ကွာလာလမ်ပူ မြို့သည် မလေးရှားနိုင်ငံ၏ မြို့တော်နှင့် လူဦးရေ အများဆုံး မြို့ ဖြစ်သည်။  မြို့၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၉၄ စတုရန်းမိုင် (၂၄၃ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) မျှ ကျယ်ဝန်းပြီး ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ ၁.၆ သန်းမျှ ရှိသည်။  ဂရိတ်တား ကွာလာလမ်ပူ ဒေသတွင်မူ ၂၀၁၂ ခုနှစ် နေထိုင်သူ လူဦးရေ ၇.၅ သန်းမျှ ရှိသည်။ အရှေ့တောင်အာရှတွင် လူဦးရေ နှင့် စီးပွားရေး အရ အလျှင်အမြန်ဆုံး ကြီးထွားနေသည့် မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသဖြစ်သည်။

ကွာလာလမ်ပူမြို့သည် မလေးရှားပါလီမန် တည်ရှိရာ မြို့ဖြစ်သည်။ ယခင်က ဖက်ဒရယ် အစိုးရ၏ တရားစီရင်ရေး နှင့် အုပ်ချုပ်ရေး ဌာနများ ရုံးစိုက်ရာ မြို့ ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ၁၉၉၉ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် ထိုဌာနများ ပူထရာဂျာယားသို့ ပြောင်းရွှေ့သွားခဲ့သည်။ တရားစီရင်ရေး ဌာန၏ အချို့သော အစိတ်အပိုင်းများမှာမူ ယနေ့ထက်တိုင် ကွာလာလမ်ပူတွင် တည်ရှိနေသေးသည်။ မလေးရှား ဘုရင်၏ တရားဝင်အိမ်တော်ဖြစ်သော အစ်စတန်းနား နီဂရာသည်လည်း ကွာလာလမ်ပူမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ကွာလာလမ်ပူမြို့ကို ကမ္ဘာ့အယ်လ်ဖာ မြို့တော် တစ်ခု အဖြစ် အဆင့်သတ်မှတ်ထားပြီး မလေးရှားနိုင်ငံ အတွင်း မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အချက်အချာ ကျသော မြို့တော်လည်း ဖြစ်သောကြောင့် ယဉ်ကျေးမှု၊ ငွေကြေးဆိုင်ရာ နှင့် စီးပွားရေး ဗဟိုဌာန တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဖောရင်းပေါ်လစီ မဂ္ဂဇင်း၏ ကမ္ဘာ့မြို့တော်များ ညွှန်းကိန်းတွင် အဆင့် ၄၈ နေရာ သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရပြီး 2thinknow ဝက်ဘ်ဆိုက်ဒ်၏ ၏ ၂၀၁၀ ခုနှစ် အသစ်တီထွင်ဖန်တီးသည့် မြို့တော်များ ညွှန်းကိန်းတွင် စီးပွားရေး နှင့် လူမှုရေး ဆိုင်ရာ အသစ်တီထွင်ကြံဆသော ကမ္ဘာ့မြို့တော်များထဲ၌ အဆင့် ၆၇ သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။

ကွာလာလမ်ပူမြို့သည် ကွာလာလမ်ပူ ဖက်ဒရယ် နယ်မြေ၏ နယ်နိမိတ် အတွင်းတွင် တည်ရှိပြီး မလေးရှားနိုင်ငံ၏ ဖက်ဒရယ်နယ်မြေ ၃ ခု တွင်းမှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မလေးရှားကျွန်းဆွယ်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်း ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ဆလန်ဂေါပြည်နယ် မှ ဝိုင်းပတ်ကာရံ ထားသော ဒေသတစ်ခု အဖြစ် တည်ရှိသည်။

