recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**စောလုံ** သည် ပုဂံခေတ်၊ နရသီဟပတေ့မင်း၏ မိဖုရားတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ သူမသည် ဘုရင်၏ အနှစ်သက်ဆုံး မိဖုရားဖြစ်သော်လည်း ဘုရင်အား အဆိပ်ခတ်ရန် ကြိုးစားခဲ့သဖြင့် ကွပ်မျက်ခံခဲ့ရသည်။

အကျဉ်း
------

မြန်မာရာဇဝင်ကျမ်းများအရ သင်္ကြန်ပွဲ ပြုလုပ်နေစဉ် စောလုံမိဖုရားအား လူအများရှေ့တွင် ရေစိုရွှဲအောင် ပက်ရန် အစအနောက်သန်သော နရသီဟပတေ့မင်းက မောင်းမ မိဿံတစ်ဦးအား တိတ်တဆိတ်မှာကြားခဲ့သည်။ မိဖုရားမှာ ဦးခေါင်းမှ ခြေဖျားအထိ ရေစိုရွှဲခဲ့ကာ ဘုရင်က လှောင်ပြောင်ရယ်မောခဲ့ရာ ဘုရင့်အား အငြိုးထားခဲ့သည်။ တစ်ရက်တွင် ဘုရင့်စားတော်ပွဲတွင် စောလုံက အဆိပ်ခပ်ခဲ့ပြီး အခြားမိဖုရား ရှင်မောက် အား ဘုရင့်ထံဆက်သစေခဲ့သည်။ ဘုရင်က စားတော်ပွဲမတည်မီ စားပွဲအောက်မှ ခွေးက နှာချေသဖြင့် ခွေးအား ဦးစွာကျွေးရာ ခွေးသေဆုံးသွားခဲ့သည်။ စားတော်ပွဲအား စောလုံပြင်ဆင်ကြောင်း သိပြီးနောက် စောလုံအား စစ်ဆေးမေးမြန်းရာ စောလုံက"ဟယ် ပန်းပွတ်သည်မြေး နင် ငါ့ကို ဧရာဝတီမြစ်ထဲ လူပုံအလယ်မှာ အရှက်ခွဲခဲ့တာ မေ့နေပြီလား" ဟု ဘုရင်၏ ငယ်ဘဝ ပန်းပွတ်သည်မြေး ဟူသော စကားလုံးဖြင့် သုံးနှုန်းပြောဆိုခဲ့သည်။ ဘုရင်က မခံမရပ်နိုင်ဖြစ်ကာ စောလုံအား သံလှောင်ချိုင့်တွင်းထည့်ကာ ဖိုထိုးကျပ်တင်သတ်စေရန် သေမိန့်ပေးခဲ့သည်။ စောလုံလည်း သံကျပ်စင်လုပ်မည့် သူသတ်တို့ကို ရွှေငွေ များစွာပေး၍ ခုနစ်ရက်တိုင်တိုင် သံကျပ်စင်လုပ်စေသည်။ မိဖုရားစောလုံသည် ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး အဓိဋ္ဌာန်ဝင်ကာ သီတင်းသီလစောင့်တည်ခြင်း၊ အဘိဓမ္မာ တရားတော်နာခြင်း၊ ဘုရားဂုဏ်တော်များရွတ်ပွားခဲ့ကာ ခုနစ်ရက်အကြာတွင် အရှင်လတ်လတ် မီးရှို့သတ်ခံခဲ့ရသည်။

နရသီဟပတေ့မင်းသည် စောလုံကိုသတ်ပြီးနောက် စက်တော်ခေါ်ချိန်တိုင်း ယောင်ယမ်းကာ "စောလုံ စောင့်ပါ ခလှည့်"ဟု လို့ မြည်တမ်းခဲ့ကာ နောင်တကြီးစွာ ရခဲ့လေသည်။ နရသီဟပတေ့သည် မိဖုရားစောလုံအား အမှတ်တရအနေဖြင့် ရွှေစည်းခုံစေတီနှင့် ဆင်တူသော မင်္ဂလာစေတီတော်ကို မြင်းကပါရွာ၏ မြောက်ဘက်တွင် တည်ထားခဲ့သည်။ မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ဤဖြစ်ရပ်ကို အကြောင်းပြုကာ "အကျီစားသန်က ရန်များ၏" ဟူသော စကားပုံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မှန်နန်း အတွဲ ၁၊ ၂၀၀၃၊ စာ ၃၄၆
2. 1 2  မှန်နန်း အတွဲ ၁၊ ၂၀၀၃၊ စာ ၃၄၆-၃၄၇
3. ↑  *ပုဂံရှာပုံတော် ၁: နရသီဟပတေ့မင်းမိဖုရားစောလုံနှင့်ဖုရားစော*။ Vaṅʻʺ Mraṅʻʹ Oṅʻ Cā pe။ 1998။
4. ↑  စောလုံ စောင့်ပါခလှည် (နရသီဟပတေ့) - ချစ်ဦးညို (in my)။ Lingadipa Channel။
5. ↑  Harvey 1925: 61–62

ကျမ်းပြုစာရင်း
--------------

* Harvey၊ G. E. (1925)။ *History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824*။ London: Frank Cass & Co. Ltd။
* တော်ဝင်မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းကော်မရှင် (1832)။ *မှန်နန်း ရာဇဝင်* (Burmeseဘာသာစကားဖြင့်)။ **1–3** (2003 ed.)။ Yangon: Ministry of Information, Myanmar။CS1 maint: အသိအမှတ်မပြုသော ဘာသာစကား (link)
|  |  |
| --- | --- |
|  | ဝစ်ရှင်နရီ၊ အခမဲ့အဘိဓာန်တွင် ***ဖန်*** ကို ရှာဖွေကြည့်ရှုပါ။ |

**ဖန်** (တစ်ခါတရံတွင် **မှန်** ဟု ခေါ်ဆိုသုံးနှုန်းတတ်။) (အင်္ဂလိပ်: **glass**) သည် များသောအားဖြင့် အောက်စီဂျင်နှင့် ဆီလီကွန်ဒြပ်စင်တို့က ပုံဆောင်ခဲ စီရီမှု မရှိစွာဖွဲ့စည်းထားသည့် ပကတိအားဖြင့် အလင်းဖောက်တတ်သော၊ အခြားဒြပ်များနှင့် ဓာတ်ပြုခဲသော ဒြပ်ပေါင်းပစ္စည်းမျိုး ဖြစ်သည်။ သဲကို အရည်ပျော်သည် အထိ အပူပေးပြီးနောက် ပုံသွင်းခြင်းဖြင့် ဖန်ကို ဖန်တီးယူကြသည်။

အသုံးပြုပုံများ
---------------

အလင်းဖောက်သဖြင့် အဆောက်အဦအတွင်းသို့ နေ အလင်းသာ ပိုများများဝင်လျက် နေ၏အပူတို့ လျော့နည်းစွာ ဝင်စေလိုသည့်အခါ ပြတင်းပေါက်အဖြစ် ဖန်ကို အသုံးကြသည်။ အရောင်များ ထည့်သွင်းသည့် ဖန်စများကို စီခြယ်လျက် ခရစ်ယာန်ဘုရားရှိခိုးကျောင်း စသည့် အဆောက်အဦတို့တွင် အလှဆင်သည့် ရောင်စုံဖန်စီ ပြတင်းများလည်း ပြုလုပ်တတ်ကြသည်။  

အခြားဒြပ်များနှင့် ဓာတ်ပြုခဲသဖြင့် ရေ၊ အရည်များကို ထည့်စရာ ခွက်၊ ပုလင်းများအဖြစ် ပုံသွင်း အသုံးပြုကြသည်။  

ဖန်ကို အလင်းဖြတ်လျှင် အလင်း၏ သွားနှုန်း *တနည်းအားဖြင့်* လျော့ကျတတ်သဖြင့် အလင်းယိုင်မှု ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထို့ကြောင့် ဤသဘောတရားကို အသုံးပြုလျက် ဖန်၏ ပုံပန်းအထူအပါးကို သင့်လျော်အောင် စီရင်ခြင်းဖြင့် မှန်ဘီလူးစသည့် ကိရိယာများ ပြုလုပ်တတ်လာကြသည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

ဖန်ကို အရည်ဟု ဆိုကြသော ရှေးခေတ် ယုံကြည်ချက်မှာ ရှေးအဆောက်အဦးများရှိ ပြတင်းတံခါးများတွင် တပ်ဆင်ထားသော မှန်ချပ်များကြောင့်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် အောက်ခြေထူ၍ အပေါ်ပိုင်းတွင် အနည်းငယ်ပါးလေ့ရှိသည်။ အမှန်မှာ မှန်ချပ်များ ပြုလုပ်စဉ်က ထုတ်လုပ်မှုနည်းစံနစ် မမှန်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ 

* သက္ကရာဇ် ၄ရာစုခန့်က ရောမတွင် အသုံးပြုသော ဖန်ခွက်အချို့သက္ကရာဇ် ၄ရာစုခန့်က ရောမတွင် အသုံးပြုသော ဖန်ခွက်အချို့
* ရေထည့်ထားသော ဖန်ခွက်တစ်လုံးရေထည့်ထားသော ဖန်ခွက်တစ်လုံး
* ဖန်လုံးတလုံးဖန်လုံးတလုံး
* ခရစ်ယာန် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းတခု၌ တွေ့ရသော ရောင်စုံဖန်စီ ပြတင်းပေါက်များခရစ်ယာန် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းတခု၌ တွေ့ရသော ရောင်စုံဖန်စီ ပြတင်းပေါက်များ

အခြားလင့်ခ်များ
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | ဝီကီမီဒီယာ ကွန်မွန်းစ်တွင် ***Glass*** နှင့် ပတ်သက်သော မီဒီယာ ရှိသည်။ |

* Corning Museum of Glass
* A comprehensive guide to art glass and crystal around the world
* Working Description Furnace & Moleria - Murano Glass
* Informative website about the glass industry
* Substances used in the Making of Colored Glass Archived 30 November 2005 at the Wayback Machine.
* Almost 400 articles and images about glass (mostly art glass)
မလွန်မြသပိတ်
**မလွန်မြသပိတ်စေတီ**သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ အထက်မင်းလှမြို့နယ်၊ မလွန်မြို့တွင် တည်ရှိသည်။

ဘုရားသမိုင်း
------------

သက္ကရာဇ် ၆၅၅ ခုနှစ်တွင် တောင်တွင်းမြို့ သီဟပတေ့မင်းသည် မလွန်မြို့အောင်သီရိကုန်းတော်၌ ရတနာစက် ဤဘုရားကိုတည်တော်မူ၏။

မြတ်စွာဘုရားရှင် ၄၅ ဝါလုံး အသုံးပြုတော်မူခဲ့သော ပဲနောက်အဆင်းရှိ မြသပိတ်သည် ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော် မူပြီးနောက် အရှင်အာနန္ဒာနှင့် မြသပိတ်တော် အတူပါသွားပြီး သာဝတ္တိပြည်၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည် ၎င်းမှတစ်ဆင့် ဒက္ခိဏဂီရိတိုင်း၊ ဝဇီရာပြည်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။

သက္ကရာဇ် ၁ဝ၁ ခုနှစ်တွင် ဒွတ္တပေါင် မင်းကြီးသည် ဗိုလ်ခြေများစွာနှင့် မြသပိတ်တော်ကို ဝဇီရာပြည် မှပင့်ဆောင်၍ သရေခေတ္တရာမြို့ပြင်၌ မြစည်းခုံဘွဲအမည်ဖြင့် မြသပိတ်တော်ကို ဌာပနာပြီး စေတီတည်ခဲ့သည်။ သရေခေတ္တရာ ပြည်ပျက်သော် မြသပိတ်တော်သည် ပေါက္ကံပြည် သို့လည်းကောင်း၊ ပုဂံပြည်ပျက်သော် မြသပိတ်တော်သည် အင်းဝသို့လည်းကောင်း ရောက်ရှိခဲ့သည်။ သက္ကရာဇ် ၇၅၆ ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီဘုရင် မင်းရာဇာသည် အင်းဝကို တိုက်ခိုက်သိမ်းယူပြီး အင်းဝမှ ဘုရားရုပ်ပွားတစ်ဆူနှင့် မြသပိတ်တော်ကို ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းအတိုင်း ဖောင်နှင့်ပင့်ဆောင်ခဲ့ရာ မလွန်မြို့သို့ ရောက်သောအခါ ဖောင်သည် မလွန်ဝဲ(ယခုရွှေ လဝန်းဝဲ)၌ ရပ်တန့်နေခဲ့သည်။ ဖောင်တော်ကို လှေတော်သားတို့ဖြင့် စုံဆွဲလှော်ခတ်သော်လည်း အချည်းနှီးသာ ဖြစ်ခဲ့၏။ ထိုအခါ ရဟန်းရှင်လူ ပညာရှင်အပေါင်းတို့က စိစစ်တွက်ချက်ကြပြီး မြတ်စွာဘုရား၏ ဗျာဒိတ်အရ ဤနေရာ၌ မြသပိတ်တော်အပူဇော်ခံဖို့ ထင်ရိပ်ရှိသည်ဟု ဘုရင်အား လျှောက်တင်ကြရာ ဟံသာဝတီဘုရင်သည် လက်လျှော့၍ မလွန်မြို့ အောင်သီရိကုန်းတော်ပေါ်၌ တည်ထားသော ရတနာစက်ဘုရားအတွင်း ဌာပနာ၍ လှူဒါန်းခဲ့သည်။ မြသပိတ်တော်သည် မလွန်မြို့ကို ကျော်လွန်နိုင် ခြင်းမရှိ၍ မလွန်ဟုလည်းကောင်း၊ နောင်အခါ ရတနာစက်ဘုရားသည် မြသပိတ် ဘုရားဟုလည်းကောင်း ထင်ရှားခဲ့သည်။

