recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ် အစိုးရ က ၁၉၂၂ ခုနှစ်၊ နှစ်ဦးပိုင်းတွင် မြန်မာပြည်အား ၁၉၂၃၊ ဇန်နဝါရီ-၂ ရက်နေ့က စပြီး ဒိုင်အာခီ အုပ်ချုပ်ရေးပေးရန်အတွက် နိုဝင်ဘာလတွင် ဒိုင်အာခီ ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပပေးမည်ဟူသော ထုတ်ဖော်ကြေညာချက် ကြောင့် ဂျီစီဘီအေ အသင်းကြီး အတွင်း ဒိုင်အာခီ ကို လက်ခံလိုသူများနှင့် လက်မခံလိုသူများဟူ၍ (၂) ဂိုဏ်း ကွဲသွားရရာမှ ၁၉၂၂-ဇွန်-၁၇ ဂျီစီဘီအေ အထူးအစည်းအဝေး အပြီးတွင် လက်ခံလိုသူများဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသည့် (၂၁) ဦးအဖွဲ့ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ 

၂၁ ဦးအဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ဦးဘဖေ၊ ဝတ်လုံ ဦးပု နဲ့ ဦးမောင်ကြီး တို့ကဦးဆောင်သည်။ ၂၁ ဦးအဖွဲ့၏ကြွေးကြော်သံမှာ ဒိုင်အာခီအတွင်းဝင်ပြီး အတွင်းမှ ပူးသတ်မည်ဟူ၍ ဖြစ်သော်လည်း ရွေးကောက်ပွဲဝင် ရာထူးယူရေးဘက်သို့ ဦးတည် လုံးပန်းသွားကြသည်ကိုသာ တွေ့ရသည်။ ၂၁ ဦးအဖွဲ့ကို **၂၁ဦးပါတီ** ဟုလည်းကောင်း **ဒိုင်အဖွဲ့** ဟုလည်းကောင်း လူထုကကင်ပွန်းတပ်ပေးခကြသည်။ ၁၉၂၂ ခု၊ နိုဝင်ဘာ ဒိုင်အာခီ ရွေးကောက်ပွဲမှာ ဦးဘဖေ၊ ဝတ်လုံဦးပု (ရမည်းသင်း ) တို့အပါအဝင် (၂၁) ဦးအဖွဲ့ ဝင်များ ဝင်ရောက်အရွေးခံကာ ဦးဘဖေ၊ ဦးပု (ရမည်းသင်း)၊ ဦးမောင်ကြီးတို့အပါအဝင် (၂၁)ဦးအဖွဲ့က (၂၈) ဦး အရွေးခံရသည်။ ဘုရင်ခံ ဆာ ဟာကုတ် ဘတ္တလာ အစိုးရ အဖွဲ့အတွင်း ဝန်ကြီး နေရာများအပါအဝင် ရာထူးကြီးကြီး နေရာများအား လက်ခံရယူ သွားကြကာ အတွင်းမှပူးသတ်မည် ဆိုသည့်ကြွေးကြော်ထားချက်နှင့် ဆန့်ကျင်ပြီး ရာထူးနေရာ ကောင်းများရရှိရေးကိုသာ ဦးတည်လုပ်ဆောင်သွားကြသဖြင့် လူထုက ရာထူးမက်သူများအဖြစသာမြင်ခဲ့သည်။ နောင်တွင် (၂၁) ဦးအဖွဲ့ကို အမျိုးသားပါတီ ဟုအမည်ပြောင်းလဲ မှည့်ခေါ်ပြီ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးပု(ရမည်းသင်း)၊ ဒုတိယဥက္ကအဖြစ် ဦးဘဖေ တို့ကဦးဆောင်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

* ဝင်းတင့်ထွန်း (ဩဂုတ် ၂၀၁၀)။ *ဗမာပြည် နိုင်ငံရေးပါတီအဖွဲ့အစည်း အသင်းအပင်းများ အညွှန်း*။ ပထမ အကြိမ်။ နေ့သစ်အင်အားစု၊ ဂျပန်။
**၂၀၃၄ အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲ** (အင်္ဂလိပ်: 2034 Asian Games) သည် ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ၊ ရီဟာ့ဒ်မြို့တွင် ကျင်းပမည့် (၂၂)ကြိမ်မြောက် အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ ဖြစ်သည်။ ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံသည် အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲအား ပထမဆုံးအကြိမ် လက်ခံကျင်းပခြင်းဖြစ်သည်။

လက်ခံကျင်းပခြင်း
----------------

### အိမ်ရှင်ရွေးချယ်ခြင်း

အိမ်ရှင်လျှောက်ထားသည့် နိုင်ငံနှစ်နိုင်ငံအား ၂၀၃၀နှင့် ၂၀၃၄ပွဲတော်များကို လက်ခံကျင်းပခွင့်ပေးရန် ၂၀၂၀ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၆ရက်နေ့တွင် ကျင်းပမည့် အစည်းအဝေးမတိုင်မီက ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် အိုမန်နိုင်ငံတွင် ကျင်းပသည့် အစည်းအဝေး၌ မဲပေးကြရာ ဒိုဟာမြို့က မဲအများဆုံးရကာ ရီယာ့ဒ်မြို့က ဒုတိယ ရရှိခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ၂၀၃၄ပွဲတော်များကို ရီယာ့ဒ်မြို့က ကျင်းပခွင့် ရရှိခဲ့သည်။

| ၂၀၃၀ အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲ အိမ်ရှင်ရွေးချယ်ခြင်းရလဒ် |
| --- |
| မြို့ | အမျိုးသားအိုလံပစ်ကော်မတီ | **ပထမအကျော့** |
| **ဒိုဟာမြို့** | **ကာတာ** | **၂၇** |
| ရီယာ့ဒ်မြို့ | **ဆော်ဒီအာရေဗျ** | **၁၀** |
| ကြား​နေ | **၈** |

ကိုးကား
-------

1. ↑  Doha to host 2030 Asian Games, Riyadh 2034 edition (in en)။  2020-12-16 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  "Saudi asks OCA to halt electronic vote on 2030 Asian Games bid - state TV"၊ *Reuters*၊ 16 December 2020။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျေးလက်တောရွာအနီးအပါးများ၌ ကျွဲ 
စားကျက်၊ နွားစားကျက်ဟူ၍ သတ်မှတ်ထားသော မြက်ခင်း 
များကို တွေ့နိုင်ပေသည်။ ကျွဲစားကျက်များ ထားရှိသည့်အပြင် 
ကောက်ရိုး၊ ပြောင်းရိုး စသည်တို့ကိုလည်း သိုလှောင်ထားတတ်
ကြသေးသည်။ ဧက ၂ဝ ခန့်ရှိသော တောင်သူတစ်ယောက် 
သည် မြေ ၈ ဧကခန့်ကို ဝါစိုက်၍ ၈ ဧကခန့်ကို နှမ်းစိုက်ပြီး 
လျှင် ကျန် ၄ ဧကကို နွားစားပြောင်း စိုက်လေ့ရှိ၏။ 

အချို့မြေပဲစိုက်သောသူတို့သည် မြေပဲကို မတူးဖော်မီ ပဲရိုးများ 
ကို ဖြတ်၍ ထိုရိုးဖြတ်များ ကို ကျွဲစာ၊ နွားစာအဖြစ် သိုလှောင် 
ထားတတ်ကြသည်။ ဤနည်းဖြင့် သန့်ရှင်း၍ ကောင်းသော 
နွားစာမြေပဲရိုးရ၏။ သို့ရာတွင် စရိတ်ကြီးသဖြင့် ယခုအခါ 
ဤနည်းကို အသုံးပြုသူ နည်းလေပြီ။ အများအားဖြင့်၊ ပဲရိုးကို 
ထွန်နှင့်တိုက်၍ ဖြတ်ကြသည်က များ၏။ ထွန်နှင့်တိုက်သော 
အခါ ပဲရိုးများသည် မြေကြီးနှင့် ရောထွေးနေသဖြင့် နွားစာ 
အတွက် ဖြတ်သောအရိုးလောက် မကောင်းလှချေ။
ဤသို့ ကျွဲစာ၊ နွားစာများကို သိုလှောင်ထားခြင်းအားဖြင့် 
ကျွဲနွားများ ကျွေးမွေးရန် အစာကို တစ်ရာသီနှင့် တစ်ရာသီ 
အဆက်မပြတ် ရရှိနိုင်ကြပေသည်။

မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း၌ မိုးဦးကျအချိန်မှစ၍ ကောက်စိုက် 
သည့် အချိန်အထိ ကျွဲနွားများ ကျွေးမွေးရန်အတွက် နွေရာသီ 
ကပင် ကောက်ရိုးများကို ကုန်းကျ၍ ရေမဝပ်နိုင်သောနေရာ 
များတွင် စုပုံထားတတ်ကြသည်။ မိုးတွင်းအခါ ရေလှမ်းသော 
ဒေသများတွင်မူ၊ စင်များ ဆောက်လုပ်၍၊ သိုလှောင်ထားတတ်
ကြ၏။ ထို့ပြင် မိုးရေကြောင့် ကောက်ရိုးများ မပျက်စီးစေရန် 
အတွက်လည်း ကောက်ရိုးပုံများကို အမိုးမိုးပေးထားတတ်ကြ၏။ 
မိုးတွင်းအခါ ကန်သင်းရိုးနှင့် လယ်ကြိုလယ်ကြားတွင် ပေါက် 
သောမြက်များကို ရိတ်၍ ကျွဲနွားများကို ကျွေးမွေးနိုင်ကြသော် 
လည်း များသောအားဖြင့် လောက်လောက်ငင မကျွေးနိုင်ကြပေ။
မြေပဲဖတ်၊ နှမ်းဖတ်၊ ဝါစေ့ဖတ်၊ ဖွဲနု၊ ဆန်ကွဲ၊ ပဲမှော်တို့ 
ကိုလည်း၊ ကျွဲစာ၊ နွားစာအဖြစ် အသုံးပြုတတ်ကြရာ ယင်းတို့ကို 
လည်း သိုလှောင်ထားတတ်ကြပေသည်။ စဉ်းပြီးသားကောက်ရိုး 
ပြောင်းရိုးတို့နှင့်အတူ မြေပဲဖတ်၊ နှမ်းဖတ်၊ ပဲမှော် စသည် 
တို့ကို ရောနယ်၍ ကျွေးမွေးလျှင် ကျွဲနွားများအဖို့ အာဟာရ 
ဓာတ် ပို၍ဖြစ်၏။ ရှားပါးသော အချို့အရပ်များတွင် ပေအူ၊ 
ထန်းအူများကိုပင် ကျွဲစာ၊ နွားစာအဖြစ် ကျွေးမွေးကြရသည်။ 
ကျွဲစာ၊ နွားစာဖြစ်သော မြက်များကို မြက်ဝိုင်း၊ မြက်ကြား၊ 
ဘဲစာမြက်၊ မြက်ချို၊ ဝါးရုံမြက်၊ မြက်မှား၊ မြက်ခါး၊ မြက်လူး 
စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ 

ကျွဲနွားတိရစ္ဆာန်များကို သီးသန့်မွေးမြူသည့် အနောက်နိုင်ငံ 
များတွင်မူ ထိုတိရစ္ဆာန်တို့အတွက် အစာဖူလုံရအောင် မြက် 
အပြင် ပဲပင်အမျိုးမျိုးလည်း အထူးစိုက်ပျိုးထားကြသည်။ 
ပဲပင်များကို စိုက်ပျိုးရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းတစ်ရပ်မှာ ထို 
တိုင်းပြည်များတွင် ဆောင်းဥတု၏အအေးဒဏ်ကို မြက်က ခံနိုင် 
ရည် မရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ 

ကျွဲစာ နွားစာအတွက် မြက်၊ ပဲပင်တို့ကို စိုက်ပျိုးကြရာ၌ 
တိရစ္ဆာန်များအတွက် လိုအပ်သည့် ပရိုတင်း အချိုဓာတ် အစ 
ရှိသော အာဟာရဓာတ်များ မပျက်ပြားသွားစေရန် မြက်ကို 
ပွင့်ချိန်တွင် ရိတ်သိမ်းကြသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ လယ်တစ်ကွင်း 
ထဲမှ တစ်နှစ်လျှင် ၂ ကြိမ် ၃ ကြိမ်မျှ ရိတ်သိမ်းရသည်၊ 
ရိတ်ပြီးသည့်မြက်ကို လယ်ကွင်းထဲတွင် ၃ ရက်ခန့် အခြောက် 
လှန်းထားလေ့ရှိသည်။ ထို့နောက် မြက်အခြောက် မမြန်လွန်း 
ရအောင် ထွန်ခြစ်များဖြင့် အစုလိုက်၊ အပုံလိုက်ပြုလုပ်၍ 
ရက်သတ္တတစ်ပတ်မျှ လယ်ကွင်းထဲ၌ ထားရပြန်သည်။ ပြီးမှ 
ကျီများသို့ မြက်ခြောက်ကို သယ်ယူသိုလှောင်ထားကြသည်။ 
ယခုအခါ မြက်ကို ရိတ်သိမ်း သိုလှောင်ခြင်း၊ အသယ်ရအသိုရ 
လွယ်ကူအောင် သိပ်သည်းစွာစည်းနှောင်ခြင်း အစရှိသော 
လုပ်ငန်းကိစ္စအဝဝတို့ကို စက်ဖြင့် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြရာ၊ 
လုပ်ငန်းမှာ ပိုမိုလွယ်ကူလာသည်။ ထို့ပြင် မြက်စိုကို မူလ 
အာဟာရဓာတ်များ မပျက်ပြားစေဘဲ၊ ခြောက်သွေ့လာစေနိုင် 
သည့် စက်ကို အသုံးပြုနိုင်ပြီ ဖြစ်၍ တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေး 
လုပ်ငန်းသည် တိုးတက်လာလေသည်။
ကြောင်လျှာသီး

