recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
သင်္ခါသာရ (၁၁၁၇-၁၁၅၇) သည် ဆင်ဖြူရှင်းမင်းတရားကြီးလက်ထက်တွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် ပျို့စာဆို ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

သင်္ခါသာရကို ၁၁၁၇ ခုနှစ်၊ နယုန်လပြည့်ကျော် ၇ ရက် ကြာသပတေးနေ့တွင် မင်းခေါင်လှနော်ရထာ၏ နှမ ရှင်မွတ်နှင့် မြို့စာရေးကြီး ဦးရွှေသီးတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်ပွား ဖြစ်သည်။

ငယ်စဉ်အခါက အဝမြို့နန်းဦးကျောင်း ဆရာတော်ထံတွင် စာပေများ သင်ကြားတတ်မြောက်ခဲ့သည်။ သာမဏေဝတ်စဉ် ၁၁၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် သူရိယကုမ္မာပျို့ကို ရေးသား၍ ဆင်ဖြူ့ရှင်မင်းတရားအား ဆက်သွင်းခဲ့သည်။ 

၁၁၃၆ ခုနှစ်တွင် ဆင်ဖြူ့ရှင်မင်းတရားကြီး အမိန့်တော်ဖြင့် ရှင်လူထွက်ပြီးနောက် သင်္ခါသာရဘွဲ့ဖြင့် မြို့စာရေးအဖြစ် ထမ်းရွက်ခဲ့သည်။

ဆင်ဖြူရှင်နတ်ရွာစံသည့်အခါ စဉ့်ကူးမင်းထံတွင် ဆက်လက်ခစားခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ချီးမြှောက်ခြင်း မခံခဲ့ရပေ။ သင်္ခါသင်္ကာရမှ ဖောင်ကားစားမောင်မောင်၏ ဆရာရင်း ဖြစ်၍ ဖောင်ကားစားအား အခါပေး၍ တော်လှန်စေရာ ဘိုးတော်ဘုရားက ထီးနန်းသိမ်းပိုက်လိုက်သဖြင့် ဖောင်ကားစားမှာ ၇ ရက်မျှနှင့် နန်းသက်ကုန်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် သင်္ခါသာရသည် ၁၁၄၃ ခုနှစ်တွင် စစ်ကိုင်းတောင်ဖီလာချောင်၌ ရသေ့ပြု၍ နေခဲ့သည်။

ကွယ်လွန်ခြင်း
-------------

သင်္ခါသာရသည် ၁၁၅၇ ခုနှစ်လောက်တွင် အနိစ္စရောက်ခဲ့သည်။

စာပေများ ပြုစုခြင်း
-------------------

သင်္ခါသာရသည် အောက်ပါစာပေများကို ပြုစုခဲ့သည်။
၁။ အာသင်္ကာပျို့၊

၂။ ဂရုဓမ္မပျို့၊

၃။ သူရိယကုမ္မာပျိုံ၊

၄။ သီရိယာမပျို့။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၂၂၄။
**မိုးအောင်ရင်** (၂၈ ဇွန် ၁၉၈၇ မွေးဖွား) သည် မြန်မာလူမျိုး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ဖြစ်သည်။ *အလန်းဇယား* နှင့် *ဂေးအထာ* ဇာတ်ကားများဖြင့် လူသိများသည်။

ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး
-----------------

၁၉၈၇ ခု၊ ဇွန်လ ၂၈ ရက်တွင် ရန်ကုန်၌ မွေးသည်။ အဆိုတော် အောင်ရင်နှင့် မိုးသဉ္ဇာမြင့်တို့၏ သားဦးဖြစ်ပြီး သဉ္ဇာအောင်ရင် အမည်ရှိ ညီမတစ်ယောက် ရှိသည်။ 

ဆရာအတတ်သင်လေ့ကျင့်ရေးကျောင်း၌ အလယ်တန်းထိ တက်ကာ အထက်တန်းကို အိုင်အယ်ဘီစီမှ ပြီးသည်။

၂၀၀၇ ခုတွင် ဗြိတိန်သို့ ဒါရိုက်တာပညာသင်ရန် စီစဉ်သော်လည်း လက်ကီးဆဲဗင်း ထုတ်လုပ်ရေးမှ ကား (၇၀) ချုပ်ရန် ကမ်းလှမ်းလာသဖြင့် ပညာရေးကို စွန့်လွှတ်လိုက်သည်။

အနုပညာ လှုပ်ရှားမှု
-------------------

၂၀၀၈ ခုမှ စ၍ ဇာတ်ကားများ ရိုက်သည်။

မူးယစ်ဆေးပြဿနာ
--------------

၂၀၁၆ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်တွင် မူးယစ်ဆေး လက်ဝယ်တွေ့မှုဖြင့် အဖမ်းခံရသည်။ ၂၀၁၈ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၆ ရက်တွင် မူးယစ်ဆေးနှင့် စိတ်ကိုပြောင်းလဲစေသော ဆေးဝါးများဆိုင်ရာ ဥပဒေပုဒ်မ ၁၅၊ ၁၆(ဂ) တို့နှင့် ပုဇွန်တောင်တရားရုံးက ထောင် (၅) နှစ် ချသည်။ အမှုအား အယူခံဝင်ရာ ဒီဇင်ဘာလ ၁၂ ရက်ရောက်သော် ရန်ကုန်အရှေ့ပိုင်းခရိုင် တရားရုံးက မူးယစ်ဆေးရောင်းဝယ်မှုပါ အဆစ်တိုးပြီး ထောင်ဒဏ် (၁၂) နှစ်အထိ တိုးသွားသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  Busted: Star caught with crystal meth (in en)။ *The Myanmar Times* (30 August 2016)။ 12 October 2017 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  12 October 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Thida Win (2009-12-04). "Early Years of Artists" (in Burmese). Yangon: Weekly Eleven.
3. ↑  Toe Wai Aung။ "Actor Moe Aung Yin sentenced to five years in prison for drugs"၊ The Myanmar Times၊ 28 November 2018။ 27 March 2019 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 27 March 2019။
4. ↑  "သရုပ်ဆောင် မိုးအောင်ရင်ကို ထောင်ဒဏ် ၁၂ နှစ် ထပ်မံချမှတ်" (in my)၊ Democratic Voice of Burma၊ 12 December 2018။
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**တတုတ္တရိသိက္ခာပုဒ်**သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းတော်များ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရန် ပညတ်တော်မူခဲ့သည့် နိဿဂ္ဂိပါစိတ်အာပတ်တစ်ခု ဖြစ်၏။

သမိုင်း
-------

မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိမြို့၊ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်တွင် သီတင်းသုံး နေတော်မူ၏။ ထိုအချိန်တွင် ဆဗ္ဗဂီရဟန်းတို့သည် "မြတ်စွာဘုရားသည် သင်္ကန်းအလုခံရသော၊ ပျောက်သော ရဟန်းအား အမျိုးမတော်စပ်သူထံမှ သင်္ကန်းတောင်းခြင်းကို ခွင့်ပြုတော်မူ၏။ ငါတို့သည် သင်္ကန်းကို တောင်းကြကုန်လော" ဟု ဆိုကာ တောင်းကုန်၏။ ထိုအခါ လူတစ်ယောက်သည် အစည်းအဝေးပြုရာ နေရာတွင် ထိုင်နေ၏။ ထိုသူက အခြားသူတစ်ယောက်ကို "ခိုးသူ အလုခံရသော ရဟန်းတို့သည် လာကုန်၏၊ အကျွန်ုပ်သည် သင်္ကန်းလှူပြီးပြီ" ဟု ဆို၏။ ထိုအခါ အပြောခံရသူလည်း "မိမိလည်း လှူပြီးကြောင်း" ဆို၏။ ထိုအခါ လူတို့သည် အဘယ်ကြောင့် ရဟန်းတို့သည် အတိုင်းအရှည်မသိဘဲ သင်္ကန်းကို တောင်းကုန်ဘိသနည်းဟု ဆိုကာ ကဲ့ရဲ့ကုန်၏။

ထိုအကြောင်းသည် အလိုနည်းသော ရဟန်းတို့ထံ ရောက်သွား၏။ အလိုနည်းသော ရဟန်းတို့သည် "အဘယ်ကြောင့် ဆဗ္ဗဂီရဟန်းတို့သည် အဘယ်ကြောင့် အတိုင်းအရှည်မသိဘဲ တောင်းကုန်ဘိကြသနည်း" ဟု ကဲ့ရဲ့၏။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်ထား၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းများအား "ဟုတ်မှန်ပါသလော" ဟု မေးမြန်း၏။ ထိုအခါ "ဟုတ်မှတ်ကြောင်း" လျှောက်ထား၏။

ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ကဲ့ရဲ့တော်မူကာ အောက်ပါသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူ၏။

သိက္ခာပုဒ်
----------

"ဆွေမျိုးမတော်စပ်သော အိမ်ရှင်သော်လည်းကောင်း၊ အိမ်ရှင်မသော်လည်းကောင်း များစွာသော သင်္ကန်းတို့ဖြင့် ရှေးရှူဆောင်၍ ဖိတ်ကြားငြားအံ့။ ထိုရဟန်းသည် ထိုဆောင်လာသော သင်္ကန်းမှ သင်းပိုင်နှင့်တကွ ဧကသီမျှသာဖြစ်သော သင်္ကန်းကိုသာ ခံယူရမည်။ ထိုထက်အလွန် သာယာ ‘ခံယူငြားအံ့’ ထိုရဟန်းအား နိဿဂ္ဂိပါစိတ်အာပတ် သင့်၏" ဤသို့ (ပြကြကုန်လော့ဟု မိန့်တော်မူ၏။)။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  *ဝိနည်းပိဋက၊ ပါရာဇိကဏ်ပါဠိတော်မြန်မာပြန်*။
**ရှင်ဝိနန္ဒာသဘ** (၁၁၃၈-၁၂xx) သည် သာယာဝတီမင်းလက်ထက်တွင် "တတိယနံမော်ဆရာတော်" ဟု ထင်ရှားခဲ့သည့် ကျမ်းပြုဆရာတော် ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

နံမော်ဆရာတော်ကို ၁၁၃၈ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်အခါကပင် သာမဏေဝတ်ခဲ့၍ ပျို့များစွာကို ရေးသားခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ဥဘတောဝိဘင်းပြန် အရှင်အာသဘာလောကကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ရဟန်းပြုခဲ့သည်။

ထို့နောက်တွင် မင်းကြီးမဟာသက်တော်ရှည်တိုက်တွင်လည်းကောင်၊ ဆင်တဲဆရာတော် အစရှိသည့် ကျမ်းတတ်ပုဂ္ဂိုလ်များထံတွင် ပိဋကတ်ကို သင်ယူခဲ့သည်။ ဆရာတော်သည် ဝိနည်းကို အထူးလေးစားတော်မူ၏။ 

ဆရာတော်သည် မန်းကျည်းချောင်းရွာကျောင်း၊ မြစ်သားမြို့နယ် ခြံကြီးကွေ့ရွာ အုတ်ပြာသာဒ်ကျောင်းများ၌ သီတင်းသုံးတော်မူခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ရှမ်းပြည် ရပ်စောက်မြို့၊ ရွှေအင်တောင် အနောက်ခင်ရိုးရွာတိရွာ ပန်တင်ဂူ (ပဏ္ဍင်္ဂု) အနီး နံမော်ရွာကျောင်းတွင် သီတင်းသုံးတော်မူခဲ့သည်။

ဆရာတော်သည် ဒုတိယနံမော်ဆရာတော်၏ တပည့်လည်း ဖြစ်သည်။

ကျမ်းများပြုစုခြင်း
-------------------

ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ရေးသားပြုစုတော်မူခဲ့သည်။

1. *သီလဝိသောဓနီ* (၁၁၉၉)
2. *ကထိနဝိနိစ္ဆယ*
3. *သီမဝိနိစ္ဆယ*
4. *ဒေသနာကံ၊ ဝုဋ္ဌာနကံအစီအရင်*
5. *လောကဓမ္မပျို့* (၁၁၅၃) (နာထာနာထချီ)
6. *ပရာဘဝပျို့* (ဌာနဌာနချီ)
7. *သာဓုစာရီပျို့* (နရာနရချီ)
8. *သင်္ကပ္ပပျို့* (မဟာဝံသချီ)
9. *မဃဒေဝပျို့* (အနောပမချီ)။