ရှေးအခါက မြသပိတ်စေတီတော် ဝန်းကျင်တွင် ပုပ္ပာရုံကျောင်းတော်၊ နဂါးရုံကျောင်းတော်၊ နန္ဒာ လိုဏ်ဂူများ၊ သံဃနန္ဒီ စသောခဏ္ဍ သိမ်ကြီး ကိုးခု၊ ရဟန္တာများ သီတင်း သုံးသော မဟာဂန္ဓာရုံ ကျောင်းတော်များ ရှိခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ ပျက်စီးယိုယွင်းနေသော သိမ်နေရာများနှင့် ဘုရားစေတီ အများ အပြားသာ ကျန်ရစ်သည်။

သက္ကရာဇ် ၁၂၂ဝ ခုနှစ် ဝါခေါင်လတွင် မြေငလျင်လှုပ်၍ မြသပိတ်စေတီတော် ပြိုပျက်ခဲ့ရရာ သက္ကရာဇ် ၁၂၃၅ ခုနှစ်တွင် ဂိုဏ်းအုပ် နဂါးရုံကျောင်းဆရာတော်နှင့် စင်္ကြာဆရာတော်တို့ ကြပ်မတ်၍ မူလစေတီကို ဓာတ်တော်ဆူရေ တစ်ထောင်ကျော် ဖြင့် ဌာပနာပြီးစေတီကို ထပ်မံတည်ထားခဲ့သည်။

မြသပိတ်စေတီတော်ကြီးအား နာယက ဆရာတော်များနှင့် ဂေါပကအဖွဲ့မှ စနစ်တကျ ပြုပြင်ထိန်း သိမ်းစောင့်ရှောက်ခဲ့ပြီး နှစ်စဉ် တန်ဆောင်မုန်းလဆုတ် ၁၃ ရက်မှ နတ်တော်လဆန်း ၇ ရက်နေ့ထိ ဗုဒ္ဓပူဇနိယ ပွဲတော် ကျင်းပခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------
**ထပ်တရာပန်းပင်**၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ 'ကလင်ဒျူလာ 
အော့ဖီဆီနဲလစ်'ဖြစ်သည်။ ထိုအပင်သည် တစ်နှစ်ခံပင်ပျော့ 
မျိုးဖြစ်၍၊ 'ကွန်ပေါ်ဇီတီ'မျိုးစဉ်တွင် ပါဝင်သည်။ ဥရောပ 
တိုက်တောင်ပိုင်းတွင် မူလပေါက်ရောက်သည်။ ထိုအပင်သည် 
ချုံပင်ဆန်သည့် အပင်မျိုးဖြစ်သည်။ အမြင့် ၁၂ လက်မခန့်ရှိ 
သည်။ အရွက်ရှည်မျောမျောရှိသည်။ အပွင့်များမှာ ကြီး၍ 
လိမ်မော်ရောင်ဖြစ်၏။ နွေကူးဥတုမှ ဆောင်းကူးဥတုတိုင် 
အောင် အပွင့်မြောက်မြားစွာပွင့်သည်။ ပွင့်ဖတ်များသည် 
နေဝင်သည်နှင့် တပြိုင်နက် ငုံသွားကြသည်။ ထပ်တရာပင်ကို 
ရှရကာရည်ပြုလုပ်ရာ၌လည်းကောင်း၊ ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင် ပြုလုပ် 
ရာ၌လည်းကောင်း အသုံးပြုကြသည်။

မက္ကဆီကိုတွင် မူလပေါက်ရောက်သော ပြင်သစ်ထပ်တရာ 
ပင်နှင့် အာဖရိကန် ထပ်တစ်ရာပင်တို့သည် မျိုးစုတစ်မျိုးတွင် 
ပါဝင်ကြသည်။ ပြင်သစ် ထပ်တစ်ရာပန်း၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ 
'တဂျီတီ ပတ်တျူလာ' ဖြစ်သည်။ ထိုထပ်တစ်ရာပန်းပင်သည် 
တစ်ပေမျှသာမြင့်သော ချုံပင်မျိုးဖြစ်သည်။ ပန်းပွင့်အရောင် 
သည် ရွှေဝါရောင်ဖြစ်၍ အနီကြောင်းများပါရှိသည်။ အာဖရိ 
ကန် ထပ်တစ်ရာပန်း၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ 'တဂျီတီ အီရက် 
တာ'ဖြစ်သည်။ ထိုထပ်တစ်ရာပင်မျိုးသည် ၂ ပေမှ ၃ ပေထိ 
မြင့်သည်။ ပန်းပွင့်အရောင်သည် အဝါဖျော့မှ လိမ်မော်ရောင် 
ရင့်ထိ အရောင်အမျိုးမျိုးရှိတတ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  The Plant List, *Calendula officinalis* L.
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၅)
ရှောင်လင်ကျောင်းတော်ပင်မမုခ်ဦးအဝင်ပုံ
**ရှောင်လင်ကျောင်းတော်** (သို့မဟုတ်) ရှောင်လင်ဘုရားကျောင်း ( တရုတ်: 少林寺 ; ပင်ယင်း : Shàolínsi )သည် ယခု တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ ဟန်နန် ပြည်နယ် ဆောန်ရှန်း တောင်တန်း (Song Shan)ပေါ်တွင် တည်ရှိသော ဘုန်းကြီးကျောင်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ ရှောင်လင်ကျောင်းတော်ကို ဧကရာဇ်ရှောင်ဝမ် (孝文帝) က အေဒီ ၄၇၇ တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ပထမဦးဆုံးသော ကျောင်းထိုင်ဘုန်းကြီးမှာ ဗုဒ္ဓသာသနာတော် ပြန့်ပွားရေးအတွက် အေဒီ ၄၆၄ တွင် တရုတ်ပြည်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သော အိန္ဒိယလူမျိုး တရားပြဆရာတော် ဘတ်တူ (Batuo) ( ဖော့တူ(Fotuo) သို့မဟုတ် ဘဒ္ဒရာ (Bhadra - the Chinese transposition of Buddha)) ဖြစ်လေသည်။ တရုတ်ကိုယ်ခံပညာနှင့် အထူးသဖြင့် ရှောင်လင်ကွန်ဖူးနှင့် တွဲဖက်၍ နှစ်ရှည်လများ ထင်ရှားခဲ့သည်။ အနောက်ကမ္ဘာတွင် နာမည်ကျော်ကြား လူသိအများဆုံး မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ ကျောင်းတော်တစ်ခုဟုပင်ဆိုနိုင်သည်။

ဆရာတော် ဗောဓိဓမ္မ ( Around 500 A.D) သည် တရုတ်ပြည်တွင် ချန် ဗုဒ္ဓဘာသာကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဆရာတော် ဗောဓိဓမ္မ (Father of Zen Buddhism
)သည် ဗုဒ္ဓသာသနာတော် ပြန့်ပွားရေးအတွက် (5th/6th century) တွင် တရုတ်ပြည်ရှောင်လင်ဘုရားကျောင်းသို့ ရောက်ရှိခဲ့သော အိန္ဒိယလူမျိုး တရားပြဆရာတော်ဖြစ်သည်။ မဟာယာန ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာ တွင် ကမ္ဘာတွင် နာမည်ကျော်ကြား လူသိအများဆုံးဆရာတော် ဖြစ်သည်။ ဆရာတော် ဗောဓိဓမ္မ ၏ ဘခမည်းတော်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ Kanchipuram Pallava ၏ ဘုရင်Tamil Pallava ဖြစ်သည်။ တရုတ်ပြည်ရှောင်လင်ဘုရားကျောင်းသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီးရှောင်လင် ကိုယ်ခံပညာ နှင့် ချန် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကို စံနစ်တကျ သင်ကြားလေ့ကျင့်ပေးခဲ့သည်။ ကိုယ်ခံပညာ သမိုင်းတွင် ဩဇာအကြီးမားဆုံးသော သူများထဲတွင် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။  တရုတ်ပြည်ရှောင်လင်ဘုရားကျောင်း မှ လာသော ချန်( 禪 ) ဗုဒ္ဓဘာသာ အယူအဆများပေါ်တွင် မူတည်၍ ဂျပန်တို့သည် ဇင်(ဈာန်) (禪) ဗုဒ္ဓဘာသာအဖြစ်ပြောင်းလဲလာခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ တရုတ်ပြည်တွင်ဆရာတော် ဗောဓိဓမ္မ ကို ( 達摩 Bodhidharma)၊ ချန်ဗုဒ္ဓဘာသာ( Chán Buddhism) နှင့် ရှောင်လင်၊ ကွန်ဖူးကိုယ်ခံပညာတို့ ၏ ရှေ့ဆောင်ဦးစီးဦးကိုင်တည်ထောင်သူအဖြစ် ဖော်ပြကြသည်။ ဂျပန်ပြည်တွင်ဆရာတော်ဗောဓိဓမ္မ ကို 達磨 Daruma) ၊ ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာ(Zen Buddhism) နှင့် ဂျပန် ကရာတေး ကိုယ်ခံပညာတို့၏ရှေ့ဆောင်ဦးစီးဦးကိုင်တည်ထောင်သူအဖြစ် ဖော်ပြကြသည်။

နာမည်
-----

ရှောင်လင် (少林) ဟူသောဝေါဟာရတွင် ရှောင်(少) မှာ ဆောန်ရှန်း တောင်တန်း(嵩山) ပေါ်ရှိ ရှောင်ရှိတောင်(少室山) ကိုကိုယ်စားပြု ၍ လင်(林) ၏အဓိပါယ်မှာ *တောအုပ်* ဖြစ်သည်။ အတိအကျအားဖြင်.ဆိုသော် ရှောင်လင် ဆိုသည်မှာ *ရှောင်ရှိတောင်ရှိတောအုပ်များထဲမှ ကျောင်းတော်* ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

ရည်ညွှန်းချက်များ
-----------------

1. ↑  Archaeology Excavations: True History of Bodhidharma Life
2. ↑  Daruma (Bodhidharma) - Patriarch of Zen Buddhism in China and Japan
3. 1 2  History of Karate - Deshi-Do Martial Arts & Fitness Centre
4. ↑  JKA Shotokan Karate of Stanford - Karate-Do။ 9 April 2015 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  16 July 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
5. ↑  Daruma (Bodhidharma) - Patriarch of Zen Buddhism in China and Japan

ပြင်ပလင့်ခ်များ
---------------

* ၊ တရုတ်ပြည် ဂျပန်ပြည် ကိုယ်ခံပညာ နှင့် ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာအစ-ဆရာတော် ဗောဓိဓမ္မ  Archived 21 July 2013 at the Wayback Machine.
* Karate and Buddhism ရှောင်လင်အစ ဆရာတော် ဗောဓိဓမ္မ
* True History of Bodhidharma Life ဆရာတော် ဗောဓိဓမ္မ
ညောင်ရမ်းခေတ် (ခရစ် ၁၅၉၇ မှ ၁၇၅၂)
---------------------------------

ပထမအင်းဝခေတ် ပျက်သုန်းပြီးနောက်ပိုင်း တောချုံအဖြစ် ၄-နှစ်မျှဖြစ်နေခဲ့ပြီး အင်းဝမြို့ကို (၁၆)ရာစု နှောင်းပိုင်းကာလတွင် ဒုတိယအကြိမ် ပြန်လည်တည်ထောင်ခဲ့သော မင်းမှာ ညောင်ရမ်းမင်းတရားကြီး ဖြစ်သည်။ 

ညောင်ရမ်းခေတ်သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် လေးခုမြောက် ပဒေသရာဇ်ခေတ် ဖြစ်သည်။ တပင်ရွှေထီး၊ဘုရင့်နောင်တို့ ထူထောင်သည့် တောင်ငူ-ဟံသာဝတီခေတ် ပြိုလဲအပြီးတွင် တစ်နယ်တစ်မင်း စစ်ပြိုင်ပြုနေကြသည့် ပဒေသရာဇ်များကြားမှ ညောင်ရမ်းစားရှင်သစ္စာနှင့် သားများက အင်အားကြီးမားလာကာ ညောင်ရမ်းမင်းဆက်ကို တည်ထောင်ကြခြင်းဖြင့် ညောင်ရမ်းခေတ်ဟူ၍ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ညောင်ရမ်းမင်းဆက်မှ ဘုရင်များသည် အင်းဝကိုနန်းစိုက်ရာ မြို့တော်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသဖြင့် ဒုတိယအင်းဝခေတ် ဟုလည်းခေါ်ကြသေးသည်။ ညောင်ရမ်းခေတ်မှာ ထူးခြားစွာပင် စာဆိုတော်များ၊ ပညာရှိများ ပေါ်ထွန်းလာသည့်အတွက် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုတိုးတက်ရေးတွင် အရေးပါသည့် ခေတ်ကာလအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည့် အဓိကပြဿနာမှာ ရာသီဥတုနှင့် နောက်ပိုင်းကာလ နန်းတွင်းအရှုပ်တော်ပုံများ ဖြစ်သည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များက သုံးသပ်ကြသည်။ ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် ညောင်ရမ်းမင်းဆက် (၁၁)ဆက် စိုးစံခဲ့ပြီး မြို့သက်နှစ်ပေါင်း ၁၅၃-နှစ်မျှ ကြာမြင့်ခဲ့သည်။

