recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ဆယ့်နှစ်ရာသီဖွဲ့ သဖြန်လေးဆစ်** ၁၂ပုဒ်ကို ဖိုးသူတော်ဦးမင်းက ရေးသားခဲ့သည်။

တန်ခူးလ
-------

ဟောင်းရွက်ညှာခါလှစ်လို့၊
တာသစ်ကယ်တဲ့ နံ့ကြိုင်၊
သုတ်ဖြူးလေဆော်က၊
ပန်းကံ့ကော် ဝတ်မှုံကျင်း၊
သင်းပျံ့လို့ လှိုင်၊
ကြယ်နှစ်ပြိုင်၊ စိတြငယ်နှင့်၊
ငွေလသော်တာတို့၊
ယုဂန်ချာ တောင်တော်စွန်းမှာ၊
ထွန်းထိန်လို့လင်း။

ကဆုန်လ
------

စကားဝါငုံ သင်းလို့၊
ကြယ်မင်းတဲ့ ဝိသာခါ၊
တိမ်ဗွေမှာ ရောင်ခြည်ရွှန်း၊
ထွန်းတဲ့ချိန်ခါ၊
စုံကန္တာ၊ ဟေမာမြိုင်ထဲ၊
ရွှေကျေး ပျံသင်လို့၊
စံပျော်ရွှင် သည်ဟိုကူးလို့ငယ်၊
မြူးကြစမြဲ။

နယုန်လ
------

ရွှေစာတော် ပြန်မေးလို့၊
မြတ်လေးတဲ့ စံပယ်၊
မေထုန်ဆို ရာသီကူး၊
ပွင့်ဖူးဝတ်မှုံနံ့၊
သင်းပျံ့တော့တယ်၊
ကောင်းကင်လယ်၊
ထက်ဝယ်ဘုံက၊
ဇေဋ္ဌရွှေကြယ်မင်းငယ်၊
လင်းတဲ့ချိန်ပ။

ဝါဆိုလ
------

ပြုနိဗ္ဗာန်သန်ကြယ် ထွန်းလို့၊
လဝန်းတဲ့ သော်တာ၊
သည်ချိန်ကို ယုဂန်ဖျားက၊
နှစ်ပါးရောင်ခြည်ဆိုက်၊
လင်းခိုက်မို့သာ၊
ရနံ့ငယ်ဖြာ၊
ညှာတံက ငုံဖူး၊
ပုန်းညက်ကယ်ခိုင်ပင်မင်းက၊
သင်းပျံ့ပျံ့ကြူး။

ဝါခေါင်လ
--------

ထက်အာကာ ဘုံစွန်းက၊
တောက်ထွန်းလို့ ထိန်ဝါ၊
သရဝဏ် ရွှေကြယ်မင်း၊
လင်းတဲ့ချိန်ခါ၊
လေညှင်းငယ်သာ၊ သိဟ်ရာသီခို၊
ရှတိုင်းငယ် ဘယ်ညာက၊
ပန်းခတ္တာ ဝတ်မှုံကျင်းတယ်၊
သင်းပျံ့လှိုင်လို့။

တော်သလင်းလ
----------

ကန်ရာသီ ချိန်တွင်းခို၊
ရွှေယင်းတဲ့ မာငုံ၊
မြိုင်ဟေမာ သာနန်းက၊
သုတ်ဖျန်းလေယူဖြင့်၊
သင်းပျံ့ပျံ့လုံ၊
တိမ်စွန်ဘုံ၊ ရောင်စုံလျှံပ၊
လမင်းသော်တာနှင့်၊
အဗဒ္ဒါဆို ရွှေကျီးငယ်၊
နီးသည့်ကာလ။

သီတင်းကျွတ်လ
------------

ကြာငါးမည် ကြိုင်သင်းလို့၊
လျှံဝင်းတဲ့ ပြောင်ထိန်၊
ရွှေနန်းတောင်တော်ဦးမှာလ၊
ကွန့်မြူးမြင်းမိုရ်မီး၊
ညီးတဲ့ခါချိန်၊
ရှိခိုးငယ်နှိမ်၊
သုံးကြိုင်ရိုပျောင်း၊
သက္ကစ္စဂါရဝါနှင့်၊
စဉ်အလာ ပူဇော်ပွဲကို
ခဲကြပေတောင်း။

တန်ဆောင်မုန်းလ
--------------

လှူကထိန် သင်္ကန်းနှင့်၊
မဂ်လမ်းတဲ့ ဆုပန်ရွယ်၊
သည်ချိန်ကို ဝတ်မှုံကြဲလို့၊
ခဝဲရွှေညှာရင်းမှာ၊ သင်းရနံ့ကြွယ်၊
ကောင်းကင်လယ်၊
ထက်ဝယ်ဘုံဦး၊
ရွှေလစန္ဒာနှင့်၊
ကြတ္တိကာ ကြယ်ရောင်စွန်းတယ်၊
ထွန်းထိန်လို့မြူး။

နတ်တော်လ
--------

ရှစ်ခွင်ကို မြူဆင်လို့၊
ငွေနှင်းတဲ့နုစို၊
ဂမုန်းသဇင်တို့၊
စုံခွင်မှာ လေချိုညှင်းက၊
သုတ်သွင်း ဘယ်ညာနှံ့၊
သင်းပျံ့ပျံ့ချို၊
ယုဂန္ဓိုရ်၊ တောင်မိုထိပ်ဖျား၊
ရွှေလစန္ဒီနှင့်၊
ဓိပထီရောင်ခြည်ဖျန်းတယ်၊
မြန်းတူကြွသွား။

ပြာသိုလ
-------

ငွေသော်တာ စန္ဒနှင့်၊
ဖုသျှတဲ့ လမ်းဆုံ၊
တိမ်လွှာမှာ ရွှေဝါကျင်းလို့၊
နှစ်မင်းတူပြိုင်ပ၊
မြန်းကြွခိုက်ကြုံ၊
ဘရက်ဂုဏ်၊ မြိုင်စုံမြနန်း၊
နုစိမ်းစိုစိုနှင့်၊
ပန်းခွာညို ငုံတံထူးတယ်၊
ဖူးပွင့်ချက်ဆန်း။

တပို့တွဲလ
---------

ရာသီချိန်ခါရောက်လို့၊
လဲပေါက်ကယ်ပွင့်ညီ၊
ရွှေဖီနံ့သာနှင့်၊
ခြောက်ရောင်ဝါ စေတီရင်းမှာလ၊
ဆယ်စင်းလက်စုံပူး၊
ဦးမြှောက်လို့ချီ၊
ငွေနှင်းရယ်စီ၊
သုံးလီသမယ၊
ယူဇနာမြင့်မြတ်ကယ် သင်္ချာနှင့်၊
ယုဂန်ညာတောင်တော်စွန်းမှာ၊
ထွန်းလိမ့်မာဃ။

တပေါင်းလ
--------

ပန်းရွှေဖီကြိုင်လျှောက်လို့၊
ပိတောက်ကယ်တဲ့သင်းချို၊
ဥတ္တရာဘရဂုဏ်က၊
တိမ်ဘုံမှာ ရောင်ခြည်လင်းလို့၊
လမင်းသော်တာနှင့်၊
တူမကွာထိန်ဝါလင်းတဲ့၊ ထွန်းတဲ့ခါကို၊
သောင်သဲငယ်မို၊ ရေညိုရစ်မို့၊
လေညှင်းဝယ်လာ၊
စုံဟေမာမြိုင်ထဲက၊ ဝမ်းပဲရွှေစင်ရော်ကို၊
ဖော်ခေါ်သံ မောင်မယ်ကျူးတယ်၊
မြူးပျော်ကြလို့။

ကိုးကား
-------
၂၀၀၂
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

**၂၀၀၂** (MMII) သည် ဂရီဂေါရီးယန်း ပြက္ခဒိန်တွင် အင်္ဂါနေ့မှ စတင်သော ပုံမှန်ခုနှစ်ဖြစ်ပြီး၊ ယနေ့ခေတ် (Common Era) နှင့် *အေဒီ* (*Anno Domini*) ၏ ၂၀၀၂ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်ဖြစ်ကာ၊ ၃ ထောင်စုနှစ်၏ ၂ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်၊ ၂၁ ရာစုနှစ်၏ ၂ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၀ ဆယ်စုနှစ်၏ ၃ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ် ဖြစ်သည်။ 

2002တမ်းပလိတ်:SHORTDESC:2002

ဇန်နဝါရီလ
---------

(၁) ရက်။

*

ဖေဖော်ဝါရီလ
-----------

(၁) ရက်။

*

မတ်လ
----

(၁) ရက်။

*

ဧပြီလ
-----

(၁) ရက်။

*

မေလ
---

(၆) ရက်။

* ကုလသမဂ္ဂ၏ လျှို့ဝှက်ယုံကြည်မှု ညှိနှိုင်းချက်အရ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အား နအဖအစိုးရက နေအိမ်အကျယ်ချုပ်မှ ပြန်လည်လွှတ်ပေးခဲ့။

ဇွန်လ
-----

(၁) ရက်။

*

ဇူလိုင်လ
--------

(၁) ရက်။

* 

### ဩဂုတ်လ

(၁) ရက်။

*

စက်တင်ဘာလ
---------

(၁) ရက်။

*

အောက်တိုဘာလ
-----------

(၁) ရက်။

*

နိုဝင်ဘာလ
---------

(၂၁) ရက်။

* ပန်းချီဆရာစံတိုးသည် ညနေ ၃:၄၅ တွင် ရန်ကုန်မြို့ ပြည်သူ့ ဆေးရုံကြီးမှာ ကွယ်လွန် အနိစ္စ ရောက်ခဲ့သည်။

ဒီဇင်ဘာလ
--------

(၁) ရက်။

* နံနက် ၇ နာရီတွင် ဦးနေဝင်းကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။
လူတစ်ယောက် ဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ် စာအုပ်သည် မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်းဖြစ်တည်ခဲ့သော လူသားရှစ်ဦး၏ ဇာတ်လမ်းရှစ်ပုဒ်ကို စာရေးဆရာ ဝင်းဇော်လတ်က တူးဆွဖော်ထုတ်တင်ပြထားသော စာအုပ်ဖြစ်သည်။ ဦးထွန်းလွင်၊ ဦးအုန်း၊ မသွဲ့သွဲ့ဝင်း၊ ဒေါ်မာမာအေး၊ ဦးခင်မောင်ရင်၊ ဒဂုန်တာရာ၊ ဟံသာ၀တီ ဦးဝင်းတင်နှင့်ကိုစောလင်းအောင်တို့၏ ဇာတ်လမ်းရှစ်ပုဒ်ကို စာအုပ်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

ဦးထွန်းလွင်
-----------

၁။ ဦးထွန်းလွင်သည် မိုးလေဝသပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူ၏ ဘ၀ဖြတ်သန်းမှုများအကြောင်းနှင့် ၂၀၀၇ ခုနှစ်က ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော နာဂစ်မုန်တိုင်းအကြောင်းကို တွေ့ဆုံမေးမြန်းဖော်ထုတ်ရေးသားထားသည်။

ဦးအုန်း
-------

၂။ ဦးအုန်းသည် သစ်တောပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ပုပ္ပားတောင်ဒေသစိမ်းလန်းရေးအကြောင်းနှင့်ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ထမ်းတစ်ဦးအနေဖြင့် ဖြတ်သန်းခဲ့ရသောအကြောင်းများကို တွေ့ဆုံမေးမြန်းဖော်ထုတ်ရေးသားထားသည်။

မသွဲ့သွဲ့ဝင်း
-------------

၃။ မသွဲ့သွဲ့ဝင်းသည် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူမ၏ ဒေသအတွက် တိုက်ပွဲဝင်ရသည့်အကြောင်းများကို တွေ့ဆုံမေးမြန်းဖော်ထုတ်ရေးသားထားသည်။

ဒေါ်မာမာအေး
-----------

၄။ ဒေါ်မာမာအေးသည် မြန်မာသံအဆိုတော်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူမ၏ ဂီတဘ၀ဖြတ်သန်းမှုနှင့်နိုင်ငံရပ်ခြားတွင် နေထိုင်ခဲ့ရသည့်အကြောင်းအရာများကို တွေ့ဆုံမေးမြန်းဖော်ထုတ်ရေးသားထားသည်။

ဦးခင်မောင်ရင်
-------------

၅။ ဦးခင်မောင်ရင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံသားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး စစ်အတွင်းကာလက မြန်မာနိုင်ငံတွင် တာဝန်ကျခဲ့ကာ နှစ်စဉ်မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်လည်ပတ်နေသူဖြစ်သည်။ သူ၏ အကြောင်းများကို တွေ့ဆုံမေးမြန်းဖော်ထုတ်ရေးသားထားသည်။

ဒဂုန်တာရာ
---------

၆။ ဒဂုန်တာရာသည် မြန်မာစာဆိုတစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူ၏ ဘ၀ဖြတ်သန်းမှုများအကြောင်းကို တွေ့ဆုံမေးမြန်းဖော်ထုတ်ရေးသားထားသည်။

ဟံသာ၀တီ ဦးဝင်းတင်
-----------------

၇။ ဟံသာ၀တီ ဦးဝင်းတင်သည် သတင်းစာဆရာ၊ စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်ပြီး နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်းတစ်ဦးလည်းဖြစ်ခဲ့သည်။ သူ၏ ဘ၀ဖြတ်သန်းမှုများအကြောင်းကို တွေ့ဆုံမေးမြန်းဖော်ထုတ်ရေးသားထားသည်။

ကိုစောလင်းအောင်
---------------

၈။ ကိုစောလင်းအောင်သည် သတင်းစာဆရာ၊ အယ်ဒီတာတစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူ၏ ဘ၀ဖြတ်သန်းမှုများအကြောင်းကို တွေ့ဆုံမေးမြန်းဖော်ထုတ်ရေးသားထားသည်။