ပုံသဏ္ဌာန်
----------

### အပင်

ကြီးထွားမှု မြန်သောအပင်လတ်မျိုးဖြစ်သည်။ ပေ ၃၀ မှ ၄၀ အထိမြင့်သည်။ အခေါက်ထူသည်။ မီးခိုးစိမ်းရောင်ရှိသည်။ အတွင်းသား အဝါရောင် ရှိသည်။

### အရွက်

ရွက်ပေါင်း ဖြစ်ပြီး ရွက်ဆိုင်ထွက်သည်။ ရွက်မြွှာများ မျက်နှာချင်းဆိုင်ထွက်၍ ရှည်မျောမျော ဘဲဥပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်။ ရွက်ရင်းအနည်းငယ်ဝိုင်း ၊ သို့မဟုတ် သွယ်၍ ရွက်ဖျား ချွန်သည်။ အကြောထင်ရှားသည်။ ထိပ်ရွက် တစ်ရွက် ပါသည်။

### အပွင့်

ခရမ်းရောင် အပွင့်များဖြစ်သည်။ ပန်းခိုင်ရှည်သည်။ ခေါင်းလောင်းပုံရှိပြီး အသားထူသည်။ ပွင့်ညှာရှည်၍ တုတ်သည် ။ နယုန် ၊ ဝါဆို တွင် ပွင့်သည်။

### အသီး

သီးတောင့် ရှည်ဖြစ်၍ ပြားပြီး အမွေးကလေးများရှိသည်။ တွဲလျားကျ၍ သီးသည်။ စိမ်းညိုရောင် ရှိသည်။ အတွင်းသား ထူသည်။ အစေ့တွင် အတောင်ပါသည်။ တန်ဆောင်မုန်းလတွင် သီးသည်။

အသုံးပြုနိုင်သည့်
-----------------

အစိတ်အပိုင်းများ : အခေါက် ၊ အရွက်၊ အသီး ၊ အမြစ် ။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ : မြန်မာနိုင်ငံ နေရာအနှံ့အပြား အမြင့်ပေ ၄၀၀၀ အထိ ပေါက်ရောက် နိုင်သည်။

ပေါက်ရောက်ပုံ
-------------

သဘာ၀အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။

အသုံးဝင်ပုံ
-----------

အာနိသင်
-------

မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ ဖန်ခါးသော အရသာရှိ၍ ပူ၏ ၊ စပ်၏ ၊ ကြေလွယ်၏ ၊ နှုတ်ကို မြိန်စေ၏ ။ နှလုံး ၊ လည်ပင်းကို အကျိုးပြု၏ ။ ဝမ်းမီးကို တောက်စေသည်။ လေ သလိပ်ကို နိုင်သည်။ မြင်းသရိုက် ၊ ဝမ်းသက် ၊ အဖျား ၊ အစာမကြေ ၊ နူနာ ၊ ပျို့အန် ၊ ချောင်းဆိုးရောဂါတို့ကို ပျောက်ကင်းစေနိုင်၍ ခွန်အားကို တိုးပွားစေသည်။

### အသုံးပြုပုံ

အခေါက်  

၁ ။ ကြောင်လျှာအခေါက်မှုန့်ကို ချင်းရည် ၊ ပျားရည်တို့နှင့် ရောစပ်လျက် သောက်သော် ပန်းနာ ချောင်းဆိုးရောဂါ ပျောက်၏ ။  

၂ ။ အခေါက်မှုန့်ကို ရေနွေးတွင် ၂ နာရီခန့်စိမ်၍ စစ်ပြီး နံနက် ည သောက်သော် အစာမကြေရောဂါ ပျောက်၏ ။  

၃ ။ ကြောင်လျှာခေါက် ကို ရေစိမ်၍ ၎င်းရေနှင့် ပလုတ်ကျင်း ပေးသော် ခံတွင်း ခြောက် ကွဲနာ ပျောက်၏ ။  

၄ ။ သားဖွားပြီး နာကျင်ကိုက်ခဲသည့်ရောဂါ ၊ ခေါင်းတစ်ခြမ်း ကိုက်ရောဂါများအတွက်လည်း ကြောင်လျှာခေါက်ကို သုံး၏ ။  

၅ ။ အမြစ်ခေါက်ကို အဆစ်အမျက်ရောဂါဖျားရောဂါ ၊ ဝမ်းဖော ၊ ဝမ်းရောင် ၊ ဝမ်းကိုက်ရောဂါများအတွက် အသုံးပြု၏ ။  

အရွက်  

၁ ။ ကြောင်လျှာရွက်ညှစ်ရေကို သောက်သော် ဘိန်းဆိပ်သင့် ခြင်း ပျောက်၏ ။  

၂ ။ ကြောင်လျှာရွက်ပြုတ်တို့စားက ဝမ်းမီးကောင်း၏ ။  

အသီး  

၁ ။ အသီးကို ပြုတ်၍ လည်းကောင်း ၊ ဖုတ်၍ လည်းကောင်းစားခြင်းဖြင့် အစာမကြေရောဂါ ၊ လည်ပင်းကြီးရောဂါ ၊ သရိုက်ရောဂါ ပျောက်၏။ သုပ်စားခြင်းဖြင့် လည်ချောင်းတွင်း အပူဖုပေါက်သောရောဂါ ပျောက်သည်။  

၂ ။ ကြက်သားနှင့် ချက်စားပါက ပန်းနာရောဂါ ပျောက်၏ ။  

၃ ။ ငါးရံ့ဖြင့်ချက်စားပါက ကာလဝမ်းရောဂါပျောက်၏ ။ အားကို ဖြစ်စေပြီး အစာမကြေရောဂါ ဝမ်းပျက်ရောဂါပျောက်၏။  

၄ ။ ပုစွန်ဖြင့် ချက်စားက နှလုံးလေရိုက်ရောဂါ ၊ နှလုံးတုန် ၊ ရင်တုန်ရောဂါ ပျောက်၏  

၅ ။ ငါးသလောက်ဖြင့် ချက်စားက အဖောရောဂါကို ကျစေ၍ လူကို ဝဖြိုးစေပြီး နှလုံးအားနည်းခြင်း ကို ပျောက်စေသည်။  

၆ ။ ငါးမြွေထိုးနှင့် ချက်စားက ဒူလာသွေးဝမ်း မီးယပ်သွေးဝမ်း နှင့် မြင်းသရိုက် ရောဂါတို့ကို ပျောက်ကင်းစေ၏။  

အမြစ်  

၁ ။ အမြစ်ကိုသွေး၍ လိမ်းပေးခြင်းဖြင့် အနာဝင် မန်းလိုက်ခြင်း ပျောက်ကင်းသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  *Oroxylum indicum* (L.) Kurz။ *World Checklist of Selected Plant Families (WCSP)*။ Royal Botanic Gardens, Kew။  31 Mar 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  The International Plant Names Index။
3. ↑
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့တော်အနီး အန္ဓဝန်တောအုပ် အတွင်း သစ်ပင်ရင်း၌ အရှင်ရာဟုလာအား ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

ဘုရားရှင်က အရှင်ရာဟုလာအား စက္ခုပသာဒ, ရူပါရုံ, စက္ခုဝိညာဏ်, စက္ခုသမ္ဖဿကြောင့်ဖြစ်သော ဝေဒနာ, သညာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏတို့ကို အနတ္တလက္ခဏသုတ် ဒေသနာတော်အတိုင်း တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီတို့ကို မေးမြန်၍ ဟောကြားတော်မူပါသည်။ ထို့အတူ ကြွင်းသော အဇ္ဈတ္တိကာယတန, ဗဟိဒ္ဓါယတန, ဝိညာဏ, သမ္ဖဿတို့ကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ မေးမြန်၍ ဟောကြားတော်မူပါသည်။ ဤသုတ်တော် နာယူပြီသည့်အဆုံး၌ အရှင်ရာဟုလာ အာသဝေါ ကုန်ခမ်း ရဟန္တာဖြစ်တော်မူပါသည်။ အရှင်ရာဟုလာနှင့် ပါရမီဖြည့်ဖက် မရေ မတွက်နိုင်သော နတ်, ဗြဟ္မာများ ပါရမီဉာဏ်အလျောက် အရိယာသာဝကဖြစ်၍ တရားသိမြင် ကျွတ်တမ်းဝင်ကြပါသည်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဝိမုတ္တိပရိပါစနီယဓမ္မ၊ ဓမ္မစက္ခု၊ အနေကာနံ ဒေဝတာ သဟဿ-ပုဒ်အစရှိသော ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -မ၊၃၊၃၂၄-၇။ မ၊မြန်၊၃၊၃၂၉-၃၃၂။ မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၂၄၃-၄။ မ၊ဋီ၊၃၊၄၂၇-၉။

-မဇ္ဈိမနိကာယ၊ ဥပရိပဏ္ဏာသ၊ ၅-သဠာယတနဝဂ္ဂ၊ ပဉ္စမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
" ဆိုက်ပါမီသလင်း - Cypermethrin "သည် စိုက်ပျိုးရေးတွင်အသုံးပြုနေသော ဆေးဂန္ဓမာအုပ်စုဝင် သီးနှံကာကွယ်ရေးသုံး ပိုးသတ်ဆေးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ လူတို့တီထွင်ဖန်တီးထုတ်လုပ်ထားသောပိုးသတ်ဆေးတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး သီးနှံကာကွယ်ရေးသုံးအဖြစ်သာမက လူနေအိမ်များ၊ သိုလှောင်ရုံများ၊ ဟိုတယ်များ၊ မွေးမြူရေးခြံများ တွင်အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ထိသေ၊ စားသေ ပိုးသတ်ဆေးအမျိုးအစားဖြစ်ပြီး ပိုးကောင်များ၊ သက်ရှိများ၏ အာရုံကြောစနစ်ကိုတိုက်ခိုက်ပျက်စီးစေသည်။ အပင်များ၊ မြေကြီးများထဲတွင်အလွယ်တစ်ကူဓာတ်ပြိုကွဲနိုင်သော်လည်း အမိုးအကာအောက်ရှိ နံရံများ၊ မြက်နှာပြင်များတွင် သီတင်းပါတ်ပေါင်းများစွာ တည်ရှိနေနိုင်သည်။ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများတွင် ငမြ‌ောင်တောင်၊ ခူမွေးရှည်၊ ရွက်ဖောက်ကျိုင်း များကိုကာကွယ် နှိမ်နင်းရန်အသုံးပြုကြပြီး ခြင်၊ ပိုးဟတ်၊ ခြ၊ ပုရွက်ဆိတ်၊ ယင် တို့အတွက်လည်းအသုံးပြုကြသည်။ ကျွဲ၊ နွား၊ သိုး၊ ကြက်ငှက်အုပ်စုများတွင်ကျ ရောက်တတ်သော လှေး၊မွှား တို့အကိုနှိမ်နင်းရန်အတွက်လည်းအသုံးပြုကြသည်။ 

" ဆိုက်ပါမီသလင်း - Cypermethrin "သည်ရေနေသတ္တဝါများဖြစ်သော ငါး၊ပုဇွန်များအပြင်ပျားများအတွက်လည်းအဆိပ်သင့်မူပြင်းထန်ပါသည်။ ဆိုင်ပါမီသလင်းပါဝင်သော ဆေးဂန္ဓမာအုပ်စုတွင် နည်းပညာတိုးတက်ဖွံဖြိုးလာမူနှင့်အတူ အခြားသောအလားတူ ဆေးများမှာ - ( အယ်ဖာ-ဆိုက်ပါမီသလင်း၊ ဘီတာ-ဆိုက်ပါမီသလင်း၊ သီတာ-ဆိုက်ပါမီသလင်း၊ ဇီတာ-ဆိုက်ပါမီသလင်း၊ ဆိုင်ဟေလိုသရင်၊ လမ်ဒါ-ဆိုင်ဟေလိုသရင်၊ ဂမ်မာ-ဆိုက်ဟေလိုသရင်၊ ဆိုင်ဖူသရင်၊ ဘီတာ-ဆိုင်ဖူသရင်၊ ဆိုင်ကလိုပရိုသရင်၊ ဒယ်တာမီသရင်၊ အက်စ်ဖန်ဘယ်ဘာရိတ်၊ ဖန်ဘယ်လာရိတ်၊ပါမီသရင်၊ ပိုင်ရီသရင်၊ တက်ထရာမီသရင်၊ရက်စ်မီသရင်၊ဖီနိုသရင်၊.............) လည်းဆက်တိုက်ပေါ်ထွက်လာသည်။

