recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Adl** (အာရပ်: عدل‎၊ *ʻAdl*) သည် အာရဗီ စကားလုံးဖြစ် အဓိပ္ပာယ်မှာ 'တရားမျှတမှု'ဖြစ်ပြီး အစ္စလာမ်ရှိဘုရားသခင်၏အမည်များမှတစ်ခု ဖြစ်သည်။

အာဒိလ် နှင့် အဒီးလ် တို့သည် Adl မှဆင်းသက်လာသော အမျိုးသားအမည်များဖြစ်ပြီး မူဆလင်လောကနှင့် အာရပ် တခွင်တွင်ရေပန်းစားသော အမည်များ ဖြစ်သည်။

အစ္စလာမ့်ဥပဒေတွင်
-----------------

*တရားရေးရာအုပ်ထိန်းသူများ၊ ဝန်မင်းများ၊မင်းသားများ၊  နယ်စားများ နှင့်ဘုရင်များအတွက်* တရားရေးမူအရင်းအမြစ်များ (Usman dan Fodio)
အစ္စလာမ့်ဥပဒေပညာများတွင် အစောပိုင်းအယူအဆဖော်ထုတ်သူ များသည် Adl ကို တစ်ဦးချင်းစာရိတ္တဆိုင်ရာရှုဒေါင့်တစ်ခုအဖြစ် ရည်ညွှန်းအသုံးပြုကြသည်။ ဤရှုဒေါင့်သည် တည်ကြည်စွာ အကောင်း ဆုံးဘာသာပြန်ထားသည်။ 
သို့သော် ယနေ့ခေတ်၏ သာသနာ့သုတေသီအများစုသည် Adl ကို တရားမျှတမှုဟူသည့် အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် အသုံးပြုနေကြသော်လည်း သာသနာ့ပညာရှင်များ မည်သို့အသုံးပြုကြသည်ကို သိနိုင်ရန် ပို၍တိကျစွာလေ့လာရန် လိုအပ်သည်။[]

အစ္စလာမ့်ဓမ္မပညာတွင်
--------------------

Adl သည် အစ္စလာမ်တွင် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ တရားမျှတမှုအ တွက်အသုံးပြုသော စကားလုံးတစ်လုံးဖြစ်သည်။ ဤဝေါဟာရ၏ အယူအဆသည် ရှီအာနှင့် စွန္နီအကြား ကွဲပြားမှုရှိသည်။ အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်သည် ပင်ကိုစရိုက်အရ အကောင်းနှင့် အဆိုးကြားကွာ ခြားမှုကို ယုတ္တိဗေဒဆန်ဆန် သိနားလည်ပြီး ကျွန်ုပ်တို့၏ လွတ်လပ် သောဆန္ဒသည်လည်း အပြည့်အဝဖြစ်သည်ဟု ရှီအာများကယုံကြည်ကြသည်။ ၎င်းနှင့်ဆန့်ကျင်လျက် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်သည် ဤဗျာဒိတ်တော်၊ ကုရ်အာန်ကျမ်းတို့ကို အဆိုးအကောင်းခွဲခြားနိုင်သည့် တစ်ခုတည်းသော လမ်းကြောင်းအဖြစ် သေချာပေါက်လိုအပ်သည့်အပြင် အမျိုးသားများအနေဖြင့် လက်ခံခြင်းတွင် လွတ်လပ်မှုရှိသည်ဟု စွန္နီများက ယုံကြည်ကြသည်။[]

မိသားစုအမည်
-----------

တော်ဝင်မိသားစုအမည်ဖြစ်သည့် ဂုဏ်သရေရှိအသုံးအနှုန်းများမှ Adl ၏ မူလအရင်းအမြစ်အား ၁၉ရာစုနှောင်းပိုင်းကာလရှိ အီရန်နိုင်ငံသား ရှေ့နေများကို မျိုးရိုးပတ်သက်မှုဖြင့် ဆက်စပ်၍ အမည်ပေးခဲ့ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ထိုရှေ့နေများမှာ ဟားဂျ်မီရ်ဇာဟုစိုင်းန် (ဟုစိုင်းန်ရှားဟ်ဟုထင်ရှားသည်)ဂုဏ်ပုဒ်မှာ အဒ်လုလ်မုလ်က်(နိုင်ငံ၏တရားတော်)၊ ဆိုင်ယိဒ်မီရ်ဇာအိဘ်ရာဟီးမ်ခလီးလ် ဂုဏ်ပုဒ်မှာ ရုက်နုလ်အိဒါလဟ် (တရားရေးမဏ္ဏိုင်)နှင့် မီရ်ဇာမုစ်သွဖာခေါန်အာဒိလ် ဂုဏ်ပုဒ်မှာမန်ဆွူးရုလ်စလ်သွနဟ်(ဧကရာဇ်၏အောင်မြင်မှု) တို့ဖြစ်ကြသည်။ အီရန်နိုင်ငံ ခေတ်သစ်အရပ်ဘက်ဥအဒေရေးဆွဲသူ ဒုတိယမုစ်သွဖာအာဒိလ်သည် ပါလီမန်အတည်ပြုဖွဲ့စည်းချိန်ဖြစ်သည့် ၁၉၀၃- ၁၉၀၅ခု အီရန်နိုင်ငံ တော်လှန်ရေးပြီးချိန်တွင် ဟကီးကသုလ်မဒနီး(အရပ်ဘက်ရပိုင်ခွင့်)ကို မူကြမ်းရေးသားခဲ့ပြီး ယခုတိုင် လက်ရှိအစိုးရများ ကျင့် သုံးနေကြရသည်။[]

ကိုးကားချက်များ
---------------

1. ↑  အဘူလ်ဟစနုလ်မဝါရ်ဒီ, ဘာသာပြန် Wafaa H. Wahba. *The Ordinances of Government*. ဂါးနက်တ်ဖြန့်ချိရေးကုမ္ပဏီ, ၂၀၀၀ခုနှစ်.

ပြင်ပလင့်များ
-------------

* Adl ၏ အသံထွက် Archived 19 February 2007 at the Wayback Machine.
* သင်၏နာမည်ကိုနှစ်သက်ပါသလား။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။ 

အညတရနတ်သား၏ မေးလျှောက်ချက်အရ -(မိမိအကျိုးစီးပွားကို အလိုရှိသော) ပုဂ္ဂိုလ်, သတ္တဝါသည် (ကျွန်ပြုရန်အတွက်) မိမိကိုယ်ကို မပေးရာ၊ (ကျားစသည် စားရန် အတွက်)မိမိကိုယ်ကို မစွန့်ရာ၊ ကောင်းသောစကားကို ပြောဆိုရာ၏။ ယုတ်မာသော စကားကို မမြွက်ဆိုရ-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

သဒ္ဓါပဗ္ဗဇိတကုလပုတ္တ အမျိုးကောင်းသားဖြစ်ပုံ၊ ယင်းအမျိုးကောင်းသားသည် သဒ္ဓါ, ဟိရီ, ဩတ္တပ္ပ, ဝီရိယ, ပညာတို့ဖြင့် ကုသိုလ်တရားတို့၌ (ပြုလုပ်သင့်သည်ကို) မပြုလုပ်သေးသမျှ စောင့်ရှောက်ထားရပုံကို ကလေးထိန်းဥပမာဖြင့် ရှင်းလင်း၍ အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

သလေးစပါးခင်းအားလုံး ပျက်စီးခြင်းကြောင့် သောကရောက်နေသော သာဝတ္ထိ မြို့သား ပုဏ္ဏားအား သောကကင်းပျောက် သောတာပန်အရိယာအဖြစ်သို့ ရောက်စေရန် ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌-ဤသုတ်တော်ဖြစ်ပေါ်လာပုံမှစ၍ ဖွင့်ပြထားပါသည်။


---

ဝတ္ထုကာမကို အလိုရှိသော သတ္တဝါအား ထိုဝတ္ထုကာမကို အလိုရှိတိုင်း အပြည့်အစုံရခဲ့မူ ယင်းသို့ အလိုရှိတိုင်း ရသောကြောင့် ဧကန် နှစ်သက် ဝမ်းမြောက်သော စိတ်ရှိ၏။

ကာမကိုအလိုရှိသည်ဖြစ်၍လိုလားတောင့်တမှုဖြစ်ပေါ်နေသောထိုသတ္တဝါအားထိုကာမတို့ဆုတ်ယုတ်ကုန်မူ မြားပစ်ခံရသူကဲ့သို့ ဖောက်ပြန်တော့၏။

မြွေ၏ဦးခေါင်းကိုမိမိ၏ခြေဖြင့်ရှောင်ဖယ်သွားသကဲ့သို့အကြင်သူသည်ကာမတို့ကိုရှာင်ဖယ်၏၊။သတိရှိသော ထိုသူသည် လောက၌ ဤကပ်ငြိမှု 'တဏှာ' ကို ကောင်းစွာ လွန်မြောက်နိုင်၏။

အကြင်သူသည်လယ်ယာမြေ အိမ်ရာရွှေ ၊ ငွေ ၊ နွား၊ မြင်း ၊ ကျွန် အမှုလုပ် မိန်းမဆွေမျိုးတို့နှင့် အခြားကာမဂုဏ်မျိုးတို့ကို တပ်မက်မော၏၊။ အားမရှိသော ကိလေသာတို့သည် ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကို နှိပ်စက်ကုန်၏။ ထိုထိုဘေးရန်တို့ နှိပ်စက် ခံရသောကြောင့် ရေသည် လှေကွဲသို့ မပြတ်ဝင်ဘိ သကဲ့သို့ ဆင်းရဲသည် ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကို မပြတ် လိုက်နေတော့၏။

ထို့ကြောင့် သတ္တဝါသည် သတိထားလျက် ကာမတို့ကို အခါခပ်သိမ်း ရှောင်ကြဉ်ရာ၏။ လှေကို ရေပက်ထုတ်လျက် တစ်ဖက်ကမ်းသို့ လှော်ခတ်သွား သကဲ့သို့ ထိုကာမတို့ကို ပယ်ထုတ်၍ ဩဃလေးဖြာ သံသရာကို ကူးမြောက်ရာ၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၁၊၄၁။ သံ၊မြန်၊၁၊၄၀-၁။ သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၄။ သံ၊ဋီ၊၁၊၁၄၀။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-ဒေဝတာသံယုတ္တ၊ ၈-ဆေတွာဝဂ္ဂ၊ အဋ္ဌမသုတ်။
2. ↑  -အံ၊၂၊၅။ အံ၊မြန်၊၂၊၆-၇။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂-၃။ အံ၊ဋီ၊၃၊၂။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ပဉ္စကနိပါတ၊ ပဌမပဏ္ဏာသက၊ ၁-သေခဗလဝဂ္ဂ၊ သတ္တမသုတ်။
3. ↑  -သုတ္တနိ၊၃၉၉။ သုတ္တနိ၊မြန်၊၃၇၇။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၂၈-၂၃၀။ မဟာနိ။ ၁-၁၇။ မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၇၈-၉။

-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ သုတ္တနိပါတ၊ ၄-အဋ္ဌကဝဂ္ဂ၊ ပဌမသုတ်။
4. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
5. ↑  ကာမသုတ်၊ အဋ္ဌကဝဂ်၊ သုတ္တန္တပိဋကတ်၊ ခုဒ္ဒကနိကာယ်
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