သုံးသပ်ချက်
-----------

"လူတစ်ယောက် ဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ် စာအုပ်တွင်ပါဝင်သူ ရှစ်ဦးအနက်အများစုသည် လူသိများသော လူသိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်သည်။ လူသိထင်ရှား လူပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်သည့်အလျောက် သူတို့၏အကြောင်းများကို အများစုက သိရှိကြပြီးဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း လူသား တစ်ဦး သို့မဟုတ် စာအုပ်ထဲမှ လူရှစ်ဦး၏ လူသားဆန်ခြင်းအကြောင်းနှင့်ဘ၀၏ ဆန်းကြယ်သောအကြောင်းအရာများကိုတော့ ခရေစေ့တွင်းကျ သိသူနည်းပါလိမ့်မည်။ ဟိုတစ်ကွက် သည်တစ်စ ရိုးတိုးရိပ်တိတ်သိရှိမှုများ ရှိနိုင်သည့်တိုင်အောင် မှန်ကန်တိကျမှုကိုမူ တိုင်းတားရခက်ပါလိမ့် မည်။ စာအုပ်ပါ ဇာတ်လမ်းရှစ်ပုဒ်အတွက် ဝင်းဇော်လတ်သည် အတွေးစိတ်ကူးဖြင့် ရေးသားခဲ့သည်မဟုတ်ဘဲ သက်ဆိုင်ရာလူပုဂ္ဂိုလ်ကို တွေ့ဆုံ မေးမြန်းခြင်း၊ မှတ်သားခြင်း၊ လူပုဂ္ဂိုလ်အကိုးအကားနှင့် စာအကိုးအကားတို့ဖြင့် ရေးသားတင်ပြထားသည်ဖြစ်၍ ခိုင်လုံတိကျသောအဖြစ်အပျက် အကြောင်းအရာများအဖြစ် ခိုင်မာလှပါသည်" ဟု စာရေးဆရာ ဟန်ဆန်းက *လူရှစ်ယောက် ဇာတ်လမ်းရှစ်ပုဒ်*အမည်ဖြင့် စာအုပ်သုံးသပ်ချက်ရေးသားရာတွင် ထည့်သွင်းရေးသားခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

သာကစ္ဆသုတ်သည် အသျှင်သာရိပုတြာမိန့်မကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

သာကစ္ဆသုတ်
----------

ထိုအခါ၌ အသျှင်သာရိပုတြာသည် ရဟန်းတို့ကို "ငါ့သျှင်ရဟန်းတို့"ဟု ခေါ်တော်မူ၏၊ "ငါ့သျှင်"ဟူ၍ ထိုရဟန်းတို့သည် အသျှင်သာရိပုကြာအား ပြန်ကြား လျှောက်ထားကြကုန်၏၊ အသျှင်သာရိပုတြာသည် ဤတရားကို ဟောတော်မူ၏။

ငါ့သျှင်တို့ တရားငါးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းသည် သီတင်းသုံးဖော်တို့နှင့် ဆွေးနွေး မေးမြန်းရန်သင့်လျော်၏။

အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ —

ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် မိမိကလည်း 'သီလ' နှင့် ပြည့်စုံ၏၊ သီလပြည့်စုံမှုနှင့်စပ်သောစကားဖြင့် မေးလာသည့် ပြဿနာကိုလည်း ဖြေဆိုနိုင်၏။

မိမိကလည်း 'သမာဓိ' နှင့် ပြည့်စုံ၏၊ သမာဓိပြည့်စုံမှုနှင့်စပ်သော စကားဖြင့် မေးလာသောပြဿနာကိုလည်း ဖြေဆိုနိုင်၏။

မိမိကလည်း 'ပညာ' နှင့် ပြည့်စုံ၏၊ ပညာပြည့်စုံမှုနှင့်စပ်သော စကားဖြင့် မေးလာသော ပြဿနာကိုလည်း ဖြေဆိုနိုင်၏။

မိမိကလည်း (ကိလေသာမှ) လွတ်မြောက်မှု အရဟတ္တဖိုလ် 'ဝိမုတ္တိ' နှင့် ပြည့်စုံ၏၊ (ကိလေသာမှ) လွတ်မြောက်မှု အရဟတ္တဖိုလ် 'ဝိမုတ္တိ' ပြည့်စုံမှုနှင့်စပ်သော စကားဖြင့် မေးလာသော ပြဿနာကိုလည်းဖြေဆိုနိုင်၏။

မိမိကလည်း (ကိလေသာမှ) လွတ်မြောက်မှု 'အရဟတ္တဖိုလ်' ကို ဆင်ခြင်တတ်သော 'ပစ္စဝေက္ခဏာ' ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံ၏၊ ကိလေသာမှ လွတ်မြောက်မှု 'အရဟတ္တဖိုလ်' ကို ဆင်ခြင်တတ်သော 'ပစ္စဝေက္ခဏာ' ဉာဏ် အမြင်ပြည့်စုံမှုနှင့်စပ်သော စကားဖြင့် မေးလာသော ပြဿနာကိုလည်း ဖြေဆိုနိုင်၏။

ငါ့သျှင်တို့ ဤတရားငါးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းသည် သီတင်းသုံးဖော်တို့နှင့် ဆွေးနွေးမေးမြန်းရန် သင့်လျော်၏ဟု (မိန့်ဆို၏)။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  *အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန်၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ ၄-စတုတ္ထပဏ္ဏာသက (စတုတ္ထသုတ်ငါးဆယ်)၊ (၁၇) ၂ - အာဃာတဝဂ် ၃ - သာကစ္ဆသုတ်*။
**သုတရတနာ ဆုံးမစာ** ကို ညောင်ပင်သာ ဦးပုည (မြန်မာ ၁၁၉၀-၁၂၆၃)က ရေးသားခဲ့သည်။  
  

သုတရတနာသံပေါက်စာ၊ မှတ်ရာလူအမျိုး။
မှတ်သားမိသော်၊ အနှစ်ကျော်၊ ထင်ပေါ်နွမ်းမညှိုး။
မညှိုးဂုဏ်ရောင်၊ ဝင်းထိန်ပြောင်၊ လူ့ဘောင်ကဲမြင့်ဖြိုး။
မီးရောင်၊ လရောင်၊ နေအရောင်၊ ဉာဏ်ရောင်လွှမ်း၍မိုး။
ပညာသမာ၊ အာဘာနတ္ထိ၊ မြတ်မုနိ၊ ဟောရှိကျမ်းကိုကိုး။
ထို့ကြောင့်များစွာ၊ လူတကာ၊ ပညာရအောင်ကြိုး။
ပညာကောင်းမှာ၊ ဒေသနာ၊ သုံးရာမကုန်နှိုး။
မေတ္တာကောင်းမှာ၊ ရန်တကာ၊ ပယ်ကွာရေချမ်းအိုး။
သဒ္ဒါကောင်းမှာ၊ နောင်ဘို့ပါ၊ ချမ်းသာဆင့်ဆင့်တိုး။
မေထုန်၊ အိပ်၊ စား၊ ဤသုံးပါး လူနွားရှိသည်ပင်။
နွားထက်ပညာ၊ လူကသာ၊ မှတ်ပါပုံပြထင်။
ပညာမဲ့က၊ လူ့ဗာလ၊ တမျှနွားအသွင်။
နွားနှင့်တမူ၊ တမျှတူ၊ လူဖြစ်တက်တက်စင်။
တက်တက်စင်ပြုန်း၊ လူဖြစ်ရှုံး၊ လူသုံးဖော်မဝင်။
ဖော်မပြုရာ၊ လူ့ဗာလာ၊ အင်္ဂါသုံးခုတင်။
လူယုတ်လူမိုက်၊ ဒုစရိုက်၊ နှစ်ခြိုက်စုံမက်ခင်။
ပမာပုံထုတ်၊ တူစွာဟုတ်၊ အပုပ်ယင်မဲခင်။
အပုပ်ဒုစရိုက်၊ လူမိုက်ယင်မဲ၊ ပမာတွဲ၊ မလွဲတူသည်ပင်။
ကောင်းရာနှီးနှော၊ ဆုံးမပြော၊ သဘောသူမဝင်။
ဝင်အောင်သဘော၊ ထပ်ခါပြော၊ ဒေါသအများတင်။
သူမိုက်ကိုခင်၊ ချစ်ကျွမ်းဝင်၊ ကိုယ်လျှင်မိုက်မည်သာ။
အမဲသားပုပ်၊ ပဝါထုပ်၊ ထုပ်သည့်ပဝါ၊ ပုပ်လိမ့်ဧကန်ပါ။
ထို့ကြောင့်မှတ်ပိုက်၊ လူအမိုက်၊ မကြိုက်ရှောင်ကြဉ်ခွာ။
ချိုရှိကျွဲနွား၊ စွယ်ရှိများကို၊ ရှောင်ရှားတောင်တရာ။
လူမိုက်ကိုလျှင်၊ မမြင်ရာက၊ ရှောင်ကုန်ကြ၊ ကျမ်းပြမိန့်ခဲ့မှာ။
အဇာတသတ်၊ ဒေဝဒတ်၊ အမြတ်ထင်မိရှာ။
အထင်လွဲမှား၊ ပေါင်းဖော်မှား၊ လားသည်ငရဲရွာ။
ရှုံးခြင်းကြီးစွ၊ ရှုံးရှာရ၊ ဗာလတွဲတွက်တာ။
ဗာလနှင့်တွဲ၊ ဧကန်ဘဲ၊ မလွဲမိုက်တတ်စွာ။
စကားယွင်းစုတ်၊ အဆိုနုတ်မူ၊ အမိယုတ်သည့်သား။
ကိုယ်မူယွင်းစုတ်၊ အကျင့်နုတ်မူ၊ အဘယုတ်သည့်သား။
ဝါစာကာယ၊ မကောင်းကြမူ၊ မိဘယုတ်သည့်သား။
မိဘဟိနတ်၊ အကဲခတ်၊ မှတ်၍သတိထား။
အမိအဘ၊ ကဲမကျအောင်၊ သတိဆောင်၊ ကောင်းအောင်အကျင့်များ။
ပညာရှိမှ၊ ပဏ္ဍိတ၊ နာမကျော်ထင်ရှား။
ပညာရှိမှာ၊ လက္ခဏာ၊ အင်္ဂါကြောင်းသုံးပါး။
ကိုယ်နှုတ်နှလုံး၊ စောင့်စည်းသုံး၊ ကျင့်ထုံးမတိမ်းပါး။
ဖြောင့်မှန်ကောင်းမွန်၊ ပညဝန်၊ အလွန်မြတ်နိုးကြ။
မြတ်နိုးအပ်စွာ၊ ပညဝါ၊ ရှာ၍ပေါင်းဖက်မှ။
သူတော်ပဏ္ဍိ၊ ပေါင်းဖက်မိ၊ အသိဉာဏ်ပြည့်ဝ။
အသိပညာ၊ ရှိသောအခါ၊ သဒ္ဓါကြည်ဆွဆွ။
ခင်ပွန်းအပြား၊ ပေါင်းဆယ်ပါး၊ ပြစ်မှားမပြုရာ။
ပြစ်မှားမိက၊ ပစ္စက္ခ၊ တွေ့ရဒဏ်ဆယ်ဖြာ။
ခင်ပွန်းကျေးဇူး၊ မထိမ်မြူး၊ အထူးလွန်ချမ်းသာ။
ပူဇနေယျ၊ ပူဇာစ၊ ဟောပြမိန့်ခဲ့မှာ။
ရှေးကတင်ဘူး၊ သူ့ကျေးဇူး၊ အထူးဆပ်မှသား။
ကျေးဇူးသိက၊ ဖြစ်သမျှ၊ နှစ်ဝသုခိတာ။
ကျေးဇူးချေပစ်၊ တရားလစ်၊ နွမ်းညစ်စည်းစိမ်ဟာ။
ကျေးဇူးမပစ်၊ စည်းစိမ်ဖြစ်၊ ဆန်းသစ်လ-ပမာ။
တစ်နေ့ထက်ကို၊ တစ်နေ့ပို၊ မောက်မိုဘုန်းသမ္ဘာ။
ကောင်းရာရောက်လို၊ အကုသိုလ်၊ ပယ်ဖြိုစွန့်ပစ်ခွာ။

ကိုးကား
-------
**ဆင်ခြေထောက်ရောဂါ** (အင်္ဂလိပ်: elephantiasis) ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ် သော **လင်ဖဲတစ် ဖီလရီအဲစစ်** (အင်္ဂလိပ်: Lymphatic filariasis) ရောဂါသည် ဖိလဲရီယွိုင်ဒီးအား Filarioidea ခေါ် ကပ်ပါးသန်ကောင် (parasitic worm) မျိုးမှ ဖြစ်ပွားသည်။ ရောဂါသည် အများအားဖြင့် လက္ခဏာအသွင်အပြင်မပြချေ။ သို့သော် အချို့လူများတွင် လက်မောင်းများ၊ ခြေများ၊ ဖိုမအင်္ဂါများ အလွန်အမင်း ဖူးရောင်တတ်သည်။ အသားအ​ရေသည်လည်း ထူထဲလာတတ်ကာ နာကျင်မှုလည်း ဖြစ်တတ်သည်။ ခန္ဓာကိုယ်တွင် ပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်တတ်ပြီး ယင်းကြောင့် ဝေဒနာရှင်သည် လူမှုရေးစီးပွားရေး ပြဿနာများနှင့် ရင်ဆိုင်ရတတ်သည်။

ခြင်ကိုက်ခံရခြင်းမှ သန်ကောင်ပိုးများ ကူးစက်ပြန့်နှံသည်။ လူများတွင် ကူးစက်မှုသည် အများအားဖြင့် ခလေးအရွယ်မှစတင်သည်။ ရောဂါဖြစ်ပွားမှုသည် *Wuchereria bancrofti*, *Brugia malayi*, နှင့် *Brugia timori*သန်ကောင်သုံးမျိုးမှ ဖြစ်ပွားသည်။ *Wuchereria bancrofti* သည် ပေါ်များဆုံးဖြစ်သည်။ သန်ကောင်ပိုးများသည် ပြန်ရည်ကြောစနစ် (lymphatic system) ကို ထိခိုက်ပျက်စီးစေသည်။

