recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Teutonic thrash metal** သည် Thrash metal ဂီတ၏ အရပ်ဒေသဆိုင်ရာဖြစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး ၁၉၈၀တွင် ဂျာမနီတွင် စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ Bay Area thrash metal, East Coast thrash metal နှင့် Brazillian thrash metalတို့နှင့်တစ်လျှောက် ၁၉၈၀ thrash metal အဓိက ဖြစ်ရပ်မှ တစ်ခုဖြစ်သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

teutonic thrash metal ပေါ်တွင် လွှမ်းမိုးခဲ့သော တီးဝိုင်းနှစ်ခုမှာ Lorrach မှ Destruction နှင့် Achen မှ Holy Moses တို့ဖြစ်သည်။ Venomတီးဝိုင်းပေါ်လာပြီးနောက်ပိုင်းတွင် တီးဝိုင်းများသည် သူတို့၏အသံများကို ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
အခြားတီးဝိုင်းများလည်း သူတို့၏နောက်သို့လိုက်လာကြသည်။ Gelsenkirchen အခြေစိုက် Sodom တီးဝိုင်းသည် သူတို့၏ပထမဆုံး demo ဖြစ်သော Witching Metal ကိုဖြန့်ချိခဲ့သည်။ သူတို့၏ အစောပိုင်းနေ့များတွင် New Wave of British Heavy Metalကို လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ power trio တီးဝိုင်းများဖြစ်သော Motorhead, Tank, Raven နှင့် Venom ကဲ့သို့ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ သူတို့၏ ဒုတိယ album "Persecution Mania" ဖြန့်ချိမှုတွင် ဂီတာသမား Frank Blackfireသည် သူတို့၏ မူလအသံများမှနေ၍ ရွှေ့ပြောင်းထားပြီး thrash metal တီးဝိုင်းဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၈၅တွင် Essenမှ Kreator တီးဝိုင်း၏ ပွဲဦးထွက် "Endless Pain" album ထွက်လာခဲ့သည်။ ထိုနှစ်အတွင်းမှာ Destruction ၏ "Infernal Overkill" album ထွက်ရှိလာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်အတွင်းတွင် ဂျာမနီတွင် Steamhammer imprint label ကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ ဤ Label သည် အများအားဖြင့် metal တီးဝိုင်းများအတွက် ဒီဇိုင်းဆွဲထားခြင်း ဖြစ်သည်။ Noise Record ကိုလည်း တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဤ label နှစ်ခုစလုံးသည် teutonic thrash metal ဖြစ်ရပ်ကို ကမ္ဘာအနှံ့ပျံ့နှံစေရန် ကူညီခဲ့သည်။
 Teutonic thrash metal သည် ဂျာမနီတွင်သာမက ဩစတေးလျ၊ ချက်နှင့် ဆွစ်ဇာလန်တွင်လည်း ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ဤဖြစ်ရပ်တွင်ပါသော အကြီးမားဆုံးတီးဝိုင်းမှာ မြင့်မားသောနည်းပညာ
များနှင့် ဆွစ်ဇာလန်မှ progressive thrash metal တီးဝိုင်း Coroner ဖြစ်သည်။ တီးဝိုင်းများခွဲထွက်လာခဲ့ပြီး သူတို့၏အသံများကို ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ Kreator သည် gothic နှင့် industrial လွှမ်းမိုးများဖြင့် သူတို့၏ဂီတကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ Sodom သည် album တစ်ခုလုံးအတွက် death/thrash ပုံစံနှင့် ကြိုးစားခဲ့ပြီး hardcore punk လွှမ်းမိုးမှုဆီသို့ ရှေ့ဆက်သွားခဲ့သည်။ Destructionမှ Schmier ခွဲထွက်ခဲ့ပြီး သူ မပါဘဲ Cracked Brain ထွက်လာခဲ့သည်။ ဆက်လက်၍ "The Least Successful Human Cannonball" album ထွက်ရှိလာခဲ့သည်။ ထိုအတောအတွင်း Schimier သည် Headhunter ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး album သုံးခုနှင့် အောင်မြင်မှုအချို့ရရှိသည်။ အသံများမှာ Rage တီးဝိုင်းနှင့်ဆင်တူသည်။
**ရန်ကုန်တိုင်းမ်** (အင်္ဂလိပ်: The Rangoon Times) သည် ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရန်ကုန်မြို့၌ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် အပတ်စဉ် ထုတ်ဝေသော သတင်းစာဖြစ်သည်။

နောက်ခံအကျဉ်း
-------------

ရန်ကုန် ခရော်နီကယ်မှာ လူးဝစ်မှ အခြားရှေ့နေ မာရှယ် (H. Marshall) အား ရောင်းပြီးသည့် ၁၈၅၄ နောက်ပိုင်း ဗြိတိသျှကုန်သည်များဘက်မှ ရပ်ကာ အထက်မြန်မာပြည်ကို သိမ်းရန် လှုံ့ဆော်နေ၍ နာမည်ပျက်လာသည်။ ခြောက်လခန့်သာ ထုတ်ပြီး ကုန်သည်ဖြစ်သူ ဂေါ့ဖရိ (R. Godfree) ထံ လက်လွှဲသည်။ ဂေါ့ဖရိက **ပဲခူးဂေဇက်** (Pegu Gzaette) အမည်နှင့် စမ်းထုတ်သော်လည်း မရ။ ထိုနှစ်တွင်ပင် အိုင်းရစ်လူမျိုး ရှေ့နေ ဂျော့ကာရင် (George Curran) ကို ပြန်ရောင်းသည်။
ကာရင်က သတင်းစာလုပ်ငန်းကို စိတ်ပါသူဖြစ်၍ ကိုယ်တိုင် စာတည်းလုပ်သည့်နည်းတူ ကာလကတ္တားမှ စာတည်းကိုလည်း ခေါ်သုံးသည်။ သို့သော်လည်း အရောင်းတက်မလာ။ ကာရင်မှ ရှေ့နေ နယူတန် (Newton)၊ ထိုမှသည် ဆေးစပ်ရောင်းသူ ဒေါ်ဆင် (Dawson) လက်သို့ ရောက်လာသည်။

ရန်ကုန်တိုင်းမ် ထုတ်ဖြစ်ပုံ
---------------------------

ဒေါ်ဆင်လက်ထက်တွင် မြေယာကိစ္စ၌ အစိုးရနှင့် အာဘော်ကိုက်အောင် ရေးသဖြင့် အစိုးရနှင့် ပနံသင့်သည်။ ၁၈၅၃ ခု၊ ဇွန်လ ၂ ရက်တွင် ရန်ကုန်တိုင်းမ်ဟူ၍ နာမည်ပြောင်းသည်။ 

၁၈၆၉ ခုတွင် ဒေါ်ဆင်ထံမှ အက်စ်ဂျေဆက် (S. J. Seth)၊ ၁၈၈၅ ခုတွင် ဆက်ထံမှ အိုဘရိုင်ယင် (William O'Brien)၊ ၁၉၁၅ ခုတွင် အိုဘရိုင်ယင်ထံမှ စကော့လူမျိုး ဂျော့ဘရောင်း (George A. Brown) တို့ အဆင့်ဆင့် လက်လွှဲ ဝယ်ကြသည်။ 

၁၉၀၆ ခုတွင် အိုဘရိုင်ယင် သေသော် ကျန်ရစ်သော ဇနီးနှင့်သားများက အက်စ် ဝီလီယံ (S. Williams) ကို တိုက်မန်နေဂျာ ခန့်သည်။ နောက် ချန်နန်း အာနိုး (Channing Arnold) စာတည်း ဖြစ်လာသည်။ စတုတ် (T. L. Stokes)၊ အီဗာရက် (A. E. C. Everath)၊ ဂျက်ဆင် (P. W. Jackson) နှင့် ဝုစတာ (A. H. Wooster) တို့ကို သတင်းစာဆရာခန့်ပြီး ဝုစတာသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသတင်းထောက် ဖြစ်ခဲ့သည်။ (ယခင် ပြန်ကြားရေးဌာနခွဲ ရေဒီယိုသတင်းအယ်ဒီတာချုပ်) ဦးစိန်မှာ မြန်မာထဲမှ ပထမဆုံးသတင်းထောက် ဖြစ်သည်။

ထုတ်ဝေမှုနှုန်း
---------------

သတင်းစာအား အစပထမတွင် ရက်သတ္တပါတ် ၁ ခုတွင် ၂ ကြိမ်ထုတ်ဝေခဲ့ရာမှာ ၁၈၆၈ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေမှုနှုန်းမြင့်တက်လာကာ တစ်ပါတ်လျှင် ၃ ကြိမ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ နောက် ၁၈၈၃ တွင် နေ့စဉ်ထုတ်ဝေလာခဲ့သည်။

အိုဘရိုင်ယင် ဆုံးသည့်နောက် တိုက်မန်နေဂျာဖြင့် ကြပ်ကြပ်မတ်မတ် လုပ်ကိုင်ရာ တနေ့ ၂ စောင် ထုတ်ရသည်အထိ အထူးရောင်းကောင်းသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မဝင်မီ ညနေသတင်းစာ ဖြစ်သွားသည်။

အထုတ်ရပ်ခြင်း
-------------

စစ်ပြီးနောက် ၁၉၄၅ ခုတွင် ပြန်မထုတ်တော့ဘဲ ရပ်စဲသွားသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Record No: 2216 - The Rangoon times။ ICON: International Coalition on Newspapers (March 16, 2010)။[*လင့်ခ်သေ*]
2. ↑  *Buddhism, Power and Political Order*။ Routledge။ p. 69။ ISBN 1134129475။ October 31, 2012 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Cite has empty unknown parameter: `|coauthors=` (အကူအညီ)
3. ↑  "Mr George A. Brown - Manager of the Rangoon Times"၊ December 31, 1940။ November 4, 2012 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။

ပြင်ပလင့်များ
-------------

* The Rangoon Times on OpenLibrary
* The Rangoon Times entry in Classify
* The Rangoon Times in the catalog of the National Library of Australia
ဆေးလိပ်ဖြတ်ရန်နည်းလမ်း
----------------------

### (၁) ရေအေးလေး တစ်ကျိုက်စီငုံ

သေးသေးဖွဲဖွဲလေးတွေ စား ဝါး။ စီးကရက်ကို စုပ်ရှိုက်ရခြင်းကို အစားထိုးတာပဲ။ သုတေသနတွေ့ရှိ ချက်အရ ရေအေးလေးကို ပိုက်နဲ့စုပ်ငုံခြင်းက dopamine ထွက်စေတယ်။ dopamine သည် "မကောင်းစိတ်" တွေကို လျော့စေတယ်။ အစားနည်းနည်း နှင့် ဝါးစားခြင်း ကလည်း မီးခိုးငွေ့အလွမ်းကို လျော့စေတယ်။ အစားတော့ ရွေး နော်။ တော်ကြာနေ ဝလာဦးမယ်။

### (၂) ကောင်းကျိုးစဉ်းစား

စီးကရက်၊ ဆေးလိပ်မသောက်ခြင်းရဲ့ ကောင်းကျိုးတွေ ကို စဉ်းစားပါ။ ကိုယ့်စိတ်ကိုယ် နိုင်ခြင်း၊ ငွေကုန် သက်သာခြင်း၊ အစားအသောက် အရသာပြည့်ပြည့် ဝဝ စားနိုင်ခြင်း၊ အမောခံနိုင်ခြင်း။

### (၃) သွားခဏခဏတိုက်

ခံတွင်းနံ့လေး ကောင်းလာတတ် တဲ့ ကောင်းကျိုးရရှိဖို့ ဖြစ်တယ်။ ခံတွင်းရနံ့လေးကို ချစ်ပါ။

### (၄) အယ်လ်ကိုဟော ရှောင်

အယ်လ်ကိုဟောသည် ဆေးလိပ်၊ စီးကရက် သောက်လိုစိတ်ကို အားပေးတယ်။ အကြောင်းပြ ချက်များစွာရှိနေ ပါတယ်။ အယ်လ်ကိုဟောသည် လုပ်ချင်ရာ လုပ်မိအောင် အားပေးတတ် တာကလည်း တစ်ကြောင်းပေါ့။

