recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ဓာတ်တော်ချိုင့် ရေတံခွန်
ဓာတ်တော်ချိုင့် ရေတံခွန် (အနီးစခန်း)
**ဓာတ်တော်ချိုင့် ရေတံခွန်**သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့ ရပ်ကွက်ကြီး ၁၇၊ အနီးစခန်းတွင် တည်ရှိပြီး ပြင်ဦးလွင်-မန္တလေး ကားလမ်းမကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ဓာတ်တော်ချိုင့် ရေတံခွန်သည် အမြင့်ပေ ၁၂၂ မီတာရှိပြီး အနက်မှာ ၉၁ မီတာ ရှိသည်။ ဓာတ်တော်ချိုင့် ရေတံခွန်သည် အဆင့်သုံးဆင့်ရှိပြီး အောက်ခြေမှ ရေတံခွန်ထိပ်ထိ လမ်းလျှောက်ချိန် မိနစ်ကိုးဆယ်ခန့် ကြာမြင့်သည်။

၂၀၁၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် ဓာတ်တော်ချိုင့် ရေတံခွန် ဒုတိယ အဆင့်မှစတင်ကာ ရေမကျတော့သဖြင့် သက်ဆိုင်ရာ ဒေသဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်း၊ မီးသတ်တပ်ဖွဲ့နှင့် ဒေသခံ အချို့အပါအဝင် ကွင်းဆင်း စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ အကျယ် ၂ ပေခန့်ရှိ ရေယိုပေါက်မှတဆင့် မြေအောက်ကလိုင်ထဲသို့ ရေစီးဝင်သွားသောကြောင့် ရေမကျတော့ဘဲ တစ်ရက်ခန့်ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး ရေယိုပေါက်ကို ပိတ်ဆို့ပြီးနောက် ဩဂုတ် ၁၂ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ရေကျလာခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြတ်ပြည့်ဖြိုး (၁၃ ဩဂုတ် ၂၀၁၉)။ ဓာတ်တော်ချိုင့်ရေတံခွန် ကြမ်းပြင်ပေါက်မှု ပညာရှင်များနှင့် စစ်ဆေးမည်။ ဧရာဝတီသတင်းဌာန။  ၃၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၉ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  ထိန်ထိန်လင်း (၁၃ ဩဂုတ် ၂၀၁၉)။ ဓာတ်တော်ချိုင့်ရေတံခွန် ရေပြန်လည် စီးဆင်း။ ဒီဗွီဘီ။  ၃၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၉ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  အောင်သန့်ခိုင် (၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၁၉)။ ဓာတ်တော်ချိုင့်ရေတံခွန်မှ ရေများမူလအတိုင်း ပြန်စီးလာ၊ ရေယိုပေါက်ကို စနစ်တကျ ပိတ်နိုင်ရေး ဆက်လက်ဆောင်ရွက်မည်။ မြန်မာတိုင်း(မ်)။ 31 August 2019 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  ၃၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၉ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။

|  |  |
| --- | --- |
|  | ဝီကီမီဒီယာ ကွန်မွန်းစ်တွင် ***ဓာတ်တော်ချိုင့် ရေတံခွန်*** နှင့် ပတ်သက်သော မီဒီယာ ရှိသည်။ |
**ဂျက်ဖနာသင်ကြားရေးဆေးရုံ** သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ ဂျက်ဖနာမြို့တွင် တည်ရှိသည့် အစိုးရဆေးရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်သည် မြောက်ပိုင်းစီရင်စု၌ အရေးပါသည့်ဆေးရုံတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကိုလံဘိုရှိ ဗဟိုအစိုးရက ထိန်းချုပ်ထားသည့် စီရင်စုရှိ တစ်ခုတည်းသော ဆေးရုံဖြစ်သည်။ မြောက်ပိုင်းစီရင်စုရှိ တစ်ခုတည်းသော သင်ကြားရေးဆေးရုံလည်း ဖြစ်သည်။ ဂျက်ဖနာတက္ကသိုလ် ဆေးပညာဌာနအတွက် အဓိကကျသည့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာသင်ကြားရေးဆေးရုံ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ဆေးရုံ၌ ခုတင် ၁၂၂၈ ခု ရှိသည်။

ဆေးရုံတွင် ဆေးဝါးနှင့် ကုသမှုဆိုင်ရာဝန်ဆောင်မှုများအနေဖြင့် cardiology, diabetic, dentistry, dermatology, family planning, gynaecology, neurology, obstetrics (ante-natal), oncology, ophthalmology, orthopaedics, otolaryngology (ENT), paediatrics and psychiatry စသည့် အမျိုးမျိုးသော ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုများကို ထောက်ပံ့ပေးထားသည်။ ဆေးရုံတွင် အရေးပေါ်ဌာနတစ်ခု၊ ပြင်းထန်ရောဂါစောင့်ရှောက်မှုတစ်ခု၊ စောလျင်စွာကလေးမွေးဖွားမှုတစ်ခု၊ အခြေခံကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုတစ်ခု၊ ရောဂါဗေဒဓာတ်ခွဲခန်းတစ်ခုနှင့် သွေးအလှူဘဏ်ဝန်ဆောင်မှုတစ်ခုတို့ ပါဝင်သည်။

၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ဆေးရုံတွင် အတွင်းလူနာအဖြစ် ကုသေသူ ၁၁၁၁၂၉ ဦးရှိပြီး အပြင်လူနာအဖြစ် ပြင်ပလူနာအဖြစ် ၂၆၈၉၂၂ ဦးရှိကာ ဆေးဝါးကုသမှုခံယူသူ ၄၇၆၆၁၆ ဦးရှိခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  Teaching Hospital။ University of Jaffna။ 2011-10-02 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။
2. ↑  Under Line Ministry Beds 2010။ Ministry of Health, Sri Lanka။ 27 September 2011 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  20 May 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. 1 2  2010 Statistics။ Jaffna Regional Directorate of Health Services။ 2012-03-31 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် တာလပုဋဇာတ်ဆရာကြီးက ရှေးဇာတ်ဆရာကြီးများ မိန့်ကြားခဲ့သောစကားတို့ကို ဘုရားရှင်အားလျှောက်ထားရာ ဘုရားရှင်က ထိုစကားများကို မလျှောက်ထားရန် သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် တားမြစ်တော်မူသော်လည်း တာလပုဋဇာတ်ဆရာကြီးက မေး လျှောက်မြဲ မေးလျှောက်ပါသည်။

ဘုရားရှင်က ဇာတ်သမားများ ရောက်ရာဂတိသည် ပဟာသနတ်ပြည်မဟုတ်၊ ပဟာသငရဲဖြစ်ကြောင်း၊ ငရဲရောက်ခြင်း၏အကြောင်းတို့ကို ရှင်းလင်းမိန့်ကြားတော် မူပါသည်။ တာလပုဋဇာတ်ဆရာကြီး ပြင်းထံစွာငိုကြွေးပြီး ရှေးဆရာကြီးများ၏ လှည့်ပတ် ဖျားယောင်းမှုခံရသည်ကို ဝမ်းနည်း၍ ငိုမိပါကြောင်း လျှောက်ထားပြီး ဘုရားရှင်အထံတော်၌ ဥပါသကာအဖြစ်ခံယူပြီး ရဟန်းပြုလိုကြောင်း လျှောက်ထားပါသည်။ ရဟန်း ပြု၍ မကြာမီ အာသဝေါကင်းကွာ ရဟန္တာဖြစ်ပုံကို ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ တာလပုဋဆရာကြီး၏အကြောင်းကို အကျယ်တဝင့် ဖွင့်ဆို ထားပါသည်။

ဋီကာ၌လည်း ဖွင့်သင့်သောပုဒ်များကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၂၊၄၉၄-၅။ သံ၊မြန်၊၂၊၄၈၈-၉။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၄၀-၁။ သံ၊ဋီ၊၂၊၃၇၉-၃၈၀။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ သဠာယတနဝဂ္ဂနိကာယ၊ ၈-ဂါမဏိသံယုတ္တ၊ ဒုတိယသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
စိန်လောရင့်မြစ်ကို စတင်တွေ့ရှိသူ ဇက် ကာတီယေး
**ဂျေ ကာတီယေး** (ခရစ် ၁၄၉၁-၁၅၅၇) သည် မြောက်အမေရိကတိုက်၌ ပြင်သစ်ကိုလိုနီနယ်သစ်များ စတင်ထူထောင်နိုင်ရန် အခြေချပေးခဲသူ ဖြစ်သည်။ ကာတီယေး သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၏ သင်္ဘောသားကောင်းတို့ ထွက်ပေါ်ရာ ဗရစ်တနီယ် စန်မာလိုမြို့သား တစ်ဦးဖြစ်ကြောင်းမှတစ်ပါး သူ၏ ငယ်ရွယ်စဉ်က အဖြစ်အပျက်များကို မသိရပေ။
သူ၏အကြောင်းကို စတင်သိရှိရသည်မှာ ၁၅၃၄ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်ဘုရင် ပထမ ဖရန်စစ်က သူ့အား ရေသစ်၊ မြေသစ် ရှာဖွေရန်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံဘက်သို့ လမ်းပေါက်ရှာရန် စေလွှတ် သည့်အခါမှ ဖြစ်၏။ ထိုစဉ်က ကာတီယေးသည် စန်မာလိုမြို့မှ သင်္ဘောငယ် ၂စင်းဖြင့် ဧပြီလ ၂ဝ ရက်နေ့တွင် စတင် ခရီး ထွက်ခဲ့ရာ နယူးဖောင်းလန်းဒေသသို့ မေလ ၁ဝရက်နေ့တွင် ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ကာတီယေးသည် လာဘရာဒေါ တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းကို ဆန်တက်သွားပြီးနောက် ဗဲလအိုင်းရေလက် ကြားမှ စိန့်လောရင့် ပင်လယ်ကျွန်းဆွယ်ကို ပြင်သစ်ပိုင်အဖြစ် သိမ်းယူခဲ့၏။ ယင်းသို့ဖြင့် မြောက်အမေရိကတိုက်၌ ပြင်သစ် ကိုလိုနီကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့လေသည်။

၁၅၃၆ ခုနှစ်တွင် နယ်သစ်တည်ထောင်ရန် သင်္ဘော ၃စင်း ဖြင့် အမေရိကတိုက်သို့ ခရီးထွက်ခဲ့ပြန်သည်။ စိန်လောရင့် ပင်လယ်ကွေ့ထဲသို့ ရောက်ပြီးနောက် အနောက်ဘက်သို့ ဆန် တက်ကြည့်ရာ ထိုရေပြင်ကြီးမှာ မြစ်ကြီးတစ်မြစ် ဖြစ်ကြောင်း ကို တွေ့ရသည်။ ထိုသို့ သိရသောနေ့ (ဩဂုတ်လ ၁ဝ ရက် နေ့)မှာ စိန်လောရင့်သူတော်စင်၏ ပွဲတော်နေ့ ဖြစ်နေသဖြင့် ကာတီယေး သည် ထိုမြစ်ကို စိန်လောရင့်မြစ်ဟု အမည်ပေးခဲ့ လေသည်။

မြစ်ကြောင်းအတိုင်း ဆန်တက်ခဲ့ရာ၌ ယခု မွန်းထရီးအောမြို့ တည်ရာတွင် တိုင်းရင်းသားလူရိုင်းတို့၏ ဟိုချီလာ ဂါရွာ ကလေးကို တွေ့ရသည်။ ထိုရွာကလေးအနီးရှိ မိုးမိုးမားမား ရှိနေသော တောင်ကြီး တစ်ကောင်ကို ကာတီယေးသည် မွန်းထရီးအောဟု အမည်ပေးခဲ့၏။ နောင်တွင် ရွာကလေး တိုးတက် စည်ပင်လာ၍ မြို့ဖြစ်လာသောအခါ တောင်၏အမည် ကို စွဲ၍ မွန်းထရီးအောမြို့ဟု ခေါ်ကြလေသည်။

၁၅၄၁ ခုနှစ်တွင် တတိယအကြိမ် အမေရိကတိုက်ဖက်သို့ ခရီးထွက်ခဲ့ရပြန်၏။ ထိုအကြိမ်တွင် ကျောက်မျက်ရတနာများ ပေါများသည်ဟုဆိုသော ဆက်ဂနေးနယ်ကို ပြင်သစ်ဘုရင် အတွက် ရှာဖွေပေးရန် ဖြစ်သည့် ဆီညာဒါ ရိုဗါဗါးတို့အဖွဲ့ အတွက် ကာတီယေးက ရှေ့တော်ပြေး လမ်းထွင်ပေးရန် ဖြစ်သည်။ ကာတီယေးသည် လာရှင်းရေမော်များကို စူးစမ်း ရှာဖွေခဲ့ပြီးနောက် ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ ပြန်ခဲ့သည်။ ရိုဗါဗါးသည် ကာတီယေးပြန်သွားပြီးမှ ရောက်လာ၍ တာဝန်ယူခဲ့သည့် အတိုင်း အဖိုးတန်ရတနာများ ထွက်သည့်ဒေသကို စူးစမ်း ရှာဖွေသော်လည်း မတွေ့ရချေ။ ထိုကြောင့် ပြင်သစ်ဘုရင်သည် ရိုဗါဗါးအား ပြန်ခေါ်ရန် ကာတီယေးကို ၁၅၄၃ ခုနှစ်တွင် 
စေလွှတ်လိုက်ပြန်သည်။ ထိုနောက်တွင်ကား ခရီး မထွက်တော့ ဘဲ စန်မာလိုမြို့ရှိ ဘုရင်က ပေးသနားထားသော ခြံများနှင့်အိမ် ကြီးတွင် အေးချမ်းစွာ နေယင်း စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းသော သူ၏ ခရီးသွားမှတ်တမ်းများကို ရေးသားခဲ့သည်။ ကာတီးယေး သည် ၁၅၅၇ ခု စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်လေသည်။
[1]