စာဆိုရှင်များ
-------------

ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် ထင်ရှားသောစာဆိုများမှာ ဝရာဘိသင်္ဃနာထဆရာတော်၊ တောင်ဖီလာဆရာတော်၊ သဒ္ဓမ္မလင်္ကာရဆရာတော်၊ ဦးကုလား၊ ဦးအောင်ကြီး၊ ဟံသာဝတီရောက်မင်းတရားကြီးတို့ဖြစ်သည်။

စာပေများ
--------

ဝရာဘိသင်္ဃနာထဆရာတော်၏ မဏိကုဏ္ဍဝတ္ထုသည် ဘုရားလောင်းသုတသောမမင်း၏ ဇာတ်လမ်းကို မဏ္ဍိုင်ပြုကာ (၅၅၀)ဇာတ်ဝတ္ထုများ ထည့်သွင်းရေးဖွဲ့ထားသော ဝတ္ထုစကားပြေဖြစ်သည်။ တောင်ဖီလာဆရာတော်ရေးသားခဲ့သော ယသဝဍ္ဎနဝတ္ထုသည် ကြီးပွားကြောင်း တရားများကို သာဓကများထားကာ ရေးသားခဲ့သော ဝတ္ထုဖြစ်သည်။ သဒ္ဓမ္မလင်္ကာရဆရာတော်ကလည်း ဓမ္မပဒ ကျမ်းကိုမှီ၍ ရတနာကရဝတ္ထုကို ရေးသားခဲ့သည်။  

ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် ဝတ္ထုစကားပြေများအကြား၌ ဦးကုလား မဟာရာဇဝင်ကျမ်းကြီး ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။ ဤကျမ်းတွင် သရေခေတ္တရာရာဇဝင်၊ ပုဂံရာဇဝင်၊ ပင်းယရာဇဝင်၊ အင်းဝရာဇဝင်၊ တောင်ငူရာဇဝင် စသည့် အကြောင်းအရာ နှင့် မင်းဆက်တို့၏ အကြောင်းအရာများကို ပြည့်စုံ ပေါ်လွင်အောင် ရေးသားနိုင်ခဲ့သော ရာဇဝင်ကျမ်းဖြစ်သည်။   

ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် အိုင်ချင်းကဗျာများလည်း ထွန်းကားခဲ့သည်။ အိုင်ချင်းကဗျာများမှာ ကျေးလက်ပြည်သူတို့၏ဘဝကို အရိုးခံအတိုင်း ရေးဖွဲ့ထားသည်။   

ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် စကားပြေဝတ္ထု၊ ရာဇဝင်၊ ဓမ္မသတ် နှင့် ပြဇာတ်အရေးအသားများ ထွန်းကားခဲ့ပြီး၊ ကဗျာကဏ္ဍတွင် ပျို့၊ တျာချင်း၊ အိုင်ချင်း၊ တေးသီချင်း၊ လူးတားနှင့် ရတုများထွန်းကားခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ဗိုလ်ရှိတ်(ရတနာပူရ) ရေး အင်းဝနန်းစံ မင်းများနှင့် သမိုင်းဝင်နေရာများ၊ ၂၀၁၆-ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ၊ စာ-၁၂၅

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
ညောင်ရမ်းခေတ် (အေဒီ ၁၅၉၇- ၁၇၅၂) |
| --- |
| ဘုရင်များ၊ မင်း(၁၁)ဆက် | 
* ညောင်ရမ်းမင်းတရားကြီး
* အနောက်ဖက်လွန်မင်း
* မင်းရဲဒိဗ္ဗ
* သာလွန်မင်း
* ပင်းတလဲမင်း
* ပြည်မင်း
* နရာဝရ
* မင်းရဲကျော်ထင်
* စနေမင်း
* တနင်္ဂနွေမင်း
* မဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိ

 |
| ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ | 
* ဦးကုလား
* ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ
* မင်းဇေယျရန္တမိတ်

 |
| အကြောင်းအရာများ | 
* မဟာရာဇဝင်ကြီး
* သာလွန်မင်းလက်ထက် အမိန့်ပြန်တမ်းများ
* သာချင်း

 |
| ဒေသ | 
* ညောင်ရမ်း
* အင်းဝ
* ဟံသာဝတီ

 |
| * + ပုဂံခေတ်
	+ ပင်းယခေတ်
	+ အင်းဝခေတ်
	+ တောင်ငူခေတ်
	+ ညောင်ရမ်းခေတ်
	+ ကုန်းဘောင်ခေတ်
	+ ရတနာပုံခေတ်
	+ ကိုလိုနီခေတ်
	+ ဂျပန်ခေတ်
	+ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ်
	+ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်
	+ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ခေတ်
	+ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီခေတ်
	+ မျက်မှောက်ခေတ်
 |
**လေညာ အမျိုးသားဥယျာဉ်**သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ်တွင် တည်ရှိပြီး ရှားပါးမျိုးစိတ်ဖြစ်သော တောင်ငုံးရင်မည်း သို့မဟုတ် ဂါနီးတောင်ငုံး (Gurney's Pitta) ပြန်လည်ရှာဖွေရန်ရည်ရွယ်၍ တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယခုအချိန်ထိ တိကျသော စာရင်းဇယားများထုတ်ပြန်ခြင်းမရှိသေးပဲ လေညာအမျိုးသားဥယျာဉ်သည် အဆိုပြုအဆင့်တွင်သာ ရှိနေပါသေးသည်။

တည်နေရာ
-------

မြောက်လတ္တီတွဒ်၁၁°၀၈'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၉°၀၃'၊ ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတွင် တည်ရှိပြီး ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ပြီး အကျယ်အဝန်း ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် လေညာ အမျိုးသားဥယျာဉ်(တိုးချဲ့) အဖြစ် ၁၃၉၈.၅၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ ထပ်မံတိုးချဲ့ခဲ့သည်။

သဘာဝအရင်းအမြစ်များ
------------------

အမြဲစိမ်းတောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထားပြီး စိတ်ဝင်စားဖွယ်အချက်အလတ်အဖြစ် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် BirdLife International(BIL)အဖွဲ့အစည်း၏ တိုင်းတာချက်များအရ ၉,၃၀၀- ၃၅,၀၀၀ ခန့် တောင်ငုံးရင်မည်း (*Pitta gurneyi*)ငှက်များကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၌ ပြန်လည်တွေ့ရှိခဲ့သော စာရင်းအရ မျိုးသုဉ်းတော့မည့် စာရင်းတွင်ထည့်ထားခဲ့သည်။ သို့သော် ယခုရှာဖွေတွေ့ရှိမှု အပြီးတွင် International Union for Conservation of Nature(IUCN)မှ "critically endangered" မှ "endangered" သို့ စာရင်းသွင်းခဲ့သည်။ ၉၉% သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်ရှိပြီး၊ လေညာအမျိုးသားဥယျာဉ်၏ ရေတိမ်တောများက ငှက်များကို ရှည်ကြာစွာ တည်နေနိုင်ရေးအတွက် အထောက်အပံ့ ပေးထားသည်။

ခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာယ်များ
-----------------------------

လူများအခြေချ နေထိုင်ခြင်းနှင့် ဆီအုန်းစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်လာကြမှုတို့ကြောင့် Sundaic forest များ ပျက်စီးစေရုံသာမက တောင်ငုံးရင်မည်းနှင့် အခြားတောရိုင်းတိရစ္ဆာန်တို့၏ ဂေဟစနစ်ကို ခြိမ်းခြောက်နေကြသည်။

ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ
---------------------------------------

UK government’s Darwin Initiative မှ ငှက်များ၏ ဇီဝကမ္မအခြေအနေများကို လေ့လာရန်အတွက် ရန်ပုံငွေများ ချပေးထားခဲ့ပြီး၊ Royal Society for the Protection of Birds၊ British arm of BLI မှ ဦးဆောင်၍ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲနှင့် သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးအသင်း၊ Indochina programme of BLI တို့ပူးပေါင်း၍ လေ့လာမှုများ ပြုလုပ်နေကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကြွယ်ဝမှု၊ သစ်တောဦးစီးဌာန  Archived 23 October 2014 at the Wayback Machine.
2. Report: Myanmar Protected Area (2011)

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
မြန်မာနိုင်ငံရှိ သဘာဝ ထိန်းသိမ်းရေး နယ်မြေများ |
| --- |
| အမျိုးသားဥယျာဉ်များ | 
* အလောင်းတော်ကဿပ
* လှော်ကား
* ခါကာဘိုရာဇီ
* အင်ခိုင်ဘွမ်
* လန်ပိကျွန်း
* နတ်မတောင်
* ပုပ္ပါးတောင်
* တနင်္သာရီ
* လေညာ
* နံ့သာကျွန်း

 |
| ဘေးမဲ့တောများ | 
* ချပ်သင်း
* ဟူးကောင်းချိုင့်ဝှမ်း
* အင်းတော်ကြီး
* အင်းလေးကန်
* မိန်းမလှကျွန်း
* မိုးယွန်းကြီးအင်း
* ရခိုင်ရိုးမ
* ရွှေစက်တော်
* ထမံသီ
* ကေလာသ
* ဖုန်ကန်ရာဇီ
* ကျောက်ပန်းတောင်
* ကျိုက်ထီးရိုး
* ဝက်သည်းကန်
* မြောက်ဇာမရီ
* လောကနန္ဒာ
* သမီးလှကျွန်း
* မင်းစုံတောင်
* မင်းဝံတောင်
* မော့စ်ကော့ကျွန်း
* မူလာရစ်
* ပိတောင်
* ရွှေဥဒေါင်း
* ကဟီးလူ
* ပန်းလောင်နှင့် ပြဒါးလင်းဂူ- ဘွမ်ဖာဘွမ်
* တောင်ကြီး
* ပြင်ဦးလွင်
* တနင်္သာရီ
* လွိုင်မွေ
* ပါစာ

 |
| တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်များ | 
* ဆာဖာရီဥယျာဉ်
* နေပြည်တော်
* ရန်ကုန်
* မန္တလေး

 |
| ဥယျာဉ်များ | 
* ကန်တော်ကြီး
* စိမ့်ရေ သစ်တောဥယျာဉ်

 |
| ဆင်စခန်းများ | 
* မြိုင်ဟေဝန်
* ဖိုးကျား
* ဝင်္ဂဘော်ဆင်စခန်း
* မှော်ယောကြီးဆင်စခန်း
* ဆင်ဆေးရုံ

 |
အလှကြည့်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဖန်တီးထားသော မိုနာလီဆာ ပန်ချီကား
အခြား၂ မျိုး ဖြစ်သည့် အလှဆင်အနုပညာ၊ အသုံးချ အနုပညာ တို့နှင့် ကွဲပြားလျက်သော **သုခုမအနုပညာ** (အင်္ဂလိပ်: Fine Art) ဆိုသည်မှာ ရလဒ်လက်ရာတို့ကို ကြည့်ရှုခံစားမှုအတွက်သာ အဓိက သီးသန့် ရည်ရွယ်သော အနုပညာဖန်တီးမှုများကို ဆိုလိုသည်။  

"ပန်းချီ၊ ပန်းပုစသည်တို့ ကဲ့သို့ စဉ်းစားကြည့်ရှု ခံစားနည်းကို သိသူတို့ကသာ အလှခံစားဖွယ်ရာသော အရှုခံ အနုပညာ (en:Visual Art) တို့ကို" ခေါ်သည် ဟု အချို့က အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုသည်။

သမိုင်းတလျောက် အဓိက သုခုမအနုပညာငါးရပ်မှာ ပန်းချီ၊ ပန်းပု၊ ဗိသုကာ၊ ဂီတနှင့် ကဗျာလင်္ကာတို့ ဖြစ်သည်။ အခြားသော သုခုမုအနုပညာရပ်ခွဲတို့တွင် ရှေးအကျဆုံးနှင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် တည်ရှိသော အကပညာနှင့် ဇာတ်သဘင် ကဲ့သို့သော တင်ဆက်ပြသသော အနုပညာများ ပါဝင်သည်။

