recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ဒေါက်တာထိန်လင်းဦး**(၁၈ မတ် ၁၉၇၂ဖွား) သည် ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန ၏ ဒုတိယဝန်ကြီး ဖြစ်သည်။ ယင်းအပြင် ဒုတိယရှေ့နေချုပ်လည်း ဖြစ်သည်။ယင်းမတိုင်ခင်က စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကြေညာထားသည့် ရန်ကုန်မြို့ လှိုင်သာယာမြို့နယ် စစ်ခုံရုံး ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သည်။

ဝန်ထမ်းဘဝ
---------

သူသည် တက္ကသိုလ်မှ ဥပဒေဘွဲ့ရ ကျောင်းသားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ယင်းအပြင် ဥပဒေပညာဖြင့် ဒေါက်တာဘွဲ့ရထားသူလည်းဖြစ်သည်။ ဒေါက်တာထိန်လင်းဦးသည် ဥပဒေဘွဲ့ရကျောင်းသားဘဝမှတဆင့် တပ်မတော်(ကြည်း)ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း၊ (ဗထူး) အမှတ်စဉ်(၉၉) သို့ တက်ရောက်ကာ တပ်မတော်ထဲ ဝင်ရောက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ထိုမှတဆင့် သူသည် စစ်ဥပဒေချုပ်ရုံး တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကြေညာထားသည့် ရန်ကုန်လှိုင်သာယာမြို့နယ်စစ်ခုံရုံးတွင် သူသည် ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာသည်။ဒေါက်တာထိန်လင်းဦးသည် ဒုတိယရှေ့နေချုပ်အဖြစ် မထမ်းဆောင်ခင် ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်ဖြင့် စစ်ဥပဒေချုပ်ရုံးတွင် နောက်ဆုံးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။သူ့ကို နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီက ၂၀၂၃ ဩဂုတ် ၃ရက်တွင် ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး နှင့် ဒုတိယရှေ့နေချုပ် အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

မိသားစုဘဝ
---------

သူသည် အိမ်ထောင်သည်တစ်ဦးဖြစ်ကာ သမီးတစ်ဦးရှိသည်။

ကိုးကား
-------



1. ↑  ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၇၀ / ၂၀၂၃ ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ဒုတိယဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၂ ရက် (၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၃ ရက်) ဒုတိယဝန်ကြီးနှင့် ဒုတိယရှေ့နေချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း။ *CINCDS Myanmar* (၃ ဩဂုတ်၂၀၂၃)။  ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  ပြည်ထောင်စု တရားသူကြီးချုပ်၊ ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်၊ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး ဥက္ကဋ္ဌများ အပါအဝင် ဒုတိယဝန်ကြီးအချို့ ခန့်အပ်။ *Eleven Media Group* (၃ ဩဂုတ်၂၀၂၃)။  ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
ချင်းဒစ် အမှတ်တံဆိပ်
 ချင်းဒစ်များ
ချင်းဒစ်ဆိုသည်မှာ ဗြိတိသျှ-အိန္ဒိယ တပ်မတော်၏ အထူးတပ်ဖွဲ့ဖြစ်ပြီး ဒုတိယကမ္ဘာစစ်(၁၉၄၂-၁၉၄၅) အတွင်း မြန်မာပြည် စစ်ဆင်ရေး အတွက် အဓိကဖွဲ့စည်း ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ချင်းဒစ်တပ်ဖွဲ့များသည် ရန်သူ့နယ်မြေအတွင်း ဝင်ရောက်ကာ ထောက်လှမ်း၊ ဖျက်ဆီး ရန်အတွက် အထူးသင်တန်းပေးခြင်း ခံထားရသော Long range penetration ပြောက်ကျားများ ဖြစ်ကြသည်။

ပေါ်ပေါက်လာပုံ
--------------

ပါလက်စတိုင်းနှင့် အီသီယိုးပီးယား စစ်မျက်နှာတွင် ပြောက်ကျားစစ်ဆင်ရေးဖြင့် ထင်ရှားလာသူ ဗြိတိသျှ ဗိုလ်မှူးချုပ် ဝင်းဂိတ် (Orde Charles Wingate) အား ၁၉၄၂တွင် အိန္ဒိယသို့ ပြောင်းရွှေ့တာဝန် ထမ်းဆောင်စေသည်။ အကြောင်း ရင်းမှာ ဂျပန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော မြန်မာပြည်တွင်းသို့ ဝင်ရောက်လှုပ်ရှားမည့် အထူး ပြောက်ကျားတပ်ဖွဲ့များအား ဖွဲ့စည်းစေရန် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဝင်းဂိတ်မှာ နိုင်ငံအနှံ လှည့်လည် လေ့လာရင်း သူ၏ Long range penetration သီအိုရီကို စာရွက် ပေါ်တွင် ပြုစုနေခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးအသုတ် ဖြစ်သော ဗြိတိသျှတပ်များ မြန်မာပြည်တွင်းမှ ဆုတ်ခွါ ချိန်ရောက်မှသာ ဒေလီသို့ ပြန်ကာ သူ၏ အစီအစဉ်များကို တင်ပြခဲ့သည်။

၁၉၄၂နွေရာသီတွင် အမှတ်(၇၇) အိန္ဒိယခြေမြန်တပ်ရင်းကို ဂျန်ဆီ နယ်တဝိုက်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး၊ မိုးရာသီတွင် အိန္ဒိယတောကြီးများအတွင်း ဝင်းဂိတ်ကိုယ်တိုင် သင်တန်းပေးခဲ့သည်။ အခြားသော ချင်းဒစ် တပ်ဖွဲ့ဝင်များမှာ ဘုရင့် တပ်မတော် လီဗာပူးတပ်ရင်းမှ အမှတ်(၁၃) တပ်ခွဲ၊ အမှတ်(၂) ဂေါ်ရခါးတပ်ရင်းမှ တပ်ခွဲ(၃)၊ အမှတ်(၁၄၂) ကွန်မန်ဒိုတပ်ခွဲ နှင့် အမှတ်(၂) ဘားမားရိုင်ဖယ် တပ်ရင်းတို့ ဖြစ်သည်။

အမည်ရင်းမြစ်နှင့်တံဆိပ်
-----------------------

ချင်းဒစ်ဟူသော အမည်မှာ မြန်မာစကား ခြင်္သေ့ အား မပီမသ ခေါ်ရာမှ ပေါ်ပေါက်လာပြီး မြန်မာလူမျိုး ဗိုလ်ကြီး အောင်သင်းမှ ဗိုလ်မှူးချုပ် ဝင်းဂိတ်အား အကြံပြု ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများတွင် တွေ့ရလေ့ ရှိသော အစောင့် ခြင်္သေ့ ရုပ်တုကြီးများကို ရည်ရွယ် အမည်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သလို၊ ခြင်္သေ့ အထူးတပ်ဖွဲ့ များဟုလည်း အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ထို့ကြောင့် တံဆိပ်မှာလည်း အနက်ရောင် နောက်ခံတွင် အဝါရောင် ခြင်္သေ့နှင့် စေတီငယ် ပုံစံရေးဆွဲ ထားသည်။

ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန်
-----------------

* ကချင်ရိန်းဂျား
၂၀၂၂ ခုနှစ်မှစ၍ ဗြိတိန်ပြည်ထောင်စု၏ ဝန်ကြီးချုပ်တမ်းပလိတ်:SHORTDESC:၂၀၂၂ ခုနှစ်မှစ၍ ဗြိတိန်ပြည်ထောင်စု၏ ဝန်ကြီးချုပ်

**မေရီ အဲလစ်ဇဘက် ထရပ်စ်**သည် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ၂၀၂၂ခုနှစ် စက်တင်ဘာလမှ ​အောက်တိုဘာလအထိ တာဝန်ယူခဲ့သူဖြစ်သည်။ စတာလင်​ပေါင်တန်ဖိုးကျခြင်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စီးပွား​ရေးပြဿနာများက လစ်ဇ်ထရပ်စ်အား နုတ်ထွက်​စေသည့်အ​ခြေအ​နေဖြစ်ခဲ့ကာ ​​အောက်တိုဘာလ ၂၀ရက်​နေ့တွင် ရာထူးမှနုတ်ထွက်သွားမည်ဟု ​ကြေညာခဲ့ရာ ရက်​ပေါင်း (၄၄)ရက်သာ ကြာမြင့်ခဲ့သည်။ ​အောက်တိုဘာ (၂၅)ရက်​နေ့တွင် ရာထူးမှ တရားဝင်အနားယူခဲ့ရာ သမိုင်းတ​လျှောက် သက်တမ်းအတိုဆုံး ဗြိတိန်ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ 

ထို့အပြင် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့မှ ​အောက်တိုဘာ ၂၅ရက်​နေ့အထိ ကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီ၏ခေါင်းဆောင်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး South West Norfolk မဲဆန္ဒနယ်အတွက်ပါလီမန်အမတ်အဖြစ်လည်း ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်မှ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးချုပ်များဖြစ်ခဲ့ကြသော ဒေးဗစ် ခယ်မရွန်၊ ထရီဇာ မေနှင့် ဘောရစ် ဂျွန်ဆင်တို့၏ လက်အောက်တွင် ဝန်ကြီးဌာနရုံးများကိုလည်း ချုပ်ကိုင်ထားခဲ့ပြီး နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၂ ခုနှစ်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ သူမသည် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် ခရစ်တော်၌ အိပ်ပျော်ခဲ့သော ဒုတိယမြောက် အဲလစ်ဇဘက် ဘုရင်မကြီး ထီးနန်းစံစဉ်အတွင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် ဗြိတိန်ဝန်ကြီးချုပ် တစ်ဆယ့်ငါးဦးအနက် နောက်ဆုံးဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "Liz Truss resigns: PM to step down within a week - live updates" (in en-GB)၊ *The Telegraph*။
2. ↑  "ယူကေဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီး ကွာစီကွာတဲန်း အနားပေးခံရ"။
3. ↑  "အာရှနွယ်ဖွား ပထမဆုံး ဗြိတိန်ဝန်ကြီးချုပ် ရီရှီ ဆူးနက်ခ်"။
ဗှတ္တာကို **ဆပြောင်းကိန်း(scalar)**နှင့် မြှောက်နိုင်ပုံ။ မြှောက်ဖော်ကိန်း 3နှင့် မြှောက်လိုက်ခြင်းသည် ဗှတ္တာကို ထိုဦးတည်ချက်အတိုင်းပင် ၃ဆ ရှည်သွားစေခြင်း။
အခြေခံအဆင့် သင်္ချာ သို့မဟုတ် ရူပဗေဒ တွင် **စကေလာ** (ခေါ်) **ကိန်းထီး** (အင်္ဂလိပ်: **scalar**) က ဗှတ္တာနှင့် မတူစွာဖြင့် ကိန်းတစ်လုံးထီးတည်းဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သော သင်္ချာအားဖြင့် သင်္ချာဇာတ်ကောင် သို့မဟုတ် ရူပဗေဒအားဖြင့် တိုင်းဖွယ် ဖြစ်သည်။  

ထို့ပြင် စကေလာသည် ဗှတ္တာအဖို့ မြှောက်ဖော်ကိန်းဖြစ် သက်ရောက်လျက် ဗှတ္တာ၏ အတိုင်းအဆကို ပြောင်းလဲနိုင်သေးသဖြင့် စကေလာကို **ဆပြောင်းကိန်း** ဟုလည်း ခေါ်နိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် {\displaystyle 2} နှင့် မြှောက်လိုက်ခြင်းသည် ၂ဆ ဖြစ်စေခြင်း၊ ½ နှင့် မြှောက်လိုက်ခြင်းသည် ဆဝက် ဖြစ်စေခြင်း၊ {\displaystyle -1} နှင့် မြှောက်လိုက်ခြင်းသည် ပင်ကို တစ်ဆအတိုင်းပင် ဆန့်ကျင်ဘက် လားရာ ရှိစေခြင်း ဖြစ်သည်။  

အဆင့်မြင့်သင်္ချာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ဗေဒတွင်မူ **စကေလာ (ဆပြောင်းကိန်း)**သည် စက် (field)အတွင်း ပါဝင်သော အရာများ ဖြစ်သည်။

တာအုံသဘောတရားဖြင့်
------------------

အဆင့် 2 နှင့် အထက်ရှိသော တာအုံများကို "တာအုံ" ဟု သာခေါ်ရိုးရှိပြီး ထောင့်စက် ကိန်းအုံ ပုံစံဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သည်။ အဆင့်-1 သာ ရှိသော တာအုံများမှာမူ ဗှတ္တာများ ဖြစ်ပြီး တိုင်ထီးကိန်းအုံ ပုံစံဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သည်။ ဤအခါမျိုးတွင် စကေလာ (ကိန်းထီး) ဟူသည် အဆင့်-0 နှင့် တာအုံ ဖြစ်သဖြင့် ကိန်းတစ်လုံး ထီးတည်း ဖြစ်နေမည်။