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)
``ကူဋဒန္တ´´ပုဏ္ဏားသည် ယဇ်ပူဇော်ပသခြင်းကို နှစ်ခြိုက်သူဖြစ်သည်။ အခါတပါး သူသည် ယဇ်ပူဇော် ပသပွဲတခု ဆင်ယင်ကျင်းပလိုရာ ယဇ်ပွဲမကျင်းပမီ ဘုရားမြတ်စွာထံ ချဉ်းကပ်ပြီးကာလ အကောင်းဆုံးယဇ်ပူဇော်ပွဲ ဖြစ်မြောက်ရန် မည်သို့ မည်ပုံ ဆောင်ရွက်ရပါမည့်အကြောင်း အကြံဉာဏ်များ တောင်းခံလိုစိတ် ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ထိုသို့ပေါ်ပေါက်လာသည့်အတိုင်း သူသည် ဘုရားမြတ်စွာထံ ချဉ်းကပ်ပြီး စုံစမ်းမေးမြန်းရာ ဘုရားမြတ်စွာက ယဇ်ပူဇော်ပွဲအမျိုးမျိုးကို ဖော်ပြပြီးလျှင် ယဇ်ပူဇော်ပသရာ၌ လိုက်နာရမည့် နိသျည်းနှင့် ဆောင်ရွက်အပ်သည့် လုပ်ငန်းစဉ်တို့ကို ဟောကြားတော်မူသည်။

အမွန်မြတ်ဆုံးသောယဇ်
-------------------

``ကျွဲ နွားတိရစ္ဆာန်တို့ကို သတ်ဖြတ်ကာ ပူဇော်ပသသောပွဲ မျိုးကား အယုတ်ညံ့ဆုံးတည်း။ မဂ်ဖိုလ်ပေါက်ကာ ရဟန္တာအဖြစ် ရောက်ရခြင်းသည် အမွန်မြတ်ဆုံးပင်´´ဟု ဘုရားမြတ်စွာက `ယဇ်´ ဟူသောပုဒ်ကို နက်နဲသောအဓိပ္ပာယ်ဖြင့် ဤသုတ်တွင် ဖွင့်ပြမိန့်တော် မူလေသည်။
``အတ္တကို ပယ်ဖျက်နိုင်၊ စွန့်ပစ်နိုင်အောင် လေ့ကျင့်ခြင်းသည် ကျွဲနွားတိရစ္ဆာန်အစရှိသည်တို့ကို သတ်ဖြတ်၍ ယဇ်ပစ္စည်း အထိမ်းအမှတ် ပူဇော်ပသခြင်း (သို့မဟုတ်) အခြားပြင်ပ အရာဝတ္ထုများကို ယဇ်ပစ္စည်းအဖြစ်ဖြင့် ပသပူဇော်ခြင်းတို့ထက် မွန်မြတ်လှဘိ၏´´ဟု ဘုရားမြတ်စွာက ရှင်းလင်းတော်မူခဲ့သည်။ ဤအချက်နှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဘုရားမြတ်စွာသည် `ဝိဇိတ´ဘုရင်၏ ထုံးပုံကိုညွှန်တော်မူပြန်သည်။ ဝိဇိတဘုရင်သည် ယဇ်ပူဇော်ပုံနည်းမှန် သုံးမျိုးကို တိကျစွာ သိနားလည် တော်မူ၏။

ဝီဇိတဘုရင်၏ ယဇ်ပူဇော်ပုံ
------------------------

``ယဇ်ပူဇော်ပုံ နည်းမှန်သုံးမျိုး´´ ထိုနည်းမှန်သုံးမျိုးကား အောက်ပါတို့တည်း။ ၁၊ ယဇ်မပူဇော် မပသမီ၊ ၂၊ ယဇ်ပူဇော် ပသနေဆဲ၊ ၃၊ ယဇ်ပူဇော် ပသပြီးနောက်၊ ယဇ်နှင့်ပတ်သက်၍ ကုန်ကျသောစရိတ်များအတွက် နှမြောတသ ယူကျုံးမရဖြစ်၍ မနေခြင်းပင်တည်း။

ယဇ်ပူဇော်ပသရာ၌ ကုန်ကျစရိတ်နည်းနိုင်သမျှနည်းရန်နှင့် ကျဉ်းနိုင်သမျှကျဉ်းရန် ဝိဇိတဘုရင်သည် အရာရှိအရာခံများ၊ မှူးကြီး မတ်ကြီးများ၊ ပုဏ္ဏားများ၊တိုင်းသူပြည်သားများ၊ အနီးတဝိုက်ရှိ ဘုရင်များနှင့် ပူးပေါင်းတော်မူ၏။ တနည်းအားဖြင့် ဆိုရသော် ယဇ်ပူဇော်ပွဲ ကျင်းပရာတွင် ဝိဇိတဘုရင်သည် လူတိုင်းလူတိုင်းနှင့် ပူးပေါင်းတော်မူ၏။ ဝိဇိတဘုရင်ကိုယ်တိုင်က မင်းကျင့်တရား(၈)ပါးနှင့် ပြည့်စုံတော် မူသည့်ပြင် အကြံပေးပုဏ္ဏားတို့ကလည်း (၄)ပါးသော အရည်အချင်းတို့ နှင့် ပြည့်စုံကြ၏။ ထို့ကြောင့် ယဇ်ပူဇော်ပသရာတွင် သက်ရှိသတ္တဝါ ဟူသမျှကို စိုးစဉ်မျှ ထိခိုက်သတ်ဖြတ်ခြင်းမပြုရ။ အလိုဆန္ဒမတူပါဘဲလျက် မည်သူတဦးတယောက်ကိုမျှ ယဇ်နှင့်ပတ်သက်သည့် လုပ်ငန်း ဆောင်တာများကို အဓမ္မနည်း မစေခိုင်းရ။ လူတိုင်းလူတိုင်းသည် သူ၏ အလိုအလျောက်သာလျှင် ယဇ်နှင့်စပ်ဆိုင်သမျှကို ဆောင်ရွက် စေရမည်။ အလိုဆန္ဒရှိခဲ့သော် လူတိုင်းလူတိုင်း ယဇ်နှင့်စပ်ဆိုင်သော ပစ္စည်းများကို ယူဆောင်လာနိုင်သည်။ သို့သော် အထူးသဖြင့် ထိုပစ္စည်း များသည် သက်သက်လွတ်ပစ္စည်း ဖြစ်ရမည်။ ယဇ်ပူဇော်ပွဲကို ဘုရင် ကိုယ်တိုင် ကြီးမှူးကမကထပြုသော်လည်း `ယဇ်အခမ်းအနားပွဲသည် တတိုင်းတပြည်လုံး၏ အခမ်းအနားပွဲ ဖြစ်ရပေမည်။

ကူဋဒန္တပုဏ္ဏား ဥပသကာတည်ပုံ
--------------------------

ဤကူဋဒန္တသုတ်ကို ဟောရခြင်းအကျိုးထူးကား နောက်ဆုံး၌ `ကူဋဒန္တ´ပုဏ္ဏားသည် သူ၏အယူဝါဒကို စွန့်လွှတ်ကာ ယဇ်ပစ္စည်းအဖြစ် သတ်ဖြတ်ရန် ယဇ်တိုင်၌ချည်နှောင်ထားသော တိရစ္ဆာန်တို့ကို ဘေးမဲ့လွှတ်စေပြီးလျှင် ဘုရားမြတ်စွာကိုယုံကြည်သူ ဥပါသကာ တစ်ယောက် ဖြစ်လာသည်။

အကိုးအကား
---------

1. ↑  ပါဠိစာပေသမိုင်း။ ဒေါ်အုန်း မဟာဝိဇ္ဇာ။ ဒုကြိမ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၉၈၁။ သာသနာရေးဦးစီးဌာန။ ရန်ကုန်။
**ဂျက်ဖနာခံတပ်**(တမီးလ်: யாழ்ப்பாணக் கோட்டை, ရောမအက္ခရာ: *Yāḻppāṇak Kōṭṭai*; သီဟိုဠ်: යාපනය බලකොටුව *Yapanaya Balakotuwa*) သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ ဂျက်ဖနာမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ပေါ်တူဂီတို့တည်ဆောက်ခဲ့သည့် ခံတပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၆၁၈ ခုနှစ်တွင် ဂျက်ဖနာကိုကျူးကျော်သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် Phillippe de Oliveira ၏ အမိန့်ဖြင့် ဤခံတပ်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ခံတပ်သည် ကမ်းခြေရွာဖြစ်သည့် Gurunagar ရွာအနီးတွင် တည်ရှိသည်။ များစွာသော အံ့ဩဖွယ်ပြောဆိုမှုများအရဆိုပါက အနီးအနားရှိ ချတ်ကျောင်းရှိ အပျိုစင်မေရီရုပ်တုကို ခံတပ်သို့ ယူဆောင်သွားခဲ့သည်။ ထိုအခါမှ ခံတပ်၏ အမည်ကို Fortress of Our Lady of Miracles of Jafanapatão (Fortaleza de Nossa Senhora dos Milagres de Jafanapatão) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ၁၆၅၈ ခုနှစ်တွင် Rijcklof van Goens ၏ လက်အောက်ရှိ ဒတ်ချ်တို့က ဤခံတပ်ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး တိုးချဲ့မှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ထိုခံတပ်ကို ဗြိတိသျှတို့က သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြန်ပြီး ၁၉၄၈ ခုနှစ်အထိ ဗြိတိသျှတို့၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိနေခဲ့သည်။ နိုင်ငံရှိ တစ်ခုတည်းသော ကြီးမားသည့်ခံတပ်အနေဖြင့် လက်ရှိအစိုးရနှင့် အမြှောက်ပစ်စင်ပါသည့် စစ်ဖက်အဆောက်အဦများသည် သီရိလင်္ကာစစ်တပ်က တပ်စောင့်များ ထားရှိထားသည်။

ခံတပ်မြေပုံ၊ ၁၉၆၃ 
သီရိလင်္ကာနိုင်ငံပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်ပွားလာသည့်အချိန်တွင် ဤခံတပ်သည် အဓိကတိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားရာနေရာဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၅ မှ ၁၉၉၅ အထိ ၎င်းသည် LTTE ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိခဲ့သည။ ထိုအချိန်အတွင်းမှာပင် LTTE သည် စစ်တပ်က ထိန်းချုပ်ထားသည့် အဓိကကျသည့်နေရာများစွာကို ဖျက်ဆီးပစ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၎င်းကို ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် သီရိလင်္ကာစစ်တပ်က ရက် ၅၀ကြာ ဝိုင်းပြီးနောက်တွင် Riviresa စစ်ဆင်းရေးကာလအတွင်းတွင် ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ယခုအခါတွင် ၎င်းကို သီရိလင်္ကာစစ်တပ်၏ တပ်စုခွဲတစ်ခုက စောင့်ကြပ်ထားသည်။ ၎င်းနေရာသို့ သွားရောက်ခွင့်ကိုလည်း ကန့်သတ်ထားသည်။ ဒတ်ချ်ကူညီမှုဖြင့် ပြန်လည်ပြင်ဆင်လျက်ရှိသည်။

ခံတပ်၏ အတွင်းပိုင်းတွင် အုပ်ချုပ်သူ၏အိမ် (မင်း၏အိမ်)၊ ဘုရင်မ၏ အိမ်၊ Kruys ချတ်ကျောင်း၊ အစောင့်များလေ့ကျင့်ရာနေရာ၊ ရဲနေရာနှင့် ပေါ်ဂတူဂီခေတ်ကာလ များစွာသော အဆောက်အဦများ တည်ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Jaffna Fort။
2. ↑  Sri Lanka fort: Out of the rubble။  1 September 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Travel to Jaffna။
**ကူပန်မြို့** (အင်ဒိုနီးရှား: Kota Kupang, [ˈkupaŋ])၊ (ယခင်က- **ကိုးပံ**)သည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ အရှေ့နုဆာတင်ဂါရာပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀တွင် လူဦးရေ ၄၄၂၇၅၈ရှိသည်။  ၎င်းသည် တီမောကျွန်းပေါ်တွင် အကြီးဆုံးမြို့နှင့် ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်ပြီး တီမောလက်စ်တေ-အင်ဒိုနီးရှား-ဩစတြေးလျ ကြီးထွားမှုတြိဂံ လွတ်လပ်သောကုန်သွယ်မှုဇုန် ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။