၁၉၉၀ ခုနှစ်များမှ စ၍ ကွာလာလမ်ပူသည် ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဓနသဟာယနိုင်ငံများ အားကစားပွဲနှင့် ဂရန်းပရီ ဖော်မြူလာဝမ်း အပါအဝင် နိုင်ငံတကာ အားကစားပွဲ၊ နိုင်ငံရေး ပွဲ နှင့် ယဉ်ကျေးမှုပွဲ အမြောက်အမြားကို အိမ်ရှင် အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံး အဆောက်အဦး နှစ်ခုတွဲ ဖြစ်သော ပီထရိုနပ်စ် တွင်တာဝါ တည်ရှိရာ နေရာဖြစ်ပြီး ထိုအဆောက်အဦးများမှာ မလေးရှားနိုင်ငံ၏ အနာဂတ်တိုးတက်မှု အတွက် ပြယုဂ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

ဂုန်ဘတ်မြစ် (ဝဲ) နှင့် ကလန်းမြစ် (ယာတို့) ပေါင်းဆုံရာ နေရာတွင် ရှိသော ဂျာမက် ဗလီ။ ကွာလာလမ်ပူတွင် အစောဆုံး အခြေချ နေထိုင်ခြင်းမှာ အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင် ဖြစ်ပြီး ဤဓာတ်ပုံ၏ ညာဘက် အခြမ်း ဖြစ်သည်။
ကွာလာလမ်ပူ ဆိုသော အမည်၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ ရွှံ့ထူသော မြစ်ဆုံ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော်လည်း တခြားသော အမှတ်မရနိုင်သော အမည်တစ်ခုခုမှ ရွေ့လျားဆင်းသက်လာသော အမည်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ နဂိုမူလက ဆူနိုင်းဂုမ်ဘတ် မြစ် (ယခင်အမည် ဆူနိုင်းလမ်ပူမြစ်) နှင့် ဆူနိုင်းကလန်း (ကလန်းမြစ်) တို့ ပေါင်းဆုံသော မြစ်ဆုံနေရာတွင် အိမ်ခြေ အနည်းငယ်မျှဖြင့် အခြေချ နေထိုင်ကြရာ နေရာ ဖြစ်လေသည်။ ကွာလာလမ်ပူမြို့ကို ၁၈၅၇ ခုနှစ်တွင် စတင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကလန်းပြည်နယ်၏ မလေးခေါင်းဆောင် ရာဂျာ ဂျာဖာ၏သား ရာဂျာ အဗ္ဗဒူလာ မှ သူ၏ ညီအစ်ကိုတော်သူ လူကွတ်နယ်မှ ရာဂျာ ဂျူမတ်၏ အကူအညီဖြင့် လူကွတ်မှ တရုတ်သတ္တုတွင်းတူး သူများကို ငှားရမ်း၍ ခဲမဖြူသတ္တုတွင်းကို အစပျိုးရန် အရင်းအနှီးမတည်ခဲ့ခြင်း မှ အစပြုသည်။ သတ္တုတွင်း သမားများသည် ကွာလာလမ်ပူသို့ ရောက်ရှိခဲ့ကြပြီး ထိုနေရာမှ ခြေလျင်ခရီးဖြင့် အမ်ပန်း အရပ်သို့ ဆက်လက်ထွက်ခွာခဲ့ကြကာ ထိုနေရာတွင် ပထမဆုံး သတ္တုတွင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့ကြသည်။ ကွာလာလမ်ပူသည် ကလန်းမြစ် အတွင်း အဝေးဆုံး ရောက်ရှိနိုင်သော နေရာဖြစ်ပြီး ထိုနေရာသို့ ရိက္ခာပစ္စည်းများ လှေဖြင့် သယ်ယူနိုင်ရန် အဆင်ပြေဆုံး နေရာ ဖြစ်၍ ခဲမဖြူ သတ္တုတွင်းများသို့ ပစ္စည်းပို့ရန် နှင့် ပစ္စည်း ပြန်သယ်ရန် အတွက် ဆုံစည်းရာ နေရာဖြစ်လာခဲ့သည်။

