် အင်္ဂလိပ်အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီ တည်ရှိရာ မဒရပ်ကမ်းခြေ မိုင်၂၀ တဝိုက်ကို ထမင်းအဝကျွေးနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ပုသိမ်တွင် ကုန်သွယ်ရေး အခြေစိုက်စခန်းချလိုသည်။
> 
> 

ဤကား ကက်ပတိန်ဘေကာ ဖူးမြင်ခဲ့ရသော အလောင်းမင်းတရား၏ ရုပ်ပုံလွှာနှင့် ရွှေဘိုမြို့တော်အကြောင်း တစေ့တစောင်းဖြစ်သည်။ 

ကုန်သွယ်ရေးဆက်သွယ်ရန် ဟူသော အကြောင်းရင်းဖြင့် လာရောက်သော ဘေကာသည် ကုန်သွယ်ရေးစာချုပ် မချုပ်ဆိုနိုင်ခဲ့ပေ။ သို့သော် နောင်အခါ စစ်ရေးလိုအပ်ချက် အထောက်အကူပြုနိုင်မည့် ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက် အနေအထားများကို မှတ်တမ်းယူသွားသည်။ မြေပုံလည်း ဆွဲသွားခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မကြန် ရေး၊ မြန်မာ့သမိုင်းနှင့် ဆက်နွယ်သော အနောက်နိုင်ငံသားများ (ပကြိမ်၊ ၂၀၀၅၊ ဒီဇင်ဘာလ) စာ-၂၉

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
ကုန်းဘောင်ခေတ် (အေဒီ ၁၇၅၂-၁၈၈၅) |
| --- |
| မင်းမျိုးမင်းနွယ်များ | 

|  |  |
| --- | --- |
| ဘုရင်များ | 
* အလောင်းမင်းတရား
* နောင်တော်ကြီးမင်း
* မြေဒူးမင်း
* စဉ့်ကူးမင်း
* ဖောင်းကားစား မောင်မောင်
* ဘိုးတော်ဘုရား(ဗဒုံမင်း)
* ဘကြီးတော်(စစ်ကိုင်းမင်း)
* သာယာဝတီမင်း
* ပုဂံမင်း
* မင်းတုန်းမင်း
* သီပေါမင်း

 |
| မိဖုရားများ | 
* စန္ဒာဒေဝီ မိဖုရားခေါင်ကြီး
* ဆင်ဖြူရှင်မယ်
* နန်းမတော်မယ်နု
* နန်းမတော် မမြလေး
* မင်းရွှေကျူ
* စကြာဒေဝီ
* ခင်သဲ (မြောက်နန်းမိဖုရား)
* ဆင်ဖြူမရှင်
* စိန်တုံးမိဖုရား
* စားပွဲတောင်တိုက်စားမိဖုရား
* ကျောက်တလုံးရွာစားမိဖုရား
* ရွာပုလဲမိဖုရား
* မိုင်းနောင်စုဖုရားကြီး
* စုဖုရားလတ်

 |
| အိမ်ရှေ့မင်းသားများ | 
* ရွှေတောင်မင်း
* ကနောင်မင်းသား

 |
| မင်းညီမင်းသားများ | 
* မြင်ကွန်းမင်းသား
* မြင်းခုန်တိုင်မင်းသား
* စကြာမင်းသား
* အမြင့်မင်းသား
* တပယ်မင်းသား
* မောင်ရွှေအိုင် (ပြင်စည်မင်းသား)
* မောင်နဂါး (ပြင်စည်မင်းသား)
* မောင်မျိုးစစ် (ပြင်စည်မင်းသား)
* ထိပ်တင်ပု (ပြင်စည်မင်းသား)
* သတိုးမင်းရဲ (ပြင်စည်မင်းသား)

 |
| မင်းသမီးများ | 
* ကန္နီမြို့စားမင်းသမီး
* လှိုင်ထိပ်ခေါင်တင်
* ပင်တိုင်စံမင်းသမီး
* မြောင်လှမင်းသမီး
* ပင်းထိပ်ခေါင်တင်
* မိုးမိတ်ထိပ်ခေါင်တင်

