recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**မာလာရှမ်းကော**သည် မွှေကြော်ပြီး ပြင်ဆင်ထားသော တရုတ်ဟင်းတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ မာလာအရသာ ပြင်းပြင်းထန်ထန်ရှိပြီး အသားနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ ပါဝင်လေ့ရှိပြီး အငန်စပ်အရသာရှိသည်။ ပြင်ဆင်မှုလုပ်ငန်းစဉ်တွင် လိုအပ်သောပါဝင်ပစ္စည်းများကို အိုးထဲတွင်ထည့်ခြင်း၊ မွှေကြော်ခြင်းနှင့် ဟင်းခတ်အနှစ်ထည့်ခြင်းတို့ ပါဝင်ပါသည်။ စားသောက်ဆိုင်များတွင် စားသုံးသူများသည် ဟင်းလျာကို စားဖိုမှူးမှ မပြင်ဆင်မီတွင် ပါဝင်ပစ္စည်းများ (အသားနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ) ကို ကိုယ်တိုင်ရွေးချယ်လေ့ရှိသည်။

မာလာရှမ်းကောကို မြန်မာတရုတ်လူမျိုးများက မြန်မာနိုင်ငံတွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး ယခုအခါတွင် နာမည်ကြီး ဟင်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။

သမိုင်း
-------

မာလာရှမ်းကောသည် Jinyun တောင်၊ ချုံချင့်မြို့ ရှိ Tujia လူမျိုးများ မှ ဆင်းသက်လာကာ ၎င်းသည် ပြည်တွင်းတွင် လူကြိုက်များသော အိမ်ပုံစံ ဟင်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အိုးကြီးတစ်လုံးထဲတွင် ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်မျိုးစုံနှင့် ဤဟင်းလျာကို နှစ်သက်ကြသည်။ ဧည့်သည်များ လာလည်သောအခါ အသား၊ ပင်လယ်စာ၊ မျှစ်နှင့် တို့ဟူးအရေခွံများအာ အိုးထဲကို ထည့်ပြီး ဧည့်သည်များကို ကျွေးမွေးသည်။ မကြာသေးမီက တရုတ်နိုင်ငံတွင် လူကြိုက်များလာမှုနှင့်အတူ မာလာရှမ်းကောသည် ရာနှင့်ချီသော ပါဝင်ပစ္စည်းများကို တိုးချဲ့ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  You must specify ***archiveurl =***  and ***archivedate =***  when using {{cite web}}.ရန်ကုန်မြို့ရဲ့ နာမည်ကျော် မာလာရှမ်းကောဆိုင် (၁၀) ဆိုင် (in my) (2019-11-07)။ 6 November 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  6 August 2022 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  You must specify ***archiveurl =***  and ***archivedate =***  when using {{cite web}}.မာလာရှမ်းကော (in my) (2018-12-21)။ 2020-12-09 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။
3. ↑  *一家一道私房菜：每道菜都有故事* (တရုတ်ဘာသာစကားဖြင့်)။ 2015-03-01။Sabadina (2015-03-01). *一家一道私房菜：每道菜都有故事* [*A family dish*] (in Chinese). Jiuzhou Press. ISBN 9787510835292.
4. ↑  "麻辣香锅真不是一道四川菜 让我们把它还给北京"၊ *Ifeng.com*၊ 2017-07-20။ 6 August 2022 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 26 January 2018။ . *Ifeng.com*. 2017-07-20. Archived from the original on 2018-01-26.
**မာဆာယိုရှိ ဆွန်** (၁၉၅၇ ဩဂုတ် ၁၁ မွေး) သည် ဂျပန် ဘီလျံနာ နည်းပညာ စွန့်ဦးတီထွင်သူ လုပ်ငန်းရှင်၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူနှင့် ပရဟိတသမား တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် ဂျပန် ကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်သော ဆော့ဖ်ဘန့်ခ် ၏ တည်ထောင်သူနှင့် အမှုဆောင် အရာရှိချုပ်၊ ဆော့ဖ်ဘန့်ခ် မိုဘိုင်း၏ အမှုဆောင် အရာရှိချုပ်နှင့် ယူကေအခြေစိုက် အမ်းဟိုးလ်ဒင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သည်။

ဘလွန်းဘာ့ခ်၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ဆွန်၏ စုစုပေါင်း ပိုင်ဆိုင်မှုမှာ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၂၇.၈ ဘီလီယံ ရှိသဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် တတိယမြောက် အချမ်းသာဆုံးသူ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် သမိုင်းတွင် ငွေကြေးအများဆုံး ဆုံးရှုံးခဲ့ဖူးသူ (၂၀၀၀ ခုနှစ် ဒေါ့ကွန်းပြိုလဲမှုတွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၇၀ ဘီလီယံမျှ ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။) တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။

ဆွန်သည် ဖော်ဘီမဂ္ဂဇင်း၏ ကမ္ဘာတွင် ဩဇာအရှိဆုံး လူစာရင်းတွင် အဆင့် ၄၅ အဖြစ် ဖော်ပြခြင်း ခံရသည်။

၂၀၂၀ ဒီဇင်ဘာလ ဘလွန်းဘာ့ခ်၏ ဘီလျံနာစာရင်းတွင် ဆွန်သည် အဆင့် ၅၀ ဖြစ်ပြီး ဂျပန်တွင် တတိယမြောက် အချမ်းသာဆုံး ဖြစ်ကာ ခန့်မှန်းခြေ ပိုင်ဆိုင်မှု ၂၇.၈ ဘီလီယံ ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "Masayoshi Son's $58 Billion Payday on Alibaba"၊ *Bloomberg.com*၊ 2014-05-08။
2. ↑  Sorkin၊ Andrew Ross (2010-12-13)။ A Key Figure in the Future of Yahoo။ *The New York Times*။ 21 May 2012 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  7 April 2012 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Caroline Howard။ No. 45: Masayoshi Son - In Photos: The World's Most Powerful People: 2013။ *Forbes*။ 12 June 2018 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  4 January 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**တိုင်းအမျိုးသားဥယျာဉ်** သည် အိုင်ဗရီကို့စ်နိုင်ငံရှိ အမျိုးသားဥယျာဉ်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး အနောက်အာဖရိကရှိ မိုးသစ်တောများတွင် နောက်ဆုံးကျန်ရှိခဲ့သော မိုးသစ်တောများထဲမှ တစ်ခု ပါဝင်သော ဥယျာဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုဥယျာဉ်အတွင်း ပါရှိသော ဒေသရင်း တိရစ္ဆာန်များ နှင့် ဒေသရင်း အပင်များကြောင့် ယူနက်စကိုမှ ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာစာရင်း ၌ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ တိုင်းအမျိုးသားဥယျာဉ်အတွင်းရှိ နို့တိုက်သတ္တဝါ မျိုးစိတ် ၅ ခုမှာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး သမဂ္ဂမှ အနီရောင် အဆင့် သတ်မှတ်ထားသော မျိုးသုဉ်းရန် စိုးရိမ်ရသည့် အခြေအနေရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ ရေမြင်းပု၊ သံလွင်ကိုလိုဘတ်စ် မျောက်၊ ကျားသစ်များ၊ ချင်ပန်ဇီမျောက်ဝံများ နှင့် ဂျန်တင့်န် ဒရယ်ညို တို့ ဖြစ်ကြသည်။ 

တိုင်းအမျိုးသားဥယျာဉ်သည် အိုင်ဗရီကို့စ် ကမ်းရိုးတန်းမှ ၁၀၀ ကီလိုမီတာခန့် အကွာတွင်ရှိပြီး လိုင်ဘေးရီးယားနိုင်ငံ နယ်စပ်တွင် ရှိကာ ကာဗယ်လီမြစ် နှင့် ဆက်ဆန်ဒရာမြစ်တို့ ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ဧရိယာ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၃,၃၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာရှိပြီး ၃၉၆ မီတာ အထိ ကြားခံနယ်မြေ ၂၀၀ ကီလိုမီတာ ရှိသည်။ 

တိုင်းသစ်တောထိန်းသိမ်းရေး နယ်မြေသည် ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားဥယျာဉ် အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုမှ ဇီဝရပ်ဝန်းထိန်းသိမ်းရေး နယ်မြေ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းသို့ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ 

တိုင်းသစ်တောသည် အီဗိုလာ ဗိုင်းရပ်စ်များ ပေါက်ဖွားရာ သဘာဝ နေရာဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေး အဖွဲ့မှ ထိုထိန်းသိမ်းရေး ဒေသသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်ဖြစ်သော အဘစ်ဂျန် နှင့် နီးစပ်သည့် အတွက် စိုးရိမ်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားထားသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  McGraw၊ William Scott; Klaus Zuberbühler; Ronald Noë (2007)။ *Monkeys of the Tai Forest: An African Primate Community*။ Cambridge University Press။ pp. 14–16။ ISBN 0-521-81633-5။
2. ↑  Hexaprotodon liberiensis - Endangered။ *IUCN Red List of Endangered Species*။ 28 June 2008 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  2008-03-14 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Pan troglodytes – Endangered။ *IUCN Red List of Endangered Species*။ 4 July 2008 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  2008-03-14 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  Advisory Body Evaluation (PDF)။ UNESCO။  2008-03-14 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
5. ↑  French၊ Howard W.။ "Hunt for the Creature That Ebola Calls Home"၊ *The New York Times*၊ November 24, 1996။ 2008-03-14 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**တိုင်းဝန်ထောက်မင်း** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

တိုင်းဝန်ထောက်မင်း
------------------

ဖွားသန့်စင်မြင်သည့်ရက်ကယ်နှင့်၊ ပုခက်တင်သာယာက၊ ယှဉ်လာလျှင်နထင်နချာ ထိုးတတ်သမို့၊ အဆိုးမှာ အလွန်တေသောကြောင့်၊ ဦးတေလေ မွေးမေအဘငယ်တို့၊ ပေးကြတဲ့နာမည်။  

  

အစိတ်ရွယ်နှစ်ဆယ်ကျော်လို့၊ ပုလိပ်တော်အရာထမ်းပြန်တော့၊ ပခန်းနယ်ဗန့်ကျီမြေမှာလေ၊ ဝရမ်းတွေဖမ်းခြွေချွတ်နိုင်လို့၊ ရာဇဝတ်ပိုင် အရည်သို့တက်ခဲ့ရ၊ သည်ဘက်နယ် ရွှေလုံသို့ရောက်ပြန်တော့၊ ဝန်ထောက်တော် တိုက်ပိုင်နင်းလို့မို့၊ နိုင်နင်းစွာရုံးတွေဆင့်ပြန်ရ၊ ဘုန်းပွင့်လို့စီ။  

  

မတူသာဇမ္ဗူတွင်းတွင်ဖြင့်၊ လူချင်းနော် မဆိုထားပြီဘု၊ ကျွဲနွားအပါဆောင်တဲ့၊ ကျားကောင် ဓားမျှောင်နဲ့ထိုးသူမို့၊ သူခိုးဆို ပေါ်မထဝံ့ပြီဘု၊ အစိုးရလွန်ယုံကြည်၊ အလုံပြည်နယ်တွင်း။  

  

တညိတ်ညိတ်ကယ်နှင့်၊ တိတ်တိတ်နေသာနေကြ၊ ရေရှေလေတေလေနိတ်တော့မပ၊ နိမိတ်သံတဘောင်ပေါ်နှင့်၊ ပြောင်ချော်ချော်ယောင်မစမ်းကြနှင့်၊ ဝရမ်းတွေမပွေနောက်ပြီဘု၊ ပခန်းမြေဗန့်ကျီ ကနီတလျောက်ကယ့်ပြင်၊ ဝိုင်းပယ်ကာစစ်ကိုင်းနယ်အထိကြောက်ရတယ်၊ တိုင်းဝန်ထောက်မင်း။

