recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ဆူကရီဝိဆယ်ကောင်း Sukrit Wisetkaew** (ထိုင်း: สุกฤษฎิ์ วิเศษแก้ว, RTGS: *Su-krit Wisetkaeo*, အသံထွက် [sù.krìt wí.sèːt.kɛ̂ːw], ၁၉၈၅ စက်တင်ဘာ ၄ မွေး), ကို အများဖြင့် နာမည်ပြောင် Bie (บี้; RTGS: Bi)ဟု သိများပြီး၊ ထိုင်း ပေါ့အဆိုတော်နှင့် သရုပ်ဆောင် ဖြစ်သည်။ ထိုင်းတယ်လီဗေးရှင်းစွမ်းရည်ပြိုင်ပွဲ The Star တတိယအသုတ်တွင် လူစသိသည်။ 
 *The Star 3* တွင် first runner-up ရပြီးနောက်၊ Bie သည် အဟော့ဆုံး တက်သစ်စ အဆိုတော် ဖြစ်လာသည်။ 
ပွဲဦးထွက် စင်ဂယ်သီချင်း I Need Somebody ထွက်လာပြီးနောက် တဟုန်ထိုး ရေပန်းစားသည်။ သူ့ကို ဘီစတား **Bie *The Star***(ထိုင်း: บี้ เดอะสตาร์) ဟု သိကြသည်။

တီဗီဒရာမာနှင့် sitcom တွင် အဆိုတော်နှင့် သရုပ်ဆောင် လုပ်သည့်ပြင်၊ ဖျော်ဖြေပွဲများစွာတွင် စင်ပေါ်သရုပ်ဆောင်အဖြစ် လေ့ကျင့်သေးသည်။ Behind the Painting သည် သူ၏ အကောင်းဆုံးဂီတလက်ရာ ဖြစ်ပြီး၊ အဓိကဇာတ်ရုပ်များတွင် ပါဝင်သည်။

ဖျော်ဖြေရေးလောကထဲ ရောက်သည့် နှစ်နှစ်မပြည့်တပြည့် ၂၀၀၈ တွင်၊ Thai Positioning Magazine နှင့် Siamrath က ကောက်သော စစ်တမ်းအရ ဘီသည် ထိုင်းတွင် လွှမ်းမိုးမှုအရှိဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်ထဲ ဝင်သည်။

မေ ၂၀၁၅ (၂၀၁၅-၀၅)တွင် ဘီသည် စရီဘူရဖာ ရေးသည့် ခေတ်ပြိုင်ဂန္ထဝင် ဝတ္ထု *Behind the Painting* ကို အခြေခံထားသော ဘရော့ဒဝေးဂီတ အချစ်ဇာတ်ထုပ်ကို အမေရိကစင်မြင့်ပေါ်တွင် စတင်ဖျော်ဖြေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑   YouTube ပေါ်ရှိ ท้ายวิดีโอกล่าวถึงชื่อ สุกษฏิ์ และ สุกษฏิ์
2. 1 2  (in ထိုင်း) Bie life pocket book (Thai)
3. ↑  (in ထိုင်း) ผู้ทรงอิทธิพล ปี 2008 BY POSITIONING (June)(Thai) Archived 2011-07-08 at the Wayback Machine.
4. ↑  (in ထိုင်း) ผู้ทรงอิทธิพลบันเทิง ปี 2008 By Siamrath (Thai) Archived 2009-03-03 at the Wayback Machine.
**အီစိုး** (၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့ဖွား) သည် ဂေါ်ရခါးနွယ်ဖွား မြန်မာဘောလုံးကစားသမား ဖြစ်သည်။ မြန်မာယူ ၂၁ အသင်း၏ တိုက်စစ်မှူးဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်ကလပ်အသင်းတွင် ကစားခဲ့သည်။ အီစိုးသည် လက်ရှိတွင် လာအိုနိုင်ငံ၏ Young Elephant ကလပ်အသင်း၏တိုက်စစ်မှူးအဖြစ် လာအိုလိဂ်ဝမ်း (Lao League 1)တွင် ကစားလျက် ရှိသည်။ FOX Sports Asia က နေမာနှင့် တိုက်စစ်ကစားပုံခြင်းဆင်တူသည့်အတွက် "မြန်မာနိုင်ငံ၏ နေမာ" ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။

ကလပ်ကစားသမားဘဝ
--------------

### အစောပိုင်းနှစ်များ

၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် မနောမြေလူငယ်အသင်းတွင် ကစားခဲ့ပြီး ကျွမ်းကျင်မှုကို ပြသနိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် မနောမြေအသင်းကြီးအတွက် ရွေးချယ်ခြင်း ခံရသည်။ သို့သော် မနောမြေအသင်းသည် 2016 MNL ရာသီတွင် ထွက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်း၏ နည်းပြများသည် ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်းသို့ ခေါ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် 2017 International U-21 Thanh Niên Newspaper Cup အတွက် ကစားရန် မြန်မာယူ ၂၁ အသင်းအတွက် ခေါ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ သူသည် အကောင်းဆုံးစွမ်းရည်ဖြင့် ကစားနိုင်ခဲ့ပြီး ၂ ဂိုးသွင်းယူနိုင်ခဲ့သည်။

### ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်

၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်းသည် ၂၀၁၈ ခုနှစ် မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်ပွဲအတွက် ကစားသမားစာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ဇန်နဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အီစိုးသည် သူ၏ ပထမဆုံးပရော်ဖက်ရှင်နယ်ကစားသမားဘဝ ပြိုင်ပွဲအဖြစ် စစ်ကိုင်းယူနိုက်တက် FC အသင်းနှင့် အဝေးကွင်းပွဲ ကစားခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "Young lad Aee Soe had his very first appearance"။ [*လင့်ခ်သေ*]
2. ↑  "2018 Ygn Utd squad list"။
3. ↑  "first professional"။
**ငဟစ်ငှက်** သည် ပါဏဗေဒ အလိုအရ 'အာဒီဒေး' မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်သောငှက်ဖြစ်သည်။ ငဟစ်အမျိုးမျိုးရှိသည့် အနက် ထင်ရှားသော ၂ မျိုးမှာ 'အာဒီဆီနာရီရက်တီရော့စထြစ်'နှင့် 'အာဒီပါပြူရီမယ်နီလန်ဆစ်'တို့ ဖြစ်ကြ၏။ ငဟစ်၏ ကိုယ်ခန္ဓာသည် သေးသွယ်ရှည်လျားလေသည်။ ဖြောင့်စင်းသောနှုတ်သီးနှင့် ရှည်လျားသော ခြေတံရှိသောကြောင့် ဥဗျိုင်းနှင့်တူသည်။ အလျား ၃၈ လက်မခန့်ရှိသည်။ လည်တိုင်တွင် အမည်းပြောက်အစင်းကြောင်းများ ပါရှိသည်။ ဦးခေါင်းနှင့် လည်တိုင်မှာ သံချေးရောင်ကဲ့သို့ နီယောင်ယောင် ရှိသည်။ ကိုယ်အောက်ပိုင်းမှာ မည်းနက်၍ သစ်ကြားခွံရောင် ရှိသည်။ ငဟစ်အမနှင့် အထီးတို့၏ အရောင်အဆင်းမှာ အတူတူပင်ဖြစ်သည်။

ငဟစ်သည် ကျူတော၊ ကိုင်းတောများ ပေါက်ရောက်သည့် မြစ်၊ ချောင်း၊ အင်း၊ အိုင်၊ ကမ်းပါးများတွင် ကျက်စားလေ့ ရှိသည်။ ပျံကာစနှင့် ပျံသန်းနေစဉ်တွင် ကျယ်လောင်စူးရှစွာ အော်မြည်တတ်သည်။ ပျံမည်ပြုသောအခါ လည်တိုင်ကို ရှေ့သို့ ဆန့်၍ အတောင်ကို တစ်အားခတ်ကာ တွဲလွဲကျ နေသောကြောင့် ခြေတံရှည်တို့ဖြင့် ကိုယ်ကိုထိန်း၍ ပျံတက် သွားတတ်သည်။ ထိုကြောင့် ပျံကာစတွင် ငဟစ်ကို တွေ့ရသည်မှာ ပြေပြစ်ခြင်း မရှိလှပေ။ အရှိန်ရသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ခြေတံများကို အမြီးအောက်သို့ ရုပ်သိမ်းလိုက်သည်။ ဦးခေါင်းကိုလည်း ပခုံးနှစ်ဘက်ကြားသို့ ရောက်အောင်လည်တိုင်ကို 
ကွေးထားတတ်သည်။ ငါးများ၊ ဖားများကို အများအားဖြင့် စားသောက်လေ့ရှိသည်။ ထို့အပြင် ရေတွင်နေတတ်သော အင်းဆက်ပိုးကောင်များ၊ ခရုမျိုး၊ ဗုဇွန်ကနန်းမျိုးများကိုလည်း စားသောက်လေ့ရှိလေသည်။

မိုးရာသီတွင် ငဟစ်ငယ်များ ဥမှ ပေါက်ကြသည်။ သာမန်အားဖြင့် ငဟစ်တို့သည် တစ်ကောင်တည်း နေလေ့ရှိကြသော်လည်း ရွှေဘိုနယ်၌တွေ့ရသော ငဟစ်တို့မှာ အုပ်ဖွဲ့၍ နေတတ်ကြသည်။ အသိုက်ကို ကျူပင်များပေါ်၌လည်းကောင်း၊ သစ်ပင်များပေါ် ၌လည်းကောင်း၊ တုတ်ချောင်းများဖြင့် ပြုလုပ်သည်။ အသိုက်၏ အချင်းမှာ တစ်ပေခန့်ရှိ၍ စောက် ၈ လက်မခန့်ရှိသည်။ တစ်မြုံလျှင် ဥ ၃ လုံးမှ ၅ လုံးအထိ ရှိ၏။ ဥအရောင်မှာ အစိမ်းနု ဖြစ်သည်။ 

ငဟစ်ကို အာဖရိကတိုက်၊ ဥရောပတိုက် တောင်ပိုင်းနှင့် အာရှတိုက်တောင်ပိုင်းတို့တွင် တွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ သီဟိုဠ်ကျွန်းတို့တွင် ငဟစ်ကို တွေ့ရသည်။

ပုံများ
-------

* A. p. manilensis, illustration by Keulemans, 1898*A. p. manilensis*, illustration by Keulemans, 1898
* In habitat at Sultanpur National Park, District Gurgaon, Haryana, IndiaIn habitat at Sultanpur National Park, District Gurgaon, Haryana, India
* Immature at Bharatpur, Rajasthan, IndiaImmature at Bharatpur, Rajasthan, India
* LandingLanding
* waiting for prey near Hodal, Faridabad, Haryana, Indiawaiting for prey near Hodal, Faridabad, Haryana, India
* Fishing at Sulur lake Coimbatore, Tamil Nadu, IndiaFishing at Sulur lake Coimbatore, Tamil Nadu, India
* Museum specimenMuseum specimen

ကိုးကား
-------

1. ↑  BirdLife International (2016). "*Ardea purpurea*". *IUCN Red List of Threatened Species* **2016**. IUCN. old-form url doi: 10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22697031A86466990.en
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)
**ဒလပင်ကျေးရွာ**သည် သိမ်ကုန်းအုပ်စု ရွာငံမြို့နယ် ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ တောင်ကြီးခရိုင် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ လတ္တီကျု လောင်ဂျီကျု 21°15'11.3"N 96°30'11.8"E အရပ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဒလပင်ကျေးရွာ၏ အနောက်ဘက်တွင် ကျောက်ကူတိကျေးရွာ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ငွေတောင်ကျေးရွာနှင့် တောင်ဘက်တွင် အင်းကြီးကျေးရွာတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ခြင်း ထိစပ်လျက်ရှိသည်။ ထန်းလှပင် ကျေးရွာဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။

ဒလပင်ကျေးရွာတွင် အိမ်ခြေ ၂၀၀ ကျော်နှင့် လူဦးရေ ၁၀၀၀ ကျော်ရှိပြီး ဓနုတိုင်းရင်းသားများ နေထိုင်ကြကာ ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ ရွာတောင်ပိုင်းတွင် မိုးကောင်းဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် ရွှေဒေါင်းဥစေတီတော်၊ မြောက်ဘက်တွင် ဆုတောင်းပြည့်စေတီနှင့် တောရကျောင်းတို့ တည်ရှိသည်။ ကျေးရွာ၏ မြောက်ဘက်တွင်ရှိသော တလုတ်ချရေတံခွန်ကို အနယ်နယ် အရပ်ရပ်မှ ခရီးသွားများ လာရောက်လည်ပတ်လေ့ရှိသည်။ တလုတ်ချရေတံခွန်မှ ကျေးရွာအတွက် လျှပ်စစ်မီးကို ကိုယ်ထူကိုယ်ထဆောင်ရွက်ထားသည်။ မူလတန်းကျောင်းနှင့် ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲလည်း ရှိသည်။ 

ဒလပင်ကျေးရွာတွင် လိမ္မော်၊ ကာဗလာ၊ ဆန်းကစ်၊ လက်ဖက်၊ ကော်ဖီ၊ ထောပတ်၊ တညင်း၊ သစ်ခွပန်းများ၊ သီးပင်စားပင်မျိုးစုံ စိုက်ပျိုးကြသည်။ လယ်စပါးနှင့် တောင်ယာစပါးများကိုလည်း စိုက်ပျိုးသည်။

