recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ဘုရားရှင်က အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်အား "သာရိပုတ္တရာ သဒ္ဓါအစရှိသော ဣန္ဒြေငါးပါးတို့ ပွားများအပ်, ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ်သည် ရှိသော် အမြိုက်နိဗ္ဗာန်သို့ သက်ဝင်သည်, အမြိုက်နိဗ္ဗာန်ဟူသော လည်းလျောင်းရာ ရှိသည်, အမြိုက်နိဗ္ဗာန်ဟူသော အပြီးအဆုံးရှိသည်ကို ယုံကြည်၏လော"ဟု မေးတော်မူပါသည်။ အရှင်သာရိပုတ္တရာက မြတ်စွာဘုရား ... ဣန္ဒြေငါးပါးတို့ကို ပွားများအပ်, ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ်သည်ရှိသော် အမတောဂဓ, အမတပရာယဏ, အမတပရိယောသာနဖြစ်သည်ကို မြတ်စွာဘုရားကို ယုံကြည်ရုံမျှဖြင့် တပည့်တော် သိသည်မဟုတ်ပါ။ ဣန္ဒြေငါးပါးတို့ကို ပွားများခြင်း, ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာ ပြုခြင်း၏အကျိုးတို့ကို ဉာဏ်ဖြင့်မမြင်အပ်, ထင်ထင်ရှားရှား မသိအပ်, ကိုယ်တိုင် မသိအပ်, ကိုယ်တိုင် မတွေ့အပ်သောပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် သူတစ်ပါးတို့ကို ယုံကြည်သောအားဖြင့် သိကြကုန်ရာပါ၏။ ဣန္ဒြေငါးပါးတို့ကို ပွားများခြင်း၏ အထွဋ်အထိပ်သို့ရောက်သော အကျိုးတို့ကို ကိုယ်တိုင်ဉာဏ်ပညာဖြင့် သိအပ်ပြီးသော, ထင်ထင်ရှားရှား သိအပ်ပြီးသော, ကိုယ်တိုင်သိ တွေ့မြင်အပ်ပြီးသောပုဂ္ဂိုလ်များ၌ ထိုဣန္ဒြေငါးပါးတို့၌ ယုံမှားမှုမရှိတော့ပါ။ တွေးတောမှုသံသယ မရှိတော့ပါ။

မြတ်စွာဘုရား ... ဤဣန္ဒြေငါးပါးတရားတို့ကို တပည့်တော်သည် ဉာဏ် ပညာဖြင့် သိအပ်ပါပြီ ထင်ထင်ရှားရှား သိအပ်ပါပြီ။ ကိုယ်တိုင်တွေ့ထိ သိအပ်ပါပြီး ထိုဣန္ဒြေငါးပါးတရားတို့၌ ယုံမှားသံသယ မရှိတော့ပါ။ သို့လော သို့လော တွေးတောမှု မရှိတော့ပါ-ဟု လျှောက်ထားပါသည်။

ဘုရားရှင်က သာဓုခေါ်တော်မူပြီ၊ ဣန္ဒြေငါးပါးတို့ကို ဉာဏ်ဖြင့် မမြင်အပ်၊ ထင်ထင်ရှားရှား မသိအပ်၊ ကိုယ်ထိလက်ရောက် မျက်မှောက်မပြုအပ်၊ မတွေ့အပ် ဖူးသောသူတို့သည် ထိုဣန္ဒြေငါးပါးတို့ကို ပွားများမှု ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာ ပြုမှုကြောင့်ရရှိသော နိဗ္ဗာန်နှင့်စပ်သောအကျိုးတို့၌ သူတစ်ပါးတို့ကို ယုံကြည်သောအားဖြင့် သိကုန်ရာ၏။ ဉာဏ်ဖြင့်ထင်ထင် သိမြင်, ထင်ထင်ရှားရှား သိမြင်, ကိုယ်တိုင် တွေ့ထိအပ်ပြီးသောပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ထိုဣန္ဒြေငါးပါးတရားတို့၌ တွေးတောယုံမှားမှု သံသယမရှိတော့ကုန်-ဟု မိန့်ကြားတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၃၊၁၉၄-၅။ သံ၊မြန်၊၃၊၁၉၉-၂၀၀။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၇၉-။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၄-ဣန္ဒြိယသံယုတ္တ၊ ၅-ဇရာဝဂ္ဂ၊ စတုတ္ထသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
ပုဗ္ဗာရုံကျောင်းဟောင်းနေရာတွင် အာသောကမင်း၏ ကျောက်တိုင်နှစ်ခု၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ သာဝတ္ထိမြို့
**ပုဗ္ဗာရုံကျောင်း** (ပါဠိ: **ပုဗ္ဗာရာမ**; pubbārāma )သည် ဝိသာခါ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့သည့် ကျောင်းတော်ဖြစ်ပြီး သာဝတ္ထိမြို့၏ အရှေ့ဘက်မျက်နှာ၌ တည်ရှိသည်။

ကျောင်းဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခြင်း
-----------------------------

တစ်ခုသောနေ့တွင် ဝိသာခါသည် ကျွန်မဖြစ်သူနှင့်အတူ မြတ်စွာဘုရားရှိရာ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်သို့ တရားနာယူရန် သွားရောက်၏။ ကျောင်းတောသို့ သွားသည့်အခါတွင် ဝိသာခါသည် သူမ၏ မဟာလတာတန်ဆာကို ဆင်မြန်းသွား၏။ ကျောင်းတော်မုခ်ပေါက်ဝသို့ ရောက်သည့်အခါတွင် မဟာလတာတန်ဆာကို ချွတ်ကာ ဃနမဋ္ဌကတန်ဆာကို ဆင်မြန်း၏။ မဟာလတာတန်ဆာကို ကျွန်မအား သိမ်းဆည်းထားစေ၏။ ထို့နောက်တွင် မြတ်စွာဘုရားထံမှ တရားကို နာကြား၏။

တရားနာယူပြီးနောက်တွင် ဝိသာခါသည် သုပ္ပိယာဥပါသိကာမနှင့်အတူ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်ပရဝုဏ်အတွင်း လှည့်လည်ပြီးနောက် ကျောင်းပြင်သို့ ထွက်လာခဲ့သည်။ ထိုအခါကျမှ ကျွန်မက မဟာလတာတန်ဆာကို တရားဟောရာနေရာတွင် မေ့ကျန်နေခဲ့ကြောင်း သိရလေသည်။ ဝိသာခါသည် ကျွန်မဖြစ်သူအား ပြန်ယူရန် စေခိုင်းလိုက်၏။ အရှင်အာနန္ဒာသည် မဟာလတာတန်ဆာကို သိမ်းထားပြီးဖြစ်ပါက ပြန်၍ မယူခဲ့ရန်နှင့် အရှင်အာနန္ဒာအား လှူဒါန်းပြီးဖြစ်ကြောင်းကိုပါ လျှောက်ထားရန် ကျွန်မကို မှာကြားလိုက်လေသည်။

ကျောင်းတော်သို့ ရောက်သွားသောအခါတွင် အရှင်အာနန္ဒာသည် မဟာလတာတန်ဆာ သိမ်းဆည်းထားသည့်နေရာကို ကျွန်မအား ပြသ၏။ သို့ရာတွင် ဝိသာခါ မှာကြားသည့်အတိုင်း လျှောက်ထားပြီး မဟာလတာတန်ဆာကို မယူဘဲ ပြန်ခဲ့သည်။ ကျွန်မသည် ဝိသာခါထံသို့ ရောက်ရှိလာ၏။ ထိုအခါ ဝိသာခါသည် "အသျှင်မြတ်တို့သည် မဟာလတာတန်ဆာကို ထိန်းသိမ်းရန် ပင်ပန်းကြပေလိမ့်မည်" ဟု ပြောကာ ကျွန်မအား သွား၍ ယူခိုင်းပြန်သည်။ ထို့နောက်တွင် ဝိသာခါသည် မဟာလတာတန်ဆာကို ကိုးကုဋေဖြင့် ရောင်းချ၏။ ဝယ်မည့်သူ မရှိသဖြင့် မိမိပင် ပြန်၍ ဝယ်ယူ၏။ 

ဝိသာခါသည် ပစ္စည်းလေးပါးတို့တွင် အဘယ်ဖြင့် လှူဒါန်းရန် ရပါမည်နည်းဟု မြတ်စွာဘုရားအား မေးမြန်း၏။ မြတ်စွာဘုရား၏ မြို့၏ အရှေ့ဘက်မျက်နှာစာတွင် ကျောင်းဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသင့်သည်ဟု မိန့်တော်မူ၏။

မြတ်စွာဘုရား မိန့်တော်မူသည့်အတိုင်း သာဝတ္ထိမြို့၏ အရှေ့ဘက်မျက်နှာတွင် ပုဗ္ဗာရုံကျောင်းကို ဆောက်လုပ်လေသည်။ ကျောင်းမြေနေရာအတွက် ကိုးကုဋေ၊ ကျောင်းအတွက် ကိုးကုဋေ၊ ကျောင်းတွင် ပူဇော်ပွဲအတွက် ကိုးကုဋေ စုစုပေါင်း ၂၇ ကုဋေ ကုန်ကျ၏။ ကျောင်းသည် ဘုံနှစ်ဆင့်ရှိသည့် ပြာသာဒ်ကျောင်း ဖြစ်သည်။ အထက်ဘုံအဆင့်၌ တိုက်ခန်း ငါးရာ၊ အောက်ဘုံအဆင့်၌ တိုက်ခန်းငါးရာ စုစုပေါင်း တိုက်ခန်း ၁၀၀၀ ပါဝင်၏။ ကျောင်းပရဝုဏ်သည် ရှစ်ပယ်ကျယ်ဝန်းသည်။ ဘုံနှစ်ဆင့်ကျောင်းပြာသာဒ်ကြီးကို ဝန်းရံကာ ပြာသာဒ်ငယ် ငါးရာ၊ ကျောင်းငယ် ငါးရာ၊ ဇရပ် ငါးရာတို့ကိုပါ ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ပုဗ္ဗာရုံကျောင်းကို ဆောက်လုပ်ချိန်သည် ကိုးလ ကြာမြင့်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  
ဦးရွှေအောင် မဟာဝိဇ္ဇာ (သက္ကတ)၊ ဝဋံသကာနှင့် သိရောမဏိ (၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၂)။ *ဓမ္မပဒ (ယမကဝဂ်၊ စိတ္တဝဂ်၊ အပ္ပမာဒဝဂ်၊ ပုပ္ဖဝဂ် ပေါင်းချုပ်)* (ဒုတိယအကြိမ် ed.)။ အမှတ် ၃၈၊ ၁၀၉ လမ်း၊ မင်္ဂလာတောင်ညွန့်၊ ရန်ကုန်မြို့: ရာပြည့်စာအုပ်တိုက်။ pp. ၄၈၈ - ၅၂၈။CS1 maint: location (link)
**ထောက်ကြံ့ပင်**ကို မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်ရှိ သစ်တောများ၌ တွေ့ရသည်။ ရုက္ခဗေဒ အလိုအားဖြင့် 'တာမီနဲလီးယား တိုမင်တိုဆာ (*Terminalia tomentosa* = *T. elliptica*)' ဟုခေါ်၍၊ ဖန်ခါးပင်၊ သန်ပင်၊ လိမ်ပင်၊ ရုံးပင်တို့နှင့်အတူ 'ကွန်ဗရီတေးစီအီး (Combretaceae)' မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်လေသည်။ မျိုးကွဲများမှာ ထောက်ကြံ့ရွက်သေး၊ ထောက်ကြံ့ရွက်ရှည် ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ 

  