မှတ်စု
------

1. ↑  ပထမနံမော်ဆရာတော်မှာ ဆုံထားဆရာတော်၏ တပည့် ရှင်သာရမဉ္ဇူဖြစ်၍ ဒုတိယနံမော်ဆရာတော်မှာ ရှင်ဓမ္မပါလ ဖြစ်သည်။
2. ↑  မန်လည်ဆရာတော်၏ မဃဒေဝလင်္ကသည် ပျို့သစ်ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၁၇၂၊ ၁၇၃။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

အပဒ၊ ဒွိပဒ၊ စတုပ္ပဒ၊ ဗဟုပ္ပဒ၊ ရူပီ၊ အရူပီ၊ သညီ၊ အသညီ၊ နေဝသညီ နာသညီ သတ္တဝါအားလုံးတို့ထက် အရဟံဂုဏ်ရှင် သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဂုဏ်ရှင် ဘုရားရှင်သည် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ကုသိုလ်တရားအားလုံးတို့သည် အပ္ပမာဒ တရားလျှင် အကြောင်းရင်းရှိကုန်၏။ အပ္ပမာဒတရား၌ အကျုံးဝင်ပါဝင်ကုန်၏။ အပ္ပမာဒတရားကို ကုသိုလ်တရားအားလုံးတို့ထက် အမြတ်ဆုံးဟု ဟောကြားအပ်၏။ အပ္ပမာဒတရားနှင့် ပြည့်စုံသောရဟန်းသည် အဋ္ဌင်္ဂိကအရိယမဂ်ကို ပွားများလိမ့်မည်။ ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုလိမ့်မည်။

ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းတော်သည် အဋ္ဌင်္ဂိကအရိယမဂ်ကို ဝိဝေကနိဿိတ၊ ဝိရာဂနိဿိတ၊ နိရောဓနိဿိတ၊ ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမီ ဖြစ်အောင်ပွားများ ကြိမ်ဖန် များစွာ အလေ့အလာပြု၏။

ရာဂဝိနယပရိယောသာန၊ ဒေါသဝိနယပရိယောသာန၊ မောဟဝိနယ ပရိယောသာန ဖြစ်အောင်ပွားများ၏။ ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြု၏။

အမတောဂဓ၊ အမတပရာယန၊ အမတပရိယောသာန ဖြစ်အောင်ပွားများ၏။ ကြိမ်ဖန်များစွာအလေ့အလာပြု၏။ နိဗ္ဗာနနိန္ဒ၊ နိဗ္ဗာနပေါဏ၊ နိဗ္ဗာနပဗ္ဘာရ ဖြစ်အောင်ပွားများ၏။ ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြု၏ဟု အရိယမဂ္ဂင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ပွားများပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ အပ္ပမာဒတရား၏ မြင့်မြတ်ပုံကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။

---

မြတ်စွာဘုရားသည် ဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါးတို့ကို ပွားများသည်ရှိသော် ဣဒ္ဓိပါဒ် လေးပါးတို့သည် အလွန်တွန့်တိုဆုတ်နစ်ခြင်း၊ အလွန်တက်ကြွခြင်းမရှိ၊ အဇ္ဈတ္တသန္တာန် ၌လည်း မကြုံ၊ ဗဟိဒ္ဓသန္တာန်၌လည်း မပြန့်လွင့်။ ရှေ့နောက်၊ အထက်အောက်၊ နေ့ ည၌အဖို့တို့၌ အမှတ်သညာရှိလျက်နေ၏။ ဤသို့မြှေးယှက်ခြင်းမရှိ ပွင့်လင်းသော စိတ်ဖြင့် အရောင်အလင်းရှိလာအောင် စိတ်ကိုပွားများ၏။ ဤဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါးတို့ကို ပွားများခြင်း၊ ကြိမ်ဖန်များစွာ ပြုလုပ်ခြင်းကြောင့် မြတ်စွာဘုရားသည် သို့ကလောက် တန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးမား၏။ ဣဒ္ဓိဝိဓအဘိညဉ်ဖြင့် တန်ခိုးအမျိုးမျိုးဖြစ်အောင် ပြုနိုင်၏။ အာသဝေါတရားတို့ကုန်ခြင်းကြောင့် အာသဝ(ကိလေသာ) မရှိသော စေတောဝိ မုတ္တိ၊ ပညာဝိမုတ္တိကို မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင်ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် မျက်မှောက် ပြု ပြည့်စုံစေလျက် နေတော်မူ၏ဟု ဣဒ္ဓိပါဒ်တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီပွားများပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

မြတ်စွာဘုရားရှင်တို့အား သစ္စာလေးပါးတရားတို့၌ သစ္စဉာဏ်၊ ကိစ္စဉာဏ်၊ ကတဉာဏ်ဖြစ်ပုံကို ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနသုတ် ဒေသနာတော်အတိုင်း ဘုရားရှင် ကာသိ နိုင်ငံ ဗာရာဏသီမြို့တော်အနီး ဣသိပတနမိဂဒါယ၌ ပဉ္စဝဂ္ဂီရဟန်းတော်တို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၃၊၃၈-၄၀။ သံ၊မြန်၊၃၊၄၀-၂။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၇ဝ။ သံ၊ဋီ၊၂၊၄၁၀။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၅-အပ္ပမာဒပေယျာလဝဂ္ဂ၊ ပဌမသုတ်။
2. ↑  -သံ၊၃၊၂၅၃-၄။ သံ၊မြန်၊၃၊၂၅၆-၇။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၇-ဣဒ္ဓိပါဒသံယုတ္တ၊ ၃-အယောဂုဠဝဂ္ဂ၊ ဒသမသုတ်။
3. ↑  -သံ၊၃၊၃၇၁-၂။ သံ၊မြန်၊၃၊၃၇၇-၈။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁၂-သစ္စသံယုတ္တ၊ ၂-ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနဝဂ္ဂ၊ ဒုတိယသုတ်။
4. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**လောင်းကြက်မြို့**သည် ရှေးရခိုင်ပြည် ဘုရင်များ မင်းနေပြည်တော်အဖြစ် ထီးနန်းစိုက်ထူစိုးစံတော်မူခဲ့ဖူးသော မြို့တော်ဟောင်း တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ယင်းမြို့သည် စစ်တွေခရိုင် မြို့ဟောင်းမြို့(မြောက်ဦးမြို့) အနီးလေးမြို့ မြစ်ကမ်းအနောက်ဘက် လောင်းကြက်ချောင်းပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ ယခုအခါ ပျက်စီးသွားပြီဖြစ်ရကား အစအနလောက်သာရှိတော့သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

သက္ကရာဇ် ၄၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပဉ္စာမင်းဆက်၏ ၁၂ ဆက်ဖြစ်သော မင်းဘီလူးအား သင်္ခယာအမတ်(ဝရောင်ငှက်)က လုပ်ကြံ၍ မင်းပြု၏။ မင်းဘီလူး၏သားတော် မင်းရဲဘယသည် မိဖုရားနှင့်တကွ ပုဂံ သို့ခိုဝင်ရာ ကျန်စစ်သားမင်းက ကောင်းစွာပြုစုစောင့်ရှောက်ထားသဖြင့် ၂၅ မိနစ်မျှကြာခဲ့လေသည်။ မင်းရဲဘယ၏ မိဖုရားတွင် နောင်ရခိုင်ရာဇဝင်တွင် လက်ယာမင်းနန် ဟုတွင်သော မင်းသားတစ်ပါးကို ဖွားမြင်ခဲ့၏။ ကျန်စစ်သား၏မြေးတော် အလောင်းစည်သူမင်းကြီးသည် လက်ယာမင်းနန်အား ရခိုင်ထီးနန်းကို စိုးစံစေလိုတော်မူရကား အလုံးအရင်းကြီးစွာဖြင့် ရခိုင်ပြည်သို့ ချီတက်တိုက်ခိုက်ရာ သင်္ခယာအမတ်၏ မြေးတော် မင်းပတိ(မင်းဝတီး)က ကြံ့ကြံ့ခံသော်လည်း အောင်မြင်သဖြင့် လက်ယာမင်းနန်းကို ထီးနန်းအပ်နှင်းခဲ့လေသည်။ ထို့နောက် လက်ယာမင်းနန်သည် လောင်းကြက်မြို့ကို မင်းနေပြည်တော်အဖြစ် သက္ကရာဇ် ၄၆၅ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး စတင်တည်ထောင်သည်။ သို့ရာတွင် မြို့တည်၍ နှစ်မလည်မီ ပျက်စီးဆုတ်ယုတ်သဖြင့် ယင်းမြို့ကို စွန့်၍ မြောက်ဘက်ချောင်းကိုကူးပြီးလျှင် လေးမြို့မြစ် အနောက်ဘက်ကမ်းတွင် ပရိန်မြို့ဟုသမုတ်ကာ မြို့နန်းတည်သည်။ ထိုပရိန်မြို့တွင် လက်ယာမင်းနန်နှင့် သားတော်၊ မြေးတော်တို့သည် သက္ကရာဇ် ၅ဝ၄ ခုနှစ်တိုင်အောင်စိုးစံခဲ့လေသည်။

သက္ကရာဇ် ၆၁၃ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆန်း ၂ ရက် စနေနေ့တွင် အလောမာဖြူမင်းသည် လောင်းကြက်မြို့ကို မင်းနေပြည်တော်အဖြစ် အသစ်တစ်ဖန်တည်ထောင်၍ စိုးစံတော်မူခဲ့ရာ ထိုမင်းမှစ၍ မင်းပေါင်း ၁၆ ဆက် ဣန္ဒသူမင်းအထိနှစ်ပေါင်း ၁၅ဝ ကျော်ကျော် မင်းနေပြည်တော် ဖြစ်ခဲ့ပြန်လေသည်။ သက္ကရာဇ် ၇၆၆ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်ဘုရင် ထောရာကြီး(ဣန္ဒသူ)သည် မြန်မာနိုင်ငံကို ထိပါးလာသည်နှင့် မင်းခေါင်ဘုရင်၏ သားတော် မင်းရဲကျော်စွာက ရခိုင်ပြည်ကို အလုံးအရင်းနှင့် ချီတက်တိုက်ခိုက်ပြီးလျှင် မင်းခေါင်း၏သားမတ်တော် အနော်ရထာစောကို လောင်းကြက်မြို့တွင် နန်းတင်ခဲ့လေသည်။ ထောရာကြီး၏သား နရမိတ်လှသည် ရခိုင်မှပြေး၍ ဟံသာဝတီ ရာဇာဓိရာဇ်ထံသို့ ခိုဝင်လာသည်။ သက္ကရာဇ် ၇၆၈ ခုနှစ်တွင် ရာဇာဓိရာဇ်သည် ရခိုင်ကိုတိုက်၍ အနော်ရထာစောကို သတ်ပြီးလျှင် နရမိတ်လှအား လောင်းကြက်မြို့တွင် နန်းတင်ခဲ့သည်။ နရမိတ်လှကား မင်းစောမွန်ဟုလည်းတွင်သည်။ သက္ကရာဇ် ၇၇၂ ခုနှစ်တွင် အင်းဝမင်းခေါင် သားတော်မင်းရဲကျော်စွာသည် ဟံသာဝတီမှလှည့်၍ ရခိုင်ကိုတက်ပြန်ရာ နရမိတ်လှ (မင်းစောမွန်) စစ်ရှုံး၍ အနောက်ဘင်္ဂလားသို့ အနှစ် ၂ဝ 
ခန့်တိမ်းရှောင်၍နေခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရခိုင်တွင်ကျန်ရစ်ခဲ့သော ညီတော် နရနုမင်းလည်း နောင်တော်နရမိတ်လှရှိရာသို့ လူစေလွှတ်၍ချီပင့်ရာ သက္ကရာဇ် ၇၉၂ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်သို့ပြန်ရောက်၍ လောင်းကြက်ထီးနန်းကို စိုးစံတော်မူပြန်၍ မင်းစောမွန်ကြီးအမည်ကို ခံယူတော်မူလေသည်။