ခက်ဆစ်
------

၁။ ဝရမ်း = (Warrant) အာမခံခြင်း၊ အာမခံချက်၊ တရားရုံးတော်မှ အမှုနှင့် ပတ်သက်၍ ခေါ်သောဆင့်စာ။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော ခေါင်းစဉ်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
**လယ်တွင်း ဆယ့်တစ်ခရိုင်** ခရစ်(၁၀၄၄−၁၀၇၇)ထိ နန်းစံသွားသော အနိရုဒ္ဓဒေဝ ခေါ် အနော်ရထာမင်းကြီး တည်ထောင်သွားသော လယ်တွင်း ဆယ့်တစ်ခရိုန် (ခရိုင်) ဖြစ်သည်။ မြန်မာတို့၏ စပါးကျီတည်ရှိရာ ဒေသဖြစ်သော အနော်ရထာမင်းစော တည်ထောင်ပြုစုခဲ့သည့် လယ်တွင်း(၁၁)ရွာတို့သည် မန္တလေးတိုင်း၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်တွင် တည်ရှိပေသည်။ မြစ်သားမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်ခြမ်း၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ် ၏ အနောက်ဘက်ခြမ်းနှင့် စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်တို့ ပါဝင်သည်။ တောင်ဘက်ဆုံး ပြက္ခရွေတောင်ခြေရင်းမှ မြောက်ဘက် ဒုတ္ထာဝတီခေါ်သော မြစ်ငယ်မြစ်အဆုံးတိုင်၊ အရှေ့ဘက်ရှမ်းရိုးမတောင်ခြေရင်းမှ အနောက်သို့ စမုံမြစ်အထိ ကျယ်ဝန်းသော ဒေသကြီးဖြစ်သည်။ မြောက် ၂၁ဒီဂရီ ၁၇'မှ ၂၁ဒီဂရီ၄၇' အထိ အရှေ့ ၉၆ဒီဂရီ၀၁' မှ ၉၆ဒီဂရီ၁၀' အတွင်း တည်ရှိပြီး မြေပုံအညွှန်း ၉၃ စီ/၁ - စီ/၂ - စီ/၃တို့တွင် ပါဝင်သည်။
လယ်တွင်း ဆယ့်တစ်ခရိုင်မှာ − 

1. ပင်လယ်၊
2. ပြည်မနား(မြစ်မနား)
3. မြစ်သား၊
4. မြင်းခုံတိုင်၊
5. ယမုံး၊
6. ပနံ၊
7. မက္ခရာ၊
8. တပြတ်သာ၊
9. သင်တောင်း၊
10. တမုတ်၊
11. ခံလူး တို့ဖြစ်ကြသည်။

ရှေးက လယ်တွင်း ဆယ့်တစ်ရွာဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ထိုအချိန်က ခရိုန်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရွာဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ကြသည်။ ဤသည်ကို ထောက်၍ ရွာနှင့် ခရိုန်မှာ အဆင့်တူဖြစ်သည်။ ယခုခေတ်အခါကြမှာ ရွာက အဆင့်နိမ့်သွားခြင်း ဖြစ်သည်။

### လယ်တွင်းကိုးခရိုင်

ကုန်းဘောင်ခေတ်၊ ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်တွင် ကျောက်ဆည်ခရိုင် တစ်ခုလုံးကို ကိုးခရိုင် ဖွဲ့စည်းတော်မူ၍ ကိုးခရိုင် ခေါ်တွင်စေခဲ့သည်။ 

ယခုအခါ ကျောက်ဆည်ခရိုင်ကို လယ်တွင်းကိုးခရိုင်ဟု ခေါ်ကြသည်။ ကျောက်ဆည်ခရိုင်ကို ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ မြစ်သားမြို့နယ်တို့နှင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မဟာရွှေသိမ်တော် ဘုရားသမိုင်း စာအုပ်မှ
2. ↑  စွယ်စုံကျမ်းအတွဲ(၉) စာ ၄၄၀
**စစ်ရေယာဉ် အင်းလေး** (**54**) သည် တပ်မတော် (ရေ)တွင် အသုံးပြုလျှက်ရှိသည့် ကမ်းဝေးကင်းလှည့် စစ်ရေယာဉ်အမျိုးအစား (အင်္ဂလိပ်: Offshore Patrol Vessel) ဖြစ်ပြီး အင်းလေး-အတန်းအစားတွင် ပွဲဦးထွက်တည်ဆောက်မှုဖြစ်သည်။ စစ်ရေယာဉ် *အင်းလေး* အား စင်ကာပူ အခြေစိုက် ကုမ္ပဏီများ၏ နည်းပညာနှင့် စက်ပစ္စည်းများ အကူအညီဖြင့် ရန်ကုန်မြို့အနီး၊ သံလျင်မြို့ရှိ ရေတပ် သင်္ဘောကျင်းတွင် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ နှောင်းပိုင်းတွင် တည်ဆောက်ခြင်းလုပ်ငန်း စတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဧပြီလ၌ ပြီးစီးလုနီးပါးအခြေအနေသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။

ပုံစံဒီဇိုင်း
-------------

ဤကမ်းဝေးကင်းလှည့်ယာဉ်၏ အရှည်မှာ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၈၁ မီတာ (၂၆၅ ပေ ၉ လက်မ) ဖြစ်သည်။ ယက်မ အရှည် ၁၂.၅ မီတာ (၄၁ ပေ ၀ လက်မ)နှင့် ဖယ်ထုတ်ခံရသော ရေထု၏ အနည်းဆုံးပမာဏသည် တန်ချိန် ၁၅၀၀ ရှိသည်ဟု သိရှိရသည်။ ၎င်းကို ဒီဇယ်အင်ဂျင် (၂)လုံးဖြင့် စွမ်းအားပေး၍ မောင်းနှင်သည်။ ဤကမ်းဝေးကင်းလှည့်ယာဉ်၏ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၁၇.၅ မီတာ (၅၇ ပေ)အကွာမှ ရဟတ်ယာဉ်ကို ချဉ်းကပ်မောင်းနှင်နိုင်သည်။ ရှည်လျားသော ရဟတ်ယာဉ်ဆင်းသက်ရန် ကုန်းပတ်နှင့် တစ်ခုတည်းသော ရဟတ်ယာဉ်ရုံလည်းပါရှိသည်။ ၎င်းထံသို့ လှေများဆိုက်ကပ်နိုင်ရန်အတွက်လည်း တောင့်တင်းသော လေဖောင်းရွက်ထည်များ အသုံးပြုထားသည့် ပဲ့တင်ချဉ်းကပ်လမ်းကို တပ်ဆင်ထားသည်။[] လက်နက်တပ်ဆင်မှုအနေဖြင့် ပြည်တွင်းထုတ် ၅၇ မီလီမီတာ (၂.၂ လက်မ) များ တပ်ဆင်ထားသည်။ ထို့အပြင် Type 66 သို့မဟုတ် 76 သေနတ်နှစ်လက်နှင့် ရဟတ်ယာဉ် သိုလှောင်ရုံပေါ်၌ ပြည်တွင်းထုတ် စက်သေနတ်နှစ်လက်ကိုပါ တပ်ဆင်ထားသည်ဟု သိရသည်။ အာရုံခံကိရိယာများအနေဖြင့် Furuno အမျိုးအစား ရေလမ်းကြောင်းပြ ရေဒါ နှစ်ခုပါရှိသည်။

*အင်းလေး*-အတန်းအစား စစ်ရေယာဉ်များအား လက်ရှိအသုံးပြုဆဲ ဒိန်းမတ်နိုင်ငံထုတ် Osprey-အတန်းအစား စစ်ရေယာဉ်များနေရာသို့ အစားထိုးရန် ရည်ရွယ်ထားကြောင်းသိရသည်။[]

အတန်းအစားဝင် စစ်ရေယာဉ်များ
--------------------------

| အမည် | စစ်ရေယာဉ် အမှတ် | တည်ဆောက်သူ | စတင်ချိန် | တပ်တော်ဝင် ရက်စွဲ | ဌာနေဆိပ်ကမ်း |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| စစ်ရေယာဉ် *အင်းလေး* | ၅၄ | ရေတပ် သင်္ဘောကျင်းဌာနချုပ် | နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၅ | ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၇ | သီလဝါ ရေတပ်သင်္ဘောကျင်း |
|

နောက်ထပ်ကြည့်ရန်
----------------

* စစ်ရေယာဉ် အောင်ဇေယျ
* စစ်ရေယာဉ် ကျန်စစ်သား – မြန်မာ့ ကိုယ်ပျောက် ဖရီဂိတ်စစ်ရေယာဉ်
* စစ်ရေယာဉ် အနော်ရထာ – တပ်မတော် (ရေ)တွင် အသုံးလျှက်ရှိသော ကော်ဗတ် စစ်ရေယာဉ်
* စစ်ရေယာဉ် မုတ္တမ
* ၅ စီးတွဲ အမြန်သွားတိုက်ခိုက်ရေး စစ်ရေယာဉ်

ကိုးကား
-------

1. 1 2  Fish၊ Tim (January 29, 2020)။ Coast Guards welcome OPV Boom။ 2020-08-28 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။
2. ↑  H I Sutton - Covert Shores။
မန်ဂို ပတ်ခ်၏ ပုံတူ
စကော့လူမျိုးရေသစ်မြေသစ်ရှာဖွေသူ မန်ဂိုပတ်သည် စင်စစ်အားဖြင့် ဆရာဝန်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူ့အား စကော့တလန်ပြည် ဆဲလကတ်မြို့အနီးရှိယာတော၌ ခရစ် ၁၇၇၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။ ၁၇၈၉ ခုနှစ်၌ သဘာဝတ္တပညာရှင်ဆာ ဂျိုးဇက်ဗင့်၏ ကျေးဇူးကြောင့် ဆူမတြားကျွန်းသို့ သွားသောသင်္ဘောတွင် ဆရာဝန်အဖြစ် ဝင်ရောက်အမှုထမ်း ခဲ့ရသည်။ ယင်းသို့ခရီးသွားယင်းပင် ပတ်သည် သဘာဝတ္တပညာကို လေ့လာခဲ့၏။ ၁၇၉၃ ခုနှစ်တွင်သူ၏ သင်္ဘောသည် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ တစ်ခေါက်ပြန်ရောက်သောအခါ ဗင့်နှင့် အာဖရိကအသင်းကြီးက သူ့အား အာဖရိကတိုက်ရှိ နိုင်ဂျာမြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက် သွားရောက်စူးစမ်းရှာဖွေရန် စေလွှတ်လိုက်သည်။ အာဖရိကန်အသင်းကြီးသည် ၁၇၉၀ ပြည့်နှစ်က မေဂျာဒန်နီယယ်ဟိုတန် ဆိုသူအား နိုင်ဂျာမြစ်ကြောင်းကို စူးစမ်းရှာဖွေရန် ခွတ်ခဲ့ဖူးသော်လည်း လူပါပြန်မလာသဖြင့် မအောင်မြင်ခဲ့ချေ။ 

