recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့ ဃောသိတာရုံကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် မုဏ္ဍိယနှင့် ဇာလိယဟူသော ပရိဗိုဇ်ရဟန်း(၂)ပါး ရောက် လာကြပြီး ဘုရားရှင်အား အညတိတ္ထိယတို့၏ အယူဖြစ်သော "တံ ဇီဝံ တံ သရီရံ၊ အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရံ" ဟူသော ပုစ္ဆာတစ်စုံ မေးလျှောက်ကြပါသည်။

ဘုရားရှင်က အဖြေမပေးသေးပဲ ဘုရားဖြစ်တော်မူသည်ကစ၍ သာမည ဖလသုတ် ဒေသနာတော်အတိုင်း သီလသမ္ပန္နဖြစ်ပုံ၊ ရူပဈာန်လေးပါးနှင့် ပြည့်စုံပုံတို့ကို ဟောတော်မူပါသည်။ ဈာန်တစ်ပါးပြီးတိုင်း ဈာန်ရပုဂ္ဂိုလ်သည် "တံ ဇီဝံ" အစရှိသောစကားတို့ကို ပြောဆိုခြင်းငှာ သင့်မည်လောဟု မေးတော်မူပါသည်။ ပရိဗိုဇ်တို့က သင့်ပါသည်ဟု ဖြေကြားကြပါသည်။ ထိုသို့ သိတော်မူခြင်းကြောင့် ငါဘုရားသည် "တံ ဇီဝံ" အစရှိသည်တို့ကို ဟောတော်မမူပုံကို မိန့်ကြားတော်မူပါသည်။

ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြစ်ပုံ၊ မဂ်ဉာဏ်, ဖိုလ်ဉာဏ်ဖြစ်ပုံ ရဟန္တာဖြစ်ပုံအထိ ဟောတော်မူပြီး ဓမ္မကထာတစ်ခုပြီးတိုင်း တစ်ခါမေးတော်မူပါသည်။ ရဟန္တာ ဖြစ်ပြီးပုံကို ဟောတော်မူပြီး မေးတော်မူသည့်အခါ ပရိဗိုဇ်များက ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်သည် "တံ ဇီဝံ" အစရှိသောစကားကို မပြောဆိုတော့ပါဟု လျှောက်ထားကြပါသည်။ ဘုရားရှင်က ဤသို့ သိတော်မူ မြင်တော်မူသောကြောင့် "တံ ဇီဝံ" အစရှိသည်တို့ကို ငါဘုရား ဟောတော်မမူဟု မိန့်တော်မူပါသည်။ ပရိဗိုဇ်များက ဘုရားရှင်၏ ဓမ္မဒေသနာတော်ကို ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ လက်ခံသွားပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ ဃောသကသူဌေးအကြောင်း, ဃောသိတာရုံကျောင်းသမိုင်း၊ သူဌေးသုံးဦး ကိုးကွယ်သောရသေ့များ ဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူပုံကို သိသွား၍ ဘုရားရှင်ထံ ရောက်ရှိကျွတ်တမ်းဝင်ကြပုံ၊ ကောသမ္ဗီမြို့၌ ဘုရားရှင်သီတင်းသုံးရန် ကျောင်းတိုက်ကြီးသုံးတိုက် ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းကြပုံ၊ မုဏ္ဍိယနှင့် ဇာလိယပရိဗိုဇ် များအကြောင်း၊ ယင်းပရိဗိုဇ်တို့က ဝါဒတင်လို၍ ပြဿနာမေးပုံအကြောင်း၊ ပုထုဇဉ်သည် ဝိစိကိစ္ဆာရှိနေ၍ "တံ ဇီဝံ" အစရှိသည်တို့ကို ပြောနိုင်ကြောင်း၊ ရဟန္တာ ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဝိစိကိစ္ဆာကိုလွန်မြောက်ပြီးဖြစ်၍ မပြောတော့ကြောင်း ပရိဗိုဇ်များ၏ အယူအဆ အစရှိသည်တို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

ဋီကာဟောင်း၌လည်း မှတ်သားဖွယ်ရာများကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

ဋီကာသစ်၌ အလ္လကပ္ပရဋ္ဌကို "အဒ္ဒိလရဋ္ဌ" ဒမိဠရဋ္ဌ-ဟု အရေးအသား ရှိကြောင်း၊ တိရစ္ဆာန်နှင့် လူတို့၏ သဘာဝခြားနားချက်၊ ဃောသကနတ်သား နတ်ဖြစ်ခြင်းအကြောင်း၊ ယင်း၏အသံပျံ့နှံ့ပုံ၊ နတ်ပြည်မှ စုတေခြင်းအကြောင်း၊ ဒီဃဘာဏကနှင့် ဓမ္မပဒဘာဏကတို့ အဆိုအမိန့် မတူပုံ၊ သူဌေးကြီးသုံးဦး သောတာပန်အရိယာသာဝကဖြစ်ပုံ၊ တံဇီဝံသည် ဥစ္ဆေဒဝါဒ, အညံဇီဝံသည် သဿတဝါဒဖြစ်ပုံ၊ အရိယမဂ္ဂသည် မဇ္ဈိမပဋိပဒါ၊ ပရိဗိုဇ်များ၏ ‘န ကလ္လံ တဿေတံ"ဟု လျှောက်ထားခြင်းအကြောင်း အစရှိသည်တို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။


---

ဤသုတ်သည် အတ္တ၊ ရူပ စသော ပြဿနာများနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဆွေးနွေးသောသုတ် ဖြစ်သည်။ အတ္တ၊ရူပ ပြဿနာတို့ကို မဟာလိသုတ်၌လည်း ဆွေးနွေးထားပေသည်။

အကိုးအကား
---------

1. ↑  -ဒီ၊၁၊၁၅၁-၂။ ဒီ၊မြန်၊၁၊၁၈၁-၃။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၈၂-၆။ ဒီ၊ဋီ၊၁၊၃၄၄-၆။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၃၄၁-၅။

-ဒီဃနိကာယ၊ သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ၊ သတ္တမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
3. ↑  ပါဠိစာပေသမိုင်း။ ဒေါ်အုန်း မဟာဝိဇ္ဇာ။ ဒုကြိမ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၉၈၁။ သာသနာရေးဦးစီးဌာန။ ရန်ကုန်။
|  |
| --- |
| **၁၉၆၀** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| မတ်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၆၄** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| မတ်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
လာဘ်ကောင်ရုပ် ဇာဘီဗာကာ
**ဇာဘီဗာကာ** (ရုရှား: Забива́ка, "Goalscorer")သည် ရုရှားနိုင်ငံ၌ ကျင်းပခဲ့သော ၂၀၁၈ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ၏ တရားဝင် လာဘ်ကောင်ရုပ်ဖြစ်သည်။ အမည်မှာ ရုရှားစကားလုံးဖြစ်သော забияка ("hothead") နှင့် забивать ("to score") ကို ပေါင်းစပ်ထားသော အမည်ဖြစ်သည်။ 

ဤလာဘ်ကောင်ရုပ်ကို ရုရှားနိုင်ငံတွင် အင်တာနက်မှ မဲပေေးရွေးချယ်ခဲ့ပြီး အရုပ်ရေးဆွဲသူမှာ ဒီဇိုင်းကျောင်းသူ ယဲ့ကာကျယ်ရင်နာ ဘာချာရိုဗာ(Екатерина Бочарова) ဖြစ်သည်။

ဒီဇိုင်း
--------

ဇာဘီဗာကာ
လာဘ်ကောင်ရုပ်ကို ၂၀၁၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုအရုပ်မှာ အမွေး အညိုနှင့်အဖြူရှိသော ယူရေးရှန်း ဝံပုလွေကို ကိုယ်စားပြုပြီး "RUSSIA 2018" ဟု ရိုက်နိုပ်ထားသော တီရှပ်အင်္ကျီကို ဝတ်ဆင်ထားပြီး လိမ္မော်ရောင် မျက်မှန်ကို ဝတ်ဆင်ထားသည်။ ဒီဇိုင်းနာအဆိုအရ ထိုမျက်မှန်များ စကိတ်မျက်မှန်မဟုတ်ပဲ စက်ဘီးစီးခြင်းကဲ့သို့သော အာကစားများတွင် အသုံးပြုသော အားကစားမျက်မှန်အမျိုးအစား တစ်ခုဖြစ်သည်။ အကြောင်းမှာ "ဇာဘီဗာကာသည် ကွင်းထဲတွင် အလွန်လျင်မြန်လှသဖြင့် သူ့မျက်လုံးများသည် အကာအကွယ်လိုသောကြောင့်" ဖြစ်သည်။

အင်္ကျီတွင် ရောစပ်ထားသော အရောင်များဖြစ်သည့် အဖြူ၊ အပြာနှင့် အနီရောင်တို့သည် ရုရှားအသင်းကို ကိုယ်စားပြုသော အမျိုးသား အရောင်များ ဖြစ်ကြသည်။

ယှဉ်ပြိုင်ခြင်း
---------------

ဒီဇိုင်းပြိုင်ပွဲ ရလဒ်များကို ၂၀၁၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် Channel One ရုပ်သံလိုင်း၏ Evening Urgant ရုပ်သံအစီအစဉ်တွင် ကြေညာခဲ့သည်။ ဇာဘီဗာကာဟု အမည်ပေးထားသော ဝံပုလွေမှာ မဲ ၅၃ ရာခိုင်နှုန်း ရရှိခဲ့ပြီး ကျား (၂၇ ရာခိုင်နှုန်း)နှင့် ကြောင် (၂၀ ရာခိုင်နှုန်း)တို့ကို ကျော်ဖြတ် အနိုင်ရခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မဲပေးခြင်းတွင် လူပေါင်း ၁ မီလီယံကျော် ပါဝင် မဲပေးခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။

တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ပြသခဲ့သော ထို Evening Urgant ရုပ်သံအစီအစဉ်တွင် ၂၀၁၈ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ ကျင်းပရေးကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ ဗစ်တာလီ မူထ်ကိုမှ လာဘ်ကောင်ရုပ်၏ အမည်ကို အကြံပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဖီဖာမှ ဒီဇိုင်းရေဆွဲခဲ့သူ ဘာချာရိုဗာကို အနည်းငယ်မျှသော ဆုကြေးငွေဖြစ်သည့် ဒေါ်လာ ၅၀၀ ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  "Wolf chosen as 2018 FIFA World Cup Official Mascot and named Zabivaka" (သတင်းထုတ်ပြန်ချက်)။ ဖီဖာ။ 21 October 2016။ 22 October 2016 တွင် မူရင်း အား မော်ကွန်းတင်ပြီး။ 4 October 2018 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  "Russians deride choice of confusing 2018 World Cup mascot Zabivaka". *Russia Beyond*, 28 October 2016
3. ↑   "Создатель талисмана ЧМ-2018, волка Забиваки, получила за свою работу 500 долларов "

ပြင်ပလင့်များ
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | ဝီကီမီဒီယာ ကွန်မွန်းစ်တွင် ***ဇာဘီဗာကာ*** နှင့် ပတ်သက်သော မီဒီယာ ရှိသည်။ |

* FIFA's official webpage on Zabivaka Archived 25 June 2018 at the Wayback Machine.

|
|  |
| ယခင်ကဖူလီကို | ***ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား လာဘ်ကောင်ရုပ်*Zabivaka***FIFA 2018* | ဆက်ခံသူTBA |
မြန်မာမင်းများလက်ထက်တွင် ယိုးဒယားနိုင်ငံ နှင့် အဆက်အဆံရှိကြသည့် အလျောက် **ယိုးဒယားဝန်**ရာထူးကိုလည်း သီခြားခန့်အပ် ထားလေ့ရှိပါသည် ။

ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလ ယိုးဒယားစစ်
-------------------------------

