recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
သတင်းစာဆရာ **ဦးဘဖေ**ကို ၁၉၀၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် လှည်းကူးမြို့နယ်၊ ဒါးပိန်၌ မြေပိုင်ရှင် အဖ ဦးဖိုးလူ၊ အမိ ဒေါ်ရွှေချုံ တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဦးဘဖေသည် ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်အစိုးရ ပထမလတ် စာမေးပွဲ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ပထမကြီး စာမေးပွဲ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ်ပညာရေးတွင်ဘီအေ (ဘီ) တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ဦးဘဖေသည် ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် ဘာသာပြန်နှင့် သတင်း အယ်ဒီတာ အဖြစ် ရန်ကုန်မြို့ ဆန်းသတင်းစာ တွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် **ဟံသာဝတီ သတင်းစာ** ၌ ဘာသာပြန်နှင့် အယ်ဒီတာ၊ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် အယ်ဒီတာချုပ် တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

ဦးဘဖေသည် မြန်မာနိုင်ငံသတင်းစာဆရာအဖွဲ့ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ သက်ကြီးမြို့မအဖွဲ့နှင့် မင်္ဂလာဗျုဟာအသင်းဝင်လည်းဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းသို့ သွားရောက် ခဲ့သော သတင်းစာ ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လိုက်ပါခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု က ဦးဆောင် ပြုလုပ်သော နှီးနှောဖလှယ်ပွဲ ကျင်းပရာတွင် ရောမမြို့သို့ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် သွားရောက်ခဲ့သည်။

ဦးဘဖေသည် ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ အမှတ် (၉၃)၊ မြောင်းကြီးလမ်း၊ ရေကျော်ရပ်ကွက်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑   (ဖျာပုံ)၊ သောင်းညွန့် (၂၀၀၇)။ *ထင်ပေါ်ကျော်ကြား မြန်မာသတင်းစာဆရာကြီးများ*။ ပထမအကြိမ်။ စာပေဗိမာန်။
မင်စီးယပ်စ် (ဘီစီ ၃၇၁- ဘီစီ ၂၈၉ )
တရုတ်တွေးခေါ်ပညာရှင် မင်စီးယပ်စ် (孟子) သည် ကွန်ဖြူးရှပ်ဝါဒီများတွင် ကွန်ဖြူးရှပ် (孔子) ပြီးလျှင် အရေးပါဆုံးသော၊ အကျိုးအပြုဆုံးသော တွေးခေါ်ပညာရှင်ဖြစ်သည်။ သူ၏အဆုံးအမကျမ်းများကို မင်စီးယပ်စ်ကျမ်းဟုခေါ်ပြီး တရုတ်တို့အတွက် အလေးထားရာ ကျမ်းတစ်စောင်လည်း ဖြစ်သည်။ ကွန်ဖြူးရှပ်နောက် နှစ်၂၀၀ အကြာတွင် ပေါ်ထွန်းလာသူဖြစ်သည်။

မင်စီးယပ်စ်ကို ခရစ်မပေါ်မှီ ၃၇၁ ခုနှစ်တွင် ယနေ့ **ရှန်တုန်နယ်** (山東 Shantaung)ရှိ **ဆို့** (鄒 Tsou) နယ်တွင် မွေးဖွားသည်။ ထိုကာလမှာ **ကျို**မင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးကာလဖြစ်ပြီး ပဒေသရာဇ်နယ်ရှင်များ အချင်းချင်း တိုက်ခိုက်နေကြချိန်ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကပင် ကွန်ဖြူးရှပ်ကျမ်းစာများကို သင်ကြားကြီးပြင်းလာကာ အရွယ်ရောက်လျှင် ပဒေသရာဇ်နယ်များကို လှည့်လည်ပြီး အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ အယူဝါဒများကို ဟောကြားသည်။ မည်သည့်နယ်တွင်မှ အတည်တကျမနေသကဲ့သို့ ရာထူးလက်ခံကာ တာဝန်ထမ်းဆောင်လေ့လည်းမရှိခဲ့ပေ။ နယ်ရှင်(ပဒေသရာဇ်)များကလည်း သူ၏အဆုံးအမများကို ကောင်းစွာလိုက်နာကြသည် ဟုဆိုသည်။ သို့သော် **ချိ**(Ch'i)နယ်တွင်မူ အချိန်အနည်းငယ်မျှ ရာထူးကြီးတစ်ခုကို ဝင်ရောက်ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသည်။ 

ခရစ်မပေါ်မှီ ၃၁၂၊ အသက် ၅၅နှစ်အရွယ်တွင် ဇာတိဒေသသို့ ပြန်လာပြီး နောက်လိုက်နောက်ပါများ၊ တပည့်တပန်းများကို ကျမ်းစာများ၊ အယူဝါဒများ၊ အတွေးအခေါ်များ ကိုသင်ကြားပို့ချကာ သက်ဆုံးတိုင်နေထိုင်သွားခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်နှင့် ပတ်သက်ပြီး တိကျစွာမသိရသော်လည်း ပညာရှင်များက ဘီစီ ၁၈၉ ဟုသာ အကျမ်းဖျင်းခန့်မှန်းကြသည်။

ရည်ညွှန်းကိုးကား
----------------

* ကျော်စွာ၁၀၀-ဒေါက်တာသန်းထွန်း
**စတမ်းဖို့ တံတား** (အင်္ဂလိပ်: Stamford Bridge; /ˈstæm.fərd ˈbrɪdʒ/) သည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ လန်ဒန်မြို့ ဖူဟမ်ဒေသတွင် တည်ရှိသော ဘောလုံးအားကစားကွင်းဖြစ်သည်။ အဆင့်မြင့်တန်း ချဲလ်ဆီးဘောလုံးအသင်း၏ အိမ်ကွင်းဖြစ်သည်။ ကွင်းလူဝင်ဆံ့မှုမှာ ၄၁,၆၆၃ ဦးဖြစ်ပြီး ပရီးမီးယားလိဂ်၏ ၈ ခုမြောက် အကြီးမားဆုံးကွင်းဖြစ်သည်။ ချဲလ်ဆီးအသင်းမှ ကွင်း လူဝင်ဆံ့မှုကို ၆၀,၀၀၀ အထိ ရောက်အောင် ၂၀၂၁-၂၀၂၂ ရာသီတွင် တိုးမြှင့်ရန် အစီအစဉ်ဆွဲနေသည်။ ကွင်းချဲ့နေစဉ်အတွင်း ချဲလ်ဆီးသည် ဝင်ဘလေကစားကွင်းကို အိမ်ကွင်းအဖြစ် ပြောင်းလဲကစားသွားမည် ဖြစ်သည်။

ဤကစားကွင်းကို ၁၈၇၇ခုနှစ်တွင် စတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး လန်ဒန်အားကစားကလပ်မှ အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၁၉၀၅ ခုနှစ်တွင် ပိုင်ရှင်အသစ် ဂူး မီးယားစ်က ချဲလ်ဆီးဘောလုံးအသင်းကို တည်ထောင်ပြီး ယင်းအသင်း၏အိမ်ကွင်းအဖြစ် ယနေ့တိုင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ နှစ်များစွာအတွင်း ကွင်းကို အကြိမ်များစွာ ပြုပြင်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၀ပြည့်နှစ်များတွင် ပြေးခုန်ပစ် ပြေးလမ်းကို ဖျက်သိမ်းခြင်း၊ ပရိသတ်အားလုံးအတွက် ထိုင်ခုံများ တပ်ဆင်ခြင်း၊ အမိုးတပ်ဆင်ခြင်းတို့ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ စတမ်းဖို့ တံတားဘောလုံးကွင်းကို အင်္ဂလန်နိုင်ငံတကာပွဲများ၊ အက်အေဖလား ဗိုလ်လုပွဲများ၊ ချာရတီဒိုင်း ပွဲများ ကျင်းပရန် ကွင်းအဖြစ်လည်း အသုံးပြုခဲ့သည်။ ကစားကွင်း၏ တရားဝင် အများဆုံး ပွဲကြည့်ပရိသတ် ဦးရေမှာ ၈၂,၉၀၅ ဦးဖြစ်ပြီး ၁၂ အောက်တိုဘာလ ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသော ချဲလ်ဆီးနှင် အာဆင်နယ်အသင်းတို့၏ပွဲတွင် ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Stamford Bridge is getting a technical makeover this summer - We Ain't Got No History
2. ↑  Stadium History Archived 12 May 2012 at the Wayback Machine. chelseafc.com
3. ↑  "Chelsea get permission for new expanded Stamford Bridge stadium"၊ *The Guardian*၊ 12 January 2017။ 27 January 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  Chelsea’s new stadium at Stamford Bridge still at least five years away - We Ain't Got No History
ကနစိုပင် နှင့် မရောထွေးပါနှင့်။

ကနစိုးပင်
**ကနစိုးပင်** (အင်္ဂလိပ်: Burmese grape) သည် အမြဲစိမ်းပင်မျိုးဖြစ်၍ အထက်နှင့် အောက်မြန်မာပြည် မိုးများသော ဒေသများတွင် ပေါက်သည်။ အရွယ်မှာ အလတ်စားမျိုးဖြစ်သဖြင့် အမြင့်ပေ ၄ဝ မှ ၅ဝ အထိ၊ ပင်စည်လုံး ပတ် ၃ ပေမှ ၅ ပေအထိသာ ရှိကြ သည်။ ကနစိုးသား၏ အရောင်မှာညို၍ အသင့်အတင့် မာ သည်။ တပို့တွဲနှင့်တပေါင်းလများတွင် ပန်းပွင့်၍ တန်ခူးနှင့် ကဆုန်လများတွင် အသီးများမှည့်ကြသည်။ ထိုအချိန်၌ တစ်ပင် လုံး ဝါးဝင်းလုမတတ် လှပစွာ တွဲရရွဲသီးနေသော ကနစိုးသီး တို့မှာ မြင်ရသူများအဖို့ သွားရည်ကျစရာ ဖြစ်တော့၏။ စပျစ် သီးခိုင်ကဲ့သို့ အပြွတ်လိုက်၊ အခိုင်လိုက် သီးသဖြင့် အင်္ဂလိပ် လူမျိုးတို့က မြန်မာစပျစ်သီးပင်ဟူ၍ပင် အမည်ပေးထားကြ သည်။

ကနစိုးသီးသည် မမှည့်သေးမီအချိန်တွင် အစိမ်းရောင်ရှိ၍ မှည့်လာသောအခါမှ ဝါလာသည်။ အခွံဝါ အတွင်းရှိ နှင်းဆီ ရောင်ဖျော့ဖျော့ အမြွှာသုံးခုကို လူတို့စားသုံးကြသည်။ အမြွှာ များအတွင်း၌ အစေ့တစ်စေ့စီ ပါရှိ၏။ ကနစိုးသီးတွင် အချို့ သို့မဟုတ် ချိုချဉ်မျိုးနှင့် အချဉ်မျိုးဟူ၍ နှစ်မျိုးထင်ရှားရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ အစေ့များကိုသာ စိုက်ပျိုးကြသည်။ ဒပ်ချ် အရှေ့အိန္ဒိယကျွန်းစုတွင်မူ အကိုင်းဆက် နည်းဖြင့် မျိုးပွားစေ သကဲ့သို့ မြန်မာနိုင်ငံ၌လည်း စမ်းသပ်ကြည့်သင့်ပေသည်။ မိုးဦးကျ ဥတုပြောင်းချိန်တွင် ကလေးသူငယ်များသည် 
ကနစိုးသီးကို အလွန်အကျွံ စားမိရာမှ ဝမ်းကိုက်ခြင်း၊ ဓာတ် လျှောခြင်းများ ဖြစ်ပွားတတ်သဖြင့် လူကြီးမိဘလုပ်သူများ သတိထားဖို့လိုသည်။

ကနစိုးသားမှာ လူအဖို့ အသုံးမဝင်လှသဖြင့် ဤအပင်ကို အသီးရရန်အတွက်သာ စိုက်ပျိုးလေ့ရှိကြသည်။

ကိုးကား
-------
**အမ်မိုနိုက်** သည် ပင်လယ်ခရုတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ယင်းသည် မိုလပ်စကာမျိုးပေါင်းစု၊ စီဖလိုပိုဒါမျိုးပေါင်းတွင် အမ်မိုနွိုင်ဒီးယမျိုးစဉ်၌ပါဝင်သည်။ ပက်ကျိနှင့်လည်း ဆင်ဆင်တူသည်။ ပစိဖိတ်နှင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာများထဲ၌ တွေ့ရှိရသော နော့တိလပ်ခေါ် ပင်လယ်ခရုမျိုးနှင့် အနွယ်ချင်းနီးစပ်သည်။