ပတ်သည် ၁၇၉၅ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည်မှ စတင်ထွက်ခွာခဲ့၍ အာဖရိကတိုက်သို့ ရောက်ရှိလေသော် ဂမ်ဗီယာမြစ်အတိုင်း ဆန်တက်ကာ ပီဆာနီယာမြို့(ယခုကယ်ရန်တဗာမြို့)တွင် ငါးလမျှနေထိုင်ပြီးလျှင် မန်ဒင်းဂိုး ဘာသာစကားကို သင်ယူသည်။ ယင်းမြို့မှ ဒီဇင်ဘာ၂ရက်နေ့တွင် အဖော်၂ယောက်နှင့်အတူ မြင်းစီး၍ထွက်ခဲ့ရာ ဒုက္ခပေါင်းများစွာနှင့် ရင်ဆိုင်ရခဲ့ပြီးနောက် ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင်ရောက်သည်။ နိုင်ဂျာမြစ်ကြောင်းအတိုင်း မိုင် ၈၀ ခန့်သွားမိလျှင်ပင် သူ၏မြင်းအမောဆို့သွားသဖြင့် ခြေလျင်တစ်မျိုး၊ လှည်းတပ်နှင့်တစ်ဖုံ ပြန်လှည့်ခဲရာ ပီဆာနီယာမြို့သို့ ၁၇၉၇ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ရောက်ပြီးနောက် အင်္ဂလန်သို့ ပြန်ခဲ့လေသည်။ ၁၇၉၉ ခုနှစ်တွင် သူသွားလာစူးစမ်းခဲ့သော အကြောင်းများကို စုပေါင်း၍၊ အာဖရိကတိုက်တွင်းလှည့်လည်စဉ်ဟူသော စာအုပ်တစ်အုပ်ရေးသားထုတ်ဝေရာ တစ်နှစ်တည်း သုံးကြိမ်ပြန်လည်ထုတ်လုပ်ရသည်အထိ လူကြိုက်များသည်။ 

၁၈၀၄ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရက ပတ်အား နိုင်ဂျာမြစ်စူးစမ်းရေးအဖွဲ့တွင် ဦစီးရန် ဖိတ်ခေါ်ပြန်သဖြင့် လက်ခံလိုက်သည်။ ပတ်သည် ခရီးအတွက်အပြည်အစုံ စီစဉ်ပြီးနောက် ၁၈၀၅ ခုနှစ်တွင် စစ်သား ၃၇ ယောက်ပါဝင်သော အဖွဲ့ကို ခေါင်းဆောင်၍ နိုင်ဂျာမြစ်ကို စူးစမ်းရန် စတင်ထွက်ခဲ့သည်။ နိုင်ဂျာမြစ်သို့ ဆန်တက်ကာနီးတွင် နိုင်ဂျာမြစ်အဆုံးကို တွေ့ရှိသည်အထိ ရှာဖွေမည်ဖြစ်၍၊ သေဘေးကိုပင် ရင်ဆိုင်ရသော်လည်း ပြန်မလှည့်ရန် သန္နိဌာန်မြဲမြံစွာချထားကြောင်းနှင့် ကိုလိုနီဆိုင်ရာရုံးသို့ စာတစ်စောင် ပေးပို့ခဲ့သေးသည်။ ပီဆာနီယာမြို့မှ ထွက်လျှင်ပင် အဖွဲ့ဝင်များသည် ဝမ်းကိုက်ခြင်း၊ နာဖျားခြင်းဖြစ်ကြသည်။ ဆန်ဒင်မြို့သို့ရောက်သောအခါ ပတ်၏ ယောက်ဖ အယ်လက်ဇန္ဒာအင်ဒါဆန်အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များ တဖွဲဖွဲသေဆုံးကြသည်။ ရောဂါဘေး၊ လူရိုင်းဘေးတို့ကြောင့်အဖွဲ့ဝင်တစ်ယောက်ပြီးတစ်ယောက် သေဆုံးခဲ့ရာ ထိုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဆန်ဆင်ဒင်မြို့မှ ထွက်ခွာလာသောအခါ သူတို့အဖွဲ့တွင် ဥရောပတိုက်သား လေးဦးနှင့် တိုင်းရင်းသားလေးဦးသာ ကျန်တော့သည်။ မြစ်ဝသို့ရောက်ရန် ခရီးသုံးပုံတစ်ပုံခန်အလိုတွင် ဗူဆာရေမော်သို့ ရောက်သောအခါ ပတ်၏လှေငယ်သည် ကျောက်ဆောင်ကို ဝင်တိုက်မိလေသည်။ ထိုအခိုက် လူရိုင်းများရောက်လာကာ အတင်းဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သဖြင့် အခြေမလှသည့်အဖြစ်ကိုသိသော ပတ်တို့လူစုသည် မြစ်ထဲသို့ ခုန်ဆင်းထွက်ပြေးကြလေရာ လမ်းပြအဖြစ်ခေါ်သွားသော တိုင်းရင်းသားတစ်ဦးမှတစ်ပါး အားလုံးရေနစ်သေဆုံးကြသည်။ အသက်မသေဘဲ ကျန်ခဲ့သည့် ထိုတိုင်းရင်းသား၏ ပြောပြချက်အရ ပတ်တို့၏ ဒုတိယစူးစမ်းရေးခရီးစဉ်ကို သိခဲ့ရသည်။ ထိုအကြိမ်က မန်ဂိုပတ်ရေးမှတ်ထားခဲ့သော မှတ်တမ်းလည်း ပျောက်သွားခဲ့လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ-၇
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

နိစ္စနိမိတ်အစရှိသော အလုံးစုံသော နိမိတ်တို့ကို နှလုံးမသွင်းခြင်း, နိစ္စနိမိတ် စသည်မှ ကင်းဆိတ်သောစိတ်၏ တည်ကြည်ခြင်းသို့ရောက်နေသော ရဟန်းကို "အနိမိတ္တစေတောပဏိဓိရဟန်း" ဟု ဆိုအပ်၏။ ငါ့ရှင်တို့ အနိမိတ္တစေတောပဏိဓိဖြင့် နေသော ငါ့အား နိစ္စနိမိတ်အစရှိသည်သို့ အစဉ်လျောက်သော ဝိညာဏ်ဖြစ်၏။ ထိုအခါ ဘုရားရှင်သည် တန်ခိုးတော်ဖြင့် ကြွလာတော်မူပြီး ငါ့အား "ဗြာဟ္မဏဖြစ်သော မောဂ္ဂလ္လာန် အနိမိတ္တစေတောပဏိဓိကို မမေ့လေနှင့်၊ အနိမိတ္တစေတောပဏိဓိ၌ စိတ် ကိုကောင်းစွာထားလော့၊ စိတ်ကို တည်ကြည်အောင်ပြုလော့၊ စိတ်ကို ကောင်းစွာထား လော့" ဟု မိန့်တော်မူပါသည်။

ငါ့ရှင်တို့ ငါသည် တပါးသော နောက်အခါ၌ နိစ္စနိမိတ်အစရှိသော အလုံးစုံ သော နိမိတ်တို့ကို နှလုံးမသွင်းခြင်းကြောင့် နိစ္စနိမိတ် အစရှိသည်မှ ကင်းဆိတ်သော စေတောသမာဓိသို့ ရောက်၍နေ၏။ ငါ့ရှင်တို့ မြတ်စွာဘုရား ချီးမြှောက်တော်မူခြင်းကြောင့် ထူးမြတ်သော အသိဉာဏ်ရှိသူအဖြစ်သို့ ရောက်သောတပည့်ဟု "အမှန် အတိုင်း ပြောဆို လိုသူသည် ငါ့ကိုသာလျှင် ပြောဆိုရာ၏" ဟု အရှင်မောဂ္ဂလ္လာန် မထေရ်က ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၂၊၄၆၂။ သံ၊မြန်၊၂၊၄၅၇။ သံယုတ္တနိကာယ၊ သဠာယတနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၆-မောဂ္ဂလ္လာနသံယုတ္တ၊ နဝမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
လီယိုကီးလ် (နပိုလီယန်ခေတ် အင်ဂျင်နီယာတပ်မှ ရုရှားအရာရှိများ)
 ဆိုဗီယက်ခေတ်တွင် အသုံးပြုသော အင်ဂျင်နီယာ လက်ရုံးတံဆိပ်
**စစ်မြေပြင် အင်ဂျင်နီယာတပ် (Инженерные войска (ИВ)** — စစ်မြေပြင်ဆိုင်ရာ ကင်းထောက်ခြင်း၊ တိုက်စစ်တွင် ရန်သူတပ်များအား တားဆီးခြင်း၊ မိမိ နယ်မြေအား ပတ်လည်ခံစစ်ဆင်ခြင်းလုပ်ငန်းများတွင် အင်ဂျင်နီယာဆိုင်ရာ အထောက်အပံပေးခြင်းများ ဆောင်ရွက်ရန် အတွက် ဖွဲ့စည်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။ 

ထိုစစ်မြေပြင် အင်ဂျင်နီယာတပ်တွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး၊ မိုင်းရှာဖွေရေးတပ်၊ လမ်းတံတားဆောက်လုပ်ရေးတပ်နှင့် အခြားအင်ဂျင်နီယာတပ်များ ပါဝင်သည်။

ယခင် နိုင်ငံအများစုတွင် အင်ဂျင်နီယာတပ်များကို အင်ဂျင်နီယာတပ်တော်၊ ဘုရင့်အင်ဂျင်နီယာတပ်၊ စစ်မြေပြင် အင်ဂျင်နီယာ၊ လမ်းတံတား အင်ဂျင်နီယာ အစရှိသဖြင့် သုံးနှုန်းခဲ့ကြသည်။

ရုရှားနိုင်ငံ အင်ဂျင်နီယာတပ်၏ မွေးနေ့ကို ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် နှစ်စဉ်ကျင်းပသည်။

ရှေးယခင် အေဒီ ၂ ရာစုခန့်တွင် **အင်ဂျင်နီယာ**   (итал. ingegni, исп. engeños (သို့)  ingenios) ၏အဓိပ္ပာယ်မှာ—စစ်သုံးယန္တယားများကို မောင်းနှင်သူ (သို့) တီထွင်သူ၊  နောင်တွင် **ပိုင်အိုနီယား** (ရှေးဦးလုပ်သား) (ပြင်သစ်: *pionier* (အင်္ဂလိပ်: pioneer)—အဓိပ္ပာယ်မှာ  pion—ခြေလျင် ဟုအဓိပ္ပာယ်ရပြီး လက်တင်: *pes, pedis*— ခြေထောက်မှ ဆင်းသက်လာသည်—လမ်းပြင်၊ တံတားခင်း၊ ကတုတ်ကျင်းတူးခြင်း စသည့်လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်သော  စစ်သား ဟု ဆိုလိုခဲ့ကြသည်။

ရှေးယခင် အင်ဂျင်နီယာဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများ
----------------------------------------

စစ်မှုရေးရာများတွင် အင်ဂျင်နီယာဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများ အရေးပါလာသည်နှင့်ဆက်စပ်၍ လိုအပ်ချက်နှင့်အညီ စွမ်းဆောင်ရည်မြှင့်မားသည့် အင်ဂျင်နီယာတပ်များ ဖွဲ့စည်း ခဲ့လာသည်။   ဂရိပြည်ဟောင်း၊ ရောမ၊ ကာသေ့ချ်ပြည် တို့၏ စစ်တပ်များတွင် အစပထမတွင် ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရန် ကျွန်များ၊ တပ်သားများ ခိုင်းစေခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် အထူးဖွဲ့စည်းထားသော တပ်စုများဖြင့် လည်းကောင်း အသုံးပြုခဲ့ကြပြီး ထိုတပ်စုများကို ရှေးဦးလုပ်သားတပ်စုဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုရှေးဦးတပ်သားများသည် စစ်မြေပြင်တွင် ရှေ့မှ ကနဦးသွား၍ လိုအပ်သော ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများ၊ လမ်းရှင်းခြင်းများ ဆောင်ရွက်ပေးရသည်။ Assyria စစ်တပ်(ဘီစီ ၁၀ ရာစုခန့်က)တွင်  မြို့များ၏ နံရံပေါ်တွင် ပြအိုး၊ပစ္စင် များတည်ဆောက်ခြင်း၊ တံတားများဆောက်ခြင်း၊ လမ်းများခင်းခြင်းစသည့် လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်သော မြေတူးတပ်စု ဟူ၍ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ မြစ်ကိုဖြတ်ကူးသော အချိန်များတွင် အားဆီးရီးယား လူမျိုးများသည် ဖောင် သို့မဟုတ် သားရေဖြင့် ချုပ်ထားသော လေမှုတ်အိတ်များ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ခြေလျင်၊ ခြေမြန်တပ်များ စစ်ချီထွက်စဉ် စခန်းချရပ်နားရန် ရွက်ဖျင်တဲများ၊ ခံစစ်ကျင်းများကို ကျွန်များ၏ အကူအညီဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ЭСБЕ

