recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**မြန်စာဂုဏ်ကျော်မြင့်** (၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၃၄ – ၇ ဇွန် ၁၉၇၃) သည် မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မြန်စာဂုဏ်ကျော်မြင့်အား ၁၉၃၄ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ပန်းတနော်မြို့ မြေစာရင်း အင်စပက်တော် ဦးထွန်းမောင်၊ ဒေါ်စောသင်တို့က မွေးဖွားသည်။ အမည်ရင်း ဦးဖိုးကျော်မြင့် ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က ပန်းတနော်မြို့ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကလျာဏယုဝကျောင်းနှင့် ပန်းတနော် အမျိုးသား တန်းမြင့်ကျောင်းတို့တွင် ပညာ ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ်မှ စ၍ ရေဝန်စက်ရုံ ငွေစာရင်းအင်း မင်းကြီးရုံး၊ အကောက်ခွန်ရုံး၊ ကြေးတိုင်နှင့် မြေစာရင်း မင်းကြီးရုံးတို့တွင် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အောင်မြင်၍ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ဆက်လက် ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် မြန်မာစာ ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူးတန်းကို အဆင့်အမြင့်ဆုံးနှင့် အောင်သည်။ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မြန်မာစာ မဟာဝိဇ္ဇာတန်း အောင်သည်။

ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် မြန်မာစာဌာနမှ ဒေါ်မာလေးနှင့် ၂၃၊ ၁၁၊ ၁၉၆ဝ တွင် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ်မှ စ၍ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်၌ လက်ထောက် ကထိက အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် စစ်တက္ကသိုလ် မြန်မာစာ ဌာနတွင် လည်ကောင်း၊ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၆၁ ခုနှစ်ထိ ပုသိမ်ဥပစာ ကောလိပ် မြန်မာစာ ဌာနမှူး အဖြစ် လည်းကောင်း၊ အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကထိကရာထူး တိုးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။

နှစ်နိုင်ငံ ယဉ်ကျေးမှု ဖလှယ်ရေး အစီအစဉ် အရ ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စု သမ္မတနိုင်ငံ၊ မော်စကိုမြို့ရှိ နိုင်ငံတကာ ဆက်သွယ်ရေး တက္ကသိုလ်တွင် မြန်မာစာ ပါမောက္ခ အဖြစ် ၁၉၆၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၈ ခုနှစ်အထိ အမှုထမ်းခဲ့သည်။

စာရေးဆရာ မြန်စာဂုဏ်ကျော်မြင့်သည် ၁၉၅၆ ခုနှစ်မှ စ၍ ကွယ်လွန်ချိန် ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၇ ရက်နေ့ အထိ စာပေ ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။

ရေးသား ပြုစုခဲ့သော စာအုပ်များ
-----------------------------

1. *စလေဦးပုည၏ မေတ္တာစာနှင့် မော်ကွန်း လေ့လာ ဝေဖန်ချက်* (၁၉၆၃)
2. *မြန်မာ့သိုင်းပညာ* (၁၉၆၃)
3. *မြန်မာ့ရိုးရာ သိုင်းပညာသမိုင်း* (၁၉၆၄)
4. *စာပေရိပ်မွန်* (၁၉၆၇)
5. *စာပေတာဝန်* (၁၉၆၇)
6. *ဆိုရှယ်လစ်ပညာရေး အတွေ့အကြုံ* (၁၉၇ဝ)

ကိုးကား
-------
**ဦးကျော်နီ** (သို့မဟုတ်) **ဦးကျော်ကျော်** (၁၄ ဇွန် ၁၉၇၈ မွေးဖွား) သည် မြန်မာ အလုပ်သမားအရေးဆောင်ရွက်နေသည့် နိုင်ငံရေးသမား၊ လူ့အခွင့်အရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ နှင့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားဟောင်းတစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ ဦးကျော်နီ ကို ဦးအုန်းရွှေနှင့် ဒေါ်တင်အေးတို့မှ ၁၉၇၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ အဝေးသင်တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) မှ ဥပဒေဘွဲ့ (LL.B) ကိုရရှိထားသည်။ သူသည် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၊ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန ၏ ဒုတိယဝန်ကြီးဖြစ်သည်။

နိုင်ငံရေးဆောင်ရွက်မှုများ
--------------------------

၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် (NLD) ပါတီသို့စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ဒီပဲယင်းလုပ်ကြံမှုကြောင့် NLDရုံးများပိတ်ထားရချိန်တွင် ဒီပဲယင်းအဖြစ်မှန်ဖော်ထုတ်ပေးရေး၊ ဖမ်းဆီးခံခေါင်းဆောင်များလွှတ်ပေးရေး၊ ရုံးခန်းများပြန်လည်ဖွင့်ပေးရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် ဦးဆောင်ပါဝင်ခဲ့သည်။

၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဒီပဲယင်းတစ်နှစ်ပြည့်အထိမ်းအမှတ် လူ့အခွင့်အရေးကြေညာစာတမ်းဖြန့်ဝေမှုကြောင့် သူအပါအဝင် NLD လူငယ် ၉ ဦး စစ်ထောက်လှမ်းရေးဖမ်းဆီးစစ်ဆေးမေးမြန်းခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် သုံးနေရာ ဗုံးကွဲမှုကို မသင်္ကာ၍ ရန်ကုန်တိုင်းရဲတပ်ဖွဲ့တွင် ၆ ရက်ကြာ ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် အလုပ်သမားနေ့တွင် အမေရိကန်စင်တာ၌ကျင်းပသော အလုပ်သမားနေ့အခမ်းအနားတွင် အလုပ်သမားဥပဒေအကြောင်းဟောပြောသည့်အတွက် အဖမ်းခံရပြီး ထောင်ဒဏ် တသက်တကျွန်းချမှတ်ခံရသည်။ အင်းစိန်ထောင်၊ ကလေးထောင်တို့တွင် အကျဉ်းကျခဲ့ပြီး၊ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ကလေးထောင်မှလွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။

ထောင်မှ လွတ်မြောက်ပြီးနောက် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် Action Labour Rights အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်တာဝန်ယူခဲ့ကာ ၂၀၁၃ တွင်နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တစ် ညီညွတ်ရေးတပ်ဦး (SDUF) နှစ် ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာအလုပ်သမား သမဂ္ဂများအဖွဲ့ချုပ် (ABFTU) တို့ကိုထူထောင်ခဲ့ပြီး တရားဝင်အားဖြင့် (SDUF) တွင် အတွင်းရေးမှူးအဖွဲ့ဝင်အဖြင့်တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ -၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ABFTU တွင်တာဝန်ယူရန်အတွက် SDUF မှနုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး ABFTU ကိုဦးဆောင်ခဲ့သည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် အလုပ်သမားများ၏ စစ်ကောင်စီအား ပထမဆုံး ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြပွဲကို ကူညီဦးဆောင်ပေးခဲ့သည်။ ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာအလုပ်သမားသမဂ္ဂများအဖွဲ့ချုပ်ကို ဦးဆောင်၍ အခြားသော သပိတ်စစ်ကြောင်းများနှင့် ပူးပေါင်း၍သော်လည်းကောင်း၊ သီးခြားသော်လည်းကောင်း စစ်အာဏာရှင်ဆန့်ကျင်ရေးလူထုလှုပ်ရှားမှု သပိတ်စစ်ကြောင်းများထွက်ခဲ့သည်။

ABFTU ပါဝင်သော Labour Alliance မှ တာဝန်ပေးချက်အရ General Strike Coordinating Body (GSCB) တွင်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် တာမွေကျောက်မြောင်းမီးပွိုင့်တွင် အဖြိုခွဲခံခဲ့ရသော GSC သပိတ်စစ်ကြောင်းဦးဆောင်သူများထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဝရမ်းထုတ်ခံခဲ့ရသည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာတွင် အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန၏ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Deputy Minister - Ministry of Labour Myanmar (MOL) (in my-MM)။  ၁၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  အလုပ်သမား အားလုံး "အလုပ်ရပ်" အာဏာဖီဆန်ရေး သပိတ် စတင် (8 မတ် 2021)။  ၁၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဒုက္ခိန္ဒြေ, ဒေါမနဿိန္ဒြေ, သုခိန္ဒြေ, သောမနဿိန္ဒြေ, ဥပေက္ခိန္ဒြေ-ဟု ဣန္ဒြေ ၅-ပါးရှိပုံ၊ ဤသာသနာတော်၌ မမေ့မလျော့ ပြင်းထန်စွာ အားထုတ်လျက် နိဗ္ဗာန်သို့ စိတ်ကိုစေလွှတ်လျက် နေသောရဟန်းအား ဒုက္ခိန္ဒြေဖြစ်ပေါ်လာ၏၊ ထိုယောဂီရဟန်းတော်သည် "ငါ့အား ဤဒုက္ခန္ဒြေဖြစ်ခဲ့ပြီ၊ ထိုဒုက္ခိန္ဒြေသည်လည်း အကြောင်းနိမိတ်နှင့် တကွဖြစ်၏၊ အကြောင်းခံနှင့် တကွဖြစ်၏၊ ပြုပြင်မှုနှင့် တကွဖြစ်၏၊ အထောက်အပံ့ နှင့် တကွဖြစ်၏၊ အကြောင်းနိမိတ်မရှိပဲ အကြောင်းခံမရှိပဲ ပြုပြင်မှုမရှိပဲ အထောက်အပံ့ မရှိပဲ ဒုက္ခိဖြစ်သောအကြောင်းမျိုး မရှိနိုင်-ဟု သိ၏၊ ထိုရဟန်းသည် ဒုက္ခိန္ဒြေ ဟူသော "ဒုက္ခသစ္စာကိုလည်း သိ၏၊ ဒုက္ခိန္ဒြေ၏ဖြစ်ကြောင်း "သမုဒယကိုလည်း သိ၏။ ဒုက္ခိန္ဒြေ၏ချုပ်ရာ "နိရောဓကိုလည်း သိ၏၊ ဖြစ်ပြီးသော ဒုက္ခန္ဒြေ၏ အကြွင်းမဲ့ချုပ်ရာ "ပထမဈာန်"၊ ဒေါမနဿိန္ဒြေ၏ အကြွင်းမဲ့ချုပ်ရာ "ဒုတိယဈာန်၊ သုခိန္ဒြေ၏ အကြွင်းမဲ့ ချုပ်ရာ "တတိယဈာန်၊ သောမနဿိန္ဒြေ၏ အကြွင်းမဲ့ချုပ်ရာ စတုတ္ထဈာန်၊ ဥပေက္ခိန္ဒြေ၏ အကြွင်းမဲ့ချုပ်ရာ ‘နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်ကိုလည်း သိ၏-အစရှိသည်ဖြင့် ဣန္ဒြေတစ်ပါးစီကို အကျယ်ဝေဖန်၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၃၊၁၈၈-၁၉၀။ သံ၊မြန်၊၃၊၁၉၄-၆။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၇၃-၅။ သံ၊ဋီ၊၂၊၄၉၇-၈။ ၂၇၈။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၄-ဣန္ဒြိယသံယုတ္တ၊ ၄-သုခိန္ဒြိယဝဂ္ဂ၊ ဒသမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**ဥပါဒါန်** ဆိုသည်မှာ "ဥပါဒိယတီတိ ဥပါဒါနံ" မြဲစွာစွဲလမ်းတတ်သောကြောင့် "ဥပါဒါန်" မည်သည်။ တဏှာကြောင့် ဥပါဒါန် ဖြစ်ပေါ်သည်။

