recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**စားမြုံ့ပြန်တတ်သည့် တိရစ္ဆာန်များ (Ruminants)** တွင် နွား၊ သိုး၊ ကုလားအုပ်၊ သမင်၊ ဆိတ်၊ တောဆိတ်၊ သစ်ကုလားအုပ် စသော တိရစ္ဆာန်များ ပါဝင်သည်။ ဤတိရစ္ဆာန်များ၌ ထူးဆန်းသော အစာချေနည်းရှိသည်။ အများ အားဖြင့် ယင်းတိရစ္ဆာန်များသည် အစာကို ကြိတ်ခြင်းမပြုဘဲ တံထွေးနှင့်ရော၍ မျိုချလေ့ရှိသည်။ အစာသည် အစာဝင် လည်ချောင်းမှတစ်ဆင့် အစာအိမ်သို့ ရောက်သွားသည်။

အစာအိမ်တွင် အခန်းလေးခန်း ပါရှိရာ ပထမအခန်းမှာ ရူးမင်း၊ ဒုတိယအခန်းမှာ ရက်တီကျူးလမ်း၊ တတိယအခန်းမှာ အိုမာဆမ်၊ စတုတ္ထအခန်းမှာ အဗိုမာဆမ်ခေး အခန်းတို့ ဖြစ်ကြ သည်။ စတုတ္ထအခန်းမှာ အစာအိမ် အစစ်အမှန် ဖြစ်သည်။ အခန်းအားလုံးပင် အစာကို ချေချက်ရာ၌ ကူညီကြသည်။ အစာ ကို လုံးထွေးပြီး အကြမ်းလိုက် မျိုချလိုက်သောအခါ အစာသည် ရူးမင်းခေါ် အကြီးဆုံး အစာအိမ်အခန်းသို့ ရောက်လာသည်။ အစာသည် ဤအခန်းမှ ရက်တီကျူးလမ်းခေါ် ပျားပလို့နှင့် တူသော အစာအိမ်၌ ဒုတိယအခန်းသို့ ရောက်ရှိသွားသည်။

ရက်တီကျူးလမ်းတွင် အစာသည် စားမြုံ့ အလုံးကလေးများ အဖြစ်သို့ ပြောင်းသွားသည်။ အစာစားပြီးသော တိရစ္ဆာန်သည် စားမြုံ့ပြန်လိုသောအခါ ရက်တီကျူးလမ်းတွင် ပါရှိသော ကြွက် သားက ထိုစားမြုံ့ပြန်ကလေးများကို ပါးစပ်သို့ရောက်အောင် ပြန်လည် ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ပါးစပ်သို့ ပြန်ရောက်လာသော စားမြုံ့ကို မေးဝဲ၍ ချေချက်ပြီးလျှင် အစာအိမ်၏ တတိယ အခန်းဖြစ်သော အိုမာဆမ်သို့ ပို့လိုက်သည်။ ထိုနေရာမှတစ်ဖန် အစာသည် အစာအိမ်အစစ် အဗိုမာဆမ်သို့ ရောက်သွားသည်။ ကုလားအုပ်၏ ထူးခြားချက်တစ်ရပ်မှာအခြား စားမြုံ့ပြန်ကောင် တို့ကဲ့သို့ အစာအိမ် တတိယအခန်း အိုမာဆမ် မပါရှိခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ အစာအိမ်မှ အစာသည် အစာအိမ်ရည် သို့မဟုတ် ဂဲစတြစ်ရည်တို့ဖြင့်ရော၍ အူသိမ်များသို့ ရောက်ရှိသွားသော အခါ အစာချေချက်ခြင်း လုပ်ငန်း ပြီးဆုံးသွားသည်။ ချေချက် ပြီးသား အစာကို အူသိမ် အတွင်းမျက်နှာပြင်က စုတ်ယူ၍ ခန္ဓကိုယ် အနှံ့အပြားသို့ သွေးကြောများဖြင့် ပို့ဆောင်ပေးသည်။ 

စားမြုံ့ပြန်ကောင်တို့၏ အခန်းလေးခန်းပါသော အစာအိမ်။
စားမြုံ့ပြန်ကောင်များထဲတွင် ကုလားအုပ်နှင့် လာမာကုလားအုပ်တို့မှလွဲ၍ အခြားတိရစ္ဆာန်များ၌ အထက်မေးရိုး တွင် ရှေ့သွားများ မပါချေ။ သို့သော် သွားဖုံးသည် မာသော ချပ်ပြားကြီး ဖြစ်နေသောကြောင့် သွားကဲ့သို့ပင် အသုံးပြုနိုင် သည်။ အစာစားသောအခါ မြက်ကို အပေါ်သွားဖုံးချပ်ပြားနှင့် အောက်သွားများ အကြားတွင် ကိုက်ထားသည်။ ထိုနောက် ခေါင်းကို ဘေးဖက်သို့ ရမ်းလိုက်သောအခါ မြက်ပင်များသည် ပြတ်၍ ပါလာသည်။ စားမြုံ့ပြန်ကောင်များသည် အံသွား များဖြင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်မျှင်များကို ကြိတ်ဝါးနိုင်ကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑   "Old world ruminant morphophysiology, life history, and fossil record: exploring key innovations of a diversification sequence"  (2014). *Annales Zoologici Fennici* **51** (1–2): 80–94. doi:10.5735/086.051.0210.
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)
|  |
| --- |
| M4/အမ်ဖိုး |
| M4A1

 |
| **အမျိုးအစား** | ချေမှုန်းရေးရိုင်ဖယ်/ကာဘိုင် |
| **မူရင်းနိုင်ငံ** |  အမေရိကန် |
| **အသုံးပြုသည့်စစ်ပွဲ** | အာဖဂန်စစ်ပွဲ၊ ဒုတိယပင်လယ်ကွေ့စစ်ပွဲ

 |
| **ထုတ်လုပ်သူ** | Coltလက်နက်ထုတ်လုပ်ရေး |
| **စတင်ထုတ်လုပ်သည့်နှစ်** | ၁၉၉၄

 |
| **ကျည်တောင့်** | 5.56x45mm နေတိုး |
| **ကျည်ထွက်နှုန်း** | တစ်မိနစ် ၇၀၀-၉၅၀ |
| **ကျည်မြန်နှုန်း** | ၈၈၄ m/s |
| **ကျည်ကတ်** | အတောင့်၃ဝဝင်

 |
| **အလေးချိန်** | ၂.၇-၃.၁kg |
| **အရှည်** | ၇၅၇-၈၃၈mm |
| **ပြောင်းအရှည်** | ၃၆၈mm |

M4 ခေါ် Colt M4 Carbineသည် အမေရိကန် coltလက်နက်ထုတ်လုပ်ရေး ကုမ္ပဏီမှ ထုတ်လုပ် သောကာဘိုင် အမျိုးအစား ဖြစ်ပြီး အမေရိကန် စစ်တပ်မှ ချေမှုန်းရေးရိုင်ဖယ် အဖြစ် အသုံးပြုသည်။ M-16ရိုင်ဖယ်များအား ကာဘိုင်အဖြစ် ပြန်ပြောင်း ထုတ်လုပ်ရာမှ အစပြုခဲ့ကာ ပိုသေး၊ပိုတိုသော M16A2ချေမှုန်းရေးရိုင်ဖယ် အသွင်ဖြစ်သည်။ M16A2၏ ၈ဝရာခိုင်နှုန်းသော အစိတ်အပိုင်းများကို M4တွင် ပြန်လည် အသုံးပြုထားသည်။

အသုံးဝင်ပုံနှင့်အသုံးပြုမှု
---------------------------

အခြားသော ကာဘိုင်များ ကဲ့သို့ပင် M4သည် သေးငယ်ပေါ့ပါးပြီး သယ်ဆောင်ရ လွယ်ကူသော ကြောင့် အနီးကပ် တိုက်ပွဲများတွင် များစွာ အသုံးဝင်သည့် အပြင် ခြေလျင်တပ်သားမဟုတ်သည့် အရာရှိများ၊ စာရေးများ၊ ယဉ်မောင်းများ ပါအသုံးပြုကြသည်။ ထို့အပြင် M-16 များ ကဲ့သို့ပင် ညကြည့်မှန်ပြောင်း၊ လေဆာပစ်မှတ်၊ လစ်ပစ်ဗုံးပစ် လောင်ချာ၊ Short Gun အပါအဝင် အစိတ်အပိုင်း များစွာ လိုသလို တပ်ဆင် အသုံးပြု နိုင်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် United States Special Operations Command (USSOCOM)၊ အထူးတပ်ဖွဲ့ နှင့် Navy Sealsတို့ အဓိက အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ ထို့အပြင် ဩစတြေးလျ အထူးလေတပ် နှင့် မလေးရှား နိုင်ငံတို့မှလည်း ဝယ်ယူ အသုံးပြုလျက် ရှိသည်။ 

လက်ပစ်ဗုံးလောက်ချာ တပ်ဆင်ထားသည့် M4A1နှင့် အမေရိကန်တပ်သား

M4A1
----

M4A1မှာ M4၏မျိုးကွဲ တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အထူးစစ်ဆင်ရေး များတွင် အသုံးပြုရန် ရည်ရွယ် ထုတ်လုပ် ခြင်းဖြစ်သည်။ အမေရိကန်အထူး စစ်ဆင်ရေး တပ်ဖွဲ့များ အားလုံး နီးပါး အသုံးပြုပြီး အထူးသဖြင့် အကြမ်းဖက်မှု နှိမ်နင်းရေး တပ်ဖွဲ့များတွင် အဓိက အသုံးပြုသည်။ M4A1၏ ပေါ့ပါးမှုနှင့် ပစ်ခတ်အား ကောင်းမွန်မှု တို့ကြောင့် မြို့ပြစစ်ဆင်ရေး များတွင် တစ်ပန်းသာ စေသည်။ သာမန်M4နှင့် M4A1 တို့နှစ်မျိုးလုံး တွင်ကျည်ဆန် ထွက်နှုန်းအား လိုအပ်သလို ပြောင်းရွှေ့နိုင်သည့် ခလုတ်ပါဝင်သည်။ သို့သော် M4တွင် တစ်တောင့်ခြင်းနှင့် သုံးတောင့်တစ်တွဲ သာပစ်ခတ် နိုင်ပြီး M4A1တွင် တစ်တောင့်ခြင်းရော အတောင့်ပေါင်းများစွာပါ ပစ်ခတ်နိုင်သည်။
|  |
| --- |
| **၁၉၈၂** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |


**၁၉၈၂** (MCMLXXXII) သည် ဂရီဂေါရီးယန်း ပြက္ခဒိန်တွင် သောကြာနေ့မှ စတင်သော ပုံမှန်ခုနှစ်ဖြစ်ပြီး၊ ယနေ့ခေတ် (Common Era) နှင့် *အေဒီ* (*Anno Domini*) ၏ ၁၉၈၂ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်ဖြစ်ကာ၊ ၂ ထောင်စုနှစ်၏ ၉၈၂ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်၊ ၂၀ ရာစုနှစ်၏ ၈၂ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်ဖြစ်ပြီး ၁၉၈၀ ဆယ်စုနှစ်၏ ၃ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ် ဖြစ်သည်။ 

1982တမ်းပလိတ်:SHORTDESC:1982

ဇန်နဝါရီလ
---------

(၁) ရက်။

*

ဖေဖော်ဝါရီလ
-----------

(၁) ရက်။

*

မတ်လ
----

(၁) ရက်။

*

ဧပြီလ
-----

(၁) ရက်။

*

မေလ
---

(၁) ရက်။

*

ဇွန်လ
-----

(၁) ရက်။

*

ဇူလိုင်လ
--------

(၁) ရက်။

*

ဩဂုတ်လ
------

(၇) ရက်။

* သတင်းစာဆရာ၊ ဂျာနယ်ဆရာ၊ စာရေးဆရာ လူထုဦးလှ (၇၂နှစ်) မန္တလေးမြို့ ၌ ကွယ်လွန်သည်။

(၁၄) ရက်။

* မဟာစည်ဆရာတော်ဘုရားကြီး ဦးသောဘန (သက်တော် ၇၈ နှစ်) ရန်ကုန်မြို့ ၌ ပျံလွန်တော်မူသည်။

