recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ဖောရက်စ် အက်ဒ်ဝါ့ မာ့စ် (ဂျူနီယာ) သည် ဖောရက်စ် အက်ဒ်ဝါ့ မာ့စ် (စီနီယာ) ၏သားဖြစ်ပြီး Mars အမည်ရှိ အမေရိကန်သကြားကုမ္ပဏီကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သူ Frank C Mars ၏မြေးဖြစ် သည်။
မားစ်မိသားစုဝင်တစ်ယောက်ဖြစ်သောကြောင့် ဖောရက်စ် အက်ဒ်ဝါ့ မာ့စ် (ဂျူနီယာ) ပိုင် ရှယ်ယာနှင့် ပိုင်ဆိုင်ခွင့်များမှာ ၂၀၁၀ မတ်လတွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၁ ဘီလီယံမျှ တန်ဖိုးရှိသည်။

လူမှုရေးလုပ်ရပ်များ
-------------------

Montana မြစ်နှင့် Powder မြစ်ဝှမ်း၏မြောက်ဘက်တစ်လျှောက်တွင်ရှိသော ၈၂၀၀၀ ဧကမျှ ကျယ်သော Diamond Cross မွေးမြူရေးခြံကြီး၏ ပိုင်ရှင်ဖြစ်သည်နှင့်အညီ Mars သည် သူ၏ နာမည်ကျော် "နိုင်ငံ့အကောင်းဆုံးကျောက်မီးသွေးနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့တွင်း နယ်မြေ" ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် လွန်စွာတက်ကြွသည်။ သူ၏မြေတွင် ချမှတ်ထားသော Stock-Raising Homestead ဥပဒေနှင့် Mineral Leasing ဥပဒေတို့ကို အငှားချထားသောကုမ္ပဏီများက သူ၏မွေးမြူရေးခြံတွင် အသုံးပြုရန်နည်းလမ်းရှာ နေသည်။

Mars သည် သူ့မွေးမြူရေးခြံအတွက် လိုအပ်သည့်ရေပမာဏ အများအပြားကို လိုသလောက် ထုတ်ယူသုံးစွဲရေးတွင် စိတ်ဝင်စားခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ တွင် Bill Clinton ကိုအထောက်အပံ့ပေးအနေဖြင့် Mars သည် ရီပတ်ဘလစ်ကန်များ ၏တိုက်ပွဲများအတွက် အလှူအဒါန်းပြုခဲ့သည်။ Mars နှင့်သူ၏ဇနီးဟောင်းတို့သည် Colonial Williamsburg တွင် ၁၈ ရာစု ကော်ဖီဆိုင်တစ်ခု ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန်အတွက် Colonial Williamsburg ဖောင်ဒေးရှင်းဖွဲ့ကာ ရန်ပုံငွေများ မတည်ပေးခဲ့သည်။ Fort Ticonderoga အတွက်လည်း သူတို့သည်အရေးပါအသုံးဝင်သော ထည့်ဝင်ငွေများ ကို ပေးအပ်ခဲ့သော်လည်း အမှုဆောင်ဒါရိုက်တာ Nicholas Westbrook နှင့် Mars ၏ဇနီးတို့၏ ပဋိပက္ခကြောင့် သူ၏ဇနီးဟောင်းသည် ဘုတ်အဖွဲ့မှနုတ်ထွက်ကာ ငွေကြေး ထောက်ပံ့မှုကို ရပ်ဆိုင်းပစ်ခဲ့သည်။

ကြွယ်ဝချမ်းသာမှု
----------------

Mars သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၅၂ ယောက်မြောက် အချမ်းသာဆုံးဖြစ်ပြီး အမေရိကန်တွင် တော့ ၁၉ ယောက်မြောက်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် Forbes မဂ္ဂဇင်း၏သတင်းအရ အချမ်းသာဆုံး ဗာဂျီးနီးယား လူမျိုးလည်းဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  The World's Billionaires (2010): #52 Forrest Mars Jr.။ *Forbes* (March 3, 2010)။  February 24, 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. 1 2 3  Forbes 400 Richest Americans (2010): #26 Forrest Mars။ *Forbes* (September 16, 2010)။  February 24, 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Alumni Award: PREVIOUS RECIPIENTS။ The Hotchkiss School (2004)။ 10 March 2015 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  March 8, 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  World Billionaires: Forrest Mars။ *Forbes* (March 9, 2011)။  March 29, 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**ဝေရွှန်းစန္ဒာရတု** ကို လက်ဝဲသုန္ဒရ အမတ်ကြီး ရေးသားခဲ့သည်။ မင်းပြစ်မင်းဒဏ်သင့်၍ မဲဇာအရပ်၌ ပင်ပန်းဆင်းရဲစွာ နေရချိန်တွင် *မဲဇာတောင်ခြေချီရတု* နှင့် *ဝေရွှန်းစန္ဒာချီရတု* နှစ်ပုဒ်ကို ရေးသားသီကုံးကာ မင်းအမြတ်ပြေစိမ့်သောငှာ ဆက်သွင်းသော ရတုနှစ်ပုဒ်ဖြစ်သည်။ ရတုနှစ်ပုဒ်တွင် *မဲဇာတောင်ခြေချီရတု*သည် လူသိများသော်လည်း *ဝေရွှန်းစန္ဒာချီရတု*ကိုမူ သိပ်မသိကြပေ။

ဝေရွှန်းစန္ဒာရတု
----------------

**၁။** ဝေရွှန်းစန္ဒာ၊ ချမ်းရိပ်သာက၊ မျက်နှာတူရူ၊ တ, သည်တူလျှင်၊ ဇမ္ဗူအောင်ခန်း၊ ပြည်ကြငှန်းသို့၊ ရောက်ပန်းကြီးအင်၊ နေမရွှင်ခဲ့၊ လွင်လည်းတဆိုင်၊ မြိုင်လည်းတထွေ၊ မြေလည်းတထူး၊ ဝေးခေါင်ကြူးသို့၊ ရောက်မည်ဘူးလား၊ ရွှေညာဖျားဟု၊ ရှေးကားမဆွ၊ ကြားရသည်သာ၊ ဘယ်ရပ်မှာဟု၊ ခြင်းရာတစိ၊ တပ်မသိခဲ့၊ ကျွန်းကြီးချက်ချာ၊ တို့နေရာနှင့်၊ ဘာသာကွဲလှမ်း၊ မြိုင်တောဝှမ်းဝယ်၊ အချမ်းမတူ၊ အပူမမျှ၊ ကြုံဘိရရှင့်၊ သိင်္ဃအောင်မြေ၊ လယ်ချက်ဗွေဝယ်၊ နေလည်းတဆန်း၊ နန်းလည်းတခြား၊ မထွေပြားတည့်၊ ကိုးပါးနဝရတ်၊ ရွှေပြာသာဒ်နှင့်၊ မျက်မြတ်လျှံရည်၊ ထွန်းလှည့်လည်သည်။ ။ **နေခြည်ထဲတွင် ပါလိမ့်မည်**။

  

**၂။** နေဝန်းဖန်ဝါ၊ ထိန်စကြာလည်း၊ အာကာဖိတ်စီး၊ ကျွန်းလုံးညီးမျှ၊ ထိနီးမိုးလယ်၊ ဖြိုးဖြိုးကယ်၍၊ အံ့ဘွယ်ရှက်သန်း၊ ရှုမခန်းတည့်၊ ရွှေနန်းမှန်စီ၊ ရှိရာဆီသို့၊ မြှောက်ချီဦးတင်၊ စက်ရာဝင်လည်း၊ ကြည်လင်ရှိခိုး၊ စက်ရာနိုးလည်း၊ လက်မိုးလှည့်လည်၊ မြှော်မိသည်နှင့်၊ ရွှေပြည်တော်မှာ၊ ခုချိန်ခါကို၊ သူဇာသာစံ၊ မိတ်နံမပြား၊ ဓာတ်တံခါး၏၊ ယွန်းစားရှေ့မှာ၊ ပျော်ဘွယ်သာရှင့်၊ သီတာပတ်ကုံး၊ မြစ်နှင့်ကျုံးလည်း၊ တလုံးတည်းရေ၊ စီးတွေတွေတည့်၊ မိုးနွေမခေါင်၊ လယ်ယာမြောင်၍၊ နတ်ဆောင်ယူပို့၊ လေ၏သို့လျှင်၊ ရွှေမြို့ရွှေပြည်၊ ဝန်းပတ်လည်သည်။ ။ **ရေကြည် − သဲပြင် သာလိမ့်မည်**။

  

**၃။** နွေကျွန်းသန်ကာ၊ ခုချိန်ခါကို၊ ကျောင်းသာရာမ်ခင်း၊ စေတီတွင်းဝယ်၊ သီတင်းအလှူ၊ ရွှေပြည်သူတို့၊ ဆုယူစည်းဝေး၊ ဖြူဖြူဖွေးလိမ့်၊ စက်မှေးခိုက်တွင်၊ အိပ်မက်မြင်သို့၊ မရွှင်ရူတ၊ လွမ်းလိုက်လှရှင့်၊ ညွှန်းပြကျိုးဆက်၊ ဆယ်ကျော်သက်က၊ ကြင်ဘက်အတူ၊ တောင်းဆုယူသည်၊ အိမ်သူချောသွယ်၊ သုံးယောက်မယ်နှင့်၊ ပင်လယ်ခြားရာ၊ ခရီးကွာသို့၊ မှာလည်းမကြား သွားလည်းမသင့်၊ ဖြစ်သဖြင့်လျှင်၊ ပူခွင့်ရှည်ရေး၊ ရှိချေသေး၏၊ ရင်သွေးရွှေတောင်၊ သားမောင်နှမ၊ ဆင်းသိင်္ဂတို့၊ မွေးဘရင်ခွင်၊ ရွှေလက်တင်၍၊ ယူငင်ပိုက်ဖြား၊ ဖျော်မည်များနှင့်၊ နှစ်ပါးမျက်ခြည်၊ သားနှင်းရည်သည်။ ။ **ရွှေလည် − ဆွဲချင် ရှာလိမ့်မည်**။

ကိုးကား
-------
**အဘဒူကာဝီ အာမက် ယူစွတ်** (ဆိုမာလီ: Cabdulqaawi Axmed Yuusuf) (၁၉၄၈-) သည် ဆိုမာလီနိုင်ငံသား ရှေ့နေနှင့် တရားသူကြီး ဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သည်။

ငယ်ဘဝ
-----

ဆိုမာလီနိုင်ငံ၊ အရှေ့မြောက်ရှိ အေးမြို့၌ ၁၉၄၈ ခုတွင် မွေးသည်။ 

ဆိုမာလီအမျိုးသားတက္ကသိုလ်မှ ဥပဒေဘာသာနှင့် ဘွဲ့ရသည်။ ဘွဲ့လွန်ကို အီတလီရှိ ဖလောရင့်တက္ကသိုလ်၌ နိုင်ငံတကာဥပဒေဖြင့် ယူသည်။ ပါရဂူဘွဲ့ကို ဂျနီဗာ၌ ယူသည်။ 

ဆိုမာလီ၊ အာရပ်၊ အင်္ဂလိပ်၊ ပြင်သစ်နှင့် အီတလီစကားတို့ကို ကျွမ်းကျွမ်းကျင်ကျင် ပြောနိုင်သည်။

သက်မွေးလမ်းကြောင်း
------------------

ဆိုမာလီအမျိုးသားတက္ကသိုလ်တွင် နည်းပြ (၁၉၇၄-၁၉၈၁) လုပ်စဉ် တတိယအကြိမ် ကုလသမဂ္ဂ ပင်လယ်ပြင်ဆိုင်ရာဥပဒေ ဆွေးနွေးပွဲ (၁၉၇၅-၁၉၈၀) ၌ ဆိုမာလီကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်သည်။

ဂျနီဗာတက္ကသိုလ်တွင် နည်းပြ (၁၉၈၁-၁၉၈၃) လုပ်သည်။ ဧည့်ပါမောက္ခအဖြစ် ဆွစ်ဇာလန်၊ အီတလီ၊ ဂရိနှင့် ပြင်သစ်တို့သို့ သွားသင်ဖူးသည်။

နယူးယောက်ရှိ UNCTAD (United Nations Conference on Trade and Development) ၏ တရားဝင်မူဝါဒပံ့ပိုးရေးအဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင် (၁၉၈၇-၁၉၉၂)၊ ထိုအဖွဲ့၏ ကိုယ်စားလှယ် (၁၉၉၂-၁၉၉၄)၊ ဗီယင်နာရှိ UNIDO (United Nations Industrial Development Organization) ၏ အာဖရိကကိစ္စများဆိုင်ရာ ဥပဒေအကြံပေး (၁၉၉၄-၁၉၉၈)၊ ထိုအဖွဲ့၏ လက်ထောက် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် (၁၉၉၈-၂၀၀၁)၊ UNESCO ၏ နိုင်ငံတကာစံနှင့်တရားဝင်ကိစ္စရပ်များရုံး၏ ညွှန်ကြားရေးမှူးနှင့် ဥပဒေအကြံပေး (၂၀၀၁-၂၀၀၉) စသဖြင့် အဆင့်ဆင့် ထမ်းဆောင်သည်။