### (၅) မိမိကိုယ်မိမိ ဆေးလိပ်၊ စီးကရက် ကန့်သတ်နယ်မြေသတ်မှတ်

လူရှေ့သူရှေ့ မသောက်တာ၊ အလုပ်ထဲမှာ မသောက်တာ၊ လူကြီး သူမတွေရှိရင် မသောက်တာမျိုး။

### (၆) အကြောင်းပြချက် သတိရ

ကိုယ်ဘာကြောင့် ဒါတွေ ဖြတ်ချင်သလဲဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက် ကိုယ်စီရှိကြမှာပါ။ အဲဒါလေးကို မပြတ်သတိရ။

### (၇) နေ့စဉ် တက်ကြွလန်းဆန်း

နေ့စဉ် လှုပ်ရှားတက်ကြွလန်းဆန်း လတ်ဆတ်ခြင်းကလည်း ဟိုဟာမလုပ်ရ မနေနိုင်၊ ဒီဟာမလုပ်ရ မနေနိုင် ဆိုတာတွေကို ဟန့်တားနိုင်တယ်။

### (၈) ပြက္ခဒိန်မှာ မှတ်

ဒီနေ့တစ်လိပ်မှ မသောက်ဖြစ်ရင် အဲဒီရက်ကလေးကို ပြက္ခဒိန်မှာ မှတ်လိုက်။ ရက်တွေ တိုးပွားလာစိတ် ဖြစ်လာလိမ့်မယ်။

### (၉) ပါးစပ်ထဲ တစ်ခုခုထည့်ထား

ပီကေ၊ မြေပဲ၊ နေကြာစေ့ စသည်

### (၁၀) အပေါင်းအသင်းလိုတယ်

ယခင်က ဆေးလိပ်၊ စီးကရက် သောက်ခဲ့ပြီး ယခုအောင်မြင်စွာ ဖြတ်ထားနိုင်ပြီးသော အပေါင်းအသင်း တစ်ယောက်ရှာပါ။

### (၁၁) ကဖိန်းကန့်သတ်

ကော်ဖီ၊ လက်ဖက်ရည်ကို ဆိုလိုတယ်။ ကော်ဖီ၊ လက်ဖက်ရည်သည် နံနက်ပိုင်းမှာ လန်းဆန်းစေတာ မှန်ပါတယ်။ သို့သော် စိတ်ဖိစီးမှု၊ စိတ်လိုလားမှုတွေ များစေတယ်။ ဒီအတွက် ကန့်သတ်လျှော့ချ ရလိမ့်မယ်။ မကန့်သတ်ရင် ဆေးလိပ် ပြန်သောက်ဖြစ်မယ်။

### (၁၂) မကောင်းတဲ့ အနောက်တွေကိုသတိပြု

စိတ်ဆိုးတာ၊ စိတ်အလိုမကျတာ၊ စိတ်ဓာတ်ကျတာတွေ ဖြစ်လာရင် ကိုယ့်စိတ် ကိုယ်ပြန်ရှုမှတ်ပါ။ အဲဒီ မကောင်းစိတ်တွေက ဆေးလိပ်၊ စီးကရက် ပြန်သောက်မိစေတယ်။

### (၁၃) မကောင်းကျင့် အပေါင်းအသင်း ကိုရှောင်

ဘယ်သူတွေနဲ့ဆုံရင် ပြန်သောက် မိသလဲ။ အဲဒီလူတွေကို ရှောင်ပါ။

### (၁၄) စိတ်ရှည်ပါ...ပြေးလမ်းပေါ်မှာ

၁၄ ရက်ကြာ ပြတ်နိုင်ရင် ဒါ ပြေးလမ်းပေါ်ရောက်ပြီ။ ဒီအချိန်မှာ မိသားစုနဲ့ မိတ်ဆွေတွေနဲ့ ဝိုင်းဖွဲ့ စားသောက်ဖို့လိုတယ်။ ကိုယ်လက် လှုပ်ရှားမှုလုပ်ဖို.လိုတယ်။ ဆေးလိပ်၊ စီးကရက် ပြတ်ခြင်း၊ မပြတ်ခြင်းသည် ကြားမှာ ပါးလွှာ လွန်းလှတယ်။ "တစ်လိပ်" ပဲခြားပါတယ်။ မီးခြစ်တစ်ခြစ်ပဲ ခြားပါတယ်။ ပြန်စသောက်မိရင် ပြန်ဖြတ်ပါ။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ကျန်းမာရေး ဂျာနယ်
**Syed Sumail Hassan** (ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၊ ၁၉၉၉ တွင်မွေးဖွား) (حسن سمائل سید) သည် **Suma1L**  ဟူသော ဂိမ်းနာမည်ဖြင့် လူသိများပြီး ပါကစ္စတန်နွယ်ဖွား အမေရိကန် ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ဒိုတာ ၂ ကစားသမားဖြစ်ပြီး Evil Geniuses တွင်ကစားသည်။ Suma1L သည် EG အသင်းဝင်တစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး The International 2015 တွင် Clinton "Fear" Loomis, Kurtis "AUI\_2000" Ling နှင့် Peter "ppd" Dager တို့နှင့်အတူ ယှဉ်တွဲကစားခဲ့ပြီး အနိုင်ရခဲ့သည်။ သူ၏ စဉ်းစားဆုံးဖြတ်နိုင်စွမ်းမှာ အသက်အရွယ်နှင့်ပင်မလိုက်ပေ။

၂၀၁၅ တွင် EG သည် Dota 2 Asian Championships ပွဲစဉ်ကို ရှန်ဟိုင်းတွင် အနိုင်ရခဲ့သည်။ ဂင်းနက် ကမ္ဘာ့စံချိန်မှတ်တမ်းစာအုပ်အရ Sumail သည် အသက်အငယ်ဆုံး ဂိမ်မာဖြစ်ပြီး ပြိုင်ပွဲဆုကြေးငွေ ဒေါ်လာ တစ်သန်းပိုင်ရှင်လည်း ဖြစ်သည်။

ကိုယ်ပိုင် ဘဝ
-------------

Sumail ကို ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၊ ၁၉၉၉ တွင် ပါကစ္စတန်၌ Syed Tatheer Mumtaz နှင့် Syeda Zill-e-Huma တို့က မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူ၏ မွေးချင်း ၆ ယောက်ထဲမှ တစ်ယောက်ဖြစ်သော Yawar "YawaR" Hassan သည်လည်း ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ဒိုတာ ကစားသမားဖြစ်ပြီး Digital Chaos တွင်လက်ရှိကစားနေသည်။

Sumail ၏မိသားစုသည် ကရာချိမြို့ မှ အီလီနွိုင်းပြည်နယ်၊ ရို့မောက်ကျေးရွာ သို့ ၂၀၁၂ တွင် ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။

မှတ်သားဖွယ် ပြိုင်ပွဲ ရလဒ်များ
------------------------------

* Gold medal icon Dota 2 Asia Championships
* Gold medal icon The International 2015
* Bronze medal icon Frankfurt Major 2015

ကိုးကား
-------

1. ↑  Kolker၊ Robert (July 30, 2015)။ THE VIDEO GAME DREAM: A PAKISTANI TEEN GETS RICH QUICK IN E-SPORTS။  December 18, 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Khan၊ Farjad (February 9, 2015)။ 15-year-old Pakistani wins $1.2m Dota2 Asian Championship။ Lakson Group။  December 18, 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Pakistani teenager becomes youngest gamer to surpass $1million in eSports earnings as Dota 2 tournament sets major records။
4. ↑  "Throne of Games"။ *E:60* (Englishဘာသာစကားဖြင့်)။ ESPN။ Cite has empty unknown parameter: `|city=` (အကူအညီ)CS1 maint: အသိအမှတ်မပြုသော ဘာသာစကား (link)

ပြင်ပလင့်
---------

* Profile on Evil Geniuses Archived 4 March 2016 at the Wayback Machine.
**စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန** (အင်္ဂလိပ်: Ministry of Planning, Finance and Industry;MOPFI) သည် အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုကုန်ထုတ်လုပ်ခြင်းများနှင့် သက်ဆိုင်သော မြန်မာအစိုးရဝန်ကြီးဌာနဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၂၀၂၁ခုနှစ် မေလတွင် ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

လွတ်လပ်ရေးရပြီးစအချိန်တွင် အမျိုးသားစီမံကိန်း ဝန်ကြီးဌာနနှင့် ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်တော်ဝန်ကြီးဌာနတို့သည် သီးခြားတည်ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ခုနှစ်တွင် စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနဟူ၍လည်းကောင်း၊ ၁၉၉၃ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဝန်ကြီးဌာနနှင့် ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာန ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၃ခုနှစ်တွင် ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာနအား ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၆ခုနှစ်တွင် စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာနဟူ၍လည်းကောင်း အသီးသီး ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

လွတ်လပ်ရေးရပြီးစအချိန်တွင် စက်မှုလုပ်ငန်းများအတွက် စက်မှုလက်မှုနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ စက်မှုလက်မှုနှင့် အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန၊ စက်မှုလက်မှုနှင့် သတ္တုတွင်း ဝန်ကြီးဌာနဟူ၍ အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ခုနှစ်တွင် စက်မှုလက်မှုဝန်ကြီးဌာနဟူ၍ သီးခြားဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ခုနှစ်မှစ၍ စက်မှုဝန်ကြီးဌာန ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ခုနှစ်တွင် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနကို အမှတ်(၁)နှင့် အမှတ်(၂)ဟူ၍ ခွဲခြားဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ခုနှစ်တွင် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် တစ်ခုတည်းထား၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

၂၀၁၆ခုနှစ်တွင် စက်မှုဝန်ကြီးဖြစ်လာသော ဦးခင်မောင်ချိုလက်ထက်တွင် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ ဘီပီအိုင်ဆေးဝါးစက်ရုံကိစ္စနှင့် လူနာတင်ယာဉ်ကိစ္စများကြောင့် ၂၀၁၉ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးဖြစ်သူ နုတ်ထွက်ခဲ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးမှ ပူးတွဲကိုင်တွယ်ခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၉ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာနနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနတို့အား ဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုတည်းအဖြစ် ဖွဲ့စည်းရန် လွှတ်တော်သို့ တင်ပြလာခဲ့ရာ လွှတ်တော်မှ သဘောတူခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၈ရက်နေ့တွင် စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

၂၀၂၁ခုနှစ် အာဏာသိမ်းမှုအပြီးတက်လာသော တပ်မတော်အစိုးရသည် ၂၀၂၁ခုနှစ် မေလ ၃ရက်နေ့တွင် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာနဟူ၍ ပြန်လည်ခွဲထုတ်ခဲ့သည်။

ဝန်ကြီးများ
-----------

* ဦးစိုးဝင်း - (၂၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၉ - ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁)
* ဦးဝင်းရှိန် - (၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ - ၃ မေ ၂၀၂၁)

ကိုးကား
-------

1. ↑  စီမံကိန်းနှင့်ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန နောက်ခံသမိုင်း။
2. ↑  သမိုင်းကြောင်း။
3. ↑  စက်မှုဝန်ကြီး ဦးခင်မောင်ချို တာဝန်မှ အနားပေးခံရ။
4. ↑  ဝန်ကြီးဌာန နှစ်ခုကို ပေါင်းမယ်။
5. ↑  ဝန်ကြီးဌာန ၂ ခုကို ပေါင်း၍ စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန ဟု ပြောင်းလဲ။
6. ↑  စက်မှုဝန်ကြီးဌာန နှင့် စီမံကိန်း နှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန တို့ အား စီမံကိန်း၊ဘဏ္ဍာရေး နှင့် စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန အဖြစ်ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်း။
7. 1 2  မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ (၄.၅.၂၀၂၁)။
8. ↑  အစိုးရအဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီးစာရင်းများထုတ်ပြန်။ 21 December 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  23 December 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
|  |
| --- |
| ဦးပညာဇောတ (အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ) |
|  |
| **မွေးသက္ကရာဇ်** | ၁၂၈၁ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း၊ ၁၀ ရက်၊ (ကြာသပတေးနေ့) |
| **နိုင်ငံ** |  မြန်မာ |
| **အမည်ရင်း** |  |
| **မိဘအမည်** | ဦးအောင်ဆေး+ ဒေါ်ရွေမှုံ |
| **မွေးဖွားရာ ဒေသ** | ပဲခူးတိုင်း(အနောက်ပိုင်း)၊ ပြည်ခရိုင်၊ သဲကုန်းမြို့နယ်၊ ကွေ့တတ်အုပ်စု၊ အင်တိုင်းရွာ |
| **ထင်ရှားကျော်ကြားမှု** | နိုင်ငံတော် ဩဝါဒစရိယ |