စက်တင်ဘာလ
---------

(၁) ရက်။

*

အောက်တိုဘာလ
-----------

(၁) ရက်။

*

နိုဝင်ဘာလ
---------

(၁) ရက်။

*

ဒီဇင်ဘာလ
--------

(၁) ရက်။

*

ဇန်နဝါရီ ဖွားများ
-----------------

ဖေဖော်ဝါရီ ဖွားများ
-------------------

မတ် ဖွားများ
------------

ဧပြီ ဖွားများ
-------------

မေ ဖွားများ
-----------

ဇွန် ဖွားများ
-------------

ဇူလိုင် ဖွားများ
----------------

ဩဂုတ် ဖွားများ
--------------

စက်တင်ဘာ ဖွားများ
-----------------

အောက်တိုဘာ ဖွားများ
-------------------

နိုဝင်ဘာ ဖွားများ
-----------------

ဒီဇင်ဘာ ဖွားများ
----------------

ကွယ်လွန်သူများ
--------------

ဇန်နဝါရီ ကွယ်လွန်သူများ
-----------------------

ဖေဖော်ဝါရီ ကွယ်လွန်သူများ
-------------------------

မတ် ကွယ်လွန်သူများ
------------------

ဧပြီ ကွယ်လွန်သူများ
-------------------

* ဧပြီ ၆
	+ ဂျာနယ်ကျော် မမလေး၊ စာရေးဆရာနှင့် တိုင်းရင်းဆေးဆရာ (၁၉၁၇ ဖွား)

မေ ကွယ်လွန်သူများ
-----------------

* မေ ၂၆
	+ ကျောက်လုံး၊ ဦး၊ အကယ်ဒမီ သုံးထပ်ကွမ်း သရုပ်ဆောင် (၁၉၁၇ ဖွား)
* မေ ၂၈
	+ ဒဂုန်ရွှေမျှား၊ စာရေးဆရာ (၁၈၉၅ ဖွား)

ဇွန် ကွယ်လွန်သူများ
-------------------

ဇူလိုင် ကွယ်လွန်သူများ
----------------------

ဩဂုတ် ကွယ်လွန်သူများ
--------------------

* ဩဂုတ် ၁၅
	+ ကျော်ဆွေ၊ သရုပ်ဆောင်နှင့် ဒါရိုက်တာ (၁၉၂၄ ဖွား)

စက်တင်ဘာ ကွယ်လွန်သူများ
-----------------------

အောက်တိုဘာ ကွယ်လွန်သူများ
-------------------------

နိုဝင်ဘာ ကွယ်လွန်သူများ
-----------------------

ဒီဇင်ဘာ ကွယ်လွန်သူများ
----------------------

ကိုးကား
-------
ဆူမာချီယန်။
ဆူမာချီယန်သည် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၂ဝဝဝ ကျော်က 
စ၍ ယနေ့တိုင်အောင် ထင်ရှားလျက်ရှိသော တရုတ်နိုင်ငံသမိုင်း 
သုတေသီပုဂ္ဂိုလ်ကြီးဖြစ်သည်။ တရုတ်နိုင်ငံသမိုင်းကို မော်ကွန်း 
တင်ရာဖြစ်သော ဆူမာချီယန်စီရင်ရေးသားသည့် 'ရှီချီ'ခေါ် 
ကျမ်းမှာ ယနေ့တိုင် သမိုင်းပညာရှင်တို့ မှီငြမ်း ပြုရာကျမ်းကြီး 
ဖြစ်လေသည်။

ဆူမာချီယန်သည် ဝူးဧကရာဇ်မင်းလက်ထက် ဘီစီ ၁၄ဝ 
နှင့် ၁၃၅ ခုနှစ်တို့တွင် ထင်ရှားခဲ့သော နန်းတွင်းမော်ကွန်း 
ထိန်း သမိုင်းပညာရှင် ဆူမာတ်၏ သားဖြစ်သည်။ ဘီစီ ၁၄၅ 
ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်သည်။ ဖွားရာဒေသမှာ ယန်စီ (မြစ်ဝါ) 
မြစ်အနောက်ဘက်ကမ်းခြေရှိ လွန်းမင်းတောင်၏ တောင်ဘက် 
တွင်ရှိသော ရွာကလေးဖြစ်သည်။ ယခုခေတ်၌ ထိုရွာကလေး 
မှာ ချီချွန်ရွာဟု အမည်တွင်၍၊ ရှင်စီခရိုင်၊ ဟန်ချင်မြို့နယ် 
အပိုင်၌ တည်ရှိသည်။

ဘုရင့်အမှုတော်ကို ထမ်းရွက်စဉ်၊ ဆူမာတန်သည် ဗေဒင် 
နက္ခတ်တို့ကိုလေ့လာခြင်း၊ ပြက္ခဒိန်တော် ပြုစုခြင်းနှင့် ရာဇဝင် 
ရေးရာ မှတ်တမ်းများကို စုဆောင်းသိမ်းဆည်းခြင်းတို့ကို 
ဆောင်ရွက်ရသည်။ ထိုစဉ်တွင် သူသည်ရာဇဝင်ကျမ်းတစ်စောင် 
ရေးသားပြုစုခဲ့ရန်ကြံစည်မိ၏။ သို့သော် မအောင်မြင်ခဲ့ချေ။ 
ဘီစီ ၁ဝ၁ ခုနှစ် သေဆုံးခါနီးအချိန်တွင်မှ သူ၏သား ဆူမာ 
ချီယန်အား သူ၏ဆန္ဒဖြစ်သော ရာဇဝင်ကျမ်းပြုစုရေးကို 
ကြိုးစားပြီးမြောက်စေလိုကြောင်းဖြင့် မှာကြားသွားလေသည်။ 
ဤတွင် ဆူမာချီယန်လည်း သူ၏ ဖခင် စုဆောင်းမှတ်သား 
ရှာဖွေထားခဲ့သော ရာဇဝင်ရေးရာအချက်အလက်များကို 
အမွေအနှစ်အဖြစ်ရရှိလိုက်လေသည်။ 

  

ဆူမာချီယန်သည် ငယ်ရွယ်စဉ်အခါကပင် သူ၏ ဇာတိ 
ဖြစ်သော ရွာကလေးကိုစွန့်ကာ၊ ချန်ဂန်(ယခုစီအန်း)မြို့တော်သို့ 
စာပေသင်ကြားရန်ထွက်လာခဲ့၏။ သူ၏ သင်ဆရာများကား 
တုံချုံရှူးနှင့် ကွန်အန်ကူအိုတို့ဖြစ်ကြလေသည်။ အသက် ၂ဝ 
အရွယ်အထိ ဆူမာချီယန်သည် ကွန်ဖူးဇီး၏ ဂန္ထဝင်စာပေကြီး 
များကို လေ့လာခဲ့၏။ ထို့နောက် ရှေးဟောင်းနှင့် ခေတ်သစ် 
ရာဇဝင်ရေးရာ မှတ်တမ်းများကို စနစ်တကျ လေ့လာသည်။ 
ထိုအခါမှစ၍ သူသည် တရုတ်နိုင်ငံကြီးကို အနှံ့အပြား 
သွားလာလှည့်လည်ကာ၊ ရာဇဝင် ရေးရာဗဟုသုတများကို 
ရှာမှီး၏။ သုတေသနအမှုများပြု၏။ တိမ်မြုပ်နေသော 
ရှေးဟောင်းဒဏ္ဍာရီနှင့် ပုံပြင်များကို ဖော်ထုတ်မှတ်သား၏။ 
ထို့နောက် သူ့ဖခင်၏ နန်းတွင်းမင်းမှုထမ်းရာထူးကို ဆက် 
လက်ထမ်း ဆောင်ရလေသည်။

ဘီစီ ၉၈ ခုနှစ် အသက် ၄၈ နှစ်အရွယ်တွင် ဆူမာ 
ချီယန်သည် မတရားပြုမူခြင်းခံရသည်ဟု သူထင်မြင်ခဲ့သည့် 
ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖက်မှ ဝင်ရောက် ပြောဆိုမိသောကြောင့် ဧကရာဇ် 
ဝူးက အမျက်တော်ရှကာ၊ သင်းကွပ်ဆုံးမခြင်းကိုခံခဲ့ရလေသည်။ 
ထိုအချိန်တွင် သူသည် ရှီချီခေါ် ရာဇဝင်မှတ်တမ်းကျမ်းကြီးကို 
ပြုစုရေးသားလာခဲ့သည်မှာ ၇ နှစ်ပင်ရှိလာခဲ့ပြီဖြစ်၏။ ထို့ 
ကြောင့် ဆူမာချီယန်သည် သူ၏ရာဇဝင် မှတ်တမ်း ကျမ်းကြီး 
ကို ပြီးစီးအောင် ပြုစုချင်သော စိတ်ဆန္ဒကြောင့်သာ သူ့ကိုယ် 
သူ သတ်မသေခဲ့ဘဲ၊ ဆိုးရွားခံပြင်းလှသော မင်းပြစ်မင်းဒဏ်ကို 
ကြိတ်မှိတ်၍ ခံယူခဲ့လေသည်။ ဘီစီ ၉၃ ခုနှစ် အသက် ၅၃ 
နှစ်သို့ ရောက်သောအခါတွင်ကား ဆူမာချီယန်သည် ရာဇဝင် 
မှတ်တမ်းကျမ်းကြီးကို အကြမ်းပြုစုပြီးစီးသွား ခဲ့လေသည်။
ဆူမာချီယန်၏ ရှီချီကျမ်းသည် အပိုင်းကြီး ၅ ပိုင်း၊ 
အခန်းငယ်ပေါင်း ၁၃ဝ မျှဖြင့် ဖွဲ့ထားသော ကျမ်းကြီးဖြစ်၏။ 
ရှေးဟောင်းဒဏ္ဍာရီလာ မင်းဝါမင်းလက်ထက်မှ ဘီစီ ၁ဝ၄- 
၁ဝ၁ ခုနှစ်တိုင် ချူးခေတ် (ဧကရာဇ်ဝူးလက်ထက်)အထိ နှစ် 
ပေါင်း ၃ဝဝဝ ကျော်မျှသောကာလအတွင်း တရုတ်နိုင်ငံ၏ 
ရာဇဝင်ရေးရာ အဖြစ်အပျက်များကို မှတ်တမ်းတင်ထား၏။
ရှီချီကျမ်းရေးသားပြုစုပုံကို ရောမ၊ ခေါမရာဇဝင်ကျမ်း 
များနှင့် နှိုင်းယှဉ်သော် ရှီချီကျမ်းကပိုမို၍ ကျယ်ဝန်းပြည့်စုံ 
ကောင်းမွန်သည်။ ဆူမာချီယန်သည် တရုတ်လူမျိုးတို့ယနေ့တိုင် 
အသုံးပြုဆဲဖြစ်သော ပြက္ခဒိန်ကို ပြုပြင်ပေးခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)
စားသုံးရန် အသင့်ဖြစ်နေသော နိဂိရိ ဆူရှီ အမျိုးမျိုး
ဆူရှီ အမျိုးကွဲများ
**ဆူရှီ** (すし, 寿司, 鮨?, အသံထွက် [sɯꜜɕi] သို့ [sɯɕiꜜ]) ဆိုသည်မှာ ဂျပန်စားစရာ တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ချက်ပြုတ်ပြီး ရှာလကာရည်ဖြင့် ရောနယ်ထားသော ထမင်းကို ငါးနှင့် အခြားပင်လယ်စာ အစရှိသည့် စားစရာ တို့နှင့် ရောစပ်ပြီး လိပ်ထားသော အရာဖြစ်သည်။

ပါးပါးလှီးထားသော ငါးကိုမူ ဆာရှိမိ ဟုခေါ်ပြီး ဆူရှီနှင့် မတူပဲ ကွဲပြားခြားနားသည်။ နိုရိ ဟုခေါ်သည် အခြောက်လှမ်းပြီး ပြားနေအောင် ဖိထားသော ပင်လယ်ရေညှိနှင့် လိပ်ထားသော ဆူရှီကို မာကိဇူရှီ ဟုခေါ်သည်။ ကြော်ထားသော တို့ဖူး အတွင်း စားစရာများကို ပြွတ်သိပ်ထည့်ထားသော ဆူရှီကိုမူ အိနာရိဇူရှီ ဟုခေါ်သည်။ ဆူရှီ ဆန်၏ အပေါ်တွင် စားစရာများ ဖြန့်ကျဲထားသော ဆူရှီကိုမူ ချိရာရှိဇူရှီ ဟု ခေါ်သည်။