၂၀၀၉ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၆ ရက်တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး၏ တရားသူကြီး ဖြစ်လာပြီး ၂၀၁၅ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်တွင် ထိုရုံး၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအရာ ရသည်။ ၂၀၁၈ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက် တွင် ဥက္ကဋ္ဌအရာသို့ တိုးသည်။ ၂၅ ယောက်မြောက် ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာပြီး ပြင်သစ်မှ ရွန်နေ အီဗရာဟင်၏ အရာကို ဆက်ခံခြင်း ဖြစ်သည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တတိယမြောက် တာဝန်ယူရသော အာဖရိကသား ဖြစ်လာသည်။
ကိုဩဒိနိတ်: 8°22′15.4″N 80°23′42.9″E﻿ / ﻿8.370944°N 80.395250°E﻿ / 8.370944; 80.395250

The restored Abhayagiri Dagoba (stupa) in Anuradhapura
Abhayagiriya Monastery with Samadhi Statue, Kuttam Pokuna (twin pond) and moonstone.
**အဘယဂိရိဝိဟာရ** သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ အနုရာဒပူရမြို့တွင် တည်ရှိသည့် မဟာယာန၊ ထေရဝါဒနှင့် Vajrayana ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အပျက်အစီးအများဆုံး ကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတွင် ခရီးသွားများ၏ အလေးအမြတ်အထားဆုံး ဗုဒ္ဓသာသနာ့နေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ သမိုင်းများအရ ကျောင်းတော်သည် ကြီးမားသည့် ဘုန်းတော်ကြီးပညာသင်ကြားရာဌာန ဖြစ်သကဲ့သို့ တော်ဝင်မြို့တော်တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။

အဘယဂိရိဝိဟာရ ဟူသည့် ဝေါဟာရသည် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းနေရာဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်သာမက ရဟန်းသံဃာများ၏ အသိုင်းအဝိုင်းနေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်ကို ဘီစီ ၂ ရာစုတွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အေဒီ ၁ ရာစုတွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပညာသင်ကြားရနေရာအဖြစ်သို့ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် သက်ဆိုင်ရာ အတွေးအခေါ်များကို လေ့လာကြသည့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှ ပညာသင်ကြားသူများ၏ စိတ်ဝင်စားခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ကမ္ဘာ၏ အခြားနေရာများတွင်လည်း ဤကျောင်းတော်၏ လွှမ်းမိုးမှုများကို တွေ့မြင်နိုင်ပြီး ကျောင်းခွဲများကိုလည်း တည်ထောင်ခဲ့သည်။

ဘုရင် Valagamba နှင့် Abhayagiri
--------------------------------

အဘယဂိရိ၏ ရွှေရောင်ခေတ်ကာလများ
-----------------------------

Bronze statue of Avalokiteśvara Bodhisattva. Sri Lanka, ca. 750 CE
### Royal patronage

### နိုင်ငံခြားဆက်သွယ်မှုများ

### မဟာယာနနှင့် Vajrayāna

နှိမ်နင်းခံရခြင်းနှင့် ဖျက်ဆီးခံရခြင်း
--------------------------------------

ဒဏ္ဍာရီ
-------

ဗိသုကာဆိုင်ရာများ
-----------------

လက်ရှိကာလ
---------

ပြင်ပလင့်များ
-------------

ကိုးကား
-------
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၄)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရား, တရား, သံဃာ-ဟူသော ရတနာသုံးပါး, သိက္ခာသုံးပါးတို့ကို မရိုမသေ အလေးအမြတ် မပြုပဲနေခြင်း၊ မလွန်ကျူးအပ်သော ဝေရ (သီလ) ငါးပါးကိုလွန်ကျူးခြင်း၊ (၆၂)ပါးသော မိစ္ဆာအယူကိုယူခြင်း၊ (၈)ခုမြောက်ဘဝ၌ ပဋိသန္ဓေနေခြင်း-ဟူသော သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ် မဖြစ်ထိုက်သော အကြောင်းတရား (၆)ပါးတို့ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

သင်္ခါရတရားတစ်ပါးပါးကို နိစ္စ, သုခ, အတ္တဟု (ကပ်ရောက်ခြင်း) ရှူခြင်း၊ အာနန္ဒရိယကံငါးပါးကိုပြုလုပ်ခြင်း၊ အမြင် (ဒိဋ္ဌိ), အကြား (သုတ), အတွေ့ (မုတ) ကိုစွဲ၍ ကြံစည်အပ်သောမင်္ဂလာဖြင့် သံသရာမှစင်ကြယ်၏ဟု သိမြင်ခြင်း၊ ဤဘုရားရှင် သာသနာတော်မှ အပြင်အပ၌ မြတ်သောအလှူခံကို ရှာမှီးခြင်း-ဟူသော သောတာပန် ပုဂ္ဂိုလ်မဖြစ်ထိုက်သော အကြောင်းတရား (၆)ပါးတို့ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

အာနန္ဒရိယငါးပါးကို ပြုလုပ်ခြင်း၊ ဘုရားရှင်မှ တပါးသောပုဂ္ဂိုလ်ကို မိမိဆရာ ဟုညွှန်ပြခြင်း-ဟူသော သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်မဖြစ်မပြုမလုပ်သော အကြောင်းတရား (၆)ပါးတို့ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

သောတာပန်အရိယာသာဝကသည် အကြောင်းတရား, အကြောင်းကြောင့်ဖြစ်သော အကျိုးတရားတို့ကို (မှန်ကန်စွာ) သိမြင်ပြီးဖြစ်သောကြောင့် သုခ, ဒုက္ခကို ကိုယ်တိုင်ပြုအပ်၏-ဟူ၍၎င်း၊ သူတပါးသည်ပြုအပ်၏-ဟူ၍၎င်း၊ ကိုယ်တိုင်လည်း ပြုအပ်, သူတပါးတို့လည်းပြုအပ်၏-ဟူ၍၎င်း၊ သုခ, ဒုက္ခတို့သည် ကိုယ်တိုင်မပြု အကြောင်းကင်း၍ ဖြစ်၏-ဟူ၍၎င်း၊ ကိုယ်တိုင်လည်းမပြု သူတပါးလည်းမပြု အကြောင်းကင်း၍ ဖြစ်၏-ဟူ၍၎င်း (သိမြင်ခြင်းငှာ) ကပ်ရောက်ခြင်းငှာ မဖြစ်ထိုက်ဟု သောတာပန်အရိယာသာဝက မဖြစ်ထိုက်သော အကြောင်းတရား (၆)ပါးတို့ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၂၊၃၈၂။ အံ၊မြန်၊၂၊၄၈၂။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၄၀။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဆက္ကနိပါတ၊ ဒုတိယပဏ္ဏာသက၊ ၁၀-သီတိဝဂ္ဂ၊ အဋ္ဌမသုတ်။
2. ↑  -အံ၊၂၊၃၈၂။ အံ၊မြန်၊၂၊၄၈၂။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ... ၊ နဝမသုတ်။
3. ↑  -အံ၊၂၊၃၈၃။ အံ၊မြန်၊၂၊၄၈၃။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ... ၊ ဒသမသုတ်။
4. ↑  -အံ၊၂၊၃၈၃။ အံ၊မြန်၊၂၊၄၈၃။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၄၁။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ... ၊ ဧကာဒသမသုတ်။
5. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
ဟောရေ့ (ဘီစီ ၆၅-ဘီစီ၈)
----------------------

ဟောရေ့သည် ရှေးနှစ်ပေါင်း ၂ဝဝဝကျော်က ထင်ရှားပေါ်ထွန်းခဲ့သော 
ရောမကဗျာစာဆိုဖြစ်သည်။ နာမည်အပြည့်အစုံမှာ ကွင်းတပ်ဟိုရေးရှပ်ဖလက် ကပ်ဟောရေ့ဖြစ်၍ ဘီစီ ၆၅ ခုနှစ် ဒီဇင်္ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် ဣတလီနိုင်ငံတောင်ပိုင်း ဗင်နူးရှားမြို့၌ ဖွားမြင်သည်။ သူ၏ဖခင်မှ ာသာမန်လူတန်းစားထဲမှ ဖြစ်သော်လည်း မိမိ၏သားကိုခေတ်ပညာတတ်တစ်ယောက် 
ဖြစ်မြောက်လာစေချင်သည်။ ထိုကြောင့်ဟောရေ့ကို ရောမမြို့တော်ကြီး၌ ခြောက်နှစ်မျှ ပညာဆည်းပူးစေပြီးနောက် အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ်တွင် အက်သင်းမြို့သို့ပညာဆက်လက် 
သင်ရန်စေလွှတ်ခဲ့လေသည်။ မိမိ၏သားသည်အခြားသော လူကုံထံသားတို့နှင့် တန်းတူနေနိုင်ရန်အတွက်ကိုယ်တိုင် ခြိုးခြံ၍နေထိုင်သည်။ သားဖြစ်သူသည် ပညာတတ်ရုံမျှသာမဟုတ် 
အကျင့်စာရိတ္တ ကောင်းမွန်ရန်အတွက်ကိုလည်း 
ပြုပြင်ပေးလေသည်။ ဟောရေ့သည်ဖခင်၏ မွန်မြတ်သောစေတနာကို မိမိရေးသောစာပေတို့တွင်ဖော်ပြခြင်းဖြင့် ကျေးဇူးဆပ်ခဲ့ပေသည်။
ဘီစီ ၄၄ ခုနှစ်တွင် ရောမစစ်သူကြီးဂျူးလယပ်ဆီဇာ လုပ်ကြံခြင်းကိုခံရပြီးနောက် ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်ပွားလာရာ 
ဟောရေ့သည် ဗရူးတပ်ဘက်မှဝင်ရောက်၍စစ်မှုထမ်းခဲ့သည်။ 
ဗရူးတပ်တို့အရေးနိမ့်သောအခါ ဟောရေ့သည်ရောမမြို့သို့ ပြန်ခဲ့ပြီးလျှင် စာရေးအလုပ်ကိုလုပ်ကိုင်နေစဉ် ကဗျာများကို 
စပ်ဆိုလေသည်။ စာပေလောကတွင် ဟောရေ့၏နာမည်သည် ထွက်လာရာ ကဗျာစာဆိုတော်ဗာဂျီ၏ အကူအညီဖြင့် 
သဌေးကြီးမီစီးနပ်ဆိုသူနှင့်ဆက်သွယ်မိသည်။ မီစီးနပ်သည် ရောမအနုပညာနှင့်စာပေတို့ကို အားပေးခြီးမြှောက်သူ ပုဂ္ဂိုလ် ကြီးဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ ဟောရေ့ကိုလည်း ခြီးမြှင့်မြှောက် 
စားခဲ့လေသည်။
( ဗာဂျီ•။)
ဟောရေ့သည် ကဗျာများကို စပ်ဆိုရာ၌ထိမိသော စကားလုံးများကို ချက်ကျနိုင်နင်းစွာသုံးစွဲနိုင်သည့်အပြင် လူတို့၏အပြစ်အနာတို့ကို ယထာဘူတကျကျ 
ဝေဖန်နိုင်စွမ်းလည်းရှိပေသည်။ ထိုကြောင့်သူ၏ 
လစ်ရစ်ကဗျာများသည် ခန့်ညား၍ ယခုထက်တိုင် 
ဂန္ထဝင်စာပေအဖြစ်လေ့လာလျက်ရှိကြရသည်။ 
ဟောရေ့၏ကဗျာများကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆို 
ခဲ့ကြသည်။ မူလစာဆို၏ အာဘော်ကိုမိအောင်ဘာသာပြန်နိုင်ရန် 
ခဲယဉ်းသော်လည် းပါမောက္ခဂျွန်ကိုနင်တန်(ခရစ်၁၈၂၅•၆၉) နှင့်
ဆာသီအိုဒိုးမာတင်(ခရစ်၁၈၁၆•၁၉ဝ၉)တို့၏ ဘာသာပြန်ချက်များသည် အကောင်းဆုံးဟုဆိုရပေမည်။ 
ဟောရေ့သည် ဘီစီ ၈ ခုနှစ် နိုဝင်္ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ရောမမြို့၌ ကွယ်လွန်လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့တော် ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အဘယမင်းသားက "ပုရာဏကဿပဆရာကြီး၏ မသိ မမြင်မှု, သိမြင်မှုနှင့်ပတ်သက်သော နတ္ထိကဝါဒကိုလျှောက်ထားလာပါသည်။ အဘယ မင်းသား၏ မေးလျှောက်မှုနှင့်စပ်၍ ကာမ(စ္ဆန္ဒ) ရာဂ, ဗျာပါဒ, ထိန မိဒ္ဓ, ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စ ဝိစိကိစ္ဆာ-ဟူသော နီဝရဏတရားတစ်ပါးပါး ထကြွနှိပ်စက်သော စိတ်ဖြင့်နေလျှင် ဖြစ်ပေါ်လာသော ယင်းနီဝရဏတရားများ၏ ထွက်မြောက်ကြောင်းကို အမှန်အတိုင်း မသိမမြင်ခြင်းကြောင့် အညာဏ, အဒဿနတို့ဖြစ်ပုံ၊ ဝိဝေကနိဿိတ, ဝိရာဂနိဿိတ, နိရောဓနိဿိတ, ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမီဖြစ်သော ဗောဇ္ဈင် ၇-ပါးတို့ကို ပွားများသော စိတ်ဖြင့်နေခြင်းသည် ဉာဏ, ဒဿနအကြောင်းဖြစ်ပုံကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဘယမင်းသားက "နီဝရဏတစ်ပါးပါးသည်ပင်လျှင် အညာဏ, အဒဿန ဖြစ်နိုင်ပုံ၊ ဗောဇ္ဈင်တစ်ပါးပါးသည်ပင်လျှင် ဉာဏ, ဒဿနဖြစ်နိုင်ပုံများကို လျှောက်ထားပြီး ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်ကို တက်လာရခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော မိမိ၏ ကိုယ်ပင်ပန်း နွမ်းနယ်မှု စိတ်ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုများ ငြိမ်းပျောက်သွားပုံ၊ တရားတော်ကို ထိုးထွင်း သိမြင်ပုံကို လျှောက်ထားသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ/ဋီကာတို့၌ -အရိယာမဂ်ဉာဏ်ကြောင့် ငြိမ်းပျောက်ပုံကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

