**၁၆၈၈ခုနှစ်၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၏တော်လှန်ရေးသည်ထိုင်းနိုင်ငံ၏တစ်ဦးကိုအဓိကလူကြိုက်များသောင်းကနင်းခဲ့** အယုဒ္ဓယဒမ်း (ခေတ်သစ် ထိုင်း လိုလားသူပြင်သစ်သည်ထိုင်းနိုင်ငံ၏ရှင်ဘုရင်၏ဖြုတ်ချဖို့ဦးဆောင်အရာ) နရိုင် ။ ယခင်က နရိုင် ၏ယုံကြည်စိတ်ချရသောစစ်ရေးအကြံပေးများထဲမှတစ် ဦး ဖြစ်သော Mandarin Phetracha သည် Narai ၏သက်ကြီးရွယ်အိုရောဂါကို အသုံးချ၍ ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများနှင့် Narai ၏ဩဇာအရှိန်အဝါရှိသောနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဂရိစွန့်စားသူ Constantine Phaulkon တို့နှင့်အတူ အမွေခံနရိုင် ကိုသတ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် Phetracha သည် Narai ၏သမီးနှင့်လက်ထပ်ခဲ့ပြီးနန်းတက်ခဲ့ပြီး ပြင်သစ်ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု နှင့် Siam မှစစ်တပ်များဖြုတ်ချရေးမူဝါဒကိုကျင့်သုံးခဲ့သည်။ အထင်ရှားဆုံးတိုက်ပွဲများထဲမှတစ်ခုမှာ ၁၆၈၈ ခုနှစ် ဘန်ကောက်ကိုဝိုင်းရံထားခြင်း ၊ သောင်းချီသောဆိုင်းယန်းတပ်များသည် ၄ င်းမြို့တွင်း၌ပြင်သစ်ခံတပ်ကိုဝိုင်းရံထားသည့်အချိန်ဖြစ်သည်။ တော်လှန်ရေး၏အကျိုးဆက်အနေဖြင့် ၁၉ ရာစုတိုင်အောင် Siam သည် အိန္ဒိယအိန္ဒိယကုမ္ပဏီ မှလွဲ၍ အနောက်နှင့်သိသာထင်ရှားသောဆက်နွယ်မှုများကိုပြတ်တောက်သွားစေခဲ့သည်။

Narai ဘုရင်၏နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒ
-------------------------------

