recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ဆာကလော့ဂျွန်အဲယား အောကင်လက် (၁၈၈၄ ဖွား) သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် 
(၁၉၃၉-၄၅) အတွင်းက အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် သေနာပတိအဖြစ် 
နှစ်ကြိမ်တိုင် စစ်မှုထမ်းခဲ့သော ဗြိတိသျှဗိုလ်ချုပ်ဖြစ်သည်။ 
ဘုရင့်အမြောက်တပ်မှ ဗိုလ်မှူးကြီးတစ်ဦးဖြစ်သူ ဂျွန်ကလော့ 
အောကင်လက်၏ သားဖြစ်၍ ၁၈၈၄ ခုနှစ်ဇွန်လ ၂၁ ရက် 
နေ့တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ အောလဒါရှော့ အရပ်၌ဖွားမြင်သည်။ 
ဗတ်ရှိုင်းယာခရိုင်၊ ဝယ်လင်တန်ကောလိပ်ကျောင်းနှင့်ဆင်းဟတ် 
စစ်တက္ကသိုလ်တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ စစ်တက္ကသိုလ်မှ 
ကျောင်းထွက်သောအခါ အိန္ဒိယတပ်မတော် အမှတ် ၆၂ ပန်ဂျပ် 
တပ်တွင် ဝင်ရောက်စစ်မှုထမ်းသည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်တွင် 
အီဂျစ်၊ အေဒင်နှင့် မက်ဆိုပိုတေးမီးယား အရပ်ဒေသတို့၌ 
ထူးချွန်စွာ စစ်မှုထမ်းခဲ့သဖြင့် *ဒီ၊ အက်စ၊ အို* *အို၊ ဗီ၊* 
အီး*နှင့် ပြင်သစ်* ကရွားဒါ ဂါး*စသောဘွဲ့ တံဆိပ်တော်များ* 
ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်ပြီးသည့်နောက် အိန္ဒိယ 
တပ်မတော်တွင် ဆက်လက်၍ အမှုထမ်းခဲ့ရာ ၁၉၃၆-၃၈ ခုနှစ် 
၌ ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

  

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်စတင်ဖြစ်ပွားသောအခါ ဗိုလ်ချုပ် 
အောကင်လက်ကို အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ပြန်ခေါ်၍ တောင်ပိုင်းတိုင်း 
တပ်မှူးချုပ်တာဝန်ကို ပေးအပ်သည်။ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ 
တွင် ဂျာမန်တပ်များက နော်ဝေးနိုင်ငံတွင်းသို့ ကျူးကျော် 
တိုက်ခိုက်လာသောအခါ နားဗစ်မြို့ရှိ မဟာမိတ်တပ်များကို 
အုပ်ချုပ်၍ ခုခံတိုက်ခိုက်ရသည်။ သို့ရာတွင် ရန်သူတို့နှင့် 
အင်အားချင်းမမျှသဖြင့် မဟာမိတ်တပ်များ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ 
ထိုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောကင်လက်ကို အိန္ဒိယ 
နိုင်ငံသို့ သေနာပတိအဖြစ် စေလွှတ်ခဲ့ရာ အိန္ဒိယတပ်မတော်၌ 
တပ်ရင်းသစ်လေးခုကိုဖွဲ့စည်းခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၁ ခုနှစ်ဇူလိုင်လ 
သို့ရောက်သော် အရှေ့အလယ်ပိုင်းစစ်တိုင်း သေနာပတိရာထူးကို 
ဆက်ခံရသည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောကင်လက်သည် အာဖရိက 
မြောက်ပိုင်း စစ်မျက်နှာတွင် တင့်ကား စသောလက်နက် 
အင်အားသာလွန်သည့် ဂျာမန်ဗိုလ်ချုပ် ရွမ်းမဲ၏တပ်များကို 
ခုခံတိုက်ခိုက်သည်။ ဗြိတိသျှ အမှတ် ၈ တပ်မတော်ကို 
ကိုယ်တိုင်ဦးစီး၍ အယ် အားလမိန်း အရပ်တွင် ရန်သူတပ်များ 
ရှေ့မတိုးနိုင်အောင် တားဆီးနိုင်ခဲ့သဖြင့် အီဂျစ်နိုင်ငံမှာ ရန်သူ့ 
လက်သို့ ကျမည့်ဘေးမှ လွတ်ကင်းရလေသည်။

  

၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ဩဂုတ်လတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောကင်လက် 
သည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းစစ်တိုင်းသေနာပတိ တာဝန်ကို 
ဗိုလ်ချုပ်အယ်လက်ဇန္ဒာသို့ လွှဲအပ်ပြီးလျှင် အနားယူခဲ့လေသည်။ 
တစ်ဖန် ၁၉၄၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် အိန္ဒိယတပ်မတော်၏ 
သေနာပတိအဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရပြန်သဖြင့် ဘုရင်ခံချုပ် 
လော့ဝေဗယ်နှင့်အတူ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ကာကွယ်ရေးကို လည်း 
ကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဂျပန်တပ်များအား စစ်ဆင်တိုက်ခိုက် 
ရေးကိုလည်းကောင်း စီမံခန့်ခွဲခဲ့ရလေသည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ 
မေလတွင် စစ်သူကြီး(ဖီးမာရှယ်) ရာထူးသို့ တိုးတက် ချီးမြှင့် 
ခြင်းခံရသည်။

  

၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် ပါကစ္စတန် 
နိုင်ငံဟူ၍ ဒိုမီနီယန်နိုင်ငံသစ်နှစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ရာ၌ 
ဖီးမာရှယ် အောကင်လက်ကို သေနာပတိချုပ်ခန့်၍ အိန္ဒိယ 
တပ်မတော်ကို ခွဲခြမ်းပေးရန် တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့လေသည်။ 
ထိုနှစ်နိုဝင်ဘာလတွင် စစ်မှုထမ်းအဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူခဲ့လေ 
သည်။[1]

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅)
**အီကွေတာဂီနီနိုင်ငံ** (တရားဝင်အခေါ်အားဖြင့် အီကွေတာ ဂီနီ သမ္မတနိုင်ငံ) သည် အာဖရိကအလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၂၈,၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၁,၀၀၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသဖြင့် အာဖရိကတိုက်ရှိ အသေးဆုံးနိုင်ငံများတွင် တစ်နိုင်ငံ အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ အချမ်းသာဆုံး နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သော်လည်း ကြွယ်ဝချမ်းသာမှုသည် လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ တစိတ်တစ်ပိုင်း အတွင်းတွင်သာရှိပြီး ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းသော ပြည်သူတို့မှာ ကုလသမဂ္ဂ၏ ဆင်းရဲခြင်း သတ်မှတ်ချက် တစ်ရက်လျှင် ၂ ဒေါ်လာ အောက် ဝင်ငွေဖြင့် နေထိုင်နေကြသည်။ လူဦးရေ ၆၅၀,၇၀၂ ရှိသည်။

အာဖရိကတိုက်၌တည်ရှိသော မြောက်ဘက်တွင်ကင်မရွန်းနိုင်ငံ နှင့်တောင်ဘက်တွင် ဂါဘွန်နိုင်ငံတို့တည် ရှိသည်။ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၁ဝ၈၃၂ စတုရန်းမိုင်ပေါင်းရှိပြီး ၁၉၇၅ ခုနှစ် ခန့်မှန်းခြေအရ လူဦးရေ ၃၁ဝဝဝဝ ရှိသည်။ မြို့တော်မှာမာလာဘိုမြို့ ဖြစ်လေသည်။

နိုင်ငံ၏လူဦးရေအများစုမှာ ဗရင်ဂျီဘာသာဝင်များဖြစ်ကြသည်။ စပိန်ဘာသာကို ရုံးသုံးဘာသာအဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းထားသော်လည်းလူအများစုက အာဖရိကဘာသာစကားကိုသုံးစွဲကြသည်။ အဓိကပြင်ပတင်ပို့ကုန်များမှာ ကိုကိုးနှင့် အထပ်သားအတွက်သစ်များ ဖြစ်သည်။

၁၉၆၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် စပိန်လက်အောက်မှ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်သော လွတ်လပ်ရေးကိုရရှိသည်။ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်မှစ၍ ဒေသအလိုက် ရွေးကောက်ပွဲများကို ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် လွတ်လပ်ရေးကိုတစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် ရရှိလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ပထမဆုံးသမ္မတဖြစ်ရွေး ကောက် တင်မြှောက်ခြင်းခံရသူ မာဆီနဂွီးမာဗိုင်ယိုဂိုအား ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ရာသက်ပန် သမ္မတအဖြစ်ခန့် အပ်သည်။

နယ်စပ် ပြဿနာကြောင့် ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၊ ဂါဘွန်နိုင်ငံတိုနှင့်ဆက်ဆံရေးမှာ ခပ်တန်းတန်း ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၆ ခုနှစ်၌ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နှင့် သံတမန် အဆက်အသွယ်ဖြတ်ခဲ့သည်။

သို့ရာတွင် ရုရှ၊တရုတ်၊ မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံများနှင့် ပုံမှန်အတိုင်း ဆက်ဆံလျက်ရှိသည်။

အီကွေတာဂီနီ နိုင်ငံသည် ၁၉၆၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ၁၂ ရက်နေ့တွင် ၁၂၆ နိုင်ငံမြောက် ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်၍ အာဖရိကညီညွတ်ရေး အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Department of Economic and Social Affairs
Population Division (2009). "World Population Prospects, Table A.1" (PDF). United Nations. Retrieved on 2009-03-12.
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)
ဆွဲဆောင်မှုအားကောင်းသော အသံကို ပိုင်ဆိုင်သူ ဗြိတိန်တေးရေးဆရာ၊ ဂရမ်မီဆုရ အဆိုတော် အေမီဝိုင်းဟောက်စ်သည် လန်ဒန်မြို့
တွင်မွေးဖွားကြီးပြင်းခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက ကိုယ်တိုင်သီချင်းရေးစပ်ကာ ဂျပ်ဇ်ကလပ်များတွင် ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် တေးထုတ်လုပ်ရေးများစွာနှင့် စာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ပွဲဦးထွက်ဖြန့်ချိသော Frank အယ်လ်ဘမ် မှာ ပရိသတ်၏ အသိ အမှတ်
ပြုခြင်းခံခဲ့ရပြီး ဗြိတိန်တွင် ပလက်တီနမ် ဓာတ်ပြားဆု
သုံးကြိမ်ရရှိ ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယမြောက်
အယ်လ် ဘမ်ဖြစ်သော Back to Black အယ်လ်ဘမ်ဖြင့်
အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ဂရမ်မီငါးဆုရရှိခဲ့သည်။ ယင်း
အယ်လ်ဘမ်မှာ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းချပ်ရေ ၁၀ သန်းနီးပါး
ရောင်းချခဲ့ရပြီး ဗြိတိန်အရောင်းရဆုံးစာရင်းတွင် နံပါတ်
၁ နှင့် အမေရိကန်တွင် နံပါတ် ၂ ချိတ်ခဲ့သည်။ ဗြိတိန်
တွင် ပလက်တီနမ် ခြောက်ကြိမ်နှင့်အမေရိကန်တွင်
နှစ်ကြိမ်ရရှိသည်အထိ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ အေမီသည်
၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ဘလိတ်ဖီလ်ဒါစီဗစ်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့
ပြီး အိမ်ထောင်ရေး အဆင်မပြေမှုကြောင့် ၂၀၀၉ ခုနှစ်
တွင် ကွာရှင်းခဲ့သည်။ အေမီသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ် နွေဦး
ရာသီတွင် ဥရောပဖျော်ဖြေရေး အစီအစဉ်များရှိသော်
လည်း ဇွန်လ ၁၈ ရက်တွင် ဆားဗီးယား၌ ဖျော်ဖြေပွဲပြု
လုပ်ရာ အရက်အလွန်အကျွံ သောက်စားထားသဖြင့်
အဆင်မပြေမှုဖြစ်ရာမှ ယင်းဖျော်ဖြေရေးအစီအစဉ်များ
ကို ရပ်ဆိုင်းခဲ့ရသည်။ ပေါ့ပ်ဂီတလောက၏ စံပြ
ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်သူ အေမီသည်လန်ဒန်မြောက်ပိုင်း
ကမ်ဒင်မြို့ရှိ နေအိမ်တွင် ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်၊ အသက်
၂၇ နှစ်အရွယ်တွင် လန်ဒန်မြို့၌ အရက်အလွန်အကျွံ
သောက်သုံးခဲ့သောကြောင့် ကွယ်လွန်သည်။ အေမီ
ဝိုင်းဟောက်စ်ကို (အသက် ၂၇ နှစ်အရွယ်တွင် သေဆုံး
ခဲ့ သော ထင်ရှားသည့်ရော့ခ် အဆိုတော်များအတွက်
ဖွဲ့စည်းထားသည့်) 27 Clubတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။
**အေမီ ဝိုင်းဟောက်စ်** (Amy Winehouse) (၁၄ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၃ - ၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၁၁) သည် R&B၊ soul၊ jazz စသည့် ဂီတဟန်များဖြင့် သီဆိုလေ့ရှိသည့် ဗြိတိသျှ တေးရေး၊ တေးဆို တစ်ဦးဖြစ်သည်။ အားမာန်အပြည့်နှင့် အသံနိမ့်ကို ပိုင်ဆိုင်သူအဖြစ် လူသိများသည်။ 