ကုန်ဘောင်ခေတ်ဦးကာလ အလောင်းမင်းတရားလက်ထက် ၁၇၅၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ယိုးဒယားသို့ စစ်ချီတက်ခဲ့သည် ။ စစ်ချီရြခင်းအကြောင်းမှာ ထားဝယ်မြို့စားနှင့် ပက်သက်မှုရှိပါသည် ။ ထားဝယ်မြို့စားသည် ယိုးဒယာဒတို့၏ အထောက်အပံ့ဖြင့် မြန်မာဘုရင်အား ခြားနားခဲ့သည် ။ အလောင်မင်းတရားပိုင် သင်္ဘောတော်ကိုပင် တနင်္သာရီကမ်းခြေသို့ ယူဆောင်သွားခဲ့၏ ။ သို့ဖြင့် ကြည်းကြောင်း ၊ ရေကြောင်း ချီခဲ့ကြခြင်းဖြစ်ပါသည် ။ သို့သော် အယုဒ္ဓယကို ဝန်ရံတိုက်ထိုက်စဉ် အတွင်း အလောင်းမင်းတရား၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေကြောင့် ပြန်လည်ဆုတ်ခွာလာခဲ့ကြရာ လမ်းခရီး မုတ္တမနယ် ကင်းရွာ အရောက် ၁၁ မေ ၁၇၆၀ တွင် အလောင်းမင်းတရားနတ်ရွာစံခံသည်။ သားတော် မြေဒူးမင်းလက်ထက်တွင် ခမည်တော်လက်ထက် မအောင်မြင်ခဲ့သည့် ယိုးဒယားသို့ စစ်ချီခဲ့ပြန်ပါသည် ။ ထာဝယ်မြို့စား ရွှေတောင်စားက မြန်မာဘုရင်အား ခြားနားပုန်ကန်သဖြင့် ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၁၇၆၄ ခုနှစ်တွင် မဟာနော်ရထာ ဦးဆောင်ကာ သွားရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည် ။ မြန်မာတပ်များသည် ၂၈ မေ ၁၇၆၇ တွင် အယုဒ္ဓယကို သိမ်ပိုက်နိုင်ခဲ့ပါသည် ။ ယင်းနောက်ပိုင်းတွင် ယိုးဒယားဝန်ရာထူး သီးခြားပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပါသည်။

ယိုးဒယားဝန် နေမျိုးသီရိဇေယျသင်္ကြန်
-----------------------------------

ပထမဆုံးခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည့် ယိုးဒယားဝန်မှာ နေမျိုးသီရိဇေယျသင်္ကြန်ဖြစ်သည် ။ မကွေးမြို့ကို မြို့စားအရာ ပေးအပ်ခံခဲ့ရသူလည်းဖြစ်၏ ။ ယိုးဒယားဝန် နေမျိုးသီရိဇေယျသင်္ကြန်သည် ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၇၆၉ ခုနှစ်တွင် ကောင်းတုံမြို့၌ ကျင်းပသည့် တရုတ်မြန်မာ ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေပွဲသို့ တက်ရောက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည် ။

စဉ့်ကူးမင်းလက်ထက်
-----------------

စဉ့်ကူးမင်း ( ၁၇၆၆ - ၁၇၈၂ ) လက်ထက် ယိုးဒယားဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသူမှာ ကျော်ခေါင်ကျော်သူ ဖြစ်သည်။ သူ၏ သမီး တောင်တွင်းကြီးမြို့စား သီရိဒေဝီမှာ စဉ့်ကူးမင်း၏ မိဖုရားဖြစ်ရာ ယိုးဒယားဝန်မှာ ဘုရင့်ယောက္ခမတော်စပ်သူ ဖြစ်ပါသည်။ ထို့အတူ ဘိုးတော်ဘုရား၏ မိဖုရားတစ်ပါးဖြစ်သော ရေနံချောင်းမြို့စား သီရိစန္ဒာမဟေမှာလည်း ယိုးဒယားဝန်ကျော်ခေါင်ကျော်သူ၏ သမီးဖြစ်ပါသည် ။

ယိုးဒယားဝန်ရာထူးအပြောင်းအလဲ
---------------------------

ယိုးဒယားဝန် ကျော်ခေါင်ကျော်သူသည် ဗဒုံမင်း ( ၁၇၈၂ -၁၈၁၉ ) လက်ထက်၌ ဆက်လက် တာဝန်ထမ်းရွက်ခဲ့ဟန်တူပါသည် ။ သို့သော် စစ်ကိုင်းမင်း နန်းတက်စ ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် နေမျိုးရွှေတောင်လှသူအား ယိုးဒယားဝန်ရာထူးခန့်အပ်ခဲ့၏ ။ သူ့အား ဆက်ခံခဲ့သူမှာ ဦးရွှန်းဖြစ်ဟန်တူပါသည်။ စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက် ယိုးဒယားဝန် နေမျိုးသီဟသူဘွဲ့ခံ ဦးရွှန်းတွင် မိပလူဆိုသူ သမီးတစ်ဦးရှိကြောင်းကိုသာ သိရှိရပါသည် ။

ရတနာပုံခေတ်
-----------

ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်းကာလသို့ ရောက်ရှိသောအခါ ယိုးဒယားဝန်ရာထူးကို သီးခြားထားရှိတော့ဟန်မတူပေ။ မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တွင် အတွင်းတော်မြဲ မင်းလှစောစံနုရိန်ကသာ ယိုးဒယားနိုင်ငံနှင့် စပ်လျဉ်းသော အရေးကိစ္စများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ရ၏ ။ ၂၃ ဇန္နဝါရီ ၁၈၅၆ ခုနှစ်တွင် အယုဒ္ဓယတိုင်း ၊ ဒွါရဝတီပြည် ၊ ယိုးဒယားမြို့ ( ဘန်ကောက် ) သို့ သာသနာပြု ဆရာတော်အား လှူးဒါန်ရန် လှူဖွယ်ဝတ္တုများနှင့်အတူ မင်းလှစောစံနုရိန်အား စေလွှတ်ခဲ့သည်။ သူသည်ယိုးဒယား သာသနာပိုင်ဆရာတော်အား လှူဖွယ်ဝတ္တုများ လှူဒါန်းပြီး၁၈၅၈ ခုနှစ် မတ်လတွင် ရတနာပုံ နေပြည်တော်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့၏။ အဆောင်တော်မြဲ မင်းလှစောစံနုရိန်အား "ကျွန်တော်မျိုး ယိုးဒယားအမတ် "ဟူ၍ ကုန်းဘောင်ဆက်မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး ( တတိယတွဲ ) တွင် ဖော်ပြထားရာ မင်းလှစောစံနုရိန်သည် မြန်မာဘုရင်ထံ၌ အမှုထမ်းရွက်နေသူ ယိုးဒယားလူမျိုး တစ်ဦး ဖြစ်ဟန်ရှိပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  တင်နိုင်တိုး၏ ဝန်တစ်ရာ စာအုပ် ၂၇-၅-၂၀⁠၀၉
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**ကထာဝတ္ထု**သည် ဗုဒ္ဓဘုရားရှင် ကိုယ်တော်တိုင် ဟောကြားတော်မူခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ တတိယသင်္ဂါယနာတွင်မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿမထေရ်က ဗုဒ္ဓဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူခဲ့သော တရားတော်များအပေါ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂိုဏ်းခွဲများက အမျိုးမျိုး ယူဆ အဓိပ္ပာယ်ကောက်ကာ အငြင်းပွားမှုကို အမေးအဖြေပုံစံဖြင့် ဟောကြားချေပကာ စံသတ်မှတ်ထားသည့် အဓိပ္ပာယ်များအား မှတ်တမ်းတင်ထားသော ကျမ်းဖြစ်သည်။

ဘာသာပြန်ဆိုခြင်း
----------------

ကထာဝတ္ထုကို *Points of Controversy* အမည်ဖြင့် ဦးရွှေဇံအောင်နှင့် စီအေအက်ဖ် ရိုင်း ဒေးဗစ်(စ်)တို့က ဘာသာပြန်ဆို၍ ပါဠိစာပေအသင်းမှ ဖြန့်ချိသည်။

---

**ကထာဝတ္ထု** = အယူဝါဒနှင့်ဆိုင်သော စကားသည် ကထာမည်၏။ ဖြစ်ရာတည်ရာ (သို့မဟုတ်) အမှန်ထင်ရှား ရှိသောအရာ (အနှစ်သာရ)သည် ဝတ္ထုမည်၏။ ပုဂ္ဂလကထာ၊ ဗြဟ္မစရိယကထာ စသည့်ကထာတို့၏ တည်ရာဖြစ်သော ကျမ်းဟု ဆိုလိုပါသည်။ 

ကထာဝတ္ထုကျမ်းကို ဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူပြီးနောက် နှစ်ပေါင်း ၂၁၈ နှစ်ရောက်မှ အရှင်မဟာမောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿမထေရ် ဟောတော်မူခြင်း ဖြစ်သော်လည်း "ဗုဒ္ဓရှင်တော်ဘုရားထားတော်မူခဲ့သည့် မာတိကာ အတိုင်း ဟောကြားထားသော ကျမ်းဖြစ်သောကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဘုရားရှင်ကိုယ်တော်တိုင်ကလည်း ငါဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန် ဝင်စံတော်မူပြီးနောက် နှစ်ပေါင်း ၂၁၈ နှစ်ရောက်သောအခါ မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿမည်သော ရဟန်းသည် ရဟန်းတော်ခြောက်သန်းတို့၏ အလယ်၌ သကဝါဒ၌ သုတ်ပေါင်းငါးရာ၊ ပရဝါဒ၌ သုတ်ပေါင်းငါးရားတို့ကို ပေါင်းရုံးကာ ဒီဃနိကာယ် ပမာဏရှိသော ကထာဝတ္ထုကျမ်းကို ဟောလိမ့်မည်"ဟု ဗျာဒိတ်စကား မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သောကြောင့် လည်းကောင်း ဗုဒ္ဓဘာသိတ အဘိဓမ္မာကျမ်းအဖြစ် ထည့်သွင်းခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  University of Abhidhamma (Yangon)
**ဦးချစ်ဖွယ်**သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောကမှ ပထမဆုံး ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံထူးချွန်ဆုရ အတတ်ပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၁၉၀၅ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားသည်။ ဦးချစ်ဖွယ်သည် မြန်မာအဆွေကုမ္ပဏီ၏ပိုးထည်အရောင်းဌာနမှတစ်ဆင့် ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဝါသနာအရ ဓာတ်ပုံဆရာ ဦးမြတ်ကျော်ထံတွင် ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးခြင်းပညာကို သင်ကြားခဲ့သည်။ ဦးမြတ်ကျော်နှင့်အတူ *မြဂနိုင်* ဇာတ်ကားကို ဓာတ်ပုံပညာရှင်အဖြစ် တွဲဖက်ရိုက်ကူးခွင့်ရခဲ့သည်။ ဒါရိုက်တာဦးလွန်းဖေထံတွင် လိုအပ်သော ဓာတ်ပုံပညာများကို ဆက်လက်သင်ကြားဆည်းပူးကာ ဖူးစာရှင် သံစုံသွင်းဇာတ်ကားမှစတင်ပြီး ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆရာအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။ မြန်မာအဆွေခေတ်မှ အေဝမ်းဖလင်ခေတ်အထိ စစ်ပြီးခေတ်တိုင်အောင် ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆရာအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ 

ဦးချစ်ဖွယ်သည် အေဝမ်းရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာဦးအောင်မြတ်၏ ယမ်းငွေ့ဝေဝေ ဇာတ်ကားဖြင့် ၁၉၅၆ ခုနှစ်အတွက် ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံထူးချွန်ဆု ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုသမိုင်းတွင် ပထမဆုံး ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံထူးချွန်ဆုရရှိခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းဇာတ်ကားတွင် သိန်းဇော်နှင့် မေချစ်တို့ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ကြသည်။ သိန်းဇော်က ဆိုးပေသည့်အခန်းမှ ပါဝင်ရသည်။ နောက်ဆုံး တိုက်ပွဲခန်းတွင် ယမ်းငွေ့များအကြားမှ သိန်းဇော်၏လှုပ်ရှားမှုသည် ဓာတ်ပုံ၏အကောင်းဆုံး အရေးပါဆုံးသော အခန်းဖြစ်သည်။ အကယ်ဒမီ ဦးချစ်ဖွယ်(အေဝမ်း)သည် ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

စင်ကြယ်၊ မောင်။ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု။ ရန်ကုန်၊ ရွှေလောင်း၊ ၁၉၇၈။
**ချစ်စပယ်** (၁၉၄၂-) သည် မြန်မာလူမျိုး တေးသံရှင်နှင့် သရုပ်ဆောင် ဖြစ်သည်။

ငယ်ဘဝ
-----

မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၀၄ ခု နတ်တော်လဆုတ် ၅ ရက် သောကြာနေ့ (၁၉၄၂ ခု ဒီဇင်ဘာ ၂၇ တနင်္ဂနွေ၊ နေ့နံမကိုက်) တွင် ဦးထွန်းစိန် ဒေါ်လှရွှေတို့မှ မြောင်းမြ၌ မွေးသည်။  မွေးချင်း ၁၁ ယောက်အနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ အမည်ရင်း သန်းချစ် ဟူ၏။