အကိုးအကား
---------

1. ↑  Lay၊ David C. (2006)။ *Linear Algebra and Its Applications* (3rd ed.)။ Addison–Wesley။ ISBN 0-321-28713-4။
2. ↑  Axler၊ Sheldon (2002)။ *Linear Algebra Done Right* (2nd ed.)။ Springer။ ISBN 0-387-98258-2။
**ဝိဇ္ဇောတာရုံဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဝိဇ္ဇောတမဟာထေရ်** (၅ မတ် ၁၉၃၀ – ၂၀ မတ် ၂၀၂၂) သည် ပန္နရသမ ရွှေကျင်နိကာယာဓိပတိ ဥက္ကဋ္ဌ မဟာနာယကဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်တိုင်း၊ မရမ်းကုန်းမြို့နယ်ရှိ ဝိဇ္ဇောတာရုံ ပရိယတ္တိစာသင်တိုက်၏ ကျောင်းတိုက်တည် ပဓာနနာယကဖြစ်ပြီး၊ အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ၊ အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက ဘွဲ့တံဆိပ်တော်များ ဆက်ကပ်ခံရသူ နိုင်ငံတော် ဩဝါဒါစရိယဆရာတော်လည်း ဖြစ်သည်။

မြောင်းမြမြို့၊ ပဇ္ဇောတာရုံကျောင်းတိုက်၌ ပါဠိတက္ကသိုလ်ကထိကအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ပထမအကြိမ် ဂိုဏ်းပေါင်းစုံသံဃာ့အစည်းအဝေး၌ မရမ်းကုန်းမြို့နယ် ရွှေကျင်ဂိုဏ်း၏ ဝိနည်းဓိုရ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယအကြိမ်၊ တတိယအကြိမ် အစည်းအဝေးများ၌ မရမ်းကုန်းမြို့နယ် ရွှေကျင်ဂိုဏ်း သံဃနာယကအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ကမ္ဘာအေးစေတီတော် ဩဝါဒါစရိယအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ရွှေကျင်နိကာယ ဂိုဏ်းလုံးဝန်ဆောင်၊ ရန်ကုန်တိုင်း ဝိနည်းပြန်ဌာန ဒုတိယဂိုဏ်းချုပ်ဆရာတော်အဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်ကကျင်းပသည့် (၁၉) ကြိမ်မြောက် ရွှေကျင်နိကာယ သံဃာ့အစည်းအဝေးတွင် မတ္တရာသူဌေးဆရာတော် အရှင်မာနိတသိရီဘိဝံသ၊ သီတဂူဆရာတော် အရှင်ဉာဏိဿရတို့နှင့်အတူ တွဲဖက်ရွှေကျင်သာသနာပိုင်အဖြစ် တင်မြှောက်ခံရသည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၄) ရက်နေ့တွင် (၁၄) ပါးမြောက် သာသနာပိုင် သက်တော်ရှည် ဝါဆိုဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တအဂ္ဃိယမဟာထေရ် ပျံလွန်တော်မူသောအခါ (၁၅) ပါးမြောက် ရွှေကျင်သာသနာပိုင်ဆရာတော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။

သာသနာတော်အကျိုး များစွာသယ်ပိုးရွက်ဆောင်တော်မူသည်ဖြစ်၍ နိုင်ငံတော်အစိုးရက ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် အဂ္ဂမဟာဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကိုလည်းကောင်း၊ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကိုလည်းကောင်း၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကိုလည်းကောင်း၊ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကိုလည်းကောင်း ဆက်ကပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။

ဤသို့လျှင် ရွှေကျင်နိကာယ ဓမ္မသေနာပတိဖြစ်တော်မူသော ပန္နရသမ သာသနာပိုင် ဝိဇ္ဇောတာရုံဆရာတော်သည် သက်တော် (၉၂) နှစ်၊ သိက္ခာတော် (၇၂) ဝါအရ၊ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂၀) ရက် (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆုတ် (၄) ရက်) နေ့တွင် တစ်ဘဝခန္ဓာ ချုပ်ငြိမ်းတော်မူသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "ရွှေကျင် သာသနာပိုင်များ" (in my)၊ *BBC News မြန်မာ*။
2. ↑  "ပြည်တွင်းပြည်ပမှ ရွှေကျင်ဂိုဏ်းဝင် သံဃာအပါးတစ်ထောင် ကြွရောက်မည့် အကြိမ် (၂၀) မြောက် ရွှေကျင်နိကာယသံဃာ့အစည်းအဝေး မှော်ဘီမြို့နယ် ဓမ္မဒူတဇေတဝန်တောရ ဆေကိန္ဒာရာမ ကျောင်းတိုက်တွင် သုံးရက်ကြာကျင်းပမည်"၊ *Eleven Media Group Co. Ltd*။
3. 1 2  "(၁၅) ပါးမြောက် ရွှေကျင်သာသနာပိုင်ဆရာတော် ပျံလွန်တော်မူ"၊ *BBC News မြန်မာ*။
4. ↑  "ရွှေကျင်သာသနာပိုင် အန္တိမအဂ္ဂိဈာပန စည်ကားစွာကျင်းပ"၊ *BBC News မြန်မာ*။
5. ↑  "သာသနာတော်ဆိုင်ရာ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်များ ဆက်ကပ်လှူဒါန်း"၊ *ကြေးမုံ*။
မာရ်ငါးပါးဟုခေါ်သော သကျမာရ်အောင်စေတီ၊ ဇိနမာရ်အောင်စေတီ၊ ရတနာ့မာရ်အောင်စေတီ၊ လောကမာရ်အောင်စေတီ၊ မင်္ဂလာမာရ်အောင်စေတီတော်တို့ အနက် **လောကမာရ်အောင်စေတီ**သည် မြောက်ဦးမြို့၏ အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ရွှေကြာသိမ်ဘုရား၏ အနောက်မြောက်ဘက် ကိုက် ၂၀၀ ခန့်အကွာ၊ နန်းရာကုန်းအနီးမှ အနောက်ဘက်တစ်မိုင်ခန့်အကွာ ကျောက်ရစ်ချောင်းအနီး မြေပြန့်တွင်တည်ရှိသည်။ အောက်ခြေလေးမြှောင့် စတုရန်းလေးထောင့်ပုံ ဖြစ်သည်။ တစ်ဖက် ၇-ပေရှိသည်။ အမြင့် တစ်ရာပေမြင့်သည်။ ပစ္စယံလေးဆင့်သည်လည်း လေးထောင့် စတုရန်းပုံဖြစ်သည်။ အောက်ဆုံးအဆင့် ပစ္စယံတွင် ထောင့်လေးထောင့်၌ ဦးခေါင်းတစ်ခု ခန္ဓာနှစ်ခုရှိသော ပူးမင်းရုပ်များ ရှိသည်။ အရပ်လေးမျက်နှာသို့ မျက်နှာမူထားသော တစ်ဖက် နှစ်ရုပ်စီ ရှစ်ရုပ်ရှိသည်။ ဒုတိယပစ္စယံမှ စတုတ္ထပစ္စယံထိ ထောင့်များတွင် အဝိုင်းစေတီတစ်ဆူကျရှိသည်။ တစ်ဆင့်လျှင်လေးဆူ အားလုံးသုံးဆင့်တွင် ၁၂-ဆူရှိသည်။ ထိုပစ္စယံများ၏ အလယ်ခေါင် တည့်တည့်တွင် အရပ်လေးမျက်နှာ အသီးသီးသို့ လှည့်နေသော မုခ်ဂိတ်ဂူငယ် တစ်ခုစီရှိသည်။ စုစုပေါင်း ၁၂-ခုရှိသည်။ ထိုဂူများထဲတွင် ထိုင်တော်မူ ရုပ်ပွားဆင်းတု တစ်ဆူရှိသည်။ ၎င်းဂူငယ်များ၏ မျက်နှာစာတွင် လောင်ဗန်းပြောက် စေတီတော်ကဲ့သို့ ကျောက်ဆစ် လက်ရာများရှိသည်။ ခေါင်းလောင်းမှောက်အဆင့်မှ စတင်၍ အပေါ်ပိုင်း ဖောင်းရစ် ငှက်ပျောဖူးထီးတော်အထိ စက်ဝိုင်းပုံဖြင့် တက်သွားသည်။ စေတီတော်၏အရှေ့ဘက်တွင် အာရုံခံသိမ်တော်နှင့် တန်ဆောင်းရှိသည်။ ၎င်းတန်ဆောင်းမှ တဆင့် စေတီတော်ဂန္ဓကုဋီတိုက်ထဲသို့ ဝင်ရောက်နိုင်သည်။ ဂန္ဓကုဋီတိုက်ထဲတွင် ဉာဏ်တော် ၁၂ပေရှိ ကျောက်တစ်လုံးတည်းဖြင့် ထုလုပ်ထားသော ထိုင်တော်မူရုပ်ပွားတော် တစ်ဆူရှိသည်။ ဂူ၏မျက်နှာစာတွင် ကျောက်ဆစ် လက်ရာများရှိသည်။ စေတီတော်ကြီးနှင့် သိမ်တော်အား မီးတားတံတိုင်းဖြင့် ကာရံထားသည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

ဤစေတီကို အေဒီ(၁၆၅၈) ခုနှစ်တွင် စန္ဒာသုဓမ္မရာဇာဘုရင်မင်းမြတ်သည် ဇိနမာရ်အောင်စေတီ၊ ရတနာ့မာရ်အောင်စေတီတို့နှင့် အတူ တစ်ပြိုင်တည်းထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ လောကသုံးပါးဖြစ်သော သတ္တလောက၊ သင်္ခါရလောက၊ ဩကာသလောကတို့မှ မြတ်စွာဘုရားသည် လွတ်မြောက် အောင်မြင်ခြင်းကို အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် လောကမာရ်အောင်စေတီဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

ရခိုင်မဟာရာဇဝင်ကြီး (ထွန်းရွှေခိုင် (မဟာဝိဇ္ဇာ))
**ဘလူးစ် ဂီတ** (အင်္ဂလိပ်: Blues)သည် ၁၉ ရာစုအဆုံးတွင် အမေရိကန်မှ Deep South မှ အာဖရိကန်-အမေရိကန်မှ စတင်ခဲ့သော ဂီတအမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်သည်။ အမျိုးအစားသည် ဥရောပ-အမေရိကန် folk ဂီတနှင့် အာဖရိကန်-အမေရိကန်အလုပ်သီချင်းများမှ ဖွံဖြိုးလာခဲ့သော အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ Blues သည် နာမ်ဝိညာဉ်များ၊ အလုပ်သီချင်းများ၊ စူးရှအော်သံများ၊ ကြွေးကြော်သံများနှင့် သာချင်းများပေါင်းစပ်ထားသည်။ blue ပုံစံသည် jazz, rhythm and blues နှင့် rock and roll တို့၏ call-and-response pattern, blue scale နှင့် chord progression နှင့် twelve-bar blues တို့ကို ပေါင်းစပ်ထားသည်။ blues shuffles သို့ walking bass တို့သည် ရမ်သမ်နှင့် ထပ်တလဲလဲဖန်တီးမှု groove ကဲ့သို့သိရသည်။ Blues အမျိုးအစားသည် သူ၏စာသား၊ ဘေ့(စ်) လိုင်းများနှင့် တီးခတ်ပုံများတွင် လက္ခဏာများပါရှိသည်။ traditional blues verses တွင် single line များလေးကြိမ်ထပ်ခါပါရှိသည်။ ၂၀ရာစု၏ပထမဆယ်စုနှစ်တွင်ဖြစ်ပြီး တည်ဆောက်ပုံများမှာ AAB pattern နှင့် သီချင်းတွင် လိုင်းတစ်လိုင်းတွင် ဘားလေးဘားပါဝင်သည်။ နောက်ဆုံးဘားတွင် ရှည်လျားသော လိုင်းများပါဝင်သည်။ အစောပိုင်း blues သည် အာဖရိက-အမေရိကန်အသိုင်းအဝိုင်းမှ ဒုက္ခများနှင့်ဆက်စပ်နေသည်။ အစိတ်အပိုင်းများကို အာဖရိကဂီတသို့ခြေရာခံနိုင်သည်။ blue ၏မူရင်းသည် အာဖရိက-အမေရိကန် အမျိုးတူလူစု၏ ဘာသာရေးဂီတနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ ကျေးကျွန်ခေတ်များကုန်ဆုံးပြီးနောက် Juke joint ဖွံဖြိုးမှုနှင့်အတူ blue ဂီတပေါ်ပေါက်လာသည်။ ကျေးကျွန်များ လွတ်လပ်ရေးရရှိရန်ကြိုးစားမှုနှင့် ဆက်နွယ်နေသည်။ သမိုင်းမှတ်တမ်းရေးသူများသည် ၂၀ရာစုအစတွင် blue ဂီတအကြောင်းကို စတင်အစီရင်ခံခဲ့သည်။ ၁၉၀၈တွင် blues sheet ဂီတကို စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ blues ၏ မျိုးခွဲများတွင် country blues, Delta blues နှင့် Piedmont blues နှင့် urban ပုံစံများဖြစ်သော Chicago blue နှင့် west coast blues တို့ပါဝင်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်တွင် acoustic မှ electric blue သို့ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး blue ဂီတကို ပရိသတ်များဆီသို့
ကျယ်ပြန့်စေခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ၁၉၆၀နှင့် ၁၉၇၀တွင် ကပြားပုံစံတွင် blues rock ပါဝင်သည်။