သူမ၏ ဗွေဆော်ဦး တေးအယ်လ်ဘမ် Frank ကို ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး အောင်မြင်မှုများ ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ဖြန့်ချိသည့် ဒုတိယ အယ်လ်ဘမ် Back to Black ဖြင့် သူမသည် ဂရမ်မီဆုကြီး ၅ ခုကို ဆွတ်ခူးခဲ့ရာ ဆု ၅ ခုရသည့် ပထမဦးဆုံးသော ဗြိတိသျှ အမျိုးသမီး တေးသံရှင်အဖြစ် မှတ်တမ်းတင်နိုင်ခဲ့သည်။ 

ဂီတအပိုင်းတွင် ပါရမီရှိကာ အောင်မြင်သော်လည်း အေမီ ဝိုင်းဟောက်စ်သည် မိမိ၏ လက်တွေ့ဘဝ အပိုင်းတွင်မူ အရက်နှင့် မူးယစ်ဆေးဝါး သုံးစွဲမှု ပြဿနာများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။ သူမသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် လန်ဒန်မြို့ရှိ နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၂၇ နှစ်သာ ရှိသေးသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Repertoire (မော်ကွန်းတိုက်).
2. 1 2 3  အတ္ထုပ္ပတ္တိ အေမီ ဝိုင်းဟောက်စ်.
3. ↑  Amy Winehouse: Singer, Guitarist and Lost Soul.
4. ↑  Amy Winehouse Guitars.
5. ↑  စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်(၂၀၁၂)
6. ↑  အေမီ ဝိုင်းဟောက်စ်ကွယ်လွန် (ဘီဘီစီ)
အေဒင်မြို့
----------

အေဒင်မြို့သည် အာရေဗျကျွန်းဆွယ် တောင် ဘက်ကမ်းခြေရှိ အေဒင်နယ်၏ မြို့တော် ဖြစ်ခဲ့သည်။ မီးငြိမ်းတောင်စွယ်ပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ ဗြိတိသျှတို့၏ ခံတပ်မြို့တော်လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ပင်လယ်နီ၏ တောင်ဘက်ထွက်ပေါက် ဖြစ်သော ဗက်·ဗယ်·မန်ဒက် ရေလက်ကြားကို ထိန်းကြပ်လျက် ရှိသောမြို့ဖြစ်ခြင်းကြောင့် *အရှေ့ဂျီဘရော်လ်တာ*ဟူ၍ ခေါ်စမှတ် ပြုကြသည်။ ထို့ပြင် ဆူးအက်တူးမြောင်းကို ဖြတ်သန်းသွားလာသူများအတွက် အရေးကြီးသော ဓာတ်ဆီ၊ ကျောက်မီးသွေး စသော ထင်းမီးဖြည့်တင်းရာ စခန်းလည်းဖြစ် သည်။ သားရေ၊ ဆေး၊ ဆားနှင့် ကော်ဖီတို့ကို တင်ပို့သည်။ သို့သော် ၁၉၆၇ ခုနှစ် ဇွန်လတွင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော အာရပ်-အစ္စရေးစစ်ပွဲကြောင့် ဆူးအက်တူးမြောင်းကို ပိတ်လိုက်ရသော အခါ အေဒင်မြို့၏အရေးပါမှုသည် လျော့ကျသွားခဲ့ရလေသည်။

တစ်ဆယ့်ငါးရာစုနှစ်အတွင်း ပေါ်တူဂီလူမျိုးတို့က အာဖရိကတိုက်တောင်ဘက်စွန်းကို ပတ်၍ အရှေ့နိုင်ငံများသို့ သွားသော ပင်လယ်ခရီးလမ်းကို မတွေ့မီကတည်းက အေဒင်မြို့ သည် အာရှနိုင်ငံများနှင့် အနောက်နိုင်ငံများ ကုန်စည်ကူးသန်းရာ အချက်အချာမြို့ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၉ ခုနှစ် ဆူးအက်တူးမြောင်း ဖောက်လုပ်ပြီးနောက်တွင် ထိုမြို့သည် ဗြိတိသျှတို့ အတွက် စစ်ရေးစစ်ရာအရ ပို၍အရေးပါသောမြို့ ဖြစ်လာလေ သည်။ ဗြိတိသျှတို့သည် အေဒင်မြို့ကို ၁၈၃၉ ခုနှစ်တွင် သိမ်းပိုက်ပြီးလျှင် အိန္ဒိယနိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေး အောက်၌ထား၍ အုပ်ချုပ်သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ် ဧပြီလ တစ်ရက်နေ့တွင် အေဒင်နယ်ကို ဘုရင်ခံတစ်ဦးက သီးခြားဗြိတိသျှ ကိုလိုနီနယ်အဖြစ် ခွဲခြားအုပ်ချုပ်သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ဥပဒေပြု ကောင်စီကို ဖွဲ့စည်း၍ နယ်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့လေသည်။

အေဒင်ကိုလိုနီနယ်တွင် အေဒင်မြို့နှင့်တကွ လစ်တဲ အေဒင်ကျွန်းဆွယ်၊ ပယ်ရင်းကျွန်း၊ ကူရီရာ မူရီယာကျွန်းစုတို့ ပါဝင်၍ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ရ၅ စတုရန်းမိုင်ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၅ဝ,ဝဝဝ ယောက် (၁၉၇၂) ရှိသည်။ ရာသီဥတုမှာ 
ပူပြင်းခြောက်သွေ့သည်။

အေဒင်ကိုလိုနီနယ်နှင့် တဆက်တည်းဖြစ်သောဗြိတိသျှ အစောင့်အရှောက်ခံ အေဒင်နယ်ဟူ၍ လည်းရှိသည်။ ထို အစောင့်အရှောက် ခံနယ်ကို အရှေ့နှင့် အနောက်ဟု ပိုင်းခြား ထားသည်။ ယင်းနယ်ထဲ၌ အာရပ်စော်ဘွားများအုပ်ချုပ်သော နယ်ပယ်နှစ်ဆယ် ပါရှိသည်။ အစောင့်အရှောက်ခံနယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၁၁၂,ဝ၈ဝ ခန့်ဖြစ်သည်။၁၉၅၉ ခုနှစ်မှ အစပြု၍ ဗြိတိသျှစောင့်အရှောက်ခံ 
အေဒင်နယ်တွင် အပါအဝင် စော်ဘွားနယ် အချို့ပူးပေါင်းကာ တောင်ပိုင်းအာရပ် စော်ဘွားနယ်ပေါင်းစုဟု ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်ရောက်လျှင် အခြားအာရပ်စော်ဘွား နယ်များနှင့် အေဒင်ကိုလိုနီနယ်တို့ပါ ပူးပေါင်းပါဝင်လာ၍ တောင်အာရေဗျ 
နယ်ပေါင်းစုဟု အမည်ပြောင်းလိုက်သည်။

၁၉၆၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃ဝ ရက်နေ့တွင် ထိုနယ် ပေါင်းစုကို ဂရိတ်ဗြိတိန်က လွပ်လပ်ရေးပေးလိုက်၏။ ထိုအခါ 
တောင်ပိုင်း ယီမင်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဟု တည်ထောင်လိုက်သည်။

ထိုစဉ်က ဗြိတိသျှအစောင့်အရှောက်ခံ အေဒင်နယ်မှ စော်ဘွားနယ်၁၆ နယ်နှင့်အေဒင် ကိုလိုနီနယ်တို့သာ ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း နောင်အခါ 
ကျန်စော်ဘွားနယ် လေးနယ်သည်လည်း ပူးပေါင်း ပါဝင်ခဲ့၏။ 

၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃ဝ ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ် ယီမင်သမ္မတနိုင်ငံဟု အမည်ပြောင်း လိုက်၏။ ယခုအခါ အေဒင်မြို့သည် ပြည့်သူ့ဒီမိုကရက်တစ် ယီမင်သမ္မတနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။ ကုန်သွယ်ရေး အချက်အချာဌာနလည်းဖြစ်လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅)
**အရှင်မောဃရာဇထေရ်** သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ဧတဒဂ်ရ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်၏။

ဘဝဇာတ်ကြောင်း
-------------

### အတ္ထဒဿီမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်

အတ္ထဒဿီမြတ်စွာဘုရားပွင့်တော်မူစဉ် အခါက ဖြစ်၏။ အရှင်မောဃရာဇထေရ် သည် လမ်းခရီး၌ ကြွတော်မူ၏။ ထိုအချိန်တွင် အရှင်မောဃရာဇထေရ်သည် တပည့်တို့ဖြင့် အိမ်မှ ထွက်ခဲ့ရာ မြတ်စွာဘုရားအား တွေ့မြင်၏။ ထိုနောက် မြတ်စွာဘုရားအား ကြည်လင်သောစိတ်ဖြင့် ရှိခိုးကာ မြတ်စွာဘုရားအား ချီးမွမ်းပြောဆို၏။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားအား ပျားရည်အိုးကို လက်ဖြင့် ဆပ်ကပ်လှူဒါန်း၏။ ထိုနောက် မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုပျားရည်အား ဘုဉ်းပေးတော်မူ၏။ 

### အကျိုးခံစားရခြင်း

မြတ်စွာဘုရားသည် ဘုဉ်းပေးတော်မူပြီးနောက် "အကြင်သူသည် ကြည်လင်သောစိတ်ဖြင့် ဘုရားကို ချီးမွမ်း၏။ ထို့သို့ ကြည်လင်သောစိတ်ဖြင့် ချီးမွမ်းသောစိတ်၏ ကြည်လင်ခြင်းကြောင့် အပါယ်လေးပါးသို့ မရောက်နိုင်။ နတ်မင်းအဖြစ် တစ်ဆယ့်လေးကြိမ်၊ ဧကရာဇ်မင်းအဖြစ် အကြိမ်ရှစ်ရာ ဖြစ်မည်။ စကြဝတေးမင်းအဖြစ် အကြိမ်ငါးရာ၊ ပဒေသရာဇ်မင်းအဖြစ်ကိုမူ မရေတွက်နိုင်အောင် ဖြစ်မည်။ နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဗေဒင်သုံးပုံကို တစ်ဖက်ကမ်းခတ်တတ်မြောက်သော ရသေ့ဖြစ်ပြီး ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် မောဃရာဇ ဟူသောအမည်ဖြင့် ရဟန်းပြုမည်" ဟု မိန့်တော်မူခဲ့သည်။

### ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားထက်ထက်

နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်မောဃရာဇထေရ် အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  *ထေရာပဒါန်ပါဠိတော်၊ ကုဏ္ဍဓာနဝဂ်*။
စာရေးဆရာ**မောင်ဖေငယ်**သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဖြူးမြို့တွင် ၁၉၄၄-ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ(၈)ရက်၊ စနေနေ့တွင် အဘဦးဖိုးဦး၊ အမိ ဒေါ်လှတင်တို့မှ ဖွားမြင်သော ဒုတိယမြောက်သား ဖြစ်သည်။ ဖြူးမြို့တွင် အထက်တန်းပညာ အောင်မြင်ခဲ့ပြီးနောက် တက္ကသိုလ် ဆက်မတက်ဘဲ စာပေလောကထဲသို့ ခြေစုံပစ် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ မိခင်ဖြစ်သူမှာ စာရေးဆရာ၊ ဒါရိုက်တာ ဆရာကြီးဦးသုခ၏ ညီမအရင်း ဖြစ်သည်။