အတိတ်, ပစ္စုပ္ပန်, အနာဂတ်-ဖြစ်သော ကာမဂုဏ် ၅-ပါးတို့၌ စိတ်မရောက်စေရန် အပ္ပမာဒ, သတိ-ဟူသော တရားနှစ်ပါးဖြင့် စိတ်ကိုစောင့်ရှောက်ရမည်-ဟု အလောင်းတော်ဘဝက အကြံဖြစ်ပုံနှင့် သင်ချစ်သားတို့သည်လည်း ထိုကာမဂုဏ် ၅-ပါးသို့ စိတ်ရောက်မသွားစေရန် ထိုတရား ၂-ပါးဖြင့် စိတ်ကိုစောင့်ရှောက်ကြရမည်။ စက္ခု-အစရှိသော အဇ္ဈတ္တိကာယတန ၆-ပါး၊ ရူပသညာ-အစရှိသော ဗဟိဒ္ဓါယတန သညာ ၆-ပါးတို့ချုပ်ရာ အကြောင်းကို သိကြရမည်ဟု အာယတနနှင့် သညာ (၁)ပါးစီ ခွဲ၍ မိန့်ကြားတော်မူပြီး ဂန္ဓကုဋီကျောင်းတော်သို့ ဘုရားရှင်ကြွတော်မူသွားပါသည်။

ထိုသင်္ခေပဒေသနာ၏ အကျယ်ဝိတ္ထာရဒေသနာကို ဟောကြားပေးဖို့ အရှင်အာနန္ဒာအား မေးလျှောက်ကြရာ အရှင်အာနန္ဒာက "အာယတန ၆-ပါးချုပ်ရာ နိဗ္ဗာန်ကို ရည်ရွယ်၍ ဘုရားရှင် ဟောတော်မူကြောင်း" ဟောကြားသည့် အခါ အရှင်အာနန္ဒာ၏တိုက်တွန်းချက်အရ ဘုရားရှင်ထံ သွားရောက်၍ လျှောက်ထားကြ ပါသည်၊ အရှင်အာနန္ဒာ ဟောပြသည့်အတိုင်း မှတ်သားရမည်-ဟု ဘုရားရှင် အတည် ပြုပုံကို အကျယ်ဟောပြသည့်သုတ်။

---

စက္ခု၊ သောတ, ဃာန, ဇိဝှါ, ကာယ-ဟူသော ဝိညာဏ်ငါးပါးဖြင့် သိအပ်ကုန် သော ဣဋ္ဌ, ကန္တ, မနာပ, ပိယရူပ, ကာမူပသံဟိတ-ဖြစ်သော အာရုံငါးပါးတို့ကို ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိနိုင်ရန် ပိုင်းခြား၍ သိနိုင်ရန် ကုန်ခမ်းစေရန်, ပယ်စွန့်နိုင်ရန် အဋ္ဌင်္ဂိက အရိယာမဂ်ကို ပွားများရမည်-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

အထက်သုတ်၌ ဟောတော်မူအပ်သော ကာမဂုဏ် ၅-ပါးတို့ကို ပယ်စွန့်နိုင်ရန် သတိပဋ္ဌာန် ၄-ပါးကို ပွားများကြရမည်-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၂၊၃၁၇-၃၂၀။ သံ၊မြန်၊၂၊၃၁၀-၄။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၅။ သံ၊ဋီ၊၂၊၃၀၈။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ သဠာယတနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-သဠာယတနသံယုတ္တ၊ (၁၂)၂-လောက ကာမဂုဏဝဂ္ဂ၊ စတုတ္ထသုတ်။
2. ↑  -သံ၊၃၊၅၅။ သံ၊မြန်၊၃၊၆၀။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-မဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၈-ဩဃဝဂ္ဂ၊ ဆဋ္ဌသုတ်။
3. ↑  -အံ၊၃၊၂၅၀။ အံ၊မြန်၊၃၊၂၅၀။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ နဝကနိပါတ၊ ဒုတိယပဏ္ဏာသက၊ (၇)၂-သတိပဋ္ဌာနဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။
4. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**အထက်ဗဟိုက ကြွက်ဂြိုဟ်** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

ကမ္ဘာအစက မဟာသမတမင်းတို့ စိုးစံတော်မူစဉ် စကြဝဠာတံတိုင်း၌ ဓမ္မတာ အစဉ်ရှိသော လောကီဗေဒင်ကျမ်းများကို ရသေ့ ဆယ်ဦးတို့ ကူးယူခဲ့ကြောင်း၊ ဂြိုဟ်လမ်းတို့ မမှန် ဖောက်ပြန်နေကြောင်း၊ ကြာသပတေးဂြိုဟ်တလုံး ထွန်းလင်းနေကြောင်း စသည်ဖြင့် ဖွဲ့ဆိုထားသော ကြာသပတေးဂြိဟ်ဖွဲ့ သံချို ဖြစ်သည်။

အထက်ဗဟိုက ကြွက်ဂြိုဟ်
---------------------

ကမ္ဘာတွင်၊ မဟာသမတရယ်တို့၊ ရဇတငွေရွှေပေရွက်ကယ်နဲ့၊ ခြွေသက်ကာစကြဝဠာနရမ်းတွင်မှ၊ စာတမ်းစဉ်ဓမ္မတာထားခဲ့၊ စိန်သွားချွန်ကညစ်ဖူးရယ်နဲ့၊ ရှေးခါဝယ်ရသေ့ဆယ်ဦးရယ်တို့၊ ကူးယူခဲ့ကျမ်းဗေဒင်။  

  

အကူးမှာဦးသာဝတဲ့၊ အစသည်တွင်ရုံးခဲ့၊ (လ) သုံးဆယ်နောင်တာရှည်၍၊ ဂြိုဟ်စနေမမှန်ပြီဘု၊ လမ်းမညီကြာသပတေးသာပ၊ ပြည်ရေးရာတွေးကာသိနိုင်ဘု၊ နိယဠုံ သီဟဇာနှင့်၊ ကလီကမာ ဖီလာရွေ့သော်ကြောင့်၊ ဂဏန်းမှာစမ်းကာမတွေ့ဘု၊ လမ်းကောက်ကွေ့ဝင်။  

  

မုသိကာ လူ့ရွာကြွက်တွေဘို့၊ အမျက်အလွန်ကြီးသည်ဟု၊ ဖျက်ဆီးကာမိအောင်ဖမ်းရမတဲ့၊ ကြေချမ်းမယ် သည်လိုကိန်းရယ်နဲ့၊ ငြိမ်းမယ်လို့ ဟန်မထင်၊ မြန်ခွင်ရှိနယ်အဝန်း။  

  

အကောက်သည်လိုဉာဏ်နှင့်၊ ဖောက်ပြန်ကာဤလိုပြုချင်တော့၊ ခြောက်ခုကြိမ်မိန်ရာသီက၊ ဒွာဒသီအိပ်နေကြနှင့်၊ မိဿမှာ ရာသီခံလို့၊ (လ) သင်္ကြန်ပြန်မဖြေ့ပြီဘု၊ ဇီဝှာဂြိုဟ် သီဟဇာသို့မွှေ့တာမို့၊ ဟိုရှေ့မေဓုန်သို့ကူးချည်တော့၊ ကြုံဘူးပေါင်သည်အခက်လို့ဖြင့်၊ ကောင်းကင်တွင်မောင်းဆင်တဲ့ ကြွက်ကိုတဲ့၊ မြင်ရက်ပင် မိအောင်မဖမ်းနိုင်ဘု၊ ယောင်ယမ်းကာလူ့ရွာကြွက်တွေဘို့၊ ကြေပျက်ခါမရဏာသို့ ဆုံးရှာကြ၊ ထက်ဗဟိုတွင်၊ စက်ခိုအုံးပေတဲ့၊ မပျက်ပြိုနိုင်၊ ကြွက်ဂြိုဟ်တလုံးရယ်၊ ဘုန်းတောက်လို့ထွန်း။

ခက်ဆစ်
------

၁။ ဦးသာဝ = တနင်္ဂနွေ၊ သောကြာ၊ ဗုဒ္ဓဟူးဂြိုဟ်တို့သည် တရာသီတွင် တလသာနေကြ၏။

၂။ နိယဠုံ = နိယထုံ၊ ရှေ့သို့သွားသင့်လျက် မသွားပဲနေရ၌ အချိန်ပို၍ နေခြင်း။

၃။ သီဟဇာ = မသွားသင့်သေးပဲလျက် ရှေ့သို့တိုးတက်ခြင်း။

၄။ ဗျဂ္ဃဇာ = ကျားကဲ့သို့ရှေ့သို့ခုန်လိုက် နောက်သို့ပြန်လိုက်ပြုခြင်း။

၅။ မုသိကာ = ကြွက်။

၆။ ဇီဝှာဂြိုဟ် = ကြာသပတေးဂြိုဟ်။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
**နေအောင်** (၁၉၈၀-) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စွန့်ဦးတီထွင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။

ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး
-----------------

နေအောင်ကို ၁၉၈၀ ပြည့်တွင် မွေးသည်။

ဥပဒေနှင့် စီးပွားရေး အထူးပြုနှင့် အရီဇိုးနားတက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ရသည်။ မဟာဘွဲ့ကို စီးပွားရေးဘာသာနှင့် လန်ဒန်စီးပွားရေးကျောင်းမှ ယူသည်။ အမ်ဘီအေဘွဲ့အတွက် စတန်းဖို့တက္ကသိုလ်တွင် တက်သည်။

သက်မွေးဝမ်းကျောင်း
------------------

၂၀၀၄ ခုတွင် လီသီယမ်ပြာ (BlueLithium) ကြော်ငြာလုပ်ငန်းတွင် အလုပ်ဝင်သည်။ ၂၀၀၇ ခုတွင် ထိုလုပ်ငန်းကို ရဟူးက ဝယ်သွားသည့်နောက် ဂူးဂဲသို့ ပြောင်းသည်။  

ဂူးဂဲပိုက်ဆံအိတ် (Google Wallet) အဖွဲ့တွင် စဝင်ရပြီး နောင်တွင် စီးပွားရေးမဟာဗျူဟာနှင့်လုပ်ငန်းလည်ပတ်ရေး (Business Strategy and Operations) အဖွဲ့သို့ ပြောင်းရသည်။ ဂူးဂဲ၌ ၄ နှစ် ကြာ လုပ်ခဲ့သည်။

### အိုဝေး

၂၀၁၂ ခုတွင် မြန်မာသို့ ပြန်လာပြီး အောက်တိုဘာလတွင် အွန်လိုင်းဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း အိုဝေး (Oway) ကို တက္ကစီအငှားလုပ်ငန်း အိုဝေးရိုက် (Oway Ride) နှင့် စသည်။  အိန္ဒိယမှ ဆော့ဝဲအင်ဂျင်နီယာအများစုနှင့် လုပ်ငန်းစသည်။  ၂၀၁၃ ခု ဆီးဂိမ်း အားကစားပွဲကြောင့် အလျင်အမြန် လုပ်ငန်းတိုးတက်ခဲ့သည်။ ဝန်ထမ်း ၃၀ ခန့် ရှိလာသည်။  တက္ကစီအငှားလုပ်ငန်းကို မန္တလေး၊ နေပြည်တော်မြို့များ၌ ချဲ့နိုင်လာသည်။