လောင်းကြက်မြို့သည် ရန်သူများအဘက်ဘက်မှ နှိပ်စက်ဖျက်ဆီးခြင်း ခံရသောကြောင့် မြို့အနေအားဖြင့် မကောင်းဟုယူဆကာ မင်းစောမွန်သည် လောင်းကြက်မြို့မှပြောင်း၍ မြို့ဟောင်းမြို့(မြောက်ဦးမြို့)ကို သက္ကရာဇ် ၇၉၂ ခုနှစ်တွင်တည်သည်။ သို့သော် ထိုနှစ်မှာပင် မင်းစောမွန် နတ်ရွာစံလေသည်။ သို့ဖြင့် လောင်းကြက်မြို့သည် မင်းနေပြည်တော်မြို့အဖြစ် နှစ် ပေါင်း ၂ဝဝ နီးပါးခန့် တည်တံ့လာခဲ့သည်။ မြို့ဟောင်းမြို့ကို မင်းနေပြည်တော် သတ်မှတ်ပြီးသည့်နောက်တွင် လောင်ကြက်မြို့သည် တဖြည်းဖြည်း တိမ်ကောလာခဲ့ရာမှ နောက်ဆုံး ပျက်စီးခဲ့လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)
**ဌာနလက်ကိုင်မရှိဝန်ကြီး** (အင်္ဂလိပ်: Minister without portfolio) ဆိုသည်မှာ အစိုးရဝန်ကြီးရာထူးကို ရရှိသော်လည်း ဦးဆောင်ရန်ဌာနမရှိသောဝန်ကြီးဖြစ်သည်။ ထိုဝန်ကြီးများသည် ဝန်ကြီးဌာနမရှိသော်လည်း ဝန်ကြီးလစာကိုရရှိနိုင်ပြီး အစိုးရအဖွဲ့၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များတွင် မဲပေးပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ ဌာနလက်ကိုင်မရှိဝန်ကြီး၏ အခန်းကဏ္ဍသည် နိုင်ငံအလိုက် ကွဲပြားနိုင်သည်။

ဂျာမနီ
------

အစိုးရအဖွဲ့တွင် "အထူးကိစ္စဆိုင်ရာ ဖက်ဒရယ်ဝန်ကြီး" ဟူ၍ရှိပြီး တစ်ခါတစ်ရံတွင် အဓိပတိရုံး၏အကြီးအကဲရာထူးတွင် အဆိုပါဝန်ကြီးကို ခန့်အပ်တတ်သည်။

စင်္ကာပူ
--------

ယခင်က ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသောသူကို ဌာနလက်ကိုင်မရှိဝန်ကြီးဟူ၍ ခေါ်ဆိုကြသည်။

ထိုင်ဝမ်
--------

တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ အမှုဆောင်ယွမ်ဖွဲ့စည်းမှုတွင် ဌာနလက်ကိုင်မရှိဝန်ကြီးများ ပါဝင်ကြသည်။

အစ္စရေး
-------

ညွန့်ပေါင်းအစိုးရအတွင်း သဘောတူညီမှုရရှိနိုင်ရန်နှင့် ညွန့်ပေါင်းပါတီငယ်များလည်း ရာထူးရရှိနိုင်သောကြောင့် ဌာနလက်ကိုင်မရှိဝန်ကြီးများကို ခန့်အပ်လေ့ရှိသည်။ မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း အစိုးရအဖွဲ့များတွင် ယင်းကဲ့သို့ ခန့်အပ်မှုများရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Definition of 'minister without portfolio'
သရစိမ်းမိဖုရားကြီး ဟာ မင်းတုန်မင်းရဲ့ ရွှေတိုက်စာရင်းဝင်မိဖုရားတွေထဲမှာ ရုပ်ရည်အချောမောဆုံးသောမိဖုရားတစ်ပါးဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ မင်းတုန်းမင်းကြီးရဲ့ အခြားသော ရှမ်းမိဖုရား၊ ထိုင်းမိဖုရားတို့နဲ့အပြိုင် ရုပ်ရည်လှခဲ့သူလဲဖြစ်ပါတယ်။

သရစိမ်းမိဖုရားကြီးဟာ မိဖုရားဖြစ်တဲ့အချိန်မှာ အသက် (၁၆)နှစ်သာ ရှိပါသေးတယ်။ သူ့ရဲ့ မအေတူ ဖအေကွဲ အစ်မတော်မိဖုရားတွေဖြစ်တဲ့ လင်ပန်မိဖုရားနဲ့ သက်ပန်းမိဖုရားတို့ထံ ဝင်ထွက်ခစားရင်း မင်းတုန်းဘုရင်ကတွေ့မြင်ပြီး ရုပ်ရည်ချောမောတာနဲ့ မိဖုရားအဖြစ်ကောက်ယူခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ 

သရစိမ်းမိဖုရားကြီး ဟာ "သုသီရိနန္ဒာမဟေ" ဘွဲ့ ရရှိ ပြီးတဲ့နောက်မှာ ဘုရင်က ချစ်ခင်မြတ်နိုးလွန်းတဲ့အတွက် ဘဏ္ဍာစိုး ရာထူးကိုပါ ပေးအပ်ခဲ့ပြီး ဘုရင့်အဆောင်တော်မှာ အမြဲနေခဲ့ရသူလဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်မလို့ သရစိမ်းမိဖုရားဟာ မဟေဘွဲ့ခံ မိဖုရားတစ်ပါးသာဖြစ်ပေမယ့် ဓာတ်ပုံထဲမှာ ပါတဲ့အတိုင်းများပြားလွန်းလှတဲ့ ရတနာ လက်ဝတ်လက်စားများ ဆင်မြန်းထားတာကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် မင်းတုန်းဘုရင်ရဲ့ မြတ်နိုးမှုဟာ ဘယ်လောက်ထိရှိမယ်ဆိုတာခန့်မှန်းနိုင်ပါတယ်။

မိဖုရားကြီးဟာ နောင်မွန်ထိပ်ခေါင်တင်၊ တိုင်တားထိပ်ခေါင်တင်၊ မှိုင်းလုံထိပ်ခေါင်တင် ဆိုတဲ့ သမီးတော်သုံးပါးဖွားမြင်ခဲ့ပြီး သမီးတော်သုံးပါးစလုံးဟာလည်း မယ်တော်မိဖုရားကြီးအတိုင်းပင် ရုပ်ရည်ချောမောခဲ့သူတွေဖြစ်ရုံမက မင်းတုန်းမင်းကြီးရဲ့အခြားသော ကုန်းဘောင်မင်းသွေးပါတဲ့ စုဖုရားဘွဲ့ခံ မင်းသမီးတွေနဲ့အပြိုင် "ဃနမတ္တက" အဆင်တန်ဆာကို ဆင်မြန်းခွင့်ရခဲ့သူတွေလဲဖြစ်ပါတယ်။

သီပေါမင်းလက်ထက်ရောက်တဲ့အခါမှာ သရစိမ်းမိဖုရားကြီးရဲ့ အစ်မတော်တွေဖြစ်တဲ့ လင်ပန်းမိဖုရား၊ သက်ပန်းမိဖုရားတို့ တွေ အဖမ်းအဆီးခံခဲ့ရပေမယ့် သူ(သရစိမ်းမိဖုရားကြီး)နဲ့ သမီးတော်သုံးပါးဟာ ဘာဒုက္ခမှမရောက်ခဲ့ပါဘူး။ ဒုက္ခမရောက်ခဲ့တဲ့အပြင် သီပေါမင်းရဲ့ မုဒ္ဓါဘိတ်သိတ်ခံယူပွဲမှာ သရစိမ်းမိဖုရားကြီး ရဲ့ သမီးတော်လတ်ဖြစ်တဲ့ တိုင်တားမင်းသမီးဟာ ငွေမောင်းကိုင်စွဲလို့ မင်္ဂလာစကားငါးခွန်းဆိုခဲ့ရပါတယ်။ 

အဲ့ဒီအခါမှာ နန်းမတော်စုဖုရားလတ်က တိုင်တားမင်းသမီးလေးကိုချစ်ခင်လွန်းလို့ သူ့ရှေ့မှာရှိနေတဲ့ရတနာပုံထဲက ရတနာတွေကို နှစ်သက်သလောက်ယူဖို့ ပြောဆိုခဲ့ပြီး မင်းသမီးလေးက ကြောက်လန့်နေလို့ မယူရဲတဲ့အတွက် နန်းမတော်စုဖုရားလတ်ကိုယ်တိုင် ဖလားနဲ့သုံးလုံး ရတနာတွေကို ပေးခဲ့တဲ့အထိ သီပေါမင်းလက်ထက်မှာ မျက်နှာပွင့်လန်းခဲ့ကြရပါတယ်။

ပါတော်မူပြီးနောက်မှာ မိဖုရားကြီးနဲ့ သမီးတော်သုံးပါးကို ရန်ကုန်မြို့သို့ ပို့ဆောင်ခဲ့ပြီး ပင်စင် ၁၅၀နဲ့ အိမ်လခ ၆၀ ပေးခဲ့ပါတယ်။ မိဖုရားကြီး ဟာ ရန်ကုန်မြို့မှာ မြေနေရာ ၆ ဧကကျယ်ဝန်းတဲ့ ခြံကြီးထဲမှာ အုတ်ခံ နှစ်ထပ်စံအိမ်တော်ကြီးကို ဝယ်ယူပြီးနေထိုင်ခဲ့ပါတယ်။ မိဖုရားကြီး ရဲ့ စံအိမ်တော်ကြီးဟာ မင်းဆွေမင်းမျိုးများ၊ မှန်နန်းအပျိုတော်များ၊ ဘုရင်လက်ထက်က ခစားခဲ့ကြတဲ့ အမှူထမ်း ပုဂ္ဂိုလ်များနဲ့ အမြဲမပြတ်စည်ကားခဲ့ပြီး နေ့စဉ် ဆန်တစ်တင်းချက်ကုန်အထိ ချက်ပြုတ်ခဲ့ရပါတယ်။

မိဖုရားကြီးဟာ ရန်ကုန်မှာပဲစံနေခဲ့ပြီး အသက် ၈၃ နှစ် ၁၂၈၇ခုနှစ်မှာ ကံတော်ကုန်ခဲ့လို့ မိဖုရားကြီးကိုယ်တိုင် မြေနေရာဝယ်ယူထားတဲ့ ငါးထပ်ကြီးဘုရားအနီးက ဝင်္ကပါတောင်ကုန်းပေါ်မှာ အုတ်နန်းပြဿ ဒ်ထားပြီး သင်္ဂြိုဟ် ခဲ့ကြပါတယ်။

ကိုးကား
-------

ကုန်းဘောင်အလွန်

1. မင်းနန်သူ
2. Historynotes
ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ်
---------------

ဦးခင်မောင်အုန်းက အဖ ဦးကြံထွန်း (ယစ်မျိုးဝန်ထောက်)၊ အမိ ဒေါ်ညွန့်ညွန့်တို့က ၁၉၃၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးဖွားသည်။ ငယ်စဉ်က မိဘများ ပြောင်းရွှေ့ရာ မြို့များဖြစ်သော ရန်ကုန်မြို့၊ ပြည်မြို့၊ မန္တလေးမြို့၊ စလင်းမြို့၊ မြင်းခြံမြို့နှင့် ရေနံချောင်းမြို့များတွင် ပညာသင်ယူခဲ့ပြီး တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းကို အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။

ဦးခင်မောင်အုန်းသည် ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် အထက်တန်းပြ ဆရာမ ဒေါ်သိန်းသိန်းတင်နှင့် ရေနံချောင်းမြို့၌ လက်ထပ်ခဲ့သည်။

၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်၌ အုပ်ချုပ်ရေး အရာရှိ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး တက္ကသိုလ် မော်ကွန်းထိန်း အဆင့် (၂) အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့စဉ် ကာလတွင် လူတိုင်း စာတတ်မြောက်ရေး 'အ' သုံးလုံး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး မန္တလေးမြို့ နေ့စဉ်ထုတ် သတင်းစာ၌ 'အ' သုံးလုံးနှင့် ပတ်သက်သော ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။

၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ အဆင့်မြင့် ပညာ ဦးစီးဌာန စီမံရေးရာ ဌာနတွင် ဌာနမှူး အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နိုင်ငံတော်မှ ချီးမြှင့်သော နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ဒုတိယအဆင့်) ကို လက်ခံ ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် စက်မှု တက္ကသိုလ် ဌာနမှူး (စီမံ) အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်။

အစိုးရ ဝန်ထမ်းဘဝမှ အငြိမ်းစား ယူပြီးနောက် အားကစား ဂျာနယ်များတွင် အားကစား ဆောင်းပါးများ၊ Golf Magazine၊ နွယ်နီ မဂ္ဂဇင်း၊ ရနံ့သစ် မဂ္ဂဇင်းနှင့် စာရေးသူ စိတ်ကြိုက် မဂ္ဂဇင်းတို့တွင် ဘာသာပြန်များနှင့် ကိုယ်ရေး အတွေ့အကြုံများကို ခင်မောင်အုန်း၊ မိုးဟိန်းကို အမည်ဖြင့် ရေးသားခဲ့သည်။

ဦးခင်မောင်အုန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ အားကစား ကလောင်ရှင်များ အဖွဲ့ချုပ် အဖွဲ့ဝင်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ စာပေနှင့် စာနယ်ဇင်း အဖွဲ့၊ စာရေးဆရာ၊ သတင်းစာ ဆရာ အဖွဲ့ဝင်လည်း ဖြစ်သည်။

ဦးခင်မောင်အုန်းသည် ၅၊ ၅၊ ၂၀၀၆ ရက်နေ့တွင် ၃၆ နှစ်ကျော်မျှ ခံစားခဲ့ရသော ဆီးချိုရောဂါဖြင့် ရွှေဂုံတိုင် အထူးကု ဆေးရုံ၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ၎င်းကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်သိန်းသိန်းတင်နှင့် သား ဦးဇော်သိန်းမောင်တို့သည် အမှတ် - ၁၄၄၇၊ (၄၂) ရပ်ကွက်၊ မင်းရဲကျော်စွာလမ်း၊ ဒဂုံမြို့သစ် မြောက်ပိုင်းမြို့နယ် နေအိမ်၌ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။

ရေးသား ပြုစုခဲ့ပြီးသော စာအုပ်များ
---------------------------------

၁။ အနာဂတ်လှိုင်း ၂၀၀၁

၂။ အနာဂတ်ကို မျှော်ကြည့်ခြင်း ၂၀၀၂

၃။ တတိယလှိုင်း စစ်ရေး (ဘာသာပြန်) ၂၀၀၃

၄။ တတိယလှိုင်း ငြိမ်းချမ်းရေး (ဘာသာပြန်) ၂၀၀၃

၅။ မြန်မာ့ ဘောလုံးသမိုင်းကြောင်း ပထမပိုင်း ၂၀၀၄

၆။ အာဂ္ဂီလာ၏ ခေါင်းဆောင်မှု လျှို့ဝှက်ချက်များ ၂၀၀၅

၇။ ကလေးတို့ သိချင်နေမယ့် ဘယ့်အတွက် ဘာကြောင့် (၁) ၂၀၀၇

လူတွေရဲ့အကြောင်း လူတွေရဲ့ သဘာဝ

ကိုးကား
-------

1. ↑  ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ ဆက်ဆံရေး ဦးစီးဌာန (ရုံးချုပ်)၊ စာတည်းအဖွဲ့ စုဆောင်း ပြုစုပြီး ရွှေဟင်္သာ စာအုပ်တိုက်မှ ၂၀၀၈ ဖေဖော်ဝါရီမှာ ပထမအကြိမ် ထုတ်ဝေ ဖြန့်ချိခဲ့တဲ့ 'နှစ်ဆယ်ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာများနှင့် စာစုစာရင်း (စတုတ္ထတွဲ)'
ဖစ်တာ ဆိုသည်မှာ ဆစ်ဂနယ်နှင့် ပတ်သက်သော ပြဿနာများကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရာတွင် ဆစ်ဂနယ်အတွင်းရှိ မလိုအပ်သော အစိတ်အပိုင်း ကို ဖယ်ထုတ်ရန် အတွက် အသုံးပြုသော ကိရိယာ သို့မဟုတ် လုပ်ဆောင်ချက် ကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ဖစ်တာဖြင့် ဖယ်ထုတ်ခြင်းသည် ဆစ်ဂနယ်နှင့် ပတ်သက်သော ပြဿနာများကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းခြင်း၏ တစိတ်တဒေသဖြစ်သည်။ ဖစ်တာသည် ဆစ်ဂနယ်၏ အချို့သော အစိတ်အပိုင်းများကို တပိုင်းတစ သို့မဟုတ် လုံးဝ ဖယ်ထုတ်ပစ်လေ့ ရှိသည်။ ထိုသို့ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် အချို့သော ကြိမ်နှုန်းတို့ကို ဖယ်ရှားပစ်ပြီး အချို့ကြိမ်နှုန်းတို့ကိုမူ မူလအတိုင်း ချန်လှပ်ထားခဲ့လေ့ ရှိသည်။ ဆစ်ဂနယ်အတွင်း အနှောင့်အယှက်ပေးနေသော ဆစ်ဂနယ်များနှင့် နောက်ခံ ဆူညံသံများကို ဖော်ပြနေသော ကြိမ်နှုန်းများကို ဖယ်ရှားပစ်ရန် ရည်ရွယ်သည်။ သို့သော်လည်း ဖစ်တာဖြင့် ဖယ်ရှားခြင်းသည် ကြိမ်နှုန်းတစ်ခုကိုသာလျှင် ဖယ်ရှားခြင်း မဟုတ်ပဲ အခြားမလိုအပ်သော ဆစ်ဂနယ်များကိုလည်း ဖယ်ရှားလေ့ ရှိသည်။

ပုံမှန်အားဖြင့် ဖစ်တာ များကို ၎င်းတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက် ပေါ်တွင် မူတည်၍ (၄) မျိုး ခွဲခြားနိုင်သည်။ ၎င်းတို့မှာ

1. လိုးပတ်စ် ဖစ်တာ (Low-pass Filter) - သတ်မှတ်ထားသော ကြိမ်နှုန်းထက် နည်းသော ဆစ်ဂနယ်များကို သာ ခွင့်ပြုသည်။ သတ်မှတ်ထားသော ကြိမ်နှုန်းထက် များသော ဆစ်ဂနယ်များကို ဖယ်ရှားသည်။
2. ဟိုင်းပတ်စ် ဖစ်တာ (High-pass Filter) - သတ်မှတ်ထားသော ကြိမ်နှုန်းထက် များသော ဆစ်ဂနယ်များကိုသာ ခွင့်ပြုသည်။ သတ်မှတ်ထားသော ကြိမ်နှုန်းထက် နည်းသော ဆစ်ဂနယ်များကို ဖယ်ရှားသည်။
3. ဘန်းပတ်စ် ဖစ်တာ (Band-pass Filter) - သတ်မှတ်ထားသော အနိမ့်ဆုံးနှင့် အမြင့်ဆုံး ကြိမ်နှုန်း နှစ်ခု အတွင်း ကျရောက်သော ဆစ်ဂနယ် များကို သာ ခွင့်ပြုသည်။ အနိမ့်ဆုံး ကြိမ်နှုန်းထက် လျော့နည်းသော သို့မဟုတ် အမြင့်ဆုံး ကြိမ်နှုန်းထက် များသော ဆစ်ဂနယ်များကို ဖယ်ရှားပစ်သည်။
4. ဘန်းစတော့ ဖစ်တာ (Band-stop Filter) - သတ်မှတ်ထားသော အနိမ့်ဆုံးနှင့် အမြင့်ဆုံး ကြိမ်နှုန်း နှစ်ခု အတွင်း ကျရောက်သော ဆစ်ဂနယ် များကို ဖယ်ရှားပစ်သည်။ အနိမ့်ဆုံး ကြိမ်နှုန်းထက် လျော့နည်းသော သို့မဟုတ် အမြင့်ဆုံး ကြိမ်နှုန်းထက် များသော ဆစ်ဂနယ်များကို ခွင့်ပြုသည်။
ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ ခိုလှုံခွင့်ဆိုသည်မှာ၊ မိမိနိုင်ငံတွင် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ဆက်လက်နေထိုင်ရန် မဖြစ်တာ့သည် သူများ၊ ဖင်လန်နိုင်ငံသို့ အခြေချနေထိုင်ရန် လာရောက်လျှောက်ထားခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ဖင်လန်နိုင်ငံသည် ကုလသမဂ္ဂ၏ ၁၉၅၁ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ ကြေညာစာတမ်းကို လုံး၀လိုက်နာသည့် နိုင်ငံဖြစ်သည်။ နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားသားဥပဒေများသည်လည်း ၎င်းကြေညာစာတမ်းနှင့် ဆင်တူဖြစ်သည်။ 

ဖင်လန်သည် ဥရောပအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများနည်းတူ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည့် ခိုလှုံခွင့် နည်းစနစ်ကို အသုံးပြုသည်။ အခြေခံ ခိုလှုံခွင့်စနစ်မှာ-

* ဒုက္ခသည်များအတွက် တရားဝင် အကာအကွယ်ပေးနိုင်သည့် ဥပဒေများ နှင့် ထိရောက်သည့် စနစ်

ဆောင်ရွက်ပုံအဆင့်ဆင့်
---------------------

ခိုလှုံခွင့်ကို ဖင်လန် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဌာန မှကိုင်တွယ်ပြီး၊ လျှောက်ထားလိုသူမှ ပြည်တွင်းတွင်လည်းကောင်း၊ နယ်စပ်များရှိ လူဝင်မှုစစ်ဆေးရေး ဌာနများတွင် နိုင်ငံတကာ ခိုလှုံခွင့်အမည်အောက်တွင် လျှောက်ထားရသည်။ နေထိုင်ခွင့် ဆုံးဖြတ်ချက်သည် တစ်ယောက် နှင့် တစ်ယောက် မတူဘဲ၊ ဆုံးဖြတ်ချက်ချရန် ပုံမှန် ကိုင်တွယ်ပုံနှင့် အမြန်ကိုင်တွယ်ပုံဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်။ မိဘမပါရှိသည့် ကလေးများအတွက် အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင် ဦးစားပေး ဆောင်ရွက်မှုမျိုးလည်းရှိသည်။

နိုင်ငံ့ နယ်စပ်များရှိ လူဝင်မှုစစ်ဆေးရေး ဌာနများ နှင့် နိုင်ငံအတွင်းသို့ရောက်ပြီး များမကြာမီ အချိန်အတွင်း လျှောက်ထားနိုင်သည်။ ရဲစခန်းတာဝန်ရှိသူများ နှင့် နယ်စပ်စစ်ဆေးသူများမှ လျှောက်ထားသူ၏ ရောက်ရှိလာရာ ခရီးလမ်း နှင့် မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်းကို အတည်ပြုရသည်။ ဖင်လန် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဌာနမှ ခိုလှုံခွင့်ပေးမပေး ဆုံးဖြတ်ချက်ချပြီး၊ ပယ်ချခံရသူများသည် ဟယ်လ်စင်ကီး တရားရုံးကြီးသို့ ဆက်လက် အယူခံနိုင်သည်။ 

အကယ်၍ ခိုလှုံခွင့်ပေးရန် အထောက်အထားများ မခိုင်လုံပါက၊ လျှောက်ထားသူအား အခြားနေထိုင်ခွင့်များဖြစ်သည့် အခြေခံခိုလှုံခွင့် ၊ လူသားခြင်းစာနာထောက်ထား၍ ခိုလှုံခွင့်၊ အခြားသော နေထိုင်ခွင့် ပါမစ်များထုတ်ပေးနိုင်သည်။