(၁၉၆ဝ)ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ဖြူနီညိုပြာစာပေ တိုက်သို့ရောက်ရှိပြီး သတင်းစာ ဆရာကြီးစိန်ခင်မောင်ရီထံတွင် စာပေ တပည့်အဖြစ် ခံယူသည်။ (၁၉၇၁)ခုနှစ်တွင် အလယ်တန်းပြ ကျောင်းဆရာမ ဒေါ်ခင်စမ်းနွယ်(ကလောင်အမည် - ဖြူနှင်းနွယ်(မန်းတက္ကသိုလ်)နှင့် လက်ထပ်ပြီး
သား စည်သူဖေငယ်
နောင်မင်းလတ်
နှစ်ဦး၊ သမီးသုံးဦး တင်မင်းယု
လင်းငယ်ငယ်ထွေး
ချစ်စုဖွေး တို့ ထွန်းကားသည်။

စာပေလက်ရာများ
-------------

1. သူတို့ဆီက သည်းထိပ်ရင်ဖိုဝတ္ထုတိုများနှင့် ချမ်းအေးမြ၊ စိန်ခင်မောင်ရီ၊ မောင်ဖေငယ်(၁၉၇၃)
2. ရနောင်မောင်မောင်တုတ်(၁၉၇၅)
3. ကနောင်မင်းသားနှင့် မြင်ကွန်းမြင်းခုန်တိုင်(၁၉၇၆)
4. နန်းမတော်မယ်နု(၁၉၇၆)
5. ဖောင်းကားစား(၁၉၇၇)
6. ကျွန်ဖြစ်ဖို့ကြုံလာတော့(၂၀၀၂)
7. သစ္စာတရားရဲ့ ယဇ်ပလ္လင်(၂၀၀၃)
8. သမိုင်းနှင့် ဝိရောဓိဖြစ်ခြင်း(၂၀၀၅)
9. သီပေါမင်း၏ နောက်ဆုံးနေ့ရက်များ(၂၀၀၆)
10. စဉ့်ကူးမင်း(၂၀၀၇)
11. ဒိုင်းခင်ခင်(၂၀၀၇)
12. ရတနာဂီရိရောက် သီပေါမင်း(၂၀၀၈)
13. နန်းစံကြသူများ(၂၀၀၈)
14. ဘကြီးတော်မင်း(၂၀၀၉)
15. ရနောင်မောင်မောင်တုတ်၊ အသစ် ထပ်မံဖြည့်စွက်ချက်များနှင့်အတူ(၂၀၁၀)
16. ရန်ကိုပယ်ရှင်း(၂၀၁၁)
17.

ဘဝနိဂုံး
--------

အသက်(၆၈)နှစ် အရွယ်ရှိ စာရေးဆရာ မောင်ဖေငယ်(ခ) ဦးတင်ဖေသည် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး၊ နှလုံးအထူးကြပ်မတ် ကုသဆောင်၌ ၂၀၁၁−ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ (၂၅)ရက်၊ နံနက် (၁၁:၃ဝ)နာရီတွင် ကွယ်လွန်အနိစ္စ ရောက်ရှိသွားပြီ ဖြစ်သည်။ ကြွင်းကျန်ရစ်သော ရုပ်ကလာပ်ကို ဖေဖော်ဝါရီ (၂၇)ရက်တွင် ရေဝေး သုသာန်၌ ညနေ(၃)နာရီ ပို့ဆောင် မီးသဂြိုဟ်သည်။ 

လုံးချင်းစာအုပ်အဖြစ် ရနောင်မောင်မောင်တုတ် စာအုပ်ကို စတင်ရေးသားပြီးနောက် မောင်ဖေငယ် ဟူသော ကလောင်အမည်ဖြင့် သမိုင်းဆိုင်ရာစာပေများ အစဉ်တစိုက် ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ စဉ့်ကူးမင်း၊ မဏိစန္ဒာ၊ ဆင်ဖြူမရှင်၊ ဒိုင်းခင်ခင်၊ နန်းမတော်မယ်နု စသည့် စာအုပ်များ အထူးထင်ရှားပြီး လသာမြို့နယ် စာပေနှင့် စာနယ်ဇင်းအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်တာဝန်ယူခဲ့ပြီး ကွယ်လွန်ချိန်အထိ မြန်မာနိုင်ငံစာပေနှင့် စာနယ်ဇင်းအဖွဲ့ ဝင်ဖြစ်သည်။ ဆရာကွယ်လွန်ချိန်တွင် ထုတ်ဝေဖြန့်ချိပြီးသည့် စာအုပ်ပေါင်း အုပ်(၂ဝ)ခန့် ကျန်ရှိပြီး အချို့စာမူများမှာ စက်တင်ပုံနှိပ်ခြင်း မပြုရသေးကြောင်း သိရသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မောင်ဖေငယ်၊ ရနောင်မောင်မောင်တုတ်၊ အသစ် ထပ်မံဖြည့်စွက်ချက်များနှင့်အတူ
|  |
| --- |
| **၁၉၀၄** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဖေဖော်ဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ |  |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
**ဦးဖူးညို**(၁၈၆၂-၁၉၂၉)သည် မြန်မာ့ရုပ်သေးလောကတွင် "အပြောဦးဖူးညို အဆိုဦးပု" ဟုဆိုစမှတ်ပြုရသော ရုပ်သေး အနုပညာရှင်ကြီးနှစ်ဦးအနက်မှ တစ်ဦးဖြစ်သည်။

ငယ်ဘဝ
-----

မောင်ဖူးညိုသည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ငဇွန်မြို့နယ်၊ နတ်ကြီးရွာတွင် ၁၂၃၃-ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလပြည့်ကျော်(၇)ရက် ကြာသပတေးနေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။ မိဘများမှာ ဦးမင်းသား+ဒေါ်မင်းအံ့ တို့ဖြစ်သည်။
ကိုဖူးညိုသည် အသက်(၂၄)နှစ်အရွယ်တွင် မိမိ၏ ဇာတိရွာသူ မခို နှင့် ထိမ်းမြားလက်ထပ်ခဲ့သည်။ ကိုဖူးညို၏ ရုပ်သေးအဖွဲ့သည် သီပေါဘုရင်မင်းမြတ်၏ အသုံးတော်ခံ မင်္ဂလာစင်တော် တစ်ခုဖြစ်လာသည်။ သီပေါမင်းတရားသည် ကိုဖူးညို အမှုထမ်း အသုံးတော်ခံပုံကို နှစ်သက် အားရတော်မူသဖြင့် မဓုသဒ္ဒရွှေတောင်ကျော်စွာဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်တော်မူသည်။
ကိုဖူးညိုသည် လင်ကွဲမယားကွဲဇာတ်လမ်းများကို ခင်းကျင်းပြသလေ့ရှိသည်။ စုံနံသာမြိုင် ရှာပုံတော်ကြီးကို နတ်လမ်းညွန်များ နှင့်တကွ ညဉ့်လုံးပေါက် ကပြသည်။ ထိုခေတ်က "လင်ပျောက်ရှာ" "ဟေမဝန်ဗွေ" "ဟေဝန်မြိုင်" စသည်တို့မှာ လူကြိုက်များလှသော ရှာပုံတော်သီချင်းများ ဖြစ်ကြသည်။
သီပေါမင်းပါတော်မူပြီးနောက်တွင် ၁၂၄၉-ခုနှစ်၌ ကိုဖူးညိုက"သီဟာပျံနန်းဘုံမြင့်မှာလ၊ ညီလာခံဖျန်း လှုံတင့်စဉ်က၊ ဆန်းစုံဝေဆင့် ပတ္တမြားပလ္လင်မှာနော်ရှင်၊ စန်းယုန်ငွေပွင့် မခြားသွင်းပါ" ဟူ၍ အရှင်သခင် သီပေါမင်းကို တမ်းတလွမ်းလှည့်တေးကို ဖွဲ့ဆိုလိုက်သောအခါ များစွာသော ပရိသတ်တို့မှာ မိမိတို့၏အရှင်သခင် ဘုရင်မင်းကို များစွာလွမ်းဆွတ် တသကြရသည် နှင့်အမျှ နယ်ချဲ့တို့ကို မကျေမချမ်း စောင်းမြောင်းထားသော အဖွဲ့အစပ်များကို ကြားရသဖြင့်လည်း မျိုးချစ်စိတ်များ တဖွားဖွား ပေါ်ပေါက်လာကြရလေသည်။

နွားကျောင်းသားဘဝမှ ဘုရင့်အသုံးတော်ခံ ရုပ်သေးမင်းသမီးအဖြစ်အထိ တက်လှမ်းခဲ့ပြီးလျှင် အင်္ဂလိပ် အစိုးရခေတ်တွင်လည်း အင်္ဂလိပ်အစိုးရအရာရှိကြီးများ၏ ရွှေတံဆိပ်များဖြင့် ဆုချီးမြှင့်ခြင်း အဖုံဖုံခံရသော သဘင်အနုပညာရှင်ကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည့် ရုပ်သေးမင်းသမီးဦးဖူးညိုသည် အသက်(၆၈)နှစ်အရွယ် ၁၂၉၁-ခုနှစ်၊ ပထမဝါဆိုလပြည့်ကျော် (၇)ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်လေသည်။

ရည်ညွှန်းကိုးကား
----------------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း Encyclopedia Myanmar 1998-1999
**မောင်ဆောင်းခ** (၅ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၂ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ကဗျာဆရာ၊ လူ့အခွင့်အရေးလှုပ်ရှားသူဖြစ်ပြီး ဗမာပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်၏ တပ်မှူး တစ်ဦးဖြစ်သည်။

အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း
-------------------

၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် မောင်ဆောင်းခသည် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်တွင် လူငယ်လုပ်ငန်းအဖွဲ့ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ 

၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် သူသည် "သူ၏လိင်အင်္ဂါပေါ်တွင် သမ္မတ တစ်ဦးပုံအား တက်တူးထိုးခြင်းနှင့်ပတ်သက်သောကဗျာ" ထုတ်ဝေမှုအတွက် ထောင်ဒဏ်ခြောက်လချမှတ်ခဲ့ရသည်။ 

၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် မောင်ဆောင်းခသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်နှင့် သတင်းလွတ်လပ်ခွင့်ကို မြှင့်တင်ရန် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူအဖွဲ့အစည်း *အသံ* ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် အသံအဖွဲ့အစည်းသည် "မြန်မာနိုင်ငံတွင် လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်မြှင့်တင်ရေး" အတွက် ပံ့ပိုးကူညီမှုအတွက် နယ်သာလန်နိုင်ငံသံရုံးမှ ဆုချီးမြှင့်ခဲ့သည်။  သတင်းလွတ်လပ်ခွင့်နှင့် လူနည်းစုများအပေါ် ဆက်ဆံမှုအပေါ် အစိုးရ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် နှင့် သဘောထားကွဲလွဲမှုများကြောင့် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်မှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။  သူသည် ၂၀၂၁-၂၀၂၂ မြန်မာဆန္ဒပြပွဲ များ၏ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ 

၂၀၂၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် သူသည် တိုင်းရင်းသား ဖက်ဒရယ်စနစ် အတွက် ကြိုးပမ်းနေသော တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ ဗမာပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်ကို ပူးတွဲတည်ထောင်ခဲ့ကာ တပ်မှူးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "The Bizarre Trial of a Poet in Myanmar"။ *The New Yorker*။ 2 March 2016။
2. ↑  Diep in de jungle trainen Myanmarezen voor de strijd tegen de junta (in nl)။
3. ↑  "Myanmar's rebellion, divided, outgunned and outnumbered, fights on" (in en)။
4. 1 2  Saungkha၊ Maung (2022-02-09)။ Ready for war: my journey from peaceful poet to revolutionary soldier (in en)။
5. ↑  Myanmar court convicts man over penis tattoo poem (in en) (2016-05-24)။
6. ↑  Maung Saungkha – Freedom of expression, internet freedom and independent journalism (in en-GB) (2020-11-30)။
7. ↑  Two protesters killed in Myanmar, shops and factories closed (in en-US)။
8. ↑  Fähnders၊ Till။ "Im Angesicht des Todes: So brutal verfolgt Myanmars Militär Demokraten" (in de)။
နာမည်ကျော် ကျူဂါးဒင်း တော်ဝင်ဥယျာဉ်