၂၀၁၄ ခု၊ ဧပြီလ ၁၂ ရက်တွင် ရန်ကုန်၌ ဖုန်းဖြေစင်တာ ဖွင့်သည်။ မန္တလေး၌ ဆိုင်ကယ်အငှားလုပ်ငန်းကို လည်းကောင်း၊ အိုဝေးပေး (Oway Pay) ဟူသော ငွေချေစနစ်ကို လည်းကောင်း ဖော်ထုတ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  (2007 Sep 5) Yahoo! Acquires Ad Network BlueLithium. TechCrunch.
2. ↑  Mike Hess (2013 Jun 24) The Challenges of Launching the First Online Travel Agency in Myanmar Archived 3 December 2019 at the Wayback Machine.. Coca Cola.
3. ↑  Dennis Shaal (2013 Oct 1) Ex-Googler Returns to Myanmar to Build Booking Site from the Ground Up Archived 3 December 2019 at the Wayback Machine.. Skift.
4. ↑  Thiha (2017 Jul 7) Oway Digitizes Myanmar's Taxi Market. Consult-Myanmar.
5. ↑  Elaine Kurtenbach (2014 May 1) Myanmar Returnees Bet on Frontier Economy Future. Yahoo News.
6. ↑  (2017 Feb 23) U Nay Aung, Founder, Oway Group, on How Attracting More Visitors Will Lead to Improvements across the Industry: Interview. Oxford Business Group.
7. ↑  Thiha (2017 Aug 7) Myanmar's Oway Group to Close Eight-Digit Funding Round. Consult-Myanmar.
8. ↑  Thiha (2016 Mar 3) First Uber Like Service, Oway Ride, Launches in Myanmar. Consult-Myanmar.
**ဘရေမာ** သည် သီရိလင်္ကာ၏ သမ္မတဟောင်း J. R. Jayewardene ၏ နေအိမ် ဖြစ်သည်။ Jayewardene နှင့် သူ၏ဇနီး Elina တို့သည် ၎င်းအိမ်ကို ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ကိုလံဘိုမြို့၊ Ward Place တွင် တည်ရှိသည်။ 

နဂိုမူလအိမ်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သူမှာ စာချုပ်စာတမ်းသက်သေခံရှေ့နေ နှင့် အောင်မြင်သည့်စီးပွားရေးသမားဖြစ်သူ Gilbert Leonard Rupasinghe ဖြစ်သည်။ စကော့တလန်နိုင်ငံ၊ Aberdeenshire ရှိ ဘရေမာကျေးရွာကို ရည်ညွှန်းကာ ထိုအိမ်ကိုဘရေမာဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ Rupasinghe သည် Jayewardene ၏ ဇနီးဖြစ်သူ wife Elina Bandara Rupasinghe ၏ ဖခင်ဖြစ်သည်။ Jayewardene နှင့် Elina married တို့သည် ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် လက်ထပ်ထိမ်းမြားကြသည့်အခါတွင် သူတို့သည် Vaijantha ရှိ Jayewardene ၏ မိဘများနေအိမ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ဇနီးမောင်နှံနှစ်ဦးတို့သည် အိုမင်းနေသည့် ဘရေမာနေအိမ်နှင့် မြေနေရာကို ဖျက်ဆီးခဲ့ကြပြီး အိမ်အသစ်တစ်လုံးကို ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ထိုအိမ်အမည်ကိုလည်း ဘရေမာဟုပင် ဆက်လက်ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ပြောင်းရွှေ့ပြီး မကြာမီ ထိုအိမ်သည် J. R. Jayewardene နှင့် Elina တို့၏ သေဆုံးသည်အထိ နေထိုင်ခဲ့သည့် နေအိမ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ သူ၏ ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် သမ္မတအဖြစ် တာဝန်ရှိစဉ်ကာလအတွင်း မြေငှားရမ်းမှုများတွင် Jayewardenes သည် ဘရေမာကို သမ္မတ၏ အိမ်အဖြစ် တရားဝင်ကျန်ရှိနေစေခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Madam Elina Jayewardene။ 16 May 2018 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  16 May 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**ကန်မီတီ လေကြောင်း ကုမ္ပဏီ လီမိတက်** သည် ကန် လေကြောင်းလိုင်း အမည်ဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ချင်းမိုင် လေဆိပ် ကို အခြေစိုက်၍ ထိုင်းနိုင်ငံ ပြည်တွင်းကို ပျံသန်းနေသည့် လေကြောင်းလိုင်း ဖြစ်သည်။ စက်တင်ဘာလ ၂၀၁၆ အထိ ခရီးစဉ် ၉ ခု အထိ ပျံသန်းပြေးဆွဲလျက် ရှိသည်။

သမိုင်း
-------

ကန် လေကြောင်းလိုင်းကို ကန်နီတီ လေကြောင်းကုမ္ပဏီမှ ပိုင်ဆိုင်ပြီး ၂၀၁၀ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကနဦး မတည်ရင်းနှီးငွေမှာ ထိုင်းဘတ်ငွေ သန်း ၂၀၀ ဖြစ်သည်။ လေကြောင်းလိုင်းသည် ထိုင်းနိုင်ငံ ပြည်တွင်းခရီးစဉ်များကို ပျံသန်းပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်။

ပျံသန်းရာမြို့များ
------------------

ကန်လေကြောင်းလိုင်းသည် ယခုအခါ ပုံမှန်ခရီးစဉ်များအပြင် စင်းလုံးငှား လေယာဉ်များဖြင့် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။

* ဘန်ကောက် – ဒွန်မောင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်
* ချင်းမိုင် – ချင်းမိုင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် (အခြေစိုက် လေဆိပ်)
* ချင်းရိုင် – ချင်းရိုင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်
* ဟွာဟင် - ဟွာဟင် လေဆိပ်
* ခွန်ခအမ် - ခွန်ခအမ် လေဆိပ်
* မယ်ဟုန်ဆန် - မယ်ဟုန်ဆန် လေဆိပ် Mae Hong Son Airport
* နန် - နန် လေဆိပ်
* ပိုင် - ပိုင် လေဆိပ်
* ပစ်ဆန်လွတ် - ပစ်ဆန်လွတ် လေဆိပ်
* ဦဘွန် ရက်ချထနီ - ဦဘွန် ရက်ချထနီ လေဆိပ်
* မဲဆောက် - မဲဆောက် လေဆိပ်
* ပတ္တရား - ဦးသဖောင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်

လေယာဉ်များ
----------

ကန်လေကြောင်းလိုင်း ATR 72-500, ကို ခွန်ခအမ် လေဆိပ်တွင် တွေ့ရစဉ် (၂၀၁၄ ဒီဇင်ဘာ)
၂၀၁၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ စာရင်းများအရ ကန်လေကြောင်းလိုင်းသည် အောက်ဖော်ပြပါ လေယာဉ်များ ပိုင်ဆိုင်သည်။ 


| အမျိုးအစား | စုစုပေါင်း | ထိုင်ခုံ | မှတ်ချက် |
| --- | --- | --- | --- |
| ATR 72-500 | ၁ | ၆၆ |
| Cessna 208B Grand Caravan | ၁ | ၁၂ |
| Beechcraft Premier I | ၁ | ၆ |
၂၀၁၄
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

| နိုဝင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
၂၀၀၂
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

| နိုဝင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
၁၉၉၉
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

| နိုဝင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
**ယွန်းစုကောင်းဟန်ဝန်**၏ တာဝန်ဝတ္တရားများကို တိကျသေချာစွာ မသိရသေးပေ ။ ယွန်းစုဝန်နှင့် ကောင်းဟန်ဝန်၏ တာဝန်ဝတ္တရားများအားပေါင်စပ်ကာ ယွန်းစုကောင်းဟန်ဝန်ဟူ၍ သီးခြားခန့်အပ်ထားခြင်း ဖြစ်ဟန်ရှိသည်။ သို့သော် ယွန်းစုကောင်းဟန်ဝန်ရာထူးကို ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလ မြေဒူးမင်းလက်ထက်တွင်သာ တွေ့ရှိရသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်းကာလတွင် ယွန်းစုဝန်ရာထူးနှင့် ရောနှောပျောက်ကွယ်သွားဟန်ရှိသည်။

ယွန်းစုကောင်းဟန်ဝန် နေမျိုးနော်ရထာ
----------------------------------

မြေဒူးမင်း ( ၁၇၆၃ - ၁၇⁠၇၆ ) လက်ထက် ဘွဲ့မည်သိရှိရသူ ယွန်းစုကောင်းဟန်ဝန်မှာ နေမျိုးနော်ရထာဖြစ်သည်။ မြေဒူးမင်း နန်းတက်စ ၁၇၆၄ ခုနှစ်တွင် ယိုးဒယားသို့ စစ်ချီစဉ် ယွန်းစုကောင်းဟန်ဝန်နေမျိုးနော်ရထာ ဦးစီသော တပ်တစ်တပ် ပါဝင်ခဲ့၏ ။ အလားတူ ၁၇၆၉ ခုနှစ် တရုတ်မြန်မာစစ်ပွဲကာလ အတွင်း၌လည်း ယွန်းစုကောင်းဟန်ဝန်နေမျိုးနော်ရထာ လိုက်ပါစစ်မှုထမ်းခဲ့ရသည်။
၅ စတင်ဘာ ၁၇၆၉ ခုနှစ်တွင် စန္ဒပူရီ (လင်းဇင်း)မှ သမီးကညာဆက်သလာရာ အခမ်းအနားဖြင့် ကြိုယူကြရ၏ ။ ထိုစဉ် ကြိုဆိုရေးအဖွဲ့တွင် ယွန်းစုကောင်းဟန်ဝန်နေမျိုးနော်ရထာ ပါဝင်ခဲ့သည်။ လင်းဇင်းအရေးကိစ္စြဖစ်၍ ယွန်းစုကောင်းဟန်ဝန်နှင့် ပက်သက်မှုရှိသည်ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ မြေဒူးမင်းလက်ထက် နောက်ပိုင်းကာလတွင် ကောင်းဟန်ဝန် ၊ ဝင်းကောင်းဟန်ဝန်နှင့် ယွန်းစုကောင်းဟန်ဝန် ရာထူးများမှာ ကွဲပြားခြားနားမှုရှိနေပြီး ဝန်တစ်ဦးစီအား သီးခြားစီ ခန့်အပ်ထားကြောင်း တွေ့ရှိရ၏ ။ ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၇၆၉ ခုနှစ်တွင် နန်းတွင်းအရာရှိအချို့ တက်ရောက်ခဲ့ကြရာ၌ ကောင်းဟန်ဝန် ရွှေတောင်ရဲခေါင်နော်ရထာ ၊ ဝင်းကောင်းဟန်ဝန် ပျံချီသီရိကျော်ထင်နှင့် ယွန်းစုကောင်းဟန်ဝန် နေမျိုးနော်ရထာ တို့ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  တင်နိုင်တိုး၏ ဝန်တစ်ရာ စာအုပ် ၂၇-၅-၂၀⁠၀၉
**ဝါရှာ** ဆိုသည်မှာ အပေါက်ပါသော အပြားငယ်ဖြစ်ပြီး အရစ်ပါတွဲဆက်ကိရိယာတို့ရှိ ဝန်အားကို ဖြန့်ခွဲပေးရန် သုံးသည်။ အဝိုင်းပြားမှာ အသုံးတွင်ကျယ်ပြီး လိုအပ်ချက်ပေါ်မူတည်၍ လေးထောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဘိုးတိုင် (မူလ) နှင့် နပ် (မူလီ) အတွဲအတွက် အသုံးများသည်။ ကြားခံပြား၊ စပရိန် (ဘယ်လီဗေးဝါရှာ၊ လှိုင်းဝါရှာ)၊ အစားခံပြား၊ စဦးဝန်တိုင်းပစ္စည်း၊ အကြပ်ပစ္စည်း၊ အတုန်လျှော့ပစ္စည်း (ရော်ဘာဝါရှာ) စသဖြင့် အခြားအသုံးများလည်း ရှိသေးသည်။ အများအားဖြင့် အပြင်အချင်းကို အတွင်းအချင်း၏ ၂ ဆအချိုးဖြင့် ထားလေ့ရှိသည်။ သို့သော် စံမဟုတ်။ ကွဲပြားနိုင်သေးသည်။ 

သတ္တုနှင့် ပလတ်စတစ်ကို ဝါရှာလုပ်ရန် အသုံးများသည်။ အရည်အသွေးမြင့် ဘိုးဆက်တို့၌ လိမ်အားသွင်းပြီးနောက် စဦးဝန် လျော့မသွားရန် အမာတင်ပြီး သံဝါရှာ လိုသည်။ မူလီတို့၌ ဓာတ်ကြေးတက်ခြင်းမဖြစ်စေရန် ဝါရှာကို အလူမီနီယမ်စိမ်၍လည်း သုံးတတ်သေးသည်။ 