ထောက်ကြံပင်သည် အထူးပင်ကြီးမားသော အပင်မျိုးဖြစ်၏။ အခေါက်မှာ ကြမ်းတမ်း၍ အရောင်မည်း၏။ ကျွန်းပင်၊ ပျဉ်းကတိုးပင်များနှင့်အတူ မြေညီသစ်တောများ၌လည်းကောင်း၊ တောင်ပေါ် သစ်တောများ၌ လည်းကောင်း ပေါက်ရောက်သည်။ ပင်လယ်မျက်နှာပြင်မှ အထက်အမြင့်ပေ ၂၅ဝဝ အထိ ထောက်ကြံ့ပင်များကို တွေ့ရသည်။ သစ်သားမှာ ညိုပုပ်ပုပ်အရောင်ရှိ၍၊ အစင်းကြောင်းများပါရှိ၏။ ကောင်း စွာရွေပေါ်ထိုး၍ ပါလစ်အရောင်တင်ပေးလျှင် အလွန်လှပသည်။ အိမ်ထောင်ပရိဘောဂပြုလုပ်ရာ၌ သုံးနိုင်၏။ 

ဂရုတစိုက် ပြုပြင်၍သုံးလျှင် တာရှည်ခံသောာ သစ်သားမျိုးဖြစ်သည်။ ထောက်ကြံ့သားသည် လျင်မြန်စွာ ခြောက်သွေ့သွားလျှင် ကွဲအက်တတ်သဖြင့်၊ ယင်းကိုအသားသေစေရန် စီမံရာ၌ အထူးပင် ဂရုစိုက်ရ၏။ ထောက်ကြံ့သားကို မီးရထား ဇလီဖားတုံး၊ လှည်း၊ လှေ၊ သင်္ဘောနှင့် အဆောက်အအုံများ ဆောက်လုပ်ရာ၌ အသုံးပြုကြသည်။ ထောက်ကြံ့သားအစိုသည်။ ကုဗပေ တစ်ပေလျှင် အလေးချိန်ပေါင် ၇ဝစီး ၍၊ အခြောက်သည် ပေါင် ၆ဝစီးသည်။ 

ထောက်ကြံ့သားသည် သစ်မာသားမျိုးဖြစ်သဖြင့် ထင်းအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်၏။ ထို့ပြင် ထောက်ကြံ့သားကို မီးဖုတ်၍ရသော မီးသွေးသည် ပထမတန်းစားမီးသွေးဖြစ်၏။ ထောက်ကြံ့ပင်၏ အခေါက်ထဲ၌ 'တင်နင်'ခေါ် ချုပ်ဆေးသတ္တိရှိသော ဓာတုဗေဒ ပစ္စည်းတမျိုးပါရှိရာ၊ သားရေနယ်လုပ်ငန်း၌ ထောက်ကြံ့သစ်ခေါက်များကို အခေါက်လိုက်ပင်ထည့်၍ သုံးလေ့ရှိကြ၏။ ဝမ်းသက်လျှင်လည်း ထောက်ကြံ့ခေါက်ကို ဆေးအဖြစ်သုံးနိုင်သည်။ ပိုးချည်အတွက် ပိုးမွေးမြူရာ၌ ထောက်ကြံ့ခေါက်ရွက်များကိုလည်း ပိုးစာရွက်ကဲ့သို့ သုံးနိုင်သည်ဟု ဆို၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Chakrabarty, T. Krishna, G. & Rasingam, L. 2019. Taxonomic notes on Indian *Terminalia* (Combretaceae). *Plant Science Today* 6(3): 285. doi:10.14719/pst.2019.6.3.539
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၅)
သတ္တဝါတို့သည် အများအားဖြင့် မိမိတို့၏ အတွင်းစိတ်ဓာတ်ကို အသံဖြင့် ‌ဖော်ထုတ်တတ်ကြသည်။ ယင်းသို့‌ဖော်ထုတ် 
ရာတွင် သတ္တဝါတစ်ခုနှင့်တစ်ခု မတူကြရုံမက အမျိုးတူသတ္တဝါ 
များ၌ပင် အကြီးနှင့်အငယ်လိုက်၍ အသံကွဲပြားမှု ရှိ‌သေးသည်။ 
အသံများပြုကြသည်ကို သတ္တဝါအလိုက် အမျိုးမျိုးမှည့်‌ခေါ်ကြ 
ရာတွင် လူအသံပြုသည်ကို စကား‌ပြောသည်၊ ‌အော်သည်၊ ဟစ် 
သည် စသည်ဖြင့်‌ခေါ်၍၊ တိရစ္ဆာန်များ အသံပြုကြသည်ကို 
လည်း သူတို့က ‌အောက်ပါအတိုင်း ‌ခေါ်‌ဝေါ်မှတ်သားရ‌ပေ 
သည်။

‌ခွေး ‌ဟောင်သည်။ ကျား ဟိန်းသည်။ ဆင် ‌အော်သည်။ 
ခြ‌သေ့င်္ ‌ဟောက်သည်။ ‌ချေ ‌ဟောက်သည်။ သမင် ‌တောက် 
သည်။ မြင်း ဟီသည်။ ဆိတ် မြည်သည်။ နွား တွန်သည်။ 
‌မျောက် အူသည်။ စိုင် ‌အော်သည်။ ဆတ် ဟည်းသည်။ ကျီး 
အာသည်။ ခို ညည်းသည်။ ချိုး ကူသည်။ ကြက်၊ ‌ဒေါင်း၊ 
က၇ဝိတ်၊ ‌မြွေ တွန်သည်။ ရှင့် တုတ်သည်။ အိမ်‌မြှောင် 
စုတ်ထိုးသည်။

ဤကဲ့သို့ တိရစ္ဆာန်‌အော်သံများကို မြန်မာဂန္ထဝင်‌တောလား 
ရတုများ၌ အများအပြား‌တွေ့ရသည်။ အင်းဝ ‌ခေတ်စာဆို‌တော် 
ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ ‘အောင်‌ဇေယျတု’ချီ ‌ရွှေစက်‌တော်သွား 
‌တောလားရတု‌လေးပိုဒ်၌ ‌တောတိရစ္ဆာန်များ မြည်ကြပုံကို 
‘မြိုင့်‌တောကျီးလည်း၊ သံကြီးအာအာ၊ ခါကတုတ်တုတ်၊ ရှည် 
စုတ်စုတ်နှင့်၊ ဘုတ်က အိမ့်အိမ့်၊ တဖိမ့်ဖိမ့်လျှင်’ဟူ၍ ‌ရေးသား 
ခဲ့သည်သာမက၊ ‌တောင်ငူ‌ခေတ်တွင်လည်း ‘စစ်ကိုင်း ‌ထောင် 
သင်း၊ စလင်းလင်္ကျာ၊ ပြည်မှာနဝ‌ဒေး’ဟူ၍ ဘွဲ့သုံးမည်ရရှိခဲ့ 
‌သော စာဆို‌တော် ပြည်နဝ‌ဒေကြီး၏ ‘ထူးတလည်လျှင်’ချီ 
‌တောလားရတုသုံးပိုဒ်တွင် တိရစ္ဆာန်များ‌အော်ကြပုံကို ‘သံမြွက် 
‌ထွေ‌ငေါ်၊ ကျားဟိန်း‌သော်ကား၊ ထို‌ရော်မြိုင်ခွင်၊ သမင်က 
‌တောက်၊ ‌ဒေါင်းက ‌ငေါက်၍၊ ‌ဟောက်သည့် ‌ချေငယ်၊ ဒရယ် 
ကပြူ၊ ‌မျောက်ကအူလျက်၊ စိုင်မူ‌ဆော်သည်း၊ ဆတ်ကဟည်း၍၊ 
ဆင်လည်းကျည်ကျည်၊ နတ်ငြင်းသည်မူ’ဟူ၍ ‌ဖော်ပြထားပြန် 
သည်။ ထိုမှတစ်ပါး ရှင်ဇယန္တာဘိဓဇ၏ ‌တောလားရတုပိုဒ်စုံ၌ 
လည်း ‘ပြောင်ဆည်ဟည်း၍၊ ဝက်လည်း ရုတ်ရုတ်၊ ရှည့်က 
တုတ်လျက်’စသည်ဖြင့် အလားတူ အ‌ရေးအသားများကို 
‌တွေ့ရ‌လေသည်။

ကိုးကား
-------

မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၃)
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**ပုရာဏစီဝရသိက္ခာပုဒ်** သည် မြတ်စွဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းတော်များ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရသည့် နိဿဂ္ဂိပါစိတ်အာပတ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။

သမိုင်း
-------

မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိမြို့၊ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်တွင် သီတင်းသုံး နေတော်မူ၏။ ထိုအချိန်တွင် အသျှင်ဥဒါယီ၏ ထံတွင် မယားဟောင်းတော်စပ်သူသည် ဘိက္ခုနီမတို့ထံ၌ ရဟန်းပြု၏။ ထိုဘိက္ခုနီမသည် အသျှင်ဥဒါယီထံသို့ မပြတ်လာ၏။ အသျှင်ဥဒါယီသည်လည်း ထိုဘိက္ခုနီမထံသို့ မပြတ်သွား၏။ အသျှင်ဥဒါယီသည် ဘိက္ခုနီမထံတွင်ပင် ဆွမ်းကိစ္စကို ပြု၏။

နံနက်အချိန်တွင် အသျှင်ဥဒါယီသည် ဘိက္ခုနီမထံသို့ သွား၏။ ထို့နောက် ဘိက္ခုနီ၏ ရှေ့တွင် အင်္ဂါဇာတ်ကို ဖော်ကာ ထိုင်၏။ ဘိက္ခုနီမသည်လည်း အင်္ဂါဇာတ်ကို ဖော်ကာ ထိုင်၏။ ထိုအခါ အသျှင်ဥဒါယီသည် ပြင်းစွာတပ်မက်သဖြင့် သုက်လွှတ်၏။ ထို့နောက် ဘိက္ခုနီမအား "နှမ သွားလော့၊ ရေကို ဆောင်ယူခဲ့လော့၊ သင်းပိုင်ကို ဖွတ်လျှော်အံ့" ဟု ဆို၏။ ထိုအခါ ဘိက္ခုနီမက "အသျှင် ဆောင်ယူခဲ့ပါ၊ အကျွန်ုပ်သာလျှင် ဖွပ်လျှော်ပါမည်" ဟု လျှောက်၏။ ထို့နောက် ဘိက္ခုနီမသည် သင်္ကန်းကို ယူကာ သုက်များကို ပါးစပ်ဖြင့် စုပ်၏၊ အချို့ကို အင်္ဂါထဲသို့ ထည့်၏။

ထိုသို့ဖြင့် ဘိက္ခုနီမသည် ကိုယ်ဝန်ရ၏။ ထိုအခါ အခြားသော ဘိက္ခုနီမတို့သည် ထိုဘိက္ခုနီမအား "မမြတ်သော မေထုန်အမှုဖြင့် ကိုယ်ဝန်ရသည်" ဟု ကဲ့ရဲ့၏။ ထိုအခါ ထိုဘိက္ခုနီမသည် "မမြတ်သော မေထုန်အကျင့်ကို မကျင့်ပါ" ဟု အကြောင်းစုံကို ပြောကြား၏။

ထိုအခါ ဘိက္ခုနီမတို့သည် "အသျှင်ဥဒါယီသည် ဘိက္ခုနီမအား အဘယ်ကြောင့် ဖွတ်လျှော်စေဘိသနည်း" ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏။ ထိုအကြောင်းကို ရဟန်းတို့အား ပြောကြား၏။ ရဟန်းတို့လည်း ကဲ့ရဲ့ကုန်၏။ ရဟန်းတို့လည်း မြတ်စွာဘုရားထံ လျှောက်ထားကြ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် အသျှင်ဥဒါယီအား မေးမြန်း၏။ အသျှင်ဥဒါယီသည်လည်း ဟုတ်မှန်ကြောင်း လျှောက်ထား၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် "သင်နှင့် ဆွေမျိုးတော်စပ်သလော" မေး၏။ "မတော်စပ်ပါ" ဟု ဖြေကြား၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အသျှင်ဥဒါယီအား ကဲ့ရဲ့တော်မူ၏။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် အောက်ပါအတိုင်း သိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူ၏။