ကိုးကား
-------


1. ↑  Fine art။ Dictionary.reference.com။  13 March 2014 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑   Colvin၊ Sidney (1911)။ "Fine Arts"။ in Chisholm၊ Hugh (ed.)။ *Encyclopædia Britannica*။ **10** (11th ed.)။ Cambridge University Press။ pp. 355–375။ Cite has empty unknown parameters: `|HIDE_PARAMETER15=`၊ `|HIDE_PARAMETER14c=`၊ `|HIDE_PARAMETER14=`၊ `|HIDE_PARAMETER9=`၊ `|HIDE_PARAMETER3=`၊ `|separator=`၊ `|HIDE_PARAMETER4=`၊ `|HIDE_PARAMETER2=`၊ `|HIDE_PARAMETER8=`၊ `|HIDE_PARAMETER20=`၊ `|HIDE_PARAMETER14b=`၊ `|HIDE_PARAMETER10=`၊ `|HIDE_PARAMETER13=`၊ `|HIDE_PARAMETER6=`၊ `|HIDE_PARAMETER7=`၊ `|HIDE_PARAMETER11=`, နှင့် `|HIDE_PARAMETER12=` (အကူအညီ)
**ဟင်းဂလာ**သည် ပင်ပျော့မျိုး ဖြစ်သည်။ အကြမ်းအားဖြင့်
အယဉ်နှင့်အရိုင်းဟူ၍ ခွဲခြားနိုင်သည်။ အယဉ် 
မျိုးမှာ အထူးစိုက်ပျိုးယူရ၍ အရိုင်းမျိုးမှာ အလေ့ကျပေါက် 
သောအပင်မျိုး ဖြစ်သည်။ ရုက္ခဗေဒ အလိုအားဖြင့် ဟင်းဂလာ 
အမျိုးမျိုးရှိသည်။

  

ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် ကွမ်ပိုဇီတီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်ပြီး 
လျှင် စပီလန်သီး အက်မဲလားဟုခေါ်သော ဟင်းဂလာ အယဉ် 
မျိုးတစ်မျိုးရှိသည်။ ယင်းကို ဟင်းချက်ပြုတ်စားလေ့ရှိသည်။ 
ချဉ်ဖတ်ပြုလုပ်၍လည်း စားကြ သည်။ ဆေးဘက်လည်းဝင်၏။ 
ဂျီနန်ဒရော့ဆစ်ပင်တာဖိုင်လားနှင့်ကလီအိုမီးဗစ္စကိုးဆားဟုခေါ် 
သော ဟင်းဂလာမျိုးမှာ ကက်ပရီဒေးစီအီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင် 
လေသည်။ ပထမ ဟင်းဂလာမျိုးကို ချက်ပြုတ် စားကြသည်။ 
အရွက်များကို အရည်ညှစ်၍ နားကိုက်ပျောက်ဆေးအဖြစ်လည်း 
သုံးကြသည်။ ယင်းတို့မှ အစေ့များရရှိရာ ငါး အဆိပ်ခတ်ရာ၌ 
လည်းကောင်း၊ သန်ချဆေး အဖြစ်လည်းကောင်း အသုံးပြုကြ 
သည်။ ဒုတိယပင်မျိုးမှ မုန်ညှင်းစေ့ကဲ့သို့သော အစေ့များရရှိ 
သည်။ ထိုအစေ့များကို ဟင်းချက်ပြုတ်ရာ၌ အမွှေးအကြိုင်အဖြစ် 
အသုံးပြုကြသည်။ အရွက်နှင့် အစေ့များကို ဆေးဝါးများ၌ 
လည်း သုံးကြသည်။ ထို့ပြင် ဂီစီကီယာ ဖာနာကွိုက်ဒီးခေါ် 
ဟင်းဂလာပင် မျိုးတစ်မျိုးလည်းရှိသေးရာ ထိုဟင်းဂလာတို့ သည် အေအိုင်ဇိုအေးစီအီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်လေသည်။ 
ထိုအပင်မျိုးကို ဂန့်ဂလာဟူ၍လည်း ခေါ်သည်။ ဟင်းရွက်အဖြစ် ချက်ပြုတ်စားနိုင်သည်။ အရသာ ခါးသည်။ သန်ချ
ဆေး အဖြစ်လည်း သုံးနိုင်သည်။

ဟင်းဂလာပင်များ၌ ပင်ရိုးနှင့်အရွက်များရှိရာ အရွက် များတွင် အနီရောင်ရှိသည်။ အရွက်ကလေးများမှာ သေးငယ်၍ 
ရှည်မျောမျောပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်။ အချို့ ဟင်းဂလာမျိုးများ၏ 
အရသာမှာ ခါးသည်။ ယင်းတို့ကို မြန်မာနိုင်ငံ အရပ်ရပ်တွင် 
တွေ့ကြရသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)
မန္တလေးမြို့၊ ရွှေနန်းတော်ကျောင်းရှိ ပန်းပုလက်ရာတစ်ခု
မိုက်ကယ်အိန်ဂျလို ၏ Pietà ၁၄၉၉
ပန်းဆယ်မျိုးထဲမှ တခု ဖြစ်သော **ပန်းပု** (သို့) **ပန်းပုပညာ** ဆိုသည်မှာ သစ်သား၊ ကျောက်သား၊ ပလတ်စတစ် စသည့် ပစ္စည်းသားများကို ထုထွင်းပုံဖော်၍ တိုင်းကြောင်း-၃ခုလုံးစာ ပုံပေါ်သော သုခုမအနုပညာပစ္စည်းများ ဖန်တီးသည့် အတတ် ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ကျောက်တုံး (ကျောက်သား သို့မဟုတ် စကျင်ကျောက်)၊ သတ္တုနှင့် သစ်သားတို့ကို အသုံးပြုကြသည်။ အချို့သော ပန်းပုရုပ်တို့ကို ကျောက်သားမှ တိုက်ရိုက်ဖဲ့ထုတ်ခြင်းမှ ရရှိပြီး အချို့ကိုမူ တစ်စစီတပ်ဆင်ပြီး အပူပေးခြင်း၊ ဂဟေဆော်ခြင်း၊ ပုံစံခွက်တွင် ထည့်သွင်းခြင်း သို့မဟုတ် မိုဖြင့် ပုံဖော်ခြင်းတို့မှ တဆင့် ပြုလုပ်ကြသည်။ ပန်းပု ကိုဖန်တီးသောသူကို ပန်းပုဆရာဟုခေါ်သည်။

မြန်မာ့လက်မှုပညာ ပန်းဆယ်မျိုးထဲတွင်  ပန်းပုလုပ်ငန်းလည်းပါဝင်သည်။ သစ်သား၊ တိရစ္ဆာန်အရိုး၊အစွယ်၊ ရွှံ့စေး၊ ဖယောင်း စသည်တို့ဖြင့်  ရုပ်လုံးရုပ်ကြွပေါ်အောင် ထွင်းထုရသည့် ပညာရပ်အမျိုးအစားဖြစ်သည်။

ပန်းပုပညာတွင် အကြမ်းထည်ပစ္စည်းများကို ပုံသွင်းခြင်း ပုံစံပြောင်းလဲခြင်းပြု နိုင်သဖြင့် ပန်းပုပညာကို ပလတ်စတစ် အနုပညာဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ အများပြည်သူပိုင်သော နေရာတွင် များသောအားဖြင့် ရှိတတ်သည့် အနုပညာမှာ ပန်းပုပင်ဖြစ်သည်။ ပန်းပုရုပ်အများအပြားကို ပန်းခြံတွင်း၌ ခင်းကျင်းပြသထားခြင်းကို ပန်းပုဥယျာဉ်ဟု ခေါ်ကြသည်။

ပန်းပု ပညာရပ်နှစ်မျိုးရှိသည်။ အပေါင်းပညာ နှင့် အနှုတ်ပညာ ဖြစ်ပြီး ပေါင်းပညာသည်ကား  ရွှံ့၊  ဖယောင်းနှင့်ပြုလုပ်ကာ အနှုတ်ပညာကိုမူ သစ်သား၊ဆင်စွယ်၊ ကျောက်စိမ်း စသည်တို့ဖြင့် ဆောင်ရွက်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မိရိုးဖလာ မြန်မာ့ရိုးရာ လက်မှု ပန်းပုပညာရှင်များ၏ ဘဝတိုးတက်လာစေရန်အတွက် ဈေးကွက်ကောင်းများ ရရှိရန် လိုအပ်နေ။ *Myanmar Digital News* (၂၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၀)။  ၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  မြန်မာ့သစ်သားပန်းပုဈေးကွက်။ *VOA* (၂၉ ဩဂုတ် ၂၀၁၄)။  ၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  သစ်သားပန်းပုလုပ်ငန်း။ *RFA Burmese* (၂၄ မေ ၂၀၂၂)။  ၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
ပန်းဆယ်မျိုး |
| --- |
| 
* ပန်းပဲ
* ပန်းပု
* ပန်းထိမ်
* ပန်းချီ
* ပန်းယွန်း
* ပန်းတော့
* ပန်းပွတ်
* ပန်းတမော့
* ပန်းရန်
* ပန်းတဉ်း

 |
အသုံးချအနုပညာ ပါဝင်အောင် စက်ရုံတို့မှ တီထွင်ထုတ်လုပ်ထားသည့် အသုံးအဆောင်များ
အခြား၂မျိုး ဖြစ်သည့် သုခုမအနုပညာ၊ အလှဆင် အနုပညာ တို့နှင့် ကွဲပြားလျက်သော **အသုံးချ အနုပညာ** (အင်္ဂလိပ်: Applied Art) ဆိုသည်မှာ အသုံးပြုမှု အဆင်ပြေအောင် နည်းပညာရှုထောင့်မှလည်း ရည်ရွယ်စီစဉ်လျက် အမြင်အားဖြင့်လည်း တမျိုးတဖုံ တင့်တယ်သော အသုံးအဆောင်များကို ဖန်တီးခြင်းအတတ် ဖြစ်သည်။

အလှမံ အနုပညာကဲ့သို့ ရှုပ်ထွေးသော အဆင်တန်ဆာများထက် အသုံးဝင်မှုကို တိုးပွားစေလျက် အမြင်တွင် ရိုးရှင်းလှပသော ထုတ်ကုန်များ ဖြစ်အောင် အခုခေတ် ထုတ်လုပ်သူ အများစုက ဒီဇိုင်းရေးဆွဲ ဖန်တီးလာကြသည်။

အသုံးချ အနုပညာ ဥပမာ အချို့မှာ

* ဗိသုကာ – သုခုမအနုပညာတွင်လည်း ထည့်သွင်းရေတွက်သည်။
* ပန်းပု – သုခုမအနုပညာတွင်လည်း ထည့်သွင်းရေတွက်သည်။
* လက်မှုအနုပညာ – သုခုမအနုပညာတွင်လည်း ထည့်သွင်းရေတွက်သည်။
* ကြွေထည်
* စက်ပစ္စည်းဒီဇိုင်း
* ဖက်ရှင်ဒီဇိုင်း
* လက်ရေးလှ
* အိမ်တွင်းအလှဆင်
* ဂရပ်ဖစ်ဒီဇိုင်း

ကိုးကား
-------

1. ↑  "Applied art" in *The Oxford Dictionary of Art*. Online edition. Oxford University Press, 2004. www.oxfordreference.com. Retrieved 23 November 2013.
မင်္ဂလာမာရ်အောင်စေတီ
မာရ်ငါးပါးဟုခေါ်သော သကျမာရ်အောင်စေတီ၊ ဇိနမာရ်အောင်စေတီ၊ ရတနာ့မာရ်အောင်စေတီ၊ လောကမာရ်အောင်စေတီ၊ မင်္ဂလာမာရ်အောင်စေတီတော်တို့ အနက် **မင်္ဂလာ မာရ်အောင်စေတီတော်**သည် မြောက်ဦးမြို့၏ မြောက်ဘက်တွင်ရှိသည်။

မြောက်ဦးမြို့ နန်းရာကုန်းမှ မြောက်ဘက်တစ်မိုင်ခန့်အကွာ ခြင်ကိုက်ပိဋကတ်တိုက်မှ အနောက်မြောက်ဘက် မိုင်ဝက်ခန့်အကွာတွင် မင်္ဂလာမာရ်အောင်စေတီ တည်ရှိသည်။ စေတီတော်မှာ လုံးပတ်ထုချွန်ပုံ ဖြစ်သည်။ အောက်ခြေမှာ ရှစ်မြှောင့်ပုံဖြစ်သည်။ အပေါ်ပစ္စယံနှစ်ဆင့်တွင် မုခ်ငယ်ရှစ်ခုနှင့် ဆင်းတုတော်များ ရှိသည်။ ကျောက်တံတိုင်း လေးဘက်ကာရံထားပြီး တစ်ဘက်စီတွင် ဝင်ပေါက်များရှိသည်။ နောက်ပိုင်း ပြုပြင်ခဲ့၍ ခေတ်သစ်ပုံစံဖြစ်နေသည်။ အောက်ခြေပတ်လည် (၁၄၀)ပေရှိပြီး အမြင့် ၈၀ ပေရှိသည်။ အရပ်လေးမျက်နှာတွင် ဆီမီးခွက်များတင်၍ ထွန်းညှိပူဇော်ရန် တိုင်ကြီးများရှိသည်။ စေတီ၏ အရှေ့ဘက်တွင် သမုခ်သိမ်ကြီး တစ်ခုရှိသည်။ အဆိုပါပစ္စည်းများမှာ မူလလက်ရာဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်း ပြုပြင်သူတို့က စွန့်ပစ်ထားခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ စေတီတော်၏ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ တေဇရာမစေတီနှင့် အတော်ပင်တူသည်။ စေတီတော်၏တောင်ဘက် မျက်နှာစာတွင် ရခိုင်ဘာသာဖြင့် ရေးထိုးထားသော ကျောက်စာလေးချပ် ရှိခဲ့သည်။ တစ်ချပ်မှာ ပျက်စီးပြီး ဖြစ်သော်လည်း ကျန်သုံးချပ်မှာ ဖတ်၍ရသည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