ဆူရှီသည် ထမင်းကို Vinegar(ရှာလကာရည်)ဖြင့်နယ်ကာ အပေါ်တွင် ငါးမျိုးစုံ ၊အသားမျိုးစုံ နှင့် အသီးအရွက်များကိုတင်ပြီး လှပစွာ ပြင်ဆင်စားသုံးရသော အစားအစာဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှအပ အခြားနိုင်ငံများတွင် ဆူရှီကို Sashimi(သို့)Raw fish(လတ်ဆတ်စွာပြင်ဆင်ထားသော ငါးအစိမ်း)နှင့် မှားတတ်ကြသည်။ Sushi ဆိုသည်မှာ ဂျပန်ဘာသာဖြင့် "ချဉ်သည်"ဟု ဆိုလိုရင်းဖြစ်သည်။ ဆူရှီအမျိုးမျိုးရှိသည်။ Nori ခေါ်ရေညှိခြောက်ထဲတွင်ထည့်လိပ်ထားသော မာကိဇူရှီ (Makizushi) ၊ ထမင်းကို လက်ဖြင့်လုံးကာ အပေါ်တွင်အသားငါး၊ အသီးအရွက်များတင်ထားသော Nigirizushi ၊ အစာများကို Tofu ခေါ်ပဲပြားဖြင့်ထုတ်ထားသော အိနာရိဇူရှီ (Inarizushi) ၊ အစာများကို ပန်းကန်ထဲရှိ ထမင်းဆုပ်များပေါ်တွင် ဖြန့်တင်ထားသော ချိရာရှိဇူရှီ (Chirashi-zushi) တို့ဖြစ်ကြသည်။

### ဆူရှီသမိုင်း

ဆူရှီလုပ်ရာတွင်အဓိကယူဆချက်မှာ ငါးကိုဆား ၊ ထမင်းဖြင့် အချဉ်ဖောက်ခြင်း(သို့) တာရှည်ခံအောင်ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းအချဉ်ဖောက်နည်းကို ယနေ့တိုင် ငါး၊ ဆန်နှင့် အချဉ်ဖောက်ထားသည့် ဟင်းလျာများဆက်လက်ရှိနေသော အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ငါးကိုထမင်းနှင့်အချဉ်ဖောက်ခြင်း၏ ယူဆချက်မှာ အချဉ်ဖောက်ရာတွင်သုံးသော
ထမင်းမှထွက်လာသောအချဉ်ရည်သည် ငါးကို Amino acids များအဖြစ် ဖြိုခွဲလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုအခါမှ ဂျပန်ဘာသာဖြင့် Umami ဟုခေါ်သော အရသာငါးပါး ထွက်ပေါ်လာသည်။ ဂျပန်တွင်ရှေးအကျဆုံးဆူရှီဖြစ်သည့် Narezushi သည်လည်း ယင်းအချဉ်ဖောက်နည်းကိုအသုံးပြုခြင်းဖြစ်သည်။ ဂျပန်တွင် Narezushi မှ Oshizushi ၊ ထိုမှတဆင့် ယနေ့အားလုံးက *ဆူရှီ*ဟုသိကြသော Edomae nigirizushi အဖြစ်သို့အသွင်ပြောင်းခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ်ဆူရှီများသည် ယခင်ရှေးဆူရှီများနှင့် ဆင်တူမဟုတ်တော့ချေ။ ယခင်ဆူရှီများမှာ ငါးကိုထမင်းနှင့်အချဉ်ဖောက်ကာ ထမင်းကိုလွှင့်ပစ်ပြီး ငါးကိုသာစားကြသည်။ အနံ့အရသာပြင်းသော Narezushi တစ်မျိုးဖြစ်သည့် Funazushi ကို ဂျပန်နိုင်ငံ
*Biwa ရေကန်* အနီးတွင်ပြုလုပ်ရောင်းချပါသည်။ ထို Funazushi သည် ရှေးဆူရှီများကဲ့သို့ပင် ငါးကိုထမင်းနှင့်အချဉ်ဖောက်ကာ ထမင်းကိုလွှင့်ပစ်ပြီး ငါးကိုသာစားရသောဆူရှီဖြစ်ပေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  *If You Knew Sushi*. Urban Legend Reference Pages. February 20, 2007
**ဆူမတြာကျွန်း**သည် အရှေ့အိန္ဒိယကျွန်းစုတွင် အနောက်ဘက်အကျဆုံး ကျွန်းဖြစ်၍၊ စတုရန်မိုင် ၁၆၆၇၈၉ မိုင်ခန့် ကျယ်ပြန့်ပြီးလျှင် လူဦးရေ ၇၈၄၁၁၇၅ ယောက်ခန့်ရှိ၏။ 
တစ်ကျွန်းလုံးသည် လှပစိမ်းလန်းသော အုန်း၊ ထန်း၊ ဓနိစသော အပင်မျိုးတို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိ၏။ မျောက်၊ ဆင်၊ ကြံ့နှင့် တောဝက်စသော သားကောင်များလည်းရှိသည်။ မြင့်မားသော တောင်တန်းများ၌ ယခုထက်တိုင် အငွေ့တစ်လူလူတက်နေသော မီးတောင်များရှိသည်။ တောင်များ၏အနောက်ဘက်သည် မတ်စောက်၍ အရှေ့ဘက်ဆင်ခြေလျှောတွင် မြစ်ငယ်ချောင်းငယ်များ စီးဆင်းလျက်ရှိ၏။ မြေဩဇာထက်သန်ကောင်းမွန်သဖြင့် သကြား၊ ဆန်စပါး၊ ကော်ဖီ၊ ငရုတ်ကောင်း၊ ဆေးရွက်များကို နိုင်ငံခြားသို့တင်ပို့ရန် များစွာ စိုက်ပျိုးကြ၏။

ဆူမတြားကျွန်းတွင် သံ၊ ကျောက်မီးသွေး၊ သံဖြူ၊ ရေနံ၊ ကြေးဝါနှင့် ရွှေများကို တွေ့ရှိရသည်။ ဆူမတြားကျွန်းရှိ လူမျိုးများမှာ အမျိုးမျိုးဖြစ်၍ ဘာသာစကားအမျိုးမျိုး ပြောဆိုကြ၏။ တိုင်းရင်းသားများသည် အများအားဖြင့် လယ်ယာကိုင်းကျွန်းကိုမှီခို၍ အသက်မွေးမြူကြသည်၊ အချို့တိုင်းရင်းသားများမှာမူ ယနေ့တိုင် မယဉ်ကျေးသေးဘဲ၊ လူရိုင်းဘဝဖြင့်သာ တောတောင်များကို မှီတင်း နေထိုင်လျက်ရှိကြ၏။ ရှေးအခါက ဟိန္ဒူတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု လွှမ်းမိုးရာဖြစ်ခဲ့၍၊ ထိုရှေးအယူဝါဒဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံပျက်များကို အချို့နေရာ များတွင် တွေ့ရ၏။ သို့ရာတွင် ၁၃ ရာစုနှစ်များအတွင်း၌ မွတ်စလင်တို့ လွှမ်းမိုးလာရာ၊ ယနေ့တိုင် တိုင်းရင်းသားများစွာတို့သည် မွတ်စလင်များဖြစ်ကြသည်။ ထို့နောက် ပေါ်တူဂီတို့က ဝင်ရောက် သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြန်၍၊ ၁၆ ရာစုနှစ်ကုန်ခါနီးတွင် ပေါ်တူဂီတို့အား ဒပ်ချလူမျိုးတို့က တိုက်ခိုက်မောင်းထုတ်လိုက်ပြီးလျှင် ဒပ်ချလူမျိုးပိုင်ကျွန်း ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ ဆူမတြားကျွန်းသည် ၁၉၄၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၅ ခုနှစ်အထိ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်း ဂျပန်လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့သည်။ ပါးဒန်း၊ မယ်ဒန်မြို့နှင့် ပါလင်ဗန်းမြို့ကြီးများသည် မီးရထားအဆက်အသွယ်ရှိ၍ ထင်ရှားသောမြို့ကြီးများဖြစ်၏။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ဆူမတြာကျွန်းအပါအဝင် အရှေ့အိန္ဒိယကျွန်းစုများကို စုပေါင်း၍၊ အင်ဒိုနီးရှားသမ္မတနိုင်ငံအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ သို့ဖြင့် ဒပ်ချ်တို့နှင့် အချင်းများခဲ့ရာ ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင်မှ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံပေါ်ပေါက်လာလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)
|  |  |
| --- | --- |
|  | ဝစ်ရှင်နရီ၊ အခမဲ့အဘိဓာန်တွင် ***ကဇာတ်*** ကို ရှာဖွေကြည့်ရှုပါ။ |

ကဇာတ်
-----

ကဇာတ်ဟူသည် ဇာတ်လမ်းတစ်ခုခုကိုအကသက်သက်ဖြင့် သရုပ်ဖော်၍ ကပြသော ဇာတ်မျိုးကို ဆိုလိုသည်။ တစ်နည်း ဆိုရသော် ကဇာတ်သည် အကပညာ၏ အစွမ်းကို ထုတ်ဖော်ပြသသည့် ဇာတ်မျိုးဖြစ်၏။

မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်တွင် ရှေးဦးစွာ 
ပေါ်ပေါက်လာသည်ဟု ယူဆရသော သဘင်ပုံစံမှာ ဒရမ်မာ (ခေါ်) 
ဇာတ်နိပါတ်တော်များ ဖြစ်၍ ထိုမှတစ်ဆင့် ပလေး (ခေါ်) ပြဇာတ် 
များ ပေါ်ပေါက်လာသည်ဟု ဆိုလေသည်။ ယင်းဇာတ်နိပါတ် 
များနှင့် ပြဇာတ်တို့တွင် သီဆိုမှု၊ ကပြမှုနှင့် ရွတ်ဖတ်ပြောဆိုမှု 
စသည့် အဓိက ပညာရပ်သုံးခု ရောယှက်ပါဝင်နေလေသည်။ 
ဤသို့ တစ်ချိန်တည်းတွင် ထိုပညာရပ်သုံးခုကို ထည့်သွင်း 
အသုံးပြုလာရမှ ထိုပညာရပ်တို့ကို တစ်ခုစီ ခွဲခြားအသုံးပြုကာ 
တစ်ခုစီ၏ အရသာကို တင်းပြည့်ကျပ်ပြည့် ခံစားရအောင် 
တီထွင်ဖန်တီးခဲ့ရာတွင် ကပြမှုသက်သက်ဖြင့် သရုပ်ဖော်သော 
ကဇာတ် ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ကဇာတ်သည် မည်သည့် 
တိုင်းပြည် မည်သည့်လူမျိုး၌မဆို မိမိတို့၏ ရိုးရာ အမျိုးသား 
ကဟန်များကိုသာ အသုံးပြု၍ အကသက်သက်ဖြင့်သာ 
ထုတ်ဖော်သော ဇာတ်များဖြစ်သည်။

  