ခိုင်မြဲကြပ်တည်းစွာ မလွှတ်ရက်ပဲ စွဲလမ်းသောတရားကို "ဥပါဒါန်" ဟု ဆိုသည်။ အကြင်တစ်စုံတစ်ရာသော အရာဝတ္ထုကို သာယာစွဲလမ်းမှုကြောင့် အလွန်များပြားသော ဆင်းရဲဒုက္ခကို ရပါသော်လည်း ထိုဝတ္ထုကို မစွန့်ပစ်နိုင်၊ အပြစ်ဒေါသ အာဒီနဝတို့ကို မြင်ပါသော်လည်း ထိုဝတ္ထုကို မစွန့်လွှတ်နိုင်။ ဖားကို မြွေမြို၍ ထားသကဲ့သို့ အတင်းစွဲလမ်းသည်ကို "ဥပါဒါန်" ဟူ၍ ဆိုလိုသည်။

ဥပါဒါန်လေးပါး
-------------

ဥပါဒါန်သည် အောက်ပါအတိုင်းလေးပါးအပြား ရှိသည် -

1. ကာမုပါဒါန်
2. ဒိဋ္ဌုပါဒါန်
3. သီလဗ္ဗတုပါဒါန်
4. အတ္တဝါဒုပါဒါန်

### ကာမုပါဒါန်

ချစ်ခင်နှစ်သက် စုံမက်သာယာဖွယ်ဖြစ်သည့် ရူပါရုံအစရှိသည့် ကာမဝတ္ထုတို့၌ မလွှတ်ရက်ဘဲ ပြင်းစွာစွဲလမ်းသော ကာမတဏှာသည် "ကာမုပါဒါန်" မည်သည်။

### ဒိဋ္ဌုပါဒါန်

မှားယွင်းသောအယူတို့၌ လည်းကောင်း၊ ဒိဋ္ဌိနှင့်ဆိုင်သော ဝတ္ထုတို့၌လည်းကောင်း၊ ကျမ်းဂန်တို့၌ လည်းကောင်း ဤအယူသာ မှန်၏ အခြား အယူများကား အမှားချည်းတည်းဟူ၍ ပြင်းထန်ခိုင်မြဲစွာ စွဲလမ်းသော ဒိဋ္ဌိသည် "ဒိဋ္ဌုပါဒါန်" မည်သည်။ (ကာလာမသုတ်ကို ကြည့်ပါ)

### သီလဗ္ဗတုပါဒါန်

သမာဓိကို ဖြစ်စေတတ်သော ဘာဝနာ(တရားကျင့်ခြင်း), ပညာကို ဖြစ်ပွားစေတတ်သော ဘာဝနာလမ်း(တရားလမ်း)မှ ရှောင်ထွက်၍ မိမိကိုယ်ကို ပူပန်အောင်ကျင့်ခြင်းစသော အတ္တကိလမထာနုယောဂအကျင့်, အချည်းနှီးစက်ဆုပ်ဖွယ်ကျင့်သောအကျင့်, နွားတို့အကျင့် နွားတို့အလေ့သို့လိုက်သော အကျင့် ဤကဲ့သို့သော ဗာဟိရကတိတ္ထိတို့၏ အကျင့်မျှနှင့် သံသရာမှ စင်ကြယ်စွာ ထွက်မြောက်နိုင်သည်၊ ဒုက္ခမှ ကင်းလွတ်နိုင်သည်ဟူ၍ အခိုင်အမြဲ စွမ်းလမ်းသော ဒိဋ္ဌိတ်မျိုးသည် "သီလဗ္ဗတုပါဒါန်" မည်သည်။

### အတ္တဝါဒုပါဒါန်

သတ္တဝါတို့မှာ ခိုင်မြဲသော အတ္တရှိ၏။ ထိုအတ္တဖြင့် တစ်ဘဝမှ တစ်ဘဝသို့ ကူးပြောင်း၏။ လူသေ၍ ပြောင်းလဲသော်လည်း အတ္တသည် မပြောင်းလဲ၊ "ငါ" ဧကန်ရှိသည်၊ "သူတစ်ပါး" ဧကန်ရှိသည်၊ "ယောက်ျား မိန်းမ ပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါ" ဧကန်ရှိသည် ဟူ၍ အပြင်းအထန်စွဲလမ်းသော ဒိဋ္ဌိတစ်မျိုးသည် "အတ္တဝါဒုပါဒါန်" မည်သည်။ တစ်နည်းမိမိကိုယ်ကို စွဲလမ်းမှု၊ သတ္တဝါ (သို့) တစ်ဦးတစ်ယောက်တို့အပေါ်၌ ပြင်းစွာစွဲလမ်းမှုကြောင့် နောင်ဘဝပဋိသန္ဓေထပ်မံနေရန် အားထုတ်ခြင်း စွဲလမ်းမှုကို ဆိုလိုသည်။

ထိုအတ္တဝါဒုပါဒါန်ကို အတ္တဒိဋ္ဌိဟူ၍လည်းကောင်း၊ အတ္တာနုဝါဒဒိဋ္ဌိဟူ၍လည်းကောင်း၊ သက္ကာယဒိဋ္ဌိဟူ၍လည်းကောင်း ဆိုအပ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4 5 6 7  
လယ်တီပဏ္ဍိတ ဆရာဦးမောင်ကြီး (ဘာသာပြန်ဆိုသူ)။ *ကျေးဇူးရှင် လယ်တီဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ ဥရောပဗုဒ္ဓဘာသာအလင်းပြကျမ်း* (တတိယအကြိမ် ed.)။
ဆာမောင်ဘ( ခရစ် ၁၈၇၃-၁၉၃ရ )
**ဆာမောင်ဘ**သည် အဘဦးဘိုးမင်း အမိ ဒေါ်ခက်တို့၏ တစ်ဦး တည်းသော သားဖြစ်၍ ၁၈၇၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်။

ငယ်စဉ်ကပင် ရန်ကုန် ကောလိပ်ဝင်ကျောင်း၌ ပညာသင်ယူခဲ့ရာ ပညာဘက်၌ အလွန် ထူးချွန်သူ ဖြစ် သည်။ ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ကျောင်းသားများအနက်၊ အစိုးရ၏ စကောလားရှစ် ပညာသင်ဆု ကို ရရှိသည့် တစ်ဦးတည်းသော ကျောင်းသားဖြစ်သည်။ ၁၈၈၈ ခုနှစ်တွင် ရနောင်းဘုရင်ခံဆုကို လည်းကောင်း၊ ၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဂျာဒင်းဆုကိုလည်းကောင်း ဆွတ်ခူးရရှိသည်။ ရန်ကုန်ကောလိပ်မှ ၁၈၉၂ ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ဆွတ်ခူးရရှိပြီးနောက် ရန်ကုန်ကောလိပ်၌ သိပ္ပံပညာ 
လက်ထောက်ကထိကအဖြစ် ဝင်ရောက် အမှုထမ်း သည်။ မကြာမီပင် ဆရာအလုပ်မှ ထွက်၍ ရှေ့နေအဖြစ် မအူပင်တွင်၂ နှစ်ခန့်လုပ်ကိုင်သည်။

၁၈၉၈ ခုနှစ်တွင် အစိုးရဝန်ထမ်း စာမေးပွဲ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုရာ အရွေးခံရသဖြင့် မြို့အုပ်ရာထူးကို ရရှိသည်။ မြို့အုပ်အဖြစ်နှင့် ဦးဘသည် အစိုးရဘာသာပြန် ဌာန၌ စာတော်ပြန်အလုပ်ကို အထူးသဖြင့် လုပ်ကိုင် ရသည်ကများသည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် ၁၉ဝ၅ ခုနှစ်တွင် တရားဌာနဝန်ထမ်းအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့အမှုထမ်းသည်။ ၁၉၁၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၁၉ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်မြို့ စမောကော်ရုံကြီးတွင် တရားသူကြီး ရာထူးဖြင့် ထမ်းရွက်သည်။ ဦးဘကား မြန်မာထဲမှ ထိုရာထူးကို ဒုတိယခန့်အပ်ခြင်း ခံရသူဖြစ်သည်။ ၁၉၁၉ 
ခုနှစ်တွင် ခရိုင် တရားမနှင့် စက်ရှင် တရားသူကြီးအဖြစ် ပုသိမ်မြို့၌ ဆောင်ရွက်ရသည်။ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ကေ၊ အက်စ်၊ အမ်ခေါ် ကျက်သရေဆောင် ရွှေစလွယ်ရမင်း ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့် အစိုးရမင်းများ၏ ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။ ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် ဦးဘ သည် မြောင်းမြမြို့သို့ ခရိုင်တရားမနှင့် စက်ရှင်တရားသူကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ်ခြင်း 
ခံရပြန်သည်။ ၁၉၂၅ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဟိုက်ကုတ်ခေါ် တရားလွှတ်တော်တွင် တရားဝန်ကြီးအဖြစ် တိုးမြှင့်ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသည်။ ဦးဘကား ဝတ်လုံစာမေးပွဲ အောင်မြင်သူ 
မဟုတ်သော တရားဌာန ဝန်ထမ်းထဲမှ ယင်းရာထူးကို ပထမဆုံး ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသူဖြစ်လေသည်။

၁၉၂၈ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၃၁ ခုနှစ်များတွင် ဦးဘသည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၏ ဒုတိယအဓိပတိနှင့် တက္ကသိုလ် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရသည်။ ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် တရားလွှတ်တော် တရားဝန်ကြီး ဦးဘအား မြန်မာနိုင်ငံ ဘုရင်ခံက အမှုဆောင်ဝန်ကြီး အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ရွေးချယ်ကာ ပြည်ထဲရေးနှင့် နိုင်ငံရေးဌာနကို ကိုင်စေသည်။ ၁၉၃၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ တစ်ရက်နေ့တွင် ပထမဂျော့ဘုရင်က နှစ်သစ်ကူး ဘွဲ့ထူး ဂုဏ်ထူးများ ချီးမြှင့်ပွဲ၌ ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီး ဦးဘအား ဆာဘွဲ့ဖြင့် သူကောင်းပြု လေသည်။

