recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**ယောက်ျားနှင့် တစ်ယောက်ချင်း ချက်၏ အောက်ပိုင်း၌ ပေါက်သောအနာကို ခွဲစေမှု။** 

အမှုသည်—**ဘိက္ခုနီတစ်ယောက်။** 

ထိုကဲ့သို့ အနာကိုဓါးခွဲစေရာဝယ် ယောက်ျားက ဖျက်ဆီးမည်ကြံသောကြောင့် ထိုဘိက္ခုနီမက အော်လေသည်၊ ထိုအခါ အများပြေးလာ၍ အဖြစ်မှန်ကို သိရသော ဘိက္ခုနီတို့က "တစ်ယောက်ချင်း ယောက်ျားအား အတွင်းသား၌ ပေါက်သောအနာကို ခွဲဝေရကောင်းလား" ဟုကဲ့ရဲ့ပြီးလျှင် ဘုရားရှင်ကို တဆင့်လျှောက်ကြသဖြင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ပသာခေ ဇာတံ ဂဏ္ဍံ ဝါ ရုဓိတံ ဝါ အနပလောကေတွာ သံဃံ ဝါ ဂဏံ ဝါ ပုရိသေန သဒ္ဓိံ ဧကေနေကာ ဘေဒါပေယျ ဝါ ဖာလာပေယျ ဝါ ဓောဝါပေယျ ဝါ အာလိမ္ပာပေယျ ဝါ ဗန္ဓာပေယျ ဝါ မောစာပေယျ ဝါ, ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

အကြင် ဘိက္ခုနီသည် ပသာခအရပ်၌ ပေါက်သော အကျိတ်ကိုသော်လည်းကောင်း, အနာကိုသော်လည်းကောင်း, သံဃာကိုဖြစ်စေ ဂိုဏ်းကို ဖြစ်စေ (ခွဲမည့်အကြောင်းကို) မပန်ပြောဘဲ ယောက်ျားနှင့်အတူ တစ်ယောက်ချင်း ခွဲစေ, ဖေါက်စေ, ဖန်ဆေးစေ, ဆေးလိမ်းစေ, ကြပ်စည်းစေ, ဖြေဖြုတ်စေအံ့၊ ထိုဘိက္ခုနီမှာ ပါစိတ်အာပတ်သင့်၏။

မှတ်ချက်
--------

သစ်ပင်၏အကိုင်းကြီးကို "ပသာခ"ဟု ခေါ်၏၊ ထိုအကိုင်းကြီးကဲ့သို့ ကိုယ်ခန္ဓာမှ ဖြာ၍ထွက်သော ပေါင် ၂-လုံးသည်လည်းကောင်း, ပေါင် ၂-လုံး၏ ဖြာ၍ထွက်ခဲ့ရာ ချက်၏ အောက်ပိုင်း ကိုယ်လုံးသည်လည်းကောင်း, ပသာခမည်၏၊ ထို "ပသာခ" မည်သောချက်၏ အောက်ပိုင်း ကိုယ်နှင့်ပေါင် ၂-လုံးဝယ် ပေါက်သော မြင်းစုနှင့် အနာကို သံဃာဂိုဏ်းအား မပန်ကြားဘဲအခွဲခိုင်းမှု စသော ၆-ခုတွင် တစ်ခုခုခိုင်းသော ဘိက္ခုနီမှာ ခိုင်းမှုကြောင့် ဒုက္ကဋ်အာပတ် တချက်, ခိုင်းသည့်အတိုင်း ပြုလုပ်ဖြစ်လျှင် ပါစိတ်အာပတ် တချက်သင့်၏။ ခွဲမှုဖေါက်မှု ၂-ခုခိုင်းလျှင် ၂-ချက်စီစသည်သင့်၍ ၆-ခုလုံးကိုင်းလျှင် ဒုက္ကဋ် ပါစိတ် ၆-ချက်စီသင့်၏၊ ဘိက္ခုနီသံဃာ အားလုံးကိုဖြစ်စေ, ဘိက္ခုနီ အများဖြစ်သောဂိုဏ်းကိုဖြစ်စေ တိုင်ကြား၍သော်လည်းကောင်း, နားလည်သော ယောက်ျားအဖေ အနီး၌ ထား၍သော်လည်းကောင်း, ခွဲမှုစသည်ကို ပြုလျှင်ကား ထိုဆရာက ဖျက်ဆီးခွင့်မရသောကြောင့် အနာပတ္တိ။ ။

အာရာမဝဂ်ပြီး၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
မြန်မာဘာသာဖြင့် သင့်လျော်သော အမည်မရှိသေးသောကြောင့် ဤဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်ကို အခြားဘာသာစကား / စာဖြင့် ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်သည်။

***Warcraft III: Reign of Chaos*** သည် ဇူလိုင် ၂၀၀၂ တွင် Blizzard Entertainment မှ ဖြန့်ချိခဲ့သည့် ဗွီဒီယိုဂိမ်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ *Warcraft* စိတ်ကူးယဉ် စကြဝဠာထဲတွင် ဇာတ်လမ်းတည်ထားသည့် တတိယမြောက်ဂိမ်းဖြစ်ကာ *Warcraft: Orcs & Humans* ၏ ဒုတိယအဆက်ဂိမ်းဇာတ်လမ်း ဖြစ်သည်။ နောက်ဆက်တွဲအဆက်အဖြစ် *The Frozen Throne* ကို ဇူလိုင် ၂၀၀၃ တွင် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။

ဂိမ်းကစားပုံ
------------

*Warcraft III* သည်မြေပုံများပေါ်တွင် ခြားနားသောနေရာယူမှုများဖြင့် ကြီးမားကျယ်ပြန်သည့် လွင်ပြင်များ၊ ကွင်းပြင်များအပြင် ဆန်းသစ်သော မြေနေမြေထားများဖြစ်သည့် မြစ်များ၊ တောတောင်များ၊ ပင်လယ်များ၊ ချောက်ကမ်းပါးများစသည့် အင်္ဂါရပ်အသစ်များ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲစဉ်များတွင် မြေပုံ၏ နေရာများအား အနက်ရောင်အလွှာဖြင့် အုပ်ထားသည်။ ထိုအလွှာ၏နေရာကို ရှာဖွေမှုပြုလုပ်မှသာ ပေါ်လာမည် ဖြစ်သည်။ သို့ပေမဲ့လည်း ထိုနေရာများသည် မိမိ၏မဟာမိတ် အချင်းချင်း သို့မဟုတ် အဆောက်အဦးများရှိနေမှသာ အမြဲမြင်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။  ဂိမ်းကစားနေစဉ်အတွင်း ကစားသူသည် သယံဇာတများကို ရှာဖွေရမည် ဖြစ်သည်။ မိမိ၏ ပြိုင်ဘက်များကို ခုခံရင်း၊ စစ်သားများထုတ်ပေးခြင်းနှင့် မြေပုံများကိုရှာဖွေရပြီး ကွန်ပျူတာကစားသူများနှင့်အတူ ဆော့ကစားရမည် ဖြစ်သည်။ ဤဂိမ်းထဲတွင် အဓိက သယံဇာတအနေဖြင့် သုံးမျိုးရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ ရွှေ၊ သစ် နဲ့ အစားအစာတို့ ဖြစ်သည်။ ပထမဦးဆုံး လိုအပ်ချက်နှစ်ချက်အနေဖြင့် စစ်သားများကို ထိန်းချုပ်ရန်နှင့် အိမ်များကို ဆောက်လုပ်ရမည် ဖြစ်သည်။ အစားအစာ ကန့်သတ်ချက်အလိုက် စစ်သားများကို ကစားသူတစ်ယောက်အနေဖြင့် ထုတ်လုပ်ပြီး တစ်ခါတည်း ထိန်းချုပ်နိုင်သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  Blizzard Entertainment, ed. (2002)။ Warcraft III *Instruction Manual: Fog of War*။ p. 22။
2. ↑  Blizzard Entertainment, ed. (2002)။ Warcraft III *Instruction Manual: Economy*။ p. 21။
3. ↑  Blizzard Entertainment, ed. (2002)။ Warcraft III *Instruction Manual: Upkeep*။ p. 22။
ရဟိုင်းရပ်သည် မန္တလေးမြို့ရှိ အရပ်အမည် ဖြစ်သည်။

ရဟိုင်း ပေါ်ပေါက်လာပုံ
----------------------

ယွန်းယိုးဒယားဒေသမှ ပါလာသူများကို ယခုရွှေတချောင်းအနီး ရဟိုင်းအရပ်၌ ချထားခဲ့သည်။ အမည်အခေါ် ရွေ့လျားလာ၍ ရွာဟိုင်းဟု ခေါ်ဝေါ်ကြ ရေးကြလေသည်။ ရွှေတချောင်း တောင်ပိုင်း၌ မင်းသားစုအရပ်သည် ရှေးအခါက ယွန်းယိုးဒယား မင်းသားများကို ချထားပေးသောနေရာဟု သိရသည်။ သက္ကရာဇ် ၁၂၁၈-၂၁ ခုနှစ် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးသည် ရတနာပုံ မန္တလေးမြို့ကို တည်ထောင်၍ ပြည်သူတို့အား ရပ်ကွက်နေရာများ ချထား၍ အမရပူရမှ ရွှေ့
ပြောင်း အမရပူရမှ ရွှေ့ပြောင်းလာသောအခါ မန္တလေးမြို့ကြီးသည် စည်ကားလာလေသည်။ ယွန်းယိုးဒယားလူမျိုး၏အနွယ်များ နေရာအရပ်သည် ရဟိုင်းအရပ်၊ မင်းသားစုအရပ်ဟုခေါ်ကြ၍ အိမ်-ဈေးများချထားသည်။ ယိုးဒယားဈေးဟု ဖြစ်လာလေသည်။ ယိုးဒယားအနွယ်များယုံကြည်ကိုးကွယ်သော *ရာမနတ်*ကြောင့် ရာမနတ်စင်ဝင်းအမည် ခေါ်ကြသည်။ ယွန်းတန်းဟူ၍လည်း ရှိသည်။ ဘုရားသုံးဆူ(၈၂-လမ်း လမ်း၃၀နှင့်၃၁-လမ်းကြား)သည်ပင် ယိုးဒယားဘုရား
သုံးဆူဒေသမှ လူများ၏ဘုရားဖြစ်နိုင်သည်။ ဤသို့ဖြင့် ယွန်းဇင်းမယ်၊ လော၊ ယိုးဒယားမှပါလာသော အနွယ်တို့၏ပူဇော်ပသမှု ဓလေ့ထုံးစံတရပ်ဖြစ်သော သဲပုံစေတီများတည်ထားပူဇော်ကိုးကွယ်မှုကို ရွှေတချောင်းတလျှောက် ယိုးဒယားများနေထိုင်ခဲ့ရာ အရပ်၌ တွေ့ရှိရလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ဦးမောင်မောင်တင်(မဟာဝိဇ္ဇာ)၏ သဲပုံစေတီပွဲ
နတ်သျှင်နောင်နှင့် ရာဇဓာတုကလျာ
မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အလွန်လှပသည် ဟုထင်ရှားသည့် ပင်တိုင်စံမင်းသမီးတစ်ပါးဖြစ်သည်။ ဟံသာ၀တီဆင်ဖြူများရှင် ဘုရင့်နောင် မင်းတရားကြီးနှင့် ရာဇဒေဝီဘွဲ့ခံ ရှင်ထွေးလှ တို့မှ ၉၂၁ခုနှစ်၊ နတ်တော်လဆန်း ၁၄ ရက်၊တနင်္ဂနွေ နေ့ (12 November 1559) တွင်ဖွားမြင်သည်။ ထိုနေ့သည် မဟာစေတီ၏ ဌာပနာအဖြစ် ဓာတ်တော်များကို ပူဇော်ပင့်ယူသည့်နေ့ဖြစ်သည့်အတွက် ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီးက **ရာဇဓာတုကလျာ** ဟုအမည်ပေးခဲ့သည်။

