recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ယွန်းစုဝန်**သည် ယွန်းလူမျိုးအစု အမှုထမ်းများအား ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲရသူ ဖြစ်သည်။ ယွန်းတပ်သည် စစ်ထွက်သည့်အခါ ဆင်အနီးမှ ဝန်းရံလျက် လှံတံကိုင်ကာ လိုက်ပါရကြောင်း သိရှိရသည်။ ယွန်းစုဝန်ရာထူးမှာ ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦး ကာလကပင် အထင်အရှား ရှိခဲ့သည်။

မြေဒူးမင်းလက်ထက်
----------------

မြေဒူးမင်း ( ဆင်ဖြူရှင် ) လက်ထက် ၇ နိုဝင်ဘာ ၁၇⁠၇၄ ခုနှစ်တွင် ယိုးဒယားသို့ စစ်ချီရာ၌ ဘွဲ့မည်မသိရသူ ယွန်းစုဝန်သည် စစ်ကဲ တစ်ဦးအဖြစ် လိုက်ပါချီတက်ခဲ့ရကြောင်း သိရှိရသည်။

ဗဒုံမင်းလက်ထက်
--------------

ဗဒုံမင်း( ဘိုးတော်ဘုရား ) ( ၁၇၂၈ - ၁၈၁၉ ) နန်းတက်လာပြီးနောက် ယွန်းစုဝန်ရာထူးကို မင်းကျော်စည်သူအား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ သို့သော် မကြာမီ ယွန်းစုဝန်ရာထူးပြောင်းလဲခန့်အပ်ခဲ့၏။ ဗဒုံမင်းလက်ထက် ၁၇၈၅ ခုနှစ်တွင် ယိုးဒယားသို့ စစ်ချီစဉ် ယွန်းစုဝန် နေမျိုးဇေယျကျော်ထင်၏တပ် လိုက်ပါအမှုထမ်းရွက်ခဲ့သည်။ အလားတူ ၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၉၅ ခုနှစ်တွင် ဘိုးတော်ဘုရား၏ သမီးတော် မိတ္ထီလာမင်းသမီးအား ကွမ်းခွံ့မင်္ဂလာပြုစဉ်၌လည်း ယွန်းစုဝန် နေမျိုးဇေယျကျော်ထင် အခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရ၏။ 
ဗဒုံမင်းလက်ထက်နှောင်းပိုင်းကာလတွင် နေမျိုးဇေယျသူဘွဲ့ခံ ဦးရောက်ကြီးအား ယွန်းစုဝန်အရာပေးအပ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ယွန်းစုဝန် ဦးရောက်ကြီးမှာ မကြာမီ မြို့ဝန်၊ ဝန်ကြီးအရာများ ရရှိခဲ့သည်။

စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက်
-------------------

စစ်ကိုင်းမင်း( ဘကြီးတော် ) နန်းတက်စ ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် လက်ဝဲရာဇရွှေတောင်ကို ယွန်းစုဝန်ရာထူးခန့်အပ်ခဲ့သည်။ သူ့အား မင်းလှမင်းကျော်ထင်ကျော်သူဘွဲ့ခံ ဦးက ဆက်ခံခဲ့၏။ ၁၈၂၁ ခုနှစ်ခန့်တွင် မင်းလှမင်းငယ်ကျော်ဘွဲ့ခံဦးပိုအား ယွန်းစုဝန်အရာ ခန့်အပ်ပြန်ပါသည်။ အမရပူရမြို့ကွက်မြေပုံတွင် အကွက်အမှတ် ၆၄၈ မှာ ယွန်းစုဝန်ဟောင်း ဦးပိုနေထိုင်ရာ အကွက်ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထား၏ ။ ၂ ဧပြီ ၁၈၂၃ ခုနှစ်တွင် တရုတ်သံအဖွဲ့ နေပြည်တော်သို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ ကြိုဆိုသူများထဲတွင် ယွန်းစုဝန်မင်းလှမင်းငယ်ကျော်ဘွဲ့ခံ ဦးပိုပါဝင် ပါသည်။ ဦးပိုတွင် မိမင်းတိုက်ဆိုသူ သမီးတစ်ဦးရှိကြောင်း သိရှိရ၏ ။ ယင်းနှစ်၌ပင် နေမျိုးမင်းကျော်ဘွဲ့ခံ ဦးကြာဘက်အား ယွန်းစုဝန်ရာထူး ခန့်အပ်လိုက်ပါသည်။ ဦးကြာဘက်သည် တောင်ငူဝန်ဟောင်းဖြစ်ပြီး ၁၈၂၃ ခုနှစ် အာသံစစ်မျက်နှာမှ အပြန်တွင် ယင်းသို့ ခန့်အပ်ခံခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။ ဦးကြာဘက်အား ဆက်ခံသူမှာ မဟာမင်းလှကျော်ခေါင်ဘွဲ့ခံ ဦးကြယ်ဝ ဖြစ်သည်။ ယွန်းစုဝန် ဦးကြယ်ဝသည် ၂၄ မေ ၁၈၂၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့သို့ စစ်ချီတက်ခဲ့ ရသည်။

ရတနာပုံခေတ်
-----------

၁၈၅၃ ခုနှစ်တွင် သီပေါမင်း နန်းတက်လာပြီးနောက် ရဲဘက်မြင်းဝန် ဦးမာလိန်အား ယွန်းစုဝန်ရာထူး ပြောင်းလဲခန့်အပ်လိုက်ပါသည်။ ဦးမာလိန်မှာ မြန်မာရာဇဝင်တွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် အမတ်ကြီးအလိမ္မာ၏ မြေးဖြစ်သည်ဆို၏ ။ အလိမ္မာအား ပြောင်းပြန်ပြုကာ ဦးမာလိန်ဟု အမည်ပေးထားခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် မကြာမီ ဦးမာလိန်ကို ကင်းဝန်ရာထူး ပြောင်းလဲ ပေးအပ်ခဲ့၏ ။
သီပေါမင်းနန်းတက်စ ၁၈၇၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် လက်သုံးတော်ကိုင် နေမျိုးမင်းထင်သီလဝအား ယွန်းစုဝန်အရာ ခန့်အပ်လိုက်ပါသည်။ သူသည် ၁၈၇၉ ခုနှစ် စတင်ဘာလတွင် ဗြိတိသျှကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ မန္တလေးသို့ လာရောက်စဉ် စစ်ရေးပြ အခမ်းအနားသို့ ပါဝင်တက်ရောက်ခဲ့ရ၏ ။
နေမျိုးမင်းထင် သီလဝ၏ ရာထူးကို ဆက်ခံခဲ့သူမှာ မင်းရဲညွန့်ဘွဲ့ခံ ဦးရဲတင်ဖြစ်သည်။ စက်ဝန်းရာထူးကိုပါ ပူးတွဲတာဝန်ထမ်းဆောင်ရသဖြင့် စက်ဝန် ယွန်းစုဝန်မင်းရဲညွန့်ဟု ခေါ်ဆိုကြ၏ ။ ၁၅ ဧပြီ ၁၈⁠၈၃ ခုနှစ်တွင် မဟာမုနိဘုရားသို့ ထီးဖြူတော်ပို့ဆောင်စဉ် ယွန်းစုဝန်ဦးရဲတင် အခမ်းအနား၌ ပါဝင်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  တင်နိုင်တိုး၏ ဝန်တစ်ရာ စာအုပ် ၂၇-၅-၂၀⁠၀၉
|  |
| --- |
| **၁၉၆၆** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇူလိုင်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၄၈** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇူလိုင်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၇၅** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇူလိုင်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
**ဒါဘီရှိုင်းယား** (အင်္ဂလိပ်: Derbyshire) သည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၏ ဣမဒ္ဒလန်းခေါ် အရှေ့ဘက်ကုန်းတွင်းပိုင်းဒေသမှ စီရင်စုတခုဖြစ်၏။ ပိဒိစတြိတ်မှ အမျိုးသားဥယာဉ်မြေ အတော်များများမှ ဒါဘီရှိုင်းယားနယ်အဖြစ်သည်။ ပန္နိုင်းတောင်တန်းမှ တောင်စွန်းသည် နယ်မြေ၏ မြောက်ဘက်ဖျားတွင် အဆုံးသတ်သည်။ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ဂရိတ္တားမန်ချက်စတာ၊ မြောက်ဘက်တွင် ဝက်ယော့ရှိုင်းယား၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဆောက်ယော့ရှိုင်းယား၊ အရှေ့ဘက်တွင် နော့တင်ဟမ်ရှိုင်းယား၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် လက်စတာရှိုင်းယား၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် စတန်းဖို့ရှိုင်းယား၊ အနောက်ဘက်တွင် ချက်ရှိုင်းယားတို့ ရှိသည်။ အမျိုးသားဥယျာဉ်ထဲရှိ ကင်ဒါစကောက်ကုန်းပြင်မြင့်သည် နယ်မြေ၏ အမြင့်ဆုံးနေရာဖြစ်ပြီး ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်မှ ၆၃၆ မီတာ (၂၀၈၇ ပေ) မြင့်သည်။ ဒါဘီရှိုင်းယားမှ ထရန်းမြစ်ထွက်သွားသည့် ထရန်းမဲဒိုးမှာ အနိမ့်ဆုံးအရပ်ဖြစ်ပြီး ၂၇ မီတာ (၈၉ ပေ) သာ မြင့်သည်။  ဒါဝမ့်မြစ်သည် စီရင်စုအတွင်း အရှည်ဆုံး (၆၆ မိုင်၊ ၁၀၆ ကီလိုမီတာ) ဖြစ်ပြီး မြောက်မှတောင်သို့ ဖြတ်စီးနေသည်။ 

စီရင်စု၏မြို့တော် ဒါဘီကို အာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းစနစ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်သော်လည်း ရှေးအစဉ်အလာအတိုင်း နယ်မြေအစားပေးသည့်ခေါင်းစဉ်ကို သတ်မှတ်ပေးဆဲ ဖြစ်သည်။ (ကောင့်မောင်ဘ အော့ ဒါဘီရှိုင်းယား စသဖြင့် ဘွဲ့ပေးသော်လည်း တကယ်တမ်း မအုပ်ချုပ် မစီရင်ရ ဆိုလိုသည်) စီရင်စုတွင် လူဦးရေ ၁၀၀၀၀ မှ ၁၀၀၀၀၀ အထိ အပြားပြားရှိသည့် မြို့ ၃၀ ရှိသည်။ အများစုမှာ လက်ယာမြေများတွင် နေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Willmot, Alan; Moyes, Nick (2015). *The Flora of Derbyshire*. Pisces Publication.
**ရေဗက္ကာ မာရီ ဂိုမက်** (အင်္ဂလိပ်: Rebbeca Marie Gomez) (မတ်လ ၂ရက်နေ့၊ ၁၉၉၇ မွေးဖွား) သည် အနုပညာနာမည် **ဘက်ကီ ဂျီ** ဖြင့် ကျော်ကြားသော အမေရိကန် အဆိုတော်၊ တေးရေး၊ သရုပ်ဆောင်၊ ရက်ပါ နှင့် မော်ဒယ် ဖြစ်သည်။ သူမကို ၂၀၁၁ ပတ်ဝန်ကျင်ခန့်တွင် သူမ၏ နာမည်ကျော်သီချင်းများကို ပြန်လည်ဆိုထားသော သီချင်းများဖြင့် online ပေါ်တွင် လူသိများလာခဲ့သည်။ သူမ၏ ဗီဒီယိုတစ်ခုသည် တေးသီချင်းထုတ်လုပ်သူ Dr.Luke ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို ရယူပေးနိုင်ခဲ့ပြီး သူမကို Kemosabe Records နှင့် RCA Records တို့မှ တေးသီချင်းများ ထုတ်လုပ်ပေးရန် သဘောတူညီမှုရရှိခဲ့သည်။ ဘက်ဂီ၏ ကြိုးစားအားထုတ်မှုများကြောင့် will.i.am နှင့် Cody Simpson ကဲ့သို့သော နာမည်ကျော် 
အနုပညာရှင်ကြီးများနှင့် တေးသီချင်းများ တူတူဖန်တီးခွင့်ရခဲ့သည်။ ဘက်ဂီသည် သူမ၏ ပွဲဦးထွက် သီချင်းဖြစ်သော "Becky from the Block" (၂၀၁၃) ကို ဖြန့်ဝေချိန်တွင် အများ၏လက်ခံမှုကို ရရှိခဲ့သည်။ "Play It Again" (၂၀၁၃) ကိုလဲ ထိုနှစ်တွင်ပင် ဆက်လက်ဖြန့်ဝေခဲ့သည်။ သူမ၏ နောက်ထပ်သီချင်းတစ်ပုဒ်ဖြစ်သော "Can't Get Enough" (၂၀၁၄) ကို Pitbull မှ ကူညီသီဆိုပေးခဲ့ပြီး အမေရိကန် လက်တင် သီချင်းများ၏ ထိပ်ဆုံးစာရင်းဝင်ခဲ့သည်။