ဝေါဟာရပေါ်လာပုံကို အတိအကျမသိရသေး။ ပထမဆုံး ဝါရှာအသုံးကို ၁၃၄၆ ကဟု မှတ်တမ်းရှိသည်။ သို့သော် ဝေါဟာရကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည်မှာ ၁၆၁၁ ခုကပင် တွေ့ရချေပြီ။ 

ဝါရှာခံခြင်းအားဖြင့် နပ် ပြန်လည်ဖြုတ်သောအခါတွင် လွယ်ကူစွာဖြုတ်နိုင်သည်။ အောက်ခံပစ္စည်းအားလည်း အထိအခိုက်နည်းပါးစေ၏။ ဝါရှာပြားများသည် နပ်တိုင်ပေါ်မူတည်ကာ အရွယ်အစားအမျိုးမျိုး ကွဲပြားသည်။ အသုံးပြုသည့် စက်ပစ္စည်းအစိတ်အပိုင်းကိုလည်း လိုက်၍ အမျိုးအစားကွဲပြားတတ်သည်။ ထို့ပြင် ဝါရှာများကို ဆီ၊လေ၊ရေ စသည့်တို့အား လုံခြုံစေရန်အတွက်လည်း အသံပြုတတ်ကြသည်။ (ဥပမာ-ကြေးဝါရှာသည် ဆီ၊ ရေ လုံသည်။)
**ဟီးရိုးအင်း** (အင်္ဂလိပ်: Heroin) သည် မော်ဖင်းမှ ထုတ်ယူရရှိအပ်သော ဆေးဝင်ပစ္စည်းဖြစ်သည်။ ဓာတုဝေါဟာရ အားဖြင့် Diamorphine ဟုခေါ်၍ ဓာတုသင်္ကေတ 
မှာ C21H23NO5 ဖြစ်သည်။ မော်ဖင်းကို ဘိန်းမှ ထုတ်ယူရရှိသည်ဖြစ်သဖြင့် ဟီးရိုးအင်းသည်လည်း မူးယစ်စေတတ်သော ဘိန်းတစ်မျိုးပင် ဖြစ်သည်။ အရောင်အဆင်းအားဖြင့် ဖြူသောကြောင့် ဟီးရိုးအင်းကို ဘိန်းဖြူ ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဆေးဖြူမှုန့် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ နံပါတ်ဖိုးဟူ၍လည်းကောင်း လူအသိများသည်။

ဟီးရိုးအင်းသည် မော်ဖင်းနှင့်အကျိုးပေးပုံချင်း ဆင်တူသဖြင့် ဆေးဘက်တွင်မော်ဖင်းကို အသုံးပြုသည့် အတိုင်း ဟီးရိုးအင်းကိုလည်း အသုံးချလေ့ရှိသည်။ သို့သော် အကျိုးအာနိသင်အရာ၌မူ ဟယ်ရိုအင်သည် မော်ဖင်းနှင့် ဘိန်းတို့ထက် အဆပေါင်းများစွာ ထက်မြက်သည်။ ပိုမို၍ အဆိပ်ပြင်းထန်သည် ပိုမိုလွန်ကဲစွာပင် အလေ့အကျင့်အထုံ စွဲမြဲမြန်ဆန်စေသည်။ ဟီးရိုးအင်းသည် နာကျင်မှုဝေဒနာကို 
မငြိမ်းစေတတ်၊ အိပ်ပျော်အောင်လည်း အလျင်အမြန် မဖြစ်စေတတ်၊ မှီဝဲသူအား တုံ့နှေးခြင်း ဖြစ်စေတတ်သည်။ ဟီးရိုးအင်းကို ဘိန်းစွဲသူမျာ မှီဝဲလေ့ရှိသည်။ ဟီးရိုးအင်းသည် အခြားမည်သည့်ယစ်မျိုးနှင့်မျှမတူ၊ မှီဝဲသူ၏စိတ်ကို ပိုလိုလွန်ကဲစွာ ထိခိုက်စေသည်။ မှီဝဲစ၌ပေါ့ပါးပျော်ရွှင်လာစေကာ ငါသာလျှင်အဓိက၊ ငါလုပ်လျှင် မည်သည့်အရာအဆိုအောင်မြင်ရမည်စသည့် 
အမြင်အစွဲအဓိမာန ဝင်လာစေသည်။ ထို့နောက် အရှိကိုအရှိအတိုင်း မမြင်နိုင်တော့ဘဲ ပုံကြီးချဲ့ ထင်လာမြင်လာ မဆင်မခြင်ပြုလုပ်တတ်သောသတ္တိများ ပေါက်ဖွားလာစေသည်။ 
ကိုယ်ချင်းစာတရားနှင့် စောင့်ထိန်းလိုက်နာအပ်သော လူမှုကျင့်ဝတ်နှင့် တာဝန်များ မေ့ပျောက်လစ်ဟင်းကာ လူမှုဆန့်ကျင်ဘက်အပြုအမူများပြု လုပ်လာစေသည်။ ကာလကြာရှည်သော် ဟယ်ရိုအင်စွဲသူများသည် လူ့အသိုင်းအဝိုင်း ပတ်ဝန်းကျင်မှ ဖယ်ကြဉ်ကာ ရာဇဝတ်ကောင်များဘဝသို့ ကူးပြောင်းသွားတတ်သည်။

ဟီးရိုးအင်းသည် လူမျိုးအညွန့်တုံးစေသော ယစ်မျိုးဖြစ်သဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံနှင့်တကွ ကမ္ဘာအ ရပ်ရပ်ရှိ နိုင်ငံများတွင် တရားဝင်ရောင်းဝယ်သုံးစွဲခြင်းကို ပိတ်ပင် တားမြစ်ထားပေသည်။ ထိုပြင် ဟီးရိုးအင်းကို 
ထုတ်ယူရရှိရာဖြစ်သော ဘိန်းပင်စိုက်ပျိုးခြင်းကို တားမြစ် ထားသည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတွင်မူ ဘိန်းပင်အစား ဆေးဖက်ဝင်သည့် ဆေးဂန္ဓမာပင်များ စိုက်ပျိုးကြရန် အားပေးကူညီလျက်ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)
လက်ဘနွန်သမ္မတ ဘရှီးယာ ဂါမေး
လက်ဘနွန်သမ္မတနိုင်ငံသမိုင်းတွင် အသက်ငယ်ဆုံးသမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသူ ဘရှီးယာ ဂါမေးသည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ဘေရွတ်မြို့ အရှေ့မြောက်ရှိ ဘစ်ဖာယာမြို့တွင် ထင်ရှားသော လူကုံထံမိဘများမှာ မွေးဖွားသည်။ ဘရှီးယာ၏ ဖခင်သည် ဖလန်းဂေးပါတီ (ကာတိပါတီ)ကို ထူထောင်သူ ရာသက်ပန်ခေါင်းဆောင် ပျဲဂျမားယယ် ဖြစ်သည်။ ဖခင် ပျဲဂျမားယယ်သည် ၁၉၄၅ ခုနှစ် မေလ ၁ဝ ရက်နေ့တွင် အာရပ်နိုင်ငံများအဖွဲ့ချုပ်ကို ထူထောင်ခဲ့ရာ၌ စတင် ဦးဆောင်လှုံဆော်သူတဦးဖြစ်သည်။ ဘရှီးယာသည် ဘေရွတ်မြို့ရှိ ပြင်သစ်စိန့်ဂျိုးဇက်တက္ကသိုလ်တွင် ပညာဆည်းပူးခဲ့ရာ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ဥပဒေဘွဲ့ကို ရရှိသည်။

ဘရှီးယာ ဂါမေးသည် အသက် ၁၁ နှစ်အရွယ်ကပင် ၁၉၅၈ ခုနှစ် ပြည်တွင်စစ်ကာလ၌ ဖလန်ဂေးပါတီ၏ ပြည်သူ့စစ်တပ်ဖွဲ့တွင် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ အသက် ၁၃ နှစ်တွင် စစ်သင်တန်းတက် ရောက်ပြီးနောက် ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် လူ ၁ဝဝ တပ်ဖွဲ့၏တပ်မှူး ဖြစ်လာသည်။ လက်ဗနွန်နိုင်ငံ၌ ၁၉၇၅ ခုနှစ်မှ စတင်၍ အပြင်းထန်ဆုံး ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်ပွားလာသောအခါ ဘရှီးယာသည် ရှေ့နေလုပ်ငန်းကို စွန့်လွှတ်လိုက်သည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် အမြဲတမ်းတပ်များ အပါအဝင်အင်အား ၂ဝဝဝဝ ခန့်ရှိသော ဖလန်ဂစ်ပြည်သူ့စစ်တပ်ဖွဲ့၏ တပ်မှူးချုပ် ဖြစ်လာသည်။

ဖလန်ဂေးပါတီကဲ့သို့ မာရိုနက်ခရစ်ယာန်အုပ်စုဝင် ဖြစ်သော်လည်း ဆီးရီးယားလိုလားသော ဆူလေမန် ဖရန်ဂျေး ဦးဆောင်သည့် ခရစ်ယာန်အုပ်စုကို ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ဘရှီး၏ ဖလန်ဂစ်ပြည်သူ့များက ခြေမှုန်း တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ လက်ဗနွန်နိုင်ငံ ခရစ်ယာန် နိုင်ငံရေးပါတီများတွင် ဖလန်ဂေးပါတီကဲ့သို့ ထင်ရှားသော အမျိုးသား လစ်ဗရ်ယပါတီခေါင်းဆောင် ကာမီးချာမွန်၏ ခရစ်ယာန်ပြည်သူ့စစ်များကိုလည်း ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဘရှီးယာ၏ ဖလန်းဂစ်ပြည်သူ့ စစ်များက နှိပ်ကွပ်ခဲ့သည်။

ဘရှီးယာ ဂါမေးသည် ပါလက်စတိုင်းများကိုလည်းကောင်း၊ လက်ဝဲမူဆလင်များကိုလည်းကောင်း ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်သည့်နည်းတူ နိုင်ငံရေးပြိုင်ဘက်ဖြစ်သော အခြားမာရိုနိုက် ခရစ်ယာန်အုပ်စုများကိုလည်း ယှဉ်ပြိုင်နှိမ်နင်းခဲ့သည်။ ဘရှီးယာကို ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် တကြိမ်၊ ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တကြိမ် ရန်သူများက လုပ်ကြံခဲ့သဖြင့် သမီးနှင့် ကိုယ်ရံတော်တပ်ဖွဲ့ဝင်များ သေဆုံးခဲ့ရသည်။

လက်ဗနွန်နိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအရ သမ္မတရာထူးကို မာရိုနိုက် ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များမှ ရွေးချယ်ရပြီး ဝန်ကြီးချုပ်ကို ဆွန်နီမူဆလင်များမှ ရွေးချယ်ရသောကြောင့် ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် သက်တမ်းပြည့်မည့် သမ္မတအီလီယက်ဆာ ကစ်ကို ဆက်ခံရန် ဘရှီးယာ ဂါမေးကို တဦးတည်းသော သမ္မတလောင်းအဖြစ် လျာထားခဲ့သည်။