၉၄၈ ခုနှစ် တွင် နန္ဒဘုရင် ယိုးဒယားသို့စစ်ချီသွားစဉ် သားတော် မဟာဥပရာဇ်က အတင်းအကျပ်သိမ်းပိုက်ကာ အိမ်ရှေ့မိဖုရားမြှောက်ခဲ့သည်။ နန္ဒဘုရင် ဟံသာဝတီပြန်ရောက်လျှင် အဒေါ် နှင့် တူဖြစ်ပြီး မောင်နှမဝမ်းကွဲတော်သည့် နှမတော်အဖြစ် ချစ်ခင်လှသည့်အတွက် မဟာဥပရာဇ်အား ပြင်းထန်စွာ ဆူပူသေးသည်ဟုသိရသည်။ ၉၅၄ ယိုးဒယားတိုက်ပွဲတွင် မဟာဥပရာဇ်ကျဆုံးရာ မုဆိုးမ ဖြစ်ရလေသည်။ သို့သော် အသက် ၄၀ ကျော်အရွယ်ရောက်လျှင် တူဝမ်းကွဲတော်စပ်သည့်တောင်ငူအိမ်ရှေ့စံ နတ်သျှင်နောင် ကနှစ်သက်မြတ်နိုးပြန်သဖြင့် ၉၆၄ ခုနှစ် နှောင်းတန်ခူး ၁၀ရက်၊ သောကြာနေ့ (21 March 1603) တွင် အိမ်ရှေ့မိဖုရားဖြစ်လာပြန်သည်။ သို့သော် အိမ်ရှေ့မိဖုရားအဖြစ်ရောက်ပြီး ၇ လမျှအကြာ (November 1603) တောင်ငူတွင် ကွယ်လွန်လေသည်။

ကိုးကား
-------


  


| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
ပထမ တောင်ငူခေတ် (အေဒီ ၁၅၁၀–၁၅၉၉) |
| --- |
| ဘုရင်များ | 
* မင်းကြီးညို
* တပင်ရွှေထီး
* ဘုရင့်နောင်
* နန္ဒဘုရင်

 |
| မင်းများ (ဘုရင်ခံများ) | 
* မင်းကြီးညို
* မင်းကြီးဆွေ
* တောင်ငူမင်းခေါင်
* မင်းရဲသီဟသူ
* နတ်သျှင်နောင်

 |
| ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ | 
* ရာဇဓာတုကလျာ
* သမိန်ထောရာမ
* ငဇင်ကာ
* ဗြနရာဇ်
* ရဝေရှင်ထွေး
* မင်းဇေယျရန္တမိတ်
* ရှင်သံခို
* ဝန်ကြီး ဗညားဒလ
* ပြည် နဝဒေးကြီး
* သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရ
* သျှင်မဟာသီလဝံသ
* သျှင်ဥတ္တမကျော်
* သျှင်အုန်းညို
* သျှင်ခေမာ

 |
| အကြောင်းအရာများ | 
* နောင်ရိုးတိုက်ပွဲ
* ပေလေးပင် သျှင်လေးပါး
* ရတု
* မဟာစေတီ
* ကမ္ဘောဇသာဒီ နန်းတော်

 |
| မြို့တော်များ | 
* ကေတုမတီ တောင်ငူ
* ဟံသာဝတီ ပဲခူး

 |
| * + ပုဂံခေတ်
	+ ပင်းယခေတ်
	+ အင်းဝခေတ်
	+ တောင်ငူခေတ်
	+ ညောင်ရမ်းခေတ်
	+ ကုန်းဘောင်ခေတ်
	+ ရတနာပုံခေတ်
	+ ကိုလိုနီခေတ်
	+ ဂျပန်ခေတ်
	+ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ်
	+ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်
	+ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ခေတ်
	+ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီခေတ်
	+ မျက်မှောက်ခေတ်
 |
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**ရဟောနိသဇ္ဇသိက္ခာပုဒ်** နှစ်ပုဒ် ရှိပါသည်။

အမှုသည်—**ရှင်ဥဒါယီ**။ 

အမှု—**ဘိက္ခုနီနှင့်အတူ လူကွယ်ရာ၌နေမှု**။

ရှင်ဥဒါယီနှင့် ဘိက္ခုနီ
-----------------------

ရှင်ဥဒါယီ၏ ဇနီးဟောင်းသည် ဘိက္ခုနီလုပ်ပြီးလျှင် ရှင်ဥဒါယီထံ မကြာမကြာလာတတ်၏၊ ရှင်ဥဒါယီလည်း ထိုဘိက္ခုနီထံ သွားတတ်၏၊ အခါတပါး၌ကား သူတို့ ၂-ယောက်သည် အဖေါ်မပါဘဲ (ပြောလိုရာကို လွတ်လွတ်လပ်လပ် ပြောနိုင်ဘို့ရာ အခြားသူတို့ မကြားလောက်အောင် ဝေးသောကြောင့်) "နား၏ ကွယ်ရာ"ဟု ဆိုထိုက်သော အရပ်၌ ထိုင်နေကြလေသည်၊ ထိုအခါ ရဟန်းများ ကဲ့ရဲ့ကြ၍ ဘုရားထံလျှောက်ခြင်းကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော် မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ယော ပန ဘိက္ခု ဘိက္ခုနိယာ သဒ္ဓိံ ဧကော ဧကာယ ရဟော နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေယျ, ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

အကြင် ရဟန်းသည် ရဟန်းမနှင့် တကွ တယောက် ချင်းချင်း နား၏ကွယ်ရာအရပ်၌ ထိုင်နေခြင်းကို ပြုအံ့၊ ထိုရဟန်း ပါစိတ် အာပတ်သင့်၏။ 

---

အမှုသည်—**ရှင်ဥပနန္ဒ**။

အမှု—**အလှူအိမ်ရှင်မနှင့်အတူ ပြောစကားကို သူများမကြားနိုင်သော လူမြင်ကွင်း၌ထိုင်နေမှု**။

ရှင်ဥပနန္ဒနှင့် မာတုဂါမ
-----------------------

ရှင်ဥပနန္ဒသည်ပင် သူငယ်ချင်းအိမ်သို့ သွား၍ အိမ်ရှင်မနှင့်အတူ တယောက်ချင်း အကွယ်အကာမရှိ၍ ဟာလာ ဟင်းလင်း လူမြင်ကွင်း၌ ထိုင်နေပြန်၏၊ သို့သော် သူတို့ ထိုင်နေရာအရပ်၏ ပတ်ဝန်းကျင်အနီးအပါး၌ ပြောစကားကို ကြားနိုင်သူ မရှိရကား ထိုအရပ်ကို "နားကွယ်ရာအရပ်" ဟုဆိုအပ်၏၊ ထိုသို့ ထိုင်နေပုံကိုလည်း အိမ်ရှင်ယောက်ျားက မကျေနပ်၍ ကဲ့ရဲ့ပြန်သောကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ယော ပန ဘိက္ခု မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ ဧကော ဧကာယ ရဟော နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေယျ, ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

အကြင်ရဟန်းသည် မာတုဂါမနှင့်တကွ တယောက်ချင်း နား၏ ကွယ်ရာ၌ ထိုင်နေအံ့၊ ထိုရဟန်း ပါစိတ်အာပတ်သင့်၏။

သိက္ခာပုဒ်၂-ပါးအထူး
-------------------

ရှေးသိက္ခာပုဒ်၌ အကွယ်အကာ ရှိသောကြောင့် "ရဟော" အရမျက်စိကွယ်ရာဖြစ်ခြင်း, ယောက်ျားများသာ အဖေါ်ဖြစ်နိုင်ခြင်းနှင့် ဤသိက္ခာပုဒ်၌ အကွယ်အကာ မရှိသောကြောင့် "ရဟော" အရ နားကွယ်ရာဖြစ်ခြင်း, ယောက်ျားမိန်းမ ၂-မျိုးလုံးပင် အဖေါ်ဖြစ်နိုင်ခြင်းသည် သိက္ခာပုဒ် ၂-ပါး၏ ထူးခြားချက်တည်း၊ "နားကွယ်ရာ"အရပ်ကိုလည်း ၁၂-တောင်အတွင်း၌ ကြားမည့်သူ မရှိသောအရပ်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4 5 6 7  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
**ရတ်နို မာဆုဒီ**သည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ ၁၇ဦးမြောက် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဖြစ်ကာ ပထမဦးဆုံးသော အမျိုးသမီးနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဖြစ်သည်။ယခင်က နယ်သာလန်၊အိုင်ယာလန်၊နော်ဝေ စသည့်နိုင်ငံများအတွက် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ သံအမတ်အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသည်။

၂၀၂၃ခုနှစ်တွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံက အာဆီယံအလှည့်ကျ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့ပြီးနောက် ရတ်နို မာဆုဒီသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းခဲ့သည့်ကိစ္စနှင့်ပက်သက်၍ အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ခုနှစ်နှင့် ၂၀၂၂ခုနှစ်တွင် ဘရူနိုင်းနိုင်ငံနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတို့က ထိရောက်စွာမဖော်ဆောင်နိုင်ခဲ့သည့် မြန်မာ့အရေးအတွက် ၎င်းအနေဖြင့် တက်ကြွစွာ လှုပ်ရှားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းကာ ၎င်းကိုယ်တိုင် ဦးဆောင်မည်ဟု ၂၀၂၃ခုနှစ် နှစ်ဦးပိုင်းတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

ဘဝအစနှင့် ပညာရေး
----------------

ဆီမာရန်းမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။၁၉၈၅ခုနှစ်တွင် ဂါဒတ်ချ်မဒါ တက္ကသိုလ်မှ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးပညာဖြင့် ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ထို့နောက် ဟိတ်မြို့ရှိ တက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့လွန်ဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။

သံတမန်ဘဝ
--------

၁၉၉၇မှ ၂၀၀၁ခုနှစ်အတွင်း နယ်သာလန်နိုင်ငံ ဟိတ်မြို့ရှိ အင်ဒိုနီးရှား သံရုံးတွင် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ပထမအတွင်းဝန်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။၂၀၀၅ခုနှစ်တွင် နော်ဝေနှင့် အိုင်ယာလန်နိုင်ငံဆိုင်ရာ အင်ဒိုနီးရှား သံအမတ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။၂၀၁၂တွင် နယ်ယာလန်နိုင်ငံဆိုင်ရာ အင်ဒိုနီးရှား သံအမတ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။

နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှု
----------------------

၂၀၁၄ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၇ရက်နေ့တွင် သမ္မတ ဂျိုကို ဝီဒိုဒိုက သူ၏ အစိုးရအဖွဲ့တွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။

ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် မာဆုဒီ နေပြည်တော်ရှိ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနတွင်တွေ့ဆုံကြစဉ်

ကိုးကား
-------

1. ↑  "Joko Widodo appoints Indonesia's first female foreign minister, Retno Marsudi"။
2. ↑  "Ambassador Retno Marsudi to Strengthen Indonesia-Netherlands Special Ties"၊ *Embassy of the Republic of Indonesia, The Hague*၊ 2012-01-13။ 24 February 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 17 September 2016။
3. ↑  အာဆီယံ အထူးကိုယ်စားလှယ်ရဲ့ မြန်မာ့အရေး ချဉ်းကပ်မှုပုံစံအသစ် (2021-04-24)။
4. ↑  Delapan "Srikandi" di Kabinet Kerja Diapresiasi။
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**ဒဏ္ဍ, သတ္ထ, အာဝုဓပါဏိသိက္ခာဒ်များ** **(သုရုသုရုဝဂ်)**