ကျူဂါးဒင်းဥယျာဉ်
----------------

အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ဆာရီနယ်အတွင်းရှိ ကျူးရွာတွင် ကျူးဂါးဒင်းခေါ် ကမ္ဘာကျော်ဘုရင့် ရုက္ခဗေဒ ဥယျာဉ် ရှိ၏။ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်သို့ လှည့်လည်သူမှန်သမျှ ထိုနေရာသို့ ရောက်လျှင် ကျူးဂါးဒင်းသို့ သွားရောက်မကြည့်သူ မရှိချေ။ သို့ဖြစ်ရာ ကျူးဂါးဒင်းသည် ကြည့်ရှုသူများနှင့် အမြဲစည်ကားလျက် ရှိလေသည်။
တတိယဂျော့ဘုရင်၏ မယ်တော်သည် ကျူးနန်းတော်နှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသော မြေ ၉ ဧကခန့်တွင် ဝီလျံ အိုက်တန် ဆိုသူအား ဥယျာဉ်ငယ်တစ်ခု ပြုစုပျိုးထောင်စေခဲ့ရာ နောင်တဖြည်းဖြည်း ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်းဖြင့် မူလ ၉ ဧကမျှကျယ်သော ဥယျာဉ်ငယ်မှာ ဧက ၃ဝ အထိ ကျယ်ပြန့်လာလေသည်။ 
ထို့ပြင် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှ အပင်အမျိုးမျိုးကို လိုလေသေး မရှိအောင် စုဆောင်းရှာဖွေလျက် အမျိုးမျိုးကြံဖန်ကာ စိုက်ပျိုးထားခဲ့သဖြင့် အံ့ဩဖွယ် ကောင်းလှသည်။ အထူးသဖြင့် ကျူးဂါးဒင်းသည် ဥယျာဉ်ပြုစုစိုက်ပျိုးရေးနှင့် စီးပွားဖြစ် စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာတို့၏ သုတေသနဌာနကြီးသဖွယ် ဖြစ်လာသည်။ ဂရင်းနစ် နက္ခတ် မျှော်စင်သည် နက္ခဗေဒပညာ အတွက် အကျိုးဆောင်ခဲ့သကဲ့သို့ ကျူးဂါးဒင်းသည်လည်း ရုက္ခဗေဒပညာအတွက် အကျိုးဆောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ကျူးဂါးဒင်းတွင် မျိုးပွားပြုစုပျိုးထောင်ပေးခဲ့၍ နယ်ပယ်သစ် များသို့ ယူဆောင်စိုက်ပျိုးစေခဲ့သော စီးပွားဖြစ်အပင်များမှာ ပေါင်မုံ့သီးပင်၊ နာနတ်ပင်၊ ငှက်ပျောပင်၊ လက်ဖက်ပင်၊ ကာဖီပင်၊ ကိုကိုးပင်၊ ကော်ဖတ်ပင်၊ လျှော်ထွက်အပင်များ၊ ဆိုးဆေးထွက်အပင်များ၊ ကွီနိုင်ပင် စသည်တို့ ဖြစ်လေသည်။ ကျူးဂါးဒင်းမှတစ်ဆင့် ၁၈၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တောင်အမေရိကတိုက်မှ ကွီနိုင်ရရှိသော ဆင်ကိုနာပင်ကို အိန္ဒိယ သို့လည်းကောင်း၊ ကော်ဖတ်ပင်ကို ၁၈၇၅ ခုနှစ်တွင် မလ္လာယု ကျွန်းဆွယ်သို့လည်းကောင်း ယူဆောင်စိုက်ပျိုးခဲ့သည်။

ဥယျာဉ်အတွင်း၌ သီးပင်၊ ပွင့်ပင်၊ ရွက်လှပင်၊ ရှားစောင်းပင်၊ နွယ်ပင်၊ ကျောက်ပန်းပင်၊ သစ်ခွပင်မှ စ၍ အပင်မျိုးပေါင်း ၄ဝဝဝဝ ကျောက်ကို အမျိုးအစားခွဲခြား၍ စိုက်ပျိုးထားလေသည်။ သို့ဖြစ်၍ ရာသီလိုက် ပွင့်သော ပန်းပင်များပင် ကြည့်ရှု၍မကုန်နိုင်အောင် များလှသည်။ 

ရာသီဥတု၊ မြေမျိုးစသည့် မတူကွဲပြားသော အရပ်ဒေသများမှ ယူဆောင်ခဲ့သော အပင်များကို မှန်အမိုးအကာအိမ်များအတွင်း မူလယူဆောင်ခဲ့ရာ ဒေသ၏ ရာသီဥတုမြေမျိုး စသည်တို့နှင့် တူညီအောင် ဖန်တီး၍ ပြုစုစိုက်ပျိုးထားသဖြင့် ရာသီအလိုက် ပွင့်သီးလျက် ရှိလေသည်။ ထိုအိမ်များအပြင် စာကြည့်တိုက်၊ ပြတိုက်များနှင့် ရုက္ခဗေဒဆိုင်ရာ လက်တွေ့စမ်းသပ်ခန်းလည်း ရှိ၏။ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှ အပင်အမျိုးမျိုးကို ရှာဖွေစုဆောင်း၍ တာရှည်ခံစေရန် ဆေးစိမ်၍ ပြတိုက်တွင် ထားသည်။ ဆေးစိမ်ထားသောအပင်အမျိုးပေါင်း ငါးသန်းကျော်မျှရှိ၍ ထိုအပင်သေပြတိုက်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဝိတိုရိယဘုရင်မကြီးသည် ကျူးဂါးဒင်းကို တိုင်းသူပြည်သားတို့အား ၁၈၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် လွှဲအပ်ခဲ့ လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)
စာရေးဆရာ **အီကြာကွေး** (၁၉၃၈ - ၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၀၉) ကို ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ဓနုဖြူမြို့ မင်းပိုင်ရပ်၌ မွေးဖွားသည်။ အဖ ဦးမောင်နှစ်၊ အမိ ဒေါ်ညွှန့်မေတို့၏ တစ်ဦးတည်းသော သားဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ကိုကျော်ထွန်း ဖြစ်၍ မူလ ကလောင်အမည် (ဓနုဖြူ) ကျော်ထွန်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် စာ စရေး၍ ကွယ်လွန်သည့်အချိန် အထိ စဉ်ဆက်မပြတ် ရေးသားရာ စာရေးသက် အနှစ် ငါးဆယ်ကျော် ခန့်ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် **အီကြာကွေး** ကလောင် အမည်ကို ထပ်ပွားသည်။

ပညာရေး
------

ဓနုဖြူ အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်းတွင် တက္ကသိုလ် ဝင်တန်း အထိ ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ - ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် စာပေ ဝါသနာရှင်များ အသင်း (ဓနုဖြူ) ၏ စာပေ တာဝန်မှူးနှင့် စာကြည့်တိုက်မှူး တာဝန်ယူ၍ မုန်တိုင်း စာစောင် အမှတ် (၁)နှင့် အမှတ် (၂) တို့ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် ပြည်သူ့ လူငယ် အဖွဲ့ (ဓနုဖြူ) တွင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန် ယူခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ပြည်သူ့ လူငယ် အဖွဲ့ (ဓနုဖြူ) တွင် ဥက္ကဋ္ဌနှင့် ကမ္ဘာ့ ငြိမ်းချမ်းရေး ကွန်ဂရက် (ဓနုဖြူ) တွင် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မှ စာရေး ဆရာကြီးများအား ဖိတ်ကြား၍ စာဆိုတော်နေ့ စာပေ ဟောပြောပွဲကို စတင် ကျင်းပ ပေးခဲ့သည်။ ဓနုဖြူတွင် စာပေ ဟောပြောပွဲကို မျိုးစေ့ ချပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် တောင်ဥက္ကလာ ကဗျာ့ ကလာပ်စည်း၏ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန်ယူ၍ ပစ္စက္ခ ကဗျာများနှင့် ပဲ့တင်သံ ကဗျာများ စုပေါင်း ကဗျာစာအုပ် နှစ်အုပ် ထုတ်ခဲ့သည်။ အီကြာကွေး အမည်ဖြင့် ရေးခဲ့သော (နောင်တခါ မေးရင် ဖြေလိုက်မယ်) ဝတ္ထုတိုကို ရုရှဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။

ရေးသားခဲ့သော စာပေများ
---------------------

(ဓနုဖြူ) ကျော်ထွန်း အမည်ဖြင့် ကဗျာ ၁၂ဝဝ ကျော်၊ ဝတ္ထုတို ၈ဝ ကျော်၊ မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုရှည် ၃ ပုဒ်နှင့် ပီမိုးနင်း၏ ဝတ္ထုတို အတတ်ပညာ စာပေကျမ်း (၁) ကျမ်းကို ပြုစုခဲ့သည်။ လက်သင်စ ကဗျာရှင်များ အတွက် လမ်းညွှန် နည်းပြ မဂ္ဂဇင်းတွင် ‘ကဗျာ့ ပွဲခင်းသာ’ ကဏ္ဍကို နှစ်ပေါင်း သုံးဆယ်ကျော် လစဉ်မပျက် တာဝန်ယူ ရေးသားခဲ့သည်။ ယခုအခါ သောကြာ စာစောင်တွေင် ‘ကဗျာ့ ပွဲခင်းသာ’ ကဏ္ဍကို ဆက်လက် ရေးသားခဲ့ရာ သုံးနှစ် သက်တမ်း ရှိခဲ့ပြီး ဖြစ်၏။

(ဓနုဖြူ) ကျော်ထွန်း အမည်ဖြင့် ရေးသားခဲ့သော ခွပ်လိုက်ကြစို့သူငယ်ချင်း ကဏ္ဍအကြောင်းများနှင့် လက်ရှိရေးသားနေသော သက်ရှိထင်ရှား ရေးဖော်များ စသောဆောင်းပါးများဖြင့် ဘဝတူစာပေလောကသား အချို့အကြောင်း တစ်စေ့တစ်စောင်း ပုံဖော်ခဲ့သည်။ ဓန / မြန်မာ့ဓန မဂ္ဂဇင်းများတွင် ရယ်စရာတွေးစရာ အဖြစ် ဝတ္တုဆိုရမည့်စာများ ပင်တိုင်ရေးသားခဲ့သည်။

အီကြာကွေး အမည်ဖြင့် လုံးချင်း အုပ် ၂ဝ ရေးသားခဲ့ပြီး၍ သောကြာ စာစောင်တွင် အယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ် တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

ဘဝဖြတ်သန်းမှု
-------------

စာစတင်ရေးသားလာစဉ်မှစ၍စာပေလုပ်ငန်းများတွင်သာအခြေချလုပ်ကိုင်ပြီး လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်းများစွာထဲကပင် စာရေးခြင်းသက်သက်ဖြင့် ဘဝရပ်တည်ခဲ့သည်။ အိမ်ထောင်မပြု လူပျိုကြီးဘဝဖြင့်သာ နေထိုင်ပြီး တောင်ဥက္ကလာပရှိ နေအိမ်နှင့်ခြံဝင်းကို ကြိုတင်လှူဒါန်းထားပြီးဖြစ်သည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

စာရေးဆရာကြီး အီကြာကွေးသည် ၂၀၀၉ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ရက်နေ့ ညနေ ၆ နာရီခွဲခန့်တွင် ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးတွင် လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

ရည်ညွှန်းကိုးကား
----------------

* စာရေး ဆရာ အီကြာကွေး ခေါ် (ဓနုဖြူ) ကျော်ထွန်း၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျဉ်း (နတ်ရူးတို့ ကြောင်နိုင်ပေ စာအုပ်မှ) - အီကြာကွေး၊ ၂ဝဝ၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ၊ ပထမ အကြိမ်၊ တွတ်ပီ စာအုပ်တိုက်။
* rfa သတင်း
ရှုမ၀ စမ်းစမ်းအေးSan San Aye
အကယ်ဒမီ ရှုမဝ **စမ်းစမ်းအေး**ကို အဖ ဦးအေးနှင့် အမိဒေါ်လှမြင့်တို့က ၁၉၄၅-ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၀)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ရေကျော်မြို့နယ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်းမောင်နှမ ခြောက်ယောက်ရှိသည့်အနက် ဒုတိယမြောက် သမီးတစ်ဦးဖြစ်သည်။