ကိုးကား
-------

1. 
2. (မေ ၂၀၁၅) *သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ **အတွဲ-၂**. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၆၃။*
တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ဂိုဏ်းအမျိုးမျိုးရှိပြီး ပရောပ (ခေါ်) အဝါရောင် ဦးထုပ်ဂိုဏ်းမှာ အဓိကဂိုဏ်းကြီးတစ်ဂိုဏ်း ဖြစ်လေသည်။ ၎င်းဂိုင်းမှ အရေးပါသော ပုဂ္ဂိုလ်များကို ဒလိုင်းလားမားဟု ခေါ်သည်။ ဒလိုင် ဟူသော အဓိပ္ပာယ်မှာ သမုဒ္ဒရာ ဖြစ်၍ လားမားမှာ ဆရာဖြစ်သည်။ ဒလိုင်းလားမားကို တိဘက်တို့၏ ဘာသာရေးနှင့် နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ 

ပထမဆုံး ဒလိုင်းလားမားမှာ ၁၄၀၀-ပြည့်နှစ်အတွင်း သက်ရှိထင်ရှားရှိခဲ့ပြီး ထိုအချိန်မှ ယနေ့အချိန်ထိ ဒလိုင်းလားမား ၁၄-ယောက် မြောက် ရှိပြီဖြစ်သည်။ ယနေ့ ရှိသော ဒလိုင်းလားမားမှာ တင်းဇင်းဂျရတ်စို ဖြစ်သည်။ ဒလိုင်းလားမား ကွယ်လွန်သည့်အခါ သူ့ဝိညာဉ်သည် အခြားခန္ဓာတစ်ခုတွင် ဝင်စား၍ ကမ္ဘာကြီးတွင် ပြန်လည်မွေးဖွားလာခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် ဒလိုင်းလားမားသည် တိဘက်လူမျိုးများကို ဆက်လက် ဦးဆောင်၍ ကရုဏာတရားတွေကိုလည်း မျှဝေပေးနိုင်လေသည်။

အတိတ်နိမိတ်များကို ရှာဖွေခြင်း
------------------------------

၁၉၉၃-ခုနှစ်တွင် ဆယ့်သုံးယောက်မြောက် ဒလိုင်းလားမား ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူ့အလောင်းကို လူများလာရောက် ရှိခိုးပူဇော်နိုင်ရန် ဘုန်းကြီးပျံအခမ်းအနားဖြင့် ကျင်းပခဲ့ကြသည်။ စင်မြင့်တစ်ခုပေါ်တွင် သူ၏ အလောင်းကို လှဲလျောင်းထားရာ သူ့မျက်နှာမှာ တောင်ဘက်သို့ လှည့်လျက်သား ပြင်ထားခဲ့သည်။ သို့သော် နောက်တစ်နေ့တွင် ဒလိုင်းလားမား၏ မျက်နှာမှာ အရှေ့မြောက်ဘက်သို့ လှည့်နေကြောင်း တွေ့လိုက်ရသည်။ ဦးခေါင်းကို တောင်ဘက်သို့ ပြန်၍ လှည့်ထားခဲ့ရာ နောက်တစ်နေ့တွင်လည်း အရှေ့မြောက်ဘက်သို့ လှည့်နေသည်ကို တွေ့ရပြန်သဖြင့် အတိတ်နိမိတ်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်ကြောင်း တိဘက်ဘုန်းကြီးများက ယူဆခဲ့လေသည်။

တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာအရ ဒလိုင်းလားမား ကွယ်လွန်သည့်အခါ သူ၏ ဝိညာဉ်သည် အခြားခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုတွင် ပြန်၍ ဝင်စားကာ မွေးဖွားလာသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ သို့ဖြစ်၍ ယခုအတိတ်နိမိတ်အရ နောင်လာမည့် ဒလိုင်းလားမား အလောင်းအလျာမှာ ကွယ်လွန်သူ ဒလိုင်းလားမား မျက်နှာမူခဲ့သော အရှေ့မြောက်အရပ်တွင် ရှိနေပေလိမ့်မည်။

ယာယီတာဝန်
---------

ဒလိုင်းလားမား အလောင်းအလျာကို မတွေ့မီ ရင်းဖို့ချေ (Reting Rinpoche) ဆိုသူ ဘုန်းတော်ကြီး တစ်ပါးက ဒလိုင်းလားမားနေရာ၌ ယာယီတာဝန်ယူထားသည်။
တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာမှာ လားမားများသည် နိဗ္ဗာန်ကို လမ်းညွှန်ပေးသူ အရေးပါသော ဆရာများ ဖြစ်သည်။ ယနေ့ ကမ္ဘာပေါ်တွင် တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ၁၀-သန်းနှင့် သန်း၂၀- ရှိလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  the key collection 2018, စာကြည့်တိုက် စာစဉ်(၁၂၄) ဒလိုင်းလားမား
နံရံအလှဆင်ရန်သုံးသော စဉ်ဆက်သုံး ဆုံးစမဲ့ ကြည့်မှန်
**ဆုံးစမဲ့ ကြည့်မှန်** (အင်္ဂလိပ်: infinity mirror) သည် နှစ်ခု (သို့) နှစ်ခုထက်ပိုသော ကြည့်မှန်များကို အပြိုင်ဖြစ်စေ အပြိုင်နီးပါးဖြစ်စေ နေရာထားလျှက် ပေါ်လာသော ပုံရိပ်သည် အဆုံးဆမဲ့တစ်နေရာအထိ ပို၍ ပို၍ သေးငယ်သွားသည့်ဟန်ဖြစ်စေရန် ဖန်တီးထားခြင်းဖြစ်သည်။ များသောအားဖြင့် ဆုံးစမဲ့ ကြည့်မှန်၏ အရှေ့မှန်သည် တစ်ပိုင်းငွေရောင်ဖြစ် (တစ်ဖက်ကိုသာမြင်သော မှန်) နေတတ်သော်လည်း ဤအကျိုးသက်ရောက်မှုကို ဖြစ်စေရန်အတွက်တော့ မလိုအပ်ပေ။ အနုပညာလက်ရာပစ္စည်းများတွင် ဤအသွင်မျိုးကို ဒရော့စတာ အထူးပြုချက် (Droste effect) ဟူ၍ ခေါ်တွင်လာခဲ့ကြသည်။ ဆုံးစမဲ့ ကြည့်မှန်များကို ရံဖန်ရံခါတွင် အနုပညာလက်ရာများ (သို့) အခန်းတွင်း အမြင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အထူးပြုမှုတစ်ခုကို ထင်ရှားစေရန်အတွက် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။

ဖော်ပြချက်
----------

ဆုံးစမဲ့ ကြည့်မှန် မြင်ကွင်းကို မှန်များကြားမှ မြင်ရပုံ။
ယခင်က စံအဖြစ်သုံးကြသော ဆုံးစမဲ့ ကြည့်မှန်ပါသောပစ္စည်းတစ်ခုတွင် မီးသီး၊ အယ်လ်အီးဒီ မီးလုံး (သို့) အခြားမီးထိုးနိုင်သောအရာများကို လုံးဝအလင်းပြန်သော() မှန်၏ အဖျားအနားတစ်လျှောက်တွင် ထားရှိကာ ဒုတိယတစ်ခုဖြစ်သော တစ်ပိုင်းအလင်းပြန် (partially reflective) 'တစ်ဖက်မြင် မှန်' (one-way mirror) ကို ပထမမှန်၏ အရှေ့ ခပ်နီးနီးတွင် အပြိုင်သဘောမျိုးဖြင့် ထားရှိသည်။ အပြင်မှကြည့်သူတစ်ဦးက တစ်ပိုငါးအလင်းပြန်မှန်မျင်နှာပြင်ကို ကြည့်ရှုသောအခါအလင်းသည် ဆုံးစမဲ့စွာ မှောင်ဝင်သွားသည့်အထင်မျိုးပေးသဖြင့် မီးချောင်းများဖြင့် တစ်လျှောက်တပ်ဆင်ဖားသော ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းနက်နက်တစ်ခု၏ အသွင်မျိုးထုတ်လုပ်ပေးသည်။

မှန်များကို အပြိုင်အနေအထား တိတိကျကျမရှိလျှင်နှင့် ယင်းအစား ထောင့်အနည်းငယ်မျှ စောင်းနေလျှင် ယခင်ဆိုထားသော ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းအမြင်ပုံစံသည် တစ်ဖက်သို့ အဆင့်ဆင့် အနန္တအထိ စွေသွားမည်ဖြစ်သည်။ 

နောက်တစ်မျိုးဆိုရလျှင် မှန်များစွာ (နေရာတကျ)တပ်ထားသော အခန်းမျိုး၊ အချို့သော ဓာတ်လှေကားများနှင့် အဝတ်စားလဲခန်းအချို့တို့မှာကဲ့သို့ 'လုံးဝအလင်းပြန်သည့် အပြိုင်ကြည့်မှန် နှစ်ချပ်' ကြား၌ ကြည့်ရှုသူက ရပ်၍ ကြည့်လျှင် အပေါ်၌ ဖော်ပြထားသော မြင်ကွင်းပြုလုပ်ချက်မျိုးကို မြင်နိုင်သည်။ အချို့သော အဆောက်အဦးများရှိ အဝကျဉ်းဖြတ်သန်းရသည့် အခန်း၏ ဖန်နံရံမှာကဲ့သို့ အပြိုင်ရှိနေသော အလင်းပြန်နိုင်သည့် မျက်နှာပြင်နှစ်ခုကြားကို ရပ်၍ကြည့်ပါကလည်း ဤသို့သော အမြင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အားပျော့ပျော့အသွင်မျိုးကို ရှုမြင်နိုင်သည်။ တစ်ပိုင်းအလင်းပြန် မှန်များသည် ဤအာရုံခံစားမှုကို ပေးစွမ်းနိုင်ကာ ပတ်ဝန်းကျင်သို့ မှန်မှတစ်ဆင့် မြင်ရသည့်မြင်ကွင်း၏ မြင်ကွင်းအနှောက်အယှက် (visual noise) က အားပျော့စေသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  Gbur၊ Gregory J. (July 30, 2011)။ Infinity is weird… even in infinity mirrors!။  2015-06-04 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. 1 2  Arduino-controlled RGB LED Infinity Mirror။ Autodesk, Inc.။  2015-06-04 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Grimes၊ William။ "Lights, Mirrors, Instagram! #ArtSensation"၊ The New York Times Company၊ December 1, 2013။ 2015-06-04 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
ဆန်းကျမ်း
---------

ဆန်းကျမ်းဟူသည်ကား လောကီဗေဒင်ကျမ်းများတွင် 
အပါအဝင်ဖြစ်သော အစိတ်အပိုင်း ကျမ်းတစ်မျိုးဖြစ်၍၊ ပါဠိ 
ဂါထာ သီကုံးရေးသားရာ၌၎င်း၊ ကဗျာလင်္ကာ သီကုံးရေးသားရာ 
၌၎င်း၊ အပြစ်ဒေါသလွတ်ကင်းစေရန် ဂိုဏ်း၊ ဂရု၊ လဟုထားပုံ၊ 
မတြာထားပုံနှင့် ယတိထားပုံစသော သီကုံးရေးသားပုံစည်းကမ်း 
နည်းလမ်းတို့ကို ညွှန်းပြသောကျမ်းဖြစ်သည်။

ကျမ်းဂန်၌ ကျနသည်၊ ကျွမ်းကျင် လိမ်မာသည်၊ တတ် 
မြောက်သည် ဆိုရာဝယ်၊ ကျနခြင်း၊ ကျွမ်းကျင်လိမ်မာခြင်း၊ 
တတ်မြောက်ခြင်း အကြောင်းရင်းဖြစ်သော သဒ္ဒါကျမ်း၊ 
အဘိဓာန်ကျမ်း၊ ဆန်းကျမ်း၊ အလင်္ကာကျမ်းဟူ၍ ကျမ်းလေး 
မျိုးရှိသည်။ ယင်းလေးမျိုးအနက် ဆန်းကျမ်းသည် တစ်မျိုး 
အပါအဝင်ဖြစ်၍၊ စာရေးဆရာ ပညာရှိ ကဝိသုခမိန်တို့ လေး 
စားအပ်သော ကျမ်းဖြစ်ကြောင်းထင်ရှား၏။

ယင်းဆန်းကျမ်း၌ သက္ကဋဆန်းကျမ်း၊ မဂဓဆန်းကျမ်းဟူ၍ 
နှစ်မျိုးရှိရာ၊ (၁) ပိင်္ဂဆန်းကျမ်း (၂) ဝုတ္တရတနာကရဆန်း 
ကျမ်း (၃) ဝုတ္တရတနာဝလိဆန်းကျမ်း (၄) ဝုတ္တပစ္စယကောမုဒိ 
ဆန်းကျမ်း (၅) ဝုတ္တစန္ဒြိတာဆန်းကျမ်း (၆) ဆန္ဒောမဉ္စရီဆန်း 
စသော ကျမ်းပေါင်း ဆယ့်ခုနစ်ကျမ်းတို့မှာ သက္ကဋအရာလိမ်မာ 
ကျွမ်းကျင် သော ပိင်္ဂလစသော ဆရာကြီးများစီရင်ရေးသားခဲ့ကြ 
သည်။
(၁) ဝုတ္တောဒယဆန်းကျမ်းနှင့် (၂) ဆန္ဒောမဉ္စရီဆန်း 
ကျမ်းတို့မှာ မဂဓဆန်းကျမ်းများဖြစ်ကြသည်။
ဝုတ္တောဒယဆန်းကျမ်းကို သီဟိုဠ်ကျွန်း ပရက္ကမဗာဟု 
မင်းလက်ထက် တောင်ကြားတောရကျောင်းနေ၊ သီလမည်သော 
မထေရ်၏တပည့် အရှင်သံဃရက္ခိတ မဟာသာမိမထေရ်စီရင် 
ရေးသားတော်မူသည်။