သမိုင်း
-------

 ၂၀ရာစုအစောပိုင်း၌ ကူပန် ဆိပ်ကမ်း
 ၂၀ရာစုအစောပိုင်းတွင် တီမောနေထိုင်သူ၏အိမ်
### အစောပိုင်းသမိုင်းနှင့် ပေါ်တူဂီတို့၏ လွှမ်းမိုးမှု

ကူပန်သည် ပေါ်တူဂီ နှင့် ဒတ်ခ်ျ ကိုလိုနီခေတ်များအတွင်း အရေးကြီးသော ဆိပ်ကမ်းနှင့် ကုန်သွယ်ရေးစခန်းဖြစ်သည်။ ထိုမြို့၌ ကိုလိုနီခေတ်၏ အပျက်အစီးများနှင့် အကြွင်းအကျန်များ ရှိသေးသည်။

ဒတ်ခ်ျအရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီ (VOC) မှ ကိုယ်စားလှယ်များသည် ဆိုလော်ကျွန်းပေါ်ရှိ ပေါ်တူဂီခံတပ်ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ၁၆၁၃ခုနှစ်တွင် ကူပန်ကို ပထမဆုံး သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ဤအချိန်တွင် မြို့တော်ဧရိယာအား မာလူကူကျွန်းစုရှိ ဆဲရမ်ကျွန်းမှဆင်းသက်လာသူ ဟဲလုံမျိုးနွယ် မှ ရာဇက အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ကူပံမြို့သည် တည်နေရာမှနေ၍ ကျွန်း၏တောင်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် သင်္ဘောသွားလာလှုပ်ရှားမှုများကို စောင့်ကြည့်နိုင်သောကြောင့် တီမော၏ အစိတ်အပိုင်းများကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် စံပြမဟာဗျူဟာမြောက် အနေအထားကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကွီနီနိုမြစ် သည် မြို့အတွက် ရေချိုကို ထောက်ပံ့ပေးသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Population of Kupang, Indonesia။ 18 June 2012 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  14 September 2012 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Badan Pusat Statistik, Jakarta, 2021.
3. ↑  Pembangunan Manusia | Kota Kupangu။ 24 April 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  7 June 2022 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  You must specify ***archiveurl =***  and ***archivedate =***  when using {{cite web}}.Kota Kupang Dalam Angka 2021။ 2021-04-23 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။
5. ↑  Arend de Roever, *De jacht op sandelhout: De VOC en de tweedeling van Timor in de zeventiende eeuw* (Zutphen 2002), pp. 105-255.
6. ↑  Hans Hägerdal, *Lords of the land, lords of the sea: Conflict and adaptation in early colonial Timor, 1600-1800* (Leiden 2012), pp. 199-309.
**ရွှေငါး**ဟူသည်မှာ အသွေးအရောင်လှပသည့် ယဉ်ပြီးဖြစ်သော အိမ်မွေးငါးငယ်ကလေးများ ဖြစ်သည်။ ငါးမွေးကန်ထဲ၌ ရွှေရောင်တလက်လက်နှင့် လူးလာပျော်ပါး ကူးခတ်သွားလာနေသော ရွှေငါးကလေးတို့သည် ကရပ်စီးယပ်ဩရတပ် (ခေါ်) ငသိုင်းတစ်မျိုးမှ ပေါက်ပွားလာကြောင်းကိုမူ လူတိုင်းမသိကြချေ။

  

ရွှေငါးသည် အာရှတိုက်အရှေ့ပိုင်းမှ စ၍ မျိုးပြန့်ပွားလာသည်ဟု ဆိုသည်။ လွန်ခဲ့သည့်နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာကပင် တရုတ်နိုင်ငံ၌ ရွှေငါးမွေးမြူမျိုးစပ်မှု ပြုခဲ့ကြလေသည်။ 
သို့ရာတွင် ယခု ကျွနု်ပ်တို့ တွေ့မြင်နေကြရသော ရွှေငါးကို ဂျပန်နိုင်ငံမှ များသောအားဖြင့် ဖောက်၍ ရောင်းကြသည်။ အချို့ရွှေငါးသည် အလွန်လှပ၍ အချို့သည် အကြည့်ရ ဆန်းသည်။ အချို့ရွှေငါးသည် နှစ်လက်မမှ သုံးလက်မခန့်သာရှိ၍ အချို့မူ တစ်ပေအထိပင် ရှည်ကြသည်။ အချို့တွင် အလွန်ပါးသော အကြေးခွံပါသော်လည်း အကြေးမပါသကဲ့သို့ပင် မှတ်ထင်ရသည်။

  

ရွှေငါးအရိုင်း၏ အဆင်းသည် ညိုပုပ်၏။ သို့ရာတွင် အချို့ရွှေငါးအရိုင်း၏ အရောင်သည် တောက်ပြောင်သော လိမ္မော်ရောင်၌ အမဲစက် အညိုစက်များ ပါသည်။ ရွှေငါးအရိုင်းကောင်များကို လူတို့ ကြိုက်သလို မျိုးစပ်မွေးမြူခဲ့သဖြင့် ယခုခေတ်တွင် တွေ့မြင်ရသကဲ့သို့ အရောင်အမျိုးမျိုး အရွယ်အမျိုးမျိုး ပြောင်းလဲ ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်ရာ ငွေကွက်ကလေးများဖြင့် တစ်ကိုယ်လုံး ဆွတ်ဆွတ်ဖြူသော ငါးကလေးမျိုးများပင် မျိုးပွားလာခဲ့လေသည်။ ရွှေငါးအမျိုးပေါင်း ၂ဝ ခန့် ရှိလေသည်။ အဝေးကြည့်မှန်ပြောင်း ကဲ့သို့ ပြူးထွက်နေသော မျက်လုံးရှိ၍ ကျောဆူးတောင်မရှိသော ရွှေငါးမျိုးလည်း ရှိသေးသည်။ ယင်း၏အမြီးတောင်သည် အခြားငါးများကဲ့သို့ နှစ်ခွမဟုတ်ဘဲ သုံးခွဖြစ်နေ၏။ ရွှေငါးတိုင်းသည် ရွှေရောင်ချည်း ရှိသည်မဟုတ်ချေ။ အနီ၊ လိမ္မော်၊ ကြေးညို၊ မီးခိုး၊ အနက်၊ အဖြူရောင်တို့ပင် ရှိကြသည်။ မွေးစရွှေငါးသည် အရောင် မတောက်လှသော်လည်း ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ ချစ်စဖွယ် တင့်တယ်သောအရောင်များ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။

  

ရွှေငါးများသည် ပိုးမွှားနှင့် အပင်ကလေးများကို စားသောက်ကြသဖြင့် သူတို့အား မွေးမြူသောကန်တွင် ရေညှိပင်များ ထားပေးရသည်။ ရေကိုလည်း သန့်ရှင်းအောင် လဲလှယ်ပေးရသည်။ နွေးလွန်းသော ရေ၊ အေးလွန်းသောရေများ၌ မနေနိုင်ကြချေ။ ရွှေငါးတို့အတွက် အစာပြုပြင်စီမံရောင်းချကြသဖြင့် ရွှေငါးကို အလှမွေးမြူသူတို့သည် ယင်းအစာဘူးကိုဝယ်၍ ရက်ခြား အစာကျွေးရသည်။ ရွှေငါးကို မွေးမြူသည့်အခါ အဝကျဉ်းသော ဖန်ဘူးထက် အဝကျယ်သော မှန်သေတ္တာနှင့် ထည့်မှ ပိုကောင်းသည်။

  

ရွှေငါးပြပွဲကို ဂျပန်နိုင်ငံ တိုကျိုမြို့၌ နှစ်စဉ် ကျင်းပကြ၍ တစ်ကိုယ်လုံး နီလွင်သောငါးများကို ပထမတန်း ထားကြသည်။ ကိုယ်လုံးဝိုင်းဝိုင်း၊ ဦးခေါင်းပြားပြားပေါ်တွင် အချွန်အထစ်များ ထွက်လျက် ကျောဆူးတောင် မရှိသော ရွှေငါးမျိုးကို လူများ အလွန်နှစ်သက်ကြ၍ တစ်စုံလျှင် ငွေ ၃ဝဝ မှ ၄ဝဝ အထိပင် ပေးဝယ်လေ့ ရှိကြသည်။

  

အလှမွေးမြူသည့် ရေကန် ရေအိုင်များမှ လွတ်ထွက်ကာ မြစ်ချောင်းများသို့ ရောက်ရှိပေါက်ပွားကြသော ရွှေငါးများကို မပြုပြင်ဘဲ အရိုင်းလွှတ်ထားသောအခါ နဂိုညိုပုပ်ရောင် ပြန်ဖြစ်၍ ခြောက်လက်မမှ ၁၂ လက်မအထိပင် ကြီးလာတတ်သည်။ အချို့ဒေသတို့၌ ရွှေငါးအများအပြား ပေါက်ပွားနေကြသောကြောင့် ဟင်းလျာအဖြစ်ပင် ဖမ်း၍ ရောင်းချကြလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  NatureServe (2016). "*Carassius auratus* ". *IUCN Red List of Threatened Species* **2016**. IUCN. old-form url
2. ↑  USGS-NAS, Non-indigenous Aquatic Species။  2015-04-29 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  *Carassius auratus* (Linnaeus, 1758)။ Fishbase။  2015-04-29 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)

|  |  |
| --- | --- |
|  | ဝီကီမီဒီယာ ကွန်မွန်းစ်တွင် ***Carassius auratus*** နှင့် ပတ်သက်သော မီဒီယာ ရှိသည်။ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | ဝီကီမျိုးစိတ်တွင် ***Carassius auratus*** နှင့် ပတ်သက်သော အချက်အလက်များ ရှိသည်။ |
သတင်းစာဆရာ **ဦးပုကလေး** သည် ဝန်ကြီးချုပ်များ နှင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း တို့၏ သတင်းထောက် အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။

ငယ်စဉ်ဘဝ
--------

တောင်ငူမြို့ဇာတိ ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က ဘုန်းကြီးကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။

သတင်းစာဆရာဘဝ
------------

ကြယ်တံခွန် သတင်းစာကို ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး အမျိုးသားရေးကို လှုံ့ဆော်ခဲ့သည်။ ထိုသတင်းစာတွင် သတင်းများကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ရေးသားခဲ့သည့်အတွက် သတင်းစာ နယ်ပယ် တွင် နာမည်ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ သို့သော် ငွေကြေး အခက်အခဲကြောင့် ကြယ်တံခွန် သတင်းစာ ကို ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၃ ရက် ၁ ကြိမ်ထုတ် ပညာအလင်း စာစောင် ကို ထုတ်ဝေပြန်သည်။ ထိုစာစောင်သည်လည်း အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ရပ်ဆိုင်းသွားရာ မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ တွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင် ခဲ့သည်။ အရေးကြီးသော သတင်းများကို ကိုယ်တိုင်သွားရောက် ယူခဲ့သည်။

ဝန်ကြီးချုပ် သတင်းထောက်
-----------------------

ထို့နောက် သူရိယ သတင်းစာတွင် လုပ်ကိုင်နေစဉ် ဆရာစံ သူပုန်ထမှုတွင် ရှေ့တန်းစစ်မျက်နှာ သတင်းထောက်အဖြစ် မြန်မာပြည်တွင် ပထမဦးဆုံး ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး မဖြစ်မီ မြန်မာ့သတင်းစာ မိတ်ဆက်အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် တရုတ်ပြည်သို့ သွားရောက်လေ့လာခဲ့သည်။ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသော အခါ ဝန်ကြီးချုပ် ဦးစော၊ ဝန်ကြီးချုပ် ဦးပု၊ ဝန်ကြီးချုပ် ဒေါက်တာဘမော် တို့၏ သတင်းထောက် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

၁၉၅၀ ဧပြီ ၂၈ ရက်တွင် အစိုးရပြန်ကြားရေးသတင်းဌာန သတင်းထောက်အဖြစ် ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု နှင့် အတူ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်သို့ လိုက်ပါသွားစဉ် ဝန်ကြီးချုပ်၏ ကိုယ်ရံတော် သက်တော်စောင့် ကပ္ပတိန် ဦးမြင့်၏ ပစ္စတို မှ မတော်တဆ ကျည်ထွက်ကာ ဦးမြင့် ၏ လက်ဖဝါး နှင့် ဦးပုကလေး ၏ လက်ဝါး၊ ပေါင်၊ ဆီးစပ် တို့ကို ကျည်မှန်ခဲ့သည်။ ၂၉ ရက် ည ၁၀ နာရီ ၂၀ မိနစ် တွင် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး ၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ 