ညအချိန်တွင် ထုတ်ယူထားသောသွေးကို အနုစိတ်မှန်ဘီလူးဖြင့် ကြည့်ရှုစစ်ဆေးခြင်းအားဖြင့် ခွဲခြားစိတ်ဖြာနိုင်သည်။ သွေး၏အသွင်သည် ထူပြစ်ချွဲနေပြီး ဂျီအဲမ်စာ Giemsa များဖြင့် ပေလူးနေရမည်။ ရောဂါကို တိုက်ဖျက်သည့် အင်တီဘော်ဒီများ အတွက် စစ်ဆေးခြင်းကိုလည်း အသုံးလေ့ရှိပြုတတ်သည်။ 

  

ကြိုတင်ကာကွယ်ခြင်းသည် ရောဂါ မျိုးပြုတ်ရေးကို ရှေ့ရှု၍ ရောဂါရှိသော လူအုပ်စုတစ်စုလုံးကို နှစ်စဉ် ကုသနည်းဖြစ်သည်။ ယင်းသည် (၆)နှစ်ခန့် ကြာတတ်သည်။ ကုသဆေးများတွင် albendazole နှင့် တွဲလျက် ivermectin ကိုသော်လည်းကောင်း သို့မဟုတ် albendazole နှင့် တွဲလျက် diethylcarbamazine တို့ ပါဝင်သည်။ ကုသဆေးများသည် အရွယ်ရောက်ပြီး သန်ကောင်များကို မသတ်သော်လည်း သန်ကောင်များ မိမိအလျောက်သေသည်အထိ ရောဂါ ဆက်မပြန့်ရန် ကာကွယ်ပေးသည်။ 

ခြင်ကိုက်မခံရစေအောင် ကာကွယ်ရန် ကြိုးပမ်းမှုများကိုလည်း ပြုသင့်သည်။ ယင်းထဲတွင် ခြင်ကောင်ဦးရေလျော့စေခြင်းနှင့် ခြင်ထောင်များ သုံးခြင်းတို့ပါဝင်သည်။ နိုင်ငံပေါင်း ၇၃ နိုင်ငံတွင် လူသန်း ၁၂၀ ကျော်သည် ဆင်ခြေထောက်ရောဂါ ကူးစက်ခံနေရပြီး လူဦးရေ သန်း ၁၄၀၀ ခန့်သည် ဤဝေဒနာကို ခံစားနေရသည်။ ရောဂါအဖြစ်အများဆုံးဒေသများသည် အာဖရိကတိုက်နှင့် အာရှတိုက်တို့တွင်ဖြစ်သည်။ ရောဂါကြောင့် တစ်နှစ်လျှင် စီးပွားရေးဆုံးရှုံးမှု အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်းပေါင်းများစွာ ဆုံးရှုံးသည်။

မှီငြမ်းကျမ်းများ
-----------------

1. ↑  Lymphatic filariasis Fact sheet N°102။ *World Health Organization* (March 2014)။  20 March 2014 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Parasites - Lymphatic Filariasis Diagnosis။ *CDC* (June 14, 2013)။  21 March 2014 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**အောင်လောင်ငှက်**(သို့) ယောင်ယင်ငှက် ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ယောင်ယင်ငှက်ကို အောင်လောင်ငှက် ဟုလည်း ခေါ်တတ်ကြသေးသည်။ ပါဏဗေဒအလိုအရ ဗူကာရော့စဗိုင်ကောနစ် ဟု ခေါ်၍ ဗူကာရိုတီဒီး မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။

ယောင်ယင်ငှက်သည် ငှက်ကြီးမျိုး ဖြစ်သဖြင့် အလျား ၄၃ လက်မမှ ၅၂ လက်မထိ ရှိတတ်သည်။ နှုတ်သီးနှင့် မူလ အမွှေးရောင်များသည် တင်ပါး၏ ဂလင်းမှ ထွက်သော အမှုန့်စေးတစ်မျိုးကြောင့် အဝါရောင် ဖြစ်နေတတ်သည်။ ငှက်ဖို၏ မျက်နက်ဝန်းသည် အနီရောင် ဖြစ်သော်လည်း ငှက်မ၏ မျက်နက်ဝန်းမှာမူ အဖြူရောင် ဖြစ်သည်။ ယောင်ယင်ငှက်သည် ဆူညံစွာနေတတ်သော ငှက်ဖြစ်သည့်အပြင် ထူးခြားသော အသံများကိုလည်း ပြုလုပ်တတ်သေးသည်။

တောင်ခြေရှိ တောများတွင် ယောင်ယင်ငှက်ကို တွေ့နိုင်ပေသည်။ ယောင်ယင်ငှက်ဖိုနှင့် ငှက်မများသည် ရာသက်ပန် တွဲဖက်၍ နေတတ်ကြသည်ဟု ဆိုသော်လည်း သားပေါက်ချိန် မဟုတ်သောအခါများတွင် ယောင်ယင်ငှက်များသည် ခြောက် ကောင်မှ တစ်ဆဲ့ရှစ်ကောင်အထိ အုပ်ဖွဲ့၍ နေတတ်ကြသည်။ ပျံသန်းရာတွင် တောင်ပံကို ရိုက်ခတ်ကြသော်လည်း ထိုသို့ ရိုက်ခတ်သည့်ကြားတွင် လေဟုန်လည်း စီးတတ်ကြသည်။ ယောင်ယင်ငှက်၏ တောင်ပံရိုက်ခတ်သံသည် အခြားငှက်၏ တောင်ပံရိုက်ခတ်သံထက် ပို၍ ကျယ်လောင်သည်။ သို့သော် အခြားငှက်များကဲ့သို့လည်း နိမ့်ချေမြင့်ချေ မဖြစ်ချေ။ ယောင်ယင်ငှက်၏ တောင်ပံရိုက်ခတ်သံကို အတော်ဝေးဝေးမှပင် ကြားနိုင်လေသည်။ အချို့တောင်ပေါ်သားများ အထူးသဖြင့် နာဂလူမျိုးနှင့် ကချင်လူမျိုးတို့သည် သူတို့၏ ဦးခေါင်းတန်ဆာများတွင် တပ်ဆင်ရန်အတွက် ယောင်ယင်ငှက်များ၏ အမြီးမွှေးများကို အတော်လိုလိုချင်ချင် ရှာဖွေကြသည်။ ယောင်ယင်ငှက် သည် အထူးသဖြင့် သစ်သီးများကို စားလေ့ရှိသည်။ အစာကို စားရာတွင် ပထမအစာကို မြှောက်လိုက်၍ ကျအလာတွင်မှ လည်ကုပ်ကို ဖမ်း၍ ကိုက်စား လေ့ ရှိသည်။ သစ်သီးဖြင့် ယောင်ယင်ကို ပစ်လိုက်လျှင် အပစ်ခံရသော ယောင်ယင်ငှက်သည် ပစ်လိုက်သည့် သစ်သီးကို ဖမ်းယူလေ့ရှိသည်။ 

ဇန်နဝါရီလမှ ဧပြီလအထိ ယောင်ယင်ငှက်ကလေးများ ပေါက်သည်။ ယောင်ယင်ငှက်သည် အသိုက်တစ်သိုက်တည်းကိုပင် တစ်နှစ်ပြီးတစ်နှစ် ဆက်၍ သုံးလေ့ရှိသည်။ အိန္ဒိယ၊ မြန်မာ၊ ထိုင်း၊ အင်ဒိုချိုင်းနား၊ မလေးရှားကျွန်းဆွယ်နှင့် ဆူမတြားကျွန်းများတွင် ယောင်ယင်ငှက်များကို တွေ့နိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ တောင်ခြေတောများတွင် ယောင်ယင်ငှက်များကို တွေ့နိုင်လေသည်။ ပေ ၄ဝဝဝ ထိ မြင့်သော နေရာများ၌ပင် ယောင်ယင်ငှက်များကို တွေ့နိုင်လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  BirdLife International (2018). "*Buceros bicornis*". *IUCN Red List of Threatened Species* **2018**. IUCN.
2. ↑  Hodgson, B. H. (1833). "Description of the Buceros Homrai of the Himalaya". *Asiatic Researches* **18** (2): 169–188.
3. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)
**Dance-punk** (dance-punk သို့ punk funk) သည် ဂီတအမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၁၉၇၀နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ post-punkနှင့် new wave လှုပ်ရှားမှုနှင့် ဆက်နွယ်နေသည်။

အလျင်
-----

Post-punk ခေတ်ရှိ အုပ်စုများသည် စည်းဝါးကျသောအရှိန်များကို အသုံးပြုထားသည်။ ကခုန်ခြင်းများသို့ အကျိုးသက်ရောက်စေခဲ့သည်။ ထိုတီးဝိုင်းများသည် disco, synth နှင့် အခြား dance ဂီတများ လွှမ်းမိုးခဲ့ပြီး ၁၉၇၀မှ sparks တီးဝိုင်းများနှင့် Iggy Pop (ဂီတပညာရှင်) တို့အလုပ်ဖြင့် ကြိုတင်မျှော်မှန်းခဲ့သကဲ့သို့ ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ ၁၉၈၀မှ လွှမ်းမိုးခဲ့သည့်အုပ်စုများမှာ Public Image Ltd, Gang of four, New Order, Killing Joke, The Cure နှင့် Siouxsie and the Bandhees တို့ပါဝင်ခဲ့သည်။ နယူးယော့(ခ်) မှ dance-punk များထဲတွင် Material, James Chanee and the Contortions, Cristina Monel, ESG နှင့် Liquid Liquid တို့ပါဝင်သည်။ ဂျာမန်အဆိုတော် Nina Hagen သည် ၁၉၈၃ New York/NY သီချင်းနှင့်အတူ underground dance တွင် ရိုက်ခတ်ခဲ့သည်။ သူသည် punk အဆိုပုံစံနှင့် disco တီးလုံးများကို ရောစပ်ခဲ့သည်။

ခေတ်ပေါ် dance-punk
-------------------

Dane-punk သည် ထောင်စုနှစ်သစ် အစောပိုင်းနှစ်များမှ garage rock/post punk revival တီးဝိုင်းအချို့ကြားထဲတွင် ပြန်လည်ရှင်သန်လာခဲ့သည်။ LCD Soundsystem, Clinic, Death from Above 1979, Liars, Franz Ferdinand, Yeah Yeah Yeahs, Bloc Party, The Faint, The Rapture, Shout Out Out Out Out နှင့် Radio 4, Out hud နှင့် Moving Units တို့ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် Washington DC သည် အမှတ်ရစရာ punk-funk ဖြစ်ရပ်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ fugazi, post-punk နှင့် go go အနုပညာရှင်များဖြစ်သော Trouble Funk နှင့် Rare Essence တို့မှ လှုံဆော်ခဲ့သည်။ Q And Not U, Black Eyes နှင့် Baltimore’s Oxes, Double Dagger နှင့် Dope Body တို့ပါဝင်သည်။ ဗြိတိန်တွင် Klaxons တီးဝိုင်းသည် indie နှင့် dance-punk များကို ပေါင်းစပ်ကာ new rave ကို ဖန်တီးခြင်းဖြင့် ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ ထိုအသုံးအနှုန်းကို Trash Fashion, New Young Pony Club, Hadouken!, Late of Pier, Test Icickes နှင့် Shitdisco တို့က အသုံးပြုခဲ့သည်။ အနုပညာရသများကို rave ဂီတသို့ ရုပ်လုံးပေါ်စေခဲ့သည်။
မြန်မာဘာသာဖြင့် သင့်လျော်သော အမည်မရှိသေးသောကြောင့် ဤဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်ကို အခြားဘာသာစကား / စာဖြင့် ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်သည်။

**Death-doom** တစ်ခါတစ်ရံ death/doom, deathdoom တစ်နည်းအားဖြင့် doomdeath ဖြစ်ပြီး heavy metal ၏ ပြင်းထန်သော မျိုးခွဲတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် slow tempoများ၊ အဆိုးမြင်ဝါဒများ(သို့) doom metal၏ စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းခြင်းနှင့်အတူ နက်ရှိုင်းသော growling vocalများနှင့် death metal ၏ double kick drumming တို့ဖြင့် ပေါင်းစပ်ထားသည်။ ဤအမျိုးအစားသည် ၁၉၈၀ အလယ်တွင် ပေါင်းစပ်ထားပြီး ၁၉၉၀ အတောအတွင်းတွင် တိကျသော လူကြိုက်များမှု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သို့သော် ၂၁ ရာစုအတောအတွင်းတွင် လျော့နည်းလာခဲ့သည်။ death/doom သည် funeral doom နဲ့ melodic နှင့် romatic gothic metal နဲ့ဆက်စပ်လာခဲ့သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

အစောပိုင်း traditional doom metal, thrash နှင့် death metal အခြေတည်စအချိန် ၁၉၈၀ ရာစုအလယ်တွင် death/doom အမျိုးအစား စတင်ခဲ့သည်။ အစောပိုင်း Paradise Lost, My Dying Bride နှင့် Anathema တီးဝိုင်းတို့သည် ၁၉၈၀ အလယ် sound များဖြစ်သော Celtic Frost နှင့် အမျိုးသမီးအဆိုသံများ အသုံးပြုထားသော Candlemass တို့နှင့် ပေါင်းစပ်ခဲ့သည်။ ဤ death/doom သည် ရှေ့ဆယ်စုနှစ်အတောအတွင်းတွင် လူကြိုက်များမှု လျော့နည်းလာမည်ပုံ ပေါ်သည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ပုံစံသည် funeral doom ထဲတွင်ဆက်လက်တည်ရှိနေခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ အလယ်တွင် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ အထူးအားဖြင့် ဖင်လန်တီးဝိုင်းများဖြစ်သော Thergothon, Unholy နှင့် Skepticism တို့၏ အမျိုးအစားထဲတွင် တွေ့ရှိရသည်။

