ဤကား မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရထားလမ်းများ စာရင်းဖြစ်သည်။

တိုင်းအမှတ်(၁) မြစ်ကြီးနား
==========================

### မြို့ဟောင်း-မြစ်ကြီးနား လမ်းပိုင်း

အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြထားသောဆောင်းပါး - မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား ရထားလမ်းမန္တလေးမြို့နှင့် မြစ်ကြီးနားမြို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် ရထားလမ်းပိုင်းဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် မြန်မာပြည် မြောက်ဘက်နှင့် မန္တလေးဘက်ခြမ်း စလုံးမှ စတင်ဖောက်လုပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကာ Mu Valley State Railway မှ ဆောက်လုပ်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ တည်ဆောက်ရေးအတွက် လိုအပ်သောပစ္စည်းများနှင့် တွဲဆိုင်းကို ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းမှ မြစ်ကြီးနားသို့ သယ်ယူခဲ့ခြင်းဖြစ်ကာ မြစ်ကြီးနားနှင့် မိုးကောင်းကြား လမ်းပိုင်းကို ၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၄ ခုနှစ်အထိ အမရပူရနှင့် စစ်ကိုင်းအကြား အင်းဝတံတား မရှိသေးဘဲ ကူးတို့သင်္ဘောဖြင့်သာ သွားလာအသုံးပြုခဲ့ရသည်။ ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် ဆောက်လုပ်ခဲ့သော အင်းဝတံတားသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးသော ဧရာဝတီမြစ်ကို ဖြတ်ကူးခဲ့သော တံတားဖြစ်သည်။အဆိုပါတံတားသည် ဧရာဝတီမြစ်ကို ဖြတ်သန်းကာ မီးရထားလမ်းကွန်ရက်နှင့် အချိန်တိုအတွင်း ချိတ်ဆက်ထားသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက တံတားပျက်စီးခဲ့ပြီး တံတားကို ပြန်လည်မတည်ဆောက်မချင်း ကူးတို့သင်္ဘောကိုသာ ပြန်လည်အသုံးပြုခဲ့ပါသည်။

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 547.2 |
| အရှည် (မီတာ) | 340.0 |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| နေ့ရက် | လမ်းပိုင်း အစ |  | လမ်းပိုင်း အဆုံး | အရှည် (မီတာ) | အရှည် (ကီလိုမီတာ) | မှတ်ချက် |
| စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| ??.??.1890 | မိုးကောင်း | – | မြစ်ကြီးနား | 36.8 | 59.1 |  |
| 01.07.1891 | စစ်ကိုင်းဆိပ်ကမ်း | – | ရွှေဘို | 50.5 | 84.5 |  |
| ??.06.1892 | မြို့ဟောင်း | – | အမရပူရဆိပ်ကမ်း | 6.0 | 9.7 |  |
| ??.10.1893 | ဝန်းသို | – | မိုးညှင်း | 90.0 | 144.9 |  |
| ??.11.1893 | ရွှေဘို | – | ဝန်းသို | 99.3 | 159.7 |  |
| ??.??.1897 | မိုးညှင်း | – | မိုးကောင်း | 52.3 | 84.1 |  |
| ??.??.1934 | အမရပူရ | – | ရွာထောင် | 3.3 | 5.2 |  |

### နဘား-ကသာ လမ်းပိုင်း

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 181.8 |
| အရှည် (မီတာ) | 113.1 |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| နေ့ရက် | လမ်းပိုင်း အစ |  | လမ်းပိုင်း အဆုံး | အရှည် (မီတာ) | အရှည် (ကီလိုမီတာ) | မှတ်ချက် |
| စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| ??.10.1893 | နဘား | – | ကသာ | 15.0 | 24.1 |  |

### မြစ်ကြီးနား-နမ့်ပေါင်လေယာဉ်ကွင်း လမ်းပိုင်း

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 11.7 |
| အရှည် (မီတာ) | 7.3 |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| နေ့ရက် | လမ်းပိုင်း အစ |  | လမ်းပိုင်း အဆုံး | အရှည် (မီတာ) | အရှည် (ကီလိုမီတာ) | မှတ်ချက် |
| စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| ??.??.1996 | မြစ်ကြီးနား | – | နမ့်ပေါင်လေယာဉ်ကွင်း | 7.3 | 11.7 |

တိုင်းအမှတ်(၂) ရွာထောင်
=======================

### ရွာထောင်-ခင်ဦး လမ်းပိုင်း

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 220.2 |
| အရှည် (မီတာ) | 136.8 |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| နေ့ရက် | လမ်းပိုင်း အစ |  | လမ်းပိုင်း အဆုံး | အရှည် (မီတာ) | အရှည် (ကီလိုမီတာ) | မှတ်ချက် |
| စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| ??.04.1900 | ရွာထောင် | – | အလုံ | 70.5 | 113.5 |  |
| ??.??.1922 | အလုံ | – | ဘုတလင် | 15.0 | 24.2 |  |
| ??.??.1926 | ဘုတလင် | – | ရေဦး | 35.0 | 56.3 |  |
| 09.04.2000 | ရေဦး | – | ခင်ဦး | 16.7 | 26.8 |  |
| ပိတ်သိမ်းခြင်း |
| ??.??.1943 | အလုံ | – | ရေဦး | 50.0 | 80.5 | ဂျပန်တို့မှ ဖြုတ်ယူသွားခဲ့ |
| ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| 09.04.2000 | အလုံ | – | Ye-U | 49.7 | 80 |

တိုင်းအမှတ် (၃) မန္တလေး
=======================

### မန္တလေး-မတ္တရာ လမ်းပိုင်း

အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြထားသောဆောင်းပါး - မတ္တရာမီးရထား
မတ္တရာမီးရထားမှ 2ft 6in/762mm gauge ဖြင့် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် တောင်ပြုံးသို့ စတင်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ ငါးနှစ်အကြာတွင် မတ္တရာသို့ လမ်းပိုင်းအား ဆက်လက်တိုးချဲ့ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ကုမ္ပဏီသည် ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ဆန္ဒအလျောက် ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး ၁၉၂၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် အစိုးရထံ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ အစိုးရမှာ မီတာဂေ့ချ်ဖြင့်သာ လည်ပတ်သည် ဖြစ်သောကြောင့် လမ်းပိုင်းအား မီတာဂေ့ချ်သို့ ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပိတ်ခဲ့ပြီး လအနည်းငယ်အကြာတွင် မန္တလေးဘူတာကြီးနှင့် ချိတ်ဆက်ကာ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် နန်းတွင်းမှတစဆင့် ဖြတ်သန်းဖောက်လုပ်ခဲ့သော လမ်းပိုင်းအား ပိတ်သိမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် မန္တလေးမြို့ပတ်လမ်းပိုင်း ဆောက်လုပ်ပြီးသည့်တိုင်အောင် လမ်းပိုင်းမှ မြို့ပတ်လိုင်းနှင့် ကွဲထွက်နေခဲ့သည်။

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 27.4 |
| အရှည် (မီတာ) | 17.0 |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| နေ့ရက် | လမ်းပိုင်း အစ |  | လမ်းပိုင်း အဆုံး | အရှည် (မီတာ) | အရှည် (ကီလိုမီတာ) | မှတ်ချက် |
| စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| ၁၉၁၂ | မန္တလေး | – | တောင်ပြုံး | 26.8 | 10.2 | 2ft 6in (762mm) ဂေ့ချ်, ၁၉၂၇ခုနှစ်တွင် မီတာဂေ့ချ်သို့ ပြောင်းလဲ |
| ၁၉၁၇ | တောင်ပြုံး | – | မတ္တရာ | 10.7 | 17.2 |  |
| ပိတ်သိမ်းခြင်း |
| ၁၉၇၈ | မန္တလေး | – | သူရဲဈေး | 2.0 | 3.2 | မန္တလေးနန်းတွင်း မှ သူရဲဈေးသို့ ဖြတ်သန်းသော လမ်းပိုင်း |