ဆာမောင်ဘသည် ၁၉၃၇ ခုနှစ် မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးရာထူးမှ အနားယူလိုက် သောအခါ မြန်မာနိုင်ငံဘုရင်ခံက အထက်လွှတ်တော် အမတ်အဖြစ် ရွေးချယ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရလေသည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ် ဇွန်လ ၄ ရက်နေ့တွင် ဆာမောင်ဘသည် မေမြို့၌ ကွယ်လွန်ရာ အလောင်းကို ရန်ကုန်မြို့သို့ယူဆောင်၍ ငါးထပ်ကြီးဘုရား ပရဝုဏ်၌ ဂူသွင်းင်္သဂြိုဟ်သည်။ ဆာမောင်ဘသည် ၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့မှ ကုန်သည်ကြီး ဦးသင်၊ ဒေါ်သက်ပြင်းတို့၏ သမီး ဒေါ်မြဘွင့်နှင့် လက်ထပ်သည်။ ဆာမောင်ဘနှင့် ဇနီးတို့တွင် သား ၂ ယောက် သမီး ၃ ယောက် ထွန်းကားရာ သမီးအကြီး ကွယ်လွန်သွားသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအတိုင်ပင်ခံ စည်သူ ဦးတင် အိုင်စီအက်၏ ဇနီး ဒေါ်ညွန့်ညွန့်၊ အင်္ဂလိပ်မက်သဒစ် ကျောင်းဆရာမ ဒေါ်ခင်မြ ဘီအေ၊ ဘီအယ်၊ ကာကွယ်ရေးဌာန အတွင်းဝန် စည်သူဦးမောင်မောင် ဘီစီအက် (၁)၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၌ အလုပ်လုပ်နေသော ဦးမောင်ကလေးတို့သည် ကျန်ရှိနေ သော သားသမီးများ ဖြစ်ကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈)
ဦးဘအေး(ပြည်ထောင်စု ရွှေတံဆိပ်ဆုရှင်) (ခရစ် ၁၉၂၀-၁၉၈၁)
-----------------------------------------------------

ဦးဘအေးကို အဖ ဦးဘိုးမျှင်၊ အမိ ဒေါ်သစ်တို့မှ ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်၊ ဧပြီလ (၂၃)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးဖွားသည်။ ရန်ကုန်မြို့ရှိ စိန်ဖီးလစ် အင်္ဂလိပ် အလယ်တန်းကျောင်း [ယခု အထက(၂) ဗိုလ်တထောင်]တွင် စတင်ပညာသင်ကြားသည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက်ကသိုလ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာ (အင်္ဂလိပ်စာဂုဏ်ထူး)ဘွဲ့ကို ရရှိသည်။ ၁၉၃၈-ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် မဂ္ဂဇင်းအယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ဥပဒေဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကိုလည်းရရှိသည်။
၁၉၄၀-၄၂ ခုနှစ်အတွင်း အင်္ဂလိပ်စာနည်းပြဆရာအဖြစ် အမှုထမ်းသည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ် မှစ၍ ပျဉ်မနားနယ်စီး ရဲဗိုလ်မှူး၊ ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်နှင့် နယ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဆယ်သွယ်ရေးအရာရှိ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၄၃-၄၅ခုနှစ်အတွင်း ရွှေကျင်နယ်စီးရဲဗိုလ်မှူးအဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီးနောက် ရန်ကုန်မြို့မ ရဲဝန်ထောက်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၄၅-ခုနှစ်၊ မတ်လ တော်လှန်ရေးတွင် ပါဝင်ခဲ့၍ မော်ကွန်းဝင် တတိယအဆင့် ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၄၇ မှ ၁၉၄၈ ခုနှစ်အထိ ဒုတိယရဲချုပ်၊ ၁၉၆၇-၇၂ ခုနှစ် ဒီမိုကရေစီ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအတွင်းဝန်၊ ၁၉၆၂-၇၄ ခုနှစ်အတွင်း ဗဟိုလုံခြုံရေးနှင့် အုပ်ချုပ်မှုကော်မတီအဖွဲ့ အတွင်းရေးမှူးစသည့် တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၇-၇၂ ခုနှစ်အတွင်း ဗဟိုဥပဒေ စိစစ်ရေးအဖွဲ့ဝင်၊ ၁၉၆၇-၇၂ ခုနှစ်အတွင်း ဗဟိုမြေယာကော်မတီအဖွဲ့ဝင်၊ ၁၉၇၁-၇၂ ခုနှစ်အတွင်း နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲရေးကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်၊ ၁၉၇၁-၇၆ ခုနှစ်အတွင်း ဗဟိုပြည်သူ့အလုပ်သမားကောင်စီ၊ ၁၉၇၄ ခုနှစ် ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် အစည်းအဝေးအတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ရေးအဖွဲ့ငယ်၏ အတွင်းရေးမှူးစသည့် တာဝန်များကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၇၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၈ ခုနှစ်အထိ ပြည်သူ့ဝန်ထမ်း ရွေးချယ်လေ့ကျင့်ရေးအဖွဲ့၊ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။
၁၉၇၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် နှလုံးရောဂါကြောင့် အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်။ ဦးဘအေးသည် ရဲပုညကုသလအဖွဲ့တွင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်၎င်း၊ နာယကအဖြစ်၎င်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အိန္ဒိယ၊ အင်္ဂလန်၊ အမေရိကန်၊ ဂျပန်၊ ဟောင်ကောင်၊ စင်္ကာပူနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံများသို့ သွားရောက်၍ လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်။
ဦးဘအေးသည် ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့၊ သီရိပျံချီဘွဲ့နှင့် ပြည်ထောင်စုရွှေတံဆိပ် (သူရသတ္တိနှင့် အမှုထမ်းကောင်း) တို့ကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။

  

ဦးဘအေးသည် ၁၉၈၁ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၂၄)ရက် နေ့တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ဇနီး ဒေါ်ရင်⁠ရင်မြ (ဌာနမှူးပညာရေးတက္ကသိုလ်)ကျန်ရစ်သည်။

ကိုးကား
-------
**မ, လှတာ အပြစ်လား** ဝတ္ထုကို မြန်မာစာရေးဆရာ မောင်ဝဏ္ဏက ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ရေးသားသည်။ ခဲမှန်ဖူးသည့် ကိုဣန္ဒာနှင့် ဣန္ဒြေကို ထိန်းနေရသည့် နှင်းနှင်းလွင်တို့ အခြေအနေထူးခြားစေရန် ကိုဣန္ဒာနှင့် တစ်ချိန်က ပတ်သက်ဖူးသည့် နှင်းနှင်းလွင်၏ အစ်မဝမ်းကွဲ မြမြနွဲ့က ရင်နှင့်ရင်းကာ ကူညီလိုက်ကြောင်း ဖော်ပြထားသော အဆိုပါဝတ္ထုကို အဖြူရောင်စာပေမှ ဖြန့်ချိပြီး အချစ်ဝတ္ထုအမျိုးအစား ဖြစ်သည်။

ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း
--------------

ကို ဣန္ဒာ (ခ) ဖိုးကြည်မှာ ရိုက်ကွင်အလုပ်သင်ဘဝနှင့် ကျင်လည်နေစဉ် ဘုရားကြီ:ရွာ ကားလမ်းဘေးတွင် အိမ်ဆိုင်ဖွင့်ထားသည့် ဒေါ်ကြည်သန်းအိမ်သို့ ရောက်သည်။ ဒေါ်ကြည်သန်းမှာ ထိုအချိန်က နာမည်ကြီးနေသည့် မင်းသမီး မြမြနွဲ့၏ အဒေါ်ဖြစ်သည်။ ဝင်ထွက်သွားလာရင်း ဒေါ်ကြည်သန်း၏သမီး မြင့်မြင့်မူနှင့် ကိုဣန္ဒာတို့ မျက်လုံးချင်းစကားပြောမိကြသည်။ 

ဒါရိုက်တာပေါက်စ ကိုဣန္ဒာရိုက်သည့်ဇာတ်ကားတစ်ခုတွင် ပါဝင်ရာမှ အိမ်ထောင်ကွဲနေသည့် မြမြနွဲ့၏ဘဝထဲသို့ ကိုဣန္ဒာရောက်လာသည်။ အနေတည်သောကိုဣန္ဒာကိုအားမရသည့် မြမြနွဲ့က အိမ်သို့ခေါ်ကာ ဝီစကီတိုက်၍ သွေးဆောင်သည်။ အိပ်ခန်းတွင်းရောက်၍ ထွေးလုံးပူးကပ်ဖြစ်ကြရာမှ "မင်း မမကို ချစ်တာမဟုတ်ပါဘူးကွာ ... လိုချင်နေတာပါ" ဟု မြမြနွဲ့က ဆိုလေမှ ကိုဣန္ဒာ သတိဝင်၍ ပြန်သွားသည်။ အချိန်အတန်ကြာ စဉ်းစားအပြီး၌ "ကျွန်တော် မမကို မချစ်နိုင်ပါဘူး" ဟူသောအဖြေကို ပေးနိုင်ခဲ့သည်။

မြမြနွဲ့ နာမည်ကျလာချိန်၌ မြင့်မြင့်မူမှာ နှင်းနှင်းလွင်ဟူသောအမည်ဖြင့် နာမည်ရနေသည်။ မင်းသမီးချင်း ဂုဏ်ပြိုင်ကြရင်း ကြီ:မာနနှင့် ငယ်ဂုဏ်တို့ ပွတ်တိုက်ပြီး အမျိုးချင်း မခေါ်နိုင်မပြောနိုင် ဖြစ်သွားကြသည်။ ထိုကာလတွင် ကိုဣန္ဒာမှာလည်း ဇာတ်လမ်းကောင်းများရိုက်ကူးသည့် ဒါရိုက်တာအဖြစ်လည်းကောင်း၊ နှင်းနှင်းလွင် မျက်နှာသာပေးသည့် ဒါရိုက်တာအဖြစ်လည်းကောင်း ကျော်ကြားလာသည်။