အနုပညာခရီး
----------

၁၉၅၈ ခုတွင် *မြိုင်* သီချင်းကို မြတ်မွန်တံတျာ အဖွဲ့နှင့် အသံလွှင့်ကာ ဂီတနယ်သို့ ရောက်သည်။ ဂီတပညာဆရာများမှာ ကိုကျော့မှူးနှင့် စန္ဒယား နီနီတို့ ဖြစ်သည်။

ပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲ့ ထောက်ပံ့ရေးဌာနတွင် အမှုထမ်းရာမှ ၁၉၆၄ ခုတွင် မြန်မာ့အသံသို့ ပြောင်းသည်။

### ထင်ရှားသော တေးများ

| အမည် | တေးရေး | အသံလွှင့်နှစ် | မှတ်ချက် |
| --- | --- | --- | --- |
| လူပျက်ကလေး မောင်ရွှေရိုး |  |  |  |
| ကျမချစ်သော သောတရှင် |  |  |  |
| ရွှေမင်းသမီး |  |  |  |
| မောင်အရင်လို မဟုတ်တော့ဘူး |  |  |  |
| ချစ်သူမုန်းသော မိန်းကလေး |  |  |  |
| ယုံနိုင်ဘူးရှင့် ယုံနိုင်ပါဘူး |  |  |  |

မြတ် ဇာတ်ကားဖြင့် ရုပ်ရှင်နယ်တွင်လည်း ခြေချသည်။

### ထင်ရှားသော ဇာတ်ကားများ

| အမည် | ဒါရိုက်တာ | ရုံတင်နှစ် | မှတ်ချက် |
| --- | --- | --- | --- |
| မြတ် |  |  |  |
| မောင့်အချစ်တော် |  |  |  |
| ကျိန်စေချင် ကျိန်ပါ့မယ် |  |  |  |
| မိုးသက်ဆင် |  |  |  |

ကိုးကား
-------

1. ↑  ဝန်ဇင်း (၁၉၇၅) "ဂီတအဘိဓာန်"
|  |
| --- |
| **၁၉၆၃** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| မတ်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
**ဟတ္ထကာဠဝက** သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် သင်္ဂဟဝတ္ထုလေးပါးဖြင့် မိမိ၏ ပရိသတ်ကို ချီးမြှောက်သည့် ဥပါသကာတို့တွင် အသာဆုံး၊ အမြတ်ဆုံး ဧတဒဂ်ကို ရရှိခဲ့သည်။

ဟတ္ထကာဠဝကသည် အာဠဝီတိုင်း၊ အာဠဝီပြည် အာဠဝကမင်း၏ သား ဖြစ်၏။ ပိဋကတ်သုံးပုံကို ကျွမ်းကျင်စွာ တတ်မြောက်၏။ အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ပြီး အခြံအရံဥပါသကာ ငါးရာရှိ၏။ သူ၏ ပရိသတ်သည် အလွန်သိမ်မွေ့၏။ ဤသည်ကို မြတ်စွာဘုရားမြင်သော် ပရိသတ်အား မည်သို့ ချီးမြှင့်သည်ကို မေး၏။ ဟတ္ထကာဠဝကသည် အောက်ပါအတိုင်း ဖြေ၏။

* စွန့်ကြဲပေးကမ်းမှ နှစ်သက်မည့်သူကို ဒါနဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်း။
* ချစ်စဖွယ်သော စကားကို ပြောမှ နှစ်သက်မည့်သူကို ပိယဝါစာဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်း။
* ဖြစ်ပေါ်လာသော ကိစ္စကြီးငယ်တို့အား ပြီးစီးအောင် ဆောင်ရွက်ပေးမှ နှစ်သက်မည့်သူကို ကိစ္စကြီးငယ်တို့ကို ပြီးစီးအောင် ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း အတ္ထစရိယာဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်း။
* ကိုယ်တူထားမှ နှစ်သက်မည့်သူအား ကိုယ်တူထားခြင်း သမာနတ္တတာဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်း။

အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့် လေးချက်ကို ဟတ္ထကာဠဝကသည် ဖြေကြားသော် မြတ်စွာဘုရားသည် မိမိ၏ ပရိသတ်ကို သင်္ဂဟဝတ္ထုလေးပါးဖြင့် ချီးမြှင့်သည့်အရာတွင် ဧတဒဂ် ပေးခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  သာသနာတော်ထွန်းကားပြန့်ပွားရေးဦးစီးဌာန (၂၀၀၅)။ *ဗုဒ္ဓဘာသာကောင်း တစ်ယောက်*။ pp. ၅၈၉။
**ဆဲလျူလို့** (Cellulose)သည် အပင်ဆဲများ၏ နံရံတွင်ပါရှိသော ဓာတ်ပစ္စည်းဖြစ်သည်။ ထိုပစ္စည်းသည် ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်ဖြစ်၍ ယင်း၌ ကာဗွန်၊ ဟိုက်ဒရိုဂျင်၊ အောက်ဆီဂျင်တို့ ပါဝင်သည်။ ဓာတုဗေဒ ဖော်မျူလာဖြင့် (C  
6H  
10O  
5)  
*n* ဟု ဖော်ပြသည်။ ဆဲလျူလို့သည် ကစီ၊ သကြားတို့နှင့် နီးစပ်၏။ အပင်အားလုံးတွင် ဆဲလျူလို့ ရာခိုင်နှုန်း ၃ဝ ကျော် ပါရှိသည်။ အပင်စိမ်းမှန်သမျှသည် ဆဲလျူလို့ကိုလုပ်ယူနိုင်၏။ အပင်သည် "ဖိုတို ဆင်သဆစ် (Photosynthesis)" နည်းဖြင့် သကြားကို လုပ်ယူပြီးလျှင် သကြားအချို့ အဝက်ကို ဆဲလျူလို့အဖြစ် ပြောင်းပစ်သည်။ 

ဆဲနံရံများ၌ရှိသော ဆဲလျူလို့သည်အပင်၏အမြစ်နှင့် ပင်စည်တို့ကို တောင့်တင်းခိုင်မာစေသည်။ ဆဲလျူလို့နှင့် ကစီသည် ဓာတ်သဘောအရ ဖွဲ့စည်းပုံချင်း ဆင်တူသည်။ သို့ရာတွင် ကစီသည် ဆဲလျူလို့ထက် ကြေလွယ်သည်။

သစ်သီးနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်တို့တွင် ဆဲလျူလို့ပါရှိသည်။ အစာချေရာ၌ ဆဲလျူလို့သည် များစွာ အရေးပါအရာရောက်သည်။ အစာ၌ ဆဲလျူလို့ များများပါလျှင် အစာ မြန်မြန်ကြေ၍ ဝမ်းမချုပ်နိုင်ပေ။

ဆဲလျူလို့သည် ရေစိုသောအခါ ပွထသည်။ ရေထဲတွင် မပျော်ဝင်နိုင်ပေ။ ပစ္စည်းအနည်းငယ်လောက်နှင့်သာ ဓာတ်ဖက် ခြင်းရှိ၍ ဓာတ်ခန်းများတွင် ဆဲလျူလို့ကို အရည်စစ်စက္ကူ လုပ်ရန် အသုံးပြုသည်။ စက္ကူ၌ ဆဲလျူလို့အပြည့်နီးပါးမျှ ပါရှိ၏။ သစ်သား၌လည်း ဆဲလျူလို့ အပြည်နီးပါး ပါရှိသည်။ ဝါဂွမ်းထဲက ဆဲလျူလို့ကို နိုက်ထရစ်အက်ဆစ်၊ ဆာလဖျူရစ် အက်ဆစ်တို့နှင့် ရောစပ်ယူလျှင် နိုက်ထရိုဆဲလျူလို့ခေါ်သော ပစ္စည်းကို ရရှိသည်။ ထိုပစ္စည်းဖြင့် ပေါက်ကွဲစေတတ်သော ခဲယမ်းမီးကျောက်များကို ပြုလုပ်ယူနိုင်သည်။ ဆဲလျူလို့၊ နိုက်ထရစ်အက်ဆစ်၊ ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ်တို့ကိုပင် အချိုး တစ်မျိုးဖြင့်ရောစပ်၍ အရောင်တင်ဆေး၊ ချိပ်ဆေး၊ ဆဲလျူ လွိုက် စသည်တို့ကို ဖော်စပ်ယူနိုင်သေးသည်။ ထိုဆဲလျူလို့ နိုက်ထရိတ်ကို ပိုင်ရော့ဆလင်ဟု ခေါ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑   "Crystal Structure and Hydrogen-Bonding System in Cellulose Iβ from Synchrotron X-ray and Neutron Fiber Diffraction"  (2002). *J. Am. Chem. Soc.* **124** (31): 9074–9082. doi:10.1021/ja0257319. PMID 12149011.
2. 1 2 3 4  NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards #0110။ National Institute for Occupational Safety and Health (NIOSH)။
3. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)
**ဆဲလပ်စ် အမဲလိုက်နယ်မြေ ထိန်းသိမ်းရေးဒေသ** သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံး ဒေသရင်းတိရစ္ဆာန် ထိန်းသိမ်းရေးဒေသများတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်ပြီး တန်ဇေးနီးယားနိုင်ငံ ၏ တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ထိုဒေသအား အင်္ဂလိပ်လူမျိုး နာမည်ကျော် အမဲလိုက်မုဆိုးနှင့် အစောဆုံး သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးသမား တစ်ဦး ဖြစ်သော ဆာ ဖရက်ဒရစ် ဆဲလပ်စ် ၏ အမည်ကို အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ သူသည် ထိုဒေသ အတွင်းရှိ ဘီဟိုဘီဟို တွင် ပထမကမ္ဘာစစ် အတွင်း ဂျာမန်တို့နှင့် တိုက်ခိုက်ရင်း ၁၉၁၇ တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ စကော့လူမျိုး စူးစမ်းရှာဖွေသူနှင့် မြေပုံဆွဲဆရာ ကိသ်ဂျွန်စတန် သည်လည်း ၁၈၇၉ ခုနှစ်တွင် တော်ဝင်ပထဝီအသင်း၏ အာဖရိက ဂရိတ်လိတ်ဒေသသို့ စူးစမ်းရှာဖွေရေး ခရီးအား ဂျိုးဆက် သော်မဆင်နှင့် အတူ ဦးဆောင်ရင်း ဘီဟိုဘီဟို တွင်ပင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ဆဲလပ်စ် အမဲလိုက်နယ်မြေ ထိန်းသိမ်းရေးဒေသသည် သားရိုင်းတိရစ္ဆာန် အမျိုးမျိုး ရှိခြင်းနှင့် လူတို့ဖျက်ဆီး မထားသော ပတ်ဝန်းကျင်ရှိခြင်းတို့ကြောင့် ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

  

ထိုထိန်းသိမ်းရေးဒေသသည် စုစုပေါင်း ဧရိယာ စတုရန်းမိုင် ၁၉,၀၀၀ (စတုရန်း ကီလိုမီတာ ၅၀,၀၀၀) မျှ ကျယ်ဝန်းပြီး အပိုကြားခံနယ်မြေများလည်း ရှိသေးသည်။ ထိုထိန်းသိမ်းရေး ဒေသအတွင်း အမြဲတမ်း နေထိုင်သော လူ မရှိသည့် အပြင် အခိုင်အမာ အဆောက်အဦး ဆောက်လုပ်ခြင်းကိုလည်း တားမြစ်ထားသည်။ ထိုဒေသအတွင်းသို့ လူ အဝင်အထွက်အား တန်ဇေးနီးယား သဘာဝ ရင်းမြစ် နှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်း ဝန်ကြီဂ ဌာန၏ သားရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဌာနမှ အသေအချာ စောင့်ကြည့် ထိန်းချုပ်သည်။ အဆိုပါ မီယွန်ဘိုတော အတွင်းတွင် တွေ့ရသော တိရစ္ဆာန်များတွင် အာဖရိက ချုံပုတ်ဆင်များ၊ ကြံ့နက်များ၊ ရေမြင်းများ၊ ခြင်္သေ့များ၊ အရှေ့အာဖရိက ခွေးရိုင်းများ၊ အာဖရိကကျွဲများ၊ မာဆိုင်းသစ်ကုလားအုပ်များ၊ လွင်ပြင်မြင်းကျားများ၊ နိုင်းမြစ်မိကျောင်းများအား အာဖရိကရှိ အခြားသော အမဲလိုက် ထိန်းသိမ်းရေးဒေသနှင့် အမျိုးသားဥယျာဉ်များထက်စာလျှင် အများအပြား ပိုမို တွေ့ရှိရသည်။
အရှင်စန္ဒိမာ(အောင်လံ)ကို ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး သနပ်ပင်မြို့နယ် အနောက်တံခွန်တိုင်ကျေးရွာနေ ခမည်းတော် ဦးသိန်းအောင်၊ မယ်တော် ဒေါ်ခင်မြတို့မှ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၁၃၁၄) ခုနှစ် ကဆုန်လပြည့်ကျော် (၅) ရက် နံနက် (၄) နာရီအချိန်တွင် မီးရှူးသန့်စင်ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မွေးချင်း (၇) ယောက်ရှိသည့်အနက် တတိယမြောက်သားရတနာ ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်မှစ၍ လောကီအတန်းပညာများကို သင်ကြားခဲ့သည်။ အသက် (၂၄) နှစ်အရွယ်တွင် မိဘနှစ်ပါး၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟဖြင့် မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်၊ ကျိုက္ကလဲ့ရွှေကျင်ကျောင်းကြီးတွင် ဘဒ္ဒန္တဇဝနကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ရဟန်းဘောင်သို့ တက်ခဲ့သည်။ သဲအင်းဂူဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ တပည့် ဆရာတော်ဦးသီရိဓမ္မထံတွင် (၉) ရက် တရားစခန်းအားထုတ်ပြီး ၎င်းနှင့်အတူ မှော်ဘီသဲအင်းဂူဌာနချုပ်၌ ပထမဝါကပ်၍ တရားကျင့်ကြံအားထုတ်ခဲ့သည်။ ဆရာတော်ဦးသီရိဓမ္မထံ၌ (၅) နှစ်တာ တရားအားထုတ်ရင်း သာသနာပြုခဲ့သည်။ 