ဘက်ဂီသည် ၂၀၁၄ တွင် "Shower" သီချင်းကို ဖြန့်ဝေခဲ့ပြီး ထိုသီချင်းသည် သူမကို တေးဂီတလမ်းကြောင်းပေါ်မှ အောင်မြင်စေခဲ့သည်။ ထိုသီချင်းသည် BillBoard အကောင်းဆုံးသီချင်းများ ၁၀၀ မှ ထိပ်ဆုံး၂၀ တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုသီချင်းဖြင့်ပင် ဘက်ဂီသည် Recording Industry Association of America (RIAA) မှ ပေးအပ်သော အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ်ကို ရရှိခဲ့သည်။ ထိုအောင်မြင်မှုနောက်တွင် ဘက်ဂီသည် "Can't Stop Dancing" (၂၀၁၄) နှင့် "Break a Sweat" (၂၀၁၅) များကို ဆက်လက်ဖြန့်ဝေခဲ့သည်။ ဘက်ဂီသည် J Balvin နှင့် အတူ နယ်လှည့်ဖျော်ဖြေရေးပွဲများကို စက်တင်ဘာနှင့် အောက်တိုဘာ ၂၀၁၅ တွင် အမေရိကားတစ်လျှောက် ထွက်ခဲ့သည်။ ဘက်ဂီသည် "Empire" ဂီတသရုပ်ဖော် ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲတွင် Valentina Galindo နေရာမှ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သီချင်းနှစ်ပုဒ်ကိုလည်း သီဆိုခဲ့သည်။ ဘက်ဂီသည် "Superstar" (၂၀၁၆) သီချင်းကို Pitbull နှင့် အတူတူသီဆိုခဲ့သည်။ ဘက်ဂီသည် သူမ၏ပထမဆုံး စပိန်ဘာသာသီချင်းဖြစ်သော "Sola" (၂၀၁၆) ကို ဇွန်လ ၂၄၊ ၂၀၁၆ တွင်ဖြန့်ဝေခဲ့ပြီး ဩဂုတ် ၂၆ ရက်နေ့တွင် MTV ကိုထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဘက်ဂီသည် Power Rangers (၂၀၁၇) ဇာတ်လမ်းတွင် Trini Kwan (အဝါရောင် ပါဝါရိန်းဂျားအဖြစ်ပါဝင်ထားသည်)

.ဘတ်ဂီ ဂျီ

ကိုးကား
-------

1. ↑  Becky G Pays Tribute To Mexican Culture By Recreating Iconic Frida Kahlo Paintings [PHOTOS]။ Latintimes.com (2016-05-25)။  2016-06-13 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  "Becky G dreams of being the next Jennifer Lopez"၊ August 19, 2013။
3. ↑  "Becky G: 21 Under 21 (2014)" .
**စုန္ဒ** သည် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်အခါက ဝက်ကုန်သည်အလုပ်ဖြင့် အသက်မွေးကြောင်းပြုကာ နေထိုင်သည့် ရာဇဂြိုဟ်မြို့သားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ စုန္ဒသည် အကုသိုလ်ကံအကျိုးပေးကြီးသဖြင့် မသေခင်ကပင် အကျိုးပေးခံစားရကာ သေဆုံးခဲ့သည့်အခါတွင်လည်း အဝီစိငရဲသို့ ကျရောက်ခဲ့ရသည်။

စုန္ဒ
-----

စုန္ဒသည် ရာဇဂြိုဟ်မြို့တွင် နေထိုင်သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် ဝက်ကုန်သည်လုပ်ငန်းဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း ပြုသူ ဖြစ်သည်။ စုန္ဒ၏ နေအိမ်သည် မြတ်စွာဘုရားသီတင်းသုံးတော်မူရာ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်နှင့် သိပ်မဝေးပေ။ သို့သော် စုန္ဒသည် မည်သည့်ဘာသာရေးကိုမျှ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု မရှိပေ။

### အသက်မွေးမှု

စုန္ဒသည် ဝက်များကို မွေးမြူခြင်း၊ အသားသတ်၍ ရောင်းခြင်း စသည့် ဝက်လုပ်ငန်းဖြင့် အသက်မွေးသူ ဖြစ်သည်။ စုန္ဒသည် စပါးပေါ်ချိန်၌ စပါးများကို ဝယ်ယူစုဆောင်းထား၏။ စပါးရှားပါးသည့် အချိန်ရောက်သည့်အခါတွင် စုန္ဒသည် ဝက်ပိုင်ရှင်များထံမှ ဝက်ပေါက်ကလေးများကို ငွေသားဖြင့် ပေး၍ မဝယ်ဘဲ စပါးပေးကာ ဈေးနှိမ်၍ ဝယ်သည်။ ထို့နောက် ဝယ်ယူရရှိလာသည့် ဝက်များကို နောက်ဖေးရှိ ခြံကြီး၌ မွေးမြူထားသည်။

ထိုသို့မွေးမြူ၍ အသားသတ်နိုင်လောက်သည့် အရွယ်ရောက်လာသည့် ဝက်များကို သတ်၍ ဝက်သားရောင်းစားခြင်းဖြင့် အသက်မွေးခဲ့သည်။ ထိုသို့ ဝက်များကို သတ်ရာတွင် စုန္ဒသည် ဝက်ကို တိုင်၌ ချည်နှောင်ကာ တင်းပုတ်ဖြင့် ထုခြင်းဖြင့် ဝက်များ၏အသား ဖူးရောင်လာအောင်ပြု၍ သတ်၏။ ထိုအခါ ဝက်သည် အထုခံရသဖြင့် ဝလာဟန် ရှိလာ၏။ ထိုအခါ ဝက်၏ အာခေါင်ကို တုတ်ဖြင့်ထောက်ကာ ပွင့်နေသည့် ပါးစပ်အတွင်းသို့ ကျိုက်ကျိုက်ဆူနေသည့် ရေနွေးများကို လောင်းချ၏။ နောက်ဆုံး ဝက်၏ အူအတွင်းမှ ကျဆင်းလာသည့် အရည်သည် အဖြူရောင်ဖြစ်သွားသည့်အခါမှ ရေနွေးပူလောင်းခြင်းကို ရပ်၏။ ဤကဲ့သို့ စုန္ဒသည် ဝက်ကိုသတ်ကာ အသတ်မွေးသူ ဖြစ်၏။

### ဘဝနိဂုံး

တစ်ခုသောနေ့တွင် စုန္ဒသည် မမာမကျန်း ဖြစ်လာ၏။ စုန္ဒသည် ၅၅ နှစ် ကာလပတ်လုံး ဝက်သတ်ခြင်းဖြင့် အသက်မွေးခဲ့၏။ ထိုအကုသိုလ်ကံများသည် စုန္ဒအား အကျိုးပေးရန် အချိန်တန်လာပြီဖြစ်သဖြင့် စုန္ဒသည် မသေဆုံးမီ ၇ ရက်ပတ်လုံး ဝက်များကဲ့သို့ လေးဖက်ထောက်သွား၍ အော်ဟစ်နေရာက ပူလောင်ပြင်းပြသည့် ဝေဒနာကို ခံစားရ၏။ သူ၏ အိမ်သူအိမ်သားများသည် အိမ်အပြင်သို့ ထွက်မသွားစေရန် သူ့အား တံခါးပိတ်ထားလေ၏။ စုန္ဒ၏ အော်ဟစ်ဆူညံသံတို့သည် ပတ်ဝန်းကျင်ကို အိမ်မရအောင်ပင် ဆူညံလျက်ရှိသည်။ ထိုကဲ့သို့ အကုသိုလ်ကံအကျိုးကို ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး ခံစားရကာ စုန္ဒသည် သေဆုံး၏။

ဘဝလားရာနှင့်မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမ
---------------------------------

စုန္ဒ၏ အိမ်အနီးမှ ဖြတ်သန်း၍ သွားကြသော ရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား စုန္ဒ၏ အိမ်တွင် ၇ ရက်ပတ်လုံး ဝက်များသတ်နေသည့်အသံကို ကြားရသည်ဟု လျှောက်ထား၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဝက်သံမဟုတ်ကြောင်း၊ ၅၅ နှစ်တို့ ကာလပတ်လုံး ပြုစုခဲ့သည့် စုန္ဒ၏ အကုသိုလ်အမှုသည် ယခုဘဝ၌ပင် တူသောအကျိုးကို ပေးခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ ယနေ့တွင်ပင် စုန္ဒသည် သေလွန်ကာ အဝီစိငရဲသို့ ကျသွားပြီဟု မိန့်တော်မူ၏။

ထို့နောက် မြတ်စွဘုရားသည် အောက်ပါဂါထာကို ဟောတော်မူလေသည် - 

> မကောင်းမှုကို ပြုသူသည် ဤပစ္စုပ္ပန်ဘဝ၌လည်း စိုးရိမ်ပူပန်ရ၏၊ နောင်တမလွန်ဘဝ၌လည်း စိုးရိမ်ပူပန်ရ၏။ ပစ္စုပ္ပန်၊ တမလွန် နှစ်ဘဝလုံး၌ စိုးရိမ်ပူပန်ရ၏။ ထိုသူသည် မိမိ၏ ညစ်ညူးသော အကုသိုလ် ကံကြမ္မာကိုမြင်၍ စိုးရိမ်ပူပန်ရ၏၊ စိုးရိမ်ပူပန်ရသည်နှင့်အမျှ ပင်ပန်းရ၏။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  
ဦးရွှေအောင် မဟာဝိဇ္ဇာ (သက္ကတ)၊ ဝဋံသကာနှင့် သိရောမဏိ (၁ နိုဝင်ဘာလ ၂၀၀၂)။ *ဓမ္မပဒ (ယမကဝဂ်၊ စိတ္တဝဂ်၊ အပ္ပမာဒဝဂ်၊ ပုပ္ဖဝဂ် ပေါင်းချုပ်)* (ဒုတိယအကြိမ် ed.)။ အမှတ် ၃၈၊ ၁၀၉ လမ်း၊ မင်္ဂလာတောင်ညွန့်၊ ရန်ကုန်မြို့: ရာပြည့်စာအုပ်တိုက်။ pp. ၁၆၃ - ၁၇၃။ `|date=` ရှိ ရက်စွဲတန်ဖိုး စစ်ဆေးရန် (အကူအညီ)CS1 maint: location (link)
အီတလီနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဆိုရှယ်လစ် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည့် **ဘက်တီနို ကရာစီ**ကို ၁၉၃၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် မီလန်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ စစ်စလီကျွန်းသား ရှေ့နေတစ်ဦး၏သား ဖြစ်သည်။

မစ္စတာကရာစီသည် ၁၉၅ဝ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်း ဆိုရှယ်လစ်လူငယ် လှုပ်ရှားမှုများ၌ တက်ကြွစွာ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဆိုရှယ်လစ်နေ့စဉ် သတင်းစာနှင့် သိပ္ပံနည်းကျဆန်းစစ်ချက် ဂျာနယ်တို့၌ အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။

မစ္စတာကရာစီသည် ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားသမဂ္ဂဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ထိုနှစ်တွင်ပင် အီတလီဆိုရှယ်လစ်ပါတီ (ပီအက်စ်အိုင်) ဗဟိုကော်မတီဝင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် လီလန်မြို့သူမြို့သားများ ကောင်စီဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် လူထုစီမံခန့်ခွဲရေး သိပ္ပံအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

မစ္စတာကရာစီသည် ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ပီအက်စ်အိုင်မီလန်ပြည်နယ်ဒေသပါတီကော်မတီ အတွင်းရေးမှူးနှင့် အီတလီဆိုရှယ်လစ်ပါတီ နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၇၆ ခုနှစ်အထိ အီတလီဆိုရှယ်လစ် ပါတီလက်ထောက် အတွင်းရေးမှူးဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက် ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဆိုရှယ်လစ်အဖွဲ့ချုပ် ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၇ ခုနှစ်အတွင်း ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒရေးဆိုင်ရာ စာအုပ် စာတမ်းများကို ရေးသား ပြုစုခ့သည်။ ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေသော ကBာပေါ်က မမျှတမှု အမည်ရှိစာအုပ် တွင် ဝီလီဘရန့်၊ ဖီလစ်ပီ ဂွန်ဇာလေ့၊ ကာလို့ အန်းဒရက်စ်ပဲရက်၊ လီယိုပိုဆေဒါဆင်ဂေါတို့နှင့်အတူပါဝင် ရေးသားခဲ့သည်။