  


| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
ဟဲဗီးမက်တယ်လ် |
| --- |
| အမျိုးအစားကွဲများ | 
* Alternative metal
* Avant-garde metal
* Black metal
* Blackgaze
* Cello metal
* Celtic metal
* Christian metal
* Crossover thrash
* Crust punk
* Dark metal
* Deathgrind
* Death metal
* Death 'n' roll
* Deathcore
* Death-doom
* Djent
* Doom metal
* Drone metal
* Extreme metal
* Folk metal
* Funk metal
* Glam metal
* Goregrind
* Gothic metal
* Grindcore
* Groove metal
* Industrial metal
* Latin metal
* Mathcore
* Medieval metal
* Melodic death metal
* Melodic metalcore
* Metalcore
* National Socialist black metal
* Neoclassical metal
* Nu metal
* Pagan metal
* Pirate metal
* Pornogrind
* Post-metal
* Power metal
* Progressive metal
* Rap metal
* Red and Anarchist black metal
* Sludge metal
* Speed metal
* Stoner metal
* Symphonic black metal
* Symphonic metal
* Technical death metal
* Thrash metal
* Traditional heavy metal
* Unblack metal
* Viking metal

 |
**စကားပုံ ဆုံးမစာ** ကို သူတော်ဦးနု (ခရစ် ၁၉-ရာစု)က ရေးသားခဲ့သည်။  
  

၁။ ဗုဒ္ဓဆာယာကိုတွယ်ရမည်၊ ယုတ်လှတာကို ပယ်ရမည်။ ဗုဒ္ဓဆာယာကိုတွယ်မှ အေးမြရာသည်။ ယုတ်လှတာကိုပယ်မှ ဘေးပကွာသည်။  
  

၂။ သေရည်ကို မသောက်နှင့်၊ ရေကြည်ကို မနှောက်နှင့်။ သေရည်ကို သောက်ပါက အပါယ်ဘုံသို့ ကျတတ်သည်၊ ရေကြည်ကို နှောက်က အနယ်မှုန်တို့ ထတတ်သည်။  
  

၃။ ထင်တိုင်းလည်း နှိပ်၍မဆိုနှင့်၊ ဝင်တိုင်းလည်း သိပ်၍မမျိုနှင့်။ ထင်တိုင်းနှိပ်၍ဆိုက ရန်အသွယ်သွယ်ပွားတတ်သည်။ ဝင်တိုင်းသိပ်၍မျိုက အန္တရာယ်များတတ်သည်။  
  

၄။ အယုတ်တရားကို အလိုမရှိနှင့်၊ မဟုတ်စကားကို မဆိုဘိနှင့်။ အယုတ်တရားကို အလိုရှိက ဘဂဝါ၏ စကားကို ပယ်ရာကျချေသည်။ မဟုတ်စကားကို ဆိုဘိက သမာဓိတရားတို့ ကွယ်ပရလေသည်။  
  

၅။ အမျိုးယုတ်သူ အဆင်းလှလျှင် သတိထား၊ တန်ခိုးနုတ်သူ ထမင်းဝလျှင် မကြည်စားနှင့်။ အမျိုးယုတ်သူ အဆင်းလှက ဇာဂတန်တတ်သည်။ တန်ခိုးနုတ်သူ ထမင်းဝက မာနထန်တတ်သည်။  
  

၆။ မတော်ဘဲကို မဝယ်နှင့်၊ ခေါ်ဘဲကို မလယ်နှင့်။ မတော်ဘဲကို ဝယ်လေက သပြာဓန ရှုံးတတ်သည်။ မခေါ်ဘဲကို လယ်ချေက မကြာခဏ မုန်းတတ်သည်။  
  

၇။ ခရီးကိုလည်း အပြင်းမသွားနှင့်၊ မီးကိုလည်း အကြွင်းမထားနှင့်။ ခရီးကို အပြင်းသွားက မှားတတ်သည်။ မီးကို အကြွင်းထားက ပွားတတ်သည်။  
  

၈။ ဆရာပြောသမျှကို အပြီးမမှားလေနှင့်၊ အနာရောဂါကို မကြီးပွားစေနှင့်။ ဆရာပြောသမျှကို အပြီးမှားက မုချမှောက်တတ်သည်။ အနာရောဂါကို ကြီးပွားစေက ဒုက္ခရောက်တတ်သည်။  
  

၉။ စကားစကားပြောဖန်များ၊ စကားထဲက ဇာတိပြ၍ မာနတံခွန် ထူတတ်သည်။ တရားတရားဟောဖန်များ တရားထဲက ပါဠိရ၍ ဒါနအလွန် လှူတတ်သည်။  
  

၁၀။ သံသရာလောက၊ နှစ်ဝအကျိုး၊ ပွားတိုးစေမှု၊ အာရုံပြုလျက်၊ ဦးနုမည်ခေါ်၊ ငါသူတော်လျှင်၊ နာပျော်ဖွယ်ရာ၊ ဆုံးမစာကို၊ တကာ-တကာမ၊ မှတ်သားကြ၍၊ နေ့ညလေ့ကျက်ကြပါလော့။

ကိုးကား
-------
**ရဝေနွယ် (အင်းမ)** သည် ဘာသာရေးနှင့်နွယ်သောစာပေများကို ရေးသားသည့် ရဟန်းကလောင်ရှင်၊ မြန်မာစာရေးဆရာ တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဓမ္မရဝေစာစဉ်မှာ လူသိများသည်။

ငယ်ဘဝ
-----

ပဲခူးတိုင်း၊ သဲကုန်းမြို့နယ်၊ အင်းမမြို့နေ ဦးသိန်းနီစိန်၊ ဒေါ်ကျင်နုတို့က ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၁၈) ရက်တွင် ဖွားမြင်သည်။

ရဟန်းဘဝ
-------

၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် ပထမအကြိမ် သာမဏေပြုသည်။ ၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင် သာမဏေပြုပြန်ရာ ရာဇိန္ဒဟူသောဘွဲ့ကို ရသည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်သည်။ ရန်ကုန်မြို့၊ မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံ ပါဠိတက္ကသိုလ်ကျောင်းတိုက်တွင် ပညာသင်ကြားရာ ၁၉၉၀ ခုနှစ်တွင် ပထမကြီးတန်းအောင်ပြီး ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် သာသနဓဇ ဓမ္မာစရိယဘွဲ့ ရသည်။

ကလောင်ကိုင်ဘဝ
-------------

၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် ပန်မဂ္ဂဇင်းသို့ ဝတ္ထုတိုပို့ရာ စာမူအားလုံး အပယ်ခံရသည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီလထုတ် မြတ်မင်္ဂလာစာစောင်တွင် ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ် ပထမဆုံး ဖော်ပြခံရသည်။ 

မြတ်မင်္ဂလာ၊ သီလဝ၊ အပ္ပမာဒ၊ သစ္စာ၊ ဓမ္မဗျူဟာ၊ မြတ်သတိဝါဒီ၊ သူရဇ္ဇ၊ ရုပ်ရှင်တေးကဗျာ၊ ဖက်ရှင်အင်းမေ့ (Fashion Image)၊ မုခ (Faces)၊ ဖျူးချားလိုက် (Future Light)၊ ပေါ်ပြူလာ၊ သဗွိုက် (The Voice)၊ အလင်းတန်း၊ အင်တာဗျူး၊ ရွှေပြည်တန် စသည်တို့၌ ကဗျာ၊ ဝတ္ထု၊ ဆောင်းပါးများ ရေးခဲ့သည်။ 

၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် "ဘဝတိုင်း ဆုံတွေ့ချင်ပါသလား" စာအုပ်ကို ပညာရွှေတောင်စာအုပ်တိုက်မှ ထုတ်ဝေရာ ဘာသာရေးသဘောတရားအား နားလည်လွယ်သောစကားလုံးများဖြင့် ဖော်ပြထားခြင်းကြောင့် လူကြိုက်များခဲ့သည်။ 

၂၀၀၂ ခုနှစ်မှစ၍ ဓမ္မရဝေ စာစဉ်အဖြစ် "ရွှေစကားတို့ရဲ့ မြစ်ဖျား"၊ "သံသရာခရီးဖော်" စသည့် ဘာသာရေးစာအုပ်များ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ 

၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် "မင်္ဂလာအတွေးများ" စာအုပ်ဖြင့် ဓမ္မဗိမာန်စာပေပထမဆုနှင့် ဆန်းလွင်စာပေပထမဆုကို ရသည်။

ဗောဓိတထောင် ဓာတ်လှေကားပြုတ်ကျခြင်း
----------------------------------

၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၄) ရက်နေ့၌ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မုံရွာ ဗောဓိတထောင် ဘုရား အား၌ အမြင့်ပေ (၂၀) ကျော်မှ ဓာတ်လှေကားပြုတ်ကျရာ ရွှေပါရမီတောရဆရာတော် အရှင်ဆန္ဒာဓိက၊ ရဝေနွယ် (အင်းမ)၊ ဗောဓိတထောင်ကျောင်းမှ ရဟန်းတစ်ပါးနှင့် ဘုရားဖူး (၅) ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရ၍ မန္တလေးဆေးရုံကြီးတွင် ကုသမှုခံယူကြရသည်။ ဇွန်လ (၅) ရက်နေ့မှ (၁၀) ရက်အထိ ဆရာတော်မှာ သတိမေ့နေသည်။ ခြေထောက်ကျိုးသဖြင့် စတီးချောင်းသွင်း ကုသခံရသည်။

လက်ရှိ အခြေအနေ
--------------

ရန်ကုန်မြို့၊ မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်၊ ဓမ္မရဝေတောရ၌ ပဓာနနာယကအဖြစ် သီတင်းသုံးလျက် ရှိသည်။

ရေးသားပြီးသော စာအုပ်မျာ:
------------------------

| စဉ် | စာအုပ်အမည် | ထုတ်ဝေနှစ် | ပုံနှိပ်တိုက် | မှတ်ချက် |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ၁ | ရွှေစကားတို့ရဲ့ မြစ်ဖျား | ၂၀၀၁ |  |  |
| ၂ | သံသရာခရီးဖော် | ၂၀၀၂ |  |  |
| ၃ | ကုသိုလ်ဖြစ်အောင် တွေးမယ် | ၂၀၀၃ |  |  |
| ၄ | မင်္ဂလာအတွေးများ | ၂၀၀၄ |  | ဓမ္မဗိမာန်စာပေ ပထမဆု
ဆန်းလွင်စာပေ ပထမဆု |
| ၅ | အမြဲစီးဆင်းနေသော မြစ်တစ်စင်းအကြောင်း | ၂၀၀၅ |  |  |
| ၆ | အတွေးများနှင့် မိတ်ဖွဲ့ခြင်း | ၂၀၀၆ |  |  |
| ၇ | အချစ်နှင့် ဝိပဿနာ | ၂၀၀၆ |  |  |
| ၈ | ဖြစ်ပြီးတဲ့အကုသိုလ်ကို ဘယ်လိုပယ်မလဲ | ၂၀၀၈ |  |  |
| ၉ | မြင့်မြတ်သူတို့ရဲ့ အလုပ် | ၂၀၀၈ |  |
| ၁၀ | ဘဝတိုင်း ဆုံတွေ့ချင်ပါသလား | ၂၀၁၁ | ပညာရွှေတောင် စာအုပ်တိုက် |  |
| ၁၁ | ရဝေနွယ် အသစ် | ၂၀၁၂ | အလင်းသစ် စာပေ |  |
| ၁၂ | ရင်ထဲကအရဟံ | ၂၀၁၃ |  |  |
| ၁၃ | **ဆုတောင်းတွေ ပြည့်ဖို့** | ၂၀၁၅ |  |  |
| ၁၄ | **စိတ်ညစ်ရမယ့်စကားများ** မပြောပါနဲ့လား | ၂၀၁၈ |  |  |
| ၁၅ | **ကောင်းကင်ကြီးကို**မော့မော့ကြည့်နေသူ ဦးဇင်းတစ်ပါးအကြောင်း | ၂၀၂၀ |  |  |

ကိုးကား
-------




1. ↑  ရဝေနွယ် (အင်းမ)၊ "ရဝေနွယ် အသစ်"။ အလင်းသစ်စာပေ၊ ရန်ကုန်။ ၂၀၁၂။
"စကားပုံဆုံးမစာ" ကို ပေါက္ကံမောင်ချို (ခရစ် ၁၈ ရာစု)က ရေးသားခဲ့သည်။  
  