ဦးပုကလေး သည်

1. ကပြား ပြဿနာ
2. ငါတို့ဗိုလ်ချုပ် ဘာတွေလုပ်ခဲ့သလဲ
3. သခင်နု အရေးတော်ပုံ စာအုပ်တို့ကို ရေးသားခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ၊ ၁၉၅၀ ဧပြီ ၃၀၊ စာ ၁၁
2. ↑  အောင်ကြီး၊ အောက်တိုဘာ။ "သတင်းစာဆရာကြီး ဦးပုလေး ဘာကြောင့် သေနတ်မှန်ပြီး သေရတာလဲ"၊ *Vol-3, No.-101,*၊ The Hotnews weekly၊ 2 Aug 2012။ ၂၀၁၂-၀၈-၀၁ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
Human settlement in အင်္ဂလန်တမ်းပလိတ်:SHORTDESC:Human settlement in အင်္ဂလန်
**နော်တင်ဟေး** (အင်္ဂလိပ်: Notting Hill) သည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ လန်ဒန်(အနောက်ပိုင်း) ရှိ ခရိုင်တခုဖြစ်သည်။  နော်တင်အေးကို မြို့ပြဆန်ခြင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုစုံရောသောပတ်ဝန်းကျင်ရှိခြင်းတို့ကြောင့် လူသိများသည်။ နှစ်စဉ် နော်တင်အေးပွဲတော်နှင့် ပေါတိုဘယ်လိုလမ်းရှိ ဈေးတန်းကို ကျင်းပ၏။ 

၁၈၇၀ ဝန်းကျင်၌ နော်တင်ဟေးတွင် အနုပညာသမားများ ကျက်စားသည်။  ၂၀ ရာစုတွင် အိမ်ကြီးအိမ်ကောင်းများကို အိမ်ငှားလုပ်ငန်းများမှတဆင့် ခွဲခြမ်းငှားရမ်းကြသည်။ ကာရေဘီယံမှ ပြောင်းရွှေ့လာသူတို့က ၁၉၅၀ ဝန်းကျင်တွင် ရောက်လာပြီး ဈေးနည်းသောဤနေရာတွင် ငှားနေကြသည်။ သို့သော် ကျူးကျော်မြေပိုင်ရှင် ပီတာရက်ချမန်း၏ အနိုင်ကျင့်မှုများရှိခဲ့သည်နည်းတူ ၁၉၅၈ နော်တင်အေးလူမျိုးရေးပဋိပက္ခတွင်လည်း လူဖြူ တက်ဒီ့ကောင်လေးများအဖွဲ့၏ ပစ်မှတ်ဖြစ်ခဲ့၏။

ထိုစဉ်က ကျူးကျော်အိမ်ရာတို့ကြောင့် နာမည်ကြီးသော်လည်း ၂၁ ရာစုအစောပိုင်းမှစ၍ ပတ်ဝန်းကျင်သဘာဝပြောင်းလဲကာ နော်တင်အေးသည် ဖက်ရှင်ကျသောနေရာအဖြစ် သတင်းကြီးလာ၏။  မျက်နှာစာအိမ်တန်းများ၊ ဗစ်တိုးရီးယားခေတ်လက်ရာဖြင့် အိမ်ကြီးများ၊ ကြေးမြင့် ဈေးဝယ်စင်တာနှင့်စားသောက်ဆိုင်များဖြင့် လူစိတ်ဝင်စားစရာ ဖြစ်၏။ ဒေးလီးတယ်လီဂရပ်၏ ၂၀၀၄ ပါ ဆောင်းပါးတွင် "နော်တင်အေးအစုံ" ဟူသော ဝေါဟာရကို နာမည်ကြီးစပြုနေသော ရှေးရိုးစွဲဝါဒီ နိုင်ငံရေးသမားအုပ်စုကို ညွှန်း၍ ဆိုသည်။  နော်တင်အေးတွင် နေခဲ့သော ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာသည့် ဒေးဗစ်ကင်မရွန်းနှင့် အတွင်းဝန်ဖြစ်လာသည့် ဂျော့အော့စဘွန်းတို့ကို ရည်၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "London's Places Archived 6 September 2015 at the Wayback Machine." (PDF). *London Plan*. Greater London Authority. 2011. p. 46.
2. ↑  "Portobello Road". London Online. Archived from the original on 23 February 2010.
3. ↑  'Notting Hill and Bayswater Archived 28 September 2007 at the Wayback Machine.', Old and New London: Volume 5 (1878), pp. 177-88.
4. ↑  "West London". London Hotels .com. Archived from the original on 6 January 2011.
5. ↑  Watt, Nicholas (28 July 2004). "Tory Bright Young Things". *The Guardian*. London.
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ နာဠန္ဒာမြို့ ပါဝါရိကမ္ဗဝန်ကျောင်းတိုက်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ကေဝဋ္ဋသူကြွယ်သားက "အဖက်ဖက်က တိုးတက်ကြီးပွားလျက်နေသော နာဠန္ဒာမြို့သူ မြို့သားများ ဘုရားရှင်အား ကြည်ညိုသူများလှပုံ၊ ထိုထက်ကြည်ညိုသူများ ပြားလာအောင် တန်ခိုးပြာဋိဟာပြမည့် ရဟန်းတစ်ပါးကို အမိန့်ပေး (ခန့်ထား)ဖို့ သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် လျှောက်ထားပါသည်၊ ဘုရားရှင်ကလည်း သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် လက်ခံတော်မမူပုံ၊ -ပြာဋိဟာသုံးပါးကို ဟောထားပုံ၊ သဒ္ဓါတရားမရှိသူတို့ကိုပါဋိဟာကို ဂန္ဓာရီအတတ်ဖြင့် ဖျက်ဆီးနိုင်ပုံ၊ အာဒေသနာပါဋိဟာကို စိန္တာမဏိအတတ်ဖြင့် ဖျက်ဆီးနိုင်ပုံတို့ကို အကျယ်တဝင့် ရှင်းလင်းမိန့်ကြားတော်မူပြီး အာဒေသနာပါဋိဟာအကျယ်ကို ဟောကြားတော်မူပါသည်။ ။ ဘုရားရှင် သာသနာတော်ဝယ် ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယနှင့် အာဒေသနာပါဋိဟာရိယတို့သည် ခိုင်မာသော အနှစ်မဟုတ်ပုံ အနုသာသနီပါဋိဟာရိယသာ ခိုင်မာသော အနှစ်ဖြစ်ပုံကို "ဘူတနိရောဓေသကရဟန်းဝတ္ထု"ဖြင့် ရှင်းလင်းဟောကြားတော်မူသည့် အခါ ကေဝဋ္ဋသူကြွယ်သား ကျေနပ်လက်ခံသွားပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ/ဋီကာတို့၌-ပါဝါရိကမ္ဗဝန်ကျောင်းတိုက်နှင့် ကေဝဋ္ဋဂဟပတိ ပုတ္တ အကြောင်း၊ ဂန္ဓာရီအတတ်နှင့် စိန္တာမဏိအတတ်ပညာ အကြောင်း၊ ပါဋိဟာရိယ သုံးပါး အဓိပ္ပါယ်နှင့် ခြားနားချက်များ၊ ဘူတနိရောဓသကရဟန်း အကြောင်း၊ ဘေဒါနုဝတ္တကရဟန်းတို့ မဂ်, ဖိုလ်ရပုံနှင့် စပ်၍ ဝါဒကွဲပြားချက်၊ ဘူတနိရောဓသကရဟန်း အပေါ် သိကြားမင်း၏ သဘောထား-အစရှိသော မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ပြချက်များ ပါရှိပါသည်။


---

ဤသုတ်သည် အံ့ဘွယ်သရဲများ တန်ခိုးဣဒ္ဓိပါဒ်များနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဟောကြားထားသောသုတ် ဖြစ်သည်။

အကိုးအကား
---------

1. ↑  ဒီ၊၁၊၂၀၅-၂၁၃။ ဒီ၊မြန်၊၁၊၂၃၃-၂၄၂။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၂၁-၆။ ဒီ၊ဋီ၊၁၊၃၈၉-၃၉၄။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၄၀၉-၄၁၉။

-ဒီဃနိကာယ၊ သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ၊ ဧကာဒသမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
3. ↑  ပါဠိစာပေသမိုင်း။ ဒေါ်အုန်း မဟာဝိဇ္ဇာ။ ဒုကြိမ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၉၈၁။ သာသနာရေးဦးစီးဌာန။ ရန်ကုန်။
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

စတုက္ကနည်းအားဖြင့် ရူပါဝစရကုသိုလ် စေတနာ ၄-ပါး, ပဉ္စကနည်းအားဖြင့် ရူပါဝစရကုသိုလ် စေတနာ ၅-ပါးသည် ရူပါဝစရကုသိုလ်ကံမည်၏။ ထိုကံသည် သမထဘာဝနာဖြင့်ပြီးသော အပ္ပနာပတ္တ မနောကံသာတည်း၊ ရူပါဝစရ ဗြဟ္မာ့ဘုံ၌ ထိုက်သည့် အားလျော်စွာ ပဋိသန္ဓေ, ပဝတ္တိ အကျိုးကို ဖြစ်စေ၏၊ 

ပရိတ္တရူပကုသိုလ် ပဌမဈာန်သည် **ဗြဟ္မပါရိသဇ္ဇာဘုံ**၌ ပဋိသန္ဓေ ပဝတ္တိအကျိုးကို ပေး၏၊ မဇ္ဈိမရူပကုသိုလ် ပဌမဈာန်သည်**ဗြဟ္မပုရောဟိတာဘုံ**၌ ပဋိသန္ဓေ ပဝတ္တိကျိုးကိုပေး၏၊ ပဏီတရူပကုသိုလ် ပဌမဈာန်သည် **မဟာဗြဟ္မာ့ဘုံ**၌ ပဋိသန္ဓေ, ပဝတ္တိကျိုးကို ပေး၏။ 

ပရိတ္တရူပကုသိုလ် ဒုတိယ, တတိယဈာန်သည် **ပရိတ္တာဘာဘုံ**၌ ပဋိသန္ဓေ, ပဝတ္တိကျိုးကို ပေး၏၊ မဇ္ဈိမရူပကုသိုလ် ဒုတိယ, တတိယဈာန်သည် **အပ္ပမာဏာဘာဘုံ**၌ ပဋိသန္ဓေ, ပဝတ္တိကျိုးကို ပေး၏၊ ပဏီတရူပကုသိုလ် ဒုတိယ, တတိယဈာန်သည် **အာဘဿရာဘုံ**၌ ပဋိသန္ဓေ, ပဝတ္တိကျိုးကို ပေး၏။ 

ပရိတ္တရူပကုသိုလ် စတုတ္ထဈာန်သည် **ပရိတ္တသုဘာဘုံ**၌ ပဋိသန္ဓေ, ပဝတ္တိကျိုးကိုပေး၏၊ မဇ္ဈိမရူပကုသိုလ် စတုတ္ထဈာန်သည် **အပ္ပမာဏာဘာဘုံ**၌ ပဋိသန္ဓေ, ပဝတ္တိကျိုးကိုပေး၏၊ ပဏီတရူပကုသိုလ် စတုတ္ထဈာန်သည် **သုဘကိဏှာဘုံ**၌ ပဋိသန္ဓေ, ပဝတ္တိကျိုးကို ပေး၏၊ 

ရူပကုသိုလ် ပဉ္စမဈာန်သည် **ဝေဟပ္ဖိုလ်ဘုံ**၌ ပဋိသန္ဓေ, ပဝတ္တိကျိုးကို ပေး၏၊ 

"ဓီ စိတ္တံ ဓီ ဝိညာဏံ" စသည်ဖြင့် သညာကင်းအောင် အားထုတ်အပ်သော ရူပကုသိုလ် ပဉ္စမဈာန်သည် **အသညသတ်ဘုံ**၌ ပဋိသန္ဓေ, ပဝတ္တိကျိုးကို ပေး၏၊ 

သဒ္ဓါစသော ဣန္ဒြေငါးပါး လွန်ကဲစွာ အားထုတ်အပ်သော ရူပကုသိုလ် ပဉ္စမဈာန်သည် **သုဒ္ဓါဝါသငါးဘုံ**တို့၌ ပဋိသန္ဓေ, ပဝတ္တိကျိုးကို ပေး၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၅
**ကေသမဿုပဟာနမုဒြာ (ကေသဟတ္ထ)**
ဘုရားလောင်း သိဒ္ဓတ္ထကုမာရမင်းသား ဆံတော်ပယ်ခန်းပုံတွင် ဆံမုတ်ဆိတ်ကို ရိတ်ပယ်၍ ရဟန်းပြုတော့မည် ဟန်ပြင်နေပုံ ဖြစ်ပါသည်။ လက်ဝဲလက်က ဆံထုံးကို ကိုင်ဆုပ်ထား၍ လက်ျာလက်ဖြင့် သန်လျက်ထားကို စွဲကိုင်ကာ ဆံဖြတ်ပယ်တော့မည့်ဟန်ဖြင့် နေပုံဖြစ်ပါသည်။ 

တခါတရံ လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် ဆံပင်ဆံထုံးကို ဆုပ်ကိုင်ထားဟန်ကိုလည်း တွေ့ရတတ်သည်။ ကေသဟတ္ထပုံ ဖြစ်ပါသည်။ 

တခါတရံ အမျိုးသမီး ကျွန်တယောက်ယောက်၏ ဆံပင်ကို ဆွဲဖမ်းဆုပ်ကိုင်ထားဟန်, နှိပ်စက်ဟန်များကို တွေ့ရတတ်ပါသည်။ ကေသဟတ္ထပုံများ ဖြစ်ပါသည်။ 