ကွာလာလမ်ပူမြို့ကို တည်ထောင်သူမှာ မည်သူဖြစ်သည်ကို အတိအကျ မပြောဆိုနိုင်ပေ။ ရာဂျာ ဂျာဖာ၏သား ရာဂျာ အဗ္ဗဒူလာနှင့် ၎င်း မြို့ကို တည်ခြင်းမှာ ဆလန်ဂေါ၏ သမိုင်းတွင် မပါဝင်ခဲ့ပေ။
အခြားတစ်ဖက်တွင်လည်း မန်ဒိုင်လင်း လူမျိုး၊ ဆူမာတြားမြောက်ပိုင်း၊ မန်ဒိုင်လင်းနယ် အထက်ပိုင်းရှိ တိုဘာမှ လူဘစ်လူမျိုးစုမှ သူကောင်းမျိုး ဆူတန် ပွာဆာ သည် ဆလန်ဂေါနယ်သို့ ၁၈၃၀ တွင် စတင် ပြောင်းရွှေ့ အခြေချခဲ့ပြီး ကွာလာလမ်ပူသို့ ၁၈၅၀ မတိုင်မီက ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ရာဂျာ အဗ္ဗဒူလာသည် ၁၈၅၇ တွင်မှ ကွာလာလမ်ပူသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ကွာလာလမ်ပူကို တည်ထောင်သူဟု သိကြသော ယပ်အာလွိုင်သည်လည်း ၁၈၆၂ တွင်မှ ကွာလာလမ်ပူသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ရာဂျာအဗ္ဗဒူလာ၏ လက်အောက်တွင် အလုပ်လုပ်ကြသော တရုတ် အလုပ်သမားများသည် ကုန်းမကြီးမှ ၆၄ ကီလိုမီတာမျှ ကွာဝေးသော အမ်ပန်းတွင် အလုပ်လုပ်ကြသည်။ ထိုအချိန်တွင်ပင် ထိရောက်သော ရေပေးဝေရေး နှင့် ဆည်မြောင်းစနစ်များကို နည်းပညာအားဖြင့် ရှေ့ရောက်သော မန်ဒိုင်လင်း လူမျိုးများက ကွာလာလမ်ပူတွင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး သတ္တုတွင်း ကဏ္ဍကို တိုးတက်စေခဲ့သည်။

  

၁၈၆၀-ပြည့်နှစ်တွင် သံဖြူဈေးကောင်းလာ၍ ကွာလာလမ်ပူသည်လည်း ရွာကြီးတရွာ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး တရုတ်တွေလည်း ထောင်နှင့် ချီပြီးရောက်ရှိ လာခဲ့သည်။ မလေးလူမျိုးက လူနည်းစုသာ ရှိပြီး တရုတ်များကဘဲ ကြီးစိုးထားခဲ့သည်။ ထို့နောက် သတ္တုတွင်းသမား၊ ကုန်သည်၊ ဈေးရောင်းသူများ စည်ကားလာပြီး ပြည့်တန်စာ အိမ်တွေ၊ လောင်းကစားရုံတွေ၊ ဒုစရိုက်ဂိုဏ်းတွေ ပြည့်လာခဲ့သည်။ ကွာလာလမ်ပူသည် ဆီလန်ဂေါ ပြည်နယ်ထဲမှာ ရှိ၍ ထိုပြည်နယ်ကို အုပ်ချုပ်သော မလေးဘုရင်က ကွာလာလမ်ပူ အုပ်ချူပ်ရေးကို တရုတ် အကြီးအကဲများနှင့် လွှဲထားပြီး အခွန်လောက်ဘဲ ကောက်ခဲ့သည်။ ထိုအကြီးအကဲတွေထဲက ၁၈၆၈ ကနေ ၁၈၈၅ ထိအုပ်ချုပ်ခဲ့တဲ့ တရုတ်ကြီး ယက်(ပ)အလွိုင် က ကွာလာလမ်ပူ ကိုမြို့ကြီးတမြို့ဖြစ်အောင် ထူထောင်ခဲ့ သူတဦး ဖြစ်သည်။ ၁၈၆၇ မှာတော့ အခွန်ငွေ အကြီးအကျယ်ရနေတဲ့ ကွာလာလမ်ပူကို မလေးဘုရင်တွေ အချင်းချင်း လုရာက စစ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ အဲဒီစစ်ပွဲ မှာ ယက်(ပ)အလွိုင် က ဆီ လန်ဂေါဘုရင်ခံ တဲန်ကူးကူးဒင် ကိုထောက်ခံခဲ့သော်လဲ ၁၈၇၂ စစ်အပြီးမှာ အရေးနိမ့်သွားတဲ့ အတွက် ကွာလာလမ်ပူဟာ ပြာပုံအတိဖြစ်သွားခဲ့ရသည်။
ဒါပေမယ့် ၁၈၇၃ မှာ စစ်ရှုံးဘုရင်ခံ တဲန်ကူးကူဒင် က ပါဟမ်းစူလတန် ရဲ့အကူအညီနဲ့ပြန်လည် သိမ်းပိုက် ပြီး ယက်(ပ)အလွိုင် ကိုပြန်လည် အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။ ပြာပုံ ဖြစ်နေတဲ့ ကွာလာလမ်ပူက နေထွက်ပြေးတော့မယ့် တရုတ်တွေကို ပြန်လည် စည်းရုံးပြီး မြို့ကို ပြန်လည် ထူထောင်ခဲ့သည်။ နောက် ငါးနှစ် အကြာမှာတော့ သံဖြူဈေးတွေ တက်လာခဲ့ပြီး ကွာလာလမ်ပူ ဟာ အရင်လို ပြန်လည်စည်ကား လာခဲ့သည်။ ၁၈၇၉ မှာ ပထမဆုံး အင်္ဂလိပ် သံအဖွဲ့ အခြေချ ခဲ့ရာက နေ ၁၈၈ဝ မှာ ဆီလန်ဂေါပြည်နယ်ရဲ့ မြို့တော် ဖြစ် လာခဲ့သည်။