စာတမ်း
------

* *Никифоров Н. И.* Штурмовые бригады Красной Армии в бою. — Эксмо Яуза, 2008. — 416 с. — (Великая Отечественная: Цена Победы). — ISBN 978-5-699-25628-0.
* Инженерные и Железнодорожные войска: В 2 т. — СПб.: Тип. В. Д. Смирнова, 1909—1911. на сайте Руниверс
* Инженерные войска по 15 июля 1901 г. — СПб.: Тип. П. П. Сойкина— 48 с. на сайте Руниверс

ပြင်ပလင့်များ
-------------

* войска Инженерные войска // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.
* Инженерные войска: История, штаты, техника, боеприпасы
* Sapper Museum — Инженерные войска: Эмблемы, знаки, униформа, фото персональных памятников военным инженерам
* Статья 310 лет ИВ России Памятники военно-инженерного искусства: историческая память и новые объекты культурного наследия России
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**ပစ္ဆာဘတ်အခါ၌ မတိုင်ကြားဘဲ နေရာထိုင်ခုံကို ခင်း၍ ထိုင်မှု။** 

အမှုသည်—**ထုလ္လနန္ဒာ။**

ထုလ္လနန္ဒာ၏ မတိုင်ကြားမှု
-------------------------

ထုလ္လနန္ဒာသည် ပစ္ဆာဘတ်အခါ (နေလွှဲအခါ)အိမ်တို့သို့ ချဉ်းကပ်၍ ဥစ္စာရှင်တို့ကို မတိုင်ကြားဘဲ နေရာထိုင်ခုံကို ခင်း၍ ထိုင်လည်း ထိုင်၏, လျောင်းလည်း လျောင်း၏၊ ဥစ္စာရှင်တို့သည် မိမိတို့ကို ခွင့်မတောင်းဘဲ ပိုင်စိုးပိုင်နင်း လုပ်မှုကို မကျေနပ်၍ ကဲ့ရဲ့ကြသောကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ပစ္ဆာဘတ္တံ ကုလာနိ ဥပသင်္ကမိတွာ သာမိကေ အနာပုစ္ဆာ အာသနေ အဘိနိသီဒေယျ ဝါ အဘိနိပဇ္ဇေယျ ဝါ, ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

အကြင်ဘိက္ခုနီသည် ပစ္ဆာဘတ်အခါ၌ အိမ်တို့သို့ ချဉ်းကပ်၍ ဥစ္စာရှင်တို့ကို ခွင့်မပန်ဘဲ နေရာထိုင်ခုံ၌ ထိုင်မူလည်း ထိုင်အံ့၊ လျောင်းမူလည်းလျောင်းအံ့၊ ထိုဘိက္ခုနီမှာ ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

မှတ်ချက်
--------

တချို့နေရာ၌ ဆွမ်းစားပြီးလျှင် မွန်းမလွဲခင် အချိန်ကိုလည်း ပစ္ဆာဘတ် (ဆွမ်းစားပြီးနောက်)ဟု ခေါ်၏။ ဤသိက္ခာပုဒ်၌ကား (ရှေ့သိက္ခာပုဒ်ဖြင့်-အရုဏ်တက်က မွန်းတည့်အထိ ယူခဲ့ပြီးဖြစ်သောကြောင့်) မွန်းလွဲမှစ၍ နေမဝင်မီအချိန်ကို "ပစ္ဆာဘတ္တ = ဆွမ်းစားပြီးနောက်"ဟု ခေါ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ယုံကြည်ချက်အပြည့်အဝဖြင့် ရဟန်းပြုသော အမျိုးကောင်းသား၏ သန္တာန်၌ ဤသို့သော တရားအစဉ်ဖြစ်နေရမည်။ ခန္ဓာငါးပါး တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၌ အမြဲမရှိဟု ရှုမှတ်နေရမည်။ ဤသို့ ရှုမှတ်နေလျှင် ခန္ဓာငါးပါးကို ပိုင်းခြား၍ သိမြင်လာသည်။ ပိုင်းခြား၍ သိလျှင် ဒုက္ခ, ဒေါမနဿ, ဥပါယာသ, ဒုက္ခအားလုံးမှ ထွက်မြောက်၏-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

ဖော်ပြလတ္တံ့ပါ ပုဂ္ဂိုလ်ခုနစ်ဦးတို့သည် အာဟုနေယျဂုဏ်, ပါဟုနေယျဂုဏ်, ဒက္ခိဏေယျဂုဏ်, အဉ္ဇလီကရဏီယဂုဏ်, အနုတ္တရံပုညက္ခေတ္တလောကဿဂုဏ်တို့နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

ဤသာသနာတော်၌ အချို့သောပုဂ္ဂိုလ်သည် သင်္ခါရအားလုံးတို့၌ အမြဲမရှိဟု အဖန်ဖန်ရှုလျက် အမြဲမရှိဟူသော အမှတ်သညာရှိလျက် အမြဲမရှိဟုထင်ရှားစွာသိလျက် အမြဲမပြတ် တပါးသောစိတ်တို့နှင့် ရောနှောခြင်း အလျင်းမရှိသောစိတ်ဖြင့် နှလုံးသွင်းပြီး ဝိပဿနာဉာဏ်ပညာဖြင့် သက်ဝင်လျက်နေ၏။ ထိုသို့ ရှုမှတ်အားထုတ်ခြင်းကြောင့်

(၁) အာသဝေါကင်းကွာ ရဟန္တာဖြစ်သောပုဂ္ဂိုလ်၊

(၂) ကိလေသာကုန်ခြင်းနှင့်အသက်ကုန်ခြင်းတို့ တပြိုင်နက်ဖြစ်သော သမသီသီရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၊

(၃) အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်၊

(၄) ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်၊

(၅) အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်၊

(၆) သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်၊

(၇) ဥဒ္ဓံသောတအကနိဋ္ဌဂါမီ အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်-တို့ဖြစ်၏ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ/ဋီကာတို့၌ -သမသီသီပုဂ္ဂိုလ် (၅) မျိုးနှင့် အထက်ပါ ပုဂ္ဂိုလ်များကို သိမှတ်ဖွယ်များ ပြည့်စုံစွာဖွင့်ပြထားပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၂၊၁၄၇။ သံ၊မြန်၊၂၊၁၃၉။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-ခန္ဓသံယုတ္တ၊ (၁၄)၄-ကုက္ကုဠဝဂ္ဂ၊ ဒွါဒသမသုတ်။
2. ↑  -အံ၊၂၊၄၀၅။ အံ၊မြန်၊၂၊၅၁၃-၄။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၄၈-၉။ အံ၊ဋီ၊၃၊၁၅၅-၈။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ သတ္တကနိပါတ၊ ၂-အနုသယဝဂ္ဂ၊ ဆဋ္ဌသုတ်။
3. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**သပိတ်အများကို သိုမှီးသိမ်းဆည်းထားမှု။** 

အမှုသည်—**ဘိက္ခုနီအများ။**

ဘိက္ခုနီတို့၏ သပိတ်အပို သိမ်းထားမှု
-----------------------------------

သာဝတ္ထိမြို့၌ ဘိက္ခုနီတို့သည် များစွာသော သပိတ်တို့ကို အပိုသိမ်းထားကြကုန်၏၊ ဘိက္ခုနီတို့၏ ကျောင်းကို လှည့်လည်ကြည့်ရှုကြသော လူတို့သည် သပိတ်အများ သိမ်းထားသည်ကို တွေ့မြင်ကြ၍ "ဘိက္ခုနီတွေ သပိတ် ကုန်သည် လုပ်ကြမလို့တဲ့လား, ပန်းကန် ခွက်ရောက်ဆိုင် ခင်းကြမလို့တဲ့လား (သပိတ်တွေ သိမ်းထားလိုက်တာ)"ဟု ကဲ့ရဲ့ကြသောကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ပတ္တသန္နိစယံ ကရေယျ, နိဿဂ္ဂိယံ ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

အကြင်ဘိက္ခုနီသည် သပိတ်ကို အဓိဋ္ဌာန်-ဝိကပ္ပနာ မပြုဘဲ သိုမှီးသိမ်းဆည်းထားအံ့၊ ထိုဘိက္ခုနီသည် သပိတ်ကိုလည်း စွန့်လိုက်၏၊ ပါစိတ်အာပတ်လည်း သင့်၏။

အမှာ
----

စွန့်ပုံနှင့် အဓိဋ္ဌာန်တင်ပုံ ဝိကပ္ပနာပြုပုံကို ဘိက္ခုတို့၏ နိသပါစိတိုဏ်း၌ ပြခဲ့ပြီ၊ ဘိက္ခုတို့မှာ အဓိဋ္ဌာန် ဝိကပ္ပနာ(တစ်ခုခု)မပြုဘဲ ဆယ်ရက်ထားခွင့် ရသေး၏၊ ဘိက္ခုနီတို့မှာကား တရက်မျှ ထားခွင့်မရ။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
ဝင်ရိုးစွန်းမှ ဝင်ရိုးစွန်းသို့ ဒေါင်လိုက်မျဉ်းများသည် လောင်ဂျီကျူမျဉ်းများ ဖြစ်ကြပြီး အီကွေတာနှင့်အပြိုင်မျဉ်းများသည် လတ္တီကျူမျဉ်းများ ဖြစ်ကြသည်။
ကမ္ဘာလုံးမြေပုံကိုကြည့်လျှင် အီကွေတာမှ မြောက်နှင့် တောင်ဘက်များသို့ မျဉ်းပြိုင်များဆွဲထားသည်ကို တွေ့ရပေလိမ့်မည်။ အဆိုပါ မျဉ်းပြိုင်များသည် အမှန်ရှိသော မျဉ်းပြိုင်များကား မဟုတ်ချေ။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် တစ်နေရာနှင့် တစ်နေရာ၏ အကွာအဝေးကို တိုင်းတာနိုင်ရန် ပထဝီဝင်ဆရာများက စုပေါင်း၍အကြံထုတ်ကာ ရေးဆွဲထားခြင်းမျှသာဖြစ်သည်။ ထိုမျဉ်းပြိုင်များကို လတ္တီတွဒ်များဟုခေါ်သည်။

လတ္တီတွဒ်မျဉ်းတစ်ကြောင်းနှင့်တစ်ကြောင်းကို များသောအားဖြင့် 
၁ဝ° (၁ဝ ဒီဂရီ) စီခြား၍ ဆွဲထားကြသည်။ အီကွေတာ၏မြောက်ဘက်ရှိ လတ္တီတွဒ်များကို မြောက်လတ္တီတွဒ်များဟုခေါ်၍ အီကွေတာ၏ တောင်ဘက်ရှိ လတ္တီတွဒ်များကို တောင်လတ္တီတွဒ်ဟုခေါ်သည်။ ကမ္ဘာကြီးသာ တိကျစွာ လုံးဝန်းလျက်ရှိလျှင် ဒီဂရီတိုင်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကွာအဝေးချင်း အတူတူ ဖြစ်ရပေမည်။ သို့သော် ကမ္ဘာကြီးသည် မြောက်နှင့်တောင် ဝင်းရိုး 
စွန်းနေရာများတွင် ပြားလျက်ရှိသဖြင့် ဝင်ရိုးဒေသများနှင့် အီကွေတာအနီးရှိ ဒေသများတွင် တစ်ဒီဂရီ၏ အကွာအဝေးသည် အနည်းငယ်ကွာခြားလေသည်။ အီကွေတာမှ မြောက်ဝင်ရိုးစွန်းအထိကိုလည်းကောင်း၊ တောင်ဝင်ရိုးစွန်းအထိကိုလည်းကောင်း ၉၀° စီခွဲခြားထားသည်။ အကွာအဝေးကိုတွက်ရာတွင် အီကွေတာမှစ၍တွက်သဖြင့် အီကွေတာကို ဝ°(သုညဒီဂရီ) ဟု မှတ်သားထားကြသည်။