ရဟန်း (၂) ဝါအရတွင် ဖခင်ဖြစ်သူ သေဆုံးသဖြင့် (၆) ဝါအရတွင် ကျန်ရစ်သူမိခင်ကြီးနှင့် ညီငယ်များကို လုပ်ကျွေးရန် ဝတ်ကြောင်ဘဝသို့ သက်ဆင်းခဲ့ရသည်။
(၁၉၉၆)ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ တီတွဒ်ကုန်းလမ်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဌာနမှ ဦးခင်ဝင်း-ဒေါ်သန်းသန်းမြင့်တို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟကို ခံယူကာ မှော်ဘီမြို့နယ်၊ သဲအင်းဂူဝိပဿနာဌာနချုပ်မှ ဘဒ္ဒန္တဝါယာမ(ဘီးလင်းဆရာတော်) ကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ရဟန်းဘောင်သို့ ဒုတိယအကြိမ် တက်ခဲ့သည်။ (၂၀၀၀) ခုနှစ်တွင် အောင်လံမြို့၊ စက်ရုံရပ်ကွက်၌ တိုက်ခွဲအမှတ် (၃၂)၊ သဲအင်းဂူဝိပဿနာဓမ္မရိပ်သာကို စတင်ထူထောင်၍ ယခုအချိန်ထိ သာသနာပြုလျက်ရှိသည်။ ဆရာတော်သည် 'ယောဂီအခြေခံ သိမှတ်ဖွယ်၊ (၉) ရက်စခန်း နိဗ္ဗာန်လမ်းတရားကျင့်စဉ်၊ သောတာပတ္တိမဂ် ရှူဖွယ်' စသော ကျမ်းများကိုလည်း ပြုစုထားသည်။
ဆိုင်ဖွန်
အိမ်တွင်း ဘီယာချက်ရာတွင် သုံးသော ဆိုင်ဖွန်
**ဆိုင်ဖွန်**သည် ရေသွယ်ယူသောပြွန်တစ်မျိုးဖြစ်၍ ရကောက် 
ပြွန်ဟုလည်းခေါ်ကြသည်။ အထူးသဖြင့် မော်တော်ကားသမား 
တိုင်းလိုလိုပင် မော်တော်ကားရှိဓာတ်ဆီလှောင်သောကန်ထဲမှ 
ဓာတ်ဆီကို အလွယ်တကူ ထုတ်ယူလိုသောအခါ၌ ဤပြွန်မျိုးကို 
လက်တွေ့အသုံးချလေ့ရှိသည်။ မော်တော်ကားသမားများ ပြုလေ့ 
ပြုထရှိသောနည်းမှာ အရွယ်တော် ရော်ဗာပိုက်လုံးတစ်လုံးကို 
ယူပြီးလျှင် ထိုပိုက်လုံး၏ အစတစ်ဖက်ကို ဓာတ်ဆီတိုင်ကီ 
အတွင်းရှိ ဓာတ်ဆီအောက်သို့ မြုပ်နေအောင်ထိုးထည့်၍ 
ကျန်အစတစ်ဖက်မှ ပါးစပ်ဖြင့် ဓာတ်ဆီကို စုတ်သွင်းသည်။

ပိုက်လုံးထဲသို့ ဓာတ်ဆီလိုက်သောအခါတွငထိုအစကို အောက် 
သို့ ခပ်နိမ့်နိမ့်နှိမ့် ပေးလိုက်သောအခါတိုင်ကီထဲရှိဓာတ်ဆီ 
သည် အဆက်မပြတ်စီးထွက်လာလေသည်။ ထိုဓာတ်ဆီကို 
ကြိုက်ရာ ပုံး သို့မဟုတ် ပုလင်းတို့ဖြင့် ခံယူရသည်။ ဓာတ်ဆီ 
ကို ဤကဲ့သို့ပါးစပ်ဖြင့်စုတ်မယူဘဲအခြားတစ်နည်းဖြင့်လည်း 
ယူနိုင်ပေသည်။ ထိုနည်းအရ၊ ရှေးဦးစွာရော်ဗာပိုက်လုံးထဲသို့ 
ဓာတ်ဆီအပြည့်သွင်းရမည်။ ထိုနောက်ပိုက်ထိပ်ဝနှစ်ခုလုံးကို 
ခေတ္တလက်ဖြင့်ပိတ်၍ပိုက်လုံးတစကိုတိုင်ကီထဲသို့နှစ်ပြီးလျှင် 
ကျန်အစကိုဓာတ်ဆီလှောင်ကန်ရှိဓာတ်ဆီမျက်နှာပြင်ထက် 
နိမ့်အောင်နှိမ့်၍ချထားရမည်။ ထို့နောက်ပိုက်လုံးနှစ်ဖက်စလုံး 
ပိတ်ထားသည်ကို ဖွင့်ပေးလိုက်လျှင်ဓာတ်ဆီလှောင်ကန်ထဲမှ 
ဓာတ်ဆီများသည် တောက်လျှောက် စီးဆင်းလာလိမ့်မည်။ 
ဓာတ်ဆီနှင့်တကွအရည်မှန်သမျှကို ဤနည်းဖြင့် 
ဖွဲထုတ်ယူရာတွင် အသုံးပြုသော မည်သည့် ပြွန်မျိုးကိုမဆို
ဆိုင်ဖွန်ပြွန်ဟူ၍ခေါ်လေသည်။

ရေစီးအားဖြင့်စက်လည်သည့် ရှေးကတီထွင်သော နာရီမျိုး 
တွင် ဆိုင်ဖွန်ပြွန်၏ဆောင်ရွက်တတ်ပုံသဘောမူကို အသုံးချ 
ခဲ့ဘူးကြောင်းသိရသည်၊တောင်ကမူနှင့်ချိုင့်ဝှမ်းများကို ကျော် 
ဖြတ်ဆက်သွယ်ထားသည့်အချို့သောရေသွယ်ပြွန်များမှာလည်း 
တစ်နည်းအားဖြင့် ဆိုင်ဖွန်ပြွန်အကြီးစားများပင်ဖြစ်လေသည်။
ဆိုင်ဖွန်၏ သဘောမှာ ဆိုင်ဖွန်၌ တိုသည့်အပိုင်းနှင့် ရှည် 
သည့်အပိုင်းနှစ်ခုရှိရာ၊ထိုအပိုင်းနှစ်ခုလုံးရှိ အရည်ကိုကမ္ဘာ့ဆွဲ 
အားကဆွဲချသည်။ သို့ရာတွင်ဆိုင်ဖွန်တိုသည့်အပိုင်းတွင် 
အရည်သည်အပေါ်သို့တက်ပြီးလျှင်ရှည့်သည့်အပိုင်းတွင် 
အောက်သို့စီးဆင်းသည်။ အရည်သည် ဤကဲ့သို့စီးဆင်းနိုင်သည် 
မှာ လေ၏ ဖိအားကြောင့်၎င်း၊ ဆိုင်ဖွန်၏ တိုသည့်အပိုင်းတွင်း 
ရှိအရည်နှင့် ရှည်သည့်အပိုင်းအတွင်းရှိအရည်တို့၏ အလေးချိန် 
ခြားနားခြင်းကြောင့်၎င်း ဖြစ်သည်။ ဆိုင်ဖွန်၏ ရှည်သည့် 
အပိုင်းရှိအပေါက်မှ အရည်စီးဆင်းချိန်တွင် ဆိုင်ဖွန်၏ထိပ်ပိုင်း 
တွင် ပလာနယ်ဖြစ်ပေါ်၏။ ထိုအခါ တိုသည့်အပိုင်းတွင်းရှိ 
အရည်သည် လေ၏ ဖိအားကြောင့် တက်လာပြီးလျှင် ထိုပလာ 
နယ်ကို ဖြည့်ပေးလိုက်သဖြင့် ရှည်သည့်အပိုင်းဖက်ရှိအပေါက်မှ 
အရည်သည် အလျင်အပြတ်စီးဆင်းလာသည်။ အကယ်၍ 
အရည်စီးဆင်းလာသည့်အပေါက်ကိုသာ တစ်ဖက်ရှိအပေါက်နှင့် 
တစ်ပြေးတည်းဖြစ်သည်အထိ မြှင့်တင်လိုက်လျှင် အရည်စီးဆင်း 
ခြင်း ရပ်စဲသွားပေမည်။ ထိုသို့ဖြစ်ရခြင်းသည် အရည်တက်ရ 
သည့်အကွာအဝေးနှင့် အရည်ဆင်းရသည့်အကွာအဝေးချင်း 
တူနေခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။

ဆိုင်ဖွန်သည် လေ၏ဖိအားပေါ်တွင် အခြေတည်နေသဖြင့် 
ရေကို မည်သည့်အခါမှ ၃၄ ပေထက်ပို၍တက်အောင် ဆွဲတင် 
နိုင်ခြင်းမရှိပေ။ (လေထုဖိအားသည် ၃၄ ပေမျှမြင့်သော ရေထု 
၏အလေးချိန်နှင့်ညီမျှသည်။)

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)
အိန္ဒိယနိုင်ငံ နိုင်ငံတော်အဝေးပြေးလမ်း အမှတ် ၂၁၏ အက်ဂရာ-ဖာတီပူဆီးခရီးလမ်းပိုင်း ၁၂ မိုင်တွင် ရှိသော အလယ်ခေတ် အိန္ဒိယမိုင်တိုင် ၇၉၃
**ဖာတီပူ ဆီးခရီးမြို့** သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဥတ္တရဒေသပြည်နယ်တွင် ရှိသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ မဂိုဘုရင် အက္ကဘာမှ ၁၅၇၁ ခုနှစ်တွင် မဂိုနိုင်ငံတော်၏ မြို့တော် အဖြစ်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး မြို့တော် အဖြစ် ၁၅၇၁ မှ ၁၅၈၅ အထိ တည်ရှိခဲ့သည်မှာ နောက်ဆုံးတွင် အက္ကဘာဘုရင်မှ ပန်ဂျပ်အရေးကြောင့် စွန့်ခွာခဲ့ပြီး နောက်ဆုံး ၁၆၁၀ တွင် လုံးဝ စွန့်ခွာခဲ့သည်။

မြို့၏ အမည်မှာ ထိုနေရာတွင် ယခင်ကရှိခဲ့သော ရွာတစ်ရွာဖြစ်သည့် ဆီးခရီးရွာ၏ အမည်ကို အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ရှေးဟောင်းသုတေသန ကွင်းဆင်းလေ့လာရေးအဖွဲ့မှ ၁၉၉၉-၂၀၀၀ ခုနှစ်များတွင် တူးဖော်တွေ့ရှိခဲ့သည်များမှ အက္ကဘာမှ မြို့တော် အဖြစ် မတည်ဆောက်မီအချိန်ကပင် ထိုနေရာတွင် လူနေထိုင်မှုများ၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဌာနများနှင့် ဘုရားကျောင်းများရှိခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြနေသည်။