ဆရာတော်လောင်းလျာသည် ပဲခူးတိုင်း(အနောက်ပိုင်း) ပြည်ခရိုင် သဲကုန်းမြို့နယ် ကွေ့တတ်အုပ်စု အင်တိုင်းရွာ ခမည်းတော် ဦးအောင်ဆေး၊ မယ်တော် ဒေါ်ရွှေမှုံတို့မှ ၁၂၈၁ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၁၀ ရက် (ကြာသပတေးနေ့)တွင် ဖွားမြင်တော်မူသော သားရတနာ တစ်ပါး ဖြစ်သည်။

ရှင်ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူခြင်း
--------------------------------------

ဆရာတော် လောင်းလျာသည် ၁၂၉၆ ခုနှစ် တပို့တွဲလတွင် ကွေ့တက်ကျောင်း ဆရာတော် ဦးကေသရကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ခမည်းတော်၊ မယ်တော်တို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟဖြင့် ရှင်သာမဏေအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ၁၃၀၀ ပြည့်နှစ် တပေါင်းလပြည့်နေ၌ ခမည်းတော်၊ မယ်တော်တို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟဖြင့် ကွေ့တက်ကျောင်းဆရာတော် ဦးကေသရကိုပင် ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ယင်းကျောင်းခဏ္ဍသိမ်၌ မြင့်မြတ်သော ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူခဲ့သည်။

ပရိယတ္တိစာပေသင်ယူဆည်းပူးတော်မူခြင်း
-----------------------------------

ဆရာတော်လျောင်းလျာသည် ပဲခူးတိုင်း(အနောက်ပိုင်း) သဲကုန်းမြို့ ထန်ရင်းကျောင်းဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ ဝိသုဒ္ဓ၊ ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက် ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ ပညာ၊ ပြည်မြို့ ဇောတိကာရုံပါဠိတက္ကသိုလ်ကျောင်းတိုက် ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ တေဇနိယတို့ထံ ပိဋကတ်ကျမ်းစာများကို သင်ယူ ဆည်းပူးတော်မူခဲ့သည်။

စာပေပို့ချခြင်းနှင့် သာသနာရေး အားပေးဆောင်ရွက်တော်မူခြင်း
--------------------------------------------------------

ဆရာတော်သည် သဲကုန်းမြို့နယ်အတွင်း၌ ဘုန်းတော်ကြီးသင် ပညာရေးကျောင်းများ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာယဉ်ကျေးမှု သင်တန်းများ ပို့ချသင်ကြားနိုင်အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်း၊ အဘိဓမ္မာစာမေးပွဲများ ဖြေဆိုနိုင်အောင် ကျောင်းသားကျောင်းသူ တစ်ရာကျော်တို့အား ၂၁ နှစ်တိုင်တိုင် သင်ကြား ပို့ချပေးခဲ့ခြင်း၊ သံဃာ့အဖွဲ့အစည်းအဆင့်ဆင့်တွင် ပထမအကြိမ်၌ မြို့နယ်သံဃာနာယကအဖွဲ့ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌတာဝန်၊ ဒုတိယအကြိမ်၊ တတိယအကြိမ်၊ စတုတ္ထအကြိမ်တို့၌ မြို့နယ်သံဃာနာယကအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၁ ခုနှစ်မှ စ၍ နိုင်ငံတော် ဩဝါဒစရိယအဖြစ်လည်းကောင်း သာသနာရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စများကို အားပေးဆောင်ရွက်တော်မူခဲ့သည်။

ဘွဲ့တံဆိပ်တော် အလှူခံရရှိတော်မူခြင်း
------------------------------------

ဤသို့လျှင် သာသနာတော်အကျိုး သယ်ပိုးဆောင်ရွက်တော်မူပြီး လဇ္ဇီပေသလ သိက္ခာကာမ ပရိယတ္တိဝိသာရဒ စသော ဂုဏ်တို့နှင့် ပြည့်စုံတော်မူ၍ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရက ၁၃၆၆ ခု၊ ခရစ်နှစ်၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မ ဇောတိကဓဇ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို ဆက်ကပ်လှူဒါန်းပူဇော်ခဲ့သည်။

ဘဝနတ်ထံ ပျံလွန်တော်မူခြင်း
--------------------------

ဆရာတော်ကြီးသည် သာသနာအကျိုး သယ်ပိုးဆောင်ရွက်တော်မူရင်း သက်တော် (၉၂) နှစ်၊ သိက္ခာတော် (၇၂) ဝါအရ၊ ၁၃၇၂ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် ၁ ရက်၊ ၂၂-၁၁-၂၀၁၀ (တနင်္လာနေ့) နံနက် ၅ နာရီ၊ မိနစ် ၃၀ အချိန်တွင် ဘဝနတ်ထံ ပျံလွန်တော်မူကြောင်းကို မြန်မာနိုင်ငံ သာသနာရေးဦးစီးဌာနမှ ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Myanmar.com။ 2 December 2012 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  23 November 2010 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
စီမံကိန်းရေးဆွဲရေးဦးစီးဌာနသည် အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်ရှိ ဦးစီးဌာနတစ်ခု ဖြစ်သည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် ဌာနဖွဲ့စည်းပုံအရ ဒေသဆိုင်ရာဦးစီးဌာနရုံးများကို ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဦးစီးဌာနရုံးပေါင်း (၁၇)ရုံး၊ ခရိုင်ဦးစီးဌာနရုံးပေါင်း (၆၇)ရုံးနှင့် မြို့နယ်ဦးစီး ဌာနရုံး ပေါင်း(၃၂၆)ရုံး၊ စုစုပေါင်းဝန်ထမ်း အင်အား (၂၅၄၉) ဦးဖြင့် အကောင် အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လအထိ ကာလအတွင်း စီမံကိန်းရေးဆွဲရေးဦးစီး ဌာနအောက်ရှိ ဒေသဆိုင်ရာရုံးများကို ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းအဆင့် ရုံးပေါင်း (၁၄) ရုံးနှင့် မြို.နယ်အဆင့် ရုံးပေါင်း (၂၃၈)ရုံး တို့ ဖွဲ့စည်းဖွင့်လှစ်ပြီး လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ပြောင်းလဲကျင့်သုံးလာသည့် စီးပွားရေးမူဝါဒများအရ မြို့နယ်ရုံးများကို ပေါင်းစည်း၍ ခရိုင်ရုံးများအဖြစ် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ဌာနလုပ်ငန်းများကို ဗဟိုအဆင့်၊ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းအဆင့် နှင့် ခရိုင်အဆင့်ဟူ၍ အဆင့်(၃)ဆင့် ခွဲခြားသတ်မှတ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့သည့် ဌာနဖွဲ့စည်းပုံအသစ်အရ မြို့နယ်အဆင့် ဦးစီးဌာနရုံးများကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်း ဖွင့်လှစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ မြို့နယ်အဆင့် ဦးစီးဌာ ရုံးများကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ် ဆောင်ရွက်ရခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ မြို့နယ်၏ စီးပွားရေးအခြေအနေမှန်များကို စိစစ်သုံးသပ်ခြင်းဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးမှုလုပ်ငန်းများကို အောက်ခြေအဆင့်မှစ၍ ထိရောက်စွာအကောင် အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ဖြစ်သည်။

ရည်မှန်းချက်များ
----------------

စီမံကိန်းရေးဆွဲရေးဦးစီးဌာန၏ ရည်မှန်းချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

* ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် စီမံကိန်းရေးဆွဲရာတွင် လိုအပ်သည့် ကိန်းဂဏန်း စာရင်းဇယားများ ပြည့်စုံ တိကျ မှန်ကန်ရေးအတွက် တိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည်နယ်၊ ဝန်ကြီးဌာနများနှင့် ပေါင်းစပ် ဆောင်ရွက်ရန်၊
* SNA 2008 စနစ်သို့ ပြောင်းလဲတွက်ချက်ရေးကို ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ဝန်ကြီးဌာနများနှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ်/ မြို့နယ် အဆင့်အထိ အဆင့်ဆင့် သင်တန်းများ၊ ဆွေးနွေးပွဲများ ပြုလုပ်ဆောင်ရွက်ရန်၊
* ကျေးလက်ဒေသ ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် ဆင်းရဲမှုကို တစ်နှစ်အတွင်း ၂% လျော့ကျ စေရေး အတွက် ဗဟိုနှင့် အထောက်အကူပြု လုပ်ငန်းကော်မတီများ၏ လုပ်ဆောင်ချက် များကို ညှိနှိုင်းရန်၊
* UNDP နှင့် ပူးပေါင်း၍ ဆောင်ရွက်ပြီးစီးသည့် IHLCA စစ်တမ်းရလဒ်များ၊ UNICEF နှင့် ပူးပေါင်း၍ ဆောင်ရွက်ပြီးစီးသည့် MICS စစ်တမ်း ရလဒ် များကို တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်အစိုးရ အဖွဲ့များအား သွားရောက်၍ ဆွေးနွေးပွဲများ ကျင်းပရန်၊
* MICS 2013 (Multiple Indicator Cluster Survey) စစ်တမ်းကောက်ယူ ရေး ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ရန်၊
* လူ့စွမ်းအား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်း များနှင့် ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်ရန်။

အကိုးအကား
---------

1. 1 2  ဦးစီးဌာနဖွဲ.စည်းမှု။ အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဝန်ကြီးဌာန။  ၂၀၁၄-၁၀-၃၀ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။[*လင့်ခ်သေ*]
2. ↑  ရည်မှန်းချက်များ။ အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဝန်ကြီးဌာန။ 4 March 2016 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  ၂၀၁၄-၁၀-၃၀ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
စီဘူးမြို့ မြင်ကွင်း
**စီဘူးမြို့**သည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ စီဘူးပြည်နယ်၏ မြို့တော် ဖြစ်ပြီး ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ဒုတိယမြို့တော်လည်း ဖြစ်သည်။ ဒုတိယမြောက် အထင်ရှားဆုံးသော မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသဖြစ်ပြီး နိုင်ငံအတွင်း စပိန်တို့ အခြေချ နေထိုင်စဉ်ကတည်းက တည်ရှိခဲ့သော ရှေးအကျဆုံးသော မြို့ ဖြစ်သည်။

စီဘူးမြို့တော်သည် စီဘူးပြည်နယ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိပြီး စပိန်တို့ ဖိလစ်ပိုင်တွင် ပထမဆုံး တည်ထောင်သော မြို့တော် ဖြစ်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်း ရေကြောင်း ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရာ အဓိက ဆိပ်ကမ်းမြို့ ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံအတွင်းရှိ သင်္ဘော ကုန်ပို့ဆောင်ရေး ကုမ္ပဏီများ၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ရှိသည်။ ဖိလစ်ပိုင်တွင် ဒုတိယမြောက် နိုင်ငံတကာ လေကြောင်းခရီးစဉ်များ ပျံသန်းရာ မြို့ဖြစ်ပြီး ဗီဆာရာ နှင့် မင်ဒါနိုဒေသ များအတွင်းတွင် စီးပွားရေး၊ ကုန်သွယ်ရေး နှင့် စက်မှုလုပ်ငန်း ဆိုင်ရာ အချက်အချာ ကျသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ 

  

စီဘူးမြို့သည် မက်ထရို စီဘူးဟု ခေါ်သော မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသ၏ အလယ်ဗဟိုတွင် ရှိပြီး ထိုမက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသ အတွင်းတွင် ကာကာမြို့၊ ဒါနိုမြို့၊ လာပူးလာပူးမြို့၊ မန်ဒါအူးမြို့၊ နာဂါမြို့ နှင့် တာလီဆေးမြို့တို့ ပါဝင်သည်။ မက်ထရို စီဘူးတွင် လူဦးရေ ၂ သန်းခန့် ရှိသည်။ မက်တန် စီဘူး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်သည် လာပူး လာပူးမြို့တွင် တည်ရှိပြီး စီဘူးမြို့မှ မိနစ်နှစ်ဆယ်ခန့် ကားဖြင့် သွားရသည်။
**တာဒါရှီ ရာနိုက်အိ** (柳井 正, *Yanai Tadashi*?, ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၉ မွေးဖွား) သည် ဂျပန်လူမျိုး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး Uniqlo လက်အောက်ခံဖြစ်သော Fast Retailing ၏ တည်ထောင်သူ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သည်။ သူ့ကို အစဉ်အလာအရ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အချမ်းသာဆုံးများထဲမှ တစ်ဦးအဖြစ် သတ်မှတ်ကြပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် Forbes သတ်မှတ်ချက်များအရကမ္ဘာ့အချမ်းသာဆုံး အမှတ် ၇၆ အဖြစ်သတ်မှတ်ထားသောကြောင့် ပျမ်းမျှငွေကြေးပမာဏ ၆.၀ ဘီလျံဒေါ်လာဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အချမ်းသာဆုံးပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ဖြစ်လာသည်။