ပုံစံ
-----

Blues ဟူသောဝေါဟာရသည် "blue devils" မှဆင်းသက်လာပြီး စိတ်အားညှိုးငယ်ခြင်းနှင့် ဝမ်းနည်းပူဆွေးခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ George Colman ၏ one-act force Blue Devils (၁၇၉၈) တွင် အသုံးပြုထားသည်။ blue devils ဟူသော စကားပုဒ်သည် ၁၆၀၀ တွင် ဗြိတိန်မှဆင်းသက်လာသည်။ လှုပ်ရှားလှုံ့ဆော်ခြင်းနှင့် စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း၏အခြေအနေတစ်မျိုးဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ Hart Wand ၏ Dallas Blues ကို စတင် မူပိုင်ခွင့်တင်ခဲ့သည်။ Oxford English Dictionary က blues သည် blues notes နှင့် ဆက်စပ်နေသည်ဟု ထောက်ခံထားသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  BBC – GCSE Bitesize: Origins of the blues။ *bbc.co.uk*။  September 15, 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**ဦးစိုးညွန့်လွင်** ခေါ် **ဦးစိုးကြီး** သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ကျူရှင်ဆရာ၊ နိုင်ငံရေးသမား၊ ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ဝင် ပြည်နယ်ဝန်ကြီး အဖြစ်တာဝန်ယူခဲ့သူ နှင့် နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသား တစ်ဦးဖြစ်သည်။

ငယ်ဘဝ
-----

ဦးစိုးညွန့်လွင် ကို မကွေးတိုင်း တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်တွင် မွေးဖွားသည်။

နိုင်ငံရေးဘဝ
------------

၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကာ ကလောမြို့နယ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် အနိုင်ရခဲ့ပြီး ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်လာကာ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ရှမ်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့ဝင် စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဖြစ်လာသည်။ ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် တောင်ကြီးမြို့နယ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် ထပ်မံအနိုင်ရခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁) ရက်နေ့ စစ်အာဏာသိမ်းမှု အတွင်း တောင်ကြီးမြို့တွင် ခေတ္တ ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။ ယင်းနောက် ရန်ကုန်မြို့တွင် ထပ်မံဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော် ပုန်ကန်မှု ပုဒ်မ ၁၂၂(၁)ဖြင့် ထောင်ဒဏ် နှစ် (၂ဝ)၊ ပုဒ်မ ၁၂၄(က) ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၇ နှစ်နှင့် ငွေ ၁ သိန်း၊ ပုဒ်မ ၁၂၄(ဃ) ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၇ နှစ်နှင့် ငွေ ၁ သိန်း၊ ပုဒ်မ ၅ဝ၅ အမှု နှစ်မှုအတွက် ထောင်ဒဏ် ၄ နှစ် စုစုပေါင်းထောင်ဒဏ် ၃၈ နှစ် ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။ ထို့အပြင် အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မများဖြင့်စွဲဆိုထားသော အခြားအမှုလေးမှုကို ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အမိန့်ချမှတ်ခဲ့ရာ တစ်မှုလျှင် ထောင်ဒဏ်လေးနှစ်ဖြင့် စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၁၆ နှစ်ထပ်မံချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "ရှမ်းပြည်နယ် စီမံဘဏ္ဍာဝန်ကြီး ဦးစိုးညွန့်လွင် ထောင်ဒဏ် ၃၈ နှစ် ချမှတ်ခံရ" (in en)၊ *Mizzima Myanmar News and Insight*၊ ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁။
2. ↑  ရှမ်းပြည်နယ် စီမံ/ဘဏ္ဍာဝန်ကြီး ဦးစိုးညွန့်လွင်ကို ထောင်ဒဏ် (၃၈)နှစ်နှင့် ငွေဒဏ် ချမှတ် (in my)။  ၁၉ ဇွန် ၂၀၂၃ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  "ရှမ်းပြည်နယ် စီမံ/ဘဏ္ဍာဝန်ကြီး ဦးစိုးညွန့်လွင် ထောင်ဒဏ် ၃၈ နှစ် ချမှတ်ခံရ - Kanbawza Tai News"၊ *www.kanbawzatainews.com*။ 19 June 2023 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 19 June 2023။
4. ↑  ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဒေါက်တာလင်းထွဋ်၊ လျှပ်စစ်၊ စွမ်းအင်နှင့်စက်မှုဝန်ကြီးဟောင်း ဦးစိုင်းရှဲန်တစ်လုံ၊ စီမံကိန်းနှင့်ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဟောင်း ဦးစိုးညွန့်လွင်၊ အင်းတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဟောင်း ဒေါက်တာထွန်းလှိုင်၊ ပုဂ္ဂလိကကုမ္ပဏီတစ်ခုမှ ဦးစိုးမင်းထွန်း၊ ဦးအောင်ကျော်နိုင်နှင့်ဇနီး ဒေါ်တင်တင်ထွေးတို့အပေါ် အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေဖြင့် အမှုဖွင့်လှစ်အရေးယူ။  ၁၉ ဇွန် ၂၀၂၃ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
5. ↑  "ရှမ်းပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဒေါက်တာလင်းထွဋ်နှင့် ပြည်နယ်စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဟောင်း ဦးစိုးညွန့်လွင်တို့ကို အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၁၆ နှစ်စီ ချမှတ်" (in my)၊ *Eleven Media Group Co. Ltd*။
6. ↑  "ဝန်ကြီးချုပ် ဒေါက်တာလင်းထွဋ်နှင့် ဝန်ကြီးဦးစိုးညွှန့်လွင်တို့အား ထောင်ဒဏ် ၁၆ နှစ်စီချ"၊ *ဧရာဝတီ*၊ ၂၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂။
သုက်ပန်းခြင်း အဆင့်ဆင့်

**သုက်ပန်းခြင်း**သည် သုက်ရည်များ လိင်တံ မှ ပန်းထွတ်ခြင်း ဖြစ်ပြီး များသောအားဖြင့် လိင်အထွပ်အထိတ် (orgasm) ရောက်လေ့ရှိသည်။ လိင်ဆက်ဆံစဉ် ကြွက်သားများ ဆက်တိုက် ကျုံ့ကြွခြင်းဖြင့် အဖို ဂမိတ် ပါသော သုက်ရည်ကို လိင်ချောင်းမှ တစ်ဆင့် မိန်းမ အင်္ဂါ အထိ သယ်ဆောင်သည်။ ၎င်းသည် လိင်စိတ်ဆွခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည်။ ရှားပါးသော အဖြစ်မှာ ပရောစတိတ် ရောဂါ ကြောင့်လည်း သုက်ပန်းခြင်း ဖြစ်တတ်သည်။ သုက်ပန်းခြင်းသည် အိပ်ပျော်စဉ် တွင် အပျော် အိပ်မက်များကြောင့် လည်း ဖြစ်တတ်သည်။

အဆင့်များ
---------

သုက်ပန်းခြင်းတွင် *ထုတ်လွှတ်ခြင်း* နှင့် *ပန်းထုတ်ခြင်း* ဟူ၍ နှစ်ပိုင်းရှိသည်။ ထုတ်လွှတ် အကန်စိတ် (ejaculatory reflex) ၏ ထုတ်လွှတ်ခြင်း အဆင့်တွင် အလိုလျောက်ထိမ်းချူပ်သော နမ်ကြော စနစ် (sympathetic nervous system) ၏ ထိမ်းချူပ်မှုအောက်တွင် ဖြစ်ပြီး ပန်းထုတ်ခြင်း အဆင့်ကို စပိုင်နယ် အကန်စိတ် (spinal reflex) ၏ ထိမ်းချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိသည်။ အလိုလျောက် အကန်စိတ် မှ သုက်ပန်းခြင်း ဖြစ်ပေါ်လာပြီး သုက်ပန်းခြင်း မှ လိင်စိတ်နှိုးဆွမှု ဖြစ်ပေါ်လာသည်။

ထုတ်လွှတ်ခြင်း
--------------

ထုတ်လွှတ်ခြင်း ကနဦးပိုင်းတွင် "ပြန်လမ်းမရှိသော" ခံစားချက်များ ရရှိကြပြီး ၎င်းကို *မထိမ်းနိုင်သော် သုက်ပန်းခြင်း အမှတ်* ဟုခေါ်သည်။ သုက်ပန်းစဉ်တွင် သုက်ကောင်များသည် ဆီးအိမ် နောက်ရှိ ပြွန်နှစ်ချောင်းကိုဖြတ်ကာ သုက်လမ်းကြောင်း တစ်လျှောက် ယက်ကန်၍ တက်လာသည်။ Seminal Vesicle များက အရည်ထပ်ထဲ့ပြီး သုက်လမ်းကြောင်း က ဆီးတံ နှင့် တဖန် ပေါင်းပြန်သည်။ ပန်းထုတ်ခြင်း အဆင့်တွင် သုက်ရည်များကို ဆီးပြွန်၏ မှန်မှန် ကျုံ့ကြွခြင်းများဖြင့် ပန်းထုတ်သည်။

ပန်းထုတ်ခြင်း
-------------

မှန်မှန် သုက်ပန်းခြင်း သည် ယောက်ျား တို့ လိင်အထွပ်အထိတ်ရောက်ခြင်း၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ သုက်ပန်းခြင်းကို ဖောင်းကြွသော အသီးကဲ့သို့ရှိသည့် bulbospongiosus ကြွက်သားများက ပန်းထုတ်သည်။ ထုံးစံ ယောက်ျား လိင်အထွတ်အထိတ် ရောက်ခြင်းမှာ ၁၇ စက္ကန့်ခန့်ကြာပြီး စက္ကန့် အနည်းငယ်မှ တစ်မိနစ် အထိ လူအလိုက် ခြားနားနိုင်သည်။ လိင်အထွတ်အထိတ် ရောက်စ၌ သုက်ရည် အပြွက်များ ဆီးလမ်းကြောင်းထဲသို့ ရောက်ပြီး ထုတ်ခြင်း အထိတ်ကို ရောက်ကာ တဖြည်းဖြည်းခြင်း လျော့ကျသွားသည်။ ထုံးစံမှာ ယောက်ျား လိင်အထွတ်အထိတ် ရောက်ခြင်းတွင် လိင်တံ ထိတ်ရောက်သည် အထိ ၁၀ မှ ၁၅ ချက်လောက် ကျုံ့ထုတ်ပြီး ကျုံ့သည့်အခါတိုင်း အတိုင်းမရှိသော သာယာမှုကို ပေးသည်။ ပထမ တစ်ချက် ကျုံ့ထုတ်လိုက်ပြီးလျှင် အလိုလို ဆက်၍ ကျုံ့ထုတ်ခြင်းမှ တားမြစ်ရန် နည်းလမ်းမရှိခြေ။ ကျုံ့ထုတ်ခြင်းနှုန်းသည် လိင်အထွတ်အထိတ် ရောက်စဉ် အတွင်း တဖြည်းဖြည်း နှေးလာသည်။ ပထမ တစ်ချက် ကျုံ့ထုတ်နှုန်းသည် ၀.၆ စက္ကန့်ကြာပြီး နောက်တစ်ခါ ကျုံ့ချက်သည် ၀.၁ စက္ကန့်ပို၍ပို၍ ကြာလာသည်။ ယောက်ျား အများစုသည် လိင်အထွတ်အထိတ် နောက်ဆုံးတွင် ထူးခြားသော အပိုဆု သာယာမှု ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Bolen, J. G. (1980-Dec-9). "The male orgasm: pelvic contractions measured by anal probe". *Archives of Sexual Behavior* (6): 503-21. doi:10.1175/1520-0442(2002)015<0487:SOCASI>2.0.CO;2. PMID 7458658.
**ဂျပ်စတင် ရန်ဒေါလ် တင်ဘာလိတ်ခ်** (အင်္ဂလိပ်: Justin Randall Timberlake) (၁၉၈၁ ဇန်နဝါရီ ၃၁) သည် အမေရိကန် ခေတ်ပေါ် (pop) တေးသံရှင်နှင့် သရုပ်ဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဂီတလောကတွင် အရေးအကြီးဆုံး ဂရမ်မီဆု (Grammy Award) ၆ ဆုနှင့် အမေရိကန် ရုပ်မြင်သံကြားလောက၏ အဓိကဆုကြီးဖြစ်သည့် အမ်မီဆု (Emmy Awards) ၂ ဆုကို ရရှိခဲ့ဖူးသူဖြစ်သည်။ Star Search အမည်ရှိ အဆိုအက ယှဉ်ပြိုင်သည့် ရုပ်သံအစီအစဉ်တွင် ပါဝင်ခဲ့ချိန်မှစ ဂျပ်စတင်ကို လူအများ သိလာကြပြီး ဒစ်စနီ ရုပ်သံလိုင်း (Disney Channel) မှ ကလေးများအတွက် ထုတ်လွှင့်သည့် *The New Mickey Mouse Club* အစီအစဉ်တွင် အနုပညာ ကြယ်တစ်ပွင့်အဖြစ် ထွန်းလင်းတောက်ပလာသည်။ ထိုအစီအစဉ်တွင်လည်း 'N Sync အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်လာမည့် JC Chasez နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ဂျပ်စတင်သည် ၁၉၉၀ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် 'N Sync အဖွဲ့၏ ပင်တိုင်အဆိုတော်အဖြစ် အမည်ကျော်ကြားလာသည်။ 

၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ဗွေဆော်ဦး တစ်ကိုယ်တော် အယ်လ်ဘမ် Justified ကို ဖြန့်ချိခဲ့ရာ ကမ္ဘာတလွှား ကော်ပီ ၇ သန်းကျော် ရောင်းရသည်။ ယင်းအယ်လ်ဘမ်ထဲမှ Cry Me a River နှင့် Rock Your Body တို့မှာ လူကြိုက်အများဆုံး သီချင်းများဖြစ်သည်။ ၂၀၀၆ နှစ်တွင် ဒုတိယ တစ်ကိုယ်တော် အယ်လ်ဘမ် FutureSex/LoveSounds ကို ထုတ်ခဲ့ကာ ဆက်လက်အောင်မြင်ခဲ့ပြီး အရောင်းရဆုံးစာရင်း Billboard 200 တွင် နံပါတ် ၁ အဖြစ် ပထမဆုံး စာရင်းဝင်ခဲ့သည်။ ယင်းအယ်လ်ဘမ်မှ SexyBack ၊ My Love နှင့် What Goes Around.../...Comes Around သီချင်းများမှာလည်း ဟစ်သီချင်းများ ဖြစ်ခဲ့သည်။ 

ဂျပ်စတင်အား တေးသံရှင်အဖြစ်သာမက သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးအဖြစ်ပါ လူသိများသည်။ Tennman Records တေးသံသွင်း၊ William Rast တံဆိပ် ဖက်ရှင်နှင့် Destino ၊ Southern Hospitality စားသောက်ဆိုင် စသည့် အခြားလုပ်ငန်းများတွင်လည်း နှံ့စပ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Justin Timberlake Biography (1981-)။ FilmReference.com။  July 7, 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Destino။ 29 May 2010 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  7 February 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Southern Hospitality။ 10 March 2010 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  7 February 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**angloamericaသညအမေရိက**

အင်ဂလိုအမေရိကသည် ရစကား (စပိန်ဘာသာ၊ ပေါ်တူဂီဘာသာနှင့် ပြင်သစ်ဘာသာည်။

အသုံးအနှုန်းကိုက်အမေရိကref namewwmerhtml မြောက်အမေရိက]" bartleby65 ''ကိုလံဘီယာစွယ်စုံကျမ်း'']archiveurlarchive.org20070206222118bartleby65 |date6 February 2007 ဆဋ္ဌမအကြိမ်၊ ၂၀၀၁. New York Columbia University press<ref>
classwikitable sortah**် လူဦးရေအချိုးအစားများ**<ref name="CIA world factbook 2010CIA world factbook 2010
|- bgcolor888"
! ၀align="left" | တမ်းပလိတ်:နိုင်ငံ စာရင်းအင်း judas၁၀,၀၁၀
| ၆၈,၂၆၈ || ၅၄ || ၁၂၆၄.၂
|-
| align="left {{နိုင်ငံ စာရင်းအင်း တမ်းပလိတ်:နိုင်ငံ စာရင်းအင်း brusq
၃၄စ|အလံ/core|name= တမ်းပလိတ်:နိုင်ငံ စာရင်းအင်း brusq
၃၄စ|variant=|size=}}
| ၅၀,၂၀၉ || ၂၆၄ ၉၇.၀

```
|| ၀.၃
```

|-
| {flag|ana}}-
| align="left" | တမ်းပလိတ်:နိုင်ငံ စာရင်းအင်း jamais

```
တမ်းပလိတ်:နိုင်ငံ စာရင်းအင်း မွ
```

| ၅,၁၁၈
"left တမ်းပလိတ်:နိုင်ငံ စာရင်းအင်း ပငံ
al | တမ်းပလိတ်:နိုင်ငံ စာရင်းအင်း င
| 
drigo}}
၁၀၄
sortbottom align"right" bgcolor222
| alignleft" | **စုစုပေါင်း**
၃၅၄,၈၃၀,၈၂၅ || ၁၉,၄၁၈,၁၉၈.၆ ၁၈.၃
|}

ကိုးကား
-------

Category:အမေရိကတိုက်]]

1. ↑  "Anglo-America", vol. 1, Micropædia, *Encyclopædia Britannica*, 15th ed. Chicago: Encyclopædia Britannica, Inc. 1990. ISBN 0-85229-511-1.
Palace in Kayah State, Myanmarတမ်းပလိတ်:SHORTDESC:Palace in Kayah State, Myanmar

**ကန္ဒရဝတီဟော်နန်း** သို့မဟုတ် **ကန္ဒရဝတီဟော်** သည် ကန္ဒရဝတီနယ်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သူများ နေထိုင်ခဲ့ရာ ဟော်နန်းဖြစ်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ဖြစ်ပွားခဲ့ချိန်တွင် ကယားပြည်နယ်အတွင်း မပျက်စီးဘဲ ကျန်ရှိနေသည့် တစ်ခုတည်းသော နန်းတော် ဖြစ်သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

ကန္ဒရဝတီဟော်နန်းကို ၁၉၁၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၁၆ ခုနှစ်အတွင်း စောဖျာဒူ စဝ်ခွန်လီ က ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှ၊ အိန္ဒိယနှင့် မြန်မာ ဗိသုကာပုံစံများဖြင့် ရောစပ်ဆောက်လုပ်ထားသည်။

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဒေသတွင်းရှိ အခြားဟော်နန်းများ ပျက်စီးခဲ့သော်လည်း ကန္ဒရဝတီဟော်နန်းမှာ မပျက်စီးဘဲ ကျန်ရှိခဲ့သည်။

ဟော်နန်းတွင် နောက်ဆုံးနေထိုင်သွားခဲ့သည့် စော်ဘွားမှာ စဝ်လဝီ ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် စဝ်လဝီ ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီးနောက် သားသမီးများဖြစ်သော စဝ်လဖော်နှင့် စဝ်ခေမာဝတီ တို့က ဟော်နန်းအား အမွေဆက်ခံခဲ့ကြသည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် စဝ်လဖော်နှင့် စဝ်ခေမာဝတီ တို့က ဘုန်းကြီးကျောင်းအဖြစ် ဟော်နန်းအား လှူဒါန်းခဲ့သည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် သီရိမင်္ဂလာပုံ ကျောင်း အဖြစ်အမည်တွင်ပြီး ဟော်ကြီးဘုန်းကြီးကျောင်းဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4 5 6  Myat, Zaw Lin (2016). "Heritage in the Myanmar Frontier: Shan State, Haws, and Conditions for Public Participation". *Columbia University Graduate School of Architecture, Planning and Preservation*. doi:10.7916/D8X34XKR.
2. 1 2 3  မြတ်စုမွန်။ "စောဖျာတို့ရဲ့ ဌာနေက လွိုင်ကော်ဟော်နန်း" (in my)၊ *The Irrawaddy*၊ 2014-10-09။
3. ↑  ကန္တာရဝတီဟော်နန်း (in my)။  2023-12-28 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
မြန်မာနိုင်ငံရှိ တော်ဝင် နန်းတော်များနှင့် ဟော်နန်းများ |
| --- |
| တည်ရှိနေဆဲ | 
* အရိမဒ္ဒနပူရ နန်းတော်
* ကမ္ဘောဇသာဒီရွှေနန်းတော်
* မန္တလေး နန်းတော်
* ရွှေဘုံရတနာ မင်္ဂလာနန်းတော်
* *ဟော်*များ
	+ သိန္နီဟော်နန်း
	+ သီပေါဟော်နန်း
	+ ကန္ဒရဝတီဟော်နန်း
	+ ကျိုင်းတုံဟော်နန်း
	+ မိုင်းပွန်ဟော်နန်း
	+ ညောင်ရွှေဟော်နန်း

 |  |
| သမိုင်းဝင် | 
* အမရပူရနန်းတော်
* အင်းဝနန်းတော်
* စစ်ကိုင်းနန်းတော်

 |
**လိုင်ဇာမြို့** (အင်္ဂလိပ်: Laiza) သည် မြန်မာနိုင်ငံ ၊ ကချင်ပြည်နယ်၏ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ပြီး တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်လျက်ရှိသည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် လိုင်ဇာ မြို့သည် ရွာ အဖြစ်သာတည်ရှိခဲ့ပြီး ကချင်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့(ကေအိုင်အို) သည် နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးစာချုပ်လက်မှတ်ထိုးပြီးနောက် ဌာနချုပ်ကို ပါဂျောင်မှ လိုင်ဇာသို့ ပြောင်းရွှေ့အခြေချပြီးနောက် ကချင်ပြည်နယ်၏ ထင်ရှားသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တရားဝင်နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးမရှိသော်လည်း စည်ကားသည့်နယ်စပ်ကုန်သွယ့်မြို့ဖြစ်သည်။ လိုင်ဇာမြို့သည် တရုတ်မြန်မာနယ်နိမိတ်စည်းရိုးကို ခွထားပြီး တရုတ်နိုင်ငံဖက်ခြမ်းကို လိုင်ဇာ(တရုတ်)၊ မြန်မာနိုင်ငံဖက်ခြမ်းကိုလိုင်ဇာ(မြန်မာ)ဟုခေါ်သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင်ကေအိုင်အိုနှင့်အစိုးရတပ်များပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားပြီးနောက်တွင် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးရပ်တန့်သွားခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "Laiza in the spotlight: Myanmar's rebel capital digs in – and switches on"၊ *The Guardian*၊ 8 December 2017။ 18 January 2019 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  The Nationwide Ceasefire Agreement between the Government of the Republic of the Union of Myanmar and the Ethnic Armed Organizations | UN Peacemaker။  2023-08-07 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
Former palace in Shan State, Myanmarတမ်းပလိတ်:SHORTDESC:Former palace in Shan State, Myanmar

**သီပေါဟော်နန်း** သို့မဟုတ် **အရှေ့ဟော်** သည် သီပေါနယ်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သော စော်ဘွားများ နေထိုင်ခဲ့ရာ အဆောက်အဦး ဖြစ်သည်။ ငါးဧကကျယ်သည့် မြေနေရာပေါ်တွင် ဆောက်လုပ်ထားပြီး အင်္ဂလိပ်ဗိသုကာပုံစံဖြင့် ဆောက်လုပ်ထားသည်။ စော်ဘွား စဝ်ကြာဆိုင်နှင့် မဟာဒေဝီ စဝ်သုစန္ဒီ တို့နေထိုင်ခဲ့သော ဟော်နန်းအဖြစ် သိရှိကြသည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် စဝ်အုန်ကြာ က သီပေါဟော်ကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ သီပေါတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သော ဟော် သုံးခုအနက် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး အခြားဟော်တစ်ခုကို ၁၈၈၈ ခုနှစ်တွင် စဝ်ခွန်စိုင်းကလည်းကောင်း၊ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် စဝ်ခဲ က စခန်းသာဟော်ကိုလည်းကောင်း ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ စခန်းသာဟော်မှာ စခန်းသာရွာတွင် တည်ရှိပြီး နွေရာသီအပန်းဖြေစံအိမ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။

၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရချိန်တွင် စဝ်ကြာဆိုင်အား အာဏာပိုင်များက ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ စဝ်ကြာဆိုင်၏ မိသားစုဝင်များမှာ နေအိမ်တွင် ၁၁ လကြာ အကျယ်ချုပ်ထိန်းသိမ်းခံထားရပြီးနောက် ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ဟော်နန်းမှ ဖယ်ရှားခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် စဝ်ကြာဆိုင်၏ တူဖြစ်သူ စဝ်ဦးကြာက ဟော်နန်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် အများပြည်သူလေ့လာနိုင်ရန် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  A Visit to Hsipaw (in en) (2020-09-07)။  2023-12-27 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Hsipaw Haw Nann (in en-US)။  2023-12-27 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Aung Zaw။ "Hsipaw Haw—Abode of Tragic Shan Prince"၊ *The Irrawaddy*၊ 2015-12-22။
4. 1 2 3 4  Kyaw Phyo Tha။ "The Tragedy and Hope of a Palace"၊ *The Irrawaddy*၊ 2020-03-03။
5. ↑  Forbidden Glimpses of Shan State (November 2009)။
6. ↑  O'Connor၊ Brennan (2016-04-25)။ The last prince of Hsipaw (in en-US)။  2023-12-28 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
မြန်မာနိုင်ငံရှိ တော်ဝင် နန်းတော်များနှင့် ဟော်နန်းများ |
| --- |
| တည်ရှိနေဆဲ | 
* အရိမဒ္ဒနပူရ နန်းတော်
* ကမ္ဘောဇသာဒီရွှေနန်းတော်
* မန္တလေး နန်းတော်
* ရွှေဘုံရတနာ မင်္ဂလာနန်းတော်
* *ဟော်*များ
	+ သိန္နီဟော်နန်း
	+ သီပေါဟော်နန်း
	+ ကန္ဒရဝတီဟော်နန်း
	+ ကျိုင်းတုံဟော်နန်း
	+ မိုင်းပွန်ဟော်နန်း
	+ ညောင်ရွှေဟော်နန်း

 |  |
| သမိုင်းဝင် | 
* အမရပူရနန်းတော်
* အင်းဝနန်းတော်
* စစ်ကိုင်းနန်းတော်

 |
မချက်ပြုတ်ထားသော အမဲသား၊ ကြက်သား၊ ဝက်သား
**အသား**ဆိုသည်မှာ အစားအစာအဖြစ် စားသုံးရသည့် တိရစ္ဆာန်၏ တစ်သျူး တခါတရံ ကြွက်သားဖြစ်သည်။ လူသားတို့သည် အခြားတိရစ္ဆာန်များကို သမိုင်းမတိုင်မီခေတ်ကတည်းက အသားအလိုငှာ အမဲလိုက်ခဲ့ကြသည်။ လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၁၁,၀၀၀ ခုနှစ်မှစတင်၍ လူသားများသည် ကြက်၊ သိုး၊ ဆိတ်၊ ဝက်၊ မြင်း၊ နွား စသော တိရစ္ဆာန်များကို ယဉ်ပါးအောင်မွေးမြူခဲ့ကြပြီး ရွေးချယ်ထားသော သားပေါက်များကို ထုတ်လုပ်သူနှင့် စားသုံးသူတို့၏ အလိုအတိုင်းဖြစ်အောင် အရည်အသွေးပြည့်မီသော သားပေါက်များအဖြစ် မွေးမြူနိုင်ခဲ့သည်။

အသားတွင် အဓိကအားဖြင့် ရေ၊ ပရိုတိန်းနှင့် အဆီတို့ ပါဝင်သည်။ အသား၏ အရည်အသွေးသည် ယင်းတိရစ္ဆာန်တွင် ပါဝင်သော အာဟာရဓာတ်ပြည့်ဝမှု၊ ဗီဇ စသည်တို့အပေါ်မူတည်ပြီး ကွဲပြားခြားနားသည်။ အသားသည် အစိမ်းလိုက် စားသုံးနိုင်သည်။ သို့သော် သာမန်အားဖြင့် ချက်ပြုတ်၍ စားသုံးကြသည်။ သေချာ မသိမ်းဆည်းထားသော အသားသည် ဘက်တီးရီးယားနှင့် မှိုများကြောင့် နာရီပိုင်းအတွင်း သို့မဟုတ် ရက်ပိုင်းအတွင်း ပုပ်သိုးပြိုကွဲသွားတတ်သည်။

အသားကို စားသုံးခြင်းသည် အထူးသဖြင့် အနီရောင်ရှိသော အသားနှင့် ကြာရှည်ခံထုပ်ပိုးထားသော အသားသည် ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေများခြင်း၊ နှလုံးရောဂါစသော ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများကို ဖြစ်စေသည်။ အသားထုတ်လုပ်မှုသည် ကမ္ဘာကြီး ပူနွေးလာမှု၊ ညစ်ညမ်းမှု၊ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲ ဆုံးရှုံးမှု စသော သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ပြသနာများကို ဒေသတွင်းမှသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာအထိ ဖြစ်ပွားစေသည်။

အသားသည် ကမ္ဘာတဝှမ်းရှိ စီးပွားရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအတွက် အရေးပါသည်။ အချို့သောသူများသည် စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းအရသော်လည်းကောင်း၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အကျိုးသက်ရောက်မှုအတွက်သော်လည်းကောင်း၊ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာအတွက်သော်လည်းကောင်း၊ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းအရသော်လည်းကောင်း အသားကို မစားသုံးရန် ရွေးချယ်ကြသည်။

ကိုးကား
-------
**ပေါရာဏ** ဆိုသည်မှာ အသုံးနည်းကာ ပျောက်ကွယ်သွားသော စကားလုံးများကို ခေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။

ဝေါဟာရ ဖြစ်လာပုံ
----------------

အဋ္ဌာရဿ (၁၈) ရပ်ပါ ပုရဏာ (ပါဠိ − စကားဟောင်း အတတ်) မှ ဆင်းသက်လာသည့် ပါဠိပျက် ဝေါဟာရ ဖြစ်သည်။

ပေါရာဏနှင့် ဆက်စပ်သော စာအုပ်များ
--------------------------------

### ပေါရာဏကထာ လင်္ကာ

ရှင်မဟာသီလဝံသ ပြုစုသည်။ ဒုတိယ ဘုရင်မင်းခေါင်နှင့် ရွှေနန်းကြော့ရှင်တို့ လက်ထက်တွင် စီရင်သည်။ နောက်ပေါ်သည့် ပေါရာဏကထာ လင်္ကာနှင့် ကွဲပြားစေရန် နှောင်းလူတို့က လင်္ကာဟောင်းဟု ခေါ်ကြသည်။ 

### တွင်းသင်း ပေါရာဏကထာ

တွင်းသင်းဝန် မဟာစည်သူ ဦးထွန်းညိုက သက္ကရာဇ် ၁၁၅၆ ခုတွင် စီရင်သည်။ 

### ပေါရာဏကထာ လင်္ကာ

နှောင်းဆရာတို့ စီရင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ လင်္ကာနှင့်ပင် ရေးသည်။ 

### ပေါရာဏကထာ

ဆရာတော် ဦးမဏိက သက္ကရာဇ် ၁၁၉၇ ခုတွင် ပါဠိဘာသာနှင့် စီရင်သည်။ 

### ပေါရာဏကထာ ပါဋ္ဌ်

မောင်းထောင်ဆရာတော်က မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တွင် စီရင်သည်။ ပါဠိဘာသာနှင့် ဖြစ်သော်လည်း နိသယ ပါသည်။ 

### ပေါရာဏကထာ ဋီကာ

မောင်းထောင်ဆရာတော်၏ စာကို အကျယ်ဖွင့်၍ စီရင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ပါဠိဘာသာနှင့် ဖြစ်သည်။ 

### ပါရမီခန်းပျို့ အဖြေချုပ်နှင့် ပကိဏ္ဏက ပေါရာဏကထာ

ကင်းဝန်မင်းကြီးက သက္ကရာဇ် ၁၂၅၁ ခုတွင် စီရင်သည်။ စကားပြေနှင့် ဖြစ်သည်။ 

### ပျို့ကဗျာ ခက်ဆစ်ကောံနှုတ်ချက်

ရန်ကုန် လွှတ်စာရေးကြီး ဦးစံဘ ရေး၍ သက္ကရာဇ် ၁၂၇၅ ခုတွင် ပုံနှိပ်သည်။ စကားပြေနှင့် ဖြစ်သည့်အပြင် အက္ခရာတူ စုထားသဖြင့် အရှာ လွယ်သည်။ 

### ပေါရာဏ မူလကထာ အဘိဓာန်

ပါဠိဆရာ ဦးဖြေက သက္ကရာဇ် ၁၂၅၄ ခုတွင် စီရင်သည်။ အဓိပ္ပာယ်သာမက ဥဒါဟရုဏ်များပါ ပြသထားသည်။ 

### ပေါရာဏ အဘိဓာန်

ဦးဖေမောင်တင်က မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသန အသင်းအတွက် ရေးရာ ၁၉၁၅ ခု၊ ဩဂုတ်လထုတ် ဂျာနယ်တွင် ဖော်ပြခံရသည်။ 

### ပေါရာဏ အဘိဓာန်

သက္ကရာဇ် ၁၂၈၈ ခုတွင် ဦးဖိုးကျားရေးပြီး မြန်မာ့ဂုဏ်ရည် စာအုပ်ဌာနမှ ထုတ်ဝေခဲ့ပါသည်။

ပေါရာဏစကားလုံးများ
------------------

1. ရှင်လိင်ပြန်= ရဟန်းလူထွက်သည်။
2. ဥပါ= တစ္ဆေ၊ မြေဖုတ်ဘီလူး။
3. ရဝေ= နန်းတော်။
4. လက်ပန်း=လက်ဖြင့်ရေးသားသောကျမ်းစာ
**ကလိုင်ဒိုစကုပ်** ဆိုသည်မှာ လူကြိုက်များသော 
ရုပ်စုံမှန်ပြောင်းကလေးပင်ဖြစ်၏။ ကြည့်နေစဉ် မှန်ပြောင်းကို 
လှည့်ပေးသောအခါ၊ တစ်ခုမှတစ်ခုသို့ ပြောင်းသွားသော 
တောက်ပြောင်လှပသည့် ရောင်စုံ ပုံစံအမျိုးမျိုးကို တွေ့မြင်ရ 
သည်။ ထိုကရိယာကို ဆာဒေးဗစ်ဗရူးစတား ဆိုသူက ၁၈၁၇ 
ခုနှစ်တွင် တီထွင်ခဲ့လေသည်။

ကလိုင်ဒိုစကုပ်သည် ကစားစရာဖြစ်သော်လည်း သိပ္ပံပညာ 
နှင့်ယှဉ်သော ကစားစရာဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။ အလျား ၁၂ 
လက်မ၊ အချင်း ၃လက်မခန့်ရှိသော ပြောင်းတစ်ခုရလျှင် 
ကလိုင်ဒိုစကုပ်ကို ပြုလုပ်နိုင်၏။ ထိုပြောင်းတွင် ရှည် 
လျားလျား ဖြတ်ထားသော ကြေးမုံ(ကြည့်မှန်)သုံးချပ်ကို 
အနားချင်းထိ၍ ထည့်ထားပါ။ ထိုအခါ အဆိုပါ ကြေးမုံ 
သုံးချပ်သည် ပြောင်းအတွင်း၌ တြိဂံပုံ (သုံးမြှောက်ပုံ) 
ပြောင်းသဖွယ် ရှိနေလိမ့်မည်။