 Siam ဘုရင် Narai ၏ခေတ်ပြိုင်ပြင်သစ်ပုံဖော်ခြင်း 
ပြင်သစ်သည်ဘုရင်နာရာအားရောမကက်သလစ်ဘာသာအဖြစ်သို့ပြောင်းလဲရန်နှင့်ထိုဒေသတွင်တပ်များတည်ထောင်ရန်ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ Narai ၏ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ၁၆၈၅ စီးပွားရေးသဘောတူစာချုပ်ကိုအတည်ပြုရန်၊ ဒေသတွင်း၌ဒတ်ခ်ျလွှမ်းမိုးမှုကိုတန်ပြန်ရန်နှင့်ပင်လယ်ဓားပြတိုက်ဖျက်ရေးတွင်ပြင်သစ်တပ်များနှင့်ပြင်သစ်တို့၏ထိန်းချုပ်မှုအောက်ရှိ Mergui နှင့် Bangkok တို့တွင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။  ဤသည်ပြင်သစ်တပ်များ၏ဆင်းသက် Siam အတွက်ခိုင်မာတဲ့အမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားမှုများမှ ဦး ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၆၈၈ ခုနှစ်တွင်ပြင်သစ်နှင့်ဖောင်ကောန်ကိုအဓိကထားသောနိုင်ငံခြားဆန့်ကျင်ရေးစိတ်ဓာတ်များသည်သူတို့၏ဇင်နိုက်သို့ရောက်ရှိလာကြသည်။ ထိုင်း ဘာသာရေး ခေါင်းဆောင်များသည်ဂရိရေးရာ Phaulkon ၏လွှမ်းမိုးမှုနှင့်သူ၏ပေါ်တူဂီ - ဂျပန်ဇနီးနှင့်ဥရောပလူနေမှုပုံစံများကို မကျေနပ်၍ ပြင်သစ်ဂျပန်လူမျိုး တို့၏ ထင်ရှားကျော်ကြားမှုနှင့်အတူစိတ်မသက်မသာဖြစ်ခဲ့ရသည်။ နောက်ဆုံးတွင်တရားရုံးတော်သည်သူတို့ကိုယ်သူတို့နိုင်ငံခြားဆန့်ကျင်ရေးအဖွဲ့တစ်ခုအဖြစ်အသွင်ပြောင်းခဲ့သည်။ [] ပြင်သစ်မတိုင်မှီ Ayutthaya တွင်အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသောနိုင်ငံခြားသားများ၊ အထူးသဖြင့်ပရိုတက်စတင့်ဒတ်ခ်ျနှင့်အင်္ဂလိပ်နှင့်မွတ်စလင်ပါရှန်းများသည်လည်းကက်သလစ်ပြင်သစ်၏နိုင်ငံရေးနှင့်စီးပွားရေးဩဇာကြီးထွားလာမှုကိုမကျေနပ်ကြပါ။ [] အခြားတည်ထောင်ထားသည့်ကက်သလစ်အုပ်စုများဖြစ်သောပေါ်တူဂီတို့သည်လည်း Tordesillas စာချုပ်ကို ချိုးဖောက်သည်ဟုပြင်သစ်ရောက်ရှိနေခြင်းကိုမကျေမနပ်ဖြစ်စရာအကြောင်းရှိသည်။ ပြင်သစ်တို့၏လွှမ်းမိုးမှုတိုးပွားလာခြင်းကြောင့်ပြိုင်ဆိုင်မှုများပြားလာရုံသာမကပေါ်တူဂီ၏ကျဆင်းနေသည့်ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုများကိုလည်းသတိမေ့မိစေခဲ့သည်။ []
[  ]
၁၆၈၈ ခုနှစ်မတ်လတွင်နာရာဘုရင်သည်ပြင်းထန်စွာဖျားနာခဲ့ပြီးပူးပေါင်းကြံစည်သူများအာဏာယူရန်ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ Aprilပြီလတွင်ဖားကွန်းသည်ပြင်သစ်ထံမှစစ်ရေးအကူအညီတောင်းခံခဲ့သည်။ ပြင်သစ်အရာရှိ Desfarges သည်ဘန်ကောက်မှတပ်ဖွဲ့ ၈၀ နှင့်အရာရှိ ၁၀ ဦး အား Lopburi ရှိနန်းတော်သို့တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။  သို့သော်သူအတွက်လမ်းအပေါ်ရပ်တန့် အယုဒ္ဓယ နှင့်နောက်ဆုံးတော့သည်သူ၏အစီအစဉ်ကိုစွန့်ပစ်နှင့်ဘန်ကောက်ပြန်လည်ဆုတ်ခွာသူသည်ထိုင်းနိုင်ငံ၏သူပုန်များတိုက်ခိုက်, မမှန်သောကောလာဟလများအားဖြင့်စိတ်ပူပန်ခြင်း, Véret, အများ၏ဒါရိုက်တာများကအချို့ပြန့်ပွားနိုင်ကွောကျရှံ့သော ပြင်သစ်အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီ အပါအဝင် ဘုရင်သေပြီးသောတ။ 