ငယ်ဘဝ
-----

ငယ်စဉ်က တာမွေ အ.ထ.က(၁)ကျောင်းတွင် ဒသမတန်းအထိ ပညာသင်ယူခဲ့သည်။

ရှုမဝ
-----

ရှုမဝ စမ်းစမ်းအေးသည် ရုပ်ရှင်လောကသို့ မဝင်ရောက်မီ ရဲဆန်းသစ် တီးဝိုင်းတွင် အပျော်တမ်း သီချင်းဆိုသည်။ မြန်မာ့အသံမှ ထုတ်ဝေသော သောတရှင် မဂ္ဂဇင်းတွင် မျက်နှာဖုံးရှင်အဖြစ် ပါဝင်ဖော်ပြခြင်း ခံရသည်။ ယင်းမျက်နှာဖုံး ဓာတ်ပုံကို ဒါရိုက်တာ ရှုမဝဦးကျော်က တွေ့ရှိပြီးနောက် စမ်းစမ်းအေးကို ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးရန် ကမ်းလှမ်းသည်။ ၁၉၆၀-ပြည့်နှစ်တွင် ရုပ်ရှင်လောကသို့ စတင်ရောက်ရှိပြီး ဒါရိုက်တာ ရှုမဝဦးကျော် ရိုက်ကူးသော *ရွှေရင်သိမ်းသစ်"ဇာတ်ကားတွင် ပထမဆုံး သရုပ်ဆောင်ခွင့် ရရှိသည်။ သူမ၏ လက်ဦးဆရာမှာ ဒါရိုက်တာ ရှုမဝဦးကျော်ဖြစ်သည်။*

*ရွှေရင်သိမ်းသစ်* ဇာတ်ကားကို စတင်ရိုက်ကူးပြီးနောက် *ချစ်တဲ့သူရဲ့ရင်ခွင်*၊ *ရင်ဝယ်တသိမ့်သိမ့်*၊ *လုလင်ငယ်သွေး*၊ *လေချိုတသွေးသွေး*၊ *ချွေးကလေးစိုစို* ဇာတ်ကားများကို ရုပ်ရှင်မင်းသား မောင်ယဉ်ထွေးနှင့် ရိုက်ကူးရင်း ဖူးစာဆုံကာ အိမ်ထောင်ပြုသည်။ သားတစ်ယောက်၊ သမီးတစ်ယောက် ထွန်းကားသည်။

စမ်းစမ်းအေး ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ရသည့် *အပယ်ရတနာ*၊ *ဒေါင်းမလေး၊ ပန်းရုံ*၊ *ပန်းနွယ်ကစိမ်း*၊ *ခြေဖဝါးတော်နုနု*၊ *နေထွက်သောည၊ ပစ်မှတ်*၊ *စိန်ခေါ်နေသည့်အချစ်*၊ *ချစ်သူရွေးမယ် ချစ်ဝဲလည်* ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများမှာ ထင်ရှားသည်။ ၎င်းဇာတ်ကားများအနက် ၁၉၉၃-ခုနှစ်တွင် "စိန်ခေါ်နေတဲ့အချစ်'ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား၌ အကောင်းဆုံး မင်းသမီး ဇာတ်ပို့ဆု အကယ်ဒမီဆုကို ရရှိခဲ့သည်။

ရှုမဝစမ်းစမ်းအေး မကွယ်လွန်မီအချိန်အထိ ကားကြီးပေါင်း ၁၀၀ ကျော်နှင့် ဗီဒီယို ဇာတ်ကား ၄၀၀ ကျော်ခန့် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ အကယ်ဒမီ ရှုမဝ စမ်းစမ်းအေးသည် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများကို ရိုက်ကူးရင်း ဦးနှောက်နှင့် အာရုံကြောဆိုင်ရာ ရောဂါဖြင့် ၂၀၀၇-ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၄)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် (၆၂)နှစ် ရှိပြီဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်(၂၀၀၈)
မောင်ဇေယျာ (၁၉၅၈)

မောင်ဇေယျာ (၁၉၅၈)
-----------------

၁။ အမည်ရင်း - ဦးသန်းအုန်း  

၂။ မိဘအမည် - ဦးထွန်းအုံ + ဒေါ်ချော  

၃။ မွေးသက္ကရာဇ် - ၁၈၊ ၄၊ ၁၉၅၈  

၄။ မွေးဖွားရာဒေသ - အင်းကုန်းရွာ၊ နတ်မောက်မြို့  

၅။ ကလောင်အမည်ခွဲများ - မောင်ဇေယျာ၊ မောင်သန့်စင်၊ ကိုယဉ်ကျေး၊ M.T.O.

ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ်
---------------

၁၉၅၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၈ ရက် သောကြာနေ့တွင် နတ်မောက်မြို့နယ် အင်းကုန်းရွာ၌ မွေးဖွားသည်။ အဖ ဦးထွန်းအုံ၊ အမိ ဒေါ်ချော ဖြစ်သည်။ မွေးချင်း သုံးယောက်တွင် ဒုတိယမြောက် ဖြစ်ပြီး အမည်ရင်း ဦးသန်းအုန်း ဖြစ်သည်။ အမေ့ဘက်မှ အဖိုးမှာ တို့ဗမာ အစည်းအရုံးကို စတင်ခဲ့သူ စာရေးဆရာကြီး သခင်ဘသောင်း ဖြစ်သည်။

နတ်မောက်မြို့ ဗိုလ်ချုပ် အထိမ်းအမှတ် အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်းမှ ဆယ်တန်း အောင်မြင်သည်။ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊ စာကြည့်တိုက် ပညာဘွဲ့လွန် ဒီပလိုမာနှင့် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့များ ရခဲ့သည်။ ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ ဆက်ဆံရေး ဦးစီးဌာနမှ ဦးဆောင် ဖွင့်လှစ်သော စာကြည့်တိုက်ပညာ လေးလ သင်တန်းတွင် ပထမ ရခဲ့သည်။ ၁၉၉၃-၉၅ ခုနှစ်၊ စာကြည့်တိုက် ပညာ ဘွဲ့လွန် ဒီပလိုမာတွင် ပထမရ၍ ပထမဆုံး 'ဆရာဇော်ဂျီဆု' ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။ စာကြည့်တိုက်ဆိုင်ရာ 'မြန်မာရာမ စာစုစာရင်း' (၁၉၉၃)၊ 'ဧချင်း စာစုစာရင်း' (၁၉၉၅)၊ 'သခင်ဘသောင်း စာစုစာရင်း' (၁၉၉၅)၊ 'ပျူစာစု စာရင်း' (၁၉၉၇)၊ 'အမျိုးသား စာကြည့်တိုက်ရှိ ၁၉၀ဝ ပြည့်နှစ် မတိုင်မီ မြန်မာ စာအုပ်များ စာစုစာရင်း' (၂၀၀၆) တို့ ပြုစုခဲ့သည်။ 'ဆရာကြီး ဦးဖေမောင်တင် စာစုစာရင်း' ပြုစုရေး အဖွဲ့တွင် ပါဝင် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။

၁၉၉၁ ခုနှစ်မှ စတင်၍ စာနယ်ဇင်းများတွင် စာပေ - ယဉ်ကျေးမှု သမိုင်း - အတ္ထုပ္ပတ္တိဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးပေါင်း ၂၀ဝ ကျော် ရေးသားခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် မိုးမဂ္ဂဇင်းပါ 'မြန်မာပညာရှင်များ' ဆောင်းပါးများဖြင့် 'မန္တလေး ထန်းရိပ်ညို စာပေဆု' ချီးမြှင့်ခံရသည်။ ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေပြီး စာအုပ်များမှာ 'မြန်မာလူကျော် ၁၀၀' (၂၀၀၃)။ 'စာပေသမိုင်း ပုဂ္ဂိုလ်ရေး အတွေးအမြင်များ' (၂၀၀၃) တို့ ဖြစ်သည်။

ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန အမျိုးသား စာကြည့်တိုက်တွင် လက်ထောက် ညွှန်ကြားရေးမှူး အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် မိမိဆန္ဒ အလျောက် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ 'Wave' မဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာ အဖွဲ့ဝင် တဦး အဖြစ် စာပေ လုပ်ငန်းများ ဆက်လက် ဆောင်ရွက်နေပါသည်။

ဆရာ မောင်ဇေယျာရေးသားသည့် ရှင်ကျော် (၁၀ဝ) စာအုပ်အား ၂၀၁၆ ခုနှစ် ထွန်းဖောင်ဒေးရှင်းမှ ရည်ညွှန်းစာပေဆု ရွေးချယ်ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။

ရေးသားပြုစု ထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များ စာရင်း
------------------------------------------

၁။ မြန်မာလူကျော် ၁၀ဝ (ပထမတွဲ) ၂၀၀၂  

၂။ ဗုဒ္ဓသာသနာကို ကမ္ဘာသိစေခဲ့သော မြန်မာများ ၂၀၀၃  

၃။ စာပေသမိုင်း ပုဂ္ဂိုလ်ရေး အတွေးအမြင်များ ၂၀၀၃  

၄။ ရှင်ကျော် (၁၀ဝ)

ကိုးကား
-------

1. ↑  ဇန်နဝါရီလ ၂၀၊ ၂၀၁၇ ကြေးမုံသတင်းစာ စာမျက်နှာ ၁၆
2. ↑  ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ ဆက်ဆံရေး ဦးစီးဌာန (ရုံးချုပ်)၊ စာတည်းအဖွဲ့ စုဆောင်း ပြုစုပြီး ရွှေဟင်္သာ စာအုပ်တိုက်မှ ၂၀၀၈ ဖေဖော်ဝါရီမှာ ပထမအကြိမ် ထုတ်ဝေ ဖြန့်ချိခဲ့တဲ့ 'နှစ်ဆယ်ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာများနှင့် စာစုစာရင်း (စတုတ္ထတွဲ)'
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**ရန်သူစစ်တပ်သို့ ချီတက်လာသော စစ်တပ်ကို ကြည့်ရှုမှု။**

အမှုသည်—**ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းများ။**

စစ်တပ် အကြည့်သွားမှု
--------------------

သာဝတ္ထိပြည်ရှင် ကောသလ မဟာရာဇာသည် မိမိ စစ်တပ်နှင့်အတူ ရန်သူစစ်တပ်ရှိရာသို့ ချီတက်ဘို့ရာ မြို့မှ ထွက်လာခဲ့၏၊ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့ကလည်း မြို့တော်မှ ထွက်လာသော ထိုစစ်တပ်ကို အကြည့်အရှုသွားကြ၏၊ မဟာရာဇာသည် ခပ်လှမ်းလှမ်း၌ လာနေကြသော ထိုရဟန်းတို့ကိုမြင်လျှင် အပင့်ခိုင်း၍ "ဘာလုပ်လာကြသတုန်း"ဟု မေး၏၊ "မဟာရာဇာကို ကြည့်ချင်လို့"ဟု ဖြေကြလေသော် "ကိံ ဘန္တေ မံ ဒိဋ္ဌေန ယုဒ္ဓါဘိနန္ဒနံ = စစ်တိုက်မှုကို လွန်စွာနှစ်သက်နေသော ဒကာတော်ကို ကြည့်ရခြင်းဖြင့် ဘာအကျိုးရှိမှာလဲ ဘုရား" နနု ဘဂဝါ ပဿိတဗ္ဗော = ဘုရားကို ဖူးနေလိုက်သည် မဟုတ်ပါလော"ဟု ပြောဆို့လွှတ်လိုက်လေသည်၊ ထိုအခါ စစ်သားတွေကလည်း ကဲ့ရဲ့ကြသဖြင့် "ယောပန ဘိက္ခု ဥယျုတ္တံ သေနံ ဒဿနာယ ဂစ္ဆေယျ၊ ပါစိတ္တိယံ"ဟု မူလပညတ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