တိုင်းအမှတ်(၄) ကလော
===================

### သာစည်-ရွှေညောင် လမ်းပိုင်း

အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြထားသောဆောင်းပါး - ကလော-သာစည် ရထားလမ်းဗြိတိသျှတို့၏ ပထမရည်ရွယ်ချက်မှာ သာစည်မှ တောင်ပေါ်မြို့ ကလောမြို့ကို ရထားလမ်းဖြင့် ချိတ်ဆက်ရန် ဖြစ်သည်။ သာစည်မှ တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများကို ၁၉၁၂ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့ပြီး ၁၉၁၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ကလောမြို့သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ပင်လယ်ပြင်မျက်နှာပြင်အထက် ၁၄၀၆ မီတာရှိ ကလောမြို့ကို တောင်ပေါ်လမ်းမှ ဖောက်လုပ်ရသည်ဖြစ်၍ လွန်းထိုးလေးခု နှင့် ဥမင်များ ဖြင့်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဥမင်လှိုင်ခေါင်းသည် ၁၉၁၃ခုနှစ်တွင်ပြီးစီးခဲ့သည်။

ထို့နောက် ကလောမှ ရွေညောင်သို့ ၁၉၂၁ခုနှစ်တွင် ဆက်လက်ဖောက်လုပ်ခဲ့ကာ ၁၉၂၁ ခုနှစ် မေလ ၂ ရက်နေ့တွင် ရွှေညောင်သို့ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ဟဲဟိုးနှင့် ရွှေညောင်ကြား မိုင်တိုင်အမှတ် (၃၇၉/၇-၈)ရှိ ဘဝသံသရာတံတား မှာ ကျော်ကြားသည်။

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 157.7 |
| အရှည် (မီတာ) | 98.0 |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| နေ့ရက် | လမ်းပိုင်း အစ |  | လမ်းပိုင်း အဆုံး | အရှည် (မီတာ) | အရှည် (ကီလိုမီတာ) | မှတ်ချက် |
| စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| ၁၉၁၂ | သာစည် | – | ဘုရားငါးဆူ | 13.3 | 21.3 |  |
| ၁၉၁၄ | ဘုရားငါးဆူ | – | ယင်းမာပင် | 9.8 | 15.7 |  |
| ၁၅.၁၂.၁၉၁၄ | ယင်းမာပင် | – | ကလော | 40.0 | 64.4 |  |
| ၁၅.၀၂.၁၉၁၅ | ကလော | – | အောင်ပန်း | 7.0 | 11.3 |  |
| ၀၃.၁၉၂၁ | အောင်ပန်း | – | ဟဲဟိုး | 16.8 | 27 |  |
| ၀၂.၀၅.၁၉၂၁ | ဟဲဟိုး | – | ရွှေညောင် | 11.3 | 18.1 |

### ပျော်ဘွယ်-ဘုရားငါးဆူ လမ်းပိုင်း

၂၀၀၅ခုနှစ် နေပြည်တော်မြို့တည်ပြီးနောက် နေပြည်တော်ဘူတာကြီး မှနေ၍ ရွှေညောင်သို့ သာစည်မှ မဟုတ်ဘဲ တိုက်ရိုက်သွားရောက်နိုင်ရန် ဖောက်လုပ်ခဲ့သော လမ်းပိုင်းဖြစ်သည်။

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 25.7 |
| အရှည် (မီတာ) | 16.0 |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| နေ့ရက် | လမ်းပိုင်း အစ |  | လမ်းပိုင်း အဆုံး | အရှည် (မီတာ) | အရှည် (ကီလိုမီတာ) | မှတ်ချက် |
| စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| ၂၀၀၈ | ပျော်ဘွယ် | – | ဘုရားငါးဆူ | 16.0 | 25.7 | အသုံးပြုခြင်း မရှိတော့ပါ။ |

### အောင်ပန်း-လွိုင်ကော် လမ်းပိုင်း

အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြထားသောဆောင်းပါး - ကလော-လွိုင်ကော် ရထားလမ်းအောင်ပန်းဘူတာမှ တည်ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းများကို ၁၉၉၀ခုနှစ် စတင်ခဲ့ပြီး အောင်ပန်း - ပင်လောင်း လမ်းပိုင်းအား ၁၉၉၃ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း ၊ ပင်လောင်း - လွိုင်ကော်လမ်းပိုင်းအား ၁၉၉၃ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၇ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း အသီးသီး ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။

တောင်ငူ နှင့် ပျဉ်းမနားမြို့များမှ လွိုင်ကော်မြို့သို့ ပင်လောင်းမြို့မှ တစ်ဆင့် တိုက်ရိုက်ရထားလမ်းသစ် ချိတ်ဆက်ဖောက်လုပ်ရန်လျာထားကာ ဆင်သေရထားလမ်းခွဲမှ တောင်ခြေအထိ လမ်းအူကြောင်း ဖောက်လုပ်ပြီး ဖြစ်သည်။

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 164.4 |
| အရှည် (မီတာ) | 102.2 |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| နေ့ရက် | လမ်းပိုင်း အစ |  | လမ်းပိုင်း အဆုံး | အရှည် (မီတာ) | အရှည် (ကီလိုမီတာ) | မှတ်ချက် |
| စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| ၀၇.၀၁.၁၉၉၃ | အောင်ပန်း | – | ပင်လောင်း | 48.7 | 78.4 |  |
| ၂၇.၀၁.၁၉၉၃ | ပင်လောင်း | – | လွိုင်ကော် | 53.4 | 86.0 |

### ရွေညောင်-ရပ်စောက် လမ်းပိုင်း

အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြထားသောဆောင်းပါး - ကလော-ရပ်စောက် ရထားလမ်း၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ရွှေညောင်မှ သီပေါအထိ (မန္တလေးမှ လားရှိုးလမ်း) လမ်းပိုင်းနှင့် ချိတ်ဆက်ဖောက်လုပ်ရန် ဗြိတိသျှတို့မှ စီစဉ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ဖြစ်ပေါ်လာ၍ အကောင်အထည်မဖော်ခဲ့ပေ။ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် နဝတ အစိုးရသည် ရထားလမ်းအသစ်များကို တိုးချဲ့ဖောက်လုပ်ရန် ခဲ့သည်။ ယင်းတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအနေဖြင့် ရွှေညောင်မှ ရပ်စောက်အထိ ရထားလမ်းပိုင်းအသစ် ဖောက်လုပ်ခဲ့ပြီး မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ 

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 60.1 |
| အရှည် (မီတာ) | 37.3 |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| နေ့ရက် | လမ်းပိုင်း အစ |  | လမ်းပိုင်း အဆုံး | အရှည် (မီတာ) | အရှည် (ကီလိုမီတာ) | မှတ်ချက် |
| စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| ၂၇.၀၃.၁၉၉၁ | ရွှေညောင် | – | ရပ်စောက် | 37.3 | 60.1 |  |

### ရွှေညောင်-တောင်ကြီး-ဘန်းယဉ်-နမ့်စန်-မိုးနဲလမ်းပိုင်း

အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြထားသောဆောင်းပါး - ရွှေညောင်-မိုးနဲ ရထားလမ်း၁၉၉၀ပြည်လွန်နှစ်များတွင် အစိုးရမှ သာစည်-ရွှေညောင် လမ်းပိုင်းနှင့် ရွှေညောင်-တောင်ကြီး၊ ဘန်ယဉ်-နမ့်ဆန်နှင့် နမ့်ဆန်-ကျိုင်းတုံ လမ်းပိုင်းများနှင့် ချိတ်ဆက်ဖောက်လုပ်ရန် အစီအစဉ်ရှိခဲ့သည်။ ရွှေညောင်အထိ ရထားလမ်းဖောက်လုပ်ပြီး ဖြစ်သော်လည်း မြင့်မားသောတောင်တန်းကြောင့် တည်ဆောက်ရေး မပြီးစီးသေးပေ။ နောက်ပိုင်း ၁၉၉၆ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ပြန်လည် စတင်ခဲ့ပြီဂ ဖားပွန်း-ဘန်းယဉ် လမ်းပိုင်းအား ၁၉၉၆ခုနှစ် ဧပြီလ ၄ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း ၊ ဖားပွန်း-တောင်ကြီးလမ်းပိုင်းအား ၁၉၉၆ခုနှစ် ဇူလှိုင်လ ၂၇ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း ၊ ဘန်းယဉ်-နမ့်ဆန် လမ်းပိုင်းအား ၂၀၀၆ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း ဖောက်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ 