ကဇာတ်သည် အဆိုအပြော လုံးဝမပါပဲ အကပညာ 
သက်သက်ဖြင့် အကပညာ ပြောင်မြောက်စွာ ထုတ်ဖော် တီထွင်
တင်ဆက်ထားခြင်းဖြစ်၍ ပရိသတ်သည် ကဇာတ်မကြည့်မီ
ကဇာတ်၏ ဇာတ်လမ်းအတို ချုပ်ကို ကြိုတင်သိရှိ ထားနှင့်ရန်
လိုသည်။ ထိုပြင် ကဇာတ်ကပြရာတွင် အက၏ လှုပ်ရှားမှုတိုင်းကို
အာရုံ အပြတ်မခံဘဲ၊ စေ့စေ့စပ်စပ် လိုက်လံကြည့်ရှုရန် လည်းလိုသည်။
သို့မှသာလျှင် မိမိသိရှိပြီး သော ဇာတ်လမ်းနှင့် ဟပ်၍ ဦးနှောက်ကို
အသုံးချပြီး စဉ်းစား တွေးတောကာ အရသာခံယူနိုင်မည် ဖြစ်သည်။
ကဇာတ်၏ ဇာတ်လမ်းကို သရုပ်ဖော်လှုပ်ရှားရာ၌ 
ဇာတ်ကောင်၏ စရိုက်သဘာဝနှင့် လည်းကောင်း၊ ဇာတ်လမ်း 
၏ တောင်းဆိုချက်နှင့် လည်းကောင်း ကိုက်ညီရန် ကကြိုးကို 
ဖန်တီးရသကဲ့သို့၊ ဇာတ်လမ်း ဇာတ်ကွက် သဘောအရ 
ဇာတ်ကောင်များ၏ နေရာယူမှုကို ကကွက်ဖြင့် ဖန်တီးယူရ 
သည်။ ဤသို့ဖြင့် အကလှုပ်ရှားမှုများကို စေ့စပ်စွာ ကြည့်၍ 
ဇာတ်ကောင်များ၏ စရိုက် ပေါ်မပေါ် အကဲခတ်နိုင်၏။ ထိုပြင် 
ဇာတ်လမ်းအရ သရုပ်ဖော် ကပြသော ကကြိုးကကွက်များကို 
စေ့စပ်စွာ ကြည့်ရှု၍ ဆက်စပ်တွေးတောကာ နားလည်အောင် 
ကြည့်တတ်ရန်လည်း လိုသည်။

ကဇာတ်တွင် ဇာတ်ကောင်များ၏ သဘာဝစရိုက်ကို 
ပေါ်လွင်အောင် ဖန်တီးရာ၌ အကသည် လွန်စွာအရေးကြီး 
သကဲ့သို့ တေးဂီတသည်လည်း လွန်စွာမှ အရေးပါလေသည်။ 
ဇာတ်ကောင်တို့၏ သဘာဝစရိုက်နှင့် ဇာတ်လမ်း၏ ဆိုလိုချက် 
အဓိပ္ပာယ်တို့ကို ပေါ်လွင်အောင် တေးဂီတကို အထူးဂရုပြု 
ဖွဲ့နွဲ့တီးမှုတ်ရလေသည်။ ထိုပြင် ဇာတ်ကောင်တို့၏ သဘာဝ 
ပုံစံများ ထင်ရှားစွာ ပေါ်လွင်စေ၍ အကလှုပ်ရှားမှုနှင့် 
လိုက်လျော အံဝင် ခွင်ကျ ဖြစ်စေရမည့်အပြင် ကြည့်ရှု၍ 
လှပတင့်တယ်ကာ နောက်ခံ ပန်းချီအရောင်နှင့် ဟပ်မိပေါ်လွင် 
စေရမည် ဖြစ်ပြီးလျှင် သက်ဆိုင်ရာ အမျိုးသားဟန်ဖြင့် ခေတ်မီ
တီထွင် ဖန်တီးထားသော အဝတ်အစားများကိုလည်း ဝတ်စား
ဆင်ယင်ရန်လိုပေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)
sclerenchyma ဖိုင်ဖာများဟုခေါ်သည် ဖြတ်ပိုင်းထားသည့် အပင်အောက်ပိုင်းတစ်ရှူးတစ်ခု
**တစ်ရှုး** (အင်္ဂလိပ်: Tissue) ဟူသည်မှာ ဇီဝကမ္မဗေဒအရ တစ်ခု‌သောလုပ်ငန်း 
ကို အတူတကွ ‌ဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြ‌သော ဆဲအဖွဲ့အစည်း 
ဖြစ်သည်။

ယင်းတို့၏ ဖွဲ့စည်းတည်‌ဆောက်ပုံနှင့် 
မူလဖြစ်‌ပေါ်လာပုံတို့မှာ တူညီကြသည်။ တစ်ရှူးကို မြန်မာလို 
အသားမျှင်ဟူ၍လည်း အနက်‌ပေးကြသည်။ တစ်ရှူးကို ‌လေး 
မျိုးပိုင်းခြားထားသည်။ ပထမအမျိုးမှာ အက်ပီသီလျမ် တစ်ရှူး 
‌ခေါ် အဖုံးတစ်ရှူးဖြစ်သည်။ အဖုံးတစ်ရှူးကား ခန္ဓာကိုယ် 
အ‌ဆောက်အအုံကို ဖုံးကာထား‌သော တစ်ရှူးဖြစ်သည်။ ပုံစံ 
ပြရလျှင် ကျွန်ုပ်တို့ ခန္ဓာကိုယ်၏ အ‌ရေပြားသည် အဖုံးတစ်ရှူး 
ဖြင့်ပြီးသည်။ ဒုတိယအမျိုးမှာ ခန္ဓာကိုယ်၏ ကြွက်သားအဖွဲ့ 
တွင်ပါဝင်‌သော ရှုံ့နိုင်တစ်ရှူး ဖြစ်သည်။

အမည်နှင့်လိုက်‌အောင် ထိုတစ်ရှူး၌ပါဝင်‌သော ဆဲတို့သည် 
ရှုံ့နိုင်ပွနိုင်ကြသည်။ ရှုံ့နိုင်တစ်ရှူး‌ကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်၏ အစိတ် 
အပိုင်းအသီးသီးတို့ လှုပ်ရှားနိုင်ကြသည်။ တတိယအမျိုးမှာ 
ဆက်တစ်ရှူးဖြစ်သည်။ ဆက်တစ်ရှူး၏ သ‌ဘောမှာ ခန္ဓာကိုယ် 
အစိတ်အပိုင်းအသီးသီးတို့ကို ဆက်စပ်‌ပေး၍ အ‌ထောက်အပံ့ပြု 
‌သော တစ်ရှူးများဖြစ်သည်။ အမျှင်၊ ရုန်းကန်မျှင်၊ အရိုးနု၊ 
ရုန်းကန်ရိုးနု၊ အဆီစသည်တို့သည် ဆက်တစ်ရှူးများဖြစ်ကြ 
သည်။ စတုတ္ထအမျိုးအစားမှာ နာဗ်‌ကြောအဖွဲ့တွင်ပါဝင်‌သော 
ဆဲအစုအ‌ဝေးတို့ ဖြစ်‌လေရာ ယင်းကို နာဗ်‌ကြောတစ်ရှူးဟု 
‌ခေါ်‌လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ ၅
|  |
| --- |
| **၁၉၆၅** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| အောက်တိုဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
၁၉၉၃
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

| အောက်တိုဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၆၁** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| အောက်တိုဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
၁၉၉၆
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

| အောက်တိုဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
၁၉၉၇
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

| အောက်တိုဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၆၉** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| အောက်တိုဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
စိတ်ကစဉ့်ကလျားရောဂါ သို့ စခီဇိုဖရီးနီးယား (Schizophrenia) ဆိုသည်မှာ တွေးတောမှု ဆိုင်ရာ ဖြစ်စဉ်များနှင့် စိတ်ခံစားမှုဆိုင်ရာ တုံ့ပြန်မှုများ ကစဉ့်ကလျား ဖြစ်နေသော စိတ်မူမမှန်ခြင်း တစ်မျိုးပင် ဖြစ်သည်။ ထိုရောဂါဝေဒနာ ခံစားနေရသောသူသည် မရှိသော အသံများကို ကြားနေရခြင်း၊ အကြောင်းမဲ့ ကြောက်ရွံ့ခြင်း သို့မဟုတ် ထူးဆန်းသော ထင်ယောင်ထင်မှား ဖြစ်မှုများ ဖြစ်နေခြင်း၊ စကားပြောဆိုရာနှင့် တွေးခေါ်ရာတွင် အဆက်အစပ်မဲ့နေခြင်းများ ဖြစ်နေပြီး ထို့အတွက်ကြောင့် လူမှုရေးနှင့် အလုပ်အကိုင်ဆိုင်ရာ များတွင် ကမောက်ကမ ဖြစ်နေတတ်သည်။ ထိုသို့သော ရောဂါ လက္ခဏာများကို လူကြီးဖြစ်ခါစ အချိန်တွင် တွေ့ရတတ်ပြီး တကမ္ဘာလုံးနှင့် ယှဉ်လျှင် လူဦးရေ၏ ၀.၃ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၀.၇ ရာခိုင်နှုန်း အထိ ရှိတတ်သည်။ ရောဂါ လက္ခဏာ ခွဲခြမ်း စိတ်ဖြာခြင်းသည် လူနာ၏ အခြေအနေကို လေ့လာရာမှ တွေ့ရှိမှုနှင့် သူ၏ အတွေ့အကြုံအား ပြန်လည် ပြောကြားမှုတို့ အပေါ်တွင် မူတည်သည်။

မျိုးရိုး၊ ငယ်စဉ်ဘဝ၊ ဦးနှောက်ဆိုင်ရာ ဇီဝဗေဒ၊ စိတ်ပညာဆိုင်ရာ နှင့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ အဖြစ်အပျက်အများသည် ရောဂါဖြစ်စေသည့် အဓိက အကြောင်းတရားများ ဖြစ်နိုင်ပြီး အချို့သော ဆေးဝါးများကလည်း ရောဂါလက္ခဏာကို ဖြစ်ပေါ်စေခြင်း သို့မဟုတ် ပိုမိုဆိုးရွားစေရန် အထောက်အကူ ပေးသည်။ ယခုလက်ရှိ သုတေသနများသည် ဦးနှောက်ဆိုင်ရာ ဇီဝဗေဒ ပညာနှင့် သက်ဆိုင်မှု အပေါ်တွင် ဦးတည် လုပ်ဆောင်နေကြသော်လည်း ထိုအရာနှင့် ပတ်သက်၍ ဖြစ်ပေါ်စေသည့် အကြောင်း တစုံတရာမျှ မတွေ့ရသေးပေ။ ရောဂါလက္ခဏာများကို အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ တွဲဖက် ပေါင်းစပ်နိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် ရောဂါလက္ခဏာကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရာတွင် ရောဂါ တစ်မျိုးတည်းကြောင့် ဖြစ်သည် သို့မဟုတ် ရောဂါ အမြောက်အမြား ပေါင်းစပ်၍ ဖြစ်သည် ဆိုသည်ကိုမူ ဆွေးနွေးငြင်းခုံနေကြဆဲပင် ဖြစ်သည်။ မူရင်း စကားလုံး စခရီဇိုဖီးနီးယားသည် ဂရိဘာသာတွင် စိတ်နှစ်ခွဖြစ်ခြင်း ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော်လည်း စခရီဇိုဖီးနီးယားသည် စိတ်နှစ်ခြမ်းကွဲခြင်းနှင့် မတူပေ။ လူတစ်ယောက်တည်းမှ စိတ်အနေအထား အမျိုးမျိုးဖြစ်သည့် စိတ်မူမမှန်သည့် ရောဂါ (multiple personality disorder) ၊ စိတ်အနေထား နှစ်မျိုး ရှိခြင်း (split personality) စသည်တို့သည် စိတ်ကစဉ့်ကလျား ရောဂါနှင့် ပတ်သက်ခြင်း မရှိပေ။
**စိတ္တဟဋ္ဌထေရ်** သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ခြောက်ကြိမ်တိုင်လူထွက်၍ ခုနစ်ကြိမ်တိုင် ရဟန်းပြုပြီး ရဟန္တာ ဖြစ်ခဲ့သည်။

ရဟန်းပြုခြင်း
-------------

မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်းတော် ၌ သီတင်းသုံးလျက်ရှိ၏။ နွားပျောက်သွားရှာသော သာဝတ္ထိပြည်သားတစ်ယောက်သည် နွားရှာတွေ့သော် နွားကို နွားအုပ်ထဲသို့ မောင်းထည့်၏။ ထိုအချိန်တွင် နေမွန်းတည့်ချိန် ဖြစ်၏။ သို့သော် ထမင်းက မစားရသေးသဖြင့် ဆာလောင်လျက်ရှိ၏။ ထိုအခါ ထမင်းကျန်၊ ဟင်းကျန် စားရလို စားရငြား ကျောင်းတော်သို့ ဝင်သွား၏။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့က ဆွမ်းကျန်ဟင်းကျန်တို့ဖြင့် ကျွေးလိုက်၏။ ဆွမ်းကျန်ဟင်းကျန်ဟု ဆိုသော်လည်း မိမိ၏ အိမ်မှာစားရသည်ထက် အများကြီးသာသည် ဟုတွေးလေ၏။ ထို့နောက် အစားကောင်းများ စားရရန်ဟူသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ရဟန်းကပြုလေသည်။ သို့သော် မထေရ်သည် ရဟန်းတို့၏ ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ်၊ ဝေယျာဝစ္စတို့ကို ဆောင်ရွက်၏။

