ဖျက်စု၊ ခက်စု၊ ခဲစု၊ မမြဲစုများကို တောင်ဖီလာဆရာတော် အရှင်ဥပါလိ  

ရှင်သာမဏေဘွဲ့ (ရှင်မုနိန္ဒဃောသ) (မြန်မာ ၉၄၀-၁၀၁၃) က ရေးသားတော်မူခဲ့သည်။

ဖျက်စု -၂၀
----------

၁။ စေတီမှန်းထား၊ မြတ်ဘုရား၊ တည်ထားကောင်းလျက်၊ ညောင်ပင်ဖျက်သည်။  
  

၂။ မြစ်မရေနက်၊ သောင်ပြင်ဖျက်သည်။  
  

၃။ မင်းကောင်းပါလျက်၊ မင်းမြှောင်ဖျက်သည်။  
  

၄။ လက်ဆုံစား၊ မယားကောင်းလျက်၊ အပြောင်ဖျက်သည်။  
  

၅။ မောင်းသွင်းခူနင်း၊ ရေလျင်သွင်း၊ ပျိုးခင်းကောင်းလျက်၊ မြောင်တောင်ဖျက်သည်။  
  

၆။ လက်ဆက်တကူ၊ လှေမူခိုင်လျက်၊ မီးပိုးဖျက်သည်။  
  

၇။ လက်တီးကြမ်းပြင်၊ ဆင်ဝင်ကောင်းလျက်၊ ဝဲလင်းဖျက်သည်။  
  

၈။ ဣတ္ထိယမူ၊ ရူပကောင်းလျက်၊ ဆံထုံးဖျက်သည်။  
  

၉။ ဓမ္မသတ်တရား၊ ရှိပါငြားလည်း၊ တိမ်းပါးငဲ့ကွက်၊ လက်ဆောင်ဖျက်သည်။  
  

၁၀။ ရဟန်းတရား၊ ကျင့်ပါငြားလျက်၊ အစားဖျက်သည်။  
  

၁၁။ သီလငါးပါး၊ ကျင့်သူအားကို၊ စီးပွားရမက်၊ လောဘဖျက်သည်။  
  

၁၂။ သုခမိန်ဟု၊ ကျော်ရှိန်နှံ့သိ၊ ပညာရှိ၊ ကြီးဘိအမျက်၊ ဒေါသဖျက်သည်။  
  

၁၃။ တိုက်နှင့်ကျီကျ၊ ထုပ်လျောက်စသည်၊ ခိုင်လှပေလျက်၊ ပေါင်းကွပ်ဖျက်သည်။  
  

၁၄။ ပြည်ရွာတိုင်းကား၊ စည်ပင်ငြားလည်း၊ ခေါင်းပါးခေါင်လျက်၊ စပါးဖျက်သည်။  
  

၁၅။ ပဉ္စင်တူရိယာ၊ နှဲခရာ၊ သာယာပေလျက်၊ လင်ကွင်းဖျက်သည်။  
  

၁၆။ လက်သင်လှော်ကား၊ လှော်ပေငြားလျက်၊ အသွားကောင်းလျက်၊ လှေပဲ့ဖျက်သည်။  
  

၁၇။ ဘောစဉ်ငါးပါး၊ ပျားအရသာ၊ ကောင်းပါပေလျက်၊ ဆားငန်ဖျက်သည်။  
  

၁၈။ ဆီမီးတန်ဆောင်၊ ဝင်းပြောင်ပေလျက်၊ လေဆိုးဖျက်သည်။  
  

၁၉။ ဣတ္ထိယမူ၊ ရူပလက္ခဏာ၊ ကောင်းပါပေလျက်၊ ရောဂါနှိပ်စက်၊ အနာဖျက်သည်။  
  

၂၀။ သူကောင်းဖြစ်ငြား၊ မူထားကောင်းလျက်၊ အပေါင်းဖျက်သည်။

ခက်စု - ၂၄
----------

၁။ တင်ပေဘူးသည်၊ ကျေးဇူးရှိလျက်၊ အဆပ်ခက်။  
  

၂။ မယားရှိလျက်၊ အလှည့်ခက်။  
  

၃။ ဧည့်သည်ညဥ့်နက်၊ အအိပ်ခက်။  
  

၄။ ပစ်ခွာခဲ့လျက်၊ အပြန်ခက်။  
  

၅။ လာခဲ့ခေါ်လျက်၊ အနှင်ခက်။  
  

၆။ ပေးပါပြီးလျက်၊ အယူခက်။  
  

၇။ ချောင်းရေလျှံတက်၊ အကူးခက်။  
  

၈။ ရင်ဆိုင်တွေ့လျက်၊ အပြေးခက်။  
  

၉။ သံသာချိုမြွက်၊ စကားခက်။  
  

၁၀။ ကြောက်လန့်ပြေးတက်၊ အဆင်းခက်။   
  