ဆန္ဒောမဉ္စရီဆန်းကျမ်းကို မန္တလေးရတနာပုံ ပထမမြို့တည် 
နန်းတည် ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးလက်
ထက် ဒုတိယရွှေကျင်သာသနာပိုင် မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံ ဆရာတော် 
ဘုရားကြီး စီရင်ရေးသားတော် မူသည်။

ဝုတ္တောဒယဆန်းကျမ်း၌ ဆန်းတို့သည် (၁) မတြာတို့ဖြင့် 
မှတ်၍ဖွဲ့စီးထားသော မတ္တာဝုတ္တိဆန်း၊ (၂) ဂရု၊ လဟုအက္ခရာ 
တို့ဖြင့် မှတ်၍ဖွဲ့စီးထားသော ဝဏ္ဏဝုတ္တိဆန်းဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိ 
သည်။ ယင်းနှစ်မျိုးတို့အနက် မတ္တာဝုတ္တိဆန်းသည်လည်း (၁) 
အရိယဆန်း၊ (၂) ဂီတိဆန်း၊ (၃) ဝေတာလီဆန်း၊ (၄) မတ္တ 
သမကဆန်း ဟူ၍ လေးမျိုးရှိသည်။ ဝုဏ္ဏဝုတ္တိဆန်းသည်လည်း 
(၁) သမဆန်းဆယ့်ခုနစ်မျိုး၊ (၂) အဒ္ဓသမဆန်းဆယ့်တစ်မျိုး၊ 
ဤသို့လျှင် ဆန်းကျမ်းအမျိုးမျိုး၌ ဆန်းအမျိုးများစွာပင်ရှိ၏။
နှစ်ပေါင်းများစွာ ရှေးအခါကပင် ယင်းဆန်းကျမ်းများတွင် 
ညွှန်ပြထားသော စည်းကမ်းနည်းလမ်းအတိုင်း ပါဠိဂါထာကဗျာ 
လင်္ကာများကို သီကုံးရေးသားလေ့ရှိကြသည်။ 

မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်သော ပါဠိဘာသာ 
ဒေသနာများ၌လည်း (၁) ပဇ္ဇဗန္ဓ၊ (၂) ဂဇ္ဇဗန္ဓ၊ (၃) ဝိမိဿဗန္ဓ 
ဟူ၍ ဒေသနာသုံးမျိုးရှိသည်။ ယင်းဒေသနာ သုံးမျိုးအနက်၊ 
မင်္ဂလသုတ်၊ ရတနသုတ် စသော ဒေသနာမျိုးကား ဂါထာသက် 
သက်ဖြစ်၍၊ ပဇ္ဇဗန္ဓဒေသနာမျိုးဖြစ်သည်။ ဗြဟ္မဇာလသုတ်၊
မဟာသတိ ပဌာနသုတ်စသော ဒေသနာမျိုးကား စုဏ္ဏိယ 
သက်သက်ဖြစ်၍၊ ဂဇ္ဇဗန္ဓဒေသနာမျိုးဖြစ်သည်။ ဓဇခသုတ်၊ 
အာဋာနာဋိယသုတ်စသော ဒေသနာမျိုးကား ဂါထာစုဏ္ဏိယ 
နှစ်မျိုးဖြစ်၍၊ ဝိမိဿဗန္ဓဒေသနာမျိုးဖြစ်သည်။ (ဦးကြီးဖေ)

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)
**ဆုံဆို့ရောဂါကာကွယ်ဆေး** (အင်္ဂလိပ်: Diphtheria vaccine) သည် ဆုံဆို့ရောဂါဖြစ်ပွားစေသော ကော်လီနီဘက်တီးရီးယမ်း ဒစ်ဖ်သီးရီးရေး  *Corynebacterium diphtheriae (English)* ဟုခေါ်သော ဘက်တီးရီးယားကို ကာကွယ်ပေးသည့် ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ (၁၉၈၀)မှ (၂၀ဝ၀)ခုနှစ်အတွင်း ဤကာကွယ်ဆေးကို အသုံးပြုခဲ့ခြင်းဖြင့် ကမ္ဘာတလွှမ်းတွင် ဆုံဆို့ရောဂါဖြစ်ပွားသူများ (၉၀)ရာခိုင်နှုန်းအထက် ကျဆင်းခဲ့သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို ကနဦးအနေဖြင့် (၃)ကြိမ်ထိုးရန် အကြံပြုထားပြီး (၃)ကြိမ်ထိုးပြီးလျှင် (၉၅)ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို (၁၀)နှစ်ကြာ ကာကွယ်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် နောက်(၁၀)နှစ်ခန့်ကြာလျှင် အပိုဆောင်းတစ်ကြိမ်ထပ်ထိုးရန် လိုအပ်သည်။ ကလေးအသက်(၆)ပတ်ခန့်တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ကာကွယ်ဆေးထိုးရန်လိုအပ်ပြီး ဒုတိယနှင့် တတိယအကြိမ်ကို နောက်ထပ်(၄)ပတ်စီခြား၍ ထိုးရသည်။

ဆုံဆို့ရောဂါကာကွယ်ဆေးသည် အလွန်စိတ်ချရသော ကာကွယ်ဆေးဖြစ်သည်။ သိသာထင်ရှားစွာဖြစ်သော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများဖြစ်လေ့မရှိပါ။ ဆေးထိုးသောနေရာတွင် နာကျဉ်ခြင်းဖြစ်တတ်သည်။ ဆေးထိုးသည့်နေရာတွင် အဖုလေးဖြစ်တတ်သော်လည်း ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်အကြာတွင် ပျောက်သွားတတ်သည်။  ဤကာကွယ်ဆေးကို ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေသူများနှင့် ကိုယ်ခံအားကျဆင်းနေသူများတွင်ပါ စိတ်ချစွာ အသုံးပြုနိုင်သည်။

ဆုံဆို့ရောဂါကာကွယ်ရန်အတွက် ရောစပ်ထားသောကာကွယ်ဆေးမျိုးစုံရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ မေးခိုင်ရောဂါကာကွယ်ဆေးနှင့် ရောစပ်ထားသော နှစ်မျိုးစပ်ကာကွယ်ဆေး (dT or DT)နှင့် မေးခိုင်၊ ကြက်ညှာကာကွယ်ဆေးများနှင့် ရောစပ်ထားသော သုံးမျိုးစပ်ကာကွယ်ဆေး (DPT) တို့ဖြစ်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကိုအသုံးပြုရန် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ (၁၉၇၄)ခုနှစ်တွင် အကြံပြုခဲ့သည်။ ကမ္ဘာတဝှမ်းတွင်ရှိ လူပေါင်း(၈၄)ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို ဤကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးဖြစ်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို ကြွက်သားအတွင်းသို့ ထိုးနှံရသည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို အအေးခံ၍ သိမ်းဆည်းထားရသော်လည်း အရည်ခဲအောင် သိမ်းဆည်းရန်မလိုပါ။

ဆုံဆို့ရောဂါကာကွယ်ဆေးကို (၁၉၂၃)ခုနှစ်တွင် စတင်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ သတ်မှတ်ထားသည့် အခြေခံကျန်းမာရေးစနစ်အတွက် အဓိကလိုအပ်သောဆေးများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ (၂၀၁၄)ခုနှစ်အရ နှစ်မျိုးစပ်ကာကွယ်ဆေး၏ လက်ကားဈေးနှုန်းမှာ (ဝ.၁၂-ဝ.၉၉) ဒေါ်လာဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် (၂၅)ဒေါ်လာအောက်ခန့် ပေးရသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  MedlinePlus Medical Encyclopedia: Diphtheria immunization (vaccine)။ March 2, 2009 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  2009-03-07 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10   "Diphtheria vaccine"  (Jan 20, 2006). *Wkly Epidemiol Rec* **81** (3): 24–32. PMID 16671240.
3. 1 2 3  Atkinson၊ William (May 2012)။ *Diphtheria Epidemiology and Prevention of Vaccine-Preventable Diseases* (12 ed.)။ Public Health Foundation။ pp. 215–230။ ISBN 9780983263135။
4. ↑  Diphtheria Vaccination။ Department of Health and Human Services။  8 November 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
5. ↑  Diphtheria (3 September 2014)။  27 March 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
6. ↑  Macera၊ Caroline (2012)။ *Introduction to Epidemiology: Distribution and Determinants of Disease*။ Nelson Education။ p. 251။ ISBN 9781285687148။
7. ↑  WHO Model List of EssentialMedicines။ *World Health Organization* (October 2013)။  22 April 2014 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
8. ↑  Vaccine, Diphtheria-Tetanus။  6 December 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
9. ↑  Hamilton၊ Richart (2015)။ *Tarascon Pocket Pharmacopoeia 2015 Deluxe Lab-Coat Edition*။ Jones & Bartlett Learning။ p. 313။ ISBN 9781284057560။
ဂဇဟတ္ထပုံနှင့် ဆင်တူဖြစ်သည်။ 

လက်ဝဲလက်သည် ရှေ့သို့ဆန့်တန်း၍ဖြစ်စေ, ကိုယ်ခန္ဓာကို ကန့်လန့်ဖြတ်၍ဖြစ်စေ ထားသောဟန် ဖြစ်သည်။ တောင်ဝှေးသဏ္ဌာန် လက်ဟန်ထားခြင်းဖြစ်၍ ဒဏ္ဍဟတ္ထဟုခေါ်သည်။ 

တန်ခိုးကြီးမားပုံ အင်အားဗလကြီးမားပုံကို သရုပ်ဆောင်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ 

တပေါစ မင်္ဂလာ, ဓမ္မေသု အပ္ပမာဒမင်္ဂလာများကို ရရှိကြစေရန် တိုက်တွန်းခြင်း အနက်သဘော ဖြစ်သည်။ 

ဝီရရသ, အဗ္ဘုတရသများကို ပေါ်လျှင်စေသည်။ 

ဝီရိယပါရမီ, အဓိဋ္ဌာနပါရမီစခန်းများသို့ ညွှန်ပြလျက်ရှိပေသည်။ 

ပြယုဂ်ပုံစံအားဖြင့် နဋရာဇပုံများတွင် အများဆုံးတွေ့ရှိရသည်။ ရသေ့ပုံများ ပုဏ္ဏားများ၏ ရုပ်တုတို့တွင် တခါတရံ ဤဟတ္ထပုံဖြင့် တွေ့ရသည်။ 

ဒဏ္ဍဟတ္ထဖြင့် ရုပ်ပွားဆင်းတုများ ထုလုပ်စီရင် ကိုးကွယ်သူသည် ခိုင်ခံ့တည်ကြည်ခြင်း, စည်းစိမ်ခိုင်မြဲ တည်တံ့ခြင်း, ရဲရင့်ခြင်း, မကောင်းဆိုးဝါး အစိမ်းသားရဲ့ သင်းကွဲပြိတ္တာ နတ်မိစ္ဆာတို့က မနှောင့်ယှက် နိုင်ခြင်း, ရန်သူတကာကိုအောင်နိုင်ခြင်း စသော အကျိုးထူးများကို ရနိုင်သည်ဟု ကျမ်းဂန်ဟောင်း များ၌ ဖွင့်ဆိုမိန့်မြွက်ထားပါသည်။ 

အချို့ပညာရှိများကမူ ဗျာဒိတ်တော်ညွှန်းပုံပင် ဖြစ်သည်ဟူ၍ မှတ်ချက်ပေးကြပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  DANDA HASTA

Icons in Bronze, p. 28

DHI. p. 258; EHI. i.ii.16,
2. 1 2  စဝ်ထွန်းမှတ်ဝင်း မဟာဝိဇ္ဇာ (ရန်ကုန်)၊ မဟာဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး (ဟားဗဒ်) အထက်တန်း သုတေသန ပညာရှင်ဘွဲ့ (ဟားဗဒ်) ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ သုတေသနနှင့် ကျမ်းပြုဌာနခွဲ သာသနာရေး ဦးစီးဌာန။ *မြန်မာ့ရိုးရာ ပဋိမာ သိပ္ပံပညာ*။
**ပဲရစ် ဝှက်တနီ ဟီလတန်** (အင်္ဂလိပ်: Paris Whitney Hilton) သည် အမေရိကန်လူမျိုး ရုပ်လုံးပြသူ၊ လူဝင်ဆန့်၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်၊ အဆိုတော်၊ သရုပ်ဆောင်၊ ကိုယ်ဟန်ပြမယ်၊ ဒီဂျေ၊ စာရေးဆရာနှင့် ဒီဇိုင်နာ တစ်ယောက် ဖြစ်သည်။ ဟီလတန်ဟိုတယ်များကို တည်ထောင်သည့် ကွန်ရတ် ဟီလတန် (Conrad Hilton) ၏ မြစ်ဖြစ်သည်။ ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ ဗာဗလီဟေးတွင် မွေးကာ နယူးယောက်မြို့တွင် ကြီးပြင်းလာသည်။

ကိုယ်ဟန်ပြခြင်းကို နယူးယောက်အခြေစိုက် ထရန့် မော်ဒယ် စီမံမှုလုပ်ငန်း (Trump Model Management) တွင် စတင်ခဲ့သည်။