လူထွက်လိုက် ရဟန်းပြုလိုက် လုပ်ခြင်း
-----------------------------------

မူလကတည်းက အစားကောင်းစားရရန်ဟူသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ရဟန်းပြုခဲ့၏။ ထို့ကြောင့် စာပေသင်ကြားလိုစိတ်မရှိ၊ တရားဘာဝနာအားထုတ်လိုစိတ်မရှိ ဖြစ်နေသော မထေရ်သည် ရဟန်းဘဝကို ငြီးငွေ့လာ၏။ ဤသို့ဖြင့် လူထွက်လေသည်။ လူ့အဖြစ် လုပ်ကိုင်စားသောက်၍ ပင်ပန်းလာပြန်သောအခါ တစ်ဖန် ရဟန်းပြုပြန်၏။ ဤသို့ဖြင့် ခြောက်ကြိမ်တိုင် ပြုလေသည်။

ရဟန္တာဖြစ်ခြင်း
---------------

ခြောက်ကြိမ်မြောက် လူထွက်ပြီးသောအခါတွင် ဖြစ်၏။ လယ်ထဲတွင် ပင်ပန်းစွာ အလုပ်လုပ်၏။ စိတ်ထဲတွင် ရဟန်းပြုချင်စိတ် ပေါ်လာပြန်၏။ ထိုအခါ အိမ်တွင် သိမ်းဆည်းထားသော သင်္ကန်းကိုယူရန် ပြန်လာ၏။ အိမ်သို့ရောက်သော် မိန်းမဖြစ်သူသည် အအိပ်ဆိုးဖြင့် အိပ်နေသည်ကို မြင်၏။ ပါးစပ်တို့မှ အပုပ်ရည်သည် စီးကျလျက်ရှိ၏။ ကိုယ်ဝန်လည်း လွယ်ထားလျက်ရှိသောကြောင့် ဖူးဖူးရောင်ပုပ်ပွနေသော အသုသညာကို မြင်လေသည်။ ထို့နောက် သင်္ကန်းကို ယူကာ ကျောင်းတော်သို့သွား၏။ ထိုအဖြစ်ကို အိမ်အနီးနားနေသော ယောက္ခမသည် သိ၍ သမီးဖြစ်သူအား ပြောပြ၏။ သမီးဖြစ်သူက အေးဆေးစွာပင် ယခင်ကလို လူပြန်ထွက်လာမှာပါဟု ပြော၏။ စိတ္တဟဋ္ဌသည် ယခင်ကဆို ရဟန်းပြုမည်ဆိုလျှင် အကျိုးအကြောင်း
ပြောပြပြီးမှ ဝတ်၏။ ယခုတစ်ကြိမ်တွင် မည်သူ့ကိုမှ မပြောဘဲ သွားလေသည်။ စိတ္တဟဋ္ဌသည် ကျောင်းတော်သို့သွားရင်း အသုဘသညာကို ဆင်ခြင်သွားရာ ကျောင်းသို့မရောက်မီ သောတာပန် ဖြစ်၏။ ကျောင်းသို့ရောက်သော် ရဟန်းတို့ထံ ရဟန်းပြုခွင့်တောင်း၏။ ရဟန်းတို့လည်း ရဟန်းပြုပေးလိုက်၏။ စိတ္တဟဋ္ဌထေရ်သည် တရားအားထုတ်သော် နှစ်ရက်၊ သုံးရက်အတွင်းပင် ရဟန္တာ ဖြစ်လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  ဦးရွှေအောင် - မဟာဝိဇ္ဇာ(သက္ကတ)၊ ဝဋံသကာ နှင့် သိရောမဏိ (၁၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၀၀၂)။ *ဓမ္မပဒ (ယမကဝဂ်၊ စိတ္တဝဂ်၊ အပ္ပမာဒဝဂ်၊ ပုပ္ဖဝဂ် ပေါင်းချုပ်)*။ အမှတ် ၃၈၊ ၁၀၉ လမ်း၊ မင်္ဂလာတောင်ညွန့်မြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့: ရာပြည့်စာအုပ်တိုက်။ pp. ၂၄၈၊ ၂၄၉၊ ၂၅၀၊ ၂၅၁။ `|date=` ရှိ ရက်စွဲတန်ဖိုး စစ်ဆေးရန် (အကူအညီ)CS1 maint: location (link)
2. 1 2 3 4  မာဏဝ (ဇူလိုင်လ ၂၀၁၀)။ *ဓမ္မပဒ (ဒေသနာတော်များနှင့် ဝတ္ထုတော်များ)*။ အမှတ် ၅၊ ၁၀၀ လမ်း၊ ရန်ကုန်မြို့: နှလုံးလှစာပေ။ pp. ၁၁၆၊ ၁၁၇၊ ၁၁၈။ `|date=` ရှိ ရက်စွဲတန်ဖိုး စစ်ဆေးရန် (အကူအညီ)CS1 maint: location (link)
**ဂျမား အာမက် ဟာရှော့ဂျီ** (English pronunciation: /kəˈʃʊɡdʒi, kəˈʃoʊɡi/; အာရပ်: جمال أحمد خاشقجي‎ *Jamāl Aḥmad Ḫāšuqji*) (၁၃၊ အောက်တိုဘာ၊ ၁၉၅၈ – ၂၊ အောက်တိုဘာ၊ ၂၀၁၈) သည် ဆော်ဒီအာရေဗျ ဂျာနယ်လစ်၊ စာရေးဆရာနှင့် အယ်လ်-အာရပ် သတင်းဌာန၏ အထွေထွေမန်နေဂျာနှင့် အယ်ဒီတာချုပ်ဟောင်းတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဟာရှော့ဂျီသည် ၂၀၁၇၊ စက်တင်ဘာလတွင် ဆော်ဒီအာရေဗျမှ ထွက်ခွာခဲ့ပြီး ကိုယ့်သဘောနဲ့ကိုယ် ပြည်နှင်ဒဏ်ကျခံမှုလုပ်ခဲ့သည်။ ဆော်ဒီအစိုးရမှ သူ့ကို တွစ်တာမှ ပိတ်ပင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဆော်ဒီအာရေဗျ အိမ်ရှေ့မင်းသား မိုဟာမက်ဘင်ဆော်လမန်နှင့် ဘုရင် ဆော်လမန်တို့ကို ဝေဖန်ရေး သတင်းဆောင်းပါးများကို ရေးသားခဲ့သည်။ ဟာရှော့ဂျီသည် ဆော်ဒီဦးဆောင်သော ယီမင်ပြည်တွင်းရေးစွက်ဖက်မှု ကို ဆန့်ကျင်သည်။
ဟာရှော့ဂျီသည် အစ္စတန်ဘူလ်မြို့ရှိ ဆော်ဒီအာရေဗျ ကောင်စစ်ဝန်ရုံးသို့ အောက်တိုဘာလ ၂ရက်နေ့ ၂၀၁၈တွင် ဝင်သွားခဲ့ပြီး အဆောက်အအုံတွင်းမှ ပြန်ထွက်မလာခဲ့ပါ။ အာမစ်သတင်းမှ ကောင်စစ်ဝန်ရုံးအတွင်း၌ ဟာရှော့ဂျီအသတ်ခံလိုက်ရပြီး ကိုယ်ခန္ဓာအစိတ်အပိုင်းများ ဖြတ်တောက်ခံရကြောင်း ရေးသားခဲ့ပြီးနောက် အောက်တိုဘာ ၁၅ရက်နေ့တွင် တူရကီအရာရှိများနှင့် ဆော်ဒီအရာရှိများက ကောင်စစ်ဝန်ရုံးအတွင်းရှာဖွေခဲ့သည်။ ကနဦးအစပိုင်း၌ ဆော်ဒီအစိုးရမှ သေဆုံးမှုသတင်းကို ငြင်းဆန်ခဲ့ပြီး ဟာရှော့ဂျီသည်း အသက်ရှင်လျက် ကောင်စစ်ဝန်ရုံးမှ ထွက်ခွာသွားသည်ဟု အခိုင်အမာဆိုခဲ့သည်။ သို့သော် အောက်တိုဘာ ၂၀ရက်တွင် ဟာရှော့ဂျီသည် ကောင်စစ်ဝန်ရုံးအတွင်း သေဆုံးခဲ့သည်ကို ဝန်ခံခဲ့ပြီး သူသည် တိုက်ခိုက်မှုတခုအတွင်း အသတ်ခံ ခဲ့ရသည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "ပျောက်နေတဲ့ ဆော်ဒီသတင်းထောက် ဟာရှော့ဂျီ အသတ်ခံရကြောင်း ထုတ်ပြန်"၊ BBC၊ 20 October 2018။
2. ↑  "ယီမင် အပစ်ရပ်မှု ကျိုးပျက်ပြီ"၊ BBC၊ 2 January 2016။
3. ↑  "သတင်းထောက် ပျောက်ဆုံးနေမှု အဖြေထွက်တော့မလား"၊ BBC၊ 17 October 2018။
Java ရင်းမြစ်ကုဒ်
ကွန်ပျူတာသိပ္ပံပညာတွင် **ရင်းမြစ်ကုဒ်** (**source code**) သည် ပရိုဂရမ်းမင်းဘာသာစကား တစ်ခုတွင် အသုံးပြုသော စာကြောင်း (statement) သို့မဟုတ် ဂုဏ်သတ္တိအဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (declaration) အစဉ်များဖြစ်ပြီး လူဖတ်နိုင်သော ကွန်ပျူတာ ပရိုဂရမ်းမင်းဘာသာစကား တစ်ခုခုဖြင့်ရေးသားထားသည်။ ပရိုဂရမ်းမင်းဘာသာစကား တစ်ခုတွင် သုံးသော ရင်းမြစ်ကုဒ်ကို အဓိပ္ပာယ်ကွဲလွဲခြင်းမရှိစေရန် ရှင်းလင်းထားသော အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ဖြင့်ရေးလေ့ရှိသည်။ ရင်းမြစ်ကုဒ်သည် ဆော့ဖ်ဝဲတည်ဆောက်သူများကို ကွန်ပျူတာနှင့် ဆက်သွယ်ပေးသော ညွှန်ကြားချက်များဟုလည်း ဆိုနိုင်သည်။ အဓိကအားဖြင့် သဘာဝဘာသာစကား(natural language)တွင် အသုံးပြုသော စကားလုံးအချို့ကိုသုံးထားသော ဘာသာစကားဖြင့် ကွန်ပျူတာအပေါ် ညွှန်ကြားချက်၏ ပထမအဆင့် ဖြစ်သည်။

ပရိုဂရမ်တစ်ခုတွင် ပါဝင်သော ရင်းမြစ်ကုဒ်ကို တစ်ခု သို့ တစ်ခု ပိုမိုသော text file များတွင် သိမ်းဆည်းထားပြီး၊ တစ်ခါတစ်ရံ database များတွင် stored procedure အဖြစ်လည်းကောင်း၊ စာအုပ် သို့ အခြား နေရာများတွင် code snippet အဖြစ်လည်းကောင်း တွေ့နိုင်သည်။ ရင်းမြစ်ကုဒ် များကို directory tree အဖြစ် သိမ်းဆည်းလေ့ရှိပြီး ၎င်းကို source tree ဟု ခေါ်လေ့ရှိသည်။

ကွန်ပျူတာ ပရိုဂရမ် များ၏ ရင်းမြစ်ကုဒ် များသည် ဖိုင် အစုအဝေး ဖြစ်ပြီး လူဖတ်နိုင်သော ပုံစံမှ ကွန်ပျူတာ အသုံးပြုနိုင်သော ပုံစံသို့ ပြောင်းပေးနိုင်သည်။ ရင်းမြစ်ကုဒ် များကို executable ဖိုင်လ် အဖြစ်သို့ compiler များဖြင့် ပြောင်းလည်း၍၎င်း သို့မဟုတ် interpreter ဖြင့် on the fly execute လုပ်နိုင်သည်။ 

programming လုပ်ငန်း တစ်ခု၏ **code base** သည် အားလုံးသော ပရိုဂရမ် များ၏ အလွန်များပြားသော ရင်းမြစ်ကုဒ် အစုအဝေးပင်ဖြစ်ပြီး ၎င်းလုပ်ငန်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။

အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်
---------------------

လိုင်းနက်စ်အင်ဖော်မေးရှင်းပရောဂျက်(Linux Information Project) မှ ရင်းမြစ်ကုဒ်ကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ် သတ်မှတ်သည်။

> 
> (အရင်းအမြစ် (source) (သို့) ကုဒ် (code) ဟုလည်းခေါ်ကြသော) ရင်းမြစ်ကုဒ် ဆိုသည်မှာ လူသားတစ်ဦးက (ကွန်ပျူတာထဲသို့ စာလုံးအယ်ဒီတာ (text editor သို့မဟုတ် IDE editor)ကို အသုံးပြု၍) ရေးသားခဲ့သည့် (လူသားများ
> ဖတ်နိုင်သည့် အက္ခရာနှင့် နံပါတ်စာလုံးများ)ဖြစ်သော သင်္ကေတစာလုံးများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ဆော့ဖ်ဝဲ ပုံစံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
> 
> 
> 

(ဤအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်အရ ၎င်းကို ကွန်ပျူတာနားလည်သော ကုဒ်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပြီးမှသာ ၎င်းကွန်ပျူတာအပေါ်တွင် ပရိုဂရမ်တစ်ခုအဖြစ် သုံးစွဲနိုင်သည်။ ကွန်ပျူတာနားလည်သောကုဒ်များကို ဘိုင်နရီ(binary) သို့မဟုတ် အော့ဘဂျက်ကုဒ်(object code)ဟုခေါ်ပြီး လူသားတစ်ဦးမှ တိုက်ရိုက်ဖတ်ရှုပါက သဘာဝဘာသာစကား(natural language)အနေဖြင့် နားမလည်နိုင်ပေ။)

ကိုးကား
-------

1. ↑  The Linux Information Project. "Source Code Definition".
**တူဝေစေတီတော်** သည် ဘားအံမြို့ရှိ စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ တော်ပုံတောင်စခန်းတောင်ဘက် ဇွဲကပင်တောင်ခြေတွင် တည်ရှိသည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

မြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မူပြီး နှစ် ၅၀၀ ခန့်တွင် ဖြစ်၏။ သေဆုံးသွားသည့် ကရင်အကြီးအကဲတစ်ဦးအား မီးသင်္ဂြိုဟ်ရာ ပြာပုံမှ ထူးဆန်းစွာဖြင့် သခွားပင် ပေါက်လာ၏။ ထိုအပင်မှ အသီးတစ်လုံးသာ သီး၏။ ထိုအသီးမှ သူငယ်တစ်ဦး ပေါက်ဖွားလာရာ သုဝဏ္ဏဘုမ္မိ မွန်ဘုရင်က မွေးစားထားခဲ့သည်။ ထိုကလေးကို အရွယ်ရောက်သည့်အခါ သာမဏေဝတ်ပြီး သီဟိုဠ်ကျွန်းသို့ ပို့ကာ ပိဋကတ်စာပေ သင်ကြားရန် စေလွှတ်ခဲ့သည်။

သာမဏေသည် အသက် ၂၆ နှစ်အရွယ်သို့ ရောက်သည့်အခါ အာသဝေါကုန်ခမ်းသည့် ရဟန္တာဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် မိမိနေရပ်သို့ ပြန်ကာ သာသနာပြု၏။ ထို့ပြင် သခွားပင်ပေါက်ရာနေရာတွင် ညောင်စောင့်နတ်အစား ကိုးကွယ်ပူဇော်ရန် သစ္စာစေတီတော် တည်ထားခဲ့သည်။

စေတီတော်တွင် ဒုံရင်းကရင် အမျိုးသားတို့သည် လက်ထပ်ပြီးစ မောင်မယ်များ သစ္စာပြုလေ့ရှိကြသည်။

အမည်
----

လူမျိုးအပေါင်တို့ အတူအညီခွဲဝေ၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်စားသောက်စေရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် "တူဝေစေတီတော်" ဟု သမုတ်ခဲ့သည်။

အတိုင်းအတာများ
--------------

* စေတီတော်မှာ အုတ်စေတီဖြစ်ကာ ဉာဏ်တော် ၉ တောင်မျှ ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  လှသမိန် (ဧပြီ ၁၉၆၈)။ *မြန်မာနိုင်ငံတခွင် ဘုရားသမိုင်းပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: မဟာဝိဇ္ဇာစာပေ။ pp. ၁၁၆၊ ၁၁၇။
Clerodendron serratum Spreng (ရင်းပြားနီ)
-----------------------------------------

* Botany Term : Clerodendron serratum Spreng
* Species/Family : Verbenaceae

ရင်းပြားနီပင် 
ပုံသဏ္ဌာန် : အပင်
ပင်ပျော့ ပင်ငယ်မျိုး ဖြစ်၏။ ၃ ပေ မှ ၆ ပေ ထိ မြင့်၏။ ကိုင်းဖြာ၏။
အရွက်
ရွက်ဆိုင် အလှည့်ကျ ထွက်၏။ အလျား ၄-၅ လက်မ ရှည်၍ အနံ ၂ ၁/၂ လက်မခန့် ကျယ်သည်။ ရွက်ရင်း သိမ်ပြီး ရွက်ဖျားပိုင်း ကျယ်သည်။ ရွက်ထိပ် ချွန်၏။ ရွက်နား ခွေးသွားစိပ် ရှိ၏။
အပွင့်
ထိပ်ထွက် ပန်းခိုင် တွင်ပွင့်သည်။ အပြာနုရောင် ရှိ၏။
အသီး
အပြွတ်လိုက် သီးသည်။ စားတော်ပဲ လုံးမျှ ရှိ၍ နုလျှင် နီပြီး မှည့်လျှင် ညိုမည်း သောအရောင် သို့ ပြောင်းသွားသည်။
အမြစ်
ဥရှိသော အမြစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ စာသူငယ် ဦးခေါင်း နှင့် သဏ္ဌာန် တူသည်။
အသုံးပြုနိုင်သည့်
အစိတ်အပိုင်းများ : အမြစ်၊ အရွက်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်
တွေ့နိုင်သောနေရာများ : မြန်မာ နိုင်ငံ အနှံ့ အပြား အထူး သဖြင့် အထက် မြန်မာ ပြည်တွင် ပိုမို ပေါက်ရောက် သည်။
ပေါက်ရောက်ပုံ
သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက်၏။
အသုံးဝင်ပုံ : အာနိသင်
မြန်မာ ဆေးကျမ်း များအလို အရ ၎င်းဆေးပင်သည် စပ်၏။ ခါး၏။ ဖန်၏။ နှုတ်ကို မြိန်စေ၏။ ပူ၏။ ကြေညက် လွယ်၏။ ဝမ်းမီး ကိုတောက်စေ၏။ သွေးလုံး တည်သော ရောဂါ၊ ရောင်ရမ်းခြင်း၊ ချောင်းဆိုး ရောဂါ၊ ပန်းနာ ရင်ကျပ်၊ နှာစေး၊ အဖျား တို့ကို ပယ်၏။ ပိုးနာ၊ အနာပေါက် မျိုးစုံ တို့ကို ကာကွယ် နိုင်၏။
အသုံးပြုပုံ-
အမြစ်
၁။ အမြစ်ကို ထုထောင်း၍ ရေနှင့် ကျိုချက် သောက်သော် အဖျား နှင့် နှာစေးခြင်း ပျောက်၏။
၂။ အမြစ်ကို နှမ်းဆီ နှင့်ချက်ပြီး အမြှုပ် သေလျှင် စစ်ယူ၍ မျက်လုံးအိမ်၌ ကွင်းပေး၊ လိမ်းပေးသော် မျက်လုံးအိမ် ရောင်ခြင်း၊ ယားယံခြင်း နှင့် မျက်ချေး ထွက်ခြင်း များ ပျောက်၏။
၃။ ရင်းပြားမြစ်၊ ချင်းခြောက် နှင့် နံနံစေ့ တို့ကို အညီစု၍ ရေထက်ဝက်ခန်း ကျိုပြီး အနည်းငယ် မျှစီ ည နံနက် သောက်သုံးပေး သော် ရင်ပြည့် ရင်ကယ် ပျို့အန်ခြင်း များ ပျောက်၏။
၄။ အမြစ်မှုန့် ၁ ဆ၊ ဒိန် ၁၂ ဆ ရောပြီး ထက်ဝက် ခန်းကျို၍ အနည်းငယ်မျှစီ ည နံနက် သောက်သော် ရေဖျဉ်း ရောဂါ ပျောက်၏။
၅။ ရင်းပြားနီမြစ်မှုန့် ၁ ဆ၊ ချင်းခြောက်မှုန့် ၁ ဆ ကို ချင်းစိမ်းရည် နှင့် ရောလျက် သောက်သော် ချောင်းရိုးရိုး ဆိုးခြင်း၊ ပန်းနာ၊ ကြက်ညှာ၊ ရင်ကျပ် ချောင်းဆိုး ရောဂါ များ ပျောက်၏။
၆။ လည်ချောင်းတွင်း၌ ဆုံဆို့နာ စသော အကျိတ် အနာများ ပေါက်သော် အမြစ်ကို ဆန်ဆေးရည် နှင့် သွေး၍ မကြာခဏ လူးပေးသော် ပျောက်၏။
မှတ်ချက်
၎င်းဆေးပင်၏ အမြစ်မှုန့်ကို ၆ ပြားသားမှ ၃ ပဲသားထိ စားသုံးနိုင်သည်။
အရွက်
၁။ အရွက်ကို ရေနွေးဖြော၍ သုပ်စား ခြင်းဖြင့် မီးယပ် ရောဂါ ပျောက်ကင်း စေ၏။ မီးဖွား ပြီးစ မိခင်များ စားသုံးလျှင် ဒဏ်ကြေ၍ အင်အားတိုးပြီး နို့ထွက် ကောင်းစေ၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑
မြစ်ဆုံမြင်ကွင်း
**မြစ်ဆုံဒေသ**ဆိုသည် ကချင်ပြည်နယ်မြို့တော်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့၏ မြောက်ဘက် (၂၈) မိုင်အကွာ တန်ဖဲရွာအနီးတွင် ဧရာဝတီမြစ်၏ မြစ်ဖျားခံရာ မေခနှင့် မလိခဟူသော မြစ်နှစ်သွယ်ဆုံသည့်ဒေသ ဖြစ်သည်။

မြစ်ဆုံသို့ မြစ်ကြီးနားမြို့မှ ကားဖြင့် ၁ နာရီခွဲခန့် သွားရောက်ရသည်။ မြစ်ဆုံရောက်ခါနီးတွင် မြစ်ဆုံဘက်မှ စီးဆင်းလာသော ရေပြင်ကြီးကို တွေ့ရှိနိုင်ပြီး မြစ်ဆုံရောက်လျှင် ရွာတစ်ခုကို အရင်ဖြတ် ကျော်သွားရသည်။ ထိုမှတဆင့် မြစ်ဆုံကြိုဆိုရေး ဆိုင်းဘုတ်ကို တွေ့ရပြီး ဗုဒ္ဓသာသနာ ငါးထောင်စံ စေတီတော်မြတ်ကြီး တစ်ဆူကို ဖူးတွေ့နိုင်သည်။ စေတီတော်ကြီးလွန်လျှင် မြစ်ဆုံအစ စားသောက်ဆိုင်များကို တွေ့ရပြီး ကချင်ချက် ထမင်းဟင်းများ၊ အကင်များရရှိနိုင်ပြီး အမှတ်တရ ကချင်တိုင်းရင်းသားရိုးရာ ဝတ်စုံများ ဓာတ်ပုံရိုက်ရန်အတွက် ငှားရမ်းနိုင်သည်။