ဤစေတီတော်ကြီးကို ခရစ်သက္ကရာဇ်(၁၆၃၀) ခုနှစ်နှင့် (၁၆၄၅)အကြားတွင် မြောက်ဦးဘုရင် နရပတိကြီးက တည်ထားခဲ့သည်ဟု အချို့ကပြောသည်။ အခြားသော မှတ်တမ်းများအရမူ စန္ဒသုဓကမ္မရာဇာ၏ သားတော်ဥဂ္ဂါဗလသည် မြောက်ဦးထီးနန်းကို ခရစ်နှစ် ၁၆၇၄ခုနှစ်တွင် နန်းစံခဲ့ရာ နန်းစံပြီး၍ ၁၁နှစ်အကြာ (၁၆၈၅)တွင် မင်္ဂလာမာရ်အောင်စေတီကို တည်ထားသည်ဟု ဆိုသည်။ ရခိုင်လူမျိုးတို့၏ ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူခဲ့သော (၃၈)ဖြာမင်္ဂလာတရားကို အစဉ်တစိုက် မပျက်မကွက် အောင်မြင်စွာ ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့ကြသည်ကို အထိမ်းအမှတ်ပြု၍ မင်္ဂလာမာရ်အောင်စေတီဟု ခေါ်တွင်စေသည်။ စေတီတော်၏တောင်ဘက်မျက်နှာစာတွင် ရခိုင်ဘာသာဖြင့် ရေးထိုးထားသော ကျောက်စာလေးချပ် ရှိသည်။ ကျောက်စာအရ စန္ဒဝိဇယဘုရင်သည် ဘုရားကို ပြုပြင်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ သူသည် ဤစေတီ၏ မူလကုသိုလ်ရှင် နရပတိကြီး၏ မြေးတော်အရင်း နွယ်တော် အစစ်ဖြစ်ကြောင်းဆိုသည်။

ကိုးကား
-------

ရခိုင်မဟာရာဇဝင်ကြီး (ထွန်းရွှေခိုင် (မဟာဝိဇ္ဇာ))
**နိုင်ဝင်းသီ** (၁၉၅၇ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား အမျိုးသားစာပေဆုရ စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။

အစောပိုင်းဘဝ
------------

နိုင်ဝင်းသီကို အဖဦးတင်လှိုင်နှင့် အမိဒေါ်အုန်းစိန်တို့မှ သန်လျင်မြို့၌ ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမည်ရင်း ဦးနိုင်ဝင်း ဖြစ်ပြီး မွေးချင်းငါးယောက်အနက် ဒုတိယမြောက် သားဖြစ်သည်။ သန်လျင်မြို့ ၊ အထက(၄) ကွန်ဗင့်နှင့် အထက(၂) မက်သဒစ်ကျောင်းများတွင် ဒသမတန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။

သမဝါယမစာရေး၊ ရေတပ်သား၊ လမ်းဘေးဈေးသည်၊ သင်္ဘောကျင်းပညာသင်၊ စာအုပ်ဟောင်းရောင်းသူ စသည်ဖြင့် ဘဝမျိုးစုံ ကျင်လည်ခဲ့သည်။

စာပေရေးသားခြင်း
---------------

မဟေသီ၊ ကလျာ၊ စတိုင်သစ်၊ ရတီ၊ ဖက်ရှင်၊ IDEA၊ သပြေ၊ ရုပ်ရှင်အောင်လံ၊ ရွှေအောင်လံ၊ ပေါ်ပြူလာ၊ သတင်းစုံ၊ မိုးမခ၊ FACES၊ YOUTH၊ IMAGE၊ ဂျီအီးစီ၊ ရင်စူးမြား၊ ရွှေပုစွန်၊ ရုပ်ရှင်သစ္စာ၊ ပိတောက်ပွင့်သစ်၊ နရီသစ်၊Beauty Max ၊ ပြစ်မှု၊ မြရည်သီတာ၊ ရတီ၊ Buyer Choice ၊ သောကြာ၊ ရယ်စရာ၊ ရယ်ရွှင်ဖွယ်အောင်လံ၊ ရုပ်ရှင်တေးကဗျာ၊ လင်းလွန်းခင်စာပေအနုပညာမဂ္ဂဇင်းများ၊ Moemaka ၊ သစ်ခက်သံလွင်၊ Freedom wave Online webpages များနှင့် မြန်မာတိုင်းမ်၊ The Voice နေ့စဉ်ထုတ်သတင်းစာများတွင် ဝတ္ထုတို၊အက်ဆေးနှင့် သရော်စာများရေးသားခဲ့သည်။

ရင်စူးမြား Online Magazine တွင် တာဝန်ခံအယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

*ကိုပေသီးအုန်းပင်တက်နေသည်နှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ*(၁၉၈၉ခုနှစ်)၊ *ခရမ်းပြာကောင်းကင်*(၂၀၀၂ ခုနှစ်) *အကြွင်းမဲ့နှင်းဆီ*(၂၀၀၂ ခုနှစ်)၊ *နာရီတစ်လုံးရဲ့အလျား* မဂ္ဂဇင်းဝတ္ထုတိုများ (၂၀၁၇ ခုနှစ်)၊ *မြို့ကလေးရဲ့အော်ပရာ အက်ဆေးများ* (၂၀၂၀ခုနှစ်) စသည့် စာအုပ်များကို ရေးသားခဲ့ပါသည်။

ရရှိခဲ့သော ဆုတံဆိပ်များ
-----------------------

*ကိုပေသီးအုန်းပင်တက်နေသည်နှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ*စာအုပ်သည် ၁၉၈၇ ခုနှစ် စာပေဗိမာန်စာမူဆုပြိုင်ပွဲတွင် ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ် ပထမဆု ရရှိခဲ့သည်။ *မြို့ကလေးရဲ့အော်ပရာ* အက်ဆေးစာအုပ်သည် ၂၀၂၀ ခုနှစ် အမျိုးသား စာပေဆု ရသစာတမ်း (အက်ဆေးဆု) ရရှိခဲ့သည်။

မိသားစု
-------

ဇနီးမှာ ဒေါ်သန်းနွယ်ဖြစ်ပြီး သားတစ်ယောက်ထွန်းကားခဲ့သည်။ သန်လျင်မြို့တွင် မိသားစုနှင့်အတူ နေထိုင်လျက်ရှိသည်။

ကိုးကား
-------
**ပရက် ဆိုခွန်** (အင်္ဂလိပ်: Prak Sokhonn) သည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ယခင်က သံတမန်တစ်ဦးလည်းဖြစ်ကာ စာနယ်ဇင်းသမားတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။

၂၀၂၂ခုနှစ်တွင် က​မ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံက အာဆီယံအလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာပြီး​နောက် မြန်မာ့အရေး၏ အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၎င်းအနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံသို့ နှစ်ကြိမ်လာရောက်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ပရတ် ဆိုခွန်းက ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့်ပါ တွေ့ခွင့်တောင်းခဲ့သော်လည်း တွေ့ဆုံခွင့်မရခဲ့ပေ။ မြန်မာ့အရေးသည် ကမ္ဘောဒီးယားလက်ထက်တွင် သိသာစွာပြောင်းလဲတိုးတက်ခဲ့ခြင်း မရှိပေ။

အစောပိုင်းဘဝ
------------

၁၉၅၄ခုနှစ် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၇၉ခုနှစ်တွင် ကမ်ပူးချားပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ကမ္ဘောဒီးယားတော်ဝင်တပ်မတော်တွင် ကြယ် ၄ပွင့်အဆင့်ရှိ ဗိုလ်ချုပ်တစ်ဦးဖြစ်လာကာ ပြောရေးဆိုခွင့်ရသူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

အစိုးရအဖွဲ့ရာထူးများ
--------------------

သူသည် ဥရောပတွင် သံတမန်အဖြစ် ၃နှစ်ကြာသွားခဲ့သေးသည်။ ၂၀၁၃ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘောဒီးယားအစိုးရအဖွဲ့၌ စာတိုက်နှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဖြစ်လာသည်။

နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဖြစ်သူ ဟော်နမ်ဟွန်းသည် ဝန်ကြီးအဖြစ် ၁၇နှစ်ကြာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် ထိုနေရာမှ အနားယူသွားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ပရက်ဆိုခွန်အား နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ရာ ၂၀၁၆ခုနှစ် ဧပြီ ၅ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ခုနှစ်တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်တာဝန်ကိုပါ စွမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  PRAK Sokhonn Curriculum Vitae။ *Ministry of Foreign Affairs and International Cooperation*။
2. ↑  အာဆီယံ အထူးသံ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် နဲ့ တွေ့ခွင့်မရ။
3. ↑  အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ်ရဲ့ တတိယအကြိမ် မြန်မာခရီးစဉ်ပျက်ပြယ်။
4. ↑  အာဆီယံ အထူးကိုယ်စားလှယ်ရဲ့ မြန်မာ့အရေး ချဉ်းကပ်မှုပုံစံအသစ်။
5. ↑  Minister (in en-US)။ 20 April 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  25 December 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**ဘုန်းနှင့်ကံနှင့်ရွှေသဇင်** ကဗျာကို ဦးတိုး ရေးဖွဲ့ခဲ့သည်။ ရကန် ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ရာမရကန်မှ ကောက်နုတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ သဇင်ပန်း၏ ထူးခြားမြင့်မြတ်တင့်တယ်ပုံကို ရေးဖွဲ့ထားသည်။

ဘုန်းနှင့်ကံနှင့်ရွှေသဇင်
-------------------------

စိမ့်ကြီးမြိုင်ကြီး၊ ရိပ်ကြီးတောတောင်  

နေရောင်မခံ၊ ပန်းပျံပင်ဆင့်  

မြေနှင့်ရန်ဘက်၊ ခက်လက်စိမ်းမြ  

မိုးမခဘူး၊ နွေလသန်ပေါက်  

ယဉ်ချိန်ရောက်ခါမှ၊ နှင်းသောက်ကယ်ရွှင်ရွှင်  

ပွင့်ဖူးတွေ ဆင်ကြသည်။  

  

ရွှေပင်ဆင့်ငွေပင်ဆင့်၊ ပတ္တမြားပင်ဆင့်  

ဂမုန်းအင့်အဖက်  

ဆောင်းစက်ရိပ်ခို၊ ရေတွက်လို့ဆိုတော့မည်။  

  

လက်တံတိုတစ်မည်၊ လက်တံရှည်နှင့်  

နေရောင်ခြည် လရောင်ဝါ  

မိုးလုံးပြာ မိုးလုံးမှိုင်း  

ပုလဲဆိုင်း ပုလဲနှစ်  

ချစ်စရာ့ လိပ်ပြာတောင်  

နီလာရောင် တောင်လုံးမြိုင်  

သုံးပွင့်ဆိုင် ခိုင်လုံးဆန်း  

ပင်လုံးလန်း နွဲ့တန်းယိမ်း  

ညှာတံစိမ်းများတို့  

လေသိမ်းတိုင်းလှ၊ ကိန္နရီကသည့်နှယ်  

တချို့ကနီပြာပြာ၊ တချို့ကဖြူဝါဝါ  

တချို့မှာချိပ်ပွင့်၊ တချို့မှာပန်းရင့်ကို  

ပင်ဆင့်ပန်းပျံ၊ ဘွဲ့မည်ရည်ခံချင်းတွင်  

ဝေယန်နန်းမြင့်၊ ပန်းတိုင်းတင့်မို့  

မြို့ဝန်မင်းစာ၊ လိပ်မပါဘဲ  

ကွယ်ရာဈေးပြင်၊ ရောင်းလို့များမြင်မလား။  

  

သေချင်သေ၊ ရှင်ချင်ရှင်  

အင်မတန့် အင်မတန်၊ ရာဇဝတ်တော်ခံရမည်။  

  

မြတ်ပန်တော်ပန်း၊ ခိုင်လုံးလန်းကို  

ဟိုလောင်ပန်းပွင့်၊ ဘယ်ဂုဏ်ကြောင့် ဝင့်မတုံး  

ဘုန်းနှင့်ကံနှင့်ရွှေသဇင်။

ကိုးကား
-------
ရင်းမြစ်ထိန်းချုပ်မှုစနစ်(အင်္ဂလိပ် - Version Control)သည် စာရွက်စာတမ်းများ၊ ကွန်ပျူတာပရိုဂရမ်များ၊ ကြီးမားသောဝက်ဘ်ဆိုက်များနှင့် အခြားသတင်းအချက်အလက် စုဆောင်းခြင်းများကို စီမံခန့်ခွဲခြင်းဖြစ်သည်။ အပြောင်းအလဲများကို များသောအားဖြင့် နံပါတ် (သို့) အက္ခရာကုဒ်များအဖြစ်ခွဲခြားသတ်မှတ်ပြီး၊ ၎င်းကို "ပြန်လည်တည်းဖြတ်တဲ့နံပါတ်"(revision number) သို့မဟုတ်၊ "ပြန်လည်တည်ဖြတ်နေရာ အမှတ်အသား"(commit ID) ဟုခေါ်ပါသည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ကနဦးဖိုင်များသည် "တည်းဖြတ်ခြင်း ၁" ဖြစ်သည်။ ပထမဆုံးပြောင်းလဲမှုပြုလုပ်သောအခါ ရရှိလာသောအစုသည် "တည်းဖြတ်ခြင်း ၂" နှင့် စသည်ဖြင့်ဖြစ်သည်။ ပြင်ဆင်မှု (commit or revision)တစ်ခုစီကို ပြင်ဆင်သည့်အချိန် အတိအကျနှင့် အပြောင်းအလဲပြုလုပ်သူကို ရည်ညွှန်းသော အမည် နှင့်ဆက်စပ်ထားသည်။ ပြင်ဆင်မှုများကို နှိုင်းယှဉ်ခြင်း၊ ပြင်ဆင်မှုမတိုင်ခင် အခြေအနေသို့ ပြန်လည်ထားခြင်း၊ တစ်နေရာတည်းပြင်ဆင်မှုတို့ကို ပြန်လည်ပေါင်းစည်းခြင်း(merging) တို့ကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။