တုတ်, ဓါးစသော လက်နက်, လေး
-------------------------

၄-တောင်ရှိသော တုတ်ကိုသာ "ဒဏ္ဍ"ဟုခေါ်၏။ ဓါး, သန်လျက် စသော လက်နက်ကို "သတ္တ" ဟု ခေါ်၏။ လေးမြှားကို "အာဝုဓ"ဟု ခေါ်၏။ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် လက်၌ တုတ်စသည် ရှိသူတို့အား တရားဟောကြသောကြောင့် ရဟန်းတို့က ကဲ့ရဲ့ကြသဖြင့် "မဟောရ" ဟု တားမြစ်တော်မူပြီးလျှင် ဂိလာန ဖြစ်သူတို့အား မဟောကြသောအခါ လူတို့က ကဲ့ရဲ့ကြပြန်သောကြောင့်-

"န ဒဏ္ဍပါဏိဿ...၊ 

န သတ္ထပါဏိဿ...၊ 

န အာဝုဓပါဏိဿ အဂိလာနဿ ဓမ္မံ ဒေသေဿာမီတိ သိက္ခာ ကရဏီယာ"။ 
ဟု ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

မြန်မာပြန်
----------

"ဂိလာန မဟုတ်ဘဲ လက်၌တုတ်(တောင်ဝှေး)ကိုင်ထားသူ, ဓါးစသော လက်နက်တစုံတရာ ကိုင်ထားသူ, လေးမြှားကိုင် ထားသူအား တရားမဟောအံ့"ဟု အလေ့အကျင့်ကို ပြုရမည်၊ ဂိလာန ဖြစ်နေလျှင်ကား ထိုပုဂ္ဂိုလ်များအား တရားဟောကောင်း၏။ 

သုရုသုရုဝဂ် ပြီး၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
ဂျွန်ဆင်းဂါးပုံတူ။
ဥရောပတိုက်၌ ထင်ရှားခဲ့သော ပန်းချီကျော်များတွင် အမေရိကန်လူမျိုး ဂျွန်ဆင်းဂါး ဆားဂျင့်လည်းအပါအဝင်ဖြစ် 
သည်။ ဆားဂျင့်သည် အမေရိကန်လူမျိုး မိဘများမှ ၁၈၅၆ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် အီတလီနိုင်ငံ ဖလော်ရင့်မြို့၌ 
ဖွားမြင်သည်။

ဂျွန် ဆားဂျင့်သည် ဥရောပတိုက်တွင်သာ နေထိုင်ခဲ့၏။ ငယ်စဉ်အခါမှစ၍ ဂျာမန်ဘာသာစကားကို ပြောတတ်သည်။ 
ပန်းချီပညာကို အီတလီနိုင်ငံတွင် လေ့လာသည်။ ဆားဂျင့်သည် ဆီဆေး၊ ပုံတူကားများကို ရေးခြယ်ရာ၌ ကျော်စောခဲ့ရုံသာမက ရေဆေးရေးဆွဲခြင်းတွင်လည်း ထင်ရှားသူဖြစ်သည်။ နိုင်ငံအနှံ့ အပြား လှည့်လည်သွားလာဘူးသူဖြစ်၍ အတွေ့အမြင် ဗဟုသုတစုံ၏။ အမေရိကန်နိုင်ငံသို့လည်း မကြာခဏ သွားရောက်လည်ပတ်လေ့ရှိ၏။ ဥရောပတိုက်နှင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုရှိ ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ၏ ပုံတူကားများကို ရေးခြယ်ခဲ့၏။ သူ၏လက်ရာမှာ အလွန်ကောင်းမွန်သောကြောင့် လူကြိုက်များခဲ့သည်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ်ခန့်မှစ၍ ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်သည်အထိ အင်္ဂလန်ပြည်တွင် နေထိုင်၏။

သူရေးဆွဲခဲ့သော ပန်းချီကားများတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ သမ္မတ သီယိုဒို ရူးဇဗဲ့၊ ဂျိုးဇက် ဂျက်ဖာဆန် 
စသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ၏ ပုံတူကားများမှာ ထင်ရှားသည်။ ဆားဂျင့်သည် ၁၉၂၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလန် 
ပြည်၌ ကွယ်လွန်လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၁) အာသီဝိသ၊ ဥဂ္ဂတေဇ ယောရဝိသ-ဖြစ်သော မြွေလေးမျိုးကို ပြုစုလုပ်ကျွေးနေရပုံနှင့် မဟာဘုတ်လေးပါးကိုလည်းကောင်း၊

(၂) မိမိနောက်က တကောက်ကောက်လိုက်၍ သတ်ရန်ပြင်ဆင်နေသော သူသတ်ယောက်ျားငါးယောက်နှင့် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးကိုလည်းကောင်း၊

(၃) ၆-ယောက်မြောက်ဖြစ်သော အနီးအနား၌သံလျက်ကိုင်လျက် နောက်ကနေပြီး သတ်ရန်လိုက်နေသော သူသတ်ယောက်ျားနှင့် နန္ဒီရာဂကိုလည်းကောင်း၊

(၄) သုညဂါမနှင့် အဇ္ဈတ္တိကာယတနကိုလည်းကောင်း၊

(၅) စောရဂါမဃာတနှင့် ဗဟိဒ္ဓါယတနကိုလည်းကောင်း၊

(၆) သမုဒ္ဒရာနှင့် ဩဃလေးပါးကိုလည်းကောင်း၊

(၇) ဘေးအန္တရာယ်များလှသော ဤမှာဖက်ကမ်းနှင့် သက္ကာယဒိဋ္ဌိကိုလည်းကောင်း၊

(၈) အေးချမ်းသာယာသော ထိုမှာဖက်ကမ်းနှင့် နိဗ္ဗာန်ကိုလည်းကောင်း၊

(၉) ဖောင်နှင့် အဋ္ဌင်္ဂိကအရိယာမဂ်ကိုလည်းကောင်း၊

(၁၀) လုံ့လပြုခြင်းနှင့် ဝီရိယကိုလည်းကောင်း၊

(၁၁) တဖက်ကမ်းသို့ရောက်ရှိသွားသောဗြာဟ္မဏနှင့် ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ -ဘုရားရှင်ထံတော်သို့ရောက်ရှိလာကြကုန်သော အရပ်မျက်နှာတို့၌နေကြကုန်သော အသက်မွေးမှုတူကြပြီး ဒုက္ခလက္ခဏာကမ္မဋ္ဌာန်းကို အာထုတ်နေကြသော ယောဂီရဟန်းတော်တို့အား ဟောတော်မူကြောင်း၊ ဥဂ္ဃဋိတညူအစရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးတို့အား အရဟတ္တဖိုလ်ရောက်သည်အထိ ကျေးဇူးပြုနိုင်အောင် ဘုရားရှင်ကြိုးကြိုးစားစား ဟောတော်မူကြောင်း၊ မြွေလေးမျိုးနှင့် အဆိပ်လေးမျိုး၊ ဝိသဝေဂဝိကာရအားဖြင့် မြွေ ၁၆-မျိုး၊ ပုဂ္ဂလ ပဏ္ဏတ္တိအားဖြင့် မြွေ ၆၄-မျိုး၊ ယောနိအားဖြင့် မြွေ ၂၅၆-မျိုး၊ ၅၁၂-မျိုး၊ ၁၀၂၄-မျိုး ရှိပုံကိုလည်းကောင်း၊ မြွေလေးမျိုးကိုပြုစုလုပ်ကျွေးပုံ ဥပမာအကျယ်၊ ရန်သူ သူသတ်ယောက်ျားများ တကောက်ကောက်လိုက်နေကြပုံ၊ ဥပမာ ဥပမေယျ နှိုင်းယှဉ်ချက်၊ မြွေလေးမျိုးနှင့် ဓာတ်လေးပါး၊ သူသတ်သမားငါးယောက် နှင့် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါး၊ သန်လျက်ကိုင်ပြီး လိုက်သတ်နေသောသူနှင့် နန္ဒီရာဂ၊ စောရဂါမဃာတကများနှင့် ဗဟိဒ္ဓါယတန၊ သမုဒ္ဒရာကူးပုံ၊ သစ္စာလေးပါးတို့ကို နည်းခြောက်ထောင်တို့ဖြင့် ဝေဖန်၍ ဟောတော်မူထားပုံ၊ ဒေသနာတော် အဆုံး၌ ဝိပဉ္စိတညူရဟန်းငါးရာတို့ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ရောက်ကြပုံ အစရှိသည်တို့ကို ရှင်းလင်း ဖွင့်ပြထားပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၂၊၃၈၁-၃။ သံ၊မြန်၊၂၊၃၇၇-၉။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၅၂-၆၇။ သံ၊ဋီ၊၂၊၃၂၄။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ သဠာယတနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-သဠာယတနသံယုတ္တ၊ (၁၉) ၄-အာသီ ဝိသဝဂ္ဂ၊ ပဌမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
နယူးဇီလန်၏ ဒုတိယ ဘုရင်ခံချုပ် ဂျွန် ဂျယ်လီကိုး
ဗြိတိသျှ ရေကြောင်းဖက်တွင် ထင်ရှားသောပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ တွင် ဆာဂျွန်ရပ် ရှဝပ်ဂျယ်လီကို(John Rushworth Jellicoe, 1st Earl Jellicoe)လည်း တစ်ယောက် အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ဂျယ်လီကိုသည် ၁၈၅၉ ခုတွင် ဆောက်သမ္ပတန်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်။ ငယ်စဉ်အခါကပင် ရေကြောင်းဖက်၌ စိတ်အားထက်သန်သဖြင့် ၁၈၇၂ ခုနှစ် ၁၃ နှစ်သားအရွယ်တွင် ရေတပ်သို့ ဝင်ခဲ့သည်။ သူ၏ဖခင်မှာ ကုန်သွယ်ရေကြောင်းဆိုင်ရာတွင် မာလိန်မှူးဖြစ်၍ သူ၏ဘေးမှာ စစ်ပွဲပေါင်းများစွာ၌ ပါဝင်တိုက်ခိုက်သဖြင့် ပွဲရခဲ့သော ဒုတိယရေကြောင်းဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖိလစ်ပက်တန် ဖြစ်သည်။

ဂျယ်လီကိုသည် ရေတပ်သို့ဝင်ပြီး၍ ၈ နှစ်ကြာသောအခါ ရေတပ်ဗိုလ်ကြီးရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ပေးခြင်းခံရသည်။ ဂျယ်လီ ကိုသည် ရေကြောင်းဖက်တွင် အမှုထမ်းသက်ရင့်လေလေ၊ အရည်အချင်း တိုးတက်ထူးချွန်လေလေဖြစ်ရကား အရေးကြီးသော တာဝန်များကို ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သဖြင့် ဆုတံဆိပ်မြောက်မြားစွာဖြင့် ခြီးမြှင့်ခြင်း ခံရလေသည်။ ရာထူးများလည်း တိုးတက်လာလေသည်။ ၁၉ဝ၇ ခုနှစ်တွင် ရေကြောင်း ဗိုလ်ချုပ်ကလေးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရပြီးနောက် ၁၉၁၄ ခုနှစ် ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးတွင် ဂျယ်လီကိုသည် ရေကြောင်း သေနာပတိချုပ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရ၍ မဟာရေတပ်မတော်ကို အုပ်ချုပ်ရသည်။ ၁၉၁၆ ခုနှစ် မေလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် တိုက်ခိုက်သော ဂျတ်တလန်စစ်ပွဲတွင် ဂျာမန် ရေတပ်ကြီးကို ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ တိုက်ခိုက်နှိမ်နင်းလိုက်သောကြောင့် ဘွဲဲ့ထူးဂုဏ်ထူးများစွာဖြင့် သူကောင်းပြုခြင်း ခံရလေသည်။ 

ထိုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှစ၍ ပထမရေကြောင်းဆိုင်ရာ အမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။ ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ဗိုင်းကောင့်ခေါ် သူကောင်းဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြေ|ာက်ခြင်း ခံရပြီးနောက် ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ရေကြောင်းဗိုလ်ချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသည်။ ထိုကြောင့် ဂျယ်လီကိုသည် ပထမကမ္ဘာစစ်၏ ရေကြောင်းအာဇာနည်အဖြစ် ယခုတိုင် ကျော်ကြားလျက် ရှိသည်။ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၂၄ ခုနှစ်အထိ နယူးဇီယန်ကျွန်းတွင် ဘုရင်ခံချုပ် ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၂၅ ခုနှစ်အထိ ပဉ္စမဂျော့ဘုရင်မင်းမြတ်က'အား'ခေါ် သူကောင်းဘွဲ့ဖြင့် မှူးမတ်ငယ်အဖြစ် အပ်နှင်းချီးမြှင့် ပြန်လေသည်။ ဂျယ်လီကိုကား ရေကြောင်းအမြောက်ပစ်အတတ်များတွင် ထူးချွန်သော ပါရဂူတစ်ဦးဖြစ်သည့်အလျောက် သူ၏ဆောင်ရွက်ချက်အရ ဗြိတိသျှအမြောက်ဌာနသည် အထူးပင် တိုးတက်ခဲ့လေသည်။ ထိုရေကြောင်းအာဇာနည် ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးကား ၁၉၃၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂ဝ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ရာ သူ၏ ရုပ်အလောင်းကို အခြားသော ဗြိတိန်အာဇာနည်ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများနှင့်အတူ စိန်ပေါဘုရားရှိခိုးကျောင်းတွင် မြှုပ်နှံထား လေသည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ရေးသားခဲ့သော 'မဟာရေတပ်မတော်' (၁၉၁၄-၁၆)နှင့် 'ရေကြောင်းစစ်ပွဲ၏ အဖြစ်အပျက် များ'ဟူသော စာအုပ် ၂ အုပ်ကား ဗြိတိသျှရေကြောင်းဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းကြီးများသဖွယ်ဖြစ်ရာ ရာဇဝင်ကို အထောက်အပံ့ အလွန်ပေးသော အဖိုးတန်သည့်စာအုပ်ကြီးများပင် ဖြစ်ပေသည်။[1]

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)
ထရာဖဲလဂါတိုက်ပွဲ။။
ထရာဖဲလဂါတိုက်ပွဲသည် ဗြိတိသျှနိုင်ငံသမိုင်း၌ အကြီး 
အကျယ်ဆုံး ရေကြောင်းတိုက် ပွဲကြီးတစ်ခုဖြစ်သည်။
၁၈ဝ၄ ခုနှစ်၌ ပြင်သစ်ဧကရာဇ် နပိုလီယန်သည် ဥရောပ 
တိုက်တစ်ခုလုံးလိုလိုကိုပင် တိုက်ခိုက်အောင်မြင်ပြီးဖြစ်ခဲ့သည်။ 
နပိုလီယန် ပထမ

သူ့ကိုဆက်လက် ဘက်ပြိုင်နေသော 
နိုင်ငံမှာ ရေတပ်အင်အား တောင့်တင်းသော ဗြိတိန်တစ်နိုင်ငံ 
တည်းသာ ရှိလေသည်။ သို့သော် အင်္ဂလန်ပြည်ကမ်းခြေသို့ 
တက်ရောက် တိုက်ခိုက်ရေးမှာ အင်္ဂလိပ်ရေလက်ကြားကို 
အင်္ဂလိပ်ရေတပ်က စောင့်ရှောက်နေသမျှ ဖြစ်မြောက်နိုင်မည် 
မဟုတ်သည်ကို နပိုလီယန် ကောင်းစွာသိလေသည်။ ထို့ကြောင့် 
တူလွန်နှင့် ဗရက်ရှိ ပြင်သစ်သင်္ဘော တပ်စုများကို ပိတ်ဆို့နေ 
သော အင်္ဂလိပ်သင်္ဘောများအား ရှောင်တိမ်းကာ အနောက် 
အိန္ဒိယကျွန်းစုသို့ ထွက်ခွာ စေလေသည်။ ထိုအခါ ရေကြောင်း 
ဗိုလ်ချုပ် နယ်လဆင်အုပ်ချုပ်သော အင်္ဂလိပ်ရေတပ်မကြီးသည် 
အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုသို့ ထွက်ခွာသွားသော ပြင်သစ်ရေတပ် 
နောက်သို့ လိုက်သွားခဲ့သည်။ 
နယ်လဆင် ဟိုရေး ရှိုး

ထိုသို့ ဥပါယ်တံမျဉ်ဖြင့် အင်္ဂလိပ်ရေတပ်ကို အနောက်အိန္ဒိယ 
ကျွန်းစုသို့ရောက်အောင် သွေးဆောင်လာပြီးနောက် ပြင်သစ် 
ရေတပ်သည် ကွေ့၍ပြန်လာခဲ့လေသည်။ အနောက်အိန္ဒိယ 
ကျွန်းစုသို့ရောက်မှပင် နပိုလီယန်၏ ပရိယာယ်ကို ရိပ်မိသော 
နယ်လဆင်သည်လည်း အပြင်းချီကာ ပြန်လာခဲ့လေသည်။ 

ထိုအခါမှ နယ်လဆင်သည် ပြင်သစ်နှင့် စပိန်ရေတပ်များ 
စပိန်နိုင်ငံ ကေးဒစ်မြို့ဆိပ်ကမ်း၌ စခန်းချလျက်ရှိသည်ကို 
တွေ့ရလေသည်။ သို့သော် နယ်လဆင်သည် သူ၏ရေတပ်ကို 
တစ်မျိုးတဖုံ နေရာချထားကာ ပရိယာယ်ဆင်လိုက်သဖြင့် 
ရန်သူသင်္ဘောများသည် ကေးဒစ်ဆိပ်ကမ်းမှ ထွက်လာလေတော့ 
၏။ ၁၈ဝ၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၁ ရက်နေ့၌ ကေးဒစ် 
နှင့် ဂျီဗရောတားအကြားရှိ ထရာဖဲလဂါအငူအနီးတွင် ရေတပ် 
နှစ်ခု တွေ့ဆုံတိုက်ခိုက်ကြသည်။

အင်္ဂလိပ်ရေတပ်၌ သင်္ဘောကြီး ၂၇ စင်း၊ သင်္ဘောငယ် ၄ 
စင်းပါဝင်၍၊ ရန်သူရေတပ်တွင် သင်္ဘောကြီး ၃၃ စင်း၊ 
သင်္ဘောငယ် ၇ စင်းပါဝင်သည်။ 'အင်္ဂလန်ပြည်သည် လူတိုင်း 
အား မိမိတာဝန်ဝတ္တရားကို ဆောင်ရွက်လိမ့်မည်ဟုမျှော်လင့် 
သည်'ဟူသော နယ်လဆင်၏အမိန့်ကိုနာခံ၍၊ အင်္ဂလိပ်ရေတပ် 
သည် ရန်သူနှင့် အကြိတ်အနယ် ယှဉ်ပြိုင်တိုက်ခိုက်လေသည်။

ထိုတိုက်ပွဲ၌ နယ်လဆင်ကျဆုံးသော်လည်း၊ အင်္ဂလိပ်တို့ အနိုင် 
ရသွားလေသည်။ သူတို့၏ သင်္ဘောတစ်စင်းမျှ မဆုံးရှုံးဘဲ 
ရန်သူသင်္ဘောများစွာ ပျက်စီးပြီးလျှင် ပြင်သစ် သုံ့ပန်းအများကို 
ဖမ်းဆီးရမိလိုက်သည်။ ထို့နောက် အင်္ဂလန်ကျွန်းပေါ်သို့ တက် 
ရောက်တိုက်ခိုက်ရန် ကြံစည်ထားသော နပိုလီယန်၏ မြေ|ာ်လင့် 
ချက်များမှာ အချည်းနှီး ဖြစ်သွားလေတော့၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၅)
ဘူတဒါမရမုဒြာနှင့် ဆင်တူဖြစ်သည်။ 

လက်နှစ်ဖက်ကို ရင်ပတ်ရှေ့တည့်တည့်လောက်တွင် ယှက်ထားပြီးလျှင် လက်ဝါးများကို ပြင်ဘက်သို့ လှန်ပြထားသော လက်ဟန်မျိုးဖြစ်သည်။ 

လူနတ်ဗြဟ္မာတည်းဟူသော လောကသုံးပါးကို၎င်း, ကာမ-ရူပ-အရူပတည်းဟူသော လောကသုံးပါးကို၎င်း, သတ္တလောက သင်္ခါရလောက ဩကာသလောကတည်းဟူသော လောက သုံးရပ်ကို၎င်း အကြွင်းမဲ့ အောင်မြင်တော်မူဟန်ပုံသဏ္ဌာန် ဆောင်ထားခြင်းဖြစ်ပေသည်။ 

အနှစ်သာရအားဖြင့် သဗ္ဗတ္ထအပရာဇိတမင်္ဂလာအကျိုးကို ပုံဆောင်ပြထားခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ 

အဗ္ဘုတရသ, ဝီရရသများကို ပေါ်လွင်စေသည်။ 

ပညာပါရမီ, သစ္စာပါရမီ, အဓိဋ္ဌာန်ပါရမီ, ဝီရိယပါရမီစခန်းများသို့ ရည်ညွှန်းပြထားပေသည်။ 

ပုံစံအားဖြင့် ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူခန်း, မာရ်နတ်ပလ္လင်လုခန်း ဆေးရေးပန်းချီများ ရုပ်လုံးရုပ်ကြွများ၌ ဤမုဒြာမျိုးကို တွေ့ရတတ်သည်။ 

ရန်ပြေမာန်ပြေ ဘုရားဆင်းတုတော်များကို စီရင်ရာ၌ ဤတိလာက ဝိဇယမုဒြာကို အသုံးပြတတ်ကြသည်၊ သူတပါးပြုစား စီရင်ထားသမျှ ပယောဂလုံ့လ အမှုတို့ကို လွှမ်းမိုး ကျော်လွှာ နိုင်စေရန် ဤမုဒြာပါသော ရုပ်ပွားဆင်းတုတော်များကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ ရန်သူစစ်သည်အပေါင်းကို အောင်မြင် နှိမ်နင်းနိုင်သော အကျိုးသတ္တိကို ရရှိစေနိုင်သည်ဟု တန္တရာယာန ကျမ်းများက ဖွင့်ဆိုထားလေသည်။ စစ်ထွက်ခါနီး အဆောင်အယောင် ခါးလှည့်လက်ဖွဲ့များကို သိဒ္ဓိတင်သောအခါဤမုဒြာပါသောရုပ်ပွားတော်ရွှေမှောက်၌ စီရင်လေ့ရှိကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  စဝ်ထွန်းမှတ်ဝင်း မဟာဝိဇ္ဇာ (ရန်ကုန်)၊ မဟာဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး (ဟားဗဒ်) အထက်တန်း သုတေသန ပညာရှင်ဘွဲ့ (ဟားဗဒ်) ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ သုတေသနနှင့် ကျမ်းပြုဌာနခွဲ သာသနာရေး ဦးစီးဌာန။ *မြန်မာ့ရိုးရာ ပဋိမာ သိပ္ပံပညာ*။
စင်ကာပူ မာလိုင်းယွန်းရုပ်တု
**မာလိုင်းယွန်း**(အင်္ဂလိပ်: Merlion ၊ မလေး *Singa-Laut* ၊ တရုတ်: 鱼尾狮 ၊ တမီးလ်: மெர்லயன்) သည် စင်ကာပူနိုင်ငံ၏ အထိမ်းအမှတ်ရုပ် ဖြစ်သည်။ စင်ကာပူမြို့ပြနိုင်ငံကိုလည်းကောင်း၊ စင်ကာပူကိုယ်စားပြု အားကစားအသင်းများကိုလည်းကောင်း ကိုယ်စားပြုတံဆိပ်အဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ ပထမဦးဆုံး မာလိုင်းယွန်းပုံတံဆိပ်ကို စင်ကာပူခရီးသွားလုပ်ငန်းအစည်းအရုံးမှ စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ .

မာလိုင်းယွန်း ဆိုသည့်စကားလုံးကို ပင်လယ်ခြင်္သေ့ ဟု အဓိပ္ပာယ်ယူရမည်ဖြစ်ပြီး ပုံသဏ္ဌာန်မှာ ခြင်္သေ့ဦးခေါင်းနှင့် ငါးကြင်းမြီး တွဲထားသကဲ့သို့ ရှိသည်။ ဦးခေါင်းသည် ခြင်္သေ့အတိုင်း သွားစွယ်၊ လည်ဆံမွေး စသည်တို့ ပါဝင်သော်လည်း ကိုယ်ခန္ဓာတွင် ခြေလက် မပါဝင်ပါ။ စင်ကာပူ၏ မူလဘူတမှာ တံငါရွာဖြစ်ခဲ့သည်ကို အမှတ်ရစေသောအားဖြင့် ငါးခန္ဓာကိုယ်အမြီးပိုင်းကို ရုပ်တုတွင် ပါဝင်စေသည်ဟု သိရသည်။ စင်ကာပူ၏ မူလအမည် သီဟပူရ - ခြင်္သေ့မြို့တော် ကို ရည်ညွှန်းသောအားဖြင့် ခြင်္သေ့ခေါင်းပိုင်းကို အသုံးပြုသည်။

### မူလနေရာ

မာလိုင်းယွန်းရုပ်တု ပထမဆုံးရှိရာ နေရာသည် စင်ကာပူမြစ်ဝ၊ ပင်လယ်ဘက်ကို မျက်နှာမူလျက် ဖြစ်သည်။ မာလိုင်းယွန်းပန်းခြံဟောင်း တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းနှင့် အန်ဒါဆင်တံတားတို့ နောက်ခံနှင့် ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၅ ရက်နေ့တွင် စင်ကာပူဝန်ကြီးချုပ်လီကွမ်ယု က တရားဝင်နေရာချပေးခဲ့သည်။

### လက်ရှိနေရာ

၁၉၉၇ ခုနှစ် အက်စပလန္နိတ်တံတား တည်ဆောက်ပြီးချိန်တွင် မာလိုင်းယွန်းရုပ်တုကို မြင်ကွင်းကွယ်သွားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ရုပ်တုကို ပိုမိုထင်ရှားမြင်သာစေရန် လက်ရှိနေရာ မာရီနာပင်လယ်ကွေ့ သို့ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ကြသည်။ မာလိုင်းယွန်းရုပ် အငယ်စားလေးတစ်ခုလည်း အနီးတွင်ထားရှိသည်။ အခြားနေရာများစွာသို့ ပြောင်းရန် စဉ်းစားခဲ့ကြသော်လည်း မူလနေရာနှင့် အနီးဆုံးကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။
သက်တော်ရှည်ဝန်ကြီးချုပ်လီကွမ်ယုမှ တစ်ဖန်ပြန်၍ ၂၀၀၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၅ ရက်နေ့တွင် နေရာချပွဲ ထပ်မံလုပ်ပေးခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  The Monstrous Merlion: In the Original Sense။ 10 September 2014 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  10 September 2014 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. 1 2  "A new home for the Merlion". URA *Skyline* (July/August 2000) Archived 18 February 2012 at the Wayback Machine.. p. 6–8

ပြင်ပလင့်များ
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | ဝီကီမီဒီယာ ကွန်မွန်းစ်တွင် ***Sea lions in heraldry*** နှင့် ပတ်သက်သော မီဒီယာ ရှိသည်။ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | ဝီကီမီဒီယာ ကွန်မွန်းစ်တွင် ***Merlion*** နှင့် ပတ်သက်သော မီဒီယာ ရှိသည်။ |

* Official Merlion FAQs on Singapore Tourism Board website Archived 26 October 2005 at the Wayback Machine.
* 938LIVE *Merlion* Struck by Lightning report
* Facts on Singapore Merlion on Shinyvisa website
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**ပစာလကသိက္ခာပုဒ် ၆-ပါး** **(ဥဇ္ဇဂ္ဃိကဝဂ်)**

ကိုယ်, လက်ရုံး, ဦးခေါင်းလှုပ်ခြင်း
----------------------------------

ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် မြို့ရွာအတွင်း၌ အထက်ပိုင်း ကိုယ်ကို မတ်မတ်မထားဘဲ လှုပ်လှုပ်ရှားရှားဖြစ်စေလျက် အိအိ ချွဲချွဲ တွဲရရွဲချသလို လုပ်၍ သွားလာကြ-နေထိုင်ကြကုန်၏၊ လက်ရုံး လက်မောင်းကိုလည်း တောင့်တောင့်တင်းတင်းမထားဘဲ တွဲရရာ ချသကဲ့သို့ လှုပ်လှုပ်ယမ်းယမ်းလုပ်၍ သွားလာနေထိုင်ကြကုန်၏၊ ဦးခေါင်းကိုလည်း ခိုင်ခိုင်မတ်မတ်မထားဘဲ တွဲရရာချသကဲ့သို့ ဘေးစောင်း ရှေ့ငိုက် ထားကြကုန်၏။ 

ထိုအပြုအမူမျိုးသည် ပျင်းရိသူ-ကလေးကလားနေတတ်သူတို့၏ အပြုအမူ မျိုးသာဖြစ်၍ လူကြီးလူကောင်းများ-ယဉ်ကျေးပြီးသူများ၏ အပြုအမူမဟုတ်ချေ။ မှန်၏- ဘုရားရှင်သည် ဒေသစာရီ ကြွချီသောအခါ ထိုင်တော်မူသောအခါတို့၌ အထက်ပိုင်း ကိုယ်တော်သည် လှေပေါ်မှာ တင်ထားအပ်သော ဆင်းတုတော်ကဲ့သို့ အလွန်ငြိမ်သက်တော်မူလေသည်၊ ထို့ကြောင့် ယဉ်ကျေးသူတို့၏ အထွတ်အထိပ်ဖြစ်တော်မူသော ဘုရားရှင်၏ တပည့်များက ထိုကဲ့သို့ လှုပ်လှုပ်ရှားရှား မငြိမ်မသက် သွားလာနေထိုင်ကြသည်ကို မကြည်ညိုနိုင်သော လူတို့သည် ကဲ့၍ ရှုံ့ချလေကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် —

(က, ခ) "ကာယပ္ပစာလကံ အန္တရဃရေ ဂမိဿာမီတိ, နိသီဒိဿာမီတိ သိက္ခာ ကရဏီယာ။ 

(ဂ, ဃ) န ဗာဟုပ္ပစာလကံ အန္တရဃရေ ဂမိဿာမီတိ နိသီဒိဿာမီတိ သိက္ခာ ကရဏီယာ။ 

(င, စ) န သီသပ္ပစာလကံ အန္တရဃရေ ဂမိဿာမီတိ နိသီဒိဿာမီတိ သိက္ခာ ကရဏီယာ"။ ဟု ဤသိက္ခာပုဒ်တော် ၆-ပါးကို ပညတ်တော်မှုရလေသည်။

မြန်မာပြန်
----------

မြို့ရွာအတွင်း၌ ကိုယ်ကို လှုပ်စေ၍ လှုပ်စေ၍၎င်း, 

လက်ရုံး လက်မောင်းကို လှုပ်စေ၍ လှုပ်စေ၍၎င်း, 

ဦးခေါင်းကို လှုပ်စေ၍ လှုပ်စေ၍၎င်း မသွားလာ-မနေထိုင်အံ့" ဟု အလေ့ အကျင့်ကိုပြုရမည်။ 

ဥဇ္ဇဂ္ဃိကဝဂ်ပြီး၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
**ကာလဝမ်းရောဂါကာကွယ်ဆေး** (အင်္ဂလိပ်: Cholera vaccine)သည် ကာလဝမ်းရောဂါကို ကာကွယ်ရာတွင် အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိသော ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ပထမ(၆)လအတွင်းတွင် (၈၅)ရာခိုင်နှုန်းခန့် အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိပြီး ပထမတစ်နှစ်တွင် (၅၀-၆၀)ရာခိုင်နှုန်းခန့် ကာကွယ်မှုပေးနိုင်သည်။ (၂) နှစ်နောက်ပိုင်းတွင် အကျိုးသက်ရောက်မှုမှာ (၅၀)ရာခိုင်နှုန်းအောက်သို့ ကျဆင်းသွားသည်။ လူထုတစ်ရပ်အတွင်းရှိ သိသာထင်ရှားသော လူဦးရေပမာဏကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးပြီး အုပ်စုလိုက်ခုခံအားရရှိခြင်း(herd immunity)ဖြင့်လည်း ၎င်းလူထုအတွင်းရှိ ကာကွယ်ဆေးမထိုးရသေးသောလူများကိုပါ ကာကွယ်နိုင်သည်။ ကာလဝမ်းရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေရှိသူများတွင် ဤကာကွယ်ဆေးကို အခြားဆောင်ရွက်မှုများနှင့်ပေါင်းစပ်၍ အသုံးပြုသင့်ကြောင်း ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ အကြံပြုထားသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ဤကာကွယ်ဆေးကို သောက်ဆေးအနေဖြင့် (၂)ကြိမ် သို့မဟုတ် (၃)ကြိမ်သောက်သုံးရန် အကြံပြုထားသည်။ ထိုးဆေးအနေဖြင့် အချို့နိုင်ငံများတွင်သာ ရရှိနိုင်သည်။

သောက်ဆေး(၂)မျိုးရှိပြီး (၂)မျိုးလုံးမှာ ယေဘုယျအားဖြင့် စိတ်ချရသည်။ ဗိုက်အနည်းငယ်နာခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းလျှောခြင်းတို့ဖြစ်တတ်သည်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေသူများနှင့် ကိုယ်ခံအားကျဆင်းနေသူများတွင် စိတ်ချစွာ သုံးစွဲနိုင်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို နိုင်ငံပေါင်း(၆၀)ကျော်တွင် အသုံးပြုရန် လိုင်စင်တင်ထားပြီးဖြစ်သည်။ ကာလဝမ်းရောဂါအဖြစ်များသောနိုင်ငံများတွင် ဤကာကွယ်ဆေးကို အသုံးပြုခြင်းသည် ကုန်ကျမှုနည်းပြီး အကျိုးသက်ရောက်မှုအများအပြားရှိသည်။