သိက္ခာပုဒ်
----------

"အကြင် ရဟန်းသည် ဆွေမျိုးမတော်စပ်သော ဘိက္ခုနီမအား သင်္ကန်းအဟောင်းကို ဖွတ်လျှော်စေမူလည်း ဖွတ်လျှော်စေငြားအံ့၊ ဆိုးမူလည်း ဆိုးစေငြားအံ့၊ ရိုက်နယ်မူလည်း ရိုက်နယ်စေငြားအံ့။ ထိုရဟန်းအား နိဿဂ္ဂိပါစိတ်အာပတ် သင့်၏" ဟု မိန့်တော်မူ၏။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  *ဝိနည်းပိဋက၊ ပါရာဇိကဏ်ပါဠိတော်မြန်မာပြန်*။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် "ငါဘုရားသည် လောကနှင့် ဘယ်အခါမှ ငြင်းခုံတော်မမူ၊ လောက သည်သာ အနိစ္စ, ဒုက္ခ, အနတ္တ, အသုဘဟု ဟောကြားတော်မူသော ဘုရားနှင့် ငြင်းခုံနေ၏။

= လောက၌ ပညာရှိတို့သည် ခန္ဓာတစ်ပါးစီကို နိစ္စသဘော, ဓုဝသဘော, သဿတသဘော, အဝိပရိမာဏသဘောမရှိဟု သမုတ်အပ်၏၊ ငါဘုရားသည်လည်း ထိုကဲ့သို့ပင် ဟောတော်မူ၏။

= လောက၌ ပညာရှိတို့သည် ခန္ဓာတစ်ပါးစီကို အနိစ္စသဘော, ဒုက္ခသဘော, ဝိပရိဏာမသဘောရှိ၏ဟု သမုတ်အပ်၏။ ငါဘုရားသည်လည်း ထိုကဲ့သို့ ပင် ဟောကြားတော်မူ၏။

= လောက၌ရှိသော ခန္ဓာငါးပါးဟူသော လောကသဘာဝကို ထိုးထွင်း၍ သိတော်မူ၏။ မဂ်ဉာဏ်ဖြင့် သိမြင်တော်မူ၏။ ထိုသို့ ထိုးထွင်း၍ သိမြင်တော်မူခြင်းကြောင့် ဟောကြားသိစေတော်မူ၏။ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ဝေဖန်၍ဟောကြားတော်မူ၏။ ထင်ရှားအောင် ဟောကြားတော်မူ၏။ ထိုသို့ အမျိုးမျိုးသောနည်းအားဖြင့် ခွဲခြမ်းစိတ် ဖြာဝေဘန်၍ အသေးစိတ် ဟောကြားတော်မူသော်လည်း မသိတတ်သော ဉာဏ် ပညာမျက်လုံးမရှိသော မသိမမြင်သော မိုက်ကန်းသောပုထုဇဉ်ကို ငါဘုရား အဘယ်သို့ တတ်နိုင်ပါမည်နည်း။

= ရေ၌ပေါက်သော, ရေထဲ၌ကြီးပွားသော, ရေကိုကျော်တက်၍တည်သော ကြာပန်းအမျိုးမျိုးသည် ရေဖြင့်မလိမ်းကျံ မငြိကပ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ လောက၌ မွေးဖွားသော, လောက၌ကြီးပွားသော မြတ်စွာဘုရားသည် လောကနှင့် မလိမ်းကျံ မငြိကပ် မတွယ်တာဘဲ လောကကို လွှမ်းမိုး၍ နေတော်မူ၏-ဟု ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ဝေဖန်တော်မူ၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၂၊၁၁၃-၄။ သံ၊မြန်၊၂၊၁၀၅။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၉၃-။ သံ၊ဋီ၊၁၊၂။ ၂၄၉။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-ခန္ဓသံယုတ္တ၊ (၁၀) ၅-ပုပ္ပဝဂ္ဂ၊ ဒုတိယသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၄)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ပုဗ္ဗာရုံကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် တစ်ခုတည်းသော ပညိန္ဒြေရှိသော ပညာရှိသောအရိယာသာဝကအား ထိုပညိန္ဒြေအား လျော်လျောက်ပတ်သော သဒ္ဓါ, ဝီရိယ, သတိ, သမာဓိ-တို့ တည်နေ၏။ တစ်ခုတည်းသော ဤပညိန္ဒြေကို ပွားများခြင်း၊ ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုခြင်းကြောင့် ရဟန္တာဖြစ်သောရဟန်းသည် "ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ၊ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမိ"ဟု အရဟတ္တဖိုလ်ကို ထင်ရှားစွာပြနိုင်၏"ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ မိဂါရမာတုပသာဒ၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အရိယာပညာဟူသော ပညိန္ဒြေ, အရိယာဝိမုတ္တိဟူသော သမာဓိန္ဒြေတို့ကို ပွားများအပ်, ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုခြင်းကြောင့် ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်သည် "ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ၊ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမိ"ဟု အရဟတ္တဖိုလ်ကို ဖြေကြားနိုင်၏"ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ မိဂါရမာတုပါသာဒ၌ သီတင်းသုံး နေတော်မူစဉ် "ဝီရိယိန္ဒြေ, သတိန္ဒြေ, သမာဓိန္ဒြေ, ပညိန္ဒြေ ၄-ပါးတို့ကို ပွားများအပ် ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုခြင်းကြောင့် ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်သည် "ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ၊ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမိ"ဟု အရဟတ္တဖိုလ်ကို ဖြေကြားနိုင်၏"ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ မိဂါရမာတုပါသာဒ၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် "သဒ္ဓါ, ဝီရိယ, သတိ, သမာဓိ, ပညာ-ဟူသော ဣန္ဒြေ ၅-ပါးတို့ကို ပွားများအပ်, ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုခြင်းကြောင့် ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်သည် "ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ၊ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမိ"ဟု အရဟတ္တဖိုလ်ကို ဖြေကြားနိုင်ပေ၏"ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၃၊၁၉၅။ သံ၊မြန်၊၃၊၂၀၀။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၇၉။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၄-ဣန္ဒြိယသံယုတ္တ၊ ၆-သူကရခတဝဂ္ဂ၊ ပဉ္စမသုတ်။
2. ↑  -သံ၊၃၊၁၉၅-၆။ သံ၊မြန်၊၃၊၂၀၁။
3. ↑  -သံ၊၃၊၁၉၆။ သံ၊မြန်၊၃၊၂၀၁-၂။
4. ↑  -သံ၊၃၊၁၉၆။ သံ၊မြန်၊၃၊၂၀၂။
5. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**အမှောင်ထဲ၌ ယောက်ျားနှင့်အတူ တစ်ယောက်ချင်းနေမှု။** 

အမှုသည်—**ဘိက္ခုနီတစ်ယောက်။**

ရှင်မဘဒ္ဒါ၏ တပည့်
-----------------

ဘဒ္ဒါကာပိလာနီ၏ တပည့်မ ဘိက္ခုနီနှင့် ဆွေမျိုးတော် စပ်သော ယောက်ျား တစ်ယောက်သည် ရွာငယ်တစ်ခုမှ သာဝတ္ထိသို့ ကိစ္စတစ်စုံတရာအတွက် ရောက်နေ၏၊ ထိုဘိက္ခုနီသည် ထိုယောက်ျားနှင့်အတူ အရောင်အလင်းမရှိသော မှောင်အတွင်း တစ်ယောက်ချင်းစကားပြောနေသည်ကို အခြားဘိက္ခုနီတို့ မြင်၍ ကဲ့ရဲ့ကြသောကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ရတ္တန္ဓကာရေ အပ္ပဒီပေ ပုရိသေန သဒ္ဓိံ ဧကေနေကာ သန္တိဋ္ဌေယျ ဝါ သလ္လပေယျ ဝါ, ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

အပြင်ဘိက္ခုနီသည် ဆိမီးမရှိသော ညမှောင်မိုက်၌ ယောက်ျားနှင့်အတူ တစ်ယောက်ချင်း ရပ်တည်မူလည်း ရပ်တည်အံ့, စကားပြောမူလည်း စကားပြောအံ့၊ ထိုဘိက္ခုနီမှာ ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

မှတ်ချက်
--------

"ပဒီပ"အရ ရေနံဆီ ဓာတ်ဆီတို့ဖြင့် ထွန်းထားသော ဆီမီး ဓာတ်မီးကိုသာ ယူရိုးရှိသော်လည်း ဤသိက္ခာပုဒ်၌ အလင်းရောင်ရှိ-မရှိသာ လိုရင်းဖြစ်သောကြောင့် လရောင် နေရောင်နှင့် မီးဖိုမှ မီးရောင်များကိုလည်း "ဒီပ"အရ၌ ယူရသည်။ အပ္ပဒီပေတိ-ဒီပ စန္ဒ သူရိယ အဂ္ဂီသု ဧကေနာပိ အနောဘာသိတေ"အဋ္ဌကထာ။ [ဤအဖွင့်ကို ထောက်၍ "သမ္မဇ္ဇနီ ပဒီပေါစာ"ကဲ့သို့ ပဒီပလာသမျှ၌ ယူပါလေ၊]

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
ရန္တပိုရွာမှ မြေအိုးလုပ်ငန်း

ရန္တပိုရွာ
==========

ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲအပြီးတွင် နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည့် ရန္တပိုရွာသည် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် ချင်းတွင်းမြစ်ဆုံရာ၊ မြင်းခြံမြို့ မြောက်ဘက် ၁၀ မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသော ရွာကြီးတစ်ရွာ ဖြစ်သည်။ ဧရာဝတီမြစ် အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိပြီး ယနေ့တိုင် ရှေးအစဉ်အလာမပျက် မြေအိုးလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်လျက်ပင် ရှိသည်။ 

သမိုင်းဝင်
----------

၁၈၂၆ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ၊ ၂၄ရက်နေ့တွင် ရန္တပိုရွာတွင် မြန်မာဘက်မှ လယ်ကိုင်းစားဝန်ကြီး မဟာမင်းလှမင်းခေါင်ကျော်ထင် နှင့် အင်္ဂလိပ်ဘက်မှ ဗိုလ်ချုပ် ဆာအာချီဘော ကင်းဘဲလ်တို့မှ စစ်ပြေငြိမ်းရေးစာချုပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်း အင်းဝမြို့မှ တောင်ဘက် မိုင် ၄ဝ ခန့်ကွာဝေးပြီး မြင်းခြံမြို့အထက် ခြောက်မိုင်ကွာဝေးသော ရန္တပိုရွာတွင် တွေ့ဆုံ၍ ရန္တပိုစာချုပ် ချုပ်ဆိုခဲ့ကြသည်။