အမ်မိုနိုက်တို့သည် ရှေးပဝေဏီကပင် ဤကမ္ဘာ လောကကြီး၌ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော တိရစ္ဆာန်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဒုတိယကပ်စတည်သောကျောက်တွင် ယင်းတို့၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ် ကြွင်းများကို အများအပြား တွေ့ရှိရသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမ်မိုနိုက်အမြောက်အမြား ရှိခဲ့သည်မှန်သော်လည်း ယခုအခါတွင် မျိုးဆက်ပျောက်ပျက် တိမ်ကောသွားကြလေပြီ။ အမ်မိုနိုက်၏ ပုံသဏ္ဌာန်သည် ရှေးအီဂျစ်နတ်သား အမ်မွန်၏ သိုးထီးချိုနှင့်တူသောကြောင့် အမ်မိုနိုက်ဟု ခေါ်သည်ဟုလည်း ဆိုကြသည်။ အမ်မိုနိုက်၏ ကိုယ်အခွံသည် ခွေ၍နေ သောမြွေသဖွယ် ကျောက်များထဲ၌ ကွေးကွေးကလေးဖြစ်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။ ရှေးအခါက အမ်မိုနိုက်အကြီးစား ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို ကျောက်ဖြစ်နေသာမြွေဟု မှားယွင်းစွာ ယူဆခဲ့ကြဖူးသည်။ ခေါင်းမပါသည်ကိုတွေ့ရှိသောအခါ စိန့်သူတော်စင်များက မြွေတို့၏ခေါင်းကို ဖြတ်ပစ်လိုက်သောကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်သဖွယ် ယူဆခဲ့ကြသည်။ အမ်မိုနိုက်၏ကိုယ်အခွံတွင် အခန်းငယ်ကလေးပေါင်းမြောက်မြားစွာပါရှိသည်။ သို့ရာတွင် အမ်မိုနိုက်တိရစ္ဆာန် အမှန်ပါရှိသည်မှာ အကြီးဆုံးသော ပထမအခန်းတစ်ခန်းသာဖြစ်သည်။ ယခုတွေ့ရှိရသော ယင်းတို့၏ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများသည် ပဲနောက်စေ့ အရွယ်မှသည် ၁ဝ ပေ အချင်းရှိသော အရွယ်အထိ အမျိုးမျိုးအစားစား ရှိကြလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅)

|  |  |
| --- | --- |
| Taxon identifiers | 
* Wikidata: Q228002
* Wikispecies: Ammonoidea
* BioLib: 133876
* EoL: 4783611
* Fossilworks: 94110
* iNaturalist: 339398
* WoRMS: 737043

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Authority control | 
* LCCN: sh85004552
* BNF: cb12224332m (data)
* NDL: 00576958
* NKC: ph191260

 |
**ရက်** ဟုခေါ်ပြီး ခေတ်သစ် ဆားဘီးယား သမိုင်းစာအုပ်များတွင် **စတာရီရက်** (ရှေးဟောင်းရက် ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။) ဟု ရေးသားကြသော စတာရီရက် မှာ ဆားဘီးယားနိုင်ငံ နိုဗီပါဇာမြို့၏ အနောက်ဘက် ၁၁ ကီလိုမီတာအကွာ ယခင် "စတာရို တာဂိုဗစ်ရှ်တဲ့" ဈေးဟောင်းနေရာ တွင် ရှိသော အလယ်ခေတ် ခံတပ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။

ရှေးဟောင်းရက် သည် အလယ်ခေတ် ဆားဘီးယား ရက်စ်ကာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး မြို့တော် ဖြစ်ခဲ့ပြီး အချိန်ကာလ ကြာမြင့်စွာပင် အရေးပါသော နေရာ တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ် ရပ်စကာ ဒေသတွင် တည်ရှိပြီး မြို့တော်မှာ အလယ်ခေတ် အစောပိုင်း နိုင်ငံ၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိသည်။ ၉ ရာစု မတိုင်မီကပင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၃ ရာစုသို့ တွင် မနေထိုင်တော့ဘဲ စွန့်ခွာခဲ့ကြသည်။ အိုးဆားဘီးယား ဟုခေါ်သော နေရာတွင် တည်ရှိပြီး ရပ်စကာ ချောက်ကမ်းပါး တလျှောက်တွင်တည်ရှိကာ ပတ်ဝန်းကျင် ဒေသများဖြစ်သော အနောက်ဘက်ရှိ ဇီတာ နှင့် ဘော့စနီးယား ၊ တောင်ဘက်ရှိ ကိုဆိုဗို နှင့် မက်တိုးဟီးယား ဒေသ တို့၏ ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်း လမ်းဆုံရာ နေရာကောင်း တစ်ခုတွင် တည်ရှိသည်။

ယနေ့အချိန်တွင် ရက် ခံတပ်သည် ခြံဝင်းခေတ်မထားသော အကာအကွယ် မရှိသော အပျက်အစီးများ ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ သို့သော်လည်း ထိုဒေသကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန် အတွက် အစီအစဉ် ရှိသည်။ ရက် နှင့် အလွန်နီးစပ်သော ပတ်ဝန်းကျင်တွင် အလယ်ခေတ်မှ ရင်သပ်ရှုမောဖွယ်ရာ အဆောက်အဦးများ ရှိပြီး ခံတပ်များ၊ ဈေးဟောင်းများ၊ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများ နှင့် ဘုန်းကြီးကျောင်းများ ပါဝင်သည်။ ဆားဘီးယား အလယ်ခေတ် ဆိုပိုကားနီ ဘုန်းကြီးကျောင်း သည် အနောက်ကမ္ဘာနှင့် ဘိုင်ဇန်တိုင်း ကမ္ဘာတို့ကြား ဆက်သွယ်မှု အတွက် သက်သေ အထောက်အထား တစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။ စတာရီရက် နှင့် အနီးတွင် ရှိသော ဆိုပိုကားနီ ဘုန်းကြီးကျောင်း တို့သည် ယူနက်စကို၏ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရပြီး ဖြစ်ကာ ပြန်လည် တည်ဆောက်နေသာ ၁၂ရာစု စတာရီရက် ဘုန်းကြီးကျောင်း သည်လည်း ယူနက်စကို၏ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ သတ်မှတ်ချက်တွင် ပါဝင်လာနိုင်သည်။

ကိုးကား
-------
1848 novel by William Makepeace Thackerayတမ်းပလိတ်:SHORTDESC:1848 novel by William Makepeace Thackeray

***ဗနတီဖဲယား***သည် ဝီလျံ မိတ်ပိ သက္ကရေး ရေးသားသော အင်္ဂလိပ် ဝတ္ထု ဖြစ်ကာ၊ နပိုလီယံစစ်ပွဲများ ဖြစ်နေစဉ်နှင့် ဖြစ်ပြီးနောက် သူတို့ သူငယ်ချင်းများနှင့် မိသားစုများအကြား ရှင်သန်ရသော ဘက်ကီရှာ့နှင့် အမယ်လျာ ဆက်လီတို့ ဘဝအကြောင်း ခြယ်မှုန်းထားသည်။ ပထမဆုံးကြိမ် ထုတ်ဝေသည်မှာ ၁၈၄၇ မှ ၁၈၄၈ ထိ လစဉ် အခန်းဆက်အဖြစ် ထုတ်ပြီး၊ စုစုပေါင်း ၁၉ တွဲ ရှိသည်။ အင်္ဂလိပ်လူမှုရေး ကောက်ကြောင်းများဟု ဒုစာတန်း ထိုးထားသည်။ ၁၉ ရာစု အစောပိုင်းက ဗြိတိသျှလူမှုရေးလောကကို သရော်လိုခြင်းဖြင့် ရေးသားသည်။ စာနှင့်တွဲပြီး သရုပ်ဖော်ပုံများစွာကို သက္ကရေးကိုယ်တိုင်ဆွဲ၍ ထည့်သွင်း ဖော်ပြသည်။ တတွဲတည်းပေါင်းချုပ် လုံးချင်းအနေဖြင့်မူ ၁၈၄၈ တွင် သူရဲကောင်းမရှိတဲ့ ဝတ္ထုတပုဒ်ဟု ဒုစာတန်းထိုးကာ ထုတ်ဝေသည်။ ထိုခေတ်တုန်းက သူရဲကောင်းဝါဒစာအုပ်များ မှိုလိုပေါက်နေရာ ၎င်းကို တိုက်ဖျက်လိုသော သဘောလည်း ပါသည်။

ဇာတ်လမ်းမှာ ရုပ်သေးပြဇာတ်ထုပ်လို ဇာတ်ကွက်ဆင်ထားသည်။ ဝတ္ထုတွဲသည် ကျော်ကြားလှကာ၊ အကောင်းမြင် ဝေဖန်သုံးသပ်ကြသည်။ ယခုအခါ ဤဝတ္ထုကို ဂန္ထဝင်အဖြစ် မှတ်ယူလိုက်ပြီး၊ ရုပ်ရှင်၊ ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ၊ အသံဝတ္ထုများအဖြစ် ပြန်လည်မှီငြမ်း ရိုက်ကူးကြသည်။ ၂၀၀၃ တွင် ဘီဘီစီ၏ ယူကေ အကြိုက်ဆုံးစာအုပ်များစာရင်း The Big Read တွင် နံပါတ် ၁၂၂ ချိတ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Faulks၊ Sebastian (2011)၊ *Faulks on Fiction: Great British Heroes and the Secret Life of the Novel*၊ London: BBC Books၊ p. 14၊ ISBN 9781846079597.
2. ↑  "BBC The Big Read"၊ *BBC*၊ April 2003။ 31 October 2012 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
ကိုဩဒိနိတ်: 6°56′11″N 79°51′00″E﻿ / ﻿6.936260°N 79.849947°E﻿ / 6.936260; 79.849947

 Main Street in Pettah with the Ghaffoor Building in the background
**ပတ်တက်ဈေး** (မန်းနင်းဈေး ဟုလည်း ခေါ်ကြ) သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ ကိုလံဘိုမြို့၊ ပတ်တက်ဆင်ခြေဖုံးအရပ်တွင် တည်ရှိသည့် အလွတ်ဈေးတစ်ခု ဖြစ်သည်။

ဈေးသို့ အဝင်တွင် အဝိုင်းတစ်ခုအလယ်၌ ရှည်လျားသည့် အဆောက်အဦတစ်ခု တည်ရှိသည်။ ၎င်းအဆောက်အဦကို ခန်းနာရီစင်တာဝါဟု သိကြသည်။ ဤနာရီစင်တာဝါကို Framjee Bhickajee Khan မိသားစုက ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ မိသားစုသည် ကိုလံဘိုဆီစက်ရုံကိုလည်း ပိုင်ဆိုင်ကြသည်။ 

ကိုလံဘိုမြို့တော်ခန်းမနှင့် ပြတိုက်အဟောင်းကို Muslim Arasi Marikar Wapchie Marikar တို့က တည်ဆောက်ခဲ့ကြပြီး ကေးမန်းဂိတ်တွင် တည်ရှိသည်။ ကေးမန်းဟု အမည်ပေးထားသည်မှာ ဒတ်ချ်တို့သည် သူတို့၏ ကျွန်များကို လွတ်မြောက်မသွားစေရန်အတွက် ဘေရာကန်တွင် မိကျောင်းများကို ထားရှိခဲဲ့ကြရာမှ ဤအမည်တွင်ခဲ့သည်။ ယခုအချိန်တွင် ဤအဆောက်အဦကို မြေညီထပ်တွင် စာတိုက်ရုံးအဖြစ်လည်းကောင်း အပေါ်ထပ်ကို ပြတိုက်အဖြစ်လည်းကောင်း အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ အပြင်ဘက်တွင် သက်တမ်းကြာမြင့်သည်ရေနွေးငွေ့အင်ဂျင်ပြခန်းတစ်ခုလည်း တည်ရှိသည်။ 

ပတ်တက်မြို့ရှိ စီးပွားရေးအများစုကို မူဆလင်များက စိုးမိုးခြယ်လှယ်ထားသည်။ မူဆလင်များသည် ကုန်ရောင်းဝယ်ရေးကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။ အိန္ဒိယကုန်သည်များထံမှ ပြောင်းရွှေ့လာကြသည့် တမီလူမျိုးများသည် ရွှေနှင့် ရတနာပစ္စည်းဆိုင် လုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ပတ်တက်၏ အဆုံးနေရာတွင် ပင်လယ်လမ်း ရှိပြီး ထိုလမ်းသည် သိရိလင်္ကာရွှေဈေးဖြစ်ကာ သီရိလင်္ကာတစ်နိုင်ငံလုံးရှိ လူအများသည် ရွှေနှင့် လက်ဝတ်ရတနာများကို ဝယ်ယူရန် လာကြသည်။ 

