မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးသော အင်တာနက်အဆက်အသွယ်များကို ၂၀၀၀ ခုနှစ်ကတည်းက အသုံးပြုနေပြီ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ အစပိုင်းတွင် အင်တာနက်ဆင်ဆာဖြတ်သည်များကို သိသိသာသာပင် ဖြေလျော့ပေးခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ မတိုင်ခင်က တပ်မတော်အစိုးရသည် ဆော့ဖ်ဝဲကို အခြေခံသည့် ဆင်ဆာပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် အင်တာနက် ဆက်သွယ်မှုများကို ထိန်းချုပ်ကန့်သတ်ရန် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် အင်တက်နက်အသုံးပြုသူအရေအတွက်သည် ၁၂.၆% တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မိုဘိုင်းအင်တာနက်သည် 3G အင်တာနက်ကို ရနေပြီ ဖြစ်သည်။ အင်တာနက်ကို ဆက်သွယ်ရေးကုမ္ပဏီများဖြစ်သည့် တယ်လီနော၊ အမ်ပီတီ၊ အူရီဒူးတို့က ထောက်ပံ့ပေးထားကြသည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်မှ ရှယ်ယာထည့်ဝင်ထားသော မိုင်တဲမှာလည်း အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှု ပေးသည့်ကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုအပြီးတွင် စစ်ကောင်စီမှ အင်တာနက်အသုံးပြုမှုများကို ဆင်ဆာဖြတ်တောက်မှုများ ပြန်လည်ပြုလုပ်လာခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အင်တာနက်ကာဖျူးဟုခေါ်သော ညဘက် အင်တာနက်ဖြတ်တောက်မှုများကိုလည်း ပြုလုပ်ခဲ့သည့်အပြင် ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့ညတွင် နိုင်ငံတစ်ဝန်း မိုဘိုင်းအင်တာနက်နှင့် ဝိုင်ဖိုင်နည်းပညာသုံး အင်တာနက်ဖြန့်ဝေမှုတို့ကို အကန့်အသတ်မရှိဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ ထိပ်တန်းအဆင့် ဒိုမိန်းသည် .mm ဖြစ်သည်။

အင်တာနက် ရရှိအသုံးပြုခြင်း
--------------------------

### ဝန်ဆောင်မှုပေးသူများ၊ အင်တာနက်ကဖေးများ

မြန်မာတယ်လီပို့ (ယခင် - ပုဂံဆိုက်ဘာတက်)၊ ရတနာပုံ တယ်လီပို့၊ သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာဗဟိုဝန်တောင်မှုမျာ (ITCS), Red Link Communications, satellite internet provider Skynet, Frontiir, နိုင်ငံပိုင် MPTနှင့် Kinetic Myanmar Technology တို့သည် အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုပေးသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတိုင်ခင်က အင်တာနက်ကဖေးဆိုင်များသည် အသုံးပြုသူများအတွက် အခြေခံကျသည့် အသုံးပြုရာနေရာများ ဖြစ်ကြသည်။ အများစုသည် မတူညီသော ဆော့ဖ်ဝဲများကို အသုံးပြုပြီး အစိုးရ၏ proxy servers ကို ဖြတ်ကျော်ကာ အသုံးပြုကြသည်။ အင်တာနက်ကဖေးများတွင် အသုံးပြုမှုသည် ဈေးသက်သာသည့် မိုဘိုင်းအင်တာနက်များ သုံးစွဲနိုင်လာသည့်အခါ အသုံးပြုမှု ကျဆင်းလာခဲ့သည်။ သို့သော် အင်တာနက်ကဖေးဆိုင်များသည် လက်ရှိအချိန်အထိ ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးမြို့များတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုနေတုန်း ဖြစ်သည်။ ဘလော့ရေးသားခြင်းနှင့် အခြားသော မိုဘိုင်းကိရိယာများဖြင့် ဆောင်ရွက်ရန် မဖြစ်နိုင်သည့်၊ လုပ်ဆောင်ရန် ခက်ခဲသည့် ကိစ္စများအတွက် အသုံးပြုကြသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် FTTH နည်းပညာဖြင့် အင်တာနက်ပေးသည့်ကုမ္ပဏီများ တဖြေးဖြေးတိုးများလာခဲ့သည်။ အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုပေးသည့် ကုမ္ပဏီများ တိုးများလာသည်နှင့် အမျှ အင်တာနက်အသုံးပြုခများမှာလည်း သိသာစွာ လျော့ကျလာခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ စစ်အာဏာမသိမ်းမှီအထိ အင်တာနက်အသုံးပြုခသည် 1 MB ကို ၅ ကျပ်ဟုသတ်မှတ်ထားသော်လည်း ၉၉၉ကျပ် ၂၀၄၈၀မီကာဘိုက် ၁ ကျပ်ကို ၀.၀၄၈ MB နှင့် ညီမျှသော အင်တာနက်ပက်ကေ့များလည်းရှိခဲ့ပြီး(ooredoo myanmar)FTTH ဝန်တောင်ခများမှာလည်း 15 Mbps ကို လစဉ် အနည်းဆုံး ၂၀ ၀၀၀ ကျပ်ဖြင့်ရယူနိုင်သည်။