စီးပွားရေး
----------

ရန္တပိုဆိပ်ကမ်းတည့်တည့် ကုန်းပြင်မြင့်ပေါ်သို့ တက်လိုက်လျှင် ရန္တပိုရွာသို့ ရောက်သည်။ ရွာက အတွင်းပိုင်း နည်းနည်းကျသော်လည်း မြစ်နှင့် မဝေးပါ။ ရွာထဲရှိ အိမ်တိုင်း၌ အိုးများ နေလှမ်းထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ တချို့အိမ်များတွင် တဲအိမ်ကို ဂိုထောင်သဘောဆောက်ပြီး မြေကြီးများ ထည့်သိမ်းထားကြခြင်း တွေ့ရသည်။ ထိုမြေကြီးများကို မြစ်အတွင်း သောင်များမှ တူးယူရသည်။ အိမ်တိုင်းလိုလို မြေသိမ်းထားကြသည်ကို မတွေ့ရသော်လည်း အိမ်တိုင်းမှာ အိုးလှမ်းထားကြတာ တွေ့ရသည်။ ထို့အပြင် အိမ်တိုင်းမှ အမျိုးသမီးတိုင်းကလည်း အိုးလုပ်နေကြသည်ကို တွေ့ရသည်။
အရွယ်မျိုးစုံ၊ ဆိုက်မျိုးစုံ ရေအိုး၊ ထမင်းအိုး၊ ညောင်ရေအိုး စသော အိုးမျိုးစုံကို မြန်မာပြည်အထက်ပိုင်းသာမက မြန်မာပြည် အောက်ပိုင်းဒေသများ အထိပါ ပြန့်ပြန့်နှံ့နှံ့ အရောက်ပို့ကြောင်း သိရသည်။ ထိုအိုးများကို စက်လှေများနှင့် တလတခါ လာဝယ်ကြပြီး တချို့က လိုချင်သော ပုံစံ၊ အရွယ်အစားနှင့် အမျိုးအစားကို အော်ဒါမှာပြီး အပ်သွားကြသည်။ ပလပ်စတစ် ရေသန့်ဘူး၊ ရေသန့်စက်၊ စတီးရေသန့်ဘူး၊ စတီးရေသန့်စက်များ ပေါ်လာခဲ့သော်လည်း အိုးလုပ်ငန်းအပေါ် ထိခိုက်မှုမရှိဟု သိရသည်။ ရွာတွင် အိမ်ထောင်စုပေါင်း ၁၀၀ ကျော်ရှိပြီး ၉၈ အိမ်က အိုးလုပ်ငန်းသာ လုပ်ကိုင်ကြောင်း၊ တခြား စီးပွားရေးလုပ်သူမှာ နည်းသည်။

ကျန်းမာရေး
----------

ရန္တပိုရွာမှာ ဆေးပေးခန်းနှင့် ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများ မရှိသေးပါ။ ကျန်းမာရေးကိစ္စဖြစ်လျှင် ၁၀ မိုင်ခန့်ဝေးသော မြင်းခြံမြို့သို့ သွားရသည်။
ကာရန်
-----

ကာရန် ဟူသည်မှာ အက္ခရာ၏ အဆုံးသံဖြစ်သည်။ *ကာရန္တ* ဟူသော ပါဠိစကားမှာ ဆင်းသက်လာသော စကားဖြစ်သည်။ အက္ခရာ၏အဆုံးသတ် (သို့မဟုတ်) အဆုံး အက္ခရာဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဥပမာ - *က*အက္ခရာ၏အသံသည် *အ* ဖြစ်သည်။ *ကာ*အက္ခရာ၏အသံသည်*အာ*ဖြစ်သည်။ *ကား* အက္ခရာ၏ အသံသည် *အား* ဖြစ်သည်။ *ခဲ* ဟုဆိုလျှင် *အဲ* ကာရန်ဟု
သိရမည်။ *စူး*ဟုဆိုလျှင် *အူး* ကာရန်ဟု သိရမည်။ ကာရန်ယူရာတွင် အက္ခရာ၏အဆုံးသံချင်း အညီယူသည်လည်း ရှိသည်။ တပိုဒ်နှင့် တပိုဒ်တို့၏အဆုံးရှိ အသံချင်း အညီယူသည်လည်းရှိသည်။ နှစ်ပိုဒ်၊ သုံးပိုဒ် စသော ဝါကျတို့၏ အဆုံးရှိ အသံချင်း အညီယူသည်လည်း ရှိသည်။ အက္ခရာ၏ အဆုံးကာရန်ကို ဝဏ္ဏကာရန်၊ စာပိုဒ်၏အဆုံးကာရန်ကို ပဒကာရန်၊ ဝါကျ၏အဆုံးကာရန်ကို ဝါကျကာရန် ဟူ၍ခေါ်ကြသည်။

ကာရန်(၆၄)ပါး
------------

ကာရန် (၆၄) ပါး ရှိသည်။ 

1. အ - အ(အာ့)/အာ/အား
2. ဣ - အိ/အီ/အီး
3. ဥ - အု/အူ/အူး
4. ဧ - အေ/အေ့/အေး
5. အဲ - အဲ/အဲ့/အယ်
6. အော - အော/အော့/အော်
7. အန် - အန်(အံ)/အန့်(အံ့)/အန်း/အိန်/အိန့်/အိန်း/အုန်(အုံ)/အုန့်(အုံ့)/အုန်း(အုံး)
8. အမ် - အမ်/အမ့်/အမ်း/အိမ်/အိမ့်/အိမ်း/အုမ်/အုမ့်/အုမ်း
9. အို - အို/အို့/အိုး
10. အက် - အက်/အောက်/အိုက်
11. အစ် - အစ်
12. အတ် - အတ်/အိတ်/အုတ်
13. အပ် - အပ်/အိပ်/အုပ်
14. အင် - အင်/အင့်/အင်း/အောင်/အောင့်/အောင်း/အိုင်/အိုင့်/အိုင်း
15. အဉ် - အဉ်/အဉ့်/အဉ်း
16. အည် - အည်(အီ)/အည့်(အိ)/အည်း(အီး)

### ကာရန်တူများ

အောက်ပါတို့သည် ကာရန်တူများ ဖြစ်ကြသည်။

ကား = စား၊ ဝါး၊ ငါး၊ လား၊ ထွား၊ တား၊ ပွား၊ ပျား၊ ထား၊ မှား၊ ညား၊ ခါး၊၊

ခင် = မင်၊ ကြင်၊ မြင်၊ စင်၊ လွင်၊ ရှင်။

ကောင်း = ထောင်း၊ မောင်း၊ သောင်း၊ ကျောင်း၊ စောင်း။

မေ = ဖေ၊ ဆွေ၊ ဝေ၊ မြေ၊ ရွှေ၊ ငွေ။

စမ်း = ဂျမ်း၊ စွမ်း၊ ကမ်း၊ ဖမ်း၊ လမ်း။

စော = မော၊ တော၊ သော၊ ပြော၊ ကော။

အေး = ငေး၊ လေး၊ တွေး၊ ဆွေး၊ ရေး။

တိုး = ဖြိုး၊ စိုး၊ မိုး၊ အိုး၊ ကြိုး၊ ဆိုး။

ထွတ် = ကျွတ်၊ လွတ်၊ ဆွတ်၊ မွတ်၊ ရွှတ်။

နီ = တီ၊ စီ၊ ရီ၊ ပြီ၊ ချီ၊ သီ၊ ညီ။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မိုးမခ မီဒီယာ စာနယ်ဇင်းအဖွဲ့မွ ထုတ်ဝေသော ကဗျာဆရာ တင်မိုး၏ မြန်မာကဗျာဖွဲ့နည်း၊(၂၀၁၁၊ ဩဂုတ်)
နိုင်ရိုဘီမြို့သည် ကင်ညာနိုင်ငံ၏ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ မြို့နှင့် ၎င်း၏ ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများ စုပေါင်း၍ နိုင်ရိုဘီ ကောင်တီဟု ခေါ်ကြသည်။ နိုင်ရိုဘီဆိုသော အမည်မှာ အာဖရိကသုံး မာဆိုင်း ဘာသာစကား အင်န်ကဲ နိုင်ရိုဘီမှ ဆင်းသက်လာပြီး ရေအေးဟု အဓိပ္ပာယ်ရကာ နိုင်ရိုဘီမြစ်ကို မာဆိုင်း ဘာသာဖြင့် ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုမြစ်ကို အစွဲပြု၍ နိုင်ရိုဘီမြို့ဟု အမည်တွင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ အခြား ထင်ရှားသော အမည်တစ်ခုမှာ နေရောင်အောက်မှ အစိမ်းရောင်မြို့ ("Green City in the Sun") ဖြစ်သည်။ နိုင်ရိုဘီမြို့သားများကို နိုင်ရိုဘီယံ ဟု ခေါ်ကြသည်။

၁၈၉၉ ခုနှစ်တွင် မွမ်ဘာဆာမှ ယူဂန္ဓာသို့ ဆက်သွယ်ထားသော ရထားလမ်းပေါ်မှ မြို့တစ်မြို့ အဖြစ် စတင် ထည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ၁၉၀၇ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ အရှေ့အာဖရိက၏ မြို့တော် ဖြစ်လာခဲ့ကာ ၁၉၆၃ တွင် လွတ်လပ်သော ကင်ညာသမ္မတနိုင်ငံ၏ မြို့တော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကိုလိုနီခေတ် ကာလတွင်းက နိုင်ရိုဘီမြို့သည် ကော်ဖီ၊ လက်ဖက်ခြောက်နှင့် နာနတ်လျှော် လုပ်ငန်းများ အတွက် အချက်အချာမြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ နိုင်ရိုဘီမြို့သည် နိုင်ရိုဘီနယ် နှင့် နိုင်ရိုဘီ ဒိစတြိတ်တို့၏ မြို့တော်လည်း ဖြစ်သည်။ ကင်ညာနိုင်ငံ တောင်ပိုင်း နိုင်ရိုဘီ မြစ်ကမ်းပေါ်တွင် ရှိပြီး ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက် ၁၇၉၅ မီတာ အမြင့်တွင် တည်ရှိသည်။
**အရှင်တိသရဏဂမနိယထေရ်** သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်၏။ ခုနစ်နှစ်သားဖြင့် ရဟန္တာဖြစ်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။

ဘဝဇာတ်ကြောင်း
-------------

### ဝိပဿီဘုရားလက်ထက်

ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မူချိန် ဖြစ်၏။ ထိုအချိန်တွင် အရှင်တိသရဏဂမနိယထေရ်သည် အမိအဖတို့ကို လုပ်ကျွေးပြုစုနေသည့် လုလင် ဖြစ်၏။ ထိုအချိန်ကာလတွင် လူတို့၏ သက်တမ်းမှာ အနှစ်နှစ်သိန်း ရှိ၏။ လုလင်သည် အမိအဖတို့ကို လုပ်ကျွေးနေရသဖြင့် ရဟန်းအဖြစ်ကို မရပေ။ ထို့ကြောင့် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရား၏ လက်ယာရံအဂ္ဂသာဝကဖြစ်သည့် နိသဘရဟန်းထံတွင် သရဏဂုံသုံးပါး ဆောက်တည်ခံယူ၏။ ထိုသရဏဂုံကို အနှစ်တစ်သိန်း ဆောက်တည်ကျင့်သုံးခဲ့၏။

### စည်းစိမ်တို့ကို ခံစားရခြင်း

သရဏဂုံသုံးပါးကို ဆောက်တည်ခဲ့သည့်အတွက် သေလွန်သော် များစွာသော အကျိုးကျေးဇူးတို့ကို ခံစားခဲ့ရ၏။ သေလွန်သည့်အခါတွင် တာဝတိံသာနတ်ပြည်သို့ ရောက်ခဲ့၏။ အကြိမ်ရှစ်ဆယ် သိကြားမင်းအဖြစ်ကို ရခဲ့၏။ ခုနစ်ဆယ့်ငါးကြိမ် စကြဝတေးမင်း ဖြစ်ခဲ့၏။ ပဒေသရာဇ်မင်းအဖြစ်မူ မရေတွက်နိုင်အောင် ဖြစ်ခဲ့၏။

ထိုကဲ့သို့ သရဏဂုံသုံးပါးကို ဆောက်တည်ခဲ့သည့် ဘဝမှစ၍ အရှင်တိသရဏဂမနိယထေရ်သည် မကောင်းသူတို့ ကျရောက်ရသည့် အပါယ်လေးဘုံသို့ လုံးဝမကျရောက်ခဲ့ရပေ။

### ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်

နောက်ဆုံးဘဝတွင် သာဝတ္ထိပြည်တွင် ကြွယ်ဝချမ်းသာသော အမျိုး၌ လူဖြစ်၏။ တစ်နေ့သောအခါ ကလေးသူင်တို့ဖြင့် မြို့သို့ထွက်ကာ သွားရာ ရဟန်းတစ်ပါးနှင့် ကြုံကြိုက်၏။ ထိုရဟန်းသည် အရှင်တိသရဏဂမနိယထေရ်ကို သရဏဂုံပေး၏။ ထိုသို့ သရဏဂုံပေးသောအခါ အရှင်တိသရဏဂမနိယထေရ်သည် ယခင်ဘဝက ဆောက်တည်ခဲ့သည့် သရဏဂုံကို သတိရကာ ထိုနေရာတွင်ပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်လေ၏။ ထိုသို့ ရဟန္တာဖြစ်သည့်အချိန်တွင် အရှင်တိသရဏဂမနိယထေရ်သည် ခုနစ်နှစ်သား အရွယ်သာ ဖြစ်၏။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းပြုလေ၏။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  *ထေရာပဒါန်ပါဠိတော်၊ သုဘူတိဝဂ်*။
ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းခြင်း
------------------

နိုင်ငံရေးပါတီအချို့အပေါ်သက်ရောက်မှု
------------------------------------

အာဏာရအစိုးရနှင့်ညှိနှိုင်းဆွေနွေးကြခြင်း
----------------------------------------

ဥပဒေကိုပြန်လည်ပြင်ဆင်ခြင်း
--------------------------

နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေအား နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်မှ နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးပြီး အတည်ပြု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
မူလက ပြဋ္ဌာန်းထားသော နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေပါ အချက်သုံးချက်ကို ပြင်ဆင်ထားသည်။ ထို့ပြင်ဆင်ချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ 

* ပါတီဝင်များသည် ထောင်ဒဏ်ကျခံရသူများ မဟုတ်ရဟူသော ကန့်သတ်ချက်ကို ပယ်ဖျက်လိုက်ခြင်း။
* ပါတီတစ်ခုသည် ရွေးကောက်ပွဲများတွင် အနည်းဆုံး သုံးနေရာ ဝင်ပြိုင်ရမည် ဟူသော ကန့်သတ်ချက်ကို ရွေးကောက်ပွဲအပြီး ပေါ်ပေါက်လာသော ပါတီအသစ်များနှင့် သက်ဆိုင်မှုမရှိ ဟု ပြင်ဆင်လိုက်ခြင်း။
* ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို "ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်ရမည်" ဟူသော စကား ရပ်အား "လေးစားလိုက်နာရမည်" ဟု ပြင်ဆင်လိုက်ခြင်း။

ဥပဒေပြင်ဆင်ပြီးနောက်အကျိုးသက်ရောက်မှု
-------------------------------------

အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် အနေဖြင့် မကြာမီကျင်းပမည့် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ အမီ ပါတီမှတ်ပုံတင်ပြီး ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲသို့ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်နိုင်မည်ဖြစ်သော်လည်း အဆိုပါကိစ္စရပ်ကို နိုင်ငံရေးပါတီမှတ်ပုံတင် ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို အတည်ပြု ပြီးနောက်မှသာ အစည်းအဝေးခေါ်ပြီး ဆုံးဖြတ်ချက်ချမည် ဖြစ်ကြောင်း ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် က ပြောဆိုထားကြောင်း Weekly Eleven News Journal တွင် ဖော်ပြထားသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ၂၀၁၁ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ၊ (၅)ရက်နေ့ထုတ် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ []
2. ↑  Home - Eleven Media Group
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် ကောသမ္ဗီမြို့ ဃောသိတာရုံကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အညတရ ရဟန်း၏ လျှောက်ထားချက်အရ အချင်းချင်း မသင့်မြတ်ကြကုန်သော ရဟန်းတို့ကို ခေါ်တော်မူပြီး ကြားသိတော်မူသည့်အတိုင်း မှန်ကြကုန်သလော-ဟု မေးတော်မူရာ ရဟန်းတို့က မိမိတို့အချင်းချင်း ငြင်းခုံကြ၊ ခိုက်ရန်ဖြစ်ကြ, အချင်းချင်း မခံမရပ်နိုင်အောင် ဆန့်ကျင်ဘက် ပြောဆိုကြ, နားလည်မှု မရှိကြ, အမှန်အတိုင်း မမြင်ကြ ဖြစ်နေပါကြောင်း ဝန်ခံလျှောက်ထားကြပါသည်။ ။

ထိုအခါ ဘုရားရှင်က "ထိုသို့ဖြစ်လျှင် သီတင်းသုံးဖော်တို့အပေါ်၌ မျက်မှောက်၌ ဖြစ်စေ, မျက်ကွယ်၌ ဖြစ်စေ ကာယကံမေတ္တာ, ဝစီကံမေတ္တာ, မနောကံမေတ္တာ ဖြစ်တည်ကြကုန်သလော"ဟု မေးတော်မူရာ "မဖြစ်တည်ကြပါကြောင်း"လျှောက်ကြသည်၊ ထိုသို့ အချင်းချင်း မသင့်မမြတ်ဖြစ်ခြင်း, ကာယကံမေတ္တာ, ဝစီကံမေတ္တာ, မနောကံ မေတ္တာဖြင့် သီတင်းသုံးဖော်တို့အပေါ်၌ မဖြစ်ည်ခြင်းသည် ရှည်မြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး အစီးအပွားမဲ့ရန်, ဆင်းရဲရန် ဖြစ်ပုံကို မိန့်ကြားတော်မူပြီး သာရဏီယ တရား ခြောက်ပါးနှင့် အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ် ခုနစ်ပါးတို့ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌-ဝံသတိုင်း၏မြို့တော် ကောသမ္ဗီ-အမည်ဖြစ်ပေါ်လာပုံ၊ ဃောသကသူဌေး၏ အတိတ်ဝတ္ထု ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထုအကျဉ်း၊ ဥပုသ်ထက်ဝက်စောင့်ခဲ့သော ကောင်းမှုရှင် ရုက္ခစိုးနတ်ဝတ္ထု၊ ကောသမ္ဗီသူဌေးသုံးဦးတို့ ဆည်းကပ်နေသော ရသေ့ ငါးရာတို့ ရဟန္တာဖြစ်ပုံ၊ ကောသမ္ဗီမြို့တော်၌ "ကုက္ကုဋာရာမ, ပါဝါရိကမ္ဗဝန, ဃောသိတာ ရာမ"ဟူသော ကျောင်းတိုက်ကြီးများ ရှိခဲ့ပုံ၊ ကောသမ္ဘိယသုတ်တော်ဖြစ်ပေါ်လာပုံဝတ္ထု၊ အညတရ ရဟန်း အကြောင်း၊ လူ, ရှင်, ရဟန်းတို့၏ အချင်းချင်း ကာယကံ မေတ္တာ, ဝစီကံမေတ္တာ, မနောကံမေတ္တာ မျက်မှောက်, မျက်ကွယ်၌ ရှိကြပုံ၊ သာရဏီယ ဓမ္မကျင့်ဝတ် ကျင့်သုံးပုံနှင့် အကျိုးရရှိပုံသာဓကဝတ္ထုများ၊ အရိယာသာဝကတို့ ဓမ္မ ဿဝနအရာ၌ လွန်စွာမြတ်နိုးကြပုံ၊ မဟာပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ် ခုနစ်ပါးနှင့် ပတ်သက်သော ရှင်းလင်းချက်သုတ်တော်၌ပါရှိသောပုဒ်များ ဖွင့်ဆိုချက်တို့ကို လေ့လာနိုင်ပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -မ၊၁၊၃၉၅-၄၀၁။ မ၊မြန်၊၁၊၄၁၄-၄၉၁။ မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၀၁-၄၈၇။ မ၊ဋီ၊၂၊၃၀၄-၃၁၁။

-မဇ္ဈိမနိကာယ၊ မူလပဏ္ဏာသ၊ ၅-စူဠယမကဝဂ္ဂ၊ အဋ္ဌမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဤရူပကာယခန္ဓာကိုယ်သည် (ကံ, စိတ်, ဥတု, အာဟာရ-ဟူသော) အကြောင်း တရားကြောင့် တည်တံ့နိုင်, အကြောင်းတရားကိုစွဲ၍ ရပ်တည်နိုင်၏။ အကြောင်းတရား မရှိလျှင် မရပ်တည်နိုင်သကဲ့သို့ ကာမစ္ဆန္ဒ, ဗျာပါဒ, ထိန မိဒ္ဓ, ဥဒ္ဓစ္စ ကုက္ကုစ္စ, ဝိစိကိစ္ဆာဟူသော နီဝရဏငါးပါး၊ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်-အစရှိသော ဗောဇ္ဈင် ၇-ပါးတို့သည်လည်း အကြောင်းတရားကြောင့် တည်ရှိ (ဖြစ်ပေါ် လာကုန်၏၊ အကြောင်းတရားမရှိပဲ မတည် (မဖြစ်ပေါ်နိုင်-ဟု နီဝရဏငါးပါးဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်းတရားများ၊ ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါး ဖြစ်ပေါ်လာရန် ဗောဇ္ဈင်ဘာဝနာပြည့်စုံလုံလောက်လာနိုင်သော အကြောင်းတရားတို့ကို အသီးအသီး အကျယ်အားဖြင့် ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ/ဋီကာတို့၌-မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။

---

(၁) နှုတ်ဖြင့်မပယ်အပ်သော ကိုယ်ဖြင့်ပယ်အပ်သောတရားများ၊ (၂) ကိုယ်ဖြင့် မပယ်အပ်ပဲ နှုတ်ဖြင့်ပယ်အပ်သောတရားများ၊ (၃) ကိုယ်, နှုတ်တို့ဖြင့် မပယ်အပ်ဘဲ ဝိပဿနာပညာ, မဂ်ပညာဖြင့် သိမြင်၍ ပယ်အပ်သောတရားတို့ကို ဘုရားရှင် အကျယ် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၃၊၅၈-၆၁။ သံ၊မြန်၊၃၊၆၂-၅။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၇၇-၉။ သံ၊ဋီ၊၂၊၄၁၅-၉။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ ၂-ဗောဇ္ဈင်္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-ပဗ္ဗတဝဂ္ဂ၊ ဒုတိယသုတ်။
2. ↑  -အံ၊၃၊၂၈၇-၉။ အံ၊မြန်၊၃၊၂၈၈-၂၉၀။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၉၉။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဒသကနိပါတ၊ ပဌမပဏ္ဏာသက၊ ၃-မဟာဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။
3. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် ဝဇ္ဇီနိုင်ငံ ဝေသာလီမြို့တော်အနီး မဟာဝုန်တော ကူဋာဂါရသာလာ ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် -လိစ္ဆဝီမင်းတို့၏ လုပ်ငန်းတို့ကို ဆောင်ရွက် နေသော ကာရဏပါလီပုဏ္ဏားက -(၁) ရဟန်းဂေါတမ၏ ဉာဏ်ပညာထက်မြက်မှု အနေအထား၊ (၂) ရဟန်းဂေါတမ၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးတို့ကို အမွန်အမြတ် အနေထား၍ ချီးမွမ်းပြောဆိုနေမှု၊ (၃) ရဟန်းဂေါတမကို သက်ဝင်ကြည်ညိုသည့်အတွက် ရနိုင်သော အကျိုးထူးများ မေးမြန်းသဖြင့် -(၁) အကောင်းဆုံးအရသာကိုသုံးဆောင်ရသဖြင့် တင်းတိမ်ကျေနပ်ပြီးသူ ဥပမာ၊ (၂) ဆာလောင်မှု, အားနည်းမှုတို့ နှိပ်စက်ခံနေရသည့် ပျားပျံ့ဆုပ်ရထားသူ ဥပမာ၊ (၃) စန္ဒကူးရွှေဝါ, စန္ဒကူးနီ စန္ဒကူးတုံးရထားသူ ဥပမာ၊ (၄) ဆင်းရဲချက်ပြင်းထန်သည့်ရောဂါ နှိပ်စက်ခံနေရသူ ဥပမာ၊ (၅) ကြည်လင် ချိုမြ ဖြူဖွေးသောရေ မွေ့လျော်ဖွယ် ရေဆိပ်ရှိသော ရေကန်ဥပမာတို့ဖြင့် အရှင်ဂေါတမ၏ သုတ္တ, ဂေယျ, ဝေယျာကရဏ, အဗ္ဘုတဓမ္မတို့ကို နာယူရသောကြောင့် အရှင်ဂေါတမအား သက်ဝင်ကြည်ညိုခဲ့ပုံတို့ကို အနာဂါမ် အရိယာသာဝက ပိင်္ဂိယာနီ ဗြာဟ္မဏဆရာကြီးက အကျယ်တဝင့် ဖြေကြားခဲ့ပါသည်။ ။