သွားခွင့်ရပုံ
-------------

ထိုသိက္ခာပုဒ် ပညတ်တော်မူပြီးနောက် ရဟန်းတပါး၏ ဥုးကြီး(သို့မဟုတ်ဉုးလေး) ဖြစ်သော စစ်သားတယောက်သည် စစ်တပ်၌ မကျန်းမမာဖြစ်နေစဉ် သူ့တူ ဦးပဉ္စင်း ကြွလာဘို့ရာ လူလွှတ်၍ လျှောက်ထားလေ၏၊ ထိုအကြောင်းကို ဗုဒ္ဓရှင်တော်အား လျှောက်ထား၍ ရှင်တော်ဘုရားသည် "အညတြ တထာရူပပစ္စယာ" ဟု ဖြည့်စွက်တော်မူကာ အနုပညတ်ထပ်တော်မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ယော ပန ဘိက္ခု ဥယျုတ္တံ သေနံ ဒဿနာယ ဂစ္ဆေယျ အညတြ တထာရူပပ္ပစ္စယာ, ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

ဆွေမျိုးစစ်သား၏ မကျန်းမမာ ဖြစ်နေခြင်းစသော ထိုသွားထိုက်သော အကြောင်းမရှိဘဲ တိုက်ဘို့ရန် ထွက်လာသော စစ်တပ်ကို ကြည့်ရှူဘို့ရန် သွားသော ရဟန်းမှာ ပါစိတ် အာပတ်သင့်၏။

မှတ်ချက်
--------

ဆင်တပ် မြင်းတပ် ရထားတပ် ခြေလျင်တပ်၍ ၄-ပါးစုံမှ "စစ်တပ်"ဟုခေါ်၏၊ ထို၄-မျိုး မစုံသော တပ်စိတ်တခုကို အကြည့် အရှုသွားလျှင်ကား ဒုက္ကဋ် အာပတ်သာ သင့်၏။ တိုက်ဘို့ရန်အတွက် လာသော စစ်တပ်မဟုတ်ဘဲ ဥယျာဉ်စသည်သို့ သွားသော စစ်တပ်ကို ကြည့်ရှုရန်သွားလျှင် ဤသိက္ခာပုဒ်အရ အာပတ်မသင့်၊ ဆွေမျိုးသားချင်း စသူက ပင့်ဖိတ်၍ အကြောင်းအားလျော်စွာ သွားလျှင်လည်း အနာပတ္တိပင်၊ တမင်္ဂလာမသွားဘဲ မိမိရှေ့မှောက်ရောက်လာ၍ ကြည့်ခြင်း, ကျောင်းတိုက်တွင်းမှ နေ၍ ကြည့်ခြင်းလည်း အနာပတ္တိပင်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4 5  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
မွန်ဂို-ပုဂံ စစ်ပွဲပြမြေပုံ။
အေဒီ [၁၂၇၇-၁၂၈၇] ကာလအတွင်း တရုတ်နိုင်ငံ ယွမ်မင်းဆက်ထူထောင်ခဲ့သည့် မွန်ဂိုဧကရာဇ်ဘုရင် ကုဗလိုင်ခန်း၏တပ်များ မြန်မာနိုင်ငံ ပုဂံအင်ပါယာအတွင်း ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် စစ်ပွဲများဖြစ်သည်။ ဤစစ်ပွဲ၏ အကျိူးသက်ရောက်မှုအဖြစ် နှစ်ပေါင်း (၂၅ဝ) ဝန်းကျင်စိုးမိုးခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံ ပုဂံအင်ပါယာ ပြိုကွဲခဲ့၍ အရှေ့တောင်အာရှတစ်ခွင်တွင် တိုင်ရှမ်းမျိုးနွယ်များ အားကောင်းလာခဲ့သည်။

အေဒီ [၁၂၇၁-၇၂] ခုနှစ်တွင် ကုဗလိုင်ခန်းသည် တရုတ်စုန်မင်းဆက်ကို သိမ်းပိုက်ရန် စစ်ပြင်ခဲ့ရာ စုန်မင်းဆက်၏ ထွက်ပေါက်တစ်ခုဖြစ်သော ပုဂံ အင်ပါယာ သို့လည်း လက်အောက်ခံအဖြစ် လက်ဆောင်ပဏ္ဏာဆက်သရန် သံ အဖွဲ့ စေလွှတ်ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ပုဂံ ဧကရာဇ်ဘုရင် နရသီဟပတေ့သည် မွန်ဂိုသံအဖွဲ့ ကို လက်ဆောင်ပဏ္ဏာပေးရန် ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ မွန်ဂိုတို့သည် အေဒီ [၁၂၇၃] တွင် လက်ဆောင်ပဏ္ဏာဆက်သရန် အမိန့်ဖြင့် ပုဂံသို့ သံအဖွဲ့ ထပ်မံစေလွှတ်ခဲ့ ပြန်သော်လည်း ပုဂံဧကရာဇ်ဘုရင် နရသီဟပတေ့သည် မွန်ဂိုသံများကို ထပ်မံငြင်းပယ်ခဲ့ပြန်ရာ အေဒီ [၁၂၇၅] တွင် မွန်ဂို ဧကရာဇ်ဘုရင်က သူ၏ လက်အောက်ခံ ယူနန်တပ်များကို ပုဂံအင်ပါယာနှင့် နယ်စပ်ဒေသများကို တိုက်ခိုက်စေခဲ့သည်။ ယင်းနောက် တခဏတာ စစ်ရပ်ဆဲခဲ့ပြန်၍ မွန်ဂိုတပ်များ အရှေ့တောင်အာရှဖက်သို့ စစ်မျက်နှာဖွင့်ခဲ့သော အေဒီ [၁၂၈၁] တွင်မူ ပုဂံ သို့ ပဏ္ဏာဆက်ရန် မွန်ဂိုသံများ ရောက်ခဲ့ပြန်သည်။ ဤတစ်ကြိမ်တွင်လည်း ပုဂံက ပဏ္ဏာဆက်ရန် ငြင်းပယ်ခဲ့ပြန်ရာ အေဒီ [၁၂၈၃-၈၅] တွင် မွန်ဂိုတပ်များ မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းသို့ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ခဲ့ကြကာ ပုဂံတပ်များနှင့် စစ်ပွဲများဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ယင်းစစ်ပွဲများတွင် မွန်ဂိုတို့က အရေးသာခဲ့၍ မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း တကောင်းနှင့် ဟံလင်းထိ သိမ်းပိုက်ထားနိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာဘုရင် နရသီဟပတေ့မင်းသည် ထိုအချိန်တွင် ပုဂံမှ ပြည်၏ အနောက်ဖက် လှည်းကူးသို့ တိမ်းရှောင်ထွက်ပြေးခဲ့သည်။ မွန်ဂိုတို့က သိမ်းပိုက်ပြီးသော မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်းကို မွန်ဂို လက်အောက်ခံ ချန်မိယဲန်း ပြည်နယ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  သန်းထွန်း၊ ပုဂံခေတ်နိုင်ငံရေး (ရန်ကုန်၊ ယုံကြည်ချက်စာပေ၊ ၂၀၀၅)၊ ၁၄၅-၁၅၁။
2. ↑  တင်နိုင်တိုး၊ *ပုဂံမင်းဆက်ရာဇဝင်သစ်* (ရန်ကုန်၊ သလ္လာဝတီစာပေ)၊ ၂၁၁-၂၂၀။
ပဲခူးမြို့ ဇိုင်းဂနိုင်း တောင်ပိုင်း ဝင်္ကပါလမ်း (ယခု အစိုးရ အလယ်တန်းကျောင်း အဖြစ် နိုင်ငံတော်ကို လှူဒါန်း ထားသော) နေအိမ်၌ အဖ ဦးအုန်းခိုင်၊ အမိ ဒေါ်ကြင်မေ တို့က ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွား ခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၉ ယောက် အနက် သတ္တမမြောက် ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးကိုယု ဖြစ်သည်။

  

ပဲခူး ဟိုက်စကူး ကျောင်းတွင် ပဉ္စမတန်း အထိ ပညာ သင်ကြား ခဲ့သည်။ စစ်ပြီး ကာလ ၁၉၄၅ - ၄၆ တွင် ရန်ကုန် ဟိုက်စကူး ကျောင်း၌ ဆဋ္ဌမတန်းမှ စ၍ ပညာ သင်ယူ ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ တွင် အဋ္ဌမတန်းဖြင့်အတန်းကျော် တက်ပြီး ဖြေဆိုသော 'တန်းမြင့် ကျောင်းထွက်' နှင့်'တက္ကသိုလ် ဝင်ခွင့်' စာမေးပွဲ နှစ်ခု စလုံး ပူးတွဲ အောင်မြင် ခဲ့သည်။ ၁၉၆၁ တွင် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊ ၁၉၆၄ တွင် ဥပဒေ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရရှိ ခဲ့သည်။

  

အလွတ်ပညာသင် ကျောင်းများတွင် မြန်မာ ဘာသာပြ ဆရာ အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ကဆ ကောလိပ်နှင့် ဗိုလ်တထောင် လုပ်သား ကောလိပ် တို့တွင် မြန်မာစာနှင့် သမိုင်း နည်းပြဆရာ အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံ တက္ကသိုလ် ဥပဒေပညာဌာနတွင် ၁၉ရဝ ပြည့်နှစ် အထိ လက်ထောက် ကထိက အဖြစ် လည်းကောင်း ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။ ထို့နောက် တရားရုံးချုပ် ရှေ့နေ အဖြစ် အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်း ပြုခဲ့သည်။

  

၁၅ နှစ်သား အရွယ် ကပင် ပြင်ပ ဆောင်းပါး ပြိုင်ပွဲ တခု၌ ပထမဆု ရခြင်းဖြင့် စာပေနယ်သို့ စတင် ခြေလှမ်း ခဲ့သည်။ တရားရုံးချုပ် ရှေ့နေ အဖြစ် အမှု လိုက်ရင်း မြဝတီ၊ ငွေတာရီ၊ ရှုမဝ၊ ချယ်ရီ၊ ပန်၊ သဘင်၊ ဒီလှိုင်း၊ ဝါနီပြာ၊ သည်းဦးပန်း၊ ရတနာသစ်၊ သောင်းပြောင်းထွေလာ ရယ်စရယ်၊ မြတ်လေး မဂ္ဂဇင်း တို့တွင် ဝတ္ထုတို၊ မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုရှည်များ ရေးခဲ့သည်။ 'မောင်ရင်မောင်၊ မမယ်မ' ဇာတ်ဆောင် အမည် ယူ၍ ခေတ်ပြိုင် သရုပ်ဖော် ဝတ္ထုတိုများ အများအပြား ရေးခဲ့သည်။ 'မောင်သစ်' ကလောင် အမည်ဖြင့် သရော်စာ ဆောင်းပါး များကို သတင်း ဂျာနယ်မှ စတင်ကာ မဂ္ဂဇင်း များစွာ၌ ရေးခဲ့သည်။ ကမ္ဘာကျော် တရားခွင် လျှောက်လဲချက်များ၊ တရားခံ ဖြစ်သွားသော ရှေ့နေ၊ တရားခံနှင့်သူ့ချစ်သူ၊ တရားခံနှင့် သူ့ရှေ့နေ၊ တရားခံ ဘယ်သူလဲ၊ ဂျာမန် ဂန္ထဝင် စာပေများ (အခြား သူများနှင့် တွဲဖက်၍) စသည့်ဘာသာပြန် စာအုပ်များနှင့် ပင်ကိုရေး ခေတ်သစ် မောင်ရင်မောင် မမယ်မနှင့် အခြား ဝတ္ထုတိုများ (၁၉၈၅)၊ မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုရှည်များ (၁) (၂ဝဝ၃) တို့မှာ ထင်ရှားသည်။ 'ညနေစာ အလှည့်လေး' နှင့် 'လင်ရယ် မယားရယ်' ဝတ္ထုတို များကို မြန်မာ့အသံ ဇာတ်လမ်း ပမာ နားဆင်စရာ အဖြစ် ကြိမ်ဖန်များစွာ ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။

### ဘဝနိဂုံး

၁၉၉၈ ခု၊ ဒီဇင်ဘာ ၇ ရက်နေ့တွင် ဦးနှောက်အတွင်း (Metastasis) ကင်ဆာ ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