 ၁၆၈၈ ခုနှစ်မေလ ၁၀ ရက်နေ့တွင်နာရာဘုရင်၏သမီးနှင့်တစ် ဦး တည်းသောသမီး Krommaluang Yothathep ကို regent အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ 
မေလ ၁၀ ရက်တွင်လာမည့်ဆက်ခံမည့်အငြင်းပွားမှုကိုသတိပြုမိသောသေဆုံးသွားသောဘုရင် Narai ကသူ၏အနီးဆုံးကောင်စီဝင်များ – ဂရိကောင်စီဝင်ဖောင်ကွန်၊ ဘုရင့်မွေးစားအစ်ကိုနှင့်တော် ၀ င်ဆင် Corps တပ်မှူး Phra Phetracha ၊ နှင့် King ၏မွေးစားသားမေ Pi ။ Narai သည်သူ၏သမီးဖြစ်သော Krommaluang Yothathep ကိုသူ့အားဆက်ခံရန်အမည်စာရင်းတင်သွင်းခဲ့သည်။ သူသည်ကောင်စီဝင်သုံး ဦး သည် Siamese ကောင်စီ ၀ င်နှစ် ဦး ဖြစ်သော Mom Pi သို့မဟုတ် Phetracha မှမင်းသမီးသည်သူမအားရွေးချယ်သောလုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တစ် ဦး အဖြစ်သို့မရောက်မချင်း ပြန်လည်ထူထောင် ရန်ဖြစ်သည်။ 

အခြေအနေကိုငြိမ်းငြိမ်းချမ်းချမ်းဖြစ်စေရန်မဟုတ်ဘဲ Narai ၏ဆုံးဖြတ်ချက်ကြောင့် Phetracha အားပြုမူစေခဲ့သည်။ Narai မရှိမဖြစ်လိုအပ်တဲ့သည်သူ၏နာမကျန်းခြင်းဖြင့် incapacitated နှင့်အတူ, Phetracha ရှည်-စီစဉ်ထားခဲ့ကြသည် အာဏာသိမ်းမှု ဟာ 1688 ထိုင်းနိုင်ငံ၏တော်လှန်ရေးစတင်တစ်နာကြည်းတရားရုံး၏ပံ့ပိုးမှုအဖြစ်ဗုဒ္ဓဘာသာခရစ်ယာန်ဓမ္မဆရာနှင့်အတူ။ ၁၆၈၈ ခုနှစ်မေလ ၁၇ မှ ၁၈ ရက်နေ့တွင်ဘုရင်နာရာအားဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ဇွန်လ ၅ ရက်နေ့တွင်ဖောင်ကိုသည်နိုင်ငံတော်ပုန်ကန်မှုစွပ်စွဲချက်ဖြင့်အဖမ်းခံရပြီးခေါင်းဖြတ်သတ်ခဲ့သည်။ Mom Pi အသတ်ခံရပြီး Narai ၏မိသားစုဝင်များအသတ်ခံခဲ့ရသည်။ ဘုရင့်အစ်ကိုနှစ် ဦး စလုံးအားမှန်ကန်စွာဆက်ခံသူသည်ဇူလိုင် ၉ ရက်တွင်သေဆုံးခဲ့သည်။   ဇူလိုင် ၁၀-၁၁ တွင်ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်းခံရပြီးနာရာဘုရင်ကိုယ်တိုင်သေဆုံးခဲ့သည်မှာအဆိပ်သင့်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ Phra Phetracha ဩဂုတ်လ 1 ရက်နေ့တွင်ရှငျဘုရငျကိုသရဖူဆောင်းခဲ့သည်  ၁၆၈၆ ပြင်သစ်သို့သံအမတ်ကြီးဖြစ်ခဲ့သောဖိုတာချာကိုထောက်ခံသောကာဆာ ပန် သည်သူ၏နိုင်ငံခြားရေးနှင့်ကုန်သွယ်ရေး ၀ န်ကြီးဖြစ်လာသည်။ 

မင်းသမီး Krommaluang Yothathep သည်နောက်ဆုံးတွင် Phetracha ကိုလက်ထပ်ခဲ့ပြီးမိဖုရားဖြစ်လာခဲ့သည်။