ပညာကိုရှာခြင်း၌ တောမုဆိုးသည် သားရှိရာအရပ်ဝယ် ပျပ်ဝပ်ကျိုးနွံဘိသကဲ့သို့။
ဝီရိယရှိခြင်း၌ တောမျောက်သည် မြေပျောက်မည်အထင်နှင့် မြေပြင်ကိုတစ်ညဥ့်သုံးခါ အိပ်ရာမှထ၍ စမ်းဘိသကဲ့သို့။
အသုံးကြီးသော် မပြီးစီး၊ စကားလုံးကြီးသော် အချည်းနှီး၊ အကြံရှိသော် ပြီးမြောက်သည်၊ ဝီရိယရှိသော် ခံစားရသည်။
ဉာဏ်ရှိသော် အမှန်အကန်ကို သိမြင်ရသည်။
သင်ကြားသော် တတ်မြောက်သည်။
မထင်ရှားသော် နောက်လိုက်ရသည်။
တတ်သိလိမ္မာ ပညာရှိသည်မှန်စေ၊ ရေးကြီးခွင့်ကျယ်ရှိက ထွက်မြောက်နိုင်ခဲသည်။
ချစ်သည် ခင်သည် ကြင်သည် ကျွမ်းသည်မှန်စေ၊ အမှုရှိက ထောက်ပံ့ကူညီသူ ရခဲသည်။
ဥစ္စာရတနာ ကုံထံ ပြည့်စုံကြွယ်ဝသည်မှန်စေ၊ လှူဒါန်းပေးကမ်း စွန့်ကြဲခဲသည်။
ဒါန၊ သီလ အကျိုးအပြစ်ကို အသိအမြင် အသင်အကြား ရှိသည်မှန်စေ၊ ကျင့်ဆောင်နိုင်ခဲသည်။
အဝတ်အစား အသုံးအဆောင် အဆောက်အအုံ ပြုစုကျွေးမွေး ပေးကမ်းစားသောက်ရသည် မှန်စေ၊ သူ့ကျေးဇူးသိခဲသည်။
သော်တည့်မှန်ကန် တရားသဖြင့် ကျင့်ပါ၏ဟုဆိုစေ၊ သစ္စာမှန်ခဲသည်။
ရဲရင့်တည်ကြည်ခြင်း ရှိပါ၏ဟုဆိုစေ၊ ရန်သူတွေ့က စွန့်စားခဲသည်။
သားကိုချစ်သော်၊ ပညာဖုံသည်။
ဥစ္စာကိုချစ်သော်၊ ပြည့်စုံသည်။
ပညာကိုချစ်သော်၊ အတတ်မျိုးစုံသည်။
တရားတတ်၏ မဖြောင့်၊ စကားတတ်၏ မစောင့်။
တရားတတ်သော် ဖြောင့်ခဲသည်။
စကားတတ်သော် စောင့်ခဲသည်။
ပညာရှိသော်လည်း သတိရခဲသည်။

ကိုးကား
-------



1. ↑  *ရင်နှစ်သည်းချာ နိုင်ငံ့ရတနာ ဆုံးမစာများ* (ဒုတိယအကြိမ် ed.)။ အခြခံပညာ ဦးစီးဌာန။ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၂။ pp. ၁၃၈။
ရဝေရှင်ထွေး
-----------

ရဝေ ရှင်ထွေးသည် ကေတုမတီ တောင်ငူရွှေနန်းတည် 
မဟာဓမ္မရာဇာမင်း (သက္ကရာဇ် ၉၄၆-၉၇၁ ခုနှစ်)၏ နန်းတွင်း 
ကိုယ်လုပ်တော်ဖြစ်သည်။ တောင်ငူမြို့ကို အနောက်ဘက်လွန် 
မင်းတရားကြီး အလိုတော်ပြည့်လျှင် ရဝေရှင်ထွေးကို အင်းဝသို့ 
ခေါ်ဆောင်သွား၍ အင်းဝတွင် နန်းတွင်းစာဆိုအဖြစ် ခစားရ 
သည်။ ရဝေရှင်ထွေးဟူသော အမည်သည် အင်းဝသို့ရောက်မှ 
ရသောအမည် ဖြစ်သည်။ ရဝေ-နန်း၊ ရှင်ထွေး-မထွေး၊ 
နန်းတွင်းသူ မထွေးဟူ၏။ 

အချို့ကလည်း စာဆိုသူ မထွေး၏အမည်မှန်မှာ ရေဝေရွာ 
ဇာတိဖြစ်သည်ကို အစွဲပြု၍ ရေဝေရှင်ထွေး ဖြစ်သည်ဟု ဆို 
သည်။ စာဆိုတော်ဦးမင်းသည်လည်း ရေဝေရွာသားပင် ဖြစ်၏။ 
ရေဝေရှင်ထွေးဟူသော အမည်သည် စလေဦးပုည၊ ကျည်းကန် 
ရှင်ကြီး၊ ဝံတောင်လယ် ဘုန်းတော်ကြီးတို့ကဲ့သို့ ဇာတိကိုလိုက် 
၍ တွဲ မှည့်ဆိုသောအမည်မျှ ဖြစ်သည်ဟုလည်း ဆိုသည်။
အနောက်ဘက်လွန်မင်းတရားကြီးသည် တောင်ငူမြို့ကို
အလိုတော်ပြည့်လျှင် နတ်သျှင်နောင်ကိုပင် လက်အောက်ဘုရင်ခံ 
အဖြစ် ထားခဲ့၍ အင်းဝသို့ ပြန်တော်မူ၏။ နတ်သျှင်နောင် 
လည်း အနောက်ဘက်လွန် မင်းတရားကြီးသို့ ကောင်းနိုးရာရာ 
လက်ဆောင်များ ဆက်သမည်ဟု ရှာဖွေရာ မင်းတရားကြီး၏ 
ညီတော်က သီချင်းအဲအန်များတွင် ကျွမ်းကျင်သူများကို အလို 
ရှိသည်ဆို၍ နန်းတွင်းစာဆိုတော်များထဲမှ ကြိုက်ရာကို ရွေး 
ကောက်ခေါ်ယူသွားစေသည်တွင် ရဝေရှင်ထွေးလည်း အင်းဝသို့ 
ပါသွားလေသည်ဟု အချို့စာများတွင် ဆိုသည်။ 

ရဝေရှင်ထွေးသည် အနောက်ဘက်လွန် မင်းတရားကြီး၏ 
လက်ထက် (သက္ကရာဇ် ၉၆၇-၉၉ဝ ပြည့်နှစ်)တွင် အန်ချင်း 
တစ်ပုဒ်ကို စပ်ဆိုသည်။ ထိုအန်ချင်းသည် ရှေးပုဂံမင်းတို့ 
လက်ထက် အသုံးပြုသော ဥသျှောင်ထုံးနည်း ၅၅ မျိုးကို 
ကဗျာလင်္ကာဖြင့် ဖွဲ့ဆိုခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
( ဆံထုံး)

ထိုအန်ချင်းကို ကြည့်ရှုခြင်းအားဖြင့် ပုဂံခေတ်က 
ဆံထုံး ထုံးနည်းများကို သိရသည်။ ရှေးခေတ်အခါက အပြုအမူ 
များကို မေ့ပျောက်တိမ်မြုပ်၍ မသွားအောင် ယင်းကဲ့သို့ အမှတ် 
တရ တရိုတသေ ကဗျာလင်္ကာဖြင့် ဖွဲ့ဆိုထားခဲ့သောကြောင့် 
ယခုခေတ်အဖို့ များစွာ ဗဟုသုတ ဖြစ်ရလေသည်။ စာဆို ရဝေ 
ရှင်ထွေးသည် ပုဂံခေတ် ဆံထုံးထုံးနည်းများ တိမ်ကောပပျောက် 
သွားမည်စိုး၍ ကဗျာဖြင့် ဖွဲ့နွဲ့ထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆံထုံး 
နည်း ၅၅ မျိုးကို ပဒအပို မပါရအောင် စေ့စပ်စွာ ချုံး၍ ဖွဲ့နွဲ့ 
စပ်ဆိုခဲ့ပေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)
***ဆယ့်နှစ်ရာသီဖွဲ့ ပေါင်းချုပ်***သည် ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီပုံနှိပ်တိုက်က ထုတ်ဝေသော၊ လှသမိန် စုဆောင်းတည်းဖြတ်သည့် ၁၇၉ မျက်နှာပါ စာအုပ် ဖြစ်သည်။ ခေါင်းစဉ်အပြည့်အစုံမှာ *မြန်မာ့စာပေသမိုင်းဝင် ရှေးစာဆိုတော်များ၏ ဆယ့်နှစ်ရာသီဖွဲ့ ပေါင်းချုပ်* ဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

အက္ခရာဗန္ဓ၊ သဒ္ဒအလင်္ကာတို့၌ ကျွမ်းကျင်လိမ္မာလှသော ကဗျာကဝိတို့က ဩကာသလောက၏ ငေးမောအံ့ဩဖွယ် ကောင်းသော ရာသီအလှအပကို မြန်မာ့လများ ဖြစ်ကြသော တန်ခူးမှစ၊ တပေါင်းထိ ဆယ့်နှစ်လ တစ်လချင်းစီဝယ် စုံစေ့အောင် ဖော်ကျူးထားသည်။ ရှေးခေတ်ကတည်းက ကျော်ကြားထင်ရှား ကဗျာစာဆိုတော်များ၏ လက်ရာများကို မပျောက်ပျက်စေရန် စုစည်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ဆယ့်နှစ်ရာသီဖွဲ့ စာဆိုရှင်များ
------------------------------

1. နဝဒေး (၈၅၀ ခန့်)နရပတိစည်သူလက်ထက်
2. ဦးအောင်ကြီး
3. ဦးယာ
4. မယ်ခွေ
5. ဦးကြင်ဥ
6. ဘိုးသူတော်ဦးမင်း
7. မဟာအတုလမင်းကြီး
8. လူဦးမင်း
9. ဉာဏ်ဝန်ကြီးဦးဖြေ
10. ဦးပုည
11. ဖိုးဝဇီရ
12. ဦးကြော့
13. ဦးဖက်
14. ကင်းဝန်မင်းကြီး

ပါဝင်သော ကဗျာအမျိုးအစားများ
---------------------------

1. ပိုဒ်စုံရတု
2. အဖြည့်ခံရတု
3. လူးတား
4. အဲချင်း
5. လေးချိုး
6. သဖြန်
7. လွမ်းချင်း
8. ခွန်းထောက်
9. တေးထပ်
10. ရှစ်ဆယ်ပေါ်တေးထပ်
11. တေးရိုး
12. တေးတွဲ့
13. မှာတမ်း
14. သံပေါက်
15. စည်တော်သံ
16. လေပြေ
17. ညည်းချင်း
18. လေးချိုးသဖြန်

ကိုးကား
-------

1. ↑  လှသမိန် (၁၉၆၂)။ *မြန်မာ့စာပေသမိုင်းဝင် ရှေးစာဆိုတော်များ၏ ဆယ့်နှစ်ရာသီဖွဲ့ ပေါင်းချုပ်*။ ဟံသာဝတီပုံနှိပ်တိုက်။ Cite has empty unknown parameter: `|1=` (အကူအညီ)
***ပန်းသည်***ကဗျာသည် စာဆိုတော် မင်းသုဝဏ် ရေးစပ်ဖွဲ့သီသော အလွန်လှသည့် ကလေးကဗျာ ဖြစ်သည်။ စုစုပေါင်း ငါးပိုဒ် ရှိပြီး၊ တပိုဒ်လျှင် နှစ်ကြောင်းစီဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်။ မနက်အစောကြီး နေမပွင့်မီ ရောင်နီလာနေပြီ ပန်းသည်လုပ်ရအောင် ခရေပန်းသွားကောက်စို့ဟု အအိပ်မက်သည့် မောင်လေးကို အဖော်ညှိနေသော အစ်မဖြစ်သူ၏ စကားကို ကဗျာအဖြစ် ပြောင်းလဲထားသည်။ မောင်လေးရေဖြင့် အစချီကာ၊ ပန်းတွေ တကုံးကုံး ဖြင့် အဆုံးသတ်ထားသည့် ကာရံညီ အသံချိုသာသော ကလေးကဗျာ ဖြစ်သည်။

ကဗျာကို ၁၉၃၉ ဒီဇင်ဘာတွင် *မောင်ခွေးဘို့ ကဗျာများ* စာအုပ်တွင် ဂီတသံစဉ်နှင့်တကွ ဖော်ပြခဲ့သည်။

စာသား
-----

မောင်လေးရေ ထပါတော့  

ရောင်နီ လာလှပေါ့။  

  

တစ်ကျော့နှစ်ကျော့ တေးကိုသီ  

ငှက်ကျား နှုတ်ပလီ။  

  

တောင်ဆီနားက ခရေပန်း  

ပင်အောက် ကြိုင်လို့လန်း။  

  

ဗန်းလေးယူခဲ့ မောင်လေးရယ်  

သွားကောက်ချေစို့ ကွယ်။  

  

ပန်းသည်လုပ်စို့ တပြုံးပြုံး  

ပန်းတွေ တကုံးကုံး။

ကာရံဖွဲ့ ပုံစံ
--------------

တပိုဒ်လျှင် နှစ်ကြောင်းစီဖြင့်၊ ငါးပိုဒ်ပါသည်။ စုစုပေါင်း စာကြောင်း ဆယ်ကြောင်း ရှိသည်။

တပိုဒ်တွင် ၈-၇ စုစုပေါင်း ၁၅ လုံးစီပါသည်။ စာလုံးစုစုပေါင်း ၇၅ လုံး ရှိသည်။
အချီဝါကျတိုင်းကို လေးလုံး ၂ ပါဒစီ ခွဲသည်။

တပိုဒ်စီတွင် မတူညီသော ကာရံတွဲဖြင့် သတ်ထားရာ၊ ငါးပိုဒ်တွင် ကာရံတွဲ ငါးလုံးဖြင့် သတ်သည်။

ယင်းတို့မှာ အော့ကာရံတွဲ၊ အီကာရံတွဲ၊ အန်းကာရံတွဲ၊ အယ်ကာရံတွဲ၊ အုံးကာရံတွဲ တို့ ဖြစ်သည်။ တော့၊ ပေါ့၊ သီ၊ လီ၊ ပန်း၊ လန်း၊ ရယ်၊ ကွယ်၊ ပြုံး၊ ကုံး။ ယင်းတို့မှ လွဲ၍ ကျန်စာလုံးများတွင် ကာရံ ထည့်မထားပါ။