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 636.9 |
| အရှည် (မီတာ) | 395.8 |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| နေ့ရက် | လမ်းပိုင်း အစ |  | လမ်းပိုင်း အဆုံး | အရှည် (မီတာ) | အရှည် (ကီလိုမီတာ) | မှတ်ချက် |
| စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| ၀၄.၀၄.၁၉၉၆ | ဖာပွန်း | – | ဘန်းယဉ် | 27 | 43.5 |  |
| ၂၇.၀၇.၁၉၉၆ | တောင်ကြီး | – | ဖာပွန်း | 5.9 | 9.5 |  |
| ၂၄.၁၂.၁၉၉၇ | ရွှေညောင် | – | တောင်ကြီး | 20.8 | 33.5 |  |
| ၀၁.၀၁.၂၀၀၆ | ဘန်းယဉ် | – | နမ့်စန် | 115.6 | 186 |  |
| ၀၁.၀၅.၁၉၉၅ | နမ့်စန် | – | မိုးနဲ | 30.2 | 48.6 |  |
| ၂၀၀၉ | နမ့်စန် | – | ကျိုင်းတုံ | 4.8 | 7.7 | ရထားလမ်းဖျက်သိမ်းကာ ကျိုင်းတုံမြို့ပတ်ကားလမ်း ဖောက်လုပ်သည်။ |

တိုင်းအမှတ် (၅) တောင်ငူ
=======================

### ပျဉ်းမနား-တောင်တွင်းကြီး-ကျောက်ပန်းတောင်း-ပုဂံ လမ်းပိုင်း

တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများကို ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သော်လည်း ပျဉ်းမနားနှင့် ဆက်သွားလမ်းပိုင်းသည် ပဲခူးရိုးမတောင်တန်းများကို ဖြတ်ကျော်ရသဖြင့် သုံးနှစ်အကြာမှ ပြီးစီးခဲ့သည်။ ထို့နောက် တောင်တွင်းကြီးမှ မြေပြန့်လွင်ပြင်များကိုဖြတ်၍ ၁၉၃၀ ခုနှစ်တွင် ကျောက်ပန်းတောင်းအထိဆက်လက် ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်တို့ သိမ်းပိုက်စဉ်က တောင်တွင်းကြီးနှင့် ကျောက်ပန်းတောင်းကြား အပိုင်းကို ဗျူဟာမြောက် အရေးပါသောကြောင့် ရထားလမ်းများကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်။ စစ်ပွဲအပြီးတွင် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်းများ စတင်ခဲ့ပြီး နတ်မောက်လမ်းကို ၁၉၅၇ ခုနှစ်မတိုင်မီ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ကျန်အပိုင်းကို ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့သို့ ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ခရီးသွားလှုပ်ရှားမှုကို စတင်ခဲ့ပြီး အဆိုပါလှုပ်ရှားမှု၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ပုဂံရှိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ထိပ်တန်း ခရီးသွားနေရာ ၃ ခုမှာ ကျောက်ပန်းတောင်း - မြင်းခြံ - ညောင်ဦး မီးရထားလမ်းကွန်ရက်နှင့် ချိတ်ဆက် ဖောက်လုပ်သည်။ ပျဉ်းမနားနှင့် ဆက်သွား ကြားအပိုင်းသည် ပဲခူးရိုးမကိုဖြတ်ကာ ဖောက်လုပ်ထားခြင်းဖြစ်ကာ ကျန်လမ်းပိုင်းများသည် ပြန့်ပြူးသော မြေပြန့်လွင်ပြင်များမှတဆင့် ဖြတ်ကျော် ဖောက်လုပ်ထားသည်။

၁၉၄၈ခုနှစ် ပျဉ်းမနား-တောင်တွင်းကြီး လမ်းပိုင်အား မြင်တွေ့ရစဥ်။

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (မိုင်) | 138.61 |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| နေ့ရက် | လမ်းပိုင်း အစ |  | လမ်းပိုင်း အဆုံး | အရှည် (မိုင်) | မှတ်ချက် |
| စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| ၁.၈.၁၉၂၂ | ပျဉ်းမနား | - | လယ်ဝေး | ၁၀.၂၆ |  |
| ၂၇.၄.၁၉၂၄ | လယ်ဝေး | - | ကန်သာ | ၅.၈၂ |  |
| ၁၅.၁၂.၁၉၂၄ | ကန်သာ | – | တောင်တွင်းကြီး | ၅၀.၇၁ |  |
| ၁၆.၃.၁၉၂၈ | တောင်တွင်းကြီး | - | နတ်မောက် | ၂၅ |  |
| ၂၁.၁၂.၁၉၂၉ | နတ်မောက် | - | ညောင်ဒိုး | ၃၅.၈၅ |  |
| ၁၇.၇.၁၉၃၀ | ညောင်ဒိုး | - | ကျောက်ပန်းတောင်း | ၁၀.၉၇ |  |
| ၁၉၉၇ | ကျောက်ပန်းတောင်း | - | ညောင်ဦး | ၃၁.၁ |  |
| ၁၉၉၆ | ညောင်ဦး | – | မြင်းခြံ | ၃၄.၆ |  |

တိုင်းအမှတ် (၆) ရန်ကုန်
=======================

### ရန်ကုန်-ပြည် လမ်းပိုင်း

အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြထားသောဆောင်းပါး - ရန်ကုန်-ပြည် ရထားလမ်းမြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံး ဖောက်လုပ်ခဲ့သော ရထားလမ်းဖြစ်သည်။ ရထားလမ်းကို ၁၈၇၄ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် စတင်ဖောက်လုပ်ပြီး ၁၈၇၇ခုနှစ် မေလ (၁)ရက်နေ့တွင် ရထားလမ်းဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံး ရထားလမ်းပြေးဆွဲခဲ့သည်။ ဒွေးလမ်းများကို ၁၈၈၉ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် စတင်ဖောက်လုပ်ခဲ့ကာ ၁၉၀၈ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလအထိ လမ်းပိုင်းများ အသီးသီး ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်။ 

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 258.9 |
| အရှည် (မီတာ) | 161.0 |
| အမျိုးအစား | ဒွေးလမ်း |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| နေ့ရက် | လမ်းပိုင်း အစ |  | လမ်းပိုင်း အဆုံး | အရှည် (မီတာ) | အရှည် (ကီလိုမီတာ) | မှတ်ချက် |
| စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| ၀၁.၀၅.၁၈၇၇ | ရန်ကုန် | – | ပြည် | 161.0 | 258.9 |

### ရန်ကုန်-မန္တလေး လမ်းပိုင်း

အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြထားသောဆောင်းပါး - ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်းရန်ကုန် - ပြည် ရထားလမ်းဖွင့်လှစ်ပြီးနောက် မြန်မာပြည်၏ ဒုတိယမြောက် ရထားလမ်းဖြစ်သည်။

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 620.4 |
| အရှည် (မီတာ) | 385.5 |
| အမျိုးအစား | ဒွေးလမ်း |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| နေ့ရက် | လမ်းပိုင်း အစ |  | လမ်းပိုင်း အဆုံး | အရှည် (မီတာ) | အရှည် (ကီလိုမီတာ) | မှတ်ချက် |
| စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| ၂၇.၀၂.၁၈၈၄ | ရန်ကုန် | – | ပဲခူး | 46.5 | 74.8 |  |
| ၁၀.၀၈.၁၈၈၄ | ပဲခူး | – | ညောင်လေးပင် | 46.3 | 74.4 |  |
| ၀၁.၀၇.၁၈၈၅ | ညောင်လေးပင် | – | တောင်ငူ | 73.3 | 117.9 |  |
| ၀၁.၁၀.၁၈၈၈ | တောင်ငူ | – | ပျဉ်းမနား | 59.0 | 95.0 |  |
| ၁၀.၀၃.၁၈၈၉ | ပျဉ်းမနား | – | မန္တလေး | 160.5 | 258.3 |

