**တော်ဝင်သမိုင်းကော်မရှင်** ( မြန်မာ: တော်ဝင် မြန်မာနိုင်ငံ သမိုင်း ကော်မရှင် , [tɔ̀wìɴ mjəmà nàɪɴŋàɴ θəmáɪɴ kɔ̀məʃìɴ] မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကုန်းဘောင် မင်းဆက် ( )) သည် Konbaung ခေတ်၏ စံတရားရုံးရာဇဝင်များ ၊ *မှန်နန်းရာဇဝင်*(၁၈၃၂) နှင့် *ဒုတိယရာဇဝင်* (၁၈၆၉) တို့ကိုထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။

ကော်မရှင် (၁၈၂၉–၁၈၃၂)
---------------------

ပထမအင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်ပွဲ (၁၈၂၄ မှ ၁၈၂၆ ) အပြီးသုံးနှစ်အကြာမေလတွင်ဘုရင့်နောင်သည်ကုန်းဘောင်မင်းဆက်၏တရားဝင်ရာဇဝင်ကိုရေးရန်တော်ဝင်သမိုင်းဝင်ကော်မရှင်ကိုတည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်ကတရားဝင်တရားဝင်ရာဇ ၀ င်ဖြစ်သည့် *မဟာရာဇာသည်တောင်ကြီး* မင်းဆက် ၏စံချိန်ဖြစ်သောရှေးဟောင်းသမိုင်းမှအောက်တိုဘာ ၁၇၁၁ အထိဖြစ်သည်။ ကုန်းဘောင်ဘုရင်များက *မဟာရာဇာ* ကိုခေတ်မီအောင် *ပြုပြင်ရန်* ဒုတိယအကြိမ်ဖြစ်သည်။ ပထမဦးဆုံးကြိုးပမ်းမှု, *ရာဇဝင်သစ်* ဘကြီးတော်ရဲ့နောင်တော်များနှင့်အဘိုးတို့ကတာဝန် (New Chronicle), ဘိုးတော်ဘုရား သစ်ကို Chronicle အစောပိုင်းကရာဇဝငျမြား၏ပြင်းထန်သောဝေဖန်မှုများပါရှိသောကြောင့်၎င်း, လက်ခံခဲ့သည်မခံခဲ့ရ။ ပုဇွန်တောင်သည်ပုဇွန်တောင်မြို့နယ်မှကျောက်တော် များအပါအ ၀ င်ကျောက်စာတိုင်များအပါအ ၀ င်ရင်းမြစ်အမျိုးမျိုးနှင့်တိုင်ပင်ခြင်းအားဖြင့် *မဟာဗောဓိ* တရား၏တိကျမှန်ကန်မှုကိုစစ်ဆေးရန် ရတနာ*သစ်* ၊ တနင်္သာရီတိုင် မ် စာရေးဆရာအားအမိန့်ပေးခဲ့သည်။ 

ကော်မရှင်၏အင်္ဂါသင်ယူဘုန်းတော်ကြီးများ, တရားရုံးသမိုင်းပညာရှင်နှင့်တရားရုံးပုဏ္ဏားပါဝင်သည်:  အဆိုပါကော်မရှင်ပထမဦးဆုံး 11 ရက်မေလ 1829 (နယုန် 1191 ME ၏ 1st လဆန်း) ရက်နေ့တွင်ပထမဦးဆုံးအကြိမ်ကျင်းပ။ သုံးနှစ်နှင့်လေးလအကြာတွင်ကော်မရှင်သည် ၁၈၂၁ ခုနှစ်တွင် *Hmannan Yazawin ကို* ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီးသမိုင်းကိုဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။ 

| နာမည် | ဖော်ပြချက် | တာဝန်ယူမှု |
| --- | --- | --- |
| မုံရွာဇေ ၀awun ဆရာတော် | မုံရွာဇေ ၀၉ ဘုန်းကြီးကျောင်း၏ဆရာတော် | ကော်မရှင်အကြီးအကဲ  </br> အယ်ဒီတာအတိုင်ပင်ခံ; *မဟာရာဇာ* နှင့် *ရတနာသစ်* ကိုစစ်ဆေးရန်တာဝန်ရှိသည်  |
| သာကေတဆရာတော် | Thawkabin ဘုန်းကြီးကျောင်း၏ဆရာတော်ကြီး | အယ်ဒီတာအတိုင်ပင်ခံ; *မဟာရာဇာ* နှင့် *ရတနာသစ်* ကိုစစ်ဆေးရန်တာဝန်ရှိသည် |
| မဟာဓမ္မသင်္ကြန် | ရှငျဘုရငျမှဝန်ကြီးကောင်စီဝင် | *မဟာရာဇာ* နှင့် *ရတနာသစ်* ကိုစစ်ဆေးရန်တာဝန်ရှိသည် |
| ဦး Yauk | တော်ဝင်မြင်းစီးသူရဲဝန်ကြီး | အသေးစားရာဇဝင်များနှင့်ကဗျာများကိုစစ်ဆေးရန်တာဝန်ရှိသည်။ |
| ဦး ခင် | တော်ဝင် Messenger | အသေးစားရာဇဝင်များနှင့်ကဗျာများကိုစစ်ဆေးရန်တာဝန်ရှိသည်။ |
| ဦး မောင် | Privy ကောင်စီနှင့်ဆက်သွယ်ခြင်း |  |
| သီရိမဟာနန္ဒသင်္ကြန် | ဒုဝန်ကြီး၊ သီအုပ်ချုပ်ရေးမှူး |  |
| ဦး ဝ | ဒုဝန်ကြီး၊ Singu ၏အုပ်ချုပ်ရေးမှူး |  |
| Zayadewa | တရားရုံးပုဏ္ဏား | တရားရုံး၏အခမ်းအနားဓလေ့ထုံးတမ်းများအတွက်အိန္ဒိယရင်းမြစ်များစစ်ဆေးခြင်းအတွက်တာဝန်ရှိသည် |
| Kamondra | တရားရုံးပုဏ္ဏား | တရားရုံး၏အခမ်းအနားဓလေ့ထုံးတမ်းများအတွက်အိန္ဒိယရင်းမြစ်များစစ်ဆေးခြင်းအတွက်တာဝန်ရှိသည် |
| ဦး လျှံ | တရားရုံးစာရေး | ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် |
| လူးကြီး | တရားရုံးစာရေး | ရေးပါ |
| အောင်သ | တရားရုံးစာရေး | ရေးပါ |