တချို့သော လျှောက်ထားသူများမှာ ပယ်ချခံရပါက၊ နိုင်ငံတော်မှ ချက်ချင်းထွက်ခွာစေပြီး၊ မိခင်နိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ပို့ဆောင်စေသည်။ ပြန်လည်ပို့ဆောင်ရာတွင် လူ့အခွင့်အရေး မထိပါးစေဘဲ၊ လေးစားလိုက်နာစွာ တရားမျှတသည့် နည်းလမ်းဖြင့် ပြန်လည်ပို့ဆောင်စေသည်။

နေထိုင်ခွင့် အမျိုးအစား
-----------------------

ပြန်လည် ပို့ဆောင်ခြင်း
----------------------

ကိုးကား
-------

1. ↑  မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ။ 11 July 2011 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  9 June 2012 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
သမပိုင်းတွင် စိုက်ပျိုးကြသော ကောက်ပင်များအနက် 
မြင်းစားဂျုံပင်သည် မြေမရွေး၊ ရာသီဥတုမရွေးပေါက်နိုင်သော 
ကောက်ပင်မျိုးဖြစ်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ရာသီဥတု 
အလွန်အေးသဖြင့် အခြား ကောက်ပင်များကို 
မစိုက်ပျိုးနိုင်သော စကော့တလန်ပြည်မြောက်ပိုင်း၊ 
အလာစကာပြည်၊ ရုရှနိုင်ငံနှင့် ဆိုက်ဗီးရီးယားပြည်တို့တွင် 
မြင်းစားဂျုံကို လူတို့ နေ့စဉ် စားသုံးရန်အတွက် စိုက်ပျိုး 
လုပ်ကိုင်ကြသည်။ အလွန်မာသော မြင်းစားဂျုံမျိုးကိုမူ 
မြောက်ဘက် အာတိတ် စက်ဝိုင်းအနီးအနား ဒေသများ၌ပင် 
စိုက်ပျိုးနိုင်ကြသည်။ အမေရိကန်၊ ရုရှ၊ ဂျာမနီ၊ ကနေဒါနှင့် 
ပြင်သစ်နိုင်ငံတို့သည် မြင်းစားဂျုံအများဆုံး စိုက်ပျိုးကြသော 
နိုင်ငံများ ဖြစ်ကြသည်။ နွေးသောရာသီရှိသည့် 
တိုင်းနိုင်ငံတို့သည် မြင်းစားဂျုံပင်များကို စိုက်ပျိုးလျှင် 
အဆန်မတည်ဘဲရှိတတ်သဖြင့် ထိုကဲ့သို့သော တိုင်းနိုင်ငံများ၌ 
တိရစ္ဆာန်အစာအတွက်နှင့် မြေဩဇာ ပြုပြင်ပေးရန်အတွက် 
စိုက်ပျိုးထားတတ်ကြသည်။ ကောက်ရိုးများကို စက္ကူပြုလုပ်ရာ၌ 
အသုံးချကြသည် ။
မြင်းစားဂျုံတွင် အခြား ကောက်ပင်များမှာထက် 
အာဟာရဓာတ်ပို၍ ပါရှိရာ၊ ယင်းကို နေ့စဉ် 
စားသုံးလျက်ရှိသည့် လူမျိုးတို့သည် ကျန်းမာသန်စွမ်း
ကြသည်သာများ၏။ သို့ရာတွင် မြင်းစားဂျုံကို ညက်ညောသည့် 
အမှုန့်ဖြစ်အောင် ကြိတ်၍ မရနိုင်သဖြင့်ပေါင်မုန့်
ပြုလုပ်ရန် ခဲယဉ်းသည်။ ထို့ကြောင့် လူတို့ နေ့စဉ်စားသုံးရန် 
မြင်းစားဂျုံကို အသုံးမပြုကြချေ။ တခါတရံ၌သာ မြင်းစားဂျုံကို 
ကျိုချက်၍ဖြစ်စေ၊ မုန့်ပြုလုပ်၍ဖြစ်စေ စားသုံးတတ်ကြသည်။ 
ရှေးခေတ် အီဂျစ်လူမျိုး၊ ဟီဗြူလူမျိုး၊ ဂရိလူမျိုးနှင့် 
ရောမ လူမျိုးတို့၏ သမိုင်းများတွင် မြင်းစားဂျုံနှင့် စပ်လျဉ်း၍ 
တည်ညွှန်း ဖော်ပြချက်များ မတွေ့ရှိရသဖြင့် မြင်းစားဂျုံပင်၏ 
ဇာတိအရပ်ကို တိတိကျကျ မသိရချေ။ သို့သော် ဥရောပတိုက် 
အလယ်ပိုင်းတွင် မြင်းစားဂျုံအရိုင်းပင်များ ပေါက်ရောက်
လျက်ရှိရာ ထိုအရပ်ပင်လျှင် မြင်းစားဂျုံအရိုင်းကို ယဉ်အောင် 
ပြုလုပ်သည့် အရပ် ဖြစ်တန်ရာသည်ဟု ယူဆရသည်။ 
ရုရှနိုင်ငံ၊ သို့မဟုတ် အာရှတိုက်အနာက်ဖက်ပိုင်းဒေသများမှ 
မြင်းစားဂျုံပင်ကို ဥရောပတိုက်သို့ ယူခဲ့ဟန်တူသည် ဟူ၍
လည်း ထင်ရသည်။ မြင်းစားဂျုံပင်၏ ထူးခြားချက်တစ်ရပ်မှာ 
အခြားကောက်ပင်များကဲ့သို့ အနှံများ ပြွတ်သိပ်၍ မထွက်ဘဲ 
တစ်စေ့စီပါသော အနှံကလေးများ ဖြာထွက်လျက်ရှိသည်။ လူတို့ 
စိုက်ပျိုးကြသော မြင်းစားဂျုံပင် အမျိုးအစားပေါင်း 
မြောက်မြားစွာရှိသည်။ ထိုအမျိုးအစားအားလုံးတို့မှာ 
အလွန်အေးသော ရာသီဥတု ဒဏ်ကို ခံနိုင်ရည်ရှိသဖြင့် 
ကမ္ဘာ့မြောက်ဖျားအရပ်များတွင် မြင်းစားဂျုံပင်ကို အောင်
မြင်စွာ စိုက်ပျိုးနိုင်လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)
**ခိုးမောက်ရေခဲပြင်ကြီးသည် ရေခဲပြင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး** ဗန်ကူးဗားကျွန်း၊ ဗြိတိသျှကိုလံဘီယာ၊ ကနေဒါနိုင်ငံတွင်တည်ရှိသည်၊အနောက်တောင်ဘက်ရှိကော့တနေးနှင့် ၃၀ ကီလိုမီတာ (၁၉ မိုင်)ကွာဝေးပြီ အနောက်ဘက်ရှိ အာဂက်စ်တောင်နှင့် ၁ ကီလိုမီတာ (၀.၆၂ မိုင်)ကွာဝေးပါသည်။။

ခိုးမောက်ရေခဲပြင်ကြီး၏ အမြင့်ဆုံးနေရာသည် ၁,၉၆၀ မီတာ (၆,၄၃၀ ပေ)မြင့်ပြီး ရေခဲပြင်ကြီး၏မြောက်ဘက်ခြမ်းတွင်တည်ရှိသည်။ တရားဝင်အမည်မရှိခြင်းကို Comox Glacier ထိပ်သီးအစည်းအဝေးဟုရည်ညွှန်းသည်။

ခိုးမောက်ရေခဲပြင်ကြီးသည် ဗန်ကူးဗားကျွန်းတောင်တန်းတွင်ပါဝင်ပြီး အင်ဆူလာတောင်တန်း၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းတစ်ခုလည်း​ဖြစ်သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

ခိုးမောက်ရေခဲမြစ်သည် ထိုဒေသတွင်နေထိုင်သော ခိုးမောက်ဒေသအခေါ်အဝေါ် အမည်မှဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ခိုးမောက်ဟူသောစကားလုံးသည် တောင်တန်းကခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သော်လည်း မူရင်းအဓိပ္ပာယ်မှာ ဝေလငါးဖြစ်သည်။ ဤအမည်သည်ရိုးရာယုံတမ်းစကားတစ်ခုဖြစ်သည့် "ဝေလငါးသည်တောင်ပေါ်တွင်ပိတ်မိနေသည်"မှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်များအစောပိုင်းတွင် ထိုရေခဲပြင်ကြီးကို ဒုံးရေခဲပ​ြင်ဟုလူသိများခဲ့သည်။ ခိုးမောက်ရေခဲပ​ြင်ဟူသောအမည်ကို ခိုးမောက် ခရိုင်တောင်တက်သမားများအသင်း၏အကြံပြုချက်အရ ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင်တရားဝင်အသုံး​​​​ြပုခဲ့​ြကသည်။

အသုံးပြုခွင့်
-------------

ကြည့်ရှုပါ
----------

* စထရက်ကိုနာ ပြည်နယ်ပန်းခြံရှိတောင်တန်းများစာရင်း
* ဗန်ကူးဗားကျွန်းတောင်တန်း
* တားမြစ်ထားသောကုန်းပြင်မြင့်

ကိုးကားချက်များ
---------------

1. ↑  The Comox Glacier: And its Early Climbing History, Lindsay Elms, 2001
2. ↑  Comox Glacier
**ခုတင် (၅၀၀) ဆံ့အထူးကုဆေးရုံကြီး၊ ရန်ကုန်** သည် ရန်ကုန်မြို့တွင် တည်ရှိသည့် အထူးကုဆေးရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆေးရုံကို ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ပထမဆုံး ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ဆေးရုံသည် လမ်းမတော်မြို့နယ်၊ မင်းရဲကျော်စွာလ်မးတွင် တည်ရှိသည်။ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးမှ လမ်းလျှောက်သွားမည်ဆိုပါက ၂၀ မိနစ် ကြာမြင့်သည်။ ဤဆေးရုံသည် ယခင်က စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည့် အဆောက်အဦကို ပြုပြင်မွမ်းမံကာ ဖွင့်လှစ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤဆေးရုံကို မြန်မာနိုင်ငံကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့်အတူ ပုဂ္ဂလိကကုမ္ပဏီများဖြစ်ကြသည့် Original Group, A1, Golden Flower and Shwe Taung Development တို့က တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကုမ္ပဏီများဘက်မှ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၇.၆ သန်းကျော် ထောက်ပံ့ပေးပြီး ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက အတွင်းပိုင်းအပြင်အဆင်၊ လိုအပ်သည့် ပစ္စည်းများနှင့် ဝန်ထမ်းများအတွက် တာဝန်ယူရသည်။ ဤဆေးရုံကို နောင်ကာလတွင် အသည်းနှင့် ကျောက်ကပ်အဓိကကုသပေးသည့် ဆေးရုံတစ်ခုအဖြစ် ရည်ရွယ်ထားသည်။

၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဆေးရုံနှင့် ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုများကို စတင်ခဲ့သည်။ ခွဲစိတ်မှုနှင့် အထူးကုဌာနများသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လအကုန်တွင် စတင်ခဲ့သည်။ အစိုးရ၏ ထောက်ပံ့မှုဖြင့် modular operation theater နှင့် air handing unit နှင့် အထူးကုဌာနတစ်ခုကို ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၃၀ ရက်ကတည်းက စတင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လမှစတင်ကာ ဆေးရုံတွင် လူနာစုစုပေါင်း ၄၃၈၅ ဦးကို ကုသပေးခဲ့ပြီး ဆေးရုံကို လာရောက်ခဲ့သည့် လူနာအရေအတွက်သည် ၁၃၂၄၆ ဦး ရှိခဲ့သည်။

ဆေးရုံတွင် ပါမောက္ခ ၅ ဦး၊ အကြီးတန်းဆရာဝန် ၈ ဦး၊ အငယ်တန်းဆရာဝန် ၂၂ ဦးနှင့် လက်ထောက်ခွဲစိတ်ဆရာဝန် ၂၅ ဦး၊ သူနာပြု ၁၃၀ ဦး ရှိသည်။

ဤဆေးရုံသည် ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန်၊ ဆေးတက္ကသိုလ် (၂) ရန်ကုန် စသည့် တက္ကသိုလ်များနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည့် တတိယတန်းအဆင့်ရှိ သင်ကြားကုသရေးဆေးရုံတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။