ပြန်လည်ပြင်ဆင်မှုများကို စုစည်းထိန်းချုပ်ရန် ကျိုးကြောင်းဆီလျော်သော နည်းလမ်းလိုအပ်ချက်သည် လူသားများစာရေးတတ်စဉ်ကတည်းက ရှိနေခဲ့သော်လည်း ကွန်ပျူတာခေတ်စတင်သောအခါ တည်းဖြတ်ထိန်းချုပ်မှုသည် ပို၍ အရေးကြီးပြီး ရှုပ်ထွေးလာခဲ့သည်။ ပုံနှိပ်သောခေတ်သို့ပြန်ကြည့်မည်ဆိုလျှင် စာအုပ် ထုတ်ဝေမှု အကြိမ်နံပါတ် (ပထမအကြိမ်ထုတ်၊ ဒုတိယအကြိမ်ထုတ် စသည်) နှင့် အများသိစေရန် အသေးစိတ်သတ်မှတ်ဖော်ပြချက်များ၏ နံပါတ်စဉ်များသည် ရှေးဦးဥပမာများပင်ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် စွမ်းရည်အရှိဆုံးနှင့် (ရှုပ်ထွေးသော) ရင်းမြစ်ထိန်းချုပ်ရေးစနစ်များကို ဆော့ဖ်ဝဲရ်တည်ဆောက်မှုတွင် အသုံးပြုကြပြီး၊ ထို စနစ်များတွင် လူအများစုသည် တစ်ပြိုင်နက်တည်းအတူတူပင် ဖိုင်များသို့ ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်နိုင်သည်။

ဗားရှင်းထိန်းချုပ်မှုစနစ်များ (VCS) ကိုအများအားဖြင့် သီးခြားစီအသုံးချပရိုဂရမ်များအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ သို့သော် ရင်းမြစ်ထိန်းချုပ်မှုကို စာစီစာရိုက်ပရိုဂရမ်များ(ဥပမာ၊ Microsoft Word 2019)၊ စာရင်းဇယားတည်းဖြတ် ပရိုဂရမ်များ(ဥပမာ၊ Microsoft Excel 2019)၊ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သည့် ဝက်ဘ်မှတ်တမ်းများစသည့် ဆော့ဖ်ဝဲရ်အမျိုးအစားများ(ဥပမာ၊ Google Docs)နှင့် စာရွက်စာတမ်းအကြောင်းအရာ ဖြန့်ဝေထိန်းချုပ်သော စနစ်များ (ဥပမာ၊ ဝီကီပီးဒီးယားစာမျက်နှာ ရာဇဝင်)တွင် အတွင်း၌ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအနေနှင့် ထည့်ဝင်ထားသည်လည်း ရှိသည်။ ရင်းမြစ်ထိန်းချုပ်မှုစနစ်သည် စာရွက်စာတမ်းတစ်ခုကို ယခင်တည်းဖြတ်ခြင်းသို့ဖြစ်စေ၊မတည်းဖြတ်မီ အခြေအနေသို့ဖြစ်စေ ပြန်လည်ပြောင်းလဲနိုင်ရန် ပြုလုပ်ထားခြင်းဖြင့်၊ တည်းဖြတ်သူများအနေဖြင့် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး တည်းဖြတ်မှုများကို ပြန်လည်စစ်ဆေးရန်၊ အမှားပြင်ဆင်ရန်နှင့် ဝီကီအတွင်း မတော်တယော် ရေးသားပြင်ဆင်ခြင်း၊ တမင်တကာ ဖျက်လိုဖျက်စီးစိတ်ဖြင့် ရေးသားခြင်း၊ ဆီလျှော်မှုမရှိသော ရေးသားခြင်းများကို ကာကွယ်တည်းဖြတ်ရန်တို့အတွက် အလွန်ပင်အသုံးတည့်ကာ အရေးပါလှပေသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  View previous version of Office files
2. ↑  Google Docs Version History
|  |
| --- |
|  |
| **တရုတ်ဟင်းလျာ** |
| တရုတ်ဟင်းလျာသမိုင်း |
| ဒေသအလိုက် ဟင်းလျာများ |
| **ဟင်းလျာကြီး ၈ မျိုး**
အန်းဟွေး - ကွမ်တုန်း – ဖူကျန့် – ဟူနန် ကျန်းစူး – ဆန်းတုန်း – စိချွမ်း – ဂျဲ့ကျန်း |

**တရုတ်ဟင်းလျာ၏ သမိုင်းကြောင်း**ကို ပြန်ပြောင်းကောက်ရမည်ဆိုလျှင် လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၄၀၀၀၀၀ ခန့်က ပီကင်းလူသား မီးကို စတင်အသုံးပြုချိန်နှင့် "*ဟင်းလျာ*"အား စတင် တီထွင်ခဲ့ချိန်ဖြစ်သည်။ ပညာရှင်တချို့ကမူ တွေ့ရှိရသည့် သမိုင်း အထောက်အထားများအရ တရုတ်ဟင်းလျာ၏ သမိုင်းမှာ ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် ခေါက်ဆွဲထုတ်လုပ်မှု စတင်ခဲ့သည့် ကျောက်ခေတ်မှ စတင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထမင်းနှင့် ခေါက်ဆွဲတို့မှာ ယနေ့ခေတ် တရုတ်လူမျိုးများ အဓိက စားသောက်ကြသည့် အစားအစာများ ဖြစ်သည်။

ချက်နည်းပြုတ်နည်း
-----------------

ရာစုနှစ်ပေါင်း များစွာအတွင်း အစားအသောက်အသစ်များကို တွေ့ရှိလာသည့်အလျောက်၊ ချက်ပြုတ်နည်းအသစ်များကို တီထွင်လာသည့်အလျောက် တရုတ်ဟင်းလျာများလည်း ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ တရုတ်တို့ စားသောက်ပုံ ဓလေ့များအနက် ထူးခြားတစ်ရပ်မှာ တူဖြင့် စားသောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ တရုတ်တို့သည် တူကို ကျိုးမင်းဆက် (ဘီစီ ၁၀၄၅ - ဘီစီ ၂၅၆) မှ စတင် အသုံးပြုလာသည်မှာ နှစ်ပေါင်း ၃၀၀၀ နီပါးရှိနေပြီဖြစ်သည်။ မီးပြင်းပြင်းဖြင့် မွေကျော်သည့် ဟင်းလျာများမှာလည်း ထန်မင်းဆက် (အေဒီ ၆၁၈ - ၉၀၇) မှစကာ လူကြိုက်များလာခဲ့သည်။ မီးမီးပြင်းပြင်းဖြင့် မွေကျော်ခြင်းမှာ ရှားပါးသည့် လောင်စာ သက်သာစေရန် တီထွင်ထားသည့် ချက်ပြုတ်နည်း တစ်မျိုးဖြစ်သည်။

တရုတ်ဟင်းလျာ အမျိုးအစား
-----------------------

ချင်မင်းဆက်နှင့် ဟန်မင်းဆက် ခေတ်ကာလများအတွင်း တရုတ်အင်ပါယာကြီး တိုးချဲ့ပြီး များမကြာမီတွင် တရုတ်ပြည်တလွှား ဒေသအသီးသီးမှ ချက်နည်းပြုတ်နည်းများ ကွဲပြားသည်ကို တရုတ် စာရေးဆရာများ သတိပြုမိလာကြသည်။ ဤသို့ကွဲပြားရခြင်းမှာ အဓိကအားဖြင့် နေရာအလိုက် ရာသီဥတု ကွဲပြားခြင်း၊ ဖြစ်ထွန်းသည့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ ကွဲပြားခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။

### တောင်နှင့် မြောက်

တောင်နှင့်မြောက် ဒေသနှစ်ခုအကြား ချက်ပြုတ်နည်း ကွာဟချက်သည် အများက အစောဆုံး သတိပြုမိသည့် ကွာဟချက် ဖြစ်သည်။ အသိသာ အထင်ရှားဆုံးအချက်မှာ မြောက်ပိုင်းဒေသတွင် ဂျုံကို အဓိက စားသုံးကြပြီး တောင်းပိုင်းဒေသတွင် နေထိုင်သူများက ဆန်ကို အဓိကထား စားသုံးကြခြင်း ဖြစ်သည်။ အများသိကြသည့် ခေါက်ဆွဲ၊ ပေါက်စီ၊ ဖက်ထုပ် စသည်တို့မှာ မြောက်ပိုင်းသားများထံမှ ဆင်းသက်လာသည့် တရုတ်ရိုးရာ အစားအစာများ ဖြစ်သည်။

### ဟင်းလျာကြီး ၄ မျိုး

တရုတ်ဟင်းလျာ အများစုကို လူ၊ ယန်၊ ချွမ်း နှင့် ယွဲ့ ဆိုသည့် ဟင်းလျာကြီး ၄ မျိုးအဖြစ် ခွဲခြားနိုင်သည်။ ဤဟင်းလျာ အမျိုးအစား အမည်များမှာ နေရာဒေသ၏ တရုတ်အမည် အတိုကောက်များ ဖြစ်ကြသည်။ လူ မှာ ဆန်းတုန်းပြည်နယ်၊ ယန်မှာ ကျန်းစူးပြည်နယ် ယန်ကျိုးဒေသ၊ ချွမ်းမှာ စိချွမ်းပြည်နယ်နှင့် ယွဲ့မှာ ကွမ်တုန်းပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဆန်းတုန်းဟင်းလျာ၊ ဟွိုင်ယန်ဟင်းလျာ၊ စိချွန်းဟင်းလျာ၊ ကွမ်တုန်းဟင်းလျာဟုခေါ်ကြသည်။ ဤဟင်းလျာကြီး ၄ မျိုးအနက် လူဟင်းလျာသည် ရှေးအကျဆုံးဖြစ်သည့်အတွက် အမျိုးအမယ်လည်း အများဆုံးဖြစ်သည်။ 

### ဟင်းလျာကြီး ၈ မျိုး

ဟင်းလျာကြီး ၈ မျိုးတွင် အထက်ဖော်ပြပါ သမားရိုးကျ ၄ မျိုးအပြင် ဟူနန်ဟင်းလျာ၊ ဖူကျန့်ဟင်းလျာ၊ အန်းဟွေးဟင်းလျာ နှင့် ဂျဲ့ကျန်းဟင်းလျာတို့ ပါဝင်သည်။ 

### ဟင်းလျာကြီး ၁၀ မျိုး

နောက်ပိုင်းတွင် ပေကျင်းဟင်းလျာနှင့် ရှန်ဟိုင်းဟင်းလျာတို့ကိုပါ အလေးထားလာပြီး အထက်မှ ဟင်းကြီး ၈ မျိုးတွင် ပေါင်းထည့်ကာ ဟင်းလျာကြီး ၁၀ မျိုးဟု ပြောစမှတ်ပြုလာကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  regional cuisines Archived 5 October 2011 at the Wayback Machine.
Bonsai at the National Bonsai & Penjing Museum at the United States National Arboretumဘွန်ဇိုင်းပင် (သို့) သက်ကြီးပုပင်များ ကိုမျက်မှောက်ကာလတွင် ကမ္ဘာတစ်လွှားမှ သစ်ပင်ပန်းပင်ဝါသနာရှင်များသည် ဘွန်ဇိုင်းပင် (Bonsai) စိုက်ပျိုးခြင်းကိုအာရုံစိုက်လာကြသည်။ ဘွန်ဇိုင်းပင် (ခေါ်) သက်ကြီးပုပင်များ (သို့) သစ်ကျုံ့ပင်များကို စိုက်ပျိုးရာတွင် ကျယ်ဝန်းသောမြေနေရာမလိုအပ်ဘဲ သေးငယ်သောပန်းအိုလေးထဲများတွင် အလွယ်တကူ အဆင်ပြေစွာစိုက်ပျိုးနိုင်သည်။ ပန်းပင်နှစ်သက်မြတ်နိုးသူ ဝါသနာရှင်များအနေဖြင့် မိမိကရိကထခံပြီး နေ့စဉ်ပြုလုပ်စောင့်ရှောက်ဖန်တီးပုံသွင်းထားသော ဘွန်ဇိုင်းပင်ကလေးများကို ဂုဏ်ယူစွာဖြင့် ပီတိဖြာကြည်နူးနိုင်သောကြောင့် ဘွန်ဇိုင်းစိုက်ပျိုးခြင်းသည် စိတ်ကိုကြည်လင်လန်းဆန်းစေပြီး အပန်းပြေနိုင်သော ဝါသနာဘာဂီတစ်ရပ်လည်းဖြစ်သည်။ ဘွန်ဇိုင်းဆိုသည်မှာ ဂျပန် ဝေါဟာရဖြစ်ပြီး (Bon) ဆိုသည်မှာ ဇောက်တိမ်သောအိုးပြားပြားဟုလည်းကောင်း၊ (Sai) ဆိုသည်မှာ ရှင်သန်နေသောအပင်ကလေးဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ တိမ်သောအိုးပြားပြားတွင်အသက်ရှင်နေသောအပင်ငယ်လေးဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဘွန်ဇိုင်းဆိုသည်မှာ ဂရုတစိုက်ပြုစုစောင့်ရှောက်စိုက်ပျိုးရသောအတတ်ပညာဖြစ်သည်။ အချို့ကပန်းအိုးဖြင့် စိုက်ပျိုးထားသောဘွန်ဇိုင်းပင်ကလေးများကို စွဲစွဲလမ်းလမ်း အမြတ်တနိုးတန်ဖိုးထားပြီး ဂရုတစိုက် ကရိကထခံပြီးပြုစုစောင့်ရှောက်ဖန်တီးပုံသွင်းရသော အတတ်ပညာဟုအနက်အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြသည်။