အတ္ထုပ္ပတ္တိ
------------

Yanai သည် Ube အထက်တန်းကျောင်းနှင့် ထို့နောက် Waseda တက္ကသိုလ်ကို တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် စီးပွားရေးနှင့်နိုင်ငံရေး ဝိဇ္ဖာဘွဲ့ကိုရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် ဟီရိုရှီးမား၌ ပထမဆုံးသော Uniqlo စတိုးကိုဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ 

၂၀၀၉ ခုနှစ် ဧပြီလထုတ် Monocle မဂ္ဂဇင်းတွင် သူက "ကျွန်တော့်ကို ကြည့်ရတာ အောင်မြင်နေတယ်လို့ ထင်ရပေမယ့် ကျွန်တော်လည်း အများကြီး ရှုံးနိမ့်ခဲ့ရဖူးပါတယ်၊ လူတွေက အရှုံးကို သိပ်ပြီး ခံစားနေတတ်ကြတယ်၊ အကောင်းမြင်စိတ်လေးထားပြီး နောက်တစ်ခါဆိုရင် အောင်မြင်မှုရမှာပါလို့ ယုံကြည်ထားရမှာပေါ့"ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Tadashi Yanai။  11 August 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
|  |
| --- |
| **တာပိန်မြစ်** |
| **အရှည်** |  |
|  **ဖြတ်သန်းရာဒေသ** |  တရုတ်နိုင်ငံ(ယူနန်ပြည်နယ်)  မြန်မာနိုင်ငံ(ကချင်ပြည်နယ်) |
| **မြစ်လက်တက်များ** |  |
| **အဆုံးသတ်စီးဝင်ရာ** | ဧရာဝတီမြစ် |

**တာပိန်မြစ်**သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်တွင် စတင်မြစ်ဖျားခံစီးဆင်းလာပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကချင်ပြည်နယ်တွင်းသို့ စီးဝင်လာကာ ဗန်းမော်မြို့အနီးတွင် ဧရာဝတီမြစ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ ဧရာဝတီမြစ်၏ ပထမဆုံးမြစ်လက်တက်လည်းဖြစ်သည်။ အချို့အပိုင်းများသည် တရုတ်-မြန်မာ နယ်နိမိတ်အဖြစ် စီးဆင်းသည်။

အမည်များ
--------

တာပိန်မြစ်၏ ကချင်အမည်မှာ **တခေါခ** ဖြစ်ပြီး၊တရုတ်အမည်မှာ **တယင်းချန်း** ဖြစ်သည်။

ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ရေး
------------------------

ရေအားလျှပ်စစ်အတွက် တာပိန်မြစ်၏ တရုတ်နိုင်ငံဘက်ခြမ်းတွင် ဆည်မြောင်းတစ်ခုရှိပြီး မြန်မာအစိုးရနှင့် တရုတ်ဒါတန်းကော်ပိုရေးရှင်း တို့ပူးပေါင်းတည်ဆောက်လျက်ရှိသည့် တာပိန်(၁) နှင့် တာပိန်(၂) စီမံကိန်းများလည်းရှိသည်။

သမိုင်းထဲက တာပိန်မြစ်
---------------------

ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် မွန်ဂိုတို့၏ ကျူးကျော်မှုကို တွန်းလှန်ရန် ပုဂံမင်းနရသီဟပတေ့(တရုတ်ပြေးမင်း)၏ တပ်များသည် တာပိန်မြစ်မှ တဆင့် ကချင်ပြည်နယ်၊ဗန်းမော်အနီးရှိ ငဆောင်ချမ်းသို့ လာရောက်ခဲ့ကြကြောင်း မာကိုပိုလို၏ မှတ်တမ်းများအရသိရှိရသည်။ 

ထို့ပြင် သမိုင်းတစ်လျှောက် တရုတ်-မြန်မာကုန်သွယ်ရေးတွင်လည်း တာပိန်မြစ်သည် အရေးပါခဲ့သည်။ တာပိန်မြစ်နှင့် ဧရာဝတီမြစ်တို့ ပေါင်းဆုံရာနေရာတွင် တည်ရှိသည့် ဗန်းမော်မြို့သည်လည်း တစ်ချိန်က ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးအချက်အချာလည်းဖြစ်ခဲ့သည်။ 

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက မဟာမိတ်တပ်များ လီဒိုလမ်းမကြီးကို တည်ဆောက်ရာတွင် တာပိန်မြစ်ကူးတံတားကိုပါ ထည့်သွင်းတည်ဆောက်ခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းများအရသိရှိရသည်။
**မှားတတ်ဘိခြင်း** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

၁၂၆၉ ခုနှစ်က မြန်မာသတင်းစာကြီး တစ်စောင်တွင် သမီအရင်း နှင့် အဘအရင်းတို့ မှားယွင်းကြောင်းဖတ်ရ၍ ရေးဖွဲ့ထားသော သံချိုကဗျာ ဖြစ်သည်။

မှားတတ်ဘိခြင်း
--------------

တိရစ္ဆာန်ဘာသာတို့၊ ဝိပ္ပလ္လာ သံဝါသဖြင့်၊ ဆန္ဒတူပျော်မငြီးနိုင်ဘု၊ သမီးအဖေနှင့်၊ သား အမေမှားနေကြတဲ့၊ များပေစွကာမဂုဏ်။  

  

လေးရပ်ဘုံအပါယ်သားတို့၊ တရားကိုမဆင်ခြင်လို့၊ သားနှင့်ပင် မယားလင်ဖြစ်သတဲ့၊ ကြင်ချစ်မှုလူသတ္တဝါတို့က နမူနာဆံတရိပ်ကဲ့သို့၊ ဉာဏ်မိစ္ဆာ စိတ်မှာငြိလို့၊ ဣတ္ထိယံဟူသမျှတို့၊ ရူပ သဒ္ဒါ နှင့်၊ ဂန္ဓာရုံပန်းနံ့သာအငွေ့ရယ်နှင့်၊ လှမ်းဖဿရစမ်းခါတွေ့ချင်ကြ၊ မှန်း၍အာရုံ။  

  

မိန်းမစုတွေတို့၊ သိန်းကုဋေအနန္တောပ၊ သံယောဇဉ်သဘောဝင်စားလို့ လင်းသားမစုံဘိသူက၊ မယားရှိသည် မရှိသည် မရွေးသည့်ပြင်၊ ခလေးကိုချော့မြှူရမ်းပြီး၊ ရမ်းကြီးဖမ်းသူဖမ်း၊ ရဟန်းပျက်သူဖျက်ကြ၊ ကမ်းတက်၍ လူ့ပြည်ဘုံ၊ အသရေဂုဏ်ချွတ်ယွင်း။  

  

မဖွယ်ရာသူငယ်မှုကို၊ ဘယ်သူ့ကိုဘယ့်နှယ်ဟု၊ ကဲ့ရဲ့ကာမဆိုသေးကြနှင့်၊ ကိုယ်ရေးကိုယ်တယကြုံတော့၊ ကာမဂုဏ်အာရုံမညီးနိုင်ဘု၊ ဘုံထီးဖြူ ပလ္လင်ထိပ်ကယ်က၊ ဘိသိက်တော်ခံပေးရှာသည့်၊ အနဋ္ဌာ ဂန္ဓမင်းသော်မှ၊ ထံရင်းဝယ်ဖျော်ဖြေတဲ့ ကတော်တွေဖော်ရွေစုနှင့်၊ မေထုနာသူ့မှာ မှောက်သော်ကြောင့်၊ ခုလောက်ပင် စည်းစိမ်ရှိသည်ဟု၊ မသိရှာငါမှောက်မှားလေခြင်း၊ ဖောက်ပြားသည့် စေတနာကြောင့်၊ ယောက်ျားတကာ မယားရှာအုံးလိမ့်မည်၊ ဆံထုံးပြင် သျှောင်မရှိစေနှင့်၊ မှောင်ကိလေအလွန်မြတ်သည်ဟု၊ အများမသဒ္ဒါပေါင် ဓားစာကွပ်မယ်တဲ့၊ ဘုရားအလျာတောင် ငါးရာဇာတ်မှာကွယ်၊ မှားတတ်ဘိခြင်း။

ခက်ဆစ်
------

၁။ ဝိပ္ပလ္လာ = ဖောက်ပြန်သော။

၂။ သံဝါသ = ပေါင်းဖော်ခြင်း။

၃။ ဉာဏ်မိစ္ဆာ = မှားသောဉာဏ်။

၄။ ရူပ = ရုပ်အဆင်း။

၅။ သဒ္ဒါ = အသံ။

၆။ ဂန္ဓာ = အနံ့။

၈။ ဖဿာ = အတွေ့အထိ။

၉။ အနိဋ္ဌာဂန္ဓာ = အနိဋ္ဌဂန္ဓာမင်းသား။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော ခေါင်းစဉ်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------



1. ↑  *မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ၏ သံချိုကဗျာပေါင်းချုပ်*။ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမှုဗိမာန်ဌာန။ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၃။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် နန္ဒိယပရိဗိုဇ်၏ မေးလျှောက်ချက်အရ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးတရားတို့ကို ပွားများအပ် ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ်သည်ရှိသော် နိဗ္ဗာန်သို့ရောက်နိုင်ပုံ နိဗ္ဗာန်လျှင် လည်းလျောင်းရာဖြစ်ပုံ၊ နိဗ္ဗာန်လျှင် အပြီးအဆုံးရှိပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်၊ နန္ဒိယပရိဗိုဇ် သရဏဂုံဆောက်တည်ခံယူပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

ဘုရားရှင် သကျနိုင်ငံ ကပိလဝတ္ထုမြို့ နိဂြောဓာရုံကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် နန္ဒိယသာကီဝင်အား သောတာပန် ဂုဏ်ရည်လေးမျိုးကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် နန္ဒိယသာကီဝင်၏ မေးလျှောက်ချက်အရ သဒ္ဓါ, သီလ, အာရဒ္ဓဝီရိယ, ဥပဋ္ဌိတဿတိ, သမာဟိတ , ပညာဟူသော တရားခြောက်ပါးတို့၌ စွဲမြဲစွာတည်၍ တရားငါးပါးတို့၌ မိမိသန္တာန်၌ သတိကို ထင်ရှားစွာ တည်စေရမည်။ ဗုဒ္ဓါနုဿတိ ဓမ္မာနုဿတိ ကလျာဏမိတ္တ စာဂါနုဿတိ ဒေဝတာနုဿတိဟူသော တရား (၁၁)ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော အရိယာသာဝကသည် ပါပကအကုသလဓမ္မတို့ကို ပယ်စွန့်ပုံ၊ မစွဲလမ်းတော့ပုံ၊ မှောက်ထားသော အိုးဥပမာ, မြက်ခြောက်တော ဥပမာတို့ဖြင့် ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၃၊၁၀။ သံ၊မြန်၊၃၊၁၁။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-မဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-အဝိဇ္ဇာဝဂ္ဂ၊ ဒသမသုတ်။
2. ↑  -သံ၊၃၊၃၅၃။ သံ၊မြန်၊၃၊၃၅၇-၈။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ (၁၁)သောတာပတ္တိသံယုတ္တ၊ ၅-သဂါထက ပုညာဘိသန္ဒဝဂ္ဂ၊ သတ္တမသုတ်။
3. ↑  -အံ၊၃၊၅၃၅။ အံ၊မြန်၊၃၊၅၂၃-၅။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၄၅။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဧကာဒသကနိပါတ၊ ၂-အနဿတိဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။
4. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**နန်ချန်းစတား** (南昌之星) သည် တရုတ်နိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းဒေသ ကျန်းရှီးပြည်နယ် ရုံးစိုက်ရာ နန်ချန်းမြို့တွင် တည်ရှိသော ၁၆၀ မီတာ (၅၂၅ ပေ) မြင့်မားသည့် ချားရဟတ်ကြီးဖြစ်သည်။ နန်ချန်းစတားအား ဆောက်လုပ်သည့် ကုန်ကျစရိတ်မှာ တရုတ်ယွမ်ငွေ ၅၇ သန်း (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၇.၃ သန်းခန့်) ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် မေလတွင် စတင်လည်ပတ်သည်။  ထိုအချိန်မှစ၍ ၂၀၀၈ ခုနှစ် မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် စင်ကာပူ ဖလိုင်ယာအား မဖွင့်လှစ်မီအထိ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမြင့်ဆုံး ချားရဟတ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ လက်ရှိ အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည့် စင်ကာပူ ဖလိုင်ယာ၏ အမြင့်မှာ ၁၆၅ မီတာ (၅၄၁ ပေ) ရှိ၍ နန်ချန်းစတားထက် ၅ မီတာ (၁၆ ပေ) ပိုမြင့်သည်။

