ကျေးဇူးတော်ရှင်ပဏ္ဍိတာရာမ ရွှေတောင်ကုန်းသာသနာ့ရိပ်သာဆရာတော်ကြီးသည် ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၃ ခုနှစ် ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၉ ရက် (ခရစ်နှစ် ၁၉၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်) ကြာသပတေးနေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ တံတားကလေးကျေးရွာ ရွှေဘိုစု၌ ခမည်းတော် ဦးဖေ၊ မယ်တော် ဒေါ်ချစ်စုတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သော နဝမသားရတနာ ဖြစ်သည်။
ခုနစ်နှစ်သားအရွယ်တွင် ပဲခူးကော့ချဲကျေးရွာကျောင်းဆရာတော် အရှင်ဇာဂရထံတွင် ပညာစတင်သင်ယူကာ ကျောင်းသားအရွယ်ကပင် ကဝမြို့နယ်အုန္နဲရွာ ဒက္ခိတာရုံရွှေကျင်တိုက် ပရိပတ္တိအာဂုံစာပြန်ပွဲတွင် ပထမငယ်နှင့် ပထမလတ်တို့ကို ပြန်ဆိုအောင်မြင်တော်မူခဲ့သည်။  

(၁၂) နှစ်သားအရွယ်တွင် ဆရာတော်အရှင်ဇာဂရထံ၌ပင် ရှင်သာမဏေအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူသည်။ အသက် (၁၈) နှစ်အရွယ်တွင် ပဲခူးကျောက်တန်းရွာ မဟာဗောဓိတောရဆရာတော်ကြီး အရှင်ကေလာသမဟာထေရ်ထံရောက်ရှိကာ နေ့ဝါညဝါဆိုင်ရာ ကျမ်းစာများ ဆက်လက်သင်ကြားရင်း ကျောက်တန်းမဟာဗောဓိတောရတိုက် ပရိယတ္တိအာဂုံစာပြန်ပွဲတွင် ပထမကြီးတန်းကို ပြန်ဆိုအောင်မြင်တော်မူခဲ့သည်။   

သက်တော် (၂၀) ပြည့်သောအခါ ၁၃၀၂ ခုနှစ် တပို့တွဲလဆန်း ၈ ရက်နေ့တွင် ကျောက်တန်းရွာ ဦးဘိုဟန်- ဒေါ်သောင်းတို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟကို ခံယူလျက် မဟာဗောဓိတောရတိုက် ခဏ္ဍသိမ်တော်ကြီး၌ မဟာဗောဓိတောရဆရာတော်ကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူသည်။   

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးကာလတွင် သင်္ဃန်းကျွန်းကျိုက္ကစံ ရွှေကျင်တိုက်သစ်တွင် အကူစာချဆရာတော်အဖြစ် စာပေပို့ချရင်း ၁၃၀၈ ခုနှစ် သက်တော် (၂၆) နှစ်တွင် ရှေးဦးအစကျင်းပသော ပါဠိပထမပြန်စာမေးပွဲတွင် ပထမလတ်တန်းကို အောင်မြင်တော်မူခဲ့သည်။ ၁၃၀၉ ခုနှစ် သက်တော် (၂၇)နှစ်တွင် ပထမကြီးတန်းကိုလည်းကောင်း၊ စေတီယင်္ဂဏပရိယတ္တိသီးခြားစာသင်တန်းကိုလည်းကောင်း အောင်မြင်တော်မူခဲ့သည်။   

၁၃၁၀ ခုနှစ် သက်တော် (၂၈) နှစ်တွင် မန္တလေးမဟာဝိသုဒ္ဓါရုံတိုက်သစ်၌ ဇီးပင်ဆရာတော် အရှင်သုဇာတထေရ်ကို မှီခိုလျက် ဆရာမြတ်များထံမှ စာချတန်းဆိုင်ရာ အထက်တန်းပါဠိ အဌကထာ ဋီကာတို့ကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့ ဘုရားကြီးတိုက်မှလည်းကောင်း၊ ဆရာဦးအောင်မြတ်ထွဋ်ထံမှလည်းကောင်း၊ သံလျင်သပြေကန်ဓမ္မိကာရာမတိုက် အရှင်ဝါသေဋ္ဌာဘိဝံသထံမှလည်းကောင်း စာချတန်းဆိုင်ရာ နည်းနာနိဿယတို့ကို လေ့လာဆည်းပူးတော်မူခဲ့သည်။   