---

ဇာဏုဿောဏိဗြာဟ္မဏကြီးက "သေခြင်းသဘောရှိသူဖြစ်လျှက် သေခြင်းမှ ကြောက်ရွံ့ ထိတ်လန့်ခြင်းသဘောမရှိသူနှင့် ထိတ်လန့်ခြင်းသဘောရှိသူ ရှိ၏" ဟု မိမိပြောဆိုယူဆပါကြောင်း ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားပါသည်။ ဘုရားရှင်က "(၁) ကာမဂုဏ်တို့၌ ရာဂ, ဆန္ဒ၊ ပေမ, ပိပါသ, ပရိဠာဟ, တဏှာမကင်းသေးသူ၊ (၂) ကိုယ်ခန္ဓာ၌ ရာဂစသည်မကင်းသေးသူ၊ (၃) ကောင်းမှု ကုသိုလ်မပြုသူ၊ (၄) (သာသန) သဒ္ဓမ္မ၌ ယုံမှားမှု ဝိစိကိစ္ဆာရှိသူလေးဦးသည် စိုးရိမ် ပင်ပန်း, ငိုကြွေး, ရင်ဘတ်စည်တီး, မြည်တမ်းရပုံ၊ ထွေထွေဝေဝေသေကြရပုံ၊ သေခြင်းသဘောရှိသော်လည်း သေခြင်းမှ ကြောက်ရွံ့ ထိတ်လန့်ပုံ၊ ယင်းပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးမှ ပြောင်းပြန်ဖြစ်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးဦးတို့သည် စိုးရိမ်ခြင်းအစရှိသည်တို့ မဖြစ်တော့ပဲ မတွေမဝေသေကြရပုံ၊ သေခြင်းသဘောရှိသူဖြစ်သော်လည်း သေခြင်းမှ မကြောက်မရွံ့ မထိတ်လန့်ကြတော့ပုံကို တစ်ဦးစီ တစ်ဦးစီ ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခခွဲ၍ ဟောတော်မူပါသည်။ ဒေသနာတော်အဆုံး၌ ဇာဏုဿောဏိပုဏ္ဏားကြီး ဥပါသကာအဖြစ် ခံယူ လျှောက်ထားသွားပါသည်။

---

ကောသမ္ဗီမြို့ ဃောသိတာရုံကျောင်းတော်၌ အရှင်ကာဠုဒါယီမထေရ်၏ လျှောက်ထားချက်အရ လောကီသမာပတ် (၈)ပါးနှင့်တကွ အရဟတ္တဖိုလ်ရပြီးသူသည် ဘေးကင်းသူ ဘေးမရှိတော့သူဖြစ်ကြောင်း အရှင်အာနန္ဒာထေရ် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၃၊၁၁၁-၃။ သံ၊မြန်၊၃၊၁၁၅-၆။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၁၀-၁။ သံ၊ဋီ၊၂၊၄၄၈။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၂-ဗောဇ္ဈင်္ဂသံယုတ္တ၊ ၆-သာကစ္ဆဝဂ္ဂ၊ ဆဋ္ဌသုတ်။
2. ↑  -အံ၊၁၊၄၉၃-၅။ အံ၊မြန်၊၁၊၅၀၇-၅၁၀။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၅၈-၉။ အံ၊ဋီ၊၂၊၃၅၇-၈။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ စတုက္ကနိပါတ၊ စတုက္ကပဏ္ဏာသက၊ (၁၉)၄-ဗြာဟ္မဏဝဂ္ဂ၊ စတုတ္ထသုတ်။
3. ↑  -အံ၊၃၊၂၄၈။ အံ၊မြန်၊၃၊၂၄၇။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ နဝကနိပါတ၊ ဒုတိယပဏ္ဏာသကာ၊ (၆)၁-ခေမာဝဂ္ဂ၊ ပဉ္စမသုတ်။
4. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အညတရရဟန်း၏ လျှောက်ထားချက်အရ -

(က) ဒိဋ္ဌိ ချုပ်ခြင်းကြောင့် အဗျာကတဝတ္ထု (မဖြေဆိုအပ်သောမေးခွန်းလေးခု)တို့၌ ဝိစိကိစ္ဆာမဖြစ်ပုံ၊ (ခ)အဿုတဝန္တ ပုထုဇဉ်သည် ဒိဋ္ဌိနှင့်စပ်သော သစ္စာလေးပါးတရားကို မသိခြင်းကြောင့် ဒိဋ္ဌိတိုးပွားပြီး ဇာတိဒုက္ခအစရှိသည်တို့မှ မလွတ်မြောက်ပုံ၊ (ဂ) သုတဝန္တအရိယာ သာဝကသည် ဒိဋ္ဌိနှင့်စပ်သော သစ္စာလေးပါးတရားကို သိမြင်ခြင်းကြောင့် ဒိဋ္ဌိချုပ်ပုံ ဇာတိအစရှိသော ဒုက္ခတရားတို့မှ လွတ်မြောက်ပုံ, အဗျာကတဝတ္ထုတို့၌ မဖြေဆိုပုံ, ဒိဋ္ဌိဖြင့်တုန်လှုပ်ခြင်း ပူပန်ခြင်း မရှိပုံ၊ (ဃ) အဗျာကတဝတ္ထုလေးပါးသည် ဒိဋ္ဌိနှင့် တကွ ဖြစ်သော တဏှာ, သညာ, မာန, ပပဉ္စဒိဋ္ဌုပါဒါန်, ဝိပ္ပဋိသာရများဖြစ်ပုံ၊ ယင်းတို့နှင့် စပ်သော သစ္စာလေးပါးတရားကို မသိခြင်းကြောင့် အဿုတဝန္တပုထုဇဉ်အား ယင်း တရားတို့ တိုးပွားလာပုံ၊ ဇာတိဒုက္ခအစရှိသည်တို့မှ မလွတ်နိုင်ပုံ၊ (င) သုတဝန္တ အရိယာ သာဝကအား သစ္စာလေးပါးတရားကို သိခြင်းကြောင့် ယင်းအဗျာကတဝတ္ထုတို့ကို မဖြေကြားပုံ၊ ဒိဋ္ဌိကြောင့် တုန်လှုပ်ခြင်းမရှိပုံ၊ ပူပန်ခြင်းမရှိပုံ၊ အဗျာကတဝတ္ထုတို့၌ ဝိစိကိစ္ဆာမဖြစ်တော့ပုံကို တစ်ခုစီ တစ်ခုစီ အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၂၊၄၄၈-၉။ အံ၊မြန်၊၂၊၅၆၅-၆။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၇၂။ အံ၊ဋီ၊၃၊၁၇၆။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ သတ္တကနိပါတ၊ ၆-အဗျာကတဝဂ္ဂ၊ ပဌမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တဆရာကြီးက သာမန်ပုဂ္ဂိုလ်တို့ မထွေးနိုင်, မမြိုနိုင်သောဝတ္ထုပစ္စည်းကဲ့သို့ စကားပြောဆိုမှုနှင့်ပတ်သက်၍ အစွန်းနှစ်ဖက်ထွက်သော မေးခွန်း နှစ်ခုကိုစီစဉ်ပေးပြီး "ကျော်စောထင်ရှားသူ တစ်ဦးဖြစ်ရန်အတွက် ဤမေးခွန်းကို ရဟန်းဂေါတမထံသွား၍ မေးပါ"ဟု အဘယမင်းသားကို စေလွှတ်လိုက်ပါသည်။ အဘယမင်းသားက မြတ်စွာဘုရားရှင်နှင့်တကွ ရဟန်းတော်သုံးပါး မိမိအိမ်သို့ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးကြွတော်မူရန် ပင့်လျှောက်ပြီး မိမိနေအိမ်သို့ ကြွတော်မူလာသော ဘုရားရှင်အား နိဂဏ္ဌဆရာကြီး စီစဉ်ပေးထားသော ပြဿနာနှစ်ခုကို မေးလျှောက်ပါသည်။ ဘုရားရှင်က "သူငယ်ဥပမာဖြင့် ရှင်းလင်းဖြေကြားတော်မူပြီး သုဂတဂုဏ်တော်နှင့်စပ်သည့် စကားခြောက်ခွန်းကို အကျယ်တဝင့် ရှင်းလင်းဟောတော်မူပါသည်။ ဒေသနာတော်အဆုံး၌ အဘယမင်းသားက "ပြဿနာဖြေဆိုရာ၌ ဘုရားရှင်အား ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားမှုရှိ/မရှိ" မေးလျှောက်ပါသည်။ ဘုရားရှင်က ဥပမာစကားဖြင့် ဖြေကြားတော်မူပါသည်။ အဘယမင်းသားက ဥပါသကာအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုတော် မူပါရန် လျှောက်ထားပါသည်။ ။

အဋ္ဌကထာ၌ -အထက်ပါပြဿနာနှစ်ခုကို နိဂဏ္ဌဆရာကြီး လေးလတိတိ ကြံစည်အားထုတ်ရပုံ၊ ပြဿနာမေးရန်အတွက် အဘယမင်းသားကိုရွေးချယ်ပုံ၊ အဘယမင်းသား၏ အတွေးအခေါ်များ၊ ပြဿနာမေးရာ၌ မရိုးသားသူများ၏ ပင်ကိုယ်သဘာဝ၊ ပဌမစကားနှင့်စပ်သည့် သေသောက်ကြူးဥပမာ အစရှိသည် သိမှတ်ဖွယ်များကို ဖွင့်ပြထားပါသသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -မ၊၂၊၅၄-၈။ မ၊မြန်၊၂၊၆၀-၄။ မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၇၆-၈၀။ မ၊ဋီ၊၃၊၄၇-၅၀။