နန်ချန်းစတားတွင် လေအေးပေးစက် (အဲယားကွန်း) တပ်ဆင်ထားသည့် အလုံပိတ် ရဟတ်တွဲ (gondola) ၆၀ ရှိပြီး တွဲတစ်တွဲတွင် အများဆုံး လူ ၈ ဦးဝင်ဆံ့သောကြောင့် တစ်ကြိမ်လျှင် အများဆုံး လူ ၄၈၀ စီးနိုင်သည်။ ချားရဟတ် တစ်ပတ်ပြည့်ရန် လည်ပတ်ချိန်မှာ မိနစ် ၃၀ ကြာမြင့်သည်။ လည်ပတ်နှုန်း နှေးသဖြင့် ရဟတ်ကို ရပ်ရန်မလိုဘဲ စီးနင်းလိုက်ပါသူများက တွဲပေါ်သို့ အလွယ်တကူ တက်ဆင်းနိုင်စေသည်။ လူတစ်ဦးချင်းအတွက် လက်မှတ်မှာ ယွမ်ငွေ ၅၀ ( ၆ ဒေါ်လာကျော်) ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Shanghai scraps world's tallest Ferris wheel plan
2. ↑  "Singapore Flyer opens to the public from Saturday"၊ Channel NewsAsia၊ 1 March 2008။ 6 February 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 3 March 2008။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ကောသလဘုရင်အမှူးရှိသော မင်းငါးပါးတို့ ငါးဖြာအာရုံ ကာမဂုဏ် ခံစားမှုနှင့်ဆက်စပ်၍ ဆွေးနွေးကြစဉ် ဆုံးဖြတ်ချက် မချနိုင်မှုကြောင့် မင်းငါးပါးတို့ ဘုရားရှင်ထံ ရောက်လာကြပြီး ယင်းပြဿနာကို မေးလျှောက်ကြရာ ဘုရားရှင် က "မနာပပရိယန္တ= နှစ်သက်မြတ်နိုးဖွယ်အရှိဆုံး ကာမဂုဏ်သာ အကောင်းမြတ်ဆုံးဖြစ်ပုံ"ကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ မိန့်ကြားတော်မူပါသည်။

ထိုအခါ စန္ဒနင်္ဂလိက ဥပါသကက "ပဒုမံ ယထာ ကောကနုဒံ သုဂန္ဓံ" အစရှိသော မိမိဉာဏ်၌ ထင်မြင်လာသော ဂါထာကို လျှောက်ထားရာ မင်းငါးပါးတို့က အပေါ်ရုံ တစ်ဘက်ငါးထည်ဖြင့် စန္ဒနင်္ဂလိကဥပါသကာအား ပူဇော်ကြပါသည်။ စန္ဒနင်္ဂလိက ဥပါသကာက ယင်းအပေါ်ရုံတဘက်ငါးထည်ကို ဘုရားရှင်အား ပူဇော်ပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၁၊၇၉-၈၂။ သံ၊မြန်၊၁၊၇၉-၈၁။ သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၃၈-၁၄၀။ သံ၊ဋီ၊၁၊၁၈၃-၄။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၃-ကောသလသံယုတ္တ၊ ၂-ဒုတိယဝဂ္ဂ၊ ဒုတိယသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
ရီးဂမြို့
---------

ရီးဂမြို့သည် လတ်ဗီးယားသမ္မတနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်၍ 
ဒဗိနာမြစ်ဝမှ အတွင်းဘက်ရှစ်မိုင်ခန့် အကွာ ရီးဂပင်လယ်ကွေ့ 
တွင် တည်ရှိသည်။ မူလက ရီးဂမြို့သည် ကုန်ရောင်းကုန်ဝယ် 
ပြုလုပ်ရာ ဈေးမြို့ ကလေးမျှသာ ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ်အထိ 
ဂျာမနီနိုင်ငံထွက် ကုန်စည်များနှင့် နီးပါးမြစ်ဝှမ်း၊ ဗော်လဂါမြစ် 
ဝှမ်းထွက် ကုန်စည်များ လဲလှယ်ရောင်းဝယ်ရာ ဗဟိုဌာန ဖြစ်ခဲ့ 
သည်။

၁၇၁ဝ ပြည့်နှစ် ရုရှဇာဘုရင် ပီတာ-သ-ဂရိတ် လက် 
ထက်က လတ်ဗီးယားပြည်ကို ရုရှနိုင်ငံထဲသို့ သိမ်းသွင်းခဲ့လေ 
သည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ် ရုရှတော်လှန်ရေး ပြီးသည့်နောက် လတ် 
ဗီးယားသည် လွတ်လပ်သောသမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၁၄ 
ခုနှစ် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဂျာမန်တို့သည် ရီးဂမြို့ကို 
သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ ၁၉၄၄ ခုနှစ်သို့ရောက်မှ လွတ်မြောက်သည်။
ရီးဂမြို့တွင် တက္ကသိုလ်ကျောင်းအပြင် လက်မှုပညာသင် 
ကျောင်းနှင့် အနုပညာသင်ကျောင်းများလည်း ရှိသည်။

မော်စကိုမြို့၊ ဘာလင်မြို့၊ ဝါဆောမြို့များနှင့် မီးရထားခရီးဖြင့် 
၎င်း၊ လေကြောင်းခရီးဖြင့်၎င်း အဆက်အသွယ်ရှိသည်။ ရီးဂမြို့ 
သည် လတ်ဗီးယားနိုင်ငံအတွက် သင်္ဘောဆိပ်မြို့ကြီးလည်း ဖြစ် 
သဖြင့် ရုရှနိုင်ငံထွက် သစ်၊ ဆိုးဆေး၊ အထည်အလိပ်၊ ဓာတု 
ဗေဒပစ္စည်း၊ စက်ကိရိယာနှင့်စက္ကူတို့ကို တင်ပို့သည်။ လူဦးရေ 
၆၅၈ဝဝဝ ယောက် ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)
ပဉ္စရူပ
ငါးမျိုးသောအဆင်းကို ပေါင်းစပ်ထားသည်ဆိုငြားလည်း စာပြုဆရာနှင့် ပုံပြင်ဆရာတို့ ထပ်တူမယူခဲ့ကြ။ မြန်မာမှုပုံများနှင့် ပတ်သက်၍ စာပြုနှင့် ပုံပြင်နှစ်ပိုင်းရှိကြရာ စာပြုနောက် ပုံလိုက်သည်လည်းရှိ၊ ပုံနောက် စာပြုလိုက်သည်လည်း ရှိပါသည်။ ဘိုးတော်ဗဒုံမင်းလက်ထက် ပြုစုခဲ့သော ရွှေဘုံနိဒါန်းကျမ်းလာအရမူ ပဉ္စရူပ ဖောင်လှေစွယ် (၂)၊ နွားလပို့၊ ငါးကြီးမြီးတို့ ချို (၂)ဖက်၊ မြင်းခွာ (၂)ဖက် စသည်ဖြင့် ဆိုထားသော်လည်း ပုံမလှ၍ ပုံပြုဆရာက (၁) ဆင်နှာမောင်း၊ (၂) စာမရီခေါင်း၊ (၃) မြင်းကိုယ် မြင်းလက် မြင်းခြေ၊ (၄) ငှက်အတောင်၊ (၅) ငါးကြင်းကွက် ငါးကြင်းမြီးတို့ ပေါင်းစပ်၍ ပဉ္စရူပ ပြုသည်။ အထူးသဖြင့် ရတနာပုံခေတ်၊ ၎င်းနောက် ကိုလိုနီခေတ်ဦးတွင်မှ ဆိုင်းဝိုင်းကြီး၊ ပတ်မထမ်းတွင် ဝင့်ကြွားပေးတက်နေဟန် ပြုခဲ့ကြသည်။ တချို့သော ခေါင်းလောင်းကိုင်း၊ ပုစွန်တုပ်ကွေးတွင်လည်း တွေ့မြင်ရသည်။ 

ကရင်လူမျိုးတို့၏ အမြတ်တနိုး ထားရှိသည့် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်ဖြစ်သည့် ဖားစည်တွင် သာယာသော အသံရရှိရန် ပဉ္စရူပ (ခေါ်) သတ္တု ၅မျိုးဖြစ်သည့် ရွှေ၊ ငွေ၊ ကြေးနီ၊ သွတ်နှင့် ခဲများကို ရောစပ်၍ သွန်းလုပ်ရကြောင်း အဆိုရှိ၏။

ကျမ်းကိုး
---------

1. ↑  (၁၉၉၄၊ ဒီဇင်ဘာ၊ ရတနာမွန်)

ပြင်ပလင့်ခ်များ
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | ဝစ်ရှင်နရီ၊ အခမဲ့အဘိဓာန်တွင် ***ပဉ္စရူပ*** ကို ရှာဖွေကြည့်ရှုပါ။ |

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
မြန်မာ့တူရိယာများ |
| --- |
| ကြိုးတပ်တူရိယာများ | 
* စောင်းကောက်
	+ ကရင်စောင်းကောက်
* ဒုံမင်း
* မြန်မာဂီတာ
* မိကျောင်း

 |
| လေမှုတ်တူရိယာများ | 
* ချည်ချောင်း
* ငြှင်း
* တံပိုး
* နှဲ
* ပလွေ

 |
| စည်းချက်တူရိယာများ | 
* ဆိုင်းဝိုင်း
	+ ကြေးဝိုင်း
	+ ပတ်မကြီး
	+ ပတ်လုံး
	+ ပတ်ဝိုင်း
	+ သံလွင်
* ပတ္တလား
* ပလုတ်
* ဖားစည်
* ဗြော
* ဝါးလက်ခုပ်
* အိုးစည်
* မောင်း

 |
| အခြား | 
* ခရုသင်း

 |
**ဗိသုကာပညာပရစ်စကာဆု** (အင်္ဂလိပ်: Pritzker Architecture Prize)ကို အမေရိကန်၊ ချီကာဂိုပြည်နယ်မှ ဟိတ်ဖောင်ဒေးရှင်းကို တည်ထောင်သူ ပရစ်စကာမိသားစုမှ ပေးနေခြင်း ဖြစ်သည်။

သက်ရှိထင်ရှား ဗိသုကာများကို နှစ်စဉ် တစ်ဦးစီကျ စိစစ်ရွေးချယ်ပေးလာခဲ့သည်မှာ ၁၉၈၈-ခုနှစ်နှင့် ၂၀၀၁-ခုနှစ်မှာ နှစ်ဦးစီ ဆုချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ထူးထူးခြားခြား ၂၀၀၄-ခုနှစ်မှာ အီရတ်လူမျိုး အမျိုးသမီး ဗိသုကာ ဇဟာဟာဒစ် ကရရှိခဲ့သည်။

ဗိသုကာပညာ ပရစ်စကာဆုဟာ ဗိသုကာပညာအနုပညာဖြင့် လူနှင့်လူ့ဝန်းကျင်ကို အကောင်းဆုံးသော အဆောက်အအုံဒီဇိုင်း လက်ရာများနှင့် အကျိုးပြုနိုင်တဲ့ ဗိသုကာများကို ဆုပေးဖို့ ရည်ရွယ်ခဲ့ခြင်းပဲ ဖြစ်သည်။

ပရစ်စကာမိသားစု ယုံကြည်ချက်က ဒီအဓိပ္ပာယ်ရှိလှတဲ့ ဗိသုကာပညာပရစ်စကာဆုဟာ အဆောက်အအုံများ ဆိုတာကို လူအများ ပိုမို နားလည်လက်ခံလာစေဖို့အပြင် ဗိသုကာပညာ သက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပတ်ဝန်းကျင်မှာ ဗိသုကာတို့ကို ဖန်တီးမူ စိတ်ကူးစွမ်းအားများ ပိုမို ဖော်ထုတ်လာနိုင်စေဖို့အတွက် တွန်းအားများ၊ လူံ့ဆော်မူများပေးနိုင်လာလိမ့်မယ်လို့ ပဲ ဖြစ်သည်။