၂၀၀၄ ခုတွင် နယူးယောက်တိုင်းမ်၏ အရောင်းရဆုံး စာရင်းဝင်ဖြစ်သော အမွေခံတစ်ယောက်၏ ဝန်ခံချက် အမည်ရှိ စာအုပ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

၂၀၀၅ ခုရောက်သော် ရင်သိမ့်တုန်ရုပ်ရှင် *ဖယောင်းသွင်းအိမ်* ဇာတ်ကားတွင် သရုပ်ဆောင်သည်။

နောက်တစ်နှစ် ၂၀၀၆ ခုတွင် *ပဲရစ်* အမည်ရှိ သီချင်းခွေထုတ်ကာ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်သို့ ဖြန့်သည်။ ၎င်းခွေမှာ *ဘေလဘုတ် ၂၀၀* စာရင်းတွင် နံပါတ် ၆ အထိ ရောက်သည်။ ကနဦးဖြန့်သည့် *ကြယ်တွေ မမြင်နိုင်ဘူး* သီချင်းမှာ ပေါက်သီချင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။

ဒီဂျေသမားအဖြစ် ဆောပိုလို ပေါ့သီချင်းပွဲတော် (Pop Music Festival) ၌ ၂၀၁၂ ခုတွင် ပွဲထွက်သည်။ 

နာမည်ကြီးခြင်းကြောင့် နာမည်ကြီးခြင်းသာဟူသော ဝေဖန်မှုကို ၂၀၀၀ ခုနှစ်အစောပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းတို့တွင် တောက်လျှောက် ရင်ဆိုင်ရသည်။ မီဒီယာများတွင် ဖော်ပြခံရခြင်းမှာ အရည်အချင်းနှင့် လုပ်ရပ်တို့ကြောင့်မဟုတ်ဘဲ သူ၏ ချမ်းသာမှုနှင့် အနေအထိုင်ကြောင့်သာဖြစ်ကြောင်း သတ်မှတ်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ကျော်ကြားမှုကို အခြေခံကာ ရေမွှေးနှင့် အခြားအသုံးအဆောင်များ ထုတ်သည်။ ရေမွှေးတစ်မျိုးတည်းကပင် ၂၀၁၂ ခု၌ အမြတ်ငွေ ဒေါ်လာ ၃ ဘီလီယံကျော် ရခဲ့သည်။ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၊ မနီလာရှိ ပဲရစ်ဟီလတန် ကမ်းခြေကလပ် အပန်းဖြေစခန်းအပါအဝင် ကမ္ဘာအနှံ့၌ စတိုး (၅၀) ရှိပြီး လက်ကိုင်အိတ်၊ နာရီ၊ ဖိနပ်ကဲ့သို့သော ထုတ်ကုန် ၁၉ မျိုး ထုတ်လုပ်နေသည်။ အစုစပ်လုပ်ငန်းများမှလည်း တစ်နှစ်လျှင် ဒေါ်လာ ၁၀ မီလီယံကျော် ဝင်သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ပွဲတက်ခအဖြစ် ၃ မီလီယံခန့် ရခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "Paris Hilton's New Pad"၊ *Variety*၊ August 23, 2007။ November 30, 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
မီဗီမြစ်မှ လယ်သာတောရ် နှင့် ရှာပီတောရ် ကို မြင်ရသော မြင်ကွင်း
ဒတ်မော သည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ၊ ဒယ်ဗွန် တောင်ပိုင်းရှိ ကုန်းမြင့် ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။ မြေရိုင်းလွင်ပြင် နှင့် အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ မြေများကို အမျိုးသားဥယျာဉ် အဆင့်အတန်း သတ်မှတ်ချက်ဖြင့် ၁၉၅၁ ခုနှစ်ကတည်းက ကာကွယ်ထားသည်။ **ဒတ်မော အမျိုးသားဥယျာဉ်** သည် ၉၅၄ စတုရန်း ကီလိုမီတာ (၃၆၈ စတုရန်းမိုင်) အကျယ်အဝန်း ရှိသည်။ 

ကုန်းမြင့်ဒေသကို ဖြစ်ပေါ်သည့် နှမ်းဖတ်ကျောက်တုံးများ သည် ဘူမိဗေဒသမိုင်း၏ ကာဗွန် နီဖာရပ်ကာလမှ စတင်သည်။ ရှုမျှော်ခင်းအတွင်း တောရ် ဟုခေါ်သည့် နှမ်းဖတ်ကျောက်များပေါ်ထွက်နေသည့် တောင်ထိပ်များ ပါဝင်သည့် မြေရိုင်းလွင်ပြင်ပါဝင်ပြီး ဒတ်မောရှိ တောရိုင်းတိရိစ္ဆာန်များ အတွက် ကျက်စားရာ နေရာများအဖြစ် ထောက်ပံ့ပေးလျှက် ရှိသည်။ အမြင့်ဆုံးနေရာမှာ ဟိုင်း ဝီလ်ဟေး ဖြစ်ပြီး ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက် ၆၂၁ မီတာ (၂,၀၃၇ ပေ) မြင့်သည်။ ပတ်ဝန်းကျင် တစ်ခုလုံးသည် ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာများ ကြွယ်ဝသည်။

ဒတ်မော အမျိုးသား ဥယျာဉ် ကို ဒတ်မော အမျိုးသားဥယျာဉ် အာဏာပိုင် အဖွဲ့ မှ စီမံခန့်ခွဲပြီး အဖွဲ့ဝင် ၂၂ ဦးကို ဒယ်ဗွန် ကောင်တီ ကောင်စီ ၊ ဒေသဆိုင်ရာ ခရိုင်ကောင်စီများ နှင့် အစိုးရတို့မှ ရွေးထုတ်ထားသည်။

ဒတ်မော ၏ အချို့သော အစိတ်အပိုင်းများကို စစ်တပ်၏ သေနတ်ပစ်ကွင်း အဖြစ် နှစ်ပေါင်း ၂၀၀ ကျော် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဒတ်မော တွင် ပြည်သူများအား မြေနေရာများအား အသုံးပြုခွင့် (သေနတ်ပစ်ကွင်းသို့ ကန့်သတ်ဝင်ရောက်ခွင့် အပါအဝင်) ကျယ်ပြန့်စွာ ပေးထားပြီး ၎င်းသည် လူကြိုက်များသော ခရီးသွားများ လည်ပတ်ရာတစ်ခုဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  General Information Factsheet။ Dartmoor National Park Authority။
ပြင်သစ် စာရေးဆရာ မွန်တက်စကျူးသည် ၁၆၈၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ဘော်ဒိုးမြို့အနီး လာဗရီဒ်ရဲတိုက်၌ မွေးဖွားသည်။ ဇွီးလီမြို့နှင့် ဘော်ဒိုးမြို့များ၌ ပညာသင်ကြားပြီးနောက် ၁၇၁၆ ခုနှစ်တွင် ဦးရီးတော်သူထံမှ ပစ္စည်းဥစ္စာနှင့် ဘွဲ့ထူးဂုဏ်ထူးတို့ကို ဆက်ခံရရှိလေသည်။ 

ထိုနှစ်၌ပင် ဘော်ဒိုးပါလီမန်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ရာထူး၌ ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။ သို့ရာတွင် မကြာမီ ထိုရာထူးမှ နုတ်ထွက်၍ စာပေလေ့လာရေးသားခြင်းကို ပြုလုပ်လေသည်။ မွန်တက်စကျူး အပါအဝင်ဖြစ်သော ထိုခေတ်က ပြင်သစ် စာရေးဆရာတစ်စုသည် လူထုနိုးကြားစေဖို့အတွက် ပညာပေးရမည်။ အမှန်တရားကို ထုတ်ဖော်တင်ပြရမည်ဟူသော ယုံကြည်ချက်ဖြင့် စာပေများကို ရေးသားခဲ့ကြသည်။ တိုင်းပြည်ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုကို အကြမ်းမဖက်၊ အနုနည်းသက်သက်ဖြင့် ဆောင်ရွက်စေ လိုသော ဆန္ဒရှိကြသည်။ သို့ရာတွင် လူထုအုံကြွမှုသည် နောက်ဆုံး၌ ၁၇၈၉ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ် တော်လှန်ရေး ပေါ်ပေါက်သည်အထိ ပြင်းထန်၍ လာလေသည်။

၁၇၂၁ ခုနှစ်တွင် မွန်တက်စကျူး ရေးသားထုတ်ဝေသော 'ပါရှင်း ပေးစာများ'၌ ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ အလည်အပတ် ရောက် ရှိလာသော ပါးရှင်းလူမျိုး လူကုံထံနှစ်ဦးက အချင်းချင်းထံသို့လည်းကောင်း၊ ပါးရှားပြည်ရှိ မိတ်ဆွေများထံသို့လည်းကောင်း စာရေးဟန်ဖြင့် ရေးထား၏။ ထိုခေတ် ပြင်သစ်လူမျိုးတို့၏ လူနေမှုစနစ်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ နိုင်ငံခြားသား အမြင်ဖြင့် မြင်ရပုံကို ထိထိမိမိ ဝေဖန်ရေးသားထားလေသည်။ မွန်တက်စကျူး၏ အထင်ရှားဆုံး စာပေလက်ရာမှာ ၁၇၄၈ ခုနှစ်တွင် ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေသော *ဥပဒေ၏ သဘော*စာအုပ် ဖြစ်သည်။ 

ထိုစာအုပ်တွင် ကမ္ဘာ့သမိုင်းတစ်လျှောက်၌ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော အစိုးရအုပ်ချုပ်ပုံ စနစ်အမျိုးမျိုးကို လေ့လာ၍ အစိုးရအဖွဲ့၌ အုပ်ချုပ်မှုဌာန၊ ဥပဒေပြုဌာန၊ တရားစီရင်မှုဌာနဟူ၍ သီးခြားခွဲခန့် သတ်မှတ်ထားမှ သာလျှင် နိုင်ငံရေး လွတ်လပ်မှုကို ရနိုင်မည်ဟု ယုံကြည်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ရေးသားထား၏။ ပြင်သစ်နိုင်ငံ မှာကဲ့သို့ လူတစ်ဦးတစ်ယောက်၏ လက်ထဲ၌ အာဏာကို စုပုံအပ်နှင်းခြင်းသည် တရားလက်လွတ် အုပ်စိုးမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်ဟု ဆိုသည်။ ဌာနတစ်ခုက အခြားဌာနတစ်ခု၏ လုပ်ငန်းကို နယ်မကျွံစေရန် အတားအဆီး အကန့်အသတ်များရှိရန် လိုအပ်ကြောင်းဖြင့်လည်း မိမိ၏ နိုင်ငံရေးအခြေခံ သဘောများကို ရေးသား ဖော်ပြခဲ့လေသည်။

မွန်တက်စကျူးသည် ၁၇၅၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ဝ ရက်နေ့တွင် ပဲရစ်မြို့၌ ကွယ်လွန်လေသည်။[1]

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀)
စာရေးဆရာ**စိုးဘားဒိုင်**ကို အဖ ဦးဖချပ်နှင့် အမိဒေါ်ဦးသင်တိုမှ ထားဝယ်မြို့တွင် မွေးဖွားသည်။ ထားဝယ် အထက(၄)တွင် ဆယ်တန်းအောင်ပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ရူပဗေဒ ဘာသာရပ်ဖြင့် ၁၉၈၆-ခုနှစ်တွင် ဘွဲ့ရသည်။ ၁၉၉၂-နိုဝင်ဘာလထုတ် ကြီးပွားရေးလမ်းညွှန် လစဉ်ထုတ် ဂျာနယ်တွင် FE SE နှင့် ကိုဘတီး သတင်းဝတ္ထုတိုဖြင့် စာပေလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ Living Color မဂ္ဂဇင်းတွင် ကျောက်စိမ်းရောင်းဝယ်ရေး ဈေးကွက် အကြောင်းကို ကျောက်စိမ်းဈေးကွက် အမည်ဖြင့် သုံးနှစ်ကျော် လစဉ် ဆက်တိုက် ရေးသားခဲ့သည်။ အခြားကလောင်အမည်များမှာ အံစား၊ အသာနိုင် ဖြစ်သည်။ ချိန်သားကိုက် အမှတ်တမဲ့များ ဝတ္ထုတိုစု(၂၀၀၄) ပင်လယ်ကွန်ယက် ဝတ္ထုတိုများ(၂၀၀၅) ခေတ်ပြိုင်ရေးရာ စာဆောင်းပါးများ (၂၀၁၃) ဆင်တိုးလမ်း လူထုအခြေပြု နိုင်ငံရေးဆောင်းပါးများ(၂၀၁၄) ရေမျောကမ်းမဲ့ ပွဲတော် လုံးချင်းဝတ္ထု(၂၀၁၄) သဲနင်နေသော မြစ်ချင်းတွင်း(၂၀၁၅) ရှင်လင်းလက်နှင့် မိသားစုဟာ ကလေးတို့ကမ္ဘာ ကလေးဝတ္ထုတိုများ(၂၀၁၆) အပြင် အခြားစာရေးဆရာများနှင့် ဝတ္ထုတို စာအုပ်များ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဝတ္ထုတို ၁၅၀-ကျော် ရေးသားခဲ့သည်။ ဝတ္ထုရှည် ရသဆောင်းပါး ထင်မြင်ချက်နှင့် သုံးသပ်ဆောင်းပါးများ ရေးသားလျက် ရှိသည်။