ရှိတ်ဆာလင်း၏ ခမ်ဂါခေါ် ဇရပ်တစ်ခု ယခင်ကတည်းက ရှိခဲ့သည်။ အက္ကဘာ၏ သားဖြစ်သူ ဂျာဟန်ဂါသည် ဆီးခရီးရွာတွင် ၁၅၆၉ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ထိုနှစ်တွင်ပင် အက္ကဘာဘုရင်မှ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အဦးများကို တည်ဆောက်ခဲ့ကာ သူ၏ သားမွေးဖွားမည်ကို ကြိုတင်ဟောကြားခဲ့သည့် ရှိတ်အတွက် အမှတ်တရ အနေနှင့် ဖြစ်သည် ဂျာဟန်ဂါ နှစ်နှစ်ပြည့် မွေးနေ့ အပြီးတွင် သူသည် တံတိုင်းမြို့နှင့် တော်ဝင်နန်းတော်တို့ကို ထိုနေရာတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အက္ကဘာ၏ ၁၅၇၃ ခုနှစ် ဂူဂျာရတ် စစ်ပွဲ အောင်မြင်မှု အပြီးတွင် ဖာတီပူဆီးခရီး သို့မဟုတ် အောင်ပွဲမြို့တော်ဟု သိလာခဲ့ကြသည်။

အင်္ဂလိပ်တို့သည် ၁၈၀၃ ခုနှစ် အက်ဂရာအား သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်တွင် ထိုနေရာတွင် အုပ်ချုပ်ရေးဌာန တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၈၅၀ ခုနှစ် အထိ ရှိခဲ့သည်။ ၁၈၁၅ တွင် ဟပ်စတင်း၏ မားကွက်စ်(မြို့စား) မှ ဆီးခရီးရှိ အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အဦးများအား ပြင်ဆင်ရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Andrew Petersen။ *Dictionary of Islamic Architecture*။ Routlegde။ p. 82။
**ပီတာပေါ ရူးဗင်** သည် နာမည်ကျော် ဖလင်းမစ်‎အမျိုးသား ပန်းချီဆရာ‎ဖြစ်သည်။ ရူးဗင်သည် ရီနေဆွန်းခေတ်‎ အီတလီနိုင်ငံ‎ ပန်းချီလက်ရာကို ဥရောပမြောက်ပိုင်း ထိပ်တန်းပန်းချီ လက်ရာနှင့် ပေါင်းစပ်ပြီးလျှင် ဆေးရောင်ခြယ်ခြင်း၊ ပုံဖော်ခြင်း တို့၌ မိမိဉာဏ်ကွန့်၍ ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ထိုကြောင့် ရူးဗင် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် နှစ်ပေါင်းများစွာ ဥရောပတိုက်ရှိ ပန်းချီဆရာတို့က သူ၏လက်ရာကို အတုယူ ရေးဆွဲကြရလေသည်။

ဗဲလဂျီယမ်နိုင်ငံ‎၊ အန့်တွပ်မြို့‎ရှိ ရူးဗင်၏ နေအိမ်သို့ ပန်းချီပညာသင် မြောက်မြားစွာတို့ လာရောက်၍ တပည့်ခံကြ သည်။ ပုံတူကားရေးဆွဲရာ၌ နာမည်ကျော်သော ပန်းချီဆရာ ဗန်ဒိုက် ဆာအန်တိုနီမှာ ရူးဗင်၏တပည့်ဖြစ်သည်။ ရူးဗင်ရေးဆွဲခဲ့သော ပန်းချီကားပေါင်း ၁၂၅ဝ ခန့်တွင် ရှုခင်းပုံနှင့် တိရစ္ဆာန်ပုံ ပန်းချီကားများလည်း ပါဝင်၏။ ထုံးဟောင်းပုံပြင်နှင့် အယူဝါဒဆိုင်ရာ ပန်းချီကားများ၊ ပုံတူပန်းချီကားများလည်း ပါဝင်၏။ ရူးဗင်သည် နန်းတော်နံရံတွင် တန်ဆာဆင်ရန် ပန်းချီကားချပ်ကြီးများ၊ ကသီဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း‎တွင် တန်ဆာဆင်ရန် ပန်းချီကားချပ်ကြီးများကို ရေးဆွဲရန် အထူးပင် ဝါသနာထုံသည်။ ရူးဗင်၏ ပန်းချီကား များသည် အသက်ဝင်လျက် ရှိပြီးလျှင် သူ၏လက်စွမ်းနှင့် စိတ်ကူးဉာဏ်ကို ထုတ်ဖော်ပြသလျက် ရှိပေသည်။

ရူးဗင်ကို ၁၅၇၇ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံ‎အနောက်ပိုင်း ဆီးဂျင်းမြို့၌ ဖွားမြင်သည်။ ဖခင်သည် ဗဲလဂျီယမ်နိုင်ငံသား ဖြစ်သော်လည်း အယူဝါဒအစွဲအလမ်းကြောင့် ပြည်နှင်ဒဏ် ခံနေရသူဖြစ်၏။ ရူးဗင်သည် ဘခင်ကွယ်လွန်ပြီးနောက် မိခင်နှင့်အတူ ဇာတိအရပ်ဖြစ်သော အန့်တွပ်မြို့သို့ ရွေ့ပြောင်းနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၅၉၈ ခုနှစ်တွင် ပန်းချီဆရာအသင်းဝင်တစ်ဦး ဖြစ်လာပြီးလျှင် နှစ်နှစ်ကြာသော အခါ အီတလီနိုင်ငံသို့ သွားရောက်၍ မန်တူအာမြို့စားထံ၌ 
ခစားသည်။ ရူးဗင်သည် မြို့စားကြီးအတွက် ပန်းချီကားပေါင်း များစွာ ရေးဆွဲခဲ့ရသည့်အပြင် ရောမမြို့‎၊ဂျီနိုးအားမြို့‎နှင့် ဗင်းနစ်မြို့‎များ၌ အီတလီရီနေဆွန်းခေတ်မှ ပန်းချီကျော်တို့၏ လက်ရာများ ကို လေ့လာခဲ့ရလေသည်။

၁၆ဝ၈ ခုနှစ်တွင် အန့်တွပ်မြို့သို့ ပြန်လာပြီးနောက် မကြာမီ အဇ္ဇဗလားဗရန့်ဆိုသူနှင့် လက်ထပ်သည်။ ၁၆၂၂ ခုနှစ် တွင် ပြင်သစ်ဘုရင် ၁၃ ဆက်မြောက်လူဝီ၏ မယ်တော်က ရူးဗင်အား ဖိတ်ခေါ်၍ သူ၏ဘဝ အဖြစ်အပျက်များကို ပန်းချီ ကားများဖြင့် သရုပ်ဖော်စေ၏။ ထိုပန်းချီကားများသည် ပါရစ်မြို့၊ လပ်ဇင်ဗူးနန်းတော်၌ တန်ဆာဆင်ရန် ဖြစ်လေသည်။ ပန်းချီကျော်ရူးဗင်သည် သံတမန်အဖြစ်လည်း အရည်အချင်းပြည့်သူဖြစ်၏။ ၁၆၂၈ ခုနှစ်တွင် ဖလင်းမစ် ဘုရင်ခံက ရူးဗင်အား သံတမန်အဖြစ် စပိန်နိုင်ငံ‎ စတုတ္ထဖိလစ်ဘုရင်ထံသို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်။ နောက်တစ်နှစ်တွင် စပိန်နိုင်ငံနှင့် အင်္ဂလန် နိုင်ငံတို့ စစ်ပြေငြိမ်းရေးစာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုရန် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ‎ ပထမချားဘုရင်ထံသို့ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် စေလွှတ်ခြင်းခံရ 
လေသည်။ ရူးဗင်သည် တာဝန်ကို ကျေပြွန်စွာ ထမ်းဆောင်နိုင် သဖြင့် ချားဘုရင်က ဆာဘွဲ့အပ်နှင်း၍ သူကောင်းပြုသည်။ 
စပိန်ဘုရင်ကလည်း ဘွဲ့ထူးဖြင့် ခြီးမြှင့်လေသည်။

ထိုနောက် ရူးဗင်သည် သံတမန်ရာထူးကို စွန့်လွှတ်ပြီး လျှင် အန့်တွပ်မြို့၌ အေးချမ်းစွာ နေထိုင်လေသည်။ ပထမ ဇနီးသည် ၁၆၂၆ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ရာ ၁၆၃ဝ ပြည့်နှစ်၌ ဟယ်လီနာဖိုးမင့် ဆိုသူနှင့် လက်ထပ်ပြန်သည်။ ရူးဗင်သည် ခန့်ညားထယ်ဝါစွာ နေထိုင်၏။ သူ၏နေအိမ်ကြီးတွင် ရှေး ခေတ်နှင့် နှောင်းခေတ် ပန်းချီလက်ရာကျော်များဖြင့် တန်ဆာ ဆင်ထားသည်။ သူ၏ပထမဇနီးနှင့် ကလေးများပုံတူပန်းချီကား၊ ဒုတိယဇနီး ပုံတူပန်းချီကားများသည် အနုပညာလက်ရာမြောက် သော ပန်းချီကားများအဖြစ် ထင်ရှားသည်။ မင်းစိုးရာဇာပိုင်းက လည်းကောင်း၊ အနုပညာရှင်ပိုင်းကလည်းကောင်း ရူးဗင်နှင့် မိတ်ဖွဲ့၍ သူ့အိမ်သို့ ဝင်ထွက်သွားလာလေ့ ရှိကြသည်။ ရူးဗင်သည် ၁၆၄ဝ ပြည့်နှစ် မေလ ၃ဝ ရက်နေ့တွင် အနိစ္စရောက်လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)
ပုံသဏ္ဌာန် : 
အသုံးပြုနိုင်သည့်
အစိတ်အပိုင်းများ : အခေါက် ၊ အရွက် ၊ အစေး။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်
တွေ့နိုင်သောနေရာများ : သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက် သည်။
အသုံးဝင်ပုံ : အာနိသင်
- မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ တောင်မဲ အုပ် (လက်ပံခါး) ပင်သည် ပူ၍ ခါးသော အရသာ ရှိ၏ ။ အကြော လေသွား လေလာ ကောင်း စေသည်။ ၀ဖြိုး စေ၏ ။ နှလုံး ရောဂါ ၊ အခေါက် သည် ခွန်အား နည်းသော ရောဂါ ၊ အဖျား ရောဂါ ၊ အစာအိမ် ရောဂါ တို့ကို ပျောက်ကင်း စေနိုင်၏ ။ အစေးသည် အနာနှင့် အကိုက် အခဲ များကို ပျောက်စေ နိုင်သည်။

အသုံးပြုပုံ-
အခေါက်
၁။ အခေါက် ကို အဖျား ဖြတ်ဆေး ၊ လေငန် ဆေး၊ ဝမ်းကိုက် ပျောက်ဆေး အဖြစ် ဖော်စပ် သုံး၏ ။ အဖျား ဖြတ်ဆေး အဖြစ် သုံးရာ၌ ကွီနိုင် ကဲ့သို့ ပင် သုံးနိုင် ၏ ။
၂။ အနာ စိမ်း ၊ သွေးစုနာ၊ အနာ ပေါက် များ အတွက် အခေါက် ကို သွေးလိမ်း ပါက နုလျှင် ပိန်၍ ရင့်လျှင် ပြည်ပေါက် စေ၏ ။
၃။ အမြစ် ခေါက်ကို ကျို၍ အိပ်မွေ့ သီးမှုန့် နှင့် သင့်ရုံ ရောသောက် သော် ဝမ်းတွင်း ရှိ တုတ်များ သန်ကောင် များ ကျ၏။
၄။ အခေါက် ကို သုံးခွက် တစ်ခွက် တင် ကျိုသောက် သော် အဆုတ် ရောဂါ ၊ အစာ အိမ် အချဉ်ပေါက် ၊ အနာပေါက် ရောဂါ ၊ လေငန်း ဖြစ်စ ရောဂါ ၊ အကြောဆွဲ ရောဂါ၊ နှလုံး ရောဂါ၊ ပန်းနာ ၊ အဖျား ၊ လေထိုး ၊ လေအောင့် ရောဂါများ ပျောက်၏ ။
၅။ မီးဖွား ပြီး ပထမ နေ့၌ အခေါက် မှုန့်ကို ချင်းနှင့် ရောစပ် သောက်သော် မီးနေသည် များ နို့ထွက် များ၍ သွေးသား စင်ကြယ် စေသည်။
အရွက်
၁။ တောင်မရိုး ရွက်နု များကို နွမ်းလာအောင် မီးကင် ၍ ကြိတ်ပြီး အနာဟောင်း ၊ အနာဆွေး များနှင့် အနာ မကျက် နိုင်ဘဲ သွေးပြည် ယို၍ အနံ့ ဆိုးထွက် နေသော အနာ များကို လိမ်းပေးက မကြာမီ ပျောက်ကင်း စေနိုင်၏။
အစေး
၁။ အစေးကို အနာ များတွင် သုတ်လိမ်း ပေးပါက အနာ အသားနု တက်၍ လျင်မြန်စွာ ပျောက်ကင်း၏။
၂။ အစေးကို နှမ်းဆီနှင့် ရော၍ နားကြပ် ပေးသော် နားကိုက်နာ ပျောက်၏ ။