ကာလဝမ်းရောဂါကို ကာကွယ်နိုင်သည့် ပထမဆုံးဆေးကို (၁၈၀ဝ) ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်းဆေးမှာ ဓာတ်ခွဲခန်းတွင် ပြုလုပ်သော ကာကွယ်ဆေးများထဲတွင် ပထမဆုံးကျယ်ပြန့်စွာသုံးခဲ့သော ကာကွယ်ဆေးဖြစ်သည်။ သောက်ဆေးအနေဖြင့် (၁၉၉၀) နှစ်ပိုင်းတွင် ပထမဆုံးစတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ သတ်မှတ်ထားသည့် အခြေခံကျန်းမာရေးစနစ်အတွက် အဓိကလိုအပ်သောဆေးများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ကာလဝမ်းရောဂါကို ကာကွယ်ရန် (ဝ.၁-၄.ဝ) ဒေါ်လာခန့် ကုန်ကျသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4 5 6   "Cholera vaccines: WHO position paper."  (Mar 26, 2010). *Weekly epidemiological record* **13** (85): 117-128. PMID 20349546.
2. 1 2  Graves PM, Deeks JJ, Demicheli V, Jefferson T (2010). "Vaccines for preventing cholera: killed whole cell or other subunit vaccines (injected)". *Cochrane Database Syst Rev* (8): CD000974. doi:10.1002/14651858.CD000974.pub2. PMID 20687062.
3. ↑  Sinclair D, Abba K, Zaman K, Qadri F, Graves PM (2011). "Oral vaccines for preventing cholera". *Cochrane Database Syst Rev* (3): CD008603. doi:10.1002/14651858.CD008603.pub2. PMID 21412922.
4. ↑  Stanberry၊ Lawrence R. (2009)။ *Vaccines for biodefense and emerging and neglected diseases* (1 ed.)။ Amsterdam: Academic။ p. 870။ ISBN 9780080919027။
5. ↑  WHO Model List of EssentialMedicines။ *World Health Organization* (October 2013)။  22 April 2014 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
6. ↑   "Post-licensure deployment of oral cholera vaccines: a systematic review."  (1 December 2014). *Bulletin of the World Health Organization* **92** (12): 881–93. doi:10.2471/blt.14.139949. PMID 25552772.
**အဗုကာနဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်** သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံမြောက်အလယ်ပိုင်း ကီကိရဝအနီးတွင် တည်ရှိသည့် ရပ်တော်မူနေဟန် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ရုပ်ပွားတော်၏ အမြင့်သည် ပေ ၄၀ ကျော် (၁၂ မီတာ) ရှိ၍ ကြီးမားသည့် ကျောက်သားမျက်နှာပြင်ကို ထွင်းထုကာထားသည့် ရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ရုပ်ပွားတော်ကို ၅ ရာစု အချိန်ကာလအတွင်းက ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ရုပ်ပွားတော်ကို အဘယမုဒြာပုံစံ ထုလုပ်ထားပြီး သင်္ကန်းကို ရုံထားဟန် ဖြစ်သည်။ ဓာတုသေနမင်းလက်ထက် အတွင်းက တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ရုပ်ပွားတော်သည် ဆရာဖြစ်သူနှင့် တပည့်ဖြစ်သူတို့၏ ပြိုင်ဆိုင်ထုပ်လုပ်ကြရာမှ ပြီးစီးအောင်မြင်ခဲ့သည့် ရလဒ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဗုကာနရုပ်ပွားတော်သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတွင် တည်ထားခဲ့သည့် ရှေးကျသည့် ရပ်တော်မူနေဟန် ရုပ်ပွားတော်များထဲတွင် အကောင်းဆုံးတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ ရုပ်ပွားတော်သည် ခရီးသွားလည်ပတ်သူမျာအကြား ထင်ရှားလျက်ရှိသည်။

တည်နေရာနှင့် အသွင်အပြင်
-----------------------

အချက်အလက်များ
-------------

တည်ဆောက်မှု
-----------

Avukana Buddha statue

လက်ရှိအခြေအနေ
-------------

ယနေ့အချိန်တွင် ရုပ်ပွားတော်ကြီးသို့ နိုင်ငံအဝှမ်းမှ ဘုရားဖူးလာရောက်ကြပြီး ခရီးသွားများအား ဆွဲဆောင်ထားနိုင်သည့် ထင်ရှားသည့်နေရာတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ သို့သော်လည်း အခြေခံအထောက်အပံ့များစွာ လိုအပ်လျက်ရှိနေသည်။ ရုပ်ပွားတော်ကြီးကို ဆောက်လုပ်ရေးနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသနကာကွယ်ရေးဌာနက တိုးတက်အောင် ယခုအချိန်တွင် လုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Davidson၊ Linda Kay; Gitlitz, David Martin (2002)။ *Pilgrimage: from the Ganges to Graceland : an encyclopedia*။ **1**။ ABC-CLIO။ p. 46။ ISBN 978-1-57607-004-8။
2. ↑
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အာဂန္တုကဒါန၊ ဂမိကဒါန၊ ဂိလာနဒါန၊ ဒုဗ္ဘိက္ခဒါန၊ နဝသဿ, နဝဖလ-ဟု ကာလဒါန ငါးမျိုးတို့ကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ဤသုတ်၌ အလှူဒါန၌ အနုမောဒနာပြုသူဝေယျာဝစ္စပြုလုပ်သူတို့လည်း အလှူရှင်နည်းတူ ကုသိုလ်ရကြောင်း ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူပါသည်။


---

ကာလဒါနသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် ကာလဒါန ငါးမျိုးတို့ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။

ကာလဒါနသုတ်
----------

ရဟန်းတို့ ကာလဒါနတို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်း ဟူမူ - 

* ဧည့်သည် ‘အာဂန္တုက’ အား အလှူကို ပေးလှူ၏။
* ခရီးသည်အား အလှူကို ပေးလှူ၏။
* လူနာအား အလှူကို ပေးလှူ၏။
* ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးသောအခါ၌ အလှူကို ပေးလှူ၏။
* ကောက်ဦး သစ်ဦးတို့ကို သီလရှိသူတို့အား ရှေးဦးစွာ ပေးလှူ၏။

ရဟန်းတို့ ကာလဒါနတို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)။

> အလှူခံ၏စကားကို သိတတ်ကုန်သော နှမြောဝန်တိုမှုကင်းသော ပညာရှိတို့သည် လျှောက်ပတ်သောအခါ၌ ပေးလှူကြကုန်၏၊ ဖြူစင်ဖြောင့်မတ်သည့် တာဒိဂုဏ်ရှိသောပုဂ္ဂိုလ်တို့၌ အထူးကြည်လင်သော စိတ်ဖြင့် လျောက်ပတ်သောအခါ၌ ပေးလှူ၏၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ အလှူသည်ပြန့်ပြော၏။
> 
> 

> အကြင်သူတို့သည် ထိုအလှူ၌ ဝမ်းမြောက်လည်း ဝမ်းမြောက်ကြကုန်၏၊ အမှုကြီးငယ် ‘ဝေယျာဝစ္စ’ ကို ပြုလည်းပြုလုပ်ကုန်၏၊ ထိုသို့ ဝမ်းမြောက်ခြင်း အမှုကြီးငယ်ကို ပြုခြင်းကြောင့် အလှူသည် မယုတ်လျော့နိုင်၊ ထိုဝမ်းမြောက်သူ (ဝေယျာဝစ္စ) ပြုသူတို့သည်လည်း ကုသိုလ်၏ အဖို့အစုကို ရကြကုန်၏။
> 
> 

> ထို့ကြောင့် တွန့်တိုခြင်းကင်းသော စိတ်ရှိသူသည် အလှူပေးသည်ရှိသော် ကြီးကျယ်သော အကျိုးရှိနိုင်မည့် ပုဂ္ဂိုလ်၌ ပေးလှူရာ၏၊ ကောင်းမှုကုသိုလ်တို့သည် တမလွန်ဘဝတို့၏ ထောက်တည်ရာ ဖြစ်ကုန်၏။
> 
>

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၂၊၃၅။ အံ၊မြန်၊၂၊၄၄-၅။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၁။ အံ၊ဋီ၊၃၊၁၇။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ပဉ္စကနိပါတ၊ ပဌမပဏ္ဏာသက၊ ၄-သုမနဝဂ္ဂ၊ ဆဋ္ဌသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
3. 1 2 3 4 5 6 7  *ဆဋ္ဌသံဂါယနာတင် ပိဋကတ်တော်၊ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်ဝင် သုတ္တန်ပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန်၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ ပဌမပဏ္ဏာသက - ပဌမသုတ်ငါးဆယ်၊ ၄-သုမနဝဂ် ၆- ကာလဒါနသုတ်* (တတိယအကြိမ် ed.)။ ရန်ကုန်မြို့၊ ကမ္ဘာအေး၊ သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ သာသနာရေးဦးစီးဌာနပုံနှိပ်တိုက်။ ၁၉၉၈။
မြန်မာဘာသာဖြင့် သင့်လျော်သော အမည်မရှိသေးသောကြောင့် ဤဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်ကို အခြားဘာသာစကား / စာဖြင့် ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်သည်။

Weblio's Home Page
**Weblio** သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ GRAS Group, Inc. (GRASグループ株式会社) က ပြုလုပ်ထားသည့် အခမဲ့အသုံးပြုနိုင်သည့် ဘာသာပြန်အဘိဓာတ်ဝဘက်ဆိုက်နှင့် အွန်လိုင်းစွယ်စုံကျမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းGRAS Group, Inc. ကို ယခင်က Weblio ကော်ပိုရေးရှင်း  (ウェブリオ株式会社) အဖြစ် သိကြသည်။ Weblio သည်အရေးပါသည့် ရှာဖွေမှုများဖြစ်သည့် အဘိဓာန်၊ စွယ်စုံကျမ်း၊ ဝေါဟာရ စသည့် အမျိုးမျိုးသော ရှာဖွေမှုများကို ပြုလုပ်နိုင်ကာ ရလဒ်များကို ပြန်လည်ပေးပို့ပေးသည်။ ဤဝဘ်ဆိုက်တွင် Kenkyūsha's New Japanese-English Dictionary နှင့် အခြားသော ဂျပန်-အင်္ဂလိပ်၊ အင်္ဂလိပ် - ဂျပန် အဘိဓာန် ၇၀ ခုပါဝင်သည့် အင်္ဂလိပ်စကားလုံးပေါင်း ၄၁၆၀၀၀၀ လုံးနှင့် ဂျပန်စကားလုံး ၄၇၃၀၀၀ လုံးတို့ကို ထည့်သွင်းထားသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် အဘိဓာန်ပေါင်း ၆၆၅ ခု, စွယ်စုံကျမ်းနှင့် ဝေါဟာရများကို အပြည့်အဝ ရှာဖွေမှု ပြုလုပ်နိုင်သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

အစမ်းထုတ်ဝေမှုကို ၂၀၀၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ဝဘ်ဆိုက်တွင် အဘိဓာန်နှင့် စွယ်စုံကျမ်း ၁၁ ခုတို့၏ မတူညီသည့် ရှာဖွေမှုအမျိုးမျိုးတို့ကို ပြုလုပ်နိုင်စေရန် နောက်နှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် အထောက်အပံ့ပေးခဲ့သည်။