နောက်အိမ်ထောင်ပြုအပြီးတွင် ကားရိုက်ကျဲနေသည့် မြမြနွဲ့က ပန်းပွင့်ချစ်သူဟူသော ဝတ္ထုကို ကိုယ်တိုင်ငွေထုတ်၍ ဇာတ်ကားရိုက်ရန် ကိုဣန္ဒာအား တိုင်ပင်သည်။ ဇာတ်လမ်းထဲ၌ မင်းသမီ:နှစ်လက်ဖြစ်သဖြင့် နှင်းနှင်းလွင်ကို ပါဝင်စေချင်ကြောင်း ကိုဣန္ဒာကို ပြောသည်။ ဇာတ်ကွက်မှာ မြမြနွဲ့အတွက် ပိုပေါ်နေသည်။ ထို့ကြောင့် ကနဦးတွင် ငြင်းဆန်မိသော်လည်း "မမအတွက် ကျွန်တော် မြင့်မြင့်ဆီကို သွားပါ့မယ်" ဟူသော စကားဖြင့်သာ အဆုံးသတ်၍ နှင်းနှင်းလွင်အား စည်းရုံးရန် ထွက်လာသည်။ နှင်းနှင်းလွင်အိမ်သို့ ရောက်သော် သနားစိတ်ပေါ်လာကာ မရိုက်လိုက ငြင်းနိုင်ကြောင်း ပြောသည်။ နှင်းနှင်းလွင်က "မြင့်မြင့် အစ်ကို့အတွက် အဲဒီ့ကား ရိုက်ပေးပါ့မယ်" ဟု ပြောလာရာ အပြစ်ရှိသူတစ်ယောက်ကဲ့သို့ ကိုဣန္ဒာ ခံစားမိသည်။ စွပ်စွဲငြင်းခုန်ကြရင်း နှစ်ဦ:သား ချစ်ကြိုက်ကြောင်း အပြန်အလှန်ပြောမိကြသည်။ ထိုအချိန်၌ ဖုန်းဝင်လာသည်။ "အစစ အဆင်ပြေမယ်လို့ မမ ထင်တယ်" ဟူ၍ ကိုဣန္ဒာအား မြမြနွဲ့က အဓိပ္ပာယ်ပါပါပြောသည်။ နှင်းနှင်းလွင်အိမ်၌ ဝီစကီရှိ၊ မရှိ မေးအပြီ:တွင် ဇာတ်ကားရိုက်မည့်အစီအစဉ်ဖျက်ကြောင်း အသိပေးလေသည်။

အဓိက ဇာတ်ကောင်များ
------------------

* ကို ဣန္ဒာ (ဒါရိုက်တာ)
* မြမြနွဲ့ (နာမည်ကျစ မင်းသမီး)
* နှင်းနှင်းလွင် (နာမည်ကြီး မင်းသမီး)

ကိုးကား
-------

1. ↑  မောင်ဝဏ္ဏ (၁၉၈၂၊ ဇူလိုင်) "မ, လှတာ အပြစ်လား"၊ အဖြူရောင်စာပေ၊ ရန်ကုန်။
|  |
| --- |
| **၁၈၈၀** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |


| ဒီဇင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၄)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ အနုလောမဒေသနာတော်သည် ဝဋ္ဋသီသဖြစ်သောကြောင့် မိစ္ဆာပဋိပဒါ၊ ပဋိလောမ ဒေသနာတော်သည် ဝိဝဋ္ဋပက္ခိကဖြစ်သောကြောင့် သမ္မာပဋိပဒါဒေသနာတော်ဖြစ်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ များစွာရှိပါသည်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အဿုတဝန္တ ပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်၏ သက္ကာယသို့ရောက်စေတတ်သောအကျင့် သက္ကာယသို့ ရောက်စေ တတ်သောရှုမှတ်မှုနှင့် သုတဝန္တအရိယသာဝက၏ သက္ကာယနိရောဓဂါမိနီပဋိပဒါ, သက္ကာယနိရောဓဂါမိနီသမနုပဿနာတို့ကို ခန္ဓတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ဝေဖန်တော်မူ၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ၊ မိစ္ဆာသမာဓိသည် မိစ္ဆာပဋိပဒါ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသမာဓိသည် သမ္မာပဋိပဒါဖြစ်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ, မိစ္ဆာသမာဓိသည် မိစ္ဆာပဋိပဒါ, လူ၏ဖြစ်စေ, ရဟန်း၏ဖြစ်စေ မိစ္ဆာပဋိပဒါကို ကျင့်ခြင်းကြောင့် ဉာယဓမ္မ (အရိယမဂ်)ကုသိုလ်ကို မပြီးစေနိုင်သဖြင့် ငါဘုရား ချီးမွမ်းတော် မမူ။

သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သမ္မာသမာဓိသည် သမ္မာပဋိပဒါ, လူ၏ဖြစ်စေ, ရဟန်း၏ဖြစ်စေ သမ္မာပဋိပဒါကို ကျင့်ခြင်းကြောင့် ဉာယဓမ္မ (အရိယမဂ်)ကုသိုလ်ကို ပြီးစေနိုင်သဖြင့် ငါဘုရား ချီးမွမ်းတော်မူ၏ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၁၊၂၄၆။ သံ၊မြန်၊၁၊၂၃၀-၁။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၈။ သံ၊ဋီ၊၂၊၂၁-၂။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-နိဒါနသံယုတ္တ၊ ၁-ဗုဒ္ဓဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။
2. ↑  -သံ၊၂၊၃၆-၇။ သံ၊မြန်၊၂၊၃၅-၆။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၄၇-၈။ သံ၊ဋီ၊၂၊၂၁၉။

-သံယုတ္တနိကာယ။ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-ခန္ဓသံယုတ္တ၊ ၅-အတ္တဒီပဝဂ္ဂ၊ ဒုတိယသုတ်။
3. ↑  -သံ၊၃၊၁၅။ သံ၊မြန်၊၃၊၁၇။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-မဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၃-မိစ္ဆတ္တဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။
4. ↑  -သံ၊၃၊၁၅-၆။ သံ၊မြန်၊၃၊၁၇-၈။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ ... စတုတ္ထသုတ်။
5. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**ဘွဲ့ချဉ်ပင်**သည် စွယ်တော်၊ ဖလံ၊ 
မစာလှေကား၊ ဝါပင်တို့နှင့်အတူ လီဂူမီနိုးစီး(Leguminosae) မျိုးရင်းတွင် 
ပါဝင်၍ ယင်း၏ ရုက္ခဗေဒ အမည်မှာ ဗော်ဟီးနီးယား 
ဗေရီးဂေတာ(*Bauhinia variegata*)ဖြစ်သည်။ တောသစ်ပင် အလတ်စားဖြစ်၍ ပေ ၂ဝ 
မှ ၃ဝ ထိမြင့်သည်။ အခေါင်မှာကြမ်း၍ ညိုသောအရောင်
ရှိသည်။

ဘွဲ့ချဉ်ပင်၏ အရွက်များသည် အရင်းတွင် ၄ ပုံ ၁ 
ပုံမှ ၃ ပုံ ၁ ပုံထိ ကွဲနေ၍ ရွက်ကြောကြီးများ ၁၁ ခုမှ ၁၅ 
ခုအထိ ရွက်ညှာထိပ်မှ ဖြာထွက်လျက်ရှိသည်။ တစ်ပင်လုံး 
အရွက်များ ကြွေကုန်သည့်အခါမှ ပန်းများ ပွင့်ကြသည်။ 
ပန်းပွင့်များသည်ကြီး၍ အချို့မှာ အဖြူရောင်၊ အချို့မှာ 
ခရမ်းရောင် မကျတကျရှိကြသည်။ များသော အားဖြင့် ပွင့်ချပ် 
၄ ခုသည် ခရမ်းရောင် ဖျော့ဖျော့အရောင်ရှိ၍ အကြီးဆုံးပွင့်ချပ်
၏ အရောင်မှာ ခရမ်းရောင်ရင့် ရင့်ဖြစ်သည်။ ပွင့်ဖတ်အုံ၏ 
အောက်ပိုင်းသည် ပြွန်ပုံကဲ့သို့ရှိ၍ လက်မဝက်မှ တစ်လက်မ
အထိ ရှည်သည်။ အထက်ပိုင်းသည် ပြွန်ပုံလောက် မရှည်ပေ။ 

ထိပ်တွင် ခွေးသွားစိတ်ကဲ့သို့အချွန်ကလေး ၅ ခုရှိသည်။ 
ပွင့်ချပ်များသည် ၂ လက်မမှ ၂ လက်မခွဲထိ ရှည်သည်။ 
ကြီးထွားသန်မာသော ဝတ်ဆံဖို ၅ ခုရှိသည်။ သီးတောင့်များ
သည် အလျား ၆ လက်မမှာ ၁၂ လက်မထိ ရှည်၍ ပြက်
တစ်လက်မ မပြည့်တစ်ပြည့်ရှိသည်။ သီးတောင့်များ မှည့်သည့် 
အခါ ပေါက်ကွဲ၍ အစေ့များ လွင့်စဉ်သွားသည်။ ပန်းများသည် 
ဖေဖော်ဝါရီလမှ ဧပြီလထိ ပွင့်ကြသည်။ 

ထူးခြားသော အချက်တစ်ချက်မှာ ရွက်မြွာများသည် 
ညချမ်းအခါတွင် အထက်ပိုင်း မျက်နှာပြင်ချင်း ထိအောင် 
ပူးကပ်သွားသည်။ ရွက်ရင့်များမှာထက် ရွက်နုများတွင် 
ဤအချက်ကို ထင်ရှားစွာ တွေ့ရသည်။

ဘွဲ့ချဉ်ပင်ကို များသောအားဖြင့် ဥယျာဉ်များတွင် 
အလှအပ စိုက်ပျိုးတတ်ကြသည်။ ယင်း၏ အခေါက်သည် 
ဆေးဖက်ဝင်သောကြောင့် အခေါက်များ ခွာကြလွန်း၍ 
အပင်များသေတတ်သည်။ အခေါက်မှ အမျှင်များလည်း 
ရသည်။ ဘွဲ့ချဉ်ပင်ကို အစေ့မှ လွယ်ကူစွာ စိုက်ပျိုးနိုင်၍ 
အမြင့် ၈ ပေ ၁ဝ ပေခန့်ရောက်လျှင်ပင် ပန်းပွင့်တော့သည်။

ဘွဲ့ချဉ်ပင်များကို မြန်မာနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ 
တောင်တန်းဒေသများတွင် စွတ်စိုသော ဒေသများထက် 
ခြောက်သွေ့သော ဒေသများ၌ တွေ့ရသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  *Bauhinia variegata*။ *International Legume Database & Information Service (ILDIS)*။  24 April 2019 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈)
|  |
| --- |
| **၁၈၈၅** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |


| ဒီဇင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့တော်အနီး ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင် သူကရခတ လိုဏ်ဂူ၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရှင်သာရိပုတ္တရာ၏တူ ဒီဃနခပရိဗိုဇ် ရောက်ရှိလာပြီး ဘုရားရှင်အား မိမိ၏အယူဝါဒကို လျှောက်ထားပါသည်။ ဘုရားရှင်က အယူဝါဒနှင့် ဆက်စပ်၍ဖြစ်တတ်သော သဘာဝများကို အသေးစိတ် မိန့်ကြားတော်မူပြီး ရူပကာယ၏ဖြစ်ပုံသဘာဝ ရူပကာယကို အခြင်းအရာ(၁၁)ပါးဖြင့် ရှုမှတ်နည်း၊ ယင်းသို့ ရူမှတ်သော ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် ရူပကာယ၌ ကာယဆန္ဒ, ကာယသ္နေဟ, ကာယနွယတာတို့ကိုပယ်နိုင်ပုံ, ဝေဒနာသုံးပါးတို့၌ ရှုမှတ်ပွားများပုံ, သုတဝန္တ အရိယာသာဝက၏ နိဗ္ဗိန္ဒဉာဏ်ဖြစ်ပုံမှအစပြုပြီး ရဟန္တာဖြစ်သွားသည်အထိ မိန့်ကြားတော်မူပါသည်။ (ဝိမုတ္တ) လွတ်မြောက်ပြီးသောပုဂ္ဂိုလ်၏ သဘာဝတို့ကို ဟောကြားတော်မူပါသည်။

