|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

မန္ဒာယုက (တိ) [မန္ဒ+အာယု+က] နည်းသော အသက်ရှိသော (ပသာဒရုပ်)။ (အတိမဟန္တာရုံဝီထိ၌ အလုံးစုံသောစိတ်တို့၏ ခဏတိုင်းမှာပင် စက္ခုပသာဒရှိသော်လည်း စက္ခုဝိညာဉ် ဖြစ်သည့်တိုင်အောင် မှီသော စက္ခုပသာဒတို့ကို ပြလို၍ စိက္ခုဝိညာဉ်မဖြစ်မီ ခဏငယ် ၄၉-ချက် ရေတွက်သည်။

မန္ဒာယုက, အမန္ဒာယုက
-------------------

ထို၄၉ ချက်သော ခဏငယ်၌ ရှိသော စက္ခုပသာဒ ၄၉-ချက်လုံးကို စက္ခုဝိညာဉ် မှီသလော ဟူသော် အတီတဘဝင်မဖြစ်မီ ဖြစ်သော ၃၇-ချက်သော စက္ခုပသာဒသည် အတီတဘဝင် နှင့်ဥပါဒ်ပြိုင်သော ရူပါရုံအောက် အသက်တိုခြင်းကြောင့် **မန္ဒာယုက**မည်၏။ 

ထိုမန္ဒာယုကဖြစ်သော စက္ခုပသာဒတို့ကို စက္ခုဝိညာဉ် မမှီ၊ အတီတဘဝင်၏ ဌီမှ စ၍ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း၏ ဘင်တိုင်အောင် ၁၁-ချက်သော ခဏ၌ရှိသော စက္ခုပသာဒသည် အတီတဘဝင်နှင့် ဥပါဒ်ပြိုင်သော ရူပါရုံထက် အသက်ရှည်ခြင်းကြောင့် **အမန္ဒာယုက** မည်၏။ ထိုအမန္ဒာယုက ဖြစ်သော စက္ခုပသာဒတို့ကိုလည်း စက္ခုဝိညာဉ် မမှီ။

မဇ္ဈိမာယုက
----------

အတီတဘဝင်၏ ဥပါဒ်ခဏ၌ ဖြစ်သော စက္ခုပသာဒသည် အတီတဘဝင်၏ ဥပါဒ်နှင့် ပြိုင်သောရူပါရုံနှင့် မျှသော အသက်ရှိခြင်းကြောင့် **မဇ္ဈိမာယုက** မည်၏။ ထိုမဇ္ဈိမာယုက ဖြစ်သော စက္ခုပသာဒကိုသာလျှင် စက္ခုဝိညာဉ် မှီသည်။ မဟန္တာရုံ ၂-ဝီထိ ပရိတ္တာရုံ ၆-ဝီထိတို့၌ မန္ဒာယုက ၃-ခုစီ အစဉ်အတိုင်း လျော့၍ ၃၄၊ ၃၁၊ ၂၈၊ ၂၅၊ ၂၁၊ ၁၉၊ ၁၆၊ ၁၃-ဟူ၍ မှတ်။ အမန္ဒာယုကမှာ ၃-ခုစီ အစဉ်အတိုင်း တိုး၍ ၁၄၊ ၁၇၊ ၂၀၊ ၂၃၊ ၂၆၊ ၂၉၊ ၃၂၊ ၃၅-ဟု မှတ်။ မဇ္ဈိမာယုကမှာ အဆုတ် အတိုး မရှိ။ ရှေးဦးစွာ ဖြစ်သော အတီတဘဝင်၏ ဥပါဒ် ခဏ၌ ဖြစ်သော စက္ခုပသာဒ အစုကိုသာ အမြဲမှတ်၊ မန္ဒာယုက, မဇ္ဈိမာယုက, အမန္ဒာယုက သုံးပါးကို ပေါင်းသော် ၄၉-ချက် စက္ခုပသာဒ ရသည်။ ဤအတူ သောတဒွါရဝီ ဃာနဒွါရဝီထိ,ဇိဝှါဒွါရဝီထိ, ကာယဒွါရဝီထိတို့၌ မန္ဒာယုက,မဇ္ဈိမာယုက,အမန္ဒာက သုံးပါးစီ ဝေဖန်ရမည်။ 