ဌာနများ
-------

ဆေးရုံတွင် အထူးကုဌာန ၈ ခု နှင့် အကူဌာန ၁၂ ခု ရှိသည်။ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးနှင့် ရန်ကုန်ဆေးရုံသစ်ကြီးမှ hepatology နှင့် urology ဌာနများ၊ အထူးကုဌာန လေးခုတို့သည် ဤဆေးရုံသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြသည်။ ဆေးရုံရှိ Rheumatology ဌာနသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပထမဆုံးသော Rheumatology ဌာန ဖြစ်သည်။

### အထူးကုဌာနများ

* Department of Hepatology
* Department of Hepatobiliary Surgery
* Department of Nephrology
* Department of Respiratory Medicine
* Department of Rheumatology
* Department of Thoracic Surgery
* Department of Urology
* Physical Medicine & Rehabilitation Unit

### ရောဂါစမ်းသပ်ရှာဖွေရေးဌာများ

* Radiology Department
* Pathology Department

သင်ကြားရေးအစီအစဉ်များ
---------------------

ဤဆေးရုံသည် ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန်နှင့် ဆေးတက္ကသိုလ် (၂) ရန်ကုန်တို့၏ ဘွဲ့ကြိုနှင့် ဘွဲ့လွန် အစီအစဉ်များနှင့် သင်တန်းများအတွက် သင်ကြားရေးဆေးရုံလည်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4 5  ခုတင်(၅၀၀)ဆံ့ အထူးကုဆေးရုံကြီး ရန်ကုန် ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနား။ The President Office။  2014-09-22 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. 1 2 3 4  New 500-bed hospital in Yangon to become national medical hub for liver, kidney transplants။ The New Light of Myanmar။  2014-09-15 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. 1 2 3 4  New infirmary opens in Yangon။ The Myanmar International။  2014-09-10 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။[*လင့်ခ်သေ*]
**အရှင်သရဏဂမနိယထေရ်**  သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်။

ဘဝဇာတ်ကြောင်း
-------------

### ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်

ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တွင် ဖြစ်၏။ ထိုအချိန်တွင် ဟိမဝန္တာတောင်၌ နတ်မင်းနှစ်ဦးတို့သည် စစ်ထိုးလျက် ရှိ၏။ ထို့ကြောင့် များစွာသော နတ်တို့၏ ကြွေးကြော်သံသည် လွှမ်းလျက်ရှိ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ကြွလာ၏။ 

ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် "ပြစ်မှားလိုသော စိတ်ရှိသည့် သတ္တဝါသည် တစ်ဦးတစ်ယောက်သော သတ္တဝါကို အကြိမ်ကြိမ် ညှဉ်းဆဲသကဲ့သို့ မညှဉ်းဆဲကြစေကုန်လင့်။ မိမိဒေါသစိတ်ကို ငြိမ်းစေကုန်လော့" ဟု မိန့်တော်မူ၏။

ထိုအခါ နတ်မင်းနှစ်ပါးတို့သည် သတိတရားရကြကာ မြတ်စွာဘုရားကို ကိုးကွယ်ရာအဖြစ် ဆည်းကပ်ကြကုန်၏။

### အကျိုးခံစားရခြင်း

ထိုသို့ မြတ်စွာဘုရားအား ကိုးကွယ်ခဲ့သည့် အချိန်မှစကာ အပါယ်လေးဘုံသို့ မကျရောက်ခဲ့ရပေ။ ထို့ပြင် ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကမ္ဘာသုံးသောင်းထက်၌ "မဟာဒုန္ဒုဘိ" အမည်ဖြင့် စကြဝတေးမင်း တစ်ဆယ့်ခြောက်ကြိမ် ဖြစ်ခဲ့၏။

### ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားထက်ထက်

နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်သရဏဂမနိယထေရ် အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  *ထေရာပဒါန်ပါဠိတော်၊ မဟာပရိဝါရဝဂ်*။
**မြင်းခွာတောင်**သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး ၊ ကန့်ဘလူခရိုင် ၊ ဝက်တိုးကျေးရွာအနီးတွင် တည်ရှိသည်။ မြင်းခွာတောင်မှာ စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာဖြစ်ပြီး တောင်ပေါ်နေရာ အနှံ့တွင် မြင်းခွာရာများ တည်ရှိနေသည့်အတွက် ရှေးယခင်ကပင် မြင်းခွာတောင်ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ မြင်းခွာတောင်အနီးတွင် စိုက်ပျိုးရေးအတွက် အဓိကကျသော ရေများကို တစ်နှစ်ပတ်လုံး လွှတ်ပေးနေသည့် ကင်းတပ်ရေလွှဲတမံ တစ်ခု တည်ဆောက် ထားသည်။ မြင်းခွာတောင်ပေါ်မှ ကင်းတပ်ရေလွှဲတမံ အလှရှုခင်းနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ရှုခင်းများကို ကြည့်ရှုနိုင်သည်။

  

အလောင်းစည်သူမင်းကြီး ဖောင်စကြာဖြင့် တိုင်းခန်း လှည့်လည်ရာတွင် မြင်းခွာတောင်ပေါ်တွင် ခေတ္တစံမြန်းကာ စေတီပုထိုးများ တည်ထားတော်မူခဲ့သည်ဟု ဆိုထားသည်။ လက်ရှိကာလအထိ ဖောင်တော်ဦးစေတီကို ဖူးမြင်နိုင်သည်။ 

မြင်းခွာတောင်ပေါ်တွင် နေရာအနှံ့ မြင်းခွာများ ရှိသကဲ့သို့ လိုဏ်ဂူငယ်များလည်း ရှိသည်။ ရှေးယခင်က ထိုလိုဏ်ဂူငယ်များမှာ တစ်ဖက်နှင့်တစ်ဖက် ဆက်စပ်ကာ လူသွားလာနိုင်သော လိုဏ်ဂူများအဖြစ် တည်ရှိပြီး လက်ရှိကာလတွင် လိုဏ်ဂူအဝများ ပိတ်သွားသည်။ လိုဏ်ဂူများအပြင် ထူးခြားသော လိုဏ်ခေါင်းငယ်များစွာ ရှိပြီး လိုဏ်ခေါင်းငယ်များအတွင်း လက်ရာမြောက် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များကို တည်ထားကိုးကွယ်ထားသည်။ 

နှစ်စဉ်တရားစခန်းများ ရှိသလို အခါကြီး ရက်ကြီးများတွင် မြင်းခွာတောင်နှင့် ကင်းတပ်ရေလွှဲတမံမှာ လူစည်ကားသော နေရာပင် ဖြစ်သည်။ မြင်းခွာတောင် မှာ သဘာဝပေါက်ပင်များ တည်ရှိပြီး တောင်တော်ပေါ်တွင် သားသတ်ခြင်း၊ တောလိုက်ခြင်း မပြုရန် တားမြစ်ထားသည်။ တောင်တော်ကို ရွှေတောင်ဦး ဆရာတော် သာသနာပြုခဲ့သည့်အတွက် ဘုရားပုထိုးများကို သပ္ပာယ်ကြည်နူးဖွယ် ဖူးမြော်နိုင်ပေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မန္တလေးနေ့စဉ်၊ ၆.၇.၂၀၁၈၊ စာ-၁၅
**နေပြည်တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ** (အင်္ဂလိပ်: Naypyidaw Development Committee; အတိုကောက် **NPTDC**) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သော နေပြည်တော်၏ အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။ နေပြည်တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီသည် နေပြည်တော်ကောင်စီနှင့် သီးခြားဖြစ်သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

နေပြည်တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီကို နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီလက်ထက် ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၉ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော် စည်ပင်သာယာရေး ဥပဒေအရ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အဖွဲ့ဝင် ၅ ဦးမှ ၉ ဦးအထိ ပါဝင်ပြီး ဥက္ကဋ္ဌက မြို့တော်ဝန်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌက ဒုတိယမြို့တော်ဝန်အဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ယူသည်။

ဌာနများ
-------

1.မြို့တော်ဝန်ရုံး

2.စီမံရေးရာဌာန

3.ဘတ်ဂျက်နှင့် ငွေစာရင်းဌာန

4.စစ်ဆေးရေးဌာန

5.ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ရေးဌာန

6.ရာပြတ်ဌာန

7.အခွန်ဌာန

8. ဈေးများဌာန

9.တိရစ္ဆာန်ဆေးကုနှင့်သားသတ်ရုံများဌာန

10.ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့်သန့်ရှင်းရေးဌာန

11.အင်ဂျင်နီယာဌာန (လမ်းတံတား)

12.အင်ဂျင်နီယာဌာန (အဆောက်အအုံ)

13.အင်ဂျင်နီယာဌာန (ရေနှင့်သန့်ရှင်းမှု)

14.စက်ရုံနှင့်မော်တော်ယာဉ်ဌာန

15.ဗဟိုပစ္စည်းထိန်းဌာန

16.ပန်းဥယျာဉ်နှင့်အားကစားကွင်းများဌာန

17.ကျန်းမာရေးဌာန

18.လုံခြုံရေးနှင့်စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးဌာန

19.မြို့ပြစီမံကိန်းနှင့်မြေစီမံခန့်ခွဲမှုဌာန

20. ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့်ပြန်ကြားရေးဌာန

21.ထုတ်လုပ်ရေးဌာန

22. နေပြည်တော်ဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်

23.ဘိလပ်မြေစက်ရုံ(နေပြည်တော်)

24.နေပြည်တော်အုတ်စက်ရုံ

25.ဇမ္ဗူသီရိအထူးကုဆေးရုံကြီး

26. မြို့တော်ဂေါက်ကွင်း

ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
---------------

* နေပြည်တော်
* ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ
* မန္တလေးမြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ

ကိုးကား
-------

1. ↑
2. ↑  Htoo Thant။ "Nay Pyi Taw Council to build more staff housing"၊ *Myanmar Times*၊ 28 January 2015။ 27 June 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. 1 2  State Peace and Development Council။ "The Nay Pyi Taw Development Law"၊ *The New Light of Myanmar*၊ 30 December 2009။ 27 June 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑

ပြင်ပလင့်ခ်များ
---------------

* တရားဝင် ဝက်ဘ်ဆိုဒ် Archived 27 November 2016 at the Wayback Machine.
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ကာမရာဂ, ဗျာပါဒ, ထိနမိဒ္ဓ, ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စ, ဝိစိကိစ္ဆာ-ဟူသော နီဝရဏတရား ငါးပါးတို့၏ အာရုံ(အကြောင်း)တရားတို့ကို နှလုံးသွင်းခြင်း၊ ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့ အလာပြုခြင်းကြောင့် မဖြစ်သေးသော ယင်းနီဝရဏတရားတို့ ဖြစ်ပေါ်လာကုန်၏။ ဖြစ်ပြီးသော နီဝရဏတရားတို့ အလွန်များပြားစွာ ပြန့်ပွားလာကုန်၏။

ဗောဇ္ဈင် (၇)ပါးတို့၏ အာရုံဖြစ်သောတရားတို့ကို နှလုံးသွင်းခြင်း၊ ကြိမ်ဖန်များစွာဖြစ်ပွားရန် အလေ့အလာပြုခြင်းကြောင့် မဖြစ်သေးသော ဗောဇ္ဈင်တရားတို့ ဖြစ်ပေါ် လာကုန်၏။ ဖြစ်ပြီးသောဗောဇ္ဈင်တရားတို့ ဘာဝနာပြည့်စုံခြင်းသို့ ရောက်ကုန်၏ဟု နီဝရဏတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၊ ဗောဇ္ဈင်(၇)ပါး တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ဝေဖန်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက် အနည်းငယ်သာ ရှိပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၃၊၇၆။ သံ၊မြန်၊၃၊၈၀။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၈၆။ သံ၊ဋီ၊၂၊၄၂၅။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၂-ဗောဇ္ဈင်္ဂသံယုတ္တ၊ ၃-ဥဒါယိဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**နှံပြီစုတ်ငှက် (သို့) ဝတ်ရည်စုတ်ငှက်** များသည် အရောင်အသွေးစုံလင်သည့်ငှက်များဖြစ်ကြသည်။ အာဖရိကတိုက်၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ၊ အရှေ့တောင်အာရှ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ ဩစတျေးလျတို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။ အီကွေတာဒေသတွင် မျိုးစိတ်မူကွဲ ပိုများသည်ကိုတွေ့ရသည်။ မျိုးစိတ်ပေါင်း ၁၄၅ ခု၊ မျိုးစု ၁၆ ခု ရှိသည်။ ယင်းငှက်များသည် ဝတ်ရည်ကို အဓိက မှီခိုပြီး ရင်သွေးငယ်များကို အစာကျွေးချိန်တွင် အင်းဆက်၊ ပင့်ကူများကိုလည်း စားသုံးကြသည်။