ဝေဒနာပရိဂ္ဂဟသုတ္တန်၏အဆုံး၌ အရှင်သာရိပုတ္တရာ အာသဝေါကင်းကွာ ရဟ္မန္တာဖြစ်ပုံ, ဒီဃနခပရဗိုဇ် သောတာပန်အရိယာ သာဝကဖြစ်ပုံ, ဥပါသကာအဖြစ် ခံယူပုံတို့ကို ပြဆိုထားပါသည်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ သူကရခတ လိုဏ်ဂူဖြစ်ပေါ်လာပုံ, ဒီဃနခပရိဗိုဇ် အရှင်သာရိပုတ္တရာထံ လိုက်လာရင်း ဘုရားရှင်နှင့်တွေ့ပုံ ဒီဃနခပရိဗိုဇ်၏ အယူဝါဒ၊ အယူဝါဒနှင့်ဆက်စပ်၍ ဘုရားရှင်နှင့် ဒီဃနခပရိဗိုဇ်တို့ အပြန်အလှန် ဆွေးနွေး ချက်များ၊ သဿတဒိဋ္ဌိရှိသူနှင့် ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိရှိသူတို့၏ သဘာဝနှင့်ခြားနားချက် မှတ်သားဖွယ် ဥပမာများ၊ အရှင်သာရိပုတ္တရာ၏ သာဝကပါရမီဉာဏ် အထွတ်အထိပ်ရောက်ပုံ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ အင်္ဂါလေးပါးရှိသော သာဝကသန္နိပါတဖြစ်ပုံ၊ အစရှိသည်တို့ကို ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ဖွင့်ပြထားပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -မ၊၂၊၁၆၅-၉။ မ၊မြန်၊၂၊ ၁၇၅-၉။ မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၄၁-၆။ မ၊ဋီ၊၃၊၉၇-၁၀၂။

-မဇ္ဈိမနိကာယ၊ မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ၊ ၃-ပရိဗ္ဗာဇကဝဂ္ဂ၊ စတုတ္ထသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
Map of larger region that the lakes are in, including the so-called Great Rift Valley.
View over Lake Turkana
**မြေနိမ့်ချိုင့်ဝှမ်းရေကန်များ** သည် အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံရှိ အရှေ့အာဖရိတစ်လျှောက်တွင် ဖြစ်တည်နေသည့် အရှေ့အာဖရိကမြေနိမ့်ချိုင့်ဝှမ်းဒေသရှိ ကန်များအစုအတန်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းကန်များ၏ မြောက်ဘက်တွင် မာလဝီနိုင်ငံ တည်ရှိသည်။ တောင်ဘက်တွင် အဖရိက၏ ရေကန်ကြီးများ တည်ရှိသည်။ ဤကန်များတွင် ကမ္ဘာလုံးအတိုင်းအတာအနေဖြင့် သက်တမ်းအကြာမြင့်ဆုံးရေကန်များ၊ အနက်ဆုံး ကန်များ၊ ဧရိယာအားဖြင့် အကြီးဆုံးကန်များနှင့် ထုထည်အားဖြင့် အကြီးဆုံးကန်များ ပါဝင်ကြသည်။ ကန်များစွာတို့သည် သန့်ရှင်းကြည်လင်သည့် ကန်များဖြစ်ကြသည်။ အချို့သော ကန်များသည် အယ်ကာလိုင်း "ဆိုဒါကန်များ" ဖြစ်ကြသည်။ 

ဤကန်များသည် အနည်းဆုံး cichlid ငါးမျိုးစိတ် ၈၀၀ နေထိုင်ကြသဖြင့် လူသိများသည်။ နောက်ထပ် များစွာသော ငါးမျိုးစိတ်များကိုလည်း ရှာဖွေတွေ့ရှိရန် မျှော်လင့်ထားကြသေးသည်။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာသဘာဝထောက်ပံ့ရေး ( World Wide Fund for Nature) သည် ဤကန်များအား သက်ရှိများရှင်သန်နေထိုင်သည့် ဦးစားပေးနေရာ ၂၀၀ ( Global 200) စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။

ပြင်ပလင့်များ
-------------

* Lakes of the African Rift Valley
* Lakes of the Rift Valley Project
* Africa Rift Valley Pictures From Helicopter by Michael Poliza Archived 20 May 2018 at the Wayback Machine.

ကိုးကား
-------

1. ↑  WWF Global 200 Ecoregions – Rift Valley Lakes (182)။ www.worldwildlife.org။ December 22, 2004 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  16 March 2008 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
ဥပဒေ နှင့် အစိုးရ တို့တွင် ***ဒီ ဖက်တို*** (အင်္ဂလိပ်: de facto) သည် ဥပဒေများအရ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုခံရခြင်း မရှိသော်လည်း လက်တွေ့တွင် တည်ရှိနေသောအာဏာကို ဖော်ညွှန်းသည်။   ၎င်းကို ဥပဒေအရ ဖြစ်တည်သောအာဏာကို ရည်ညွှန်းသည့် ဒီ ဂျူရီ ("ဥပဒေအရ") နှင့်မတူဘဲ လက်တွေ့တွင် ဖြစ်ပျက်နေသည့်အရာကို ရည်ညွှန်းသည်။

စံချိန်စံညွှန်းများ
-------------------

ဒီ ဖက်တို စံညွှန်း ဆိုသည်မှာ ရှေးထုံးအစဉ်အလာအရသော်လည်းကောင်း၊ တာဝန်ဝတ္တရားအရ ဆောင်ရွက်ရလျှင်သော်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် ဈေးကွက်ကိုလွှမ်းမိုးနိုင်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း ကြီးစိုးသူအနေအထားသို့ ရောက်ရှိလာစေသည့် စံသတ်မှတ်ချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းစံသတ်မှတ်ချက်အတွက် တရားဝင်အတည်ပြုချက်၊ စာရွက်စာတမ်းတစုံတရာကို သေချာပေါက်ရရှိရန် မလိုအပ်ပါ။

နိုင်ငံရေး
----------

 ဒီ ဖက်တို အားဖြင့်ထိန်းချုပ်မှု၏ အမှန်တကယ် ကမ္ဘာ့မြေပုံ၊ မေလ ၂၀၁၉ 
ဒီ ဖက်တို အစိုးရ (တစ်နည်းအားဖြင့်) အာဏာ လက်ကိုင် အစိုးရသည် အချုပ်အခြာအာဏာ၏ ဂုဏ်သတ္တိများအားလုံးအား သိမ်းပိုက်ခြင်းအားဖြင့် တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုခံရသူများထံမှ အာဏာကိုလွှဲပြောင်းရယူသည့် အစိုးရတစ်ခုဖြစ်သည်။

*

ကိုးကားချက်များ
---------------

 

1. ↑  de facto။ *Dictionary.com*။
2. ↑  Harper, Douglas။ de facto။ *Online Etymology Dictionary*။
3. ↑  30 Am Jur 181. Law Dictionary, James A. Ballentine, Second Edition, 1948, p. 345.
**နီတိကျမ်းလာ သံချိုကဗျာ** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

၁၂၂၅ ခုနှစ်လောက်တွင် ဦးကျော်လှ မန္တလေးမြို့သို့ရောက်လာကာ အချို့သော သဘင်သည်များက တောသားအကောင်လေး ဘာစာရေးတတ်မှာလဲ မင်းတို့ တောအရပ်ကိုသာ ပြန်၍ ပြေးပြီး သင့်သလို အသက်မွေးချေ။ မြို့ကြီးပြကြီးများ၌ ကပြရန်မှာ အလွန်ဝန်လေးခက်ခဲကြောင်း ပြောဆိုကြသဖြင့် တောသားမြို့သား ကြီးသည်ငယ်သည်မှာ ပဓာနမဟုတ်၊ ပညာသာ ပဓာန ဖြစ်ကြောင်းကို ချက်ချင်းဖွဲ့ဆိုသော သံချိုကဗျာ ဖြစ်သည်။

နီတိကျမ်းလာ သံချိုကဗျာ
----------------------

ဌာနေဌာနေနှင့် ပဏ္ဍိတေမရှိကြောင်း၊ ထုံးဟောင်းပါဌ်တော်တန်းခဲ့မယ် ကျမ်းနီတိ စာအလာ။  

  

ဝနေနော် ဝနေပြောသော်လဲ၊ တောဆိုလျှင် မည်ကာပ၊ ပဏ္ဍုတေ စန္ဒကူးပေါက်ဘူးဗျ ဧကန်သာ။  

  

ကျေးတောနေမြစ်နား၊ မြို့သားပင်ဖြစ်လေပြီးသော်လဲ၊ ကြီးသူနှင့် ငယ်သူမှာ ပညာသာ အကြောင်း။  

  

သိန်းဒေဝန်း ကာမိန်းတို့ ယင်းအပေါ်၊ မင်းမဟော်ထုံးကဲ့သို့၊ နိဂုံးရွာသိန်က သုခမိန်ဂုဏ်၊ ရောင်လွန်းသော်ကြောင့်၊ ခုထက်တိုင် ဇမ္ဗုကျွန်းမှာ၊ ထွန်းရစ်စကောင်း။

ခက်ဆစ်
------

၁။ ပဏ္ဍုတေ = လောကနီတိကျမ်း အဆိုရဆိုလျှင် ပဗ္ဗတေဟု ရှိသင့်သည်။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော ခေါင်းစဉ်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
**နီကိုလာ လိုဘာတို သမ္မတအိမ်တော်** သည် အရှေ့တီမောနိုင်ငံ သမ္မတ၏ ရုံးထိုင်ရာနေရာဖြစ်သည်။ မြို့တော်ဒီလီမြို့တွင် တည်ရှိကာ ၂၀၀၉ခုနှစ်မှစ၍ အသုံးပြုခဲ့သည်။

ရုံးထိုင်ရာ​နေရာသာဖြစ်ပြီး အိမ်​တော်အဖြစ် အသုံးပြုခြင်းမရှိ​ပေ။ အ​ရှေ့တီ​မောအစိုးရသည် ​​ငွေ​​ကြေးချို့တဲ့သဖြင့် သမ္မတနှင့် ဝန်ကြီးချုပ်ကို အိမ်​တော်မ​ပေးနိုင်ဘဲ မိမိ​နေအိမ်တွင်သာ ​နေထိုင်ရသည်။ အိမ်တော်သည် ဒီလီမြို့လယ်ခေါင်၏ အနောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိကာ (၂၂)ဧက ကျယ်ဝန်းသည်။ လွတ်လပ်ရေးမရမီက ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် သမ္မတ လုပ်ခဲ့ပြီး လုပ်ကြံခံခဲ့ရသော နီကိုလာ လိုဘာတိုကို ဂုဏ်ပြု၍ အမည်ပေးထားသည်။ အိမ်တော်အဆောက်အဦးသည် အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ 'ယူ'(U) ပုံသဏ္ဌာန်ရှိကာ (၂)ထပ်ဖြစ်သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