1. ↑  စနေဝတ္ထုတိုများ စာအုပ်၊ ၂၀၁၈.ဒီဇင်ဘာ. ၂၅၊ စာ-၂၀
ရဟန်းမည် ရှင်နန္ဒမာလာ၊ တံဆိပ်မည် နရိန္ဒာဘိ သိရိ 
သဒ္ဓမ္မဓဇ မဟာဓမ္မရာဇာဓိ ရာဇဂုရုဘွဲ့ရ၊ ဆုံတားဆရာတော် 
သည် စဉ့်ကူမင်းလက်ထက်၌ ထင်ရှားသော ကျမ်းတတ်ဆရာ 
တော် ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်တစ်ပါးဖြစ်သည်။ ဇာတိကား ဗန့်ကျီတိုက် 
စီရင်စု၊ ဆုံတားရွာတည်း။

စဉ့်ကူမင်းလက်ထက်နှင့် ဘိုးတော်ဘုရား လက်ထက်တို့ 
တွင် အတင်ဂိုဏ်း၊ အရုံဂိုဏ်းကိစ္စ၌ အဆုံးအဖြတ် ပေးရာဝယ် 
အကြီးအကဲဆရာတော်တစ်ပါးအဖြစ်ပါဝင်၍ အဆုံးအဖြတ်ပေးခဲ့ 
၏။ ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်၌ မင်းအိုဆရာတော်၊ မာန်လည် 
ဆရာတော်၊ မင်းရွာဆရာတော်၊ ညောင်ကန်ဆရာတော်၊ ရွှေ 
တောင်ဆရာတော်၊ ဆင်တဲဆရာတော်၊ မဲထီးဆရာတော်၊ မှန် 
ကင်းဆရာတော်တို့နှင့်အတူ သာသနာတော်ကို ပြုစုစောင့်ရှောက် 
ရန်၊ မင်း၏အာဏာကုန် လွှဲအပ်ခြင်းကိုခံရသော သုဓမ္မာအဖွဲ့ဝင် 
ဆရာတော်ဖြစ်သည်။ 

ဆရာတော် ပြုစုခဲ့သော ကျမ်းများကား ပိဋကတ်သမိုင်းစာ 
တန်းအရ၊ (၁) သုတ္တသင်္ဂဟပါဠိတော်နိဿယသစ် (၂) သုတ္တ 
သင်္ဂဟအဋ္ဌကထာနိဿယ (၃) ဒွါဒသနိပါတ်ဇာတ်အဋ္ဌကထာ 
နိဿယ (၄) တေရသနိပါတ်ဇာတ်အဋ္ဌ ကထာနိဿယ (၅) 
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်အဋ္ဌကထာနိဿယ (၆) အဘိဓမ္မတ္တသင်္ဂဟအဋ္ဌကထာ 
နိဿယ (၇) အဖေဂ္ဂုသာရဒီပနီ အမေးအဖြေ (၈) သုတ်မဟာ 
ဝါအဋ္ဌကထာဂဏ္ဌိ (၉) သုတ်ပါထေယျအဋ္ဌကထာဂဏ္ဌိတို့ဖြစ် 
လေသည်။ ဆရာတော်သည် သက်တော် ၆၅ နှစ်၊ ဝါတော် ၄၅ 
ဝါတွင် ပျံလွန်တော်မူ၏။[1]

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)
**ရေကင်းဝန်**သည် မြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက်ရှိ ရေကင်းများအား ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲရသူ ဖြစ်ဟန်ရှိသည်။ ရေကင်းဝန်ရာထူးကို ညောင်ရမ်းခေတ်နှောင်းကာလ ကပင်စတင်တွေ့ရှိရ၏ ။ ရေကင်းဝန်ရာထူးသည် ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်းကာလ၌ ကင်းဝန်ရာထူးနှင့် ရောနှောပျောက်ကွယ်သွားသည်။

ညောင်ရမ်းခေတ် ရေကင်းဝန်
-----------------------

မဟာဓမ္မာရာဇာဓိပတိမင်း ( ၁၇၃၃- ၁၇၅၂ ) လက်ထက် ၁၇၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဟံသာဝတီမြို့ဝန် ဦးသာအောင် မြန်မာဘုရင်းအား ပုန်ကန်ခြားနားစဉ် ရေကင်းဝန်သည် ပြည်မြို့ဝန်နှင့်အတူ သွားရောက်နှိမ်နင်းခဲ့ရသည်။ သို့သော် ရေကင်းဝန်၏ ဘွဲ့မည်ကိုမှု မသိရပေ။

မြေဒူးမင်းလက်ထက်
----------------

ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလ မြေဒူးမင်း ( ဆင်ဖြူရှင် ) ( ၁၇၆၃ - ၁၇⁠၇၆ ) လက်ထက် ရေကင်းဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသူမှာ ဗာဟုဗလကျော်ထင်ဖြစ်သည်။ ရေကင်းဝန် ဗာဟုဗလကျော်ထင်သည် ၁၅ စတင်ဘာ ၁၇၆၄ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် အဘယသင်္ကြန် ဦးစီးသော ၅၀ တော်သွေးသောက်အဖွဲ့၌ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး အဖြစ်ပါဝင်ခဲ့သည်။

ရေကင်းဝန် သီရိစည်သူ
-------------------

ဗဒုံမင်းလက်ထက် ရေကင်းဝန်အဖြစ် အမှုထမ်းရွက်ခဲ့သူမှာ သီရိစည်သူ ဖြစ်သည်။ ဗဒုံမင်း၏ ၂၀ နိုဝင်ဘာ ၁၈၀၇ ခုနှစ် ရက်စွဲပါ အမိန့်တော်တွင် ရေကင်းဝန်သီရိစည်သူအား ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ၌ ကနောင်၊ မြန်အောင်၊ ဟင်္သတ၊ ဇလွန်၊ ဓနုဖြူ၊ ခဲပေါင် စသည်မြို့များအား အုပ်ချုပ်စီရင်ရန် ညွှန့်ကြားထားကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။

စစ်ရေးစစ်ရာ
-----------

ရေကင်းဝန်သည် စစ်မက်အရေးအရာများ ပေါ်ပေါက်လာလျှင် မိမိတာဝန်ယူအုပ်ချုပ်ရာ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသမြို့ကြီးများမှ လက်နက်ကိုင် ရဲမက်တို့ကို ဆင့်ဆိုခေါ်ယူ စုဆောင်းပေးရသည်။ ဗဒုံမင်းလက်ထက် ၂၇ စတင်ဘာ ၁၈၀၈ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် အမိန့်တော်၌
" ရေကင်းဝန်က သိမ်းစု၊ သာယာဝတီမြို့၊ လိုင်မြို့ ၊ တရုတ်မော်မြို့၊ သာရဝေါ လက်နက်ကိုင် ( တို့ )မှာ ရွှေဖဝါးတော်အောက်ဆန်တက်စေ။ 
ကျန် မြန်အောင်မြို့၊ ကနောင်မြို့ ၊ ဟင်္သတမြို့ ၊ ဓနုဖြူမြို့ ၊ ဇလွန်မြို့ များမှ ရေကင်းဝန်က အမိန့်တော်ရင်းအတိုင်း သိမ်းရုံး၍ ပုသိနမ်မြို့ဝန်သို့ အပ်စေ "ဟုဖော်ပြပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  တင်နိုင်တိုး၏ ဝန်တစ်ရာ စာအုပ် ၂၇-၅-၂၀⁠၀၉
**နွားမြက်ရင်းပင်**ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် Cypriol ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး Cyperus scariosus ဟု ရုက္ခဗေဒအမည်ပေးထားသည်။

ပေါက်ရောက်ပုံ
-------------

ရေကြိုက်ပင် ဖြစ်သည့် အလျောက် ရေစပ်၊ ကမ်းစပ် တို့တွင် ပေါက်ရောက်သည်။ သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။

အသုံးပြုပုံ
-----------

နွားမြက်ရင်းကို သွေး၍ လျှာကို ပွတ်ပေး ပါက လျှာ၌ ရှိသော အဖုအပိမ့် များကို ပျောက်ကင်း စေသည်။ နွားမြက်ရင်းကို လျှာပွတ်ဆေး၊ သူငယ်နာဆေးအဖြစ် အသုံးပြုသည်။ နွားမြက်ရင်းကို သွေးကာ သူငယ်စာ ငှက်ပျောသီးတွင် သုတ်လိမ်း၍ မီးကင်ပြီး ကလေးများအား ကျွေးပါက သူငယ်နာတက်ခြင်း၊ မျက်ဖြူလန်ခြင်းနှင့် သာမန်အဆိပ်ရှိသော သတ္တဝါများကြောင့် အဆိပ်တက်ခြင်းကို ပျောက်ကင်းစေသည်။ နွားမြက်ရင်း သွေးရည် ကော်ဖီဇွန်း ၁ ဇွန်း သောက်ပါက အော့အန်ရောဂါကို ပျောက်ကင်း စေသည်။ နွားမြက်ရင်းခေါင်းကို သွေး၍ ဆား အနည်းငယ် ထည့်သောက်ပါက အစာမှားခြင်း၊ ဆေးမှားခြင်းတို့ကို သက်သာ ပျောက်ကင်း စေသည်။ နွားမြက်ရင်းခေါင်းကို သွေး၍ သောက်ခြင်းဖြင့် အစာအိမ် ရောဂါ၊ အစာအိမ် အချဉ်ပေါက် ရောဂါများကို ပျောက်ကင်းစေသည်။ နွားမြက်ရင်းခေါင်းကို သွေးလိမ်းပါက ကိုယ်လက် ရောင်ရမ်းခြင်း၊ ယားယံခြင်းနှင့် နူနာဖြစ်စရောဂါ၊ ရေယုန်၊ ဝဲစို၊ ဝဲခြောက် ရောဂါများကို ပျောက်ကင်းစေနိုင်သည်။

ပုံပမ်း သွင်ပြင်
----------------

အပင်သည် အပင်ငယ်မျိုး ဖြစ်သည်။ အမြင့် ၃ ပေခန့် ရှိသည်။ ပင်စည် သုံးမြောင့်ပုံရှိ၍ ခေါင်းပွပုံ ဖြစ်ပြီး သေးငယ် ပြောင်ချော သည်။ တပင်တည်း ကဲ့သို့ စုပြုံ၍ ပေါက်သည်။ အရွက်သည် ပင်စည် ထိပ်ပိုင်း၌ စုရုံးဝိုင်းပတ်၍ ထွက်သည်။ ရွက်ပျား သေးသွယ် ရှည်လျား သည်။ ရွက်ရင်း ဝိုင်းပြီး ပင်စည်ကို ကုတ်ပတ် ထားသည်။ ရွက်ဖျား ချွန်သည်။ ရွက်လည်ကြော ထင်ရှားသည်။ ရွက်ဖျားနှင့် ရွက်နား ရှိသည်။ အပွင့်သည် ထိပ်ထွက် ပန်းခိုင် ဖြစ်သည်။ အလွန် သေးငယ်၍ ညိုခြောက်ခြောက် အရောင် ရှိသည်။ အသီးသည် သေးငယ်၍ ရှည်မျောမျောပုံ ရှိသည်။ အမြစ်ဥသည် အပြင်ဘက်တွင် နက်၍ အတွင်းသား နီကျန့်ကျန့် ရှိ၏။

အသုံးဝင်သောအပိုင်း
------------------

ဥအမြစ်အခေါင်း

ကိုးကား
-------
**ဣန္ဒြဝိဟာရကျောင်းတော်** (วัดอินทรวิหาร; ထိုင်းအသံထွက်**ဝပ်အင်ထရာဝိဟန်**) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့၊ Phra Nakhonခရိုင်တွင် တည်ရှိသည့် တတိယအဆင့်တော်ဝင်ကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်သည် ၃၂ မီတာ (၁၀၅ ပေ) အမြင့်ရှိ ရုပ်တော်မူရုပ်ပွားတော်ဖြစ်သည့် Luang Pho To သို့မဟုတ် "Phra Si Ariyamettrai" (သီရိအရိယမေတ္တေယျဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်) ကြောင့် ထင်ရှားသည်။ ဤရုပ်ပွားတော်ကို အလေးအမြတ်ပြုခံရသည့် ကျောင်းထိုင်ဆရာတော် Somdej Toh က တည်ဆောက်ရန် စိတ်ကူးရခဲ့သည်။

တည်နေရာ
-------

ကျောင်တော်းသည် ဘန်ကောက်မြို့၊ Phra Nakhon, Banglamphu ဧရိယာ၏ မြောက်အစွန်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ကျောင်းတော်သို့ ကျောက်ဖယားမြစ်တွင် လှေဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ ထို့အပြင် ကုန်းလမ်းအနေဖြင့် အများပြည်သူဆိုင်ရာပို့ဆောင်ရေးများဖြင့်လည်း သွားလာနိုင်သည်။ Samsen Road မြောက်ဘက်သို့ သွားပါက ကျောင်းတော်သို့ ရောက်မည် ဖြစ်သည်။