ကမ္ဘာပေါ်တွင် အရှေ့နှင့်အနောက်ကိုလည်း တိုင်းတာရန်လိုသေး 
သည်။ ထို့ကြောင့် ပထဝီဝင်ဆရာများက ကြံစည်ကြရာ ဗြိတိန်နိုင်ငံ၊ လန်ဒန်မြို့အနီးတွင် ၁၆၇၅ ခုနှစ်မှ စတင်၍ တည်ထောင်ခဲ့သော ဗြိတိသျှတော်ဝင်နက္ခတ်မျှော်စင်ထားရှိရာ ဂရင်းနစ်အရပ်ကို ဖြတ်၍ဆွဲထားသော မွန်းတည့်မျဉ်းမှ အစပြုကြရန် သဘောတူခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် လတ္တီတွဒ် တိုင်းတာရာတွင် အီကွေတာကို သုညဒီဂရီဟု သတ်မှတ်ခဲ့ကြသကဲ့သို့ ဂရင်းနစ် လောင်ဂျီတွဒ်ကိုလည်း သုညဒီဂရီအဖြစ် သတ်မှတ်ကြရန် သဘောတူကြသည်။

ကိုးကား
-------
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အနာထပိဏ်သူဌေးက "မိမိမှာ ဝေဒနာပြင်းထန်စွာ ခံစားနေရပုံကို ဘုရားရှင် နှင့် အရှင်သာရိပုတ္တရာတို့ထံ အသိပေး၍ အရှင်သာရိပုတ္တရာ ကိုယ်တော်တိုင် မိမိအိမ်သို့ ကြွတော်မူပါရန်" ပင့်လျှောက်စေပါသည်။ အရှင်သာရိပုတ္တရာသည် အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်နှင့် အနာထပိဏ်သူဌေးအိမ်သို့ ကြွတော်မူပြီး ကျန်းမာရေးအခြေအနေကို မေးမြန်းပါသည်။ အနာထပိဏ်သူဌေးက မိမိ ဝေဒနာပြင်းထန်စွာ ခံစားနေရပုံကို ဥပမာလေးမျိုးဖြင့် လျှောက်ထားပါသည်။ အရှင်သာရိပုတ္တရာက အနာထပိဏ်သူဌေးအား "အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆) ပါး၊ ဗဟိဒ္ဓါယတန (၆)ပါး၊ ဝိညာဏ် (၆)ပါး၊ ဖဿ (၆)ပါး၊ ဝေဒနာ (၆)ပါး၊ ဓာတ် (၆)ပါး၊ ခန္ဓာ (၅)ပါး၊ အရူပဈာန် (၄)ပါး၊ ပစ္စုပ္ပန်လောက, တမလွန်လောက, ဒိဋ္ဌ, သုတ, မုတ, ဝိညာတ, ပတ္တ, ပရိယေသိတ, အနုပရိယေသိတ, မနသာနုစရိတ တရားတို့ကို တဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် မစွဲလမ်းသင့်ပုံ၊ ယင်းတို့ကို မှီ၍ဖြစ်သော ဝိညာဏ်သည်လည်း ငါ့အား မဖြစ်လတ္တံ့-ဟု ကျင့်ရမည်" ဟု တရားစကားကို အကျယ်ဟောတော်မူပါသည်။ ။ တရားတော်၏အဆုံး၌ အနာထပိဏ်သူဌေး ငိုကြွေးပုံ၊ အရှင်အာနန္ဒာ၏ မေးမြန်းချက် ဖြေကြားပြီး၊ ဤတရားမျိုးကို မိမိမကြားနာခဲ့ရပုံကို လျှောက်ထားပါသည်။ အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်အား "ဤတရားမျိုးကို လူတို့အားဟောတော်မူပါ၊ တရားသိလွယ်သူတို့ ရှိပါလိမ့်မည်" အစရှိသည်ဖြင့် လျှောက်ထားပါသည်။ ။

အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်နှင့် အရှင်အာနန္ဒာထေရ်တို့ ပြန်ကြွပြီး မကြာမီ အနာထပိဏ်သူဌေးကွယ်လွန်ပုံ၊ အနာထပိဏ္ဍိကနတ်သားက ဘုရားရှင်ထံ လာရောက်ပြီး လေးဂါထာဖြင့် ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားပုံ၊ ဘုရားရှင်က ရဟန်းတို့အား ပြန်၍ မိန့်ကြားတော်မူပုံ၊ အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်၏ အနုမာနဉာဏ်စွမ်းအင်တို့ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ -အနာထပိဏ်သူဌေး ဘုရားရှင်ထံဆည်းကပ်ပုံ၊ မာရဏန္တိက ဝေဒနာ၊ ဤတရားမျိုး မနာကြားဖူးပုံ၊ အနာထပိဏ်သူဌေး၏ ဒါနကောင်းမှုအားကြီးပုံ (၂၄) နှစ်လုံးလုံး ဘုရားရှင်က အနာထပိဏ်သူဌေးအား ဒါနကထာကို ဟောတော်မူပုံ၊ တုသိတာနတ်ပြည်၌ ဖြစ်ရပုံ စသည်တို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

ဋီကာ၌ -ဥဿာ၊ ဂါယာသုံးပါး အစရှိသည်တို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -မ၊၃၊၃၀၁-၇။ မ၊မြန်၊၃၊၃၀၆-၃၁၁။ မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၂၂၉-၂၃၂။ မ၊ဋီ၊၃၊၄၁၆-၉။

-မဇ္ဈိမနိကာယ၊ ဥပရိပဏ္ဏာသ၊ ၅-သဠာယတနဝဂ္ဂ၊ ပဌမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
ကိုဩဒိနိတ်: 6°48′4″N 79°55′22″E﻿ / ﻿6.80111°N 79.92278°E﻿ / 6.80111; 79.92278

**ပိလိယန်ဒလနာရီစင်တာဝါ** သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ ပိလိယန်ဒလမြို့တွင် တည်ရှိသည့် နာရီစင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤနာရီစင်တာဝါသည် ပိလိယန်ဒလမြို့၏ အမှတ်အသားအနေဖြင့် လူသိများသည်။ ထိုဒေသတွင် နေထိုင်သူများနှင့် စာရွက်စာတမ်းအချက်အလက်များအရ ဤနာရီစင်တာဝါသည် ကျွန်းပေါ်ရှိ အမြင့်ဆုံးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အမြင့် ၂၃.၈ မီတာ (၇၈ ပေ)၊ လုံးပတ် ၄.၉ မီတာ (၁၆ ပေ) ရှိသည်။ နှစ်ခြောက်ဆယ်ကျော်ကြာမြင့်ပြီးဖြစ်သည့် ဤတာဝါကို ရှေးဟောင်းသုတေသနတန်ဖိုးတစ်ခုအနေဖြင့် ထားရှိကြသည်။

သမိုင်း
-------

D. Simon Samarakoon သည် သူ့ဖခင် Cornelis Wijewickrema Samarakoon နှင့် မိခင်ဖြစ်သူအား အမှတ်တရအနေဖြင့် နာရီစင်တာဝါကို စိုက်ထူပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အောက်ခြေသည် ကျောက်တုံးဖြစ်ပြီး ၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဒေသအစိုးရဝန်ကြီး  C. W. W. Kannangara  က စိုက်ထူခဲ့သည်။ တည်ဆောက်မှုများသည် ခုနစ်လအတွင်း ပြီးစီးခဲ့ပြီး ၁၉၅၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် လွှဲအပ်ခဲ့သည်။

အသွင်အပြင်
----------

နာရီစင်တွင် အထပ်သုံးခုပါရှိသည်။ အုတ်၊ ဘိလပ်မြေ စသည်တို့ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်။ အပေါ်ဆုံးအထပ်ကို ကွန်ကရစ်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။ အပေါ်ဆုံးအထပ်သို့ သံလှေကားဖြင့် တက်ရောက်နိုင်သည်။ လှေကား၏ အပေါ်ဆုံးအထပ်တွင် နာရီ၏စက်များကို လည်ပတ်လုပ်ဆောင်နေသည့် စက်သုံးခုရှိသည့် (၁.၅၂ x ၁.၂ မီတာ) သေတ္တာတစ်ခု တည်ရှိသည်။ စက်သုံးလုံးသည် နာရီကို စွမ်းအင်များပေးစွမ်းရန်အတွက် တစ်ပတ်လျှင်တစ်ကြိမ် ကြီးတစ်ခုဖြင့် တစ်ပြိုင်နက် လည်ပတ်ကြသည်။ နာရီစင်၏ မျက်နှာလေးဖက်တွင် နာရီတစ်လုံးစီရှိကြသည်။ ထိုနာရီများ၏ မျက်နှာပြင်များသည် ၁.၅၂ မီတာ (၅ ပေ) ကျော် ရှိကြသည်။ 

မိနစ်လက်တံသည် ၂ ပေခွဲရှည်သည်။ နာရီလက်တံသည် ၀.၆၁ မီတာ (၂ ပေ) ရှည်သည်။ ထို့အပြင် နာရီများကို ခေါင်းလောင်းသုံးခုဖြင့် တပ်ဆင်ထားသည်။ ထိုခေါင်းလောင်း တစ်ခုချင်းသည် ၀.၉၂ မီတာ (၃ ပေ) အမြင့် နှင့် ၀.၆၁ မီတာ (၂ ပေ) အကျယ် ရှိကြကာ တစ်နာရီတစ်ခါ အချက်ပေးသံမြည်ကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  Homage to 50 years old clock tower။ The Associated Newspapers of Ceylon Ltd။  21 June 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Sri Lanka Telecom Pura Varuna - Piliyandala Clock Tower။ Sri Lanka Telecom PLC။  21 June 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
Wild Asparagus (ရှဉ့်မတက်)
--------------------------

* Botany Term : Asparagus acerosus Willd
* Species/Family : Liliaceae
* common name : ***Asparagus racemosus*** (**satavar**, **shatavari**, or **shatamull**, **shatawari**)

ရှဉ့်မတက်ပင်

ပုံသဏ္ဌာန်
----------

နှစ်ရှည်ခံရစ်ပတ်နွယ်ပင်မျိုးဖြစ်သည်။ အညိုနုရောင် ပင်စည် သည် မာကျောပြီး ဆူးများပါရှိသည်။ ရွက်ထီးဖြစ်ပြီးအပ်ချောင်း ပုံရွက်ဖတ်ကလေး များစု၍ ထွက်သည်။ ပန်းခိုင်တွင် စိမ်းဝါရောင်ပန်းပွင့်ကလေးများ ပွင့်သည်။ လုံးဝန်းသောအစေ့ များခွံပျော့သီးဖြစ်သည်။ အစေ့ (၂) စေ့မှ (၆) စေ့ခန့် အထိ ပါရှိသည်။

### အပင်

ချုံနွယ်ပင် မျိုးဖြစ်၏။ ဆူးငယ်များ အများ အပြား ရှိ၏။ အပင်အောက် မြေကြီးထဲ ၌ဥများ အမြောက် အမြား စီတန်း ပေါက်ရောက်နေ၏။ ပင်စည်လုံး သေးငယ်ပြီး ဝါခြောက်ခြောက်အရောင် ရှိသည်။ မြောက်မြားစွာသော ဥများ မြေကြီးထဲမှ ပေါက်ရောက်နေကြသဖြင့် "'ဥတစ်ရာပင်"' ဟု နိဂဏ္ဌုကျမ်းတို့၌ ဖော်ပြကြသည်။