လူတွင်အဆိပ်သင့်နိုင်မူ

" ဆိုက်ပါမီသလင်း - Cypermethrin "သည် လူနှင်ံ သွေးနွေးသတ္တဝါများတွင်အဆိပ်သင်ံမူမှာ အလယ်အလတ်အဆင့် ဖြင့်သိပ်မပြင်းထန်သော်လည်း အရေပြား၊ မျက်လုံးများမှအလွယ်တစ်ကူအဆိပ်သင့်စေနိုင်သည်။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် သီလနှင့်ပြည့်စုံသော ရဟန်း၏ အဝိပ္ပဋိသာရမှ ဝိမုတ္တိဉာဏ ဒဿနတိုင်အောင် ရရှိခံစားနိုင်သော အကျိုးတရား (၁၀)ပါးတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

(စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလနှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းသည် "ငါ့အား အဝိပ္ပဋိသာရနှလုံးသာရွှင်မှု ဖြစ်ပါစေ"ဟု အားထုတ်၍ ပြုလုပ်စရာမလို၊ (စတုပါရိသုဒ္ဓိ) သီလရှိသောရဟန်းအား အဝိပ္ပဋိသာရဖြစ်ခြင်းသည် ဖြစ်ပေါ်လာမြဲဖြစ်သည့် ဓမ္မတာသဘာဝပေတည်း။ ထို့အတူ အဝိပ္ပဋိသာရ ဖြစ်ပေါ်လာပြီးသောရဟန်းအား ဝမ်းမြောက်မှု "ပါမောဇ္ဇ"၊ နှစ်သက်(ကျေနပ်)မှု ပီတိ၊ နာမကာယ, ရူပကာယ၏ ငြိမ်းအေးမှု "ပဿဒ္ဓိ"၊ ကာယိကသုခဝေဒနာ, စေတသိကသုခဝေဒနာကို ခံစားရမှု၊ စိတ်တည်ကြည်ငြိမ်သက်မှု "သမာဓိ"၊ အမှန်အတိုင်း သိမြင်တတ်သော တရုဏဝိပဿနာဉာဏ်၊ တေဘူမကဝဋ်ဒုက္ခတို့၌ ငြီးငွေ့စိတ်ပျက်မှု "နိဗ္ဗိန္ဒဉာဏ်"၊ တက်မက်ခြင်းကင်းမှု "ဝိရာဂဉာဏ်"၊ ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်မှုကို သိမြင်တတ်သော "ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿန"ကို မျက်မှောက်ပြုခြင်းဟူသော နောက်နောက်၌ ဖြစ်သော အကျိုးအဆက်ဆက်သည် စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလနှင့် ပြည့်စုံခြင်းဟူသော ရှေးရှေးသော အကြောင်းအဆက်ဆက်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမြဲ ဓမ္မတာသဘာဝ ပေတည်း။

-နိဗ္ဗိဒါ, ဝိရာဂသည် ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿန-ဟူသော အကျိုးအာနိသင်ရှိ၏။

-ယထာဘူတ ဉာဏဒဿနသည် နိဗ္ဗိဒါဝိရာဂ-ဟူသော အကျိုးအာနိသင် ရှိ၏။

-သမာဓိသည် ယထာဘူတဉာဏဒဿနဟူသော အကျိုးအာနိသင်ရှိ၏။

-သုခသည် သမာဓိဟူသော အကျိုးအာနိသင်ရှိ၏။

-ပဿဒ္ဓိသည် သုခဟူသော အကျိုးအာနိသင်ရှိ၏။

-ပီတိသည် ပဿဒ္ဓိဟူသော အကျိုးအာနိသင်ရှိ၏။

-ပါမောဇ္ဇသည် ပီတိဟူသော အကျိုးအာနိသင်ရှိ၏။

-အဝိပ္ပဋိသာရသည် ပါမောဇ္ဇဟူသော အကျိုးအာနိသင်ရှိ၏။

-ကုသလသီလသည် အဝိပ္ပဋိသာရဟူသော အကျိုးအာနိသင်ရှိ၏။

ဤသို့လျှင် အပြစ်မရှိသော သီလအစရှိသော အကြောင်းတရားတို့သည် အဝိပ္ပဋိသာရ-အစရှိသော အကျိုးတရားတို့ကို ဖြစ်စေတတ်ကုန်သည်။ အပြစ် မရှိသော သီလအစရှိသော အကြောင်းတရားတို့သည် တေဘူမကဝဋ်တည်း ဟူသော ဤမှာဖက်ကမ်းမှ နိဗ္ဗာန်တည်းဟူသော ထိုမှာဖက်ကမ်းသို့ သွားရောက် ကူးမြောက်ခြင်းငှာ အဝိပ္ပဋိသာရအစရှိသော အကျိုးတရားတို့ကို ပြည့်စေကုန်၏ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

နိဗ္ဗိဒါနှင့် ဝိရာဂကို တစ်ပါးစီခွဲ၍ အထက်သုတ်ဒေသနာတော်အတိုင်း ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၃၊၂၅၈-၉။ အံ၊မြန်၊၃၊၂၅၉-၂၆၀။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၈၇။ အံ၊ဋီ၊၃၊၃၀၅။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဒသကနိပါတ၊ ပဌမပဏ္ဏာသက၊ ၁-အာနိသံသဝဂ္ဂ၊ ဒုတိယသုတ်။
2. ↑  -အံ၊၃၊၅၁၆-၇။ အံ၊မြန်၊၃၊၅၀၅-၆။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဧကာဒသကနိပါတ၊ ၁-နိဿယဝဂ္ဂ၊ ဒုတိယသုတ်။
3. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**လဲ့ဆန်းဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်** (အင်္ဂလိပ်: Leshan Giant Buddha; ရိုးရှင်းတရုတ်: 乐山大佛; ရိုးရာတရုတ်: 樂山大佛; ပင်ယင်: *Lèshān Dàfó*) သည် ၂၃၃ ပေ (၇၁ မီတာ) ရှည်သည့် ကျောက်ဆင်းတု ဖြစ်သည်။
ထန် မင်းဆက်ကာလ ၇၁၃ နှင့် ၈၀၃ အကြားတွင် တည်ခဲ့သည်။ ကျောက်ထရံကို မျက်နှာပုံစံ ထွင်းထုထားသည်။ တရုတ်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်း စီချွမ်ပြည်နယ်ရှိ မင်မြစ်နှင့် တာ့တုမြစ်တို့ ဆုံရာတွင် တည်ရှိသည်။ ကျောက်ဆင်းတုသည် အော်မေတောင်နှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင်ကာ တည်ရှိသည်။ မြစ်ရေသည် ရုပ်ပွားတော်၏ ခြေတော်များအောက်မှ စီးဆင်းလျက် ရှိသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးနှင့် အရှည်ဆုံး ဗုဒ္ဓကျောက်ဆင်းတု ဖြစ်သည်။

အော်မေတောင် သဘာဝနေရာသည် လဲ့ဆန်းရုပ်ပွားတော် ရှိသည့် နေရာဖြစ်သည်။ ထိုနေရာကို ယူနက်စကိုက ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာတစ်ခုအဖြစ် ၁၉၉၆ ခုနှစ်ကတည်းက သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

ထိခိုက်ပျက်စီးမှု
-----------------

ရုပ်ပွားတော်သည် လျင်မြန်စွာ တိုးတက်လာသည့် နယ်ပယ်မှ ထုတ်လွှတ်သည့် ညစ်ညမ်းမှုများကို ခံခဲ့ရသည်။ ဆင်ဟွာသတင်းအေဂျင်စီက ထိုဒေသရှိ တရုတ်နိုင်ငံရှိ သဘာဝနှင့် အမွေအနှစ်နေရာများ၊ လဲ့ဆန်းရုပ်ပွားတော်တို့သည် ရာသီဥတု၊ လေညစ်ညမ်းမှု၊ ခရီးသွားထူထပ်မှုတို့ကြောင့် ထိခိုက်လျက်ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ အစိုးရကမူ ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းသည့် လုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်မည်ဟု ကတိပေးခဲ့သည်။

အရွယ်အစား
---------

ရုပ်ပွားတော်၏ ခြေဖဝါးတော်တစ်ဖက်နားတွင်အမျိုးသားတစ်ဦးကို တွေ့ရပုံ
၂၃၃ ပေ မြင့်မားသည့် ရုပ်ပွားတော်သည် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား ထိုင်နေသည့်ပုံစံ ဖြစ်သည်။ လက်ချောင်းများသည် ဒူးခေါင်းပေါ်သို့ တင်ထားသည်။ ပခုံးများသည် ၂၈ မီတာ ကျယ်သည်။ အသေးဆုံးခြေသည်းသည် ထိုင်နေသည့်လူတစ်ယောက် အလွယ်တကူ ဝင်ဆံ့သည်။

ရုပ်ပုံများ
-----------

* မြစ်ထဲမှ မြင်ရသည့် ရုပ်ပွားတော်မြစ်ထဲမှ မြင်ရသည့် ရုပ်ပွားတော်
* ရုပ်ပွားတော် ဘယ်ဘက် ကျောက်ချောက်ကမ်းပါးရုပ်ပွားတော် ဘယ်ဘက် ကျောက်ချောက်ကမ်းပါး
* အောက်ခြေမြေပြင်မှ မြင်ရသည့် ရုပ်ပွားတော်အောက်ခြေမြေပြင်မှ မြင်ရသည့် ရုပ်ပွားတော်
* ရုပ်ပွားတော်ကို အထက်စီးမှ မြင်ရသည့် ပုံစံရုပ်ပွားတော်ကို အထက်စီးမှ မြင်ရသည့် ပုံစံ
* ဦးခေါင်းတော်ကို လှေကားထက်မှ မြင်ရပုံ ဦးခေါင်းတော်ကို လှေကားထက်မှ မြင်ရပုံ
* ရုပ်ပွားတော်သို့သွားရာ ကွေ့ကောက်သည့် လမ်းရုပ်ပွားတော်သို့သွားရာ ကွေ့ကောက်သည့် လမ်း

ကိုးကား
-------

1. ↑  The Leshan Giant Buddha: Largest Stone Buddha in the World | Ancient Origins
2. ↑  Mount Emei Scenic Area, including Leshan Giant Buddha Scenic Area. UNESCO World Heritage Site
3. ↑  Reuters, article Archived 18 November 2008 at the Wayback Machine.
ဒေါက်တာ **စိုင်းမောက်ခမ်း** ( ရှမ်း: ၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း ) (၁၉၅၀ မွေးဖွား) သည် ရှမ်းလူမျိုး နိုင်ငံရေးသမားဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၄ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

ငယ်စဉ်ကာလ
---------

၁၉၅ဝ ခုနှစ်တွင် မူဆယ်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အခြေခံပညာကို မူဆယ်မြို့တွင် သင်ကြားပြီး မန္တလေး ဆေးတက္ကသိုလ်သို့ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် တက်ရောက်သင်ကြားကာ
မန္တလေးဆေးတက္ကသိုလ်မှ ဆရာဝန်ဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ နန်းရွှေမှုန်နှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့ပြီး (၁) နန်းအေနွမ် (၂) နန်းမွန်းမွန်ခမ်း (၃) စိုင်းစည်တွမ်ခမ်း ဟူ၍ သားသမီး သုံးယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။

အလုပ်အကိုင်
-----------

ရှမ်းပြည်နယ် လားရှိုးမြို့နယ်တွင် "ယူလီခ" အထူးကုဆေးခန်း ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ လက်ရှိ မန်နေဂျင်း ဒါရိုက်တာအဖြစ် ဆက်လက်တာဝန်ယူထားဆဲဖြစ်သည်။

နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုနှင့် ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သည့် အသင်းအဖွဲ့များ
----------------------------------------------------------------

ဒေါက်တာစိုင်းမောင်ခမ်းသည် ဗဟိုရှမ်းစာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့နှင့် လားရှိုးမြို့နယ် ရှမ်းစာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အဖွဲ့တွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်နေသည်။
၂ဝ၁ဝ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာတွင် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြည်ထောင်စု ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီမှနေ၍ အမျိုးသားလွှတ်တော်အတွက် ရှမ်းပြည်နယ် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ်(၃)တွင် ဝင်ပြိုင်ခဲ့ရာ အမျိုးသား လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် အနိုင်ရခဲ့သည်။ 
၂၀၁၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၄ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်မှ ဒုတိယ သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံခဲ့ရသည်။

ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် စတင်ထမ်းဆောင်ခြင်း
----------------------------------