ဆံတော်ပယ်ခန်းတွင် နိက္ခမပါရမီ, ဥပေက္ခာပါရမီ, အဓိဋ္ဌာနပါရမီ, သစ္စာပါရမီတို့ကို ရည်ဆောင်ပါသည်။

သန္တရသ, ဝီရရသတို့ကို ပေါ်လွင်စေပါသည်။ 

တပေါစမင်္ဂလာ, ဓမ္မစရိယမင်္ဂလာ, ဗြဟ္မစရိယမင်္ဂလာ, ဝိနယသုသိက္ခိတမင်္ဂလာ, သမဏာနဉ္စ ဒဿနမင်္ဂလာများတို့ကို ရည်ဆောင်ပါသည်။

အခြား နှိပ်စက်ခန်းများတွင်မူ-ရုဒ္ဓရသ, ဘယာနကရသများကို ပေါ်လွင်စေပါသည်။ တခါတရံ ကရုဏာရသကို ရည်ညွှန်းပါသည်။

ခန္တီစမင်္ဂလာ, အနဝဇ္ဇကမ္မမင်္ဂလာ, အနာကုလာစ မင်္ဂလာများကို ရည်ဆောင်ပါသည်။ 

ခန္တီစပါရမီ, မေတ္တာပါရမီစခန်းသို့ ရည်ညွှန်းထားပါသည်။ 

ပုံစံအားဖြင့် ပုဂံအာန္ဒာဘုရားတွင်းရှိ ဗုဒ္ဓဝင်ပုံတော်များတွင် တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။ 

ပုဂံပုထိုးသားများ ဘုရားတွင်း၌လည်း ဆံတော်ပယ်ခန်းပုံတော်များကို တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။ 

လောကီအစီအရင်များတွင် ဗေဒင်နက္ခတ်ပညာအရ ဂြိုဟ်စီးဇာတာ ကြမ္မာမကောင်း စန်းပြတ် လွန်းပြတ် တြင်းပြတ် နဝင်းပြတ် အတိဒုက္ခ ကျရောက်နေသူများသည် ယတြာချေသာအခါ ဤကေသမဿုပဟာနမုဒြာပုံပါသော ရုပ်ပွားရုပ်ထွင်းများကို ပူဇော်သက္ကာရပြုရကြောင်း စီရင်မန်းမှုတ် ရကြောင်းများကို တန္တရာယာန, မန္တရာယာန ကျမ်းဂန်များ၌ အမြွက်မျှ ဖော်ပြပါရှိလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  (သီလက္ခန္ဓဋီကာသစ်-ပ-နှာ-၂၄၀-အဋ္ဌ ကုသတိဏမုဋ္ဌိယော ဂဟေတွာ)။
2. ↑  OBEP. plate 289. c. Ananda
OBEP. Plate 166. a. Pathotlhamya.
Kesamassupahāna Mudrā (KESA HASTA)
3. 1 2  စဝ်ထွန်းမှတ်ဝင်း မဟာဝိဇ္ဇာ (ရန်ကုန်)၊ မဟာဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး (ဟားဗဒ်) အထက်တန်း သုတေသန ပညာရှင်ဘွဲ့ (ဟားဗဒ်) ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ သုတေသနနှင့် ကျမ်းပြုဌာနခွဲ သာသနာရေး ဦးစီးဌာန။ *မြန်မာ့ရိုးရာ ပဋိမာ သိပ္ပံပညာ*။
မိမိကိုယ်ကို မဲဇာသို့ ပို့ခြင်း

ရေးသူ- ဒဂုန်တာရာ

  

တရံရောခါ

ရာဇာသေနင်း၊ ရွှေစိတ်တော်နှင့်

ခန့်မသင့်၍၊ ဘုရင့်အာဏာစက်

လက်ဝဲသုန္ဒရ၊ မင်းခ ကဗျာဆရာ

မဲဇာသို့ ပို့လိုက်သတည်း။

  

ငါ တစ်မူကား

မည်သူကမျှ၊ အမိန့်မချ

မိမိဆန္ဒဖြင့်၊ မြို့ပြမှ ခွာ

မဲဇာသို့ သွားနေလိုက်သည်။

  

ခေတ်သစ်မဲဇာ

ထိုနေရာကား၊ ကတ္တရာလမ်းမှ

ဝေးကွားလှလျက်၊ လယ်ကွင်းတစ်ဘက်

တစ်ဘက်မှာတော၊ တောင်တစ်ကြောနှင့်

အပြောကျယ်စွာ၊ ကောင်းကင်ပြာနှင့်

ဘယ်မှာကြည့်လေ၊ စိမ်းမြကြွေနှင့်

ရေကန်အတွင်း၊ နေနှစ်စင်းတည်း

ထွက်စပုလဲ၊ ဝင်ကရွှေဝါ

နေစကြာ၊ လစကြာ၊ ရေကန်သာတွင်

ဖန်လွှာ မှန်လွှာ၊ ရေကန်သာတွင်

စကြာမှန်ပြောင်း လှည့်လည်လျက်။

  

ကြယ်၊ လ၊ နေနှင့်

ရေမြေကောင်းကင်၊ သစ်ပင်တောတောင်

အမှောင် အလင်း၊ နဂိုရင်းဖြင့်

ဖုံးခြင်းမရှိ၊ ကွယ်ခြင်းမရှိ

ပကတိအဖြစ်၊ ရိုးဖြောင့်လှစ်ပြ

အစစ်အမှန်၊ အရိုးခံလျှင်

သဘာဝ၏ ဟန်အတိုင်း။

  

တစ်နေရာတွင်

ရှေ့မှာလယ်ကွင်း၊ ရေဆင်းချောင်းစပ်

ကွေ့ပတ်ခွေရစ်၊ လှိုင်မြစ်သို့ထွက်

လယ်ကွက် ကန်သင်းကြား၊ ဖြတ်သန်းသွားရာ

ငါးများခုန်ထွက်၊ ဂဏန်းတက်ကြ

ရေစအိုင်နား၊ ချဉ်ပေါင်ခါးပြင်

လယ်ကန်စွန်းပင်၊ စားချင် ခူးသွား

ဖထီးစကား၊ ကြားရလေပြန်

သူ့ ဆီးခြံအပေါက်ဝ၊ တစ်ခေါ်လောက်ဝေး

ရွှံ့စေးလမ်းမှ၊ လျှောက်ခဲ့ရသည်

အေးချမ်းပေစွ။

  

မိုးသက်လေဆင်

ရေပြင်လယ်ကွင်း၊ ရွှေရောင် ငွေရောင်

မြရောင် စိန်ရောင်၊ တိမ်တောင် ရိပ်ထင်

စိမ်းမျှင်စန၊ မြတုံးမျှောတင်

နေ့တွင် ဖိတ်လက်၊ ညတွင် မှိုင်းမြ

လမှုန်၊ ကြယ်မှုန်၊ စံပယ်စုံ ကန်စွန်းငုံ

ဖြူငုံလူးလွန့်

ရေတွင်ကူးခပ်၊ တဖျတ်ဖျတ်တည့်

ရေစပ်လယ်ခင်း၊ ဖြူဖွေးကြွ။

  

ကောက်စိုက်ချိန်တွင်

ရေပြင်ဖွေးဖွေး၊ မိုးရိပ်ပြေးလွှား

နေ့စားလုပ်သား၊ ကောက်စိုက်သမများ

လှုပ်လှုပ်ရွရွ၊ ထဘီတိုမ

ဂဒူးဆောင်းကြ၊ ခမောက်ဆောင်းကြ

ကားချပ်ခြယ်သ၊ ဘဝရသ

လှပပေစွ။

  

နေ့အခါတွင်၊ ဟင်းလင်းပြင်မို့

လေထန်းပြင်းပြင်း၊ ရိုက်ခတ်ထုတ်ချင်း

နှုတ်သီးကောက်စွ၊ မြေမွခြစ်ကာ

အစာရှာကြ၊ အော်မြည်ကြနှင့်

ဘဲတစ်မလည်း၊ ရေစချောင်းတိမ်

မြည်ကျူးသံယှက်၊ ကြက်သံ ဘဲသံ

ညယံတွင်ကား၊ ဖားအော်သံကား

ပိုးမွှားပုစဉ်းသံ၊ ပရစ်သံတို့

တစ်ယံမဆိတ်၊ တောသံခိပ်မှာ

သာယာပေစွ။

  

ဤမဲဇာကျွန်း

စခန်းသာမော၊ ကျေးလက်တောတွင်

ငါလျှင် မွေ့ပျော်၊ တစ်ကိုယ်တော်တည့်

ရေးဖော် မရှိ၊ ဖတ်ဖော် မရှိ

ဝေဖန်သူ မရှိ၊ တိုက်ခိုက်သူ မရှိ

အမိန့် မရှိ၊ လျှောက်လွှာ မရှိ

ငါ့ကို မသိ၊ ငါ့စာ မသိ

အမုန်း မရှိ၊ စစ်ပွဲ မရှိ

ပကတိထင်ဟပ်၊ စိမ်းရိုင်းလတ်ဆတ်

လွတ်လပ်နယ်မြေ၊ ငြိမ်းချမ်းမြေ။ ။

  

၃ - ရ- ၈၆

(မိုးဝေ၊ ဩဂုတ်၊ ၁၉၈၆)
**မိဖုရားဖွားစော** သည် နရသိင်္ဃဥစ္စနာမင်း၏ မိဖုရားဖြစ်သည်။ မိဖုရားဖွားစောသည် မြန်မာနှစ် ၆၂၇ (ခရစ်နှစ် ၁၂၆၅ ခန့်) တွင် ဂူဘုရားတည်ခြင်း၊ ကျောင်းဆောက်ခြင်း၊ လယ်မြေလှူခြင်း၊ ကျွန်လှူခြင်း တိုကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ မြန်မာနှစ် ၆၃၃ (ခရစ်နှစ် ၁၂၆၉) တွင်ကျောင်းဆောက်ပြန်၍ အလှူဒါနပြုပြန်သည်။ ထို့နောက် မြန်မာနှစ် ၆၃၃ (ခရစ်နှစ် ၁၂၇၂ ခန့်) တွင် ထိုကျောင်း၌ ကထိန်ခင်း၍ ရတနာသုံးပါးအား အလှူကြီးပေးသည်။ ကျောက်စာတွင် ထိုအလှူဒါနအမျိုးမျိုးတို့အကြောင်းကို ဖော်ပြထားသော ဆုတောင်းစကားများကို ရေးထိုးထားသည်။

ကျောက်စာ
--------

|  |  |
| --- | --- |
|  | ဝီကီရင်းမြစ်တွင် ဤဆောင်းပါးနှင့် ပတ်သက်သော စာတမ်းများ ရှိသည် –
**မိဖုရားဖွားစောကျောက်စာ** |

ဤသို့အတုမဲ့လျှင်ငါပြုသောကျောင်းတော်၌ ငါမူသောကောင်းမှု ခပ်သိမ်းသော အခါမြဲမြံတည်စိမ့်သောငှာ မြေမဟာဒါန်ဥယျာဉ် ငါလှူ၏။ ငါပြုသော ကောင်းမှုခပ်သိမ်းသောကို အခါမြင့်မြဲ ပြုသောဖာသောမူစိမ့်သောငှာ၊ တန်လင်းလှည်းစိမ့် သောငှာ၊ ဘုရား၊ တရား၊ သင်ပုတ်၊ ကွမ်း၊ ပန်းမပြတ် ဝတ်လုပ်ကျွေးတင်စိမ့်သောငှာ၊ ဆီမီးမပြတ် ညှိစိမ့်သောငှာ၊ သည်းခံသောသခင်တို့ကို ဆွမ်းပစ္စည်းဖြင့် လုပ်ကျွေးစိမ့်သောငှာ ကျွန်လည်းငါလှူ၏။ ဤသို့လျှင် ငါပြုသောကောင်းမှုအကျိုးကား ရေမြေခပ်သိမ်းသောသခင် ဖြစ်ထသော မြတ်စွာသော ငါ့လင်သခင်မင်းကြီး၊ ငါ့သားမင်းကြီး၊ ငါ့မြေးမင်းကြီး၊ ဤမင်းကြီးသုံးယောက်သော နောင်လာလတ်အံ့သော မင်းခပ်သိမ်းလည်း ငါ့အတူရစေသတည်း။ မင်းသား၊ မင်းသမီး၊ မိဖုရားစသော မောင်းမခပ်သိမ်း၊ အမတ်စသော ဗိုလ်ပါခပ်သိမ်း၊ အောက်အဝီစိစသော အထက်ဘဝဂ်တိုင်အောင် အတို့ စကြဝဠာ၌နေသော သိကြား ဗြဟ္မာ စတုလောကပါလနတ်မင်း စသော နတ်ခပ်သိမ်း တတော ယမမင်း လူစသော သတ္တဝါခပ်သိမ်းလည်းငါ့ကောင်းမှုအဖို့ ရစေကုန်၏။ သံသရာဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်၍ ဆင်းရဲမဲ့သော နိဗ္ဗာန်ပြည်သို့ ရောက်စေကုန်၏။ ဤသို့ကြီးစွာလျှင် ငါမူသော ကောင်းမှုအကျိုးဖြင့် နိဗ္ဗာန်မရောက်သောကြား လူဖြစ်သော်ကား လူတကာထက် မြတ်သော စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ငါရလို၏။ နတ်ဖြစ်သော်လည်း နတ်တကာထက်မြတ်သော နိုင်ငံသောအဆင်း၊ အရောင်အဝါနှင့် ပြည့်စုံ၍ အထူးသဖြင့်လျှင် အသက်ရှည်သော၊ အနာမဲ့သော၊ အဆင်းလှသော၊ အသံသာသော၊ အလုံးအရပ်လှသော၊ လူနတ်ခပ်သိမ်း၊ ချစ်ခင်ရိုသေသော၊ မြတ်နိုးသော၊ ငါဖြစ်လို၏။ ရွှေ၊ ငွေ၊ ပတ္တမြား၊ ပုလဲ၊ သန္တာကစသော အသက်မဲ့သောဥစ္စာ၊ အသက်ရှိသော ဆင်၊ မြင်းကစသော ဥစ္စာရတနာများစွာသော ငါဖြစ်လို၏။ ဘုန်တန်ခိုးဖြင့် အနိုင် အငံ အခြံအရံ အကျော် အစောကြီးစွာသော ငါဖြစ်လို၏။ ဖြစ်လေရာအရပ်ရပ်၌ အလှူသီတင်း သဒ္ဒါပညာကစသော မြတ်သောကျေးဇူးနှင့် ပြည့်စုံလျက် ဆင်ရဲအမှတ်မသိလို။ လူစည်းစိမ် နတ်စည်းစိမ်ခံစားပြီး၍ အဆုံး၌ကား အရဟတ္တဖိုလ်မည်သော မြတ်သောအကျွတ် တရားပွင့်လတ်၍ ငြိမ်သက်စွာသော နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာ ငါရလို၏။