လက်ဝတ်ရတနာဆိုင်ပေါင်း ရာပေါင်းများစွာတည်ရှိကာ လမ်းအရှည် ဖြစ်သည်။ အဓိကလမ်းမပေါ်ရှိ ဂက်စပါလမ်းဆုံတွင်လည်း လက်ဝတ်ရတနာဆိုင်များ ရှိကြသည်။ ပတ်တက်ဈေးရှိ အသိသာဆုံးသော အဆောက်အဦမှာ candy-striped Jami Ul-Alfar Mosque ဖြစ်ပြီး ၎င်းကို ၁၉၀၉ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Aves၊ Edward; Robert W. Bradnock (2003)။ *Sri Lanka*။ Footprint Travel Guides။ p. 72။ ISBN 1-903471-78-8။
2. ↑  Planet၊ Lonely။ Pettah Markets - Lonely Planet။  2016-02-03 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
ပုံသဏ္ဌာန် : အပင်-- အပင်လတ် မျိုးဖြစ် သည်။ အမြင့်ပေ ၃၀-၄၀ အထိ မြင့်၏။ အကိုင်း များ များစွာ ဖြာထွက် လေ့ ရှိသည်။ ပင်စည် ဖြောင့်မတ် သည်။
အရွက်-- ရွက်လွှဲ ထွက်သည်။ ဘဲဥပုံ ရှိသည်။ ရွက်ရင်း သွယ်ပြီး ရွက်ထိပ် ချွန်သည်။ ရွက်ပြား မထူ မပါး ဖြစ်သည်။ အရွက်နု များ ပန်းရောင် သန်းသည်။ ရွက်ကြော များ ထင်ရှားသည်။ ရွက်နား လှိုင်းတွန့် ရှိသည်။
အပွင့်-- ကြားထွက် ပန်းခိုင်မှ အနီရောင် သေးငယ် သည့် ပန်းပွင့် ကလေးများ စုပြုံပွင့် သည်။
အသီး-- လုံးဝိုင်း သည်။ ပုဏ္ဍရိက် သီးအရွယ် ရှိသည်။ မှည့်လာပါက အမည်းရောင် ပြောင်းသွားသည်။ အသီးတွင် အရည်များ စွန်းထင်း နေတတ်သည်။
အသုံးပြုနိုင်သည့်
အစိတ်အပိုင်းများ : အဆီ
မြန်မာနိုင်ငံတွင်
တွေ့နိုင်သောနေရာများ : ပေါက်ရောက်သည့်ဒေသ-- မြန်မာ နိုင်ငံ နေရာ အနှံ့ အပြားတွင် စိုက်ပျိုးပေါက် ရောက်သည် ကို တွေ့ရသည်။ သမပိုင်း ဖြစ်သည့် မြန်မာပြည် မြောက်ပိုင်းတွင် သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။
ပေါက်ရောက်ပုံ-- သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက် သည်။
စိုက်ပျိုးပုံ--
မြေပြုပြင်ခြင်း-- မြေမျိုး မရွေး ဖြစ်ထွန်း နိုင်သည်။ ကျင်း ၂၄’’ x ၂၄’’ သို့မဟုတ် ၃၀’’ x ၃၀’’ စနစ် အရ ပြုပြင် ပေးရ၍ တစ်တန်း နှင့် တစ်တန်း ၂၄ ပေ အထိ ခွာပြီး တစ်ပင် နှင့် တစ်ပင် ၄-၆ ပေ အထိ ခွာထား သင့်သည်။
(ခ)မျိုးစေ့ပျိုးထောင်ခြင်း-- မျိုးစေ့ ပျိုးရာ၌ ပလတ်စတစ် အိတ်သော် လည်းကောင်း၊ ဝါးဆစ် သော် လည်းကောင်း၊ ခြင်းတောင်း သော် လည်းကောင်း အသုံးပြု၍ ပျိုးထောင် ရမည်။ အပင် ပေါက်ရန် ၃-၄ လ အထိ ကြာတတ် သည်။ အပင် ပေါက်နှုန်း ညံ့သည့် အတွက် ခြင်းတောင်း တစ်ခြင်း တွင် မျိုးစေ့ ၃-၄ စေ့ သာ ချ သင့်သည်။
(ဂ)မြေချစိုက်ပျိုးခြင်း-- စိုက်ကျင်းများ ၂’ x ၂’ တွင်းတူး၍ သဘာ၀ မြေဩဇာ ၃၀% အပေါ်ယံမြေ ၃၀% နှင့် အောက်ခံ မြေများ ရောစပ်၍ ထည့်ပေးပြီး စိုက်ပျိုးရမည်။ တူး၍ အသင့် ပြင်ဆင် ထားသည့် စိုက်ခင်း၌ မိုးဦးကျ အချိန် တွင် တစ်နှစ်သားခန့် ပျိုးပင်များ ကို မြေချ စိုက်သင့်သည်။
(ဃ)ပြုစုဂရုစိုက်ခြင်း-- ပေါင်းရှင်း မြေဆွခြင်း ၊ ရေလောင်းခြင်း လုပ်ငန်း များကို လိုအပ်သလို ဆောင်ရွက်ရမည်။
(င)အဆီထုတ်ယူရန်အတွက် အရွက်ခူးခြင်း-- အပင် ၃-၄ နှစ်သား အရွယ်မှ စ၍ အရွက်ရင့် များကို ကိုက်ညှပ် ယူရသည်။ အပင် အမြင့် ၆ ပေ မှ ၈ ပေ ထက် ပို၍ မြင့်မသွား စေရန် မှန်မှန် အကိုင်းနှင့် အရွက် များကို ဖြတ်ယူ သင့်သည်။ အရွက် ဖြတ်ခြင်း လုပ်ငန်းအား တစ်နှစ်လျှင် ၃ ကြိမ် အထိ ဖြတ်ယူ နိုင်သည်။ ထိုသို့ ကိုက်ညှပ်၍ ရသည့် အရွက်များမှ ပရုတ်အဆီ ထုတ်ယူ ရရှိ နိုင်သည်။ အထွက် အနေနှင့် တစ်ပင်လျှင် ပျမ်းမျှ အရွက် ပေါင်း ၂၀ ပေါင်ခန့် ဖြတ်ယူ ရရှိ နိုင်သည်။ ပရုတ်ဆီမှ ပရုတ်ခဲကို ဓာတုဗေဒ နည်းအရ ပြုပြင် ထုတ်လုပ် နိုင်သည်။
အသုံးဝင်ပုံ : အာနိသင်-- မြန်မာ ဆေးကျမ်းများ အလို အရ ပရုတ်သည် ခါး၏။ အေး၏။ ကြေကျက်က စပ်၏။ ကြေလွယ်၏။ အဆုတ်ကို အားရှိစေ၏။ မျက်စိကို အကျိုးပြု၏။ လေ၊ သည်းခြေကို နိုင်၏။ ရေငတ်ခြင်း၊ ခံတွင်းခြောက်၊ နှုတ်မမြိန်ခြင်း၊ အနံ့ မကောင်းခြင်း တို့ကို ပျောက်စေ၏။
အသုံးပြုပုံ-
အဆီ--၁။ ပရုတ်နှင့် ရှိန်းခိုကို ရောလုံး၍ ပန်းနာ ထချိန်တွင် တိုက်ကျွေးသော် ပန်းနာထခြင်း ရပ်သွား၏။
၂။ သွားတွင် ပရုတ် ထည့်ပေးခဲ့သော် သွားနာကျင် ကိုက်ခဲခြင်း နှင့် သွားမကောင်းခြင်း ပျောက်ကင်း၏။
၃။ ပရုတ်ရည်ကို တိုက်ပေး ခြင်းဖြင့် ကာလ ဝမ်းရောဂါ ဖြစ်၍ လက်ခြေများ အေးလာခြင်း ပျောက်၏။
၄။ ကင်းမြီးကောက် ကိုက်ခံရသော နေရာ၌ ပရုတ်ကို ရေနှင့် ကြိတ်၍ လိမ်းပေးက ပျောက်ကင်း၏။
၅။ ပရုတ်ကို နှင်းဆီရည် နှင့် စိမ်၍ တိုက်က စိန် အဆိပ်သင့် ခြင်း ပျောက်၏။
၆။ ပရုတ်ဆီ ကို မူးမော်ခြင်း၊ ကိုယ်လက် အင်္ဂါ ကိုက်ခဲခြင်း၊ ဒူလာ မီးယပ် ရောဂါ အမျိုးမျိုး တို့အတွက် ဆေးဖော်စပ်ရာ တွင် ထည့်သွင်း အသုံးပြုသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ။ 14 August 2013 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  7 December 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
ပရေးတိုး စည်းမျဉ်း (Pareto Principle) ကို ၈၀-၂၀ စည်းမျဉ်း (80-20 rule) ဟုလည်း လူသိများသည်။ ထိုစည်းမျဉ်းအရ အဖြစ်အပျက် အများအပြားတွင် ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းသော အကျိုးတို့သည် ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းသော အကြောင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ဖွင့်ဆိုထားသည်။

စီးပွားရေး စီမံခန့်ခွဲမှု အကြံပေးပညာရှင် ဂျိုးဆက် အမ် ဂျူရန်က ထိုစည်းမျဉ်းကို အီတလီ စီးပွားရေး ပညာရှင် ဗေဖရက်ဒို ပရေးတိုး၏ နာမည်ကို အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်ရန် အကြံပြုဆွေးနွေးခဲ့သည်။ ပရေးတိုးသည် ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် အီတလီနိုင်ငံရှိ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းသော မြေများကို ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းသော လူဦးရေ က ပိုင်ဆိုင်ကြောင်း လေ့လာ သိရှိခဲ့သည်။ ထိုစည်းမျဉ်းကို စတင်တွေ့ရှိခဲ့မှုမှာ သူ၏ ဥယျာဉ် အတွင်းရှိ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းသော ပဲခွံများအတွင်း ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းသော ပဲများ ရှိနေသည်ကို လေ့လာတွေ့ရှိခဲ့ရာမှ စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများတွင် ထိုစည်းမျဉ်းကို ပုံမှန်အားဖြင့် လက်ခံကျင့်သုံးလေ့ ရှိကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းသော ရောင်းအားသည် ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းသော ဖောက်သည်များထံမှ လာသည် စသည်ဖြင့် ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Bunkley၊ Nick (March 3, 2008)၊ "Joseph Juran, 103, Pioneer in Quality Control, Dies"၊ *New York Times*
2. 1 2  *What is 80/20 Rule, Pareto’s Law, Pareto Principle*၊ 28 January 2013 တွင် မူရင်း အား မော်ကွန်းတင်ပြီး၊ 26 June 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး
**ကားလ်မာ့ခ်** (Karl Marx) (၁၈၁၈-၁၈၈၃) သည် သိပ္ပံနည်းကျ ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒကို လက်တွေ့ကျကျ ဖော်ထုတ်သူအဖြစ် ကျော်ကြားပါသည်။ ကားလ်မာ့ခ် ဖခင်မှာ ရှေ့နေတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ကားလ်မာ့ခ်ကိုယ်တိုင်ကလည်း အသက် ၁၇ နှစ်တွင် ဘွန်းတက္ကသိုလ်တွင် ဥပဒေ ပညာကို ဆည်းပူးခဲ့သည်။ နောက်ဘာလင်တတ္ကသိုလ်၊ နောက်ဆုံး ဂျီနီဗာ တက္ကသိုလ်သို့ရောက်ကာ ဒဿနိကဗေဒ အဓိကဖြင့် ပါရဂူဘွဲ့ရသည်။ နောက် ဂျာနယ်လစ်တစ်ဦးဖြစ်လာပြီး ကိုလုံးရှိ သတင်းစာတစ်စောင်တွင် အတန်ကြာ အယ်ဒီတာအဖြစ် အလုပ်လုပ်ခဲ့သေးသည်။ သို့သော် သူ၏တင်းမာသည် နိုင်ငံရေးမူဝါဒများ ကြောင့်အခက်အခဲများရှိလာကာ ပါရီမြို့သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်သည်။ ထိုအချိန်မှစကာ သူ၏နောက်ဆုံးချိန်အထိ အကောင်းဆုံး တွဲဖက်ဖြစ်သည့် ဖရက်ဒရစ်အိန်ဂျယ်လ် နှင့်စတင်ဆုံစည်းရင်းနှီးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

၎င်းတို့နှစ်ဦးလုံးမှာ ကိုယ်ပိုင်နာမည်ဖြင့် ကျမ်းများကိုရေးခဲ့ကြသော်လည်း အတွေးအခေါ်၊ မူဝါဒ များတွင် တစ်ထပ်တည်းနီးပါး တူညီသဖြင့် နှစ်ဦးပေါင်းရေးသည်နှင့် ခြားနားမှုမရှိကြပေ။ သို့သော် များသောအားဖြင့် ကားလ်မာ့ခ်ကဦးဆောင်လေ့ရှိသည်။ မကြာမှီ ပြင်သစ်မှ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးသဖြင့် ဘရပ်ဆဲလ် သို့ရွှေ့ပြန်သည်။ ဘရပ်ဆဲလ်တွင်ရှိနေစဉ် ၁၈၄၇တွင် အရေးပါသည့် ကျမ်းဖြစ်သည့် **ဒဿနိကဗေဒ၏ ပျော့ချက်** အမည်ရကျမ်းကို ထုတ်ဝေသည်။ နောက်တစ်နှစ်တွင် အိန်ဂျယ်လ်နှင့် ပူးတွဲရေးသားကာ ကမ္ဘာကျော်သည့် ကွန်မြူနစ်ကြေညာစာတမ်းကို ထုတ်ဝေပြန်သည်။ နောက် ကိုလုံးသို့ ပြန်ရောက်လာပြီး လပိုင်းအကြာမှာပင် ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးခံရပြန်သည်။ သို့ဖြင့် မာ့ခ် လန်ဒန်သို့လာရောက်အခြေချကာ သေသည်အထိ နေသွားခဲ့သည်။