အတီတဘဝင် ဥပါဒ်အခိုက်၌ အာရုံဖြစ်သော ရူပါရုံ, အာရုံအထင်ခံသော စက္ခုပသာဒ ၂-ပါးသည် အတူပြိုင်၍ ဥပါဒ်၏၊ ဒုတိယတဒါရုံ၏ ဘင်ခဏ၌ ဆိုပြီးသော ရူပါရုံနှင့် ပသာဒ ၂-ပါးသည် ပြိုင်၍ချုပ်၏၊ ထို့ကြောင့် အတီတဘဝင်နှင့်အတူ ဥပါဒ်ပြိုင်သော စက္ခုပသာဒသည် ရူပါရုံနှင့်မျှသော အသက်ရှိသောကြောင့် မဇ္ဈိမာယုကမည်၏။ စက္ခုဝိညာဉ် ဥပါဒ်ဆဲ၌ ဌီအနေအားဖြင့်ရှိသော ၄၉-ချက်သော စက္ခုပသာဒတို့အနက် အတီတဘဝင်၏ ရှေ့ တေရသမဘဝင်၏ ဘင်ခဏ၌ ဥပါဒိသော ပသာဒ တိုင်အောင် ၃၇-ချက်သော ပသာဒစုသည် ဒုတိယတဒါရုံနှင့် ပြိုင်၍ ချုပ်သော ရူပါရုံနှင့် အသက်မတူဘဲ ဤရူပါရုံအောက် တိုသော နုံ့သော အသက်ရှိသောကြောင့် မန္ဒာယုက မည်၏၊ အတီတဘဝင်၏ ဌီမှစ၍ ပဉ္စဒါရာဝဇ္ဇန်း၏ ဘင်နှင့် အတူ ဥပါဒ်သော ပသာဒတိုင်အောင်သော ၁၁-ခုသော ပသာဒစုသည် ရူပါရုံနှင့် အသက်မမျှ ဒုတိယတဒါရုံနောက်ကျသော ဘဝင်တို့၏ အခိုက်မှာမှ ချုပ်သဖြင့် ရူပါရုံထက် ရှည်သော အသက်ရှိသောကြောင့် အမန္ဒာယုကမည်၏၊ ထို၃-ပါးတို့တွင် မဇ္ဈိမာယုက ပသာဒကိုသာ စက္ခုဝိညာဉ်မှီ၏။ ဝီထီမဉ္ဇူရီကျမ်း။ ၃၁-၁။ အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် ပဉ္စာရုံတို့နှင့် တကွဖြစ်သော, ပဉ္စာရုံတို့သည် ထိခိုက်အပ်သော ပဉ္စပသာဒတို့သည် မဇ္ဈိမာယုကတို့မည်ကုန်၏၊ အာရုံနှင့် ပသာဒတို့ မထိခိုက်မီ ဖြစ်နှင့်သော ပဉ္စပသာဒတို့သည် မန္ဒာ ယုကတို့မည်ကုန်၏၊ အာရုံနှင့်ပသာဒတို့ထိခိုက်
ပြီးနောက်၌ ဖြစ်ကြသော ပဉ္စပသာဒတို့သည် အမန္ဒာယုကတို့မည်ကုန်၏။  

  

### ကိုးကား

1. ↑  ဆင်တဲ သင်္ဂြိုဟ် အကောက်၊ နှာ။ ၇၀။
2. ↑  မဏိမဉ္ဇူ၊၁၊၄၄၇-၉။)တတော ပုဗ္ဗေ ဌိတိက္ခဏေ ဇာတစက္ခုတော ပဋ္ဌာယ တေဝီသတိ စက္ခုပသာဒါနိ မန္ဒာယုကာနိ။ သင်္ခေပ၊ဋီ၊၂၄၇။ (အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟဒီပနီ။ ၁၄၄။) တတော ပုရိမက္ခဏေသု ဥပ္ပန္နာ သတ္တတိံသ စက္ခာဒိပဉ္စပ္ပသာဒါ မန္ဒာယုကာ နာမ။ မဏိမဉ္ဇူ၊၁၊၄၄၇-၈။ (အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟဒီပနီ။ ၁၄၄။ ပရမတ္ထဒီပနီ။ ၁၅၉။ အနုဒီပနီ။ ၁၂၇။)
3. ↑  တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၆