ဆုရမယ့်သူကို ရွေးချယ်ဖို့ အကဲဖြတ်လူကြီးတွေက ဗိသုကာပညာ၊ ယဉ်ကျေးမူ၊ စီးပွားရေး၊ ပညာရေးနှင့် ထုတ်ဝေရေး လုပ်ငန်းများတွင် နိုင်ငံတကာက အသိအမှတ်ပြုခံထားရသော ပညာရှင်များ ဖြစ်သည်။

ပရစ်စကာဆုအဖြစ် ခေတ်သစ်ဗိသုကာ၏ ဖခင်ကြီးဟု ခေါ်နိုင်သည့် ဗိသုကာ လူးဝစ်ဆလီဗင်၏ အမှတ်တရ ကြေးတံဆိပ် တစ်ခုနှင့် ငွေသား ဒေါ်လာတစ်သိန်းကို ပေးခဲ့ပါတယ်။

ပရစ်စကာဆုပေးပွဲ၏ ထူးခြားမူတခုကတော့ ကမ္ဘာတဝှမ်းမှာ ရှိတဲ့ အထင်ကရ အဆောက်အအုံတွေမှာ ဆုပေးပွဲအခမ်းအနား ပြုလုပ်ပေးခြင်းပဲဖြစ်ပါတယ်၊ များသောအားဖြင့် ပြတိုက်တွေ၊ အထင်ကရ အနုပညာပြခန်းတွေ၊ ကျော်ကြားသော ရှေးဟောင်း အဆောက်အအုံ စတာတွေမှာပါ။

နောက်ထပ်ထူးခြားမူတခုကတော့ ဆုပေးပွဲကျင်းပတဲ့နိုင်ငံရဲ့ သမ္မတ ဒါမှမဟုတ် နိုင်ငံအကြီးအကဲတွေ တက်ရောက်ပြီး မိန့်ခွန်း ချီးမြှင့် ပေးခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

(၁၉၉၈) ခုနှစ်မှာ ဆုရခဲ့တဲ့ ဗိသုကာ ရင်ဇိုပီယာနိုအတွက် ဆုပေးပွဲ အခမ်းအနားကို အိမ်ဖြူတော် မှာကျင်းပပြီး သမ္မတကလင်တန်နဲ့ ဇနီးဟီလာရီကလင်တန်တို့ တက်ရောက်ပြီး မိန့်ခွန်း ပြောခဲ့ပါတယ်။ (၂၀၀၀) ခုနှစ် ဗိသုကာ ရင်ကူးဟတ်စ် အတွက် အခမ်းအနား ကတော့ ဂျေရုစလင် ရှေးဟောင်းအဆောက်အအုံများရှိရာ ဟင်းလင်းပြင်ပြခန်းမှာ ပြုလုပ် ခဲ့တယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ (၂၀၀၈)ခုနှစ်မှာ ဆုရတဲ့ ဗိသုကာ ဂျင်းနိုဗယ်လ်ကို ပေးတဲ့အခမ်းအနားနေရာကတော့ ဝါရှင်တန်ဒီစီ၊ သောမတ်စ် ဂျက်ဖာဆန် အဆောက်အအုံတခုမှာပါ။

(၁၉၇၉) ခုနှစ်မှစ၍ ဆုကိုပေးလာခဲ့ရာမှာ ပြီးခဲ့တဲ့ (၂၀၀၈) ခုနှစ်အထိ ဆုရရှိသူပေါင်း (၃၂) ယောက်ရှိခဲ့ပြီဖြစ်ပါတယ်။

ပြင်ပလင့်ခ်များ
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | ဝီကီမီဒီယာ ကွန်မွန်းစ်တွင် ***Pritzker Prize winners*** နှင့် ပတ်သက်သော မီဒီယာ ရှိသည်။ |

* တရားဝင် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**အင်္ဂါဇာတ်ကို ပုတ်ခတ်မှု။** 

အမှုသည်—**ဘိက္ခုနီ ၂-ယောက်။**

ဘိက္ခုနီ ၂-ယောက်
----------------

သာဝတ္ထိမြို့၌ ဘိက္ခုနီ ၂-ယောက်သည် သာသနာတော်၌ မပျော်နိုင်အောင် ဖြစ်နေရကား အခန်းတွင်းသို့ ဝင်၍ သူတို့၏ အင်္ဂါဇာတ် အပြင်ကို (နင်တို့ကြောင့် မပျော်တာဘဲ ဟူသော အနေဖြင့် တဖတ်ဖတ်အသံမြည်အောင်) ညှဉ်းဆဲနှိပ်စက်ကြကုန်၏၊ ထိုအသံကို ကြား၍ အခြားဘိက္ခုနီတို့ ပြေးဝင်လာပြီးလျှင် "ယောက်ျားနှင့် ဖေါက်ပြားနေကြသလား" ဟု မေးကြလေရာ, သူတို့၏ အဖြစ်မှန်ကို ပြောပြကြလေသည်၊ ထိုအခါ ဘိက္ခုနီအများက ကဲ့ရဲ့ကြသောကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

တလဃာတကေ ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

ပဿာဝမဂ်(အင်္ဂါဇာတ်)အပြင်ကို ပုတ်ခတ်ခြင်းကြောင့် ပါစိတ်အာပတ်သင့်၏။

မှတ်ချက်
--------

ပဿာဝမဂ်ကို လက်, တုတ်စသည်သာမက ကြာရွက်ဖက်, ကြာဝတ်ဆံ ကလေးနှင့်မျှ မပုတ်ခတ်ရ၊ မဂ်နား၌ပေါက်နေသော အနာရှိ၍ ပုတ်ခတ်သင့်၍ကား အနာ့ကိုသာ ပုတ်ခတ်ကောင်း၏။ [ရဟန်းတစ်ပါးကား ထိုကဲ့သို့ မမွေ့လျော်မှုဖြစ်သောအခါ သူ၏အင်္ဂါဇာတ်ကို ဖြတ်ပစ်လေတော့၏။ ထိုအကြောင်းကို ဘုရားရှင်ကြားတော်မူ၍ အင်္ဂါဇာတ်ကို မဖြတ်ရ, ဖြတ်လျှင် ထုလ္လစ္စဉ်းအာပတ်"ဟု ပညတ်တော်မူရလေသည်။ ... ခုဒ္ဒကဝတ္ထုခန္ဓက။]

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
**တရုတ်ဗိသုကာပညာရပ်**သည် အရှေ့အာရှတခွင်၌ ဗိသုကာပညာ လွှမ်းမိုး မပျံ့နှံ့မီတွင် တရုတ်နိုင်ငံတွင် ထောင်စုနှစ်များအတွင်း ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည့် ဗိသုကာပညာ ဖြစ်သည်။ အစောပိုင်း အင်ပါယာခေတ်လက်ရာပုံစံ ထွန်းကားလာပြီးနောက်တွင် တရုတ်ဗိသုကာလက်ရာများ၏ပုံစံများမှာ သိသိသာသာ မပြောင်းလဲပေ၊ အနည်းငယ် ပြောင်းလဲမှုများမှာ အနုစိတ်အလှဆင်များသာ ဖြစ်သည်။ တန်မင်းဆက်မှအစပြု၍ တရုတ်ဗိသုကာလက်ရာများသည် ဂျပန် ၊ ကိုရီးယား ၊ မွန်ဂိုလီးယားနှင့် ဗီယက်နမ်တို့၏ ဗိသုကာပုံစံများအပေါ်တွင် လွှမ်းမိုးမှုရှိပြီး အရှေ့တောင်အာရှနှင့် တောင်အာရှ၏ ဗိသုကာပုံစံများအပေါ် လွှမ်းမိုးမှု အများအပြားရှိခဲ့ပြီး ထိုနိုင်ငံများမှာ မလေးရှား ၊ စင်ကာပူ ၊ အင်ဒိုနီးရှား ၊ သီရိ ၊ လင်္ကာ ၊ ထိုင်း ၊ လာအို ၊ ကမ္ဘောဒီးယား နှင့် ဖိလစ်ပိုင်တို့ ဖြစ်သည်။ 

တရုတ်ဗိသုကာလက်ရာများသည် အချိုးကျမှု၊ နေရာအဖွင့်နေရာများအသုံးပြုမှု၊ ဖိန်းရွှေ (ဥပမာ- တိကျသော အထက်တန်းအဆင့်များ)၊ အလျားလိုက်အလေးပေးမှုနှင့် စကြာ၀ဠာဗေဒ၊ ဒဏ္ဍာရီ သို့မဟုတ် ယေဘူယျသင်္ကေတဆိုင်ရာ ဒြပ်စင်အမျိုးမျိုးကို ရည်ညွှန်းခြင်းစသည့် အင်္ဂါရပ်အမျိုးမျိုးဖြင့် ထင်ရှားသည်။ တရုတ်ဗိသုကာလက်ရာများသည် ဘုရားပုထိုးများမှ နန်းတော်များအထိ အဆောက်အအုံများကို အမျိုးအစားအလိုက် ခွဲခြားထားသည်။ သစ်သားကို မကြာခဏအသုံးပြုခြင်းနှင့် ပျက်စီးလွယ်သောပစ္စည်းများအပြင် ပိုမိုတာရှည်ခံပစ္စည်းများဖြင့်တည်ဆောက်ထားသော အဓိကအဆောက်အဦများမရှိခြင်းကြောင့် တရုတ်ဗိသုကာပညာ၏ သမိုင်းဝင်ဗဟုသုတများစွာသည် တာရှည်ခံသည့် နည်းစနစ်သစ်ဖြစ်သော ကြွေထည်နှင့် ထုတ်ဝေထားသော အစီအစဉ်ရေးဆွဲခြင်းပုံစံများနှင့် သတ်မှတ်ချက်များမှ ကိုလက်ဆင့်ကမ်းသွားစေသည်။

တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဗိသုကာလက်ရာအချို့သည် နိုင်ငံပြင်ပရှိ အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှ ဗလီအဆောက်အအုံများအပေါ် လွှမ်းမိုးမှုရှိသည်။အချို့သော စည်းလုံးညီညွတ်သော အသွင်အပြင်များကို ပြသထားသော်လည်း၊ အဆင့်အတန်း သို့မဟုတ် ဆက်နွယ်မှုရှိသော တရုတ်ဗိသုကာလက်ရာများသည် ဧကရာဇ်မင်းများ၊ သာမန်လူများအတွက် သို့မဟုတ် ဘာသာရေးရည်ရွယ်ချက်အတွက် အသုံးပြုသည်ဖြစ်စေ၊ ကွဲပြားသော ပထဝီဝင်ဒေသများနှင့် လူမျိုးစုဗိသုကာ ဒီဇိုင်းများတွင် ကွဲပြားသောပုံစံများဖြင့် တရုတ်ဗိသုကာလက်ရာများကို ပြသထားသည်။


1. ↑  Steinhardt, Nancy Shatzman. "The Tang Architectural Icon and the Politics of Chinese Architectural History," *The Art Bulletin* (Volume 86, Number 2, 2004): 228–254. Page 228.
မိုးစွေငှက်သည် မိုးစာငှက်နှင့် အသွင်အပြင်ချင်း တူ 
သော်လည်း ကိုယ်အနေအထား တည်ဆောက်ထားပုံချင်းမှာ 
အလွန်ကွဲပြားသည့်ပြင် မျိုးစဉ်နှင့် မျိုးရင်းချင်းလည်း မတူကြ 
ချေ။ မိုးစွေငှက်သည် "ပက်ဆာရီဖောမီး" မျိုးစဉ်နှင့် "ဟီရန်ဒီဒီဒီး" 
မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်၍ ပါဏဗေဒအမည်မှာ "ဟီရန်ဒို ရတ်စတစ် 
ကား ဂရတ်တူရာလစ်" ဖြစ်သည်။ မိုးစွေငှက်သည် ပျံသန်းနေ 
စဉ် တောင်ပံကို တစ်ခါတစ်ခါအနည်းငယ် ပိတ်၍ ပိတ်၍ ပျံ 
တတ်သော်လည်း မိုးစာငှက်ကား မည်သည့်အခါမျှ တောင်ပံကို 
မပိတ်ချေ။