ကွာလာလမ်ပူကို တိုးတက်စေခဲ့တဲ့နောက်တဦး ကတော့ အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ဖရန့်ဆွပ်တင်းဟန်း ( Frank Swettenham ) ဖြစ်ပါတယ်။ တဲတွေက နေတိုက်တာ အဆောက်အဦးတွေနဲ့ အစား ထိုးပေး ခဲ့ပြီး ကလန်း- ကွာလာလမ်ပူ ရထားလမ်းကိုဆောက်လုပ်စေခြင်း ဖြင့်ရေကြောင်းသွားလာမှုကို အဓိကထားနေတာ ကိုရှော့ချပေးကာ ဆက်သွယ်ရေးကောင်းမွန်စေခဲ့ ပါတယ်။
အခု KL လို့ မလေးတွေ ချစ်စနိုးခေါ်နေတဲ့ ကွာလာလမ်ပူဟာ ၁၈၉၆ မှ မလေးပြည်ထောင်စုရဲ့ မြို့တော်ဖြစ်လာခဲ့ ပြီး၊ ကမ္ဘာစစ် နှစ်ကြိမ်ရဲ့ ရန်ကလဲ လွတ်ခဲ့ ပါတယ်။ ၁၉၅၇ မှာမလေး ပြည်ထောင်စုရဲ့ အဓိကမြို့တော်အဆင့် ရခဲ့ကာ ၁၉၆၃ မှာတော့ လွတ်လပ်သော မလေးရှားပြည်ထောင်စုရဲ့ မြို့တော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။

ပထဝီဝင်
-------

မြို့မြင်ကွင်း
--------------

ကွာလာလမ်ပူရှိ လွတ်လပ်ရေးရင်ပြင်ကွာလာလမ်ပူရှိ လွတ်လပ်ရေးရင်ပြင်

တီတီဝမ်ဆာ ကန်ဥယျာဉ်မှ တွေ့ရသော ကွာလာလမ်ပူမြို့ မြင်ကွင်းတီတီဝမ်ဆာ ကန်ဥယျာဉ်မှ တွေ့ရသော ကွာလာလမ်ပူမြို့ မြင်ကွင်း