ကလိုင်ဒိုစကုပ်မှ မြင်ရသော ပုံစံများ
ပြောင်းဝတစ်ဖက်တွင် အတွင်းဘက်၌ ကြည်လင်သော 
မှန်တစ်ချပ်၊ အပြင်ဘက်၌ အရောင်မှိန်မှိန်တစ်ချပ်ဖြင့် အကန့် 
ကလေးတစ်ခု လုပ်ထား၍၊ ထိုအကန့်ကလေးထဲ၌ အရွယ် 
အမျိုးမျိုး ပုံအမျိုးမျိုးရှိသည့် ရောင်စုံဖန်ကွဲ ဖန်စကလေးများကို 
ထည့်ထားသည်။ မျက်စိဖြင့် ကြည့်ရမည့်ပြောင်းဝတွင်လည်း 
ကြည်လင်သောမှန်တစ်ချပ် ကို တပ်ဆင်ထားသည်။ ထိုမှန်ချပ် 
ကို အလယ်တွင် မတ်လုံးခန့် အပေါက်ငယ်ပါသောစက္ကူဖြင့် 
အုပ်ထား၍ စက္ကူပေါက်မှ ကြည့်လျှင် မြင်ရပုံမှာ ပို၍ကောင်း 
သည်။ ကလိုင်ဒိုစကုပ်ကို လှည့်ပေးစဉ် ရောင်စုံပုံစံအမျိုးမျိုးကို 
မြင်ရခြင်းမှာ လှည့်လိုက်တိုင်း နေရာရွှေ့နေသော အဆိုပါ 
ရောင်စုံဖန်စကလေးများကို ကြေးမုံများက ထပ်တလဲလဲ 
ရောင်ပြန်ဟပ်ပေးခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေသည်။ ကလေးလောက 
တွင် ကစားစရာအနေဖြင့် အသိများသော ဤကရိယာကို 
ကော်ဇော၊ ခန်းဆီး စသည်တို့အတွက် ရောင်စုံပန်းပုံစံ ရသူ 
များက ပန်းကွက်ပုံစံ အမျိုးမျိုးဖော်ယူရန် အသုံးချလေ့ရှိကြ 
သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)
**ကော့ဒငါး**သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူသုံးအများဆုံး ငါးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဤငါးကို ကမ္ဘာ့မြောက်ဘက်ခြမ်းရှိ သမပိုင်းပင်လယ်များတွင် အမြောက်အမြား တွေ့ရသည်။ အထူးသဖြင့် ဥရောပတိုက် ပြင်သစ်နိုင်ငံနှင့် မြောက်အမေရိကတိုက် ဗာဂျင်းနီယားပြည်နယ်တို့၏ မြောက်ဘက်ကျသော အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာကမ်းခြေများတွင် အထူးပေါများသည်။ ကော့ဒငါးသည် ကိုယ်ထည်ခပ်ပြားပြားဖြစ်၍ အမြီးဘက်သို့ သွယ်ဆင်း သွားသည်။ ကျောပိုင်းနှင့် ကိုယ်နံဘေးတွင် အစိမ်းရောင်သန်းကာ အညိုစက်ကလေးများဖြင့် ပြည့်လျက်ရှိ၍ ဝမ်းပိုင်းမှာ ဖြူသည်။ သို့သော် ကျက်စားရာအရပ်ကိုလိုက်၍ အရောင်များ အနည်းငယ်ကွဲလွဲတတ်သည်။ ဆူးတောင်ရှည်လျား၍ မေးအောက်တွင် ငါးနှုတ်ခမ်းမွေးဟုခေါ်သော အမျှင်နှစ်ပင်ရှိသည်။ 

သာမန်အရွယ်ရောက်ပြီးသော ကော့ဒငါးသည် အလျား ၂ ပေ ကျော်မျှ ရှည်သည်။ သို့သော် အလျား ၆ ပေ၊ အလေးချိန် ပေါင် ၁ဝဝ ကျော်ရှိသည့် ကော့ဒငါးများကိုလည်း တစ်ခါတစ်ရံ တွေ့ရတတ်၍၊ တစ်ခါက အလေးချိန် ပေါင် ၄ဝဝ ခန့် စီးသော ကော့ဒငါးကိုပင် ဖမ်းဆီးရမိဘူးလေသည်။ ဤငါးမျိုးသည် ပုစွန်၊ ကနန်း၊ ယောက်သွား၊ ငါးငယ်ကလေးများနှင့် ပင်လယ်ကျောက်ပွင့်အမျိုးမျိုးကိုစားသည်။ 
အလွန် အစားကြမ်းသည့်အတိုင်း ရေထဲ၌ တွေ့ရသမျှ ပစ္စည်းအားလုံးလိုလိုကို စားမျိုတတ်ရာ၊ ကော့ဒငါး၏ ဝမ်းပိုက်အတွင်းမှ ကတ်ကျေး၊ သံဗူး၊ ဓား၊ သားရေစ၊ မှန်စ၊ ကျောက်ခဲ၊ သော့တွဲစသည့် ပစ္စည်းမျိုးစုံတွေ့ရဘူးသည်။ အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာ မြောက်ပိုင်းကျသော ဥရောပကမ်းခြေဘက်ရှိ ကော့ဒငါးများသည် ဖေဖော်ဝါရီလမှ ဧပြီလအတွင်း ဥအုကြ၍၊ အမေရိကတိုက်ကမ်းခြေတွင် အောက်တိုဘာမှ ဇန်နဝါရီလအထိ အုကြသည်။ အရွယ်ရောက်ပြီးသော ကော့ဒငါး တစ်ကောင်သည် ဥအုချိန်တစ်ချိန်အတွင်း၌ ဥပေါင်း ၃ သန်းမှ ၁ဝ သန်းအထိ အုနိုင်သည်။ သို့သော် ဥများသည် 
အလွန် သေးငယ်၍ ပင်လယ်ရေမျောဒိုက်များနှင့်အတူ ရေပေါ်တွင် ပေါလောပေါ်လျက်မျောနေတတ်ရာ ထိုသို့မျောနေစဉ် အချိန်တွင် လည်ကောင်း၊ ဥမှ ပေါက်စအရွယ်တွင် လည်းကောင်း၊ အခြားငါးအမျိုးမျိုးနှင့် ပင်လယ်သတ္တဝါတို့၏ စားသောက်ခြင်းကို ခံရသောကြောင့်၊ ကော့ဒငါးအရေအတွက်သည် ထင်သလောက်များပြားလာခြင်း၊ လျင်စွာတိုးပွားလာခြင်းမရှိချေ။

ကော့ဒငါး၏အသားသည် အနည်းငယ်ကြမ်းတမ်း၍ အရသာမှာ ပြောပလောက်အောင်မကောင်းချေ။ သို့သော် အာဟာရ ဓာတ်နှင့်ပြည့်စုံခြင်း၊ လွယ်ကူစွာဆားနယ်နိုင်၊ အခြောက်လှန်းနိုင် 
ခြင်းတို့ကြောင့်၊ ယင်းတို့ကို နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း မြောက်မြားစွာ ဖမ်းဆီးပြီးနောက်၊ များသောအားဖြင့် အသားကို ဆားနယ်၍ဖြစ်စေ၊ အခြောက်လှန်း၍ဖြစ်စေ၊ ရောင်းချကြသည်။ 

အသားသာမက ကော့ဒငါး၏အစိတ်အပိုင်းအားလုံးလိုလိုပင် အသုံးဝင်ပေသည်။ ကော့ဒငါး၏ အသည်းမှရသော အဆီသည် ဗီတာမင်ဒီဓာတ်၊ ထုံးဓာတ်နှင့် ဖော့စဖောရပ်တို့ဖြင့် များစွာ 
ကြွယ်ဝသောကြောင့် ဆေးဝါးဖက်တွင် များစွာ အဖိုးတန်သည်။ ဤအဆီကို ငါးကြီးဆီဟု လူသိများလေသည်။ စည်ဖောင်းများမှလည်း ငါးစည်ဖောင်းကော်ကိုရနိုင်သည်။ ငါးခေါင်းနှင့် စား 
မကောင်းသော အသားများကိုမူ အခြောက်လှန်းပြီးသော် အချို့ တိုင်းပြည်များတွင် ကျွဲနွားစာအဖြစ်လည်းကောင်း၊ မြေဩဇာအဖြစ်လည်းကောင်း အသုံးပြုကြသည်။

ကော့ဒငါးကို အကြီးအကျယ်ဖမ်းဆီးရောင်းချကြသော တိုင်းပြည်များမှာ နော်ဝေး၊ ဆွီဒင်၊ ဗြိတိန်၊ ပြင်သစ်၊ ကနေဒါ၊ နျူးဖေါင်းလန်၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် အလာစကာပြည် 
နယ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကော့ဒငါးသည် ရေနက်တွင် ကျက်စားသော ငါးမျိုးဖြစ်၍ ယင်းတို့ကို ဆွဲပိုက်များဖြင့်လည်းကောင်း၊ ငါးမျှားတန်များဖြင့်လည်းကောင်း ဖမ်းဆီးလေ့ရှိကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  WoRMS (2011)။  Nicolas Bailly:*Gadus*။ *FishBase*။ World Register of Marine Species။  July 5, 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  မြန်မာနိုင်ငံဘာသာပြန်စာပေအသင်း (၁၉၅၄)။ "*ကောဒ့်ငါး*"။ in စွယ်စုံကျမ်းစာတည်းအဖွဲ့ (ed.)။ *မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း*။ **၁** (ပထမအကြိမ် ed.)။ ဟေဇယ်၊ ဝပ်ဆင်နှင့် ဗိုင်းနေး ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း၊ အင်္ဂလန်။: စာပေဗိမာန်။
**ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦး**(၁၉၅၈ ဖွား) သည် အငြိမ်းစားပါမောက္ခချုပ်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၃ဦးမြောက် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူဖြစ်သည်။ ထိုတာဝန်ကို ၂၀၂၃ ဩဂုတ် ၃ ရက်တွင် ခန့်အပ်ခံရသည်။ယင်းမတိုင်မီ သူသည် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ၏ ဒါရိုက်တာတစ်ဦးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။

ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး
----------------

ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ပုသိမ်မြို့တွင် မွေးဖွားသည်။ငယ်စဉ်အခါက ပုသိမ်မြို့တွင် ပညာဆည်းပူးသည်။ယင်းနောက် စီးပွားရေးတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ၊ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) တို့တွင် အဆင့်မြင့်ပညာများဆည်းပူးခဲ့သည်။

ဝန်ထမ်းဘဝ
---------

၁၉၈၀ ခုနှစ် ကစ၍ သူသည် ဝန်ထမ်းဘ၀ ကို စတင်ခဲ့သည်။ပထမဦးဆုံးအလုပ်အကိုင်မှာ ရန်ကုန်စာပေးစာယူတက္ကသိုလ် တွင် စာစဉ်နည်းပြ တာဝန်ဖြစ်သည်။ယင်းနောက် ရန်ကုန်စီးပွားရေးတက္ကသိုလ် သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ ခုနှစ် မှ ၂၀၀၁ ခုနှစ် နည်းပြမှ ကထိက အထိ အဆင့်ဆင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။မုံရွာစီးပွားရေးတက္ကသိုလ် တွင်တွဲဖက်ပါမောက္ခ မှ ဒုတိယပါမောက္ခချုပ် အထိ လည်းကောင်း၊ရန်ကုန်စီးပွားရေးတက္ကသိုလ် တွင် တာဝန်ခံပါမောက္ခချုပ် မှ ပါမောက္ခချုပ် အထိ လည်းကောင်း ဆက်လက် တာဝန်ထမ်းဆောင်ကာ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစား ယူသည်။ သူသည် မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားပညာရေးကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် (၂၀၁၈ - ၂၀၂၁) အထိလည်းကောင်း၊မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ၏ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင် တစ်ဦးအဖြစ် (၂၀၂၁ - ၂၀၂၃) အထိ လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။

ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်
-------------------------

သူ့ကို နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ က ၂၀၂၃ ဩဂုတ် ၃ ရက်တွင် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ် အဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၃ ဦးမြောက် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်ဖြစ်လာသည်။ယင်းအပြင် ပထမဦးဆုံးသော အမျိုးသမီး ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ် အဖြစ်လည်း မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  WORK COORDINATION MEETING: 2-DAY MEETING BY THE UNION AUDITOR-GENERAL'S OFFICE။ *mitv* (23 September 2023)။  8 October 2023 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် Learning and Training Center ဖွင့်ပွဲကျင်းပ။ *Myanmar Digital News* (၂၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၃)။  ၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။[*လင့်ခ်သေ*]
3. ↑  လက်ရှိပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်။ *ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး*။  ၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  Appointment of Central Bank of Myanmar members။ *The Global New Lights of Myanmar* (11 February 2021)။  8 October 2023 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
5. ↑  ယခင်စာရင်းစစ်ချုပ်များ။ *ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး*။  ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**သဗျာ** (အင်္ဂလိပ်: Windowpane oyster; (*Placuna placenta*)) သည် ခရုကောင် အမျိုးအစားထဲတွင် ပါဝင်သော အခွံမာနှစ်ခြမ်းဖွင့်ပိတ်ရသော ကမာကဲ့သို့သောသတ္တဝါဖြစ်သည်။ ကမာကောင်ကဲ့သို့ပင် အသားကိုစား၍ရသော်လည်း အခွံကိုလို၍ ဖမ်းဆီးခံရမှု ပိုများသည်။​ သဗျာခွံသည် ကမာခွံကဲ့သို့ အနည်းငယ်မျှ မခုံးဘဲ ပြားချပ်ပါးလှပ်နေသည် ဟု ဒေသခံများက ဆိုစမှတ်ပြုသည်။ သဗျာခွံကို အလှအပအဆင်တန်ဆာ၊ လက်ဝတ်ရတနာအဖြစ်သာ မကဘဲ ပြတင်းတံခါးချပ် အနေဖြင့်ပါ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ကမာခွံထက် ပိုပါးလွှာ၍ အလင်းမှုန်ပေါက်ရောက်မှု ပိုများသဖြင့် မီးအိမ် မီးဆိုင်း ပြုလုပ်ရာတွင်လည်း အသုံးပြုကြသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ငရုတ်ကောင်းကျွန်းနှင့် မော်တင်စွန်းအနီးရှိ ဟိုင်းကြီးကျွန်းအနီး နွံပေါများရာဒေသများတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ရခိုင်ပြည်နယ်ဘက်တွင်လည်း တွေ့ရှိနိုင်သည် ဟု သိရသည်။[]