၂၀၀၂ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်ရေးရပြီး ပထမဆုံးသမ္မတ ဇာနာနာ ဂတ်စမို အနေဖြင့် ဝန်ကြီးချုပ် ဦးဆောင်သော အစိုးရအဖွဲ့နှင့် အတူတကွ ရုံးမထိုင်လိုပေ။ ထို့ကြောင့် ပြာနန်းတော် သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ထိုယာယီနေရာကို အမြဲအသုံးမပြုသေးပေ။ ၂၀၀၃ခုနှစ်တွင် ပိုမိုကောင်းမွန်သော နေရာတစ်ခုကို တရုတ်အစိုးရထံမှ အကူအညီဖြင့် တည်ဆောက်ရန် အစီအစဉ်ဆွဲခဲ့သည်။

၂၀၀၇ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂ရက်နေ့တွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်ကအမည်မှာ မျှော်လင့်ခြင်းနန်းတော်ဖြစ်သည်။ အရှေ့တီမောဆိုင်ရာ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံသံအမတ်ကြီးက ထိုအမည်သည် နိုင်ငံငယ်အသစ်လေး၏ စိန်ခေါ်မှုများနှင့် တောက်ပသော အနာဂတ်ဆီသို့ ချီတက်ခြင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

လက်ရှိအိမ်တော်နေရာသည် ပေါ်တူဂီတို့လက်ထက်က ဒီလီမြို့၏ ပထမဆုံးလေဆိပ်ဖြစ်ကာ နောက်ပိုင်းတွင် ရဟတ်ယာဉ်ကွင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ခုနှစ် ဇူလိုင်လအထိ ဩစတြေးလျဦးဆောင်သော တပ်များက အသုံးပြုခဲ့ပြီး ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများ စတင်ချိန်အထိဖြစ်သည်။

၂၀၀၉ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ပြီးစီးခဲ့ပြီး တရုတ်အစိုးရမှ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆မီလီယံ ကူညီခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ခုနှစ် ဩဂုတ်လ (၂၇) ရက်နေ့တွင် စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၃ရက်အကြာ (၃၀) ရက်နေ့တွင် သမ္မတ ဟိုဆေး ရာမို့စ်ဟောတာ က ယခုအမည်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။အိမ်တော်နေရာသည် မကြာခဏ ရေကြီးလေ့ရှိသည်။ 

၂၀၁၅ခုနှစ်တွင် ပေါ်တူဂီဗိသုကာကုမ္ပဏီတစ်ခုမှ သမ္မတအိမ်တော်၊ သမ္မတပြတိုက်၊ စစ်စခန်းနှင့် အခြားအဆောက်အဦးများ ပါဝင်သည့် စီမံကိန်းတစ်ခုကို ကြေညာခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အနေဖြင့် ထိုစီမံကိန်းကို ရရှိခဲ့ကာ ယူရို သန်း (၂၀)ကျော် တန်ဖိုးရှိသည်။ ရေကြီးမှုကို ကာကွယ်ရန် အဆောက်အဦးများ၏ အခြေသည် ၁မီတာအမြင့်ရှိမည်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ဘဏ္ဍာငွေအပေါ်မူတည်၍ (၁၀)နှစ်မှ နှစ် (၂၀) ကြာမြင့်မည်ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  CO09059 | Love-Hate Relationship: Australia, Timor and a Rising China - RSIS (3 September 2014)။
2. ↑  "Gusmao sets the tone with his Palace of Ashes"၊ *The Age*၊ 29 October 2002။
3. ↑  "East Timor Legal News"၊ *www.etan.org*၊ 17 April 2009။
4. ↑  "Cheias em Díli provocaram pelo menos dois mortos e três feridos" (in pt)၊ *RTP Notícias*၊ 14 March 2020။
မဟော်ဂနီပင်
မဟော်ဂနီသစ်သား
**မဟော်ဂနီပင်**သည် အမြဲစိမ်း အပင်ကြီးမျိုးဖြစ်၍ အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုနှင့် အမေရိကတိုက် အပူပိုင်းဒေသများတွင် ပေါက်ရောက်သည်။ သာမန်အားဖြင့် ပေ ၁ဝဝ 
ခန့်ထိ မြင့်သော်လည်း ကြီးထွားရာ၌ အလွန်နှေးကွေးသည်။ ပင်စည်လုံးပတ်မှာ တစ်ခါတစ်ရံ ၁၂ ပေထိရှိ၍ တုတ်ခိုင်ကြီးမားသည်။ မြေပြင်မှသည် ပထမဆုံး ထွက်သည့် အကိုင်းကြီးထိ ပေ ၆ဝ ကျော်ကျော်မြင့်သည်။

မဟော်ဂနီ၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ ဆွိုက်တင်းနီးယား(Swietenia macrophylla) မဟော်ဂနီဖြစ်၍ မယ်လီယေစီအီး မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်သည်။ ယင်းအသီးမှရသော အစေ့များကို ပုတီးကုံးများ သီကုံးကြသည်။ မဟော်ဂနီဟူသော အမည်ကို အခြား မျိုးရင်းဝင် အပင်များနှင့် မဟော်ဂနီကဲ့သို့ အကွက်အကြောနှင့် အရောင်ချင်းဆင်တူသည့် သစ်ပင်များတွင်လည်း အသုံးပြုထားကြသည်။ 
ပုံပမာ - ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် ခယာဆင်နီဂေါလင်ဆစ်ဟု ခေါ်သော အာဖရိက မဟော်ဂနီသည် အာဖရိကမှ အမြောက်အမြား ထွက်သော်လည်း အမျိုးညံ့၍ အသားရောင် မကောင်းချေ။ ဩစတြေလျယားတိုက်တွင် ပေါက်ရောက်သော ယူကလစ်ပင် (ငှက်ခြောက်ပင်) တစ်မျိုးနှင့် မြောက်အမေရိကတိုက်တွင် ပေါက်သော ဆာကိုကာပတ်ခေါ် အပင်မျိုးကိုလည်း မဟော်ဂနီဟု ခေါ်ကြသည်။

မဟော်ဂနီသည် ဥရောပတိုက်သို့မည်သည့်အချိန်က ရောက်ရှိလာသည်ကို မည်သူမျှ မသိကြချေ။ ၁၅၉၅ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ဆာဝေါ်လတာရောလီဆိုသူ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးသည် အနောက်အိန္ဒိယ ကျွန်းစုသို့ သင်္ဘောဖြင့် ဆိုက်ရောက်လာရာတွင် သူနှင့်အတူ ပါသွားသော သင်္ဘောဗိသုကာသည် မဟော်ဂနီ သစ်သားကို ဂျမေးကားကျွန်း ၌ တွေ့ရှိသဖြင့် သင်္ဘောပြင်ရာတွင် အသုံးပြုခဲ့ဖူးသည်။ ထိုစဉ်က ယင်း၏ 
တန်ဖိုးကို မသိကြချေ။ ၁၈ ရာစု နှစ်ကျမှသာ အင်္ဂလိပ် အိမ်ထောင်ပရိဘောဂ ပြုလုပ်သူများသည် မဟော်ဂနီသားကို စတင် အသုံးပြုလာကြရာ အလွန်ကောင်းကြောင်း သိသာလာသဖြင့် တဖြည်းဖြည်း ထင်ရှား၍ လူသုံးများလာသည်။ ၁၇၅၃ ခုနှစ် တစ်နှစ်တည်းတွင် မဟော်ဂနီသား ကုဗပေပေါင်း ၅ သိန်းကျော်ကျော်ကို အင်္ဂလန်ပြည်သို့တင်ပို့ခဲ့ရလေသည်။ ယခုအခါ မဟော်ဂနီသစ်မျိုးမှာ အလွန်ရှားပါး
သွားပေပြီ။ တောကြီး မျက်မည်းထဲ၌ တစ်ဧကလောက်မှ တစ်ပင်နှစ်ပင်သာ တွေ့ရတော့သည်။ ခုတ်လှဲရာ၌ အမြစ်မှနေ၍ ၁၂ ပေအမြင့်ရှိသော စစ်ကြီးများမှာ တက်ခုတ်ရသဖြင့် အလွန် ဘေးအန္တရာယ်များသော အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ ခုတ်လှဲပြီးသော သစ်လုံးများကို နွားများဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ သစ်ဆွဲစက်များဖြင့်သော် လည်းကောင်း 
အလွန်ကြမ်းတမ်းသော လမ်းတစ်လျှောက် မြစ်ဆိပ်သို့အရောက် ဆွဲလာရသည်။ မြစ်ဆိပ်တွင်လည်း ရေတက်စောင့်၍ လိုရာသင်္ဘောဆိပ်မြို့သို့ ယူဆောင်သွားရလေသည်။ ဤမျှ ရှားပါး၍ 
ခက်ခက်ခဲခဲ ယူဆောင်လာရသော မဟော်ဂနီသားသည် တန်ဖိုးများလှသောကြောင့် အိမ်ထောင်ပရိဘောဂများ ပြုလုပ်ရာတွင် ယင်းကိုချည်း သက်သက်မသုံးနိုင်ကြချေ။ ပါးလွှာသော အချပ်
များဖြစ်အောင် ခွဲစိတ်၍ အခြားသစ်အပေါစားများပေါ်ထပ်၍ ထပ်သစ်အဖြစ် အသုံးပြုကြလေသည်။