ဘရှီးယာ ဂါမေးကို ၁၉၈၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် အဖွဲ့ဝင် ၉၂ ဦးပါဝင်သော လွှတ်တော်က ထောက်ခံမဲ ၅၇ မဲဖြင့် သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်လိုက်သည်။ ဘရှီးယာသည် လက်ဗနွန်နိုင်ငံ တစ်မျိုးသားလုံး စည်းလုံးညီညွတ်ရေးအတွက် ပထမခြေလှမ်းအဖြစ် ပုဂ္ဂလိကပိုင် လက်နက်ကိုင် တပ်ဖွဲ့များ ဖျက်သိမ်းရေးကို စတင်လှုံဆော်သည်။ သို့သော် ၁၉၈၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဖလန်ဂေးပါတီဌာနချုပ်၌ ဗုံးပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဘရှီးယာ ဂါမေးသည် သမ္မတအဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုခြင်း မပြုရသေးမီ ကိုးရက်အလိုတွင် ကွယ်လွန်သွားသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)
**ဟစ်ရောဒတပ်စ် (သို့) ဟီရောဒေါ့တော့ရှ်** (အင်္ဂလိပ်: **Herodotus**; ရှေးဟောင်းဂရိ: Ἡρόδοτος, *Hēródotos*) (ဘီစီ ၄၈၄ ခန့်·၄၂၄ခန့်) သည် ဂရိစာပေလောကတွင် ထင်ရှားသော ကျမ်းပြုပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ နိုင်ငံသမိုင်းဟူသောကျမ်းမျိုးကို ပထမဦးဆုံးရေးသား ပြုစုခဲ့သူဖြစ်သောကြောင့် *နိုင်ငံသမိုင်းများ၏သခင်* ဟုများသောအားဖြင့်ခေါ်တွင်လေသည်။ ဟီရော့ဒိုးတပ်သည် ပါးရှင်းတို့၏ လက်အောက်ခံဖြစ်သော အာရှမိုင်းနားကမ်းခြေရှိ ဟယ်လီကားနေးဆပ်တွင် ဖွားမြင်သောဂရိအမျိုးသားဖြစ်သည်။

သူသည်ငယ်စဉ်ကပင် စာပေဘက်၌ ဝါသနာပါသည့်အပြင် ပင်လယ်နက်မြောက်ဘက်ကမ်းခြေ ဒေသ၊ ပါးရှားပြည်၊ အီဂျစ်ပြည်၊ အီတလီနှင်းစစ္စလီကျွန်းစသော အရပ်များသို့ ခရီးထွက်လှည့်လည် လျက်ထိုအရပ်အသီးသီးတွင် နေထိုင်သူတို့၏ဓလေ့ထုံးစံ၊ အယူဝါဒနှင့်သမိုင်းတို့ကို စူးစမ်းလေ့လာ ခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့စုဆောင်းရရှိခဲ့သော အကြောင်းအချက်များကို သမိုင်းကျမ်းအဖြစ်ရေးသားပြုစုခဲ့လေသည်။ 

ဟီရောဒိုးတပ်ပြုစုသော သမိုင်းကျမ်းသည် အတွဲကိုးတွဲပါဝင်၍ ပါးရှင်းအင်ပိုင်ယာ ကျယ်ပြန့်လာပုံ၊ ဘီစီ၄၉ဝနှင့် ၄၈ဝ ပြည့်နှစ်များတွင် ပါးရှင်းတို့က ဂရိပြည်နယ်များကိုတိုက်ခိုက်ပုံ၊ ဂရိတို့က ကျူးကျော်လာသူများကို ရွပ်ရွပ်ချွံချွံခုခံ၍ နောက်ဆုံး၌ အနိုင်ရလိုက်ပုံတို့ကို စိတ်ဝင်စား ဖွယ်ကောင်းအောင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ ထိုသမိုင်းကျမ်းတွင် သမိုင်းသက်သက်ကိုသာမရေးဘဲ မိမိ ခရီးထွက် လှည့်လည်စဉ်က တွေ့မြင်ကြားသိခဲ့ရသမျှ အကြောင်းအရာ တို့ကိုထည့်သွင်းဖော်ပြလေသည်။ ထိုကြောင့်ဟီရော့ဒိုးတပ်၏ သမိုင်းကျမ်းသည် မြေထဲပင်လယ်အရှေ့ပိုင်းဝန်းကျင်၌ တည်ရှိသော တိုင်းပြည်တို့နှင့်သက်ဆိုင်သည့် ရှေးခေတ်အခြေအနေနှင့် သမိုင်းကိုဖော်ပြသော ကျမ်းဖြစ်သည်။

ဘီစီ ၄၄ရခုနှစ်ခန့်လောက်တွင် ဟီရော့ဒိုးတပ်သည် 
အေသင် မြို့သို့သွားရောက်နေထိုင်ခဲ့သည်။ ထိုနောက်ဘီစီ ၄၄၃ ခုနှစ်ခန့်တွင် အီတလီတောင်ပိုင်းရှိ ဂရိကိုလိုနီ သူရီး၌ 
ကွယ်လွန်သည်အထိ နေထိုင်ခဲ့လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)
In this satellite image, the Brodeur Peninsula can be viewed on the northwestern part of Baffin Island
**ဘရိုဒီယာ ကျွန်းဆွယ်** (အင်္ဂလိပ်: Brodeur Peninsula) သည် ကနေဒါနိုင်ငံ၊ နူနဗွတ်နယ်မြေ၏ ခီကစ်တားလုခ်ဒေသရှိ ဘတ်ဖင်းကျွန်းပေါ်ရှိ လူသူမနေသော ကုန်းမြေကြီး ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အနောက်မြောက်ဘက် အစိတ်အပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး၊ ၎င်းကို ရီးဂျင့်မင်းသားဝင်ပေါက်(ရေလက်ကြား)၊ လန်ကက်စတာ ဆောင်းဒ်နှင့် အက်ဒမိုင်းရောတီဝင်ပေါက်(ရွှေခေါင်းလောင်းရေလက်ကြား)တို့ က ဝန်းရံထားသည်။ ကျွန်းဆွယ်သည် ဘတ်ဖင်းကျွန်း၏ ကျန်အစိတ်အပိုင်းကို ကျဉ်းမြောင်းသော ကုန်းမြေဖြင့် ဆက်ထားသည်။

ပထဝီ
----

ထိုဒေသသည် ကမ်းခြေမှာ ကျောက်တောင် ထူထပ်ပြီး၊ ကမ်းရိုးတန်းသည် တောင်စောင်းများ မတ်စောက်ကာ၊ ကြမ်းတမ်းသည်။

တိရစ္ဆာန်
---------

အနောက်မြောက်ပိုင်း ဘရိုဒီယာ ကျွန်းဆွယ်သည် အရွယ်အစားအားဖြင့်  ၄၇၅ စတုရန်း ကီလိုမီတာ (၁၈၃ စတုရန်းမိုင်) ကနေဒါ၏ အရေးပါသော ငှက်ကြည့်ဒေသ ဖြစ်သည်။(#NU065). အိုင်ဗရီစင်ယော်ငှက်များ၏ မူလနေရာ ဖြစ်သော်လည်း၊ မကြာသေးမီအချိန်များက ၎င်းဒေသတွင် ငှက်များ သားပေါက်နှုန်း သိသာစွာ ကျဆင်းသည်ကို သုတေသီများ လေ့လာ တွေ့ရှိသည်။

ဘရိုဒီယာ ကျွန်းဆွယ် အနောက်ဘက်သည် ပိုလာဝက်ဝံများ မိတ်လိုက်ရာ ကွင်းပြင်အဖြစ် လူသိများသည်။

မြေအသုံးချခြင်း
---------------

ဤဒေသတွင် သတ္တုများ ရှာဖွေရန် အကြီးအကျယ် လုပ်ဆောင်လျက် ရှိသည်။ အမြွှာမိုင်းတွင်းကုမ္ပဏီသည် ကျွန်းဆွယ်ပေါ်၌  ၁,၃၀၀,၀၀၀ ဧက (၅,၃၀၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ; ၂,၀၀၀ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်သော စိန်တွင်း ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Northwestern Brodeur Peninsula, Arctic Bay, Nunavut။ bsc-eoc.org။ 12 June 2011 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  2009-06-06 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Diamonds on the Brodeur peninsula: A new kimberlite province in Nunavut, Canada

* Brodeur Peninsula at the Atlas of Canada

ကိုဩဒိနိတ်: 72°N 088°W﻿ / ﻿72°N 88°W﻿ / 72; -88﻿ (Brodeur Peninsula)
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘိက္ခုနီအများသည် တောင်တော်ပွဲ ကျင်းပသောအခါ ပွဲကြည့်သွားကြသည်ကို လူတို့ ကဲ့ရဲ့ကြသောကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ယာ ပန ဘိက္ခုနီ နစ္စံ ဝါ ဂီတံ ဝါ ဝါဒိတံ ဝါ ဒဿနာယ ဂစ္ဆေယျ, ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

ကခြင်း, သီဆိုခြင်း, တီးမှုတ်ခြင်းကို ကြည့်ရှု နားထောင် ဖို့ရန်သွားသော ဘိက္ခုနီမှာ ပါစိတ် အာပတ်သင့်၏။

မှတ်ချက်
--------

"ဘိက္ခုတို့မှာ ဒုက္ကဋ်အာပတ်သင့်၏။"ဟု ခုဒ္ဒကဝတ္ထုခန္ဓက၌ ပညတ်တော်မူ၏၊ ကမှု ဟူရာ၌ ဥဒေါင်းကခြင်း, မျောက်ကခြင်း, ကလေးသူငယ်ကခြင်းများလည်း ပါဝင်သည်၊ သီချင်းဟူရာ၌ တေးသံပေါက်အောင် ရွတ်အပ်သော တရားများလည်း ပါဝင်သည်၊ ထိုကမှုစသည်ကို ကိုယ်တိုင်လည်း မပြုကောင်း, ခိုင်းလည်းမခိုင်းကောင်း၊ ပွဲလမ်းသဘင်ဖြင့် စေတီတော်ကို ဘုန်းကြီးပျံကို ပူဇော်ပါရစေ လျှောက်စေကာမူ "အင်း-ကောင်းပြီ"ဟုမျှ ဝန်မခံရ၊ ဘိက္ခုနီမှာ ပါစိတ်, ဘိက္ခုမှာ ဒုက္ကဋ်၊ ကျောင်းတိုက်တွင်း၌ နေ၍ ကြည့်ရှု နားထောင်ရာ-ကိစ္စတစ်စုံတစ်ခုဖြင့် သွားစဉ် မျက်စေ့ရှေ့ ရောက်လာ၍ ကြည့်ရှုရာတို့၌ကား ဝိနည်းပြစ်မရှိ။ အဘိဓမ္မာပြစ်မှာ စိတ်သာ ပဓာနတည်း။ 
လသုဏဝဂ် ပြီး၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
ဆရာမြို့ (၁၂၃၇ - ၁၂၉၈) သည် ပိဋကတ်ဘာသာပြန် ဓမ္မကထိကပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

ဆရာမြို့ကို ၁၂၃၇ ခုနှစ်၊တပေါင်းလတွင် ရွှေကျင်မြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ 

ငယ်စဉ်အခါက ရွှေကျင်မြို့၊ ရွှေတောင်ဦးစေတီအနီး မန္တလေးကျောင်းဆရာတော်ထံတွင် စာပေများသင်ကြားခဲ့ပြီး သာသနာ့ဘောင်သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ညောင်လေးပင်တောရနှင့် မန္တလေးမြို့များတွင် စာပေများ ဆက်လက်ကာ သင်ကြားခဲ့သည်။ ၈ ဝါရသည့်အခါ ရွှေကျင်မြို့၌ ရွှေဂူချောင်အမည်ဖြင့် စာသင်တိုက် ဖွင့်ခဲ့သည်။