အခြား
-----

* ဖိုးမောင် လာပြီ
* ရွှေဥဩကဗျာ

ကိုးကား
-------

1. ↑  မင်းသုဝဏ် (ဒီဇင်ဘာလ ၁၉၈၆, ပ-ကြိမ်)။ *မောင်ခွေးဖို့ ကဗျာများ*။ လောကစာပေ။ p. ၈။ Cite has empty unknown parameter: `|1=` (အကူအညီ); `|date=` ရှိ ရက်စွဲတန်ဖိုး စစ်ဆေးရန် (အကူအညီ)
2. ↑  မင်းသုဝဏ် (ဒီဇင်ဘာလ ၁၉၈၆, ပ-ကြိမ်)။ *မောင်ခွေးဖို့ ကဗျာများ*။ လောကစာပေ။ p. ၅၃။ Cite has empty unknown parameter: `|1=` (အကူအညီ); `|date=` ရှိ ရက်စွဲတန်ဖိုး စစ်ဆေးရန် (အကူအညီ)
*Cascabela thevetia*
**ဆယ့်နှစ်ရာသီပင်**ကို ရုက္ခဗေဒ အလိုအားဖြင့် 'သီဗက်ရှာ 
ပီရူးဗီအားနာ'(*Thevetia peruviana*; ယခုအခါတွင် *Cascabela thevetia*) ဟု ခေါ်သည်။ မျိုးရင်းမှာ 'အဲ့ပေါ့ဆီနေစီအီး'(Apocynaceae) ဖြစ် 
သည်။ ထိုအပင်ကို မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းအရပ်ဒေသများတွင် 
စိုက်ပျိုးကြသည်။ ဆယ့်နှစ်ရာသီပင်သည် လှပသော ချုံပင်ကြီးမျိုး 
ဖြစ်သည်။ အရွက်သည် သေးသွယ်ရှည်လျား၏။ အပွင့်သည် 
ဖယောင်းကဲ့သို့ ချောမွှတ်၍ အဝါရောင်ရှိသည်။ အနံ့သင်း သည်။ အကိုင်းအရွက်ပင်စည်တို့ကို ချိုးဖဲ့ကြည့်လျှင် အဖြူစေး ထွက်သည်။ အသီး၌ အစေ့များပါရှိသည်။ ထိုအစေ့များမှ 
မီးလောင်သော အဆီတစ်မျိုးကိုရသည်။ ထိုအဆီသည် ဆေးဖက်ဝင်သည်။ ဆယ့်နှစ်ရာသီပင်အခေါက်မှ 'သက်ဗီတင်'(thevetin) ခေါ် ပြင်းသော အဆိပ်တစ်မျိုးကိုရသည်။ ယင်းကို အစွမ်းထက်သော အဖျားဖြတ်ဆေးဖော်ရာတွင် အသုံးပြုသည်။

မြန်မာ့အစဉ်အလာပွဲတော်များ ဆယ့်နှစ်လ ဆယ့်နှစ်ရာသီအတွက် 
မြန်မာ့ပွဲတော် ဆယ့်နှစ်မျိုးရှိသည်။ ဆယ့်နှစ်ရာသီပွဲတော်ကို 
ရှေးခေတ်မှစ၍ မင်းမိဘုရားနှစ်ပါးအမှူးပြုလျက် အစဉ်တစိုက် 
ကျင်းပလာခဲ့ရာ၊ အချို့ပွဲတော်များသည် ယခုအခါတိုင်အောင် 
ခေတ်စားဆဲပင်ဖြစ်၏။ အချို့မှာမူကား တိမ်ကောပပျောက်ကြ 
လေပြီ။

ပုံသဏ္ဌာန် : အပင်
ပင်လတ်မျိုး ဖြစ်၏ ။ ပေ ၂၀ ခန့် ထိမြင့်၏ ။ အခေါက်ထူသည်။ ကိုင်းဖြာသည်။ အခေါက်အညိုရောင် ပေါ်တွင် အဖြူကွက်များရှိ၏ ။

အရွက်
အကိုင်းထိပ်ဘက်တွင် စုပြုံ၍ ရွက်လွှဲထွက်သည်။ ရွက်ပြား ကျဉ်း ၍ သေးသွယ်ပြီး ကြိုးပြား သေး ပုံရှိသည်။ ထိပ်နှင့် အရင်းပိုင်း ချွန်သည်။ ရွက်ညှာ အလွန်တိုသည်။ ရွက်ပြား ပြောင်ချောပြီး ရွက်လယ်ကြော ထင်ရှား၍ ရွက်နားညီသည်။

အပွင့်
အဝါရောင်ရှိ၍ ခေါင်းလောင်းပုံ ဖြစ်သည်။ ဝတ်ဆံ များ ပွင့်ချပ်များတွင် ကပ်နေ၏ ။ အမွေးနု ကလေးများလည်း ရှိ၏ ။ ပွင့်ဖတ်ပြွန်ပိုင်း စိမ်းဝါရောင် ရှိ၏။

အသီး
အချင်း ၁၁/၂ လက်မခန့် ရှိ၏ ။ အတွဲလိုက် သီး၏ ။ ပြောင်ချော ၍ တောက်ပပြီး အစိမ်းရောင် ရှိသည်။ အလယ်တွင် လုံးဝိုင်း ၍ ထိပ်နှစ်ဖက်သို့ ချွန်သွယ် သွားသည်။

အသုံးပြုနိုင်သည့်
အစိတ်အပိုင်းများ : အပွင့် ၊ အရွက် ၊ အမြစ် ၊ အခေါက် ။

မြန်မာနိုင်ငံတွင်
တွေ့နိုင်သောနေရာများ : မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် ပေါက်ရောက်သည်။

ပေါက်ရောက်ပုံ
သဘာ၀အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။

အသုံးဝင်ပုံ : အာနိသင်
မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ ဖန် ၊ စပ် ၊ ခါး သောအရသာ ရှိ၏ ။ ပူသောသတ္တိ ရှိ၏ ။ လေကိုနိုင်၏ ။ ယားနာ ၊ အရေပြားနာ ၊ အနာပေါက်ခြင်းတို့ကို ပျောက်စေသည်။ မျက်စိကို အကျိုးပြု၏ ။ အဖျားရောဂါ ၊ နူနာ ၊ မြင်းသရိုက်နာတို့ကို နိုင်၏။ ၎င်းချည်း သက်သက် စားသုံးလျှင် အဆိပ်ဖြစ်စေ၏။

အသုံးပြုပုံ-
အပွင့် နှင့် အရွက်
၁ ။ အပွင့် သို့မဟုတ် အရွက်ကို ရေနှင့် နယ်ပြီး ၎င်းရေကို သံလွင်ဆီနှင့် ဆီသက်သက် ကျန်အောင် ချက်၍ ယားနာ ၊ အရေပြားနာများကို လိမ်းပေးက ပျောက်ကင်း၏ ။

၂ ။ အရွက်ကို ပြုတ်၍ ကြိတ်ပြီး ဆီနှင့် ရောလိမ်းပါက အဆစ် အမျက် ကိုက်ခဲခြင်း ပျောက်၏ ။

အမြစ်
၁ ။ အမြစ်ကို သွေး၍ မုန်ညင်းဆီနှင့် ရောချက်လိမ်းလျှင် အရေပြားနာ ပျောက်စေ၏ ။

၂ ။ အမြစ်ကို ရေနှင့် သွေးလိမ်းလျှင် ပွေးနာပျောက်၏ ။

အခေါက်
၁ ။ အဖျားကျဆေးအဖြစ် လည်းကောင်း ၊ အပူလောင်ခြင်းနှင့် ပွေး ၊ ယားနာများအတွက် လည်းကောင်း သုံး၏ ။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Govaerts, R. Goyder, D. & Leeuwenberg, A. (2019). World Checklist of Apocynaceae. Facilitated by the Royal Botanic Gardens, Kew. Published on the Internet;  Retrieved 20 December 2019
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)
3. ↑

[[]]
|  |  |
| --- | --- |
|  | ဝစ်ရှင်နရီ၊ အခမဲ့အဘိဓာန်တွင် ***စကားလိမ်*** ကို ရှာဖွေကြည့်ရှုပါ။ |

* စကားလိမ်ဆိုသည်မှာ စကား၏ အနှစ်သာရ အဓိပ္ပာယ်ကို လိမ်ညာပြောသော စကားမျိုးကို ဆိုလိုရင်းမဟုတ်ပေ။ စကားလုံး၏ ကာရံများကို ရှေ့နောက်ပြောင်းပြန်ပြု၍ ပြောသောစကား သာဖြစ်သည်။
* စကားလိမ်-ဆိုသည် ရှေ့အသံနဲ့ နောက်အသံ ပြောင်းပြီး ပြောင်းပြန်ပြောသည့် စကားအပြောမျိုးကို ဆိုလိုသည်။ **နောင်မှသိ** အား **နိမှသောင်** ဟု ပြောကြသည်မှာ စကားလိမ်ဖြစ်သည်။

စကား ၃-လုံးရှိလျှင် အလယ်လုံးကို အသံမပြောင်းဘဲ မူလအတိုင်းထားပြီး ရှေ့နောက်ပြောင်းသောမခါ နောင်သိ-မှ နိသောင်-ဖြစ်သွားသည်။
သူများမသိစေလိုသည့်အကြောင်းအရာတို့ကို စကားလိမ်သုံး၍ ပြောတတ်ကြသည်။ ငှက်ပျောသီးနှင့် မတည့်သော ကလေးရှေ့တွင် ပြောချင်လျှင် ငပျီးသော ဟုပြောတတ်ကြသည်။ ငှက်ပျောသီး တွင် ရှေ့ဆုံးအသံမှာ အသံတဝက်သာ ရှိသောကြောင့် ရှေ့အသံကို ချန်ပြီး နောက်အသံနှစ်သံကို ပြောင်းပြန်လှန်ရသည်။ ထိုအခါ ငပျီးသော-ဖြစ်သွားသည်။ ပျော်စရာကစားနည်းအဖြစ်လည်း စကားလှိမ်ဝှက်ကြသည်။

စာပေတွေထဲမှာလည်း စကားလိမ်များကို ထည့်ရေးတတ်ကြသည်။ ရာမရကန်မှာ သဒ္ဒါမတတ် စာမတတ်အစား သဒတ်မတာ စတ်မတာ-ဟု စကားလိမ်ဖြင့် ရေးသားပါသည်။ လှိုင်ထိပ်ခေါင်တင်မင်းသမီးကြီးကလည်း နာဂဆဒ္ဒန်ဘောလယ်တွင် နိမှသောင် နောင်မှသိ-ဟုလည်းကောင်း၊ ဦးပုညက လောကဓံ လံကဓော ဟုလည်းကောင်း ရေးခဲ့ကြသည်။ လူရွှင်တော်များကလည်း ဓနောဒိ ခြိုက်ကင်းစ်-ဟူ၍ အင်္ဂလိပ်စကားသံဖြင့် ပြောပြီး အဓိပ္ပာယ်မေးလျှင် ဓနိတောခြင်ကိုက်ဟု ဖြေကြသည်။

  

စကားလိမ်ကို နှစ်ဆင့်ဝှက်သည်လည်း ရှိသေးသည်။ အစ်ကို့မယား အိပ်ချင်တယ်-ဆိုတာမျိုးဖြစ်သည်။ အစ်ကို့မယားက- မရီး၊ အိပ်ချင်လျှင်-သမ်း-သည်။ မရီးသမ်း-မရန်းသီး-ဟူ၍ဖြစ်သည်။
တခါက ဘုန်းတော်ကြီးတပါးအား နောက်တတ်ပြောင်တတ်သည့် ဒကာတစ်ယောက်က လင်ပေးရွာကို ဆွမ်းစားကြွပါဘုရား-ဟုလျှောက်သောအခါ ဘုန်းတော်ကြီးက လင်ပေးရွာဆိုတာ မကြာဖူး ဟုဆိုကာ စဉ်းစားသော် လင်ပေး-က လေးပင်၊ လေးပင်တိုင်အိမ်များမှာ သုံးခန်းရှိသည်။ သုံးခန်း-မှစကားလိမ်ဖြေလျှင် သန်းကုန်း-။ ထိုအခါမှ ရွာနာမည်ပေါ်လာသည်။ အဆိုပါ ဇာတ်လမ်းမှာ သင်္ဂဇာဆရာတော်၏ စကားပုံစာအုပ်ပါ ပုံပြင်ဖြစ်သည်။ ဆရာကြီး မင်းသုဝဏ်ကလည်း စကိမ်လား-စကားလိမ်-ဟူ၍ စာတစ်ပုဒ်ရေးခဲ့ဖူးသည်။ 

ဤစကားလိမ်သည် သူတစ်ပါး မသိစေလို၍ တီထွင်ထားကြရာမှ ပေါ်လာပုံရသည်။ သားငယ်မြေးငယ်များ နေမကောင်းဖြစ်နေစဉ် သူတို့ မစားစေချင်သော အစာကို သူတို့မသိနိုင်သည့် စကားလိမ်ဖြင့် ပြောကြရာမှ ကလေးငယ်များအနေဖြင့် အစားကြွင်းအစားကျန်များနှင့် သူတို့ကြားရသော စကားလိမ်ကို ဆက်စပ်အနက်ဖော်ကြရင်း ကလေးငယ်များလည်း စကားလိမ်ကို တတ်လာကြသည်။ နှစ်ခြိုက်လာသည်။ စကားလိမ်ဝှက်၍ နှုတ်ရေးကစားလာကြဟန် တူသည်ဟု ဆရာတစ်ဦးက ဆိုသည်။ စကားလိမ်သည် မည်သူက စတင်တီထွင်၍ မည်သည့်ခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်နေမှန်း မသိသော်လဲ စကားလိမ်ကို ရှေးပုဂံခေတ်ကတည်းက သုံးနေကြသည်ဟု တင်ပြဘူးသည်။ ဦးတိုး၏ ရာမရကန်တွင် `သဒ္ဒါမတတ်၊ စာမတတ်´၊ `လူစိတ်မနိုင်၊ စိတ်တစ်ပိုင်းရူး´ကို စကားလိမ်ဖြင့် ရေးဖွဲ့ခဲ့ပေသည်။