-မဇ္ဈိမနိကာယ၊ မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသက၊ ၁-ဂဟပတိဝဂ္ဂ၊ အဋ္ဌမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
အာကေးဒီးယားနယ်သည် ဂရိနိုင်ငံ 
တောင်ပိုင်းဖြစ်သော ပယ်လိုပွန်နီးဆပ်ကျွန်းဆွယ် အလယ်ပိုင်း 
တွင် တည်ရှိသည်။ ကုန်းမြင့်ဒေသဖြစ်၍ လေးဖက်လေးတန် 
တွင် တောင်တန်းများ ဝိုင်းရံလျက် ရှိ သဖြင့် ရှေးအခါက 
ထိုနယ်၌ နေထိုင်သူတို့သည် ပြင်ပနှင့် အဆက်အဆံမရှိပဲ 
အထီးတည်း ရှိနေခဲ့ကြသည်။ ထိုကြောင့် နယ်သူနယ်သား 
တို့သည် မိမိတို့၏ ထုံးစံဓလေ့၊ အလုပ်အကိုင်၊ ပြောဆိုသော 
ဘာသာစကား စသည်တို့ကို ရှေးရိုးအတိုင်းပင် နှစ်ပေါင်း 
ရာပေါင်းများစွာ ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။
အာကေးဒီးယားနယ်သားတို့သည် သိုး၊ ဆိတ် ထိန်းကျောင်း 
သည့် လုပ်ငန်းဖြင့်သာ အေးချမ်းစွာ အသက်မွေးနေထိုင်ကြ၍ 
ဂီတာကို မြတ်နိုးကြသည်ဟု ရှေးရိုးအဆိုရှိလေသည်။ 
ထိုအတွက်ကြောင့် အာကေး ဒီးယားဟူသော အမည်ကို 
အေးချမ်းသာယာမှုနှင့်လည်းကောင်း၊ ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်မှုနှင့် 
လည်းကောင်း စပ်လျဉ်း၍ ကဗျာလင်္ကာများ၌ တင်စားဖွဲ့ဆိုခဲ့ 
ကြသည်။ သိုးဆိတ်ထိန်းကျောင်းသူတို့ကို စောင့်ရှောက်သော 
ပန်နတ်သားကို ကြည်ညို ကိုးကွယ်မှုသည်လည်း 
အာကေးဒီယားနယ်တွင် အစပြုခဲ့သည်။ 
မူလက အာကေးဒီးယားနယ်ကို ဘုရင်များ အုပ်စိုးခဲ့ကြ 
သည်။ ဘီစီခြောက်ရာစုနှစ်တွင် ပယ်လိုပွန်နီးရှင်း အဖွဲ့နှင့် 
လည်းကောင်း၊ ဘီစီ လေးရာစုနှစ်တွင် သီးဗီး၊ 
မက်ဆီးဒိုးနီးယား နိုင်ငံများနှင့်လည်းကောင်း ဘီစီ သုံးရာစု 
နှစ်တွင် အစီယန်အဖွဲ့နှင့်လည်းကောင်း မဟာမိတ် ဖွဲ့ခဲ့သည်။ 
ဘီစီ ၁၄၆ ခုနှစ်တွင် ဂရိနိုင်ငံသည် ရောမတို့လက်အောက်သို့ 
ကျရောက်ခဲ့ပြီးနောက် အာကေးဒီးယားနယ်သားတို့သည် ရောမ 
တပ်များ၌ ဝင်ရောက်၍ စစ်မှုထမ်းခဲ့ကြသည်။
ယခုအခါ အာကေးဒီးနယားနယ်နိမိတ်သည် နော်ပလီယာ 
ပင်လယ်ကွေ့ ကမ်းခြေအထိ ကျယ်ပြန့်လာပြီ ဖြစ်၍ နယ်၏ 
ကမ်းရိုးတန်းမှာ မိုင် ၄ဝ ခန့် ရှည်လျားသည်။ တောထူထပ်၍ 
မြေဩဇာမကောင်းသဖြင့် လူနေကျဲသည်။ 
အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၂,ဝ၂ဝ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်၍ လူဦးရေ 
၁၃၅,၇၄၂ ယောက် (၁၉၆၁) နေထိုင်သည်။[1]

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)
**ဦးအောင်မျိုး** (၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၃ မွေးဖွား) သည် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမား၊ နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားဟောင်း တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူသည် အမျိုးသားလွှတ်တော်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး မဲဆန္ဒယ် အမှတ် ၂ ကိုယ်စားပြု လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်ပါတီမှ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေလျက်ရှိသည်။

ကိုယ်ရေးအကျဉ်း
--------------

ဦးအောင်မျိုးသည် ရွှေဘိုမြို့ အ.ထ.က (၁) တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၀ ခုနှစ်အထိ ရွှေဘိုမြို့နယ်၊ ပြည်သူ့တိုးတက်ရေး ပါတီ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၄ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၂ ခုနှစ်အထိ ရွှေဘိုမြို့နယ်၊ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်တွင် တွဲဘက်အတွင်းရေးမှူး အဖြစ်လည်းကောင်း၊ မြို့နယ်လူမှုအထောက်အကူပြု အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၂ ခုနှစ်အထိ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ လူငယ်အကူအညီပေးရေး အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် တိုင်းအောင်နိုင်ရေး အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်း ကောင်း၊ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ခရိုင် ညီလာခံကျင်းပရေး ကော်မရှင် အတွင်းရေးမှူး အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၃ ခုနှစ် စစ်ကိုင်းတိုင်း လူငယ်ညီလာခံ ကျင်းပရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်း‌ကောင်း၊ ယခုလက်ရှိ အချိန်တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်၊ ရွှေဘိုခရိုင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။

၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ပုဒ်မ ၅၀၅/ခ ဖြင့် ထောင်ဒဏ် (၂) နှစ် ကျခံခဲ့ရသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  Mp Profile (in my)။ *ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်*။ 22 August 2018 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  23 August 2018 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**ငှက်ကြီးဝန်ပို** သည် ကိုယ်ပုံပန်း အချိုးအစား မကျသောငှက် 
ဖြစ်သည်။ နှုတ်သီးမှာ သာမန်ငှက်၏ နှုတ်သီးနှင့် မတူဘဲ 
ကိုယ်လုံးကိုယ်ထည်နှင့် မလိုက်အောင်ပင် ရှည်လျား၏။ 
အဖျား၌ အတန်ငယ်ကောက်နေ၏။ ခြေထောက်များမှာ 
တိုသော်လည်း ဘဲခြေကဲ့သို့ ခြေဖဝါးများ ပါရှိသည်။
ဤငှက်မျိုးကို သမပိုင်းဒေသများတွင်၎င်း၊ အပူပိုင်းဒေသ 
များတွင်၎င်း တွေ့ရသည်။ ငှက်ကြီးဝံပိုမျိုးစိတ်ပေါင်း ၁ဝ မျိုး 
ခန့် ရှိ၏။ ငှက်ကြီးဝံပို အကြီးစားမှာ အရပ်အမြင့် ၅ ပေ 
ကျော်ကျော် ၆ ပေခန့်ရှိပြီး အတောင်ဖြန့်လိုက်သောအခါ 
အလျား ၁ဝ ပေမျှ ရှိသည်။ သာမန်ငှက်ကြီးဝံပိုမျိုးကို 
ဥရောပတိုက်တောင်ဘက်ပိုင်းနှင့် အာရှတိုက်၊ အာဖရိကတိုက် 
များ တွင်လည်း တွေ့ရသည်။ ယင်း၏ ပါဏဗေဒ အမည်မှာ 
'ပယ်လီကင်နပ် အိုနိုကရိုတဲလပ်' ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် 
ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစုများတွင် တွေ့ရသော ဝံပိုမျိုးမှာ 'ပယ်လီ 
ကင်နပ် ဖိလစ်ပင်ဆစ်'မျိုး ဖြစ်သည်။ 

ငှက်ကြီးဝံပိုတို့သည် မြစ်နှင့် ရေအိုင်ကမ်းပါး အနီးအနား 
တွင် အစုလိုက် အအုပ်လိုက်နေတတ်ကြသည်။ အပေါင်း 
အသင်းနှင့် အစုအအုပ်ဖွဲ့၍ နေတတ်ရုံသာမကသေးဘဲ အစာရှာ 
ရာတွင်လည်း အတူတူစုရုံး၍ တပျော်တပါးကြီး အစာရှာ ထွက် 
လေ့ရှိသည်။ ဥသည့်အခါတွင် တစ်ခါဥလျှင် ၂ ဥမှ ၃ ဥ 
အထိသာ အုတတ်သည်။ ဥများမှာ အများအားဖြင့် အဖြူရောင် 
ဖြစ်သည်။ဩစတြေလျတိုက်တွင် ငှက်ကြီးဝံပိုမျိုး တစ်မျိုး 
တည်းသာ ရှိသော်လည်း အမေရိကတိုက်တွင်ကား ဤငှက်မျိုး 
ပေါင်း မြောက်မြားစွာ ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  BirdLife International (2017). "*Pelecanus crispus*". *The IUCN Red List of Threatened Species* **2017**. IUCN. doi:10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T22697599A119401118.en.
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)
ငှက်ကုလားသည် လည်ပင်းနက်သော ငှက်ကျားမျိုး ဖြစ် သည်။ ပါဏဗေဒအမည်မှာ 'ဇီနော်ရင်းခပ် အေရှ တီကပ် အေရှတီကပ်' ဖြစ်သည်။ အလျား ၅၂ လက်မရှိ၏။ ဦးခေါင်း၊ လည်တိုင်နှင့် အမွေး အတောင်တို့၏ အရောင်မှာ နက်၏။ ကိုယ်ပေါ်၌ အဖြူရောင် အကွက်များရှိသည်။ ပျံသည့်အခါတွင် အဖြူနှင့် အနက်ရောင် နှစ်မျိုးစလုံးကို ထင်ရှားစွာ မြင်ရသည်။ စ၍ ပျံချိန်တွင် တောင်ပံကို မှန်မှန်ခတ်ရိုက်လျက် ပျံသည်။ အရှိန်ရသောအခါ တွင် လေဟုန်စီးကာ ပျံသန်းသည်။

ငှက်ကုလားသည် အအုပ်အသင်းနှင့် နေလေ့မရှိချေ။ တစ်ကောင်တည်း ဖြစ်စေ၊ စုံတွဲဖြစ်စေသာ နေလေ့ရှိသည်။ သစ်ပင်ထိပ်ဖျား၊ မြစ်ကမ်းနား၊ ရေအိုင်၏ အနီးအနားတို့၌ ၂ ကောင်တွဲ၍ နေတတ်သည့်အလေ့မှာ အခြားမျိုးတူငှက်များနှင့် မတူသော ထူးခြားချက်ဖြစ်သည်။

ငှက်ကုလားသည် ငါး၊ ဖား၊ တီကောင်၊ ကနန်းနှင့် ခရုတို့ ကို စားသည်။ အသိုက်ကို သစ်ပင်ထက်၌ ပြုလုပ်တတ်သည်။ 
တစ်မြုံလျှင် ၃ မှမှ ၅ ဥအထိ ရှိတတ်သော်လည်း ၄ ဥကိုသာ အတွေ့ရများသည်။ ဥ၏ အရောင်သည် ပထမတွင် ဖြူဖွေး နေသော်လည်း နောက်တွင် တဖြည်းဖြည်း ညိုမည်း၍ လာသည်။ ငှက်အကောင်ကြီးသည့်အလျောက် ဥ၏အရွယ်မှာလည်း ပျမ်းမျှအလျား ၂ ဒသမ ၉ဝ လက်မနှင့် ၂ ဒသမ ၁ဝ လက်မ ရှိသည်။ဒီဇင်ဘာလနှင့် ဇန်နဝါရီလများတွင် သားပေါက် တတ်သည်။

ငှက်ကုလားသည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံများမှ ဩစတြေးလျတိုက်အထိ ပျံနှံ့စွာနေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ငှက်ကုလားကို ယင်းနှင့် ရာသီဥတုသင့်လျော်သော ဒေသများ၌ တွေ့ရသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  BirdLife International (2016). "*Ephippiorhynchus asiaticus*". *IUCN Red List of Threatened Species* **2016**. IUCN. doi:10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22697702A93631316.en.
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)
ဝံပိုငှက်အုပ်များကို မြန်မာနိုင်ငံ မြစ်မကြီးများ၏ ကမ်းခြေတစ် 
လျှောက်နှင့် ထုံးအိုင်များ၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် အစဉ်မပြတ် တွေ့ရသော် 
လည်း မည်သည့်နေရာတွင် သားပေါက်သည်ဆိုသည်ကိုမူ အတိအကျမပြော 
နိုင်ချေ။ သို့သော် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ဖြစ်လိမ့်မည်ဟူ၍ကား မှန်းဆနိုင်ပေ 
သည်။