ဘွန်ဇိုင်း ရာဇဝင်
-----------------

တရုတ်ပြည်မှ ဂျပန်နိုင်ငံသို့စတင်ပျံ့နှံ့လာရောက်ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် မည်သည့်အချိန်ကဘွန်ဇိုင်းရိုးရာဓလေ့ ဂျပန်နိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်ကို တိတိကျကျမသိရှိရပေ။

**သမိုင်းကြောင်းအရ ပန်းအိုးဖြင့် သစ်ပင်စိုက်ပျိုးခြင်းအစပထမဖြစ်ကြောင်းအဆိုရှိခဲ့သည်**။ အိုးထဲတွင်သစ်ပင်စိုက်ပျိုးမှုများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီးနောက် နှစ်ပေါင်း ၂၀၀ခန့်အကြာအေဒီ ၆ရာစုနှစ်ခန့်တွင် ဘွန်ဇိုင်းပင်ကလေးများစိုက်ပျိုးမှုသည် တရုတ်ပြည်တွင်အစပြုပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ လူတို့သည် ကျောက်တောင်ကျောက်သားမျက်မှာပြင်များပေါ်တွင် သဘာဝအတိုင်းပေါက်နေကြသည့် အရွယ်အစားသေးငယ်သောအပင်များကို တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ အရွယ်အစားအားဖြင့်သေးငယ်သော်လည်းသဘာဝအတိုင်းရာသီအလိုက် ဖူးပွင့်သီးပွင့်နေသောအပင်ကလေးများဖြစ်ကြရာ နှစ်သက်သဘောကြသဖြင့်တူးဆွယူငင်လာကြပြီးနေအိမ်များရှိ အိုးထဲတွင်စိုက်ပျိုးကြသည်။ တန်မင်းဆက် (၆၁၈-၉၀၆) လက်ထက်ပန်းချီကားများတွင် ထင်းရှူးပင်များ၊ အုန်းထန်းအနွယ်ဝင်အပင်များ၊ ဝါးပင်များကိုပန်းအိုးထဲတွင်စိုက်ပျိုးထားသော ပုံများကို အစောဆုံးတွေ့ရှိရသည်အထောက်အထားများတွေ့ရှိရသည်။ ဂျပန်လူမျိုးတို့သည် သဘာဝအတိုင်းပေါက်နေသောအပင်များကို အပင်ငယ်ပုံစုံကလေးများနှင့် တူအောင်ဖန်တီးစိုက်ပျိုးခဲ့ကြရာသဘာဝအပင်ငယ်လေးများထက် ရူချင်စဖွယ်ပိုကောင်းလှပေသည်။

ကိုကူဂါဝါးခေတ်
--------------

ကိုကူဂါဝါး (Tokugawa) ခေတ် (၁၆၀၀) တွင်သံကျုံ့ပင်ကလေးများ သို့မဟုတ် သက်ကြီးပုပင်များဟုခေါ်သောဘွန်ဇိုင်းပင်လေးများ ဖန်တီးမှုအတတ်ပညာအတွက် နည်းစနစ်ဥပဒေအသစ်များ ပေါ်ထွန်းလာခဲ့ပြီးဘွန်ဇိုင်းပညာရှင်များနှင့် ဘွန်ဇိုင်းပင်စိုက်ပျိုးမှုအတတ်ပညာသင်ကြားပေးသည့်ကျောင်းများလည်း ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။

ကမာကူရာခေတ်
-----------

ကမာကူရာခေတ် (၁၁၈၅-၁၃၃၃) ကဘွန်းဇိုင်းရိုးရာဓလေ့စတင်အမြစ်တွယ်ခဲ့ဟန်တူသည်။ ဘွန်ဇိုင်းပင်ကလေးများကိုကျောက်ဆောင်အောက်တွင် တွယ်ကပ်ပေါက်နေဟန်ကိုလှပစွာသရုပ်ဖော်ရေးဆွဲထားသောပုံများကို "ကာဆူဂါဂွန်ဂင်ကင်တီအီမာကီ" ရုပ်ပုံပုရပိုက်များတွေ့နိုင်သည်။ ထိုကမာကူရာခေတ်က စာပေများတွင်လည်း ဘွန်ဇိုင်းအကြောင်းရေးသားထားသည်များကိုလည်းတွေ့ရှိရည်။

အကိုးအကား
---------

* Bonsai, A World In Miniature by Junsan Yamamoto
* မြင့်ဇော်ဟိန်း၏ "ဘွန်ဇိုင်းစိုက်ပျိုးနည်းနှင့် ပြုစုနည်း"
* မြန်မာ သုတစွယ်စုံ (၂၀၀၇)
**မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးချုပ်** (အင်္ဂလိပ်: Deputy Prime Minister of Myanmar) သည် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရအဖွဲ့များ၏ ဒုတိယခေါင်းဆောင်များဖြစ်သည်။ ၂၀၂၁ခုနှစ်မှစ၍ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သူမှာ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ခုနှစ် ​ဖေ​ဖော်ဝါရီလတွင် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် (၄)ဦးအား ထပ်မံခန့်အပ်ခဲ့ရာ လက်ရှိတွင် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် (၅)ဦးအထိ ရှိလာခဲ့သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

၁၉၄၇ အခြေခံဥပဒေအရ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ရရှိသည့် ၁၉၄၈ခုနှစ်မှ စတင်၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည့် အစိုးရအဖွဲ့များတွင် ဝန်ကြီးချုပ်သည် အစိုးရအဖွဲ့များ၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်။နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် နိုင်ငံတော်၏ ခေါင်းဆောင်သာဖြစ်သည်။အစိုးရအဖွဲ့များ၏ ဒုတိယခေါင်းဆောင်အဖြစ် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်များ ရှိခဲ့သည်။

၂၀၀၈ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအရ နိုင်ငံတော်၏ခေါင်းဆောင်နှင့် အစိုးရအဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် သမ္မတကိုသာ ထားရှိခဲ့သည်။ထို့ကြောင့် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးသည် ၂၀၁၁ခုနှစ်တွင် ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။သို့သော် နအဖ၏ နောက်ဆုံးအစိုးရအဖွဲ့ဖြစ်သော ပထမဦးသိန်းစိန်အစိုးရတွင် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် မရှိပေ။ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သိန်းစိန်သာရှိသည်။

၂၀၂၁အာဏာသိမ်းယူမှုအပြီး ၆လအကြာတွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် အိမ်စောင့်အစိုးရတွင် ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးများကို ပြန်လည် ဖန်တီးခဲ့သည်။၂၀၂၃ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ (၁)ရက်နေ့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် (၄)ဦးအား ထပ်မံခန့်အပ်ခဲ့ရာ အစိုးရအဖွဲ့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် (၅)ဦးအထိ ရှိလာခဲ့သည်။

၂၀၂၃ ဩဂုတ် ၃ရက်တွင် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့အား ထပ်မံပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းရာတွင် မူလအတိုင်း ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်(၅)ဦးဆက်ထားခဲ့ပြီး ထိုထဲ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး အစား နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအား ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် ပူးတွဲတာဝန် ပြောင်းလဲခန့်အပ်သည်။

ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်များစာရင်း
---------------------------

အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြထားသောဆောင်းပါး - မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးချုပ်များ စာရင်း

ကိုးကား
-------

1. ↑  "Myanmar forms caretaker government: State Administration Council"။
2. ↑  "Myanmar army ruler takes prime minister role, again pledges elections"။
3. ↑  "ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၆ / ၂၀၂၃ ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း ၁၂ ရက် (၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်) ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း"။
4. ↑  ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း။ *MOI Myanmar* (၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃)။  ၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်း**သည် တိရစ္ဆာန်များ၊ အပင်များနှင့် အခြား သက်ရှိသက်မဲ့ အရာဝတ္တုများ သေဆုံးပြီးနောက် အပူချိန်နှင့် ဖိအားကြောင့် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်သော်လည်း ပုံစံ ပျက်ယွင်းမသွားပဲ နဂိုမူလ ပုံစံအတိုင်း ကျောက်ဖြစ်နေသည့် ရုပ်ကြွင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ၁၈၀၀ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ရုပ်ကြွင်းများ၏ အရေးပါပုံကို သိလာကြ၍ သီးခြားပညာတစ်ရပ်အဖြစ် လေ့လာသင်ကြားကြလေသည်။

ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို ကမ္ဘာအနှံ့အပြားတွင် တွေ့ရသည်။ အပင်နှင့် သတ္တဝါ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းအမျိုးအစားများစွာပင်ရှိပြီးယင်းတို့သည် လွန်ခဲ့သောနှစ်သန်းပေါင်းများစွာအတွင်းမတူညီသော အချိန်ကာလအပိုင်းအခြားတို့၌ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြသည့် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်း မှတ်တမ်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းမှတ်တမ်းတို့ကိုဆက်လက်လေ့လာ၍ အတိတ်ကာလရှိ သက်ရှိတို့၏ ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ် (en:Evolution)၊ ကျောက်လွှာစဉ်တို့၏သက်တမ်း (Age of Formation)၊ အနည်ကျပတ်ဝန်း ကျင် (Sedimentary Environment) နှင့် အတိတ်ရာသီဥတု (en:Paleoclimatology) တို့ကိုခန့်မှန်းသိရှိနိုင်သည်

ငါးကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်း
အပင်ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်း
တွားသွားသတ္တဝါ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်း

ကျမ်းကိုး
---------
**မေခလာ**မှာ ၁၉၈၀ ကျော်ခေတ်များမှ စတင်ကာ နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည့် အဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ မူရင်းသီချင်းများနှင့် နိုင်ငံခြားဘာသာပြန် ပြန်ဆိုတေးများကြောင့် နာမည်ကြီးလာခဲ့သည်။

ငယ်ဘဝ
-----

မိဘများမှာ လေယာဉ်မှူး (ဟောင်း) ဦးဖေဖေကျော်နှင့် မယ်ဗမာ (ဟောင်း) ဒေါ်ဖြူဖြူရှိန် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ငယ်မည်မှာ ငယ်ငယ် ဖြစ်သည်။ 

၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာစာဖြင့် ဘွဲ့ရသည်။

အနုပညာ လှုပ်ရှားမှု
-------------------

ဒေသ (၂) တွင် ဒုတိယနှစ်တက်စဉ် ဆရာများ၏ တိုက်တွန်းချက်ဖြင့် မြို့တော်ခန်းမ သင်္ကြန်မဏ္ဍပ်တွင် နွဲ့ယဉ်ဝင်း၏ *အချစ်ဆိုတာ* သီချင်းကို ဆိုသည်။ ဆိုဟန်ကို ဦးမြင့်လွင်က သဘောကျသဖြင့် စီးရီးသွင်းရန် ဖြစ်လာသည်။

တေးသီချင်းများ
--------------

သူ၏ သီချင်းများစွာကို အောင်မြင်မှု အထွတ်အထိတ်ရောက်ရှိချိန်ဖြစ်သော ၁၉၈၀ ကျော်ကာလများတွင် ထွက်ရှိခဲ့သည်။ သူမ၏သီချင်းများကို တေးရေး နိုင်မြန်မာ၊ ကိုင်ဇာ၊ ဝင်းမင်းထွေး စသူတို့မှ ရေးပေးခဲ့သည်။"ပြန်ပေတော့"၊ "အဲ့သလောက်တောင်ချစ်ရသည်"၊ "ဂိုးသွင်းကောင်းတဲ့ကိုကို"၊"တစ်ခါက တက္ကသိုလ်"စသည့် သီချင်းများသည် သူ၏ နာမည်ကြီးသီချင်းများဖြစ်သည်။