အာဖရိကတိုက် ယီမင်နိုင်ငံ အေဒင်ပင်လယ်ကွေ့မှသည် ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစုများအထိ အများအပြားတွေ့ရသည်။ ၎င်းဒေသရှိ ကာပိဇ်ပြည်နယ်သည် သဗျာဖြင့် ပြုလုပ်သော ကုန်ပစ္စည်းအများအပြားထွက်ရာဒေသအဖြစ် ကျော်ကြားသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "Fisheries and aquaculture of window-pane shells". Malacological Society of London. Retrieved on 2011-10-23.
Piper cubeba Hunter (စရိုပင်)
-----------------------------

* Botany Term : Piper cubeba Hunter
* Species/Family : Poperaceae

စရိုပင် 
ပုံသဏ္ဌာန် : အပင် : နွယ်ပင်မျိုးဖြစ်သည်။ 

အရွက် : ကွမ်းရွက်နှင့်ဆင်ပြီး ရွက်ထိပ်ချွန်၍ ရွက်ကြောထင်ရှားသည်။ ရွက်ရင်းအဝိုက်သေးငယ်၍ မညီညာချေ။ ရွက်နားညီ၍ ရွက်ပြားချောပြီး အပေါ်မျက်နှာပြင် အဖောင်းအကြွကလေးများ ရှိ၏ ။ ရွက်ညှာ ၁ လက်မခန့်ရှည်၍ ထင်ရှားသော မြောင်းပါရှိသည်။

အပွင့် : ပိတ်ချင်းကဲ့သို့ပင်ဖြစ်သည်။

အသီး : ပိတ်ချင်းသီးတောင့် နှင့် တူ၍ မွှေးကြိုင်သောအနံ့များ ရှိ၏။

အသုံးပြုနိုင်သည့်
အစိတ်အပိုင်းများ : အပွင့် ၊ အသီး ၊ အမြစ် ၊ အပင်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင်
တွေ့နိုင်သောနေရာများ : စွတ်စိုထိုင်းမှိုင်းသော ဒေသများတွင် ဖြစ်ထွန်းသည်။
ပေါက်ရောက်ပုံ။ ။ သဘာ၀အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။

အသုံးဝင်ပုံ : အာနိသင်။ ။ မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ စရိုသည် စပ်၏ ၊ ပူ ၏ ၊ ခါး၏ ၊ ကြေကျက်က စပ်၏ ၊ ကြေကျက်လွယ်၏ ၊ ဝမ်းမီးကို တောက်စေသည်။ ပိုး ၊ သလိပ် ၊ လေတို့ကိုနိုင်၏ ။

အသုံးပြုပုံ-
အပွင့်  :

1. ချောင်းဆိုး ၊ ပန်းနာရောဂါပျောက်ဆေးများတွင် ထည့်သွင်း အသုံးပြုသည်။

အသီး  :

1. အသီးကို ဝမ်ူဗိုက်ရောင်ခြင်း ၊ ချောင်းဆိုးခြင်း ၊ နှာစေး ၊ အအေးမိခြင်း အစရှိသည့် ရောဂါများ အတွက်သုံးသည်။
2. အစာကြေဆေး ၊ အားကြွဆေး စသည်တို့ ဖော်စပ်ရာ၌လည်း ထည့်သွင်း အသုံးပြုသည်။

အမြစ်  :

1. အမြစ်သည် အဆိပ်ကို ပြေစေတတ်၏ ။ ချောင်းဆိုး ၊ ရင်ကျပ် ၊ ပန်းနာ ၊ ဒူလာမြင်းသရိုက်ရောဂါနှင့် လေထိုးလေအောင့်ရောဂါအတွက် သုံး၏။

အပင်  :

1. အပင်ရိုးကို မုန့်ညက်နှင့်နယ်၍ ဆားအနည်းငယ်ထည့်ပြီး ပေါင်းစားလျှင် သွေးကို သန့်ရှင်း စေ၍ သွေးအားတိုးစေပြီး ဒူလာ မီးယပ် ညောင်းညာကိုက်ခဲခြင်းများကို ပျောက်ကင်းစေသည်။ (ငှက်ဖျားပျောက်စ နာလန်ထလူနာများ စားသုံးရန် အထူးသင့်လျော်သည်။ )

ကိုးကား
-------

1. ↑
**စကားပင်**သည် အမြင့်ပေ ရှစ်ဆယ်ထိ တက်သော အမြဲစိမ်းလန်းသည့်အပင်မျိုးဖြစ်သည်။ အရွက်မှာ သရက်ရွက်ပုံနှင့် တူလေသည်။ အသားထူသည်။ ဤစံကားမျိုးမှာ စံကားဝါမျိုးဖြစ်၍ စပ္ပာဟုလည်းခေါ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ရုက္ခဗေဒအမည်၌ ပလူမီးရီးယားဟူသော စကားကို တွေ့ရသည်။ စာပေကျမ်းတို့၌ စံကားဝါ၊ စံကားဖြူ၊ စံကားနီ၊ စံကားစိမ်းဟု လေးမျိုးပြဆိုရာ စံကားစိမ်းအား အခြားစံကားများနှင့် မျိုးမတူချေ။ တရုတ်စံကားဟုခေါ်ကြသော စံကားပင်မှာလည်း စံကားဝါ၊ စံကားဖြူ၊ စံကားစိမ်းမျိုးရင်းထဲတွင် မပါဝင်ချေ။ စံကားဝါမျိုးရင်းဖြစ်သော စံကားပင်သည် သမိုင်းဝင်ဖြစ်သည်။ ပန်းပဲမောင်တင့်တယ်ကိုကားတင်၍ စီရင်ရာ၌ စံကားပင်တွင် စီရင်သည်။ စံကားသားကို မောင်းတင့်တယ်တို့ နတ်မောင်နှမအရုပ်တုလုပ်၍ ပုပ္ပားတောင်၌စံစေသည်။

စံကားပန်းပင်သည် 'မက်ဂနိုလီးအေးစီအီး'(Magnoliaceae)မျိုးရင်းတွင် 
ပါဝင်သည်။ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ 'မိုက်ကယ်လီယာ ချမ်ပါကာ'(*Michelia champaca*; ယခုအခါတွင် *Magnolia champaca*) 
ဖြစ်သည်။ စံကားကို **စံကားဝါ**ဟူ၍လည်း ခေါ်သည်။ 
စံကားပင်သည် အမြဲစိမ်းလန်းသော အပင်မျိုးဖြစ်သည်။ 
အမြင့်ပေ ၈ဝ ရှိ၍ အရွက်နှင့်အကိုင်း အုပ်ဆိုင်းဆိုင်းရှိသည်။ 
အရွက်မှာ သရက်ရွက် ပုံသဏ္ဌာန်ရှိ၍ အလျား ၉ လက်မ 
ရှိသည်။ 

အပွင့်မှာအဝါရောင်၊ သို့မဟုတ် လိမ္မော်ရောင်ရှိ၍ အလျား 
၂ လက်မ ရှိသည်။ အလွန်မွေးကြိုင်သည်။ အသီးသည် လုံး၍ 
အထဲ၌ အညိုစေ့ကလေးများကို မြင်နေရသည်။ စံကားပင်သည် 
ကြီးခဲသောအပင်မျိုး ဖြစ်သည်။ မြေဆီလွှာ နက်နက်နှင့် စွတ်စို 
သော ရာသီဥတုကို နှစ်သက်သည်။ ပေ ၅ဝဝဝ ထိမြင့်သော 
တောင်ကုန်းများတွင် ဖြစ်ထွန်းသည်။ မျိုးစေ့များကို စိုက်ပျိုး 
သောအခါ မိုးဦးကျအချိန်တွင် စိုက်ခင်းများတွင် ကြဲဖြန့်၍ 
စိုက်ပျိုးရသည်။ ပျိုးပင်များကို ၂ နှစ် တိုင်တိုင် ပြုစုထားရ 
သည်။ စိုက်ပျိုးပြီးနောက် ပထမ နွေရာသီတွင် ရေလောင်းပေး 
ရန် လိုသည်။

စံကားသားသည် အိမ်ထောင်ပရိဘောဂများ ပြုလုပ်ရန် 
အတွက်ကောင်းသည်။ အခေါက်သည် ဆေးဖက်ဝင်သည်။ 
အပွင့်မှရသော အဆီကို ရေမွှေးလုပ်ရသည်။

စံကားပင်များသည် ဟိမဝန္တာ အရှေ့တောင်တန်းများ၊ 
အာသံပြည်နယ်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့တွင် အရိုင်းပေါက်ကြသည်။ 
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌ ထိုအပင်ကို စိုက်ပျိုးယူကြသည်။ စံကားဖြူသည် 
စံကားနှင့် မျိုးရင်းတူ ဖြစ်သည်။ ယင်း၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ 
'မိုက်ကယ်လီယာ အိပ်ဆယ်လဆာ'(*Michelia excelsa* (Wall.) Blume; ယခုအခါတွင် *Magnolia doltsopa*) ဖြစ်သည်။

စံကားစိမ်းသည် စံကားနှင့် မျိုးရင်းမတူချေ(Annonaceae)။ ယင်း၏ 
ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ 'ကန်နန်ဂျီယမ် အိုဒိုရာတမ်'(*Canangium odoratum*; ယခုအခါတွင် *Cananga odorata*) ဖြစ်သည်။ 
စံကားစိမ်းပန်းကအဆီကို ရေမွှေးလုပ်သည်။

စံကားပင်သည် စံကားဝါ၊ စံကားဖြူ၊ စံကားစိမ်း 
မျိုးရင်းတို့အထဲမှ မဟုတ်ချေ(Apocynaceae)။ ယင်း၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ 
'ပလူမေးရိယာ အကျူမီနေတာ'(*Plumeria acuminata*; ယခုအခါတွင် *Plumeria rubra*)ဖြစ်သည်။ ထိုအပင်သည် တောင် 
အမေရိကတိုက်တွင် မူလပေါက်သည်ဟု ဆိုသည်။ အကိုင်းမှ 
ဖြာထွက်လာသော အခက်တို့၌ လိမ္မော်ရောင်အပွင့်များ ပွင့် 
သည်။ အပွင့်သည် မွှေးကြိုင်သည်။ အခန်းများတွင် အများ 
အားဖြင့် အရွက်မရှိချေ။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  Govaerts, R, Figlar, R. Nooteboom, H. & Spongberg, S. (2019). World Checklist of Magnoliaceae. Facilitated by the Royal Botanic Gardens, Kew. Published on the Internet;  Retrieved 17 December 2019
2. ↑  Govaerts, R. Goyder, D. & Leeuwenberg, A. (2019). World Checklist of Apocynaceae. Facilitated by the Royal Botanic Gardens, Kew. Published on the Internet;  Retrieved 17 December 2019
3. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)
ကမ္ဘာမြေ၏ ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ ရပ်ဝန်းများ
ကျွနိုပ်တို့မှီတင်းနေထိုင်ရာ ကမ္ဘာကြီးသည် အပူအအေးကိုလိုက်၍ သဘာဝအားဖြင့် အပိုင်းကြီးငါးပိုင်း ကွဲပြားခြားနား လျက်ရှိသည်။ ထိုအပိုင်းကြီးငါးပိုင်းကို ပထဝီဝင်ဝေါဟာရအားဖြင့် ဇုန်ကြီးငါးဇုန်ဟု ခေါ်ကြသည်။ ဇုန်မှာ အင်္ဂလိပ်ဝေါဟာရ ဖြစ်သည်။ မြန်မာလို ရပ်ဝန်းဟူ၍ ခေါ်ဆိုရန် ပညာရှင်တို့က သတ်မှတ်ထားသည်။