ဝံပိုငှက်သည် စက္ကဝက်ငှက်မျိုးနှင့်အတူ ပယ်လီကင်နီဖောမီး မျိုး 
စဉ်မှ ပယ်လီကင်နီဒီး မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်၍ ယင်းကိုပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် 
ပယ်လီကင်နပ် ဖိလစ်ပင်ဆစ် ဟု ခေါ်သည်။ ဝံပိုငှက်၏ အလျားသည် 
၅၂ လက်မမှ လက်မ ၆ဝ အထိရှိသည်။ အရွယ်ရောက်ပြီးဝံပိုငှက်၏ 
သားပေါက်ချိန်အမွှေးရောင်မှာ အပေါ်ပိုင်း၌ မီးခိုးရောင်နှင့် အောက်ပိုင်းမှာ 
အဖြူရောင်ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းကျကျနှင့် အောက်ဘက်ပိုင်းတို့၏ 
အရောင်တွင် ပန်းရောင်သန်းနေလေသည်။ သာမန်အချိန်တွင်မူ ဝံပိုငှက်၏ 
အတောင်ပံများ၊ အမြီးနှင့် ကိုယ်၏အောက်ဘက်ပိုင်းများတွင် အရောင်စက်
ကလေးများရှိသော်လည်း ယင်းတို့ကို ကွင်းပြင်၌ရှိစဉ်တွင် မမြင်နိုင်ချေ။
ဝံပိုငှက်၏အသံမှာ အာခေါင်သံပါသည်။ ညည်းတွားပုံသာ ဖြစ်ပုံရသည်။

တစ်နှစ်ပတ်လုံးတွင် ဝံပိုငှက် အုပ်စုကလေးများကို ဧရာဝတီမြစ် 
ရိုးတစ်လျှောက်တွင်လည်းကောင်း၊ ဒီရေအတက်အကျရှိသော ချောင်းများတစ် 
လျှောက်တွင်လည်းကောင်း တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။ ဝံပိုငှက်များ၏ ပျံသန်းပုံ 
မှာလည်းထူးခြား၏။ မြစ်၊ သို့မဟုတ် ချောင်း၏ မျက်နှာပြင်နှင့် ကပ်၍ပျံ 
လေ့ရှိပြီးလျှင် ကိုက် ၅ဝ ခန့် လေဟုန်စီးပြီးတိုင်းတွင် အတောင်ပံကြီး 
များကို ခတ်နိုင်စေရန် တစ်ပေမျှမြင့်အောင် ပျံပြီးသည့်နောက်တွင် ယခင် 
အတိုင်းပင် မြစ်၊ သို့မဟုတ် ချောင်း မျက်နှာပြင်အနီးသို့ နှိမ့်ချလိုက်ပြန် 
သည်။ ပျံသောအခါတွင် ဦးခေါင်းကို ပခုံး၏နောက်ဘက်သို့ ရောက်သည် 
အထိ ဆွဲထားပြီးလျှင် ပျံလေ့ရှိသည်။ နှုတ်သီးကိုမူ ရေမျက်နှာပြင်နှင့် တစ် 
ပြေးတည်းဖြစ်အောင် ထားလေ့ရှိသည်။ မြေကြီးပေါ်တွင် ဝံပိုငှက်များ လမ်း 
လျှောက်သည်ကို ကြည့်ရသည်မှာ အချိုးအစား မကျသော်လည်း သဲသောင် 
ပြင်တွင် မြစ်၊ ကမ်းစပ်ရှိ ရွှံ့ပြင်ပေါ်တွင်ဖြစ်စေ မြင်ရလေ့ရှိသည်။ သစ်ပင် 
များပေါ်၌လည်း နားလေ့ရှိသည်။ ဝံပိုငှက်သည် များသောအားဖြင့် ငါးကို 
စားလေ့ရှိ၏။ ငါးကိုဖမ်းရာတွင် အမွှေးမရှိသည့် စလုတ်နှင့် ဆက်သွယ် 
လျက်ရှိသော နှုတ်သီးကို ရေထဲသို့ လျင်မြန်စွာထိုးနှစ်၍ ဖမ်းယူလေ့ရှိသည်။ 
ထိုစလုတ်ကို အစာများလျှင်များသလို ချဲ့နိုင်လေသည်။ ဝံပိုအုပ်များသည် 
မြစ် သို့မဟုတ် ချောင်းကိုဖြတ်၍ တန်းစီကာ ရေပေါ်တွင်နေပြီးလျှင် ယင်း 
တို့၏ တောင်ပံများကို ရိုက်ခတ်ခြင်းဖြင့် ငါးများကို ရေတိမ်ရာသို့ သွားစေ 
သည်ဟုဆိုသော်လည်း ထိုအပြုအမူမျိုးကို တွေ့ရခဲလေသည်။
ရွှေကျင်မြို့၏ တောင်ဘက်ရှိ စစ်တောင်းလွင်ပြင်သည် တစ်ခါက 
ဝံပိုငှက်များ ပေါက်ဖွားရာဒေသ ဖြစ်ခဲ့ဘူးသည်။
ငှက်ကြီးဝံပို

ကိုးကား
-------

1. ↑  BirdLife International (2012). "*Pelecanus philippensis*". *IUCN Red List of Threatened Species* **2012**. IUCN. old-form url
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)
**ဝေသာလီခေတ်**သည် ကျောက်လှေကားခေတ် အေဒီ- ၃၂၇ မှ အေဒီ ၈၁၈ဖြစ်သော ရခိုင်မင်းဆက် ခေတ်တစ်ခေတ်ဖြစ်သည်။ ဓညဝတီခေတ် ကုန်ဆုံးသောအခါ၌ ဝေသာလီခေတ် စတင်ခဲ့လေသည်။ ဝေသာလီ ကျောက်လှေကားမြို့နေရာကား မြောက်ဦးမြို့ မြောက်ဘက် ၉ မိုင်ခန့်ဝေးသောအရပ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဝေသာလီယဉ်ကျေးမှုသည် အေဒီ ၉ ရာစု (အေဒီ (၃၂၇- ၈၁၈) အထိ ထွန်းကားခဲ့သည်။ ဝေသာလီမြို့ဟောင်း တည်နေရာမှလည်းကောင်း၊ ရခိုင်ပြည်အရပ်ရပ် ဒေသများမှ လည်းကောင်း ယနေ့တိုင်အောင် ဝေသာလီခေတ်သုံးဒင်္ဂါးများ၊ ဝေသာလီခေတ်တွင် ရေးထိုးထားသောကျောက်စာ၊ ခေါင်းလောင်းစာ၊ ကြေးနီပြား စသည်တို့ကို ယခုတိုင်တွေ့ရှိနေဆဲပင်ဖြစ်သည်။ ဝေသာလီသည် မြန်မာနိင်ငံရှိ အခြားသော ယဉ်ကျေးမှုအုပ်စုများက ငွေကြေး အသုံးမပြုမီ နှစ်ပေါင်း ၁,ဝဝဝခန့် နီးပါးကတည်းက ငွေကြေးအသုံးပြုခဲ့သော ပထမဦးဆုံး ရခိုင်မင်းဆက် နိုင်ငံတော်အဖြစ် ထင်ရှားပြီး မြန်မာနိင်ငံတစ်ဝှမ်းလုံးရှိ ရှေးအကျဆုံး မြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်သည်။[]

ဝေသာလီခေတ်ကို စိုးစံခဲ့သော ရခိုင်မင်းဆက်များအကြောင်းကို အခိုင်အမာ သက်သေထူလျှက် ယနေ့တိုင်အောင် တည်ရှိနေသော ကျောက်စာမှာ မြို့ဟောင်းမြို့ မြောက်ဦးမြို့ရှိ ရှစ်သောင်းဘုရားရင်ပြင်တွင် တံခါးမုခ်တိုင်အဖြစ် စိုက်ထူထားသော အာနန္ဒစန္ဒြားမင်း ကျောက်စာပင်ဖြစ်သည်။ ဝေသာလီရခိုင်မင်းဆက်နိုင်ငံတော်မှာ ပင်လယ်ရပ်ခြား ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဖွံ့ဖြိုး ထွန်းကားခဲ့ပြီး၊ အာရပ်နှင့် ပါရှန်ဘုရင့်နိုင်ငံတော်များအပြင် သည့်ထက်ဝေးလံသည့်တစ်ခြားကမ္ဘာ့တိုင်းပြည်များနှင့်လည်း ကုန်စည်များ ကူးသန်းရောင်းဝယ် တင်ပို့နိုင်ခဲ့သည်။

အက္ခရာ
------

* အေဒီ- ၃၂၇ မှ အေဒီ ၈၁၈ခုနှစ်အထိ အသုံးပြုခဲ့သောရခိုင်ဝေသာလီခေတ်သုံးဗျည်း၃၅လုံး။

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  (ကကြီး) |  (ခငေ) |  (ဂဂွေ) |  (ခကျောက်ရှေ) |  (င) |
|  (စလုံး) |  (ဆလိမ်) |  (ဇဂွေး) |  (စမျှင်ဆွဲ) |  (ည) |
|  (ဋသီချိပ်) |  (ဌဝမ်းခွေး) |  (ဍသံကောက်) |  (ဎရီမှုတ်) |  (ဏကြီး) |
|  (တဝမ်းတတ်) |  (ထဝမ်းစိ) |  (ဒဇွယ်) |  (ဓဝမ်းယှိပ်) |  (နငေ) |
|  (ပဦးစောက်) |  (ဖဖေါက်လိပ်) |  (ဗလုံး) |  (ဘဗုံးယှိပ်) |  (မ) |
|  (ယ) |  (ရကောက်) |  (လ) |  (ဝ) |  (သ) |
|  (ဆျ) |  (သျှ) |  (ဟ) |  (ဠကြီး) |  (အ) |

ကိုးကား
-------

1. ↑  ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်း ၁၀ ဧပြီ ၂၀၁၉
ဝေမိုးနိုင်(မုံရွာ)သည် စာရေးသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၁၉⁠၉၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၆ တွင် အဖ ဦးကို⁠ကိုနိုင်၊ အမိ ဒေါ်မိုးစန္ဒာကြူတို့မှ မွေးဖွားသည်။ အသက် ၁၃ နှစ် အရွယ်တွင် ဖူးငုံဆယ်ကျော်သက်၌ ပွင့်ချိန်တန်လျှင် ဝတ္ထုတိုကို စတင်ဖော်ပြခံရသည်။ ဖူးငုံဆယ်ကျော်သက်၊ ရုပ်ရှင်တေးကဗျာ၊ မဟေသီနှင့် ရနံ့သစ်တို့တွင် ဝတ္ထုတို၊ ဆောင်းပါးများ ရေးသားလျက်ရှိသလို အွန်လိုင်းတွင်လည်း ဘလော့များ ရေးသားခဲ့သည်။

မတရားဖမ်းဆီးခံရခြင်း
--------------------

နွေဦးတော်လှန်ရေးကာလတွင် မုံရွာမြို့၌ တက်ကြွစွာပါဝင်ခဲ့ပြီး မုံရွာ၏ ပြည်သူ့အချစ်တော် ပင်မသပိတ်ခေါင်းဆောင်းတစ်ယောက် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဧပြီလ (၁၅)ရက်နေ့ နေ့လယ်ပိုင်းတွင် အာဏာသိမ်း စစ်ကောင်စီမှ အိမ်စီးကားနှင့် ဝေမိုးနိုင် စီးလာသော ဆိုင်ကယ်ကို ဝင်တိုက်ပြီး ဖမ်းဆီးရိုက်နှက် ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။

မတရားစွဲချက်တင်ခံရမှု
---------------------

၂၃ ဧပြီရက်နေ့ မုံရွာမြို့တွင် ကိုဝေမိုးနိုင်နှင့်အတူ နွေဦးတော်လှန်ရေးလှုပ်ရှားမှု တွင် ပါဝင်ခဲ့သော ၄၂ ဦးအားလူသတ်မှုပုဒ်မ ၃၀၂၊ ဥပဒေနှင့်မညီဘဲ လူစုလူဝေးစုဖွဲ့မှု ပုဒ်မ ၁၄၉၊ လူကိုမတရားချုပ်နှောင်မှု ပုဒ်မ ၃၄၂၊ လူသတ်ရန်ရည်ရွယ်၍ သွေးဆောင်ခေါ်ယူမှု ပုဒ်မ ၃၆၄ နှင့် သွေးထိုးလှုံ့ဆော်မှု ပုဒ်မ ၅၀၅-က တို့ဖြင့် အာဏာသိမ်း စစ်ကောင်စီမှ စွဲချက်တင်ခဲ့သည်။ မတ်လ ၂၅ တွင် အသက်ခံရ၍ သေဆုံးခဲ့သော ရဲနှစ်ဦး အမှုအတွက် မုံရွာမြို့မရဲစခန်းမှူး ဒုရဲမှူးခင်သန်းမှ ပုဒ်မ ၃၀၂ လူသတ်မှုဖြင့် တရားစွဲခံရခြင်းဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "မုံရွာတွင် ကိုဝေမိုးနိုင်အပါဝင် ၄၂ ဦးကို ပုဒ်မငါးခုစီဖြင့် စစ်ကောင်စီ တရားစွဲဆို"၊ *Myanmar NOW*၊ ၂၄ ဧပြီလ ၂၀၂၁။
ဝေယန်လိုပင်
-----------