ခက်ဆစ်အဖွင့်
------------

၁။ အတုမဲ့ = အတုမရှိ။ အတူမရှိ။

၂။ မြင့်မြဲ = ရှည်ရှည်ကြာကြာ။ ခိုင်ခိုင်မာမာ။

၃။ မဟာဒါန် = အလှူကြီး။

၄။ တန်လင်း = မြေကွက်လပ်။ ကွင်းပြင်။

၅။ သင်ပုတ် = ဆွမ်း။

၆။ သည်းခံ = ခြိုးခြံသည်။

၇။ နို့သစ် = မချက်ရသေးသောနွားနို့။ နို့စိမ်း။

၈။ နို့ထမ်း = နို့ဓမ်း။ နို့ချဉ်။

၉။ ရက်တက် = ထောပေး (ထောပတ်စိမ်း) ထုတ်ယူပြီးသော နို့ရည်ကြည်။

၁၀။ အဝီစိ = ငရဲကြီးရှစ်ထပ်တွင် အောက်ဆုံးထပ် ငရဲ။

၁၁။ ထောပေး = နို့မှရသော အဆီခဲ။ အဆီဥ။ မလိုင်။ ထောပတ်စိမ်း။

၁၂။ ဘဝဂ် = အမြင့်ဆုံးဘုံ။

၁၃။ စကြဝဠာ = သမုဒ္ဒရာကြီး ၄ စင်း၊ ကျွန်းကြီး ၄ ကျွန်း၊ မြင်းမိုရ်တောင် တစ်တောင်ပါဝင်သော ဒေသအပိုင်းအခြား။ (သက္ကတစကား၊ စကြ + ဝါလ)။

၁၄။ စတုလောကပါလ = လောကကို စောင့်ရှောက်သော နတ်မင်းကြီးလေးပါး။

၁၅။ တတောယမ = ယမမင်းကြီး။

၁၆။ နိုင်ငံသော = အခြားသူတို့ထက် သာလွန်ပြည့်စုံသော။

၁၇။ ငြိမ်သိမ် = ငြိမ်သက်သိမ်မွေ့သော။ ငြိမ်အေးသော။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  *မြန်မာစာ၊ ဒဿမတန်း*။
**ရွှေဘိုမိမိကြီး** ( ၁၉၂၇-၂၀၁၀)ကို ရှေ့နေ ဦးသူ၊ ကျောင်းဆရာမ ဒေါ်သန်းတင်တို့က စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး မြောင်မြို့၌ ၁၉၂၇ ခုနှစ်
စက်တင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။ မွေးချင်းငါးဦးအနက် အကြီးဆုံးသမီးဖြစ်ပြီး အမည်ရင်းမှာ ဒေါ်မိမိကြီးဖြစ်သည်။ မင်းလက်ဝါးနှင့် ဒုတိယကတော် ဒေါ်သက်ရှည် (ခေါ်) ဒေါ်ခင်သက်တို့၏ ဒုတိယသား ဦးမောင်မောင်စိုး၏ မြစ်တော်သူဖြစ်သည်။

ရွှေဘိုမိမိကြီးသည် မန္တလေးမြို့ အေဘီအမ် ခရစ်ယာန်သာသနာပြု မိန်းကလေးအထက်တန်းကျောင်း၌ ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် ရှေ့နေ ဦးဖေတင်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး သားသမီးငါးဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ဘိုးဘိုးကြီးတော်စပ်သူမင်းလက်ဝါး၏အကြောင်း ရေးသားချင်စိတ်ဖြစ်ပေါ်မိပြီး *ကျွန်မသိတဲ့ မင်းလက်ဝါး* ဆောင်းပါးကို စတင်ရေးသားခဲ့ရာ မိမိကြီး ကလောင်အမည်ဖြင့် ဩဂုတ်လထုတ် ရှုမဝမဂ္ဂဇင်းတွင် ဖော်ပြခံရသည်။ ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် ရွှေဘိုမိမိကြီး ကလောင်အမည်ဖြင့် မင်းလက်ဝါး လုံးချင်းစာအုပ်ကို ထုတ်ဝေသည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဗုဒ္ဓဂါယာသို့ ဘုရားဖူးသွားပြီးအပြန်၌ ဗုဒ္ဓဝင်နေရာတော် နှစ်ဆယ် ဘုရားဖူးမှတ်တမ်း စာမူကို ပြုစုရေးသားသည်။ ထိုစာမူဖြင့် စာပေဗိမာန် စာမူဆုပြိုင်ပွဲတွင် စာပဒေသာတတိယဆုကိုရရှိသည်။ မင်းလက်ဝါးအကြောင်း ဖတ်ရှုလေ့လာခဲ့ရာမှ မင်းလက်ဝါး၏ တူတော်သူလှေသင်းအတွင်းဝန်မင်း ဦးရွှေမောင် အကြောင်းစာအုပ်ကို ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ရွှေဘိုမြို့မှ မန္တလေးမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် *ပေစာထုပ်ကြိုးမှ ဆုတောင်းစာများ* အမည်ဖြင့် စာပေဗိမာန်စာမူဆုပြိုင်ပွဲ၌ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာဆိုင်ရာ စာပေပထမဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ ထိုစာအုပ်ဖြင့် ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသား စာပေဆု ချီးမြှင့်
ခံရသည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် မဟာလူရည်ချွန် ရွှေပြည်ဝန်ကြီး ဦးဘိုးလှိုင် စာမူဖြင့် စာပေဗိမာန်စာမူဆုပြိုင်ပွဲတွင် စာပဒေသာ ပထမဆုရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ပခုက္ကူဦးအုံးဖေ စာပေဆုကို ကုန်းဘောင်ဖြူဝန်းမိုး ကျမ်းစာမူဖြင့် တတိယဆုရရှိခဲ့သည်။ ရွှေဘိုမိမိကြီးသည် လူမှုရေးလုပ်ငန်းအ​နေ​ဖြင့် မန္တလေးဗြဟ္မစိုရ်အသင်း၏ နာယက အဖြစ် ကွယ်လွန်ချိန်အထိဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

ရွှေဘိုမိမိကြီး၏ အခြားထင်ရှားသော စာအုပ်များမှာ ရွှေဘိုနိဒါန်း(ဦးသန်းထွန်းနှင့်ပူးတွဲ)၊ ရွှေရည်မင်းစံ ဆောင်းပါးများ (၁၉၈၉)၊ ဗုဒ္ဓသာသနာပြုပုဂ္ဂိုလ်ကျော် အနာဂါရိကဓမ္မပါလ (၂၀၀၃)၊ နန်းတွင်းသူခိုးနှင့် မိန်းမဆိုး (၂၀၀၄)၊ သရဖူတို့ရဲ့ သရဖူ (၂၀၀၆)၊ ရွှေပြည်လှေသင်း၊ မင်းလက်ဝါး (၂၀၀၈) စသည့်စာအုပ်များ ဖြစ်သည်။

ရွှေဘိုမိမိကြီးသည်အမှတ်-F ၄၁၊ ရွှေစံပယ်(၃)လမ်း၊ FMI City၊ လှိုင်သာယာမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့၌ နေထိုင်ရင်း ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၂ ရက် အသက် ၈၃ နှစ် အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားသုံးယောက်နှင့် သမီးနှစ်ယောက်ကျန်ရစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑   စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်(၂၀၁၁)
ရာဖဲလ်၏ အေသင်ကျောင်းတော်
ဒိုင်ယာလက်တစ် (Dialectic) ဆိုသည်မှာ သဘောထား ကွဲပြားမှုများကို ဖြေရှင်းရာတွင် အသုံးပြုသော နည်းလမ်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး ရှေးခေတ်အခါကပင် အိန္ဒိယနှင့် ဥရောပရှိ အတွေးအခေါ် ကဏ္ဍတွင် ထင်ရှားခဲ့သည်။ ဒိုင်ယာလက်တစ် ဆိုသော စကားလုံးသည် ရှေးခေတ် ဂရိတို့မှ ဆင်းသက်လာပြီး ပလေတို ရေးသားသော ဆိုကရေးတီး၏ ဒိုင်ယာလော့ များကြောင့် လူသိများလာခဲ့သည်။ 
ဒိုင်ယာလက်တစ် နည်းလမ်း ဆိုသည်မှာ ပြဿနာတစ်ခုအား အမြင်ကွဲပြားသည့် လူနှစ်ယောက် သို့ နှစ်ယောက်ထက် ပိုသော လူများ အနေနှင့် အမှန်တရားသို့ ရောက်အောင် အကျိုးအကြောင်း ခိုင်လုံသော ငြင်းဆိုချက်များဖြင့် အပြန်အလှန် ပြောဆို ဖြေရှင်းသော နည်းလမ်းဖြစ်သည်။ ဒိုင်ယာလက်တစ် နည်းလမ်းသည် သာမန် ငြင်းခုံမှုနှင့် ကွဲပြားခြားနားသည်။ သာမန် ငြင်းခုံမှုများတွင် ငြင်းခုံသူများ အနေနှင့် မိမိတို့၏ ငြင်းဆိုချက်ကို မှန်ကန်သည်ဟု အသေစွဲကိုင်ထားကြပြီး ပြိုင်ဘက်ကို ဆွဲဆောင်ခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း၊ သူတို့၏ ငြင်းဆိုချက် မှန်ကန်ကြောင်းကို သက်သေပြခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း၊ ပြိုင်ဘက်၏ငြင်းဆိုချက်ကို မှားကြောင်း ပြနိုင်ရန် ကြိုးစားခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း မည်သို့သော နည်းလမ်းနှင့် ဖြစ်စေ ငြင်းခုံမှုကို နိုင်အောင် ကြိုးစားကြသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ငြင်းခုံမှုတွင်မူ မည်သူ နိုင်သည်ကို ဆုံးဖြတ်ရန် ဒိုင်လူကြီး လိုအပ်ပေသည်။ ဒိုင်ယာလက်တစ်သည် အာဝဇ္ဇာန်းရွှင်ခြင်းလည်း မဟုတ်ပေ။ အာဝဇ္ဇာန်းရွှင်ခြင်းတွင် စကားပြောသူသည် နားထောင်သူများကို သူတို့ဖက်သို့ ပါလာရန် စကားပြောသည့် နည်းလမ်း မျိုးစုံသုံး၍ ဆွဲဆောင်ကြသည်။
**ညောင်ကျိုးရွာ၊ ညောင်ကျိုး**

ညောင်ကျိုးဒေသသည် ဧရာဝတီတိုင်း၊ မြန်အောင်ခရိုင်၊ အင်္ဂပူမြို့နယ်၏ အရှေ့ဖက် ၁၄ မိုင်ခန့်အကွာ ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းဘေးတွင် တည်ရှိသည်။

အင်္ဂပူမြို့နယ်ရှိ ဒေသကြီး လေးခုအနက် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးခက်ခဲမှုကြောင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနောက်အကျဆုံးသော ဒေသတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။