အစိုးရ
------

စီးပွားရေး
----------

လူဦးရေ ပျံ့နှံ့နေထိုင်ပုံ
-------------------------

ပညာရေး
------

ယဉ်ကျေးမှု
----------

သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး
-----------------

ကိုးကား
-------

1. 1 2  Malaysia: largest cities and towns and statistics of their population။ 16 December 2012 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  21 October 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Helders, Stefan။ Malaysia:Metropolitan areas။ *World Gazetteer*။ 5 December 2012 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  4 December 2007 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Putrajaya – Administrative Capital of Malaysia။ Government of Malaysia။ 21 October 2007 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  11 December 2007 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  Kearney, Inc.၊ A.T.။ The 2010 Global Cities Index။ Foreign Policy။ 2 February 2012 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  22 October 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
5. ↑   Print!  Email! Author: 2thinknow (1 September 2010)။ Innovation Cities™ Top 100 Index | 2010 | Innovation Cities Program – Analyst Reports, Index Rankings, Benchmarking Data, Workshops။ Innovation-cities.com။  14 January 2012 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
6. ↑  Jeong Chun Hai @Ibrahim, & Nor Fadzlina Nawi. (2007). *Principles of Public Administration: An Introduction.* Kuala Lumpur: Karisma Publications. ISBN 978-983-195-253-5
7. ↑  Territorial extent။ *States of Malaysia*။ statoids.com။  11 December 2007 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
8. 1 2  JM Gullick (1955). "Kuala Lumpur 1880-1895". *Journal of the Malayan Branch of the Royal Asiatic Society* **24** (4): 10–11.
9. ↑  J.M. Gullick (1983)။ *The Story of Kuala Lumpur, 1857-1939*။ Eastern Universities Press (M)။ pp. 8–9။ ISBN 978-9679080285။
10. ↑  Kuala Lumpur History။ All Malaysia။ 18 October 2009 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  15 September 2009 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
11. ↑
12. ↑  Abdul Samad Ahmad, *Pesaka Selangor*, Dewan Bahasa dan Pustaka, Kuala Lumpur, (1937 edisi Jawi), 1966.
13. 1 2  Abdul-Razzaq Lubis, 'Sutan Puasa: The Founder of Kuala Lumpur', *Journal of Southeast Asian Architecture* (12), National University of Singapore, September 2013.
14. ↑  Middlebrook & Gullick,*op. cit.*, 1983: 18.

  


| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
အာရှတိုက်ရှိ မြို့တော်များ |
| --- |
| အမှီအခို နယ်မြေများ နှင့် အကန့်အသတ်ဖြင့် အသိအမှတ်ပြုသော နိုင်ငံများအား *စာလုံးစောင်း*ဖြင့် ပြသထားပါသည်။ |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| မြောက်ပိုင်းနှင့် ဗဟိုအာရှဒေသ | တောင်အာရှဒေသ | အရှေ့တောင်အာရှဒေသ | အနောက်နှင့် အနောက်တောင်အာရှဒေသ |
|  |
| 
* **အက်ရှ်ဂါဘတ်မြို့**၊ တာ့ခ်မင်နစ္စတန်နိုင်ငံ
* **နျူ-ဆူလ်တန်မြို့**၊ ကာဇက်စတန်နိုင်ငံ\*
* **ဘီရှကက်မြို့**၊ ကာဂျစ္စတန်နိုင်ငံ
* **ဒူရှန်ဘဲမြို့**၊ တာဂျစ်ကစ္စတန်နိုင်ငံ
* **မော်စကိုမြို့**၊ ရုရှားနိုင်ငံ\*
* **တာ့ရှ်ကန့်မြို့**၊ ဥဇဘက်ကစ္စတန်နိုင်ငံ

**အရှေ့အာရှဒေသ**
* **ပေကျင်းမြို့**၊ PRC
* **ဟောင်ကောင်**၊ *ဟောင်ကောင်* (တရုတ်)
* **မကာအို**၊ *မကာအို* (တရုတ်)
* **ပြုံယမ်းမြို့**၊ မြောက်ကိုရီးယား
* **ဆိုးလ်မြို့**၊ တောင်ကိုရီးယား
* **ထိုင်ပေမြို့**၊ *ROC* **†**
* **တိုကျိုမြို့**၊ ဂျပန်နိုင်ငံ
* **ဦလန်ဘာတာမြို့**၊ မွန်ဂိုလီးယားနိုင်ငံ