### အရွက်

ငှက်မွေး ရွက်ပေါင်း ဖြစ်သည်။ ရိုးတံ ပေါ်တွင် ၇ရွက်စီ စု၍ ရွက်လွဲ ထွက်သည်။ ရွက်မြွှာများ အစိမ်းရင့်ရောင် ရှိပြီး အပ်ချောင်း သဏ္ဌာန် ရှိသည်။ အနည်းငယ် ကောက်ကွေး နေသည်။ ရွက်ညှာ အောက်ဘက်၌ ဆူးတစ်ချောင်း စီထွက်၏။

### အပွင့်

ဖြူ၏။ သေးငယ်၏။ မွှေးကြိုင်သော အနံ့ရှိ၏။ အခိုင်လိုက် ပွင့်၏။

### အသီး

ငရုတ်ကောင်းစေ့ ခန့်ရှိသည်။ အစေ့များ ခွံပျော့သီး ဖြစ်၏။ မှည့်သောအခါ အနီရောင် ရှိ၏။
အသုံးပြုနိုင်သည့်

• အစိတ်အပိုင်းများ  : ဥ။
• မြန်မာနိုင်ငံတွင်တွေ့နိုင်သောနေရာများ  : မြန်မာ နိုင်ငံ အနှံ့ အပြားတွင် ပေါက်ရောက်သည်။
• ပေါက်ရောက်ပုံ : သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။
• အသုံးဝင်ပုံ(အာနိသင်) : မြန်မာ ဆေးကျမ်းများ အလိုအရ ရှဉ့်မတက်ဥသည် ချိုဆိမ့်၏။ ခါး၏။ ခွန်အား ကို ဖြစ်စေ၏။ ဝမ်းမီးကို တောက်စေ၏။ ၀ဖြိုးစေ၏။ သုက်၊ နို့ရည် ကို ပွားစေ၏။ နှလုံးရောဂါ၊ ဝမ်းသက်၊ သွေးအန်၊ သွေးကျ၊ အဆုတ်နာ တို့ကို ပျောက်စေတတ်၏။ လေ၊သလိပ်၊သည်းခြေ တို့ကို နိုင်၏။ သွေးလုံး လေလုံး ရောဂါ၊ ဖောရောင်ခြင်း၊မျက်စိရောဂါ၊ အဖျား ရောဂါတို့ကို ပယ်၏။ ၎င်း၏ စွမ်းရည်သည် တစ်ကိုယ်လုံးသို့ ပျံ့နှံ့၍ အကျိုးပြု၏။ အသက်ကို ရှည်စေ၏။

အသုံးပြုပုံ
-----------

### ဥ

1. ရှဉ့်မတက်ဥ ကို ချက်ပြုတ် စားခြင်း၊ နွားနို့ နှင့် နို့ထမင်း ကဲ့သို့ ပြုလုပ် စားခြင်းဖြင့် အားတိုး စေသည်။
2. ချောင်းခြောက် ရောဂါ အတွက် ရှဉ့်မတက်ဥ၊ မုယားကြီးရွက် သကြားခဲ ရော၍ သောက်ရ၏။
3. အဆစ်ရောင်ခြင်း၊ ကိုက်ခြင်း စသော တစ်ကိုယ်လုံး ဖောက်ပြန်သော လေရောဂါ အတွက် ရှဉ့်မတက်ဥ ရည်သက်သက် ဖြင့် ချက်ထားသော ဆီသက်သက် ကို လိမ်းကျံ ပေးရ၏။
4. ရှဥ့်မတက်ဥ ကို ကျို၍ ၎င်းတွင် သကြားခဲ ရောပြီး ပျားရည် ထည့်သောက် သော် ဆီးပူရောဂါ နှင့် ဆီးအောင့် ရောဂါ ပျောက်၏။
5. ရှဉ့်မတက်ဥ ရည်တွင် ပျားရည် နှင့် နွားနို့ ရော၍ နံနက်၌ သောက်သော် အပူအကိုက် နှင့် အမျိုးမျိုး သော သည်းခြေ ရောဂါ ပျောက်၏။
6. ရှဉ့်မတက်ဥ ကြိတ်ညှစ်ရည်တွင် နွားနို့ ရောသောက်သော် ကျောက်တည် ရောဂါ ပျောက်၏။
7. ရှဉ့်မတက်ဥ ကြိတ်၍ ရသော အရည် တွင် ပျားရည် ရောသောက်သော် မီးယပ် ရောဂါ ပျောက်၏။
8. ရှဉ့်မတက်ဥ မှုန့်ကို နွားနို့ နှင့် ရောသောက်သော် သားသည် မိခင်များ နို့ရည် တိုးပွားစေ၏။
9. ရှဉ့်မတက်ဥရည် တွင် နွားနို့ ရောသောက်သော် အဆိပ် သင့်ခြင်း အမျိုးမျိုး ပျောက်၏။
10. ရှဉ့်မတက်ဥကို အခြားသော ဆေးဖက် များနှင့် ရောစပ်၍ သွေးအန်၊ သွေးဝမ်း၊ ခေါင်းကိုက်၊ အသံပျက်၊ အသံဝင်၊ ဝက်ရူး၊ပန်းနာ ရောဂါပျောက် ဆေးများ အဖြစ် သုံးစွဲ နိုင်၏။
11. ရှဉ့်မတက်ဥ ကို အခြောက် ပြုလုပ်၍ အမှုန့်ကြိတ် ပြီး ပျားရည်၊ ငရုတ်ကောင်း အနည်းငယ် ရော၍ သောက်သုံးပါက ခွန်အား တက်ကြွ စေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑
**ရှန်ကျန်းရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အုပ်စုကန့်သတ်ကုမ္ပဏီ**, (**အင်္ဂလိပ်: Shenzhen Investment Holdings Company Limited**) ၊ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် "Shenzhen Investment Investment Company" (၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင်တည်ထောင်ခဲ့သည်)၊ "Shenzhen Construction Investment Holding Company" (၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင်တည်ထောင်ခဲ့သည်) နှင့် "Shenzhen Commercial Investment Holding Company" (၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင်တည်ထောင်ခဲ့သည်) ) [Shenzhen ပြည်နယ်ပိုင်ပိုင်ဆိုင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်စီမံခန့်ခွဲမှုကော်မရှင်] မှထုတ်ပြန်ခဲ့သော "Shenzhen Investment Holdings Co. , Ltd ကိုတည်ထောင်ရန်ဆုံးဖြတ်ချက်" နှင့်အညီတည်ထောင်ခဲ့ပြီးစီးပွားရေးသည်နည်းပညာဆိုင်ရာဘဏ္financeာရေး၊ နည်းပညာဥယျာဉ်များ၊ စက်မှုလုပ်ငန်းများ၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုငွေကြေး၊ အရင်းအနှီးလည်ပတ်မှုလုပ်ငန်း  ။

  

၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ရှန်ကျန်းရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အုပ်စုကန့်သတ်ကုမ္ပဏီ သည် HKD ၉.၈၆၅ ဘီလီယံအတွက် (Bay Area Development ၏ ၆၆.၆၉% သို့မဟုတ် ၂၀.၅၅ ကိုပုဂ္ဂလိကပိုင်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အစုရှယ်ယာသန်း ၁၀၀ (ရှယ်ယာတစ်စုလျှင်အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄.၈)  ။

  

၂၀၂၀၊ ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်တွင် Shenzhen Investment Holdings ကို ယူအက်စ်အေ Fortune မဂ္ဂဇင်း Fortune 500 မှရရှိသောဝင်ငွေသည်ယွမ် ၁၉၉.၃ ဘီလီယံ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၈.၈၅၅ ဘီလီယံ) (၂၀၁၁ ခုနှစ်စာရင်းအရအမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၈.၈၅၅) ဖြင့်အဆင့် ၄၄၂ နေရာတွင်ရှိသည်။ ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ရက် ၂၀၁၅ ဘဏ္fiscalာရေးနှစ်ကုန်ဆုံးချိန်)   ။

== စာရင်းဝင်ကုမ္ပဏီ

ကိုးကားစရာ
----------

1. ↑  Shenzhen Investment Holdings Co. , Ltd သို့နိဒါန်း။ 24 January 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  2 October 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  [ Hu Yingxiang သည် Greater Bay Area ၏ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကိုထောက်ပံ့ရန်အဝေးပြေးလမ်းမကြီး ၉.၉ ဘီလီယံကိုရှန်ကျန်းအစိုးရသို့ရောင်းချခဲ့သည်။ "Ming Pao၊ ဒီဇင်ဘာ ၃၀၊ ၂၀၁၇ ကိုဆန္ဒရှိပါ။
3. ↑  Shenzhen Investment Holdings သည်ကမ္ဘာ့ထိပ်ဆုံး ၅၀၀ တွင်ပါဝင်သည် [Shenzhen News 2020]]၊ ၂၀၂၀၊ ဩဂုတ် ၁၁ ရက်
4. ↑  Global 500 Shenzhen Investment Holdings RANK 442 USA Fortune မဂ္ဂဇင်းဩဂုတ် ၁၁၊ ၂၀၂၀
5. ↑  Shenzhen Investment Holding Co. , Ltd သည်ကုမ္ပဏီစာရင်းနှစ်စဉ်အစီရင်ခံစာ။ 24 January 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  2 October 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
ပနားမား တူးမြောင်း
**မနားမား တူးမြောင်း**သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူတို့တူးဖော် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည့် တူးမြောင်းများတွင် အကြီးကျယ်ဆုံးဖြစ်၍ အင်ဂျင်နီယာ လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ အောင်မြင်မှုများထဲတွင် အကြီးကျယ်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ယင်းတူးမြောင်းကို ဖောက်လုပ်လိုက်ခြင်းဖြင့် ကမ္ဘာတခြမ်းအတွက် ရေကြောင်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးသည် ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။ 

ပနားမား တူးမြောင်းကို မြောက်အမေရိကတိုက်နှင့် တောင်အမေရိကတိုက်တို့အကြားရှိ ပနားမား ကျွန်းဆက်ကို ဖြတ်၍ အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာကမ်းခြေပေါ်ရှိ ကိုလုံးမြို့နှင့် ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာကမ်းခြေရှိ ဗဲလဗိုးအာမြို့တို့ကို ဆက်သွယ် ဖောက်လုပ်ထားရာ ၅၀.၇၂ မိုင်ရှည်လျားသည်။ တူးမြောင်းသည် အနောက်မြောက်မှ အရှေ့တောင်သို့ သွယ်တန်းလျက် ရှိသည်။ အတ္တလန္တိတ် ကမ်းခြေဖက်တွင် တူးမြောင်းသည် ရှားဂရီးမြစ်ကြောင်းကိုလိုက်၍ ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ ကမ်းခြေဖက်တွင် ရီးအိုဂရန်ဒီမြစ်ကြောင်း အတိုင်းလိုက်သွားသည်။ 

အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာဖက်မှစ၍ ဝင်လာသော သင်္ဘောတစ်စင်းသည် လီမွန်ပင်လယ်အော် ကမ်းခြေပေါ်တွင် တည်ရှိသော ကိုလုံးမြို့မှစတင်၍ တူးမြောင်းထဲသို့ ဝင်ရသည်။ ထိုမှတဖန် ပေ ၅၀၀ ကျယ်သော တူးမြောင်းတလျှောက် ခရီးဆက်သော် ဂါတွန်းရေတံခါးသို့ ရောက်သည်။ ယင်းရေတံခါးတွင် တူးမြောင်းသည် ပင်လယ်ရေပြင်ထက် ၈၅ ပေမြင့်သည်။ ယင်းအမြင့်သို့ သင်္ဘောရောက်ရှိလေအောင် ရေတံခါးသုံးဆင့်ဖြင့် အဆင့်ဆင့်တက်သွားရသည်။ 