ကိုးကား
-------

1. ↑  World Checklist of Selected Plant Families။  May 21, 2014 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

-ဇာတိ, ဇာတိသမုဒယ, ဇာတိနိရောဓ, ဇာတိနိရောဓဂါမိနီပဋိပဒါ၊

-ဘဝ, ဘဝသမုဒယ, ဘဝနိရောဓ, ဘဝနိရောဓဂါမိနီပဋိပဒါ။

-ဥပါဒါန, ဥပါဒါနသမုဒယ, ဥပါဒါနနိရောဓ, ဥပါဒါနနိရောဓဂါမိနီပဋိပဒါ၊

-တဏှာ, တဏှာသမုဒယ, တဏှာနိရောဓ, တဏှာနိရောဓဂါမိနီပဋိပဒါ၊

-ဝေဒနာ, ဝေဒနာသမုဒယ, ဝေဒနာနိရောဓ, ဝေဒနာနိရောဓဂါမိနီပဋိပဒါ၊

-ဖဿ, ဖဿသမုဒယ, ဖဿနိရောဓ, ဖဿနိရောဓဂါမိနီပဋိပဒါ၊

-သဠာယတန, သဠာယတနသမုဒယ, သဠာယတနနိရောဓ, သဠာယတန နိရောဓဂါမိနီပဋိပဒါ၊

-နာမရူပ, နာမရူပသမုဒယ, နာမရူပနိရောဓ, နာမရူပနိရောဓဂါမိနီပဋိပဒါ၊

-ဝိညာဏ, ဝိညာဏသမုဒယ, ဝိညာဏနိရောဓ, ဝိညာဏနိရောဓဂါမိနီပဋိပဒါ၊

-သင်္ခါရ, သင်္ခါရသမုဒယ, သင်္ခါရနိရောဓ, သင်္ခါရနိရောဓဂါမိနီပဋိပဒါတို့ကိုမသိသော သမဏ, ဗြာဟ္မဏတို့ကို သမဏ, ဗြာဟ္မဏတို့၌ သမဏ, ဗြာဟ္မဏဟု မသမုတ် အပ်ကုန်။ ထိုအရှင်တို့သည် သာမညတ္ထ, ဗြာဟ္မညတ္တတို့ကို မျက်မှောက်ဘဝ၌ ကိုယ်တိုင်ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် မျက်မှောက်ပြုနိုင် ပြီးစီးပြည့်စုံစေ၍ မနေနိုင်ကြကုန်။

ထိုလေးမျိုးကို ကွဲကွဲပြားပြားသိကြသော သမဏ, ဗြာဟ္မဏတို့ကို သမဏ, ဗြာဟ္မဏတို့၌ သမုတ်အပ်ကုန်၏။ ထိုအရှင်တို့သည် မျက်မှောက် ဘဝ၌ပင် သာမညတ္ထ, ဗြာဟ္မညတ္ထတို့ကို ကိုယ်တိုင်ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် မျက်မှောက် ပြုနိုင် ပြီးစီးပြည့်စုံစေကြကုန်၍ နေနိုင်ကြကုန်လိမ့်လတ္တံ့-ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၁၊၃၄၉။ သံ၊မြန်၊၁၊၃၃၄။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-နိဒါနသံယုတ္တ၊ ၈-သမဏဗြာဟ္မဏဝဂ္ဂ၊ ဒုတိယသုတ္တမှ ဧကာဒသမသုတ်အထိ (၁၀)သုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**မြန်မာရူပီးငွေ** သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၁၈၅၂ နှင့် ၁၉၅၂ ခုနှစ်များအကြား (၁၉၄၃-၁၉၄၅ မှလွဲ၍) တွင် အသုံးပြုခဲ့သည့် ငွေကြေးဖြစ်သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

ဗြိတိသျှတို့ မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်အပြီးတွင် အိန္ဒိယရူပီးငွေ ကို ကျပ်ငွေ ဖြင့် အစားထိုးသုံးစွဲခဲ့သည်။ ၁၈၉၇ ခုနှစ်မှစ၍ အိန္ဒိယအစိုးရသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် သုံးစွဲသည့် ငွေစက္ကူများပုံစံအတိုင်း မြန်မာဘာသာဖြင့် ပြောင်းလဲ၍ ရန်ကုန်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၂၇ ခုနှစ်များတွင် အိန္ဒိယငွေစက္ကူများကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရိုက်နှိပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် သီးခြားကိုလိုနီဖြစ်လာသည့်အခါ မြန်မာနိုင်ငံတွင်သာ အသုံးပြုနိုင်မည့် ငွေစက္ကူများကို ရိုက်နှိပ်သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။

၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်တို့ ဝင်ရောက်လာသည့်အခါ ရူပီးငွေအသစ်ကို ရိုက်နှိပ်သုံးစွဲခဲ့သည်။ ယင်းရူပီးငွေကို ငွေစက္ကူအနေဖြင့်သာ ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် ထိုရူပီးငွေကို မြန်မာကျပ်ငွေဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်ငွေစက္ကူများကို တရားမဝင်အဖြစ် ကြေညာခဲ့ကာ အိန္ဒိယရူပီးငွေကို ပြန်လည်သုံးစွဲခဲ့သည်။

၁၉၄၈ ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ဒင်္ဂါးပြားနှင့် ငွေစက္ကူများဖြင့် ကိုယ်ပိုင်ရူပီးငွေကို သုံးစွဲခဲ့သည်။ တစ်ရူပီးလျှင် ၁၆ ပဲ နှင့်၊ ၁ ပဲလျှင် ၄ ပြား နှင့်ညီမျှသည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ရူပီးငွေအစား ကျပ်ကို ပြောင်းလဲအသုံးပြုခဲ့သည်။

ဒင်္ဂါးပြားများ
---------------

၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ၂ ပြား၊ ၁ ပဲ၊ ၂ ပဲ၊ ၄ ပဲနှင့် ၈ ပြားတန် ဒင်္ဂါးများကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ယင်းတို့သည် အိန္ဒိယ ½၊ ၁ နှင့် ၂ အန်နာ နှင့်၊ ¼ နှင့် ½ ရူပီးများနှင့် ပုံစံ၊ အရွယ်အစား၊ ဖွဲ့စည်းပုံခြင်း တူညီကြသည်။

ငွေစက္ကူများ
------------

၁၈၉၇ နှင့် ၁၉၂၂ ခုနှစ်များအကြားတွင် ၅၊ ၁၀ နှင့် ၁၀၀ တန် ရူပီးငွေစက္ကူများကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထိုငွေစက္ကုများမှာ အိန္ဒိယငွေစက္ကူများအတိုင်းဖြစ်ကာ ရေးသားထားသည့် ဘာသာစကားသာလျှင် ကွဲပြားသည်။

၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်အစိုးရမှ ၁၊ ၅ နှင့် ၁၀ ဆင့်၊ ¼၊ ½၊ ၁၊ ၅၊ ၁၀ နှင့် ၁၀၀ တန် ရူပီးငွေများကို ရိုက်နှိပ်သုံးစွဲခဲ့သည်။ ယင်းတို့ကို ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် ၁၊ ၅၊ ၁၀ နှင့် ၁၀၀ ကျပ်တန်များဖြင့် အစားထိုးသုံးစွဲခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်ကျပ်ငွေများအစား ၁၊ ၅၊ ၁၀ နှင့် ၁၀၀ တန်ရူပီးများ ရိုက်နှိပ်သုံးစွဲခဲ့ပြန်သည်။

၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာငွေကြေးဘုတ်အဖွဲ့မှ ငွေစက္ကူရိုက်နှပ်ခြင်းကို လွှဲပြောင်းရယူကာ ၁၊ ၅၊ ၁၀ နှင့် ၁၀၀ တန်ရူပီးငွေများကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် အစိုးရမှ အလားတူ ငွေကြေးများကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဘဏ်မှ ရူပီးငွေကြေးကို နောက်ဆုံးအကြိမ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

၁၉၄၂-၄၄ ခုနှစ်အတွင်း ဂျပန်အစိုးရမှ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည့် ရူပီးငွေများ
-------------------------------------------------------------------------------

၁၉၄၂-၄၄ ခုနှစ်အတွင်း ဂျပန်အစိုးရမှ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည့် ရူပီးငွေများ| ပုံ | တန်ဖိုး | ထုတ်ဝေသည့်ရက် | Printing blocks | ငွေစက္ကူပေါ်ရှိပုံ |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | ၁ ဆင့် | ၁၉၄၂ | BA–BP, B/AA–B/EX |  |
|  | ၅ ဆင့် | ၁၉၄၂ | BA–BZ, B/AB–B/BX |  |
|  | ၁၀ ဆင့် | ၁၉၄၂ | BA–BZ, B/AA–B/AR |  |
|  | ၁/၄ ရူပီး | ၁၉၄၂ | BA–BV |  |
|  | ၁/၂ ရူပီး | ၁၉၄၂ | BA–BD | အာနန္ဒာဘုရား၊ ပုဂံ |
|  | ၁ ရူပီး | ၁၉၄၂ | BA–BD | အာနန္ဒာဘုရား၊ ပုဂံ |
|  | ၅ ရူပီး | ၁၉၄၂-၄၄ | BA–BB | အာနန္ဒာဘုရား၊ ပုဂံ |
|  | ၁၀ ရူပီး | ၁၉၄၂-၄၄ | BA | အာနန္ဒာဘုရား၊ ပုဂံ |
|  | ၁၀၀ ရူပီး | ၁၉၄၄ | BA | အာနန္ဒာဘုရား၊ ပုဂံ |

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  Cuhaj 2010, pp. 886–88.
ဗုဒ္ဓဘာသာ သင်္ကေတ
**ဝါယောကသိုဏ်း**ကိုလည်း ရှေးအတိတ် နီးသောဘဝက ဝါယော−လေကသိုဏ်းကို ရခဲ့ဖူးသော အထုံပါရမီ အဓိကာရ ရှိခဲ့လျှင် ပကတိကောင်းကင်ပြင်မှာ လွင့်တိုက်၍နေသော လေကိုပင်ဖမ်း၍ နိမိတ်ရအောင် ယူနိုင်၏။

အထုံဝသီ ပါရမီ အဓိကာရ မရှိခဲ့လျှင် မြက်ပင်ဖျား၊ ပြောင်းပင်ဖျား၊ ကြံပင်ဖျား၊ ဝါးရုံပင်ဖျား၊ သစ်ကိုင်းဖျား၊ လက်လေးသစ်မျှလောက်ရှည်သော ဆံတိုဆံပင်ဖျားတို့၌ လေတဖျတ်ဖျတ်ခတ်၍ လှုပ်၍နေသောအခါ ထိုခတ်အပ်သော မြက်ပင်ဖျား၊ ပြောင်းပင်ဖျား၊ ကြံပင်ဖျား စသည်တို့ဖြင့် မှတ်၍ တိုက်ခတ်လာသောလေကို ဤနေရာ၌ လေတွေ ပြေးလွင့်၍ တိုက်ခတ်၍ ရှိနေသည်ဟု သတိပညာဖြင့် မှတ်၍ စိတ်ကူးကာ "လေ လေ" ဟု ကြည့်ရှုဖမ်းယူအပ်၏။ လေတိုက်ခတ်သောအခါ ကိုယ်ကို လေတိုက်ခံ၍သော်လည်း ထိုလေတိုက်ခတ်၍ ထိမှန်းသိသောနေရာ၌ လေကိုနှလုံးသွင်း၍ သတိပညာဖြင့် မှတ်၍ စိတ်ကူး၍ ဖမ်းယူအပ်၏။