 | 
* **ကဘူးလ်မြို့**၊ အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ
* **ဒါကာမြို့**၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ
* **ဒီယေဂို ဂါစီယာမြို့**၊ *BIOT* (UK)
* **အစ္စလာမာဘတ်မြို့**၊ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ
* **ခတ္တမန္ဒုမြို့**၊ နီပေါနိုင်ငံ
* **Kotte**/**ကိုလံဘိုမြို့**၊ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ
* **မာလေမြို့**၊ မော်လဒိုက်နိုင်ငံ
* **နယူးဒေလီမြို့**၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ
* **သင်းဖူမြို့**၊ ဘူတန်နိုင်ငံ

 | 
* **ဘန်ဒါဆရီဘဂါဝမ်မြို့**၊ ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ
* **ဘန်ကောက်မြို့**၊ ထိုင်းနိုင်ငံ
* **ဒီလီမြို့**၊ အရှေ့တီမောနိုင်ငံ
* **Flying Fish Cove**၊ *ခရစ္စမတ်ကျွန်း* (ဩစတေးလျနိုင်ငံ)
* **ဟနွိုင်းမြို့**၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ
* **ဂျကာတာမြို့**၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ\*
* **ကွာလာလမ်ပူမြို့**၊ မလေးရှားနိုင်ငံ
* **မနီလာမြို့**၊ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ
* **နေပြည်တော်မြို့**၊ မြန်မာနိုင်ငံ
* **ဖနွမ်းပင်မြို့**၊ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ
* **စင်ကာပူနိုင်ငံ**
* **ဗီယင်ကျန်းမြို့**၊ လာအိုနိုင်ငံ
* **West Island**၊ *ကိုကိုး (ကီးလင်း) ကျွန်းများ* (ဩစတေးလျနိုင်ငံ)

 | 
* **အဘူဒါဘီမြို့**၊ အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ
* **Amman**၊ ဂျော်ဒန်နိုင်ငံ
* **အန်ကာရာမြို့**၊ တူရကီနိုင်ငံ\*
* **ဘဂ္ဂဒက်မြို့**၊ အီရတ်နိုင်ငံ
* **ဘာကူးမြို့**၊ အဇာဘိုင်ဂျန်နိုင်ငံ\*
* **ဘေရွတ်မြို့**၊ လက်ဘနွန်နိုင်ငံ
* **ကိုင်ရိုမြို့**၊ အီဂျစ်နိုင်ငံ\*
* **ဒမားစကပ်မြို့**၊ ဆီးရီးယားနိုင်ငံ
* **ဒိုဟာမြို့**၊ ကာတာနိုင်ငံ
* **Episkopi Cantonment**၊ *Akrotiri and Dhekelia* (United Kingdom)\*
* **ဂျေရုဆလင်မြို့**၊ အစ္စရေးနိုင်ငံ/ပါလက်စတိုင်းနိုင်ငံ **†**
* **ကူဝိတ်မြို့**၊ ကူဝိတ်နိုင်ငံ
* **မာနာမာမြို့**၊ ဘာရိန်းနိုင်ငံ

 | 
* **မတ်စကတ်မြို့**၊ အိုမန်နိုင်ငံ
* **နီကိုးရှားမြို့**၊ ဆိုက်ပရပ်စ်နိုင်ငံ\*
* **မြောက်နီကိုးရှားမြို့**၊ *မြောက်ဆိုက်ပရပ်စ်နိုင်ငံ*\*
* **ရီယာ့ဒ်မြို့**၊ ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ
* **ဆန်နာရာမြို့**၊ ယီမင်နိုင်ငံ
* **Stepanakert**၊ *Artsakh*\*
* **Sukhumi**၊ *Abkhazia*\*
* **တဘီလစ်ဆီမြို့**၊ ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံ\*
* **တီဟီရန်မြို့**၊ အီရန်နိုင်ငံ
* **Tskhinvali**၊ *South Ossetia*\*
* **ယေရေဗန်မြို့**၊ အာမေးနီးယားနိုင်ငံ\*

 |

 |
| **\***Transcontinental country.**†** Disputed. See: Positions on Jerusalem and Political status of Taiwan |