သက်တော် (၃၀) အရွယ် ၁၃၁၃ ခုနှစ်တွင် သိရီပဝရဓမ္မာစရိယတန်းနှင့် သာသနဓဇသိရီပဝရ စာချတန်းကို ဖြေဆိုအောင်မြင်ခဲ့သည်။   

၁၃၁၆ ခုနှစ် သက်တော် (၃၃) နှစ်တွင် စာချရင်း ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာတင်ကိစ္စ၊ ပါဠိဝိသောဓက ကိစ္စတို့ကိုလည်း ဆောင်ရွက်တော်မူခဲ့သည်။ ၁၃၁၇ ခုနှစ်တွင် သတိပဌာန်ဝိပဿနာလုပ်ငန်းကို ဆက်လက်လေ့လာဆည်းပူးရန် ကျေးဇူးတော်ရှင် မဟာစည်ဆရာတော်ကြီးထံသို့ရောက်လာပြီး ဆရာတော်ကြီးပေးအပ်သော တာဝန်တို့ကို ဆောင်ရွက်တော်မူခဲ့သည်။   

၁၃၂၀ ပြည့်နှစ် သက်တော် (၃၇) နှစ်တွင် သီဟိုဠ်နိုင်ငံ ကိုလံဘိုမြို့၌ ကမ္မဋ္ဌာန်းဌာနသစ်ဖွင့်ရန် ကျေးဇူးတော်ရှင် မဟာစည်ဆရာတော်ကြီးသည် ဆရာတော်အား ခေါ်ဆောင်သွား၍ ဆရာတော်သည် မဟာစည်ဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ ဩဝါဒတော်အတိုင်း (၃) နှစ်နီးပါး ပဋိပတ္တိသာသနာပြု လုပ်ငန်းကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ 
ထို့နောက်ကျန်းမာရေး မပြည့်စုံသဖြင့် မဟာစည်ဆရာတော်ဘုရားကြီးထံ ပြန်လာခဲ့ပြီး ပရိယတ္တိ ပဋိပတ္တိ နည်းနာနိဿယများကို ဆက်လက်ဆည်းပူးရင်း တရားအားထုတ်ရန် လာရောက်သော ယောဂီများကို ဟောကြားညွှန်ပြဆုံးမပေးခဲ့သည်။ 
၁၃၄၀ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၉၇၉ ခုနှစ်) တွင် မဟာစည်သာသနာ့ရိပ်သာ၌ နာယကဆရာတော်တပါးအဖြစ် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၂ ခုနှစ် မဟာစည်ဆရာတော်ကြီး စံလွန်တော်မူသွားသောအခါ ဩဝါဒါစရိယဆရာတော်အဖြစ် (၈) နှစ်မျှ သာသနာ့ဝန်ကို ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်တော်မူခဲ့သည်။ 
၁၃၅၂ ခုနှစ် (၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်) သက်တော် (၆၈) နှစ်တွင် အမှတ် (၈၀-က) သံလွင်လမ်း ရွှေတောင်ကုန်းသာသနာ့ရိပ်သာကို စတင်တည်ထောင်တော်မူခဲ့ပြီး အနာဂတ်သာသနာရေးအတွက်ပါ 
အမြော်အမြင်ကြီးစွာဖြင့် ပရိယတ်မကင်းသော ပဋိပတ်၊ ပဋိပတ်မကင်းသော ပရိယတ် သာသနာပြုလုပ်ငန်းကို ဗုဒ္ဓနည်းကျ မဟာစည်ဆရာတော်ကြီး၏ ဩဝါဒတော်အတိုင်း စဉ်ဆက်မပြတ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ 