ဒေါက်တာစိုင်းမောက်ခမ်း(ခ)မောင်အုန်း ၃၀.၃.၂၀၁၁ မှ ၃၀.၃.၂၀၁၆ အထိ ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

၂၀၁၅ ခုနှစ်ရွေးကောက်ပွဲ
-----------------------

၂၀၁၅ ခုနှစ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် လားရှိုးမြို့၌ အနိုင်ရကာပြည်သူ့လွှတ်​တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်း​ဆောင်လျက်ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Liu (February 4, 2011)။ PM U Thein Sein wins presidency of Myanmar။ *Xinhua Online*။ Xinhua News Agency။  July 10, 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Thein Sein and Sai Mauk Kham elected as vice presidents။ Mizzima News (February 3, 2011)။ 17 February 2013 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  July 10, 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။

| နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ရုံးများ
 |
| --- |
| **ရုံးအသစ်** | **မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ**၂၀၁၁-၂၀၁၂ | ဆက်ခံသူဦးဉာဏ်ထွန်း |
| ယခင်ကဦးတင်အောင်မြင့်ဦး | **မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ**၂၀၁၂-၂၀၁၆ | ဆက်ခံသူဦးမြင့်ဆွေ |
သခွားသီးသနပ်
------------

 သခွားသီးသနပ်ဟင်း 
### ပါဝင်သော ပစ္စည်းများ

* လက်ဖျံရိုးအရွယ် သခွားသီး (၃) လုံး
* ရှာလကာရည် လက်ဖက်ရည်အကြမ်းပန်းကန်လုံး (၁) လုံး
* ဆား စားပွဲတင်ဇွန်း (၁) ဇွန်း
* အချိုမှုန့် လက်ဖက်ရည်ဇွန်း (၃) ဇွန်း
* ပုစွန်ခြောက်မှုန့် စားပွဲတင်ဇွန်း (၅) ဇွန်း
* ကြက်သွန်နီကြော် လက်ဖက်ရည်ပန်းကန်လုံး (၃) လုံး
* ဆီချက်အရည် လက်ဖက်ရည်ပန်းကန်လုံး (၁/၂) လုံး
* နှမ်းအနက် လှော်ပြီးသား (၃) ကျပ်သားနဲ့
* ငရုတ်သီးအခြောက်တောင့်လုံးကြော်

### အဆင့်ဆင့် ပြလုပ်ပုံ

သခွားသီးကို ရေစင်အောင်ဆေး ထက်ခြမ်းခွဲပြီး ကန့်လန့်ဖြတ် ခပ်ပါးပါးလေးတွေဖြစ်အောင် လှီးပေးပါ။ သခွားသီးတွေ အားလုံး လှီးပြီးပြီဆိုရင် ဇလုံတစ်လုံးထဲထည့်ပြီး သခွားသီးတွေကို ရှာလကာရည်နဲ့ ဆားနဲ့ အတူရောနယ်ပေးပါ။ ပြီးရင် သခွားသီးတွေကို ပိတ်ပါးစနဲ့ ထုပ်ပြီး လုံအောင်ပိတ်လိုက်ပါ။

ဇလုံအကြီးတစ်လုံးကိုယူ၊ ပြီးတော့ ပန်းကန်ပြားတစ်ချပ်ကို ဇလုံထဲ မှောက်ထည့်လိုက်ပါ။ ပြီးရင် အပေါ်ကနေ သခွားသီးအိတ်ကို တင်ပြီး သခွားသီးအိတ်ရဲ့အပေါ်ကနေမှ ကျောက်ပျဉ်ဖိ၊ ကျောက်ပျဉ်ပေါ်ကမှ ငရုတ်ဆုံကို တင်ပြီး အနည်းဆုံး နှစ်နာရီလောက် ဖိထားပေးလိုက်ပါ။ အပေါ်က အလေးချိန်ရဲ့ ဖိအားနဲ့ သခွားသီးထဲက အရည်တွေ စိမ့်ထွက်လာမှာနော်။ အရည်တွေကို သပ်သပ်ဖယ်ထားလိုက်။ သုပ်စားခါနီးကျရင် သခွားသီးတွေထည့်ထားတဲ့ အိတ်ထဲက သခွားသီးတွေကို ယူပြီး မြည်းကြည့်လိုက်ပါ။ ကျွတ်ကျွတ်ကျွတ်ကျွတ်နဲ့ ဝါးလို့စားလို့ကောင်းပါတယ်နော်။ (သခွားရည်ကိုတော့ ခေါင်းလျှော်မယ့်ရက်ဆို ခေါင်းမလျှော်ခင် တစ်နာရီလောက်အလိုမှာ အဲ့ဒီသခွားရည်ကို လိမ်းပြီးမှ ခေါင်းလျှော်ရင် အဲ့ဒါ ဦးရေကိုအေးစေတယ်)

နှမ်းအနက်ကို ဒယ်အိုးထဲထည့်ပြီး မီးဖိုပေါ်မှာ မီးအေးအေးနဲ့ လှော်ပေးပါ။ နှမ်းလှော်နံ့လေး သင်းလာရင်တော့ အကျက်ညီအောင် သေချာမွှေပေးပြီးတော့ မီးဖိုပေါ်က နှမ်းလှော်အိုးကို ချပြီး ပန်းကန်လုံးထဲ ပြောင်းထည့်ပေးပါ။ နောက်ပြီး ဒယ်အိုးထဲ ဆီထည့်၊ ဆီပူလာပြီဆိုရင် ငရုတ်သီးအခြောက်တောင့်ထည့်ပြီး မီးနွေးနွေးနဲ့ကြော်ပေးပါ။ ငရုတ်သီးကြော်ရပြီဆိုရင်လည်း ပန်းကန်ထဲပြောင်းထည့်ပေးထားပါနော်။

အားလုံးအသင့်ဖြစ်ရင် ဇလုံအကြီးကြီးထဲမှာ သခွားသီးတွေထည့်၊ ဆား၊ အချိုမှုန့်၊ ပုစွန်ခြောက်မှုန့်၊ ဆီချက်အရည်၊ ကြက်သွန်နီကြော်တွေ ထည့်ပြီး အားလုံးသမအောင် မွှေပေးပါ။ ပြီးရင် အရသာကို မြည်းကြည့်ပါ။ ပြီးတော့မှ နှမ်းလှော်မွှေးမွှေးလေးထည့်ပြီး မွှေပါ။ ပြီးသွားရင်တော့ ပန်းကန်ပြားလေးထဲ သခွားသီးသနပ်သုပ်လေးကို ထည့်၊ အပေါ်ကနေ ကြက်သွန်နီကြော်လေးထည့်ဖြူးပေးပါ။ ငရုတ်သီးတောင့်လုံးကြော်လေးထည့်ပါ။ အဲ့ဒါဆိုရင်တော့ အနံ့အရသာနဲ့ ပြည့်စုံတဲ့ သခွားသီးသနပ်သုပ်လေး ရပါပြီနော်။ အအီလည်းပြေ၊ ခံတွင်းလည်း မြိန်စေတဲ့ သခွားသီးသနပ်သုပ်လေးပါနော်။

(မှတ်ချက်။ သတ်သတ်လွတ် စားသုံးသူများအတွက် ပုစွန်ခြောက်မှုန့်မထည့်ဘဲ သုပ်စားနိုင်သည်။)
ကောက်ဘဇားရှိ ဟိုတယ် မိုတယ်များ တည်ရှိရာဇုန်
ကောက်ဘဇားမြို့သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ အတွင်းရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ပြီး ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်ရာ ဆိပ်ကမ်းမြို့ နှင့် ခရိုင် အုပ်ချုပ်ရေး မြို့တစ်မြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အရှည်လျားဆုံးသော သဘာဝ သဲသောင်ပြင် ကမ်းခြေ ရှိသည့် အတွက် ထင်ရှားသည်။ ထို ကမ်းခြေမှာ ၁၂၅ ကီလိုမီတာမျှ ရှည်လျားပြီး အနိမ့်အမြင့် ပြေပြစ်ကာ အပြတ်အတောက် မရှိပေ။ စက်မှုလက်မှု ဆိမ်ကမ်းမြို့ ဖြစ်သော စစ်တကောင်းမြို့ ၏ တောင်ဘက် ၁၅၀ ကီလိုမီတာ အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ကောက်ဘဇားမြို့ကို ပနိုဝါမြို့ ဟုလည်း သိရှိကြပြီး အဓိပ္ပာယ်မှာ ပန်းပွင့်ဝါ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အခြားသော အမည်ဟောင်းတစ်ခုမှာ ပလောင်ကီးမြို့ ဖြစ်သည်။ 

ယခုလက်ရှိ ကောက်ဘဇားမြို့၏ အမည်မှာ ဗြိတိသျှ အိန္ဒိယတွင် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ဗိုလ်ကြီး ဟီရမ် ကောက် (၁၇၉၉ သေဆုံး) ကို အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ် ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဝါရမ် ဟေ့စတင်း ဘင်္ဂလားပြည်နယ်၏ ဘုရင်ခံ ဖြစ်ပြီးသည့် နောက်တွင် ဗိုလ်ကြီးကောက်အား ပလောင်ကီးနယ်၏ စူပရီတင်းဒင့် အဖြစ် ခန့်ထားခဲ့သည်။ ဗိုလ်ကြီးကောက်ကို ရခိုင်မှ ဒုက္ခသည်များနှင့် ဒေသခံများ အကြား ရာစုနှစ်များစွာ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ပဋိပက္ခများကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် အထူး တာဝန် ပေးအပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဗိုလ်ကြီးကောက်သည် ကြင်နာတတ်သော နှလုံးသား ရှိပြီး ပြည်သူတို့၏ အခြေအနေမှာ သူ့ကို စိတ်မကောင်း ဖြစ်စေသည်။ သူသည် ဒုက္ခသည်များကို ပြန်လည် ထူထောင်ရေး တာဝန်ကြီးကို ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး သိသိသာသာ အောင်မြင်မှု ရရှိခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း သူ၏ အလုပ်တာဝန်များ မပြီးဆုံးမီ ၁၇၉၉ တွင် အချိန်မတိုင်မီ ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း သူလုပ်ဆောင်ခဲ့သော အလုပ်များက ဒေသခံတို့၏ နှလုံးသားတွင် စွဲထင် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ပြန်လည် ထူထောင်ရေး တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် သူ့အား အမှတ်ရသော အနေနှင့် ဈေးတစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ကောက်၏ ဈေး သို့ Cox's Bazaar ဟု နာမည်ပေးခဲ့သည်။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဝိသာခဥပါသကာက မေးလျှောက်သဖြင့် ဓမ္မဒိန္နာထေရီက သက္ကာယ၊ သက္ကာယသမုဒယ၊ သက္ကာယနိရောဓ၊ သက္ကာယနိရောဓဂါမိနီပဋိပဒါ၊ ဥပါဒါန၊ ဥပါဒါနက္ခန္ဓ၊ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ၊ အရိယ အဋ္ဌင်္ဂိကမဂ္ဂ၊ တယောခန္ဓသင်္ဂဟိတ၊ သမာဓိ၊ သမာဓိနိမိတ္တ၊ သမာဓိပရိက္ခာရ၊ သမာဓိဘာဝနာ၊ သင်္ခါရ၊ သညာ ဝေဒယိတနိရောဓ သမာပတ္တိ၊ ဝေဒနာ၊ သုခ၊ ဒုက္ခ၊ အနုသယ၊ အနုသယပဟာန၊ ပဋိဘာဂ၊ ဘဂဝတော ဓမ္မဒေသနာ အနမောဒနာ-တို့ကို အကျယ်ဟောပြသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ ဝိသာခနှင့် ဓမ္မဒိန္နာထေရီတို့၏ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိ၊ ဘုရားရှင် ရာဇဂြိုဟ် နေပြည်တော်ဝင်သည်နေ့၌ ဥပါသကာအဖြစ်ခံယူသူ တစ်သောင်း၊ ဗိမ္ဗိသာရဘုရင်နှင့် သောတာပန်အရိယာဖြစ်သူ တစ်သိန်းတစ်သောင်းရှိသည်။ ထို၌ ဝိသာခသူဌေးလည်း သောတာပန်ဖြစ်ပုံ၊ အနာဂါမ်၏ အသွင်အပြင်။ ဓမ္မဒိန္နာ ဘိက္ခုနီပြုခြင်းအကြောင်း၊ အတိတ်ကုသိုလ်၊ ရဟန္တာထေရီဖြစ်ပုံ၊ ပုစ္ဆာမေးခြင်း အကြောင်း၊ ဓမ္မဒိန္နာထေရီ ဖြေဆိုပုံဥပမာများ၊ ဗုဒ္ဓသာသနာတော်နှင့် အရိယသစ္စာ၊ ဂဏ္ဍိပဥှာ၊ ဂုဠှပဥှာ၊ ဩဝတ္တိကသာရပဥှာ၊ ခန္ဓာငါးပါးနှင့်အတ္တဒိဋ္ဌိ၊ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ၊ သဿတဒိဋ္ဌိ၊ ဘဝဒိဋ္ဌိ၊ ဝိဘဝဒိဋ္ဌိတို့ဖြစ်ပုံ၊ သမာဓိ, ဝီရိယ, သတိတို့ ကျေးဇူးပြုပုံ ဥပမာ၊ ပညာနှင့် ဝိတက်တို့ ကျေးဇူးပြုပုံ ဥပမာ၊ ဧကစိတ္တက္ခဏ မဂ္ဂသမာဓိ၊ ဝိတဏ္ဍဝါဒီ၊ သခါရသုံးပါး၊ သညာဝေဒယိတနိရောဓပဥှာ၊ အာဂမနီယကထာ၊ ဝေဒနာနှင့် နိရောဓသမာပတ်၊ ဝေဒနာနှင့်အနုသယ၊ အဖြေတစ်ခု အမေးနှစ်ခု၊ ဝိသဘာဂနှင့် ပဋိဘာဂ၊ သဘာဂနှင့် ပဋိဘာဂ၊ အပ္ပဋိဘာဂ၊ ပဋိဘာဂ၊ ပြဿနာ တို့အကြောင်း၊ ဘုရားရှင်၏ အတည်ပြုချက် ဥပမာတို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