ပြင်သစ်တပ်များဖြုတ်ချခြင်း (1688)
---------------------------------

 Cheavier de Beauregard နှင့် ဂျပန်သို့ Pierre d'Espagnac ဖမ်းဆီးပြီးကျွန်ခံခဲ့ရသော Tavoy ရှိ du Bruant ကို Siamese တိုက်ခိုက်မှု။  
Siam ရှိပြင်သစ်ခံတပ်နှစ်ခုတွင်အကြီးစားတိုက်ခိုက်မှုများဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ၁၆88 ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် du Bruant လက်အောက်ရှိပြင်သစ်နှင့် Chevalier de Beauregard တို့သည်သူတို့၏တပ်ကို Mergui တွင်စွန့်ခွာခဲ့ရသည်။  Du Bruant သည်ထိုင်းနိုင်ငံမှ *Mergui* သင်္ဘောကိုသိမ်းယူကာမီးလောင်မှုနှင့်လူအများအပြားဒဏ်ရာရခဲ့သည်။  သူနှင့်သူ၏တပ်များသည်ဗြိတိန်စစ်သင်္ဘောမှဖမ်းဆီးခြင်းမခံရမှီကန္တာရကျွန်းပေါ်တွင်လေးလကြာသောင်တင်ခဲ့သည်။ သူတို့သည် Pondicherry သို့ Madras လမ်းဖြင့်ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ 

ဘန်ကောက် ကိုဝိုင်းရံထားသည့် Phetracha သည်လေးလတာကာလအတွင်းယောက်ျားလေး ၄၀,၀၀၀ နှင့်တစ်ရာကျော်အမြောက်မြားဖြင့်ဘန်ကောက်ရှိပြင်သစ်ခံတပ်အားဝိုင်းရံထားသည်။ ထိုင်းစစ်တပ်များသည်ပြင်သစ်ကိုတိုက်ခိုက်ရာ၌ဒတ်ခ်ျတို့၏ထောက်ခံမှုကိုရရှိပုံရသည်။  စက်တင်ဘာလ 9 ရက်နေ့တွင်ပြင်သစ်စစ်သင်္ဘော *Oriflamme,* 200 တပ်ဖွဲ့များတင်ဆောင်ခြင်းနှင့် de l'Estrilles ဖွငျ့မှာထားတော်မူသည်၏နှုတ်တော်ထွက်မှာရောက်ရှိလာခဲ့ Chao Phraya မြစ် ပေမယ့်မြစ်မှအဝင်ဝကပိတ်ဆို့ခံရခြင်းခံခဲ့ရသည်အဖြစ်ဘန်ကောက်ခံတပ်မှာဆိုက်ကပ်ရန်မတတ်နိုင်ခဲ့ ထိုင်း။ 

Phaulkon ရဲ့ကက်သလစ်ဂျပန်ပျေါတူဂီဇနီး, မာရီယာ Guyomar က de Pinha,  တစ်ခွငျးဖွငျ့ခြီးမွှောခံရသဖြင့်ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးကတိထားတော်ခဲ့သော countess ဘန်ကောက်ရှိပြင်သစ်တပ်များနှင့်အတူခိုလှုံရာကို ယူ. ပြင်သစ်, ဒါပေမယ့် Desfarges အောက်တိုဘာလအပေါ် Phetracha ထံမှထိုင်းနိုင်ငံ၏အောက်မှာဖိအားမှသူမ၏ပြန်ရောက် ၁၈  သူမ၏လုံခြုံမှုနှင့်ပတ်သက်သောကတိများရှိသော်လည်းသူမသည် Phetracha ၏မီးဖိုချောင်တွင်အစဉ်အမြဲကျွန်ပြုခြင်းကိုပြစ်တင်ရှုတ်ချခဲ့သည်။  Desfarges နောက်ဆုံးတွင် *Oriflamme* နှစ်ယောက်သည်ထိုင်းနိုင်ငံ၏သင်္ဘောများ, အ *Siam* နှင့် Phetracha ပေး *Louvo,* ဘုတ်အဖွဲ့ပေါ်, နိုဝင်ဘာလ 13 ရက်နေ့တွင် Pondicherry မှမိမိလူတို့နှင့်အတူပြန်လာရန်ညှိနှိုင်း။  