### ထင်ရှားသောစာအုပ်အချို့

1. ကမ္ဘာကျော်တရားခွင်လျောက်လဲချက်များ
2. တရားခံဖြစ်သွားသောရှေ့နေ
3. တရားခံနှင့်သူ့ချစ်သူ
4. တရားခံနှင့်သူ့ရှေ့နေ
5. တကယ့်ရှေ့နေ
6. တရားခံဘယ်သူလဲ
7. ခေတ်သစ်မောင်ရင်မောင်မမယ်မနှင့်အခြားဝတ္ထုတိုများ
8. မဂ္ဂဇင်းဝရှည်များ(၁)
9. ဂျာမန်ဂန္ထဝင်စာပေ(၂-တွဲ)(တည်းဖြတ်)

ကိုးကား
-------

1. ↑  ရာပြည့် စုစည်း တည်းဖြတ်သော '၂ဝ ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ ၁ဝဝ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း' စာအုပ်*၂ဝဝ၅ ခု၊ ဇူလိုင်*

1. မောင်ကိုယု။ မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုရှည်များ [၁] (ဒီဇင်ဘာ ၂ဝဝ၃)။ စာ ၁။
2. မိသားစုဝင်များ၏ ရေးသားပေးချက်။
**မွန်ဂီဖော်ဆန်** (မွန်ဂီရေတံခွန်) သည် နော်ဝေနိုင်ငံ၊ Møre og Romsdal စီရင်စု၊ Rauma Municipality တွင် တည်ရှိသည့် ရေတံခွန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ရေစီးကြောင်းတစ်ခုတည်းရှိသည့် ရေတံခွန်များတွင် စတုတ္တအရှည်ဆုံးရေတံခွန် ဖြစ်သည်။ European route E136 အမြန်လမ်းမကြီး၏ အနီးနားတွင် တည်ရှိပြီး Rauma မြစ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ အမြင့်နှင့် ပတ်သက်၍ အငြင်းပွားဖွယ်အချို့ ရှိသော်လည်း များသောအားဖြင့် အမြင့်အား ၇၇၃ မီတာ (၂၅၃၆ ပေ) ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ နော်ဝေနိုင်ငံရှိ ရေတံခွန်များစွာသည် ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်လျက်ရှိကြသည့်အတွက် နွေခရီးသွားရာသီတွင် ရေစီးဆင်းမှု သိသာစွာ နည်းပါးလျက်ရှိသည်။

မွန်ဂီဖော်ဆန် သည် ကမ္ဘာအမြင့်ဆုံးရေတံခွန်ဟူသည့် ဘွဲ့ကိုလည်း ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။ ၎င်းကို Flatmark နှင့်Marstein ရွာများ၏ မြောက်ဘက်ရှိ Rauma Line ရထားလိုင်းပေါ်ရှိ မီးရထားဘူတာမှ မြင်ရသည်။

၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်ပတ်ဝန်းကျင်က မွန်ဂီဖော်ဆန်

ကိုးကား
-------

1. ↑  World's Tallest Waterfalls By Tallest Individual Drop။ World Waterfall Database။  2019-07-06 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Mongefossen။
3. ↑  Store norske leksikon။ Mongefossen (in Norwegian)။  2010-10-27 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**တနင်္သာရီ သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ** သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ တနင်္သာရီမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ တနင်္သာရီ တောင်တန်း ပေါ်တွင်တည်ရှိပြီး၊ မြောက်ဘက် တနင်္သာရီ အမျိုးသားဥယျာဉ် မှ ထိုင်းနိုင်ငံ နယ်စပ်မျဉ်း၊ Kaeng Krachan National Park၊ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ထိစပ်နေသည်။ အပူပိုင်းမိုးသစ်တောများနှင့် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အတွင်းရှိ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန် ရည်ရွယ်၍ တည်ထောင်ခဲ့သည်။

တည်နေရာ
-------

မြောက်လတ္တီတွဒ်၁၄°၃၆'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၈°၁၇'၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ တနင်္သာရီမြို့နယ်တွင် တည်ရှိပြီး၊ အကျယ်အဝန်းမှာ ၁၆၉၉.၉၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။ စတင်တည်ထောင်သည် ခုနှစ်မှာ ၂၀၀၅ ခုနှစ်ဖြစ်သည်။

သဘာဝအရင်းအမြစ်များ
------------------

ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ၏ ၇၅% ကို အမြဲစိမ်းတောများဖုံးလွှမ်းထားပြီး ရွက်ကြွေတော(ဝါး) အမျိုးအစားလည်းရှိသည်။ အာရှဆင် ကျက်စား နေထိုင်နေကြသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံရော မြန်မာနိုင်ငံရောပါ အန္တရာယ်ရှိတဲ့မျိုးစိတ်ဖြစ်သော တောင်ငုံးရင်မည်း သို့မဟုတ် ဂါးနီးတောင်ငုံးများကို အများအပြားတွေ့ရှိနိုင်သည်။ တကမ္ဘာလုံးခြိမ်းခြောက်ခံနေရသော နို့တိုက်သတ္တဝါမျိုးစိတ် ၇၀ နီးပါးလည်းရှိသည်။ စစ်ဆေးဆဲ နို့တိုက်သတ္တဝါများ၊ငှက်များ၊ အပင်များလည်းရှိနေပါသေးသည်။

ခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာယ်များ
-----------------------------

အဓိကခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာယ်များ ရွေ့ပြောင်းတောင်ယာများဖြစ်ပြီး၊ တရားမဝင်အမဲလိုက်မှု၊ သစ်ခိုးထုတ်မှုများလည်း ကြုံနေရသည်။ အခြားအန္တရာယ်များ တောမီးများလောင်ကျွမ်းမှုနှင့် ရေကြီးခြင်းတို့ကြောင့် ဧရာမမြေပြိုမှုများဖြစ်သည်။ ထိုပြင့် ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ အပြင်ဘက်က ရော်ဘာစိုက်ခင်းများတိုးချဲ့လာမှုကိုလည်း ရင်ဆိုင်နေရသေးသည်။

ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ
---------------------------------------

### သုတေသနလုပ်ငန်းများ

သစ်တောတက္ကသိုလ်(ရေဆင်း)မှ ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေရှိ ဝန်ထမ်းများနှင့် ပူပေါင်း၍ လူမှုစီးပွားရေးအခြေအနေနှင့် ပန်းများကို လေ့လာလျက်ရှိပြီး၊ NWCD မှ နို့တိုက်သတ္တဝါနှင့် ငှက်များအကြောင်း၊ ကယ်လီဖိုးနီးယားသိပ္ပံအကယ်ဒမီမှ တွားသွားသတ္တဝါများနှင့် ငါးများအကြောင်း လေ့လာခဲ့ကြသည်။

ခရီးသွားလုပ်ငန်းများ
--------------------

ဤသဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ၌ ခရီးသွားလှည့်လည်သူများအား သွားလာခွင့်မပြုပါ။

ကိုးကား
-------

1. မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကြွယ်ဝမှု၊ သစ်တောဦးစီးဌာန  Archived 23 October 2014 at the Wayback Machine.
2. Report: Myanmar Protected Area (2011)
3. Myanmar Herpetological Survey Project[*လင့်ခ်သေ*]

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
မြန်မာနိုင်ငံရှိ သဘာဝ ထိန်းသိမ်းရေး နယ်မြေများ |
| --- |
| အမျိုးသားဥယျာဉ်များ | 
* အလောင်းတော်ကဿပ
* လှော်ကား
* ခါကာဘိုရာဇီ
* အင်ခိုင်ဘွမ်
* လန်ပိကျွန်း
* နတ်မတောင်
* ပုပ္ပါးတောင်
* တနင်္သာရီ
* လေညာ
* နံ့သာကျွန်း

 |
| ဘေးမဲ့တောများ | 
* ချပ်သင်း
* ဟူးကောင်းချိုင့်ဝှမ်း
* အင်းတော်ကြီး
* အင်းလေးကန်
* မိန်းမလှကျွန်း
* မိုးယွန်းကြီးအင်း
* ရခိုင်ရိုးမ
* ရွှေစက်တော်
* ထမံသီ
* ကေလာသ
* ဖုန်ကန်ရာဇီ
* ကျောက်ပန်းတောင်
* ကျိုက်ထီးရိုး
* ဝက်သည်းကန်
* မြောက်ဇာမရီ
* လောကနန္ဒာ
* သမီးလှကျွန်း
* မင်းစုံတောင်
* မင်းဝံတောင်
* မော့စ်ကော့ကျွန်း
* မူလာရစ်
* ပိတောင်
* ရွှေဥဒေါင်း
* ကဟီးလူ
* ပန်းလောင်နှင့် ပြဒါးလင်းဂူ- ဘွမ်ဖာဘွမ်
* တောင်ကြီး
* ပြင်ဦးလွင်
* တနင်္သာရီ
* လွိုင်မွေ
* ပါစာ

 |
| တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်များ | 
* ဆာဖာရီဥယျာဉ်
* နေပြည်တော်
* ရန်ကုန်
* မန္တလေး

 |
| ဥယျာဉ်များ | 
* ကန်တော်ကြီး
* စိမ့်ရေ သစ်တောဥယျာဉ်

 |
| ဆင်စခန်းများ | 
* မြိုင်ဟေဝန်
* ဖိုးကျား
* ဝင်္ဂဘော်ဆင်စခန်း
* မှော်ယောကြီးဆင်စခန်း
* ဆင်ဆေးရုံ

 |
ဦးတင်မောင် (မဟာဝိဇ္ဇာ) [၁၉၂၈ - ၁၉၈၄]
------------------------------------

ဧရာဝတီတိုင်း မအူပင်မြို့တွင် အဖ ဦးဘရင်၊ အမိ ဒေါ်တင်မေ တို့က ၁၉၂၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။ အခြေခံ ပညာ များကို မအူပင်မြို့ ကျောင်းတွင် သင်ယူ ခဲ့သည်။ ၁၉၄၂ - ၄၅ အကြား တော်လှန်ရေး ကာလတွင် စစ်မှု ထမ်းခဲ့သည်။ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်မှ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (သမိုင်း) ကို ၁၉၆၃ ခုတွင် ရရှိသည်။ ဗထူး စစ်တက္ကသိုလ် ဖွင့်စတွင် သမိုင်းနည်းပြ အဖြစ် စတင်အမှုထမ်းသည်။ ထို့နောက် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်၊ လုပ်သားများ ကောလိပ်၊ မော်လမြိုင် ကောလိပ်တို့တွင် သမိုင်းနည်းပြ ဆရာအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ပညာရေး တက္ကသိုလ် သမိုင်းဌာနတွင် လက်ထောက်ကထိက အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ပုသိမ် ကောလိပ် သမိုင်းဌာနတွင် ကထိက၊ ဌာနမှူး အဖြစ် လည်းကောင်း အမှုထမ်းခဲ့သည်။

  

တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်သုံး သမိုင်း စာအုပ်များ ပြုစု ခဲ့သည်။ ထင်ရှားသော စာအုပ် အချို့မှာ -

1. သီပေါမင်းနှင့် အင်းဝမြို့စား ဒပ်ဖရင် (The Pagoda War By A.T.Q. Stewart) [ဧပြီ ၁၉၇၅၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၂၊ ၂ဝဝ၂]၊
2. ရွှေတြိဂံ မြေမှ ဘိန်းဖြူ သံသရာ (The Politics of Heroin in Southeast Asia by Alfred Mecoy) [ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၇၆၊ ဩဂုတ် ၂ဝဝ၁]၊
3. ခေတ်မြန်မာ တည်ဟန် [The Making of Burma(Myanmar)] [အောက်တိုဘာ ၁၉၇၈]၊
4. စစ်တောင်းမှာ နောက်ဆုံးတိုက်ပွဲ (Sittang: The Last Battle by Louis Allen) [ဇန်နဝါရီ ၁၉၈၅၊ ၂ဝဝ၃] တို့ ဖြစ်ကြသည်။

  

၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင် (ဒုတိယဆင့်) ချီးမြှင့် ခံရသည်။

  

၁၉၈၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် ပုသိမ် ကောလိပ်၌ ကွယ်လွန်သည်။