ဋီကာ၌ ဥပနိဿယအဖွင့်၊ ဓမ္မဒိန္ဒာဘိက္ခုနီပြုခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်၊ လာဘသက္ကာရပစ္စယ၊ ဥပါဒါနနှင့် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ၊ ရုပ်နှင့်အတ္တ၊ ဒိဋ္ဌိဂတိကနှင့် သာဝကတို့ ရှုမြင်မှုချင်း မတူပုံ၊ သင်္ခတအဖွင့်၊ သီလ, သမာဓိ ပညာတို့၏ သပ္ပဒေသ, နိပ္ပဒေသဖြစ်ပုံ နေယျတ္တ, နီတတ္ထ အဓိပ္ပါယ်၊ အာသေဝန, ဘာဝနာ, ဗဟုလီကမ္မအဖွင့် သုညတ, အနိမိတ္တ, အပ္ပဏိဟိတ, ကာယိက, စေတသိက, အနုသယဟူသော မှတ်သားဖွယ်အဖွင့်များကို တွေ့နိုင်ပါသည်။

ဤသုတ်၏ အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များစွာ ရှိပါသည်။
-

ကိုးကား
-------

1. ↑  မ၊၁၊၃၅၃-၉။ မ၊မြန်၊၁၊၃၈၅-၃၉၂။ မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၅၅-၂၆၉။ မ၊ဋီ၊၂၊၂၇၈-၂၉၀။

-မဇ္ဈိမနိကာယ၊ မူလပဏ္ဏာသ၊ ၅-စူဠယမကဝဂ္ဂ၊ စတုတ္ထသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**စူဠလိပ် ရေထဲလွှတ်** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

ရှင်းလင်းချက်
-------------

စူဠလိပ်ကို သေစေလို၍ ရေထဲသို့ ပစ်ချလိုက်ရာတွင် မသေရုံသာမက အကြိုက်ပင်တွေ့သွားသေးသကဲ့သို့ သူတစ်ယောက်ကို ဒုက္ခရောက်စေလိုသည့် စေတနာဖြင့် ပြုမူလိုက်ရာတွင် ဒုက္ခမရောက်ရုံသာမက သူ့အလိုကျပင် ဖြစ်သွားသည်။ 
အခြားဆိုလိုရင်တစ်ခုမှာ စူဠလိပ်ကို ရေထဲလွှတ်လိုက်သည့်အခါ ပြန်လည်၍ မပေါ်လာတော့သကဲ့သို့ ကိစ္စဖြင့် စေလွှတ်လိုက်ရာတွင် ပြန်ပေါ်မလာတော့ချေ။

>  ဗာရာဏသီပြည် ဗြဟ္မဒတ်မင်း၏ သားတော် အိမ်ရှေ့မင်းသားသည် မြို့မှ ထွက်ခွာ၍ ယမုန်နာမြစ်အနီး တောင်ကြားတစ်ခုတွင် ရသေ့ရဟန်းပြုကာ နေထိုင်သည်။ ထိုသို့နေစဉ် နဂါးမတစ်ဦးနှင့် အကြောင်းပါ၍ သားတော်တစ်ပါး သမီးတော်တစ်ပါး ဖွားမြင်သည်။ ခမည်းတော်ဗြဟ္မဒတ်မင်းနတ်ရွာစံသော် ဗာရာဏသီပြည်သို့ ပြန်၍ မင်းပြုလေသည်။ သားတော်သမီးတော်တို့အတွက် ပေါက္ခရဏီ ကန်ကြီးကို တူးစေ၍ ရေသွင်းစေရာ လိပ်ငယ်တစ်ကောင်သည် ရေစီးနှင့် ပါလာလေသည်။ သားတော် သမီးတော်တို့သည် ရေကစားသွားရင်း လိပ်ငယ်ကို မြင်သော် ကြောက်လန့်ကြသဖြင့် ခမည်းတော်က ထိုလိပ်ငယ်အား ဒဏ်ပေးစေရာ အမတ်အချို့က ဆုံထဲထည့်၍ ကျည်ပွေ့ဖြင့် ထောင်းရန်၊ အချို့က အသားကို ချက်စားရန်၊ အချို့က ရှားမီးခဲတွင်ကင်ရန်၊ အချို့ကမီးပြင်းတိုက်၍ ရှို့ရန် အကြံပေးကြ၏။ ရေကို ကြောက်သော အမတ်တစ်ဦးကမူ ယမုန်မာမြစ်ထဲသို့ ပစ်ချရန် အကြံပြုလေသည်။ ထိုအခါ လိပ်ငယ်က ရေထဲသို့ ပစ်မချရန် ဟန်လုပ်၍ ငိုယို တောင်းပန်သည်ကို အကယ်ပင်ထင်မှတ်ကြ၍ ယမုန်နာမြစ်ထဲသို့ ပစ်ချလိုက်ရာ လိပ်ငယ်လည်း မဆိုင်းမတွပင် ရေထဲသို့ ငုပ်လျှိုး ကွယ်ပျောက် သွားတော့သည်။ 
> 
>

မူလရင်းမြစ်
-----------

* "တကယ်ခေါ်မှာ ဆိုရင်တော့ **စူဠ**ကို **ရေထဲလွှတ်**သလို နေမှာပေါ့။" [၁၂၉၈] စာအု။ ၂၄၇။

ကျမ်းကိုး
---------

1. ↑  ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ၆၄၃-ဘူရိဒတ္ထဇာတ်။
**သာလာကာနာဂရဘုရင့်နိုင်ငံ**သည် သမိုင်းတွင်ပထမဆုံးမှတ်တမ်းတင်ခြင်းခံရသည့်နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်။  ] အနောက် ဂျာဗား တွင်တည်ရှိပါပြီး  အေဒီ ၁၃၀ မှ ၃၆၂ အတွင်းကပေါ်ထွန်းခဲ့သည့်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ၁၇ ရာစုမှအတော်လေးခေတ်မီသောစာပေများဖြစ်သော Pustaka Rajya Rajya i Bhumi Nusantaraကို အိန္ဒိယကုန်သည်များမှတစ်ဆင့်ရရှိခဲ့သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

သမိုင်း
-------

1. ဒေဝဝါရမန် ၁
2. ဒေဝဝါရမန် ၂
3. ဒေဝဝါရမန် ၃
4. ဒေဝဝါရမန် ၄
5. ဒေဝဝါရမန် ၅
6. ဒေဝဝါရမန် ၆
7. ဒေဝဝါရမန် ၇
8. ဒေဝဝါရမန် ၈

လက်အောက်ခံနိုင်ငံများ
---------------------

သာလာကနာဂရသည် ဒေဝဝါရမန်မင်းဆက် (သာလာကနာဂရကို အုပ်စိုးသောဘုရင်များ) များက တည်ထောင်ခဲ့သည့် နိုင်ငံငယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။[] ။ သာသာသာလာကနာဂရ၏လက်အောက်ခံနိုင်ငံများမှာ -

* Ujung Kulon Kingdom

တည်နေရာ
-------

တတိယအချက်မှာ၊ Salak တောင် (Bogor) သည်ငွေနေ့နေ့လယ်စုစည်းမှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဆူဒန်ဘာသာစကားတွင် Salakanagara သည် Silver Kingdom ကိုဆိုလိုသည်။ ထို့အပြင်ဤထင်မြင်ချက်သည် Salaka နှင့် Salak အကြားအမည်တူခြင်းအပေါ်အခြေခံသည်။

ကြည့်ရှုပါ
----------

* Tarumanegara

မှတ်စုများ
----------

1. ↑  Darsa, Undang A. 2004. "Kropak 406; Carita Parahyangan dan Fragmen Carita Parahyangan", Makalah disampaikan dalam Kegiatan Bedah Naskah Kuna yang diselenggarakan oleh Balai Pengelolaan Museum Negeri Sri Baduga. Bandung-Jatinangor: Fakultas Sastra Universitas Padjadjaran: hlm. 1 – 23.
**ဆရာထာ** (၁၉၀၁-၁၉၇၉) သည် မြန်မာ ဂီတပညာရှင်နှင့် တေးရေး ဖြစ်သည်။

ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး
-----------------

၁၉၀၁ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၃၀ ရက်တွင် ဦးစံခိုင်၊ ဒေါ်မတို့မှ မွေးသည်။

ငယ်စဉ်က အင်းကန်တိုက် ရွှေကျောင်းတွင် မြန်မာစာသင်ပြီး ဦးထွန်းရင်ထံမှ သီချင်းရေးခြင်းနှင့် အကပညာကို ယူသည်။

အနုပညာခရီး
----------

အစ်မဖြစ်သူ မစိန်သုံ အငြိမ့်တွင် စည်တီး၊ ဒိုးတီး လုပ်ကိုင်ရင်း ထိုအငြိမ့်၌ပင် စန္ဒရားတီးသူ ဆရာမောင်ထံမှ စန္ဒရားသင်ပြန်သည်။

သရဲလေး အောင်စိန်၊ စိန်အုပ်၊ အောင်မောင်း၊ စိန်ကတုံးနှင့် စိန်အောင်မင်းတို့အတွက် ဇာတ်သီချင်းများ ရေးစပ်ပေးခဲ့သည်။ စိန်အောင်မင်း၏ နာမည်ကျော် *ဘဒ္ဒကလျာဏီ* သီချင်းသည် ဆရာထာ ရေးစပ်ခဲ့သော သီချင်းဖြစ်သည်။ 

အငြိမ့်မင်းသမီးများဖြစ်သော ယူနီဗာစီတီ မြသန်းကြည်၊ ရွှေလိပ်ပြာနှင့် မကြည်အောင်တို့အတွက် အငြိမ့်သီချင်းများ ရေးစပ်ပေးခဲ့သည်။ 

မန္တလေးမှ ဥဩမယ်တင်၊ ဥက္ကလာ အေးကြည်၊ ဩဘာသောင်း၊ လေဘာတီ မြရင်၊ လှကလေးစိန်၊ ပျော်တော်ဆက် မတင်အောင်တို့ အငြိမ့်များတွင် ပတ္တလားဝင်တီးပေးရင်း သီချင်းရေးစပ်ပေးခဲ့သည်။

ဆရာထာသည် ရွှေမန်းဇာတ်သဘင်တွင် မန်နေဂျာအဖြစ် ဝင်ရောက်ရင်း ရွှေမန်းဇာတ်အတွက် သီချင်းပေါင်းများစွာ ရေးစပ်ပေးခဲ့သည်။

မိသားစုဘဝ
---------

ဒေါ်မမလေးနှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့ပြီး ခင်အုန်းမြိုင် (မင်းသမီး ရွှေမန်းသူ ခင်အုန်းမြင့်)၊ အေးကို (စန္ဒယား အေးကို)၊ ခင်ဝင်းမေ (ကောလိပ် ခင်ဝင်းမေ) နှင့် ဇာနည်ဝင်းမော် (မင်းသမီး) ဟူသော သားသမီးလေးယောက် ထွန်းကားသည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

၁၉၇၉ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၄ ရက်တွင် ကွယ်လွန်သည်။

ကိုးကား
-------
**ကောက်ချ်ဆာ့ဖ္ဖင်း** (ဆိုဖာငှားခြင်း) ဆိုသည်မှာ လိုအပ်သူများအား မိမိပိုင် ဆိုဖာကို အခမဲ့ ငှားရမ်းပေးခြင်း၊ မိမိမှ လိုအပ်သောအခါ ပြန်လည်ငှားယူရန် တောင်းဆိုခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ တနည်းအားဖြင့် အခြားသူများအိမ်တွင် ခေတ္တတည်းခိုခြင်းကို ဆိုလိုသည်။