ဤလေကသိုဏ်း၌ ဥဂ္ဂဟနိမိတ်ကား ရေတွေကဲ့သို့သော်လည်းကောင်း၊ မီးခိုးကဲ့သို့သော်လည်းကောင်း စီးသွားပြေးလွင့်သော အခြင်းအရာအားဖြင့် လှုပ်ရှားလျက် ထင်၏။ ပဋိဘာဂနိမိတ်ကား မလှုပ်မရှား ငြိမ်သက်စွာ ထင်၏။ ဈာန်ပေါ်ပုံမှာ ပထဝီမြေကသိုဏ်းနည်းအတိုင်း ပေါ်၏။ လေကို မျက်စိဖြင့် မမြင်ရသော်လည်း မီးခိုးတို့၊ ရေတို့ကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  လယ်တီဆရာတော်။ *ကမ္မဋ္ဌာန်းကျမ်းကြီး*။ မိခင်ဧရာဝတီစာအုပ်တိုက်
location = ရန်ကုန်။ pp. ၇၀။ line feed character in `|publisher=` at position 23 (အကူအညီ); Missing pipe in: `|publisher=` (အကူအညီ)
စနစ်၏ ပျော့ကွက် သို့မဟုတ် အားနည်းချက်ကို ဆိုလိုသည်။ စနစ်၏ အားနည်းချက် ဆိုသည်မှာ ကွန်ပျူတာကွန်ယက် အစရှိသည့် အင်ဖော်မေးရှင်း စစ္စတမ်များနှင့်ပတ်သက်၍၊ မသက်ဆိုင်သော သူတစ်ဦးမှ လိုခြုံရေးကို ထိခိုက်နိုင်သော အပြုအမူ၊ များကိုပြုလုပ်နိုင်သည့် စနစ်၏ အားနည်းချက်၊ သို့မဟုတ် အာနည်းချက်ကို ဖြစ်ပွားစေနိုင်သည့် အကြောင်းအရင်း။ ဤနေရာတွင်ဖော်ပြထားသော လုံခြုံရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်သောအပြုအမူဆိုသည်မှာ ဥပမာအားဖြင့် စနစ်နှင့်မပတ်သက်သူတစ်ဦးက စစ္စတမ်အတွင်း တိတ်တစိတ်ဝင်ရောက်ပြီး၊ စနစ်တစ်ခုလုံးကို စိတ်ကြိုက်ထိမ်းသိမ်း၍ လျှို့ဝှက်အချက်အလက်များကို ခိုးယူခြင်း၊ တရားမဝင်ဖြန့်ချိခြင်း တို့ကို ဆိုလိုသည်။

စနစ်၏ အားနည်းချက်ကို ဖြစ်ပွားစေသောအကြောင်းအရင်းမှာ စက်ပိုင်းဆိုင်ရာပစ္စည်းများ၏ချို့ယွင်းချက်၊ ဆော့ဖ်ဝဲများ၏ချို့ယွင်းချက် တို့ကအများစုဖြစ်သော်လည်း၊ ဖော်ပြပါချို့ယွင်းချက်များသာ အားနည်းချက်ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်မဟုတ်ပဲ၊ အခြားသော အကြောင်းအရင်များလည်းရှိ တတ်သည်။ စစ္စတမ်ကို စတင်ရေးသားသည့်အချိန်တွင် ရေးသားသူက မျှော်လင့်မထားသော အသုံးပြုပုံကိုအသုံးပြုလာခြင်း၊ စနစ် ဒီဇိုင်းရေးသားသည့် အဆင့်တွင် မေ့ကျန်ခဲ့ခြင်း အစရှိသည့် ထိုစဉ်က အားနည်းချက်ဟု မမြင်ခဲ့သော အကြောင်းအရာများက နောက်ပိုင်းတွင် အားနည်းချက်များအဖြစ် ထွက်ပါလာကြသည်က များပေသည်။ 

အများဆုံး အားနည်းချက်များမှာ ဆော့ဖ်ဝဲ၏ အမှားများနှင့် အသုံးပြုပုံ၏ချို့ယွင်းချက်များကြောင့်ဖြစ်ပေါ်သည်က များပေသည်။ အားနည်းချက်များကို တွေ့ရှိသည့်အခါတွင် နည်းပညာရှင်များက အမှားပြင်ပရိုဂရမ်များကို ရေးသားကြသည်ကများသည်။ အထက်ပါ စစ္စတမ်အားနည်းချက်များ ပေါ်ပေါက်လာပါက ပြုပြင်ထားသည့် ပရိုဂရမ်များကိုအသုံးပြုခြင်းက စစ္စတမ် လုံခြုံရေးကို ထိမ်းသိမ်းရာတွင် အရေးပါသောအချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။

အချက်အလက်လုံခြုံရေးနှင့်ပတ်သက်၍ အားနည်းချက်ကိုဖြစ်ပွားစေနိုင်သည်မှာ စစ္စတမ်ပေါ်ရှိ ပြဿနာများသာမက၊ လျှို့ဝှက်အချက်အလက်များကို ထိမ်းသိမ်းထားသော လုံခြုံရေး ဖွဲ့စည်းပုံ၏ အားနည်းချက်ကြောင့်လည်း ဖြစ်ပွားစေနိုင်သည်။ ဤကဲ့သို့ စစ္စတမ်ကြောင့်မဟုတ်ပဲ လူဖွဲ့စည်းပုံ၏ အားနည်းချက်ကြောင့်ဖြစ်ပွားသော အားနည်းချက်ကို ဖွဲ့စည်းပုံ၏အားနည်းချက်ဟု ခွဲခြားအသုံးပြုလေ့ရှိသည်။
**ဂျပန်အမျိုးသားအားကစားကွင်း** (အင်္ဂလိပ်: Japan National Stadium)သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုမြို့ရှိ အမျိုးသားအားကစားကွင်းဖြစ်သည်။ ယခင်က အမျိုးသားအားကစားကွင်းအသစ်ဟု လူသိများသည်။၂၀၂၀ နွေရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲနှင့် နွေရာသီပါရာလမ်းပစ်ပြိုင်ပွဲတို့အတွက် အဓိက အားကစားကွင်းဖြစ်သည်။၁၉၆၄တိုကျိုအိုလံပစ်ကို လက်ခံကျင်းပခဲ့သည့် တိုကျိုအမျိုးသားအားကစားကွင်းကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ကာ ယခုအားကစားကွင်းကို တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။၂၀၁၆ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ကာ ၂၀၁၉ခုနှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

တိုကျိုအနေဖြင့် ၂၀၂၀အိုလံပစ်ကို လက်ခံကျင်းပခွင့် ရရှိပြီးနောက် ယခင်အမျိုးသားအားကစားကွင်းကို အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်း (သို့မဟုတ်) ပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်း ပြုလုပ်ရန် ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။၂၀၁၂ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အားကစားကွင်းအဟောင်းကို ဖျက်သိမ်း၍ အသစ်ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန် အတည်ပြုခဲ့သည်။ ဗိသုကာပညာရှင် Zaha Hadidမှ ဒီဇိုင်းရေးဆွဲခဲ့ကာ ကွင်းအဟောင်းကို ၂၀၁၅ခုနှစ်တွင် ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ အားကစားကွင်းအသစ်ကို ၂၀၂၀ တိုကျိုအိုလံပစ်မစမီ ၁နှစ်ခန့်အလို ၂၀၁၉ခုနှစ် မတ်လတွင် ပြီးစီးရန် လျာထားခဲ့ကြသည်။သို့သော် ၂၀၁၅ခုနှစ် မေလတွင် ဘဏ္ဍာရေး အခြေအနေအရ ကွင်း၏ဒီဇိုင်းပိုင်းကို ပြောင်းလဲခဲ့ရသည်။ မူလဒီဇိုင်းတွင်ပါဝင်သော ဖွင့်နိုင်ပိတ်နိုင်သည့် အမိုးအရှင်ကို ပယ်ဖျက်ခြင်း၊ တချို့သော ထိုင်ခုံများကို ယာယီထိုင်ခုံအနေဖြင့် အစားထိုးခြင်း စသည်ဖြင့် ပြင်ဆင်ခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် ​မြေနေရာ ၇၁ဧကကို ၅၂ဧကအထိ လျှော့ချခဲ့သည်။၂၀၁၅ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် Kuma and the Taisei Corporationကို ဒီဇိုင်းပိုင်းနှင့် ဆောက်လုပ်ရေးပိုင်းအတွက် ပြောင်းလဲဆောက်လုပ်စေခဲ့သည်။

၂၀၁၆ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် စတင်ဆောက်လုပ်ခဲ့ကြပြီး ၂၀၁၉ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် နောက်ဆုံးထား ဆောက်လုပ်ရမည်ဖြစ်သည်။၂၀၁၉ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃၀ရက်နေ့တွင် ပြီးစီးခဲ့ကာ ၂၀၁၉ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၁ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Dazzling re-design for 2019 World Cup final venue
2. ↑  New National Stadium declared finished nearly eight months ahead of Tokyo Olympics။ japantimes.co.jp (2019-11-30)။
ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဒေသများကို ဖော်ပြထားသည့် မြေပုံ။ မြောက်ဖက်မှ တောင်ဖက်သို့ − ဟ ော့ကိုင်းဒိုး (အနီ)၊ တိုးဟိုခု (အဝါ)၊ ခန်တိုး (အစိမ်း)၊ ချူးဘု (cyan)၊ ခန်ဆိုင်း (အပြာ)၊ ချူးဂိုခု (လိမ္မော်)၊ ရှိခိုခု (ပန်းန)၊ ခယူးရှူး နှင့် အိုကီနာဝါ (မီးခိုး)
**ဂျပနိုင်ငံ၏ ဒေသများ**သည် တရားဝင်အုပ်ချုပ်မှု ဒေသများ မဟုတ်ဘဲ အစဉ်အလာအားဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဒေသများကို ခွဲခြားဖော်ပြထားသည့် သတ်မှတ်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် မြေပုံများနှင့် ပထဝီဝင်သွင်ပြင်များဆိုင်ရာ စာအုပ်စာတမ်းများတွင် ဂျပန်နိုင်ငံကို ဒေသရှစ်ခု ခွဲခြားထားသည်။ ရာသီဥတုဆိုင်ရာ အစီရင်ခံမှုများတွ၍်လည်း ဒေသအလိုက် အစီရင်ခံလေ့ ရှိသည်။ ထိုပြင် များစွာသော စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့များနှင့် ဆိုင်သည်များတွင် ဒေသဆိုင်ရာအမည်များကို အသုံးပြုလေ့ရှိသည် (ခင်းခိနစ်ပွန်ရထားလိုင်း၊ ချူးဂိုခုဘဏ်၊ တိုးဟိုခုတက္ကသိုလ် စသဖြင့်)။

ဒေသများ
-------

မြောက်ဖက်မှ တောင်ဖက်သို့ ဒေသရှစ်ခု ရှိ၏။ ၎င်းတို့မှာ −

* ဟော့ကိုင်းဒိုး (ဟော့ကိုင်းဒိုးကျွန်းနှင့် အနီးအနားရှိ ကျွန်းများ၊ လူဦးရေ ၅၅၀၇၄၅၆၊ အကြီးဆုံးမြို့ − ဆပ်ပိုရိုမြို့)
* တိုးဟိုခုဒေသ (ဟွန်းရှူးကျွန်းမြောက်ပိုင်း၊ လူဦးရေသိပ်သည်းမှု ၉၃၃၅၀၈၈၊ အကြီးဆုံ:မြို့ − ဆင်းဒိုင်းမြို့)
* ခန်တိုးဒေသ (ဟွန်းရှူးကျွန်းအရှေ့ပိုင်း၊ လူဦးရေသိပ်သည်းမှု ၄၂၆၀၇၃၇၆၊ အကြီးဆုံးမြို့ − တိုကျို)
	+ နန်းပိုးကျွန်းများသည် တိုကျိုမြို၏ အစိတ်ပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ (အကြိးဆုံးမြို့မှာ အိုးရှိမ )
* ချူးဘုဒေသ (ဟွန်းရှူးကျွန်း၏ အလယ်ပိုင်း၊ ဖူဂျီတောင် အပါအဝင်ဖြစ်ပြီး လူဦးရေသည် ၂၁၇၁၄၉၉၅၊ အကြီးဆုံးမြို့သည် နဂိုယမြို့
* ခန်ဆိုင်းဒေသ
* ချူးဂိုခုဒေသ
* ရှိခိုခုဒေသ
* ခယူးရှူးဒေသ

ကိုးကား
-------

1. ↑  Regions of Japan on japan-guide.com
2. ↑  Regions of Japan on web-japan.org
**ဦးချစ်ညို** (၁၉၂၄–၁၉၈၇) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မန္တလေးမြို့ ၈၃ လမ်း စစ်ကိုင်းတန်းရပ်၌ အဖ ဦးဖိုးမင်း (ဦးမင်း)၊ အမိ ဒေါ်မမကြီး တို့က ၁၉၂၄ ခု ဒီဇင်ဘာ ၂၅ ရက် (မလိခ ကမူ ဒီဇင်ဘာ ၂၄ ရက် ဟု ဖော်ပြသည်) တွင် ဖွားမြင် ခဲ့သည်။ မွေးချင်း လေးယောက်တွင် ဒုတိယမြောက် ဖြစ်၍ ကျားဘညိမ်း၏ ညီ ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးဘသိန်း ဖြစ်၏။