ဧရာဝတီမြစ်သည် ညောင်ကျိုးရွာ၏အထက်ဖက် နှစ်မိုင်လောက်အကွာတွင် ငဝန်မြစ်အား ခွာဖြာစီးဆင်းပြီး ပင်လယ်ထဲသို့စီးဝင်ကာ ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသအား စတင်၍တည်ဆောက်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် **"ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်အစ ညောင်ကျိုးက"**ဟု ဆိုစမှတ်ရှိခဲ့သည်။

ရွာအများစုမှာ ဧရာဝတီမြစ် အနောက်ဖက်ကမ်းတွင်တည်ရှိပြီး တစ်ချို့ရွာများမှာ ဧရာဝတီမြစ်အတွင်းရှိ နူန်းတင်မြေနုကျွန်းများပေါ်တွင်တည်ရှိသည်။

ညောင်ကျိုးဒေသ၏ ထင်ရှားသောရွာများမှာ

(၁)       ညောင်ကျိုး

(၂)        ညောင်ပင်သာ

(၃)       ညောင်တုံးလဲ

(၄)       ညောင်ပင်ရွာ

(၅)       စစ်ကျွန်း

(၆)       လူတော်စု

(၇)       ပျိုးကုန်း

(၈)       အိုးကွဲ

(၉)       ပတုပ်

(၁၀)     ခွေးတောက်ချောင်း

(၁၁)     နံကပ်ကြီး

(၁၂)      ဓမ္မင်းကျွန်း

(၁၃)     သဓမ္မကျွန်း

(၁၄)     အင်းကောက်

(၁၅)     ချင်းကုန်း

(၁၆)     ဘုရားကျွန်း

(၁၇)     လကျာ်းကုန်း

(၁၈)     အမြိုင်း

(၁၉)     ဂျမ်းပြင်

(၂၀)      ဂျို့ကုန်း

(၂၁)     ပန်းထိုး

(၂၂)      ဓနော်

(၂၃)      ရှမ်းရွာ

  

ထင်ရှားသောနေရာများ

သာသနိက အဆောက်အအုံများအနက် ပုသိမ်ဘုရင် သမုဒ္ဒဃောသ၏မိဘုရား ဥမ္မာဒန္တီ တည်ထားခဲ့သော ကျိုက်သာသပြောင်စေတီသည် ညောင်ကျိုး နိ‌‌‌‌ဂြောဓရုံကျောင်းတိုက် သံသရာအေးစေတီဝင်းအတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။

  

စီးပွားရေး

အဓိကအားဖြင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးကိုသာ အဓိကထား၍ လုပ်ကိုင်ကြပါသည်။ ‌ရေကာတာအတွင်း၌ စပါးစိုက်ပျိုး၍ ဆောင်းရာသီရေကျချိန်တွင် ဧရာဝတီမြစ်အတွင်းရှိ နူန်းတင်မြေနုကျွန်းများပေါ်တွင် ဆေးရွက်ကြီး၊ ပြောင်း၊ ဖရဲ၊ ငရုတ်နှင့် ပဲအမျိုးမျိုး စိုက်ပျိုးကြပါသည်။ ညောင်ကျိုးဒေသရှိ စစ်ကျွန်းရွာတွင် ဧရာဝတီမြစ်အတွင်းရှိ သဲများ ကျောက်များအား စုပ်ယူကာ မြစ်သဲကျောက် ရောင်းဝယ်ရေး၊ ကျောက်စည်းမျဉ်း (ကျောက်တိုင်၊ ကျောက်ဖိနပ်၊ ကျောက်ပြင်၊ ကျောက်ငရုတ်ဆုံ၊ ကျောက်စည်ပိုင်း) လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်ကြပါသည်။

  

လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး

ဧရာဝတီနှင့်ငဝန်မြစ်ကြောင်းအားဖြင့် အရှေ့ဖက်ခြမ်းရှိ ရွာများနှင့် ဟင်္သာတမြို့သို့ မြစ်ရိုးတစ်လျှောက် စုန်ဆန်သွားလာနိုင်သည်။ အနောက်ဖက်ရှိ အင်္ဂပူမြို့သို့ ကားလမ်းပေါက်သော်လည်း မိုးရာသီ၌ လမ်းချော်ခြင်း၊ မြစ်ရေတိုက်စားမှုကြောင့် ကမ်းပါးပြိုသည့်အထဲ ကားလမ်းများပါသွားခြင်းကြောင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးမှာ အထူးပင်ခက်ခဲလှပါသည်။

  

လမ်းပန်းကိစ္စ ခက်ခဲလှလည်း

အလှညောင်ကျိုး သူ့တန်ဖိုးကို

ရှေ့တိုးကြည့်မှ သိနိူင်မည်......

                                   ဆရာနု

(အထက-ညောင်ကျိုး အငြိမ်းစားဆရာကြီး)

ကိုးကား
-------

1. ↑  GAD, Feb 2011
**ဒဖိုကျောင်းတော်** သို့မဟုတ် **ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြီးကျောင်းတော်** (တရုတ်: 大佛寺; ပင်ယင်: *Dàfó Sì*) သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဂန်းဆု (Gansu), ချောင်ယဲ့ (Zhangye) တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အနောက်ရှီယာကာလ Western Xia period အတွင်း ၁၁၀၀ နှစ်ဝန်းကျင်လောက်က တည်ဆောက်ခဲ့သည့် ၃၅ မီတာရှည်လျားသည် အလွန်တရာကြီးမားသည့် လျောင်းတော်မူရုပ်ပွားတော်ကြီးကြောင့် ကျောင်းတော်သည် လူသိများထင်ရှားသည်။ ၂၀၀၅ - ၂၀၀၆ တွင်ကျောင်းတော်ကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်မှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် လာရောက်လည်ပတ်သူများ ထောင်ပေါင်းများစွာရှိခဲ့သည်။ ကျောင်းတော်၏ အမည်သည် အချိန်ကာလရွေ့လျောလာသည်နှင့်အမျှ "Kasyapa Buddha Temple" (迦叶如来寺), the "Bojue Temple" (宝觉寺), the "Hongren Temple" (宏仁寺), "လျောင်းတော်မူဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကျောင်းတော်" (睡佛寺) စသဖြင့် အမျိုးမျိုး ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ယခုလက်ရှိ ကျောင်းတော်၏ အမည်မှာ "ဒဖို" ဖြစ်ပြီး "ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြီး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

သမိုင်း
-------

ကျောင်းတော်၏ အပြင်ဘက်မြင်ကွင်း

ရုပ်ပွားတော်နှင့် ခန်းမ
-----------------------

လျောင်းတော်မူရုပ်ပွားတော်နှင့် ခန်းမ
ကျောင်းတော်ရှိ ရုပ်ပွားတော်ကြီးကို သစ်သားကိုယ်ထည်တွင် ရွှံ့စေဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။ ဂေါတမဗုဒ္ဓ ပရိနိဗ္ဗာန်စံဝင်နေသည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်။ သူ၏ သာဝကဆယ်ဦးတို့သည် သူ၏ အနောက်တွင် ရပ်နေဟန် တည်ရှိသည်။ ရုပ်ပွားတော်ကြီးမှာ Western Xia (1038–1227)ကာလ ကတည်းက ကြီးကြီးမားမား ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ မရှိပေ။ ရုပ်ပွားတော်ကြီး၏ အလျားသည် ၃၅ မီတာ (၁၁၅ ပေ) ရှိပြီး Ruth W. Dunnell က "တရုတ်နိုင်ငံရှိ ရွှံ့စေးဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည် အကြီးဆုံးလျောင်းတော်မူဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြီး" ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။

ခန်းမတွင် အလျား ၄၈ မီတာ (၁၅၇ ပေ)၊ အကျယ် ၂၄ မီတာ (၇၉ ပေ) ရုပ်ပွားတော်၊ အမြင့် ၃၃ မီတာ (၁၀၈ ပေ) ရှိသည့် ရုပ်ပွားတော်သည် စံပယ်တော်မူလျက်ရှိသည်။ Qing မင်းဆက် (1644–1911)ကာလ သရုပ်ဖော်ပန်းချီများ ရှိပြီး ထိုကာလက ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်များထဲမှ ရှားပါးသည့် သစ်သားဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် လက်ရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ သရုပ်ဖော်ပန်းချီတွင် Xuanzang နှင့် သူ၏ နောက်ပါများအကြောင်းကို ဖော်ပြထားသည်။ Xuanzang သည် မြင်းကို စီးနင်းနေပြီး မျောက်မင်း စွန်းဝူခန်း မြေပေါ်တွင် ပုဆစ်ဒူးတုပ်နေဟန် ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Zi Yan (2012), p. 72.
2. ↑  Ruth W. Dunnell, *The Great State of White and High: Buddhism and State Formation in Eleventh-Century Xia* (University of Hawaii Press, 1996), p. 78
3. 1 2  Zi Yan (2012), p. 72–75.
4. ↑  Damian Harper, Chung Wah Chow, David Eimer, Carolyn B. Heller, Thomas Huhti, *China* (Lonely Planet, 2009), p. 861
5. ↑  *Dust in the Wind: Retracing Dharma Master Xuanzang's Western Pilgrimage* (Rhythms Monthly, 2006), p. 23
၁၂ရာစု ဘန်ဇင်တိုင်းခေတ်မှ လက်ရေးမူ ကျင့်ဝတ်
ဆရာဝန်များ၏ အဓိဋ္ဌာန်ပြု ကတိသစ္စာ
ကမ္ဘာ တစ်လွှားကျော်ကြားထင်ရှားခဲ့သောသမားဟူးရားကြီးများအား သက်သေထား၍ ကျွန်ုပ်သည် ဤအဓိဋ္ဌာန်ပြု ကတိသစ္စာကို ရွတ်ဆိုသစ္စာပြုပါအံ့

၁။ ကျွန်ုပ်သည် လူသားအားလုံးတို့၏ ကိုယ်၏ ကျန်းမာရေး၊ စိတ်၏ချမ်းသာရေးကို ကျွန်ုပ်၏ အရေးကဲ့သို့ ယူဆပါအံ့။  

၂။ ကျွန်ုပ်သည် ဆေးပညာသင်ကြားပေးသော ဆရာသမားများအား မိဘသဖွယ်ရိုသေ လေးစားပါအံ့။  

၃။ ကျွန်ုပ်သည် လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်ဆေးပညာရှင်များကို ညီရင်းအစ်ကိုမောင်ရင်းနှမကဲ့သို့ လေးစားစွာ ဆက်ဆံပါအံ့။  

၄။ ကျွန်ုပ်သည် သမားကောင်းတစ်ဦး၏ ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် မွန်မြတ်သည့် ဂုဏ်သိက္ခါ အစဉ်အလာကို ထိန်းသိမ်းပါအံ့။  

၅။ ကျွန်ုပ်သည် ဆည်းပူးတတ်မြောက်ထားသောဆေးပညာဖြင့် ဂီလာနပုဂ္ဂိုလ်များ၏ ကျန်းမာရေးကို စေတနာမေတ္တာရှေ့ထား၍ လူမျိုးဘာသာဆင်းရဲချမ်းသာမရွေး စွမ်းစွမ်းတမံ စောင့်ရှောက် ကုသပါအံ့။  

၆။ ကျွန်ုပ်သည် ဂီလာနပုဂ္ဂိုလ်တို့အား ကုသစဉ် တွေ့မြင်ကြားသိရသည့် လျို့ဝှက်အပ်သော အတွင်းရေးကိစ္စများကို ဖွင့်ဆိုအပ်သည်တို့မှ လွဲ၍ မည်သည့်အခါတွင်မဆို ဖွင့်ဟခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ပါအံ့။  

၇။ ကျွန်ုပ်သည် လူသားတို့အား ဘေးဥပဒ် ဖြစ်စေမည့်ဆေး၊ သေစေတတ်သည့် ဆေးများကို ကိုယ်တိုင်ပေးခြင်းမှ သော်လည်းကောင်း၊ သူတစ်ပါးအား ပေးစေခြင်းမှ သော်လည်းကောင်း အခါခပ်သိမ်း ရှောင်ကြဉ်ပါအံ့။  

၈။ ကျွန်ုပ်သည် တရားမဝင်သော ကုသခြင်းတို့မှ အမြဲတစေ ရှောင်ကြဉ်ပါအံ့။  

၉။ ကျွန်ုပ်သည် ဆည်းပူးတတ်မြောက် ထားသော ဆေးပညာဖြင့် လူသားတို့၏ ဘဝနှင့်အသက်ကို တန်ဖိုးထားလေးစားစွာ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပါအံ့။  