အမည်နှင့်အမှတ်အသား
------------------

မြန်မာနိုင်ငံတွင် နှံပြီစုတ် ကို နာမည်သာ ကြားဖူးသူများ၍ အသေအချာ တွေ့မြင်လေ့လာဖူးသူမှာ အနည်းငယ်မျှသာရှိသည်။ နှံပြီစုတ်သည် အလျား ၅လက်မ ရှိသည်။ နှံပြီစုတ် အမြောက်နှင့်ချိန်ဟူသော စကားသည် နှံပြီစုတ်၏ သေးငယ်ပုံကို ပေါ်လွင်စေသည်။ များသောအားဖြင့် အသံကိုသာ ကြားရ၍ အလွန်မြင်ရခဲလေသည်။

အသံ
---

နှံပြီစုတ်သည် အလွန်ကျယ်လောင်စွာ အော်တတ်၍ ၁၀စက္ကန့်အတွင်း ၂၅ကြိမ်ခန့်မျှ အော်နိုင်သည်။

အလေ့အကျင့်နှင့်အစာ
------------------

နှံပြီစုတ်သည် ဥယျာဉ်ပန်းခြံများ၌ ကျက်စားလေ့ရှိ၏။ ချုံပုတ်တောများတွင် နေလေ့ရှိသည်။ မိုးရာသီတွင် ကျွန်းတောများ၌ နှံပြီစုတ်၏ သာယာသော သီချင်းသံကို ကြားနိုင်သည်။ ပျံသန်းသည့်အခါ ရှည်လျားသောအမြီးမှာ ကျောပေါ်တွင် ထောင်နေတတ်သည်။ နှံပြီစုတ်သည် ကြောက်ရွံ့ခြင်းမရှိဘဲ အလွန်လျင်မြန်ဖျတ်လတ်သည်။ အပင်ငယ် အကြိုအကားတွင် ပိုးမွှားကို ရှာဖွေစားသောက်သည်။

အသိုက်နှင့် ဥများ
-----------------

မေလမှ ဇူလိုင်လအထိ အချိန်မှာ နှံပြီစုတ် သားပေါက်ချိန်ဖြစ်သည်။ အသိုက်ကို မြေကြီးမှ ၆ပေခန့်ကွာသော ချုံနိမ့်တွင်လည်းကောင်း၊ သစ်ကိုင်းတွင်လည်းကောင်း ပြုလုပ်တတ်သည်။ အသိုက်လုပ်ရာတွင် အရေးအကြီးဆုံးမှာ သစ်ရွက်ခပ်ကြီးကြီး တစ်ရွက်ပင်ဖြစ်သည်။ အသိုက်၏သဏ္ဌာန်မှာ ခွက်နှင့်တူ၍ မွေးနနုများခင်းလျက် မြက်နုများဖြင့် ကာရံထားသည်။ လေထဲတွင် ပုခက်ဆင်ထားသကဲ့သို့ ဖြစ်စေရန် သစ်ရွက် နှစ်ရွက်သုံးရွက် စသည်ကိုချုပ်စပ်လျက် ချည်ထွေးများဖြင့် နှုတ်သီးအားကို ထိုးဖောက်သီထားသည်။

တမြံလျင် ၃ဥ မှ ၄ဥ အထိရှိသည်။ ဥမှာရှည်၍ ခပ်ချွန်ချွန်ဖြစ်သည်။ ဥခွံမှာ ပါးလွှာနူးညံ့၍ ပြောင်လက်ခြင်းမရှိချေ။ ဥ၏အရောင်မှာ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားသည်။ အဖြူပန်းရောင်၊ အပြာနုအစိမ်း နှင့် အမည်းအညိုပြောက်များစသည်ဖြင့် အမျိုးစုံသည်။ များသောအားဖြင့် အမှတ်များသည် ဥ၏ အရင်းဖက်တွင်များ၏။ တစ်ဥလျှင် ပျမ်းမျှ အလျား ၀.၆၄လက်မ နှင့် ဗျက် ၀.၄၆လက်မ ရှိသည်။

တွေ့နိုင်သည့်ဒေသ
----------------

နှံပြီစုတ်ငှက်ကို အရှေ့တိုင်းနိုင်ငံများတွင် အနှံ့အပြားတွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတဝန်းလုံးတွင်ကား အမြဲနေထိုင်သော ငှက်များဖြစ်၍ ကွင်းပြင်များ တောင်ခြေများတွင် ကျက်စားလေ့ရှိသည်။ ပေ ၄၀၀၀ အမြင့်အထိ ကျက်စားကြ၏။ ရန်ကုန်မြို့တွင်မူ နှံပြီစုတ်ကို ဥယျာဉ် ပန်းခြံများ၌ တွေ့ရသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  
	* ဦးမောင်မောင်လေး၊ ငှက်သဘင်၊ နှာ- ၁၂၀။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဆဖဿာယတနိက (အဝီစိ)ငရဲတို့၌ အနိဋ္ဌ, အကန္တ, အမနာပဖြစ်သော အာရုံ ၆-ပါးကိုသာ ခံစားနေရသဖြင့် (မေ့လျော့နေကြသဖြင့်) ဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်သုံးခွင့် မရကြ၊ ဆဖဿာယတနိက (တာဝတိံသာ)နတ်ပြည်တို့၌ ဣဋ္ဌ, ကန္တ, မနာပဖြစ်သော အာရုံ ၆-ပါးကိုသာ ခံစားနေကြသဖြင့် (မေ့လျော့နေကြခြင်းကြောင့်) ဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်သုံးခွင့်မရကြ။ သင်ချစ်သားတို့သည် ဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်သုံးခွင့်ရကြခြင်းကြောင့် လူအဖြစ်ကို ရကြခြင်းသည် အရတော်ကြပါပေကုန်စွ၊ အလွန်ရခဲသော လူအဖြစ်ကို ရကြပါပေကုန်စွ-ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌-ဆဖဿာယတနိကငရဲ-ဟူသည် အဝီစိငရဲဖြစ်ကြောင်း၊ ဆဖဿာယတနိကနတ်ပြည်-ဟူသည် တာဝတိံသာနတ်ပြည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ငရဲဘုံ၌ ဆင်းရဲဒုက္ခနှိပ်စက်မှုကိုခံရသဖြင့် မေ့လျော့ခြင်းကြောင့် နတ်ပြည်၌ ချမ်းသာတစ်မျိုးတည်းကိုသာ စံစားရသဖြင့် မေ့လျော့ခြင်းကြောင့် ဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်ခွင့်မရပုံ၊ လူ့ပြည်၌ ချမ်းသာ, ဆင်းရဲရောပြွမ်းနေသဖြင့် ဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်ခွင့်ရပုံ-အစရှိသည်တို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

ဋီကာ၌-သံဝေဂဝတ္ထု ၁၁-မျိုးကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၂၊၃၄၁။ သံ၊မြန်၊၂၊၃၃၄။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၄၄။ သံ၊ဋီ၊၂၊၃၁၄။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ သဠာယတနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-သဠာယတနသံယုတ္တ၊ (၁၄)၄-ဒေဝဒဟဝဂ္ဂ၊ ဒုတိယသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**နေထူးနိုင်** (၁၉၇၉−) သည် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်နှင့် ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ တစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ သူ၏ အက်ရှင်ဇာတ်ကားများကြောင့် ထင်ရှားသည်။ သူသည် အက်ရှင်ဇာတ်ကားများနှင့် ရာဇဝင်ကားများကိုသာ အဓိကရိုက်ကူးသည်။

ဘဝအစ
----

နေထူးနိုင်ကို ၁၉၇၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁ရက်နေ့တွင် ရေနံချောင်းမြို့ ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အထက်တန်းအောင်မြင်သောအခါ စစ်တက္ကသိုလ် သို့တတ်ရောက်ရန်ပြင်ဆင်ခဲ့သော်လည်း စစ်ဆေးမှုမအောင်မြင်ခဲ့ချေ။ ထို့ကြောင့် သူသည် ရေနံချောင်းမှ ရန်ကုန်သို့ သွားရောက်နေထိုင်ခဲ့ပြီး အနုပညာအလုပ်များ စတင်ခဲ့သည်။

အလုပ်အကိုင်
-----------

နေထူးနိုင်သည် အနုပညာလောကကို အသက်၂၀ကျော် ၁၉၉၇ဝန်းကျင်တွင်အနုပညာရပ်များကို စတင်သင်သူလေ့လာခဲ့သည်။ သူ့၏ဆရာမှာ ဒါရိုက်တာ အောင်မင်းသိန်း ဖြစ်ပြီး မင်းသားဖြစ်ရန် သရုပ်ဆောင်ပညာများကိုလည်း သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ နေထူးနိုင် ၏ ပထမဆုံး ဇာတ်ကားမှာ "ဘရုတ်" ဖြစ်သည်။ နေထူးနိုင် ဟု လူအများသိစေသော ဇာတ်ကားမှာ "အမည်မဲ့ဓား" ဖြစ်သည်။ နေထူးနိုင်သည် ဗီဒီယို ဇာတ်ကားများသာမက ရုံကြီးကားများလည်း ရိုက်ကူးပါဝင် ခဲ့သည်။ သူသည် ဗီဒီယို ဇာတ်ကားပေါင်း ရာနဲ့ချီ ရိုက်ကူးခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာ အဖြစ်ပါလုပ်ကိုင်သည်။ သူသည် "အမုန်းစရိုက် အမုန်းဝင်္ကပါ" ဇာတ်ကားတွင် ဒါရိုက်တာဖြစ်သည့်အပြင် ဇာတ်ညွှန်းကိုပါရေးသားခဲ့သည်။ နေထူးနိုင်သည် အက်ရှင်သင်တန်းကျောင်းကို ၂၀၁၈တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။

မိသားစု
-------

နေထူးနိုင်သည် အဆိုတော် မြသင်းချယ် နှင့်လက်ထပ်ခဲ့ပြီး သား၂ယောက်ထွန်းကားသည်။ မြသင်းချယ် သည် နေထူးနိုင်၏ ဇာတ်ကားတချို့တွင် မင်းသမီးအဖြစ်ပါဝင်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Chit Poe။ "မျိုးဆက်သစ် အနုပညာရှင်များအတွက် ဖွင့်လှစ်လိုက်တဲ့ နေထူးနိုင်ရဲ့ အနုပညာသင်တန်းကျောင်း" (in my)၊ The Irrawaddy၊ 16 May 2018။ 10 July 2018 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Actor Nay Htoo Naing's 39th Birthday Party။ 13 July 2018 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  9 July 2018 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  "ဒါရိုက်တာ နေထူးနိုင် ရိုက်မယ့် အက်ရှင်ဇာတ်ကား" (in my)၊ Kamayut Media၊ 12 November 2017။ 10 July 2018 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 13 July 2018။
4. ↑  ဇော်ဝင်းအောင်။ "နှစ်ဖက်ကြည့်ပါ နှစ်ဖတ်မြင်ပေးပါလို့ ပြောလိုက်တဲ့ သရုပ်ဆောင် နေထူးနိုင်" (in my)၊ Popular Journal။ 10 July 2018 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ [*လင့်ခ်သေ*]
5. ↑  "ပညာပေးဇာတ်ကားတွေပဲ ရိုက်ကူးတော့မည့် နေထူးနိုင်" (in my)၊ Popular Journal။ 10 July 2018 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 1 August 2018။