မိုးစွေငှက်၏အလျားမှာ အမြီးမွှေးကိုလိုက်၍ ၈ လက်မ 
အထိ ရှိသည်။ အမြီးမွှေးသည် အမှန်မရှိဘဲ ၂ ၁/၂ လက်မမှ
၅ လက်မအထိ ရှိတတ်သည်။ ပျံသန်းနေစဉ် နဖူး၊ မေးနှင့် 
လည်ချောင်းမွှေးတို့၏အရောင်သည် အနည်းငယ်မည်းသယောင် 
ယောင်ဖြစ်သည်။ ရင်ပတ်မွှေးကား ပန်းရောင်ဖျော့ဖျော့ဖြစ်၏။ 
အမြီး၌ရှိသော အဖြူစက်များကို အမြီးအစွမ်းကုန်ဖြန့်လိုက်သည့် 
အခါမှသာမြင်ရသည်။

မိုးစွေငှက်သည် ပျံသန်းသည့်အခါတွင် ခပ်မှန်မှန်အော် 
တတ်၍ အသံနှစ်ဆင့်ထွက်ရာ ဒုတိယအသံက ပို၍ကျယ်သည်။ 
ထိတ်လန့်သည့်အခါ၌ ဖြစ်စေ၊ အနှောင့်အယှက်ပြုသည့်အခါ၌ 
ဖြစ်စေ စူးစူးရှရှ အသံကုန်အော်တတ်သည်။ 
မိုးစွေငှက်သည် အစုအအုပ်နှင့်နေ၍ အမြဲတမ်းပျံသန်း 
နေသည်ကိုတွေ့ရသည်။ မြေပေါ်တွင် နားနေသည်ကိုတွေ့ရခဲ 
သည်။ လယ်ကွင်းများနှင့် ရေပြင်ပေါ်တွင် ပျံသန်းယင်း ပိုးမွှား 
များကို ဖမ်းယူစားတတ်သည်။ ရေပေါ်တွင် ကပ်၍ပျံယင်း 
ရေပေါ်ရှိ ပိုးမွှားများကို ဖမ်းယူတတ်သည်။ ရေကိုလည်းစုပ်ယူ 
တတ်၏။ တစ်ခါတစ်ရံ ကြေးနန်းကြိုး၊ အဆောက်အအုံ၊ 
တံတားနှင့် သစ်ပင်များပေါ်တွင် နားနေလေ့ရှိသည်။ ပျံသန်းရာ 
တွင် အခြားငှက်များထက် လျင်မြန်စွာ ဤမှ ထိုမှ လူးလာ 
ပျံသန်းနိုင်သည်။ မြစ်ကြီးများ၏ သဲသောင်ပြင်များတွင် အစု 
အအုပ်နှင့် အိပ်တတ်ကြသည်။ 

မိုးစွေငှက်အမျိုးမျိုးရှိရာအချို့သည်ဒေသပြောင်းရွှေ့တတ်
သည်။ ရခိုင်တိုင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်နှင့် အလယ်ပိုင်း 
ဒေသများ၊ တောင်ပိုင်းရှိ ကွင်းများ၊ ရှမ်းပြည် မြောက်ပိုင်းနှင့် 
ကယားပြည်နယ်များတွင် မိုးစွေငှက်များကို အများအပြားတွေ့ရ 
သည်။

၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  BirdLife International (2012). "*Hirundo rustica*". *IUCN Red List of Threatened Species* **2012**. IUCN. old-form url
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)
3. ↑  *သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန*၊ *သစ်တောဦးစီးဌာန* အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀
**ဗားနတ်ပိဋကတ်တိုက်** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ပထမပေါ်ပေါက်သော အများပြည်သူ ရှင်လူ ရဟန်းတို့အား အခမဲ့ကြည့်ရှုခွင့်ပြုသည့် စာကြည့်တိုက် ဖြစ်သည်။

တည်ထောင်သူ နှင့် စဦးတည်နေရာ
---------------------------

အထက် မြန်မာပြည်ကို ဗြိတိသျှ တို့ မသိမ်းပိုက်မီ ၁၈၈၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့ တွင် ဗားနတ်ပိဋကတ်တိုက်ကို စတင် တည်ထောင် ခဲ့လေသည်။ ယင်းကို အောက်မြန်မာနိုင်ငံမင်းကြီး **ဆာ ချား အက်ဒွပ် ဗားနတ်** သည် မိမိပိုင်စာအုပ်များဖြင့် အရင်း တည်ကာ စတင် တည်ထောင် ခဲ့သည် ကို အကြောင်းပြု၍ ဗားနတ်ပိဋကတ်တိုက် ဟု မှည့်ခေါ်သည်။ စတင်တည်ထောင်စဉ်က ယခု ဗဟိုအစိုးရ တန်းမြင့်ကျောင်း တည်ရာ ရန်ကုန်မြို့ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်း နှင့် ရွှေတိဂုံဘုရားလမ်း ထောင့်ရှိ နေရာတွင် ကိုယ်ပိုင် အဆောက်အအုံဖြင့် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။

တိုးချဲ့ခြင်း
-------------

ဗားနတ်ပိဋကတ်တိုက်သို့ ပထမဆုံး အဖိုးတန်စာအုပ်များ လှူဒါန်းကြသူများမှာ မြန်မာနိုင်ငံ တရားဝန်ကြီး ဂျာဒင်းနှင့် ရန်ကုန်ကောလိပ် ပါဠိ ပါမောက္ခ ချီလဒါ တို့ ဖြစ်သည်။ မြန်မာ လူမျိုးထဲမှ လှူဒါန်းသူများမှာ ရန်ကုန်မြို့မှ ဦးမြို့နှင့် ဦးဖိုးမျှင် တို့ ဖြစ်လေသည်။ ဦးမြို့နှင့် ဦးဖိုးမျှင်တို့က ငွေတစ်သောင်း တန် ပေမူ၊ ပုရပိုက်မူများကို ရေစက်ချလှူဒါန်းခြင်းပြုခဲ့၏။ ထိုနောက် ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကင်းဝန်မင်းကြီး ပိဋကတ် တော်များကို ငွေ တစ်သောင်း ငါးထောင် ပေး၍ဝယ်ကာ ဖြည့်သွင်းခဲ့၏။ ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် ပုဂံဝန်ထောက်မင်း ဦးတင် ၏ ပိဋကတ်တိုက် ကို ငွေ ငါးထောင် ပေး၍ ဝယ်ယူကာ ဗားနတ် ပိဋကတ်တိုက်ကို ချဲ့ထွင်ခဲ့ပြန်သည်။

စစ်ဒဏ်ခံရခြင်း
--------------

ယင်းသို့ တစ်စတစ်စ စုဆောင်းလာခဲ့ရာ ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဗားနတ်ပိဋကတ်တိုက်၌ စာအုပ်ပေါင်း ၁၉၆၈၃ မျှ စုဆောင်းမိပြီးဖြစ်လေသည်။ သို့သော် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဒဏ်ကြောင့် ပိဋကတ်တိုက်၏ ပရိဘောဂ နှင့် စာအုပ် တန်ဖိုး ၉၀ ရာခိုင်နူန်း ဆုံးရှုံး လေသည်။ စစ်ပြီးကာလ၌ ဗားနတ် ပိဋကတ်တိုက် တွင် စာအုပ်ပေါင်း ခြောက်ထောင် လောက်သာ ကျန်ရှိခဲ့တော့၏။ သို့သော် အလွန် ရှားပါးလှသော ပေ နှင့် ပုရပိုက် များ အားလုံးလိုလို ပြန်လည် ရရှိသည့် အတွက် အထူး ဝမ်းမြောက်ဖွယ် ဖြစ်လေသည်။

တည်နေရာ ပြောင်းခြင်း
--------------------

ဗားနတ်ပိဋကတ်တိုက် ကို တည်ထောင်စက အစိုးရပညာရေး ဆင်ဒီကိတ်က အုပ်ချုပ်ခဲ့၏။ ၁၉၂၃ ခုနှစ်မှစ၍ အစိုးရက နှစ်စဉ် ခန့်အပ်သော အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့က အုပ်ချုပ်လေသည်။ အစိုးရက ကျပ်ငွေ ၈၀၀၀၊ ရန်ကုန်မြူနီစီပယ်အဖွဲ့က ကျပ်ငွေ ၃၆၀၀ ထောက်ပံ့ကြေးကို နှစ်စဉ် ချီးမြှင့် လေသည်။ ပိဋကတ် တိုက်ကိုလည်း မူလအဆောက်အအုံမှ ရန်ကုန်မြူနီစီပယ် အဆောက်အအုံ အောက်ထပ် အရှေ့တောင်ထောင့် အခန်းသို့ ရွေ့ပြောင်း လာခဲ့သည်။ ဗားနတ်ပိဋကတ်တိုက်တွင် ပိဋကတ် တိုက်ခွဲများမရှိခဲ့ချေ။ စစ်ပြီးသည့်နောက် ဗားနတ်ပိဋကတ်တိုက် ကို ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ပြည်လည် ဖွင့်လှစ်သည်။ ရန်ကုန်မြူနီစီပယ်အဖွဲ့က ကျပ်ငွေ ၁၂၀၀၊ အစိုးရက ကျပ်ငွေ ၅၀၀၁ ထောက်ပံ့လေသည်။

နိုင်ငံတော် စာကြည့်တိုက် အဖြစ်သို့
----------------------------------

၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ဗားနတ် ပိဋကတ်တိုက် ကို မြူနီစီပယ်အဆောက်အအုံမှ ရွှေတိဂုံဘုရားလမ်း ရှိ ဂျူဗလီဟော အဆောက်အအုံသို့ ရွှေ့ပြောင်း ခဲ့လေသည်။ ယင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ ၍ ဗားနတ်ပိဋကတ်တိုက် ကို အစိုးရ သို့ ပေးအပ်လိုက်၏။ ထို ဗားနတ်ပိဋကတ်တိုက် ကို မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရ၏ ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာနက **နိုင်ငံတော်စာကြည့်တိုက်** အဖြစ်ဖြင့် ၁၉၅၂ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့လေသည်။

ကိုးကား
-------

မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း
မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောက၌ ကာတွန်းဇာတ်လမ်း ရုပ်ရှင်ကားများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ဖူးသည်။ မြန်မာ့ကာတွန်းရုပ်ရှင်၏ လမ်းကြောင်းကို သုံးသပ်ကြည့်လျှင် ကြော်ငြာဖြင့် စတင်တာထွက် ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရပေသည်။

အကြောင်းမှာ ဦးရွှေရိုးအမည်ခံ ကာတွန်းဆရာကြီး ဦးဘကလေးက "အိမ်းအမ်းတောင် ဗလရှင်ဆေးပြား" ကြော်ငြာကို ကာတွန်းရုပ်ရှင်ဖြစ် ရိုက်ကူးပြသခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။သို့ရာတွင် ပထမဆုံး ကာတွန်းဇာတ်လမ်း ရုပ်ရှင်ကားမှာ ၁၉၂၉ခုနှစ်တွင် ကာတွန်းဆရာကြီး ဦးဟိန်စွန်းနှင့် စာရေးဆရာ ဇဝန (စူပါမင်း)တို့ ရေးဆွဲသော "ဦးကလိန်" တေးသရုပ်ဖော်ကာတွန်းကားဖြစ်သည်။ ဗန္ဓုလရုပ်ရှင်မှ ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်ပြီး ဇာတ်လမ်းသဘော မသက်ဝင်ပဲ ရည်းစားမျှော်သီချင်းအား လိုက်ဆိုတေး "ယခုခေတ် ကာရာအိုကေ ကဲ့သို့" အဖြစ်ရေးဆွဲရိုက်ကူးထားသည့် ကာတွန်းကား တိုလေးမျှသာဖြစ်ပေ၏။

မြန်မာ့ ပထမဆုံးကာတွန်းရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည့် "ခင်ခင်တွန့်" ခေါ် "မိုက်ခဲဟေ့" အမည်ရှိ ဇာတ်ကားကို ဗြိတိသျှဘားမား ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီမှ ၁၉၃၄ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ထိုဇာတ်ကားပါ ကာတွန်းပုံများကို ဆရာကြီး  ဦးလှက ရေးဆွဲသည်။ ကာတွန်းဇာတ်ကားမှ မင်းသား၏ အမည်မှာ မိုက်ခဲဖြစ်ပြီး မင်းသမီး၏ အမည်မှာ ခင်ခင်တွန့်ဖြစ်သည်။ ထိုနှစ် အောက်တိုဘာလ အတွင်း ရုံတင်ပြသသည့် "ဣတ္ထိယ" အသံထွက် ဇာတ်ကားနှင့် "နောက်ပိုးရူး" ဇာတ်လမ်းနှစ်ခု ပေါင်းပြသည့် စတားရုံ၌ ပူးတွဲပြသခဲ့သည့် ကာတွန်းကားဖြစ်သည်။