### ညောင်လေးပင်-မဒေါက် လမ်းပိုင်း


| ညောင်လေးပင်-မဒေါက် ရထားလမ်းမြေပုံ |
| --- |
| အညွှန်း |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  | မိုင် | ဘူတာ |
|  |  |  | ၉၂ ၃/၄ | ညောင်လေးပင် |
|  |  |  | ၉၆ ၃/၄ | ပုဇွန်မြောင်း |
|  |  |  | ၁၀၁ ၁/၂ | အင်ဝိုင်း |
|  |  |  |  | စခန်းသာ |
|  |  |  | ၁၀၉ | မဒေါက် |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |

 |

ရန်ကုန်-မန္တလေး လမ်းပိုင်းနှင့် စစ်တောင်းမြစ်ကမ်း မဒေါက်တို့ကို ချိတ်ဆက်ထားသော လမ်းပိုင်းဖြစ်သည်။ လမ်းပိုင်းကို ၁၉၂၉ခုနှစ် ဩဂုတ်လမှာဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၆ခုနှစ်အထိ YD ရေနွေးငွေ့ရထားစက်ခေါင်းများဖြင်း ပြွန်တန်ဆာ နှင့် မဒေါက်ကြား ပြေးဆွဲခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း ဒီဇယ်စက်ခေါင်းများဖြင့် အစားထိုးပြေးဆွဲလာခဲ့ပြီး ၂၀၁၄ခုနှစ်တွင် လမ်းပိုင်းတွင် ပြေးဆွဲမှုအား ရပ်နားခဲ့သည်။

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 18.1 |
| အရှည် (မီတာ) | 11.3 |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| နေ့ရက် | လမ်းပိုင်း အစ |  | လမ်းပိုင်း အဆုံး | အရှည် (မီတာ) | အရှည် (ကီလိုမီတာ) | မှတ်ချက် |
| စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| 08.1929 | Nyaunglebin | – | Madauk | 11.3 |  |  |

တိုင်းအမှတ် ၇ ရန်ကုန် (ဗဟို)
============================

### မလွှကုန်း-တညင်းကုန်း လမ်းပိုင်း

ရန်ကုန်မြို့ အရှေ့ခြမ်းနှင့် အနောက်ခြမ်းကို ချိတ်ဆက်ထားသည့် ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းပိုင်းဖြစ်ကာ ရန်ကုန်-ပြည် လမ်းပိုင်း နှင့် ရန်ကုန် - မန္တလေး လမ်းပိုင်းနှင့်ဆက်စပ်နေသည်။ ၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောင်ခြင်းလုပ်ငန်းများ စတင်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 25.5 (24.4 until 1990) |
| အရှည် (မီတာ) | 15.8 (15.2 until 1990) |
| အမျိုးအစား | ဒွေးလမ်း |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| နေ့ရက် | လမ်းပိုင်း အစ |  | လမ်းပိုင်း အဆုံး | အရှည် (မီတာ) | အရှည် (ကီလိုမီတာ) | မှတ်ချက် |
| စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| ၁၉၁၁ | မလွှကုန်း | – | ဘောက်ထော | 2 | 3.2 |  |
| ၁၉၂၆ | ဘောက်ထော် | – | မင်္ဂလာဒုံ ကန်တိုမင် | 7 | 11.3 |  |
| ၀၁.၀၅.၁၉၅၉ | ရန်ကုန် | – | မလွှကုန်း | 2.5 | 4 |  |
| ၀၁.၀၅.၁၉၅၉ | မင်္ဂလာဒုံ ကန်တိုမင် | – | တညင်းကုန်း | 3.7 | 6 |  |
| ၁၉၉၀ | ဥက္ကလာပ | – | မင်္ဂလာဒုံဈေး | 3.2 | 5.2 | မင်္ဂလာဒုံ လေဆိပ် တိုးချဲ့မှု ကြောင့် ပြင်ဆင်ဖောက်လုပ်သော လမ်းပိုင်း |
| ပိတ်သိမ်းခြင်း |
| ၁၉၉၀ | ဥက္ကလာပ | – | မင်္ဂလာဒုံဈေး | 2.5 | 4.1 | မင်္ဂလာဒုံ ကန်တိုမင်မှ တဆင့်သွားသော လမ်းဟောင်း |

### တိုးကြောင်ကလေး-ဒဂုံတက္ကသိုလ် လမ်းပိုင်း

၂၀၀၅ခုနှစ် ဒဂုံတက္ကသိုလ်တည်ဆောက်ပြီးနောက် ရန်ကုန်မြို့ပတ်လမ်းပိုင်းနှင့် တိုးကြောင်းကလေးမှ ချိတ်ဆက်ဖောက်လုပ်ထားသော လမ်းပိုင်းဖြစ်သည်။

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 8.0 |
| အရှည် (မီတာ) | 5.0 |
| အမျိုးအစား | တစ်လမ်း |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| နေ့ရက် | လမ်းပိုင်း အစ |  | လမ်းပိုင်း အဆုံး | အရှည် (မီတာ) | အရှည် (ကီလိုမီတာ) | မှတ်ချက် |
| စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| ၀၄.၀၃.၂၀၀၅ | တိုးကြောင်ကလေး | – | ဒဂုံတက္ကသိုလ် | 5.0 | 8.0 |

### တိုးကြောင်ကလေး-သီလဝါ လမ်းပိုင်း

ရန်ကုန်မြို့ ကမ်းနားလမ်းတလျှောက်ရှိ ဆိပ်ကမ်းဟောင်းသည် ရေနက်လုံလောက်မှု မရှိခြင်းကြောင့် သင်္ဘောကြီးများ ဆိပ်ကမ်းသို့ မရောက်နိုင်ခြင်းကြောင့် ရန်ကုန်အရှေ့တောင်ဘက် သီလဝါတွင် ရေနက်ဆိပ်ကမ်း အသစ်တစ်ခု တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း သီလဝါဆိပ်ကမ်းသည် မီးရထားလမ်းကွန်ရက်နှင့် ချိတ်ဆက်ပြီးချိန်အထိ ခြောက်နှစ်ကြာခဲ့သည်။ ပဲခူးမြစ်ကူးတံတားမပါဝင်ဘဲ ဆယ်နှစ်စောပြီး ၁၉၉၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် လမ်းပိုင်းကို စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 27.0 |
| အရှည် (မီတာ) | 16.8 |
| အမျိုးအစား | တစ်လမ်း |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| နေ့ရက် | လမ်းပိုင်း အစ |  | လမ်းပိုင်း အဆုံး | အရှည် (မီတာ) | အရှည် (ကီလိုမီတာ) | မှတ်ချက် |
| စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| ၃၁.၀၇.၁၉၉၃ | တိုးကြောင်ကလေး | – | အုတ်ဖိုစု | 8.5 | 13.6 |  |
| ၁၅.၁၁.၂၀၀၃ | အုတ်ဖိုစု | – | သီလဝါ | 8.3 | 13.4 |

### အုတ်ဖိုစု-သန်လျင်နည်းပညာတက္ကသိုလ် လမ်းပိုင်း

တိုးကြောင်ကလေး-သီလဝါလမ်းပိုင်း မှ သန်လျင်နည်းပညာတက္ကသိုလ် ချိတ်ဆက်ဖောက်လုပ်ထားသော လမ်းပိုင်းတိုဖြစ်သည်။ ၂၀၀၄ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါလမ်းပိုင်းမှ သောင်ဝ သို့ဆက်လက်ဖောက်လုပ်ရန် စီစဉ်ထားသော်လည်း မဖောက်ဖြစ်ခဲ့ချေ။

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 5.4 |
| အရှည် (မီတာ) | 3.4 |
| အမျိုးအစား | တစ်လမ်း |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| နေ့ရက် | လမ်းပိုင်း အစ |  | လမ်းပိုင်း အဆုံး | အရှည် (မီတာ) | အရှည် (ကီလိုမီတာ) | မှတ်ချက် |
| စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| ၀၆,၂၀၀၄ | အုတ်ဖိုစု | – | သန်လျင်နည်းပညာတက္ကသိုလ် | 3.4 | 5.4 |  |

### လှော်ကား-ကွန်ပြုတာတက္ကသိုလ် လမ်းပိုင်း

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 1.2 |
| အရှည် (မီတာ) | 0.8 |
| အမျိုးအစား | တစ်လမ်း |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| နေ့ရက် | လမ်းပိုင်း အစ |  | လမ်းပိုင်း အဆုံး | အရှည် (မီတာ) | အရှည် (ကီလိုမီတာ) | မှတ်ချက် |
| စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| ၂၀၀၈ | လှော်ကား | – | ကွန်ပြူတာတက္ကသိုလ် | 0.8 | 1.2 |

### ဒါးပိန်း - လှော်ကားအင်း လမ်းပိုင်း

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 33.0 |
| အရှည် (မီတာ) | 20.5 |
| အမျိုးအစား | တစ်လမ်း |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| နေ့ရက် | လမ်းပိုင်း အစ |  | လမ်းပိုင်း အဆုံး | အရှည် (မီတာ) | အရှည် (ကီလိုမီတာ) | မှတ်ချက် |
| စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| ၂၇.၀၃.၁၉၈၉ | ဒါးပိန် | – | လှော်ကားအင်း | 20.5 | 33.0 |  |