ခရစ်ယာန် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီခေါင်းဆောင် ဖန်ဖာနီ၏ လေးပွင့်ဆိုင် ညွန့်ပေါင်းအစိုးရအဖွဲ့မှ ကရာစီခေါင်းဆောင်သော ဆိုရှယ်လစ်ပါတီက နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်၍ ၁၉၈၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပခဲ့ရာ မည်သည့်ပါတီကမျှ အစိုးရဖွဲ့စည်းနိုင်လောက်အောင် မဲအများစု မရရှိခဲ့ချေ။

ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ၊ ခရစ်ယာန် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ၊ ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်ပါတီ၊ လစ်ဗရယ်ပါတီနှင့် ရီပတ်ဗလီကင် ပါတီတို့ ပါဝင်၍ စစ်ပြီးခေတ် အီတလီနိုင်ငံတွင် ၄၄ ဆက်မြောက် အစိုးရအဖွဲ့ဖြစ်သော ငါးပွင့်ဆိုင် ညွန့်ပေါင်းအစိုးရကို မစ္စတာ ကရာစီက ၁၉၈၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)
**အစ်ဂွါဆူး အမျိုးသားဥယျာဉ်** သည် ဘရာဇီးနိုင်ငံ ပရာညားပြည်နယ်တွင် ရှိသော အမျိုးသားဥယျာဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ စုစုပေါင်း အကျယ်အဝန်း အားဖြင့် ၁၈၅,၂၆၂.၅ ဟက်တာ (၄၅၇,၇၉၄ ဧက) မျှ ကျယ်ဝန်းကာ အရှည်အားဖြင့် ၄၂၀ ကီလိုမီတာ (၂၆၀ မိုင်) မျှ ရှည်လျား၍ ၃၀၀ ကီလိုမီတာ (၁၉၀ မိုင်) အရှည်မှာ သဘာဝရေထုနှင့် ထိစပ်လျက် ရှိပြီး အာဂျင်တီးနားဘက်ခြမ်း နှင့် ဘရာဇီးဘက်ခြင်း နှစ်ခုပေါင်းပါက အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၂၆၀,၀၀၀ ဟက်တာ (၆၄၀,၀၀၀ ဧက) မျှ ရှိသည်။ အစ်ဂွါဆူး အမျိုးသားဥယျာဉ်အား ဖက်ဒရယ် ဒီကရီအမိန့်အမှတ် ၁၀၃၅ ဖြင့် ၁၉၃၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၀ ရက်နေ့တွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကို၏ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းဝင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ဥယျာဉ်အား စီမံခန့်ခွဲသည့် အဖွဲ့အစည်းမှာ ချီကို မန်းဒပ်စ် ဇီဝမျိုးကွဲပေါင်းစုံထိန်းသိမ်းရေး အင်စတီကျု (အိုင်စီအမ် ဘိုင်အို)​ဖြစ်သည်။

ထိုဥယျာဉ်သည် အာဂျင်တီးနားရှိ အစ်ဂွါဇူး အမျိုးဥယျာဉ်နှင့် အတူ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး​ရေတံခွန်ကြီးတစ်ခုကို ဝေမျှ ပိုင်ဆိုင်ပြီး ၂,၇၀၀ မီတာ (၈,၉၀၀ ပေ) အထိ ဖြန့်ကျက် တည်ရှိသည်။ ၎င်းသည် ရှားပါးပြီး မျိုးသုဉ်းပျောက်ကွယ်ရန် စိုးရိမ်ရသည့် ဒေသရင်း အပင်နှင့် ဒေသရင်း တိရစ္ဆာန် အများအပြား နေထိုင်ရာ နေရာဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့ထဲတွင် ဧရာမဖျံကြီး များနှင့် ဧရာမသင်းခွေချပ်များ ပါဝင်သည်။ ရေတံခွန်မှ ကြဲပျန့်ထွက်ပေါ်နေသော ရေမှုန် အစုအဝေးတို့သည် စိမ်းစိုလန်းဆန်းသော ပန်းမန်များကို ပေါက်ရောက်စေရန် အကူအညီပေးသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Brasil၊ Portal။ Parque Nacional do Iguaçu é sítio do Patrimônio Mundial Natural (in pt-BR)။  2017-04-12 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဒုတိယအာဘင် (၁၀၄၂-၁၀၉၉)
ခရူးဆိတ်စစ်ပွဲများ စတင်ဖြစ်ပွားအောင် လှုံဆော်သူ အဖြစ် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး **ဒုတိယအာဘင်** (၁၀၄၂-၁၀၉၉)ကိုသမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ မူဆလင်တို့ လက်ထဲကျရောက်နေသည့် မြင့်မြတ်သောမြေ ကိုခရစ်ယာန်တို့လက်ထဲ ပြန်ရောက်အောင် တိုက်ယူရမည် ဟူသောလှုံဆော်ဟောပြောမှုကို ဥရောပမှ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များ တစ်စုတစ်ပေါင်းတည်းလိုက်နာကြရာမှ ထိုခရူးဆိတ်စစ်ပွဲများ စတင်ဖြစ်ပွားရခြင်းဖြစ်သည်။ 

အမည်ရင်း **အိုဒိုဒေလာဂေရိ**ဖြစ်သည့် အာဘင်အား ပြင်သစ်နို်င်ငံ၊ဆတိလောင်ဆူလ်မန်းမြို့တွင် ၁၀၄၂ခန့်က ဖွားမြင်သည်။ ပြင်သစ်သူကောင်းမျိုးမှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်ပြီး ငယ်စဉ်ကပင် ပညာကောင်းစွာသင်ခဲ့ရသည်။ လူငယ်ဘဝမှာပင် ရိုမန်ကတ်တလစ် ဂိုဏ်းထောက်ဖြစ်ခဲ့ပြီး အချိန်နှင့်အမျှ ရာထူးတိုးကာ ၁၀၈၈တွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးအဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်။ 

၁၀၉၆၊နိုဝင်ဘာ ၊၂၇ တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ တလာမွန်မြို့တွင် ပရိသတ်ထောင်သောင်းမက တက်ရောက်သည့် ခရစ်ယာန်စည်းေ၀းပွဲကြီးပြုလုပ်ပြီး သမိုင်းတွင်ရစ်မည့် မိန့်ခွန်းကို ဟောပြောခဲ့သည်။ ထိုမိန့်ခွန်း၏ အကျိုးဆက်ကို နှစ်ပေါင်းရာနှင့်ချီကာ ဥရောပတွင်သက်ရောက်ခဲ့သည်။ မိန့်ခွန်း၏ အကျဉ်းချုပ်သဘောမှာ ဆယ်ဂျူတာ့စ် များက မြေမြတ်ကိုကျူးကျော်နေထိုင်ပြီး သာသနာကိုစော်ကားနေကြောင်း၊ခရစ်ယာန်ဘုရားဖူးများကို နှောင့်ယှက်နေကြောင်း၊ ထိုအကြောင်းတို့ကြောင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်နိုင်ငံများအနေဖြင့် သာသနာ့ အကျိုးအတွက် ထိုမြင့်မြတ်သောမြေကို ပြန်လည်ရရှိရေး အလို့ငှာ ဘာသာရေးစစ်ခင်းသင့်ကြောင်း ဖြင့်ဟောပြောခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုမိန့်ခွန်းတွင် ဘာသာရေးကိုသာမက ထိုမြင့်မြတ်မြေမှာ မိမိတို့ ဥရောပကဲ့သို့ ပြည့်ကျပ်မနေပဲ ကောက်ပဲသီးနှံပေါများကြောင်း မက်လုံးပေးဟောကြားခဲ့သည်မျိုးလည်း ပါပေသည်။ နောက်ဆုံးပိတ် မိန့်ခွန်း၏နိဂုံးတွင်လည်း ခရူးဆိတ်စစ်ပွဲဆင်နွဲခြင်းဖြင့် အပြစ်မှ လွတ်ရန် အာပတ်ဖြေသည်နှင့် အတူတူပင်ဖြစ်ကြောင်း၊ ခရူးဆိတ်စစ်ပွဲဆင်နွဲသည့် တပ်သားများအနေဖြင့် အပြစ်မှလွတ်နိုင်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ 

 ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဒုတိယအာဘင် စစ်ချီတက်ရန် မိန့်ခွန်းပြေနေစဉ်
ထိုကဲ့သို့ သာသနာ၏အကျိုးမှသာ မဟုတ် ကိုယ်ကျိုးစီးပွားပါ အကျုံးဝင်အောင် ဟောပြောသဖြင့် မိန့်ခွန်းမဆုံးမှီကပင် "ဒါဘုရားသခင်ရဲ့အလိုတော်ဟေ့" ဟု် ဝိုင်းဝန်းအော်ဟစ် ထောက်ခံခဲ့ကြပြီး ထိုစကားရပ်မှာ ခရူးဆိတ်စစ်ပွဲများတွင် ခရစ်ယာန်တို့ဖက်မှကြွေးကြော်သော စစ်ချီသံဖြစ်လာတော့သည်။ ထိုအစည်းအေဝးပြီး၍ တစ်လကျော်အကြာတွင်ပင် ပထမဆုံးသော ခရူးဆိတ်တိုက်ပွဲအတွက် ဥရောပခရစ်ယာန်တပ်များ စတင်စစ်ချီကြတော့သည်။ သို့ဖြင့် ရာစုနှစ် နှစ်ခုနီးပါးကြာမြှင့်ပြီး စစ်ပွဲကြီး ၈ ကြိမ်နှင့် စစ်ပွဲငယ်ပေါင်းမရေမတွက်နိုင်အောင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ခရူးဆိတ်စစ်ပွဲများမှာ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဒုတိယအာဘင်၏ ဟောပြောမှုဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။ ကောင်းကျိုးဖက်မှ ကြည့်လျှင် ထိုစဉ်ကသီးခြားသဖွယ် နေထိုင်ခဲ့သည့် ဥရောပအနေဖြင့် ဘန်ဇန်တိုင်းအင်ပါယာ နှင့် အရှေ့ဘက်မှ အစ္စလာမ်တို့၏ ယဉ်ကျေးမှုများကို ထိတွေ့ခွင့်ရခဲ့သည်။ ထိုမှဥရောပ ယဉ်ကျေးမှုတစ်ဆင့် မြှင့်လာပြီးနောက် အသိအမြင်ပွင့်လင်းသည့် ရီနေးဆန့်ခေတ်ကို ရောက်ရှိလာခဲ့ရသည်။

ထိုကဲ့သို့ လူတစ်ဦးတစ်ယောက်၏ မိန့်ခွန်းစကားဖြင့် ဤမျှကြာရှည်ပြင်းထန်သော တိုက်ပွဲမျိုးကိုတိုက်ခိုက်သည်မှာ သမိုင်းတွင် ဒီတစ်ကြိမ်သာရှိသဖြင့် အာဘင်၏ဟောပြောမှုအရည်အချင်း၊ ဦးဆောင်မှုအရည်အချင်းကို သိမြင်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် ထိုကဲ့သို့ ဘာသာရေးအခြေပြုပြီး ကြီးမားကျယ်ပြန့်သည့် စစ်ပွဲမျိုးကို ဖန်တီးရန် ဦးဆောင်နိုင်သည်မှာလည်း အာဘင်၏ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ရာထူးကို ပါးနပ်စွာအသုံးချနိုင်သည်ကြောင့်လည်းဖြစ်သည်ဟုလည်း ဆိုနိုင်သည်။ ၁၀၉၉ မကွယ်လွန်မှီ ၂ပတ်အလိုက ဂျေရူးဆလမ်မြို့ကို သိမ်းပိုက်ပြီးသော်လည်း ထိုအောင်ပွဲသတင်းကို အာဘင်ကြားမသွားခဲ့ရရှာပေ။