ပြင်ပလင့်ခ်များ
---------------

* ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် ပေါ်ရှိ နေထူးနိုင်
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**ဂိဟိဂတ ဖြစ်၍ ၁၂-နှစ်ပြည်သောအခါ သိက္ခာပုဒ် ၆-ပါး၌ ၂-နှစ်လုံးလုံးကျင့်ပြီးသော်လည်း သံဃာ့အထံမှ ဝုဋ္ဌာနသမ္မုတိ မရဘဲ ရဟန်းပြုပေးမှု။** 

အမှုသည်—**ဘိက္ခုနီအများ။** 

ထိုသို့ပြုပေးမှုကြောင့် သိက္ခမာန်ဘဝတွင် ရှိသေးသည်ဟု ထင်နေသော အခြားဘိက္ခုနီတို့က "ယူခဲ့စမ်း, ပေးစမ်း"စသည်ဖြင့် အခိုင်းမှား၍ ကဲ့ရဲ့ကြသောကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ပရိပုဏ္ဏဒွါဒသဝဿံ ဂိဟိဂတံ ဒွေ ဝဿာနိ ဆသု ဓမ္မေသု သိက္ခိတသိက္ခံ သံဃေန အသမ္မတံ ဝုဋ္ဌာပေယျ, ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

တဆယ့်နှစ်နှစ်ပြည့်သော, ယောက်ျားတို့ သွားလာအပ်ဘူးသော, ၂-နှစ်ပတ်လုံး သိက္ခာပုဒ်ကျင့်ပြီးလည်းဖြစ်သော သိက္ခမာန်ကို သံဃာ့ထံမှ ဝုဋ္ဌာနသမ္မုတိမရသေးဘဲ ရဟန်းပြုပေးသော ဥပဇ္ဈာယ် ဘိက္ခုနီမှာ ပါစိတ်အာပတ်သင့်၏။ [အခြားဘိက္ခုနီတို့မှာ ဒုက္ကဋ်။ ]

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
**ညှို့အားဖြင့် အပူပေးခြင်း** (Induction heating) ဆိုသည်မှာ လျှပ်ကူး အရာဝတ္ထုများ(များသောအားဖြင့်သတ္တု) ကို လျှပ်စစ်သံလိုက်ညှို့အားဖြင့် အပူပေးသည့် လုပ်ငန်းစဉ်ဖြစ်ပါတယ်။ ထိုသတ္တု များတွင် အက်ဒီလျှပ်စီးကြောင်း (Eddy Current) ဖြစ်ပေါ်စေခြင်းဖြင့် အပူကိုဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်။
ညှို့အားဖြင့် အပူပေးစနစ်တခုတွင် လျှပ်စစ်သံလိုက်နှင့် အီလက်ထရွန်းနစ် ကြိမ်နှုန်းထုတ်ကိရိယာပါဝင်ပါတယ်။ ထိုအီလက်ထရွန်းနစ် ကြိမ်နှုန်းထုတ်ကိရိယာ မှ လျှပ်စစ်သံလိုက်ကိုဖြတ်ကာ ကြိမ်နှုန်းမြင့်အေစီလျှပ်စီး ကို ထုတ်ပေးပါတယ်။ အဆိုပါ ကြိမ်နှုန်းမြင့်အေစီ လျှပ်စီးကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော လျင်မြန်စွာပြောင်းလဲနေသည့် သံလိုက်စက်ကွင်းများသည် အရာဝတ္ထု ကို ဖြတ်သန်းသွားပြီး ထို အရာဝတ္ထု တွင် အက်ဒီလျှပ်စီး ကို စီးဆင်းစေပါတယ် ။ အက်ဒီလျှပ်စီးဟာ ပစ္စည်းများ၏ခုခံမှုကို ဖြတ်သန်း စီးဆင်းခြင်းဖြင့် အပူကို ဖြစ်ပေါ်လာစေပါတယ်။ သံကဲ့သို့သောပစ္စည်းများမှာတော့ သံလိုက်စက်ကွင်း၏ပြောင်းလဲမှုမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဆုံးရှုံးမှုများကြောင့် အပူကိုဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်။ လျှပ်စီး၏ကြိမ်နှုန်း အသုံးပြုမှုသည် လက်ရှိအသုံးပြုအရာဝတ္ထု၏အရွယ်အစား၊ ပစ္စည်းအမျိုးအစား (လုပ်ဆောင်ပေးသည့်ကွိုင်နှင့် အပူဖြစ်ပေါ်မည့်အရာဝတ္ထုကြား) ၊ ထိုးဖောက်မှုအတိမ်အနက်ပေါ်မူတည်ပါတယ်။
အဆိုပါ ညှို့အားဖြင့် အပူပေးခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်၏အရေးပါသောအင်္ဂါရပ်မှာ အပူဟာ အရာဝတ္ထု အတွင်းမှာ ဖြစ်ပေါ်ပြီး ပူစေတာဖြစ်ပါတယ်။ ပြင်ပမှ အပူ စီးကူးခြင်းကြောင့် မဟုတ်ပါတာကြောင့် အပူကို လျင်မြန်စွာရရှိစေပါတယ်။
ညှို့အားဖြင့် အပူပေးခြင်း ကို သတ္တုဗေဒ လုပ်ငန်းစဉ်များတွင် အပူနှင့်ဆိုင်ရာလုပ်ဆောင်မှုများ၊စက်မှုလုပ်ငန်းစဉ်များအတွက်အသုံးပြုနေကြသည်။

ကိုးကား
-------
**ဋီကာကျော်** ကျမ်းသည် သီဟိုဠ်ကျွန်း ပရက္ကမဗာဟုမင်း 
လက်ထက်တွင် သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာဆရာ ရှင်သာရိပုတ္တရာ၏ 
တပည့်ဖြစ်သော အရှင်သုမင်္ဂလသာမိမထေရ် ပြုစုစီရင်သော 
ကျမ်းဖြစ်၏။ ဋီကာကျော်ဟူသောပုဒ်၌ ဋီကာဟူသော စကား 
သည် တစ်ပုဒ်၊ ကျော်ဟူသော စကားသည် တစ်ပုဒ်ဖြစ်၏။ 
ဋီကာသည် ပါဠိစကားဖြစ်၏။ ဋီကီယတိ ဇနီယတိ အဋ္ဌကထာ 
ယအေတ္ထာဧတာယာတိ ဋီကာဟူသော ဝိဂြိုဟ်အရ၊ အဋ္ဌကထာ 
၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်အသွယ်သွယ်ကို သိသာထင်ရှားအောင် 
အကျယ်တဝင့်ဖွင့်ဆို ကြောင်းဖြစ်သောကြောင့် ဋီကာမည်၏။ 
ပါဠိတော်၏ အဖွင့်ကျမ်းသည် အဋ္ဌကထာမည်၏။ အဋ္ဌကထာ 
၏ အဖွင့်ကျမ်းသည် ဋီကာမည်၏။ ဋီကျမ်းသည်လည်း ပိဋက 
သုံးပုံ အစုံအလင် များစွာပင်ရှိလေသည်။

ဤဋီကာကျော် ကျမ်းကား အဘိဓမ္မာ ၇ ကျမ်းမှ လာရှိ 
သော စိတ် စေတသိက်စသော တရားတို့ကို အကျဉ်းချုံး၍ 
အရှင်အနုရုဒ္ဓါဆရာ ရေးသားအပ်သော အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟမည် 
သော သင်္ဂြိုဟ်လက်သန်း အဋ္ဌကထာကျမ်းကို ဖွင့်ဆိုသောကျမ်း 
ဖြစ်၏။

ကျော်ဟူသော စကားမှာ ကျော်စောထင်ရှားသော အနက် 
ရှိသော မြန်မာစကားဖြစ်၏။ ဋီကာအများနှင့်တကွ လက်သန်း 
အဋ္ဌကထာ မည်သော အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟသင်္ဂြိုဟ်ကျမ်း၏အဖွင့်၊ 
ဋီကာဟောင်း၊ သင်္ခေပ ဝဏ္ဏနာ ဋီကာများရှိပါလျက်နှင့် အခြား 
ဋီကာများကို ကျော်သဒ္ဒါတပ်၍မခေါ်ဆိုဘဲ၊ ဤဋီကာကိုသာ 
ကျော်ဘွဲ့တပ်ကာ ဋီကာကျော်ဟု အဘယ့်ကြောင့်ခေါ်ဆိုရပါ 
သနည်းဟူမူ၊ ယခုအဆိုလတ္တံ့သော အကြောင်းတို့ကြောင့်ဖြစ်၏။
အရှင်သုမင်္ဂလာသာမိ မထေရ်၏ ဋီကာကျမ်းသည် မြန်မာ 
နိုင်ငံသို့ အစဉ်အားဖြင့်ရောက်လာရာ၊ ဆရာစဉ်ဆက် သင်ကြား 
ပို့ချကြသောအခါ၊ စာသင်ငယ်အများသိနားလည်ရန် ပေါ်လွင် 
ထင်ရှားသော အနက်အဓိပ္ပာယ် ရှိသောကြောင့် 'ဋီကာလှ'ဟု 
ရှေးဦးစွာတွင်၏။

သက္ကရာဇ် ၈ဝ၄ ခုနှစ် ရတနာပူရ အင်းဝနေပြည်တော် 
နရပတိမင်းလက်ထက် နန်းစံခြောက်နှစ်မြောက်တွင် ပင်းယ 
မြို့တော်တောင်လက် စကားအင်းရွာဇာတိ အရိယဝံသမည်သော 
အရှင်သည် မိန်းမကိုယ်ဝန် ဆောင်တရွက်မျှလောက်သော 
သဒ္ဒါကြီး၊ သဒ္ဒါငယ်၊ သင်္ဂြိုဟ်၊ အဘိဓာန်၊ ဆန်း၊ အလင်္ကာ 
စသော ကျမ်းစာများကို နှုတ်အရအာဂုံ လုံးစုံတျက်တျက် 
ကောင်းစွာဆောင်ရွက်နိုင်ပါလျက် ပိဋကအရာ လိမ်မာတတ် 
မြောက် ဉာဏ်အမြင်ပေါက်မှု မရှိပါ၍၊ စိတ်ပျက်နွမ်းလျ၊ 
လက်မှိုင်ချ၍နေလေ၏။ ထိုနောက်၌မူ၊ စစ်ကိုင်းတောင် ရေငုံ 
ချောင်ဆရာတော်၏ သင်းပျံ့ မွှေးကြူ၊ သူမတူတန်၊ ကျန်းဂန်ကျ 
န၊ တတ်တော်မူလှသော သတင်းထူးကို ကြားသိရ၍၊ အရိယ 
ဝံသအရှင်သည် ယင်းဆရာတော်ထံ နည်းခံသင်ယူရန် အခွင့် 
ကောင်းကို ဝပ်စင်းတောင်းယူ၍၊ ဤဋီကာကျမ်းကို ကျမ်းထွက်၊ 
ကျမ်းတက်၊ သံဝဏ္ဏနာဆက္က၊ အချက်ကျန၊ နယစုံစွာပို့ချသင် 
ကြားတော်မူလေသည်။ ထိုအခါမှ ဋီကာကျမ်းဦးအစ၊ ရတနတ္တ 
ယမဏာမအဖွင့်ပလ္လင်တို့မျှဖြင့်၊ ပညာမျက်စိအလင်းကို ရရှိ 
သဖြင့်၊ ကဝိမုံသောက် ပေါက်အာဇာနည် ကျမ်းတတ်ပုဂ္ဂိုလ် 
ကျော်မြတ် ဖြစ်ရသည်ကိုအကြောင်းပြု၍ 'ကျော်ရော့ဟဲ့ဋီကာ' 
ဆိုသော ဆရာတော်အစဉ်အဆက်တို့၏ စကားအရ၊ ဋီကာလှ 
အမည်ပျောက်၍၊ ဋီကာကျော် ဟူသောအမည်ဖြင့် ထင်ရှားကျော် 
စောလာသည်မှာ ယခုတိုင်အောင်ပင်ဖြစ်၏။ အရှင်အရိယဝံသ 
မထေရ်လည်း ထိုဋီကာကျော်၏အဖွင့် မဏိသာရမဉ္စူသာ မည်သော ကျမ်းကို ရေးသားစီရင်တော်မူခဲ့ပေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)