တိုင်းအမှတ်(၈) မော်လမြိုင်
==========================

### ပဲခူး-မုတ္တမ-မော်လမြိုင် လမ်းပိုင်း

အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြထားသောဆောင်းပါး - ရန်ကုန်-မော်လမြိုင် ရထားလမ်း

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 203.3 |
| အရှည် (မီတာ) | 126.3 |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| နေ့ရက် | လမ်းပိုင်း အစ |  | လမ်းပိုင်း အဆုံး | အရှည် (မီတာ) | အရှည် (ကီလိုမီတာ) | မှတ်ချက် |
| စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| ၁၉၀၇ | ပဲခူး | – | အဗျား | 24 | 38.6 |  |
| ၁၉၀၇ | မုပ္ပလင် | – | မုတ္တမ | 88.2 | 142 |  |
| ၁၉၆၂ | အဗျား | – | မုပ္ပလင် | 14.1 | 22.7 |  |
|  | မုတ္တမ(ဘူတာဟောင်း) | – | မော်လမြိုင်ဘူတာ(ဟောင်း) | ~4.0 | ~6.4 |  |
| 05.02.2005 | မုတ္တမ | – | မော်လမြိုင် ဘူတာသစ် | 9.3 | 15.0 |  |
| ပိတ်သိမ်းခြင်း |
|  | မုတ္တမ(ဘူတာဟောင်း) | – | မော်လမြိုင်ဘူတာ(ဟောင်း) | ~4.0 | ~6.4 |  |

### အဗျား-ညောင်ခါးရှည်-မုပ္ပလင် လမ်းပိုင်း

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 16.1 |
| အရှည် (မီတာ) | 10.0 |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| နေ့ရက် | လမ်းပိုင်း အစ |  | လမ်းပိုင်း အဆုံး | အရှည် (မီတာ) | အရှည် (ကီလိုမီတာ) | မှတ်ချက် |
| စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| ??.??.1907 | အဗျား | – | မုပ္ပလင် | 10.0 | 16.1 |  |
| ပိတ်သိမ်းခြင်း |
| ??.??.1943 | စစ်တောင်းဆိပ်ကမ်း (အနောက်) | – | စစ်တောင်းဆိပ်ကမ်း (အရှေ့) | 0.6 | 1.0 |  |
| ??.??.1962 | ညောင်ခါးရှည် | – | စစ်တောင်းဆိပ်ကမ်း (အနောက်) | 2.5 | 4 |  |
| ??.??.1962 | စစ်တောင်းဆိပ်ကမ်း (အရှေ့) | – | မုပ္ပလင် | 1.1 | 1.8 |  |

### အိမ်ခြေလေးဆယ်-စစ်တောင်းကုန်း လမ်းပိုင်း

၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် မြို့တော် နေပြည်တော်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း (မော်လမြိုင်၊ ထားဝယ်) အကြား တိုက်ရိုက်ရထားများ ပြေးဆွဲနိုင်ရန် ပဲခူးမှ လမ်းကြောင်းပြောင်း၍ လမ်းပိုင်းခွဲ တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 37.8 |
| အရှည် (မီတာ) | 23.5 |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| နေ့ရက် | လမ်းပိုင်း အစ |  | လမ်းပိုင်း အဆုံး | အရှည် (မီတာ) | အရှည် (ကီလိုမီတာ) | မှတ်ချက် |
| စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| ??.??.2008 | အိမ်ခြေလေးဆယ် | – | စစ်တောင်းကုန်း | 23.5 | 37.8 |  |

### သထုံ-မြိုင်ကလေး လမ်းပိုင်း

၁၈၈၅ခုနှစ် 762mm gauge ကို အသုံးပြု၍ သထုံနှင့် ဒူရင်းဆိပ်ကြား ပုဂ္ဂလိဂ မီးရထားကုမ္ပဏီမှ ရထားလမ်းကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ရထားလမ်းဖွင့်လှစ်ပြီး အနှစ် ၂၀ ခန့် ပိတ်ထားခဲ့ပြီး မန္တလေးမြို့ရှိ မတ္တရာ မီးရထားမှ ရောင်းချသည့် မီးရထားစက်ခေါင်များဖြင့် ပြေးဆွဲခဲ့သည်။ လမ်းပိုင်းအား ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ၁၀၀၀ မီလီမီတာသို့ ပြန်လည် ပြုပြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော ဒူးရင်းဆိပ်သို့ ရထားလမ်းသစ် ဖောက်လုပ်ရန် သထုံမြို့အနောက်ဘက်ရှိ ထုံးကျောက် အများအပြားကို တွေ့ရှိသဖြင့် မြိုင်ကလေးတွင် ရထားလမ်းကွန်ရက်နှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည့် ဘိလပ်မြေစက်ရုံကို ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် တိုးချဲ့တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ 

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 36.5 |
| အရှည် (မီတာ) | 22.7 |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| နေ့ရက် | လမ်းပိုင်း အစ |  | လမ်းပိုင်း အဆုံး | အရှည် (မီတာ) | အရှည် (ကီလိုမီတာ) | မှတ်ချက် |
| စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| 31.12.1984 | သထုံ | – | ဒူးရင်းဆိပ် | 8.5 | 13.6 |  |
| 27.03.1988 | ဒူးရင်းဆိပ် | – | မြိုင်ကလေး | 14.2 | 22.9 |

### မော်လမြိုင်-မြိတ် လမ်းပိုင်း

အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြထားသောဆောင်းပါး - တနင်္သာရီ ရထားလမ်း
တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများသည် ၁၉၂၄ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် မော်လမြိုင်တောင်ဘက်မှ သံဖြူဇရပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး တစ်နှစ်အကြာတွင် ရေးမြို့သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက မော်လမြိုင်တောင်ဘက်နဲ့ သံဖြူဇရပ်ကြားလမ်းပိုင်းအား ဂျပန်စစ်တပ်က ဖြူတ်ယူခဲ့ကာ ဗျူဟာမြောက် အရေးအပါဆုံးဖြစ်ခဲ့သော "သေမင်းတမန်ရထားလမ်း" ဖောက်လုပ်ရာတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။

၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနှောင်းပိုင်းတွင် ကမ်းလွန်သဘာဝဓာတ်ငွေ့တွင်းများမှ ဓာတ်ငွေ့များကို ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ပို့ဆောင်ရန်အတွက် ထားဝယ်အနီးတွင် ဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းတစ်ခု တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများကို ပံ့ပိုးကူညီရန်အတွက် ရေးမြို့မှ ထားဝယ်အထိ ရထားလမ်းကို တိုးချဲ့ခဲ့သည်။ ပထမလမ်းပိုင်းမှာ ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ထားဝယ်မှရေဖြူ လမ်းပိုင်းဖြစ်သည်။ တစ်နှစ်အကြာတွင် ရေး-ကလော့ကြီးလမ်းပိုင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး နောက် ၂ နှစ်အကြာတွင် ကလော့ကြီးနှင့် ရေဖြူကြားလမ်းပိုင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။

ထားဝယ် မှ မြိတ်မြို့အထိ ရထားလမ်းဖောက်လုပ်ရန် လျာထားခဲ့ပြီး ထားဝယ် မှ သရက်ချောင်အထိ ဖောက်လုပ်ပြီး ဖြစ်သည်။ ထားဝယ်ရေနက်ဆိပ်ကမ်း နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံနှင့်ရထားလမ်း ချိတ်ဆက် ဖောက်လုပ်ရန် လျာထားပြီး သေမင်းတမန်ရထားလမ်းပြီးရင် ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ချိတ်ဆက်သော ဒုတိယမြောက်ရထားလမ်းဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။ 