မန္တလေး စိန့်ဂျိုးဇက် ဒိုင်အိုနှင့် ဝက်စလီယံ ကျောင်းတို့တွင် ပညာသင်ခဲ့သည်။ ၁ဝ တန်းထိ ပညာ သင်ယူ ပြီးနောက် ရေဒီယို အော်ပရေတာ သင်တန်း တက်ခဲ့သည်။

၁၉၄၅ တွင် လူထုဂျာနယ်၌ တွဲဖက် အယ်ဒီတာအဖြစ် ဘာသာပြန် ဆိုင်ရာ တာဝန် များကို ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။ လူထုဂျာနယ်ကို သတင်းစာ အဖြစ် ပြောင်းလဲ ထုတ်ဝေသောအခါ လုပ်ငန်းခွင်မှ ထွက်ခွာ၍ ဘာသာပြန် လုံးချင်း ဝတ္ထုများ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထို့နောက် လူထု သတင်းစာတိုက်သို့ ပြန်လည် ဝင်ရောက်ကာ၊ နိုင်ငံခြား သတင်းအယ်ဒီတာအဖြစ် ၁၉၅၂ အထိ လုပ်ကိုင် ခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ တွင် ချစ်ညို ပုံနှိပ်တိုက်နှင့် မန္တလေး စာအုပ်တိုက် တို့ကို တည်ထောင် ခဲ့သည်။ ၁၉၆ဝ - ၆၂ အထိ မန္တလေးမြို့ ပြည်ကြီး ကျက်သရေ ရပ်ကွက် ပထမ မြူလူကြီး အဖြစ် အရွေး ခံခဲ့သည်။ မြန်မာ ကျားကစား လောကတွင် ထင်ရှားသည်။ မြန်မာပြည်တွင် ကျားကစားနည်း စာအုပ်ကို ဒုတိယမြောက် ပြုစုထုတ်ဝေခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ဓာတ်ပုံမောင့် လုပ်ငန်းကို တီထွင် လုပ်ကိုင် ခဲ့သည်။

ငယ်စဉ် ကပင် စာပေ၊ ဂီတ၊ အနုပညာနှင့် မြန်မာ ကျား ကစားနည်းတွင် ဝါသနာ ထုံခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ တွင် လူထု ဂျာနယ်၌ ဆောင်းပါးများ ရေးသားခြင်းဖြင့် စာပေလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ရှုမဝ၊ မြဝတီ၊ သွေးသောက်နှင့် အခြား မဂ္ဂဇင်း များတွင် ဆောင်းပါး၊ ဝတ္ထုရှည်၊ ဝတ္ထုတို များစွာ ပါဝင် ရေးသား ခဲ့သည်။ *လွတ်လပ်ရေး ခေါင်းလောင်း* (၁၉၄၆)၊ *အမေ* (၁၉၅ဝ)၊ *ကိုယ့်အမျိုး ချစ်သူမို့* [၂ တွဲ] (၁၉၅၂)၊ *လေသူ ရဲမယ်* (၁၉၅၄)၊ *ချစ်တနေ့ သေတနေ့* (၁၉၅၈) စသော ဘာသာပြန် စာအုပ်များ၊ *သုံးတလပ်*နှင့် ဝတ္ထုတိုများ (၁၉၅၈) *ပင်ကိုရေး*နှင့် *စနစ်တကျ ကျား ကစားနည်း* (၁၉၆၆) စာအုပ် များမှာ ထင်ရှားသည်။ နောက်ဆုံး ရေးလက်စ စာမူမှာ *ကျွန်တော့် အစ်ကို ကျားဘညိမ်း* ဖြစ်သည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

၁၉၈၇ ခုနှစ် မေလ ၁ဝ ရက်နေ့ နံနက် ၅ နာရီတွင် မန္တလေး မြို့၌ ကွယ်လွန် ခဲ့သည်။

စာညွှန်း
--------

1. ↑  ရာပြည့် ဦးစိုးညွန့် စုစည်း တည်းဖြတ်တဲ့ '၂ဝ ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ ၁ဝဝ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း' စာအုပ်(၂ဝဝ၅ ခု၊ ဇူလိုင်)

1. မလိခ။ မြန်မာ စာပေ အဘိဓာန် (၁)။ စာ ၂၂ဝ - ၂၂၁။
2. နေထွတ်။ မန္တလေး အဘိဓာန်။ စာ ၄၅။
3. ရှုမဝ စာတည်း အဖွဲ့။ ဝမ်းနည်း မှတ်တမ်း၊ ရှုမဝ (ဇွန် ၁၉၈၇)။ စာ ၁၄၉။
4. နာရေးကြော်ငြာ၊ ကြေးမုံ (၁၁ - ၅ - ၈၇)။
5. မိုးဝေ စာတည်း အဖွဲ့။ ဝမ်းနည်း မှတ်တမ်း၊ မိုးဝေ (ဇွန် ၁၉၈၇)။ စာ ၁၃၆။
၁၉၁၇ ခုနှစ် မတ်လထုတ် သူရိယမဂ္ဂဇင်း အမှတ်(၁)တွင် **မောင်သိန်းတင် မသိန်းရှင်**အမည်ရသောဝတ္ထုတို စတင်ဖော်ပြခဲ့သည်။ ရေးသူမှာ ဆရာကြီးရွှေဥဒေါင်းဖြစ်သည်။ ထိုဝတ္ထုမှာ မြန်မာ့စာပေလောကအတွက်အရေးပါသော စာပေအရေးအသားတစ်ခုဖြစ် ခဲ့သလို မြန်မာ့ပထမဆုံးဝတ္ထုတိုတစ်ပုဒ်လည်းဖြစ်သည်။ ထိုဝတ္ထုတို ထက်စောသော၊ ဝတ္ထုတိုဟုသတ်မှတ်နိုင်သော အရေးအသား ကို အထောက်အထားအားဖြင့် မတွေ့ရသေးဟုဆိုသည်။

**မောင်သိန်းတင် မသိန်းရှင်** ဝတ္ထုတိုကို မြန်မာ့ပထမဆုံးဝတ္ထုတိုအဖြစ် မြန်မာစာပေလေ့လာသူများက သတ်မှတ်ထားကြသည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ်မတိုင်မီတွေ့ရသော ဗုဒ္ဓစာပေဝတ္ထုများမှ အချို့သော စာပေအရေးအသားများနှင့် ဦးပုည၏ စာပေအရေးအသားအချို့ ကို ဝတ္ထုတိုဟုဆိုနိုင်ကြောင်း သုံးသပ်ကြပေမဲ့ မြန်မာဝတ္ထုတိုဟု တိတိကျကျသတ်မှတ်ထားသော အရေးအသားမှာ **မောင်သိန်းတင် မသိန်းရှင်** သာဖြစ်သည်။ ဆရာကြီးရွှေဥဒေါင်း၏ ဝတ္ထုတိုကိုဖော်ပြသော သူရိယမဂ္ဂဇင်းသည် အမှတ်(၁) ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ် မတ်လတွင်ထုတ်ဝေသော မဂ္ဂဇင်းအသစ်တစ်စောင်ဖြစ်သည်။ ထိုမဂ္ဂဇင်းတွင် ဝတ္ထုတို အရေးအသားပုံစံ ဖြစ်သောစာမူများ ပေးပို့ရန် စတင်ဖိတ်ခေါ်ခဲ့ပြီး ဝတ္ထုတိုပြိုင်ပွဲ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုဖိတ်ခေါ်မှုသည် ဝတ္ထုတိုမျိုးဆက်သစ်များ မွေးဖွားခြင်းအတွက် လမ်းစတစ်ခုဖြစ်သည်။

*၁၉၁၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကျွန်ုပ်သည် သူရိယမဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာအဖြစ်နှင့် သူရိယတိုက်သားတစ်ယောက်ဖြစ်လာ၏။ သူရိယတိုက်အုပ်နှစ်ယောက်(ဦးဘဖေနှင့်ဦးလှဖေ)တို့သည် ကျွန်ုပ်၏ လက်စွမ်းလက်စကို မြင်ကြသည်နှင့် သူရိယမဂ္ဂဇင်းထုတ်ဖို့ အကြံ ဖြစ်ပေါ်လာကြသည်ဟု နောင်တွင် သိရ၏* ဟုလည်းကောင်း၊ *၁၉၁၇ ခုနှစ် မတ်လထုတ် ပထမဦးဆုံး သူရိယမဂ္ဂဇင်းတွင် ကျွန်ုပ်၏ **မောင်သိန်းတင် မသိန်းရှင်** ဝတ္ထုတိုတစ်ပုဒ်ထည့်သွင်းပြီးနောက်တွင် တိုက်အုပ် ဦးလှဖေက ရှားလော့ဟုမ်း(Sharlock Holmes)၏ စုံထောက်ဝတ္ထုများကိုမှီးပြီး မြန်မာဝတ္ထုရေးရန် အကြံပေးသည့်အလျောက် ဧပြီလ ထုတ် သူရိယမဂ္ဂဇင်းတွင် စုံထောက်မောင်စံရှား ဝတ္ထုရှေးဦးစွာ ထွက်ပေါ်လာသည်* ဟုလည်းကောင်း ဆရာကြီး ရွှေဥဒေါင်းက **တစ်သက်တာမှတ်တမ်းနှင့်အတွေးအခေါ်များ** စာအုပ်၊ **တတိယကဏ္ဍ၊ မောင်သိန်းဖေမှ ကိုဖေသိန်းသို့**အခန်းတွင် ရေးသား ခဲ့သည်။ ထိုအချက်ကို ထောက်ရှုခြင်းအားဖြင့် ဝတ္ထုတိုအရေးအသားကို ဆရာကြီး ရွှေဥဒေါင်းနှင့် သူရိယမဂ္ဂဇင်းတို့ တိုင်ပင်၍ စတင်ခဲ့သည်ဟု ယူဆနိုင်သည်။ *ကျွန်ုပ်၏ မောင်သိန်းတင် မသိန်းရှင် ဝတ္ထုတို* ဟုရေးသားခဲ့သောကြောင့် ဆရာကြီး ရွှေဥဒေါင်းသည် သူ၏အရေးအသားကို ဝတ္ထုတိုဟု တိတိကျကျသတ်မှတ်ခဲ့ကြောင်း သိသာလှပါသည်။

*ဝတ္ထုတိုများကို မည်သည့်အချိန်တွင် မည်သူက စတင်ခဲ့သနည်းဟု ရှာဖွေသောအခါ ၁၉၁၇ ခု မတ်လတွင် စတင်ထုတ်ဝေသည့် သူရိယမဂ္ဂဇင်းပါ **မောင်သိန်းတင် မသိန်းရှင်** ဝတ္ထုထက်စောသော ဝတ္ထုတိုကို မတွေ့ရှိရသေးပါ* ဟု ဦးကြီးမောင်(ငွေဥဒေါင်း)က ၁၉၇၈ ခုနှစ် မတ်လ၌ ကျင်းပခဲ့သော ဝတ္ထုတိုစာတမ်းဖတ်ပွဲတွင် **မြန်မာဝတ္ထုတိုသမိုင်း** အမည်ဖြင့် ဖတ်ကြားသောစာတမ်းတွင် ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။

မြန်မာကာလပေါ်ဝတ္ထု(Novel)သည် ၁၉၀၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ မြန်မာဝတ္ထုတို(Short Story) သည် မြန်မာဝတ္ထု(Novel)ထက် ၁၃ နှစ်နောက်ကျပြီးမှသာပေါ်ပေါက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဝတ္ထုတို(Short Story)ထက် နောက်ကျသောအရေးအသားမှာ ရသစာတမ်း(Eassy) ဖြစ်သည်။ ***မောင်သိန်းတင် မသိန်းရှင်*** ဝတ္ထုတိုဖော်ပြခဲ့သည့် ၁၉၁၇ ခုနှစ် မတ်လမှစတင် ရေတွက်လျှင် လာမည့်နှစ်ဖြစ်သော ၂၀၁၇ ခုနှစ်သည် **မြန်မာ့ဝတ္ထုတိုရာပြည့်နှစ်**ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

| ဟန်ဆန်း စာပေနှင့်အနုပညာဝက်ဘ်ဆိုဒ် Archived 1 November 2017 at the Wayback Machine.