### အင်တာနက် အသုံးပြုခြင်း

မြန်မာနိုင်ငံ၏ အင်တာနက် အသုံးပြုမှုနှုန်းသည် အလွန်ပင်နည်းသည်။ ထိုသို့ဖြစ်ရခြင်းမှာ အစိုးရ၏ တန်ဖိုးအခအပေါ်ရှိ ကန့်သန့်ချက်များနှင့် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ဝန်ဆောင်မှုများ၊ အခြေခံအဆောက်အဦတို့ကို ချို့ယွင်းမှုကြောင့် ဖြစ်သည်။ World Internet Stats ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လရှိ ကိန်းဂဏန်းများအရ မြန်မာနိုင်ငံရှိ အင်တာနက်အသုံးပြုသူ အရေအတွက်သည် ၅၃၄၉၃၀ ကျော်ရှိသည်။ နိုင်ငံ့စုစုပေါင်းလူဦးရေ၏ ၁ % ပမာဏ ဖြစ်သည်။ အရေအတွက်များသည့် အဓိကအသုံးပြုသူများသည် ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးမြို့များမှ ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၄၂ မြို့သည် အင်တာနက်အသုံးပြုလို့ ရသည်။ ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးမြို့ပြင်မှ အသုံးပြုသူသည် ၁၀၀၀၀ ကျော် ရှိသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံ၏ အင်တာနက်ဆက်သွယ်မှု ၄၀,၀၀၀ မှ အများစုသည် ADSL circuits များ ဖြစ်ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် dial-up, satellite terminal, and WiMax တို့ ဖြစ်လာကြသည်။ MPT က မန္တလေးတွင် fibre-to-the-home စမ်းသပ်မှုကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ပုံစံတူ စမ်းသပ်မှုများလည်း ရန်ကုန်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၂ ရက်တွင် တယ်လီနောမြန်မာ၏ အမှုဆောင်အရာရှိက တယ်လီနောအသုံးပြုသူများ၏ ၅၅% ဖြစ်သည့် ၁၀ သန်းသော အသုံးပြုသူများသည် ဒေတာသုံးသူများ ဖြစ်သည်ဟု ပြောခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ အင်တာနက်သုံးသူများသည် အနည်းဆုံး ၅.၅ သန်းသို့ တိုးတက်လာသည်။ ကမ္ဘာ့အင်တာနက်စာရင်းကိန်းဂဏန်းများအရ အင်တာနက်အသုံးပြုသူများသည် နိုဝင်ဘာလ၊ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

### ဘလော့ရေးသားခြင်း

၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် လေ့လာမှုတစ်ရပ်အရ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဘလော့ရေးသားခြင်းသည် လျင်မြန်စွာ ကြီးထွားလာသည့် အင်တာနက်အသုံးပြုမှု ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှစတင်ကာ ၂၅ % တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် သိပ္ပံနည်းကျမလုပ်ခဲ့ရသည့် လေ့လာမှုကမူ အောက်ပါအချက်အလက်များ တွေ့ရှိခဲ့သည်။

* ဘလော့များသည် ဖျော်ဖြေရေး (၁၄ %)၊ နည်းပညာ၊ ကွန်ပျူတာ နှင့် အင်တာနက် (၁၇ %)၊ စာအုပ်နှင့် စာပေ (၉ %)၊ ဝါသနာများနှင့် ခရီးသွား (၆ %)၊ နိုင်ငံရေး (၅ %)၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု (၄ %)၊ အခြားသော အကြောင်းအရာများကို ရေးသားကြသည်။
* မြန်မာဘလော့ဂါများ၏ ၅၂ % သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ အသုံးပြု ရေးသားကြသူများ ဖြစ်သည်။ ၄၈ % ကမူ နိုင်ငံခြားမှနေ၍ ရေးသားကြသည်။
* ၇၂ % သော ဘလော့ဂါများသည် ယောက်ျားများ ဖြစ်သည်။၂၇ % မှာ အမျိုးသမီးများ ဖြစ်သည်။
* ၇၇ % သည် တစ်ကိုယ်တည်းသမားများ ဖြစ်၍ ၁၄ % သည် လက်ထပ်ပြီးသူများ ဖြစ်သည်။
* ၃၀ % သည် အသက် ၂၆ - ၃၀ နှစ်၊ ၂၉ % သည် အသက် ၂၁ - ၂၅ ရှိကြသည်။
* ၈၀ % သော ဘလော့များသည် မြန်မာဘာသာဖြင့် ရေးသားကြသည်။ ၈ % သော ဘလော့များသည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားကြသည်။ ၁၀ % သော ဘလော့များသည် အင်္ဂလိပ်၊ မြန်မာဘာသာ နှစ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားကြသည်။ အခြားကျန်ရှိသည့် ဘလော့များသည် လူမျိုးစုဘာသာစကားများဖြစ်သည့် ကချင်၊ ကရင်၊ ချင်း စသည့်ဘာသာစကားများဖြင့် ရေးသားကြသည်။