၁၉၃၄ခုနှစ်အတွင်းမှာပင် ပဲရော့ရုပ်ရှင်မှ "ကြက်တောင်ကွ" ကာတွန်းဇာတ်လမ်းကား တစ်ကား ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ထိုကားအတွက် ကာတွန်းရုပ်ရေးဆွဲသူတို့မှာ ယခင် ဦးကလိန်ကာတွန်းကား ရေးဆွဲသူ ဦးဟိန်စွန်းနှင့် နာမည်ကျော်ကာတွန်းဆရာကြီး ဦးဘဂျမ်းတို့ဖြစ်သည်။ ယခုခေတ် စူပါမင်းဇာတ်ကားမျိုးဖြစ်၍ ရုပ်ရှင်ဝါသနာအိုးများ အကြိုက်တွေ့သည့် ကားတစ်ကားဖြစ်သည်။ ထိုကားကို ၁၉၃၄ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁ဝရက်နေ့တွင် ပလာဇာရုံ(နောင်-ရာဇ်ရုံ၊ ရဲရင့်ရုံ၊ ဆာကုရ)တွင် "သတင်းထောက်"ဇာတ်ကားနှင့်အတူ ပြသခဲ့သည်။

နောက်ကာတွန်းကား တစ်ကားမှာ ပဲရော့ရုပ်ရှင်မှရိုက်ကူးသည့် "အသူရာ" အမည်ရှိကားဖြစ်သည်။ ကာတွန်းဦးဟိန်စွန်းနှင့် ဦးဘဂျမ်းတို့ကပင် ရေးဆွဲ၍ ၁၉၃၅ခုနှစ်တွင် ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်ပြသသည့် ကားဖြစ်သည်။ "ကြက်တောင်ကွ" နှင့် "အသူရာ" ဇာတ်ကား ၂ကားလုံးမှာ ဖလင်ပေ ၂၀၀ဝခန့်ရှိ၍ ၁၅မိနစ်ကျော် မိနစ်၂ဝခန့်သာ ပြသသည့် ကာတွန်းရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ ဖြစ်သည်။

အကိုးအကား
---------

1. ↑  မြန်မာ့ဗဟုသုတ ၁၀၀၊ နန္ဒမိုးကြယ်။
စပီဒိုမီတာ
----------

ကားဒက်ရ်ှဘုတ်ရှိ မြန်နှုန်းပြဒိုင်ခွက်
ယာဉ်များ တစ်နာရီလျှင် မည်သည့်နှုန်းဖြင့် သွားနေသည်ကို 
ပြသောကိရိယာကို စပီဒိုမီတာဟုခေါ်သည်။ ယာဉ်အမျိုးမျိုးတွင် 
စပီဒိုမီတာအမျိုးမျိုး ရှိကြသော်လည်း၊ ဂါဗနာဖြင့်ထိန်းသော စပီဒိုမီတာနှင့် သံလိုက်ဓာတ်ဖြင့် ထိန်းသော စပီဒိုမီတာတို့ကို 
အများအပြား အသုံးပြုကြလေသည်။

ဂါဗနာဖြင့်ထိန်းသော စပီဒိုမီတာတွင် ဂါဗနာ အတံများနှင့်တကွ ထိုအတံများကို ဆက်ထားသော သံလုံးများ လည်နေသောအခါ သံလုံးများသည် ဗဟိုခွာအား၏အရှိန်ကြောင့် အပြင် 
သို့ကား၍ထွက်လာကြသည်။ 

  

ထိုသို့ ကားထွက်လာခြင်းအားဖြင့် ဝင်ရိုးတံတလျှောက် လည်နေသော လျှောခွေးသွားစိတ်သည် အထိန်းစပရင်ကို တွန်း၍ 
ဖိလာသည်။ မိုင်နှုန်းကို ပြသောလက်တံသည် ကွားဒရင့် ခွေးသွားစိတ်တွင် တပ်ထား 
၏။ ထို ကွားဒရင့်ခွေးသွားစိတ်ကို တဖန် လည်နေသော လျှောခွေးသွားစိတ်တွင် တပ်ထားပြန်သဖြင့် မိုင်ပြလက်တံသည် ခွေးသွားစိတ်လည်သလောက် စကေးပေါ်တွင် ရှေ့တိုး 
နောက်ဆုတ် ရွေ့လျက် ရှိနေသည်။ ဝင်ရိုးတံ အလည်မြန်လေလေ၊ ဂါဗနာသံလုံးများသည် ဝင်ရိုးမှ ခွာထွက်သွားလေလေ 
ဖြစ်ပြီးလျှင် အထိန်းစပရင်သည်လည်း ပို၍ အဖိခံရလေလေ ဖြစ်သည်။ ဝင်ရိုးတံမည်မျှပင် လည်နေစေကာမူ ဂါဗနာသံလုံးပေါ် ကျရောက်သော ဗဟိုခွာအားသည် အထိန်းစပရင်၏ 
တွန်းအားနှင့်ညီမျှလျက် ရှိနေသည်။ ဝင်ရိုးတန်းအနည်းငယ်လည်သည်နှင့် အခြား အစိတ်အပိုင်းများလည်း လိုက်၍လည်သဖြင့် ချက်ချင်းပင် လက်တံသည် စကေးပေါ်တွင် မိုင်နှုန်းကို 
ဖော်ပြလေသည်။

သံလိုက်ဓာတ်ဖြင့်ထိန်းသော စပီဒိုမီတာတွင်ကား ခွက်ပုံ သဏ္ဌာန်ရှိ ထာဝရသံလိုက်တစ်ခုရှိ၏။ ထိုသံလိုက်ခွက်သည် ဝင်ရိုးတန်းအရှည်တွင် တပ်ထား၍ အစဉ်လည်လျက် ရှိသည်။ 
ကြေးဖြင့် ပြုလုပ်ထားသောခွက်ပုံ အာမေချာတစ်ခုကို ထိုသံလိုက်ပေါ်တွင် မှောက်၍ တပ်ထား၏။ ထိုအာမေချာကို အနည်းငယ် လှုပ်ရှားနိုင်အောင် စီမံပြုလုပ်ထားသည်။ အာမေ 
ချာ၏ လှုပ်ရှားမှုကို နာရီဆံခြည်ကဲ့သို့ ပေါ့၍ အပြားလိုက် ခွေထားသော စပရင်တစ်ခုက ထိန်းထားသည်။ ထိုစပရင် ကလေး၏ တဖက်စွန်းကို အာမေချာ၏ ဝင်ရိုးတွင် တပ်ထား 
ပြီးလျှင် အခြားအစွန်းကို စပီဒိုမီတာ အိမ်တွင် တပ်၍ထားသည်။ ဝင်ရိုးတံတွင် တပ်ထားသော သံလိုက်ခွက်သည် ဝင်ရိုးတံလည်သည့်အတိုင်း လိုက်၍ လည်သောအခါ သံလိုက်ဓာတ်အား 
သည် အာမေချာကို သံလိုက်ခွက်နှင့်အတူပါအောင် ဆွဲလေ၏။ 
သို့ရာတွင် အာမေချာ၏ ရွေ့ရှားမှုကို စပရင်ကလေးက ထိန်းထားသေးသည်။ အမြန်များ လေလေ၊ အာမေချာပေါ်သို့ 
သက်ရောက်သည့်အားသည်လည်း များလေလေ ဖြစ်ပြီးလျှင် အာမေချာလှည့်ရသည့်ထောင့်သည်လည်း ကြီးလေလေဖြစ်သည်။ 

နောက်ဆုံးတွင် သံလိုက်က ဖြစ်စေသည့် အားသည် အထိန်းစပရင်၏ တွန်းကန်အားနှင့် တူညီသည့်အခြေသို့ ရောက်သည်။ 
ထိုအခါ တစ်နာရီလျှင် သွားသည့် မိုင်နှုန်းကို အာမေချာအပြင်ဘက်ရှိ ဒိုင်ခွက်အပေါက်ကလေးမှ ကြည့်မြင်နိုင်သည်။

သာမန်စပီဒိုမီတာအတွင်းရှိ မိုင်နှုန်းပြ ကိရိယာ ကလေးတွင် လက်တံနှစ်ခု ရှိတတ်သည်။ တစ်ခုသည် ခရီးမည်မျှဝေးကွာစွာ 
သွားခဲ့ပြီးကြောင်းကိုပြ၍ အခြားတစ်ခုသည် တစ်နာရီလျှင် မည်သည့်နှုန်းဖြင့် သွားသည်ကိုပြသည်။ ခရီးအကွာအဝေးပြသည့် 
လက်တံကို ခရီးစ၍ မထွက်မီ သုညသို့ ရွေ့ထားရသည်။ 
ဘီးတစ်ခုနှင့်တစ်ခုကို ခွေးသွားစိတ်အများအနည်းဖြင့် ဆက်သွယ်၍ ထားသဖြင့် ခရီးဝေးကိုလည်း သိနိုင်လေသည်။ ထို 
စက်ကိရိယာ၏သဘောမှာ လှည့်ပတ်သောအရေအတွက်ကို 
မှတ်သားသည့် ကိရိယာ၏သဘောအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ 
အမှန်မှာ ဘီး၏လည်ခြင်းကိုပြသော ကိရိယာတစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။ မော်တော်ကားသမားများအဖို့ တစ်မိနစ်တွင် စက်မည်မျှလည်ကြောင်းကိုလည်း သိလိုကြသဖြင့် အလားတူ 
သဘောဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော စက်ကိရိယာလည်း ရှိသေးသည်။ 
ထိုကိရိယာ၌ သွားသည့်မိုင်နှုန်းကို ထည့်ရန် မလိုတော့ချေ။ 
စက်လည်သမျှကို ပြသည့်ကိရိယာတစ်ခုကိုသာ စပီဒိုမီတာ၏ သဘောအတိုင်း ပြုလုပ်ထားရန် လိုလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)
သရုပ်ဆောင် ဇော်လင်း၏ အမည်ရင်းမှာ ဦးစန်းမောင် ဖြစ်ပြီး မော်လမြိုင်မြို့ တောင်ဝိုင်းရပ်၌ ဦးစံအေး ဒေါ်ဌေးတင်တို့က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မော်လမြိုင်ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာ တင်အောင်မြင့်ဦး၏ 'ဘယ်ဆုတောင်းမလဲ ချစ်သူ' ဇာတ်ကားဖြင့် ရုပ်ရှင်နယ်သို့ စတင် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ယင်းဇာတ်ကားကို ၃၁ မတ် ၁၉၇၂ တွင် ရှေ့ဆောင်၊ တပင်ရွှေထီးနှင့် ဘုရင့်နောင် ရုပ်ရှင်ရုံတို့၌ တပြိုင်နက် ပြသခဲ့ရာ ဇော်လင်း၏ အမည်ကို ပရိသတ်များ သိရှိသွားကြ၏။

ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ဇော်လင်း၏ ထင်ရှားသော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများမှာ အချစ်ရူး၊ ဖက်ဖူးရောင်၊ ကျေးဂျူးကမ္ဘာ၊ သူ့ဘဝ ကိုယ့်အသည်း၊ စိတ်စေတသိက်၊ ပုပ္ပါးဖူးစာ၊ ချစ်စရာမို့ ချစ်ပါသည်၊ အဖေတစ်ခု သားတစ်ခု၊ ကမ္ဘာဆယ်သိန်း ချစ်ပါ့မယ် စသည့် ဇာတ်ကားများ ဖြစ်ကြသည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်အတွက် ဇာတ်ကား ၃၈ ကား အနက်မှ ဆန်ခါတင် ရွေးချယ်ခဲ့ရာ ဇော်လင်းမှာ တိုက်ပွဲခေါ်သံ ဇာတ်ကား အတွက် ဆရာဦးအုပ်စိုး အဖြစ် ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ရာ၌ ပီပြင်လှသဖြင့် အမျိုးသား ဇာတ်ပို့ဆု ပေးအပ်ချီးမြှင့် ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်အတွက် အကောင်းဆုံး သရုပ်ဆောင်များ၊ ပညာရှင်များအား အကယ်ဒမီဆု ပေးအပ်ပွဲကို ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၇ တွင် ကျင်းပခဲ့ရာ သရုပ်ဆောင် ဇော်လင်းမှာ ၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၆ ကပင် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ သူ၏ အကယ်ဒမီ ထူးချွန်ဆုကို ဒါရိုက်တာ အေဝမ်းမောင်လှမျိုးက ကိုယ်စား တက်ရောက် ယူပေးခဲ့၏။

ကိုးကား
-------