ဝေယန်-လိုပင်။ ရောင်ရွှင် လင်းလင်းညီး။ ။
သီးသီးခြား။ များကွန့်မြူး။ ထူးရုံးပေါင်း။ သောင်းလုံးခြား။ စိန်ကြောင်လေ ပတ္တမြား။ ကိုးမျက်ပွင့်သား။ ။
နှုန်းရှား၊ ဘက်ပြိုင်ခါ။ ရွှေနန်းဘုံဆောင်မှာ။ ။
မိုးဣန္ဒာ။ နတ်ဗြဟ္မာ။ တွေးကြမှတ်ထင်ခါ။ ။
နှစ်ပါးပျော်စံရာ။ ။
ထီးဆောင်းမင်းပေါင်း။ ။
စကြာလေ ရွှေဘွား။ ညွတ်တွား ရွက်ဆင်ခါတည့်လေ။ ဆဒ္ဒန်လေ ငွေသား။ အများဆက် ကညာလေတည့်။ ဆက်ကညာ။ ။ 
ဘယ်ရာဝင်မှသာ။ ကြားဘူးနိုင်အောင်သာ။ ။
သီဟာဘွေမြင့်မှာ။ ရှိကြာရွက်ခါ စက်ဦး။ ။
ခြူးညောင် ဆောင်မြင့်မှာ။ ရွေသန်းညာ။ စံပျော်ကာ။ ။
ရှေ့ပြုပ္ပါကသာ။ စကြာရောက်လှာသီးသီး။ ။
ပြီးစီးမြောက်စေးလျှင်။ ချီးအံ့ကုန်နိုင်ပင်။ နှုန်း အင် ဘက် ကင်း။ ထိန်ဝင်းငယ်မြေပေါ်။ ရွှေတေဇော်လေလျှံကဲ။ ထွန်ပ, လို့ရဲ။ ။
ကျော်သဲ ကျော်သဲ ခြိမ့်အောင်။ ကြူးတဲ့ ကြူးလွန်ဆောင်။ ။
မင်းဝန်တောင်ငယ်လေ-သာကြငှန်း။ ခက်ဖြာစိမ်းလဲ့လန်း။ ။
ဇေယျာမြေမြင့် ညာနန်းဘောင်။ ဧရာခွေလှည့် ရှက်သန်း။ မင်းဝန်တောင်ညွန့်ခန်း။ ။
နန်းရွှေဝ, ဘုံငယ်မှာ။ နှိုင်းရဝတိန်သာ။ ။
သာယာ သာယာ ရင့်ကျူး။ နုပျိုဆန်းလို့ထူး။ ။
စံပျော်မြူးပါလို့။ စံပျော်မြူးပါလို့။ ကြူးအောင်ပင်လေလေတည်။၊ ကြူးအောင်ပင်။

ကျေးဇူးတင်ပါသည်
---------------

ပြုစုထိန်းသိမ်းပေးထားသော ဂီတဝိသောဓနီ face book group အား ကျေးဇူးအထူးတင်ပါသည်။
**တောထွက်ဖို့ကောင်း** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

အားတော်ဆယ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည်ပင် ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်တော်မူရသေးသဖြင့် အသက်တစ်ရာအတွင်း သေကြေရမည့် ယခုကာလ မိန်းမယောက်ျားများသည် ကာမဂုဏ်ကို မစုံမက်ပဲ မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ကို မြန်မြန်တက်ရအောင် အလောင်းတော် ပေါရဇနက်တို့လို တောထွက်ဖို့ကောင်းကြောင်းကို ဖွဲ့ဆိုထားသည့် ကဗျာ ဖြစ်သည်။

တောထွက်ဖို့ကောင်း
-----------------

အသွယ်သွယ် အထယ်ကြီးပါဘိ၊ ဆယ်စီးဆင်အလာပြခဲ့၊ ကာလဂင်္ဂေယျောငဲ့ပြင်၊ ပြေချောပဏ္ဍရာနှင့်၊ မျိုးတမ္ဗမိင်္ဂလရယ်လို့၊ ဂန္ဓပါကျမ်းလာပြခဲ့၊ ဆန်းပါလှမင်္ဂလာ။  

  

ဟေမဥပေါ်မှန်သမ၌၊ ပြောင်ဆဒ္ဒန် မျိုးဆယ်ပါးပေပ၊ ယောက်ျားဗိုလ်ဘဆယ်နှင့်၊ ဆင်သူငယ်ကာဠာဝကတို့မှာ၊ အလားမူ အားတူလို့မျှပေလိမ့်၊ ထားမူလလက်ဦးစွာ။  

  

ဆယ်စီးဆင်ကာဠာနှင့်၊ ဂင်္ဂေယျာ တူရှာမြဲပေပ၊ ဆယ်ကကာဆဒ္ဒန်ထိသွားလေဖျာ့၊ ဘုရားစိန္တေရှင်မတော့၊ ဆဒ္ဒန်ဆင်ဆယ်ပြန်နှင့် မျှပေသမို့၊ ကာလဆင်ကောင်ရေနှင့်တွက်ခဲ့လျှင်၊ ထောင်ကုဋေအခေါင်ပရမေဖို့ထွက်ပါလိမ့်၊ စွမ်းထက်တဲ့ ဂုဏ်တေဇာ၊ ကြုံပေလာခြိမ့်ညောင်း၊ နောင်တသွယ် ထောင်ဆယ်ကုဋေချီမှ၊ မဟေသီ လူနှင့်မျှနိုင်သတဲ့၊ ဗလတော်သို့လိုကောင်းလျက်ကယ်နှင့်၊ နောက်နှောင်းပြေပါဝါမှ၊ ဒေသဇာကုဿိန်အကြွတွင်ဖြင့်၊ ဗလတော်မသန်မာ၍၊ ကန္တာမှာ နှစ်ဆယ့်ငါးကောင်တဲ့၊ နေနားကာ ကိုယ်တော်နွှဲခဲ့ရ၊ မလဲရုံတမယ်ကြံသပေါ့၊ သဲအသန် အားကုန်ခန်းပါလို့၊ ယိနွမ်းခါ ဇာရာအို၍၊ ရာမပိုတိုမဲ့သက်ကယ်ကြောင့်၊ ချောကညာတွေ၊ ဇောတဏှာ မမက်သာဘု၊ ဩဘာ ဆောညာလို့တက်ရအောင်၊ ဆောမကြာ ပေါလာဇနက်တို့လို၊ တောထွက်ဖို့ကောင်း။

ခက်ဆစ်
------

(၁) ကာဠာဝကဆင်၊ (၂) ဂင်္ဂေယျဆင်၊ (၃) ပဏ္ဍရဆင်၊ (၄) တမ္ဗဆင်၊ (၅) ပိင်္ဂလဆင်၊ (၆) ဂန္ဓဆင်၊ (၇) မင်္ဂလဆင်၊ (၈) ဟေမဆင်၊ (၉) ဥပေါသထဆင်၊ (၁၀) ဆဒ္ဒန္တဆင် = ဆင်ဆယ်မျိုးတို့သည် အစဉ်အလိုက် ၁၀ ဆစီ အားရှိကြ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ဆဒ္ဒန်ဆင်ထက် ၁၀ ဆ အားရှိ၏။

  

၁။ ခေါင်ပရမေ = ဘုရား။

၂။ မဟေသီ = ဘုရား။

၃။ ကန္တာမှာ = ကန္တာရမည်သော ခက်ခဲသော ခရီးလမ်းမှာ။

၄။ ပေါလာဇနက် = ဘုရားလောင်း ပေါလဇနက္ကမင်းကြီး။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------



1. ↑  *မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ၏ သံချိုကဗျာပေါင်းချုပ်*။ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမှုဗိမာန်ဌာန။ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၃။
မွှေးကြိုင်သည့်အဖြူ၊ပန်းရောင် 
သို့မဟုတ်အနီရောင်ပန်းပွင့်များပွင့်လေ့ရှိသောဟောသွန်းပင်သည် 
ဆူးရှိသောချုံပင်၊ သို့မဟုတ် သစ်ပင်ဖြစ်လေသည်။ 
အင်္ဂလိပ်ဟောသွန်းပင်ရိုးရိုးသည် ခြံစည်းရိုးအလုပ်များသည့် 
အပင်ငယ်ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် မေလ၌ဟောသွန်း 
ပင်များပန်းပွင့်ကြသဖြင့် လှပသောကြောင့် လူကြိုက်များသည်။ 
မြို့ကြီးများရှိ ဆင်ခြေဖုံးရပ် ကွက်များသည်ထိုအချိန်၌ 
ဟောသွန်းပန်းပွင့်များကြောင့် ဖြူဖွေးလျက်ရှိတတ်လေသည်။ 
မေလအ တွက်ဟောသွန်းပန်းပွင့်များသည် အထူးပန်းများ 
ဖြစ်ကြလေသည်။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံမှ စာဆိုတော်ကြီး 
များကဟောသွန်းပင်ကိုအမျိုးမျိုးစာဖွဲ့ကြလေသည်။
ဥရောပတိုက်တစ်တိုက်လုံး၊အာဖရိကတိုက် 
မြောက်ပိုင်းနှင့်အာရှတိုက်အနောက်ပိုင်းတို့တွင်ဟောသွန်းပင်များ
သည်အလေ့ကျပေါက်လေ့ရှိကြလေသည်။ ထိုအပင်သည် 
များသောအားဖြင့် ၂၅ ပေအထိမမြင့်တတ်သဖြင့် သစ်ပင် 
ကြီးထက်ချုံပင်နှင့်ပို၍နွယ်လေသည်။ လှပသည့်အရွက်များ 
ထူထပ်စွာပေါက်လေ့ရှိပြီးလျှင် နွေကူးရာသီစောစောပိုင်း၌ 
မွှေးကြိုင်သည့်ပန်းပွင့်များကို ပွင့်လေ့ရှိကြသည်။ များသော 
အားဖြင့် အဖြူရောင်ဖြစ်သော်လည်း တစ်ခါတစ်ရံတွင် 
ပန်းရောင်သန်းနေသည်ကိုတွေ့ရတတ်သည်။
အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ပေါက်ရောက်သည့် ဟောသွန်းပင်မှ 
ဆောင်းကူးရာသီ၌ များသောအားဖြင့် အနီရောင်ရှိသော 
အသီးများသီးလျက်ရှိသည်မှာ ကြည့်ရှု၍ ကောင်းလေသည်။ 
အသီးများတွင်အ စေ့မာများရှိကြလေသည်။ ပန်းများကမူ 
နွေကူးရာသီတွင်သာပွင့်ကြသည်။ အလေ့ကျပေါက် သော 
ဟောသွန်းပင်များအပြင် ဥယျာဉ်များတွင် စိုက်ပျိုးယူသည့် 
ဟောသွန်းပင်များလည်းရှိသေးသည်။ ထိုအပင်များသည် 
ခရစ္စမတ်(နာတာလူး)ပွဲတော်အချိန်တွင် ပန်းများပွင့်လေ့ရှိသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဟောသွန်းပင် 
မျိုးစိတ်ပေါင်း မြောက်မြားစွာရှိရာ မျိုးစိတ်တစ်ခုမှာလှပသည့် 
မွေးနုများရှိသော ဟောသွန်းပင်ဖြစ်သည်။ ထိုအပင်သည် 
အပင်ငယ်ဖြစ်ပြီးလျှင်ယင်း၌ကွေ့ကောက်ကာဖြာထွက်နေသည့် 
အကိုင်းများရှိသည်။ ပန်းပွင့်တို့၏ အရောင်မှာအဖြူ 
ရောင်ဖြစ်သည်။ အသီးများ၏အရောင်မှာတောက်ပသည့် 
လိမ်မော်ရောင်သန်းနေသော အနီရောင်ဖြစ်သည်။ 
နွေရာသီနောက်ပိုင်းတွင်အသီးမှည့်ကြပြီးလျှင်စက်တင်ဘာလတွင် 
အောက်သို့ကြွေကျကုန်ကြသည်။ ထိုအသီးများတွင် 
ကောင်းမွန်သည့် အနံ့အရသာရှိကြသဖြင့် တစ်ခါတစ်ရံ 
ထိုအသီး များကိုယိုထိုးရာတွင် အသုံးပြုကြလေသည်။ 
ထိုအပင်မျိုးသည် ပိုးကောင်တို့၏ဖျက်ဆီးခြင်းကို 
ရုတ်တရက်မခံရသည့်အပြင် လှပသည့်အပွင့်များ၊ 
အရွက်များနှင့်အသီးများရှိသဖြင့်မြက်ခင်းများတွင် 
စိုက်ပျိုးရန်အတွက် အကောင်းဆုံးသော 
အပင်တစ်မျိုးဖြစ်လေသည်။ 
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ပေါက်ရောက်သည့် 
အခြားဟောသွန်းပင်တစ်မျိုးမှာ ကော့စပါး၊ သို့မဟုတ် 
ကော့စပါးသွန်းဖြစ်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ထိုအပင်သည် 
၂၅ပေမြင့်တက်ပြီးလျှင်ယင်း၌ရှည်ပြီးလျှင်ဖြောင့်သည့် 
ဆူးများရှိလေသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအရှေ့ဘက် 
ပိုင်းနှင့်ဥရောပတိုက်တို့တွင် ဟောသွန်းပင်မျိုးကို 
အလှအပစိုက်ပျိုးကြသည်။
ဟောသွန်းပင်သည် ရိုဇေးစီအီးခေါ် 
နှင်းဆီမျိုးရင်းဝင်ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် 
ပေါက်ရောက်သည့်ဟောသွန်းပင်မျိုးကို ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် 
ကရေတီးဂပ်အောက်ဆိယကန်သာ ဟုခေါ် ၍မွေးနုများရှိသော 
ဟောသွန်းပင်မျိုးကိုမူကရေတီးဂပ်မောလစ္စဟုခေါ်သည်။ 
ကော့စပါးဟောသွန်းမျိုးကိုမူကရပ်ဂယ်လီဟူ၍ခေါ်ကြလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  J. B. Phipps (1997)။ *Monograph of northern Mexican* Crataegus *(Rosaceae, subfam. Maloideae)*။ Sida, Botanical Miscellany။ **15**။ Botanical Research Institute of Texas။ p. 12။ ISBN 9781889878294။
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)
**ဟော့စတက်ဒ်၏ ယဉ်ကျေးမှု ဒိုင်မန်းရှင်း သီအိုရီ**မှာ ယဉ်ကျေးမှု အချင်းချင်း ကူးလူးဆက်ဆံရာတွင် အသုံးချသော မူဘောင် တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဂီး ဟော့စတက်ဒ်မှ စတင် ဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုသီအိုရီမှ လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု၏ ယဉ်ကျေးမှုသည် ၎င်း၏ အဖွဲ့ဝင်များ ခံယူထားသော စံသတ်မှတ်ချက် တန်ဖိုးအား မည်သို့ သက်ရောက်မှု ရှိသည်၊ ထိုအချက်မှ ၎င်းတို့၏ အပြုအမူများနှင့် မည်သို့မည်ပုံ ဆက်စပ်နေသည် တို့ကို ဖော်ပြထားပြီး ကိန်းခွဲခြင်း နည်းလမ်းဖြင့် စိစစ် ဖော်ထုတ်ထားသည်။