သမိုင်း
-------

ကျောင်းတော်သည် အဆင့် ၃ ရှိသည့် တော်ဝင်ကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အယုဒ္ဓယဘုရင်လက်ထက်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ မူလက ကျောင်းတော်ကို ရိုင်ဖရစ် (Wat Rai Phrik, ယာခင်းကျောင်းတော်) ဟု ခေါ်ခဲ့ကြသည်။ ကျောင်းတော်တည်ရှိသည့် မြေနေရာသည် စစ်အတွင်း အကျဉ်းသားများ ဝင်ဆံ့စေရန် Rama I (ပထမရာမ) က စီစဉ်ခဲ့သည့် နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ Vajiravudh ဘုရင်လက်ထက် ရောက်သည့်အခါ ၎င်းကို Chao Inthawong (ဣန္ဒဝံသ) က ပြင်ဆင်မွမ်းမံကာ ထို့နောက်တွင် အင်သရာဝိဟန်ကျောင်းတော်ဟု သိလာကြသည်။ Chao Inthawong သည် ဗီယင်ကျန်းမြို့မှ ဘုန်းတော်ကြီးတစ်ပါးကို ခေါ်ဆောင်ခဲ့ကာ ကျောင်းတော်၏ ကျောင်းထိုင်အဖြစ် ထားရှိခဲ့သည်။

Luang Pho To ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်
------------------------------

The standing Buddha.
ကျောင်းတော်၏ အဓိကအဆောက်အဦမှာ အမြင့် ၃၂ မီတာ (၁၀၅ ပေ)၊ အကျယ် ၁၀ မီတာ (၃၃ ပေ) ရှိသည့် ရပ်တော်မူ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ဖြစ်သည်။ ဤရုပ်ပွားတော်ကို Luang Pho To or "Phra Si Ariyamettrai" (မေတ္တေယျဘုရား) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ၁၈၆၇ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ခြောက်နှစ်ကျော် ကြာမြင့်ခဲ့ကာ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ ရုပ်ပွားတော်ကို အုတ်များ၊ အင်္ဂတေသရွတ်နုများဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။ ကျောင်းတော်၏ ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်က စေတီတော်တည်ရန် စိတ်ကူးရခဲ့သဖြင့် တည်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်သည် ရုပ်ပွားတော်၏ ခြေတော်၌ ၁၈၇၁ ခုနှစ် တည်ဆောက်နေဆဲ ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။

ကျောင်းထိုင်ဘုန်းတော်ကြီး၏ ရွှေရည်စိမ်ထားသည့် ရုပ်အလောင်းကို ကျောင်းတော်၏ အဝင်ပေါက်တွင် ဌာပနာခဲ့သည်။

ပါဝင်သည်များ
------------

### ကျောင်တော်

### ကွမ်ရင်မယ်တော်ဗိမာန်

### ဆုတောင်းဝတ်ပြုမှု

ရုပ်ပုံများ
-----------

* Detail on the front of the watDetail on the front of the wat
* An ornamental statueAn ornamental statue
* Luang Pho To or Luang Phaw Toh*Luang Pho To* or *Luang Phaw Toh*
* A woman prays at Buddha's feetA woman prays at Buddha's feet

ကိုးကား
-------

1. ↑  The Biography of Somdej Toh (Toh Promarangsi)။ 2 November 2016 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  17 September 2018 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Liedtke 2012, p. 70.
3. 1 2 3  Barrett 2014, p. 232.
4. 1 2 3  Liedtke 2012, p. 69.
**အဝိဟာဘုံ** ဆိုသည်မှာ အချိန်ကာလ အနည်းငယ်နှင့် မိမိရောက်နေသောနေရာဘုံကို မစွန့်လွှတ်သော ဗြဟ္မာများ၏ နေရာဘုံဖြစ်သည်။ အဝိဟာဘုံသည် ဝေဟပ္ဖိုလ်ဘုံနှင့် အသညသတ်ဘုံတို့မှ ယူဇနာ ငါးသန်း၊ ငါးသိန်း၊ ရှစ်ထောင်ကွာဝေးသည်။ 

အဝိဟာဘုံသို့ ကသိုဏ်း(၁၀)ပါး၊ အာနာပါနဿတိ၊ ဥပေက္ခာ ဗြဟ္မဝိဟာရ စသောကမ္မဌာန်းတရား (၁၂)ပါးထဲမှ တစ်ပါးပါးကို အားထုတ်၍ ပထမဈာန်ကိုရလာသော အနာဂါမိဖလဋ္ဌာန်၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်များမှ ရောက်နိုင်သည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်များသည် မိမိတို့ရရှိထားသော ပထမဈာန်ကို ပွားများသောအခါ **သဒ္ဓိန္ဒြေလွန်ကဲသူများ** ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် အဝိဟာဘုံကို ရောက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ အဝိဟာဘုံ၏ ပဋိသန္ဓေစိတ်သည် ရူပပဉ္ဖမဈာဉ်ဝိပါက်စိတ်ဖြစ်သည်။ ထိုဘုံတွင် အနာဂါမိဖလဋ္ဌာန်၊ အရဟတ္တဖလဋ္ဌာန်၊ အရဟတ္တမဂ္ဂဋ္ဌာန် ပုဂ္ဂိုလ်(၃)ယောက်ရသည်။ သက်တမ်းအားဖြင့် ကမ္ဘာပေါင်း တစ်ထောင် အသက်ရှည်သည်။ အဝိဟာဘုံသည် ကမ္ဘာကြီးပျက်သည့် အထဲတွင် မပါဝင်ပေ။

### ကျမ်းကိုး

1. ↑  ဦးမြတ်ကျော်(မြန်မာစာကော်မရှင်)`၃၁-ဘုံ ခရီးသည်´


| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
ဗုဒ္ဓ​ကျမ်း​လာ ၃၁-ဘုံ |
| --- |
| ဗြဟ္မာဘုံ နှစ်ဆယ် | 
* ဗြဟ္မပါရိသဇ္ဖာ
* ဗြဟ္မပုရောဟိတာ
* မဟာဗြဟ္မာ
* ပရိတ္တာဘာ
* အပ္ပမာဏာဘာ
* အာဘဿရာ
* ပရိတ္တာသုဘာ
* အပ္ပမာဏသုဘာ
* သုဘကိဏှာ
* ဝေဟပ္ဖိုလ်
* အသညသတ်
* အဝိဟာ
* အတပ္မါ
* သုဒဿာ
* သုဒဿီ
* အကနိဋ္ဌ
* အာကာသာနဉ္စာ ယတန
* ဝိညာဏဉ္စာယတန
* အာကိဉ္စ ညာယတန
* နေဝသည နာသညာယတန

 |  |
| နတ်ပြည်ခြောက်ထပ် | 
* စတုမဟာရာဇ်
* တာဝတိံသာ
* ယာမာ
* တုသိတာ
* နိမ္မာနရတိ
* ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ

 |
| လူ့ဘုံ တစ်ဘုံ | လူ့ဘုံ |
| အပါယ် လေးဘုံ | 
* ငရဲ
* တိရစ္ဆာန်
* ပြိတ္တာ
* အသူရကာယ်

 |
| နိဗ္ဗာန်-စကြဝတေးမင်း-မြင့်မိုရ်တောင်-ယုဂန္ဓိုရ်တောင်-တောင်စဉ် ခုနှစ်ထပ်- သီဒါ ခုနစ်တန်- အိုင်ကြီး ခုနှစ်အိုင်- အာလိန်ငါးဆင့်-စူဠာမဏိစေတီ-သိကြားမင်း- မာရ်နတ်- ယမမင်း- အသုရာ- ဘုမ္မစိုး- အမ္ဗပါလီ-နဂါး-နယား-အတွင်း ၃၇ မင်း- အပြင် ၃၇ မင်း-ဗေဠုဝ (နတ်စောင်း) -ကိန္နရာ- လူခြောက်- မဟာဂီရိနတ်- မြနန်းနွယ်- ဇော်ဂျီ-ယူဇနာ-ဂဠုန်-ဘီလူး |
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၁)ကြွေးယူရခြင်း၊ (၂)အတိုးပေးပါမည်ဟု ဝန်ခံရခြင်း၊ (၃)ကြွေးတောင်းခံ ရခြင်း၊ (၄)ကြွေးရှင်တို့ အလိုက်ခံရခြင်း၊ (၅)ချုပ်နှောင်ခံရခြင်း-ဟူသော ကာမဘောဂီ လူဆင်းရဲ၏ ဒုက္ခငါးပါး၊ ကုသိုလ်တရားတို့၌ သဒ္ဓါ၊ ဟိရီ၊ ဩတ္တပ္ပ၊ ဝီရိယ၊ ပညာ မရှိသောရဟန်းကို အရိယသာသနာတော်၌ ကိုယ်ပိုင်ဥစ္စာ မရှိ၊ မကြွယ်ဝသူ၊ လူမွဲဟု ဆိုထိုက်ပုံ၊ (၁)ကုသိုလ်တရားတို့၌ ထိုတရားငါးပါးမရှိသောကြောင့် ဒုစရိုက်ဆယ်ပါး လွန်ကျူးခြင်းသည် လူမွဲ၏ကြွေးယူသည်နှင့် တူပုံ၊ (၂)ဒုစရိုက်တရားပြုကျင့်ပြီး ဖုံးလွှမ်းခြင်းသည် အတိုးတက်လာသည်နှင့် တူပုံ၊ (၃)ထိုဒုစရိုက်အမှုကို ပြုကျင့်သောရဟန်းကို သီလရှိသူ, မြင့်မြတ်သောအကျင့်ရှိသူတို့က ကဲ့ရဲ့ခြင်းသည် ကြွေးတောင်းခံရသည်နှင့် တူပုံ၊ (၄)တောအုပ်အစရှိသော ဆိတ်ငြိမ်ရာအရပ်သို့ကပ်ရောက်နေသည့်အခါ စိတ် မချမ်းသာခြင်းနှင့် တကွ ယုတ်မာသောအကုသိုလ်ဝိတက်တရားများဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် ကြွေးရှင်များ မိမိနောက်က တကောက်ကောက်အလိုက်ခံရသူနှင့် တူပုံ၊ ဒုစရိုက် လုပ်ငန်းကြောင့် ကွယ်လွန်သည်၏အခြားမဲ့ဘဝ၌ ငရဲ၊ တိရစ္ဆာန်ဖြစ်ရခြင်းသည် ချုပ်နှောင်ခံရသည်နှင့် တူပုံတို့ကို စုဏ္ဏိယဗန္ဓ၊ ဂါထာဗန္ဓများဖြင့် ဘုရားရှင်က ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၂၊၃၀၉-၃၁၁။ အံ၊မြန်၊၂၊၃၉၆-၉။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၁၅-၆။ အံ၊ဋီ၊၃၊၁၁၄။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဆက္ကနိပါတ၊ ပဌမပဏ္ဏာသက၊ ၅-ဓမ္မိကဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ကုဟက, လပက, နေမိတ္တိက, နိပ္ပေသိက, လာဘေန လာဘ နိဇိဝိသိတ-ဟူ သော တရားငါးပါးတို့နှင့်ပြည့်စုံသော မထေရ်သည် သီတင်းသုံးဖော်တို့ မချစ်အပ်သူ မမြတ်နိုးအပ်သူ, အလေးအမြတ်မပြုအပ်သူ, စိတ်နှလုံးကို မတိုးပွားစေအပ်သူဖြစ်ကြောင်း၊ ထိုတရားငါးမျိုးမရှိသော မထေရ်သည် သီတင်းသုံးဖော်တို့ ချစ်ခင်အပ်သူ, အလေးအမြတ်ပြုအပ်သူ, မြတ်နိုးအပ်သူ, စိတ်နှလုံးကို တိုးပွားစေအပ်သူဖြစ်ကြောင်းတို့ကို သုက္ကပက္ခ, ကဏှပက္ခအားဖြင့် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ/ဋီကာတို့၌-မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။


---

ကုဟကသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် သီတင်းသုံးဖော်တို့၏ မချစ်အပ်သူ မမြတ်နိုးအပ်သူ အလေးအမြတ် မပြုအပ်သူ (နှလုံးကို) မပွားစေတတ်သူ မထေရ်ရဟန်း ပြည့်စုံသောတရားငါးမျိုးနှင့် သီတင်းသုံးဖာ်တို့၏ ချစ်အပ်သူ မြတ်နိုးအပ်သူ အလေးအမြတ်ပြုအပ်သူ (နှလုံးကို) ပွားစေတတ်သူ မထေရ်ရဟန်း ပြည့်စုံသောတရားငါးမျိုးတို့ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၂၊၉၈။ အံ၊မြန်၊၂၊၁၁၉။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၈။ အံ၊ဋီ၊၃၊၃၄။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ပဉ္စကနိပါတ၊ ဒုတိယပဏ္ဏာသက၊ (၉)၄-ထေရဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
3. ↑  *အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန်၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ ၂-ဒုတိယပဏ္ဏာသက (ဒုတိယသုတ်ငါးဆယ်)၊ (၉) ၄-ထေရဝဂ် ၃- ကုဟကသုတ်*။
ဤဆောင်းပါးသည် ရေတွင်း အကြောင်း ဖြစ်သည်။   ဗုဒ္ဓဘာသာကျမ်းလာ ငရဲကြီးရှစ်ထပ် အတွက် အဝီစိ ကို ကြည့်ပါ။
အဝီစီတွင်
သဲကျောက်၊ ကျောက်စရစ်ကဲ့သို့သော မြေအောက်ရှိ ကျောက်ပွ 
အထပ်ထပ်ကို လွန်သွားဖြင့် နက်စွာ ဖောက်ထွင်းရာမှ ဖိအားဖြင့်
မြေပေါ်သို့ ရေများပန်း၍ တက်လာသည့် တွင်းကို အဝီစီတွင်းဟု
ခေါ်သည်။ မြေအောက်ရှိရေသည် ရေစိမ့်ဝင်နိုင်သော ကျောက်ပွလွှာ
တွင်ရှိရာ ထိုကျောက်ပွလွှာသည် မာ၍ ကျစ်လျစ်ပြီးလျှင် ရေစိမ့်မဝင်နိုင် 
သော အထက်အောက် ကျောက်ထပ်လွှာနှစ်ခု၏ အကြားတွင် 
ညပ်လျက်ရှိနေသည်။ အထက်မှမာ၍ ကျစ်လျစ်သော ကျောက် 
ထပ်က ဖုံးအုပ်ထားသဖြင့် အပေါ်သို့ရေများ ထိုးထွက်မသွား 
နိုင်ပေ။ အောက်မှလည်း အလားတူ မာ၍ ကျစ်လျစ်သော 
ကျောက်လွှာက ခံထားသောကြောင့် အောက်သို့ နောက်ထပ် 
ရေစိမ့်၍ ထွက်မသွားနိုင်ချေ။