စာညွှန်း
--------

1. ↑  *၂ဝဝ၅ ခု၊ ဇူလိုင်ထုတ် ရာပြည့် ဦးစိုးညွန့် စုစည်း တည်းဖြတ်တဲ့ '၂ဝ ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ ၁ဝဝ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း' စာအုပ်မှ စာရေးတွေရဲ့ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း တွေကို ပြန်လည် ကူးယူ ဖော်ပြတာ ဖြစ်ပါတယ်။*

* [၁၅၊ ဇွန်၊ ၂ဝဝ၂ တွင် ဦးတင်မောင်ရင်၏ ဇနီး ဒေါ်တင်မေနှင့် သန်လျင် အိမ်တွင် တွေ့ဆုံ မေးမြန်းခြင်း။]
**သခင် တင်မောင်** (၁၉၁၈-????) သည် မြန်မာ နိုင်ငံရေးသမားနှင့် ဝန်ကြီးဟောင်း ဖြစ်သည်။

ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး
-----------------

ပြည်ခရိုင် ပေါင်းတည်မြို့နေ ဦးဘိုးချိန်၊ ဒေါ်နုတို့မှ ၁၉၁၈ ခု၊ ဇွန်လ ၁၈ ရက်တွင် မွေးသည်။ တတိယမြောက် သားဖြစ်သည်။

ပေါင်းတည် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းတွင် ကျောင်းနေသည်။

နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုများ
---------------------------

### ကိုလိုနီခေတ်

ပေါင်းတည် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း ကျောင်းသားသမဂ္ဂထောင်ရာတွင် ပါဝင်သည်။ ကျောင်းသားသပိတ်ဖြစ်သော် ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ပါဝင်သည်။

ပေါင်းတည် ဒို့ဗမာအစည်းအရုံး ခေါင်းဆောင်များအနက် တဦးဖြစ်ပြီး အတွင်းရေးမှူး၊ လက်ရုံးတပ်ဗိုလ်အဖြစ် တာဝန်ယူရသည်။

၁၃၀၀ ပြည့် တောင်သူလယ်သမားအရေးတော်ပုံ ဒို့ဗမာအစည်းအရုံးမှ ရွေးသည့် အသေခံဗိုလ် ၄၀ အနက် ပြည်ခရိုင်ကိုယ်စားပြု အဖြစ်သည်။ ရွှေတိဂုံကုန်းတော် သပိတ်ပေါင်းစုံစခန်း ရိက္ခာထောက်ဌာန တာဝန်ခံ လုပ်ခဲ့သည်။

နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး လုပ်သည့်အခါ မင်းဘူးခရိုင် ပြည်ခရိုင် စည်းရုံးရေးတာဝန်ခံအဖြစ် လှုပ်ရှားသည်။ အင်္ဂလိပ်တို့ ဆုတ်စဉ် ယာယီ မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ဒို့ဗမာ ဆင်းရဲသားအစည်းအရုံး မြို့နယ်မှူးလည်း ဖြစ်သည်။

### ဂျပန်ခေတ်

ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေး လုပ်သည့်အခါ ပြည်ခရိုင် သာယာဝတီခရိုင် အင်းစိန်ခရိုင် အပါအဝင် တိုင်း (၁) စစ်မက်ရေးရာခေါင်းဆောင်နှင့် နိုင်ငံရေးရာခေါင်းဆောင် (၂ ယောက်အနက် တယောက်) အဖြစ် ပါဝင်သည်။ ပေါင်းတည်အရှေ့ပိုင်း ရိုးမယုတ်ဆိုင်ရွာတွင် တပ်မဟာစိုက်သည့်အခါ နိုင်ငံရေးရာရုံး ဦးစီးမှူးအဖြစ် လုပ်သည်။

တော်လှန်ရေးပြီးနောက် ပြည်ခရိုင် ဖဆပလအဖွဲ့ကို တည်ထောင်သည်။ ပြည်သူ့ငြိမ်းချမ်းရေး ဗဟိုကောင်စီ၊ သမဝါယမ ဆပ်ကော်မတီ ဗဟိုစည်းရုံးရေးမှူးအဖြစ် လုပ်ကိုင်သည်။

### ပါလီမန်ခေတ်

ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ တောင်သူလယ်သမားအစည်းအရုံး ဌာနချုပ် တွဲဖက်အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပေါင်းတည်မြို့နယ်ကိုယ်စားပြု ယှဉ်ပြိုင်ရာ အမတ်အဖြစ် အရွေးခံရသည်။ ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန ပါလီမန်အတွင်းဝန် လုပ်ရသည်။ 

နောက်တကြိမ် ရွေးကောက်ပွဲ၌လည်း ပေါင်းတည်မှ ထပ်အရွေးခံပြီး လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် သစ်တောရေးဝန်ကြီး ဖြစ်လာသည်။

မိသားစုဘဝ
---------

၁၉၅၂ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဒေါ်တင်ကြည်နှင့် အိမ်ထောင်ပြုရာ သား ၂ ယောက် ရှိသည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

ကိုးကား
-------

1. ↑  *သခင်တင်မောင်၊ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် သစ်တောရေးဌာန ဝန်ကြီး*။ ပြည်ထောင်စုသား။ အတွဲ ၅၊ အမှတ် ၂၀။ ၁၉၅၆၊ ဩဂုတ် ၉။
ယခုအခါ မွန်တီနီးဂရိုးပြည်နယ်သည် ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံတွင် ပြည်နယ် တစ်နယ်အဖြစ် ပါဝင်သည်။ 

အယ်လဗေးနီးယားနိုင်ငံ မြောက်ဘက်၊ 
အေဒြီ ယက်တစ်ပင်လယ် အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေ၌ တည်ရှိသည်။ 
၃၇၃၃ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်း၍ တောင်ထူထပ်၏။ မွန်တီနီး 
ဂရိုးဟူသော အမည်မှာ တောင်နက်ဟု ဆိုလိုသည်။

ရှေးအခါက ကိုယ့်မင်းကိုယ်ချင်းနှင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သော 
တိုင်းပြည်ဖြစ်၍ တူရကီနိုင်ငံက ဗော်လကန် ကျွန်းဆွယ်ကို 
အကြိမ်ကြိမ် တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ရာတွင် အညံ့မခံ အရှုံး 
မပေးဘဲ တူရကီတို့၏ ရန်ကို တွန်းလှန်ခဲ့သော တိုင်းပြည် 
လည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဘုရင်အုပ်စိုးသော 
တိုင်းပြည်ဖြစ်လာ၍ ပထမ ကမ္ဘာစစ်အတွင်းက မဟာမိတ် 
နိုင်ငံများနှင့် ပူးပေါင်းလျက် ဂျာမနီနှင့် ဩစတြီးယားနိုင်ငံ 
တို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ နစ်ကလတ်ဘုရင်၏ သစ္စာဖောက်မှု 
ကြောင့် ဂျာမန်နှင့် ဩစတြီးယန်းတို့ လက်အောက်သို့ 
ကျရောက်ရာမှ ၁၉၁၈ ခုနှစ်၌ တစ်ဖန် လွတ်မြောက်လာသည်။ 

ပထမကမ္ဘာစစ်ပြီးသည့်နောက် မွန်တီနီးဂရိုးပြည်သည် 
ဆားဗီးယားပြည်နှင့် ပူးပေါင်း၍ ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံတွင် 
ပြည်နယ်အဖြစ် ပါဝင်လေသည်။

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဂျာမန်စစ်တပ်များသည် မွန်တီနီး 
ဂရိုးပြည်နယ်ကို သိမ်းပိုက်ထားရာ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် မဟာမိတ် 
စစ်တပ်များ၏ အကူအညီဖြင့် လွတ်မြောက်လာခဲ့၏။

မွန်တီနီဂရိုး ပြည်နယ်သားများ၏ ဆလဗ်လူမျိုး အဆက် 
အနွယ်ဖြစ်၍ အတိုက်အခိုက်ဖက်၌ အထူးကျွမ်း ကျင်ကြသည်။ 
လူဦးရေမှာ ၁၉၆၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၄၇၁၈၉၄ 
ယောက်ရှိသည်။ ချိုင့်ဝှမ်းဒေသတွင် ဆေးပင်၊ ပြောင်းပင်တို့ကို 
စိုက်ပျိုး၍ တောင်စောင်း မြက်ခင်းများ၌ တိရစ္ဆာန်များကို 
မွေးမြူကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀)
**ဒေါက်တာတင်မောင်**သည် ပထမဆုံး ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ် ဖြစ်သည်။

ငယ်ဘဝ
-----

ဒေါက်တာတင်မောင်ကို ၁၉၃၄ ခု ဖေဖော်ဝါရီ (၁) ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ တက္ကသိုလ်ရိပ်သာလမ်း၊ ပုဂံဆောင်၌ ပညာရေးဝန်ကြီး ဦးကာ (ပါမောက္ခချုပ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ ဥက္ကဋ္ဌ၊ ရာထူးဝန်အဖွဲ့)နှင့် ဒေါ်သိန်းရင်တို့မှ ဖွားမြင်သည်။

ပညာရေး
------

၁၉၃၉ ခုSt. Philomena’s Convent E.H.S တွင် Edward Ka အမည်နှင့် ကျောင်းပညာစသင်သည်။ မန္တလေး St. Josephs Convent E.H.S တွင် ပညာဆက်သင်သည်။

၁၉၅၂ မှာ ၁၉၅၆ အထိ ဥပစာသိပ္ပံမှ ဒုတိယရသည်။ သင်္ချာဂုဏ်ထူးတန်းကို ထူးချွန်စွာ တက်ရောက်ခွင့်ရသည်။ ၁၉၅၆ ခု အောက်တိုဘာလတွင် လန်ဒန်တက္ကသိုလ်၌ ဂုဏ်ထူးတန်း တက်ရောက်သည်။B.Sc (Special) သင်္ချာကို ပထမတန်းဂုဏ်ထူး First Class Honours ဖြင့် ထူးချွန်စွာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။

၁၉၅၇ တွင် M.Sc (Maths) သင်္ချာမဟာသိပ္ပံဘွဲ့ကို ဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင်သည်။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ Cambridge Universityတွင် ပါရဂူဘွဲ့အတွက် ဆက်လက်သင်ကြားသည်။

ပါမောက္ခချုပ်
-------------

၁၉၅၈ မှ ၁၉၇၆ အထိ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် သင်္ချာကထိကအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ ထိုတောအတွင်း ၁၉၇ဝ အောက်တိုဘာလမှ ၁၉၇၅ မတ်လအထိ လန်ဒန်တက္ကသိုလ်သို့ ပါရဂူဘွဲ့အတွက် ထပ်မံသွားရောက်ခဲ့သည်။

၁၉၇၆ တွင် တက္ကသိုလ်များ ကွန်ပျူတာဌာန (U.C.C) သို့ ညွှန်ကြားရေးမှူးရာထူးနှင့် ရောက်ရှိတာဝန် ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၈၅ အောက်တိုဘာလတွင် မန္တလေးတိုင်း ပျော်ဘွယ်မြို့နယ် အမှတ်(၂) ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ရသည်။ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာရေးရာ ကော်မတီဝင်ဖြစ်သည်။

၁၉၈၆ တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကွန်ပျူတာဌာန၊ သိပ္ပံဌာန ဌာနမှူးတာဝန်ကို (U.C.C) ညွှန်ကြားရေးမှူးရာထူးနှင့် တွဲဖက်ထမ်းဆောင်သည်။

၁၉၈၈ မတ်လ ၂၉ ရက်တွင် တက္ကသိုလ်များကွန်ပျူတာဌာနနှင့် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံဌာနကို ပူးပေါင်းပြီး ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်ဟူ၍ ဖွင့်လှစ်ရာ ထိုတက္ကသိုလ်၌ ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။

၁၉၈၉ ဇန်နဝါရီ ၁၂ ရက်တွင် ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်၏ ပထမဆုံး ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။

၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။

၁၉၉၈ တွင် သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန၌ အကြံပေးအရာရှိအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံကွန်ပျူတာအသင်းချုပ် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

မြန်မာနိုင်ငံနည်းပညာရှင်များအဖွဲ့ အမှုဆောင်ဖြစ်သည်။ ၂၀ဝ၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၄ ရက်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သော မြန်မာမွတ်စလင်များ EBook
|  |
| --- |
| **၁၈၅၇** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဖေဖော်ဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ |  |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၈၈၃** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဖေဖော်ဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ |  |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------