ဟော့စတက်ဒ်သည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၃ ခုနှစ်အတွင်း အိုင်ဘီအမ် ကုမ္ပဏီ ဝန်ထမ်းများ၏ ခံယူမှု စံသတ်မှတ်ချက် တန်ဖိုး အပေါ် ကောက်ယူထားသော စစ်တမ်းအား ကိန်းခွဲခြင်း နည်းအားဖြင့် ရလာသော ရလဒ်ပေါ်တွင် မူတည်၍ ၎င်း၏ မူလ မိုဒယ်လ်အား ထုတ်ဖော်ခဲ့သည်။ မူရင်း သီအိုရီတွင် ယဉ်ကျေးမှု စံသတ်မှတ်ချက် တန်ဖိုးတို့ကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရာတွင် ဒိုင်မန်းရှင်း ၄ ခုအား တင်ပြခဲ့ပြီး ၎င်းတို့မှာ ပုဂ္ဂလဓိဌာန်ဝါဒ-စုပေါင်းဝါဒကွဲပြားမှု၊ မရေရာမှုများကို ရှောင်လွဲမှု၊ အာဏာ ကွာဟာမှု (လူမှုရေး အဆင့် ကွာဟချက် အနည်းအများ) နှင့် ပုရိသဝါဒ-ဣတ္ထိယဝါဒ ကွဲပြားမှု (အလုပ်ဦးစားပေး သို့မဟုတ် လူဦးစားပေး) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဟောင်ကောင်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော သီးခြား သုတေသန တစ်ခု ကြောင့် ဟော့စတက်ဒ် အနေနှင့် ပဉ္စမမြောက် ဒိုင်မန်းရှင်း ဖြစ်သော အရှည်ကို မျှော်တွေးမှုအား ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ထို အချက်မှာ မူလ ပါရာဒိုင်းတွင် ထည့်သွင်းဆွေးနွေးမှုမပြုခဲ့သော အချက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ တွင် ဟော့စတက်ဒ်သည် ဆဋ္ဌမမြောက် ဒိုင်မင်းရှင်း ဖြစ်သော အပျော်ကျူးမှုနှင့် မိမိဘာသာ ထိန်းသိမ်းနိုင်မှုအား ထည့်သွင်း ခဲ့သည်။
တောက်ပသည့်အရွက်စိမ်းများနှင့် အနီရောင်ဗဲရီသီးများသီးသော ဟော်လီပင်များသည် သမပိုင်းရာသီဥတုရှိသော တိုင်းပြည်များတွင်ပေါက်လေ့ရှိသည်။ ဟော်လီပင်တွင်မျိုး စိတ်အများအပြားရှိရာ အမေရိကန်နိုင်ငံ၌ မူလပေါက်ရောက်သော ဟော်လီပင်သည်များသောအားဖြင့်ပေ လေးဆယ်မှငါးဆယ်အထိရှိ၍အမြင့်ဆုံးမှာပေတစ်ရာအထိ မြင့်လေသည်။ သို့သော်အမေရိကန်နိုင်ငံတွင်သာမန်ပေါက်သော ဟော်လီပင်၏ အရွက်နှင့်အသီးများ၏ အရောင်တို့သည် ဥရောပတိုက်တွင်ပေါက်ရောက်လေ့ရှိသောဟော်လီပင်၏ အရွက်နှင့် အသီးများလောက်မတောက်ပတတ်ချေ။ဥရောပဟော်လီမျိုးသည် ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံတွင် မူလပေါက်ရောက်လေသည်။ နိုင်ငံခြားဟော်လီမျိုး များကိုမြောက်အမေရိကတိုက်တွင် ၁၇၂၆ 
ခုနှစ်ခန့်က စတင်၍သွင်းယူစိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်။

ဟော်လီရွက်များနှင့်အသီးများကို နှစ်သက်ဖွယ်ကောင်းသည့်နာတာလူးပွဲတော် (ခရစ္စမတ်)ပန်းခွေများအဖြစ်ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်။ ရှေးကနာတာလူးပွဲတော်အခါတွင် ထိုအပင်ကို အိမ်နှင့်ဘုရား ဝတ်ပြုကျောင်းများ၌ အသုံးပြုလေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ ဟော်လီရွက်တွင် အနားစောင်းတစ်လျှောက်၌ဆူး များရှိသည်။ ဟော်လီပင်များသည် ဆောင်းကူးရာသီနှင့် ဆောင်းရာသီတွင် အသီးများသီးကြသည်။ သော်လီပွင့်များသည်သေး၍ဖြူကြသည်။ နှစ်အစ လောက်၌ပင် ပန်းများပွင့်လေ့ရှိကြသည်။ အသီးများသည် အခြားအသီးများ ကဲ့သို့ပင် ဆောင်းကူးရာသီ၌ မှည့်တတ်ကြ သော်လည်း တစ်ခါတစ်ရံနွေကူးရာသီရောက်သည့်တိုင်အောင် အပင်ပေါ်၌ရှိနေတတ်ကြသေးသည်။

အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင်ပေါက်ရောက်သောဟော်လီပင်ကို သာပစ်ထားမည်ဆိုလျှင်ထိုအပင်သည် ကြီးမားသည်အထိ ပေါက်ရောက်ပေလိမ့်မည်။ သို့သော်ထိုအပင်များကို များသောအားဖြင့် ခြံစည်းရိုးအတွက် ချိုင်၍ ပစ်လေ့ရှိကြသည်။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၌ ပေါက်ရောက်သော ဟော်လီပင်သည် ဟော်လီပင် များတွင်များသောအားဖြင့် အကြီးဆုံးဖြစ်လေသည်။ ထိုအပင်များသည် ဝက်သစ်ချနှင့်သင်းဝင်တော များအတွင်း၌ အထူးသဖြင့်ကောင်းမွန်စွာပေါက်ရောက်ကြလေသည်။ ထိုဟော်လီပင်များသည် နှေးကွေးစွာ ကြီးထွားကြသဖြင့် အသားမှာမာပြီးလျှင်ကျစ်လေသည်။ အသား၏အရောင်မှာ အဖြူဖြစ်သည်။ ထိုအသားဖြင့်ရှေးအခါကအိမ်ထောင်ပရိဘောဂ 
များကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြသော်လည်း ယခုအခါ တွင်မူမပြုလုပ်ကြ တော့ချေ။ လက်ကိုင်တုတ်များပြုလုပ်ရာတွင်လည်း ဖြောင့်မတ်သည့် ဟော်လီကိုင်း ကလေးများသည် 
အကောင်းဆုံးနှင့်အခိုင်ခံ့ဆုံးဖြစ်ကောင်းဖြစ်ပေလိမ့်မည်။ တူရိယာပစ္စည်းများပြု လုပ်ရန်လည်းဟော်လီသားသည် ကောင်းမွန်လေသည်။

တောင်အမေရိကတိုက်တွင် ပေါက်ရောက်သော ဟော်လီမျိုးစိတ်တစ်ခုမှအရွက်များကိုလက်ဖက်ရည် ကဲ့သို့ကျို၍သောက်နိုင်လေသည်။ ဟော်လီပင် မျိုးစိတ် အားလုံးသည် အိုင်းလက်မျိုးစိတ်ဝင် များ ဖြစ်ကြပြီးလျှင် အက်ကွီဖောလီ ယာစီအီးမျိုးရင်း(Aquifoliaceae)ဝင်များ ဖြစ်ကြလေသည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် သာမန်အားဖြင့် 
ပေါက်ရောက်လျက် ရှိသောဟော်လီပင်ကို အိုင်းလက်အိုပေးကား(*Ilex opaca*)ဟုခေါ်၍ဥရောပတိုက်တွင် ပေါက်ရောက်သောဟော်လီပင်ကိုအိုင်လက်အက်ကွီဖိုလီယမ်(*Ilex aquifolium*)ဟုခေါ်
လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**ဧကကနိပါတ် - ၁၁။ ပရောသတဝဂ် -၁၀၃ - ဝေရိဇာတ်။ ။** 
မိမိ ပိုင်စားသော ရွာငယ်တစ်ခုသို့ သွားသဖြင့် ခရီးအကြားတွင် ရန်သူ ခိုးသားဘေးမှ လွတ်မြောက်လာသော သူဌေးအကြောင်း။

ခိုးသားဘေးမှ လွတ်ခဲ့ရ
---------------------

နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အနာထပိဏ် သူဌေးကြီးသည် မိမိစားရသော ရွာသို့ လှည်းယာဉ်ဖြင့် သွားလတ်သော် အပြန်တွင် ခရီးအကြား၌ သူခိုးတို့ကို မြင်လေ၏။

ထိုအခါ သူဌေးကြီးသည် ခရီးအကြား၌ တည်းခိုနေထိုင်ရန် မသင့်၊ သာဝတ္ထိမြို့တော် နေအိမ်သို့ အရောက် ပြန်မည်ဟု နွားတို့ကို အတင်းမောင်းနှင်ကာ ပြန်ခဲ့ရ၏။

အိမ်သို့ရောက်၍ နံနက်အခါ မြတ်စွာဘုရားထံ အဖူးမြော်သွားရင်း ထိုအကြောင်းကို လျှောက်ထားလေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် "သူဌေးကြီး ... ရှေးအခါ၌လည်း သူခိုးတို့သည် ခရီးအကြားဝယ် ပညာရှိတို့ကိုမြင်၍ မလုယက်ဘဲ မိမိနေရာသို့သာ ပြန်လာကုန်ဖူးပြီ" ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။

အတိတ်ဝတ္ထု
----------

ဘေးရန်ကင်းရ ဝမ်းမြောက်လှ
------------------------

လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် စည်းစိမ် ဥစ္စာ များစွာကြွယ်ဝသော သူဌေးကြီး တစ်ဦး ဖြစ်လေ၏။

တစ်နေ့သ၌ သူဌေးကြီးသည် မွန်မြတ်သောဘောဇဉ်ကို သုံးဆောင်ရန် ပင့်ဖိတ်သဖြင့် ရွာငယ်တစ်ခုသို့ လှည်းယာဉ်ဖြင့်သွားရာ အပြန်တွင် ခရီးအကြား၌ သူခိုးတို့ကို မြင်၍ တည်းခိုနေထိုင်ရန် မသင့်ဟု နွားတို့ကို အမြန်မောင်းနှင်ကာ အိမ်သို့ အရောက်ပြန်လေ၏။