ရည်ညွှန်းကိုးကား
----------------

* ကျော်စွာ၁၀၀- ဒေါက်တာသန်းထွန်း
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၄)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ၊ သာဝတ္ထိမြို့တော် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် အရှင်သာရိပုတ္တရာ ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံမှုနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အရှင်အာနန္ဒာ၏ လျှောက်ထားချက်များ၊ ဘုရားရှင်၏ ပြန်လည်မိန့်ကြားချက်များ၊ အတ္တဒီပ၊ အတ္တသရဏ၊ ဓမ္မဒီပ၊ ဓမ္မသရဏ၊ အနညသရဏဖြစ်အောင် သတိပဋ္ဌာန် လေးပါးကို ပွားများနေရမည်-ဟု ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ -အရှင်သာရိပုတ္တရာ၏ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုပုံ အပြည့်အစုံ ပါရှိပါသည်။

ဋီကာ၌ -အရှင်သာရိပုတ္တရာ၏ မွေးချင်းခြောက်ဦး ပါရှိပါသည်။

---

ဘုရားရှင် ပါဝါမြို့ ကမ္မာရယုတ္တ စုန္ဒ၏ သရက်ဥယျာဉ်ဝယ် သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ဘုရားရှင်၏ မိန့်ကြားတော်မူချက်အရ စုန္ဒကမ္မာရယုတ္တက "သူနှစ်သက် သော ပစ္ဆာမဘူမကအရပ်သား ဗြာဟ္မဏများ၏ သောစေယျအကျင့်များအား လျှောက်ထားမှုကို အကြောင်းပြု၍ ယင်းတို့၏ သောစေယျနှင့် မြတ်ဗုဒ္ဓ၏ သောစေယျတို့ မတူညီပုံကို ဒုစရိုက်ဆယ်ပါး သုစရိုက်ဆယ်ပါးတို့ဖြင့် အကျယ်တဝင့် ရှင်းလင်းဟောတော်မူရာ စုန္ဒကမ္မာရပုတ္တ ဥပါသကာအဖြစ် ခံယူပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။

---

ဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူမည့်နေ့၌ စုန္ဒကမ္မာရယုတ္တ၏ သူကရမဒ္ဒဝ ဆွမ်းပုံ၊ ပါဝါမှ ကုသိနာရုံသို့ ကြွတော်မူပုံ၊ အကျိုးအာနိသင်ကြီးမားသည့် ဆွမ်းနှစ်မျိုးတို့ကို ဟောကြားတော်မူပုံ-တို့ကို ပြဆိုသည့်သုတ်။

---

တစ်သိန်းတန် ရွှေခွက်များဖြင့် ပါဝါမြို့၊ စုန္ဒရွှေပန်းထိန်သည်၏နေအိမ်၌ ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာတော်များအား ဆွမ်းလုပ်ကျွေးကြရာ ပါပဘိက္ခုက ရွှေခွက်ကို ခိုးယူထားသည်ကို မသိဟန်ပြု၍ "လောက၌ ရဟန်းအမျိုးအစား အဘယ်မျှ ရှိပါသနည်း"ဟု စုန္ဒရွှေပန်းထိန်သည်၏ မေးလျှောက်ချက်အရ လောက၌ ရဟန်းလေးမျိုးရှိကြောင်း အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌-ဤသုတ်ဖြစ်ပေါ်လာပုံနှင့်တကွ ပုဒ်အဖွင့်များ ပါရှိပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၃၊၁၃၉-၁၄၁။ သံ၊မြန်၊၃၊၁၄၅-၆။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၄၅-၂၅၇။ သံ၊ဋီ၊၂၊၄၇၈-၄၈၀။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၃-သတိပဋ္ဌာနသံယုတ္တ၊ ၂-နာလန္ဒဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။
2. ↑  -အံ၊၃၊၄၇၂-၄၈၂။ အံ၊မြန်၊၃၊၄၆၅-၄၇၂။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၃၈။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဒသကနိပါတ၊ စတုတ္ထပဏ္ဏာသက၊ (၁၇) ၂-ဇာဏုဿောဏိဝဂ္ဂ၊ ဒသမသုတ်။
3. ↑  -ဥဒါန၊၁၇၉-၁၈၃။ ဥဒါန၊မြန်၊၁၆၂-၁၆၆။ ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၃၆၁-၇။

-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဥဒါန၊ ၈-ပါဋလိဂါမိယဝဂ္ဂ၊ ပဉ္စမသုတ်။ (ဒီ၊၂၊၁၀၅။)
4. ↑  -သုတ္တနိ၊၂၉၃-၄။ သုတ္တန်။မြန်၊၂၇၇-၈။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၄၂-၉။

-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ သုတ္တနိပါတ၊ ၁-ဥရဂဝဂ္ဂ၊ ပဉ္စမသုတ်။
5. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**ငါ့နောက်သို့ ၂-နှစ်ပတ်လုံး လိုက်နေလျှင် ဘိက္ခုနီပြုပေးမည်ဟု ဝန်ခံပြီးနောက် ထိုဝန်ခံချက် ပျက်ကွက်မှု။**

အမှုသည်—**ထုလ္လနန္ဒာ။**

ထုလ္လနန္ဒာ၏ ဂတိမတည်မှု
----------------------

သိက္ခမာန်တစ်ယောက်သည် ထုလ္လနန္ဒာအား ဘိက္ခုနီ ပြုပေးပါရန် တောင်းပန်လာ၏။ ထိုအခါ ထုလ္လနန္ဒာက ခု "ငါ့နောက်သို့ ၂-နှစ်ပတ်လုံးလိုက်၍ ပြုစုလုပ်ကျွေးမည် ဖြစ်လျှင် ဘိက္ခုနီပြုပေးမည်"ဟု ဝန်ခံပြီးနောက် တစ်စုံတရာ အန္တရာယ်မရှိပါဘဲ ပြုမပေးသည့်အတွက် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ယာ ပန ဘိက္ခုနီ သိက္ခမာနံ ‘‘သစေ မံ တွံ, အယျေ, ဒွေ ဝဿာနိ အနုဗန္ဓိဿသိ, ဧဝါဟံ တံ ဝုဋ္ဌာပေဿာမီ’’တိ ဝတွာ သာ ပစ္ဆာ အနန္တရာယိကိနီ နေဝ ဝုဋ္ဌာပေယျ, န ဝုဋ္ဌာပနာယ ဥဿုက္ကံ ကရေယျ, ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

သိက္ခမာန်ကို "အကယ်၍ ငါ့နောက်သို့ ၂-နှစ်ပတ်လုံး လိုက်နေအံ့၊ ထိုသို့လိုက်နေလျှင် ငါသည် သင့်ကို ဘိက္ခုနီ ပြုပေး မည်"ဟု ပြောဆိုပြီး၍ နောက်အခါ တစ်စုံတရာ အန္တရာယ်မရှိပါဘဲ ကိုယ်တိုင်လည်း ရဟန်းပြုမပေးသော, သူတစ်ပါးတို့ကိုလည်း ပြုပေး ဖို့ရန် ကြောင့်ကြမစိုက်သော ဘိက္ခုနီမှာ ပါစိတ်အာပတ်သင့်၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**ယာဂုကိုရည်ညွှန်း၍ လှူအပ်သော အများဆိုင်ပရိက္ခရာ ကိုယ်တိုင်တောင်း၍ရသော ပရိက္ခရာ ၂-မျိုးဖြင့်ဆေးကိုလဲ စေမှု။** 

အမှုသည်—**ဘိက္ခုနီအများ၊**

ဥပါသကာများ
----------

ရှေ့သိက္ခာပုဒ်အတိုင်းပင် ကျောင်းဒါယကာ အသင်းဝင် ဥပါသကာအများစုပေါင်း၍ ဈေးသည် တစ်ဦးအိမ်မှာ ဆန်ဆီစသော ပရိက္ခရာကို အပ်နှံပြီးလျှင် မိမိတို့ကျောင်း၌နေသော ဘိက္ခုနီ တို့အားလည်း ထိုဈေးသည်ထံမှ (ယာဂုအတွက်) ဆန်ကို အလှူခံဖို့ရန် လျောက်ထားကြလေသည်၊ ဘိက္ခုနီတို့ကား ထိုကျောင်းဒါယကာတို့ ညွှန်ပြအပ်သော ဆန်ကို မလဲစေဘဲ ထိုအပ်နှံထားသော ပရိက္ခရာ, မိမိတို့အခြား နေရာမှတောင်း၍ရသော ပရိက္ခရာမျိုးဖြင့် ဆေးကိုလဲစေကြလေသည်၊ ထိုအကြောင်းကိုကြား၍ အသင်းသား ကျောင်းဒါယကာတို့ ကဲ့ရဲ့ကြသောကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ယာ ပန ဘိက္ခုနီ အညဒတ္ထိကေန ပရိက္ခာရေန အညုဒ္ဒိသိကေန မဟာဇနိကေန သညာစိကေန အညံ စေတာပေယျ, နိဿဂ္ဂိယံ ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

အကြင်ဘိက္ခုနီသည် အခြားပစ္စည်းအတွက် လှူအပ် အခြားပစ္စည်းကို ရည်ညွှန်း၍ လှူအပ်သော အများဆိုင် ပရိက္ခရာ, မိမိကိုယ်တိုင် တောင်း၍ ရအပ်သော ပရိက္ခရာ, ဤပရိက္ခရာ ၂-မျိုးဖြင့် အလှူရှင် ရည်ညွှန်းအပ်သော ပရိက္ခရာမှ အခြားပရိက္ခရာတစ်မျိုးကို လဲစေအံ့၊ ထိုဘိက္ခုနီမှာ နိဿဂ္ဂိပါစိတ် အာပတ်သင့်၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
ပါးလ်မိုင်ယာသည် ဆီးရီးယားနိုင်ငံ ဟွန်ပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသော ရှေးဟောင်း ဆီမီတစ်မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ရှေးဟောင်းသုတေသန ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုများမှာ ကျောက်ခေတ်သစ် အထိ ညွှန်ပြလျှက်ပြီး ပထမဆုံး သမိုင်းတင်ခဲ့သည့် အချိန်မှာ ဘီစီ ၂ ထောင်စု နှစ်တွင် ဖြစ်သည်။ ပါးလ်မိုင်ယာသည် အင်ပိုင်ယာ အသီးသီးအောက်တွင် ကျရောက်ခဲ့ပြီးနောက် အေဒီ ၁ ရာစုနှစ်တွင် ရောမအင်ပိုင်ယာ၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ 

ပါးလ်မိုင်ယာမြို့သည် ကုန်သွယ်လှည်းများကြောင့် ကြွယ်ဝ လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ပါးလ်မိုင်ယာမြို့သား များမှာ ပိုးသားလမ်းမကြီး တစ်လျှောက် ကိုလိုနီများ တည်ထောင်ခဲ့သူများ အဖြစ် ထင်ရှားပြီး ရောမ အင်ပိုင်ယာ တစ်ခုလုံးတွင် လှည့်လည် ကျက်စားကြသည်။ ပါးလ်မိုင်ယာတို့၏ ကြွယ်ဝမှုကြောင့် အမှတ်တရ အဆောက်အဦးများစွာ တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ထဲတွင် ဂရိတ်ကိုလန်နိတ်၊ ဘဲလ်ဘုရားကျောင်းတော် နှင့် ထင်ရှားသော မျှော်စင်ဂူသင်္ချိုင်းများ ပါဝင်သည်။ ပါးလ်မိုင်ယာမြို့သားများသည် အမိုရိုက်၊ အရာမင်း နှင့် အာရပ်လူမျိုးများ စုပေါင်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။ မြို့၏ လူမှုပုံစံမှာ လူမျိုးစု ပုံစံ ဖြစ်သည်။ မြို့သားများမှာ အာရာမိုက် ဘာသာစကား၏ ဒေသသုံးစကား ဖြစ်သော ပါးလ်မိုင်ယင်း စကားကို ပြောကြပြီး ကုန်သွယ်မှုနှင့် သံတမန် ဆက်ဆံရေး အတွက် ဂရိဘာသာစကားကို အသုံးပြုကြသည်။ ပါးလ်မိုင်ယာ၏ ယဉ်ကျေးမှုသည် ဂရိရောမ ယဉ်ကျေးမှု၏ လွှမ်းမိုးခြင်းကို ခံရပြီး အရှေ့တိုင်းနှင့် အနောက်တိုင်း ရိုးရာများ ပေါင်းစပ်ထားသော ထင်ရှားသော အနုပညာနှင့် ဗိသုကာ လက်ရာ များစွာကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ မြို့တော်တွင်း နေထိုင်သူများမှာ ရိုးရာ နတ်ဘုရားများ အပြင် မက်ဆိုပိုတေးမီးယား နှင့် အာရပ် နတ်ဘုရားများကိုလည်း ကိုးကွယ်ကြသည်။