လန်ဒန်တွင် ရှိနေချိန်များတွင် အရေးပါသည့် သုတေသနလုပ်ငန်းများကို အဆက်မပျက်လုပ်သည်။ ဝမ်းစာမရှာသဖြင့် မိသားစုကို အိန်ဂျယ်လ်က ရက်ရောစွာထောက်ပံ့ထားသည်။ အရေးပါအရာရောက်ဆုံးဖြစ်သည့် အရင်းကျမ်း ပထမတွဲကို ၁၈၆၇ တွင်ထုတ်ဝေသည်။ ကျန်ဒုတိယတွဲနှင့် တတိယတွဲများမပြီးမှီ ၁၈၈၃ တွင်ကွယ်လွန်သဖြင့် အိန်ဂျယ်လ်က ဆက်လက်ရေးသားပြီး တည်းဖြတ်ထုတ်ဝေပေးသည်။

မာ့ခ်ရေးသားခဲ့သမျှသည် ကွန်မြူနစ်စနစ်၏ အခြေခံများပင်ဖြစ်သည်။ နောင်တွင်ပေါ်ပေါက်လာသည့် ဆိုရှယ်လစ်များကလည်း မာ့ခ်၏ကျမ်းများကို မှီငြမ်းပြုကြပြန်သည်။ မာ့ခ်ကွယ်လွန်စတွင် မည်သည့်နိုင်ငံမှ ၎င်း၏ဝါဒကို စမ်းသပ်ခြင်းမရှိကြပေ။ သို့သော် နှစ်များမကြာမှီအချိန်တွင်း ဆိုဗီယက်ရုရှားနှင့် တရုတ် အပါအဝင် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအတော်များများ ကွန်မြူနစ် နှင့် ဆိုရှယ်လစ် နိုင်ငံများဖြစ်လာကြသဖြင့် အလွန်ဩဇာကြီးမားသည် ဟုဆိုနိုင်သည်။ သို့သော် သူ၏ဩဇာမှာ ကြာရှည်မခံပေ။ ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စုကြီးမှာ နှစ်ဆယ့်တစ်ရာစု သို့မကူးနိုင်သကဲ့သို့ ကွန်မြူနစ်ဝါဒမှာလည်း လက်တဆုပ်စာ နိုင်ငံများတွင်သာ ရှင်သန်နိုင်တော့သဖြင့် အကြီးအကျယ် ရှုံးနှိမ့်ပြီ ဟုဆိုရတော့မည်ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Babbage pages
2. ↑  Mehring, Franz, *Karl Marx: The Story of His Life* (Routledge, 2003) p. 75
3. ↑  John Bellamy Foster. "Marx's Theory of Metabolic Rift: Classical Foundations for Environmental Sociology", *American Journal of Sociology*, Vol. 105, No. 2 (September 1999), pp. 366–405.
4. ↑  Allen Oakley, *Marx's Critique of Political Economy: 1844 to 1860*, Routledge, 1984, p. 51.
**အရှင်မဟာပန်ထေရ်** (ပါဠိ: **မဟာပန္ထက**) သည် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ သာသနာတော်တွင် အရူပါဝစရဈာန်ကို ဝင်စားသည့်အရာတွင် ဧတဒဂ် ရသည်။ အရှင်စူဠပန်၏ အကို တော်စပ်သူလည်း ဖြစ်သည်။

ငယ်ဘဝ
-----

ရာဇဂြိုဟ်ပြည်ရှိ သူဌေးကြီး ဓနသေဋ္ဌိတွင် သမီးတစ်ဦး ရှိ၏။ သမီးဖြစ်သူသည် မိဘများက သဘောမတူနိုင်သည့် အိမ်ရှိ အခိုင်းအစေနှင့် ယူလိုက်သဖြင့် မိဘနှစ်ပါးက ပစ္စည်းများပေးကာ သားသမီးအဖြစ်မှ စွန့်ပယ်၏။ မြေးနှစ်ဦးကိုမူ မိမိ၏ အိမ်တွင် ခေါ်ယူကာ ထား၏။ မြေးနှစ်ဦးသည် အကြီး မဟာပန် နှင့် အငယ် စူဠပန် တို့ ဖြစ်ကြသည်။

### အမည်

သူဌေးသမီးသည် ပထမကိုယ်ဝန် ရင့်လာသည့်အခါ အမျိုးသမီးတို့၏ ဓမ္မတာအလျောက် မိဘရပ်ထံတွင် ပြန်လည်ကာ မီးဖွားလို၏။ သို့သော် ခင်ပွန်းဖြစ်သူက မလိုက်ရဲသဖြင့် နေ့ညရက်တို့ဖြင့် အချိန်ရွှေ့ကာ နေလေ၏။ နောက်ဆုံးတွင် သူဌေးသမီးသည် အိမ်နီးချင်းတို့ကို မှာကြားကာ ခင်ပွန်းမရှိခိုက် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်ရှိ မိဘများထံသို့ သွားလေသည်။ ခင်ပွန်းဖြစ်သူ သိရှိ၍ နောက်မှ လိုက်လာလေသည်။ သို့သော်လည်း သူဌေးသမီးသည် မိဘရပ်ထံသို့ မရောက်ဘဲ လမ်းခုလပ်၌ပင် ကလေးငယ်ကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ လမ်းခုလပ်၌ပင် မီးဖွား၍ ပြီးစီးသဖြင့် မိဘထံသို့ မသွားတော့ဘဲ ပြန်လှည့်လာခဲ့သည်။ သားအငယ်ဖြစ်သူ စူဠပန်ကိုလည်း သူ၏အစ်ကိုဖြစ်သူကဲ့သို့ပင် လမ်းခုလပ်၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ 

ကလေးငယ်နှစ်ဦး၏ အမည်မှာ မဟာပန် (မဟာပန္ထက) နှင့် စူဠပန် (စူဠပန္ထက) ဟု တွင်သည်။ "ပန္ထက" ဆိုသည်မှာ လမ်းခရီးဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ နှစ်ဦးစလုံးသည် လမ်းခရီး၌ ဖွားမြင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။

ရဟန္တာဖြစ်ခြင်း
---------------

ဓနသေဋ္ဌိ သည် မြတ်စွာဘုရားကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်သူ ဖြစ်၏။ ဘုရားရှင်၏ ကျောင်းတော်သို့ သွားသည့်အခါ မြေးအကြီး မဟာပန်ကို ခေါ်သွားလေ့ ရှိသည်။ ထိုအခါ မဟာပန်သည် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ သာသနာတော်သို့ ဝင်ရောက်ချင်စိတ်များ ဖြစ်ပေါ်လာကာ သာမဏေ ပြု၏။ အသက် ၂၀ ပြည့်၍ ရဟန်းဖြစ်၍ တရားအားထုတ်သော် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။ အရှင်မဟာပန်ရဟန္တာသည် **အရူပါဝစရဈာန်** ဝင်စားရာတွင် ဧတဒဂ်ရ ရဟန္တာ ဖြစ်လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4 5  ဦးရွှေအောင် - မဟာဝိဇ္ဇာ(သက္ကတ)၊ ဝဋံသကာ နှင့် သိရောမဏိ (၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၂)။ *ဓမ္မပဒ (ယမကဝဂ်၊ စိတ္တဝဂ်၊ အပ္ပမာဒဝဂ်၊ ပုပ္ဖဝဂ် ပေါင်းချုပ်)*။ အမှတ် ၃၈၊ ၁၀၉ လမ်း၊ မင်္ဂလာတောင်ညွန့်မြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့: ရာပြည့်စာအုပ်တိုက်။ pp. ၃၁၉။CS1 maint: location (link)
ဇီဝဗေဒတွင် ပရိုတိုပလက်ဇမ်ကို သက်ရှိ၏ အခြေခံပစ္စည်းဟု ဆိုသည်။ ပရိုတို ပလက်ဇမ်ကို အပင်နှင့်တိရစ္ဆာန်တို့တွင် 
တွေ့ကြရသည်။ အားလုံးသော အပင်နှင့်တိရစ္ဆာန်တို့သည် ဆဲများနှင့် ပြီးလျက်ရှိ၍၊ ထိုဆဲများမှာ အမြှေးဖုံးအုပ်ထားသော သေးငယ်သည့် ပရိုတိုပလက်ဇမ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ပရိုတိုပလက်ဇမ်သည် အရောင်မဲ့၍၊ ဂျယ်လီနှင့်တူသော ပစ္စည်းဖြစ်သည်။ အများအားဖြင့် ဆဲတွင် အပိုင်း ၂ ပိုင်း ပါဝင်သည်။ ဆဲ၏ဗဟိုပိုင်း၌ သိပ်သည်းသော ပရိုတိုပလက်ဇမ်ရှိ၍၊ ယင်းကို နျူးကလီးယပ်ဟု ခေါ်သည်။ ထိုနျူကလီးယပ်၏ အပြင်ဘက်၌ရှိသော ပရိုတိုပလက်ဇမ်ကို ဆိုက်တိုပလက်ဇမ်ဟု 
ခေါ်သည်။

နျူးကလီးယပ်နှင့် ဆိုက်တိုပလက်ဇမ်ထဲတွင် ဓာတ်ပစ္စည်းများ အလွန်ရှုပ်ထွေးလျက် ပါရှိကြသည်။ ပရိုတိုပလက်ဇမ်သည် ဓာတ်အစု တစ်မျိုးတည်းဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော ပစ္စည်းမဟုတ်ပေ။ ဒြဗ်ပေါင်း အမြောက်အမြား ရောနှောပါရှိသော ပစ္စည်းသာလျှင် ဖြစ်သည်။ ထိုဒြဗ်ပေါင်းများတွင် ပါရှိသော 
ဓာတ်အမျိုးအစားမှာလည်း ဆဲတစ်ခုနှင့်တစ်ခု၌၎င်း၊ တစ်ရှူး တစ်မျိုးနှင့် တစ်မျိုး၌၎င်း မတူပေ။ 

ပရိုတို ပလက်ဇမ်ထဲတွင် တွေ့ရသော အရေးကြီးဆုံး ဓာတ်ပစ္စည်းတို့မှာ ပရိုတင်းများပင် ဖြစ်၍၊ ယင်းတို့မှာ ကာဗွန်၊ ဟိုက်ဒရိုဂျင်၊ အောက်ဆီဂျင်၊ နိုက်ထရိုဂျင် ဒြဗ်ပေါင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ပရိုတင်းများအပြင် ကန့်၊ ဖော့စဖောရပ်နှင့် အခြားသတ္တုဒြဗ်များကိုလည်း တွေ့ရသေးသည်။ အများအားဖြင့် ပရိုတိုပလက်ဇမ်တွင် အဆီ နှင့် ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်များ ပါလေ့ရှိသည်။ ပရိုတိုပလက်ဇမ်ထဲ၌ ပါရှိသော ဒြဗ်ပေါင်းတို့တွင် ကာဗွန်သည် အရေးကြီးသော ဒြဗ်စင်ဖြစ်ပေသည်။
ဓာတုဗေဒပညာရှင်တို့သည် ပရိုတိုပလက်ဇမ်ထဲတွင် ပါရှိသော ဓာတ်ပစ္စည်းများကို ဓာတ်ခွဲ၍ ကြည့်နိုင်ကြသော်လည်း၊ အဘယ်ကြောင့် ပရိုတက်ပလက်ဇမ်၌ အသက်ရှိရသည်ကိုမူ မသိကြပေ။ ပရိုတိုပလက်ဇမ်ထဲတွင် ပါရှိသော ဓာတ်ပစ္စည်းများကို အခြားသက်မဲ့ ဝတ္ထုများထဲ၌လည်း တွေ့ရသည်။ သို့သော် သက်ရှိ ပစ္စည်းများတွင် ထိုဒြဗ်စင်များသည် သက်ရှိတို့အတွက် အဓိကလိုအပ်သော ဓာတ်များ ဖြစ်စေနိုင်ရန် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိကြသည်။

ပရိုတိုပလက်ဇမ်၏ဂုဏ်သတ္တိအချို့ကို ဆဲတစ်ခုတည်းရှိအမီးဗားကဲ့သို့သော သတ္တဝါတွင် တွေ့ကြရသည်။ ထိုသတ္တဝါကလေးများသည် ရိုးရိုးပရိုတိုပလက်ဇမ် အစိုင်အခဲပင်ဖြစ်သည်။ ထိုသတ္တဝါကလေးထဲရှိ ပရိုတို ပလက်ဇမ်သည် အပူချိန် ပြောင်းလဲမှုနှင့် ထိတွေ့မှုတို့ကို လိုက်၍ ရွေ့ရှားလျက် ရှိသည်။ 