အိမ်သို့ရောက်လျှင် မွန်မြတ်သော ဘောဇဉ်တို့ကို သုံးဆောင်ပြီး၍ မွန်မြတ်သော အိမ်ရာ၌ လျောင်းစက်ကာ ငါ့မှာ သူခိုးတို့လက်မှ လွတ်မြောက်လျက် ဘေးမရှိရာ၊ မိမိအိမ်သို့ ပြန်လာပေသည်ဟု ဆင်ခြင်အောက်မေ့သဖြင့် -

"ရန်သူတို့နေရာ၌ တစ်ရက်၊ နှစ်ရက်မျှ နေရခြင်းပင် ဆင်းရဲလှ၏။ သို့အတွက် ပညာရှိသောသူသည် ရန်သူတို့နေရာ၌ မနေထိုင်ရာ" –

ဟု ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဥဒါန်းစကား မြွတ်ကြားလေ၏။ နောက်အခါ အသက်ထက်ဆုံး အလှူ အစရှိသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ပြုစုအားထုတ်ကာ သေလွန်သောအခါ ကံအားလျှော်စွာ လားလေ၏။

ဇာတ်ပေါင်း
----------

ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -

ရဟန်းတို့ -

ထိုအခါ ဗာရာဏသီ သူဌေးသည် - ယခုအခါ ငါဘုရားဖြစ်လာပြီ -

ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။

ဆောင်ပုဒ်
---------

(၁) ရန်သူ့နေရာ၊ နေသူမှာ၊ လွန်စွာဆင်းရဲရ။

(၂) ပညာရှင်များ၊ သတိပွား၊ ပြောင်းသွားမနေကြ။

ဝေရိဇာတ် ပြီး၏။

* + -

ကိုးကား
-------

1. ↑  မဟာပညာဗလပဌမကျော်ဦးကြီးဖေ။ *ငါးရာငါးဆယ် နိပါတ်တော်စကားပြေ*။
ဝေယံအောင် (၁၉၉၁ ခုနှစ်ဇူလိုင်လ ၂၂ ရက်ဖွား) သည်မြန်မာနိုင်ငံအလှမယ်ပြိုင်ပွဲလုပ်ငန်းရှင်နှင့် ဒီမိုကရေစီတက်ကြွလှုပ်ရှားသူဖြစ်သည်။ သူသည် ဟန်ဇော်လတ် နှင့် တွဲဖက်၍ ရွှေမြေမြန်မာအလှမယ် ကို တည်ထောင်သူလည်းဖြစ်သည်။

နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ
--------------------------

၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံအာဏာသိမ်းပွဲအပြီးတွင် သူသည်လူထုစုဝေးပွဲများနှင့်လူမှုကွန်ရက်များမှတဆင့် လူကိုယ်တိုင် အာဏာသိမ်းမှုဆန့်ကျင်ရေးလှုပ်ရှားမှုတွင်ပါဝင်ခဲ့သည်။ သူသည် စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှုကိုရှုတ်ချခဲ့ပြီး ဖေဖော်ဝါရီလမှစတင်ကာဆန္ဒပြမှုများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ သူသည် "We Want Justice" လက်သုံးချောင်းဖြင့်အလေးပြုသည့်လှုပ်ရှားမှုတွင်ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုလှုပ်ရှားမှုအားဆိုရှယ်မီဒီယာတွင်စတင်ခဲ့ပြီး နာမည်ကြီးများစွာပါဝင်သည်။

စစ်တပ်ကအာဏာသိမ်းမှုကိုဆန့်ကျင်တယ်ဆိုပြီးနိုင်ငံတော်အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၅၀၅ (က) အရသူ့ကိုဖမ်းဖို့ဝရမ်းထုတ်ထားတယ်။ အခြားနာမည်ကြီးများစွာနှင့်အတူသူသည် Civil Disobedience Movement (CDM) တွင်ပါ ဝင်ရန်တောင်းဆိုခြင်းနှင့်ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်မှုစွမ်းရည်ကိုပျက်စီးစေခြင်း၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ အားထောက်ခံခြင်းနှင့်တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှုကိုအနှောင့်အယှက်ပေးခြင်းတို့ဖြင့်ပြည်သူများအားလှုံ့ဆော်မှုဖြင့်တရားစွဲဆိုခံခဲ့ရသည်။

စစ်ကောင်စီရဲ့ နိုင်ငံတော် အကြည်ညို ပျက်စေမှုနဲ့ တရားစွဲဆိုခြင်း ခံထားရတဲ့ Gen Z Burma အဖွဲ့ဝင် ဝေယံအောင်၊ ဟန်ဇော်လတ်နဲ့ Alvin တို့ အဖွဲ့ဟာ ရန်ကုန် မှာ ဆက်လက် နေထိုင်ရန်အတွက် အခက်အခဲ ရှိလာတာကြောင့် Free Burma Rangers အဖွဲ့ရဲ့ အကူအညီဖြင့် လွတ်မြောက်နယ်မြေနယ်စပ်တနေရာကို ရောက်ရှိနေကြသည်။ ထို လွတ်မြောက် တဲ့ ဒေသမှာလည်း တော်လှန်ရေးအတွက် ပြင်ဆင် ကြိုးစားနေကြဆဲဖြစ်သည်။

အစောပိုင်းဘဝနှင့် လုပ်ဆောင်မှုများ
----------------------------------

ဝေယံအောင်ကို မကွေးတိုင်းဒေသကြီး မင်းဘူးမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် ရွှေမြေမြန်မာအလှမယ် ကို ၂၀၁၃ တွင်သူ၏သူငယ်ချင်း ဖြစ်သူ ဟန်ဇော်လတ်နှင့်အတူ တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်ကအသက် ၁၈ နှစ် အရွယ်ဟန်ဇော်သည် ကမ္ဘာ့အသက်အငယ်ဆုံး National Director ဖြစ်လာခဲ့သည်။[]

ကိုးကား
-------

1. ↑  "Wai Yan Aung founded Miss Golden Land Myanmar Organization with co-founder and CEO Mr. Han Zaw Latt since 2013"၊ Miss Supranational Website။ 26 Aug 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  "အလှမယ်တွေ မွေးထုတ်ရင်း တော်လှန်ရေးနယ်ထဲ ရောက်ခဲ့ရတဲ့ ဟန်ဇော်လတ် ကို မေးမြန်းခြင်"။
3. ↑  "Wai Yan Aung founded Miss Golden Land Myanmar Organization and selected Myanmar representatives since 2013"၊ Ministry of Information Website။ 26 May 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**ဟောလိဝုဒ် ကျော်ကြားမှု အထိမ်းအမှတ် လျှောက်လမ်း** (အင်္ဂလိပ်: Hollywood Walk of Fame) သည် အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့၊ ဟောလိဝုဒ် ရုပ်ရှင်နယ်မြေကြီးတွင် ရှိသည့် ပြတိုက်ဆန်ဆန် နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ ရုပ်မြင်သံကြား၊ ရေဒီယို စသည့် ဖျော်ဖြေရေးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများတွင် အောင်မြင်ကျော်ကြားသော အနုပညာရှင် ငွေကြယ်ပွင့်များကို ဂုဏ်ပြုသည့်အနေဖြင့် ကြေးဝါစသည်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် ထိပ်ချွန်းငါးဖက်ပါ အထိမ်းအမှတ်ကြယ်ပွင့်များကို ထိုလျှောက်လမ်းတစ်လျှောက်တွင် အမှတ်တရ မော်ကွန်းတင်ထည့်သွင်းမြှုပ်နှံထားသည်။ ဟောလိဝုဒ်လမ်းကျယ်ကြီး (Hollywood Boulevard) ၏ ဘလောက် ၁၅ ခုနှင့် ဗိုင်းန်လမ်း (Vine Street) ၏ ဘလောက် ၃ ခုတို့ တစ်လျှောက်တွင် ကြယ်ပွင့်ပေါင်း ၂၆၀၀ ကျော်ကို မြှုပ်နှံထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုကြယ်ပွင့်များသည် ဖျော်ဖြေရေးဆိုင်ရာ ထုတ်လုပ်မှုများတွင် အောင်မြင်ကျော်ကြားသော ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်၊ ဂီတပညာရှင်၊ ဒါရိုက်တာ၊ ထုတ်လုပ်သူ၊ ဂီတဆိုင်ရာအဖွဲ့၊ စိတ်ကူးယဉ်ဇာတ်ကောင် စသူတို့ကို ဂုဏ်ပြုမော်ကွန်းစိုက်ထူထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဟောလိဝုဒ် ကျော်ကြားမှု အထိမ်းအမှတ်လမ်းကြောင်းသည် နှစ်စဉ် ခရီးသွားဧည့်သည်ပေါင်း ၁၀ သန်းခန့် လာရောက်လည်ပတ်သော လူသိများသည့် နာမည်ကြီးနေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။

ဖော်ပြချက်
----------

အထိမ်းအမှတ်လျှောက်လမ်းသည် ဂိုဝါလမ်း (Gower Street) မှ လာဘီရာရိပ်သာလမ်း (La Brea Avenue) အထိ ဟောလိဝုဒ်လမ်းကျယ်ကြီးပေါ်တွင် အရှေ့မှ အနောက်သို့ ၁.၃ မိုင် (၂.၁ ကီလိုမီတာ) ရှိပြီး၊ ဟောလိဝုဒ်နှင့် လာဘီရာ ကြားတွင် ထောင့်ဖြတ်လမ်းတိုပိုင်းတစ်ခု ပေါင်းထည့်သည်။ ယုကလမ်း (Yucca Street) နှင့် နေဝင်ချိန်လမ်းမ (Sunset Boulevard) ကြား ဗိုင်းန်လမ်းပေါ်တွင် မြောက်မှ တောင်သို့ ဝ.၄ မိုင် (ဝ.၇ ကီလိုမီတာ) ရှိသည်။

### အမျိုးအစား

၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ဟောလိဝုဒ် ကျော်ကြားမှု အထိမ်းအမှတ် လျှောက်လမ်းတွင် ၆ ပေ (၁.၈ မီတာ) ခြားတစ်ခါ ကြယ်ပွင့်ပေါင်း ၂၆၀၀ ကျော် ရှိသည်။  ထိုကြယ်ပွင့်များတွင် ဂုဏ်ပြုခြင်းခံရသူ၏ အမည်ကို ထွင်းထားပြီး သက်ဆိုင်ရာကဏ္ဍ အမျိုးအစားအလိုက် အမှတ်တံဆိပ် ပုံရိပ်များကို ထည့်သွင်းထားသေးသည်။ ကဏ္ဍအလိုက် ပုံရိပ်အမျိုးအစားငါးမျိုးရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ 

* ရုပ်ရှင်ကင်မရာ တံဆိပ် (ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ အတွက်)
* ရုပ်မြင်သံကြား တံဆိပ် (ရုပ်မြင်သံကြား အတွက်)
* ဓာတ်ပြားခွေ တံဆိပ် (အသံသွင်းနှင့် ဂီတဆိုင်ရာ အတွက်)
* ရေဒီယိုမိုက်ခရိုဖုန်း တံဆိပ် (ရေဒီယိုဆိုင်ရာ အတွက်)
* ဟာသရုပ်ပြောင်မျက်နှာဖုံး တံဆိပ် (ပြဇာတ်များ အတွက်) တို့ ဖြစ်သည်။ လျှောက်လမ်းရှိ ကြယ်ပွင့်များအနက် ရုပ်ရှင်ဆိုင်ရာ ၄၇ ရာခိုင်နှုန်း၊ ရုပ်မြင်သံကြားဆိုင်ရာ ၂၄ ရာခိုင်နှုန်း၊ အသံသွင်းဆိုင်ရာ ၁၇ ရာခိုင်နှုန်း၊ ရေဒီယိုဆိုင်ရာ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် ပြဇာတ်ဆိုင်ရာ ၂ ရာခိုင်နှုန်း ရှိပြီး၊ တစ်နှစ်လျှင် ခန့်မှန်းခြေ ကြယ်အသစ် ၂၀ ခန့် ထပ်မံမော်ကွန်းတင်လေ့ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  Upcoming Star Ceremonies။ Hollywood Chamber of Commerce (February 10, 2017)။ February 10, 2017 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  February 10, 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ "Dedication of the 2,601st star on the Hollywood Walk of Fame"
2. ↑  Martín၊ Hugo။ "Golden milestone for the Hollywood Walk of Fame" (in en-US)၊ *Los Angeles Times*၊ 2010-02-06။