စကားလိမ်ကို စာကြီးစကားကြီးများတွင် မတွေ့ရတတ်သော်လည်း အပျော်ဉာဏ်စမ်း စကားအဖြစ်နှင့် ဟာသရသစာပေများတွင် တွေ့ရတတ်သည်။ မြန်မာစကားတွင် စကားလိမ်သည် စကားထာကဲ့သို့ပင် ပျော်စရာ စကားတစ်မျိုးအဖြစ် ပါဝင်နေလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာအဘိဓာန်
2. ↑  မောင်ခင်မင် (ဓနုဖြူ)၊(မင်္ဂလာမောင်မယ် ၂၀၁၀-ပြည့် ဧပြီလ)
3. ↑  ဦးအေးချို(မဟာဝိဇ္ဇာ)၏ မြန်မာ့စကား
ပထမ ကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် လူငယ်များ 
နိုးကြား၍ အမြင်ကျယ်လာကြရာ ဥရောပတိုက်တွင် လူငယ်တည်းအိမ် 
အမည်ရှိ လူငယ်အသင်းများပေါ်ပေါက်လာလေသည်။ ၁၉၃ဝ-၃၁ ခုနှစ်
တွင် စတင်တည်ထောင်ကြရာ ပါဝင်သူအသင်းသားများမှာ အသက် ၁၆ 
နှစ်မှ ၂၅ နှစ်အတွင်းရှိ လူငယ်များဖြစ်ကြ၍ အသင်းသားတို့သည် နှစ်စဉ်ကြေး အနည်းငယ်စီသာ ပေးသွင်းကြရ၏။

အသင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ လှည့်ပတ်ကြည့်ရှု၍ ဗဟုသုတ 
ရှာစရာကောင်းသော တောရပ်တောရွာများ၏ အခြေအနေကို ပိုမိုသိရှိကြ 
ရန်ဖြစ်၍ အပျော်ခရီးထွက်သူများ၊ စက်ဘီးစီး ထွက်သူများအတွက် တည်း 
ခိုနားနေရန် သင့်တော်မည့်နေရာများ၌ ထိုတည်းအိမ်များကို ထားရှိ 
လေသည်။ အသင်းသားများသည် တည်းအိမ်များ၌တည်းခိုပါက အခကြေး 
ငွေ အနည်းငယ်ပေးရ၍ ညဉ့်အိပ်လိုလျှင် အနည်းငယ်ပို၍ပေးရသည်။ 
သို့ရာ တွင် တည်းအိမ်သပ်ရပ် သန့်ရှင်းမှုအတွက် ဝေပုံကျကူညီလုပ်ကိုင်
်ပေးရ၏။ ထိုတည်းအိမ်မျိုးမှာ ဥရောပမှတစ်ဆင့် တဖြည်းဖြည်းခေတ်စား 
လာရာ အင်္ဂလန်၊ ဝေလ၊ စကော့တလန်၊ အိုင်ယာလန်ပြည်တို့တွင်လည်း 
လူငယ်တည်းအိမ်များ တည်ထောင်လာကြသည်။ ယခုအခါ လူငယ်တည်း 
အိမ်ပေါင်း ၃ဝဝ ကျော်ရှိ၍ အသင်းသားမှာ ခုနစ်သောင်းကျော်မျှ ရှိ 
လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)
***လူချွန်လူကောင်း*** သီချင်းသည် တေးရေး ဆရာမြို့မငြိမ်းရေးစပ်သော သီချင်းတစ်ပုဒ် ဖြစ်သည်။

နောက်ခံ
-------

ဆရာမြို့မငြိမ်း၏ *လူချွန်လူကောင်း* သီချင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ဆရာဗိုလ်ကလေးတင့်အောင် ရိုးသားမှုဖြင့် ချီးကျူး ပြောဆို ခဲ့ဖူးကြောင်း စာရေးဆရာ ချစ်ဦးညိုကလည်း ပထမအကြိမ် စင်ကာပူ စာပေဟောပြောပွဲတွင် ထည့်သွင်းပြောသွားခဲ့သည်။

ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနုလက်ထက်က ၎င်း၏ ပြည်တော်သာစီမံကိန်းအကြောင်း သီချင်းစပ် ပြိုင်ပွဲကျင်းပရာ ဆရာ ဗိုလ်ကလေး တင့်အောင်က ပထမရခဲ့ကြောင်း၊ ထိုသီချင်းကို မြန်မာ့အသံက လွှင့်သော်လည်း နားထောင်သူပရိသတ်သာမက ဆရာ ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင် ကိုယ်တိုင် မမှတ်မိတော့ကြောင်း၊ ဆုရရန် မရိုးသားသည့် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ရေးစပ်သည့် သီချင်း ဖြစ်သောကြောင့် လူအများ၏ စိတ်ထဲတွင် သတိမရတော့ခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ဝန်ခံပြောဆိုခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။

ဆရာ ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်ကပင် ထိုသို့ ပြည်တော်သာစီမံကိန်းသီချင်း စပ်နေချိန်၌ မြို့မငြိမ်းက *လူချွန်လူကောင်း* သီချင်းကို လာရောက်ပြသခဲ့ကြောင်း၊ ထိုသီချင်းကို ကောင်းသည်ဟု မထင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသီချင်းမှာ ယခုအချိန်အထိ လူအများ၏ ပါးစပ် ဖျား၌ စွဲမြဲနေဆဲဖြစ်ကြောင်း ပြောခဲ့သည်။

သီချင်းစာသား
------------

*လူချွန်လူကောင်း*

(ရှုမဆုံးတော့သည် စိမ်းလဲ့လဲ့နှစ်စဉ်

လယ်ကွင်းတွေက တမျှော်တခေါ်စိုပြည်လွင်

ရိတ်သိမ်းချိန်ဆိုပြန်လျှင် ဝင်းမှည့်ရွှေစင်အိလို့ပင်

စပါးအနှံတွေနဲ့ အသီးတွေ သန်မြန်အောင်မြင်…။

  

မနက်ခင်းစိတ်ရွှင် လန်းကြစေဆွဲငင်

ဥဩသံသွဲ့ နာပျော်ဖွယ်ကြည်ကြည်လင်

လုပ်ငန်းကို ကိုယ်စီဝင် စက်ရုံ ကြီးငယ် အရပ်ရပ်တွင်

ကြည်းရေတခွင်က အရောင်းအဝယ် စုံဆန်သာသည်ပင်…။

  

လူချွန်လူကောင်းများတို့ ပေါင်းစုအားတွင်

မြို့မ မိတ်ဆွေတွေကို

ကြည်ညိုစွာ မြင်လိုက်ချင်

ဗမာ့သားကောင်းများကို အဆိုအတီးအမှုတ်နဲ့ပင်

ရိုသေခင်မင် အားတက် အလေးပြုလျှက်ပဲ အစဉ်…။)၂

  

ကစားခုန်စား စွမ်းအားဘက်တွင်

စံချိန်ရင်ဘောင်တန်းလိုက်လို့ယှဉ်

ခေတ်မီမီ ကမ္ဘာကြည့်ကြည့်မြင်

သန်မြန်ယောက်ျားဘသားပင်...။

  

လျှပ်စစ်အားအသုံးများတဲ့ အပြင်

တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် ထက်အောက် မြေတခွင်

သစ်ပင်တွေ မြေတွင်းဓာတ်တွေ

ဖော်ယူနိုင်စွမ်း တတ်ကျွမ်းကျင်...။

  

ကမ္ဘာမြေပထဝီဝင် ကမ္ဘာ့သမိုင်းရာဇဝင်

သုံးသပ်လေ့လာယှဉ်

အကြံဉာဏ်ဝေဖန် မျှော်လို့မြင်

ငါတို့ပြည်ထောင်စုတွင်...။

  

ကမ္ဘာ့ရေကြောင်း သင်္ဘောမောင်းရင်

မြေပြင်လေပြင်နှံ့စပ်စုံလင်

တို့လူချွန်လူကောင်း အစုတွင်

ပါဝင်တယောက်ဆို တအားပင်…။

  

((ဆရာဝန် ပညာတွေကိုသင်

ခေတ်ရောရှေ့မီ သမားကျော်များပင်

လူထုကို ကိုယ်နဲ့ထပ်တူ ချစ်ခင်ရင်ဝယ်ထား ညွန်ကြားညွန်ကြား

သန်ထွားကျန်းမာ ကြံ့ခိုင်အားအင်...။)၂

  

(ကလေးလေးတွေ ပညာရရှိဖို့တော့

အဖအမိပုံသွင် အာစရိတွေပင်)၂

လူချွန်လူကောင်းလေးတွေ ဖြစ်အောင်

မြေတောင်မြှောက်ကာ မြှင့်တင်...။

  

ကမ္ဘာ့ရေကြောင်းသင်္ဘောမောင်းရင်

မြေပြင်လေပြင် နှံ့စပ်စုံလင်

တို့လူချွန်လူကောင်း အစုတွင်

ပါဝင်တယောက်ဆို တအားပင်...။) ၂

ကိုးကား
-------

* စာပေနယ်မှ ဂီတရသ - လူချွန်လူကောင်း သီချင်းအကြောင်း ဆရာချစ်ဦးညို၏ ဟောပြောမှု
* မြို့မငြိမ်း(ဂီတပညာရှင်)  Archived 5 August 2020 at the Wayback Machine.
၂၀၀၀
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

**၂၀၀၀** (MM) သည် ဂရီဂေါရီးယန်း ပြက္ခဒိန်တွင် စနေနေ့မှ စတင်သော ရာစုနှစ် ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်ပြီး၊ ယနေ့ခေတ် (Common Era) နှင့် *အေဒီ* (*Anno Domini*) ၏ ၂၀၀၀ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်ဖြစ်ကာ၊ ၂ ထောင်စုနှစ်၏ ၁၀၀၀ ကြိမ်မြောက် နှင့် နောက်ဆုံးခုနှစ်၊ ၂၀ ရာစုနှစ်၏ ၁၀၀ ကြိမ်မြောက် နှင့် နောက်ဆုံး ခုနှစ်ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၀ ဆယ်စုနှစ်၏ ၁ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ် ဖြစ်သည်။ 

2000တမ်းပလိတ်:SHORTDESC:2000

ဇန်နဝါရီလ
---------

(၁) ရက်။

*

ဖေဖော်ဝါရီလ
-----------

(၁) ရက်။

*

မတ်လ
----

(၁၈) ရက်။

* အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ ဒဗ္ဗလင်မြို့တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား ဒဗ္ဗလင်မြို့ တော် လွတ်လပ်ရေးဆုကို ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်ခဲ့သည်။

ဧပြီလ
-----

(၁) ရက်။

*

မေလ
---

(၁) ရက်။

*

ဇွန်လ
-----

(၁) ရက်။

*

ဇူလိုင်လ
--------

(၁) ရက်။

*

ဩဂုတ်လ
------

စက်တင်ဘာလ
---------

(၁) ရက်မှ ၁၄ ထိ။

* ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား ဒုတိယအကြိမ် နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ဖမ်းဆီးခဲ့ပြန်သည်။

(၂၂) ရက်။

* ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အားရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ အဓမ္မနေအိမ်သို့ပြန်ပို့ပြီး တတိယအကြိမ် နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။

အောက်တိုဘာလ
-----------

(၁) ရက်။

*

နိုဝင်ဘာလ
---------

(၁) ရက်။

*

ဒီဇင်ဘာလ
--------

(၁) ရက်။

*
သာချင်း
-------

သာချင်းဟူသောအဖွဲ့သည် ဟောစာနှင့် 
ခပ်ဆင်ဆင်တူသည်။ သာချင်းမပေါ်မီကဟောစာများပေါ်ပေါက် 
၏။ နောက် တစ်ဖြည်းဖြည်းဟောစာများကို သာယာချေငံစွာ 
တစ်မျိုးတမည်ပြောင်းလွှဲဖွဲ့ဆိုကြကာ သာချင်းဟုအမည် 
ပေးကြဟန်တူသည်။ သာချင်းစပ်ဆိုရာ၌ စာဆိုသူလက်ထက် 
မတိုင်မီ ဖြစ်ပေါ်သောအကြောင်းအရာများကိုလည်း ကောင်း 
၊ဇာတ်ဝတ္ထုများကိုလည်းကောင်း ဖွဲဆိုလေ့ရှိကြသည်။ စပ်ဆိုပုံ 
မှာလေးလုံးတစ်ပိုဒ် သို့မဟုတ်၊ငါးလုံးတစ်ပိုဒ်၊ သို့မဟုတ် 
ခြောက်လုံးတစ်ပိုဒ်ထား၍ရေးစပ်နိုင်သည်။ ရကန်စပ်ပုံစပ်နည်းနှင့် 
လည်း အနည်းငယ်ဆင်တူလေသည်။

'ဆင်ဖြူနာဂ၊ ဆဒ္ဒန္တလည်း၊ နတ်သစက်အောက်၊ 
လစဉ်ရောက်၍၊ နတ်လောက်ကညာ။။ တိုင်းအ တည်တည်ပြည် 
အစို့စို့၊ ထီးတိုင်းတို့က၊ စက်ပို့နိယံ၊ သစ္စာနှံ၍၊ ကျွန်ခံလာသည်၊ 
ရတနာပူရ၊သားတော်မြေးမြစ်၊ ညွန့်သစ်စည် ပင်၊ ရာဇဝင် 
အခေါင်၊တပေါင်ကြွေးဟစ်၊ထွန်းရာဖြစ်သည်၊အောက်သေဋ္ဌဟု၊ 
ရွှေပြည်ဝကြီး' စသည်ဖြင့်ကာရန်အအုပ် အခံ ကန်၍သွား 
လေသည်။ ကာရန်ကန်ရုံမက ရကန်၌ကဲ့သို့ပင်အခြား 
ဆရာများကိုကန်ပုံ ရန်ပျိုးပုံလည်းဆင်ဆင် တူသည်။ 

သို့သော်ရကန်ဟူသော အဖွဲ့အနွဲ့သည် သာချင်းများ 
ပေါ်ပြီးနောက်မှ ပေါ်ပေါက်လာသောကြောင့် သာချင်းသည် 
ရကန်၏ရှေ့တော်ပြေးဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။
သာချင်းဟူသောအဖွဲ့အနွဲ့ကို ရှေးဦးစွာတီထွင်သူမှာ 
မင်းဇေယျရန္တမိတ်ဘွဲ့ခံ တောင်ခွင်မြို့စားဦးသာအောင် ဖြစ်လေ 
သည်။