ပရိုတိုပလက်ဇမ်သည် အစာကိုမှီဝဲ နိုင်ပြီးလျှင် မလိုသောပစ္စည်းကိုလည်း စွန့်ပစ်နိုင်သည်။ ထိုပြင် အသက်လည်း ရှူနိုင်၍၊ ဆဲခွဲခြင်းအားဖြင့် မျိုးဆက်ပွားမှုများကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ သိပ္ပံပညာရှင်များသည် ပရိုတိုပလက်ဇမ် ထဲတွင် ဖြစ်ပျက်နေသော ဓာတ်ပြုမှုများကို ဆက်စပ်လေ့လာခဲ့ကြသည်မှာ နှစ်ပေါင်းအတော်ကြာခဲ့ပေပြီ။ သို့သော် ထိုပြဿနာများကို မဖြေရှင်းနိုင်ကြသေးပေ။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( ၆ )
မြန်မာဘာသာဖြင့် သင့်လျော်သော အမည်မရှိသေးသောကြောင့် ဤဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်ကို အခြားဘာသာစကား / စာဖြင့် ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ယနေ့ခေတ်အခါမှာ လူအတော်များများက လုပ်ငန်းခွင်မှာ ကွန်ပျူတာအရှေ့မှာ ထိုင်ကာ နာရီပေါင်းများစွာ အလုပ်လုပ်နေကြပါတယ်။

ထိုင်ခုံမှာ နာရီပေါင်းများစွာ ထိုင်တဲ့ အကျိုးဆက် ရလဒ် အနေနဲ့ ခြေထောက်မှာ သွေးခဲခြင်း (သွေးကြောပိတ်ဆို့ခြင်း ) ဖြစ်လာနိုင်ဖွယ်
၂ ဆတိုးလာပါတယ်။ နယူးဇီလန် နိုင်ငံမှ သုတေသနပြုလုပ်သူများ၏ လေ့လာချက်အရ လုပ်ငန်းခွင်မှာ လှုပ်ရှားမှု မရှိဘဲ နေခြင်းဟာ venous throboembolism (VTE) ကိုဖြစ်ပွားနိုင်ဖွယ် အန္တရာယ် ရှိနိုင်ပါတယ် လို့ သိရှိရပါတယ်။ 

တစ်နေ့မှာ ၈ နာရီ ရုံးလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သူတွေဟာ အနည်းဆုံး ၃ နာရီ ဆက်တိုက် ထိုင်နေရာမှ မထဘဲ အလုပ်လုပ်နေမယ်ဆိုရင် လှုပ်ရှား သွားလာ အလုပ်လုပ်နေသူတို့ထက် VTE ကိုဖြစ်ပွား ခံစားရနိုင်ဖွယ် ၂ ဆရှိလာ ပါတယ် လို့ ဆိုပါတယ်။ 

အလားတူပဲ ခရီးရှည် တစ်ခုကို အချိန်ကြာမြင့်စွာ ယာဉ်၊ ကား၊ လေယာဉ် စီးနင်းခြင်းသည်လည်း VTE ကို ခံစားရစေနိုင်မှု ၅ ဆ ဖြစ်လာနိုင်ဖွယ် ရှိပါတယ်။ 

ရုံးလုန်းငန်းများ လုပ်ကိုင်နေစဉ်မှာ လှုပ်ရှား သွားလာနေရဖို့ဆိုတာ မလွယ်ကူပါဘူး။ ဒါပေမယ့် အနည်းငယ် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားခြင်းကိုတော့ ပြုလုပ်နိုင်ပါတယ်။ အဲဒီလို အနည်းငယ်မျှ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှား ပေးစေခြင်း ဟာလည်း ကြီးမားတဲ့ အပြောင်းအလဲ ရလဒ်ဖြစ်လာနိုင်စေပါတယ်။

Medical Research Institute of New Zealand မှ ပရော်ဖက်ဆာ Richard Beasely က ရုံးလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်နေသူများကို ထိုင်နေစဉ် တစ်နာရီပြည့်တိုင်းမှာ ခြေထောက်ကို အနည်းငယ် ရွေးလျား လှုပ်ရှားပေးဖို့ အကြံပေးထားပါတယ်။ 

တစ်နာရီလျှင် တစ်ကြိမ် ထိုင်နေရာမှ ထကာ ကော်ဖီ ထဖျော်သောက်ခြင်း၊ ဟိုနား ဒီနား လမ်းအနည်းငယ် လျှောက်ခြင်း တို့ကို ပြုလုပ်ပေးသင့်ပါတယ်။ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်ထံကို ဖုန်းခေါ်ကာ အလုပ်ကိစ္စ အကျိုး အကြောင်း မေးမည့်အစား လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် ရှိရာကို လမ်းလျှောက်သွားလိုက်ကာ မေးမြန်းခြင်းဖြင့် လမ်းလျှောက် ဖြစ်သွားပြီး လှုပ်ရှားမှု ဖြစ်စေလာပါတယ်။

ထိုင်နေစဉ်မှာ ခြေထောက်ကို စက်ဝိုင်းပုံသဏ္ဌာန် ဘယ်ဘက် နှင့် ညာဘက် တစ်လှည့်စီ လှည့်ပေးခြင်း၊ လက်ကိုဆန့်ထုတ်ပေးခြင်းဖြင့် အညောင်းအညာ ဖြေခြင်းတို့ ပြုလုပ်ပေးသင့်ပါတယ်။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၄)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် မဂဓနိုင်ငံ နေရဉ္ဇရာမြစ်ကမ်း ဥရုဝေလတော အဇပါလညောင်ပင်ရင်း၌ ဘုရားဖြစ်တော်မူပြီး သီတင်းသုံး နေတော်မူခဲ့စဉ်ကပင် သတ္တဝါတို့ ကိလေသာအညစ်အကြေးတို့ မညစ် မလူး အထူးအားဖြင့် သန့်ရှင်းစင်ကြယ်ရန်၊ သောက ပရိဒေဝတို့ကို ကျော်လွန်နိုင်ရန်၊ ဒုက္ခ ဒေါမနဿတို့ ချုပ်ငြိမ်းရန်၊ အရိယမဂ်ဉာဏ်ကိုရဖို့ရန်၊ နိဗ္ဗာန်ကိုမျက်မှောက်ပြုရန် သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးသည် တစ်ကြောင်းတည်းသော လမ်းမှန်ပေတည်း-ဟု စိတ်အကြံ အစည်ဖြစ်တော်မူပုံ၊ သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးပွားများပုံ၊ သဟမ္ပတိဗြဟ္မာ လာရောက်လျှောက်ထားပုံတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်မဖြစ်သေးမီ အလောင်းတော်ဘဝ၌ပင် "ဣဒ္ဓိပါဒဘာဝနာ မဂ္ဂ=လမ်းစဉ်၊ ကျင့်စဉ်=ပဋိပဒါကား အဘယ်နည်း?ဟု ကြံစည်တော်မူပြီး ဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါးကို ပွားများတော်မူခဲ့ပုံ၊ ဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါးကို ပွားများတော်မူခြင်းကြောင့် ဣဒ္ဓိဝိဓအဘိညာဉ် ဖြစ်ပေါ်လာပုံ၊ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ မျက်မှောက်ဘဝမှာပင် ရောက်ရှိတော်မူပုံအကျယ်ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်နေစဉ် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ, မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပ, မိစ္ဆာဝါစာ, မိစ္ဆာကမ္မန္တ တရားလေးပါးတို့နှင့်ပြည့်စုံသော ဗာလ-အဗျတ္တ ဖြစ်သော သူယုတ်မာသည် မိမိ၏ကုသိုလ်မူလကို တူးဖြိုဖျက်ဆီး၍ မိမိကိုယ်ကို ဆောင်၏၊ အပြစ်လည်းရှိ၏၊ ပညာရှိတို့လည်း ကဲ့ရဲ့ကြကုန်၏၊ များစွာသော မကောင်းမှုကိုလည်း တိုးပွားစေ၏။ သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပ, သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တ တရားလေးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ပဏ္ဍိတ, ဝိယတ္တဖြစ်သော သူတော်ကောင်းသည် မိမိ၏ကုသိုလ်မူလကို မတူးဖြို မဖျက်ဆီးဘဲ မိမိကိုယ်ကိုဆောင်၏။ အပြစ်မရှိ ပညာရှိတို့ မကဲ့ရဲ့အပ်သူ၊ များစွာသော ကုသိုလ်ကိုပွားစေသူ-ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်နေစဉ် မိစ္ဆာအာဇီဝ, မိစ္ဆာဝါယမ, မိစ္ဆာသတိ၊ မိစ္ဆာသမာဓိ-ဟူသော တရားလေးပါးတို့ပြည့်စုံ ဗာလ၊ အဗျတ္တဖြစ်သော သူယုတ်မာသည် ... တိုးပွားစေ၏။

သမ္မာအာဇီဝ, သမ္မဝါယာမ, သမ္မာသတိ, သမ္မာသမာဓိ-ဟူသော တရား လေးပါးတို့နှင့်ပြည့်စုံသော ပဏ္ဍိတ, ဝိယတ္တဖြစ်သော သူတော်ကောင်းသည် ... တိုးပွားစေ၏-ဟု အထက်သုတ်တော်အတိုင်း ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၃၊၁၆၁-၂။ သံ၊မြန်၊၃၊၁၆၇-၈။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၃-သတိပဋ္ဌာနသံယုတ္တ၊ ၁-အမတဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။
2. ↑  -သံ၊၃၊၂၄၅-၆။ သံ၊မြန်၊၃၊၂၄၈-၉။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၇-ဣဒ္ဓိပါဒသံယုတ္တ၊ ၃-အယောဂုဠဝဂ္ဂ၊ ပဌမသုတ်။
3. ↑  -အံ၊၁၊၅၅၁။ အံ၊မြန်၊၁၊၅၆၇။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ စတုက္ကနိပါတ၊ ၅-ပဉ္စမပဏ္ဏာသက၊ (၂၃) ၃-ဒုစ္စရိတဝဂ္ဂ၊ ပဉ္စမသုတ်။
4. ↑  -အံ၊၁၊၅၅၂။ အံ၊မြန်၊၁၊၅၆၇။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ... ဆဋ္ဌသုတ်။
5. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**စွယ်တော်ရှင်စေတီတော်** သည် ဂန့်ဂေါမြို့တွင် တည်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

### ဂန့်ဂေါမြို့

သက္ကရာဇ် ၆၀၄ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်၏။ နရပတေ့မင်းသည် မစ္ဆဂီရိရှိ သူပုန်များကို နှိမ်နင်းရန် သွားရောက်တိုက်ခိုက်၏။ ထိုအခါ တပ်များသည် ချရပ်ထားစဉ် တပ်လန့်၍ ကစဉ့်ကလျား ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုအခါ ထိုဗိုလ်မှူး၊ စစ်ကဲ၊ စစ်ကွပ်တို့အား သစ်တောလေးအရပ်သို့ ပြစ်ဒဏ်ခတ်ကာ ပို့လိုက်၏။ ထိုနေရာတွင် ဂန့်ဂေါမြို့ တည်လေသည်။

ထိုဂန့်ဂေါမြို့တွင် သီရိဓမ္မာအသောကမင်းကြီးသည် စေတီပုထိုးများ တည်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အလောင်းစည်သူမင်းကြီးသည်လည်း မြစ်သာမြစ်တစ်လျောက်တွင် စေတီတည်ထားခဲ့သည်။

### ဓာတ်တော်တွေ့ရှိခြင်း

ဂံ့ဂေါကျောင်းတွင် အရှင်စန္ဒာလင်္ကာရ၏ တပည့်ဖြစ်သူ စတာရွာမှ မောင်ထွားသည် မြစ်သာမြစ်တွင် ရေသွားကူး၏။ ထိုသို့ ရေကူးသည့်အခါ ဘုရားရှင်၏ စွယ်တော်ဓာတ်တော်ကို မြင်တွေ့တော်မူ၏။

ထို့နောက်တွင် ဆရာတော်ထံ ယူသွားကာ ဓာတ်တော်ကို ကျောင်းတိုက်၌ ပူဇော်ထား၏။ နောင်အခါ သက္ကရာဇ် ၁၁၄၉ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လဆုတ် ၁၀ ရက်နေ့တွင် အင်းဝဘုရင်သည် ကျောင်းတိုက်မှ စွယ်တော်ကို ရွာသစ်ကြီးသို့ ပင့်ဆောင်ခဲ့သည်။

### စွယ်တော်ပျောက်ဆုံးခြင်း

စွယ်တော်သည် တစ်ခုသောအချိန်တွင် စွယ်တော်စင်မှ ပျောက်ကွယ်ခဲ့သည်။ ထိုအခါ နန်းတော်တွင် ရုတ်ရုတ်သဲသဲဖြစ်ခဲ့သည်။

ထိုစွယ်တော်ကို လောင်းထောင်သူကြီးသည် ယောနယ်အတွင်းရှိ လောင်းထောင်ရွာကုန်းထိပ်၌ ရောင်ခြည်တော်လွှတ်သည်ကို တွေ့ရလေသည်။ ထို့နောက် ဓာတ်တော်ကို အင်းဝနန်းတော်သို့ ၁၀၅၁ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆန်း ၉ ရက်နေ့တွင် ပင့်ဆောင်လာခဲ့သည်။

### စေတီတော်တည်ခြင်း

အလောင်းစည်သူမင်းကြီး နတ်ရွာစံပြီးနောက် သားဖြစ်သူ နန်းတက်၏။ ၁၀၆၁ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လဆန်း ၄ ရက်နေ့တွင် စွယ်တောကို မြစ်ကြောင်းမှ ပင့်ခဲ့ပြန်သည်။ သို့သော် စွယ်တော်သည် ဂန့်ဂေါကျောင်းတွင် ပြန်လည်ကိန်းအောင်းနေပြန်သည်။