၁၂၆၅ ခုနှစ်တွင် လယ်တီဆရာတော်ထံတွင် တပည့်ခံ၍ တရားဟောပြောခဲ့သည်။ ၁၂၆၈ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ဓမ္မသာဝနအသင်းနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာသာသနာပြု စာပုံနှိပ်တိုက်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ လူဝတ်လဲပြီး၁၂၈၂ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်မြို့ ကတိုးကော့နှပ်သူဌေးကြီး ဦးရွှေလှေး၏ အထောက်အပံ့ဖြင့် ပိဋကတ်သုံးပုံကို ဘာသာပြန်ရာ ၁၁ နှစ်အတွင်း ကျမ်ပေါင်း ၃၀ ကျော် ပြီးခဲ့သည်။
ဆရာမြို့သည် ဝေလမင်းသားဆုငွေ ၁၀၀၀ နှင့် အိန္ဒိယဘုရင်ခံချုပ်၏ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့များ ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။

ကွယ်လွန်ခြင်း
-------------

ဆရာမြို့သည် ၁၂၉၈ ခုနှစ် တန်ခူးလပြည့်ကျော် ၁၁ ရက် (၅-၄-၃၇) နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သသည်။ ဆရာသည် ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးသုံးဆက် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။

ကျမ်းများ ပြုစုခြင်း
--------------------

ဆရာသည် အောက်ပါကျမ်းများကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။

၁။ ပိဋကတ်တော်မြန်မာပြန်များ။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၂၇၈၊ ၂၇၉။
**နစ် ဝုဒမန်း** (အင်္ဂလိပ်: Nick Woodman) သည် အမေရိကန်လူမျိုး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် ဖြစ်ပြီး ဂိုးပရို လုပ်ငန်း တည်ထောင်သူနှင့် အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် ဖြစ်သည်။

ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး
-----------------

၁၉၇၅ ခု၊ ဇွန်လ ၂၄ ရက်တွင် ဘဏ်လုပ်ငန်းရှင် ဒင်း ဝုဒမန်းနှင့် ကွန်စပ်ဆီယွန် ဆော့ကာရက် တို့မှ မွေးသည်။ 

ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ မန်လိုပါ့ (Menlo Park) နှင့် အက်သာတန် (Atherton) တို့တွင် ကြီးပြင်းသည်။ ၁၉၉၂ ခုတွင် မိခင်က အာဝင် ဖက်ဒါမန်းနှင့် လက်ထပ်သည်။ မန်လို ကျောင်းမှ ၁၉၉၃ ခုတွင် အထက်တန်းအောင်သည်။ ပုံဖော်အနုပညာ (Visual Arts) ဘာသာနှင့် ကာလီဖိုးနီးယားတက္ကသိုလ်မှ ၁၉၉၇ ခုတွင် ဘွဲ့ရသည်။

တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားဘဝတွင် လုပ်ငန်းသစ်နှစ်ခု စဖူးသည်။ ပထမတစ်ခုမှာ နှစ်ဒေါ်လာထက်မပိုသော အီလက်ထရောနစ်ပစ္စည်းများရောင်းသည့် *EmpowerAll.com* အမည်နှင့် ဝက်ဆိုက် ဖြစ်ပြီး ကျန်တစ်ခုမှာ သုံးသူများအား လက်ငင်းငွေသားရနိုင်သည့် *Funbug* အမည်ရှိ ဂိမ်းနှင့် မားကတ်တင်းပလက်ဖောင်း ဖြစ်သည်။ နှစ်ခုလုံး မစွံပေ။

အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း
-------------------

ဩစတေးလျနှင့် အင်ဒိုနီးရှားတို့သို့ လှိုင်းစီးသွားလျှင် သူ၏လှုပ်ရှားမှုတို့ကို ၃၅−မမ ကင်မရာကို လက်တွင် သားရေကြိုးဖြင့်စည်းကာ ရုပ်သံရိုက်ရသည်။ အားကစားသုံး ကင်မရာများမှာ ဈေးမြင့်သဖြင့် လက်လှမ်းမမီ ဖြစ်ကြကြောင်း သိရသည်။ ထို့ကြောင့် ကိုယ်၌ချည်ကာ ရိုက်ကူးနိုင်မည့် ကင်မရာကို ဖန်တီးရန် ကြံသည်။ 

လုပ်ငန်းစရန် ဖခင်ထံမှ ဒေါ်လာ (၂၀၀ ၀၀၀) ချေးသည်။ မိခင်ထံမှ ဒေါ်လာ (၃၅ ၀၀၀) နှင့် အပ်ချုပ်စက်ကို ငှားသည်။ ကားနှင့် ဂျေး၏ ဆွဲကြိုးကို ရောင်းကာ ဒေါ်လာ (၁၀ ၀၀၀) ထပ်ဖြည့်သည်။ 

ပထမဆုံး ဂိုးပရို၏ ထုတ်ကုန်မှာ တရုတ်ကုမ္ပဏီ ဟိုးတက် (Hotax) မှ ၃၅−မမ ကင်မရာကို သူဖန်တီးထားသည့် ခါးစည်းနှင့် တွဲထုတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၄ ခုတွင် ဂျပန်ကုမ္ပဏီတစ်ခုက အားကစားပြပွဲတစ်ခုအတွက် ကင်မရာ (၁၀၀) ဝယ်သည်။

ထို့နောက်တွင်မူ အရောင်းမှာ တစ်နှစ်လျှင် နှစ်ဆခန့် တက်လာသည်။ ၂၀၁၂ ခုတွင် (၂၃) သိန်း ရောင်းရသည်။ 

အမြတ်မှာ ၂၀၀၄ ခုတွင် ဒေါ်လာ (၁၅၀ ၀၀၀) ဖြစ်သော်လည်း ၂၀၀၅ ရောက်သော် (၃၅၀ ၀၀၀) အထိ ဖြစ်လာသည်။ ၂၀၁၂ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ထိုင်ဝမ် ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းဖြစ်သော ဖော့ကွန်း (Foxconn) က လုပ်ငန်း၏ (၈.၈၈) ရာခိုင်နှုန်းကို ဒေါ်လာ သန်း (၂၀၀) နှင့် ဝယ်သည်။ သို့ဖြင့် ဒေါ်လာ သန်း (၂၂၅၀) တန်သော လုပ်ငန်း ဖြစ်လာသည်။ ၂၀၁၄ ခု၊ ဇွန်လ ၂၆ ရက်တွင် အများပိုင်ကုမ္ပဏီပြုကာ ရှယ်ယာတစ်ခုကို ဒေါ်လာ (၃၁.၃၄) နှင့် အရောင်းပိတ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုတွင် ဂိုးပရို၏ အမြတ်ငွေ (၁၂၈) သန်းသာ ရချိန်၌ နစ်က (၂၃၅) သန်း ယူခဲ့ရာ လစာအမြင့်ဆုံး အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်အဖြစ် စာရင်းဝင်သွားသည်။

၂၀၁၆ ခု၊ ဒီဇင်ဘာတွင် လူထုအား ကတိပြုသည့် ပြောကြားချက်ဖြစ်နှင့် မညီဟုဆိုတာ ဥပဒေလုပ်ငန်းတစ်ခုက တရားစွဲသည်။ စတော့ဈေးများ ကျသည့်နောက် လုပ်အားစု၏ (၇) ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သော အလုပ်နေရာ (၁၀၀) ကို လျှော့ချရသည်။ ဝန်လျှော့ခြင်းကို ၂၀၁၇ ခု၊ မတ်လအထိ လုပ်ရသည်။ ၂၀၁၈ ရောက်သော် ဒရုန်းထုတ်ကုန်များကို ထုတ်တော့မည်မဟုတ်ဟု ကြေညာသည်။ 

လက်ရှိကာလ၌ ဂိုးပရိုကို ရောင်းချရန် အသင့်ရှိသည်ဟု ဝုဒမန်းက ကြေညာသည်။

ဆုတံဆိပ်များ
------------

အားနက်အင်ယန်း (Ernst & Young) စွန့်ဦးတီထွင်ဆုကို ၂၀၁၃ ခုတွင် ရသည်။ အဖိုးနည်းဝန်ပါ ကန်ကော်ဒါ ထုတ်လုပ်သည့်အတွက် နည်းပညာနှင့် အင်ဂျင်နီယာဆိုင်ရာ အမ်မီဆုကို ဂိုးပရိုနှင့်ပင် ၂၀၁၄ ခု၌ ရသည်။

မိသားစုဘဝ
---------

ဂျေး ကော်လီနှင့် လက်ထပ်ရာ သားသမီး ၃ ယောက်ရှိပြီး ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ ဝုဒဆိုက်မြို့၌ နေထိုင်လျက် ရှိသည်။

ကိုးကား
-------
လုပ်ငန်းလည်ပတ်သူ အင်ဂျင်နီယာ တစ်ဦးမှ ဒေတာစင်တာ၏ ကွန်ယက်လည်ပတ်မှု စောင့်ကြည့်ခန်းမှ စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုနေစဉ်
**ဒေတာ စင်တာ** ဆိုသည်မှာ ကွန်ပျူတာစနစ်များ နှင့် ၎င်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသာ စနစ်များဖြစ်သည့် ဆက်သွယ်ရေး စနစ်များ နှင့် အချက်အလက်များအား သိုမှီးသိမ်းဆည်းသည့် စနစ်များကို ထားရှိရာ အဆောက်အဦးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် အပို သို့မဟုတ် အရေးပေါ်သုံး ဓာတ်အားပေးစနစ်များ၊ အချက်အလက် ဆက်သွယ်ရေး ချိတ်ဆက်မှု အပိုများ နှင့် ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းညှိရေးစနစ် (ဥပမာ လေညှိခြင်း နှင့် မီးသတ်ခြင်း စနစ်များ)၊ အမျိုးမျိုးသော လုံခြုံရေး ကိရိယာများ တပ်ဆင်ထားလေ့ ရှိသည်။ လုပ်ငန်းသုံး အဆင့်လည်ပတ်နေသော ကြီးမားသည့် ဒေတာစင်တာများသည် မြို့ငယ်တစ်မြို့စာမျှ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကို အသုံးပြုလေ့ ရှိကြသည်။