ထိုဖြေကြားချက်များကို ကြားနာပြီး ကာရဏပါလီဗြာဟ္မဏကြီးက နမော တဿ-သုံးကြိမ်ရွတ်ဆို၍ ဘုရားရှင်ရှိရာသို့ လက်အုပ်ချီမိုး ကန်တော့ပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာအဖြစ် ပီင်္ဂိယာနီဗြာဟ္မဏဆရာ အထံ၌ ခံယူသွားပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌-ကာရဏပါလီပုဏ္ဏားနှင့် ပင်္ဂိယာနီပုဏ္ဏားတို့ အကြောင်း၊ နှိုင်းယှဉ်တိုင်းတာရာ၌ သိသင့်သောအချက်၊ ဥပမာပြုရာ၌ လိုက်နာဖွယ်၊ ချီးမွမ်းရာ၌ သိသင့်သော အရာများ၊ အဂ္ဂရသ လေးမျိုး၊ ဥဒါန-အဖွင့်များကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၂၊၂၀၆-၈။ အံ၊မြန်၊၂၊၂၆၀-၂။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၆၈-၇၀။ အံ၊ဋီ၊၃၊၅၉-၆၀။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ပဉ္စကနိပါတ၊ စတုတ္ထပဏ္ဏာသက၊ (၂၀)၅-ဗြာဟ္မဏဝဂ္ဂ၊ စတုတ္ထသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**ကာယသံသဂ္ဂသိက္ခာပုဒ်**သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းတော်များ စောင့်ထိန်းလိုက်နာရန် ပညတ်ခဲ့သည့် သံဃာဒိသိသ်အာပတ်တစ်ခု ဖြစ်၏။

အရှင်ဥဒါယီ၏ ကျောင်း
-------------------

မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိမြို့၊ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်တွင် သီတင်းသုံးနေတော်မူ၏။ ထိုအချိန်တွင် အသျှင်ဥဒါယီသည် တော၌ ကျောင်းဆောက်၍ နေ၏။ ထိုကျောင်းသည် အလွန်လှပကာ ရှုချင်ဖွယ် ဖြစ်၏။ လူများစွာတို့သည် အသျှင်ဥဒါယီ၏ ကျောင်းကို ကြည့်ရှုရန် လာကြကုန်၏။ ပုဏ္ဏားတစ်ယောက်သည် ဇနီးနှင့်အတူ အသျှင်ဥဒါယီ၏ ကျောင်းသို့ လာရောက်ကြည့်ရှု၏။

ပုဏ္ဏားသည် အသျှင်ဥဒါယီအား ကျောင်းကို ကြည့်ရှုရန် ခွင့်တောင်း၏။ ထို့နောက် ကျောင်းအတွင်း ပုဏ္ဏားသည် ဝင်၏။ ပုဏ္ဏား၏ နောက်မှ အသျှင်ဥဒါယီသည်လည်း ဝင်၏၊ ပုဏ္ဏေးမသည်လည်း ဝင်၏။ ထိုနောက် အခန်းတွင်း လှည့်လည်ကြည့်ရှုနေစဉ် အသျှင်ဥဒါယီသည် ပုဏ္ဏေးမ၏ အင်္ဂါကြီးငယ်တို့ကို ကိုင်တွယ်သုံးသပ်၏။ ထို့နောက် အသျှင်ဥဒါယီအား ပုဏ္ဏားသည် နှုတ်ဆက်ကာ ပြန်သွား၏။

သိက္ခာပုဒ်ပညတ်ခြင်း
-------------------

နှုတ်ဆက်၍ ပြန်သွားသော် ပုဏ္ဏားကြီးသည် "ဘုရား၏ အနွယ်တော်ရဟန်းတို့သည် မြင့်မြတ်ကြပေသည်။ တောထဲ၌လည်း နေကြပေသည်။ အသျှင်ဥဒါယီသည်လည်း မြင့်မြတ်ပေသည်။ အသျှင်ဥဒါယီသည်လည်း တောထဲ၌ နေကြပေသည်" ဟု ပုဏ္ဏေးမကြီးကို ပြောကြား၏။

ထိုအခါ ပုဏ္ဏေးမကြီးသည် "အသျှင်ဥဒါယီသည် အဘယ်မှာ မြင့်မြတ်ပါသနည်း" ဟု ပြောကာ မိမိ၏ အင်္ဂါကြီးငယ်တို့အား ကိုင်တွယ်သုံးသပ်ကြောင်းကို ပုဏ္ဏားကြီးကို ပြောပြ၏။ ထိုအခါ ပုဏ္ဏားကြီးသည် ထိုကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ ရဟန်းတို့ကို ကဲ့ရဲ့၏။ ထိုအကြောင်းကို ရဟန်းတို့သည် သိကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့မှတစ်ဆင့် မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို လျှောက်ထားကြ၏။

ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့ကို စုဝေးစေပြီးလျှင် အသျှင်ဥဒါယီအား မေးမြန်း၏။ အသျှင်ဥဒါယီလည်း ဝန်ခံ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အသျှင်ဥဒါယီအား ကဲ့ရဲ့တော်မူကာ အောက်ပါသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူ၏။

သိက္ခာပုဒ်
----------

"အကြင်ရဟန်းသည် ရာဂဘီလူး ပူးဝင်အပ်သည် ဖြစ်၍ ဖောက်ပြန်သော စိတ်ဖြင့် မာတုဂါမနှင့် အတူတကွ ကိုယ်လက်နှီးနှောခြင်းသို့ ရောက်ငြားအံ့။ လက်ကို ကိုင်ခြင်းသို့လည်းကောင်း၊ ဆံထုံးကို ကိုင်ခြင်းသို့လည်းကောင်း၊ တစ်ပါးပါးသော အင်္ဂါကြီးငယ်ကို သုံးသပ်ကိုင်တွယ်ခြင်းသို့လည်းကောင်း ရောက်ငြားအံ့။ ထိုရဟန်းအား ‘’’သံဃာဒိသိသ်အာပတ်’’’ သင့်၏ "ဤသို့ ပြကြကုန်လော့ဟု မိန့်တော်မူ၏။

ဖြတ်ထုံးများ
------------

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  *ဝိနည်းပိဋက၊ ပါရာဇိကဏ်ပါဠိတော်မြန်မာပြန်*။ Text "publisher" ignored (အကူအညီ)
**ပတ္တမုဒြာ-ပတ္တဟတ္ထ**

တခါတရံ ဗုဒ္ဓပတ္တမုဒြာဟု ခေါ်သည်။ 

သပိတ်ကို ကိုင်ထားသော ဟန်ပန်ဖြစ်သည်။ 

လက်ဝဲလက်ကို လှန်၍ လက်ျာလက်ကို အပေါ်မှ မိုးထားသော လက်ဟန်ဖြစ်သည်။ တခါတရံ လက်နှစ်ဘက်ကြားတွင် သပိတ် သို့မဟုတ် ခွက်တခုကို ထည့်ပေးထားတတ်သည်။ 

ရှင်ဥပဂုတ် ဆွမ်းဘုဉ်းပေးနေဟန် ရုပ်တုများတွင်မူ လက်ဝဲလက်က သပိတ်ကို မထားပြီးလျှင် လက်ျာလက်က သပိတ်တွင်းသို့ နှိုက်ထားသည့် ဟန်မျိုးဖြင့် တွေ့ရှိရသည်။ 

မြတ်စွာဘုရား ဆွမ်းခံကြွနေတော်မူဟန်, ရဟန်းများဆွမ်းခံကြွနေဟန် နှင့် ဘုရားရဟန္တာ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးနေဟန် ရုပ်ပွားဆင်းတုများတွင် ဤပတ္တဟတ္ထမုဒြာဖြင့် တွေ့ရှိရှပါသည်။ 

တခါတရံ နတ်ဗြဟ္မာ သိကြားရုပ်တုများတွင် ဤမုဒြာကို တွေ့ရှိရတတ်ပေသည်။ ပုဂံမြို့ ရွှေဆံတော်ဘုရားတွင်း၌ အချို့ ရဟန္တာပုံတော်များကို၎င်း, ကျောက်ဂူဥမင်ဘုရားတွင်း၌ ရုပ်ကြွပုံတော်ကို၎င်း အာနန္ဒာစေတီတော်အတွင်းမှ အချို့ ရပ်တော်မူနှင့် ထိုင်တော်မူ (ဗောဓိရိုး) ဘုရားရုပ်ပွားဆင်းတုတော်များကို၎င်း ဤပတ္တမုဒြာပုံဖြင့် တွေ့ရှိရှပါသည်။ 

ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်များသည် ယောဂါသနဖြင့် ထိုင်၍ ဤမုဒြာဟတ္ထပုံဖြင့် ကျင့်ပါက ဓာတ်ဝင်လာနိုင်သည်ဟု အမိန့်ရှိလေသည်။ 

ဤမုဒြာသည် သန္တရသကို ပေါ်လွင်ထင်ရှားစေသည်။ 

သမဏာနဉ္စ ဒဿနမင်္ဂလာ, ဒါနဉ္စမင်္ဂလာ, ပူဇာစ ပူဇနေယျာနံ မင်္ဂလာ, တပေါစမင်္ဂလာများကို သရုပ်ဖော်ညွှန်ပြထားသည်။ 

ဝီရိယပါရမီ, အဓိဋ္ဌာနပါရမီ, ဒါနပါရမီ, ခန္တီပါရမီ စသည်တို့ကို ညွှန်ပြထားပေသည်၊ 

ပတ္တဟတ္ထပုံတော် ရုပ်ပွားဆင်းတုများကို ကိုးကွယ်သူသည် စားဖွယ်သောက်ရာ ပေါများ ကြွယ်ဝခြင်း, စည်းစိမ်ဥစ္စာကုံလုံပြည့်ဝခြင်း, ဆုတောင်းပြည့်ခြင်း, အင်အားကြီးမားခြင်း, တန်းခိုး အာနုဘော် ထက်မြက်ခြင်း, အလိုဆန္ဒ ပြည့်ဝလွယ်ခြင်း, မကောင်းသောဂြိုဟ်စီးဂြိုဟ်နင်းတို့မှ လွတ်ငြိမ်း ချမ်းသာခြင်း စသော အကျိုးထူးတရားများကိုရရှိကြောင်း ကျမ်းဂန်များ၌ ဖွင့်ဆိုထားလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  PATTA MUDRĀ: Patta Hattha: Patra Hasta

MUDRA. Saunders: p.113, Buppatsu in (Shakyamuni-daihachi.in) OBEP. plate 90-91: 192 c. 293 a.