ထိုအခါ မင်းကြီးသည် ထိုဓာတ်တော် ကိန်းဝပ်တော်မူရာနေရာတွင် စေတီတည်တော်မူရန် မြေလှူခဲ့သည်။ ၁၀၆၇ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၉ ရက်နေ့တွင် ဓာတ်တော်ကို တတိယအကြိမ် ပြန်လည်ပင့်ဆောင်ခဲ့ပြန်သည်။ ထိုအကြိမ်တွင်လည်း ဓာတ်တော်သည် မူလနေရာသို့ပင် ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့ပြန်သည်။ ထိုအခါတွင် စေတီတော်ကို ထိုနေရာ၌ တည်တော်မူခဲ့သည်။

ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ
---------------------

* သက္ကရာဇ် ၁၁၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဂံ့ဂေါသူကြီးသည် စေတီတော်ကို ငုံကာ စေတီသစ်တည်ကာ ထီးတော်သစ် လှူဒါန်းခဲ့သည်။
* သက္ကရာဇ် ၁၂၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဂံ့ဂေါမြို့အုပ်နှင့် ဆရာတော် ဦးတိဿတို့ ဦးစီးကာ စေတီတော်ဖိနပ် အတောင် ၃၂ တောင်၊ ဉာဏ်တော် ၃၉ တောင်အထိ မြှင့်ကာ မွမ်းမံခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4 5 6  လှသမိန် (ဧပြီ ၁၉၆၈)။ *မြန်မာနိုင်ငံတခွင် ဘုရားသမိုင်းပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: မဟာဝိဇ္ဇာစာပေ။ pp. ၁၀၂၊ ၁၀၃၊ ၁၀၄။
ဖန်ချက်ဝန် ဦးရွှေအိုး

ဖန်ချက်ဝန်
----------

ဖန်ချက်ဝန်သည် ဖန်ကြည်လုံးကြီးငယ်အများအား ပြောင်းမျုတ်ထုတ်လုပ်ရသော ဖနိကွက်အစုသားများကို အုပ်ချုပ်ကွပ်ကဲရသူ ဖြစ်သည်။ ကုန်းဘောင်းခေတ်နှောင်းကာလတွင် မြန်မာ့ဖန်ချက်ပညာမှာ များစွာအဆင့်အတန်းမြင့်မားခဲ့၏။ ဖန်ချက်ဝန်သည် ဖန်ထည်များကိုသာမက အခါအားလျော်စွာ စဉ့်ထည်များကိုပါထုတ်လုပ်ဆက်သာင်းရသည်။ ရတနာပုံခေတ်က စဉ့်ထညိထုတ်လုပ်ရာ နယ်မြေများမှာ ကျောက်မြောင်းမြို့နယ်၊ရွှေတိုက်၊ နွယ်ငြိမ်း၊ ရွှေခွန် စသည့် ကျေးရွာများဖြစ်ကြသည်။

ဖန်ချက်ဝန်ဦးရွှေအိုး
--------------------

ဖန်ချက်ဝန်ရာထူးကို မင်းတုန်းမင်း( ၁၈၅၃ - ၁၈၇၈) လက်ထက်တွင် စတင်ခန့်အပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၈၆၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လနောက်ပိုင်း၌ စတင်ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည့် ဖန်ချက်ဝန်မှာ ဦးရွှေအိုးဖြစ်သည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံပြန် မြို့ပြ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ရ ဖန်ချက်ဝန်ဦးရွှေအိုးသည် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး အလိုကျဖန်ထည်အသစ်အဆန်းများအား ဆက်သွင်းနိုင်ခဲ့ဟန်တူသည်။ ၁၅ ဇန်နဝါရီ ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ဦးရွှေအိုးကို ဝန်ထောက်ရာထူးပါတိုးမြှင့် ခန့်အပ်ခဲ့ရာ ဖန်ချက်ဝန်ထောက်ဟု အမည်တွင်ခဲ့၏။ ဖန်ချက်ဝန်အရာရရှိစဉ်က ဘွဲ့အမည်မှာ မင်းထင်ပညာသိဒ္ဓိကျော်ခေါင်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဦးရွှေအိုးဝန်ထောက်ဖြစ်လာသောအခါ မဟာမင်းကျော်စွာဘွဲ့ ပြောင်းလဲပေးအပ်ခဲ့၏။ ၁၈၇၄ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဖန်ချက်ဝန်ထောက် ဦးရွှေအိုးအား မင်းတုန်းမင်းအမြတ်တော်ရှကာ ရာထူးချထားခဲ့၏။ သာမန်လွှတ်တော်စာရေးကြီး အဖြစ်သာအမှုထမ်းရွက်ခဲ့ရသည်။

သီပေါမင်းလက်ထက်
---------------

၁၈၇၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် သီပေါမင်းနန်းတက်လာပြီးနောက် ဦးရွှေအိုးအား မဟာမင်းထင်စည်သူဘွဲ့ဖြင့် ဖန်ချက်ဝန်အရာ၊ လွှတ်တော်စာရေးကြီးအရာခန့်အပ်ခဲ့ပြန်သည်။ ၁၈၈၀ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီးလတွင် ဦးရွှေအိုးကို ကျောက်ရဲမြို့စားဝန်ထောက်အဖြစ် တိုးမြှင့်ပေးခဲ့သည်။

ဖန်ချက်ဝန်ဦးပွား
----------------

ဦးရွှေအိုးရာထူးတက်သွားပြီးနောက် သူ၏နေရာတွင် ဦးပွားအားခန့်အပ်လိုက်ပါသည်။ ဦးပွား၏အမည်ကို ဝက်မစွတ်ဝန်ထောက်ဦးလတ်၏ နေ့စဉ်မှတ်တမ်း၌ ၁၈ ဇူလိုင် ၁၈၈၆ ရက်စွဲဖြင့် ဖော်ပြထားသည်ကိုတွေ့ရှိရသည်။
**Unblack metal** (သို့) **Christian black metal** သည် Black metal ၏မျိုးခွဲတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ၎င်းအနုပညာရှင်များသည် ခရစ်ယာန်ဘာသာကို အားပေးထားသော စာသားနှင့်နိမိတ်ပုံများဖြင့် သီဆိုလေ့ရှိသည်။ ဩစတြေးလျတီးဝိုင်း Horde တီးဝိုင်း၏ ၁၉၉၄ ခုနှစ် album Helling Usvart တွင် Holy unblack metal ဟုယူဆနိုင်သည်။ နော်ဝေတီးဝိုင်း Antestor တို့၏ ၁၉၉၄ album "Martyrium" တွင် black metal သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ မပြောင်းလဲခင် ၁၉၉၁ တွင် The defeat of Satan တွင် ပုံသဏ္ဍန်မှာ death/doom တို့ဖြင့် ဖန်တီးခဲ့သည်။ Unblack metal သည် black metal နှင့်အတူ နိုင်ငံရေးသဘောတရားကိုက်ညီသော အယူအဆဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ခရစ်ယာန်ဘာသာနှင့် အကောင်းဘက်မြင်စွာ ရေးဆွဲထားသည်။ ထို့ကြောင့် unblack metal သည် black metal ၏ မြန်သော tempo များ၊ shrieked vocal များ၊ highly distorted guitar ကို tremolo pick များနှင့် တီးခတ်ခြင်း၊ double-kick drumming နှင့် unconventional song structure များဖြင့် ပေါင်းစပ်ထားသည်။

တချို့ unblack metal အနုပညာရှင်များသည် Satan ဝါဒီကို အတိအလင်းတိုက်ခိုက်သည့် စာသားများရေးကြသည်။ ၎င်းမှာ ၁၉၉၀ အတောအတွင်းမှာ အရေးကြီးသော အကြောင်းအရာများဖြစ်သည်။ ၁၉၉၀ အစောပိုင်းတွင် ဒသနိကဗေဒနှင့် နိုင်ငံရေးနှင့်ဆိုင်သော စာသားများရေးကြသည်။ ပြောင်းလဲခြင်း၊ ဘေးအန္တရာယ်မှ ကယ်ဆယ်ခြင်း၊ ယုံကြည်မှုဒဿနနှင့် ရုန်းကန်ခြင်းများ သမ္မာကျမ်းစာများကို ကိုးကားခြင်းများပါဝင်သည်။ ၁၉၈၀ အလယ်အတောအတွင်းတွင် heavy metal ဂီတသည် အမျိုးခွဲခွဲခြားခဲ့သည်။ black metal သည် ၎င်းတို့မှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ Christian metal တီးဝိုင်းများတည်ရှိသော်လည်း ၁၉၇၀ နောက်ပိုင်းတွင် black metal သည် သိသာကွဲပြားကြောင်း ပေါ်လွင်သည်။ ၎င်းသည် doom metal တီးဝိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည့် Trouble ၏ Psalm 9 ဖြစ်သည်။ Metal Blade Records သည် black metal ကို ဆန့်ကျင်သောအနေဖြင့် "white metal’’ ကို ကြေညာခဲ့သည်။ အဆိုတော် Eric Wagner သည် ၁၉၈၀ အစောပိုင်းတွင် metal အားလုံးလို Satan နှင့် ဆိုင်ပါတယ်။ သူက ကျွန်တော်ထင်ပါတယ်။ metal blade စွဲမက်စရာကောင်းပါတယ်။ အရာအားလုံးကို black metal လို့ ခေါ်နိုင်ပါတယ်။ ဒီတော့ ကျွန်တော်တို့ကို ဘာကြောင့် white metal ဒါတွေအားလုံး ပေါက်တတ်ကရပါပဲ။ Christian black metal သည် ၁၉၉၄ ခုနှစ်မတိုင်မီမရှိပါဘူး။

  


| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
ဟဲဗီးမက်တယ်လ် |
| --- |
| အမျိုးအစားကွဲများ | 
* Alternative metal
* Avant-garde metal
* Black metal
* Blackgaze
* Cello metal
* Celtic metal
* Christian metal
* Crossover thrash
* Crust punk
* Dark metal
* Deathgrind
* Death metal
* Death 'n' roll
* Deathcore
* Death-doom
* Djent
* Doom metal
* Drone metal
* Extreme metal
* Folk metal
* Funk metal
* Glam metal
* Goregrind
* Gothic metal
* Grindcore
* Groove metal
* Industrial metal
* Latin metal
* Mathcore
* Medieval metal
* Melodic death metal
* Melodic metalcore
* Metalcore
* National Socialist black metal
* Neoclassical metal
* Nu metal
* Pagan metal
* Pirate metal
* Pornogrind
* Post-metal
* Power metal
* Progressive metal
* Rap metal
* Red and Anarchist black metal
* Sludge metal
* Speed metal
* Stoner metal
* Symphonic black metal
* Symphonic metal
* Technical death metal
* Thrash metal
* Traditional heavy metal
* Unblack metal
* Viking metal

 |
**စွမ်းဆောင်ရည်တံဆိပ်(တောင်အာဖရိက)**ကို ၁၉၃၀ခုနှစ်တွင် စတင်ပေးအပ်သည်။ ထိုတံဆိပ်သည် ကိုလိုနီခေတ် အရန်တပ်ဖွဲ့၏ တာရှည်ဝန်ဆောင်မှုတံဆိပ်ကို အစားထိုးအသုံးပြုခဲ့သည်။ 

စွမ်းဆောင်ရည်ဆုတံဆိပ် (တောင်အာဖရိက)အစား ဂျွန်ချတ်တံဆိပ်ဖြင့် ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် အစားထိုးခဲ့သည်။

မူလ
---

၁၈၉၆ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံအတွက် စေတနာ့ဝန်ထမ်းတံဆိပ်ကို ဝိတိုရိယဘုရင်မကြီးက စတင်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ၎င်းအား ၁၈၉၉ ခုနှစ်တွင် ကိုလိုနီအရန်တပ်ဖွဲ့များ တာရှည်ဝန်ဆောင်မှုတံဆိပ်ဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်။

အင်စတီကျူးရှင်း
---------------

Efficiency Decoration (South Africa) Efficiency Medal (South Africa) Decoration for Officers of the Royal Naval Volunteer Reserve

* စွမ်းဆောင်ရည်Decoration (တောင်အာဖရိက) (ED)။
* Royal Naval Volunteer Reserve (VRD) ၏ အရာရှိများအတွက် အလှဆင်ခြင်း ဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  **You must specify တမ်းပလိတ်:And list when using {{London Gazette}}.**
2. ↑  South African Medal Website - Union Defence Forces (1939-52) (Accessed 3 May 2015)
3. ↑  Government Notice no. 1982 of 1 October 1954 - *Order of Precedence of Orders, Decorations and Medals*, published in the Government Gazette of 1 October 1954.
**ပလက်ဖောင်း** (platform) သည် ကွန်ပျူတာအပေါ်တွင် မှုတည်၍ အဓိကအားဖြင့် Operating System（OS）နှင့်Hardware ကဲ့သို့သော အခြေခံ အစိတ်အပိုင်းများကို ရည်ညွှန်းသည်။