အီကွေတာ၏ မြောက်ဘက် ၂၃ ံ ၂၇ဒ (၂၃ ဒီဂရီ ၂၇ မိနစ်)နှင့် အီကွေတာ၏ တောင်ဘက် ၂၃ ံ ၂၇ဒ လတ္တီတွဒ် မျဉ်းပြိုင်အတွင်းရှိ အပိုင်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အပူဆုံးဒေသ ဖြစ်သဖြင့် အပူပိုင်းဇုန်ဟု ခေါ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုလျှင် အီကွေတာ၏ တောင်ဘက်ရှိ တောင်ယဉ်စွန်းတန်းမှ အီကွေတာ၏ မြောက်ဘက်ရှိ မြောက်ယဉ်စွန်းတန်းအတွင်းရှိဒေသကို အပူပိုင်းဇုန်ဟု ခေါ်သည်။

တောင်ဘက်ဝန်ရိုးစွန်းမှဖြစ်စေ၊ မြောက်ဘက်ဝန်ရိုးစွန်းမှဖြစ်စေ ၆၆ ံ ၃၃ဒ လတ္တီတွဒ်မျဉ်းပြိုင်အတွင်းရှိ ဒေသများမှာ အေးသောဒေသများ ဖြစ်သဖြင့် အအေးပိုင်းဇုန် ခေါ်သည်။ တောင်ဘက်အအေးပိုင်းဇုန်နှင့် အပူပိုင်းဇုန်အတွင်းရှိဒေသကို၎င်း၊ မြောက်ဘက် အအေးပိုင်းဇုန်နှင့်အပူပိုင်းဇုန်အတွင်းရှိ 
အပိုင်းကို၎င်း သမပိုင်းဇုန်ဟုခေါ်သည်၊ ထိုကြောင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အအေးပိုင်းဇုန် ၂ခုနှင့်သမပိုင်းဇုန် ၂ခု၊ အပူပိုင်းဇုန် ၁ ခု၊ ပေါင်း ဇုန်ကြီးငါးခုရှိသည်။

ဤဇုန်ကြီးငါးခုအတွင်း၌ တိုက်ခတ်လျက်ရှိသော လေကြောင်းကြီးများလည်း ရှိသေးသည်။ အပူပိုင်းဇုန်အတွင်း၌ အရှေ့လေတိုက်ခတ်သည်။ ရှေးအခါက ရွက်သင်္ဘောဖြင့် ကူးသန်းသွားကြသော ကုန်သည်များသည် ဤလေကို အထူးမှီခို အားထားခဲ့ရသည်။ ထိုကြောင့် ဤလေကို 'ကုန်သည်လေ'ဟု ခေါ်ကြသည်။

အီကွေတာတောင်ဘက်တွင် တိုက်ခတ်နေသော ကုန်သည်လေကို အရှေ့တောင်ကုန်သည်လေဟူ၍၎င်း၊ အီကွေတာမြောက်ဘက်တွင် တိုက်ခတ်နေသော ကုန်သည်လေကို အရှေ့မြောက် ကုန်သည်လေဟူ၍၎င်း အသီးသီးခေါ်ကြသည်။ ဤလေများမှာ အချိန်မှန်တိုက်ခတ်ကြသည်။

မြောက်ယဉ်စွန်းတန်းမှ မြောက်ဘက်သို့၎င်း၊ တောင်ယဉ် စွန်းတန်းမှတောင်ဘက်သို့၎င်း တိုက်ခတ်သောလေကို အနောက်လေဟုခေါ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ဆိုလျှင် သမပိုင်းဇုန်အတွင်း၌ အနောက်လေများ တိုက်ခတ်ကြ၏။ အနောက်လေမှာ ကုန်သည်လေကဲ့သို့ အချိန်မမှန်ချေ။ မြောက်ဝင်ရိုးစွန်းနှင့် တောင်ဝင်ရိုးစွန်းတို့မှ သမပိုင်းဇုန်များဆီသို့ တိုက်ခတ်လာသောလေကို ဝင်ရိုးစွန်းလေဟု ခေါ်သည်။ ဤသို့လျှင် ဇုန်ကြီး ငါးဇုန်အတွင်း၌ လေကြောင်းကြီး ၃ မျိုး တိုက်ခတ်လျက် ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)
ကင်မရာကို ကြည့်နေသည့် အာဆတ်

ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဟာဖစ်အာဆတ် (ခရစ် ၁၉၂၈ ဖွား)
------------------------------------------

ဆီးရီးယားနိုင်ငံ၏ သမ္မတ ဟာဖစ်အာဆတ် သည် ၁၉၂၈
ခုနှစ်တွင် ကွာဒဟာမြို့၌ ဖွားမြင်သည်။ ဆီးရီးယား တပ်မတော်
အရာရှိနှင့် နိုင်ငံရေးခေါင်း ဆောင်မှ အဖြစ်တက်လာသူဖြစ်သည်။
ဆီးရီးယားနိုင်ငံသည် ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင်
လွတ်လပ်ရေးရရှိ၍ အချုပ်အခြာအာ ဏာပိုင် နိုင်ငံဖြစ်လာ
သော်လည်း နိုင်ငံရေးတည်ငြိမ်မှု မရှိခဲ့ချေ။ နိုင်ငံရေးအစိုးရ
အဖွဲ့များ မကြာခဏပြုတ် ကျ၍စစ်တပ်မှ အာဏာသိမ်းမှုများ
လည်း မကြာခဏဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ် မတ်လ ၈ ရက်
နေ့တွင်အာ ဏာသိမ်းမှု ဖြစ်ပြီးနောက်တွင် ဆာလာအယ်ဗီကာ
ခေါင်းဆောင်သော (ဆိုရှယ်လစ်) ဗာတ်ပါတီအစိုးရတက်
လာသည်။ ယင်းအစိုးရတက်လာပြီးသည့် နောက်ပိုင်းတွင်
နိုင်ငံ၏အခြေအနေ ပြောင်းလာသည်။ ဗာတ်ပါတီ သည်
လက်ဝဲယိမ်းသည်။ ပါတီအတွင်း၌ လူငယ်ပိုင်းကခေါင်း
ဆောင်ပိုင်း နေရာအယူများသည်။ ထိုလူငယ်ပိုင်း တွင်
တပ်မတော်အရာရှိများကလွှမ်းမိုးသည်။ ၁၉၆၆ ခု ဖေဖော်ဝါရီလ
၂၅ ရက်နေ့တွင် အာဏာသိမ်းမှုဖြစ် ပွားပြန်ပြီး နျူရက်ဒင်အယ်
အတ္တစီက သမ္မတအဖြစ်၎င်း၊ ယူဆက်ဇေယင်က ဝန်ကြီးချုပ်အ
ဖြစ်၎င်း ဆောင် ရွက်သည်။ ထိုအစိုးရအဖွဲ့တွင် လေတပ်မ
တော်၏ တပ်မှူးကြီး ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဟာဖက်အာဆတ်သည်
ကာ ကွယ်ရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။
၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး
အာဆတ်သည် သမ္မတအတ္တစီအား ရာထူးမှ ဖယ်ရှား၍
အာဏာသိမ်းယူလိုက်သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ဗာတ်
ပါတီ၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးတာဝန် ကိုလည်း
ထမ်းဆောင်သည်။
သမ္မတအာဆတ်၏ လက်ထက်တွင် ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စု
ဗူလဂေးရီးယားစသော ဆိုရှယ်လစ် နိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေး
ပြေလည်ခဲ့၍ ဆိုဗီယက်ရုရှ၏ စစ်လက်နက်ပစ္စည်း အထောက်
အပံ့များစွာ ရရှိခဲ့ သည်။ ပယ်လက်စတိုင် ပြောက်ကျားများကို
အကူအညီပေးခဲ့၍ ၁၉၇ဝ-၇၁ ခုနှစ်များတွင် ဂျော်ဒန်နိုင်ငံနှင့်
အဆက်အသွယ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင်
ပြန်၍အဆက်အသွယ်ပြုသည်။ သမ္မတအာဆတ်သည် အဇ္ဇရီယာယ်
နှင့် ဖြစ်ပွားနေသော စစ်အရေးအခင်းများတွင် အီဂျစ်သမ္မတ
ဆဒတ်နှင့်အတူလက်တွဲဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။ သိုသော် ၁၉၇၇
ခုနှစ် ကုန်ဆုံးလုနီးအချိန်တွင် အကောင်အထည်ပေါ်လာသော
ဆဒတ်နှင့်အဇ္ဇရီယယ် နိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်တို့ တစ်နိုင်ငံနှင့်တစ်နိုင်ငံ
အပြန်အလှန် သွားရောက်၍ ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ဆွေးနွေးခဲ့ကြ
ခြင်းကိုမူ ထောက်ခံအားပေးခြင်းမပြုခဲ့ချေ။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)
(အနီရောင်)လျှပ်ဖိုအမှုန်နှင့် (အပြာရောင်)လျှပ်မမှုန်တို့က အတူတကွ ဖော်ဆောင်နေမည့် လျှပ်စစ်စက်ကွင်းပုံ
လျှပ်စစ်စက်ကွင်းများ ဆင့်ကဲဖြစ်ပေါ်ပုံ
**လျှပ်စစ်စက်ကွင်း** (အင်္ဂလိပ်: electric field) ဆိုသည်မှာ ၎င်းအဝန်းအဝိုင်းသို့ လျှပ်ဓာတ်ဆောင်သော အမှုန်များ ဝင်ရောက်နေလျှင် ထိုအမှုန်များ အားခံစားရမည့် လမ်းကြောင်းတို့ကို မျဉ်းများဆွဲသားပြနိုင်သော စက်ကွင်း ဖြစ်သည်။ လျှပ်စစ်စက်ကွင်း အချင်းချင်း  အာနိသင်ထပ်မှု (superpostion) ပြုလုပ်နိုင်သည်။

လျှပ်စစ်စက်ကွင်း ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သော အရာများမှာ -

* လျှပ်ဓာတ်ဆောင်သော အမှုန်

{\displaystyle \nabla \cdot \mathbf {E} ={\frac {\rho }{\varepsilon \_{0}}}}

* အခြားလျှပ်စစ်စက်ကွင်း ပြောင်းလဲနေမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ပြောင်းလဲနေသော သံလိုက်စက်ကွင်း



∇
×

E

=
−

∂

B

∂
t

.

{\displaystyle \nabla \times \mathbf {E} =-{\frac {\partial \mathbf {B} }{\partial t}}.}

{\displaystyle \nabla \times \mathbf {E} =-{\frac {\partial \mathbf {B} }{\partial t}}.}
- တို့ ဖြစ်လေသည်။

စက်ကွင်းဂယက်ထမှု
----------------

လျှပ်စစ်စက်ကွင်းနှင့် သံလိုက်စက်ကွင်းတို့မှာ ဆက်နွယ်မှု ရှိကြောင်း လျှပ်စစ်သံလိုက်ဓာတ်ကို လေ့လာခြင်းဖြင့် သိနိုင်သည်။ အတိုးအလျော့ အပြောင်းအလဲ ရှိနေသော ၎င်းတို့ တစ်မျိုးတစ်စားက ကျန်တစ်မျိုးတစ်စားကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထို့ကြောင့် လျှပ်ဓာတ်ဆောင် အမှုန်တစ်ခုက ကိန်းသေအလျင်နှင့် မသွားဘဲ အလျင်ပြောင်းနှုန်း (acceleration) ဖြစ်သွားလျှင် လျှပ်စစ်စက်ကွင်းအတွင်း ဂယက်ထမှုက သံလိုက်စက်ကွင်းအတွင်း ဂယက်ထမှုနှင့် အပြန်အလှန် သက်ရောက်ချက် ကမ်းဆင့်ကာ ဂယက်ထမှု ပျံ့နှံ့သွားသည်။ ၎င်းနှင့်အတူ စွမ်းအင်လည်း သယ်ဆောင်သွားသည်။ ဤသည်မှာ လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်း ဖြစ်ပေါ်မှု ဖြစ်သည်။

ဥပမာအဖြစ် လျှပ်မဓာတ်ဆောင်သော အမှုန်တစ်ခုက ကိန်းသေအလျင်ဖြင့် ရွေ့နေရာမှ ရုတ်ချည်းရပ်လိုက်မှုကြောင့် အလျင်ပြောင်းနှုန်း (acceleration) ဖြစ်ပေါ်ကာ လျှပ်စစ်စက်ကွင်း ဂယက်ထမှုက လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းအဖြစ် ပျံ့နှံ့သွားပုံ

အကိုးအကား
---------

1. ↑  A Student's Guide to Maxwell's Equations by *Daniel Fleisch*
2. ↑  Quantum Physics of Atoms, Molecules, Solids, Nuclei and Particles, 2nd Ed. *Robert Eisberg and Robert Resnick*