အချို့သောပြင်သစ်တပ်များသည် Pondicherry တွင်ဆက်လက်နေထိုင်ကြပြီးပြင်သစ်တပ်များတည်ရှိရာနေရာဖြစ်သော်လည်း ၁၆၈၉ ခုနှစ်ဖေဖော်ဝါရီ ၁၆ ရက်တွင် ပြင်သစ်ရေတပ် *နော်မန်* နှင့်ပြင်သစ်ကုမ္ပဏီ *Coche* တို့နှင့်အတူအင်ဂျင်နီယာ Vollant des Verquains နှင့်ဂျပန်နိုင်ငံ Le Blanc တို့နှင့်အတူပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ထွက်ခွာခဲ့သည်။ ဩဂတ်စဘတ်စစ်ပွဲ၏စစ်ပွဲစတင်ခဲ့သော ကြောင့် ထို သင်္ဘောနှစ်စင်းကိုဒတ်ခ်ျတို့ ကကိပ် တွင်ဖမ်းမိခဲ့သည်။ အဆိုပါကိပ်အတွက်တစ်လပြီးနောက်အကျဉ်းသားများထံသို့စေလွှတ်ခဲ့သည် Zeeland သူတို့၏အကျဉ်းထောင်မှာသိုထားရာ Middelburg ။ နောက်ဆုံးတွင်သူတို့သည်အကျဉ်းသားများဖလှယ်ခြင်းဖြင့်ပြင်သစ်သို့ပြန်နိုင်ခဲ့သည်။ 

၁၆၈၉၊ 10ပြီ ၁၀ ရက်တွင် Pondicherry ၌ကျန်ရစ်ခဲ့သောပြင်သစ်အရာရှိ Desfarges သည် Siam တွင်ရှိသောပြင်သစ်ထိန်းချုပ်မှုအချို့ကိုပြန်လည်ထူထောင်ရန်အတွက် ဖူးခက် ကျွန်းကိုသိမ်းပိုက်ရန်ခရီးစူးစမ်းခဲ့သည်။   ကျွန်း၏သိမ်းပိုက်ဘယ်နေရာမှာဦးဆောင်နှင့် Desfarges ဇန်နဝါရီလ 1690. အတွက် Pondicherry မှပြန်လာသော  ပြင်သစ်မှပြန်ပြောပြသူကာကွယ်ရေးအားကောင်းရန် Pondicherry အတွက် 108 တပ်များထွက်ခွာသွားနှင့်ဖေဖော်ဝါရီလ 21, 1690. အပေါ် *Oriflamme* *နှင့်ကုမ္ပဏီသင်္ဘောများLonréနှင့်* *Saint-က Nicholas* အပေါ်သူ၏ကျန်ရှိနေသောတပ်များနှင့်အတူကျန်ရစ်  Desfarges ရောက်ရန်ကြိုးစားနေသူ၏လမ်းကိုပြန်ပေါ်တွင်အသေခံ မာတီနစ် များနှင့် *Oriflamme* ၏ကမ်းလွန်, ကျန်ရှိနေသေးသောပြင်သစ်တပ်တွေအများစုနှင့်အတူဖေဖော်ဝါရီလ 27, 1691 ရက်တွင်မကြာမီနစ်မြုပ် Britanny ။ 

Thammathian က ဦး ဆောင်သော ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပေါ်သောပုန်ကန်မှုသည် ၁၆၉၀ တွင် Phetracha ၏အုပ်စိုးမှုကိုဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။ ဒေသတွင်းပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများသည်လည်း Phetracha ၏အုပ်ချုပ်မှုကိုလက်မခံဘဲ ၁၆၉၁ အထိပုန်ကန်မှုတွင်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ Phetracha အုပ်ချုပ်မှုသည် ၁၇၀၃ ခုနှစ်အထိတည်ရှိပြီးသူကွယ်လွန်ပြီးနောက်သားကြီး Sanphet VIII ကဆက်ခံခဲ့သည်။ 

ထိုအဖြစ်အပျက်များတွင်ပါ ၀ င်ခဲ့သည့်ခေတ်ပြိုင်တစ် ဦး ဖြစ်သောပြင်သစ်အင်ဂျင်နီယာ Jean Vollant des Verquains သည် ၁၆၉၁ ခုနှစ်တွင်၎င်း၏သမိုင်းဝင်အရေးပါမှုနှင့် ပတ်သက်၍ ရေးသားခဲ့သည်။ အဲဒါကိုနိုင်ငံရေးနဲ့ဘာသာရေးရှုထောင့်ကကြည့်တယ်။ "