၁၁။ ကန့်ကူကျောက်ထွက်၊ အရေးခက်။  
  

၁၂။ မျဉ်းတံကောက်လျက်၊ အသားခက်။  
  

၁၃။ သန္ဓေပြည့်နှက်၊ ဆေးကုခက်။  
  

၁၄။ ခရီးညွန်ထက်၊ အသွားခက်။  
  

၁၅။ တံတားကျိုးပျက်၊ အလျှောက်ခက်။  
  

၁၆။ ရေအိမ်ပြိုပျက်၊ အပြင်ခက်။  
  

၁၇။ သားမြေးဆိုးလျက်၊ အစွန့်ခက်။  
  

၁၈။ ထွေးပြန်ပြီးလျက်၊ အမြိုခက်။  
  

၁၉။ မြတ်သည်သုံးပါး၊ မှန်းထားပြီးလျက်၊ အသုံးခက်။  
  

၂၀။ ဆူးငြောင့်တွင်းကျင်း၊ ကျုံးတွင်းပြည့်နှက်၊ အဝင်ခက်။  
  

၂၁။ အသားမည်းနက်၊ အဆင်ခက်။  
  

၂၂။ ဆိုးသည်သတင်း၊ သားချင်းရှိလျက်၊ အပြောခက်။  
  

၂၃။ ပက်ပယ်လှေဖျက်၊ အတိုက်ခက်။
၂၄။ ကွဲပြားအယူ၊ နားကင်းထူ၊ သုံးလူရှင်လျက်၊ အဟောခက်။

ခဲစု - ၁၀
---------

၁။ လူအဖြစ်ကို၊ စင်စစ်မလွဲ၊ ရမည်ခဲ။  
  

၂။ ရပါလှည့်လည်း၊ အင်္ဂါပြည့်ဝ၊ ပုရိသဟု၊ မုချမလွဲ၊ ရမည်ခဲ။  
  

၃။ ပုရိသစစ်၊ ဖြစ်လင့်ကစား၊ မြတ်တရားကို၊ တိုးပွားနှိုက်နဲ၊ သိမည်ခဲ။  
  

၄။ သိငြားသော်လည်း၊ ပျက်ချော်မလွဲ၊ တော်မည်ခဲ။  
  

၅။ တော်ပါငြားလည်း၊ ရှေ့နောက်စိတ်ထဲ၊ တတ်မည်ခဲ။  
  

၆။ ဂတိလေးပါး၊ ထိုတရားကို၊ စွန့်စားရှောင်လွဲ၊ ကျင့်မည်ခဲ။  
  

၇။ မိစ္ဆာယူမှား၊ အပါယ်လားသော်၊ တရားမစွဲ၊ ကျွတ်မည်ခဲ။  
  

၈။ အရှင်မင်းက၊ မှူးမတ်စသည်၊ ပြည်မလူများ၊ မတရားက၊ တိုင်းကားပြည်ထဲ၊ စည်မည်ခဲ။  
  

၉။ ဝေဘူတောင်ဖျား၊ ပတ္တမြားကို၊ စွန့်ထားညွန်ပေါ်၊ နှစ်တုံသော်လည်း၊ တေဇော်ညွန်ထဲ၊ နစ်မည်ခဲ။  
  

၁၀။ ပညာလွန်ကျူး၊ ဂုဏ်အထူးနှင့်၊ ကျေးဇူးရှိမှု၊ ထိုသသူအား၊ ခေါင်းပါးဆင်းရဲ၊ ရှိမည်ခဲ။

မမြဲစု - ၆
----------

၁။ ရူပလက္ခဏာ၊ ကိုခန္ဓာ၊ များစွာဖောက်လှဲ၊ တည်မမြဲ။  
  

၂။ လောကီဥစ္စာ၊ ရတနာကို၊ များစွာသိမ်းဆဲ၊ နေမမြဲ။  
  

၃။ ပုထုဇဉ်လူ၊ မောဟထူကို၊ အယူစွပ်စွဲ၊ မှတ်မမြဲ။  
  

၄။ သူယုတ်တို့အား၊ ချစ်သနား၍၊ ချီစားမြှောက်ကဲ၊ ရာမမြဲ။  
  

၅။ သစ်ကိုင်းခက်မြိုင်၊ ကမ်းမနိုင်၊ ပြိုယိုင်ရေထဲ၊ တည်မမြဲ။  
  

၆။ ငါတကားဟု၊ ကြိမ်းဝါးမောင်းမဲ၊ မှတ်မမြဲ။

ကိုးကား
-------



1. ↑  *ရင်နှစ်သည်းချာ နိုင်ငံ့ရတနာ ဆုံးမစာများ* (ဒုတိယအကြိမ် ed.)။ အခြခံပညာ ဦးစီးဌာန။ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၂။ pp. ၁၂၂။