မဟောဂနီသားသည် ကျစ်လျစ်မာကြော၍ နှစ်ပေါင်းများစွာ လှပသော အရွက်အကြောများ ရှိသောကြောင့် အိမ်ထောင် ပရိဘောဂများနှင့် အခြားအိမ်တွင်းသုံး ပစ္စည်းများ ပြုလုပ်ရာ၌ များစွာ တန်ဖိုးထားကာ အသုံးပြုကြ လေသည်။ နဂိုအသားရောင်မှာ လှပသော နီညိုရောင်ဖြစ်သောကြောင့် အရောင်ဆီတင်ရန်ပင် များစွာ မလိုလှချေ။ ရေစိုခံနိုင်သည့်ပြင် ကျုံ့မဝင်တတ်သောကြောင့် မဟော်ဂနီသားကို လှေငယ်များ ဆောက်လုပ်ရာ၌လည်း အသုံးပြုကြလေသည်။
မဟော်ဂနီအသီးကို သွေးတိုးကျဆေးဖော်စပ်ရာတွင် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈)
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဒီဃသည် ရှည်သောဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဒီဃနိကာယသည် ရှည်လျားသော သုတ် (၃၄)သုတ်ကို စုပေါင်းထားသော နိကာယ်ဖြစ်၏။ ဒီဃနိကာယ၌ အစုဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ဝဂ္ဂအားဖြစ် သုံးဝဂ်ခွဲခြားထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ၊ မဟာဝဂ္ဂ၊ ပါထိကဝဂ္ဂ ဟူ၍ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် သုတ်သုံးကျမ်းဟူ၍လည်း ထင်ရှားသည်။ သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂတွင် ၁၃ သုတ်၊ မဟာဝဂ္ဂတွင် ၁၀ သုတ်၊ ပါထိကဝဂ္ဂတွင် ၁၁ သုတ် ပါဝင်သည်။ ဒီဃနိကာယကျမ်းတွင် ဒိဋ္ဌိ (၆၂)ပါး၊ ဘုရားရှင်နှင့် စင်ပြိုင်ဝါဒ ထူထောင်ခဲ့ကြေသာ တိတ္ထိဂိုဏ်းဆရာကြီး (၆) ဦးတို့၏ ဝါဒရေးရာနှင့် ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးတရားများ၊ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ ပရိနိဗ္ဗာန်စံခန်းနှင့် ပရိနိဗ္ဗာန်စံဝင်တော်မမူမီအခြေအနေများ၊ ကမ္ဘာ့ဖြစ်ပုံ၊ ပျက်ပုံ အယူအဆများ၊ အိမ်ရာတည်ထောင်ထားသော လောကီလူသားများအတွက် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေး လူ့ကျင့်ဝတ်တရားများ ပါဝင်သည်။ ထင်ရှားသော သတိပဋ္ဌာန်သုတ်သည် ဒီဃနိကာယတွင် ပါဝင်သည်။

အစုများ ခွဲခြားပုံ
------------------

ဒီဃနိကာယ (ရှည်လျားသော ဒေသနာများ အစု)၌ သုံးစုထပ်၍ ခွဲပြန်လေသည်။ ဤသုံးစုကို **ဝဂ္ဂ**ဟုခေါ်သည်။ ဝဂ္ဂဟူသော ပါဠိစကား၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ **အစု**ဟုပင် ဖြစ်သည်။ မြန်မာအခေါ်အားဖြင့် ဝဂ် ဟုခေါ်သည်။ 

ထို ဝဂ္ဂ သုံးခု သို့ သုံး ကျမ်းတို့မှာ 

1. သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဋ္ဌိတော် (သီလက္ခန္ဓဝဂ်) (ဒေသနာ ၁၃ ပုဒ်)
2. မဟာဝဂ္ဂ ပါဋ္ဌိတော် (မဟာဝဂ်) (ဒေသနာ ၁၀ ပုဒ်)
3. ပါထိကဝဂ္ဂ ပါဋ္ဌိတော် (ပါထိယျဝဂ်) (ဒေသနာ ၁၁) တို့ ဖြစ်သည်။

သီလက္ခန္ဓဝဂ်
------------

အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြထားသောဆောင်းပါး - သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ
* (၁) ဗြဟ္မဇာလသုတ်
* (၂) သာမညဖလသုတ်
* (၃) အမ္ဗဋ္ဌသုတ်
* (၄) သောဏဒဏ္ဍသုတ်
* (၅) ကူဋဒန္တသုတ်
* (၆) မဟာလိသုတ်
* (၇) ဇာလိယသုတ်
* (၈) မဟာသီဟနာဒသုတ်
* (၉) ပေါဋ္ဌပါဒသုတ်
* (၁၀) သုဘသုတ်
* (၁၁) ကေဝဋ္ဋသုတ်
* (၁၂) လောဟိစ္စသုတ်
* (၁၃) တေဝိဇ္ဇသုတ်

မဟာဝဂ်
------

အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြထားသောဆောင်းပါး - သုတ်မဟာဝါ
* (၁) မဟာပဒါနသုတ်
* (၂) မဟာနိဒါနသုတ်
* (၃) မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ်
* (၄) မဟာသုဒဿနသုတ်
* (၅) ဇနဝသဘသုတ်
* (၆) မဟာဂေါဝိန္ဒသုတ်
* (၇) မဟာသမယသုတ်
* (၈) သက္ကပဉှသုတ်
* (၉) မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ်
* (၁၀) ပါယာသိသုတ်

ပါထိကဝဂ်
--------

အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြထားသောဆောင်းပါး - ပါထိကဝဂ္ဂ
* (၁) ပါထိကသုတ်
* (၂) ဥဒုမ္ဗရိကသုတ်
* (၃) စက္ကဝတ္တိသုတ်
* (၄) အဂ္ဂညသုတ်
* (၅) သမ္ပသာဒနိယသုတ်
* (၆) ပါသာဒိကသုတ်
* (၇) လက္ခဏသုတ်
* (၈) သိင်္ဂါလသုတ်
* (၉) အာဋာနာဋိယသုတ်
* (၁၀) သင်္ဂီတိသုတ်
* (၁၁) ဒသုတ္တရသုတ်

ကိုးကား
-------

1. ↑  Dr. Tin Swe,MBBS,Ph.D - Illustrated History of Buddha's Sasana (Vol.2. 1990)
2. ↑   ပါဠိတော်မြန်မာပြန်ကျမ်းများ၏ ကျမ်းဦးမှတ်ဖွယ်များ (သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန)
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အရိယာသူတော်ကောင်းတို့ကို မဖူးမြင်ဘူးသော, အရိယာသူတော်ကောင်းတို့၏တရား၌ ကျွမ်းကျင်လိမ္မာခြင်းမရှိသော, အရိယာသူတော်ကောင်းတို့၏တရား၌ ဆုံးမမှုမရှိသော အကြားအမြင်မရှိသော ပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်သည် ရုပ်ကို အတ္တ-ဟု ရှု၏။ အတ္တကို ရုပ်ရှိ၏-ဟု ရှု၏၊ အတ္တ၌ ရုပ်-ဟု ရှု၏၊ ရုပ်၌ အတ္တ-ဟု ရှု၏၊ ထိုသူ၏ ထိုရုပ်သည် ဖောက်ပြန်၏၊ တမျိုးတဖုံပြောင်းလဲ၍ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ရုပ်၏ဖောက်ပြန် ခြင်းသို့ အစဉ်လိုက်သော ဝိညာဏ်သည် ဖြစ်၏။ ထိုသူအား ရုပ်၏ဖောက်ပြန်ခြင်းသို့ အစဉ်လိုက်သောဝိညာဏ်ဖြစ်ခြင်းကြောင့် တောင့်တမှု အကုသိုလ်တရားတို့၏ ဖြစ်ခြင်းတို့သည် ကုသိုလ်စိတ်ကို ကုန်စေ၍ တည်ကုန်၏၊ ကုသိုလ်စိတ်ကို ကုန်စေခြင်းကြောင့် ထိတ်လန့်ခြင်း, ပင်ပန်းခြင်း, ငဲ့ကွက်မှုမရှိခြင်းတို့ ဖြစ်ကုန်၏၊ တဏှာ ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့်စွဲလမ်း၍လည်း တောင့်တ၏-အစရှိသည်ဖြင့် ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၌ ဖြစ်ပုံကို အကျယ်ဝေဖန်၍ ဟောတော်မူပါသည်၊ ထိုမှပြန်၍ အကြားအမြင်များသော အရိယာသာဝကအား ခန္ဓာငါးပါးတို့၌ ဥပါဒါပရိတဿနာမရှိပုံကိုလည်း အကျယ် ဝေဖန်၍ တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၂၊၁၄-၆။ သံ၊မြန်၊၂၊၁၃-၅။ သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၄၁-၂။ သံ၊ဋီ၊၂၊၂၁၂။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-ခန္ဓသံယုတ္တ၊ ၁-နကုလပိတုဝဂ္ဂ၊ သတ္တမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
|  |
| --- |
| **၁၈၈၂** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဒီဇင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးနှင့် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့ကို သစ္စာလေးပါးဖြင့် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ပြန်လှန်၍ မသိသေးသမျှ ဩကာသလောက, သတ္တလောက၌ သဗ္ဗညုတဉာဏ်ကို ထိုးထွင်း၍ သိပြီ-ဟု ဝန်ခံတော်မမူခဲ့ပုံ၊ အမှန်အတိုင်း ထိုးထွင်း၍ သိတော် မူသည့်အခါ သဗ္ဗညုတဉာဏ်ကို ထိုးထွင်း၍ သိပြီ-ဟု ဝန်ခံတော်မူပုံ၊ ယင်းဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့၌ သစ္စာလေးပါးဖြင့် သိမြင်ခြင်းကြောင့် ငြီးငွေ့ခြင်း, တပ်မက်မှုကင်းခြင်း, ချုပ်ငြိမ်းခြင်းငှာကျင့်သော သမဏ, ဗြာဟ္မဏတို့သာ သုပ္ပဋိပန္နဖြစ်ကြပုံ၊ ဤ ဓမ္မဝိနယသာသနာတော်၌ ထောက်တည်ရာ ရကြပုံ၊ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့၌ သစ္စာလေးပါးတို့ဖြင့်သိ၍ ငြီးငွေ့ခြင်း, စွဲမက်မှုမရှိခြင်း, ချုပ်ငြိမ်းခြင်းကြောင့် စွဲလမ်းမှုမရှိတော့ပဲ ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်သူတို့သည်သာ ကိစ္စအားလုံးပြီးစီးပုံ, ဝဋ်ဆင်းရဲ မရှိတော့ပုံကို ခန္ဓာတစ်ပါးစီ အကျယ်ဝေဖန်၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၂၊၄၈-၅၀။ သံ၊မြန်၊၂၊၄၆-၉။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၅၄-၅။ သံ၊ဋီ၊၂၊၂၂၅။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-ခန္ဓသံယုတ္တ၊ (၆)၁-ဥပယဝဂ္ဂ၊ စတုတ္ထသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**မအင်္ဂါ အစေ့**သည် နို့တိုက်သတ္တဝါ အမများတွင်သာရှိသော လိင်အင်္ဂါ တစ်ခုဖြစ်သည်။ လူတွင် မိန်းမ မျိုးပွားအင်္ဂါ၏ အတွင်း နှုတ်ခမ်း ဆုံရာရှိ အတွင်းပိုင်းတွင် မြင်သာသော ပဲစေ့ပုံ အဖြစ်ရှိသည်။ အစေ့သည် ယောက်ျားတို့တွင် အပြန်အလှန်အားဖြစ်ရှိသော လိင်တံ တို့ကဲ့ ကျင်ငယ်စွန့်ရန် တာဝန်မယူဘဲ လိင် သာယာမူ အတွက်သာ ဖြစ်သည်။ ၎င်းမှ ကွဲလွဲသည်မှာ နို့တိုက် သတ္တဝါ၌ Spotted Hyena မြေခွေးတို့တွင်သာ ရှိသည်။ ထိုသတ္တဝါတွင် မအင်္ဂါ အစေ့ သည် ကြီးထွားပြီး ကျင်ငယ်စွန့်ရန် နှင့် လိင်ဆက်ဆံရန်တွင် သာမက ၎င်းမှ ကလေးပါ မွေးဖွားသည်။