ထွက်ခဲ့သော စီးရီးများ
---------------------

| ခေါင်းစဉ် | ထုတ်ဝေနှစ် | ထုတ်ဝေသူ | မှတ်ချက် |
| --- | --- | --- | --- |
| ကိုကိုရေ နွေရောက်ပြီ |  | ဦးမြင့်လွင် | ဇော်ဝမ်း နှင့် အတွဲခွေ |
| ပြန်ပေတော့ | ၁၉၈၂ |  |  |
| ဒဏ္ဍာရီ |  |  |  |
| ရေသူမ |  |  |  |

### တစ်ကိုယ်တော်ခွေအချို့

* *ပြန်ပေတော့* (၁၉၈၂)
* *မပြောချင်လို့ကြည့်နေတာကြာပြီ*
* *ပြန်ဆိုချင်သောသီချင်းများ ၁*
* *ပြန်ဆိုချင်သောသီချင်းများ၂*

### စုံတွဲခွေအချို့

* *မေခလာည* (၂၅နှစ်ပြည့် အထိမ်းအမှတ်) (၂၀၀၇)
* *နှုတ်မဆက်နဲ့ ငိုချင်တယ်၁*
* *နှုတ်မဆက်နဲ့ငိုချင်တယ်၂*

ပုဂ္ဂိုလ်ရေး
------------

အိမ်ထောင်ဖက်မှာ သရုပ်ဆောင် ရန်ကျော်ဖြစ်ပြီး သမီးတစ်ယောက် ဖွားမြင်ထားသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  တက္ကသိုလ် အေးမြစန္ဒာ။ "စတီရီယို တေးသံရှင် မေခလာ"။ ရုပ်ရှင်ကြေးမုံ ဇာတ်လမ်းစုံ။
2. ↑  Maykhala's songs။ myanmarmp3.net။ 2009-02-18 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။
**ကိုယ့်ရှူး ကိုယ်ပတ်** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

ရှင်းလင်းချက်
-------------

ကိုယ့်ရှူး ကိုယ်ပတ်ဆိုသကဲ့သို့ မိမိ၏ မကောင်းသော အကြံကြောင့် မိမိပင် ဒုက္ခဖြစ်သည်။

> ရှေးအခါက ရွာတစ်ရွာတွင် လူတစ်ယောက်သည် ပြစ်မှုကျူးလွန်မိသဖြင့် အမှုမှလွတ်ရန် ရှေ့နေငှားရမ်းသည်။ ရှေ့နေခကိုမူ အမှုပြီးမှ ပေးရန် သဘောတူထားကြသည်။ ရုံးတော်တွင် စစ်ဆေးသည့်အခါ တရားခံသည် မေးသမျှကို ပြန်မဖြေဘဲ ရှေ့နေမှာကြားထားသည့်အတိုင်း ရူးဟန်ဆောင်၍ ရှူးရှူး ဟုသာဆိုနေသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ရုံးမင်းက ဤလူသည် စိတ်မနှံ့သူတစ်ဦးသာ ဖြစ်သည်ဟုဆိုကာ အမှုမှတရားသေ လွှတ်လိုက်သည်။ တရားပြီးပြတ်၍ ရှေ့နေက အမှုသည်ထံမှ ရှေ့နေခတောင်းသည့်အခါ မပေးဘဲ ရှူးရှူး ဟုသာ ဆိုလေသည်။ ရှေ့နေဖြစ်သူသည် မကြံတတ်တော့ဘဲ ကိုယ်ရှူးက ကိုယ့်ကို ပြန်ပတ်ချေပြီ ဟု ညည်းညူလေသည်။ 
> ပုံပြင် 
> 
>

ဆိုရိုးအဖြစ်အသုံးရှိကြောင်းဖော်ပြချက်
-------------------------------------

သူတစ်ပါး မကောင်းကြံ ကိုယ့်မှာ ဘေးဒဏ်ထိ ဆိုရိုးလည်းရှိသည်။

မူလရင်းမြစ်
-----------

* "**ကိုယ့်ရှူး ကိုယ်ပတ်**ဆိုသလို အတ္တဆိုတဲ့ ငါ့စကားဖြင့် ပြန်ပတ်လျှင် အခက်သားပဲ။" [၁၂၆၉] ဒေရီ၊ စ။ ၂၁။
* "ကိုယ့်အတတ်နှင့် ကိုယ်စူး၊ **ကိုယ့်ရှူး ကိုယ်ပတ်**ဦးတော့မယ်။" [၁၂၇၈] တင်မြ၊ ဒု။ ၁၉၃။

ကျမ်းကိုး
---------
**ဒေါပုံပန်းခြံတံတား** သည် မြန်မာနိုင်ငံ ၏ပထမဆုံး ပန်းခြံတံတား ဖြစ်သည်။ယခင်က ဒေါပုံမြို့နယ် နှင့် မင်္ဂလာတောင်ညွန့်မြို့နယ် ကိုဆက်​သွယ်အသုံးပြုခဲ့​သော နှစ်လမ်းသွားကားလမ်းပါရှိသည့်တံတား ဖြစ်သည်။​ဒေါပုံတံတား​ဘေး၌ သာကေတတံတားသစ် တည်​ဆောက်ရန် ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်တွင် စီမံခဲ့ကြသည်။၂၀၁၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်တွင် သာ​ကေတတံတားသစ် ​ တည်​ဆောက်ပြီး ​သော အခါ ​ဒေါပုံတံတားတွင် ယာဉ်များဖြတ်သန်းမှု အပြီးတိုင်ရပ်တန့်ခဲ့သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

ကိုလံဘိုစီမံကိန်းအရ ရန်ကုန်မြို့တွင် ပုဇွန်တောင်ချောင်းကိုဖြတ်၍ တံတားတစ်စင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုတံတား၏ အလယ်ကြမ်းခင်းများသည် ဖွင့်နိုင်ပိတ်နိုင်သည်။ ရေလမ်းတွင် သင်္ဘောများ ဖြတ်သန်းသွားလာပါက အလယ်ခန်းဖွင့် ကြမ်းခင်းနှစ်ခုမှာ အပေါ်သို့ထောင်ပေးနိုင်သည်။ ၁၉၆၇ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၈ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ဤတံတားသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်လာရာ စစ်တမ်းများအရ ၂၀၁၃ခုနှစ်တွင် တစ်ရက်တွင် ယာဉ်အစီးရေ ၂၀,၀၀၀ခန့် ဖြတ်သန်းလျက်ရှိရာ ၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် ၅၀,၀၀၀ခန့် ဖြတ်သန်းမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ ၂၀၁၄ခုနှစ် မေလ ၂၁ရက်နေ့တွင် အဖွင့်အပိတ်လုပ်နိုင်သည့် တံတားကြမ်းခင်းအားထိန်းသော Log Pinများနှင့် အထိုင် Boltနှင့် Nut များ ပြတ်ထွက်နေကြောင်းတွေ့ရသဖြင့် တံတားအားပိတ်ကာ ၃ရက်ကြာ အရေးပေါ် ပြုပြင်ခဲ့ရသည်။ တံတားပေါ်သို့ (၁၀)တန်နှင့်အထက်ယာဉ်များ မဖြတ်သန်းရန် သက်ဆိုင်ရာက ထုတ်ပြန်ထားသော်လည်း ည ၁၀နာရီနောက်ပိုင်းတွင် ခိုး၍ဖြတ်သန်းကြသည်။ ထို့ကြောင့် တံတားအသစ်တစ်စင်းကို တံတားဟောင်းနှင့် မီတာ ၃၀ခန့်အကွာတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။

တံတားသစ်ပြီးစီးပါက တံတားဟောင်းကို အပြီးသတ်ဖျက်သိမ်းရန် စီစဉ်ခဲ့ကြသည်။ သို့ရာတွင် နောက်ပိုင်း၌ မဖျက်သိမ်းဖြစ်တော့ဘဲ စက်ဘီးနှင့် လူများဖြတ်သန်းသွားလာနိုင်မည့် ပန်းခြံတံတားအဖြစ် ပြုပြင်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၀ပြည့်နှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့တော်စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီမှ ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  သာကေတတံတားသစ် (ဒေါပုံ) ဖွင့်လှစ်ပြီးချိန်တွင် တံတားဟောင်းအား ယာဉ်များဖြတ်သန်းသွားလာခွင့်မပြုတော့ဘဲ ပိတ်ထားမည်ဖြစ်ပြီး လာမည့်ဘဏ္ဍာနှစ်တွင် အပြီးသတ်ဖျက်သိမ်းမည်။။ *The Daily Eleven*။
2. ↑  မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ (၂၅.၅.၂၀၁၄)။
3. ↑  ဒေါပုံတံတားဟောင်းကို အပန်းဖြေ ပန်းခြံတံတားအဖြစ် ပြောင်းလဲပြင်ဆင်။ *မဇ္ဈိမ သတင်းဌာန*။
**ဘင်္ဂလားဆီးသီး**ကို အင်္ဂလိပ်လို အေပရီ ကော့ဟု ကမ္ဘာအနှံ့အပြား သိရှိကြသည်။ ရုက္ခဗေဒ အလိုအား ဖြင့် ရိုဇေးစီအီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သော ယင်းအပင်သည် သစ်ပင်လတ်စားမျိုးဖြစ်၍၊ တရုတ်နိုင်ငံတွင် စတင်ပေါက် ရောက်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ အရွက်မှာ ဘဲဥပုံသဏ္ဌာန်ရှိ၍ အနားတွင် ခပ်ကျဲကျဲ အထစ်များရှိပြီးလျှင် ထိပ်ဖျားချွန်များ သည် စု၍သော်လည်းကောင်း၊ တစ်ပွင့်ချင်းသော်လည်းကောင်း ပွင့်ကြသည်။ ပန်းသည် အဖြူတွင် ပန်းရောင်သွေးစွန်းလျက် ရှိတတ်သည်။ အရွက်ညွန့်များ မထွက်မီသော်လည်းကောင်း၊ အရွက်ညွန့်များနှင့် တစ်ချိန်တည်းသော်လည်းကောင်း ထွက်ပေါ် လာတတ်သည်။ ပွင့်ဖတ်များကြွေရာမှ သီးကင်းများ ဖြစ်လာ သည်။ အသီးမှာ အရည်ရွှမ်းသော အကာသား၊ ယင်း၏အတွင်း အလွန်မာသော အစေ့ခွံနှင့် အစေ့ခွံအတွင်း၌ တစ်ခုတည်းသော အစေ့ရှိသည်။ အစေ့ခွံမှာ ချောမွတ်၍ နှခမ်းသည် ထူပြီးလျှင် အရစ်ရှိသည်။

ဘင်္ဂလားဆီးသီးပင်ကို အပူပိုင်း ဒေသ၌ အောင်မြင်စွာ စိုက်ပျိုး၍ မရရှိနိုင်ဟု ယခုအချိန်ထိ ယူဆကြသည်။ အိန္ဒိယ နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းရှိ ပေတစ်သောင်းခန့်မြင့်သော တောင်ပေါ် ဒေသများ၊ တိဗက်နိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဆီးရီးယားနိုင်ငံ၊ အီရန်နိုင်ငံ၊ အင်္ဂလန်ပြည် အစရှိသော ဒေသများတွင် အသီး စားပင်အဖြစ် အောင်မြင်စွာ စိုက်ပျိုးကြသည်။ ယင်းအပင်ကို ရေကောင်းစွာ စီးဆင်းသည့် ထုံးကျောက်နုံးမြေတွင် အောင်မြင်စွာ စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။ ရေကောင်းစွာ စီးဆင်းသည့် ၃ ပေခန့် နက်သော သဲနုံးမြေတွင် စိုက်ပျိုးပါက အသီးကောင်းစွာ ရရှိနိုင် သည်။ မသင့်လျော်သောမြေတွင် စိုက်ပျိုးပါက ခေါင်းညွန့် ကိုက်ခြောက်ခြင်း၊ အမြစ်တွင် ကရောင်ဂေါ ခေါ် ရောဂါ ကျရောက်ခြင်းများ တွေ့ရှိသည်။ စကလာရိုတီးနီးယား ဖရက်တီဂျီနားခေါ် မှိုမျိုးကြောင့် အသီးပုပ်ခြင်း၊ စကလာ ရိုတီးနီးယား လာဇာကြောင့် ပန်းပွင့်နှင့် ကိုင်းညွန့်များ ညှိုးခြင်း ရောဂါများလည်း ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။ ပုပ်သော အသီးများကို မြေမြှုပ်ခြင်း၊ ညှိုးသောပန်း၊ အကိုင်းများကို ဖြတ်၍ မီးရှို့ဖျက်စီးခြင်းဖြင့် ထိုရောဂါများ ပြန့်ပွားမှုကို ကာကွယ်နိုင်သည်။ အပင်များပျိုးရန် ကိုင်းကူး၍ ပြန်လည် စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။

ဘင်္ဂလားဆီးသီးသည် အရသာ အလွန်ကောင်း၍ အခြောက်ခံထားသော အသီးများကို ကမ္ဘာအနှံ့စားသုံးရန် တင်ပို့ရောင်းချကြသည်။ အသားသာမဟုတ် အစေ့ခွံတွင်းမှ အစေ့ကလည်း အရသာဆိမ့်သဖြင့် လူတို့နှစ်သက်ကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၇)