နောက်ဆက်တွဲ
-----------

 ၁၆၈၆ ခုနှစ်တွင်ပြင်သစ်နိုင်ငံဆိုင်ရာသံအမတ်ကြီးဖြစ်ခဲ့သော ကော့ပန် သည် Phetracha အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင်တော်လှန်ရေးအပြီးနိုင်ငံခြားရေးနှင့်ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးအသစ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ 
အဆိုပါ: ပြင်သစ်တစ်ဦးတစ်ကျော့ပြန်စင်ပေါ်ကိုသို့မဟုတ်ကြောင့်အဓိကဥရောပပဋိပက္ခများအတွက်၎င်း၏ပါဝင်ပတ်သက်မှုတစ်ဦးလက်တုံ့ပြန်မှုစည်းရုံးနိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပါ Augsburg များ၏အဖွဲ့ချုပ်စစ်ပွဲ (1688-1697), အဲဒီနောက် စပိန်အောင်မြင်မှုစစ်ပွဲ (/ 1714 1701-1713) ။ 

Siam တွင် Phetracha သည်ပြင်သစ်အများစုကိုနိုင်ငံမှနှင်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော်ကန ဦး ချုပ်နှောင်ထားပြီးသည့်နောက်သာသနာပြုများသည် Ayutthaya ၌ဆက်လက်လုပ်ကိုင်ခွင့်ပြုခဲ့သော်လည်းအချို့သောကန့်သတ်ချက်များရှိသည်။ Ayutthaya Monseigneur လူးဝစ္စ Laneau ၏ဘိရှော့ 1691 16ပြီလတွင်ထောင်မှလွတ်လာခဲ့သည်။ ဖူးကက်ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးဟောင်း René Charbonneau ကဲ့သို့သောဘုရင်၏ပြင်သစ် ၀ န်ထမ်းအချို့ကိုလည်းဆက်လက်ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ 

သို့သော်အနောက်နိုင်ငံများနှင့်အဆက်အသွယ်ပြတ်တောက်သွားသည်မဟုတ်ပါ။ ပြင်သစ်တို့ဆုတ်ခွာပြီးနောက်ချက်ချင်းပင်နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ၁၆၄၄ ခုနှစ် Siam နှင့် နယ်သာလန်အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီ တို့အကြားငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်မဟာမိတ်ဖွဲ့ခြင်းအားပြန်လည်သက်တမ်းတိုးခဲ့သည်။ ဒတ်ခ်ျများယခင်ကသဘောတူထားသည့် deerskin ပို့ကုန်ကိုလက်ဝါးကြီးအုပ်ထားခြင်းကိုအာမခံသည်။ ၎င်းတို့သည်လီ ဂွန်း အပေါ် သံဖြူ အတွက်တင်ပို့မှုလက်ဝါးကြီးအုပ်သက်တမ်းတိုးခြင်းကိုရရှိခဲ့သည် (မူလက ၁၆၇၁ တွင်နာရာဘုရင်ကခွင့်ပြုခဲ့သည်) ။  ဒတ်ခ်ျအချက်များ ( *Opperhoofden* ) ကို Ayutthaya တွင်လည်းနေရာချခဲ့သည် (ဥပမာ ၁၆၈၈ မှ ၁၆၉၁) Pieter van den Hoorn (၁၆၉၂ မှ ၁၆၉၇) သောမတ်စ် van Son ။  သို့သော် Siam နှင့်အနောက်နိုင်ငံများအကြားအဆက်အသွယ်များသည်ကြိုကြားကြိုကြားရှိနေဆဲဖြစ်ပြီး ၁၉ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် Mongkut ဘုရင်စိုးစံသည့်အချိန်အထိ Narai ဘုရင်လက်ထက်၌မြင်တွေ့ရသောအဆင့်သို့မရောက်ရှိနိုင်ပါ။ 