ကျောက်ပွလွှာအကြောသည် တစ်ဖက်တွင် အတော်အတန် 
မြင့်သော မြေမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် တည်ရှိနေ၍ ထိုနေရာမှ 
မြေအောက်သို့ တဖြည်းဖြည်း နိမ့်ဆင်းသွားလေသည်။ မိုးရွာ 
သည့်အခါတွင်ဖြစ်စေ၊ ဆီးနှင်းများ ပျော်သည့်အခါတွင်ဖြစ်စေ 
ရေသည် ထိုကျောက်ပွလွှာထိပ်မှ အကြောအတိုင်း တစိမ့်စိမ့် 
အောက်သို့ စိမ့်ဝင်သွားပြီးလျှင် နိမ့်သောနေရာ တစ်နေရာသို့ 
စီးသွားကာ သာမန် စမ်းရေပေါက်အဖြစ်ဖြင့် ထွက်တတ်လေ 
သည်။ ထိုသို့ ထွက်ပေါက်မရှိပဲ ကျောက်လွှာထပ်နှစ်ခုကြားတွင် 
ပိတ်မိလျက်ရှိသော ထိုရေမျိုးရှိသည့်နေရာတွင် အဝီစီတွင်း 
တူးဖောက်လိုက်သည့်အခါ အထက်မှ ဖိအားကြောင့် ရေသည် 
မြေမျက်နှာပြင်ပေါ်သို့ ပန်း၍ တက်လာလေသည်။ အချို့ 
အဝီစီတွင်းမှ ရေသည် မြေမျက်နှာပြင်ပေါ်သို့ ပန်း၍တက်လာ 
လေ့ရှိသော်လည်း အချို့တွင်းများတွင် ရေသည် အပေါ်သို့ 
ပန်း၍ တက်မလာသဖြင့် စက်ဖြင့် စုတ်ယူကြရသည်။

ခြောက်သွေ့သော သဲကန္တာရမြေများတွင် တစ်ခါတစ်ရံ 
တစ်မိုင်နီးပါးမျှ နက်စွာ ဖောက်ထွင်းတူးရာမှ မြေအောက် 
စမ်းရေကို တွေ့ရှိရသဖြင့် ရေများ ပန်းတက်လာရာ ထိုတစ် 
ဝိုက်တွင် ဥယျာဉ်များ၊ လယ်ယာများ၊ နွားစားကျက်များ ဖြစ် 
လာကြသည်။ ဆဟားရား သဲကန္တာရတွင် လှည့်လည် နေထိုင် 
ကြသူများသည် ဤကဲ့သို့သော အဝီစီတွင်းမျိုး တစ်ဝိုက်တွင် 
သာ လုပ်ကိုင်နေထိုင်ကြသည်။ 0x100သစတြေီးလီးယားတိုက်ရှိ 
ကျွဲနွား မွေးမြူရာ ဌာနကြီးများသည် အဝီစီတွင်းမှ ရေ၏ 
ကျေးဇူးကြောင့် တည်တံ့လျက်ရှိကြသည်။ ရှေးအခါက ဤ 
အဝီစီတွင်းမျိုးကို အီဂျစ်နိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံနှင့် အရှေ့တိုင်း 
နိုင်ငံများတွင် တူးခဲ့ကြဖူးသည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပက်ဆီမြို့အနီးရှိ 
ကျော်စောထင်ရှားသော အဝီစီတွင်းတစ်တွင်းသည် တစ်နေ့လျှင် 
ရေဂါလံပေါင်း ငါးသန်း ခြောက်သိန်းထွက်၍ မြေပေါ်သို့ ၅၄ 
ပေ ပန်းထွက်သည်။ ဂျာမနီနိုင်ငံ၊ လိုက်ပဇစ်မြို့အနီးရှိ အနက် 
ဆုံး အဝီစီတွင်းသည် တစ်မိုင်ကျော်နက်သည်။ 

ရေအမြောက်အမြားသုံးသော အလုပ်ရုံစက်ရုံနှင့် အဆောက် 
အအုံကြီးများစွာတို့သည် အဝီစီတွင်းမှရေကို လိုသလောက်ရ 
ကြသဖြင့် ငွေကုန်သက်သာသည့်ပြင် မြေအောက် အလွန်နက် 
သောနေရာမှ ရရှိသည့်ရေ ဖြစ်သဖြင့် ညစ်ညူးခြင်း မရှိပေ။ 
ထိုကြောင့်မြစ်ရေ၊ ကန်ရေများသည် မသန့်ရှင်းသဖြင့် သန့်ရှင်း 
အောင် စစ်ယူရသကဲ့သို့ အဝီစီတွင်းမှရသောရေကို အထပ်ထပ် 
စစ်ရန် မလိုချေ။

မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြား၌ အထူးသဖြင့် ရေရှားပါးသော 
ဒေသများတွင် ရေအလုံအလောက် ရရှိရေး အတွက် ကျေးလက် 
သန့်ရှင်ရေးနှင့် ရေရရေးအဖွဲ့များက အဝီစီတွင်းများကို လိုက်လံ 
တူးဖော်ပေးလျက်ရှိရာ များစွာ အောင်မြင်လျက်ရှိသည်။
အဝီစီတွင်းများ တူးရာတွင် လက်နက်ကိရိယာ အမျိုးမျိုး 
အသုံးပြုကြ၏။ တစ်ခါတစ်ရံ မြေသွင်းတိုင်များကို တိုင် 
ဆောင့်စက်ဖြင့် ရိုက်သွင်းသကဲ့သို့ မြေအောက်သို့ ရိုက်သွင်း 
တူးဖော်ကြသည်။ သို့ရာတွင် မာသောကျောက်နှင့် တွေ့သည့် 
အခါ၌ကား ပတ်လည်လွန်သွားကို သုံးရသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ 
အလွန်မာသောကျောက်ကို ထိုးဖောက်တူရသည့်အခါ လွန်သွား 
ထိပ်၌ အလွန်မာကျော၍ အဖိုးတန်သောစိန်များဖြင့်တူးယူကြ 
ရလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)
**ကျိမ်နွဲ** (Ciimnuai) သည် မြန်မာပြည်တွင် ချင်းလူမျိုး၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် မီဇို, ကူကီး၊ Paite သို့မဟုတ် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် Bawmzo ဟုပင်တွင်သော ဇိုမီးတို့၏ ဒဏ္ဍာရီမြို့- ဒဏ္ဍာရီပြည်ပင်ဖြစ်လေသည်။  ကယ်ရီနှင့် Tuck ကလည်း Ciimnuai သည် ဇိုမီးတို့၏မွေးရပ်မြေ "ချင်းတို့၏ဧဒင်ဥယျဉ်" ပင်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့ဖူးလေသည်။

နုတ်သမိုင်းများအရ ကျိမ်နွဲဟုတွင်လာမည့်အရပ်တွင် ဇိုမီး (ချင်း) မျိုးနွယ်စုများထဲမှ သတိုး ခေါ် ထာဒိုမျိုးနွယ်စုများသည် ခရစ်နှစ် ၁၀၁၀ ဝန်းကျင်တွင် အရင်အဦးအခြေချလာခဲ့ကြရာ၊ မြေပြန့်ဒေသ၏စစ်မက်ရန်နှင့် ကင်းလွတ်သည့် နယ်မြေသစ်ပင်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ခရစ်နှစ် ၁၁၅၀ ဝန်းကျင်တွင် ဂွီးသဲမျိုးရိုးမှ ပထမဂွီးမာန်က ဇိုမီးတို့၏ဘိုးဘေးဖြစ်သော စောဝ်ထှီးဘွဲ့နာမကို ခံယူလျက် ယနေ့ချင်းဟုတွင်လာမည့် သူ၏ဆွေမျိုးသားချင်းများကို ဦးစီပြီး၊ ကျိမ်နွဲဒေသသို့ ပြောင်းရွေ့အခြေချလာသည်။ နောက်တဖန်၊ ၁၄၁၀ အလွန် ခမ်းပတ်ပျက်သောအခါ ကလေးကဘော်ဒေသရှိ လက်ကျန် ဇိုမီးခေါ် ချင်းလူမျိုးအားလုံးသည်လည်း ဤကျိမ်နွဲသို့ အကုန်အစင်ပြောင်းရွေ့လာကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  See recent publication on the sovereignty of the Guite House that well documented how the Guite House established Ciimnuai as a city-state around AD 1150, and how its influence expanded for the next four to five hundred years in Ngul Lian Zam (Guite), B.A. *Mualthum Kampau Guite Hausate Tangthu* (Chronicle of Guite Chiefs the Sovereign Lord of Three Mountain Regions; Amazon/CreateSpace, United States, 2018), 23-76,
2. ↑  Bertram S. Carey & Henry N. Tuck, *The Chins: a history of the people, our dealings with them, their customs and manners, and a gazetteer of their country*, vol. 1 (Rangoon, Burma: Government Printing, 1896), 127 [Carey records it as Chin Nwe, probably be the mispronunciation of his Burman guide].
**နွေစာနှင့်ရေပြာ** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

သုံးဆယ်မြို့ မောင်းထောင်ဆရာတော် ဦးကေသရသည် ကျွန်းတောရွာနေ ဒါယကာတို့အား ရေတွင်းဟောင်းကို ပြုပြင်ရန် ငွေလွှဲအပ်ခဲ့သည်ကို ဖွဲ့ဆိုထားသည်။

နွေစာနှင့်ရေပြာ
---------------

အများညွတ်ကြလို့၊ စားဝတ်ရန်အဖုံဖုံငဲ့ပြင်၊ တောင်းအုပ်စုံ ဗိမာန်ကောင်းသော်လဲ၊ စိတ်ပြောင်းကာမာန်မတက်လေဘု၊ အထက်နေသဟာယာနဲ့၊ ညာတကာ သင်္ဂဟတို့၊ မာကြစေအဝေရာဟု၊ ဗျာပဇ္ဈာအနီဃာနှင့်၊ သုခိတာထပ်မံဆင့်လို့၊ နေ့ညဉ့်ပင်မပြတ်ပွားတော့၊ စဉ်းစားလို့ လွမ်းစိတ်ပေါ်။  

  

ဝရီးများတို့သမီးသားတွေနဲ့၊ စီးပွားရှာလုံးလကောင်းသော်ကြောင့်၊ ကျောင်းဆောက်လှူတကာခံ၍၊ နေမိတံ ပူဇော်လို့၊ ဆွမ်းအဖျော်ပန်းဆီမီးနှင့်၊ ထီးတံခွန်အလှူစုလို့၊ ဘုန်းသာဓုခေါ်။  

  

မိုးမမှန်လေမဖြောင့်တော့၊ ရေကြောင့်ပင်ဒုက္ခများသူတို့၊ သနားဖွယ်အလွန်ကောင်းသော်ကြောင့်၊ တွင်းဟောင်းပြင်ဆင်အုံးရရင်၊ နယ်လုံးကုန်ချမ်းသာကြမည်ဟု၊ ဒါနမြောက်ချင်ဇောနှင့်၊ ကျွန်းတောနေဇာတိမွေးပ၊ ဦးလေးစံဒါယကာနှင့်၊ ကနိဋ္ဌာ မောင်စံဝင်းတို့၊ ဆောင်ရွက်ရန်အပ်ကာနှင်းခဲ့၊ တွင်းကြီးမှာပြီးတန်လောက်ပြီမို့၊ ဝမ်းမြောက်ဘို့စာကိုမျှော်၊ မလာသော်ကြာတောင်း။  

  

ဗာရာဏသီ၊ ဌာနီဖွားပေပ၊ လှည်းသားငါးရာနှင့်၊ ဝါဏိဇ္ဇာ ကုန်သည်လုပ်စဉ်က၊ ထိန်းအုပ်သူလောင်းတော်မြတ်ကယ်က၊ ရေပြတ်သည်ကန္တာရ၊ ရှာကြရန်ရေမတွေ့သော်ကြောင့်၊ ယနေ့တွင်သေချိန်ရောက်မည်ဟု၊ တောင်ခြောက်ဆယ်အနက်တူးမိတော့၊ ရှက်ကူးခံကျောက်ဖြာဆို့လို့၊ အချို့လူလက်မှိုင်ချတော့၊ မရရင်မနေပေဘု၊ သေပေစေ ငါလျှင်ခွဲမည်ဟု၊ လက်စွဲကိုင် တူနှင့်နှက်တော့ကမှ၊ ကျောက်အက်ခါရေပေါ်ထွက်လို့၊ အသက်ကယ်မသေအုံးကြဘု၊ ထိုထုံးစံပမာမိုးကြရင်း၊ တွင်းကြီးမှာ မခက်ခဲပါဘု၊ နက်နဲဉာဏ်ပညာနှင့်၊ ဝိရိယလွန်စွာရှိပေတဲ့၊ ဗောဓိပန်လောင်းတော်မှူးကဲ့သို့၊ ဦးလေးစံဒါယကာက၊ ရှေ့ဆောင်ကာစီမံကြပ်လို့၊ ရေငတ်သူဆွေသဟာတို့၊ နွေအခါရေပြာသောက်ရအောင်၊ ပြေအမဟာခေမာရောက်ရန်ဘို့၊ တူးဖောက်စေကြောင်း။