plate 291 a. Niche 53. N. Wall. Ananda.
2. 1 2  စဝ်ထွန်းမှတ်ဝင်း မဟာဝိဇ္ဇာ (ရန်ကုန်)၊ မဟာဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး (ဟားဗဒ်) အထက်တန်း သုတေသန ပညာရှင်ဘွဲ့ (ဟားဗဒ်) ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ သုတေသနနှင့် ကျမ်းပြုဌာနခွဲ သာသနာရေး ဦးစီးဌာန။ *မြန်မာ့ရိုးရာ ပဋိမာ သိပ္ပံပညာ*။
ပုံသဏ္ဌာန် : အပင်-- ပင်ပျော့ ပင်ငယ် မျိုး ဖြစ်၏။ ရွက်ယောင် ပင်စည် ဖြစ်သည်။ အမြင့် ၃ ပေ မှ ၄ ပေ ထိ မြင့်သည်။
အရွက်-- ပင်စည် ရိုးတံ အား ပတ်၍ ရွက်လွှဲ ထွက်သည်။ ရှည်မျော မျော လှံစွပ်ပုံ ဖြစ်၍ အဖျား ချွန်သည်။ အရင်း အနည်းငယ် ဝိုင်းသည်။ ရွက်ပြား သားရေ ကဲ့သို့ ပျဉ်းတွဲ နေသည်။ ရွက်လယ်ကြော ထင်ရှားသည်။ ရွက်နား ညီသည်။ ပတဲကောကြီး ရွက်နှင့် တူသည်။ သို့သော် အနည်းငယ် သေးသည်။
အပွင့်-- ထိပ်ထွက် ပန်းခိုင် ဖြစ်သည်။ အပွင့် စိမ်းဝါရောင် ရှိသည်။ အညှာ တစ်ခုတွင် ၂ ပွင့်မှ ၃ ပွင့် ရှိသည်။ ပွင့်ခံရွက် ထင်ရှားပြီး အညိုရောင် ရှိသည်။
အသီး-- အစိမ်းရောင် ရှိသည်။ အနည်းငယ် လုံးဝိုင်းသည်။ အခွံ ပါးပြီး တွန့်ရှုံ့နေ သည်။ ရင့်မှည့် သည့်အခါ အညိုရောင် ရှိသည်။
အမြစ်-- ဥသဏ္ဌာန် ဖြစ်ပြီး နနွင်းတက် နှင့် ဆင်ဆင် တူသည်။ အမြှေးဖတ် များဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားသည်။ မြစ်မြွှာ နည်းသည်။
အသုံးပြုနိုင်သည့်
အစိတ်အပိုင်းများ : အမြစ်ဥ။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်
တွေ့နိုင်သောနေရာများ : မြန်မာ နိုင်ငံ အနှံ့အပြား တွင် ပေါက်ရောက်သည်။
ပေါက်ရောက်ပုံ-- သဘာဝ အလျောက် အလေ့ကျ ပေါက်သည်။
အသုံးဝင်ပုံ : အာနိသင်-- မြန်မာ ဆေးကျမ်း များအလို အရ ပတဲကောလေး သည် ပတဲကောကြီး ကဲ့သို့ အနံ့ အရသာ မထက် မပြင်းပေ။ဥမြစ် အရင်း သည် ခါးစပ်၏။ ပူ၏။ နှုတ်မြိန် စေ၏။ ဝမ်းမီး တောက်၏။
အသုံးပြုပုံ-
အမြစ်ဥ--
၁။ ပတဲကောလေး မြစ်ဥ ကို ပြုတ်၍ သောက်သော် ဆီးလွန် ရောဂါ ပျောက်ကင်း၏။
၂။ ယင်းကို ဆီနှင့် ချက်၍ လိမ်းနယ် ပေးသော် အကြောတက်ခြင်း၊ လေးလံ ခြင်း ရောဂါ ပျောက်ကင်း၏။
၃။ ကလေးများ စကား ပြောချိန် တန်လျက် မပြောခြင်း၊ မပီသခြင်း တို့အတွက် အမြစ်ကို သွေး၍ လျှာပွတ်ပေး ခြင်း၊အနည်းငယ် ခွံ့ပေးခြင်း ပြုပါက လျင်စွာ စကား ပြောစေ၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၅)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် လူတို့သည် ပစ္စည်းလေးပါးလှူဒါန်းရန် ခဲယဉ်းပုံ၊ ရဟန်းတို့သည် နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်း ဝိပဿနာ လုပ်ငန်းကို အားထုတ်ရန် ခဲယဉ်းပုံ၊ ထိုနှစ်မျိုးတို့တွင် ဥပဓိ၏ ကုန်ရာ နိဗ္ဗာန် ရောက်ကြောင်း ဝိပဿနာလုပ်ငန်းကို အားထုတ်ကျင့်သုံးကြရမည်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သမ္မပ္ပဓာန်တရားလေးပါးကို ပွားများအားထုတ်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

သမ္မပ္ပဓာန်တရားလေးပါး ပွားများရခြင်း၏အကျိုးတို့ကိုလည်း ဟောတော်မူပါသည်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သံဝရပ္ပဓာန ပဟာနပ္ပဓာန, ဘာဝနာပ္ပဓာန, အနုရက္ခဏပ္ပဓာန-ဟူသော ပဓာနတရားလေးပါး၏ အကျယ်ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အာသဝေါ လေးတန် ကုန်ရာမှန်သည့် နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်း သီလဝါ, ဗဟုဿုတ, အာရဒ္ဓ ဝီရိယ, ပညဝါ-ဟူသော အပဏ္ဏကပဋိပဒါကို ကျင့်သုံးသောရဟန်း၏ အာသဝက္ခယ ဉာဏ်ရနိုင်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

အလောင်းတော်မြတ် ဒုက္ကရစရိယာကျင့်တော်မူနေစဉ် ဒုက္ကရစရိယာ အကျင့်၏ ကျင့်နိုင်ခဲပုံ၊ အသက်သေဖို့နီးကပ်နေပုံ ကုသိုလ်ကောင်းမှုကိုသာ ပြုလုပ်၍ အသက်ရှင်အောင် အားထုတ်သင့်ပုံ-အစရှိသောစကားတို့ကို ပြောကြား၍ အနီး အနားသို့ရောက်လာသော မာရ်နတ်အား သဒ္ဓါ, ဝီရိယ, သတိ, သမာဓိ, ပညာတို့ မိမိ၌ အားကောင်းနေပုံ၊ ကာမကိုအလိုမရှိ စင်ကြယ်နေပုံ၊ မာရ်နတ်၏စစ်သည် ၁၀-မျိုး၊ ဂိရိမေခလာဆင်နှင့်တကွ မာရ်နတ်၏ စစ်သည်ဗိုလ်ပါအပေါင်းကို ပညာဖြင့် ဖျက်ဆီးအံ့၊ ငါသည် သမ္မာသင်္ကပ္ပ, သမ္မာသတိ၌ သာဝကတို့ကိုတည်စေလျက် ဆုံးမ၍ လှည့်လည်အံ့၊ ငါ့အဆုံးအမကို လိုက်နာကြကုန်သော သာဝကတို့သည် နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြကုန်လတံ့-အစရှိသောစကားတို့ကို မိန့်ကြားတော်မူပုံ မာရ်နတ်စိတ်လျော့ပြီး ပြန်သွားပုံ၊ ဗေလုဝစောင်းကြီး လွတ်ကျနေခဲ့ပုံတို့ကို အရှင်အာနန္ဒာအား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ မှတ်သားဖွယ်ရာ ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၁၊၅၁။ အံ၊မြန်၊၁၊၆၃။ အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄။ အံ၊ဋီ၊၂၊၂-၃။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဒုကနိပါတ၊ ၁-ပဌမပဏ္ဏာသက၊ ၁-ကမ္မကရဏဝဂ္ဂ၊ ဒုတိယသုတ်။
2. ↑  -အံ၊၁၊၃၂၂-၃။ အံ၊မြန်၊၁၊၃၃၈။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၆၀။ အံ၊ဋီ၊၂၊၂၃၈။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ စတုက္ကနိပါတ၊ ၁-ပဌမပဏ္ဏာသက၊ (၂) စရဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။
3. ↑  -အံ၊၁၊၃၈၅-၆။ အံ၊မြန်၊၁၊၄၀၀-၁။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၁၇။ အံ၊ဋီ၊၂၊၃၁၂။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ စတုက္ကနိပါတ၊ ၂-ဒုတိယပဏ္ဏာသက၊ (၇) ၂-ပတ္တကမ္မဝဂ္ဂ၊ နဝမသုတ်။
4. ↑  -အံ၊၁၊၃၈၈။ အံ၊မြန်၊၁၊၄၀၂။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၁၈။ အံ၊ဋီ၊၂၊၃၁၃။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ စတုက္ကနိပါတ၊ ၂-ဒုတိယပဏ္ဏာသ၊ (၈) ၃-အပဏ္ဏကဝဂ္ဂ၊ ပဌမသုတ်။
5. ↑  -သုတ္တနိ၊၃၄၁။ သုတ္တနိ၊မြန်၊၃၂၂-၄။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၁၄-၁၂၁။

-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ သုတ္တနိပါတ၊ ၃-မဟာဝဂ္ဂ၊ ဒုတိယသုတ်။
6. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင်၏ အလေ့အကျက်မဟုတ်သည်ကို ဘုရားရှင်၏ အလေ့အကျက်ဟု ပြ (ပြောဟော, ရေးသား, ယူဆ, ပြုကျင့်)ကြသော ရဟန်းတို့သည် လူအများ အစီး အပွားမဲ့ရန်၊ နတ်, လူတို့ ဆင်းရဲရန် ကျင့်သုံးကြကုန်၏။

သည်သာမကသေး ထိုရဟန်းတို့သည် များစွာသော အကုသိုလ်ကိုလည်း တိုးပွား စေကြကုန်၏။ သဒ္ဓမ္မသုံးဖြာ ဤသာသနာတော်ကို ကွယ်ပျောက်စေသူတို့လည်း ဖြစ်ကုန်၏-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

တထာဂတအနာစိဏ္ဏကို တထာဂတအနာစိဏ္ဏဟု ပြ (ပြောဟော, ရေးသား သင်ကြား, ယူဆ, ပြုကျင့်)ကြသော ရဟန်းတို့သည် လူအများ ကြီးပွား ချမ်းသာရန် နတ်, လူတို့ ချမ်းသာစေရန် ပြုကျင့်ကြသူတို့ ဖြစ်ကုန်၏။ သည်သာမကသေး ထိုရဟန်းတို့သည် များစွာသော ကုသိုလ်တရားကို တိုးပွားစေကြကုန်၏။ သဒ္ဓမ္မသုံးဖြာ ဤ သာသနာတော်ကိုလည်း ကြာရှည်လေးမြင့်တည်တံ့စေသူတို့ ဖြစ်ကုန်၏-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၁၊၁၉။ အံ၊မြန်၊၁၊၂၆။ အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၆။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဧကကနိပါတ၊ ၁၀-ဒုတိယပမာဒါဝဂ္ဂ၊ ဧကူနစတ္တာလီသမသုတ်။
2. ↑  -အံ၊၁၊၂၀။ အံ၊မြန်၊၁၊၂၆။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဧကကနိပါတ။ ၁၁-အဓမ္မဝဂ္ဂ၊ သတ္တမသုတ်။
3. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
ခင်မောင်အေး (မန္တလေး) (၁၉၃၁)
----------------------------

* ၁။ အမည်ရင်း - ဦးခင်မောင်အေး
* ၂။ မိဘအမည် - ဦးဖိုးညှင်း + ဒေါ်ဖွားစု (အမှန်တကယ် အဖေရင်းနှင့် အမေရင်းမှာ တောတွင်း၌ လုပ်ကြံ သတ်ဖြတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည့် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ (ဗကပ) ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သူ သခင်သန်းထွန်းနှင့် ခေါ်ခင်ခင်ကြီး တို့ ဖြစ်သည်။ ၂၂-၈-၂၀၁၈ ကြေးမုံသတင်းစာပါ နာရေးကြော်ငြာတွင် ပါရှိသော မိဘ (၂) ပါးမှာ ဦးစောမောင်နှင့် ဒေါ်ခင်ကြီး (မြောင်းမြ) ဖြစ်ပြီး တစ်ဦးတည်းသောသားဖြစ်ကြောင်း ပါရှိသည်။)
* ၃။ မွေးသက္ကရာဇ် - ၉၊ ၂၊ ၁၉၃၁
* ၄။ မွေးဖွားရာဒေသ - မြောင်းမြမြို့
* ၅။ ကလောင်အမည်ခွဲများ - စိုင်းဆေးနော်၊ ညိုမင်းလွင်

ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ်
---------------

ခင်မောင်အေး (မန္တလေး) ကို မြောင်းမြမြို့၌ အဖ ဦးစောမောင်၊ အမိ ဒေါ်ခင်ကြီး (မြောင်းမြ) တို့မှ ဖွားမြင်သည်။ မိခင် ဒေါ်ခင်ကြီးမှာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ဇနီး ဒေါ်ခင်ကြည်၏ အစ်မအရင်းဖြစ်သောကြောင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့်ဆိုလျှင် မောင်နှမတစ်ဝမ်းကွဲတော်စပ်သည်။

မွေးသက္ကရာဇ်မှာ ၁၉၃၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့ ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က မြောင်းမြမြို့ အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်းနှင့် ရန်ကုန်မြို့ မြို့မ အထက်တန်းကျောင်းတို့တွင် ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တပ်မတော်သို့ ဝင်ရောက် စစ်မှုထမ်းခဲ့သည်။ တပ်မတော် အရာရှိ လေ့ကျင့်ရေးကျောင်း ဗိုလ်သင်တန်းအပတ်စဉ် (၈) ကျောင်းဆင်းတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ကိုယ်ပိုင်အမှတ်မှာ ကြည်း-၆၄၇၆ ဖြစ်သည်။ ရုပ်ရှင်မင်းသားဦးဝင်းဦးမှာလည်း ဗိုလ်သင်တန်းအပတ်စဉ် (၈) ကျောင်းဆင်းဖြစ်ပြီး ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေမှာ ဗိုလ်သင်တန်းအပတ်စဉ် (၉) ကျောင်းဆင်းဖြစ်သည်။

၁၉၄၉ ခုနှစ်မှ စ၍ ကဗျာနှင့် ဝတ္ထုများ စတင် ရေးသားခဲ့သည်။ သေနတ်ပြစ်၊ တောလိုက် ဝါသနာပါ၍ ထိုအတွေ့အကြုံများအရ တပ်မတော် တာဝန်မှ အားလပ်ချိန်တွင် ဝါသနာ အလျောက် စာနယ်ဇင်းများတွင် ဆောင်ပါးပုဒ်ရေ တရာ့ ငါးဆယ်ခန့်နှင့် ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည် လေးရာကျော်ခန့် ရေးသားခဲ့သည်။

တပ်မတော်တွင် ဗိုလ်မှူးကြီး အဆင့် အထိ တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး သတင်းနှင့် စာနယ်ဇင်း လုပ်ငန်းတွင် ၁၉၇၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၉ ခုနှစ် အထိ ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူး တာဝန် ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၂ ခုနှစ် အထိ မြဝတီမဂ္ဂဇင်းတိုက် အယ်ဒီတာချုပ် တာဝန်ကိုပါ ပူးတွဲ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ စာပေလုပ်သားအဖွဲ့ အတွင်းရေးမှူးတာဝန်နှင့် ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကိုလည်း ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ နတ်မောက်မြို့နယ် အမှတ် (၂)၊ မဆလ ပြည်သူ့ လွှတ်တော် ကိုစားလှယ် တာဝန်ကိုလည်း ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်၊ အမျိုးသားစာပေဆု (ဝတ္ထုတို တတိယဆု) ကို 'ကျားနှင့်မုဆိုး' စာအုပ်ဖြင့် ရရှိသည်။ အနောက်ရန်ကင်း၊ ရန်အေးလမ်းသွယ် (၂)၊ တိုက် (၃၃၁) အခန်း (၁၇) တွင် နေထိုင်ရင်း စာနယ်ဇင်းများတွင် စာပေများ ရေးသားခဲ့သည်။

၂၁-၈-၂၀၁၈ (အင်္ဂါနေ့) မွန်းလွဲ ၁:ဝ၀ နာရီတွင် မင်္ဂလာဒုံ တပ်မတော်ဆေးရုံကြီး၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့၊ ရန်ကင်းမြို့နယ်၊ ၅ ရပ်ကွက် တိုက် (၉/၄)၊ အခန်း (ဝ၄) ရန်ငြိမ်းအိမ်ရာတွင် ကွယ်လွန်ချိန်အထိ နေထိုင်ခဲ့သည်။

ရေးသား ထုတ်ဝေ ခဲ့ပြီးသော စာအုပ်များ
-----------------------------------

၁။ ကျားနှင့်မုဆိုး ၁၉၆၄

၂။ ငိုပါနဲ့လေ ချစ်သောနီနီ ၁၉၆၈

၃။ အကွေ့အလိမ် အတိမ်အနက်နှင့် အလင်းအမှောင် ၁၉၆၈

၄။ ချစ်ရသူ၏ နှလုံးသား လက်ဆောင် ၁၉၇၇

၅။ ပုလဲ ခရုအိမ် အသဲ အနုအလိမ် ၁၉၇၉

၆။ တောမုဆိုး၏ ပရိယာယ်ကမ္ဘာ ၁၉၈၁

၇။ ရိုးမကျား ၁၉၈၅

၈။ မုဆိုးတို့၏ နွေ ၂၀၀၃

ကိုးကား
-------

1. ↑  ၂၂-၈-၂၀၁၈ ကြေးမုံသတင်းစာပါ နာရေးကြော်ငြာ
2. ↑  ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ ဆက်ဆံရေး ဦးစီးဌာန (ရုံးချုပ်)၊ စာတည်းအဖွဲ့ စုဆောင်း ပြုစုပြီး ရွှေဟင်္သာ စာအုပ်တိုက်မှ ၂၀၀၆ နိုဝင်ဘာမှာ ပထမအကြိမ် ထုတ်ဝေ ဖြန့်ချိခဲ့တဲ့ 'နှစ်ဆယ်ရာစု မြန်မာ စာရေးဆရာများနှင့် စာစုစာရင်း (ဒုတိယတွဲ)'
**ရှဆုအိရေတံခွန်** (洒水の滝, Shasui-no-taki) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခနဂဝစီရင်စု၊ အရှိဂရခမိခရိုင်၊ ယာမခိတမြို့ရှိ တန်းဇဝမြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည့် ရေတံခွန် ဖြစ်သည်။ ရှဆုအိရေတံခွန်သည် ဆိုင်းရှောဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်၏ ပရဝုဏ်အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။ 

ရှဆုအိရေတံခွန်မှ ရေလမ်းကြောင်းသုံးခုသည် ကျဆင်းဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိပြီး စုစုပေါင်းအမြင့်သည် ၉၀ မီတာရှိသည်။ အပေါ်ဘက်ရှိ ရေတံခွန်သည် ၆၉ မီတာ၊ အလယ်တစ်ခုသည် ၁၆ မီတာနှင့် အောက်ဆုံးတစ်ခုသည် ၂၉ မီတာ ရှိသည်။ ထိုရေတံခွန်များကို ၁၈၄၁ ခုနှစ် ရှင်းဆဂမိခုနိဖုဒိုခိတွင် တည်ရှိသည့် ရှဆုအိရေတံခွန် (蛇水の滝) အဖြစ် ခေါ်ကြသည်။ ထိုအမည်ကို Heian ခေတ်ကာလကတည်းက သိရှိခေါ်ဆိုနေကြသည်။ ကာမကူရခေတ်အစောပိုင်းကာလအတွင်းတွင် ထင်ရှားသည့် ရဟန်းတစ်ပါးဖြစ်သည့် မွန်ဂခုသည် ရေတံခွန်၌ ရက် ၁၀၀ နေထိုင်သီတင်းသုံးကာ တရားအားထုတ်ခြင်းနှင့် ခြိုးခြံသည့်အကျင့်များကို ကျင့်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဆိုင်းရှောကျောင်းတော်သည် Fudo Myoo ၏ ပုံရိပ်တစ်ခုပင် ဖြစ်ကာ "ရေတံခွန် ဖုဒိုး" ဟု ခေါ်ဆိုကာ ၎င်းသည်ပင် မွန်ဂခုကို ရည်ညွှန်းသည်။

ဤရေတံခွန်သည် ၁၉၉၀ ခုနှစ် ဂျပန်နိုင်ငံ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဝန်ကြီးဌာနမှ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် "ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အကောင်းဆုံး ရေတံခွန် ၁၀၀" တွင် ပါဝင်သည်။ ၁၉၇၉ခုနှစ် ခနဂဝစီရင်စုခရီးသွားအဖွဲ့မှ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် "ခနဂဝစီရင်စုရှိ လှပသည့်နေရာ ၅၀" ထဲမှ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။

ပြင်ပလင့်များ
-------------

* Yamakita Town homepage
* Global Waters
* Kanagawa Tourism Association Archived 24 May 2015 at the Wayback Machine.
* (in ဂျပန်) Ministry of Environment Archived 26 October 2020 at the Wayback Machine.

ကိုးကား
-------
**ငါးပျံ** (Flying Fish) သည် 'အိပ်ဇိုစီတီဒေး'ငါးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ငါးပျံ၏ ရင်ဆူးတောင်သည် အလွန်ကြီး၍ အမြီးဆူးတောင်၏ အောက်ခွမှာ အလွန်ရှည်သည်။ ငါးပျံသည် အမြီးနှင့် ပြင်းထန် စွာ ရေကို ရိုက်ခတ်၍ အပေါ်သို့ခုန်ပြီးလျှင် ရင်ဆူးတောင်ကို ငှက်တောင်များသဖွယ်ဖြန့်၍ လေဟုန်စီးနိုင်သည်။ ဤနည်းဖြင့် ကိုက် ၂ဝဝ အဝေးအထိပင် ပျံနိုင်၏။ ပျံသန်းသည်မှာ ငမန်း၊ လင်းပိုင်စသော ရန်သူတို့၏ဘေးမှ လွတ်မြောက်ရန် ဖြစ် ကောင်း ဖြစ်မည်ဟု ယူဆကြသည်။ ငါးပျံအမျိုး ၅ဝ ခန့်ရှိသည်။ ငါးပျံကို နွေးသောပင်လယ် များတွင် တွေ့ရသည်။ အာဖရိကတိုက်ရှိ ရေချိုပိုင်း၌ တွေ့ရ သော ပင်တိုဒန်ခေါ် ငါးသည်ငါးပျံတစ်မျိုးဖြစ်၏။ ထိုငါးပျံ သည် တောင်အမေရိကမြစ်များရှိ 'ဂက်စတရိုပီလီးကပ်'ခေါ် ငါးပျံလောက် မပျံသန်းနိုင်ပေ။ ထိုငါးပျံ၏ ဝမ်းပိုက်သည် သင်္ဘောဝမ်းနှင့်တူ၍ ပျံလိုသောအခါ ရင်ဆူးတောင်များဖြင့် ရေကိုရိုက်ခတ်ကာ အပေါ်သို့တက်လေသည်။ ကာလီဖိုးနီးယား ပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၌ တွေ့ရသော ငါးပျံတစ်မျိုးသည် ၁၈ လက်မခန့်ပင်ရှည်၍ ကြီးသော ရင်ဆူးတောင်၊ ဝမ်းဆူးတောင်တို့ဖြင့် ဝေးလံစွာ ပျံသန်းနိုင်သည်။

ငါးပျံတစ်ကောင် လေထဲသို့ စတင်ပျံတက်နေပုံ

ကိုးကား
-------

1. ↑  Exocoetidae။ 23 March 2020 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  5 November 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑   "Family-group names of Recent fishes"  (2014). *Zootaxa* **3882** (2): 001–230. doi:10.11646/zootaxa.3882.1.1. PMID 25543675.
3. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)