 |
| အခြား | 
* မင်းတုန်းမင်း၏ မိဖုရားများနှင့် သားတော်၊ သမီးတော်များ စာရင်း

 |

 |
| ပုဂ္ဂိုလ်များ | 

|  |  |
| --- | --- |
| ဆရာတော်ကြီးများ | 
* ဆရာတော်ဦးဗုဓ်
* ဗန်းမော်ဆရာတော်
* သင်္ဂဇာဆရာတော်
* မောင်းထောင်ဆရာတော်များ
* ခင်ကြီးဖျော်

 |
| စစ်သူကြီးများ | 
* မဟာနော်ရထာ
* မဟာသီဟသူရ
* မဟာဗန္ဓုလ
* မြဝတီ ဝန်ကြီး ဦးစ
* ဗိုလ်မြတ်ထွန်း

 |
| အမတ်များ | 
* ဦးပေါ်ဦး
* ပခန်းမင်းကြီးဦးရန်ဝေး
* ယင်းတောဝန်ကြီး ဦးရွှေတုတ်
* တိုင်တားမင်းကြီး
* ကင်းဝန်မင်းကြီး
* ယောမင်းကြီး ဦးဘိုးလှိုင်
* လက်ဝဲနော်ရထာ
* လက်ဝဲသုန္ဒရ
* မင်းလက်ဝါး

 |
| စာဆိုတော်များ | 
* စလေဦးပုည
* အချုပ်တန်းဆရာဖေ
* ဖိုးသူတော်ဦးမင်း
* စာဆိုတော်ဦးမင်း
* မဟာအတုလမင်းကြီး
* ဦးကြင်ဥ
* ကျည်းကန်ရှင်ကြီး‎
* တောင်သမန်လယ်စား ဦးဖေငယ်
* ဒုတိယ နဝဒေး
* စိန္ဒကျော်သူဦးဩ
* ဦးတိုး
* ဦးကြော့
* မောင်းထောင် ဦးကျော်လှ
* ဦးကြီး
* ဦးယာ
* ဆောမြို့စား ဦးစီ
* မယ်ခွေ

 |
| အခြား | 
* ကျုံးဝန်ဘုမ္မဇေယျ
* ရနောင်မောင်မောင်တုတ်
* အယူတော်မင်္ဂလာ ဦးနိုး
* ဦးချစ်ညို
* စားတော်ဝန်ဦးခဲ
* စလင်းမင်းသားကြီးမောင်အို
* ဒိုင်းခင်ခင်
* ဘိုးဘိုးအောင်
* ဆင်ခိုးမကလေး
* မင်းဂျူအီ
* မယ်ကောင်းစံ

 |

 |
| ဒေသ | 
* ရွှေဘို
* စစ်ကိုင်း
* အင်းဝ
* အမရပူရ
* မန္တလေး

 |
| အကြောင်းအရာများ | 
* တရုတ် - မြန်မာ စစ်ပွဲများ
* ကောင်းတုံစာချုပ်
* ပထမ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်
* ရန္တပိုစာချုပ်
* ဒုတိယ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်
* တတိယ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်
* ပါတော်မူခြင်း
* ပဉ္စမအကြိမ် သင်္ဂါယနာတင်ခြင်း
* မှန်နန်း ရာဇဝင်
* ကုန်းဘောင်ဆက် မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး
* ပြည်မင်းသားအရေးတော်ပုံ
* မြင်ကွန်း မြင်းခုန်တိုင် အရေးအခင်း
* ပန်းထိမ်းမင်းသား အရေးအခင်း
* အိမ်ရှေ့မင်းထန်းတော
* ရတနာပုံ စက်ရုံများ
* သပြေတန်း ခံတပ်
* စဉ့်ကူးမင်း ခေါင်းလောင်းတော်
* သာယာဝတီမင်း ခေါင်းလောင်းတော်

 |
| * + ပုဂံခေတ်
	+ ပင်းယခေတ်
	+ အင်းဝခေတ်
	+ တောင်ငူခေတ်
	+ ညောင်ရမ်းခေတ်
	+ ကုန်းဘောင်ခေတ်
	+ ရတနာပုံခေတ်
	+ ကိုလိုနီခေတ်
	+ ဂျပန်ခေတ်
	+ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ်
	+ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်
	+ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ခေတ်
	+ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီခေတ်
	+ မျက်မှောက်ခေတ်
 |