မြစ်နှစ်ခုပေါင်းစုံရာ တစ်ဖက်ကမ်းတွင် စိမ်းစိုအုံ့မှိုင်းနေသော တောင်တန်းမြင့်မြင့်ကြီးတို့ကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ဆောင်းရာသီဆိုလျှင် တောင်တန်းကြီးပတ်လည်တွင် မြူခိုးမြူငွေ့များ ရစ်ဆိုင်းနေပြီး သဘာဝငှက်တို့၏ အော်မြည်သံကိုလည်း ကြားနေရမှာဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မိုးချမ်းမင်း(မြစ်ကြီးနား)
**မြစ်ဆုံ တာတမံ** သည် ရေအားလျှပ်စစ် ထုတ်လုပ်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ ကချင်ပြည်နယ်တွင် ဆောက်လုပ်ဆဲ တာတမံ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ဆောက်လုပ်ပြီးစီးရန် လျာထားသည်။ ရေးဆွဲထားသည့် စီမံကိန်းအရ ယင်းတာတမံသည် အကျယ် ပေ ၅၀၀၊ အမြင့် ပေ ၅၀၀ ရှိမည်ဖြစ်သည်။ မြန်မာအစိုးရ၏ ကန်ထရိုက်တာများနှင့် တရုတ် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကော်ပိုရေးရှင်းတို့က ပူးတွဲဆောက်လုပ်လျက် ရှိသည်။ ဆောက်လုပ်ပြီးစီးပါက လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ၃၆၀၀ မှ ၆၀၀၀ မဂ္ဂါဝပ် ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိပြီး အဓိကအားဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်သို့ တင်ပို့ရမည်ဖြစ်သည်။

ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတလျှောက် ရေလွှမ်းမှုများ၊ သဘာဝဝန်းကျင်ယိုယွင်းမှုများ ဖြစ်မည်ကို စိုးရိမ်သောကြောင့်လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း လျှပ်စစ်ဓာတ်အား မလောက်မငှ ဖြစ်နေပါလျက် ထုတ်လုပ်သော လျှပ်ဓာတ်အား အားလုံးနီးပါးအား နှစ် ၅၀ ကြာ တရုတ်သို့ တင်ပို့ရမည် ဖြစ်သောကြောင့်လည်းကောင်း မြစ်ဆုံတာတမံ ဆောက်လုပ်ရေးသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း အငြင်းပွားဘွယ် ကိစ္စတစ်ရပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း အဓိကအားဖြင့် စွမ်းအင်လုပ်ငန်းများတွင် တရုတ်ကုမ္ပဏီများက အမေရိကန် ဒေါ်လာ သန်းပေါင်းများစွာ ရင်းနှင်းမြှုပ်နှံလျက်ရှိ၍ တရုတ်က မြန်မာအစိုးရအပေါ် အခုထက် ပိုမို လွှမ်းမိုးလာခြင်းအားလည်း မြန်မာလူထုက မကျေမချမ်းဖြစ်နေကြသည်။ မြန်မာအစိုးရအတွင်း၌လည်း ယင်းစီမံကိန်းနှင့်ပတ်သက်၍ သဘောထား ဒွိဟဖြစ်လျက်ရှိသည်။

၂၀၁၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်က ၎င်း၏ သမ္မတရာထူးသက်တမ်းအတွင်း (၂၀၁၁ - ၂၀၁၆) မြစ်ဆုံစီမံကိန်းအား ရပ်ဆိုင်းထားမည်ဟု ကြေညာလိုက်သည်။ အများက မျှော်လင့်မထားသော သမ္မတ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို သဘာဝ ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးသမားများက ကြိုဆိုခဲ့ကြသည်။ ဤသည်မှာလည်း မြန်မာအစိုးရက ပထမဦးဆုံးအကြိမ် လူထုသဘောထားအား အလေးပေး ဆုံးဖြတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  Libre၊ Ryan။ "Proposed dam to flood Burma, while powering China"၊ MinnPost.com၊ February 1, 2010။ 15 February 2010 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 30 April 2011။
2. 1 2  Burma dam: Work halted on divisive Myitsone project။ BBC (30 September 2011)။  August 30, 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
ဒုတိယအကြိမ် ရွှေအမြုတေ စာပေဆုပေးပွဲတွင် အကောင်းဆုံး ကဗျာဆု ရရှိသူ 'မိုးဃ်ဇော်' အား ဆရာ မောင်သာနိုးမှ ဆုပေးနေစဉ် (ဝဲ) နှင့် ဆရာ မောင်သာနိုး၏ ကိုယ်တပိုင်း ဓာတ်ပုံ (ယာ)။

မောင်သာနိုး
-----------

မောင်သာနိုးသည် မြန်မာစာပေလောကတွင် ထင်ရှားသည့် စာရေးဆရာကြီးတစ်ဦးအဖြစ် မှတ်ယူခြင်းခံရသူဖြစ်သည်။ထင်ရူးပင်ရိပ်စာအုပ်ဖြင့် မော်ဒန်စာပေကို မြန်မာစာပေလောကတွင် မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သူအဖြစ်ပါထင်ရှားသည်။ မောင်သိင်္ဂါဆိုသည့် ကလောင်အမည်ဖြင့် ကဗျာများရေးသားခြင်း၊ မောင်သာနိုးကလောင်ဖြင့် မြန်မာစာအရေးအသား၊ ကဗျာသဘောတရားနှင့် ကဗျာဝေဖန်ရေး၊ ဘာသာဗေဒ အပါအဝင် ဆောင်းပါးများစွာ ရေးသားခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။၎င်းရေးသားသည့်  "ကာလီနတ်သမီးသို့ တမ်းချင်း" ဆိုသည့် ကဗျာသည်လည်း ထိုခေတ်ထိုအခါက လက်ဝဲဝါဒီများအကြား အတော်လေး ဂယက်ရိုက်ထင်ရှားခြင်းလည်း ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ၂၀၂၂ခုနှစ်  ဇူလိုင် ၁၂ ရက် ညနေ ၆ နာရီခွဲက ရန်ကုန်မြို့တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။

ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ်
---------------

မောင်သာနိုးကို အဖ ဦးခင်မောင်ကလေး၊ အမိ ဒေါ်စံမြင့်တို့က ၁၉၃၄ ခုနှစ် မေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
စစ်ကိုင်း အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းနှင့် မန္တလေးတက္ကသိုလ်တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်စာ၊ မြန်မာ၊ ပါဠိ၊ ခေတ်သစ်သမိုင်းတို့နှင့် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ မြန်မာစာနှင့် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ အထက်တန်းကျောင်းသားဘဝကပင် စတင်၍ စာပေများ ရေးသားခဲ့သည်။ မန္တလေးတက္ကသိုလ်တွင်ရှိစဉ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်း ထုတ်ဝေရာ၌ အင်္ဂလိပ်စာအယ်ဒီတာအဖြစ် လုပ်ခဲ့သည်။

မန္တလေး လူထု၊ မန်းဇာတ်သတင်းစာများတွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ အထက်မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာအသင်း အမှုဆောင်အဖြစ်လည်း ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်ကစ၍ ရန်ကုန်သို့ ပြောင်းလာကာ မဂ္ဂဇင်းများတွင် စာပေများ ရေးသားခြင်းနှင့် စာအုပ်များ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်က အမေရိကန်နိုင်ငံ အိုင်အိုဝါပြည်နယ်တွင် ကျင်းပသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စာပေ အစီအစဉ်ကို တက်ရောက်ခဲ့သည်။

ယခု လက်ရှိတွင် စာပေသင်ကြားခြင်း၊ စာအုပ်ထုတ်ဝေခြင်းနှင့် ဆောင်းပါး ရေးသားခြင်းများကို ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။

ရေးသား ပြုစု ထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များ
------------------------------------

၁။ ထင်းရှုးပင်ရိပ် ၁၉၆၈၊ ၁၉၉၈၊ ၂၀၀၆

၂။ တော်မှော်ရုံလမ်း ၁၉၆၈၊ ၁၉၉၈၊ ၂၀၀၆

၃။ ဗမာစာ ဗမာစကား ၁၉၇၂

၄။ အာရှတိုက်၏ အလင်းရောင် ၁၉၉၂၊ ၁၉၉၇၊ ၂၀၀၀

၅။ ESSAYS & LETTERS ၁၉၉၂

၆။ မဟာကဗျာ ဂန္ထဝင် နိုင်ငံခြား ကဗျာရှည် လေးပုဒ် ၁၉၉၂

၇။ အိုမာခိုက်ယမ်ရဲ့ ရှုဘိုက်ယတ် ၁၉၉၄

၈။ နိုင်ငံရပ်ခြားကဗျာ ခံစားမှုစာစု ၁၉၉၄

၉။ နိရောဓသစ္စာ ၁၉၉၆

၁၀။ ခိုးစားတဲ့ သစ်သီး ၁၉၉၆

၁၁။ MIDDLE SCHOOL ENGLISH ESSAYS ၁၉၉၆

၁၂။ ရေနီမြောင်းတေးသံ ကဗျာများ ၁၉၉၉

၁၃။ ဘာသာပြန် လက်တွေ့ ၂၀၀၀

၁၄။ ဆွတ်ပျံ့ဖွယ်အောင် ၂၀၀၁

၁၅။ ENGLISH GRAMMAR (အင်္ဂလိပ်သဒ္ဒါ နိဒါန်း) ၂၀၀၁

၁၆။ လူထုကဗျာ ၂၀၀၂

၁၇။ ဘာသာပြန် လက်တွေ့ (၂) ၂၀၀၂

၁၈။ ကဗျာခရီးသည် ၂၀၀၃

၁၉။ နိုင်ငံရပ်ခြား ကဗျာ ခံစားမှုစာစု ၂၀၀၃

၂၀။ ဟိုက္ကူကဗျာ ခရီးသည် ၂၀၀၃

၂၁။ ENGLISH THE EASY WAY ၂၀၀၃

၂၂။ ENGLISH GRAMMAM FOR ALL ၂၀၀၇

ကိုးကား
-------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ ဆက်ဆံရေး ဦးစီးဌာန (ရုံးချုပ်)၊ စာတည်းအဖွဲ့ စုဆောင်း ပြုစုပြီး ရွှေဟင်္သာ စာအုပ်တိုက်မှ ၂၀၀၈ ဖေဖော်ဝါရီမှာ ပထမအကြိမ် ထုတ်ဝေ ဖြန့်ချိခဲ့တဲ့ 'နှစ်ဆယ်ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာများနှင့် စာစုစာရင်း (စတုတ္ထတွဲ)'
**တစ်ပါတီစနစ်** ဆိုသည်မှာ တိုင်းပြည်တစ်ခုကို နိုင်ငံရေး (လမ်းစဉ်) အယူအဆတစ်မျိုးတည်းကို ကျင့်သုံးရန် ပါတီတစ်ခုတည်းမှ အုပ်ချုပ်သည့်စနစ်ကို ဆိုလိုသည်။

ဖွဲ့စည်းပုံ
-----------

ထိုစနစ်တွင် ပါတီခေါင်းဆောင်(သို့)ပါတီ၏ဗဟိုအာဏာပိုင်အဖွဲ့ ကတိုင်းပြည်အာဏာကို ဆုပ်ကိုင်ထားပြီး အုပ်ချုပ်လေ့ရှိသည်။ ထိုသို့အုပ်ချုပ်နိုင်ရန်အတွက် ၎င်းတို့နှင့် သင့်တော်သည့် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ ကိုလည်းရေးဆွဲ ပြဋ္ဌာန်းလေ့ရှိကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဒီမိုကရေစီ စနစ်တွင် ကျင့်သုံးသည့်အတိုင်း လွှတ်တော်၊တရားရုံးချုပ် အစရှိသည့် အဆောက်အဦးများ၊လုပ်ငန်းတာဝန်များအားလုံး ပြည့်စုံစွာပါဝင်သော်ငြား အစစ်အမှန် အာဏာပိုင်မှာ လက်ရှိတိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်နေသည့် ပါတီသာ ဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံသည်လည်း ၁၉၈၈ ခုနှစ်မတိုင်မှီ ၁၉၇၄ ခုနှစ်မှ စကာ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီ တစ်ပါတီ တည်းက အုပ်ချုပ်ခဲ့သဖြင့် တစ်ပါတီစနစ်နှင့် အုပ်ချုပ်ခံခဲ့ရဖူးပါသည်။
ထို့အတူ ကမ္ဘာပေါ်တွင် တစ်ပါတီစနစ်ကျင့်သုံးသည့်နိုင်ငံအများစုမှာ အာဏာရှင်နိုင်ငံများ၊ဆိုရှယ်လစ်နိုင်ငံများ နှင့် ကွန်မြူနစ် နိုင်ငံများ ဖြစ်ကြသည်။