  

ဦးသာအောင်သည် 
ဥတေနသာချင်း၊ ပဋာစာရိီသာချင်းနှင့် စိဉ္ဇမာဏဝိ 
ကာသာချင်းတို့ကို ရေးသားခဲ့သည်။ ရှေးကလည်း 
သာချင်းနှင့်ဆင်တူသောအဖွဲ့မျိုးရှိတန်ရာ၏။ သို့သော်ဦးသာ 
အောင်၏သာချင်းသည် တွေ့ရသမျှသောသာချင်းများတွင် 
အကောင်းဆုံးဖြစ်လေသည်။ နန်းစဉ်စာတော်စာရင်းအရ စာပေ 
လောကတွင် ထင်ရှားလှသောသာချင်းများကား ဦးအောင်ဖြိုး 
ရေးသားသောရာမသာချင်း၊ ကျန်စစ်သားကြုတ် ဖွင့်ခန်းသာချင်း၊ 
အနော်ရထာစောတရုပ်ပြည်မှစွယ်တော် ပင့်ခန်းသာချင်း၊ 
ဗောဓိပင်ကိုမာရ်နတ်မင်းလုခန်းသာချင်း၊ မင်းဆက်ရာဇဝင်သာ 
ချင်း၊ မောင်ချင်းဖြူအမည်ခံစာဆိုတဦးဖွဲ့ဆိုသော ကျန်စစ်သား 
သာချင်းနှင့် ပုဂံငှက်ကြီးသာချင်း၊ ရေပုပ်ကျောင်းတကာဆို 
ယသောဓရာ ကန်တော့ခန်းသာချင်း၊ ဝိဓူရသာချင်း၊ 
တောထွက်ခန်းသာချင်း၊ နှစ်ကျိပ်ရှစ် ဆူသာချင်းနှင့် 
မရဏာသန္နသာချင်းတို့ဖြစ်ကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( ၁၄ )

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
မြန်မာဘာသာစကား |
| --- |
| ပြောင်းလဲပုံအဆင့်များ | 
* ရှေးဟောင်း
* ခေတ်လယ်
* ခေတ်ပေါ်

 |
| ဒေသိယစကား | 
* ရခိုင်ဘာသာစကား (ရမ်းဗြဲ၊ သံတွဲ)
* အင်းသား
* မြိတ်
* ထားဝယ်
* ယော

 |
| သဒ္ဒါနှင့်ဝေါဟာရ | 
* **ဝါစဿရဗေဒ**
* မျိုးပြပစ္စည်းများ
	+ အတိုင်းအတာယူနစ်များ
* ကိန်းဂဏန်းများ
* ကင်းစီး
* နာမ်စားများ
	+ ဆွေမျိုးတော်စပ်ပုံ
* ကြိယာများ
* ဝိဘတ်များ

 |
| စာပေ | 
* သင်ပုန်းကြီး
* ရာဇဝင်ကျမ်းများ
* ဓမ္မသတ်

|  |  |
| --- | --- |
| စာပေပုံစံများ | 
* ခေတ်စမ်းစာပေ
* မေတ္တာစာ
* ပေစာ
* ပြဇာတ်
* မှာတမ်း

 |
| ကဗျာပုံစံများ | 
* ကလေးချော့ကဗျာ
* ခွန်းထောက်
* တမ်းချင်း
* တောလား
* တေးထပ်
* တျာချင်း
* တြိချိုး
* ဒုံးချင်း
* ဒွေးချိုး
* ဗုံကြီးသံ
* ဘောလယ်
* ရတု
* ရကန်
* ဝဲရိုက်ဝဲသွင်း
* ရဲတင်း
* လေးချိုး
* အလင်္ကာ
* လင်္ကာ
	+ လေးလုံးစပ်လင်္ကာ
* လွမ်းချင်း
* သဖြန်
* သာချင်း
* ကာချင်း
* သံချပ်
* သံချို
* သံပိုင်း
* သံပေါက်
* ဟန်ချင်း
* အန်ချင်း
* အိုင်ချင်း
* တုံးချင်း
* အဲချင်း
* သီချင်း
* ပျို့
* ပတ်ပျိုး
* ယိုးဒယား
* ကြိုး
* ဘွဲ့
* နတ်သံ
* လူးတား
* မော်ကွန်း
* တောလား

 |

 |
| စာအရေးအသားစနစ် | 

|  |
| --- |
| 
* အက္ခရာ
* မျက်မမြင်စာ

 |
| ရောမမှုပြုခြင်း | 
* မြန်မာစာကော်မရှင် အသံဖလှယ်မှုစနစ်
* ALA-LC ရောမမှုပြုခြင်း
* BGN/PCGN ရောမမှုပြုခြင်း

 |

 |
| အခြားအကြောင်းအရာများ | 
* မြန်မာအင်္ဂလိပ်
* မြန်မာစာအဖွဲ့
* မြန်မာအမည်များ

 |
မားကွိဇ် (၂၀၀၂)
**ဂေဘရီယယ် ယိုဆေး ဒီ လာ ကွန်ကော်ဒီယာ ဂါဆီယာ မားကွိဇ်** (Gabriel José de la Concordia García Márquez) ကိုလံဘီယာနိုင်ငံသား ဝတ္ထုရှည် ဝတ္ထုတိုများကို ရေးသားသော စာရေးဆရာ၊ ပြဇာတ်ရေးဆရာ နှင့် သတင်းစာဆရာ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၁၉၂၇ ခုနှစ် မတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားပြီး လက်တင်အမေရိက တစ်ခွင်တွင် ဂါဘိုဟု လူသိများသည်။ ၂၀ ရာစုနှစ်၏ နာမည်ကျော်ကြား ထင်ရှားသော စာရေးဆရာတစ်ဦး အဖြစ် မှတ်ယူကြပြီး ၁၉၇၂ ခုနှစ် နျူစတတ်ဒ် နိုင်ငံတကာ စာပေဆုကို လည်းကောင်း၊ ၁၉၈၂ ခုနှစ် စာပေဆိုင်ရာ နိုဘယ်လ်ဆုကို လည်းကောင်း ရရှိခဲ့ပြီး စာပေဆိုင်ရာ နိုဘယ်လ်ဆု ရသူများတွင် အသက်ရှင် ကျန်ရစ်နေသေးသောသူများတွင် အစောဆုံး ဆုရရှိသူ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် ကိုယ့်ဘာသာကိုယ် လေ့လာသင်ယူသော ပညာရေးမျိုးဖြင့် သင်ကြားတတ်မြောက်ခဲ့ပြီး ဥပဒေကျောင်းကို စွန့်ခွာကာ သတင်းစာ ဆိုင်ရာ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းမှုကို ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ အစောပိုင်းကတည်းကပင် ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ နှင့် နိုင်ငံတကာ နှင့် ဆိုင်သော နိုင်ငံရေး ဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များတွင် ဝေဖန်မှုများကို လုံးဝ ချုပ်တည်းမှု မပြုခဲ့ပေ။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် မာစီဒီး ဘာချာ နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး ရော့ဒရစ်ဂျိုနှင့် ဂွန်ဇာလို ဟူသော သားနှစ်ဦး မွေးဖွားခဲ့သည်။

သူသည် သတင်းစာဆရာတစ်ဦး အဖြစ်စတင်ခဲ့ပြီး လူကြိုက်များ ထင်ရှားသော ဝတ္ထုမဟုတ်သည့် စာပေနှင့် ဝတ္ထုတို အများအပြားကို ရေးသားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း One Hundred Years of Solitude (၁၉၆၇) နှင့် Love in the Time of Cholera (၁၉၈၅) ဝတ္ထု နှစ်ပုဒ်ကြောင့် အထူးပင် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သည်။ သူ၏ စာပေများမှာ အများမှ ချီးကျူးမှုကို ခံခဲ့ရပြီး စီးပွားရေး အရလည်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။ သူအနေနှင့် ပဉ္စလက်သရုပ်မှန်ဝါဒ ကို ဖော်ထုတ်ရေးသားသူ အဖြစ် ထင်ရှားသည်။ သာမန် အခြေအနေများတွင် ပဉ္စလက်ဆန်သော အရာဝတ္ထုများ အဖြစ်အပျက်များကို ထည့်သွင်း ရေးသားခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အချို့သော သူ၏ စာပေများမှာ မာကိုနာဒို ဟုခေါ်သော စိတ်ကူးယဉ်မြို့တွင် အခြေခံပြီး အများစုမှာ အထီးကျန်ဆန်ခြင်းကို ချယ်မှုန်းပြသထားခြင်း ဖြစ်သည်။

သူ၏ One Hundred Years of Solitude စာအုပ်ကို သင့်လူက *ဝေးလွင့်ကင်းကွာ နှစ်တစ်ရာ* အမည်ဖြင့် မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့ပြီး ကံကော်ဝတ်ရည်စာပေတိုက်က ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။In Evil Hour စာအုပ်ကိုလည်း သင့်လူကပင် *မိစ္ဆာမြူးချိန်* အမည်ဖြင့် မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့သည် ။

ကိုးကား
-------

1. ↑
**ဧရာဝတီတံတား (ရတနာသိင်္ဃ)**သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး ရွှေဘိုခရိုင် ရွှေဘိုမြို့နယ် ကျောက်မြောင်းမြို့အနီး နွယ်ငြိမ်းကျေးရွာနှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး သပိတ်ကျင်းခရိုင် စဉ့်ကူးမြို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် ဧရာဝတီမြစ်ကူးတံတားကြီး ဖြစ်သည်။ တံတားကြီးသည် ဦးသိန်းစိန် အစိုးရလက်ထက် ဖွင့်လှစ်သော ပေ ၁၈ဝ အထက် တံတားကြီးများအနက် ၃၉ စင်းမြောက် တံတားကြီး ဖြစ်သည်။ ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနအနေဖြင့် ဧရာဝတီမြစ်ပေါ်တွင် ၁၄ စင်းမြောက် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့သည့် တံတားကြီးတစ်စင်းဖြစ်သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန ပြည်သူ့ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း တံတားဆောက်လုပ်ရေး စီမံကိန်း အထူးအဖွဲ့(၁၄)က ၂ဝ၁ဝ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၆ ရက်မှ စတင်၍ ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ အုတ်မြစ်နှင့် တံတားတိုင် လုပ်ငန်းများအားလုံး ၂ဝ၁ဝ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၃၁ ရက်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ တံတားသံပေါင် တပ်ဆင်ခြင်းလုပ်ငန်းကို ၂ဝ၁၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၃ဝ ရက်တွင် ကျောက်မြောင်းဘက်ကမ်းမှ စတင်တပ်ဆင် ခဲ့ရာ၊ RP2 တိုင်ကျော်လွန်ပြီး RP3 တိုင်ပေါ်သို့ရောက်ရန် ၁၆ မီတာအလို၌ ၂ဝ၁၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက် နံနက် ၇ နာရီ ၄၂ မိနစ်တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် အင်အား ၆ ဒသမ ၈ ရစ်ချ်တာစကေးရှိသော အင်အားပြင်း ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် RP1 နှင့် RP2 ကြား တံတားသံပေါင် နှစ်ခန်းရေထဲသို့ ပြုတ်ကျပျက်စီး သွားခဲ့သည်။ တံတားသံပေါင် တပ်ဆင်ခြင်း လုပ်ငန်းများကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ၂ဝ၁၃ ခုနှစ် မေ ၁၉ ရက် တွင် သံပေါင်ခြောက်ခန်း တပ်ဆင်ခြင်းလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက် ပြီးစီးခဲ့သည်။

တံတားအချက်အလက်များ
------------------

တံတားကြီးမှာ နှစ်လမ်းသွား ကားလမ်းတံတား ဖြစ်ပြီး တံတားပေါ်တွင် အကျယ် ၂၈ ပေရှိ နှစ်လမ်းသွား ကားလမ်းနှင့် တစ်ဖက်လျှင် သုံးပေစီရှိသည့် လူသွားလမ်းများ ပါသည်။ ပင်မတံတားအရှည် ၂၂၁၈ ပေ၊ ရွှေဘိုဘက်ကမ်း ချဉ်းကပ်တံတားအရှည် ၆၆ ပေနှင့် စဉ့်ကူးဘက်ခြမ်း ချဉ်းကပ်တံတား အရှည် ၁၉၆ ပေရှိပြီး စုစုပေါင်းတံတားအရှည်မှာ ပေ ၂၄၈ဝ ရှိသည်။ တံတားအောက် ရေလမ်းကင်းလွတ်နယ်မြေမှာ အကျယ်ပေ ၃၂ဝ နှင့် အမြင့် ၄၇ ပေ ရှိပြီး တံတားခံနိုင်ဝန်မှာ ယာဉ်တစ်စီးချင်း ၇၅ တန် ဖြစ်သည်။ တံတားအောက်ထည်မှာ ၁ ဒသမ ၅ မီတာအချင်းရှိ သံကူကွန်ကရစ် လွန်တူးပိုင်တိုင်အုတ်မြစ်နှင့် သံကူကွန်ကရစ်တိုင် ကိုယ်ထည်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး တံတားအပေါ်ထည်မှာ သံမဏိ သံပေါင်နှင့် သံကူကွန်ကရစ် ကြမ်းခင်းဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ဆက်သွယ်ပေးသည့် ဧရာဝတီတံတား (ရတနာသိင်္ဃ) ဖွင့်လှစ်။ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံ၊ နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး (၂၄-၇-၂၀၁၃)။ 5 March 2016 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  26 August 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးသိန်းစိန် ဧရာဝတီတံတား(ရတနာသိင်္ဃ) စီမံကိန်း ကြည့်ရှု စစ်ဆေး။ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံ၊ နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး (၂၄-၁၂-၂၀၁၁)။[*လင့်ခ်သေ*]