ခက်ဆစ်
------

၁။ သာဟာယာ = သဟာယ၊ အပေါင်းအသင်း။

၂။ ညာတကာ = ဆွေမျိုး။

၃။ သင်္ဂဟ = ရင်းနှီးသော အဆွေခင်ပွန်း။

၄။ နေမိတံ = နိမ္မိတရုပ်ပွားတော်။

၅။ ကနိဋ္ဌာ = အငယ်ဆုံးသော။

၆။ ဝါဏိဇ္ဇာ = ကုန်သည်။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
**အရှင်ကုသုမာသနိယထေရ်**  သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်။

ဘဝဇာတ်ကြောင်း
-------------

### ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရား

ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားလောင်း ဖွားမြင်ချိန်တွင် ဖြစ်၏။ ထိုအချိန်တွင် အရှင်ကုသုမာသနိယထေရ် တွင် ဓညဝတီမြို့တော်၌ ပုဏ္ဏားဖြစ်နေ၏။ ပုဏ္ဏားသည် ဗေဒင်သုံးပုံနှင့် အခြားသောကျမ်းတို့ကိုလည်း တတ်မြောက်၏။ တစ်နေ့သောအခါ ပုဏ္

### အကျိုးခံစားရခြင်း

ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်တွင် မြတ်စွာဘုရားအား ချီးမွမ်းပြောဆိုခဲ့သည့် အချိန်မှစကာ အပါယ်လေးဘုံသို့ မကျရောက်ခဲ့ရပေ။ 

ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကမ္ဘာကိုးဆယ်ထက်တွင်လည်း "သမ္မုခါထဝိက" အမည်ဖြင့် စကြဝတေးမင်း ဖြစ်ခဲ့၏။ ရှစ်ဆယ့်ကိုးကမ္ဘာထက်တွင် "ပထဝီဒုန္ဒုဘိ" အမည်ဖြင့် စကြဝတေးမင်း ဖြစ်ခဲ့၏။ ရှစ်ဆယ့်ရှစ်ကမ္ဘာထက်တွင် "သရိတစ္ဆေဒန" အမည်ဖြင့် စကြဝတေးမင်း ဖြစ်ခဲ့၏။ ရှစ်ဆယ့်ခြောက်ကမ္ဘာထက်တွင် "အဂ္ဂိနိဗ္ဗာန" အမည်ဖြင့် စကြဝတေးမင်း ဖြစ်ခဲ့၏။ ရှစ်ဆယ့်ငါး ကမ္ဘာထက်တွင် "ဂတိပစ္ဆေဒန" အမည်ဖြင့် စကြဝတေးမင်း ဖြစ်ခဲ့၏။ ရှစ်ဆယ့်လေးကမ္ဘာထက်တွင် "ဝါတသမ" အမည်ဖြင့် စကြဝတေးမင်း ဖြစ်ခဲ့၏။ ရှစ်ဆယ့်သုံးကမ္ဘာထက်တွင် "ရတနပဇ္ဇလ" အမည်ဖြင့် စကြဝတေးမင်း ဖြစ်ခဲ့၏။ ရှစ်ဆယ့်နှစ်ကမ္ဘာထက်တွင် "ပဒဝိက္ကမန" အမည်ဖြင့် စကြဝတေးမင်း ဖြစ်ခဲ့၏။ ရှစ်ဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်တွင် "ဝိလောကန" အမည်ဖြင့် စကြဝတေးမင်း ဖြစ်ခဲ့၏။ ကမ္ဘာရှစ်ဆယ်ထက်တွင် "ဝိရသာရ" အမည်ဖြင့် စကြဝတေးမင်း ဖြစ်ခဲ့၏။

### ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားထက်ထက်

နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ကုသုမာသနိယထေရ် အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  *ထေရာပဒါန်ပါဠိတော်၊ သေရေယျဝဂ်၊ ကုသုမာသနိယတ္ထေရအပဒါန်*။
**အသညသတ်ဘုံ** သည် ဝေဟပ္ဖိုလ်ဘုံနှင့် တပြင်တည်းမှာ တည်ရှိသည်။ အသညသတ်ဘုံသို့ ပဉ္စမဈာန်ရသော ပုဂ္ဂိုလ်များ ရောက်ကြသည်။ ပဉ္စမဈာန်ရသော ပုဂ္ဂိုလ်များဆိုသော်လည်း တခြားပဉ္စမဈာန်ရသော ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် မတူကြပါ။ သာသနာတော်မှ တပါးသော အယူအကျင့်ရှိသည့် တိတ္ထိကျောင်းများတွင် ရဟန်းပြုခဲ့ကြသော တိတ္ထိကြီးများ ဖြစ်သည်။ သူတို့သည် နာမ်တရားကို ရွံမုန်းကြသည်၊ အပြစ်မြင်ကြသည်။ နာမ်တရားကို ရွံမုန်းသောကြောင့် ကသိုဏ်း ဆယ်ပါးထဲမှ ဝါယောကသိုဏ်းကို စီးဖြန်းအားထုတ်ကြ၍ ပထမဈာန်သို့ ရောက်လာကြသည်။ ထို့ကြောင့် နာမ်မရှိသော အသညသတ်ဘုံကို ရောက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ 

အသညသတ်ဘုံတွင် ရှိသော ဗြဟ္မာကြီးများသည် မလှုပ်မယှက် ကျောက်ရုပ်တွေလိုဘဲနေသည်။ တချို့ဗြဟ္မာများသည် ရပ်၍၊ တချို့ ဗြဟ္မာများသည် လဲလျောင်း၍၊ တချို့ ဗြဟ္မာများသည် ထိုင်၍ ဣရိယာပုတ်အမျိုးမျိုးနှင့် နေထိုင်ကြသည်။ ထိုသို့ ဖြစ်ခြင်းမှာ အသညသတ် ဗြဟ္မာကြီးများသည် အသညသတ်ဘုံသို့ မရောက်ခင်က မိမိတို့ တောင်းတလာခဲ့သော ဣရိယာပုတ်ကြောင့် ဖြစ်သည်။ (ဥပမာ။ ။ လဲလျောင်းသော ဣရိယာပုတ်ကို တောင်းတလာခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် အသညသတ်ဘုံသို့ ရောက်သောအခါ လဲလျောင်း၍ မလှုပ်မယှက် ကျောက်ရုပ်ကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်။) 

အသညသတ်ဘုံ၏ ပဋိသန္ဓေစိတ်သည် ဇီဝိတနဝကကလပ် ခေါ်သော ရုပ်ပဋိသန္ဓေစိတ်ဖြစ်သည်။ ထိုအသညသတ်ဗြဟ္မာဘုံတွင် သုဂတိအဟိတ် ပုထုဇဉ် တစ်ယောက်ပဲ ရသည်။ အသညသတ်ဗြဟ္မာဘုံသည် ရပ်ပြစ်ရှစ်ပါးထဲ၌ ပါဝင်သည်။ သက်တမ်းအားဖြင့် ကမ္ဘာပေါင်း ၅၀၀-အထိ အသက်ရှည်သည်။

### ကျမ်းကိုး

1. ↑  ဦးမြတ်ကျော်(မြန်မာစာကော်မရှင်)`၃၁-ဘုံ ခရီးသည်´


| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
ဗုဒ္ဓ​ကျမ်း​လာ ၃၁-ဘုံ |
| --- |
| ဗြဟ္မာဘုံ နှစ်ဆယ် | 
* ဗြဟ္မပါရိသဇ္ဖာ
* ဗြဟ္မပုရောဟိတာ
* မဟာဗြဟ္မာ
* ပရိတ္တာဘာ
* အပ္ပမာဏာဘာ
* အာဘဿရာ
* ပရိတ္တာသုဘာ
* အပ္ပမာဏသုဘာ
* သုဘကိဏှာ
* ဝေဟပ္ဖိုလ်
* အသညသတ်
* အဝိဟာ
* အတပ္မါ
* သုဒဿာ
* သုဒဿီ
* အကနိဋ္ဌ
* အာကာသာနဉ္စာ ယတန
* ဝိညာဏဉ္စာယတန
* အာကိဉ္စ ညာယတန
* နေဝသည နာသညာယတန

 |  |
| နတ်ပြည်ခြောက်ထပ် | 
* စတုမဟာရာဇ်
* တာဝတိံသာ
* ယာမာ
* တုသိတာ
* နိမ္မာနရတိ
* ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ

 |
| လူ့ဘုံ တစ်ဘုံ | လူ့ဘုံ |
| အပါယ် လေးဘုံ | 
* ငရဲ
* တိရစ္ဆာန်
* ပြိတ္တာ
* အသူရကာယ်

 |
| နိဗ္ဗာန်-စကြဝတေးမင်း-မြင့်မိုရ်တောင်-ယုဂန္ဓိုရ်တောင်-တောင်စဉ် ခုနှစ်ထပ်- သီဒါ ခုနစ်တန်- အိုင်ကြီး ခုနှစ်အိုင်- အာလိန်ငါးဆင့်-စူဠာမဏိစေတီ-သိကြားမင်း- မာရ်နတ်- ယမမင်း- အသုရာ- ဘုမ္မစိုး- အမ္ဗပါလီ-နဂါး-နယား-အတွင်း ၃၇ မင်း- အပြင် ၃၇ မင်း-ဗေဠုဝ (နတ်စောင်း) -ကိန္နရာ- လူခြောက်- မဟာဂီရိနတ်- မြနန်းနွယ်- ဇော်ဂျီ-ယူဇနာ-ဂဠုန်-ဘီလူး |
**အင်ဒြ** (ပါဠိ: **အင်ဒြ**; Indā; အင်္ဂလိပ်: **Indra**) ကို မြန်မာဝေါဟာရဖြင့် သိကြားမင်းဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဟိန္ဒူဘာသာ၌လည်း ရှေးဟောင်းနတ်ဒေဝါတစ်ပါးဖြစ်ကာ စစ်နှင့် ရာသီဥတုဆိုင်ရာ နတ်မင်းဒေဝါမင်းဖြစ်၏။

 အင်ဒြခေါ်ကန္နာ၏ပုံ

ဒဏ္ဍာရီ
-------

အင်ဒြ(Indra)နတ်သည် မုတ်သုံမိုးမုန်တိုင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။ သူသည် နတ်တို့၏ အကြီးအကဲလည်း ဖြစ်သည်။ သူ့ကို ကိုးကွယ်ကြသော သူများ၏စိတ်ထဲတွင် သူ၏ပုံသဏ္ဌာသည် အလွန်ကြီးမားသည်။ ဆံပင်အရှည်ကြီး ဖားလျား ချထားသည်။ လေပင့်ထားသော မုတ်ဆိတ် ရှိသည်။ သူသည် ထိုမုတ်ဆိတ်ကိုဖြုတ်၍ ကျယ်လောင်သောအသံ(မိုးခြိမ်းသံ)ကို ပြုသည်ဟု ယူဆကြသည်။

သူ့လက်ထဲတွင် ရန်သူကို ချေဖျက်တက်သော ဝရဇိန်လက်နက် မိုးကြိုးစက်ကို ကိုင်ထားသည်။ သူသည် လယ်ကွင်းများကို မဟာမိတ်များ၊ အာရိယန်တို့၏ အသက်မွေးမြူရန် ပစ္စည်းဥစ္စာပေးသူအဖြစ် သဘောထားသည်။ သူ၏နှစ်စဉ်ပြုမြဲ ထူးခြားသော အပြုအမူမှာ မိုးကိုခေါင်စေသောနဂါး(Vritra)ကို ထုတ်သတ်သည်။ ထိုနတ်နဂါးက မိုးကို ခေါင်သည်ဟု အယူရှိကြသည်။

ဤအန္တရာယ်ကြီးမားသော လုပ်ဆောင်ချက်ဖြင့် သူသည် သူ့ကိုယ်သူ အာရိယန်လူမျိုးတို့၏သူရဲကောင်းအဖြစ်ကို ခိုင်မာစွာ ပြသခဲ့ပေသည်။ 'သုံးခွသောသောမ' အရက်ခွက်များဖြင့် သူသည် သေရည်များကို သောက်သုံးသည်။ ထို့နောက် သူ၏ ဝရဇိန်လက်နက် မိုးကြိုးစက်ဖြင့် တောင်များပေါ်တွင်နေသော မိုးကိုခေါင်စေသည့် မြွေနဂါးကို ပစ်ခတ် သတ်ဖြတ်လေသည်။

သို့ဖြင့် ထိုနဂါးကထိန်းချုပ်ထားသောရေများကို မြစ်ချောင်းများမှတဆင့် သမုဒ္ဒရာထဲသို့ လျင်မြန်စွာ စီးဆင်းသွားစေသည်။ အင်ဒြနတ်မင်းကို ကိုးကွယ်သူများသည် သူ့ကိုများစွာ ချီးမွမ်းကြသည်။ ဣရုဝေဒကျမ်း(Rig Veda)ထဲတွင် အင်ဒြအား ချီးမွမ်းသောဂါထာများစွာ ပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာစာအဘိဓာန်၊ မြန်မာစာအဖွဲ့