ထင်ရှားသည့် တစ်ပါတီစနစ်ကျင့်သုံးသောနိုင်ငံများ
----------------------------------------------

* တရုတ်(တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီတွင် အရံပါတီ ၄ ခုရှိသော်လည်း အဓိကဖြစ်သည့် ကွန်မြူနစ်ပါတီမှသာ အာဏာကိုဆွဲကိုင်သဖြင့် တစ်ပါတီစနစ်ကျင့်သုံးသည်ဟုဆိုနိုင်သည်။)
* ဗီယက်နမ်
* မြောက်ကိုရီးယား
* ကာဇက်စတန်နိုင်ငံ
* ကျူးဘား
* လာအို

တို့ဖြစ်ကြသည်။
**ရင်းရိန်ရွာမှဘုရားပွဲတော်** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

မုံရွာနယ်၊ ရင်းရိန်ရွာရှိ နရပတိစည်သူမင်း တည်ထားခဲ့သော ကုသိုလ်တော်များ အကြောင်းကို ဖွဲ့ဆိုထားသည်။

ရင်းရိန်ရွာမှဘုရားပွဲတော်
-------------------------

အဏ္ဏဝါသလ္လာဝတွင်မှ၊ စန္ဒတောင် ဂီရိန္ဒာက၊ ကိန္နရာနိန္နာသို့ဆင်းခဲ့၊ ချင်းတွင်းရေနဒိန်နှင့်၊ ရင်းရွှေရိန် မြေမဟိန်ရပ်တွင်မှ၊ မဟေသိန် မြတ်စွာဓာတုယောတို့၊ မုဋ္ဌောစေတီပန်လို့၊ မြေပုဂံမှာ ဒွေနဝဒဏ် ဆောင်းသူက၊ အကြောင်းခံအခြေပြု၍၊ လောင်းစည်သူ့ကုသိုလ်တော်။  

  

ဖောင်းပြန်မှာ အောင်လံထူလို့၊ နန္ဒမူစံယူမှတ်ရတဲ့၊ ဂူမြတ်မှာနတ်ရွာလဘို့က၊ ညာသို့ညွှန်ဝံဘိုဘက်တွင်မှ၊ ဖိုလ်မဂ်ဝင်ဥတ္တမောဩ၊ မုဋ္ဌောရှင်စေတီပြီးတော့၊ နတ်ကြီးတောင်သောင်နရမ်း၏၊ တောင်ကမ်းဘွေသေလာကြောတွင်မှ၊ မုဋ္ဌောတဆူ ဂူတလုံးငယ်က၊ ကုန်းမြင့်ထိပ်ပေါ်။  

  

လေးတိုင်ကွာဝရရပ်တွင်မှ၊ ရတနာဓာတ်မွေဓာတုယောတို့၊ မုဋ္ဌောတည် မာရဇိန်နှင့်၊ ရွာရွှေရိန်သာတဲ့ရင်းက၊ ချင်းတွင်းမှာ ဝဲယာဆုံးရော့၊ ကိုးလုံးတိုင်ဂူတဝတွေနှင့်၊ ကိုးဌာနစိန္တကျော်၊ ရှိန်တေဇော်မညှိုး။  

  

မြေမဟိန်ရွှေရိန်ကျေးက၊ သူဋ္ဌေးသူကြွယ်နှင့်၊ ဈေးကုန်သယ် တောင်သူရတတ်တွေတို့၊ ဆွမ်းကပ်ခါ ပုံသေတင်ကြ၊ မြတ်ရှင်ပင် ရွှေမုဌောသို့၊ ဆော်ဩကာ သဒ္ဓါဖြစ်တဲ့ အခါ၊ နှစ်စဉ်ပွဲတော်ကြီးသို့၊ ဝေးနီးရွာလာရှာပေကြ၊ နာဝါလှေကုန်သည်များနှင့်၊ စည်ကားစွာ ဘုရားရတနာဖူးကြ၊ ပထမဦးမူ စည်သူမင်းတဲ့၊ အစိန္တေရိန်ရွှေရင်းတွင်မှ၊ လင်းပွင့်တန်ခိုး။

ခက်ဆစ်
------

၁။ အဏ္ဏဝါသလ္လာဝ = သလ္လာဝတီခေါ် ချင်းတွင်းမြစ်။

၂။ ဂိရိန္ဒာ = တောင်ကြီး။

၃။ နိန္ဒာ = နိမ့်သာ၊ အနိမ့်ဘက်။

၄။ ရေနဒိန် = ရေနဒီ၊ မြစ်ရေ။

၅။ မြေမဟိန် = မြေမဟီ၊ မြေမြတ်။

၆။ မဟေသိန် = မဟေသီ၊ မြတ်စွာဘုရား။

၇။ ဓာတုယော = ဓာတ်တော်မွေတော်။

၈။ နဝဒဏ် = ထီးရွက်ကိုးဆင့် ထီးရိုးကိုးဆယ်တောင်ရှိ ထီး။

၉။ ဥတ္တမော = မြတ်သောဘုရားရှင်။

၁၀။ မာရဇိန် = မာရ်ကိုအောင်သည့် ဘုရားရှင်။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော ခေါင်းစဉ်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
**ပဒေသာမြေမှာ ကျုံးရလိမ့်** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

၁၂၇၂ ခုနှစ်တွင် စေတီတော်များ တန်ခိုးတော်ပြ၍ မိုးရွာရေကြီး သစ်သီးများ ဖောက်ပြန်သည်။ ၇၃ ခုနှစ်တွင် စပါးဈေးကောင်း၍ လူအများ ပျော်ရွှင်ကြသည်။ ထိုသို့ ဖြစ်မည်ကို ဆရာကြီးဦးကျော်လှသည် ရဲတွက်ရွာသို့ ရောက်စဉ်က ကြိုတင်ရေးသားခဲ့သဖြင့် လူအများက ချီးကျူးခြင်း ခံရသည်။ ၁၂၇၂ ခုနှစ်၊ တိတ်နိမိတ်ဟော သံချို ဖြစ်သည်။

ပဒေသာမြေမှာ ကျုံးရလိမ့်
-----------------------

ထောင့်နှစ်ရာလွန်ကြွယ်သည့်၊ ခွန်နစ်ဆယ် နှစ်သွယ်နှစ်တွင်မှ၊ နယ်ရှစ်ခွင်ရွာ အရွာသို့၊ သာသနာ ဝါယာမောနှင့်၊ ပုထိုးဘဂဝေါ်တွေ၊ တန်ခိုးပေါ်ပါလှသော်ကြောင့်၊ မိုးတော်ကအလွန်ရွာ။  

  

ချောင်းမြောင်းရယ် ဆည်ရေဝင်နှင့်၊ လယ်မြေပြင် မဆိုအုံးပြီဘု၊ ဟိုကုန်းပေါ်တောင်တော်ဖျားက၊ စပါးမှာ ဘာသာအောင်လို့၊ တထွာတတောင်အနှံအသီးတွေနှင့်၊ ကြီးကျယ်လှပါ။  

  

ဆင်းရဲသူကျွန်တော်မျိုးတို့၊ မင်းစိုးကို ဘယ်လိုသောမှ၊ မပြောမဆိုသာဘု ကိုယ့်ကြမ္မာ ကိုယ့်တာအကြောင်းပ၊ မင်းပြောင်းလျှင် တိုင်းပြည်မွဲလို့၊ မင်းလဲလျှင် မြို့ရွာပျက်တတ်သတဲ့၊ သို့အတွက်ဆင်ခြင်ရာ၊ ပညာရှိလူခပ်သိမ်း။  

  

ခေတ်သမယငယ်က၊ ဖြစ်ရပုံကြုံလို့ကြားရ၊ ဘယ်ဘုရားရွှေတွေနီလို့၊ ဘယ်စေတီ ရောင်တော်တောက်သည့်ပြင်၊ ဘယ်ရှောက်ပင် မာလကာသီးသတဲ့၊ ဉာဏ်ကြီးသူဆင်ခြင်အုံးကြတော့၊ ကပ်သုံးထွေ ရှောင်ကာရှားတဲ့အောင်၊ ဘုရားကိုကြည်ညိုစွာနှင့်၊ တရားဘဝနာ ပွားကာလစ်လျှင်ဖြင့်၊ ဂေါအဇ္ဇာ မထေရ်ပျံနှင့်၊ ပြည်ပုဂံ စည်ပြန်တုန်းကဲ့သို့၊ ပဒေသာ ကြွေလာအုံးလို့၊ ငွေအသပြာတွေမြေမှာကျုံးရလိမ့်၊ သုံးခုနှစ်ကျိန်း။

ခက်ဆစ်
------

၁။ ဝါယာမော် = ဝါယမ၊ လုလ္လဝီရိယ စိုက်ထုတ်ခြင်း။

၂။ ဘဂဝေါ် = ဘဂဝါကို ကာရန်ငံ့၍ ဆိုခြင်း၊ မြတ်စွာဘုရား။

၃။ ဂေါအဇ္ဇာ = ရှင်အဇ္ဇဂေါဏ အမည်ရှိသော မထေရ်၊ ပုဂံခေတ်က ဝိဇ္ဇာဖြစ်သွားသူ။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
**အမ်ပါရာငြိမ်းချမ်းရေးစေတီတော်** (အမ်ပါရာသာမာစေတီတော် ဟုလည်း သိကြ) သည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် တည်ထားကိုးကွယ်သည့် ငြိမ်းချမ်းရေးစေတီတော်များထဲမှ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကတည်းက တည်ထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကာကမ္ဘာတစ်ဝန်း ငြိမ်းချမ်းရေးကို ရည်စူးကာ တည်ထားသည်။ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ အရှေ့စီရင်စုရှိ မြို့ငယ်တစ်ခုဖြစ်သည့် အမ်ပါရာတွင် တည်ရှိသည်။ ဤစေတီတော်သည် အမ်ပါရာမြို့၏ အမှတ်အသားသင်္ကေတတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။

သီရိလင်္ကာတွင် တည်ထားသည့် ငြိမ်းချမ်းရေးစေတီတော်သည် နောက်ထပ် လေးခု ဖရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ Unawatuna, Adam's Peak, Bandarawela and Walapane တို့တွင် တည်ရှိသည်။

သမိုင်း
-------

အမ်ပါရာငြိမ်းချမ်းရေးစေတီတော်ကို နစ်ပွန်ဇန်ရဟန်းများက နိချိဒဆုဖုဂျိ၏ လမ်းညွှန်မှုအောက်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ စေတီတော်ကို ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် သီရိလင်္ကာသမ္မတ Junius Richard Jayewardene စေတီတော်ကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။

ကျောင်းတော်
-----------

စေတီတော်သည် Inginyagala သို့ ဦးတည်သွားသည့် နာရီမျှော်စင်မှ ampara DS Senanayake လမ်းမှ လေးကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည်။ စေတီတော်တွင် ဘုရားတစ်ဆူ၊ မဟာယာနပုံစံ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူနှင့် ဗောဓိပင်ငယ်တစ်ပင်တို့ ပါဝင်သည်။ စေတီတော်တွင် အရံစေတီတော် ၉၉ ဆူ ရှိသည်။ အဝင်ပေါက်မှ စေတီအထိ အဝင်လမ်းရှည်တည်ရှိသည်။

ရုပ်ပုံများ
-----------

* The stupa. The stupa.
* A closeup photo on the stupa. A closeup photo on the stupa.
* The Signpost at the entrance. The Signpost at the entrance.

ကိုးကား
-------

1. ↑   Japanese Peace Pagoda in Ampara
2. ↑   World Peace Pagoda, Ampara, Sri Lanka, Nipponzan Myohoji (Ampara)
3. ↑   Archived 20 May 2017 at the Wayback Machine. Peace Pagoda Ampara
4. ↑   Japanese Peace Pagoda