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 520.1 |
| အရှည် (မီတာ) | 323.2 |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| နေ့ရက် | လမ်းပိုင်း အစ |  | လမ်းပိုင်း အဆုံး | အရှည် (မီတာ) | အရှည် (ကီလိုမီတာ) | မှတ်ချက် |
| စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| ??.04.1924 | မော်လမြိုင် | – | သံဖြူဇရပ် | 35.3 | 56.7 |  |
| ??.04.1925 | သံဖြူဇရပ် | – | ရေး | 53.9 | 86.8 |  |
| 30.05.1995 | ရေဖြူ | – | ထားဝယ် | 10.3 | 16.5 |  |
| 24.09.1996 | ရေး | – | ကလော့ကြီး | 3.7 | 6.0 |  |
| 26.03.1998 | ကလော့ကြီး | – | ရေဖြူ | 87.6 | 141.0 |  |
| ပိတ်သိမ်းခြင်း |
| ??.??.1943 | သံဖြူဇရပ် | – | ရေး | 53.9 | 86.8 | ဂျပန်တို့မှ သေမင်းတမန် ရထားလမ်းဖောက်လုပ်ရန် ဖြူတ်ယူ။ |
| ပြန်လှန် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| before 1958 | သံဖြူဇရပ် | – | အနင်း | 22.0 | 35.4 |  |
| after 1958 | အနင်း |  | ရေး | 31.9 | 51.4 |  |

တိုင်းအမှတ် (၉) ဟင်္သာတ
=======================

### ပုသိမ်-ဟင်္ဿတ-လက်ပံတန်း လမ်းပိုင်း

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (မိုင်) | ၁၁၀.၉၆ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| နေ့ရက် | လမ်းပိုင်း အစ |  | လမ်းပိုင်း အဆုံး | အရှည် (မိုင်) | မှတ်ချက် |
| စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| ၁၅.၁.၁၉၀၄ | ပုဆိပ်ဆင်ခြေဖုံးလမ်း |  |  | ၃.၁၈ | ကုန်ရထားများအတွက်သာ |
| ၁၅.၁၂.၁၉၀၃ | ပုသိမ် | - | ဟင်္ဿတ | ၈၂.၂၅ |  |
| ၂၀.၃.၁၉၀၃ | ဟင်္ဿတ | – | ဟင်္ဿတဆိပ်ကမ်း | ၂.၄၆ |  |
| ၂၀.၃.၁၉၀၃ | သာရဝေါ | - | လက်ပံတန်း | ၂၃.၀၇ |  |

### လက်ပံတန်း-သာယာဝတီ လမ်းပိုင်း

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 37.8 |
| အရှည် (မီတာ) | 23.5 |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| နေ့ရက် | လမ်းပိုင်း အစ |  | လမ်းပိုင်း အဆုံး | အရှည် (မီတာ) | အရှည် (ကီလိုမီတာ) | မှတ်ချက် |
| စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| ၁၉၀၃ | လက်ပံတန်း | – | သာယာဝတီ | 23.5 | 37.8 |  |

တိုင်းအမှတ်(၁၀) ပခုက္ကူ
=======================

### ပခုက္ကူ-ကလေး လမ်းပိုင်း

အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြထားသောဆောင်းပါး - ပခုက္ကူ-ကလေး ရထားလမ်း
၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အစိုးရမှ ရထားလမ်း တိုးချဲ့ရေး လုပ်ငန်းများလုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ပခုက္ကူမြို့မှ ကလေးမြို့အထိ လမ်းပိုင်းအသစ် လည်းပါဝင်သည်။ ကီလိုမီတာ ၃၀၀ ကျော် ရှည်လျားပြီး ရထားလမ်းအသစ်ဖောက်လုပ်တွင် အရှည်ဆုံး လမ်းပိုင်းဖြစ်သည်။ပုံညာတောင် အရှေ့ဖက်ရှိ လမ်းပိုင်းများကို ၁၉၉၄ နှင့် ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး နှစ်နှစ်အကြာတွင် ကျောသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ပုံညာတောင် အနောက်ဖက်ရှိ လမ်းပိုင်းအပိုင်းများကို ၁၉၉၅ နှင့် ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ရေမျက်နီသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ 

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 365.0 |
| အရှည် (မီတာ) | 226.8 |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| နေ့ရက် | လမ်းပိုင်း အစ |  | လမ်းပိုင်း အဆုံး | အရှည် (မီတာ) | အရှည် (ကီလိုမီတာ) | မှတ်ချက် |
| စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| 13.11.1994 | ပခုက္ကူ | – | မြို့စိုး | 34.7 | 55.9 |  |
| 18.03.1995 | မြို့စိုး | – | ဇီးပြား | 27.4 | 44.1 |  |
| 23.04.1995 | နတ်ချောင်း | – | ကလေး | 15.8 | 25.5 |  |
| 05.02.1996 | ဂန့်ဂေါ | – | နတ်ချောင်း | 69 | 111 |  |
| 09.04.1997 | ဇီးပြား | – | ကျော | 31.4 | 50.6 |  |
| 27.01.2005 | ကျော | – | ဂန့်ဂေါ | 48.4 | 77.9 |  |

### ပုသိမ်-ပခုက္ကူ လမ်းပိုင်း

ပုသိမ်မြို့နှင့် ပခုက္ကူမြို့အား ဧရာဝတီမြစ် အနောက်ဖက်ခြမ်း တစ်လျှောက် ကြံခင်း ၊ မင်းဘူး တို့အား ဖြတ်သန်းဖောက်လုပ်ထားသော လမ်းပိုင်းဖြစ်သည်။

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 737.3 |
| အရှည် (မီတာ) | 458.1 |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| နေ့ရက် | လမ်းပိုင်း အစ |  | လမ်းပိုင်း အဆုံး | အရှည် (မီတာ) | အရှည် (ကီလိုမီတာ) | မှတ်ချက် |
| စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| ??.04.1903 | ပုသိမ် | – | ဟင်္ဿတ | 82.3 | 132.4 |  |
| 1907 | ဟင်္ဿတ | – | ကြံခင်း | 64.8 | 104.2 |  |
| 28.02.2008 | ကြံခင်း | – | ကံမ | 73.1 | 117.6 |  |
| 16.10.2009 | ကံမ | – | သရက် | 29.2 | 47.0 |  |
| 20.11.2009 | ကျွန်းချောင်း | – | ပခုက္ကူ | 26.3 | 42.4 |  |
| 19.09.2010 | မင်းလှ | – | မင်းဘူး | 25.5 | 41.0 |  |
| 2010 | မင်းဘူး | – | ကျွန်းချောင်း | 104.4 | 168.0 |  |
|  | သရက် |  | မင်းလှ | 52.6 | 84.7 |

### ပခုက္ကူ-သစ်တောင့် လမ်းပိုင်း

ပခုက္ကူမြို့ မှ ဧရာဝတီမြစ်အားဖြတ်သန်း၍ မြင်းခြံ - ပုဂံလမ်းပိုင်းဖြင့် ချိတ်ဆက်ဖောက်လုပ်ထားသော လမ်းပိုင်းဖြစ်သည်။

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 13.0 |
| အရှည် (မီတာ) | 8.1 |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| နေ့ရက် | လမ်းပိုင်း အစ |  | လမ်းပိုင်း အဆုံး | အရှည် (မီတာ) | အရှည် (ကီလိုမီတာ) | မှတ်ချက် |
| စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| 2007 | Pakokku | – | Atet-Nyin | 8.1 | 13 |  |

### ချောင်းဦး-ပခုက္ကူ လမ်းပိုင်း

ရွာထောင် - ချောင်းဦး လမ်းပိုင်းမှ ချင်းတွင်းမြစ်အား ဖြတ်သန်းကာ ပခုက္ကူမြို့သို့ ချိတ်ဆက်ဖောက်လုပ်ထားသော လမ်းပိုင်းဖြစ်သည်။

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 79.7 |
| အရှည် (မီတာ) | 49.5 |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| နေ့ရက် | လမ်းပိုင်း အစ |  | လမ်းပိုင်း အဆုံး | အရှည် (မီတာ) | အရှည် (ကီလိုမီတာ) | မှတ်ချက် |
| စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| 30.10.1993 | ချောင်းဦး | – | တောကျောင်းကြီး | 11.9 | 19.2 |  |
| 12.12.1993 | မင်းရွာ | – | ပခုက္ကူ | 31.9 | 51.4 |  |
| ??.03.2004 | တောကျောင်းကြီး | – | မင်းရွာ | 5.7 | 9.1 |  |