**CouchSurfing International Inc.**သည် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု ဆန်ဖရန်စစ်္စကို မြို့တွင် တည်ရှိပြီး၊ အသုံးပြုသူများအကြား အပြန်အလှန် ဧည့်ခံနိုင်ရေးအတွက် အကျိုးဆောင်ပေးသည့် လူမှုဆက်သွယ်ရေး ကွန်ယက်တစ်ခုဖြစ်သည်။

အသုံးပြုပုံ
-----------

ဆိုလိုပုံသည် သူငယ်ချင်းတစ်ယောက်ဆီမှ နောက်တစ်ယောက်၏ အိမ်သို့ ကူးပြောင်းခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းအိမ်တွင် အားလပ်သည့်နေရာ၊ ကြမ်းပြင်၊ ဆိုဖာ၊ မွေ့ယာစသည့် အိမ်ရှင်မှ ခွင်ပြုသည့်နေရာတွင် တည်းခိုခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ရက်အနည်းငယ်နေပြီးနောက် တခြားအိမ်သို့ ဆက်လက်ကူးပြောင်းကြသည်။ ဟော်တယ်များတွင် တည်းခိုခြင်းမပြုလုပ်သောကြောင့်၊ အိမ်ရှင်ဖိတ်ခေါ်သည့် နေရာများ၊ အိမ်ရှင်သိကျွမ်းသည့် နေရာများ၊ ၎င်းနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံသားများနှင့် ပိုမိုထိတွေ့မှုရှိခြင်း၊ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများ မမြင်တွေ့ရသည့် နေရာများကို အများအားဖြင့် ဆိုဖာငှားရမ်းလှည့်လှယ်သူများမှ ပိုမိုအတွေ့အကြုံရကြသည်။
**ဝပ်စ်ကာရန်း အမျိုးသားဥယျာဉ်** သည် ပီရူးနိုင်ငံရှိ အမျိုးသားဥယျာဉ်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး အန်ကက်ရှ်ဒေသရှိ အင်န်ဒီးစ် တောင်တန်း အလယ်ပိုင်းဖြစ်သော ကော်ဒီလယ်ရာ ဘလန်ကာ တောင်တန်း (ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အမြင့်ဆုံး အပူပိုင်းဒေသ တောင်တန်း) ၏ အစိတ်အပိုင်း အတော်များများ ပါဝင်သည်။ ဥယျာဉ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၃၄၀,၀၀၀ ဟက်တာ (၃,၄၀၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) မျှ ကျယ်ဝန်းကာ SERNANP ခေါ် ပီရူးနိုင်ငံ ထိန်းသိမ်းထားသော ဒေသများကွန်ယက် မှ စီမံခန့်ခွဲသည်။  ၁၉၈၅ တွင် ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။  လူသိများသော တောင်တက်စခန်းလည်း ဖြစ်ပြီး ထူးခြားသော ဇီဝမျိုးကွဲများ တည်ရှိရာ နေရာလည်း ဖြစ်ကာ
အင်န်ဒီးစ် ဘုရင်မ ဟုအမည်ရသည့် အပင်အပါအဝင်မျက်ကွင်းနက် ဝက်ဝံ၊ ကွန်ဒါလင်းတ၊ ဗီကူနာသမင် နှင့် တာရူကာ သမင် အစရှိသော တိရစ္ဆာန်များ ရှိသည်။ 

  

ဥယျာဉ်သည် မြောက်မှတောင်သို့ ၁၅၀ ကီလိုမီတာ (၉၃ မိုင်) ရှည်လျား၍ အနံအားဖြင့် ၂၅ ကီလိုမီတာ (၁၆ မိုင်) မျှ ရှိသည်။ ကော်ဒီလယ်ရာ ဘလန်ကာ တောင်တန်း၏ အနောက်ဘက် တောင်စောင်းသည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အတွင်းသို့ ဆန်တာမြစ်မှ တဆင့် စီးဝင်ကာ အရှေ့ဘက် တောင်စောင်းမှာမူ မာရာနွန်မြစ် အတွင်းမှတဆင့် အမေဇုံမြစ် နှင့် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်း သို့ စီးဝင်သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  Huascarán - Servicio Nacional de Áreas Naturales Protegidas por el Estado (in Spanish)။ 20 February 2017 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  5 July 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Huascarán National Park။ UNESCO။
3. ↑  Parque Nacional Huascarán (in spanish)။ Parkswatch။
Watson's avatar was inspired by the IBM "smarter planet" logo.
**ဝပ်ဆင်** (Watson) သည် အမေရိကန် ကွန်ပျူတာ ကုမ္ပဏီ IBM မှ လူတို့မှ သဘာဝကျကျ မေးမြန်းသော မေးခွန်းများကို ဖြေဆိုနိုင်ရန် တီထွင်ထားသည့် လူသားတို့၏ ဉာဏ်ရည်ကို စီစဉ်တုပထားသော ပရိုဂရမ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ IBM အား ထူထောင်ခဲ့သူ ထောမတ်စ် ဝပ်ဆင် (Thomas J. Watson) ကို အစွဲပြုကာ အမည်ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဝပ်ဆင်ကို IBM ၏ DeepQA လေ့လာရေး ပရောဂျက်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် တီထွင်ထားသည်။ ယင်း ပရိုဂရမ်သည် POWER7 processor အခြေခံသည့် စနစ်ဖြင့် တွက်ချက်သည်။

ဝပ်ဆင်၏ အစွမ်းအစကို စမ်းသပ်သည့် အနေဖြင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ် နှစ်ဦးပိုင်းတွင် အမေရိကန် Jeopardy! ခေါ် ဉာဏ်စမ်း အစီအစဉ်တစ်ခုတွင် ပါဝင် ယှဉ်ပြိုင်စေသည်။ ဝပ်ဆင်နှင့် ယှဉ်ပြိုင်သူများမှာ ယင်းအစီအစဉ်တွင် ဆုကြေးအများဆုံး အနိုင်ရခဲ့ဖူးသူ Brad Rutter နှင့် အချိန်အကြာမြင့်ဆုံး ချန်ပီယံအဖြစ် စံချိန်တင်ထားသူ Ken Jennings တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ရုပ်မြင်သံကြားမှ ထုတ်လွှင့်သည့် အစီအစဉ် ၃ ခု အနက် ၂ ခုတွင် ဝပ်ဆင်သည် ၎င်း၏ ပြိုင်ဖက် လူသားများကို အနိုင်ရခဲ့သည်။ ဝပ်ဆင်သည် ပထမဆု အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁ သန်း၊ Ken Jennings နှင့် Brad Rutter တို့က ၃ သိန်းနှင့် ၂ သိန်း အသီးသီး ရရှိခဲ့သည်။ Ken Jennings နှင့် Brad Rutter တို့က ယင်းတို့၏ ဆုကြေးတစ်ဝက်အား လှူဒါန်းမည်ဟု ဆိုပြီး IBM ကမူ ဝပ်ဆင်၏ ဆုငွေများအား ပရဟိတအဖွဲ့အစည်း ၂ ခုထံ ခွဲဝေလှူဒါန်းလိုက်သည်။ ဤပြိုင်ပွဲသည်လည်း Jeopardy! အစီအစဉ် သမိုင်းတလျှောက်တွင် လူသားနှင့် ကွန်ပျူတာ ပထမဦးဆုံးအကြိမ် ဉာဏ်ရည်ပြိုင်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑   YouTube ပေါ်ရှိ IBM Watson: The Face of Watson
2. ↑  Smartest Machine on Earth Archived 17 February 2011 at the Wayback Machine. Retrieved 14 February 2011.
3. 1 2  Mike Hale။ "Actors and Their Roles for $300, HAL? HAL!"၊ *The New York Times*၊ February 8, 2011။
4. ↑  The DeepQA Project။ Research.ibm.com။  2011-02-18 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
5. ↑  Markoff၊ John။ "Computer Program to Take On 'Jeopardy!'"၊ *The New York Times*၊ 2009-04-26။ 2009-04-27 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
6. ↑  Loftus၊ Jack (2009-04-26)။ IBM Prepping Soul-Crushing 'Watson' Computer to Compete on Jeopardy!။ Gizmodo။  2009-04-27 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
7. ↑  IBM's "Watson" Computing System to Challenge All Time Greatest Jeopardy! Champions (2010-12-14)။  2010-12-15 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

သံသရာ၏အစကို မသိနိုင်ကြပုံ၊ အဝိဇ္ဇာဖြင့်ဖုံးကာပြီး တဏှာနှောင်ကြိုးဖြင့် ဖွဲ့တုတ်ချီနှောင်ခံရသဖြင့် တစ်ဘဝမှ တစ်ဘဝသို့ ပြောင်းရွှေ့နေကြရသောသတ္တဝါတို့၏ အစကို မသိနိုင်ကြပုံ၊ ထိုသို့ရှည်လျားလှစွာသော သံသရာခရီးတစ်လျှောက်၌ မချစ်မနှစ်သက်သောသူတို့နှင့် ပေါင်းဆုံရခြင်း၊ ချစ်ခင်နှစ်သက်သူတို့နှင့် ကွေကွင်းရ ခြင်းကြောင့် ငိုယိုခဲ့ရသောသတ္တဝါတို့၏ မျက်ရည်သည် သမုဒ္ဒရာလေးစင်း ရှိရေတို့မက များပြားလှကြောင်း၊ သင်္ခါရတရားတို့၌ ငြီးငွေ့စိတ်ပျက်ခြင်း၊ တပ်မက်မှု ကင်းခြင်း၊ သင်္ခါရတရားတို့မှ လွတ်မြောက်ခြင်းငှာ အားထုတ်သင့်ကြောင်းကို အကျယ်တဝင့် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ -မြင့်မိုရ်တောင်၏ အရောင်လေးမျိုးထွက်ပုံကို ဖွင့်ထားပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၁၊၃၈၈-၉။ သံ၊မြန်၊၁၊၃၇၅-၆။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၄၆။ သံ၊ဋီ၊၂၊၁၅၁။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၄-အနမတဂ္ဂသုတ္တ၊ ပဌမဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**ကောတိယာနီ**သည် မတုန်မလှုပ်ကြည်ညိုသော အရာတွင် *အဂ္ဂ အဝေစ္စ ပသန္န* ဧတဒဂ် ရလေသည်။ ကာတိယာနီသည် ကုရရဃရမြို့မှ သူဌေးမကြီး ဖြစ်သည့်အလျောက် လောကစည်းစိမ်တွင် ပြည့်စုံပေသည်။ သားကလေးကိုယ်ဝန်အရင့်အမာဖြင့် မိဘတို့ထံသို့ သွား၍ မွေးဖွားရန် ကာတိယာနီသည် နေရပ်ဖြစ်သည့် ကုရရဃရမြို့မှ ရာဇဂြိုဟ်သို့ သွားရာလမ်းတွင် ဖြစ်၏။ ဟေမဝတနတ်မင်းနှင့် သာတာဂီရနတ်မင်းတို့သည် ဘုရားရှင်၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ဆွေးနွေးပြောဆိုသံကို ကြားရရုံဖြင့်ပင် ဗုဒ္ဓါနုဿတိဘာဝနာဖြင့် သောတာပန် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုညတွင်ပင် သားဖြစ်သူ သောဏကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ အရွယ်ရောက်လာသောအခါ သောဏသည် ရှင်မဟာကစ္စည်း ထံတွင် ရဟန်းပြုခဲ့သည်။ ရဟန်းတစ်ဝါအရတွင် မြတ်စွာဘုရားရှင်အား ကာမသုတ္တန် ခေါ် အဋ္ဌကဝဂ် အစရှိသော သုတ္တန်ပေါင်း တစ်ဆယ့်ခြောက်သုတ်ကို ရွတ်ဖတ်ပြရာ ဘုရားရှင်က အသံသာယာစွာ ဟောကြားသောအရာဝယ် အသာဆုံး အမြတ်ဆုံး ဧတဒဂ်ဆုကို ရရှိခဲ့လေသည်။

သာဝတ္ထိမှ ပြန်လာသောသားတော်ရဟန်းအား ကာတိယာနီသည် မြတ်စွာဘုရား ဟောဖော်ရွတ်ပြရသော တရားတော်များကို ပြန်လည်ဟောကြားပေးရန် တောင်းပန်၏။ ရဟန်းလည်း ဟောပြရန် ဝန်ခံလေသည်။ ထိုနေ့ညတွင် သောဏမထေရ်သည် တရားဟောကြားမည်ဖြစ်သောကြောင့် တရားနာရန် မဏ္ဍပ်သို့ သွားလေသည်။ တရားပွဲတွင် တရားနာသူတို့ဖြင့် စည်ကားလျက် ရှိပေသည်။ ကာတိယာနီသည် တရားနာနေစဉ် မိမိ၏ အိမ်တွင် ခိုးသူများ ပစ္စည်းများ ခိုးယူနေသည်ကို အစေခံထံမှ ပြောကြား၍ သိရသော်လည်း တုန်လှုပ်ခြင်း အလျှင်းမရှိ။ တရားတော်၌သာ သက်ဝင်လေသည်။ နောက်တစ်နေ့တွင် ခိုးသူများလည်း ကာတိယာနီ၏ သူတော်ကောင်းစိတ်ဓာတ်တို့ကို သိရ၍ သံဝေဂရကာ ခိုးထားသည့် ပစ္စည်းများကို ပြန်ပေးကာ တောင်းပန်လေ၏။ တရားနာသောညက ခိုးသူထဲမှ တစ်ယောက်ဖြစ်သူသည် ကာတိယာနီ၏ နောက်တွင် ရှိနေခဲ့ပေသည်။ ကာတိယာနီသည် ခိုးသည်ကို သိ၍ အိမ်ပြန်လာခဲ့ပါက သတ်ရန်အတွက် ဖြစ်သည်။