ယနေ့ခေတ် ဒေတာစင်တာများ လိုအပ်ခြင်း
----------------------------------

ဒေတာစင်တာ၏ တစ်နေရာတွင် ဆက်သွယ်ရေးကိရိယာများ တပ်ဆင်ထားသည့် စင်များကို တွေ့မြင်ရစဉ်
အိုင်တီ လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုသည် ကမ္ဘာတဝှမ်းရှိ အဖွဲ့အစည်းအများစု၏ လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုတွင် အရေးပါသော ထောင့်တစ်နေရာမှ ပါဝင်သည်။ ကုမ္ပဏီများအတွက် အဓိက အရေးထားသော အချက်မှာ လုပ်ငန်းစဉ်ဆက်မပြတ် လည်ပတ်နိုင်စေရေးပင် ဖြစ်သည်။ ကုမ္ပဏီများ အနေဖြင့် ၎င်းတို့၏ သတင်းအချက်အလက် စနစ်အား လုပ်ငန်းလည်ပတ်ရန် အတွက် မှီခိုအားထားကြသည်။ အကယ်၍ ထိုစနစ် မရှိပါက ကုမ္ပဏီ၏ လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှု နှောင့်နှေး သွားမည် သို့မဟုတ် လုံးဝရပ်တန့်သွားမည် ဖြစ်သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် အိုင်တီ လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှု အတွက် အားကိုးရသော အခြေခံအဆောက်အအုံ တစ်ခု ပံပိုးပေးနိုင်ရန် လိုအပ်ပြီး သို့မှာသာ အနှောင့်အယှက်ဖြစ်နိုင်သော အခွင့်အလမ်း အနည်းဆုံး ဖြစ်အောင် ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်မည် ဖြစ်သည်။။ သတင်းအချက်အလက် လုံခြုံရေးသည်လည်း အခြား အရေးပါသော အချက်ဖြစ်ပြီး ထို့အတွက်ကြောင့် ဒေတာစင်တာများသည် လုံခြုံစိတ်ချရသော ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခုကို ဖန်တီးပေးပြီး လုံခြုံရေး ကျိုးပေါက်မှုအတွက် ဖြစ်နိုင်ခြေ အခွင့်အလမ်းကို အနည်းဆုံး ဖြစ်အောင် ဆောင်ရွက်ပေးကြသည်။ ထို့အတွက်ကြောင် ဒေတာစင်တာများသည် ၎င်းတို့အတွင်း ထားရှိသော ကွန်ပျူတာစနစ်တို့၏ ပတ်ဝန်းကျင်ကို ဖြူစင်ရန် နှင့် အလုပ်လုပ်နိုင်စေရန် အတွက် စံနှုန်းမြင့်မားစွာ ထားရှိပေးရမည် ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ပြုလုပ်နိုင်ရန် အတွက် စက်ပိုင်းဆိုင်ရာ အအေးပေးစနစ်များ နှင့် ဓာတ်အားပေးစနစ်များ (အရေးပေါ်သုံး အရန်မီးစက် အပါအဝင်)ကို အပိုထားရှိပေးခြင်းသာမက ဖိုင်ဘာဆက်ကြောင်း အပိုများကို လည်း အသုံးပြုထာလေ့ ရှိကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  James Glanz။ "Power, Pollution and the Internet"၊ September 22, 2012။ 2012-09-25 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  "Power Management Techniques for Data Centers: A Survey", 2014.
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဒေဝဒတ္တ သံဃာသင်းခွဲ၍ ထွက်သွားပြီး မကြာမီ သဟမ္ပတိဗြဟ္မာ ရောက်လာပြီး "ဖလံ ဝေ ကဒလိံ ဟန္တိ" အစရှိသော ဂါထာဖြင့် လျှောက်ထားသည်ကို ပြဆိုသည့်သုတ်။

---

ဒေဝဒတ္တ၏ သံဃာသင်းခွဲထွက်သွား၍ မကြာမီ "ဒေဝဒတ္တ၏ လာဘ, သက္ကာရ သိလောကသည် မိမိကိုသတ်ခြင်းငှာ ပျက်စီးခြင်းငှာ ဖြစ်ပေါ်လာပြီဟု ငှက်ပျော်သီး၊ ဝါးသီး, ကျူသီး, အဿတိုရ်မြည်းမ၏ ကိုယ်ဝန်ဥပမာဖြင့် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်ကျောင်းတော်၌ ရဟန်းတော်တို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

သူယုတ်မာတို့၏ တရားသုံးပါးတို့ လွှမ်းမိုးနှိပ်စက်အပ်သော ကုသိုလ်စိတ်ကုန် သွားသော ဒေဝဒတ္တသည် အပါယ်ငရဲ၌ တစ်ကမ္ဘာပတ်လုံးတည်သူ ကုစား၍မရ အပ်သူဖြစ်ကြောင်း, မာဇာတု-အစရှိသော ဒေသနာတော်ကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူကြောင်း ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီ အမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ဟောကြားသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ ဤသုတ်တော်ဖြစ်ပေါ်လာပုံနှင့် မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  သံ၊၁၊၁၅၅-၆။ သံ၊မြန်၊၁၊၁၄၇။ သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၄၈-၉။ သံ၊ဋီ၊၁၊၂၀၁။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၆-ဗြဟ္မသံယုတ္တ၊ ဒုတိယဝဂ္ဂ၊ ဒုတိယသုတ်။
2. ↑  -အံ၊၁၊၃၈၅။ အံ၊မြန်၊၁၊၃၉၉-၄၀၀။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၁၆။ အံ၊ဋီ၊၂၊၃၁၂။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ စတုက္ကနိပါတ၊ ဒုတိယပဏ္ဏာသက၊ (၇) ၂-ပတ္တကမ္မဝဂ္ဂ၊ အဋ္ဌမသုတ်။
3. ↑  -ဣတိဝုတ်၊၂၅၃-၄။ ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၂၃၈-၉။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၂၆၅-၇။

-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ တိကနိပါတ၊ စတုတ္ထဝဂ္ဂ၊ ဒသမသုတ်။
4. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**ဟိုပင်မြို့** သည် မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်း ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့အဆင့်ရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ မန္တလေး - မြစ်ကြီးနား ရထားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိကာ ရန်ကုန်မြို့မှ ၇၄၅ မိုင် ကွာဝေးသည်။ အင်းတော်ကြီးကန်မှ ၂၇ မိုင် ကွာဝေးသည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် မိုးညှင်းမြို့၌အုပ်စိုးသော မိုးညှင်း‌စော်ဘွားအားမကျေနပ်ကြသဖြင့်အိမ်ထောင်စု ၆၀ ခန့်သည် မိုးညှင်းမှထွက်ခွာလာပြီး ရွာသစ်တည်ခဲ့ဟု အဆိုရှိသည်။

စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ
----------------------

အများစုမှာလယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးဖြစ်သည်။ ရွှေတူးဖော်ခြင်း၊ သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ဖားကန့်သွားပြီး ကျောက်တူးဖော်ခြင်းလုပ်ငန်းများလည်းလုပ်ကိုင်ကြသည်။ အစိုးရ သစ်ထုတ်လုပ်ငန်းရှိပြီး အင်းတော်ကြီးဒေသ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်း နောင်ပိုအောင်ဒေသမှ သစ်များကို မီးရထားဖြင့်တင်ပို့ရာ သစ်ဆိပ်လည်းဖြစ်ခဲ့သည်။

လူဦးရေနှင့်လူမျိုးများ
----------------------

၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၄၈,၆၉၄ ဦးရှိသည်။ ဗမာ၊ ရှမ်းနီ၊ ရှမ်းကြီး၊ ကချင်၊ ကဒူး၊ တရုတ်လူမျိုးများ နေထိုင်ကြသည်။

ပထဝီအနေအထား
-----------

အရှေ့ဘက် ကံ့ကော်တောင်တန်းနှ င့်အနောက်ဘက် နမ့်မွန်းတောင်တန်းကြားရှိ မြေပြန့်လွင်ပြင်တွင် တည်ရှိသည်။ မြို့၏အရှေ့ဘက်တွင် နမ့်ယင်းချောင်းသည် တောင်မှမြောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ 

### လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး

မန္တလေး-မြစ်ကြီးနားကားလမ်း၊ ရထားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ အနောက်ဘက်သို့ အင်းတော်ကြီးဒေသ လုံးတုံမှတစ်ဆင့် ဖားကန့်၊ ယင်းမှ တစ်ဆင့် ခန္တီးမြို့အထိ ကားလမ်းပေါက်သည်။ လုံးတုံမှ လမ်းခွဲပြီး ချင်းတွင်းမြစ်ကမ်းရှိ ဟုမ္မလင်းအထိ ကားလမ်းပေါက်သည်။

### လည်ပတ်ရန်နေရာများ

မြို့၏အနောက်မြောက်ဘက် ၈ မိုင်ခန့်တွင် ရွာသစ်ကြီးရေပူစမ်းရှိသည်။ မြို့၏မြောက်ဘက် ၈ မိုင်ခန့်အကွာတွင် ဂလိုင်ချောင်းရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ (၁.၂၅ မဂ္ဂါဝပ်)ရှိသည်။ အင်းတော်ကြီးဘုရားသည် ဟိုပင်မြို့မှ နန့်မွန်း‌တောင် ကို ကျော်ကာသွားရပြီး မိုင် ၃၀ ခန့်ကွာဝေးသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  *သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ*။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ။ အတွဲ-၂။ နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန။ မေ ၂၀၁၅။ pp. ၄၉။
2. ↑  Indawgyi Lake Wildlife Sanctuary။ Ministry of Ecotourism။ 25 March 2006 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  2008-12-25 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ထိုင်းတို့သိမ်းယူထား​သော နယ်​မြေများ
၁၉၀၃တွင်​တွေ့ရ​သော ကရင်နီပြည်နယ်များ အုပ်ချုပ်သူများ
**ကန္ဒရဝတီနယ်**သည် လက်ရှိ ကယားပြည်နယ်ရှိ ယခင်က ကရင်နီပြည်နယ်များ ၏အ​ရှေ့ပိုင်းရှိနယ်​မြေတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယ​နေ့​ခေတ် ကယားပြည်နယ်ဖြစ်သည်။သံလွင်မြစ်အ​ရှေ့ပိုင်းတွင်ရှိ၍ အ​ရှေ့ကရင်နီ​ဒေသဟု​ခေါ်သည်။ ကရင်နီ​ဒေသ၅ခုတွင် အကြီးဆုံး​ဒေသဖြစ်သည်။

သမိုင်း​ကြောင်း
---------------

ဒေသခံများ၏စကားများအရ ယခင်က ရှမ်း​စော်ဘွားများ၏သစ္စာခံ ​စော်ဘွားများအုပ်ချုပ်ကြသည်။၁၈ရာစုတွင် လွတ်လပ်လာပြီး ၁၉ရာစုတွင် ကရင်နီ​ဒေသ၌ ​ဒေသကြီး၅ခုရှိခဲ့သည်။

၁၈၆၄တွင် ကရင်နီမင်းသားတစ်ပါးမှ ဗြိတိသျှ၏အ​စောင့်အ​ရှောက်ကို​တောင်းခံခဲ့သည်။ သို့​သော် ဗြိတိသျှအာဏာပိုင်များမှ စိတ်မဝင်စားခဲ့​ပေ။ ၁၈၆၉တွင် ထိုမင်းသား​သေသွားပြီးသူ၏သား၂​ယောက်မှ မြန်မာတို့၏သူတို့ပြည်နယ်အ​ပေါ်ထားသည့် ရည်မှန်းချက်ကို ​ကြောက်ရွံ့၍ ထပ်မံ​လျောက်ထားခဲ့သည်။ ဗြတိတိသျှတို့ကအစတွင် ထပ်မံငြင်းဆိုခဲ့​သော်လည်း ​နောက်ပိုင်းတွင် လက်ခံခဲ့သည်။ ကြယ်ဖိုးကြီး၊ နန့်မယ်ခုံ၊​ နောင်ပုလဲနှင့်​ဘော်လခဲ​ဒေသများမှာ ဗြိတိသျှ၏အ​​စောင့်​ရှောက်ခံဖြစ်လာပြီး ကန္ဒရဝတီမှမူ တရားဝင်မဟုတ်​သော်လည်းအ​စောင့်​ရှောက်ခံဖြစ်လာသည်။ ကန္ဒရဝတီဒေသမှာ ၁၈၈၈ခုနှစ်တွင် ကြီးမားစွာ ဒဏ်ရိုက်ခံရသည်။ အဘယ်​ကြောင့်ဆို​သော် မြို့စား​စောလ​ဖော်၏ နယ်ချဲ့တို့အ​​ပေါ်ဆန့်ကျင်ခြင်း​ကြောင့်ဖြစ်သည်။ သူ့ကိုဆက်ခံ​သော စဝ်လဝီသည် ဗြိတိသျှအစိုးရကို ရူပီး၅၀၀၀ဆက်သသဖြင့် ​စော်ဘွားဘွဲ့ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။

ထိုနှစ် နိုဝင်ဘာတွင် ဆိုင်ယမ်(ထိုင်း)အစိုးရမှ ကန္ဒရဝတီအ​ရှေ့ပိုင်းကို နယ်ချဲ့ရန်ကြိုးပမ်းလာသည်။၁၈၉၂-၁၈၉၃ ခုနှစ် အင်္ဂလိပ်-ဆိုင်ယမ် နယ်နိမိတ်မျဉ်း​ကော်မရှင်အရ အ​ရှေ့သံလွင်ကို ထိုင်းမှရယူသွားသည်။