### မင်းဘူး-စစ်တွေ လမ်းပိုင်း

မြန်မာနိုင်ငံအနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းပြည်နယ်ဖြစ်သော ရခိုင်ပြည်နယ်သည် ၁၉၁၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၂၆ ခုနှစ်အတွင်းသာ ပြေးဆွဲခဲ့သည့် ၇၆၂ မီလီမီတာ ရထားလမ်းမှလွှဲ၍ ရထားလမ်း မရှိသေးပေ။ ထို့နောက် နပတ အစိုးရလက်ထက်တွင် ရထားလမ်းချဲ့ထွင်မှုအနေဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ်ကို ကျန်ရှိ မြန်မာ့မီးရထားကွန်ရက်နှင့် ချိတ်ဆက်ရန် အစိုးရက ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ လမ်ပိုင်းသည် မင်းဘူးမြို့မှ ရခိုင်ပြည်နယ်ကို ပိုင်းခြားထားသည့် မြင့်မားသော ရခိုင်ရိုးမ တောင်တန်းကို ဖြတ်ကျော်ရမည်ဖြစ်ပြီး လမ်ပိုင်းတည်ဆောက်ရာတွင် ရာနှင့်ချီသော တံတားများနှင့် ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများ တည်ဆောက်ရန် လိုအပ်မည်ဖြစ်သည်။ ရထားလမ်းသစ်စီမံကိန်းတွေ ဖောက်လုပ်ရန် လွယ်ကူသော အပိုင်းများတွင် စတင်တည်ဆောက်နေပြီဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် စစ်တွေပြည်တော်သာ - ရေချမ်းပြင် နှင့် ကွမ်းတောင် - ကျောက်တော် လမ်းပိုင်းများကို ၂၀၀၉ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တို့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ကုလားတန်မြစ်အရှေ့ဘက်နှင့် အနောက်တောင်တန်းများ၏ အနောက်ဘက်တွင် မြောက်ဦးတွင် ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများ ရပ်ဆိုင်းသွားပုံရသည်။ မင်းဘူးမှ ရထားလမ်းတည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းသည် ရခိုင်ရိုးမတောင်တန်းတောင်ခြေအထိ ဖောက်လုပ်ပြီး ဖြစ်သည်။

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 422.6 |
| အရှည် (မီတာ) | 262.2 |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| နေ့ရက် | လမ်းပိုင်း အစ |  | လမ်းပိုင်း အဆုံး | အရှည် (မီတာ) | အရှည် (ကီလိုမီတာ) | မှတ်ချက် |
| စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| 19.04.2009 | ရေချမ်းပြင် | – | စစ်တွေ ပြည်တော်သာ | 17.1 | 27.5 |  |
| 15.05.2010 | ကျောက်တော် | – | ရုပ်တရုပ် | 42.3 | 68.0 |

တိုင်းအမှတ် (၁၁) ပုဂံ
=====================

### ပြည်-အောင်လံ-ဆက်သွား လမ်းပိုင်း

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 148.8 |
| အရှည် (မီတာ) | 92.5 |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| နေ့ရက် | လမ်းပိုင်း အစ |  | လမ်းပိုင်း အဆုံး | အရှည် (မီတာ) | အရှည် (ကီလိုမီတာ) | မှတ်ချက် |
| စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| ၂၂.၀၅.၁၉၉၇ | အောင်လံ | – | ဆက်သွား | 50.2 | 80.8 |  |
| ၁၄.၀၉.၁၉၉၇ | ပြည် | – | အောင်လံ | 42.3 | 68 |

### တောင်တွင်းကြီး-မကွေး လမ်းပိုင်း

ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းနားရှိ မကွေးမြို့အား ပျဉ်းမနား-တောင်တွင်းကြီး-ကျောက်ပန်းတောင်း လမ်းပိုင်း နှင့် ချိတ်ဆက်ဖောက်လုပ်ထားသော လမ်းပိုင်းဖြစ်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီကပင် တည်ဆောက်လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့ဖြစ်ကာ မပြီးစီးခဲ့ပေ။ ၁၉၉၀ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများ ပြန်လည်စတင်ခဲ့ပြီး မကွေးမြို့အား မန္တလေးမြို့နှင့် ချိတ်ဆက်မည့် မကွေး-ပျော်ဘွယ် လမ်းပိုင်းအဖြစ်လည်းကောင်း ၊ ရန်ကုန်မြို့နှင့် ချိတ်ဆက်မည့်လမ်းပိုင်းများ အဖြစ်လည်းကောင်း လျာထားခဲ့သည်။ သို့သော် တောင်တွင်းကြီး-မကွေး လမ်းပိုင်းသာ ကနဦး ဖောက်လုပ်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၀ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၇ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ 

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 84.2 |
| အရှည် (မီတာ) | 52.3 |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| နေ့ရက် | လမ်းပိုင်း အစ |  | လမ်းပိုင်း အဆုံး | အရှည် (မိုင်) | မှတ်ချက် |
| စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |  |
| 17.04.1999 | တောင်တွင်းကြီး | – | မကွေး | 52.3 |

### ကျောက်ပန်းတောင်း-ချောက် လမ်းပိုင်း

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အသစ်ဖောက်လုပ်သော ပထမဆုံးလမ်းပိုင်းအသစ်ဖြစ်သည်။ အကြီးအကျယ်ဖျက်ဆီးခံရသည့်မီးရထားလမ်းကွန်ယက်ကို ၁၉၅၀ နှောင်းပိုင်းတွင် ပြန်တည်ဆောက်ပြီးမှသာ လမ်းပိုင်းအသစ်များဆောက်လုပ်ခြင်းစတင်ခဲ့သည်။ 

ကျောက်ပန်းတောင်း-ကြီးနီလမ်းပိုင်း စတင်ဖွင့်လှစ်စဉ်။
ပြည်တွင်းထွက်ကုန်များကို တွင်ကျယ်ထိရောက်စွာ သယ်ယူပို့ဆောင်ပေးနိုင်ရန်အတွက် ကျောက်ပန်းတောင်းမှ ၂၄.၅မိုင် ကွာဝေးသော ကြီးနီသို့ ရထားလမ်းပိုင်းအား ၁၉၆၄-၆၅ခုနှစ်များတွင် စတင် ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ထိုလမ်းပိုင်းအား ဖောက်လုပ်ရာတွင် ပထမအဆင့် ကျောက်ပန်းတောင်မှ ၉.၇၅မိုင် ကွာဝေးသော ဂွေးချိုသို့ ဖောက်လုပ်ခဲ့ရာ ၁၉၆၉ခုနှစ် မတ်လ ၁ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်။ တစ်ဖန် ဒုတိယအဆင့်အနေဖြင့် ဂွေးချိုမှ ၁၄.၇၅မိုင်ကွာဝေးသော ကြီးနီသို့ ဆက်လက်ဖောက်လုပ်ရာ ၁၉၇၀ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၀ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်။ 

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 46.5 |
| အရှည် (မီတာ) | 28.9 |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| နေ့ရက် | လမ်းပိုင်း အစ |  | လမ်းပိုင်း အဆုံး | အရှည် (မိုင်) | မှတ်ချက် |
| စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |  |
| 01.03.1969 | ကျောက်ပန်းတောင်း | – | ကြီးနီ | 24.4 |  |
| 2007 | ကြီးနီ | – | ချောက် | 4.5 |  |

### သာစည်-မိတ္ထီလာ-မြင်းခြံ လမ်းပိုင်း

သာစည်မှ မြင်းခြံလမ်းပိုင်းသည် ရန်ကုန်-မန္တလေးလမ်းပိုင်းကို ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းစပ် မြင်းခြံမြို့ကို ဆက်သွယ်တည်ဆောက်သော လမ်းပိုင်းဖြစ်သည်။ သာစည်မှ မိတ္ထီလာအထိ လမ်းပိုင်းကို ၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ခြောက်နှစ်အကြာ မြင်းခြံအထိ အပိုင်းလိုက် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ပြန့်ပြူးသောလွင်ပြင်များကိုဖြတ်သန်းဖောက်လုပ်ထားခြင်းဖြစ်ကာ မြစ်ကိုမူ ဖြတ်သန်းခြင်းမရှိပေ။ 

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 112.7 |
| အရှည် (မီတာ) | 70.0 |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| နေ့ရက် | လမ်းပိုင်း အစ |  | လမ်းပိုင်း အဆုံး | အရှည် (မိုင်) | မှတ်ချက် |
| စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| ၁၈၉၃ | သာစည် | – | မိတ္ထီလာ | 14 |  |
| ၁၈၉၉ | မိတ္ထီလာ | – | မြင်းခြံ | 56 |  |
| ၂၀၀၈ | သာစည် | – | သာစည် အနောက်ခြမ်း | 2.9 | သာစည်ဘူတာအား မဖြတ်သန်းသော နေပြည်တော်-မြင်းခြံ ချိတ်ဆက်လမ်းပိုင်း |