ထိုနေ့ညက အရှင်သောဏ၏တရားကို နာကြားရသဖြင့် ခိုးသားငါးရာတို့လည်း ရဟန်းပြုကြသဖြင့်အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ဆိုက်ရောက်ကြလေသည်။ မယ်တော်ဖြစ်သူ ကာတိယာနီသည်လည်း သာသနာတော်ကို မတုန်မလှုပ် သက်ဝင်ယုံကြည်သည့်အရာတွင် အသာဆုံး အမြတ်ဆုံး ဧတဒဂ်ဆုကို ရရှိခဲ့လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မလေးငြိမ်။ *အဆင့်မြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အမျိုးသမီးများ*။
ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် မြန်မာလူမျိုးတို့၏ ရှိခိုးဦးချရာတွင် လိုက်နာအပ်သော အပြုအမူဖြစ်သည်။ မြေပြင် သို့မဟုတ် ကြမ်းပြင်ပေါ်၌ ကိုယ်အင်္ဂါ အစိတ်အပိုင်း ငါးမျိုးကို တည်စေလျက် ဦးခိုက်ဝပ်တွားခြင်း ကို ထိခြင်းငါးပါးဖြင့် ရှိခိုးခြင်းဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ထိခြင်းငါးပါးကို တည်ခြင်းငါးပါးလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ မြေပြင် သို့မဟုတ်ကြမ်းပြင်ပေါ်၌ -  

(က) ဒူးနှစ်ဘက်တည်နေစေရမည်။
(ခ) တံတောင်ဆစ်တိုင်အောင် လက်နှစ်ဘက်ကို တည်နေစေရမည်။
(ဂ) နဖူးကိုတည်နေစေရမည်။  

ဤကိုယ်အင်္ဂါ ငါးမျိုးကို အညီအညွတ်ပြု၍ ရှိခိုးမည့်ဘက်သို့ ရှေးရှုညွှတ်သောအားဖြင့် ဝပ်တွားဦးခိုက်ရမည်။ အစီအစဉ်အားဖြင့် ဖော်ပြရပါက အမျိုးသားများအနဖြေင့် -

(က) ရှေးဦးစွာ ရှိခိုးမည့်ဘက်သို့ မျက်နှာမူပြီး ဆောင့်ကြောင့်ထိုင်ရမည်။
(ခ) လက်အုပ်ကို နဖူးအထိ မြှောက်ချီရမည်။
(ဂ) ထို့နောက် ဒူးထောက်ချလိုက်ရမည်။
(ဃ) လက်အုပ်ကို မြေပြင် ကြမ်းပြင်သို့ချ၍ လက်ဝါးဖြန့်လျက် လက်ထောက်ရမည်။
(င) တံတောင်ဆစ်နှစ်ဘက်ကို မြေပြင် ကြမ်းပြင်သို့ထိအောင် လက်ဝါးနှစ်ဘက်ကို ရှေ့သို့လျှောထုတ်ရမည်။ ထိုအခါ ဦးခေါင်းနှင့် ပခုံးသည် :အလို အလျောက် ရှေ့သို့ငိုက်သွားမည်။
(စ) နဖူးကို လက်ဖမိုးပေါ် သို့မဟုတ် ကြမ်းပြင်ပေါ်သို့ထိအောင် နှိမ့်ချပါ။  

ဤသို့ဝပ်တွားဦးခိုက်ခြင်းသည် တည်ခြင်း ထိခြင်းငါးပါးဖြင့် ရှိခိုးခြင်း မည်သည်။ ဤနည်းအတိုင်း သုံးကြိမ် ရှိခိုးကြရမည်။ အမျိုးသမီးများအနဖြေင့် တည်ခြင်း (ထိခြင်း) ငါးပါးဖြင့် ရှိခိုးနည်းမှာ -  

(က) ရှေးဦးစွာ ရှိခိုးမည့်ဘက်သို့ မျက်နှာမူပြီး တင်ပါးလွှဲထိုင်ရမည်။
(ခ) လက်အုပ်ကို နဖူးအထိ မြှောက်ချီရမည်။
(ဂ) လက်အုပ်ကို မြေပြင် ကြမ်းပြင်သို့ချ၍ လက်ဝါးဖြန့်ရမည်။
(ဃ) တံတောင်ဆစ်နှစ်ဘက်ကို မြေပြင် ကြမ်းပြင်သို့ထိအောင် လက်ဝါးနှစ်ဘက်ကို ရှေ့သို့လျှောထုတ်ရမည်။
(င) နဖူးကို လက်ဖမိုးပေါ် သို့မဟုတ် ကြမ်းပြင်ပေါ်သို့ထိအောင် နှိမ့်ချဦးခိုက်ရမည်။  

ဤနည်းအတိုင်း သုံးကြိမ် ရှိခိုးရမည်။
သီလက္ခန် ဋီကာသစ်နည်းအရ တည်ခြင်းငါးပါးဖြင့် ရှိခိုးရာ၌ တည်ရမည့် အင်္ဂါ ငါးပါးမှာ အောက်ပါအတိုင်းရေတွက်သည်။  

(က) လက်ဝါးနှစ်ဘက် တည်ရှိရမည်။  

(ခ) ခြေဖဝါးနှစ်ဘက် တည်ရှိရမည်။  

(ဂ) တံတောင်ဆစ်နှစ်ဘက် တည်ရှိရမည်။  

(ဃ) ဒူးနှစ်ဘက် တည်ရှိရမည်။  

(င) နဖူး တည်ရှိရမည်။  

လင်္ကာအတိုကောက်မှတ်ရန်နည်းလမ်းမှာ ခြေ၊ လက်၊ နဖူး၊ တံတောင်၊ ဒူး၊ ငါးဦး ညီညွတ်စေ။ ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
ပြင်သစ်လူမျိုး နိုင်ငံပြုသုခမိန်တစ်ဦးဖြစ်၍၊ ၁၇ ရာစုနှစ် 
က ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် နာမည်ကျော်ခဲ့သူမှာ မာဇာရင်ဖြစ်သည်။ 
၁၆ဝ၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် အီတလီပြည် ပစ်ဆီနာ 
မြို့၌ ဖွားမြင်သည်။ ရောမမြို့နှင့်စပိန်နိုင်ငံတို့တွင် ပညာသင်ကြား 
ပြီးနောက်၊ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးလက်အောက်တွင် အမှုထမ်းရာ 
၁၆၃၄ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ သံတမန်အဖြစ် 
စေလွှတ်ခြင်းခံရသည်။ ယင်းသို့ သွားရောက်ရာတွင် ထိုအခါက 
၁၃ ဆက် မြောက် လူဝီဘုရင်၏ နန်းရင်းဝန် 
ကာဒင်နယ် ရစ်ရှလျူးနှင့် တွေ့ဆုံရင်းနှီး ခင်မင်ရသဖြင့် 
ရစ်ရှလျူး၏ ဆွဲဆောင်ချက်အရ ၁၆၃၂ ခုနှစ်တွင် 
ပြင်သစ်အမျိုးသားအဖြစ်ကို ခံယူခဲ့လေသည်။ 

  

ထိုနောက် ၉ နှစ်ကြာသောအခါ 
ကာဒင်နယ်အဖြစ် ခန့်ထားခြင်း ခံခဲ့ရလေသည်။ ၁၆၄၂ 
ခုနှစ်တွင် ရစ်ရှလျူး ကွယ်လွန်သောအခါ ကာဒင်နယ် 
မာဇာရင်သည် နန်းရင်းဝန် ဖြစ်လာလေသည်။ 

နောက်တစ်နှစ်တွင် ၁၃ ဆက်မြောက် လူဝီဘုရင် 
နတ်ရွာစံလွန်ပြန်ရာ ၁၄ ဆက်မြောက် လူဝီဘုရင်မှာ 
ငယ်သေးသည်နှင့် သူ၏မယ်တော်က နိုင်ငံတော်ကို ရင်ခွင် 
ပိုက်အုပ်ချုပ်ရလေသည်။ သို့သော်လည်း အကယ်စင်စစ် 
ပြင်သစ် နိုင်ငံကို စိုးမိုးအုပ်ချုပ်နေသူမှာ မာဇာရင်သာလျှင် 
ဖြစ်ပေသည်။ မာဇာရင်သည် ၁၆၁၈ ခုနှစ်မှ ၁၆၄၈ ခုနှစ်အထိ 
နှစ်များအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော နှစ်သုံးဆယ်စစ်ပွဲကြီးကို 
ပြီးဆုံးအောင် စီမံစိုင်းပြင်း ၍ ပြင်သစ်နိုင်ငံကြီးတစ်ခုလုံး၏ 
ဂုဏ်ကျက်သရေ တိုးမြင့်စေသော စာချုပ်များကို အောင်မြင်စွာ 
ချုပ်ဆိုခဲ့လေသည်။ 

  

မာဇာရင်သည် ဟိတ်ဟန်မာနကြီးသည့်အရာတွင် ရစ်ရှ 
လျူးကို မမီသော်လည်း၊ အာဏာကို လုံးဝအသုံးပြုလျက် ပြည်သူ 
ပြည်သား ဆင်းရဲသားများထံမှ အခွန်အတုတ်ကြီးလေးစွာ 
ကောက်ခံ ခြင်းဖြင့် ဖိနှိပ်သည့်အရာတွင်ကား ရစ်ရှလျူးနှင့် 
အတူတူပင်ဖြစ် သည်။ သို့ဖြစ်ရာ ပြင်သစ်နိုင်ငံသူ 
နိုင်ငံသားတို့က မာဇာရင်အား မလိုလားကြချေ။ သို့ရာတွင် 
မာဇာရင်သည် ရင်ခွင်ပိုက်အုပ်စိုးသော ဘုရင်မကြီး၏ 
အကြိုက်ကိုလုပ်ပေးခြင်းဖြင့် အာဏာကို လက်ထဲ၌ 
တည်မြဲအောင် ထားနိုင်ခဲ့လေသည်။ သူ၏မတရားမှုများသည် 
သူ့ကို ဆင်းရဲသူ ဆင်းရဲသားများကသာမက အထက်တန်းစား 
မှူးမတ် သူဌေးသူကြွယ်များကပါ မုန်းတီးစေခဲ့လေသည်။ 
ဤသို့ဖြင့် ၁၆၄၈ ခုနှစ်တွင် ပြည်တွင်းစစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့လေသည်။ 

မာဇာရင်သည် ပြည်တွင်းစစ်ကို အောင်မြင်စွာ 
နှိမ်နင်းလိုက်ပြီးနောက်၊ လူဝီဘုရင် ၏ တန်ခိုးအာဏာကို 
တိုးတက်သည်ထက် တိုးတက်အောင်ကြိုးစား ခဲ့လေသည်။ 
မာဇာရင်သည် အုပ်ချုပ်မှုအရာတွင် ကျွမ်းကျင်သော်လည်း 
သူ၏ ငွေမက်မှုမှာ ချွတ်ယွင်းချက်ကြီးတစ်ရပ်ပင် ဖြစ်လာခဲ့ 
သည်။ မာဇာရင်သည် နန်းရင်းဝန်ရာထူးဖြင့် 
သူဌေးဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် ၁၆၆၁ ခုနှစ် မတ်လ ၉ 
ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)
ပန်းပွင့်မှ ခြွေ၍ အခြောက်ခံထားသော ကုံကုမံ ဝတ်ဆံ
**ကုံကုမံ** (Saffron) သည် အဖိုးတန်သော ပန်းဝတ်ဆံ တစ်မျိုးဖြစ်၍ ယင်းတို့ကို ရှေးရောမနှင့် ဂရိလူမျိုးတို့ လက်ထက်မှ အစပြုကာ လိမ္မော်ရောင် ဆိုးဆေးအဖြစ် သော်လည်းကောင်း၊ အမွှေးနံ့သာ အဖြစ်သော် လည်းကောင်း ဘယဆေး အဖြစ်သော် လည်းကောင်း၊ အစဉ်အဆက် အသုံးပြုလာခဲ့ကြသည်။ ရှေးခေတ်ဂရိနှင့် အိုင်ယာလန်နိုင်ငံတို့တွင် ကုံကုမံသည် အထက်တန်းကျလှသော ထီးသုံးနန်းသုံး ဆိုးဆေးဖြစ်ခဲ့ဘူးသည်။ အိန္ဒိယနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဒံပေါက်ထမင်း၌ ထည့်လေ့ရှိသဖြင့် လူသိများသည်။ ဤကဲ့သို့ ထမင်းဟင်းလျာများ၌ ထည့်သောအခါ ကုံကုမံတွင် အပူဓာတ် ပါဝင်သောကြောင့် အစာကြေသည်ဟု ဆိုသည်။ 