များသောအားဖြင့် ကွန်ပျူတာ ပရိုဂရမ်（ဆော့ဖ်ဝဲ）တစ်ခုသည်၊ အသီးသီးသော OS အပေါ်တွင် မှီခို၍Windows, Mac OS X, Linux အစရှိသော သီးခြားပရိုဂရမ်များအဖြစ် အလုပ် လုပ်ဆောင်နေကြ၏။ သက်မှတ်ထားသော စက်ပစ္စည်းများတွင်သာ အလုပ်လုပ်နိုင်သော ဆော့ဖ်ဝဲများလည်း ရှိကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် PowerPC Processorပေါ်ရှိ Linux အပေါ်တွင် PowerPC Processorပေါ်ရှိMac OS X သုံးနှင့် Pentium Processorပေါ်မှ Linux သုံး Adobe Reader7.0 သည် အလုပ်လုပ်နိုင်ခြင်းမရှိပေ။

ပလက်ဖောင်းအပေါ်တွင် မှီခိုခြင်းမရှိသော ပရိုဂရမ် ဆိုသည်မှာ အထက်ပါOS၊ စက်ပစ္စည်းများအပေါ်တွင် မှီခိုခြင်းမရှိပဲ အလုပ်လုပ်နိုင်သော ပရိုဂရမ်များကို ဆိုလိုသည်။ ဥပမာအားဖြင့် Java သည် ပလက်ဖောင်း အပေါ်တွင် မှီခိုခြင်းမရှိသည်ကို အားသာချက်အဖြစ် ဖော်ပြလျက်ရှိ၏။ အကြောင်းမှာ Java သည် ပလက်ဖေါင်းအမျိုးမျိုးအပေါ်တွင် ကြားခံနယ်မြေအဖြစ် Java ပလက်ဖောင်းဟုအမည်ရသော ပလက်ဖောင်းကို အသုံးပြုလျက်ရှိပြီး၊ ထိုပလက်ဖောင်းအပေါ်တွင် Java အပလီကေရှင်းများက အလုပ်လုပ်နေခြင်း ဖြစ်သည်။

ပတ်သက်ရာများ
------------

* Operating System
* ကွန်ပျူတာ
* Cross Platform
* Java ပလက်ဖောင်း
* CPU
စွယ်တော်စင်
-----------

ရတနာပုံမြို့တည်နန်းတည် မင်းတုန်းမင်းကြီးတည်ဆာက်ခဲ့သည်

### တည်နေရာ

မန္တလေးမြို့၊ အောင်မြေသာစံမြို့နယ်၊ မန္တလေးနန်းမြို့အတွင်း တည်ရှိသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် အတွင်းမြို့ရိုးသစ်တပ်၊ အနောက်ဘက်တွင် မြနန်းစံကျော်ရွှေနန်းတော်၊ တောင်ဘက်တွင် လပခ အရာရှိနေအိမ်များ၊ မြောက်ဘက်တွင် ၁၉ လမ်းနှင့် ပဟိုရ်စင်တည်ရှိသည်။

### ခေတ်ကာလ

ရတနာပုံခေတ်လက်ရာ အဆောက်အအုံဖြစ်သည်။

### ထူးခြားချက်

မြတ်စွာဘုရား၏ စွယ်တော်နှင့် ဓာတ်တော်များ ကိန်းဝပ်ရာ အဆောက်အအုံဖြစ်သည်။ သရက်ကင်း သုံးဆင့်ခံ ပြာသာဒ်မျိုးဖြစ်သည်။

### သမိုင်းအကျဉ်း

သစ်တပ်ဝင်းတော်ကြီးအတွင်း ရွေးတော်ယူတံခါးတောင်ဘက်တွင် စွယ်တော်စင်ရှိသည်။ နန်းတော်ကြီးတည်ရာ အနောက်သို့မျက်နှာပြု၍ မုခ်ဦးလှေကားတို့ဖြင့် တင့်တယ်သပ်ရပ်စွာ ဆောက်လုပ်ထားသည်။ 

အုတ်အဆောက်အအုံဖြစ်၍ အချိုးအစားကျခြင်း၊ ပန်းရံ၊ ပန်းတော့တို့၏ လက်ရာမြောက် စွမ်းဆောင်နိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် ကြည်နူရှုမောဖွယ်ဖြစ်သည်။ တစ်ချိန်က ဘုရားရှင်၏ စွယ်တော်နှင့်တကွ ဓာတ်တော်၊ မွေတော်အပေါင်း ကိန်းအောင်းရာဖြစ်ခဲ့သဖြင့် စွယ်တော်စင်ဟု အမည်တွင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဘုရားရှင်၏ စွယ်တော် ကိန်းဝပ်ခြင်းမရှိသောအခါ၌လည်း အခြားဓာတ်တော် မွေတော်များနှင့်အတူ တန်ခိုးကြီးနန်းစဉ်ဘုရားဆင်းတုတော်များ ကိန်းဝပ်စံပယ်ရာဖြစ်ခဲ့သည်။ မင်းတုန်းမင်းကြီးသည် သီဟိုဠ်ကျွန်း ကိတ္တိစီရိမေဃဝဏ္ဏမင်း အစရှိသော မင်းကောင်းမင်းမြတ်တို့ မြို့တော်၌ ဘုရားရှင်စွယ်တော် ဓာတ်မြတ်ကိန်းဝပ်စံပယ်စေ၍ ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်ကို အတုယသူ၍ တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

### အမျိုးအစား

စတုရန်းပုံအဆောက်အအုံ သရက်ကင်းသုံးဆင့်ခံ အုတ်ပြာသာဒ်ဖြစ်ပြီး စိန်တောင် သုံးဆင့်ဖြင့် ဝန်းရံထား၍ အုတ်အင်္ဂတေဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်။

### လက်ရှိအခြေအနေ

စတုရန်းပုံအမြင့်အဆောက်အအုံဖြစ်သည်။ အပေါ်တွင် အင်္ဂတေပန်းတော့လက်ရာ ဘုံခုနစ်ဆင့် ပြာသာဒ်ဖြစ်သည်။ စွယ်တော်များဖူးမြော်ရန်အတွက် တက်ရောက်ရန် သရက်ကင်းသုံးဆင့်ခံ အုတ်လှေကားပါဝင် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ အဆောက်အအုံအား စိန်တောင်များသုံးဆင့်ဖြင့် ဝန်းရံဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားသည်။ စွယ်တော်စင်ကို ဝန်းရံထားသော စိန်တောင်များ၏ ထောင့်တိုင်များပေါ်တွင် စကျင်ကျောက်ဖြင့် ထုလုပ်ထားသည် မနုဿီဟခြောက်ကောင် တပ်ဆင်ထားသည်။ ထိုမျှသာမက စွယ်တော်စင်အပေါ်ပိုင်ပြာသာဒ်မုခ်များတွင် မကရ်းအကောင် ၂၀ ဖြင့် ဖန်တီးထားရာ တစ်မျိုးတစ်ဖုံ ဆန်းကြယ်လှသည်။ မြေပြင်တွင် အနောက်ဘက်မျက်နှာ စိန်တောင်များ၏ အပြင်ဘက်တွင် အစောင့်အုတ်ပြာသာဒ်နှစ်ဆူရှိသည်။ လပခ ၏ အစီအစဉ်ဖြင့် ပြည်လည်မွမ်းမံထားသော်လည်း မူလလက်ရာမပျောက်သော ရတနာပုံခေတ် အဆောက်အအုံဖြစ်သည်။

### ထိန်းသိမ်းမှု

ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ ရှေးဟောင်းသုတေသန၊ အမျိုးသားပြတိုက်နှင့် စာကြည့်တိုက်ဦးစီးဌာနက ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားသည်။

အကိုးအကား
---------

1. ↑  မန္တလေးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အအုံများမှတ်တမ်း၊ အမှတ် (၁)၊ ရှေးဟောင်းသုတေသန၊ အမျိုးသားပြတိုက်နှင့် စာကြည့်တိုက်ဦးစီးဌာန၊ ဒုကြိမ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၁။
နေရာတကာတွင် တွေ့ရနိုင်သော အနက်ရောင် သားရေခါးပတ်
ခါးဝတ်မြဲရန် ခါးတွင်ပတ်သော တန်ဆာကို ခါးပါတ်ဟု ခေါ်သည်။ ခါးပတ်ကို နှစ်ပေါင်းများစွာက စတင်၍ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ မြက်ခါးပတ်၊ အဝတ်ခါးပတ်၊ ငွေခါးပတ်၊ ရွှေခါး ပတ်၊ ပိုးခါးပတ်၊ သားရေခါးပတ် စသဖြင့် ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြုလုပ်သော ခါးပါတ်များစွာ ရှိလေသည်။ ခါးပတ်များတွင် သားရေခါးပတ်ကို ရှေးနှစ်ပေါင်း များစွာကစ၍ ယခုတိုင် သုံးစွဲကြသည်။ ယခုခေတ် ပလပ်စတစ် ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ ပလပ်စတစ်ခါးပတ်များ ခေတ်စားလာ၏။ သို့ရာတွင် သားရေ 
ခါးပတ်လောက်ကား လူကြိုက်မများချေ။

သားရေတို့သည် ဈေးကြီးသောကြောင့် စစ်သားများ အတွက် ခြည်ဖြင့်ရက်လုပ်သော ခါးပတ်များကို သုံးကြရသည်။ စစ်သားခါးပတ်တွင် ယမ်းအိတ်နှင့် အခြားချိတ်စရာ များကို ချိတ်တွယ်၍ ထားနိုင်သည်။

အင်္ဂလန်ပြည်၌ ဆာဘွဲ့ရ နိုက်အဖြစ် သူကောင်းပြုခံရ သူများသည် မိမိတို့ ဂုဏ်ထူးနှင့်အညီ ကိုင်ဆောင်ရသော ဓားချိတ်ခါးပတ်များကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ခါးပတ်ကို 
အသုံးပြုခဲ့သည်မှာ ခါးဝတ်တန်ဆာမြဲရန်သာ မဟုတ်။ ဘင်ခရာအဖွဲ့တွင် ဘင်ချိတ်ရန်လည်း အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ အလံကိုင်များသည်လည်း လေးလံသော အလံကို သယ်ဆောင် နိုင်ရန် ခါးပတ်တွင် အလံစိုက်စရာ သားရေကွင်း တပ်ထား တတ်သည်။ ရဲနှင့် စစ်ဖက် ဆိုင်ရာ အရာရှိများ ဝတ်ဆင်သည့် ဆမ်ဗရောင်းခါးပတ်ကို ဥရောပတိုက်၌ ဖြစ်ပွားသော နှစ်သုံး ဆယ်စစ် (ခရစ် ၁၈၁၈-၄၈)အတွင်းက စတင်အသုံးပြုခဲ့ဟန် တူသည်ဟု အဆိုရှိသည်။

ရှေးကျသော ယဟူဒီလူမျိုးများသည် ခါးပတ်ပတ်ခြင်းမှာ သန့်ရှင်းသော ကိုယ်အင်္ဂါအထက်ပိုင်းကို အောက်ပိုင်းနှင့် ခွဲခြား ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြလေသည်။ အလယ်ခေတ် (ခရစ်နှစ် ၅ဝဝ-၁၄ဝဝ)က အနောက်နိုင်ငံများ၌ စာပေလိုက်စားသူများ သည် မင်ထည့်သည့်ချိုကိုလည်းကောင်း၊ ကုန်သည်များသည် ပိုက်ဆံအိတ်ကိုလည်းကောင်း၊ အမျိုးသမီးများသည် သော့တွဲ ကိုလည်းကောင်း ခါးပတ်တွင် ချိတ်ဆွဲထားလေ့ ရှိကြသည်။
[1]

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)
စတီရီယိုပုံသွင်းနည်း
--------------------