၁၃၆၉ ခုနှစ် (၂၀၀၇) ခုနှစ် သက်တော် (၈၆) နှစ်တွင် နှလုံးခွဲစိတ်ကုသမှုခံယူပြီးနောက် ပြည်တွင်းသာမက ပြည်ပနိုင်ငံများဖြစ်ကြသည့် အမေရိကန်၊ ထိုင်ဝမ်၊ နီပေါ၊ စင်ကာပူနိုင်ငံများသို့ပါ ကြွရောက်ကာ ဓမ္မဂုဏ်ရည်များ ပြသပေးခဲ့သည်။ 
ပြည်တွင်းတွင် ရန်ကုန်၊ ပဲခူး၊ ဆယ်မိုင်ကုန်း၊ သန်လျင်၊ ထောက်ကြန့်၊ လှည်းကူး၊ မော်လမြိုင်၊ ပြင်ဦးလွင် ရိပ်သာခွဲများရှိလာပြီး ပြည်ပတွင် နီပေါ၊ ဩစတြေးလျ၊ ကိုရီးယား၊ အင်္ဂလန်၊ အမေရိက၊ ကနေဒါ၊ 
မလေးရှား၊ စင်ကာပူနှင့် ထိုင်ဝမ် ရိပ်သာခွဲများ ရှိလာကာ ဓမ္မအလင်းများ ဖြန့်ဝေပေးလျက်ရှိသည်။ 
ဆရာတော်ကြီးသည် အနာဂတ်မျိုးဆက်သစ်များအတွက် တော်ဖို့ထက် လူကောင်း၊ လူမွန်လေးများ ဖြစ်လာကြစေရန် ဗုဒ္ဓအဆုံးအမ၊ ဗုဒ္ဓယဉ်ကျေးမှုတို့ ကိန်းအောင်းကျင့်သုံးလာစေရန်အတွက် နွေရာသီတစ်လတာ 
ဗုဒ္ဓယဉ်ကျေးမှုအခြေပြုသင်တန်းကိုလည်း ယခုနှစ်တွင် (၂၆) ကြိမ်တိုင်တိုင် စဉ်ဆက်မပြတ်ဖွင့်လှစ်သင်ကြား ပြသဆုံးမပေးခဲ့သည်။ ၁၃၆၄ ခုနှစ် (၂၀၀၂ခုနှစ်) မှစ၍ ဝါတွင်းကာလများတွင်လည်း ကျောင်းသားလူငယ်များအတွက် ဗုဒ္ဓယဉ်ကျေးမှုများ သင်ကြားပြသပေးတော်မူခဲ့သည်။ 
ကျေးဇူးတော်ရှင် ပဏ္ဍိတာရာမ ရွှေတောင်ကုန်းဆရာတော်ကြီးသည် ပရိယတ်မကင်းသော ပဋိပတ်၊ ပဋိပတ်မကင်းသော ပရိယတ်သာသနာကို အားသွန်ခွန်စိုက်ပြုရင်း သက်တော် (၉၅) နှစ် ဝါတော် (၇၅) ဝါ အရွယ် ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၇၇ ခုနှစ်၊ တန်ခူးလဆန်း ၉ ရက်၊ သင်္ကြန်အတက်နေ့၊ စနေနေ့ (ခရစ်နှစ် ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၆ ရက်) တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့ ဘာမွန်ဂတ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဆေးရုံကြီး (Bumrungrad International Hospital) တွင် ဘန်ကောက်မြို့စံတော်ချိန် နံနက် ၈ နာရီ ၀၅ မိနစ် (မြန်မာစံတော်ချိန် နံနက် ၇ နာရီ ၃၅ မိနစ်) ၌ ဘုရားရှင်ပင် မလွန်ဆန်နိုင်သော အနိစ္စသဘောနှင့်တွေ့ရ၍ ခန္ဓာဝန်ချုပ်ငြိမ်းကာ စံလွန်တော်မူခဲ့သည်။ ။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ကြေးမုံ၊ ဧပြီ ၂၀၊ ၂၀၁၆။ ပြည်တွင်းရေးရာ