ကိုးကား
-------
The viharn
The large chedi
Finely sculptured nagas
**လောကမောဠီကျောင်းတော်** (မြန်မာ: လောကမောဠီ; ပါဠိ: Lokamol̤ī) သည် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း ချင်းမိုင်မြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်သည် မြို့တော်ဟောင်းကို ဝန်းရံထားသည့် ကျုံး၏ မြောက်ဘက်အနားတွင် တည်ရှိသည်။ Chaung Phuak မြို့တော်ဂိတ်တံခါး၏ အနောက်ဘက် မီတာ ၄၀၀ အကွာတွင် တည်ရှိသည်။

ကျောင်းတော်ကို မည်သည့်အချိန်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်ကို မသိရပေ။ သို့သော် ၁၃၆၇ စီအီးက တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု ပထမဆုံး ဖော်ပြခဲ့သည်။ ခြောက်ကြိမ်မြောက် Mengrai မင်းဆက်ဖြစ်သည့် ကူးနဘုရင်(Kuena) (၁၃၅၅ − ၁၃၈၅) သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ရဟန်းဆယ်ပါးကို ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ပင့်ဆောင်ကာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓကို ဖြန့်ဝေခဲ့သည်။ ရဟန်းတို့သည် ဤကျောင်းတွင် သီတင်းသုံးခဲ့ကြသည်။

၁၅၂၇ ခုနှစ်တွင် ကတ်ဘုရင်သည် (Kat) သည် စေတီတည်ရန် စေခိုင်းခဲ့ပြီး သူသည်လည်း ၁၅၄၅ ခုနှစ်တွင် အစည်းအဝေးခန်းမတည်ဆောက်ခဲ့ပေသည်။

၁၅၂၇ ခုနှစ်တွင် ကိတ်မင်းကြီး (မွေကက်ကလောင် သို့မဟုတ် ဖရာကော်မြို့ဟုလည်း လူသိများသော) စေတီတော်ကြီးကို ပင့်ဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၅၄၅နှစ်တွင် ဘုရားကျောင်း (ပရိဝုဏ်ခန်းမ)ကိုလည်း တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ 

မြန်မာပြည်ရဲ့ လန်နားခေတ်

ချင်းမိုင်သည် ၁၅၇၉ ခုနှစ်မှ မြန်မာကိုလိုနီဖြစ်ခဲ့စဉ် ဘုရားကျောင်းအများအပြား မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သော်လည်း လောကမောဠီ(Wat Lok Moli) ကျောင်းတော်သည် လောင်ကျွမ်းခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ ထို့နောက် မြန်မာမင်းဆက်များ နှစ်ပေါင်းများစွာ လန်နား(ဇင်းမယ်) ထီးနန်းကို စိုးစံတော်မူခဲ့သည်။

Mengrai မင်းဆက်၏ အဖွဲ့ဝင်အများအပြား၏ အရိုးပြာများကို ဤဘုရားကျောင်းတွင် ထားရှိခဲ့သည်။ မင်းဆက်မကွယ်လွန်ခင်အထိ Mengrai တော်ဝင်မိသားစုက ဘုရားကျောင်းကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ဖို့ တာဝန်ရှိတယ်။ ၁၅၇၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ဝိသုဒ္ဓီဒေဝီ ကွယ်လွန်ပြီး ၁၅၇၉ ခုနှစ်၊ ဘုရင့်နောင်ကွယ်လွန်ပြီးနောက် သားတော် နော်ရထာမင်းစော ကို ဆက်ခံသူအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ချင်းမိုင်မြို့ရှိ လောကမောဠီ(Wat Lok Moli) ရှိ ဘုရားတွင် မြှုပ်နှံထားသော ဝိသုဒ္ဓီဒေဝီ၏ အရိုးပြာများကို မြှုပ်နှံထားပါသည်။

ဘုရားကြီး၏ အုတ်တံတိုင်းများသည် အများအားဖြင့် ဗလာဖြစ်နေသည်။ မကြာသေးမီက ချင်းမိုင်ရှိ အခြားဘုရားကျောင်းများ၏ ထုလုပ်ထားသော စေတီများနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သည်။ ထူးထူးခြားခြား ထုလုပ်ထားသည့် နာဂတ်စ်နှင့် သစ်သားဘုရားကျောင်း မျက်နှာစာတို့ ဖြစ်သည်။ ဗိမာန်တော်သည် မြောက်-တောင်ဝင်ရိုးတလျှောက် လိုက်လျောညီထွေရှိသည်- ဗုဒ္ဓဘာသာဘုရားကျောင်းအများစုသည် နေထွက်ရာအရပ်ဆီသို့ အရှေ့ကို ဦးတည်ထားသည်။

ကိုးကား
-------
ဒူးဂဏန်းရေးနည်း ဟူသည် ‘က၊ ခ’ စသော အက္ခရာများ၏ နေရာတွင် ‘၁၊ ၂၊ ၃’ စသော သင်္ချာ ကိန်းဂဏန်းများကို ဖလှယ်အသုံးပြု ရေးနည်းဖြစ်၏။ ဖလှယ်အသုံးပြု ရေးရာတွင် နည်းစနစ်ရှိသည်။ သတ်မှတ်ချက် ရှိသည်။ ယင်းနည်းစနစ် သတ်မှတ်ချက်များကို

"လောကဖွယ်ရာ၊ လူတို့ရွာ၌၊ မှတ်ပါထူးဆန်း၊ ဒူးဂဏန်းကို၊ ခွဲခြမ်းသေချာ၊ နိဒါန်းဖြာပိမ့်၊ ‘အစ်’ မှာကား ‘က’၊ ‘ဒွေး’ ကို ‘ခ’ တည့်၊ ‘င’ ကို ‘တြိန်း’၊ သင်္ချာကိန်းချ၊ ‘ဇေယျ-စတု’၊ ဆ-မူ-ပဉ္စ၊ ‘သော’ ကို ‘ညံ’ တည့်၊ ‘သတ္တံ-တ-ယူ’၊ ‘အုဋ်’ မူကား ‘ထ’၊ ‘နော’ ကို ‘န’ တည့်၊ ‘ပ’ ကို အစ်ဖော်၊ နှစ်ခုမြော်၏။ ဒွေးဖော်နှစ်ခု ‘ဖ’ ကိုယူလော့၊ သုံး -သုံးနှစ်ပါး၊ ‘မ’ ကိုထားမှ၊ ‘ယ’ ကား ‘ဇယ’၊ နှစ်ထပ်ပြ၏။ ပဉ္စဒွေးဖော် ရလျှင်ခေါ်၏။ လသော်တစ်မူ ‘သော’ ယှဉ်တူတည်း၊ ‘ဝ’ မူ သတ္တ၊ တူကွမတွာ၊ ‘သ’ မှာမှန်ငြား၊ လေးပါးအစွန်း၊ ဝန်းဝန်းထပ်လှောက်၊ သေးသေးပေါက်လော့ "

ဟူ၍ ဖွဲ့ဆို လမ်းညွှန်ခဲ့သည်။ ယင်းကဗျာ လမ်းညွှန်ချက်ကို ပုံပြဇယားဖြင့် ဖော်ပြရလျှင်



|-
| က||ခ||င||စ||ဆ||ည||တ||ထ||န||
|-
| ၁||၂||၃||၄||၅||၆||၇||၈||၉||
|-
| ပ ||ဖ ||မ ||ယ ||ရ ||လ ||ဝ ||သ ||ဟ ||အ
|-
| ၁||၂||၃||၄||၅||၆||၇||၈||၉||+
|-
| ၁||၂||၃||၄||၅||၆||၇||၈||၉||
|}
ဟူ၍ ‘က၊ ခ၊ င’ အက္ခရာများကို ‘၁၊ ၂၊ ၃’ ကိန်းဂဏန်းများဖြင့် ဖလှယ် ရေးသားထားကြောင်း ဖော်ပြသတ်မှတ်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

ပဟေဠိဆန်သော မြန်မာစာပေ အရေးအသား Archived 11 July 2011 at the Wayback Machine.
**လောကသာရ ဆုံးမစာ** ကို ကန်တော်မင်းကျောင်းဆရာတော် (မြန်မာ ၈၁၀ - ၈၇၅) က ရေးသားခဲ့သည်။

၁။ အသက်ရှည်စွာ၊ အနာမဲ့ကြောင်း၊ ကောင်းလှစေချင်၊ ပဲ့ပြင်နိစ္စ၊ ကွပ်ဆုံးမသား၊ မိဘဆရာ၊ စကားနာ၍၊ ကျမ်းစာသိမြင်၊ တတ်အောင်သင်လော့၊ ပေါ်လွင်မပြု၊ ကောင်းရာတုလျက်၊ ကောင်းမှုမြတ်နိုး၊ ကောင်းအောင်ကြိုး၍။ ။ ကောင်း​ကျိုးကိုယ်၌ တည်စေမင်း။
၂။ သက်ကြီးမိဘ၊ ဆရာစသား၊ စိုးရသခင်၊ ကျေးဇူးရှင်တို့၊ ပြစ်တင်မောင်းမဲ၊ ရိုက်ပုတ်ဆဲလည်း၊ ဝမ်းထဲယုံ့ယုံ့၊ ယုန်လျှင်ကြုံ့သို့၊ နှုတ်တုံ့မဝံ့၊ စောင်းမန်ညံ့၍၊ ကြောက်ရွံ့ရိုသေ၊ သည်းခံထွေဖြင့်။ ။ ကောင်းတေနှလုံး ရှည်စေမင်း။
၃။ ကိုယ်နှုတ်နှလုံး၊ စောင့်သုံးမြဲစွာ၊ သတ္တဝါကို၊ မေတ္တာသက်ပေ၊ လှူဝေဖို့၍၊ စိတ်စေကြည်သန်၊ သဘောမှန်သား၊ ပစ္စုပ္ပန်သံသရာ၊ ချမ်းသာစီးပွား၊ နှစ်ပါးမြင်တတ်၊ သူတော်မြတ်ကို၊ မပြတ်ချစ်ခင်၊ မိတ်ကျွမ်းဝင်၍။ ။ မြဲပင်စင်းလျင်း ပေါင်းယှဉ်မင်း။
၄။ ပညာမျက်စိ၊ မြင်မရှိ၍၊ မသိတရား၊ အယူမှားလျက်၊ စီးပွားမမျှော်၊ ကျိုးမပေါ်သား၊ သူတော်မဟုတ်၊ ယုတ်သည့်စရိုက်၊ လူသူမိုက်ကို၊ မကြိုက်မချစ်၊ ရန်သူစစ်သို့၊ မနှစ်သက်ဘဲ၊ ဝေးစွာရှဲ၍။ ။ ရှောင်လွဲဖဲကြဉ် နိုင်စေမင်း။
၅။ ပါဏာတိပါတ်၊ မသတ်သူ့သတ်၊ ခိုးဝှက်မမူ၊ မယူသေစာ၊ အိမ်ရာမမှား၊ မုသားမဆို၊ ကိုယ်ကိုနှိမ့်ချ၊ စောင့်သီလနှင့်၊ ဒါနလှူဝတ်၊ ရက်မချွတ်လျှင့်၊ မပြတ်ဆောက်တည်၊ ဆုကြီးရည်၍၊ မကြည်ခိုက်ရန်၊ သူကျူးလွန်တည်း။ ။ မျက်မာန်မပြင်း ကောင်းစေမင်း။
၆။ မိခင်ဖခင်၊ ကျေးဇူးရှင်ကို၊ ချစ်ခင်မြတ်နိုး၊ ဂူပုထိုးသို့၊ ရှိခိုးဦးတင်၊ ကြည်လင်မြတ်လေး၊ သိမ်းမြန်းမွေး၍၊ လုပ်ကျွေးခယ၊ ရိုတုပ်ကွလျက်၊ ကြီးထသက်အို၊ မျိုးဆွေကိုလည်း၊ ကြည်ညိုညွတ်တိမ်း၊ ပိုက်ထုပ်သိမ်း၍။ ။ ခပ်သိမ်းမယွင်း ငြိမ်းစေမင်း။
၇။ ထုံးတီးနည်းနာ၊ အဖြာဖြာ၌၊ ပညာရှာမှီး၊ မကြီးသက်ရွယ်၊ အငယ်သော်က၊ ကြိုးလုံ့လ၍၊ နှိမ့်ချပုဆစ်၊ ဆရာစစ်၌၊ ကြောက်ချစ်ရိုသေ၊ လုပ်ကျွေးထွေဖြင့်၊ စာပေတတ်ကြောင်း၊ တချောင်းချောင်းလျှင်၊ ခြိမ်မောင်းသည်းခံ၊ ဆရာထံ၌၊ သင်အံကျက်လေ့၊ တစ်နေ့တစ်ပါး၊ မှတ်သားလေလေ၊ ဝမ်းထဲခွေ၍၊ အထွေအထူး၊ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို။ ။ ဆည်းပူးသိမြင် ကြွယ်စေင်း။
၈။ ဘေးဘိုးစဉ်ဆက်၊ မပျက်သုံးစွဲ၊ ကျင့်မြဲလေ့လ၊ စာရိတ္တဖြင့်၊ မိဘအလိုက်၊ စရိုက်ကျင့်ရိုး၊ အမျိုးနွယ်လျဉ်၊ စောင့်စည်းကြင်၍၊ အယှဉ်အပေါင်း၊ ခင်ပွန်းကောင်းနှင့်၊ သူကောင်းသက်ကြီး၊ ထုံးနည်းတီးကို၊ မငြီးမငွေ့၊ မှတ်ကျက်လေ့၍၊ ချောသွေ့စကား၊ စပ်ကြားသူပျက်၊ ကုန်းတိုက်ဖျက်လည်း။ ။ ရက်ရက်စက်စက် မယုံလွယ်စေမင်း။
၉။ လုံ့လပညာ၊ လိမ္မာတတ်ကုံ၊ ဆင်စွယ်စုံသို့၊ ကိုယ်ရုံမြဲမြံ၊ စိတ်ကောင်းသံလျက်၊ လုပ်ကြံသေသပ်၊ ယောက်ျားမြတ်တို့၊ မှတ်သည့်အတိုင်း၊ ပြည့်လှိုင်းချမ်းသာ၊ စီးပွားလာ၏၊ ပညာချို့တဲ့၊ လုံ့လမဲ့ဟု၊ ကဲ့ရဲ့သင်္ဂြိုဟ်၊ လူများဆိုလည်း၊ ကိုယ်ကိုမချစ်၊ အကျင့်ညစ်သား၊ အပြစ်ဖွဲ့သို့၊ လူဆိုးသွမ်းတို့ကား၊ မည်သို့မသိ၊ ပျင်းရိရိလျင်၊ ရှိသည်ကောင်းဖို့၊ ကြမ္မာပို့က၊ ငါတို့နေရာ၊ စီးပွားလာဟု၊ ကြမ္မာကိုချည်း၊ မှတ်ထင်းရည်းရှင့်၊ ကျင့်နည်းသွမ်းဆုံး၊ သူပျက်ထုံးကို။ ။ နှလုံးမငြိ တွယ်စေမင်း။
၁၀။ စေ့မြေ့သိပ်သည်း၊ ရွေ့ရွေ့ဆည်းသော်၊ စရည်းအိုးခွက်၊ ကြီးစွာလျက်တည့်၊ တံစက်ကျများ၊ ပြည့်သောလားသို့၊ ပျား၏နည်းထုံး၊ မှတ်ကျင့်သုံး၍၊ ခြပုန်းတောင်ပို့၊ ဖို့သည်ခြင်းရာ၊ လူလိမ္မာတို့၊ ဥစ္စာဆည်းထွေ၊ တတ်လှစေလော့၊ ကြွက်သေတစ်ခု၊ အရင်းပြု၍၊ ကြွယ်မှုတတ်ဆုံး၊ သေဌေးထုံးကို၊ နှလုံးမူလျက်၊ ကြံစည်နက်၍။ ။ သူ့ထက်လွန်ကဲ ကြွယ်စေမင်း။