ထိုမှတစ်ဆင့် ဂါတွန်းရေအိုင်ကိုဖြတ်၍ သွားပြီးနောက် နာမည်ကြီးလှသော ဂေးလာဒ်ကတ်။ နာမည်ကြီးရခြင်းမှာ ထိုနေရာ၌ တောင်ကိုဖြတ်ကာ ဖောက်လုပ်ခဲ့ရ၍ တူးမြောင်းဖောက်လုပ်စ စောစောပိုင်းတွင် မြေများပြိုကျသဖြင့် အခက်အခဲများစွာ တွေ့ရသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထိုမှတစ်ဖန် မီဂယ်ရေတံခါးသို့ ရောက်သည်။ ထိုရေတံခါးသို့ ရောက်လျှင် အဆင့်ဆင့်လျှော့ချပေးသည်။ မီရာ ဖလော်ရီးရေတံခါးသည် သင်္ဘောအား ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ ရေပြင်နှင့် တညီတည်းရှိလေအောင် လျှောချပေးသည်။ သင်္ဘောတစ်စင်းသည် တူးမြောင်းကို အစမှအဆုံးထိ ဖြတ်သန်းရန် ၇ နာရီမှ ၈ နာရီအထိ ကြာလေသည်။

တိုက်ကြီး ၂ တိုက်ကို ဆက်စပ်ထားသော ကျွန်းဆက်ကို ဖြတ်၍ ရေလမ်းတစ်ခု ဖောက်လုပ်ရန် နှစ်ပေါင်းများစွာကပင် စိတ်ကူးကြံဆခဲ့ကြသော်လည်း အကောင်အထည် မပေါ်ခဲ့ပေ။ ၁၆ ရာစုနှစ်အတွင်းက စပိန်ပြည့်ရှင် ဖာဒီနန်သည် ပနားမားကျွန်းဆက်ကို ဖြတ်၍ တူးမြောင်းဖောက်ရန် စိတ်ကူးရခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ဖာဒီနန်၏ အရိုက်အရာကို ဆက်ခံသူ ဖိလစ်သည် နီကာရာဂွာကို ဖြတ်၍ တူးမြောင်းဖောက်ရန် စိတ်ကူးထုတ်ခဲ့သည်။ 

၁၅၂၅ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်အစိုးရသည် ယင်းစိတ်ကူးကို စီမံကိန်းတစ်ခု ရေးဆွဲ၍ စဉ်းစားခဲ့သည်။ သို့သော် အကောင်အထည် မပေါ်ခဲ့ပေ။ ထိုနောက် ဟော်လန်နိုင်ငံနှင့် ဂရိတ်ဗြိတိန်တို့သည်လည်း စဉ်းစားကြပြန်သည်။ သို့သော် မတတ်နိုင်၍ လက်လွှတ်ခဲ့ကြရသည်။ ကုမ္ပဏီတစ်ခုက စမ်းသပ် ဖောက်လုပ်ကြည့်သေးသော်လည်း ဒေါ်လာ ၂ သန်းကုန်ပြီးနောက် လက်လျှော့ရပြန်သည်။ 

၁၈၆၉ ခုနှစ်တွင် ဆူးအက် တူးမြောင်းကို တူးဖော်ပြီးစီး အောင်မြင်ပြီးသည့်နောက်တွင် ပြင်သစ်တို့သည် ဆူးအက် တူးမြောင်းကို ကြီးကြပ်တူးဖော်ခဲ့သူ ပြင်သစ်အင်ဂျင်နီယာ ဖာဒီနန် ဒလက်ဆက်အား ဦးစီးစေ ပနားမားတွင် တူးမြောင်းဖောက်ရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။ ၁၈၈၈ ခုနှစ်တွင် လုပ်ငန်းစတင်ခဲ့သော်လည်း နောက်တစ်နှစ်တွင် ပိတ်လိုက်ရသည်။ 

လုပ်ငန်းရပ်ပစ်ရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းများမှာ တူးမြောင်းတူးဖော်ရေးကို အားပေးသူများထဲမှပင် မရိုးဖြောင့်မှုကြောင့် ငွေကြေးပစ္စည်း အယိုအဖိတ်များ၍ ကုမ္ပဏီမှာ ကြွေးတင်နေခြင်း၊ စရိတ်ကုန် လူပင်ပန်း ဆင်းရဲသလောက် လုပ်ငန်းမတွင်ကျယ်ခြင်း၊ ထို့အပြင် ထိုဒေသသည် ရွှံ့ညွန်ချုံနွယ် ပိတ်ပေါင်းတို့ ထူထပ်၍ စိုစွတ်ထိုင်းမှိုင်းသဖြင့် အပူပိုင်းဇုန်တွင် ဖြစ်ပွားတတ်သည့် ကြောက်မက်ဖွယ် ငှက်ဖျားရောဂါ၊ အဝါဖျားရောဂါတို့ကြောင့် နေ့ချင်းညချင်း ကြောက်ခမန်းလိလိ တူးမြောင်းအလုပ်သမားများ ထောင်သောင်းချီ သေကြေပျက်စီးခြင်း တို့ကြောင့်ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
**နရောတ္တမ သုရာမြိတ**(ခမာ: នរោត្តម សុរាម្រិត ၊ ၁၈၉၆ မတ် ၆ – ၁၉၆၀ ဧပြီ ၃)သည် ၁၉၅၅ခုနှစ် မတ်လ ၃ရက် မှ ၁၉၆၀ခုနှစ်တွင်ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ကမ္ဘောဒီးယားဘုရင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ သူသည် ဘုရင် နရောတ္တမ သီဟနု၏ ဖခမည်းတော်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ လက်ရှိဘုရင် နရောတ္တမ သီဟမုနီ၏ ဘိုးတော်မင်းတရားဖြစ်သည်။

သုရာမြိတသည် ဖနွမ်းပင်မြို့တွင် မင်းသား Norodom Sutharotမှ ဖွားမြင်သည်။ ၁၉၀၄ ခုနှစ်တွင် သူ၏အဘိုး နရောတ္တမဘုရင် ကွယ်လွန်သောအခါ နရောတ္တမ၏ ညီတော် Sisowath သည် ထီးနန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၇ခုနှစ်တွင် Sisowathမင်း ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး သားတော် Monivong နန်းတက်ခဲ့သည်။

သုရာမြိတသည် Monivong၏သမီး Sisowath Kosmakနှင့် ထိမ်းမြားလက်ထပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၁ခုနှစ် Monivong ကွယ်လွန်သောအခါ သုရာမြိတ၏ သားတော် နှင့် Monivong၏ မြေးတော်ဖြစ်သော သီဟနုအား ဘုရင်အသစ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၅ခုနှစ်တွင် သီဟနုသည် ဖခင်၏ မျက်နှာသာဖြင့် နန်းစွန့်ခဲ့သည်။ သူ၏ သက်တော် ၆၀ ပြည့်မွေးနေ့နှင့် တိုက်ဆိုင်သော ၁၉၅၆ ခုနှစ် မတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် သရဖူကို တရားဝင် ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။

၁၉၆၀ခုနှစ်တွင် သုရာမြိတကွယ်လွန်ပြီးနောက် သီဟနုသည် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး သုရမြိတ၏ဇနီး Sisowath Kosamakသည် ဘုရင်မဖြစ်လာခဲ့သည်။ သုရာမြိတ၏ ဘွဲ့တော်မှာ Preah *Karuna Preah Norodom Suramarit Preah Moha Kachanakkot* (ព្រះ មហាសុ ព្រះករុណាព្រះនរោត្តមសុម្រិត ព្រះមហាកាញ្ចនកោដ្ឋ រត្ត មហាកា កោ)ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Sisowath၊ Ravivaddhana Monivong (14 January 2016)။ Coronation of His Majesty King Norodom Suramarit and of Her Majesty Queen Sisowath Kossamak Nearirath Serey Vatthana, Phnom Penh 6th March 1956။ *Blog of Prince Sisowath Ravivaddhana Monivong*။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

မမြဲ မမြဲဟူသော အမှတ် "အနိစ္စသညာ"ကို ပွားများအပ်, ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့ အလာပြုအပ်သည်ရှိသော် ကာမဂုဏ်၌ စွဲမက်မှု ကာမရာဂအားလုံး၊ ရုပ်၌ စွဲမက်မှု ရူပရာဂအားလုံး၊ ဘဝ၌ စွဲမက်မှု ဘဝရာဂအားလုံးကို ကုန်ခမ်းစေနိုင်၏။ ငါဟူသော မာန် (၉) ပါးတို့ကို ပယ်နိုင်၏-ဟု သရဒသမယ၌ လယ်ထွန်သော ဥပမာ၊ ဖြူးဆံမြက်ရိတ်သော ဥပမာ၊ သရက်သီးခိုင် ဥပမာ၊ အိမ်၏အထွတ် ဥပမာ၊ အကျော်နံ့သာ ဥပမာ၊ စန္ဒကူးနီ ဥပမာ၊ မိုးစွေ (မြတ်လေး)ပန်း ဥပမာ၊ စကြာမင်း ဥပမာ၊ လဗိမာန် ဥပမာ၊ နေဗိမာန် ဥပမာ-ဟူသော ဥပမာဆယ်မျိုးတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်၍ ဟောတော်မူသည်။

ခန္ဓာငါးပါး၊ ခန္ဓာငါးပါးဖြစ်ကြောင်း၊ ခန္ဓာငါးပါး၏ ချုပ်ငြိမ်းရာကို ခွဲစိတ်သိမြင်အောင် ပွားများရမည်။ ဤသို့ အနိစ္စသညာကို ပွားများသည်ရှိသော် ကာမရာဂအားလုံး၊ ရူပရာဂအားလုံး၊ ဘဝရာဂအားလုံး၊ အဝိဇ္ဇာအားလုံးကို ကုန်ခမ်းစေပြီး၊ ငါဟူသော မာန (၉) ပါးကို အမြစ်ပြတ်ပယ်နုတ်နိုင်၏-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၂၊၁၂၆-၈။ သံ၊မြန်၊၂၊၁၁၇-၉။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၀၃-၄။ သံ၊ဋီ၊၂၊၂၅၅-၆။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-ခန္ဓသံယုတ္တ၊ (၁၀)၅-ပုပ္ပဝဂ္ဂ၊ ဒသမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
ဖက်ဒရယ်ပြည်​ထောင်စုနိုင်ငံများ
  တစ်ပြည်ထောင်နိုင်ငံများ
**ဖက်ဒရယ်နိုင်ငံ** သို့မဟုတ် **ဖက်ဒရေးရှင်း**ဟူသည် ဗဟိုဖက်ဒရယ်အစိုးရလက်အောက်ရှိ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရပြည်နယ်များ၊ ဒေသများ သို့မဟုတ် အခြားတိုင်းဒေသကြီးများ၏ ပြည်ထောင်စုမှ လက္ခဏာရပ်ရှိသော နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည် (ဖက်ဒရယ်ဝါဒ)။ ဖက်ဒရေးရှင်းတစ်ခုတွင် အစိတ်အပိုင်းပြည်နယ်များ၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်အခြေအနေအပြင် ၎င်းတို့နှင့် ဗဟိုအစိုးရကြား အာဏာခွဲဝေမှုသည် ပုံမှန်အားဖြင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ခိုင်ခိုင်မာမာရပ်တည်နေပြီး အစိတ်အပိုင်းပြည်နယ်များသာမက ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုကပါ တစ်ဖက်သတ်ဆုံးဖြတ်ချက်ဖြင့် မပြောင်းလဲနိုင်ပေ။ တနည်းအားဖြင့် ဖက်ဒရေးရှင်းဆိုသည်မှာ အချုပ်အခြာအာဏာကို ဗဟိုအာဏာနှင့် မဲဆန္ဒနယ်ဒေသအများအပြားကြားတွင် တရားဝင်ခွဲဝေပေးသည့် အစိုးရပုံစံတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒေသတစ်ခုစီသည် ၎င်း၏ပြည်တွင်းရေးအပေါ် အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ထိန်းချုပ်ထားနိုင်စေရန် ဖြစ်သည်။