ပုံသဏ္ဌာန်
----------

မအင်္ဂါ အစေ့၏ ခေါင်းပိုင်း ခေါ် ဂလင်းသည် ပဲစေ့ အရွယ် ရှိပြီး ပုံသဏ္ဌာန် လဲဆင်သည်။ သို့သော် အရွယ်ပမာဏမှာ ကွဲပြားနိုင်သည်။ ၎င်း မအင်္ဂါ အစေ့၏ ခေါင်းပိုင်းသည် အာရုံကြော ၈၀၀၀ ရှိသောကြောင့် အလွန် ခံစားနိုင်မှု ပြင်းထန်သည်။ အဖိုတို့ လိင်တံကဲ့သို့ပင် နမ်အကြောများ စုဆုံရာ ဖြစ်သောကြောင့် လိင်စိတ်ဆွရန် အလွန်သင့်တော်သည်။ 

မအင်္ဂါ အစေ့သည် ရှုပ်ထွေးသော တည်ဆောက်ပုံဖြစ်ပြီး အတွင်းပိုင်းနှင့် အပြင်ပိုင်း ဟူ၍ရှိသည်။ အပြင်နှုတ်ခမ်း နှင့် ဆီးခုံမို့မို့ ဆုံရာရှိ မအင်္ဂါဇာတ်ဆုံရာ ရှေ့ဖတ် အပေါ်တွင် ထိုးထွက်နေသော အခုံးကို မအင်္ဂါ အစေ့ အမိုး (clitoral hood) ဟုခေါ်ပြီး အစေ့၏ ဂလင်း ကို အပြည့် သို့မဟုတ် တစိတ်တပိုင်း ကာထားသည်။ ၎င်းအစေ့ခေါင်းမှ နောက်ဖက်သို့ ဆက်၍ လမ်းကြောင်းအတိုင်း လက်တစ်ဆစ်လောက် ဆက်တက်သွားပြီး ပြန်ကွေးလာကာ V ပုံသဏ္ဌာန် နှစ်ကိုင်းကွဲသွားပြီး သစ်ပင် အမြစ်များကဲ့သို့ ပြန့်သွားကာ corpora cavernosa ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ၎င်းသည် အတွင်း နှုတ်ခမ်း နောက်ကွယ်တွင်တည်ရှိသည်။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

အရှင်အာနန္ဒာ၏ မေးလျှောက်ချက်အရ အရှင်သာရိပုတ္တရာက ဣန္ဒြေတို့ အလွန်ကြည်လင်သော မျက်နှာအဆင်း အလွန်စင်ကြယ်, ဖြူစင်တောက်ပသော နေခြင်းသည် စတုတ္ထဈာန်ကို ဝင်စားနေခြင်းကြောင့်ဖြစ်ပုံ-အစရှိသည်တို့ကို မိန့်ကြားတော်မူရာ အရှင်အာနန္ဒာထေရ်က အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်သည် ဒိဋ္ဌိ, တဏှာ, မာနတို့ကို အချိန်ကြာမြင့်စွာကပင် ပယ်နှုတ်ပြီးဖြစ်သောကြောင့် တဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် စတုတ္ထဈာန်ဝင်စားခြင်း, ထခြင်းတို့၌ အကြံအစီ မရှိတော့ပုံကို ပြန်လည် လျှောက်ထားသည့်သုတ်။

---

အညီအမျှရှုမှု "ဥပေက္ခာ" ယင်းနှင့် တကွဖြစ်သော ဝိဝေကနိဿိတ, ဝိရာဂနိဿိတ, နိရောဓနိဿိတ, ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမီဖြစ်သော ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါးကို ပွားများအပ်, ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ်သည်ရှိသော် ကြီးစွာသော ချမ်းချမ်းသာသာ နေခြင်းငှာ ဖြစ်သည်-အစရှိသည်ဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

ဥပေက္ခာဈာန်နှင့် တကွဖြစ်သော "သဒ္ဓါအစရှိသော ဣန္ဒငါးပါးတို့ကို ပွားများနေသောရဟန်းကို ဈာန်မှ မဆိတ်သုဉ်းပဲနေသူ- တိုင်းသူပြည်သားတို့ လှူဒါန်းအပ်သောဆွမ်းကို အကျိုး ရှိရှိဘုဉ်းပေးသူ-ဟု ဆိုထိုက်ပုံကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၂၊၁၉၈-၉။ သံ၊မြန်၊၂၊၁၈၈-၉။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-သာရိပုတ္တသံယုတ္တ၊ ၄-ခုမြောက်သုတ်။
2. ↑  -သံ၊၃၊၁၁၆။ သံ၊မြန်၊၃၊၁၂၁။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၂-ဗောဇ္ဈင်္ဂသံယုတ္တ၊ ၈-နိရောဓဝဂ္ဂ၊ ၉-ခုမြောက်သုတ်။
3. ↑  -အံ၊၁၊၄၄။ အံ၊မြန်၊၁၊၅၃။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဧကကနိပါတ၊ အပရအစ္ဆရာသင်္ဃာတဝဂ္ဂ၊ ၁၁၈-ခုမြောက်သုတ်။
4. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**ဥပါယကောသလ္လဉာဏ်ဟူသည်ကား-** မိမိပြုကျင့် ဆည်းပူးအပ်သော ဒါနမှု သီလမှုစသည့် ပါရမီကျင့်စဉ် တို့အတွက် သဗ္ဗညုတဉာဏ်၏ ဥပနိဿယအဆောက် အဦ အထောက်အပံ့ပစ္စည်းအကြောင်းတရား ဖြစ်ဖို့ရန် လိမ္မာကျွမ်းကျင်သော အသိဉာဏ်ပညာတည်း။ ဘုရား အလောင်းဖြစ်လိုသော အမျိုးကောင်းသားသည် မိမိ ပြုအပ်သမျှသော ဒါနမှု သီလမှု စသည်တို့အတွက် သဗ္ဗညုတဉာဏ်တည်းဟူသော အကျိုးတစ်ခုကိုသာ ရဖို့ရန် ရည်သန်တောင့်တမှု ပြုရသည်။ ဝဋ်ဆင်းရဲ၌ အကျုံးဝင်သည့် ချမ်းသာသုခ အဝဝကို မမျှော်လင့် မတောင့်တလေရာ။ ထိုသို့ မိမိ ပြုအပ်သမျှသော ကောင်းမှုတို့အတွက် သဗ္ဗညုတဉာဏ် အကျိုးတစ်ခုကို ရဖို့ရန်သာ ရည်သန်တောင့်တမှု ဆုတောင်းပြုခြင်း၌ လိမ္မာသိမြင်သော ပညာကို ဥပါယကောသလ္လဉာဏ် (= သဗ္ဗညုတဉာဏ် ရရာရကြောင်း နည်းလမ်းကောင်း ၌ လိမ္မာကျွမ်းကျင်သောဉာဏ်)ဟူ၍ ခေါ်ဆိုသည်။ ဤ မဟာကရုဏာတော်နှင့် ဥပါယကောသလ္လဉာဏ် နှစ်မျိုးတို့ကား ပါရမီ (၁၀)ပါး ပြီးစီးပြည့်စုံလာဖို့ရန် အခြေခံ အကြောင်းရင်းများ ဖြစ်ကြ၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ဖားအောက်တောရဝတ်ရွတ်စဉ်။ ဖားအောက်တောရဆရာတော်
**မကြီးခေါ်ဆိုအလှပျို** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

မကြီးခေါ်ဆိုအလှပျို
-------------------

တိုးတသက်တွင်မှ၊ မိုးတက်ခံမယ်ရွှေပွင့်တို့၊ ငွေနှင့်ရွှေ ဥစ္စာများသူမို့၊ ရုပ်ပွားတော်မာရဇိန်နှင့် ကလျာဏီသိမ် ပြည်ပခိုးတွင်မှ၊ တည်ပျိုးထောင် ဓမ္မစေတီကဲ့သို့၊ မဟေသီ လွှမ်းကာသတဲ့၊ ဂန္ဓတိုက်ကုဋီတော်။  

  

တဆယ်ကျော်၊ အရွယ်ဆံတောက်ပေမို့၊ လက်ကောက်တွေရွှေပုတီးနှင့်၊ မကြီးသူချစ်မြေးငဲ့၊ ပစ္စေးရွှေငွေနှင့်၊ အထွေထွေလယ်ယာများငဲ့ပြင်၊ လှည်းနွားပါ၊ ချမ်မလှပ်ဘု၊ ဈေးနာကုန်ပေးကာအပ်သောကြောင့်၊ လေးရပ်ထိကျော်။  

  

အမျိုးစုံပိုးလုံကွင်းနှင့်၊ ထုံနှင်းဆီအင်္ကျီပိတ်တွင်၊ ရွှေလိပ်ပြာ ချိတ်ကာကွပ်လို့၊ လက်ဝတ်ရွှေစိန်အလျှံနှင့်၊ စိန်နပန်စိန်ဆံထိုးငဲ့ပြင်၊ စိန်ကြိုးသွယ်စိန်လယ်ကပ်ကယ်နှင့်၊ စိန်ဆံပတ်တွင် စိန်တင်ဘီးမို့၊ စိန်မကြီးငယ်လို့၊ ခေါ်သူခေါ်၊ ပေါ်သူပေါ်မလာ့ မရှက်သီး။  

  

ဘုရားပွဲတွင်မှ၊ နွားလှည်းစုံခြွေအရေနှင့်၊ အားခဲပေဘွားအေကြီးက၊ (သမီးပါ) မယ်ချစ်မြေးနှင့်၊ ရုပ်သေးကို ရှုလှာကြလို့၊ အချိုးကဗျာအဖိုးဆရာလှငဲ့ကို၊ လာဘလက်ဆောင်ထိုးပေလိမ့်၊ အဖိုးဖေစံ၏၊ အမွေခံစေတနံ မနုန့်သူမို့၊ သနားစရာ၊ အသားနသာမှုန့်လိုနှင့်၊ အများကညာ အပါးကလာရင်ငုံ့ကြရ၊ အားလုံးမကြီး။

ခက်ဆစ်
------

၁။ မာရဇိန် = မာရဇိန (ဝါ) မာရ်ငါးပါးကို အောင်သည့်ဘုရား။

၂။ ပြည်ပခိုး = ပဲခိုးမြို့။

၃။ မဟေသီ = မြတ်ဘုရား။

၄။ မရှက်သီး = မရှက်လျှင်။

၅။ စေတနံ = စေတနာတရား။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော ခေါင်းစဉ်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------