ပြင်ပလင့်များ
-------------

* တရားဝင် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်

ကိုးကား
-------

1. ↑  *Japanese Language: Reference: Encyclopedias*၊ University of Washington Libraries
2. ↑  Weblio homepage။  2016-01-20 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  プレスリリース オンライン百科事典「Weblio:ウェブリオ」のベータ版をオープン။ Weblio (2005-12-12)။  2008-01-28 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  プレスリリース オンライン百科事典「Weblio:ウェブリオ」を正式オープン။ Weblio (2006-01-25)။  2008-01-28 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် "အလျား ယူဇနာ ၅၀၊ အနံယူဇနာ ၅၀၊ အနက် (အနောက်) ယူဇနာ ၅၀-ရှိသောကမ်း၌ နားထောက်၍ ကျီးငှက်သောက်နိုင်အောင် ရေပြည့်နေသော ရေကန်၌ ယောက်ျားက သမန်းမျက်ဖျားဖြင့် ရေကိုပက်၍ ရေကန်၌ ကျန်ရှိနေသော ရေတို့ကဲ့သို့ သစ္စာလေးပါးကို သောတာပတ္တိမဂ်ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်း သိမြင်ပြီးသော သောတာပန် အရိယာသာဝက၌ ကုန်ပြီးသော ဆင်းရဲဒုက္ခတို့ များပြား လှပုံ၊ ခုနစ်ဘဝတာ၌ရှိသော ဆင်းရဲဒုက္ခသည် ကုန်ပြီးသော ဆင်းရဲဒုက္ခကို ထောက် ဆလျှင် အဆရာပေါင်းမက, ထောင်ပေါင်းမက, သိန်းပေါင်းမက နည်းပါး လှပုံ၊ သောတာပတ္တိ မဂ်ဉာဏ်ကို ထိုးထွင်း၍သိခြင်း, ဓမ္မ (သောတာပတ္တိမဂ်ဉာဏ်) စက္ခုကိုရခြင်းသည် သို့ကလောက် အကျိုးကြီးမြတ်ပုံ"တို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အထက်သုတ်တော်၌ ဟောတော်မူအပ်သော ရေကန်ဥပမာဖြင့် သစ္စာလေးပါးကို သိပြီးသော သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်၏ ခုနစ်ဘဝဟူသော ကြွင်းကျန်နေသော ဆင်းရဲဒုက္ခသည် ရေတွက်နှိုင်းယှဉ်လောက်သော အစိတ်အပိုင်းသို့ မရောက်အောင် နည်းပါးလှပုံ၊ သစ္စာလေးပါးကို မဂ်ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်း၍သိအောင် အားထုတ်လိုက်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၁၊၃၅၂-၃။ သံ၊မြန်၊၁၊၃၅၇-၈။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၁၉။ သံ၊ဋီ၊၂၊၁၂၇။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၂-အဘိသမယသံယုတ္တ၊ ဒုတိယသုတ်။
2. ↑  -သံ၊၃၊၄၀၀။ သံ၊မြန်၊၄၀၆။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁၂-သစ္စသံယုတ္တ၊ ၆-အဘိသမယဝဂ္ဂ၊ ဒုတိယသုတ်။
3. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
ပြည်ပနိုင်ငံအသီးသီးမှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြည်ဝင်ဗီဇာ တစ်မျိုးမျိုးဖြင့် ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး၊ ရက်ပေါင်း ၉၀ ကျော်လွန်နေထိုင်သူများသည် ၁၉၄၈ နိုင်ငံခြားသားများ မှတ်ပုံတင်ရေး နည်းဥပဒေ အပိုဒ် ၆ (၁)(ခ)(ဂ)တို့အရ YGN သင်္ကေတဖြင့် ထုတ်ပေးသည့် **နိုင်ငံခြားသား မှတ်ပုံတင်လက်မှတ်**ကို ကိုင်ဆောင်ကြရသည်။ ၎င်း လက်မှတ်သည် နှစ်စဉ် နိုဝင်ဘာ ၃၀ ရက်တွင် သက်တမ်းကုန်ဆုံးပြီး၊ ၁၉၄၈ နိုင်ငံခြားသားများမှတ်ပုံတင်ရေး နည်းဥပဒေ အပိုဒ် ၇(၂)(ဂ)အရ သက်တမ်းကုန်ဆုံးသည့် နေ့မှ ရက်ပေါင်း သုံးဆယ်အတွင်း နိုင်ငံခြားသားမှတ်ပုံတင်လက်မှတ် လဲလှယ်ခြင်းလုပ်ငန်းကို ဆောင်ရွက်ရမည် ဖြစ်သည်။ ယင်းသို့ ဆောင်ရွက်ရာ၌ နှစ်စဉ် ဒီဇင်ဘာ ၁ ရက်မှ ၃၀ ရက်အတွင်း သတ်မှတ်အခငွေ ကန် ၉ ဒေါ်လာ ပေးသွင်း၍ နိုင်ငံခြားသား မှတ်ပုံတင်လက်မှတ် လဲလှယ်ခြင်းလုပ်ငန်းကို ဆောင်ရွက်ရသည်။ ထိုသို့ သတ်မှတ်ကာလကုန်ဆုံးသွားပြီး ဇန်နဝါရီ အတွင်း လာရောက်လဲလှယ်ပါက၊ နည်းဥပဒေ အပိုဒ် ၁၇(၃)အရ ကျသင့်ငွေ၏ နှစ်ဆ ပေးဆောင်ရသည်။ 

၂၀၂၀ ကပ်ရောဂါကာလတွင် လက်မှတ်ကိုင်ဆောင်သူ နိုင်ငံခြားသားများ အဆင်ပြေအောင် နိုဝင်ဘာ ၁၆ ရက်သို့ ပြောင်းရွှေ့လိုက်ကာ၊ ရန်ကုန် ကျောက်တံတားမြို့နယ်၊ ပန်းဆိုးတန်းလမ်းရှိ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဦးစီးဌာနတွင် ဆောင်ရွက်ရသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "YGN သင်္ကေတဖြင့် နိုင်ငံခြားသားမှတ်ပုံတင် လက်မှတ် ကိုင်ဆောင်ထားသူများ နှစ်စဉ်လက်မှတ်သက်တမ်း အတည်ပြုလဲလှယ်ခြင်း..."၊ *မြန်မာ့အလင်း*၊ **60** (17)၊ p. 2၊ ၂၀၂၀ အောက်တိုဘာ ၁၇ `|date=` ရှိ ရက်စွဲတန်ဖိုး စစ်ဆေးရန် (အကူအညီ)
**ဆာ ဂျွန်ဟောကင်း** (အင်္ဂလိပ်: **Sir John Hawkins**) သည် ပထမ အယ်လစ်ဇဗက် ဘုရင်မ လက်ထက်က နာမည်ထင်ရှားသော အင်္ဂလိပ် ရေတပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဖြစ်သည်။ ၁၅၃၂ ခုနှစ်တွင် ဒက်ဗွန်ရွိုင်ယာနယ်၊ ပလင်းမတ်မြို့၌ ဖွားမြင်၍ ပင်လယ်တွင်သွားသော ကျက်စားသူ ဆွေမျိုးသားချင်းတို့အကြား၌ ကြီးပြင်းလာခဲ့ရသည်။ နာမည်ကျော် ရေတပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဆာဖရန်းစစ်ဒရိတ်နှင့် ခေတ်ပြိုင်ထင်ရှားခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ ပထမ အယ်လစ်ဇဘက် ဘုရင်မ လက်ထက်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံနှင့် စပိန်နိုင်ငံတို့သည် ပင်လယ်ပြင်၌ ရေတပ်ချင်း အင်အားပြိုင်လျက်ရှိကြရာ ဆာ ဂျွန်ဟောကင်း၏ သူရသတ္တိကြောင့် စပိန်ရေတပ်ကို နှိမ်နင်းနိုင်ခဲ့လေသည်။ သို့ရာတွင် အာဖရိကတိုက်မှ ကပ္ပလီလူမျိုးများကို အမေရိကတိုက်သို့ ယူဆောင်ခဲ့၍ ကျေးကျွန်အဖြစ်ရောင်းချကာ စီးပွားရှာသူဖြစ်ခြင်းကြောင့် ရှုံ့ချပြစ်တင်ဖွယ်ရာဖြစ်သည်။ ၁၅၆၂ ခုနှစ်တွင် ဟောကင်းသည် သင်္ဘောသုံးစင်းဖြင့် အာဖရိက အနောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းသို့ သွားရောက်၍ ကပ္ပလီအမျိုးသားများကို တင်ဆောင်ခဲ့ပြီးလျှင် အမေရိကတိုက် အလယ်ပိုင်းရှိ စပိန်ပိုင်နယ်များ၌ ကျေးကျွန်အဖြစ်ရောင်းချခြင်း၊ သကြား၊ ဂျင်၊ ပုလဲစသော ကုန်စည်တို့ဖြင့် ဖလှယ်ခြင်းကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ထိုလုပ်ငန်းဖြင့် စီးပွားလမ်းဖြောင့်လာသောအခါ ၁၅၆၄ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယအကြိမ်ပင်လယ်ခရီးထွက်၍ ကျွန်အရောင်းအဝယ်လုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ပြန်သည်။ ဟောကင်း စီးပွားရေးတိုးတက်ပုံကို အားကျသော အင်္ဂလိပ် မှူးမတ်မျိုးနွယ်တို့နှင့် ဘုရင်မကြီးကိုယ်တိုင် ထိုလုပ်ငန်းကိုအားပေးကြသည်ဟု ဆိုသည်။ သို့ရာတွင် ၁၅၆၇ ခုနှစ်၌ နောက်တစ်ကြိမ် ကျွန်ကုန်ကူးရန် အမေရိကတိုက်သို့ ခရီးထွက်လာသောအခါ မက္ကဆီကို ကမ်းခြေရှိ ဗေရကရုဆိပ်ကမ်း၌ စပိန်ရေတပ်က တိုက်ခိုက်ခြင်းခံရလေသည်။ ထိုတိုက်ပွဲတွင် ဟောကင်းတို့ဘက်မှ သင်္ဘောနှစ်စင်းသာ လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ကျန်သင်္ဘောများနှင့်တကွ အဖိုးတန်ကုန်ပစ္စည်းများဆုံးရှုံးရလေသည်။ လွတ်မြောက်ခဲ့သော သင်္ဘောနှစ်စင်းအနက် တစ်စင်းသည်လည်း ပင်လယ်ထဲတွင် နစ်မြုပ်သွားလေရာ ဟောကင်းသည် ကျန်သင်္ဘောတစ်စင်းဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ပြန်ခဲ့ရသည်။ ၁၅၇၉ ခုနှစ်တွင် ဟောကင်းကို အင်္ဂလိပ်ရေတပ်မတော်၌ ဘဏ္ဍာရေးမှူးခန့်သည်။ မကြာမီအုပ်ချုပ်ရေးမှူး ရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ပေးခြင်းခံရသည်။ ၁၅၈၈ ခုနှစ်တွင် စပိန်ရေတပ်ကြီးသည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံကိုတိုက်ခိုက်ရန် ချီတက်လာသောအခါ ဟောကင်းအား ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခန့်၍ ရန်သူ ရေတပ်ကို ခုခံစေသည်။ ဟောကင်းသည် ဆာဖရန်းစစ်ဒရိတ်နှင့်အတူ စပိန်ရေတပ်ကြီးကို အောင်မြင်စွာ တွန်းလှန်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ အောင်ပွဲရအောင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သဖြင့် ဆာဘွဲ့ ချီးမြှင့်၍ သူကောင်းပြုခြင်းကို ခံရလေသည်။ ၁၅၉၅ ခုနှစ်တွင် ဟောကင်းနှင့် ဒရိတ်တို့ပူးပေါင်း၍ အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုရှိ စပိန်တို့၏ စခန်းများကို တိုက်ခိုက်ရန် ပင်လယ်ခရီးထွက်လာစဉ် ပေါ်တိုရီးကိုးကျွန်းအနီး၌ အဖျားရောဂါဖြင့် ၁၅၉၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် အနိစ္စရောက်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာနိုင်ငံဘာသာပြန်စာပေအသင်း (၁၉၇၃)။ "*ဆာ ဂျွန်ဟောကင်း*"။ in စွယ်စုံကျမ်းစာတည်းအဖွဲ့ (ed.)။ *မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း*။ **၁၃** (ပထမအကြိမ် ed.)။ စာပေဗိမာန်ပုံနှိပ်တိုက်၊ ရန်ကုန်မြို့။: စာပေဗိမာန်။
**ဂျွန်** (အင်္ဂလိပ်: John) (၁၉၈၀-) သည် မြန်မာလူမျိုး အဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။