ဖက်ဒရယ်နိုင်ငံများ
------------------

* အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ **အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ**
* ဩစတြေးလျနိုင်ငံ **ဩစတြေးလျနိုင်ငံ**
* ဩစတြီးယားနိုင်ငံ **ဩစတြီးယားနိုင်ငံ**
* ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ **ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ**
* ဘော့စနီးယားနှင့် ဟာဇီဂိုဗီးနားနိုင်ငံ **ဘော့စနီးယားနှင့် ဟာဇီဂိုဗီးနားနိုင်ငံ**
* ဘရာဇီးနိုင်ငံ **ဘရာဇီးနိုင်ငံ**
* ကနေဒါနိုင်ငံ **ကနေဒါနိုင်ငံ**
* ကိုမိုရိုနိုင်ငံ **ကိုမိုရိုနိုင်ငံ**
* အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ **အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ**
* ဂျာမနီနိုင်ငံ **ဂျာမနီနိုင်ငံ**
* အိန္ဒိယနိုင်ငံ **အိန္ဒိယနိုင်ငံ**
* အီရတ်နိုင်ငံ **အီရတ်နိုင်ငံ**
* မလေးရှားနိုင်ငံ **မလေးရှားနိုင်ငံ**
* မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ **မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ**
* မိုက်ခရိုနီးရှားနိုင်ငံ **မိုက်ခရိုနီးရှားနိုင်ငံ**
* နီပေါနိုင်ငံ **နီပေါနိုင်ငံ**
* နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ **နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ**
* ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ **ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ**
* ရုရှားနိုင်ငံ **ရုရှားနိုင်ငံ**
* စိန့်ကစ်နှင့် နီးဗစ်နိုင်ငံ **စိန့်ကစ်နှင့် နီးဗစ်နိုင်ငံ**
* ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ **ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ**
* တောင်ဆူဒန်နိုင်ငံ **တောင်ဆူဒန်နိုင်ငံ**
* ဆူဒန်နိုင်ငံ **ဆူဒန်နိုင်ငံ**
* ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ **ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ**
* အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ **အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ**
* အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု **အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု**
* ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ **ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ**

ကိုးကား
-------
ဝိရာမ (Virama) ဆိုတဲ့ အသုံးကို ယူနီကုဒ်စတင် သုံးမှ ကြားဖူးပါတယ်။ ဝိရာမ ဆိုတာ တကယ်တော့ မြန်မာ အပါအဝင် ဗြဟ္မီပွား အက္ခရာတွေမှာ အသုံးပြုကြပါတယ်။ မြန်မာ ဘာသာ အားဖြင့် ဝိရာမကို အသတ် ( ် ) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဝိရာမ (विराम) ဆိုသည်မှာ သက္ကတဘာသာဖြင့် ရပ်တန့်ခြင်း၊ အဆုံးသတ်ခြင်း၊ အဆုံးဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မြန်မာ ဘာသာဖြင့် အသတ် ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

* ဝိရာမ (အသတ်) ဆိုသည်မှာ သတ်ခြင်း၊ ရပ်တန့်ခြင်း ဖြစ်သည်။
* ဘာကို သတ်သနည်း။ သရသံကို သတ်ပါသည်။
* ဘာသရကို သတ်သနည်း။ 'အ' သရသံကို သတ်ပါသည်။
* မည်သည့် 'အ'သရကို သတ်သနည်း။ ဗျည်းအတွင်း တိမ်မြုပ်နေသော 'အ' သရကို သတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။

### ဗျည်းအတွင်း တိမ်မြုပ်နေသော'အ'

မြန်မာအပါအဝင် ဗြဟ္မီပွားအက္ခရာများ၏ ထူးခြားသော ဝိသေသတစ်ခုမှာ 'အ' သည် ဗျည်းများအတွင်း တိမ်မြုပ်နေခြင်းဖြစ်သည်။ အဓိပ္ပာယ် သတ်မှတ်ချက်အရ ဗျည်းသည် ကိုယ်ပိုင်အသံ မထုတ်နိုင်၊ သရ တစ်ခုခုနှင့်ပေါင်းမှသာ အသံထွက်နိုင်သည်။ က၊ ခ၊ ဂ၊ ဃ၊ င စသော မြန်မာဗျည်းများကို ရွတ်ဆိုကြည့်ပါက အသံပြည့်ထွက်နိုင်သည်ကို တွေ့ရပါမည်။ အကြောင်းမှာ ဗျည်းများ အတွင်း 'အ' သရ ပေါင်းစပ်ထားပြီး ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဗျည်းအတွင်း တိမ်မြုပ်နေသော 'အ'သရသံ မပါဘဲ ဗျည်းသက်သက်ပြလိုပါက ဝိရာမ သို့မဟုတ် အသတ်ကိုတင်၍ ပြကြသည်။ ဗြဟ္မီပွားအက္ခရာများတွင် ဤကဲ့သို့ တိမ်မြုပ်နေသော 'အ'သရ ပါရှိကြသည်။

### ဗျည်းများနှင့် သရ တွဲဆက်ကြပုံ။

'က' သည် အမှန်စင်စစ် 'က်'ဗျည်းနှင့် 'အ'သရ ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ် အက္ခရာ ဖလှယ်ပါက က=ka ဖြစ်ပြီး က်=k နှင့် အ= a တို့ ပေါင်းစပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒေဝနာဂရီအက္ခရာတွင် क=က,ka ဖြစ်ပြီး क्=က်,k ဖြစ်သည်။

အ၊ အာ၊ ဣ၊ ဤ၊ ဥ၊ ဦ၊ ဧ၊ အဲ၊ ဩ၊ ဪ၊ အို ဟူသော မြန်မာ သရ ၁၁ လုံးကို ဗျည်းများနှင့် ပေါင်းစပ်ပါက အောက်ပါအတိုင်း ရသည်။

က်+အ =က
က်+အာ =ကာ
က်+ဣ =ကိ
က်+ဤ =ကီ
က်+ဥ =ကု
က်+ဦ =ကူ
က်+ဧ =ကေ
က်+အဲ =ကဲ
က်+ဩ =ကော
က်+ဪ =ကော်
က်+အို =ကို
(ဣ၊ဤ၊ဥ၊ဦ၊ဧ၊ဩ၊ဪ ကို လုံးချင်း သရဟုခေါ်ပါသည်။ ိ ီ ု ူ ေ ော ော် စသည်တို့မှာ ဗျည်းယှဉ်သရဟုခေါ်ပါသည်။ တနည်း သရသင်္ကေတဟု ခေါ်ပါသည်)

### ဝိရာမ အသုံး ၂ မျိုး

မြန်မာစာတွင် ဝိရာမအသုံး ၂ မျိုးရှိသည်။ 

1. အသတ်အနေဖြင့် သုံးခြင်း၊
2. သံယုတ်ခေါ် ဗျည်းဆင့်များတွင် သုံးခြင်း တို့ ဖြစ်သည်။

### ဗျည်းဆင့်

သံယုတ်တွင်သုံးရာမှာ ရှေ့ဗျည်းနှင့် နောက်ဗျည်းကြားမှာ ဝိရာမ ခံရသည်။ လက်ရေးဖြင့်ရေးရာတွင် မသိကြတာများပါတယ်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက စာလုံးဆင့်ဖတ်လျင် အပေါ်ဗျည်းကို အသတ်သံဖတ် အောက်ဗျည်းကို သရနဲ့တွဲဖတ်လို့ သင်ခဲ့ဖူးတာ မှတ်မိပါလိမ့်မယ်။

မန္တလေး ကို ပေါင်းပါက အသံအရ မန်+တလေး လို့ ထွက်ကြသည်။ အသတ်နေရာတွင် ဝိရာမ အစားထိုးပါက မန္တလေး ဆိုတဲ့ ပုံစံအတိုင်း ထွက်လာတာ မြင်ရမှာဖြစ်သည်။ ကင်းစီး င်္ ကို ငသတ်ရိုက်ပြီးမှ ဝိရာမ ရိုက်ရသည်။

ဗုဒ်-ဓ= ဗုဒ္ဓ
မန်-တလေး= မန္တလေး
အတ်-တ= အတ္တ
ခြင်-သေ့= ခြင်္သေ့
သင်-ဘော= သင်္ဘော
ဘန်-တေ= ဘန္တေ

### မြန်မာယူနီကုဒ်နှင့် ဝိရာမ

ပထမပိုင်း မြန်မာယူနီကုဒ်တွင် ဝိရာမ တစ်မျိုးသာ ရှိသည်။ ဝိရာမ တစ်မျိုးကပဲ အသတ်နေရာတွင် အသတ် ဗျည်းဆင့်နေရာတွင် ဗျည်းဆင့် လိုအပ်သလို ပြောင်းလဲရသည်။ ဤစနစ်မှာ ဒေဝနာဂရီကဲ့သို့ အက္ခရာများတွင်လဲ ရှိသည်။ ဥပမာ- (कक्)ကက် (कक्क)ကက္က
ယပင့်၊ ရရစ်၊ ဝဆွဲ၊ ဟထိုး ကို မူလက မပါဝင်သေးပါ။ ပင့်ရစ်ဆွဲထိုးသည် ယရဝဟ ၏ စာလုံးဆင့်ပုံစံဖြစ်သောကြောင့် သတ်ဆိုင်ရာဗျည်းနှင့် ဝိရာမပေါင်းရိုက်ရန် သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ဝိရာမ+ယ= ျ

ဝိရာမ+ရ= ြ

ဝိရာမ+ဝ= ွ

ဝိရာမ+ဟ= ှ

  

သို့သော်မြန်မာစာ၏ သဘောသဘာဝအရ အဆင်မပြေမှုများ ရှိသဖြင့် နောက်ပိုင်းတွင် အသတ်နှင့် ပင့်ရစ်ဆွဲထိုး ကို ထည့်ပေးရသည်။
ဝိဟာရ  
VihāraKanha Cave vihara in the Nasik Caves, 1st century BCE, is one of the earliest.5th century Cave 4 at the Ajanta Caves with a Buddha statue in the centre shrine cell.
**ဝိဟာရ** ဆိုသည်မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ကျောင်းတော်များကို ယေဘုယျရည်ညွှန်းသည်။ ၎င်းစကားလုံးသည် ရှေးကျပြီး အစောပိုင်း သက္တတနှင့် ပါဠိဘာသာစကားများတွင် တွေ့ရသည်။ ၎င်းသည် နေရာအစီအစဉ်တစ်ခု သို့မဟုတ် နေထိုင်ရန်နေရာဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ၎င်းစကားလုံးသည် ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ရဟန်းတော်များ သီတင်းသုံးရာ နေရာ၊ အရပ်ဒေသရှိ အဆောက်အဦးများကို ရည်ညွှန်းသည်။ ထိုဝေါဟာကို Ajivika, ဟိန္ဒူနှင့် ဂျိန်းဘာသာ စာပေများတွင် တွေ့ရသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Sharon La Boda (1994)။ *International Dictionary of Historic Places: Asia and Oceania*။ Taylor & Francis။ p. 625။ ISBN 978-1-884964-04-6။
2. ↑  Gomaṭeśvara sahasrābdī mahotsava darśana, Niraj Jain, Śravaṇabelagola Digambara Jaina Muzaraī Insṭīṭyuśaṃsa Mainejiṅga Kameṭī, 1984, p. 265
3. ↑  Tulasī prajñā, Jaina Viśva Bhāratī, 1984, p. 29
4. ↑  Paul Dundas (2003)။ *The Jains*။ Routledge။ pp. 203–204။ ISBN 1-134-50165-X။