ကော်မရှင် (၁၈၆၇-၁၈၆၉)
---------------------

ဒုတိယကော်မရှင်ကို ၁၈၆၇ ခုနှစ်တွင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ပို၍ ဆိုးရွားသည့် ဒုတိယအင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်ပွဲ (၁၈၅၂) ပြီးနောက် ၁၅ နှစ်ခန့်အကြာတွင်ဖြစ်ပြီး Crown Prince Kanaung Mintha ကို ပြင်းထန်သောပုန်ကန်မှုဖြစ်ပွားပြီးတစ်နှစ်အကြာတွင်ဖြစ်သည်။ လှုပ်ခတ်သွားသော မင်းတုန်းမင်း သည်နောက်ထပ်ပညာရှင်ကော်မတီတစ်ခုကို *Hmannan* အားအဆင့်မြှင့်ရန်တာဝန်ပေးခဲ့သည်။ ကော်မရှင်တွင်အဖွဲ့ဝင်ငါး ဦး ပါ ၀ င်သည်။ အကြီးတန်းတရားရုံးအရာရှိများ၊ စာကြည့်တိုက်မှူးများနှင့်ကျမ်းတတ်များပါဝင်သည်။  ပထမကော်မရှင်သည်ပထမအင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်ပွဲနှင့်ယှဉ်လျှင်ရပ်တန့်သွားသော်လည်းဒုတိယကော်မရှင်အနေနှင့်ပြိုကွဲလုနီးပါးဖြစ်နေသောတိုင်းပြည်တည်ရှိခဲ့သောစစ်ပွဲနှစ်ခုကိုကိုင်တွယ်ရန် မှလွဲ၍ အခြားရွေးချယ်စရာမရှိတော့ပါ။ ကော်မရှင်သည်ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် ၁၈၅၄ ခုနှစ်မှတ်တမ်းကိုခေတ်မီအောင်ပြုပြင်ခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်၏စစ်ပွဲနှစ်ခုဖြစ်သည့်သမိုင်းကြောင်းကို တင်အောင် ၏အဆိုအရ၊ "စစ်မှန်သောသမိုင်းပညာရှင်၏ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့်ရေးသားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီးကြီးမားသောအမျိုးသားရှုံးနိမ့်မှုများကိုအသေးစိတ်ဖော်ပြထားသည်"  တကျိပ် volumes ကိုဒုတိယ Chronicle 1869. ခုနှစ်တွင်ပြီးစီးခဲ့သည်

ကြည့်ရှုပါ
----------

* Burma Research Society
* မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းကော်မရှင်

မှတ်စုများ
----------

1. 1 2  Allot et al 1989: 13–14
2. ↑  Thaw Kaung 2010: 50–51
3. ↑  Hmannan 2003: xxxvi–xxxvii
4. ↑  Hmannan 2003: v–vi
5. ↑  Thaw Kaung 2010: 53–55
6. ↑  Khin Maung Nyunt 2009: 1
7. ↑  Htin Aung 1967: 254

* Allot, Anna; Patricia Herbert; John Okell (1989). Patricia Herbert, Anthony Crothers Milner (ed.). အရှေ့တောင်အာရှ - ဘာသာစကားများနှင့်စာပေများ   - ရွေးချယ်မှုလမ်းညွှန် ။ ဟာဝိုင်ယီစာနယ်ဇင်းတက္ကသိုလ်။ ISBN    Allot, Anna; Patricia Herbert; John Okell (1989). Patricia Herbert, Anthony Crothers Milner (ed.).  Allot, Anna; Patricia Herbert; John Okell (1989). Patricia Herbert, Anthony Crothers Milner (ed.).
* Htin Aung ၊ မောင် (၁၉၆၇) ။ မြန်မာနိုင်ငံ၏သမိုင်း နယူးယောက်နှင့်လန်ဒန်: ကင်းဘရစ်တက္ကသိုလ်ကစာနယ်ဇင်း။
* Royal Historical Commission (1829–1832). Hmannan Yazawin (ဗမာ) 1-3 (2003 ed ။ ) ။ ရန်ကုန် - ပြန်ကြားရေး ၀ န်ကြီးဌာန၊
* Khin Maung Nyunt (2009) ။ "ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းကော်မရှင်" မြန်မာရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်များအသင်း။
* Thaw Kaung, U (2010). မြန်မာ့သမိုင်းနှင့်ယဉ်ကျေးမှု၏ရှုထောင့်များ ။ ရန်ကုန် - ဂန်းမြိုင်။