အနောက်တိုင်းအဆက်အသွယ်ဘေးဖယ်, အာရှနိုင်ငံများနှင့်ကုန်သွယ်မှုဆက်ဆံရေး သယာမ် အထူးသဖြင့်ပါဝင်ပတ်သက်ကျန်ရှိသောအတူ buoyant ကျန်ရစ် တရုတ် - ထိုင်းနိုင်ငံ၏ - ဂျပန် ကုန်သွယ်မှု။ Phetracha လက်ထက်တွင်တရုတ် မျောက် ၅၀ ခန့်သည်အ ယုဒ္ဒယ သို့လာရောက်ခဲ့ကြပြီးတူညီသောအချိန်ကာလအတွင်းတွင်အယောက် ၃၀ ခန့်သည် Ayutthaya မှ ဂျပန်နိုင်ငံ Nagasaki သို့ထွက်ခွာသွားသည်။ 

အနောက်နိုင်ငံများနှင့်တရားဝင်ပြန်လည်ဆက်သွယ်မှုကို ၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း နှင့်ချစ်ကြည်ရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးသဘောတူစာချုပ်မှစတင်ခဲ့သည်။ ယင်းနှင့်အတူသံတမန်ရေးအပြန်အလှန် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု 1833. ခုနှစ်တွင်စတင်  နပိုလီယံ ၃ သည် Charles de Montigny ဦး ဆောင်သောဘုရင်မင်ကွတ်သို့သံတမန်များစေလွှတ်သည့် ၁၈၅၆ ခုနှစ်အထိပြင်သစ်သည်တရားဝင်ဆက်သွယ်မှုများပြန်လည်မပြုလုပ်ခဲ့ပါ။ ကုန်သွယ်မှုလွယ်ကူစေရန်၊ ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်ကိုအာမခံရန်နှင့်ဘန်ကောက်သို့ပြင်သစ်စစ်သင်္ဘောများဝင်ရောက်ခွင့်ပြုရန် ၁၈၅၆ ခုနှစ်ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်တွင်စာချုပ်တစ်ခုကိုချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ၁၈၆၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင်ပြင်သစ်စစ်သင်္ဘောများသည် Phya Sripipat (Pae Bunnag ) ဦး ဆောင်သောပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ထိုင်းသံရုံးကိုသယ်ဆောင်လာသည်။

1. ↑  Wills, p. 89
2. ↑  Vollant des Verquains, in Smithies 2002, p.110
3. ↑  Desfarges, in Smithies 2002, p.18
4. ↑  Cruysse, Dirk van der။ *Siam and the West*။ p. 444။
5. ↑  Wills, p. 92
6. ↑  Desfarges, in Smithies 2002, p.46
7. 1 2 3  Smithies 2002, p.184
8. ↑  Desfarges, in Smithies 2002, p.35
9. ↑  Smithies 2002, p.80
10. ↑  De la Touche, in Smithies 2002, p.76
11. ↑  De la Touche, in Smithies 2002, p. 66–71
12. ↑  Desfarges, in Smithies 2002, p.49
13. ↑  Vollant des Verquains, in Smithies 2002, p.100
14. ↑  Smithies 2002, p.11/p.184
15. ↑  Smithies 2002, p.51, note 101
16. ↑  De la Touche, in Smithies 2002, p.73
17. ↑  Smithies 2002, p.19
18. ↑  *A History of South-east Asia* p. 350, by Daniel George Edward Hall (1964) St. Martin's Press
19. 1 2 3  Dhivarat na Pombejra in Reid, p.267
20. ↑  Smithies 2002, p.185
21. ↑  Smithies 2002, p.179
22. ↑  Smithies 2002, p.16/p.185
23. ↑  Jean Vollant des Verquains, *History of the revolution in Siam in the year 1688*, in Smithies 2002, p. 98
24. ↑  Dhivarat na Pombejra in Reid, p.265
25. ↑  Dhiravat na Pombejra, in Reid p.265-266
26. ↑  Background Note: Thailand, US Department of State: Bureau of East Asian and Pacific Affairs, March 2008
27. ↑  Dhivarat na Pombejra in Reid, p.266
28. ↑  US Department of State