၁၉၄၂တွင် ဂျပန်စစ်တပ်နှင့်အတူ ထိုင်းစစ်တပ်က ရှမ်းပြည်နယ်များကိုကျူး​ကျော်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှ၏အကူအညီ​တောင်းခံမှု​ကြောင့် တရုတ်တပ်များက ကျိုင်းတုံ​နေရာများကို​စောင့်​​ရှောက်ကြသည်။ တရုတ်အမှတ်၉၃တပ်မှ ကျိုင်းတုံကို ခုခံ​ပြီး ၂၄၉နှင့်၅၅တပ်တို့မှ ကျိုင်းတုံနှင့်ကရင်နီ​ဒေသများမှခုခံသည်။ ဂျပန်​လေတပ်​ကြောင့် ၁၉၄၂နိုဝင်ဘာတွင် တရုတ်တပ်များကို​ကျော်နိုင်ခဲ့သည်။ ဂျပန်စစ်တပ်မှာ ဆိုင်ယန်စစ်တပ်ကို ကျိုင်းတုံ​ဒေသနှင့်ကရင်နီ​ဒေသအချို့ကိုခွဲ​​ဝေ​ပေးသည်။ ထိုင်းနှင့်ဂျပန်အကြားချုပ်ဆို​သော စာချုပ်များအရ ထိုင်းတပ်၏ကျိုင်းတုံ​ဒေသများကို တိုက်ခိုက်ခြင်းကို သ​ဘောတူခဲ့သည်။​မောက်မယ်​ဒေသမှ ၂ခရိုင်ကိုလည်း ထိုင်းမှလိုချင်ခဲ့သည်။ ထို့အတူ အ​​ရှေ့သံလွင်ရှိ ကန္ဒရဝတီ​ဒေသပါ ပါဝင်သည်။

ဂျပန်အင်ပါယာ၏ ကျရှုံးမှုနှင့်အတူ  ထိုင်းတို့ကပါ ကျိုင်းတုံနယ်များမှ ၁၉၄၅ တွင် စွန့်ခွာသွားသည်။ ကန္ဒရဝတီ​ဒေသကိုမူ ၁၉၄၆ တွင်မှ ထွက်ခွာသွားသည်။

### အုပ်ချုပ်သူများ

၁၉၀၃ခုနှစ်မှစ၍ ​စော်ဘွားဘွဲ့ခံယူခဲ့ကြသည်။

* ၁၈၃၇-?​မောင်ပုံ(ပီး​ပေါ်)
* ၁၈၄၅-?ပါ​ပေါ်ကြီး
* ၁၈၅၀-?စဝ်လာစာ
* c.၁၈၅၀-၁၈၆၆ စဝ်ပြတ်တင်
* ၁၈၆၆-၁၈၆၈ စဝ်​လော​ဖော်

#### မြို့စား

* ၁၈၆၈-၁၈၈၈ ဒီဇင်ဘာ စဝ်​လော​ဖော်
* ၂၈ ဇန်နဝါရီ ၁၈၈၉-၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၀၃ စဝ်လဝီ (၁၈၅၂-၁၉၀၇)

#### ​စော်ဘွား

* ၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၀၃- ၈ ဇူလိုင် ၁၉၀၇ စဝ်လဝီ
* ၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၀၇- ၁၉၀၉ ခွန်နန်(၁၈၈၀-၁၉၀၉)
* ၂၂ ဧပြီ ၁၉၁၀- ၁၉၄၈ ခွန်လီ(၁၈၉၁-၁၉..)

ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန်
-----------------

* ကရင်နီပြည်နယ်များ

ကိုးကား
-------

1. ↑  Khu Oo Reh (October 2006)။ Highlights in Karenni History to 1948။
**ကော်စေးပင်**များ၏ ရုက္ခဗေဒဆိုင်ရာ 
အမည်မှာ 'ပါလေကွီယမ် အော့ဗလောင်းဂျီဖိုးလီးယား'ဖြစ်၍ 
ဆက်ပိုတေစီးမျိုးစဉ် (Sapotaceae) တွင် ပါဝင်သည်။ ထိုသစ်ပင်မျိုးမှာ မိုး 
များစွာ ရွာသွန်းသော မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်နှင့် ထိုဒေသအနီး 
တစ်ဝိုက်ရှိ ကျွန်းများတွင် ပေါက်ရောက်သည်။ အသားမှာ ပွ၍ 
အသုံးမဝင်ချေ။ အသုံးဝင်သော အရာမှာ ယင်းအသားပွနှင့် 
အခေါက်ကြားနေရာမှထွက်သော နို့စေးဖြစ်၏။ ယင်းကို 
ကျိုချက် လိုက်လျှင် ကော်ဖတ်နှင့်တူ၍ အနီရင့်ရောင်ရှိသော 
ပစ္စည်းကိုရသည်။

ကော်စေးပင်မှရသော ကော်စေးမှာ လျှပ်စစ်ဓာတ် မလိုက် 
သော အရာဝတ္ထုမျိုးဖြစ်သည်။ ရေအောက်ကြေးနန်းကြိုးများကို 
ကော်စေးပြားဖြင့် ရစ်ပတ်ထားရာ ကော်စေးသည် ရေနှင့် 
ထိသော်လည်း မပြောင်းလဲချေ။ ယင်းကိုနွေးအောင်ပြုလုပ်၍ 
လိုသလောက် ဆွဲဆန့်နိုင်သည်။ ရော်ဘာခေါ် ကော်ဖတ်ကဲ့သို့ပင် ကော်စေးမှာ ရေစိမ်ခံ 
သည်။ ကန့်နှင့်ရော၍ ချက်နိုင်သော်လည်း ကော်ဖတ်ကဲ့သို့ 
ရုန်းကန်သတ္တိမရှိချေ။ သို့သော် ရေနွေးတွင်ထည့်က ပျော့၍ 
လာသည်။ ထိုအချိန်တွင် ကိုယ်လိုရာပုံသဏ္ဌာန်ကို ပြုလုပ်နိုင်၍ 
အေးသောအခါ မာကျောသွားသည်။ ကော်စေးကို ခွဲစိတ်ကုသ 
ဆိုင်ရာ အချို့သောပစ္စည်းများ၊ သွားစိုက်အံပုံများပြုလုပ်ရာတွင် 
အသုံးပြုသည်။

အနောက်နိုင်ငံများတွင် ကော်စေးကို စတင်သုံးစွဲလာသည်မှာ 
နှစ် ၁ဝဝ ခန့်မျှသာ ရှိသေးသော်လည်း တရုတ်နိုင်ငံ၌ကား 
လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းများစွာကပင် သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။ ကော်စေး 
ရရန် ပင်စည်ကို အထစ်များထစ်၍ နို့စေးကို ခံယူရသည်။ 
သို့သော် ထိုနည်းမှာ နှေးကွေးပြီးလျှင် နို့စေးထွက်လည်း 
နည်းသည်။ အများဆုံးထွက်အောင် ပြုလုပ်သော အလွယ်ဆုံး 
နည်းမှာ ထိုအပင်ကို ခုတ်လှဲပြီးနောက် နို့စေးထုတ်ယူနည်းပင် 
ဖြစ်၏။ သို့သော် တစ်ပင်လျှင် နို့စေးအလေးချိန် ၂ ပေါင်မှ ၃ 
ပေါင်ခန့် အထိသာ ရသည်။ ဤကဲ့သို့ ခုတ်လှဲပစ်ခြင်းအားဖြင့် 
ကော်စေးပင် သစ်တောများမှာ ပြောင် တလင်းဖြစ်သွားလေ့ရှိရာ 
ယခုအခါ ထိုပြောင်တလင်းများတွင် အပင်သစ်များကို ထပ်၍ 
စိုက်ပျိုးကြသည်။ 

ကော်စေးပင်များကို တောင်အမေရိကတိုက် ဘရာဇီးနိုင်ငံ 
တွင်လည်း စိုက်ပျိုးကြသည်။ ကော်စေးပင်၏အမြင့်မှာ ပေ ရဝ 
မှ ၁ဝဝ အတွင်းတွင် ရှိသည်။ ပင်စည်၏အချင်းမှာ ၂ ပေမှ 
၃ ပေအထိရှိသည်။ အနှစ် ၃ဝ ခန့်ရှိသော အပင်ကို အရွယ် 
ရောက်ပြီဟု ဆိုနိုင်သည်။ အရွက်များမှာ စိမ်းလဲ့လဲ့အရောင်ရှိ၍ 
အလျား ၆ လက်မခန့်ရှိပြီးလျှင် အနံမှာ အလယ်လောက်တွင် 
၂ လက်မခန့်ရှိသည်။ ထိုအပင်မှ အဖြူရောင်အပွင့်များ ပွင့်ကြ 
သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၄)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် "သံသရာ၏အစကို မသိနိုင်ကြဘဲ ရှည်လျားလှစွာ ဘဝသံသရာ လှည့်လည်ဖြစ်လာခဲ့ခြင်းကြောင့် "သား"မတော်ဘူးသော သတ္တဝါဟူ၍ မရှိနိုင်ပေ။ ထို့ကြောင့် သင်္ခါရအားလုံးတို့၌ ငြီးငွေ့ စိတ်ပျက်ခြင်းငှါ တပ်မက်မှုကင်းပျောက်ခြင်း ငှါ, လွတ်မြောက်ခြင်းငှါ၊ (ဓမ္မ)ကို ကျင့်သုံးသင့်လှပေတော့သည်သာ"ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် သမဏမစလ, သမဏပုဏ္ဏရိက, သမဏပဒုမ, သမဏေသု သမဏသုခုမာလ-ဟူသော သမဏပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

ပါဠိတော်၌ ကျန်းမာရေးပျက်စီးခြင်းအကြောင်း ၈-ချက်ကို ဟောတော်မူပါသည်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ်ရာ ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ၊ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် မိဖတို့၏ သားသမီးထွန်းကားမှုလိုလားချက် ငါးမျိုးကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။

---

ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့၊ ဥတေနမင်းနန်းတော်၌ အတိဇာတ, အနုဇာတ, အဝဇာတ-ဟူသော သားသုံးမျိုးကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်အတိုင်း တစ်ယောက်စီ တစ်ယောက်စီ အကျယ်ဒေသနာတော်ကို ဘုရားရှင်ထံတော်မှ နာယူခဲ့သည့်အတိုင်း သာမာဝတီမိဖုရားအမှူးရှိသော မိဖုရားငါးရာတို့အား ခုဇ္ဇုတ္တရာက ဟောပြသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ မှတ်သားဖွယ် အကျယ်ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၁၊၃၉၆။ သံ၊မြန်၊၁၊၄၀၄။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ အနမတဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၂-ဒုတိယဝဂ္ဂ၊ အဋ္ဌမသုတ်။
2. ↑  -အံ၊၁၊၃၉၉-၄၀၁။ အံ၊မြန်၊၁၊၄၁၃-၄၁၅။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၂၂-၃။ အံ၊ဋီ၊၂၊၃၁၇-၉။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ စတုက္ကနိပါတ၊ ၂-ဒုတိယပဏ္ဏာသက၊ (၉) ၄-မစလဝဂ္ဂ၊ သတ္တမသုတ်။
3. ↑  -အံ၊၂၊၃၇။ အံမြန်၊၂၊၄၇-၈။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၁-၂။ အံ၊ဋီ၊၃၊၁၈-၁၉။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ပဉ္စကနိပါတ၊ ၁-ပဌမပဏ္ဏာသက၊ ၄-သုမနဝဂ္ဂ၊ နဝမသုတ်။
4. ↑  -ဣတိဝုတ်၊၂၃၈-၉။ ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၂၂၂-၄။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၂၁၁-၂၂၅။

-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ ၃-တိကနိပါတ၊ ၃-တတိယဝဂ္ဂ၊ ပဉ္စမသုတ်။
5. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**