### ပလိပ်-မြင်းခြံ လမ်းပိုင်း

မန္တလေး၏ အနောက်တောင်ဘက်ခြမ်း ပလိပ်-မြင်းခြံအား မန္တလေးမြို့မှတစ်ဆင့် ရန်ကုန်-မန္တလေးလမ်းပိုင်းနှင့် ဆက်သွယ်ထားသော လမ်းပိုင်းဖြစ်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်း ဂျပန်တို့သည် ပလိပ်မြို့မှ မြို့သာအထိ လမ်းပိုင်းကို ၁၉၃၀ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး တံတားဦးနှင့် မြို့သာအကြားရှိ လမ်းပိုင်းကို ဂျပန်မှ ဖယ်ရှားကာ မြန်မာနှင့် ထိုင်းအကြား သေမင်းတမန် ရထားလမ်းကဲ့သို့ အခြားသော မဟာဗျူဟာမြောက် အရေးပါသော လမ်းကြောင်းများ တည်ဆောက်ရန် သံလမ်းများကိုပြန်လည်အသုံးပြုခဲ့သည်။ အဆိုပါ လမ်းပိုင်းကို ပြန်လည်မွမ်းမံပြီးသည်အထိ နှစ်ပေါင်း ၅၀ နီးပါး အချိန်ယူခဲ့ရသည်။ အဆိုပါလမ်းပိုင်းသည် မန္တလေးမြို့နှင့် ညောင်ဦးမြို့အား မြင်းခြံမှတဆင့် ချိတ်ဆက်ထားသော လမ်းပိုင်းလည်းဖြစ်သည်။

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 110.6 |
| အရှည် (မီတာ) | 68.7 |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| နေ့ရက် | လမ်းပိုင်း အစ |  | လမ်းပိုင်း အဆုံး | အရှည် (မီတာ) | အရှည် (ကီလိုမီတာ) | မှတ်ချက် |
| စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| ၁၉၃၀ | ပလိပ် | – | မြို့သာ | 26.8 | 43.1 |  |
| ၀၈.၁၂.၁၉၉၂ | မြို့သာ | – | မြင်းခြံ | 41.9 | 67.5 |  |
| ပိတ်သိမ်းခြင်း |
| ၁၉၄၃ | တံတားဦး | – | မြို့သာ | 19.6 | 31.6 | အခြားလမ်းပိုင်းများတွင် အသုံးပြုရန်အတွက် ဂျပန်မှ ပိတ်သိမ်း |
| ပြန်လည် ဖွင့်လှစ်ခြင်း |
| ၁၅.၀၂.၁၉၉၁ | တံတားဦး | – | မြို့သာ | 19.6 | 31.6 |

လျာထားလမ်းပိုင်းသစ်များ
=======================

### ဒဂုံတက္ကသိုလ်-မိုးကြိုးပစ် လမ်းပိုင်း

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 31.3 |
| အရှည် (မီတာ) | 19.4 |

ရန်ကုန်-မန္တလေး လမ်းပိုင်းနှင့် ရန်ကုန်-ပြည်လမ်းပိုင်းအား ချိက်ဆက်ဖောက်လုပ်မည့် လမ်းပိုင်းဖြစ်သည်။ ပထမအဆင့် တိုးကြောင်းကလေး-ဒဂုံတက္ကသိုလ်လမ်းပိုင်းအား ၂၀၀၆ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီးနောက် စီမံကိန်းရပ်နားခဲ့သည်။

### အုတ်ဖိုစု-သုံးခွ လမ်းပိုင်း

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 27.7 |
| အရှည် (မီတာ) | 17.2 |

သုံးခွမြို့သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီက ပဲခူး-ထားဝယ်အင်းလမ်းပိုင်းနှင့် ရထားလမ်းချိတ်ဆက်ပြီးဖြစ်သည်။ စစ်အတွင်း ပျက်စီးခံခဲ့ရကာ စစ်ပြီးနောက်ပိုင်း အဓိကလမ်းပိုင်းများကိုသာ ပြင်ဆင်ခဲ့ရ၍ ပြန်လည် မတည်ဆောက်ခဲ့ပေ၊ နဝတအစိုးရလက်ထက်တွင် တိုးကြောင်းကလေး-သီလဝါလမ်းပိုင်းနှင့် ချိတ်ဆက်မည့် လမ်းပိုင်းတည်ဆောက်ရန် လျာထားခဲ့သည်။

### မုံရွာ-ကလေး-တမူး လမ်းပိုင်း

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 352.9 |
| အရှည် (မီတာ) | 219.3 |

ပခုက္ကူ-ကလေး လမ်းပိုင်းကို ကလေးမြို့မြောက်ဘက် တမူးအထိ တိုးချဲ့ရန် အစိုးရက စီစဉ်ခဲ့သည်။ ယင်းက မြန်မာ့မီးရထားကွန်ရက်ကို အိန္ဒိယမီးရထားကွန်ရက်နှင့် ချိတ်ဆက်နိုင်စေမည်ဖြစ်ရာ တူရကီ၊ အီရန်၊ ပါကစ္စတန်၊ အိန္ဒိယ၊ မြန်မာ၊ ထိုင်းနှင့် မလေးရှားတို့မှတစ်ဆင့် ဥရောပမှ စင်ကာပူသို့ ရထားလမ်း ချိတ်ဆက်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ကလေးမြို့နှင့် ပခုက္ကူကြားရှိ မတ်စောက်သောတောင်များနှင့် လွန်းထိုးတက်ရခြင်းမှ ကင်းဝေးစေရန် လက်ရှိ ရွာတောင်-ခင်ဦး လမ်းပိုင်းတွင် မုံရွာနှင့် ဒုတိယအကြိမ် ဆက်သွယ်မှု တည်ဆောက်ခြင်းဖြင့် ကလေးမြို့နှင့် ချိတ်ဆက်ခြင်းဖြစ်သည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ အဆိုပါလမ်းပိုင်းသည် မည်သည့်အခါမျှ ဆောက်လုပ်ခြင်းမပြုနိုင်ပေ။

### တောင်ငူ-လွိုင်ကော် လမ်းပိုင်း

|  |  |
| --- | --- |
| အရှည် (ကီလိုမီတာ) | 133.7 |
| အရှည် (မီတာ) | 83.1 |

ကယားပြည်နယ် မြို့တော် လွိုင်ကော်ကို ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် သာစည်-အောင်ပန်းလမ်းပိုင်း နှင့် ချိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး ယခုလမ်းပိုင်းသည် ရန်ကုန်-မန္တလေးလမ်းပိုင်း နှင့် လွိုင်ကော်မြို့ကို တိုက်ရိုက် ဆက်သွယ်ပေးမည် ဖြစ်သည်။

### တပ်ကုန်း-ပင်လောင်း လမ်းပိုင်း

|  |  |
| --- | --- |
| Length (km) | 135.9 |
| Length (miles) | 84.4 |

ကယားပြည်နယ် မြို့တော် လွိုင်ကော်ကို ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် သာစည်-အောင်ပန်းလမ်းပိုင်း နှင့် ချိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး ယခုလမ်းပိုင်းသည် ရန်ကုန်-မန္တလေးလမ်းပိုင်းအား ပင်လောင်းမြို့မှတစ်ဆင့် တိုက်ရိုက် ဆက်သွယ်ပေးမည် ဖြစ်သည်။ ဆင်သေရထားလမ်းခွဲမှ တောင်ခြေအထိ တည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းများ ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
=======

1. ↑  Railway lines in Northern Myanmar
2. 1 2 3 4 5  Railway lines in Central Myanmar
3. ↑  Railway lines in Eastern Myanmar
4. 1 2 3 4 5  နှစ်တရာ မီးရထား ၊ ၁၉၇၇ ၊ စာ ၁၉/၁၉၁-၁၉၆
5. ↑  Railway lines in Greater Yangon
6. ↑  Railway lines in Southern Myanmar
7. ↑  Railway lines in Western Myanmar
8. ↑  နှစ်တရာပြည့်မီးရထား ၊ ကျောက်ပန်းတောင်း-ကြီးနီလမ်း ၊ စာ-၁၂၆ (၁၉၇၇)