ကိုးကား
-------
**လောကဝစနံ မှန်မမှန်** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

ပါပကိန်း (၈) ခုနှစ်များတွင် များသောအားဖြင့် တိုင်းပြည်နို်င်ငံ ဆူပူတတ်ကြောင်းများကို မိမိသာလျှင် ရာဇဝင်စသည်များတွင် တွေ့ကြုံဖူးသည်မဟုတ်၊ နတ်စက်ရောင်ဆရာတော် နှင့် ဇာဂရုပုဏ္ဏားများလည်း အယူအဆ ရှိကြ၏။ သို့သော် လောကဝေါဟာရများသည် မှန်သည်လည်း ရှိသကဲ့သို့ မမှန်သည်လည်း ရှိ၏။ ထို့ကြောင့် ဧကန်အမှန် မမှတ်ယူကြရန် ဖွဲ့ဆိုထားသည်။

လောကဝစနံ မှန်မမှန်
------------------

သက္ကရာဇ်မှာ အသစ်တခါပြုတာက၊ ရှစ်ခုအပျက်ဆိုးမို့၊ သူခိုးရန်ဓားပြတွေနှင့်၊ မိုးကပင်ခေါင်ချင်ခေါင်တတ်တဲ့၊ မင်းစိုးတောင် အသစ်ပြောင်းလို့၊ ရှစ်ပေါင်းတွေကြုံလို့ တွေ့လှူပေါ့၊ အောက်မေ့လို့ စိတ်မလုံ။  

  

ခြောက်နှစ်ခြောက် တောက်လျှောက်ကယ်မကြာပ၊ နောက်တခါရောက်လာမည့်ရှစ်ကတော့၊ ဘာဖြစ်မည်မဆိုအုံးနိုင်ဘု၊ ဂြိုဟ်သုဉ်း ပုံ စတုဝေါ တဲ့၊ လူ့ဝေါဟာ ကောဇာနှင့်ချင့်လိုက်လျှင်၊ ပါပပြောင်းပြန်မှောက်လို့၊ ပစောက်ဂငယ်ဖြစ်တယ်၊ ကိန်းရှစ်ခုကြုံ။  

  

ဓာတ်တွက်ပုံတဘောင်နှင့်၊ နတ်စက်ရောင် ဇာဂရုတို့၊ ရှစ်ခုသို့လိုဆိုပေထင့်၊ သီဟိုဠ်မှာသာသနာပွားစေဘို့၊ သိကြားပင်စေကာပန်လို့၊ ဘုရားရှင်အရဟံ၊ နိဗ္ဗာန်ယာ ရိပ်တဲ့၊ ဗျာဒိတ်တော် မြွက်ဖော်ဟောတော့၊ ယက္ခော ကုဝဏ္ဏ နှင့်၊ ဝိဇယရာဇာ တို့၊ သာသနာပြုစဉ်က၊ အပါးမှာသိကြားလာလို့ ရှုခိုက်မို့၊ ဘီလူးစုပြေးကြကုန်၊ ရှေးကပုံရှိရင်း။  

  

နရာနံ သတ္တဝါများမှာတော့၊ နာဖျားပုံဥပ္ပဒ္ဒဝေါ ငဲ့ပြင်၊ ငတ်သောအစာနှင့် ကပ်ရောဂါ ဖြစ်သူဖြစ်လို့၊ မင်းသစ်ပင် လဲလျှင်လဲတတ်ကဲ့၊ အမြဲပင် မယူပါနှင့်၊ လောကဝစနံ မို့၊ နသစ္စံ မသေချာဘု၊ မမှန်ရာ မှန်ရာနှစ်ကွဲမို့၊ ကံမွဲသူ ရုပ်နာမ်ပြောင်းလို့၊ ကံကောင်းသူ စည်းစိမ်တိုးကြလိမ့်၊ ဘုရားသာသနာ၊ သိကြား၍ စိုးခိုက်မို့၊ နှစ်အလို ရှစ်ဆိုတဲ့အမျိုးရယ်က၊ တိုင်းပြည်တွေ၊ လှိုင်းသဝေထိုးလို့ရယ်၊ ဆိုးတတ်ဘိခြင်း။

ခက်ဆစ်
------

၁။ ဂြိုဟ်သုဉ်း = ဂြိုဟ်များသုဉ်းသည့်တွက်ကိန်း။

၂။ စတုဝေါ = ပါပဂြိုဟ်လေးလုံးသုဉ်းသည့်ကိန်း။

၃။ ဆာယာ = အရိပ်။

၄။ ယက္ခော = ဘီလူး။

၅။ ကုဝဏ္ဏ = နတ်ဘီလူး။

၆။ ဝိဇယရာဇာ = ဝိဇယမင်းသား။

၇။ နရာနံ = လူအပေါင်း။

၈။ ဥပ္ပဒ္ဒဝေါ = ဘေးရန်။

၉။ လောကဝစနံ = လောကလူတို့ပြောကြသည့်စကား။

၁၀။ နသစ္စံ = မမှန်။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
**ပျဉ်ထောင်ရှင်မ** သည် မြန်မာ့မိရိုးဖလာကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည့် နတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ပျဉ်ထောင်ရှင်မသည် အင်း၊ ကန်များကို အပိုင်စားရသည် တန်ခိုးကြီးသည့် နတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။

သမိုင်း
-------

လူဖြစ်စဉ်ဘဝက အပျိုကြီး ဖြစ်၏။ အင်းများ၊ ချောင်းများသို့ သွားရောက်ကာ ငါးအရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်နေစဉ် သေဆုံးခဲ့သည်။ အင်းသမားများအပေါ် အစွဲအလမ်း ဥပါဒါန်ကြောင့် အင်းစောင့်နတ် "ပျဉ်ထောင်ရှင်မ" ဘဝသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။

ပျဉ်ထောင်ရှင်မသည် ဗန်းမော်ခရိုင်အတွင်းရှိ လဘိုင်တင်အင်း၊ လဟာကြီးအင်း၊ လဟာလေးအင်း၊ ဆင်ခေါင်အင်း၊ သကြားဟင်းအို စသည်အင်းများကို အပိုင်စားရသည်။ အင်းသူကြီးများသည် အင်းပိတ်ချိန်ဖြစ်သည် ဝါဆို၊ ဝါခေါင်တွင် ပျဉ်ထောင်ရှင်မကို တင်မြှောက်ပသကြသည်။

ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုများ
----------------------

ပျဉ်ထောင်ရှင်မအား ပူဇော်ပသရာတွင် ထမင်းဖြူ၊ ငါးကြော်ပွဲ၊ ဘီး၊ မှန်၊ သနပ်ခါးတုံး၊ ကျောက်ပျဉ်၊ ဆံစု၊ မိန်းမအဝတ်အစား အစုံပါရသည်။ ပျဉ်ထောင်ရှင်မသည် လူဖြစ်စဉ်က ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင်နေတတ်သူ ဖြစ်သဖြင့် နတ်တင်သူများသည် အပျော်အရွှင် အပြောင်အလှောင်စကားများဖြင့် ပြောဆိုကာ "ဖေ၊ မေ၊ နင်၊ ငါ" စသည်ဖြင့် ဆဲဆို ကြရသည်။ ထိုကဲ့သို့ ပြောင်လှောင်ဆဲဆိုခြင်း မပြုပါက ငါးအရ နည်းလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  ဦးထွေးဟန် (ဇူလိုင် ၁၉၉၁)။ *မြန်မာ့မိရိုးဖလာဓလေ့ နတ်သမိုင်း*။ ရန်ကုန်: ရွှေပုရပိုက်စာပေ။ pp. ၂၁၀။
ဂေးလစ်လူမျိုးနှင့် ဂေးလစ်စာပေ
-----------------------------