### လူမှုကွန်ရက် အသုံးပြုမှုများ

ကိုးကား
-------

1. ↑  Martin, Steven; et al. (2002)။ *Myanmar (Burma), 8th Ed*။ Lonely Planet Publications။ ISBN 1-74059-190-9။[*လင့်ခ်သေ*]
2. ↑  Two Telecoms Race To Wire Myanmar။  2016-02-26 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Myanmar Internet Usage and Telecommunications Reports။ 7 September 2017 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  31 October 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  Mytel started selling sim cards in 2017။ 12 January 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  25 March 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
5. ↑  စစ်ကောင်စီ၏ အင်တာနက်ဖြတ်တောက်မှု မှတ်တမ်းများ
6. ↑  Country Code List: ISO 3166-1993 (E)။ American National Standards Institute, Inc.။  12 November 2007 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
7. ↑  "The Internet in Burma (1998-2009) "Archived 9 February 2010 at the Wayback Machine. *Mizzima News*
8. ↑  "Company at a glance" Archived 16 September 2011 at the Wayback Machine. Yatanarpon Teleport Co. Ltd.
9. ↑  "New consortium to shake up IT sector" Archived 5 July 2011 at the Wayback Machine. Ye Kaung Myint Maung, Myanmar Times, vol.19, no.370 (11–17 June 2007)
10. ↑  မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ။ 19 July 2015 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  31 October 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
11. ↑  , Information Technology department, Ministry of Communications, Posts and Telegraphs, accessed 10 June 2011
12. ↑  "Myanmar Internet Provider", Guide for Myanmar 2007
13. ↑  "Internet service hampered as Myanmar Teleport server breaks down" Archived 19 January 2011 at the Wayback Machine. Mizzima News Agency, 10 February 2009
14. ↑  "No More Proxies: Myanmar Teleport" Archived 2 March 2011 at the Wayback Machine. Saw Yan Naing, The Irrawaddy Publishing Group, 29 May 2008
15. ↑  "Bypassing Internet Censorship in Burma / Myanmar" Archived 14 May 2016 at the Wayback Machine. VPNHero.com, 16 March 2011
16. ↑  Google Public Data: Burma Internet penetration။ Google.com။  13 April 2014 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
17. ↑  "Asia", Internet World Stats, 23 September 2013. Retrieved 31 October 2013.
18. ↑  Wai-Yan Phyo Oo and Saw Pyayzon (30 July 2010). "State of Internet Usage in Myanmar" (in Burmese) **3** (18): 1–2.
19. ↑  "Competition, watch out’ says Telenor Myanmar CEO, as subs over 10 million | The Myanmar Times
20. ↑  , Internet World Stats, 15th November 2015.
21. ↑  "Blogging Increases 25% Within A Year" (Blog Yay Thar Hmu Ta Nhit Ah Twin 25 Yar Khaing Hnoan Toe Lar) Archived 22 August 2011 at the Wayback Machine. Myanmar Internet Journal, 17 December 2010
22. ↑  "Myanmar Blogger Survey 2009", Nyi Lynn Seck, Myanmar Blogger Society, Rangoon, slides, 2 February 2010

ပြင်ပလင့်ခ်များ
---------------

* "The Internet and Burma (1998-2009)" Archived 1 February 2013 at the Wayback Machine. Mizzima News, 24 September 2009
* "Burning down Myanmar's Internet firewall" Archived 14 November 2016 at the Wayback Machine. an article on Myanmar's Internet Censorship by Shawn W Crispin in *Asia Times Online*, 21 September 2007
* Internet in Mawlamyine Archived 10 March 2016 at the Wayback Machine.
* Internet In Myanmar a website listing the different Internet Service Providers in Myanmar and comparing their plans and respective coverage