ငယ်ဘဝ
-----

၁၉၈၀ ပြည့်၊ ဇွန်လ ၃၀ ရက်တွင် မွေးသည်။ အမည်ရင်းမှာ ကျော်ဇေယျ ဖြစ်သည်။ 

၁၉၉၇ ခုတွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းအောင်ကာ ၂၀၀၂ ခုတွင် ဒဂုံတက္ကသိုလ်မှ အင်္ဂလိပ်စာ အဓိကဖြင့် ဘွဲ့ရသည်။ 

ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ၂၀၀၆ ခုတွင် အသုံးချစိတ်ပညာ ဒီပလိုမာကို လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၉ ခုတွင် လူမှုရေးရာ ဒီပလိုမာကို လည်းကောင်း ရခဲ့သည်။

ဂီတ လှုပ်ရှားမှု
----------------

၂၀၀၆ ခုတွင် ကျောင်းနေဖက် စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင် သီဆိုသည့် *ယနေ့ လူငယ်ရိုးရာ သင်္ကြန်* သီချင်းဖြင့် အနုပညာခရီး စသည်။ ၂၀၀၇ ခုထွက် စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင်နှင့်ပင် တွဲဆိုသည့် *တောဂေါ်လီ* သီချင်းဖြင့် တိုင်းကျော်ပြည်ပေါက် အဆိုရှင်ဘဝသို့ ရောက်လာသည်။ 

၂၀၀၇ ခု စိုင်းစိုင်းမွေးနေ့ ရှိုးပွဲမှသည် ပြည်တွင်းဖျော်ဖြေရေးသာမက ထိုင်း၊ မလေးရှား၊ စင်္ကပူ၊ ဂျပန်၊ ဩစတေးလျ စသည့် ပြည်ပဖျော်ဖြေများပါ သွားရောက်သည်။

ယခုအခါ ဖရန်ဇို (Frenzo) ထုတ်လုပ်ရေးနှင့် လက်တွဲကာ မြန်မာပြည်အနှံ့ ဖရန်ဇို နယ်လှည့်ဖျော်ဖြေပွဲများတွင် ပါဝင်လျက် ရှိသည်။

ကျော်ကြားသော သီချင်းများ
------------------------

| ခေါင်းစဉ် | ထွက်ရှိနှစ် | တေးဆို | တေးရေး | မှတ်ချက် |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| တောဂေါ်လီ | ၂၀၀၇ | စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင်
ဂျွန် |  |  |
| ၂၀၀၉ | အဲဗား ဂေါ်လီ | စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင်
ဂျွန် |  |  |
| ၂၀၀၉ | လူပျိုတွေပဲ | စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင်
ဂျွန် |  |  |
| ၂၀၁၁ | ဟော့တယ် | စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင်
ဂျွန် |  |  |
| ၂၀၁၂ | ဒိတ်ဒိတ်ကြဲ | စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင်
ဂျွန် |  |  |
| ၂၀၁၂ | ဒီလိုဆို လူရှိန်ပြီ | စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင်
ဂျွန်
သီရိဆွေ |  |  |
| ၂၀၁၈ | ငါ့ရည်းစားက ပိုမိုက်တယ် | စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင်
ဂျွန် |  |  |

မိသားစု ဘဝ
----------

၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ဒေါက်တာမြတ်သီရိမောင်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။

ပြင်ပ လင့်ခ်များ
----------------

* ဖေ့ဘွတ် ပေါ်ရှိ ဂျွန်
* အင်စတာဂရမ် ပေါ် ရှိ ဂျွန်

ကိုးကား
-------
**Wizard rock** (တစ်ခါတစ်ရံ wrock) သည် rock ဂီတ၏ အမျိုးအစားတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ၂၀၀၂နှင့် ၂၀၀၄ခုနှစ်အတွင်းတွင် အမေရိကန်၌ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ Wizard rock တီးဝိုင်းများ၏ ဖျော်ဖြေတင်ဆက်မှုများမှာ ရယ်ရွင်ဖွယ်ကောင်းသော ပုံစံများဖြစ်ပြီး ဟယ်ရီပေါ်တာ တွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ wizard rock သည် မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်တွင် Harry and Potter အမေရိကန် rock တီးဝိုင်းနှင့်အတူ စတင်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာသို့ ပျံနှံသွားခဲ့ပါသည်။

ဝိသေသလက္ခဏာများ
---------------

ဤအမျိုးအစားထဲမှ ဦးဆောင်နေသောတီးဝိုင်းများမှာ Harry and Potters နှင့် Draco and Malfoys တို့ပါဝင်သည်။ နားထောင်သူအများစုမှာ Harry Potter ၏ ဝါသနာရှင်များဖြစ်သော်လည်း 
တချို့တီးဝိုင်းများသည် နားထောင်သူများကို စာအုပ်၏အပြင်ဘက်မှ ဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ mainstream တီးဝိုင်းများသည် ဂီတ၏ကျယ်ပြန့်သော တေးစုများကြားထဲမှ တချို့သီချင်းများကို စာပေများကို ကိုးကား၍ ဖန်တီးထားသည်။ wizard rock တီးဝိုင်းများသည် Harry Potter မှ ညဏ်ကစားထားသည်။ wizard rock တီးဝိုင်းများသည် ဖျော်ဖြေတင်ဆက်ချိန်တွင် ဝတ္ထုရှည်များမှအတိုင်း ဝတ်ဆင်ကြသည်။ တချို့တီးဝိုင်းများသည် ဝါသနာအိုးများ ပူးပေါင်း၍ ဖျော်ဖြေကြသည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

အစောပိုင်း Harry Potter ဇာတ်ဝင်သီချင်းကို ၂၀၀၀ခုနှစ်တွင် လိုက်ရှာနိုင်သည်။ Los Angeles အခြေစိုက် pop-punk တီးဝိုင်း Switchblade Kittens သည် "Ode to Harry" သီချင်းကို ဆိုထားပြီး Ginny Weasley ၏ဇာတ်ဝင်ခန်းတွင် ထည့်သွင်းထားသည်။ Harry and Potters တီးဝိုင်းများသည် လူကြိုက်များလာသကဲ့သို့ အခြား wizard rock တီးဝိုင်းများစတင်၍ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ Brian Ross နှင့် Bradley Mehlenbacher သည် Harry and Potters ကို တုပသောအားဖြင့် Draco and the Malfoys ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ သူတို့သည် သူတို့၏နေအိမ်တွင် ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ဧပြီ ၂၀၀၅တွင် Matt Maggiacomo သည် Harry and the Potters ကို ဖျော်ဖြေစေရန် သူ၏ Rhode ကျွန်းရှိအိမ်သို့ ဖိတ်ကြားခဲ့သည်။ ထိုညတွင် Maggiacomo သည် သူ၏ပွဲဦးထွက် album *The Whomping Willows* ကိုပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သူ၏ သူငယ်ချင်းများဖြစ်သည့် Mehlenbacher နှင့် သူ၏အကို Brian Ross တို့ပါဝင်ပြီး Draco and the Malfoys အတွက် ပထမဦးဆုံးဖြစ်သည်။ Wrockstock ဟုသော ပွဲတော်ရှိပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်၌ ပထမဆုံးကျင်းပခဲ့သည်။
ဂျွန် ဂေါဇွာသီ
ဂျွန်ဂေါဇွာသီမှာ အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ဝတ္ထုရေးဆရာနှင့် ပြဇာတ်ရေး ဆရာကြီး ဖြစ်၏။ ၁၈၆၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလန်ပြည် ဆာရီခရိုင်၊ ကင်းစတန်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်။ ဂေါဇွာသီသည် လူချမ်းသာ၏ သားဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ လူကုံ သားသမီးများသာ သွားရောက်သင်ကြားနိုင်သော ဟယ်ရိုကျောင်းနှင့် အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ သူသည် ဝတ်လုံစာမေးပွဲကို အောင်မြင်ခဲ့သော်လည်း ရှေ့နေ အလုပ်ဖြင့် အသက်မွေးရန် ရည်ရွယ်ရင်း မရှိခဲ့ပေ။ သို့ဖြစ်ရကား သူသည် ကျောင်းမှထွက်သောအခါ ဥရောပနိုင်ငံများသို့ လှည့်လည်သွားရောက်ကာ ဒေသန္တရဗဟုသုတများ ရှာမှီးခဲ့သည်။

အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ပြန်ရောက်သောအခါ ဂေါဇွာသီသည် စာရေးခြင်းအလုပ်ကို စတင်လုပ်ကိုင်သည်။ သူသည် ဝတ္ထုများကို အများဆုံး ရေးခဲ့သည်။ ၁၉ဝ၆ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေသော 'ပစ္စည်းရှင်' ဝတ္ထုမှာ ဂေါဇွာသီ၏ ပွဲဦးထွက် ဝတ္ထုဖြစ်သည်။ ထိုဝတ္ထု၏ဇာတ်လိုက်မှာ ဆုမ်းဖောဆိုက်ဖြစ်၍ ထိုဇာတ်လိုက် ပါဝင်သော ဝတ္ထုများကို တစ်ခုပြီးတစ်ခု ဆက်လက် ရေးသား ခဲ့သည်။

ဂေါဇွာသီသည် သူရေးသားသော ဝတ္ထုများတွင် ၂ဝ ရာစု နှစ်ဦးက အင်္ဂလန်ပြည်ရှိ လူလတ်တန်းစားတို့၏ ဘဝကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ သူ့ခေတ်က လူနေမှုစနစ်ကို ပြုပြင် ပြောင်းလဲပစ် လိုသော ဆန္ဒကို ဖော်ပြပြီးလျှင် လူချင်းမတူဝါဒစွဲကို ပြင်းထန် စွာ တိုက်ဖျက်လေသည်။

ဂေါဇွာသီသည် ဝတ္ထုများကိုသာမဟုတ် ပြဇာတ်များနှင့် ကဗျာများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ 'ငွေသေတ္တာ' ပြဇာတ် တစ်ခုတည်းနှင့်ပင် နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ ထိုနောက် ပြဇာတ်များကို ဆက်ကာဆက်ကာ ရေးသားခဲ့၏။ ထိုပြဇာတ် များတွင် လူ၏ စာရိတ္တမဏ္ဍိုင် ပျက်စီးမှုကို ဝေဖန်ထား၏။ ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ဂေါဇွာသီသည် အို၊ အမ် (အော်ဒါအော့ မဲရစ်)ဘွဲ့ထူးကို ရရှိခဲ့၏။ ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် စာပေအတွက် နိုဘယ်ဆု ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရပြန်သည်။ ထိုနောက် ၁၉၃၃ ခုနှစ် အသက် ၆၆ နှစ်တွင် ကမ္ဘာကျော် စာရေးဆရာကြီး ဂေါဇွာသီသည် ကွယ်လွန်သွားလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)