စကော့တလန်ပြည်၏ ပထဝီဝင်ကို လေ့လာသည့်အခါ၌လည်းကောင်း၊ ထိုတိုင်းပြည်သို့ အလည်အပတ် ရောက်ရှိသည့်အခါ၌လည်းကောင်း တောင်၊ မြစ်၊ မြို့ စသည်တို့၏ ထူးဆန်းသော အမည်နာမ များကို ကြားရ တွေ့ရကြပေလိမ့်မည်။ ထိုအမည်များမှာ သမိုင်းတင်စအခါက ဗြိတိသျှကျွန်းစုတွင် နေထိုင်ခဲ့သော ဂေးလစ်လူမျိုးတို့၏ ဘာသာစကားဖြင့် မှည့်ခေါ်သော အမည် များ ဖြစ်သည်။ ဂေးလစ်လူမျိုးတို့သည် ကဲ့အမျိုးအနွယ်မှ ဆင်းသက်သူများဖြစ်၍ ဗြိတိသျှကျွန်းကို ရောမလူမျိုးများ လွှမ်းမိုးရန် ရောက်လာခဲ့ကြသည့်အခါတွင် ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြ၏။ တောင်ပေါ်သား စကော့များမှာ ဂေးလစ်လူမျိုးများ၏ အဆက်အနွယ်များဖြစ်၍ ယခုအခါတွင် ဂေးလစ်ဟူသော 
ဝေါဟာရမှာလည်း ရံဖန်ရံခါ တောင်ပေါ်သား စကော့တို့ကိုပင် ဆိုလိုပေသည်။ သို့သော် တောင်ပေါ်သားစကော့တို့ကို သူတို့ ပြောဆိုနေကြသော ဂေးလစ်ဘာသာ စကားကြောင့် ဂေးလစ် လူမျိုးဟု ခေါ်မည် ဆိုလျှင် အိုင်းရစ်လူမျိုးကိုလည်း ဂေးလစ် လူမျိုးဟု ခေါ်ဆိုထိုက်သည်။ ဂေးလစ်ဘာသာစကားကို အိုင်ယာလန်သမိုင်းအစ လောက်မှစ၍ အိုင်ယာလန်တွင် ပြောဆိုသုံးစွဲခဲ့ကြ၏။ သို့သော် ခရစ် ၁၈ဝဝ ပြည့်နှစ်နောက် ပိုင်းတွင် အိုင်ရစ်လူမျိုး အနည်းငယ်ခန့်သာ ပြောဆိုသုံးစွဲကြ တော့သည်။

ယခုအခါတွင်ကား အိုင်ယာလန်ကျွန်း တောင်ပိုင်းတွင် တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းထားသော အယ်ရာနိုင်ငံတွင် ဂေးလစ် ဘာသာ စကားမှာ ရုံးသုံးဘာသာစကားဖြစ်၍ ကျောင်းများ 
တွင်လည်း သင်ကြားပေးလေသည်။ ထိုပြင် အချို့သော အလုပ်အကိုင်များအတွက် ဂေးလစ်ဘာသာစကား တတ်ရမည် ဖြစ်၍ ဂေးလစ်ဘာသာစကားကို အသုံးပြုသူများသည် ယခု အခါ ပိုမိုများပြားလာ၏။

ဂေးလစ်ဘာသာစကားမှာ တောင်ပေါ်သား စကော့တို့၏ ပင်ရင်းဘာသာစကားပင် ဖြစ်သော်လည်း ယခုအခါ တောင်ပေါ် သား စကော့အများပင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားကို ပြောဆိုနေကြ သည်။

ထိုပြင် ဂေးလစ်ဘာသာစကားမှာ မန်းကျွန်းတွင် နေထိုင်သော မန်းလူမျိုးတို့၏ တိုင်းရင်းဘာသာစကားပင်ဖြစ်သော်လည်း ယခုအခါ များစွာပြောဆိုသုံးစွဲဲသည့် အလေ့အထမရှိ တော့သဖြင့် ထိုကျွန်းတွင် တိမ်ကောလုမတတ်ရှိနေလေပြီ။ ဂေးလစ်ဘာသာစကားသည် သင်ကြားနားလည်ရန် မဆို ထားဘိ၊ အသံထွက်အမှန်ကို ပီအောင်ရွတ်ဆိုရန်ပင် ခဲယဉ်းလှ လေသည်။ ထိုကြောင့်ပင် ဂေးလစ်စာပေတွင် ကဗျာ၊ လင်္ကာ အဖွဲ့အနွဲ့များနှင့် ရှေးဟောင်းပုံပြင်ကလေးများ ရှိခဲ့စေကာမူ ဘာသာစကား ခက်ခဲမှုကြောင့် ပညာရှင်များ လိုက်စားခြင်း မပြုလိုကြချေ။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)
**ရွှေဘုံသာစေတီတော်** သည် မြန်အောင်မြို့ရှိ စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ မြန်အောင်မြို့၏ တောင်ဘက် ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းအနီးတွင် တည်ရှိသည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

သက္ကရာဇ် ၁၁၁၄ ခုနှစ်တွင် အလောင်းမင်းတရားသည် အင်းဝကို အောင်နိုင်ခဲ့၏။ ထို့နောက် ၁၁၁၆ ခုနှစ်တွင် အောက်မြန်မာနိုင်ငံကို စည်းရုံးရန် စုန်ဆင်း၏။ ထိုအချိန်တွင် မွန်တပ်များသည် ပြည်မြို့တွင် တပ်စွဲထား၏။ အလောင်းမင်းတရားကြီး၏ တပ်များသည် မွန်တို့ကို တိုက်ခိုက်သောအခါ မွန်တို့သည် ဆုတ်ခွာကုန်၏။ ထို့နောက် လွန်ဆေးခေါ် ဂူထွတ်မြို့တွင် မွန်တို့ကို တိုက်ခိုက်ရာ အလျင်အမြင်ပင် အောင်နိုင်ခဲ့၏။ ထို့ကြောင့် ထိုမြို့ကို **မြန်အောင်မြို့** ဟု သမုတ်ခဲ့၏။

ထို့နောက်တွင် စစ်အောင်သောအထိမ်းအမှတ်အနေဖြင့် ဖောင်တော်ဦးအရပ်တွင် စေတီတော်ကို တည်ခဲ့သည်။ ထိုစေတီတော်ကို **မြန်အောင်ဘုံသာ** ဟု ဘွဲ့တော် ပေးခဲ့သည်။ နောင်အခါ စေတီတော်ကို ရွှေသင်္ကန်းကပ်ခဲ့သည့်အခါမှစကာ **ရွှေဘုံသာစေတီတော်** ဟု ထင်ရှားလာခဲ့သည်။

၁၁၁၆ ခုနှစ် နှောင်းတန်ခူးလပြည့်ကျော် ၁ ရက်နေ့တွင် စေတီတော်ကို ရွှေအုတ်ငွေအုတ်ခင်းကာ သတ္တဌာန၊ အဋ္ဌဝီသ၊ အဋ္ဌဇေယ စသည့် ရွှေရုပ်တုတော်များ၊ ဓာတ်တော်များ ဌာပနာခဲ့သည်။ စေတီတော်တွင် အသုံးပြုသည့် အုတ်များသည် အတွင်းကိုယ်ရံတော်သားတို့သာ ပြုလုပ်ရ၏။ ချောမွေ့နေစေရန် အုတ်ချင်းပွတ်၍ စီကာ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် သရွတ်ကိုလည်း အမွှေးနံ့သာတို့ဖြင့် ဖျော်ကာ ထည့်ရသည်။

အတိုင်းအတာများ
--------------

စေတီတော်သည် ဉာဏ်တော် ၁၇ တောင် မြင့်၏။

သမိုင်းမှတ်တမ်းများ
-------------------

* သက္ကရာဇ် ၁၁၁၉ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လဆန်း ၁၃ ရက်နေ့တွင် အလောင်းမင်းတရားကြီးသည် ရန်ကန်မှ အဆန်ခရီးတွင် မြန်အောင်သို့ ရောက်ခဲ့၏။ ထို့နောက် ရွှေဘုံသာစေတီတော်ကို သာဓုအနုမောဒနာ ခေါ်ခဲ့သည်။
* ထို့ပြင် မင်းတရားကြီးသည် ဟင်္သာတနန်းတော်ရာစေတီကို ဖိနပ်တော် အတောင် ၂၀၊ ဉာဏ်တော် အတောင် ၄၀ စေတီတော်၊ ရေကင်းနန်းတော်ရာစေတီကို ဖိနပ်တော်အတောင် ၂၀၊ ဉာဏ်တော်အတောင် ၄၀ တည်ရန်၊ မြန်အောင်နန်းတော်ရာစေတီကို ဖိနပ်တော်အတောင် ၂၀၊ ဉာဏ်တော် အတောင် ၄၀ တည်ရန် ဓာတ်တော်များကို အရရပ်သူကြီးကို ပေးခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  လှသမိန် (ဧပြီ ၁၉၆၈)။ *မြန်မာနိုင်ငံတခွင် ဘုရားသမိုင်းပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: မဟာဝိဇ္ဇာစာပေ။ pp. ၂၂၉၊ ၂၃၀။
တိုင်းဗားမြစ်သည် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး နေထိုင်ရာ ဗာတီကန် မြို့နိုင်ငံအတွင်းမှ စီးဝင်ဖြတ်သန်းသည်။
**တိုင်းဗားမြစ်**သည် အီတလီနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းတွင် အ‌ရေးပါ အရာ‌ရောက်‌သော မြစ်ကြီးဖြစ်သည်။ တပ်စကန္နီပြည်နယ်ဘက်ရှိ အက်ပနိုင်း‌တောင်တွင် မြစ်ဖျားခံ၍ ‌မြေထဲပင်လယ်ထဲသို့ စီးဆင်း သည်။ ၂၄၅ မိုင်ခန့်ရှည်လျား၏။ အထက်ပိုင်းတွင် ‌ရေစီးသန် ၍၊ မြစ်ဝမှ မိုင် ၁၀၀ ခန့်အထိသာ သ‌င်္ဘောများ ကူးသန်းသွား လာနိုင်သည်။ ထိုမြစ်‌ကြောင်းတစ်‌လျှောက်တွင် မြို့ကြီးအများ ရှိရာ ‌ရောမမြို့ကြီးသည် ထိုမြစ်ဝမှ ၂၁ မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။

‌ရှေး‌ရောမနိုင်ငံသမိုင်းတွင် ထိုမြစ်ကြီးမှာ အလွန်ထင်ရှား၏။ ‌ရှေး‌ရောမလူမျိုးတို့သည် တိုင်းဗားမြစ်ကြီးကို မှီခိုအားထားကြရသဖြင့် ‘အဖ တိုင်းဗားမြစ်ကြီး’ဟု‌ခေါ်ဆိုကြ‌လေသည်။ ‌ရှေး 
‌ရောမနိုင်ငံကို ‌ရောမမြို့ကြီးမှာ မြို့‌တော်ဖြစ်၍ ထိုမြို့‌တော်ကို ရန်သူတို့ လွယ်ကူစွာဝင်‌ရောက် တိုက်ခိုက်ခြင်း မပြုနိုင် ‌အောင် တိုင်းဗားမြစ်ကကာဆီး‌ပေးထား‌လေသည်။ ထိုအ‌ကြောင်း 
နှင့်ဆက်သွယ်၍ ‌ရောမအာဇာနည်တစ်ဦး ‌ပေါ်ထွက်ခဲ့ဘူး၏။

‌ရောမနိုင်ငံတည်စ‌ခေတ်တွင် အီထရပ်စကန်လူမျိုးများကို လား‌ပေါ်စီနားအမည်ရှိ သူတစ်ဦးက ‌ခေါင်း‌ဆောင်၍ ‌ရောမနယ်များကို သိမ်းပိုက်ရန် စစ်ချီ‌လေ၏။ ထိုအခါ ‌ရောမလူမျိုး 
တို့သည် ရန်သူတို့ကို အစွမ်းကုန် ခုခံကြ၇‌လေသည်။ သို့‌သော် ရန်သူအင်အားသည် တဖြည်းဖြည်း ကြီးမားလာ‌လေရာ ‌ရောမ မြို့၏တစ်ဘက်ကမ်း တိုင်းဗားမြစ်ကိုဖြတ်ကူးထား‌သော တံတား ကို ရန်သူတို့ စီးမိ‌လေသည်။

ထိုအချိန်တွင် ဟို‌ရေးရှပ်အမည်ရှိ‌သော ‌ရောမလူငယ်တစ်ဦး သည် ရန်သူကို ဆီးကြိုတိုက်ခိုက်ရမည့် တာဝန်ကို ယူ‌လေ 
သည်။ ထို‌နောက် သူနှင့်အလားတူ သတ္တိရှိ‌သော ရဲဘက်နှစ် 
ဦးနှင့်တကွ တံတားကို ဖြတ်‌ကျော်လာ‌သော ရန်သူများကို 
တံတား‌ပေါ်မှ ဆီးကြိုတိုက်ခိုက်ရာ ရန်သူများသည် တံတားကို 
‌ကျော်မတက်နိုင်ဘဲ အတုံးအရုံး ကျဆုံး‌လေ၏။ ထိုအတွင်း 
‌နောက်ပိုင်းမှ တံတားကို ဖျက်ချ‌နေကြရာ တံတားကြီးမှာ ပြိုကျ 
လု နီးပါးရှိ၏။ ဟို‌ရေးရှပ်ကား ဒဏ်ရာ၇ရှိ‌နေ‌သော်လည်း 
ရန်သူကို သဲသဲမဲမဲ တိုက်ခိုက်‌လေ၏။ ထိုအခါ ‌ရောမစစ်သည် 
တို့က ဟို‌ရေးရှပ်တို့အား ပြန်ဆုတ်လာရန် ‌အော်‌ပြောကြ‌သော် 
လည်း၊ ဟို‌ရေးရှပသည် တံတားကြီး မြစ်ထဲသို့ ကျိုးကျသွား 
သည်အထိ တစ်ဘက်ကမ်းတွင် ကျန်ခဲ့‌လေ၏။