ယခု ကတိသစ္စာပြုသည့်အတိုင်း ဆောင်ရွက်ပါသော် ကျွန်ုပ်သည် ကောင်းကျိုးမင်္ဂလာ အဖြာဖြာနှင့် ပြည့်စုံပါစေသား
ရက်ကန်းလုပ်ငန်း ပြုပြင်ပြောင်းလဲလာရန် ပထမဖန်တီးသူ သုံးဦးစလုံးပင် အင်္ဂလန်ပြည် လန်ကရှိုင်ယာနယ်မှ ဖြစ်ကြသည်။ ပထမဆုံးဖန်တီးသူ ဟားဂရီးသည် 'စပင်းနင်းဂျင်နီ'ခေါ် ဗိုင်းငင်စက်ကို ထွင်ခဲ့၍၊ ဒုတိယဖန်တီးသူ အတ်ကရိုက်က စပင်းနင်းဂျင်နီထက် ကောင်းမွန်သော ဗိုင်းငင့်စက်သစ် တစ်ခုကို ထွင်ခဲ့သည်။ ဟားဂရီး၏စက်ထက် အတ်ကရိုက်၏စက်က ချည်မျှင်ပေါင်းများစွာ ထွက်စေနိုင်သည့်ပြင်၊ မာ၍ချောသောချည်မျှင်များကို ငင်နိုင်သည်။ 'အကြံတူလျှင် နောက်လူသာစမြဲ'ဟူသောစကားအတိုင်း ကရွမ်တန်သည် အထက်ပါ စက်နှစ်မျိုးတို့၏ ချွတ်ယွင်းချက်များကို ပြုပြင်ဖြည့်စွက်၍ ဗိုင်းငင့်စက်သစ်တစ်ခုကို ထမြောက်အောင်မြင်စွာ ပြုလုပ်ခဲ့လေသည်။ ယခုခေတ်တွင် အသုံးပြုနေသော စက်များမှာ၊ ကရွမ်တန်၏စက်ကို အနည်းငယ်ထပ်လောင်း၍ ပြုပြင်ထားခြင်းမျှသာ ဖြစ်ပေသည်။

ဆမ်မျူယယ်ကရွမ်တန်သည် ၁၇၅၃ ခု ဒီဇင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် လန်ကရှိုင်ယာနယ် ဖားဝုရွာကလေးတွင် ဖွားမြင်သည်။ မိဘနှစ်ပါး ဆင်းရဲနွမ်းပါးသဖြင့် ကရွမ်တန်သည် ကလေးဘဝကပင် ခြည်ငင်စက်ရုံတစ်ရုံ၌ အလုပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့ရသည်။ အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ ကွယ်လွန်သွားရာ၊ မိသားစု၏ တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ရရှာသည်။

ကရွန်တန်သည် ဤမျှကြီးလေးသော အိမ်ထောင်မှု တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်နေစဉ်၊ ငွေဝင်လမ်းရှိစေရန် ဗိုင်းငင့်စက်ရုံတွင် နေ့စဉ် အလုပ်ဆင်းရလေသည်။ အလုပ်လုပ်ရာတွင် စိတ်အာရုံ စွဲမြဲစူးစိုက်သူ ဖြစ်သဖြင့်၊ ဟားဂရီးနှင့် အတ်ကရိုက်တို့ ထွင်ခဲ့သော ဗိုင်းငင့်စက်တို့၏ ချွတ်ယွင်းချက်များကို တွေ့မြင်သည်။ သို့အတွက် ပို၍ကောင်းသောအထည်ချောများ ရက်လုပ်နိုင်ရန်အတွက် ချည်ငင်စက်သစ်တစ်ခုကို ကြံစည်လေသည်။ 

  

နေ့ခင်းအချိန်တွင် အလုပ်လုပ်ရသော လုပ်ခသည် သူ၏ အိမ်ထောင်အတွက် မလုံလောက်သဖြင့်၊ ကျန်အချိန်တွင် ကပွဲရုံတစ်ရုံ၌ တရောထိုးကာ အပိုဝင်ငွေကို ရှာခဲ့ရ၍ အားလပ်ချိန် တွင် ချည်ငင်စက်အသစ် ပြုလုပ်ရေးကို ကြံစည်လေသည်။ ကရွမ်တန်သည် ၆ နှစ်မျှ မနားမနေ ကြိုးပမ်းအားထုတ်ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ၁၇၇၉ ခုနှစ်လောက်တွင် ချည်ငင်စက်သစ်တစ်ခုကို ပြုလုပ်ပြီးစီးလေသည်။ ကရွမ်တန်၏ စက်သစ်ဖြင့် ငင်သောချည်မျှင်များသည် ယခုခေတ်တွင် ပေါ်ထွက်နေသော ပိတ်ချောများပင် ရက်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသည်။ အမှန်အားဖြင့်ဆိုသော် ကရွမ်တန်၏စက်သည် ဟားဂရီး၏စက်နှင့် အတ်ကရိုက်၏စက်နှစ်ခုကို ပူးပေါင်းပြုပြင်၍ လုပ်ကိုင်ထားခြင်းပင် ဖြစ်၏။ ကရွမ်တန်သည် သူ၏စက်ကို 'စပင်နင်းမျူး' ဟု အမည်ပေးလေသည်။

  

ဗိုင်းငင့်စက်သစ် စပင်းနင်းမျူးကို ၁၈ ရာစုနှစ်က ထွင်ခဲ့သော်လည်း၊ ယခု ၂ဝရာစုနှစ်အထိပင်လျှင် ဤစက်မျိုးကို အသုံးပြုနေကြသေးသည်။ တိုးတက်ပြုပြင်ချက်များကို အနည်းငယ်မျှသာ ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ သို့ရာတွင် ဤမျှ အရေးပါ အသုံးဝင်၍ အဖိုးတန်သောစက်ကို ဖန်တီးခဲ့သူ ကရွမ်တန်ကား အကျိုးပေး နုံချာလှ၏။ ငွေကြေးကျပ်တည်းလှသဖြင့် သူ့စက်၏လျှို့ဝှက်ချက်ကို ရောင်းချရာတွင် ပေါင် ၆ဝ မျှသာ ရရှိသည်။ ၁၈ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် ကရွမ်တန်အတွက် ရန်ပုံငွေ ဖွင့်လှစ်ခဲ့ရာ ပေါင် ၅ဝဝ ခန့်ရရှိ၏။ သို့သော် ကရွမ်တန်ကား ငွေကျပ်တည်းမြဲ ရှိနေခြင်းကြောင့် သူ့အတွက် ရှေ့လုပ်ငန်း များတွင် နှောင့်နှေးခဲ့လေသည်။

  

၁၈၁၂ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှပါလီမန်က ကရွမ်တန်အား ပေါင် ၅ဝဝဝ ထုတ်ပေးပြီးလျှင် ဗိုင်းငင့်စက်ကို တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် ကြံဆောင် လုပ်ကိုင်စေသည်။ ထိုငွေမှာလည်း အလုပ်တွင် ဝင်သွားသဖြင့် ဆုံးပါးသွားလေသည်။ 
၁၈၂၄ ခုနှစ်မှစ၍ သူ၏မိတ်ဆွေများက နှစ်စဉ် ၆၃ ပေါင်ကျ ထောက်ပံ့ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ထိုထောက်ပံ့ကြေးများကို ကြာမြင့်စွာ မခံစားရဘဲ၊ ၁၈၂၇ ခုဇွန်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင်ဗိုလတန်မြို့၌ သေဆုံးသွားလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)
**မင်းဆက်အပြောင်း** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

၁၂၆၇ ခုနှစ်တွင် ကောင်းကင်၌ ထွန်းလင်းသော သောကြာဂြိုဟ်စသည်တို့ အသွားမမှန်မှုကြောင့် ဖြစ်တတ်သော အကျိုးအပြစ်တို့ကို ပြဆိုကာ ရေးဖွဲ့ထားသည်။

မင်းဆက်အပြောင်း
---------------

မဖြောင့်မသာဘု၊ ထောင့်နှစ်ရာခြောက်ဆယ်လွှမ်း၍၊ အစွန်းပိုခုနစ်ခုတွင်မှ၊ ထွန်းဂြိုဟ်စုသွားအလာ။  

  

သောကြာမှာတည်ရာက၊ တရာသိသူကျော်၍၊ ဂြိုဟ်ပေါ်မှာတမူပြင်လို့၊ တူခွင်သူဝင်စားပြန်က၊ ကျားဗျဂ္ဃ မင်းရာဇာ။  

  

ရှစ်လတိုင်တာရှည်နားမိမှ၊ လက်စားပင်ပြန်၍ ဆက်လိမ့်မတဲ့၊ လောကထွက်ပြင်အဇဋာ၊ မြင်ရှာလိမ့်လူပေါင်း။  

  

ဟိတ် မသာ၊ ကိတ်ရာဟု ရယ်က၊ ဘာဏု နေအရောင်ညှိုးအောင်လို့၊ မှောင်ကိုးကာရန်ရှာ၍၊ စန္ဒရာ အလည်ကြောရယ်က၊ ကြက်ရောဟဏီသူပွေ၍၊ မဟီဗွေ၊ သည်မြေချုပ်ပါလို့၊ ရွှေဂဠုန် လေဟုန်သုတ်ချေပေါ့၊ သမုတ်ဗွေ၊ ရေနာဂ ရယ်တို့၊ ပါပကုန်စနေပျက်ပြီမို့၊ တစင်နေ တနင်္ဂနွေထွက်ပါလိမ့်မကွယ်၊ မင်းဆက်အပြောင်း။

ခက်ဆစ်
------

၁။ ကျားဗျဂ္ဃ = တနင်္လာဂြိုဟ်။

၂။ ပြင်အဇဋာ = ကောင်းကင်ပြင်။

၃။ ဟိတ် = ဖြစ်ပျက်သည့် အကြောင်းရင်း။

၄။ ကိတ်ရာဟု = ကိတ်ဂြိုဟ်၊ ရာဟုဂြိုဟ်။

၅။ ဘာဏု = တနင်္ဂနွေဂြိုဟ်၊ နေ။

၆။ စန္ဒရာ = လ။

၇။ မဟီဗွေ = မြေအပြင်။

၈။ ရွှေဂဠုန် = တနင်္ဂနွေဂြိုဟ်။

၉။ ရေနာဂ = နဂါးဂြိုဟ်၊ စနေဂြို်ဟ်။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
**Groove metal** ကို post-thrash, neo-thrash, power groove သို့ simply groove ဟုခေါ်ပြီး heavy metal ဂီတ၏မျိုးခွဲတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ Pantera နှင့် Exhorder အဖြစ်ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ groove metal သည် thrash metal ၏ ပြင်းပြသော Sonic အရည်အသွေးများကို ယူထားခဲ့ပြီး mid-tempo ဖြင့် တီးခတ်ကြသည်။ တီးဝိုင်းအများစုမှာ အခါအားလျော်စွာ လျင်မြန်သော tempo ကိုပြုလုပ်ကြသည်။

ဝိသေသလက္ခဏာနှင့်မူရင်းအစ
------------------------

၁၉၉၀ခုနှစ်တွင်ထွက်ရှိခဲ့သော Pantera ၏ *Cowboys from Hell* album groove metal အမျိုးအစားသည် groundbreaking နှင့် blueprint-defining ဖွဲ့ဆိုနိုင်သည်။ Ian Christe သည် ၁၉၉၀ ခုနှစ်အတောအတွင်း Sepultura ၏ Chaos ADနှင့် Pantera တို့သည် groove metal သည် နောက်ပိုင်းအဖွဲ့များတွင် လွှမ်းမိုးခြင်းမှ death metal ဆင်းသက်လာခြင်းကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ Exhorder ၏ ၁၉၉၀ တွင် ထွက်ရှိခဲ့သော ပထမဆုံး album *Slaughter in the Vatican album* သည် ပထမဆုံး groove metal album များထဲမှ တစ်ခုဟု ယူဆနိုင်သည်။ groove metal တီး ဝိုင်းများသည် thrash metal နှင့် crossover thrash တို့နှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ Prong တီးဝိုင်းမှ lead singer နှင့် ဂီတသမား Tommy Victor က groove metal သည် Bad Brains မှ လာခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။

အုပ်စုများ
----------

Groove metal ၏ ပုံစံသည် Pantera, Exhorder, Lamb of God, Sepultra, Soulfly, Cavalera Conspiracy, Gojira, Throwdown, Machine Head, Byzantine အစရှိသောတီးဝိုင်းတို့ ဖြစ်ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် Bush, Anthrax, Spiritual Beggars နှင့် Texas Hippie Coalitionတို့ဖြစ်သည်။ Veteran thrash metal တီးဝိုင်း Annihilator သည် ၁၉၉၃ groove metal label ကြေညာရာတွင် Roadrunner Record တွင် မှတ်တမ်းတင်ခံရသည်။ groove metal သည် down tuned thrash riffs များကို အသုံးပြုပြီး အဆိုများမှာ death growl screamed နှင့် hardcore shouts တို့ဖြစ်သည်။ Groove metal ကို တီထွင်သောတီးဝိုင်းများမှာ Pantera (မူလ ၁၉၈၀ တွင် glam metal နှင့် speed metal တီးဝိုင်း)နှင့် Sepultura (မူလ thrash metal နှင့် Death metal) ဖြစ်ပြီး Nu metal နှင့် metalcore အတွက် အုတ်မြစ်ချခဲ့သည်။ nu metal သည် downtuned riff တို့ အသုံးပြုပြီး hip hopတို့ လွှမ်းမိုး၍ rapping နှင့် tuntablism တို့ groove metal rhythm သုံးလေ့ရှိသော်လည်း guitar solo နှင့် complex picking လျော့ပါးသည်။ Metalcore သည် heavy metal ၏ စရိုက်လက္ခဏာများနှင့် breakdowns များကို အလေးထားသည်။