ကုံကုမံကို ကိတ်မုန့်၊ ချိုချဉ်သကြားလုံး စသည်များတွင်လည်း ထည့်သွင်းအသုံးပြုကြသည်။ ဆေးဖက်ဝင်သည် ဆိုသော်လည်း အမှန်စင်စစ် ကုံကုမံ၌ ရောဂါများကို ပျောက်ကင်းစေနိုင်သော သတ္တိမရှိဟု သိရသည်။ ကုံကုမံပင်များ ပေါက်ရာဒေသမှာ ဥရောပအနောက်တောင်ပိုင်း၊ ဂရိနိုင်ငံနှင့် အီရန်(ပါရှား)နိုင်ငံများ ပါဝင်သော မြေထဲပင်လယ် အရှေ့ဒေသ တဝိုက်ဖြစ်သည်။ နောင်သော် ကုံကုမံ၏ အဖိုးတန်မှုကြောင့် ကုံကုမံပင်များကို စပိန်နိုင်ငံ၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ် (အမေရိကန်) စသော အခြားနိုင်ငံများ၌ လည်း စိုက်ပျိုးလာကြသည်။ 

ကုံကုမံပင်သည် နှစ်ကြာခံသည့် အပင်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ မြေအောက်အမြစ်ရင်းတွင် ကြက်သွန်နီကဲ့သို့သော ဥမျိုးရှိ၍ ထိုဥ၏ ထိပ်မှ အရွက်၊ ဖူးတံနှင့် အပွင့်များ ဖူးထွက်ပေါ်လာကြသည်။ မြက်ရွက်နှင့် ဆင်တူသော အရွက်များမှာ ၅လက်မမှ ၉လက်မ အထိရှည်လျားသည်။ ဖူးတံမှာ ရှည်းလျားကာ ခေါင်းပွဖြစ်၍ ထိုဖူးတံထိပ်ဖျားမှ ဆောင်းဦးပေါက်ရာသီတွင် ခရမ်းရောင်နုသန်းသော ကတော့ပုံ ပန်းပွင့်အဖြူများ ပွင့်လာကြသည်။ ကုံကုမံပန်း၌ ပွင့်ချက်၆ချပ်ပါရှိသည်။ အပွင့်၏ အလယ်ဗဟိုတွင် ဝတ်ဆံမတိုင်ရှိ၍ ထိုတိုင်ထိပ်တခု၌ တစ်လက်မ သာသာရှည်သော နီရဲနေသည့် ဝတ်ဆံထိပ် ၃ပင်စီ ပေါက်ကြသည်။ 

ကုံကုမံဆိုသည်ကား အခြားမဟုတ်။ စုသိမ်း အခြောက်ခံထားသော အဆိုပါ ဝတ်ဆံထိပ် ကလေးများပင်ဖြစ်၏။ ပန်းပွင့်ပေါင်း ၄၀၀၀မှ ဝတ်ဆံပေါင်း၁၂၀၀၀လောက်ကို စုသိမ်း၍အခြောက်ခံမှ ကုံကုမံ အလေးချိန် တစ်အောင်စခန့်ရသဖြင့် ကုံကုမံသည် ရှေးယခင်ကထက် အဖိုးများစွာ တန်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့်လည်း ကုံကုမံတွင် အခြားပန်းဝတ်ဆံများကိုရော၍ လူမသမာများကစီးပွားရှာ ရောင်းချလာကြသည်။ ထိုပြစ်မှု ကျူးလွန်သူများကို အလယ်ခေတ်ကသေဒဏ်ပေး၍ပင် နှိပ်ကွပ်သည်ဟုဆိုသည်။ 

ယခုခေတ်တွင်လည်း ကုံကုမံအတုများရှိသဖြင့် ကုံကုမံကို ဈေးကြီးပေးဝယ်၍ အသုံးပြုလိုသူများအဖို့ အတုနှင့် အစစ်ကို ခွဲခြားသိရှိရန် လိုအပ်သည်။ ကုံကုမံအစစ်သည် စီးကရက်ကဲ့သို့ နီညိုရောင်ရှိသည့် အမျှင်ကလေးများ ဖြစ်သည်။ အနံ့သင်း၍စားကြည့်လျှင် အရသာ ခါးသက်သက်ရှိသည့်အပြင် ပူရှိန်းရှိန်းရှိနေသည်ကို တွေ့ရပေမည်။ လျှာပေါ်၌လည်း အဝါရောင်စွဲကျန်ရစ်လိမ့်မည်။ ကုံကုမံ အစစ်ကို စပိန်နိုင်ငံမှ တင်သွင်းရရှိ၍ မြန်မာနိုင်ငံ၌ မီးကုံကုမံဟု တွင်သည်။ 

အသားအရေပေါ်၍ ဤကုံကုမံကို အရည်ဖျော်၍ လိမ်းထားလျှင် မီးဒဏ်ကို ခံနိုင်သဖြင့် မီးကုံကုမံဟု ခေါ်ဆိုသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကုံကုမံဟူသော အမည်ဖြင့် ရောင်းလေ့ရှိသော ကုံကုမံအတုမှာ ကုံကုမံအစစ်ထက် အနီရောင် ပို၍လွင်သည်။ အနံ့နည်း၍ အရသာတွင်လည်း အခါးဓာတ်၊ အပူဓာတ် ခေါင်းပါးသည်။ ကြာဆံဝတ်ဆံနှင့် တူသောကြောင့် ထိုကုံကုမံအတုမှာ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကြာကုံကုမံ ဟူ၍တွင်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ၁အပိုင်းခ
2. ↑  Saffron
လိဂျမြို့
---------

လိဂျမြို့သည် ဥရောပတိုက်တွင် ပါဝင်သော 
ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ၏ အရှေ့ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်
သည်။ လိဂျမြို့သည် မျူးစ်မြစ်နှင့် ယင်းမြစ်လက်တက်ဖြစ်သော
အုထမြစ်တို့ ဆုံရာနေရာတွင်တည်ရှိသည်။ မျူးစ်မြစ်၏ ကမ်းနှစ်ဘက်လုံးတွင် မြို့ခင်းကျယ်ပြန့်သည်။ ချိုင့်ဝှမ်းတစ်လျှောက်တွင် 
တည်ရှိ၍ အာဒင်းတောင်များဖြင့် ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ လိဂျမြို့ရှိ 
လူဦးရေမှာ၁၉၆၄ခုနှစ်တွင ခန့်မှန်းခြေ၁၅၅၈၉၈ ယောက်ဖြစ်သည်။

လိဂျမြို့သည် ဥရောပတိုက် အလယ်ခေတ်မှစ၍ ပထမကမ္ဘာစစ်၊ 
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်များအတွင်း၌ ထင်ရှားခဲ့သည်။ စစ်ဒဏ်ကိုလည်း
အကြိမ်ကြိမ်ခံခဲ့ရသည်၊ သို့ရာတွင် ရှေးဟောင်း အဆောက်အအ
ုံများ ကျန်သလောက်ကျန်ပေသေး၍ အနုပညာစုဝေးရ ဌာနဖြစ်၏။
အထူးသဖြင့်ဗဲလဂျီယမ်နိုင်ငံပ ပြင်သစ်စကားပြောဆိုသောဝါလွန်း
နယ်များ၏ ယဉ်ကျေး မှုအချက်အချာဒေသဖြစ်သည်။ လိဂျမြို့တွင် ၁၈၁၇ ခုနှစ်က တည်ထောင်သော တက္ကသိုလ်တစ်ခု၊ ဓာတ်သတ္တုတူးဖော်ရေး ပညာသင်ကျောင်း၊ အနုပညာတံခွန်ကျောင်း၊ဂီတပညာ
သင်ကျောင်း ပြတိုက်တစ်ခု စသည်တို့အပြင်ဘုရားရှိခိုးကျောင်း 
အမြောက်အမြားရှိသည်။ ယင်းတို့အနက် စိန်ဂျတ်နှင့်စိန်ပေါတို့မှာ
ထင်ရှားပေသည်။ လိဂျမြို့ရှိ တရားရုံးတော် အဆောက်အအုံကို
၁၆ ရာစုနှစ်ကတည်းက တည်ဆောက်ထားခဲ့သည်။ လိဂျမြို့တွင် 
ရုက္ခဗေဒ ဥယျာဉ်တစ်ခုလည်းရှိသည်။

ယခုအခါတွင် လိဂျမြို့သည် စက်မှုလက်မှုထွန်းကားသော မြို့ဖြစ် 
ပေသည်။ အလယ်ခေတ်ကပင်လျှင် ဥရောပတိုက်၏လက်နက်တိုက်အဖြစ်ထင်ရှားခဲ့ပေသည်။ လိဂျမြို့တည်ရှိရာ မျူးစ်ချိုင့်ဝှမ်းတွင် 
အလွန်ကောင်း မွန်သော ကျောက်မီးသွေးတွင်းများရှိသောကြောင့် 
လိဂျမြို့သည်ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ၌ စက်ဖြင့် ပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရာ 
အချက်အချာဒေသဖြစ်၏။ သံနှင့် သံမဏိလုပ်ငန်း၏အချက်အချာ
ဒေသလည်းဖြစ်သည်။ လိဂျမြို့မှထွက်သော ပစ္စည်းများမှာသေနတ်နှင့် မီးပေါက်လက်နက်များ၊စက်ဘီး၊ မော်တော်ကား၊မီးရထားခေါင်း
တွဲ၊ စက်များ၊ ကုန်မာပစ္စည်းများနှင့် အထည်အလိပ်တို့ဖြစ်၏။
လိဂျမြို့၏အကြောင်းကို ခြောက်ရာစုနှစ်မှစ၍ ဖော်ပြခဲ့ကြသည်ကို 
တွေ့ရှိသည်။ ရှစ်ရာစုနှစ်တွင် ဂိုဏ်းအုပ်၏နယ်ဖြစ်လာသည်။ ၁၄
ရာစု နှစ်အထိ ကိုလုန်းဂိုဏ်းချုပ်၏ လက်အောက်တွင်ရှိသည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ လိဂျမြို့ ဂိုဏ်းအုပ်များသည် အလယ်ခေတ် ဂျာမန်အင်ပိုင်ယာတွင် မင်းညီ မင်းသားတို့၏ အဆင့်အတန်းများကို
ခံစားရရှိသည်။ ၁၄၆၇ ခုနှစ်တွင် လိဂျမြို့ကို ဗာဂန်ဒီနယ်စား
ချား-သ-ဗိုး(ရဲရင့်သောချား)က အောင်မြင်သိမ်းပိုက် သည်။ 
၁၆၇၅ ခုနှစ်၊ ၁၆၈၄ ခုနှစ်၊ ၁၇၉၂ခုနှစ်များတွင်ပြင်သစ်တပ်များ၏
သိမ်းပိုက်ခြင်းကိုခံရသည်။ ၁၈ဝ၁ ခုနှစ်တွင် လိဂျမြို့သည် 
ပြင်သစ်နိုင်ငံ လက်အောက်သို့လည်းကောင်း၊ ၁၈၁၅ ခုနှစ်တွင် 
နယ်သာလန်နိုင်ငံ လက်အောက်သို့လည်းကောင်း ရောက်ရှိပြီးလျှင် ၁၈၃ဝ ပြည့်နှစ် တွင်ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံလက်အောက်သို့ ရောက်လေသည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းက လိဂျမြို့ကို ဂျာမန်တပ်များ
က၁၉၁၄ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ၇ရက်နေ့တွင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။
ဝန်းရံလျက်ရှိသော ခံတပ် ၁၂ ခုက ခုခံခဲ့သေး၏။ သို့ရာတွင် 
ဂျာမန်တို့၏ အမြောက်ဒဏ်ကို မခံနိုင်ခဲ့ပေ။

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းကမူ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်၊ မေလ ၁ဝ ရက်
နေ့တွင်ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံတွင်းသို့ ဂျာမန်တို့ဝင်ပြီးနောက် သုံးရက်အ
တွင်းမှာပင် လိဂျမြို့ ကျဆုံးလေတော့သည်။ ၁၉၄၄ ခုနှစ်၊ 
စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့၌အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တပ်များဝင်
ရောက်လာ၍ ဂျာမန်တို့၏ အချုပ်အချယ်မှ လွတ်ကင်းခဲ့ရသည်။ 
သို့ရာတွင် ၁၉၄၄ - ၄၅ ခုနှစ်အတွင်းကဂျာမန်ဗုံးပျံများ၏ဒဏ်ကို ခံရသဖြင့် မြို့မှာ အတော်ပင်ပျက်စီးခဲ့လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)