ခေတ်မှီ ပုံနှိပ်လုပ်ငန်းတွင် အီလက်ထရိုတိုက် (လျှပ်စစ် 
ပုံစံ)နှင့်စတီရီယိုတိုက် (စတီရီယိုပုံစံ)နှစ်မျိုးလုံးပင် ခေတ်စား 
လျက်ရှိသည်။ သို့သော် စတီရီယိုတိုက်မှာ အီလက်ထရို 
တိုက်ထက် စရိတ်သက်သာခြင်း၊ အလွန်လျင်မြန်စွာ ပြုလုပ် 
နိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် သတင်းစာတိုက်ကြီးများ၌ စတီရီယိုတိုက် 
ကိုသာ အသုံးပြုလေ့ရှိကြသည်။ ယခုအခါ စာအုပ်စာတမ်း
ရိုက်နှိပ်သော အခြားပုံနှိပ်တိုက်ကြီးများကပါ ဤပုံစံမျိုးကို 
တစ်နေ့တစ်ခြား အသုံးများလာကြသည်ကို တွေ့ရသည်။
အဆိုပါ ပုံစံနှစ်မျိုးလုံးပင် စာစီထားပြီးသား စာဖောင်မှ 
ထပ်တူပြုလုပ်ယူသော မိတ္တူပုံစံများ ဖြစ်ကြ၏။ လျှပ်စစ် 
ပုံစံတွင် ဖယောင်းဖြင့် ပုံစံခွက်ပြုလုပ်၍ လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် 
သတ္တု အသားတင်ပေးသည်။ စတီရီယိုပုံစံတွင် စက္ကူထူ 
တစ်မျိုးဖြင့် ပုံစံခွက်ပြုလုပ်၍ သတ္တုကို လျှပ်စစ်ဓာတ်နှင့် 
မဟုတ်ပဲ၊ ရိုးရိုးအရည်ကျိုပြီး လောင်းချ ပုံသွင်းပေသည်။ 
စတီရီယို ပုံသွင်းနည်းတွင် ရှေးဦးစွာ အပူဒဏ်ခံနိုင်သည့် 
စက္ကူထူတစ်မျိုးကို ဖောင်သွင်းထားသော စာမျက်နှာပေါ်၌ 
အားနှင့်ဖိနှိပ်ပေးသည်။ ထိုအခါ စက္ကူထူပေါ်၌ စာဖောင်နှင့် 
ပြောင်းပြန်ဖြစ်သော ပုံစံ ထင်လာသည်။ ထို စက္ကူချပ်ကို 
မက်ထရစ် (မူလပုံစံခွက်)ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထိုစက္ကူကို 
ပုံသွင်းစက်ထဲသို့ ထည့်သောအခါ စက်က စက္ကူကို ခုံးသွား 
စေ၍ စက္ကူသည် စက်ထဲ၌ အောက်ခံပုံစံခွက်အနေနှင့် တည် 
နေသည်။ ထိုနောက် အရည်ကျိုထားသော သတ္တုရည်ကို 
လောင်းထည့်ပေးသောအခါ ခုံးနေသောသတ္တုသား ခပ်ပါးပါး 
ပုံစံပြားကိုရ၏။ ထိုပုံစံပြားမှာ စတီရီယိုတိုက်ခေါ် ပုံစံပင် 
ဖြစ်သည်။

ဤနည်းတွင် အသုံးပြုသော စက္ကူထူတချပ်မှာ ပုံစံပေါင်း 
များစွာ ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ပုံစံများကို အခုံးပုံ မဟုတ်ဘဲ အပြား 
လိုက်အနေနှင့်လည်း ပြုလုပ်နိုင်၏။ ဤနည်းမှာ အီလက်ထရို 
တိုက်ပုံသွင်းနည်းထက် လျင်မြန်သက်သာသည့်အတိုင်း ခေတ်မှီ 
သတင်းစာတိုက်ကြီးများတွင် တစ်နေ့ထက်တစ်နေ့ ခေတ်စား၍ 
အသုံးများလာလေသည်။ [1]

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)
Two types of steppes, classified by climate:  
  cool temperate  
  subtropical warm temperate
The Eurasian Steppe Belt (in   on the map), a path of passage for cultures – a possible origin for the Indo-European languages, the  domesticated horse, the wheel and chariot
မွန်ဂိုးလီးယားရှိ စတက်မြက်ခင်းပြင်ကာဇက်စတန်နိုင်ငံရှိ စတက်မြက်ခင်းပြင်
တူရကီနိုင်ငံရှိ စတက်မြက်ခင်းပြင် တစ်နေရာ
ယူကရိန်းနိုင်ငံရှိ စတက်မြက်ခင်းတစ်ခု
**စတက်မြက်ခင်းများ** (အင်္ဂလိပ်: steppe; ရုရှား: степь, tr. *step'*, IPA: [sʲtʲepʲ] ( နားဆင်))သည် သစ်ပင်မရှိသော မြက်ခင်းပြင်များ ဖြစ်၍ ဒနုဘီမြစ်ဝှမ်း၊ ဥရောပတိုက် ရုရှားတောင်ဘက်နှင့် အနောက်တောင် ဆိုက်ဘေးရီးယားနယ်များတွင် တွေ့ရှိရသည်။ နွေဦးပေါက်တွင် မိုးအနည်းငယ်ရွာ၍ ဂျုံစိုက်ပျိုးနိုင်သော မြေယာပြင်များဖြစ်သည်။ ယူကရိန်းနယ်ရှိ မြေနက်များမှာ စိုက်ပျိုးရန် မြေဩဇာ အကောင်းဆုံးဒေသဖြစ်ပေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  လှသမိန် (ဧပြီ ၁၉၇၈)။ "***စတက်မြက်ခင်း***" (pdf)။ in စာပေစိစစ်ရေးကော်မတီ (ed.)။ ***ဗဟုသုတ စွယ်စုံ*** (ပထမအကြိမ် ed.)။ တောက်တောက်ဝင်း ပုံနှိပ်တိုက်၊ ရန်ကုန်မြို့။: ဇော်မော် စာပေ။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် ဝိဒေဟနိုင်ငံ မိထိလာမြို့ မဃဒေဝသရက်ဥယျာဉ်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် တစ်နေရာ၌ ဘုရားရှင်၏ပြုံးတော်မူခြင်းအကြောင်းကို အရှင်အာနန္ဒာက မေးလျှောက်သဖြင့်

-နှစ်ပေါင်း ၈၄၀၀၀-တိုင်တိုင် မင်းသားငယ်ဘဝဖြင့် ပျော်ရွှင်စွာနေခဲ့ပုံ။

-နှစ်ပေါင်း ၈၄၀၀၀-တိုင်တိုင် အိမ်ရှေ့မင်းဘဝဖြင့် စည်းစိမ်ခံစားခဲ့ရပုံ။

-နှစ်ပေါင်း ၈၄၀၀၀-ကိုင်တိုင် မဃဒေဝမင်းအဖြစ်ဖြင့် မင်းပြုခဲ့ပုံ။

-နှစ်ပေါင်း ၈၄၀၀၀-တိုင်တိုင် ဤဥယျာဉ်တော်၌ ရသေ့ရဟန်းပြု၍ ဗြဟ္မဝိဟာရတရားလေးပါး ပွားများ၍ ဗြဟ္မာဘုံသို့ရောက်ရှိခဲ့ပုံ။ ဦးခေါင်း၌ ဆံပင်ဖြူးတွေ့သည့်အခါ

-ဆတ္တာသည်ကို အခွန်တစ်သိန်းထွက်သောရွာဆုကို ပေးအပ်ခြင်း၊

-သားတော်ကြီးအား ထီးနန်းလွှဲအပ်ခြင်း၊

-ကုသလကမ္မပထတရား၌တည်လျက် မင်းကျင့်တရားဆယ်ပါးဖြင့် မင်းပြုရန်။

-၁၄, ၁၅, ၈-ရက်နေ့များ၌ ဥပုသ်သီတင်း စောင့်သုံးရန်။

-ဆံပင်ဖြူ၊ ဦးခေါင်း၌တွေ့မြင်သည့်အခါ တောထွက် ရသေ့ရဟန်းပြု၍ ဗြဟ္မဝိဟာရတရားကို ပွားများအားထုတ်ရန်-ဟူသော ကလျာဏဝတ်ကို ကျင့်သုံးရန်တို့ကို မှာကြား၍ တောထွက်ပြီး ရသေ့ရဟန်းပြုခဲ့ပုံ။

ဤကလျာဏကျင့်ဝတ်တို့ကို မဃဒေဝမင်းကြီး၏သားတော်အစဉ် မြေးတော် အဆက် ၈၄၀၀၀-တိုင်အောင် မပျက်မကွက် ကျင့်သုံးလိုက်နာခဲ့ကြပါသည်။ နောက်ဆုံး နေမိမင်းအထိ ရောက်ရှိခဲ့ပါသည်။ ဝိဒေဟနိုင်ငံသား နတ်အများ၏ သုဓမ္မာနတ်သဘင်ဝယ် နေမိမင်းကြီး၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ချီးကျူးပြောဆိုမှုကိုအကြောင်းပြု၍ သိကြားမင်းကိုယ်တိုင် ဥပုသ်ဝင် နေသော နေမိမင်းကြီးကိုသွားရောက်ဖိတ်ကြားပြီး နတ်မြင်းပျံတစ်ထောင်ကသော နတ်ရထားဖြင့် မာတလိနတ်သားကိုစေလွှတ် တာဝတိံသာနတ်ပြည်သို့ ပင့်ဆောင် ခဲ့ပါသည်။ မာတလိနတ်သားက နေမိမင်းကြီး၏ဆန္ဒအရ ငရဲဘုံကို ရှေးဦးစွာပြုပြီးမှ တာဝတိံသာသို့ ပင့်ဆောင်ခဲ့ပါသည်။ တာဝတိံသာ၌ ခေတ္တစံနေပြီး မိထိလာပြည်သို့ ပြန်လာခဲ့ပါသည်။

မဃဒေဝမင်းကြီး အစဉ်အလာအတိုင်း ဦးခေါင်း၌ ဆံဖြူတစ်ပင်ကိုတွေ့မြင်သည့်အခါ မဃဒေဝဥယျာဉ်တော်၌ ရသေ့ရဟန်းပြု၍ ဗြဟ္မဝိဟာရဘာဝနာပွားများပြီး ဗြဟ္မာဘုံသို့ရောက်ရှိခဲ့ပါသည်။ နေမိမင်း၏သားတော် "ကဠာရဇနကမင်း လက်ထက်၌ "ကလျာဏကျင့်ဝတ်"ပျက်ပြားခဲ့ပါသည်။

အာနန္ဒာ ထိုကလျာဏကျင့်ဝတ်သည် နိဗ္ဗိန္ဒ၊ ဝိရာဂ၊ နိရောဓ၊ ဥပသမ၊ အဘိညာယ-သမ္ဗောဓာယ၊ နိဗ္ဗာနာယ မဖြစ်၊ ဗြဟ္မာဘုံသို့ရောက်ရန်ဖြစ်ပေ၏။

အဋ္ဌင်္ဂိကအရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးသည်သာ ဧကန္တနိဗ္ဗိဒ၊ ဝိရာဂ၊ နိရောဓ၊ ဥပသမ အဘိညာ၊ သမ္ဗောဓ၊ နိဗ္ဗာနအကျိုးငှာဖြစ်ပုံ။ သင်တို့သည် ထိုကလျာဏဝတ္တ (အဋ္ဌင်္ဂိကအရိယမဂ္ဂ)ကို အမြဲမပြတ် အတုလိုက်၍ကျင့်သုံးကြ၊ အန္တိမပုရိသ မဖြစ်ကြ စေနဲ့"ဟု မိန့်ကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာ၊ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၅၄-၆တို့၌ မှတ်သားဖွယ် အကျယ်ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -မ၊၂၊၂၆၂-၂၇၀။ မ၊မြန်၊၂၊၂၇၀-၈။ မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၁၃-၂၂၀၊ မ၊ဋီ၊၃၊၁၄၅-၁၅၁။

-မဇ္ဈိမနိကာယ၊ မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ၊ ၄-ရာဇဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**မငေးဆရာတော်**သည် ဆဋ္ဌသံဃာသယနာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် သက်တော်အကြီးဆုံး ရဟန်းတော် ဖြစ်သည်။ ဆရာတော်သည် ကျမ်းစာအုပ်များကိုလည်း ရေးသားပြုစုတော်မူခဲ့သည်။

ဘဝ
--

ဆရာတော်ကို ၁၂၂၆ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၁၀ ရက်နေ့တွင် မြင်းခြံခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်း အရှေ့ဘက် ဆင်ခေါင်းရွာ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ ဦးရွှေလှ - ဒေါ်ထိမ်း ဖြစ်သည်။ 

အသက် ၁၂ နှစ်အရွယ်တွင် ရှင်သာမဏေပြုခဲ့ပြီး မန္တလေးမြို့သို့ ကြွတော်မူခဲ့ကာ စလင်းဆရာတော်၊ စံကျောင်းဆရာတော်များထံတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် တောင်ခွင်သာသနာပိုင်ဆရာတော်ထံတွင် ပညာဆက်လက်သင်ကြား၍ ရဟန်းပြုခဲ့သည်။ 

မန္တလေးမြို့တွင် ငါးဝါတိုင် စာပို့ချပြီးနောက် လက်ပန်တန်းမြို့နယ်၊ သိုက်ဝါချောင်းရွာတွင် ၁၀ နှစ်ကျော် သီတင်းသုံးခဲ့သည်။ ၁၂၆၁ ခုနှစ်တွင် ကျိုက်လတ်မြို့၊ ကွမ်းပေါက်ပိုင် မငေးကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့သီတင်းသုံးခဲ့သည်။

ဆရာတော်သည် ဆဋ္ဌသံဃာယနာတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး သက်တော်အကြီးဆုံး ဆရာတော်ဖြစ်ခဲ့သည်။

ပျံလွန်တော်မူခြင်း
------------------

ဆရာတော်သည် ၁၃၁၆ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် ၁ ရက်နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။

ကျမ်းများ ပြုစုခြင်း
--------------------

ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ရေးသားပြုစုတော်မူခဲ့သည်။

1. *ဗုဒ္ဓါဒိဂုဏဝန္ဒနာ*
2. *ပုညကြိယာဒီပနီ*
3. *အရိယုပေါသထစာတမ်း*
4. *ဓမ္မစကြာနိသျ*
5. *အနတ္တလက္ခဏသုတ်နိသျ*

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၁၃၈၊ ၁၃၉။