ထိုအခါမှ ဟို‌ရေးရှပ်သည် တိုင်းဗားမြစ်ကြီးအား တိုင် 
တည်၍ မြစ်ထဲသို့ ခုန်ချလိုက်‌လေသည်။ ထို‌နောက် ဟို‌ရေး 
ရှပ်သည် အရှိန်ပြင်းလှ‌သော ‌ရေစီးထဲမှမြစ်ကမ်းသို့ တက်လာ 
နိုင်‌လေရာ ‌ရောမတို့က ‌သောင်း‌သောင်းဖြဖြ ဆီးကြိုကြ‌လေသည်။

ဤသို့အားဖြင့် ‌ရောမ၏ ရန်သူများသည် ဆုတ်ခွါသွားကြရ 
သဖြင့် ‌ရောမမြို့‌တော်ကြီးမှာ ရန်သူတို့‌ဘေးမှ ကင်း‌ဝေးသွား‌လေ 
၏။ ‌ရောမအုပ်ချုပ်‌ရေးအဖွဲ့က ဟိုး‌ရေးရှပ်အား ချီးမြှင့်‌မြှောက် 
စား၍ ‌ရောမမြို့ကို ကယ်တင်သူအဖြစ် ‌ကျောက်ရုပ်ပင် ထုလုပ် 
ထားကြ‌လေသည်။ ‌နောင်တွင်လည်း ဟိုး‌ရေးရှပ်၏ စွန့်စားပုံမှာ 
လူကြိုက်များ‌သော ပုံပြင်တစ်ခု ဖြစ်လာ‌လေသည်။

ကိုးကား
-------

မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ ၅။
ဤဆောင်းပါးသည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ၏ သံချိုကဗျာ အကြောင်း ဖြစ်သည်။   မန္တလေးမြို့ရှိ ရုပ်ပွားတော် အတွက် မဟာမုနိ ရုပ်ရှင်တော်မြတ်ကြီး(မန္တလေး) ကို ကြည့်ပါ။   ကျောက်တော်မြို့ရှိ ရုပ်ပွားတော် အတွက် မဟာမုနိ (ရခိုင်ပြည်) ကို ကြည့်ပါ။
**မဟာမုနိမြတ်ရှင်တော်** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

ရေးသားထားသည်မှာ ရက္ခပူရအမည်ရှိ ရခိုင်ပြည် ဓညဝတီသို့ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား ဒေသစာရီ ကြွချီတော်မူလာသောအခါ သတ္တဝါတို့အား တရားဟောတော်မူသည်။ ထို့နောက် ပြန်လည်ကြွချီတော်မူမည်ကို မင်းနှင့်တိုင်သူပြည်သားတို့က တောင်းပန်သောကြောင့် ကိုယ်စားထားတော်မူခဲ့သည့် အကြောင်းအရာကို ရေးဖွဲ့ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

မဟာမုနိမြတ်ရှင်တော်
-------------------

သမိုင်းအစဉ်၊ တိင်းဓညတွင်မှ၊ ပဉ္စလောဟာကြေးတို့၊ ဂေါတမာအသွေးတူ တွေးယူဘိသို့၊ သူရိယာစန္ဒာမင်းက၊ ကမ္ဘာချဉ်းအောင် သာသနာထွန်းစေဘို့၊ ကိုယ်စားတော် ကျိုလှော်သွန်းသည်ဟု၊ မော်ကွန်းစာညွှန်းကာနှိပ်ခဲ့၊ ကျွန်းညာထိပ် တောင်ဇမ္ဗူ။  

  

စိန္တေရှင်ရွှေရင်ငွေ့နှင့်၊ တင်ရွေ့လှုံမွေ့ယူဘိလို့၊ တုဏှိဘာဝါဖြင့် သာသနာ အရှေခေတ်ထိ၊ နေရစ်ပါ ငါ့ညီပွားငဲ့၊ ကိုယ်စားတော်ထက်ဝယ်ဖွဲ့သို့၊ ထားခဲ့တော်မူ။  

  

ကျမ်းသင်္ဂါယနာတင်တဲ့၊ ပါအဝင် စာတွင်မတွေ့ပြီဘု၊ အိမ်ရှေ့စံ ပြေရခိုင်က၊ ရွှေညာတိုင် ဒေသစာပင့်ခဲ့၊ ရာမင့်နောင် ပြောင်ဖြူရတဲ့၊ မူလပဉ္စမံဖြင့်၊ ပူရစံမန္ဓာတ်မျိုးက၊ မြတ်နိုးဖွယ်ကိုးကွယ်လို့ထားခဲ့၊ ဘုရားမြတ်သသမ္ဘူ၊ မြန်ဇမ္ဗူပျံ့လှိုင်း။  

  

ပြည်တကာ သည်မှာဆုံကြ၊ တည်ရတနာပုံ၊ အမည်ဘဂဝါမုနိသို့၊ ဦးရှိတင် ဝစီနှုတ်ကယ်နှင့်၊ လက်အုပ်ပြိုင်မုခ်လှိုင်သို့သွားမိရင်၊ နှုတ်ဖျားတော် သွားပေါ်မလောက်ပြုံးသည်ဟု၊ နှလုံးတွင်ဘဝင်ပီတိနှင့်၊ ထင်မိထင်ယောင်မှားကြ၊ အများပင် လူပူဇော်လော့၊ တရားတော် သင်မဟောရစ်နှင့်၊ ရှင်ဂေါတမာ ဩဇာနှင့်ပိတ်ခဲ့လို့၊ ဗျာဒိတ်တော် ထုတ်ဖော်မကြွေးရှာသတဲ့၊ အစိန္တိတံကို အနိမ္မိသံလို့ရေးခဲ့၊ ဘုရားပုံစံ နသုန္ဒရံဖြင့် တွေးကြတော့၊ ရှေးကသမိုင်း။

ခက်ဆစ်
------

၁။ အစိန္တတံ = မကြံစည်အပ်သော။

၂။ အနိမ္မိသံ = အနိမိသ၊ မျက်စိမမှိတ်သော။

၃။ နသုန္ဒရံ = မကောင်းသော၊ မတင့်သော။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော ခေါင်းစဉ်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်
---------------

* မဟာမုနိ ရုပ်ရှင်တော်မြတ်ကြီး(မန္တလေး)

* မာရ်အောင်မြင် ပြည်တော်ပြန်ဘုရား

ကိုးကား
-------



1. ↑  *မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ၏ သံချိုကဗျာပေါင်းချုပ်*။ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမှုဗိမာန်ဌာန။ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၃။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဘုရားရှင် သာဝတ္ထိမြို့သို့ ဆွမ်းခံဝင်ရာ နောက်မှလိုက်ပါလာသော ရာဟုလာ၏သန္တာန်၌ဖြစ်ပေါ်နေသော "ဂေဟဿိတဆန္ဒရာဂ"ကို ပယ်ဖျောက်ရန်အတွက် ခန္ဓာငါးပါးကို "ငါဟာ မဟုတ်= နေတံမမ"၊ "ငါ မဟုတ်= နေသော ဟမသ္မိ"၊ ငါ၏ အတ္တမဟုတ်= န မေသော အတ္တာ"ဟု မိန့်ကြားတော်မူသဖြင့် သစ်ပင်ရင်း၌ ထိုင်၍ရှုမှတ်နေသော ရာဟုလာကို အရှင်သာရိပုတ္တရာတွေ့မြင်သဖြင့် "အာနာပါနဿတိကမ္မဋ္ဌာန်းကို ရှုမှတ်လေ"ဟု မိန့်ကြားတော်မူပါသည်။

ညနေချမ်းအခါ၌ ရာဟုလာ၏မေးလျှောက်ချက်အရ ပထဝီဓာတ် ၁၉၊ အာပေါ ဓာတ် ၁၂၊ တေဇောဓာတ် ၂၊ ဝါယောဓာတ် ၆၊ အာကာသဓာတ် ၅၊ အဇ္ဈတ္တ ဗဟိဒ္ဓသန္တာန်တို့၌ ခန္ဓာငါးပါးရှုနည်းအတိုင်း ရှုမှတ်ပုံနှင့် အကျိုးကျေးဇူး၊ ပထဝီသမ၊ အာပေါသမ၊ တေဇောသမ၊ ဝါယောသမ၊ အာကာသသမ၊ ဘာဝနာပွားများပုံနှင့် အကျိုးကျေးဇူး ဗြဟ္မဝိဟာရတရားလေးပါး ပွားများပုံနှင့် အကျိုးကျေးဇူး အာနာပါနဿတိ ပွားများပုံနှင့် အကျိုးကျေးဇူးတို့ကို အကျယ်အားဖြင့် ဟောကြားတော်မူပါသည်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

ဝိပဿနာရှုရမည့် (၁၁)မျိုးသော အခြင်းအရာ ခန္ဓာငါးပါး
-------------------------------------------------

ရာဟုလာ ...**အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန်** ဖြစ်သော **အဇ္ဈတ္တသန္တာန် ဗဟိဒ္ဓသန္တာန်**၌လည်းဖြစ်သော **ကြမ်းတမ်း**သည့် = ဩဠာရိက, **သိမ်မွေ့**သည့် = သုခုမလည်းဖြစ်သော **ယုတ်ညံ့**သည့် = ဟီန, **မွန်မြတ်**သည့် = ပဏီတလည်းဖြစ်သော **ဝေး**သည့် = ဒူရ, **နီး**သည့် = သန္တိကလည်းဖြစ်သော ရုပ်အားလုံးကို ---နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ= ဤရုပ်သည် ငါ့ဟာ မဟုတ်၊ ဤရုပ်သည် ငါ မဟုတ်၊ ဤရုပ်သည် ငါ၏အတ္တ မဟုတ်--- ဟူ၍ (= အနိစ္စဟု ဒုက္ခဟု အနတ္တဟု) --- ဤသို့ ဟုတ်မှန်သည့်အတိုင်း မှန်ကန်သော ဝိပဿနာပညာ (မဂ်ပညာ)ဖြင့် ရှုပါ။ 

ဝေဒနာ, သညာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ် ဟူသည့် နာမ်ခန္ဓာလေးပါးတို့ကိုလည်း ပုံစံတူပင် ဝိပဿနာရှုရန် ညွှန်ကြားတော်မူလေသည်။ (မ၊၂၊၈၄။)

အတ္တပစ္စက္ခဉာဏ်ဖြင့် ရှေးဦးစွာ ဝိပဿနာရှုရန်
-------------------------------------------

ဤ၌လည်း **သမ္မပ္ပညာယ** - အရ ဝိပဿနာသမ္မာဒိဋ္ဌိတည်း ဟူသော အတ္တပစ္စက္ခဉာဏ်, အရိယမဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိတည်း ဟူသော အတ္တပစ္စက္ခဉာဏ်ကိုပင် အရကောက်ယူပါ။ ဤ မဟာရာဟုလောဝါဒသုတ်ကို ဟောကြားနေတော်မူသော အချိန်ဝယ် အရှင်ရာဟုလာသည် (၁၈) နှစ်သားအရွယ် ပုထုဇန်ဘဝ၌သာ တည်ရှိနေသေးသဖြင့် - အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန် စသည့် (၁၁)မျိုးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် တည်နေသည့် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့ကို မဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိ အမည်ရသည့် အတ္တပစ္စက္ခဉာဏ်သို့ ဆိုက်သည်တိုင်အောင် ဝိပဿနာသမ္မာဒိဋ္ဌိ တည်းဟူသော အတ္တပစ္စက္ခဉာဏ်ဖြင့် ရှေးဦးစွာ ဝိပဿနာရှုရန် ညွှန်ကြားနေတော်မူသည်ဟု မှတ်သားပါ။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -မ၊၂၊၈၃-၉။ မ၊မြန်၊၂၊၉၀-၆။ မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၉၁-၉။ မ၊ဋီ၊၃၊၆၁-၄။

-မဇ္ဈိမနိကာယ၊ မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ၊ ၂-ဘိက္ခုဝဂ္ဂ၊ ဒုတိယသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
3. ↑  (မ၊၂၊၈၄။)
4. 1 2  နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ပထမတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော်