recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ကိုလံဘိုဒတ်ချ်ပြတိုက်** သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် ဒတ်ချ်ကိုလိုနီခေတ်ကာလသမိုင်းကြောင်းများကို ပြသထားသည့် ပြတိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

အဆောက်အဦ
--------

ပြတိုက်သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ , Pettah (Colombo 11), မင်းသားလမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ နှစ်ထပ်အဆောက်အဦ ဖြစ်သည်။ ကိုလံဘိုမြို့ကို ဒတ်တို့သိမ်းပိုက်ပိုင်ဆိုင်ခဲ့စဉ်အချိန် (၁၆၅၆ - ၁၇၉၆) တွင် ဤအဆောက်ဦကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဒတ်ချ်သီရိလင်္ကာအစိုးရ Thomas van Rhee (1634 - 1701) က သူ၏ သက်တမ်းကာလတွင် ၁၆၉၂ မှ ၁၆၉၇ ကာလအထိ နေထိုင်ခဲ့သည်။ ဤအဆောက်အဦကို နှစ်ပေါင်းများစွာ ကာလကပင် အမျိုးမျိုးအသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ဆရာများလေ့ကျင့်ရေးကောလိပ်နှင့် ရဟန်းများညွှန်ကြားရေးအင်စတီကျုအဖြစ်လည်းကောင်း ၁၆၉၆ မှ ၁၇၉၆ ကာလအတွင်းက အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် ကိုလိုနီအရာရှိ August Carl Fredrick Von Ranzow (1759 – 1844) နေထိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဒတ်အရှေ့အိန္ဒီကုမ္ပဏီ၏ ငွေကြေးထောက်ပံမှုနှင့် ဘုန်းကြီးများ၏ ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင် မိဘမဲ့ကလေးဂေဟာအဖြစ် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၈၀၀ ပြည့် ဒုတိယနှစ်ဝက်တွင် ၎င်းကို စစ်တန်းလျားအဖြစ်၊ ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရဲများလေ့ကျင့်ရေးကျောင်းအဖြစ် ဗြိတိသျှတို့သည့် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ၎င်းကို ပတ်တက်စာတိုက်ရုံး (pettah) အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ကြီးမားစွာမိုးရွာသွန်းမှုကြောင့် အပြင်ဘက်နံရံများသည် ပြိုကျကုန်ပြီး အဆောက်အဦကို ပစ်ထားခဲ့သည်။ Royal Asiatic Society နှင့် the Dutch Burgher Union တို့က အဆောက်အဦကို ဖျက်ဆီးပစ်မည့် အစီအစဉ်ကို ဆန့်ကျင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၇၃ တွင် သီရိလင်္ကာခရီးသွားဘုတ်အဖွဲ့၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနဌာန၊ သီရိလင်္ကာရှိ နယ်သာလန်ကျောင်းသားဟောင်းများ၊ အမျိုးသားစာပေတိုက် စသည့်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ကော်မတီတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့က အဆောက်အဦကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရန်နှင့် ဒတ်ချ်ကိုလိုနီခေတ်ကာလအကြောင်း ပြသသည့် ပြတိုက်အဖြစ် ထူထောင်ခဲ့သည်။

ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများကို ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။ နယ်သာလန်အစိုးရမှ ငွေကြေးကူညီပေးပြီး ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် အများပြည်သူသို့ ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ အဆောက်အဦတွင် တမူထူးခြားသည့် ဒတ်ကိုလိုနီခေတ်အိမ်များ၏ ဗိသုကာလက်ရာများကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် သီရိလင်္ကာအစိုးရက အဆောက်အဦအား ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရမည့် ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထိုသို့သတ်မှတ်သည်ကို ဇွန်လ ၁၈ ရက်နေ့ အစိုးရဂေဇက်အမှတ် ၁၈၈၅ တွင် ကြေညာခဲ့သည်။

ပြတိုက်တွင် ပြသထားသည့် ဒတ်ကိုလိုနီခေတ် အသုံးအဆောက်ပစ္စည်းများတွင် ပရိဘောဂများ၊ ကြွေထည်မြေထည်များ၊ ငွေကြေးစေ့များ၊ စစ်လက်နက်များ၊ နယ်သာလန်တို့၏ ဘဝနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာများ စသည်တို့ကို ပြသထားသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Shums၊ Shezna။ "A visit to the Dutch Museum"၊ 24 August 2003။ 26 July 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 16 May 2018။
2. 1 2 3  Cader၊ Shabna။ "Heritage Homes - Dutch Museum"၊ 8 July 2012။ 7 June 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 3 March 2016။
3. ↑   "Gazette"  (18 June 1999). *The Gazette of the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka* **1085**.
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**အစ္စေကစီဝရသိက္ခာပုဒ်** သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းတော်များ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရန် ပညတ်တော်မူခဲ့သည့် နိဿဂ္ဂိပါစိတ်အာပတ်တစ်ခု ဖြစ်၏။

သမိုင်း
-------

မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိမြို့၊ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်တွင် သီတင်းသုံး နေတော်မူချိန် ဖြစ်၏။ အရပ်တစ်ပါးသို့ သွားလာရန်ရှိသည့် အမတ်ကြီးတစ်ဦးသည် ရဟန်းတို့အား ‘ဝါဆိုသင်္ကန်း’ ကို လှူရန် တမန်ဖြင့် စေခိုင်း၏။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် "မြတ်စွာဘုရားသည် ဝါမှ ထကုန်သော ရဟန်းတို့ကို ဝါဆိုသင်္ကန်း ခွင့်ပြုတော်မမူသေး" ဟု တွေးကာ မသွားဘဲ နေကြ၏။ 

ထိုအခါ အမတ်ကြီးသည် ရဟန်းတို့ကို "အဘယ်ကြောင့် အသျှင်မြတ်တို့သည် တမန်စေလွှတ်ပါလျက် မလာကြကုန်သနည်း၊ ငါသည် စစ်တိုက်ရန် သွားရမည်ဖြစ်၏။ ငါ၏ အသက်ရှင်ခြင်းသည် သိနိုင်ခဲ၏၊ သေခြင်းကိုလဲ သိနိုင်ခဲ၏" ဟု ကဲ့ရဲ့၏။ ထိုသို့ ကဲ့ရဲ့သည်ကို ရဟန်းတို့သည် ကြားကြ၏။ ရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားထံ ထိုအကြောင်းကို လျှောက်ထား၏။

ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် "အဆောင်တလျင်လှူအပ်သော သင်္ကန်းကို ခံယူရန် ခွင့်ပြုသည်" ဟု မိန့်တော်မူ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသို့ ခွင့်ပြုလိုက်သည့်အခါ ရဟန်းတို့သည် အဆောတလျင်လှူသော သင်္ကန်းတို့ကို ခံယူ၍ သင်္ကန်းအချိန်အခါကို လွန်စေ၏။ ထိုသင်္ကန်းတို့ကို တန်းတို့၌ ထုပ်ဆွဲထား၏။ အသျှင်အာနန္ဒာသည် ကျောင်းစဉ်လှည့်လည်သော် ထိုသင်္ကန်းထုပ်တို့ ဆွဲထားသည်ကို မြင်၏။ "မည်သူ၏ သင်္ကန်းနည်း" ဟု မေးရာ "ငါတို့၏ အဆောတလျင် လှူအပ်သော သင်္ကန်းတို့ ဖြစ်ကြသည်" ဟု ဆို၏။ ထိုအခါ အသျှင်အာနန္ဒာက "ငါ့သျှင်တို့ သင်္ကန်းကို ထားသည်မှာ မည်မျှကြာပြီနည်း" ဟု မေး၏။ ရဟန်းတို့လည်း "ထားသည့်အချိန်" ကို ပြော၏။ ထိုအခါ အသျှင်အာနန္ဒာသည် "အဘယ်ကြောင့် ရဟန်းတို့သည် အဆောတလျင်လှူသော သင်္ကန်းကို ခံယူ၍ သင်္ကန်းအချိန်အခါကို လွန်စေကုန်ဘိသနည်း" ဟု ကဲ့ရဲ့၏။

အသျှင်အာနန္ဒာသည် ထိုအကြောင်းကို မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်ထား၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့အား "ဟုတ်မှန်သလော" ဟု မေး၏။ ထိုရဟန်းတို့လည်း "ဟုတ်မှန်ပါသည်" ဟု ဖြေကြား၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ကဲ့ရဲ့တော်မူကာ အောက်ပါသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူ၏။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ဆယ်ရက်လိုသေးသော သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့၌ ရဟန်းအားသာလျှင် အဆောတလျင်လှူအပ်သော သင်္ကန်းသည် ဖြစ်ပေါ်ငြားအံ့၊ အဆောတလျင်ဟု သိသော ရဟန်းသည် ခံယူရမည်၊ ခံယူပြီးနောက် သင်္ကန်းအချိန်အခါ ကာလတိုင်အောင် ထားရမည်၊ အကယ်၍ ထို့ထက် အလွန်ထားငြားအံ့၊ (ထိုရဟန်းအား) နိဿဂ္ဂိပါစိတ်အာပတ် သင့်၏" ဟု မိန့်တော်မူ၏။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  *ဝိနည်းပိဋက၊ ပါရာဇိကဏ်ပါဠိတော်မြန်မာပြန်*။
**အီရိဝမ် ယူစွပ်ဖ်** (အင်္ဂလိပ်: Erywan Yusof) သည် ဘရူနိုင်းဒါရုစလမ်နိုင်ငံ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ဒုတိယဝန်ကြီးဖြစ်သည်။၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းမှုအပြီးတွင် အာဆီယံ၏ မြန်မာနိုင်ငံအထူးကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်နေသူလည်းဖြစ်သည်။

အီရိဝမ်ယူဆွပ်ဖ်သည် ၁၉၉၁ခုနှစ်တွင် ဗြိတိန်၊ ဝေလနိုင်ငံရှိ ဆွမ်ဆီးကောလိပ်မှ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ သူသည် ၂၀၁၅ခုနှစ်မှစ၍ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၌ ဒုတိယဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။

အထူးကိုယ်စားလှယ်
----------------

၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်ပွားပြီးနောက် ၂၀၂၁ခုနှစ် ဧပြီလအတွင်း အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ဂျာကာတာမြို့၌ ကျင်းပသည့် တွေ့ဆုံပွဲတွင် အာဆီယံခေါင်းဆောင်များအကြား သဘောတူညီမှု (၅)ချက် ရရှိခဲ့ကြသည်။ ထိုအချက်များတွင် အာဆီယံ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်၏ အကူအညီနှင့် ဆွေးနွေးရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ အကောင်အထည် ဖော်နိုင်ရန်အတွက် အာဆီယံ အလှည့်ကျ ဥက္ကဋ္ဌ၏ အထူးကိုယ်စားလှယ်တစ်ယောက်က ကြားဝင်ညှိနှိုင်းပေးရန်၊ သက်ဆိုင်သူအားလုံးနှင့် တွေ့ဆုံရန်အတွက် အာဆီယံ အထူးကိုယ်စားလှယ်နှင့်အဖွဲ့ကို မြန်မာနိုင်ငံထံ စေလွှတ်ရန် စသည်တို့ပါဝင်သည်။ ထို့ကြောင့် အာဆီယံ၏ မြန်မာနိုင်ငံအထူးကိုယ်စားလှယ် ခန့်အပ်ရန် ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။

အထူးကိုယ်စားလှယ်ခန့်အပ်ရန် အချိန်အ​တော်ကြာ ​ဆွေး​နွေးခဲ့ကြရပြီး ထိုင်းနိုင်ငံနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဟောင်း Virasakdi Futrakul မှာ အထူးကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်လာရန် နီးစပ်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၁ခုနှစ် ဩဂုတ်လ (၄)ရက်​နေ့တွင် အီရိဝမ်ယူဆွပ်ဖ်က ကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။တပ်မတော်မှလည်း ၎င်းကိုခန့်အပ်ခြင်းအပေါ် သဘောတူခဲ့ပြီး အိမ်စောင့်အစိုးရ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး ဦးဝဏ္ဏမောင်လွင်က အထူးကိုယ်စားလှယ်၏ စွမ်းဆောင်ရည်ကို ယုံကြည်မျှော်လင့်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ်နဲ့ နိုင်ငံရေးပါတီအချို့ တွေ့ဆုံပွဲ ရွှေ့ဆိုင်း။ 12 October 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  12 October 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးကိုယ်စားလှယ် ခန့်အပ်ခြင်းကို ကြိုဆိုပြီး တပ်မတော်အနေဖြင့် သက်ဆိုင်သူ အားလုံးနှင့် ထိတွေ့ဆောင်ရွက်ရေး အာဆီယံအဖွဲ့နိုင်ငံများက အမြန်ဆုံး ဆောင်ရွက်ရန် အမေရိကန် တိုက်တွန်း။ 20 August 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  12 October 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  အာဆီယံ အထူးကိုယ်စားလှယ် အလုပ်ဖြစ်ပါ့မလား။ 20 August 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  12 October 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  မြန်မာနိုင်ငံခရီးစဉ်အတွင်း သက်ဆိုင်သူအားလုံးနှင့် အပြည့်အဝတွေ့ဆုံခွင့်ရလိုသည်ဟု အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ် ပြောကြား။ 10 August 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  12 October 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**ကိုဗီဂူများ** သို့မဟုတ် **ခေါ့ဂူများ** သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ရာဂျစသန်ပြည်နယ်၊ ကိုဗီရွာတွင် တည်ရှိသည့် ဂူများ ဖြစ်သည်။ ဂူများကို ဂဝံကျောက်တောင်တွင် တူးထားကြသည်။ ဤနေရာသည် ဗုဒ္ဓဘာသာနေရာဖြစ်ကာ စေတီတော်များ၊ ဗုဒ္ဓ၏ ရုပ်ပွားတော်များ ပါဝင်ကြသည်။ ဗိသုကာပုံစံသည် ထိုဒေသ၏ ဟိနယနဂိုဏ်း၏ လွှမ်းမိုးမှုများ ပါဝင်နေသည်။ ဂူအတွင်းရှိ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များသည် တရားထိုင်နေဟန်နှင့် ရပ်တော်မူနေဟန် ရုပ်ပွားတော်များ ဖြစ်ကြသည်။ စေတီများနှင့် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြီးများသည် ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ အရေးပါသည့် အရာများ ဖြစ်ကြသည်။ ကိုဗာရွာ၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ပုံစံဆင်တူသည့် ဂူများကို တွေ့ရှိရပြီး ၎င်းသည် ထိုဒေသတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာလူနေမှုစနစ်တစ်ခု တည်ရှိခဲ့သည်ကို ပြသလျက်ရှိသည်။

ဂူများ
------

ဂူများ၏ မြောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်ခြမ်းတို့တွင် သဘာဝရာသီဥတု၏ ဒဏ်ကြောင့် လုံးဝပျက်စီးနေသည်။ သို့သော်လည်း ထိုနေရာများ၏ ကျန်ရှိနေသည့် ဗိသုကာလက်ရာများသည် အရေးပါလျက်ရှိသည်။ ဂူအစုတွင် ဂူပေါင်း ၅၀ ပါဝင်ပြီး အများစုသည် ပျက်စီးယိုယွင်းနေပြီဖြစ်သဖြင့် ၎င်းတို့၏ မူလပုံစံသည်လည်း ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိသည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် ဂူများအဖြစ် တည်ရှိမနေကြပေ။ ဂူအနည်းငယ်သည် ပွင့်လျက်တည်ရှိနေကြသည်။

ရုပ်ပုံများ
-----------

* ကိုဗီဂူများ၊ စီမံကိန်းနှင့် တူးဖော်မှုကိုဗီဂူများ၊ စီမံကိန်းနှင့် တူးဖော်မှု
* ကိုဗီဂူများ၊ ဂူအမှတ် ၃၄ နှင့် ၃၅ကိုဗီဂူများ၊ ဂူအမှတ် ၃၄ နှင့် ၃၅
* ကိုဗီဂူများ၊ ရှေးဟောင်းအပျက်အစီးနှင့် တိုင်များကိုဗီဂူများ၊ ရှေးဟောင်းအပျက်အစီးနှင့် တိုင်များ
* ကိုဗီဂူများကိုဗီဂူများ
* ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်
* Rock-hewn chaitya archRock-hewn chaitya arch
* ကျောက်တိုင်များကျောက်တိုင်များ

အခြားဖတ်ရှုရန်
--------------

Fergusson၊ James; Burgess, James (6 May 2013)။ *The cave temples of India*။ Cambridge: Cambridge University Press။ pp. 395–399။ ISBN 978-1108055529။

ပြင်ပလင့်များ
-------------

* Protected monuments by archaeological survey of India in Rajasthan

ကိုးကား
-------

1. ↑  Jaipur Circle, ASI။ Buddhist Caves, Pillars, and Idols။ Archaeological Survey of India။  30 November 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  "A new dot on the tourism map"၊ 20 November 2005။ 30 November 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Buddhist Caves, Kolvi။ Jhalawar District, Government of Rajasthan။ 3 December 2013 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  30 November 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  Kumar၊ Arjun။ "Rajasthan's best kept secret: 3 Buddhist cave complexes"၊ 22 April 2012။ 30 November 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
5. ↑  Hadoti Tourism Development Society။ Jhalawar။ Hadoti Tourism Development Society။ 3 December 2013 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  30 November 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
အီရန်နိုင်ပြည်သူအကြား ပထမဦးဆုံးအကြိမ်အနေဖြင့် Abdolhossein Teymourtashမှ  Reza Shah, ၏အမိန့်တော်အောက်တွင် တရားရေးစီမံမှုစနစ်တစ်ခုကို ရေးဆွဲချမှတ်ခဲ့သည်။ထို့နောက် ဒုတိယ Pahlavi (ပဲဟ်လဝီမင်းဆက်)လက်ထက်၌ ထိုစနစ်ကို အပြောင်းအလဲများစွာပြုလုပ်၍ ထပ်မံရေးဆွဲခဲ့သည်

၁၉၇၉ပြီးနောက် Pahlavi မင်းဆက်သည်အစ္စလာမ်မစ်တော်လှန်ရေးကြောင့် ကျရှုံးပြီးနောက်ပိုင်းတွင် စနစ်ကြီးသည် သိသိသာသာပြောင်းလဲသွားလေသည်။ အဆိုပါ ဥပဒေကုဒ် သည်ယခုခေတ်အပေါ်အခြေခံပြီး အစ္စလာမ့်ဥပဒေ သို့မဟုတ် ကုရ်အာန်ပေမယ့်၊အများအပြားရှုထောင့် ပြည်တွင်းဥပဒေကို ချန်ထားကြပြီ၊ထိုသို့အဖြစ်သို့ပေါင်းစည်းခွင့်အပညတ်တရားတော်ဥပဒေရေးရာစနစ်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင်နိုင်ငံရေး၊တရားစီအစဥ္"ကိုသီးခြားလွတ်လပ်သည့်အာဏာ"။ တစ်ခုလုံးကိုဥပဒေရေးရာစနစ်—"မှတရားရုံးချုပ်မှဒေသဆိုင်ရာတရားရုံးများ၊အပေါင်းတို့သည်လမ်းဆင်းမှဒေသခံများနှင့်တော်လှန်ရေးတရားရုံးများ"—သည်အောက်ခ်ဳပ္မႈမ်ားအ န္ႀကီးဌာန၏တရားမျှတမှု၊ဒါပေမယ့်အပြင်ဝန်ကြီးအဖွဲ့၏တရားရုံးချုပ်ကိုလည်းရှိသီးခြားခန့်အပ် ခေါင်းအရိပ္ေ။ စိုင္းသောဥပဒေကြမ်းများမှအပ ဖွဲ့စည်းပုံ များမှာ ပတ္သက္သည္တို အားဖြင့်အ ကာင္စီ၏အုပ်ထိန်းသူ။

History
-------

### Islam

ကိုးကား
-------
**ကိုပေးစစ်တပ်အခြေစိုက်စခန်း** သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ ကိုပေးမြို့တွင် တည်ရှိသည့် စစ်တပ်အခြေစိုက်စခန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤစခန်းကို တမီကျားများလွတ်မြောက်ရေးတိုက်ပွဲစစ်သင်္ချိုင်း (Liberation Tigers of Tamil Eelam war cemetery) တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။

သမိုင်း
-------

Kopay war cemetery in 2004
၁၉၉၀ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် တမီကျားများလွတ်မြောက်ရေး ( Liberation Tigers of Tamil Eelam (LTTE) ) အဖွဲ့သည် ပုန်ကန်ကာ ဂျက်ဖနာကျွန်းဆွယ်ရှိ  Valikamam ဒေသကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ သူတို့သည် ကိုပေးမြို့၌ သူတို့၏ သူရဲကောင်းများ (maaveerar) အတွက် မြှုပ်နှံရာသင်္ချိုင်းကို (thuyilum illam) ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ် သီရိလင်္ကာစစ်တပ်သည် Valikamam ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ထွန်စက်များကို အသုံးပြုကာ သင်္ချိုင်းကို ဖျက်ဆီးခဲ့ကြသည်။ နော်ဝေငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်များသည် ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့ပြီးနောက်တွင် LTTE အဖွဲ့သည် ကိုပေးမြို့ရှိ သူတို့၏ စစ်သင်္ချိုင်းများကို ပြန်လည်ကာ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် မေလတွင် သီရိလင်္ကာစစ်တပ်သည် LTTE ကို အနိုင်ယူလိုက်ကာ သီရိလင်္ကာပြည်တွင်းစစ်ပြီးဆုံးသည်။ ထို့နောက်တွင် သီရိလင်္ကာစစ်တပ်သည် LTTE ၏ စစ်သင်္ချိုင်များနှင့် အခြားသော LTTE အဖွဲ့ဝင်များ၏ ကျဆုံးမှုအမှတ်တရများကို ထပ်မံဖျက်ဆီးခဲ့ပြန်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် သီရိလင်္ကာအစိုးရသည် ကိုပေးစစ်သင်္ချိုင်းကို ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ သင်္ချိုင်း၌ အုတ်ဂူ ၂၀၀၀ ရှိသည်။ ထိုမြေနေရာပေါ်တွင် စစ်တပ်သည် စစ်တပ်အခြေစိုက်စခန်းအဆောက်အဦကို စတင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် သီရိလင်္ကာစစ်တပ် တပ်ခွဲ (၅၁) ၏ ရုံးချုပ်အသစ်ဖြစ်လာခဲ့ပြီး သီရိလင်္ကာစစ်တပ်အကြီးအကဲ Jagath Jayasuriya က တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  "Sri Lanka Army bulldozes Heroes' Cemetery in Trincomalee - Elilan"၊ *TamilNet*၊ 29 November 2006။
2. 1 2  "Colombo digs grave for Tamil harmony"၊ *Asia Times Online*၊ 26 March 2011။ 24 May 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 15 March 2021။
3. ↑  "Sri Lanka builds police station on LTTE cemetery"၊ *Tamil Guardian*၊ 28 November 2007။
4. ↑  "Why Sri Lankan Tamils won't remember war dead this year"၊ *BBC News*၊ 27 November 2010။
5. ↑  "SLA demolishes Koappaay Thamizh Eezham Heroes Cemeteries"၊ *TamilNet*၊ 4 July 2010။
6. 1 2  "Sri Lanka builds army HQ on Tamil Tiger cemetery"၊ *BBC News*၊ 7 March 2011။
7. ↑  "Sri Lankan state shows ‘reconciliation’ in the country of Eezham Tamils"၊ *TamilNet*၊ 5 March 2011။
8. ↑  "Sri Lanka's Tamils face violence, intimidation ahead of provincial vote"၊ *Toronto Star*၊ 21 September 2013။
9. ↑  "A journey back in time to a place where peace seems surreal"၊ *The Sunday Times (Sri Lanka)*၊ 11 December 2011။
**ကိုလံဘိုမီးပြတိုက်ဟောင်း** သို့မဟုတ် **ကိုလံဘိုခံတပ်နာရီစင်** သည် သီရိလင်္ကာနို်င်ငံ၊ ကိုလံဘိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် မီးပြတိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယခုအခါတွင် နာရီစင်တစ်ခု အဖြစ် တည်ရှိနေသည်။ ဤမီးပြတိုက်သည် အလုပ်လုပ်ဆောင်မှု မရှိတော့ပေ၊ သို့သော် ယခုအခါတွင် နာရီစင်တစ်ခုအဖြစ် ကျန်ရှိနေသည်။ ၎င်းသည် ကိုလံဘိုခံတပ်ရှိ Janadhipathi Mawatha (ယခင် Queens Road) နှင့် ချသမ်လမ်းနှစ်ခု ဆုံရာတွင် တည်ရှိသည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

Queen Street, showing light house in 1907.
တာဝါကို နာရီစင်တစ်ခုအဖြစ် ၁၈၅၆ - ၅၇ တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၁၈၅၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ တာဝါကို အုပ်ချုပ်သူ Sir Henry George Ward (1797 – 1860) ၏ ဇနီးဖြစ်သူ Emily Elizabeth Ward က ဒီဇို်င်းရေးဆွဲခဲ့သည်။ တည်ဆောက်မှုကို ပြည်သူ့လုပ်ငန်းများဌာနက ဒါရိုက်တာဖြစ်သူ Mr John Flemming Churchill ၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က ၂၉ မီတာ (၉၅ ပေ) အမြင့်ရှိသည့် ဤမီးပြတိုက်သည် ကိုလံဘိုတွင် အမြင့်ဆုံး အဆောက်အဦ ဖြစ်သည်။ မူလနာရီစင်တည်ဆောက်မည့်အစီအစဉ်ကို အုပ်ချုပ်သူ Sir Robert Brownrigg (1759 – 1833) က ၁၈၁၄ ခုနှစ်တွင် £1,200 ဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ၎င်းကို ကုန်လှောင်ရုံတစ်ခုတွင်သာ ထိန်းသိမ်းထားခဲ့ရသည်။ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းများကြောင့် ၎င်းကို ၁၈၅၇ ခုနှစ် ရောက်သည့်အချိန်မှ နောက်ဆုံးပြုလုပ်ခဲ့ကြရသည်။

အနီးအနားရှိ အဆောက်အဦများသည် မီးပြတိုက်၏ အလင်းရောင်ကို ဖုံးကွယ်သဖြင့် ဤမီးပြတိုက်ကို ပိတ်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ ဇူလို်ငလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ ၎င်း၏ နေရာတွင် ခေတ်မီ ဂယ်လီဘတ်မီးပြတိုက်ကို အစားထိုးကာ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။

အသွင်အပြင်
----------

ပြင်ပလင့်များ
-------------

* Sri Lanka Ports Authority
* Lighthouses of Sri Lanka

ကိုးကား
-------

1. 1 2  Paranavitana၊ Dr. K. D.။ "The Big Ben of Colombo - the Chatham Street clock tower"၊ 25 June 2006။ 8 October 2014 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Genealogy of Henry George Ward။ Daniel Morgan's Genealogy Pages (31 December 2010)။  8 October 2014 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Lighthouse Explorer: Colombo Clock Tower။ Lighthouse Digest။  8 October 2014 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**မြိုင်ကြီးငူဆရာတော် ဦးသုဇန** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ မြိုင်ကြီးငူတွင် သီတင်းသုံးသော ကရင် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ဆရာတော်သည် ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံးတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များနှင့် သဘောထားကွဲပြားမှုကြောင့် ဒီမိုကရက်တစ် တိုးတက်သော ဗုဒ္ဓဘာသာ ကရင်တပ်မတော် ကို ခွဲထွက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ 

ဆရာတော်သည် တိုက်ပွဲကြောင့် တစ်ဖက်နိုင်ငံသို့ တိမ်းရှောင်ထွက်ပြေးခဲ့ကြသော ဗုဒ္ဓဘာသာကရင်တိုင်းရင်းသားများကို မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသသို့ ပြန်လည်ခေါ်ယူကာ ကျွေးမွေးစောင့်ရှောက်ခဲ့သည်။ မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသသည် ဒီကေဘီအေ တပ်မတော်၏ ဌာနချုပ်တည်ရှိရာ နေရာတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ 

၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ဒီမိုကရက်တစ် တိုးတက်သော ဗုဒ္ဓဘာသာ ကရင်တပ်မတော် ပြိုကွဲချိန်အထိ ဆရာတော်က ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ဦးဆောင်ခဲ့သည်။

၂၀၁၁၊ ဇွန်လတွင်မူ မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသရှိ ကရင်နယ်ခြားစောင့်တပ် တပ်ရင်း(၄)ရင်းသည် မြိုင်ကြီးငူဆရာတော်၏ အမိန့်ဖြင့် ဒီကေဘီအေ အဖြစ် ပြန်လည်ခံယူခဲ့သည်။ 

ကရင်ပြည်နယ်၊ မြဝတီခရိုင် စုကလိမြို့နယ်ခွဲကျေးရွာ စုံစည်းမြိုင် ကျေးရွာရှိ DKBA အဖွဲ့သည် မြိုင်ကြီးငူဆရာတော် ဦးသုဇန ဦးဆောင်မှုနဲ့ အတူ KNU ကရင့်အမျိုးသား အစည်းအရုံး ကနေ ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှာ စတင် ခွဲထွက်ခဲ့ပြီးနောက် တိုးတက်သော ဗုဒ္ဓဘာသာ ကရင်အမျိုးသားတပ်မတော် DKBA အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့ရာကနေ ၂၀၁၂ခုနှစ်၊ ဧပြီလမှာ ဒီမိုကရေစီ အကျိုးပြု ကရင့်တပ်မတော် DKBA အဖြစ် နာမည်ပြောင်းလဲ ရပ်တည်နေသော အဖွဲ့ ဖြစ်သည်။

ပျံလွန်တော်မူခြင်း
------------------

မြိုင်ကြီးငူဆရာတော်သည် အဆုတ်ရောဂါဖြင့် ဘန်ကောက်မြို့ ဘန်ရွမ်ဂရက် ဆေးရုံကြီးတွင် ဆေးကုသမှုခံယူနေရာမှ ၂၀၁၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "Buddhist extremism, despite a clampdown, spreads in Myanmar"၊ *Asia Times*၊ 13 August 2017။ 19 April 2018 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 1 February 2019။
2. ↑  Whither KNU?။  29 October 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  [
4. ↑  မြိုင်ကြီးငူဆရာတော် အဆုတ်ရောဂါဖြင့် ဘန်ကောက်တွင် ပျံလွန်တော်မူ။ 7 Day News (၁၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၈)။  ၁၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၈ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။[*လင့်ခ်သေ*]
5. ↑  မြိုင်ကြီးငူဆရာတော် ဘဝနတ်ထံ ပျံလွန်တော်မူ၊ ညတွင်းချင်း မြန်မာပြည်ကို ပင့်ဆောင်မည်။ ကရင်သတင်းဌာန (ကေအိုင်စီ) (၁၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၈)။  ၁၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၈ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**ကိုလံဘိုပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းပြတိုက်** (වරාය අධිකාරය මූදුබඩ කෞතුකාගාරය ) သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ ကိုလံဘိုမြို့၊ ကိုလံဘိုဆိပ်ကမ်းအနီး၊ 19 Chaithya လမ်းတွင် တည်ရှိသည့် ပြတိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ 

ယခင်က ဒတ်ချဒ်အကျဉ်းထောင်အဖြစ ၁၆၇၆ တွင် ဆောက်လုပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤအဆောက်အဦသည် ကိုလံဘိုဆိပ်ကမ်းဧရိယာတွင် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့် တစ်ခုတည်းသော အဆောက်အဦ ဖြစ်သည်။ အဆောက်ဦကို အရောင်တင်ကာ မွမ်းမံခြင်း၊ ရှေးဟောင်းလက်ရာများကို ပြုပြင်ခြင်း လုပ်ငန်းများကို Rs 25 သန်း ကုန်ကျစရိတ်ဖြင့် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။  ဆိပ်ကမ်းများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီး M. H. M. Ashraff သည် လုပ်ငန်းစဉ်များတွင် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု၊ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခြင်း၊ မွမ်းမံခြင်းများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ဆိပ်ကမ်းကုန်သွယ်ခြင်း၊ ဆိပ်ကမ်းများ တိုးတက်ရေးနှင့် အရှေ့ပိုင်းနှင့် မူဆလင်ဘာသရေးအဖွဲ့ ဝန်ကြီး , Rauff Hakeem က တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ 

သီရိလင်္ကာပင်သမုဒ္ဒရာပတ်ဝန်းကျင်နှင့် စပ်ဆက်နေ့သည့် သမိုင်းဝင်ပစ္ည်းများ၊ ဆိပ်ကမ်းပစ္စည်းများ၊ ရေကြောင်းဆိုင်ရာ အလုပ်ရုံများ စသည်တို့ကို ပြသထားသည်။ Vijeya ဘုရင်၏ ရုပ်တုနှင့် အခြားသော လက်ရာများကိုလည်း သင်္ဘောပုံစံဒီဇိုင်းနှင့်အတူ ပြသထားသည်။ 

အနုပညာလက်ရာများ၊ ကိုလံဘိုဆိပ်ကမ်းဖွံ့စနစ်တကျတိုးတက်မှုပုံစံများကို ပုံစံငယ်များဖြင့် ပြသထားခြင်း၊ အချိန်ကာလများအလျောက် ဆိပ်ကမ်းလည်ပတ်သည့်လုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြုသည့် ပစ္စည်းများကိုလည်း ပြသထားသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Coombe၊ Juliette။ "A Walk Through Old Colombo"၊ 28 March 2014။ 3 June 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 4 March 2016။
2. ↑  "SLPA Maritime Museum opened daily"၊ 16 August 2003။ 3 June 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Satyapalan၊ Franklin R.။ "Port ready to meet global changes in container transportation"၊ 6 August 2003။ 3 June 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ [*လင့်ခ်သေ*]
A frontal view of Wat Phumin
Wat Phumin seen from an angle
**ဘူမိန္ဒြကျောင်းတော်** (မြန်မာ: ဘူမိန္ဒြ; သင်္သကရိုက်: Bhūmindra) သည် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် တည်ရှိပြီး ၁၅၉၆ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည့် မြို့တော်၏ အကျော်ကြားဆုံး ကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်ကို *Chao Ananta Vora Ritthi Det* (၁၈၆၇ − ၁၈၇၅) တွင် ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

ရုပ်ပုံများ
-----------

* The interior of Wat PhuminThe interior of Wat Phumin
* Murals at Wat Phumin showing the city and European troopsMurals at Wat Phumin showing the city and European troops
* Murals at Wat Phumin (a woman and a child), NanMurals at Wat Phumin (a woman and a child), Nan
* A close-up of one of the columnsA close-up of one of the columns
* Murals showing Westerners and French warships in Bangkok during the Paknam incident of 1893Murals showing Westerners and French warships in Bangkok during the Paknam incident of 1893

ကိုးကား
-------

ကိုဩဒိနိတ်: 18°46′28.81″N 100°46′17.73″E﻿ / ﻿18.7746694°N 100.7715917°E﻿ / 18.7746694; 100.7715917
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် ဝဇ္ဇီနိုင်ငံ ဝေသာလီမြို့တော်အနီး မဟာဝုန်တော ကူဋာဂါရ သာလာကျောင်းတော်ဝယ် သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် အရှင်အာနန္ဒာကိုခေါ်တော်မူပြီး စာပါလစေတီ(နတ်ကွန်း)၌ သီတင်းသုံးတော်မူပါသည်။

ဝေသာလီမြို့တော်၌ ဥဒေနစေတီ၊ ဂေါတမကစေတီ၊ သတ္တမ္ဗစေတီ၊ ဗဟုပုတ္တကစေတီ၊ သာရန္ဒဒစေတီ၊ စာပါလစေတီ-ဟူသော နတ်ကွန်းကြီးခြောက်ခု နှင့် ဝေသာလီမြို့တော်သည် စိတ်ဓာတ်ကြည်ပျော် မွေ့လျော်ဖွယ်ရှိပုံ၊ ဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါးကို ဗဟုလီကတ၊ ယာနီကတ၊ဝတ္ထုကတ၊ အနုဋ္ဌိတ၊ ပရိစိတ၊ သုသမာရဒ္ဓ ဖြစ်အောင် ပွားများထားသူသည် အလိုရှိလျှင် အာယုကပ္ပ၊ ကပ္ပါဝသေသေတိုင်အောင် တည်နေနိုင်ပုံ၊ ထိုသို့တည်နေနိုင်အောင် မြတ်စွာဘုရားသည် ဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါးကို ပွားများထားပုံကို သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် ထင်ထင်ရှားရှား မိန့်ကြားတော်မူပါသော်လည်း "အာယုကပ်ပတ်လုံး တည်နေတော်မူပါ"ဟု မလျှောက်ထားနိုင်အောင် မာရ်နတ်က နှောင့်ယှက်ထားသောကြောင့် အရှင်အာနန္ဒာ မလျှောက်မိပုံ။

အရှင်အာနန္ဒာ ဖဲခွာသွားချိန်တွင် မာရ်နတ်ဝင်ရောက်၍ ဘုရားရှင်အား ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူပါရန်လျှောက်ထားပုံနည်းများ၊ မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူရန် ကတိပေးတော်မူပုံ၊ အာယုသင်္ခါရလွှတ်တော်မူပုံ၊ မြေငလျင်ပြင်းထန်စွာလှုပ်ပုံ၊ အရှင်အာနန္ဒာ မေးလျှောက်ခြင်းကြောင့် မြေငလျင်လှုပ်ခြင်း အကြောင်းရှစ်မျိုးကို အရှင်အာနန္ဒာအား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

မြေငလျင်လှုပ်ခြင်းအကြောင်း ရှစ်မျိုးတို့တွင် သဘာဝငလျင်လှုပ်ပုံ၊ တန်ခိုးရှင်များ၏ လုံ့လပယောဂကြောင့်လုပ်ပုံနှင့် ဘုရားရှင်နှင့်ဆက်စပ်သည့် ငလျင်လှုပ်ပုံ ခြောက်မျိုးတို့ကို တွေ့မြင်နိုင်ပါသည်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ်အမျိုးမျိုးတို့ကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၃၊၁၂၈-၁၃၃။ အံ၊မြန်၊၃၊၁၂၉-၁၃၄။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၄-၂၅၁။ အံ၊ဋီ၊၃၊၂၅၁-၂၆၄။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ အဋ္ဌကနိပါတ၊ ဒုတိယပဏ္ဏာသက၊ (၇) ၂-ဘူမိစာလဝဂ္ဂ၊ ဒသမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
မြန်မာဘာသာဖြင့် သင့်လျော်သော အမည်မရှိသေးသောကြောင့် ဤဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်ကို အခြားဘာသာစကား / စာဖြင့် ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်သည်။

Yahoo ရဲ့ BOSS ကို မြင်ဖူးကြမလား မသိဘူး။
ကျွန်တော် ဆိုလိုတဲ့ BOSS ကလူမဟုတ်ပါဘူး Yahoo! က မနေ့တစ်နေ့ ကတင် ကြေညာလိုက်တဲ့
Application Interface တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။

Yahoo! BOSS (Build Your Own Search Service) ဟာ Web Service တစ်ခုဖြစ်ပြီး Developer နဲ့ Companies တွေ အနေနဲ့ Yahoo! ရဲ့ Search Engine မှာ သုံးတဲ့ နည်းပညာ တွေကို သုံးပြီး လိုသလို ပြုပြင် ဆင့်ပွား ဖန်တီးထားတဲ့ (Web-Scale) Search Engine တွေကို ထုတ်လုပ်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
[Web-Scale ဆိုသည်မှာ ကွန်ပြူတာပေါင်းထောင်သောင်း အရေအတွက်ကို သာမက အင်တာနက်ကြီး တစ်ခုလုံးစာ အတွက် ရှာဖွေ နိုင်ခြင်းကိုဆိုလိုသည်။] သာမန် အဖွဲ့ အစည်းတစ်ခုအတွက် Web-Scale Search Engine တစ်ခုကို ဖန်တီးပြီး ရေရှည် ထိန်းသိမ်း နိုင်ဖို့ အလွန်ခက်ခဲလှပါတယ်။

Yahoo! BOSS ဟာ Yahoo! ရဲ့ Search Index တွေအားလုံးကို programmatically ဝင်ရောက်ရှာ ဖွေနိုင်တဲ့ Application Interface (API) ဖြစ်ပါတယ်။ Developer တွေ အနေနဲ့ လည်း Yahoo! ရဲ့ အဆင့်မီ Search နည်းပညာ တွေကို သုံး၊ မိမိပိုင်ဆိုင်တဲ့ Information တွေထည့်ပေါင်းကာ (Customized) Search Engine ကို ဖန်တီးနိုင်ပါတယ်။ ဒါဟာ တချို့ company တွေရဲ့ Search Engine မဖန်တီးနိုင် မှုအခက်ခဲ ကြောင့် နှောင့်နှေး နေတာတွေကို ကျော်လွှား စေနိုင်ပါတယ်။

ယခုလက်ရှိ BOSS ကိုသုံးပြီး......

၁။ ။ Ability to re-rank and blend results ----- Search Result တွေရဲ့ အစဉ်အလိုက်ကို ကိုယ်ရဲ့ ဝန်ဆောင်မှုနဲ့ လိုက်ဖက်မှု အလိုက်၊ Content တွေကို ထည့်ပြီး ပြုပြင် နိုင်ပါတယ်။

၂။ ။ Total flexibility on presentation ------ Seach Result တွေကို ကိုယ်ကြိုက်တဲ့ ပုံစံနဲ့ လွတ်လပ်စွား ဖော်ပြနိုင်ပါတယ်။ (Google Ads မှာထက် ပိုပြီး ပြုပြင်နိုင်ပါတယ်။)

၃။ ။ BOSS Mashup Framework ----- Python Library နဲ့ UI Template တွေကို မကြာမီ ထုတ်ဝေတော့မှာ ဖြစ်ပြီး၊ Developer တွေအနေနဲ့ Search Result တွေနဲ့ အခြား public data source တွေကို ရောထွေးနိုင်ပါမယ်။

၄။ ။ Web, news and image search ----- အခု စစ ခြင်းမှာ Developer တွေ အနေနဲ့ Web, News နဲ့ Image တွေကို ရှာဖွေနိုင်ပါတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ တခြား အပိုင်း တွေကို်လည်း ရှာဖွေနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

၅။ ။ Unlimited queries ------ တစ်ရက်မှာ ဘယ်နှစ်ခါ ရှာဖွေနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အကန့်အသတ်များမရှိပါဘူး။

လိုရင်းလောက်ပဲ ဘာသာပြန် တင်ပြလိုက်ပါသည်။
အသေးစိတ်ကို  Archived 5 December 2008 at the Wayback Machine. မှာ ဖတ်ရှုနိုင်သည်။
Yahoo! BOSS နဲ့ Google Custom Search တို့ရဲ့ ကွာခြားချက်တွေ ကိုရှာဖွေပဦးမည်။
၃၄ထိုအခါ လက်ျာတော်ဘက်၌ရှိသော သူတို့အား မင်းကြီးက၊ ၃၁လူသားသည် မိမိဘုန်းအာနုဘော်ကို ဆောင်လျက်၊ သန့်ရှင်းသော ကောင်းကင်တမန်များ အခြံအရံ တို့နှင့်တကွ ကြွလာတော်မူသောအခါ ဘုန်းရှိသော ပလ္လင်တော်ပေါ်မှာ ထိုင်၍၊ ၃၂ရှေ့တော်၌ လူမျိုးအပေါင်းတို့ကို စုဝေးစေသဖြင့်၊ သိုးထိန်းသည် သိုးနှင့်ဆိတ်တို့ကို အသီးအခြားခွဲ၍၊ ၃၃သိုးတို့ကို လက်ျာတော်ဘက်၊ ဆိတ်တို့ကို လက်ဝဲတော်ဘက်၌ ထားတော်မူလတံ့။ 

ငါ့ခမည်းတော်ထံ ကောင်းကြီးမင်္ဂလာကို ခံသောသူတို့၊ 

ကမ္ဘာဦးကပင် သင်တို့အဘို့ ပြင်ဆင်သောနိုင်ငံကို လာ၍ အမွေခံကြလော့။ ၃၅အကြောင်းမူကား၊ ငါသည် မွတ်သိပ်သောအခါ သင်တို့သည် ကျွေးကြ၏။ ငါသည် ရေငတ်သောအခါ သင်တို့သည် သောက်ဘို့ပေးကြ၏။ ငါသည် ဧည့်သည်ဖြစ်သောအခါ သင်တို့သည် ဧည့်သည်ဖြစ်သောအခါ သင်တို့သည် ဧည့်သည်ဝတ်ကို ပြုကြ၏။ ၃၆ငါသည် အဝတ်အချည်းစည်းရှိသောအခါ သင်တို့သည် အဝတ်နှင့်ဖုံးလွှမ်းကြ၏။ ငါသည် အနာ ရောဂါ စွဲသောအခါ သင်တို့သည်ကြည့်ရှုပြုစုကြ၏။ ငါသည် ထောင်ထဲမှာနေရသောအခါ သင်တို့သည် ငါ့ထံသို့လာကြ၏ဟု မိန့်တော်မူလျှင်၊ ၃၇ဖြောင့်မတ်သောသူတို့က၊ သခင်၊ ကိုယ်တော်သည် မွတ်သိပ်တော်မူသည်ကို အဘယ်အခါ၌ အကျွန်ုပ် တို့သည်မြင်၍ ကိုယ်တော်ကို လုပ်ကျွေးပါသနည်း။ ရေငတ်တော်မူသည်ကို အဘယ်အခါ၌ အကျွန်ုပ်တို့သည် မြင်၍ ကိုယ်တော်ကို သောက်ဘို့ပေးပါသနည်း။ ၃၈ဧည့်သည်ဖြစ်တော်မူသည်ကို အဘယ်အခါ၌ အကျွန်ုပ်တို့သည်မြင်၍ ဧည့်သည်ဝတ်ကို ကိုယ်တော် အား ပြုပါသနည်း။ အဝတ်အချည်းစည်းရှိတော်မူသည်ကို အဘယ်အခါ၌ အကျွန်ုပ်တို့သည်မြင်၍ ကိုယ်တော် ကို အဝတ်နှင့်ဖုံးလွှမ်းပါသနည်း။ ၃၉အနာစွဲတော်မူသည်ကို၎င်း၊ ထောင်ထဲမှာ နေတော်မူသည်ကို၎င်း၊ အဘယ်အခါ၌ အကျွန်ုပ်တို့သည် မြင်၍ အထံတော်သို့ ရောက်ပါသနည်းဟု ပြန်၍လျှောက်ကြသော်၊ ၄၀မင်းကြီးက၊ ငါအမှန်ဆိုသည်ကား၊ သင်တို့သည် ဤသူတည်းဟူသော ငါ့ညီတို့တွင် အငယ်ဆုံးသော သူတယောက်အား ပြုကြသမျှတို့ကို ငါ့အား ပြုကြပြီဟု ပြန်၍မိန့်တော်မူလတံ့။ 

၄၁ထိုအခါ လက်ဝဲတော်ဘက်၌ရှိသောသူတို့အား မင်းကြီးက၊ ကျိန်ခြင်းကို ခံရသောသူတို့၊ မာရန်နတ်နှင့် သူ၏တမန်တို့အဘို့ ပြင်ဆင်သောထာဝရမီးထဲသို့ ငါ့ထံမှ ခွာသွားကြလော့။ ၄၂အကြောင်းမူကား၊ ငါသည် မွတ်သိပ်သောအခါ သင်တို့သည်မကျွေး၊ ငါသည် ရေငတ်သောအခါ သင် တို့သည် သောက်ဘို့မပေး။ ၄၃ငါသည် ဧည့်သည်ဖြစ်သောအခါ သင်တို့သည် ဧည့်သည်ဝတ်ကိုမပြု။ ငါသည် အဝတ်အချည်းစည်းရှိ သောအခါ သင်တို့သည် အဝတ်နှင့်မဖုံးမလွှမ်း။ ငါသည် အနာရောဂါစွဲသောအခါ၌၎င်း၊ ထောင်ထဲမှာ နေရ သောအခါ၌၎င်း၊ သင်တို့သည် မကြည့်ရှုမပြုစုကြဟု မိန့်တော်မူလျှင်၊ ၄၄ထိုသူတို့က၊ သခင်၊ ကိုယ်တော်သည် မွတ်သိပ်တော်မူခြင်း၊ ရေငတ်တော်မူခြင်း၊ ဧည့်သည်ဖြစ်တော်မူ ခြင်း၊ အဝတ်အချည်းစည်းရှိတော်မူခြင်း၊ အနာစွဲတော်မူခြင်း၊ ထောင်ထဲမှာနေတော်မူခြင်းတို့ကို အကျွန်ုပ်တို့ သည် အဘယ်အခါ၌မြင်၍ ကိုယ်တော်ကို မပြုစုမလုပ်ကျွေးဘဲ နေပါသနည်းဟု ပြန်၍လျှောက်ကြသော်၊ ၄၅မင်းကြီးက၊ ငါအမှန်ဆိုသည်ကား၊ သင်တို့သည် ဤသူတို့တွင် အငယ်ဆုံးသောသူတယောက်အား မပြုသမျှတို့ကို ငါ့အား မပြုကြပြီဟု ပြန်၍မိန့်တော်မူလတံ့။ ၄၆ထိုသူတို့သည် ထာဝရအပြစ်ဒဏ်ခံရာသို့၎င်း၊ ဖြောင့်မတ်သောသူတို့မူကား၊ ထာဝရအသက်ရှင်ရာ သို့၎င်း သွားရကြလတံ့ဟု မိန့်တော်မူ၏။
ကမ္ဘာ့အသည်းရောင်ရောဂါနေ့မှာ ဇူလိုင် ၂၈ ရက်နေ့ဖြစ်သည်။

လူပေါင်း ၁ဝ သန်းဟာ မူးယစ်ဆေး တရားမဝင်ထိုးရာကနေ အသည်းရောင် စီပိုး ကူးစက်ခံနေကြရပြီး ၁.၂ သန်းမှာ ဘီပိုး ကူးစက်ခံထားရတယ်။

ဒီဆိုးဝါးလှတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးတွေကြောင့် အသက်သေတဲ့အထိ ဖြစ်နိုင်တယ်။ ဒါ့ကြောင့် သွေးကတဆင့် ကူးစက်မှု လျော့ကျစေအောင် နဲ့ ကုသစရိတ် နည်းပါအောင် လုပ်ဖို့ လိုအပ်နေတယ်။

မူးယစ်ဆေး ထိုးရာကနေ စီပိုး ကူးစက်မှုကြောင့် ကုန်ကျစရိတ်ဟာ ဒီနည်းလမ်းနဲ့ ကူးစက်တဲ့ HIV အဆပေါင်းများစွား များနေတယ်။
British journal Lancet ထုတ်ပြန်ချက်အရ ကမ္ဘာမှာ မူးယစ်ဆေးထိုးသူ ၃ ပုံ ၂ ပုံမှာ HVC စီးပိုး ကူးစက်နေကြတယ်။ သူတို့ထဲက ၈ဝ% ဟာ နာတာရှည် အသည်းရောင်တာ ဖြစ်မယ်။ ၁၁% ဟာ အသည်းခြောက်ရောဂါ ရမယ်။ နောက် အသည်း အလုပ်မလုပ်နိုင်ဘဲ အသည်းကင်ဆာပါ ဖြစ်စေနိုင်တယ်။ စီပိုး ကာကွယ်ဆေး အခုထိ မပေါ်သေးပါ။

မူးယစ်ဆေး ထိုးတဲ့သူတွေနေတဲ့ နိုင်ငံပေါင်း ၇၇ နိုင်ငံက ကိန်းဂဏန်းတွေ စုစည်းတွက်ချက်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ တချို့ တိုင်းပြည်တွေမှာ ကူးစက်နှုန်း ၆ဝ ကနေ ၈ဝ% ရှိတယ်။ စပိန် ၈ဝ%၊ နော်ဝေ ၇၆%၊ ဂျာမနီ ၇၅%၊ ပြင်သစ် ၆၄%၊ အမေရိကား ၇၃%၊ တရုပ် ၆၇% နဲ့ ကနေဒါ ၆၄%။

၁၂ နိုင်ငံမှာ ဒိထက် များတယ်။ အီတလီ၊ ပေါ်တူဂယ်လ်၊ ပါကစ္စတန် တို့မှာ ၈ဝ% ကျော်တယ်။ ထိုင်း၊ မက်ဆီကို နဲ့ နယ်သာလန်မှာ ၇၉% ရှိတယ်။ ယူနိုက်တက်-ကင်းဒမ်း၊ နယူးဇီလန် နဲ့ ဩစတြေးလျတို့မှာ အနည်းဆုံး။ ဒါတောင် ၅ဝ% ကျော်လောက်တယ်။

Hepatitis B virus (HBV) က သွေးကနေရောက လိင်လမ်းကရော မအေကနေ ကလေးကိုပါ ကူးစက်တယ်။ ကမ္ဘာလုံးမှာ လူပေါင်း သန်း ၃၅ဝ မယ် ကူးစက်ခံနေကြရတယ်။ အများစုကြီးက ကလေးဘဝကတည်းက ကူစက်ခံကြရတာ ဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် မွေးတဲ့ ကလေးတိုင်းကို ဘီ ကာကွယ်ဆေး တကမ္ဘာလုံးမှာ ထိုးရတယ်။

HBV ဘီပိုးဟာ ကင်ဆာဖြစ်စေတာမှာ ဆေးလိပ် (တိုဘက်ကို) ပြီးနောက် ဒုတိယလိုက်တယ်။ ဒီ ဘီပိုးကနေ Cirrhosis အသဲခြောက် ရောဂါ နဲ့ Liver cancer အသဲကင်ဆာဖြစ်စေတယ်။ WHO အဆိုအရ တနှစ်မှာ လူ ၆ သိန်းသေဆုံးနေရတယ်။

ကူးစက်နှုန်း ပြောရရင် ၂၁ နိုင်ငံမှာ ၅-၁ဝ % ရှိပြီး၊ ၁ဝ နိုင်ငံမှာ ၁ဝ% ကျော်တယ်။ အများဆုံးက ဗီယက်နမ် ၂ဝ%၊ အက်စ်တိုးနီးယား ၁၉%၊ ဆော်ဒီ-အာရေးဗီးယား ၁၈% နဲ့ တိုင်ဝမ် ၁၇% ရှိကြတယ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑
တောင်ငူခေတ်သည် တောင်ငူတွင်ထီးနန်းစိုက်ထူသော (၁၅)ရာစုနှောင်းပိုင်းမှ တောင်ငူခေတ်ပျက်သုန်းသော (၁၆)ရာစုနှောင်းပိုင်းကာလ ဖြစ်သည်။ 
တောင်ငူ-ဟံသာဝတီ ခေတ်နှင့် ရောထွေးသတ်မှတ်ကြလေ့ရှိသည်။ သို့သော် ထိုသို့သတ်မှတ်သည်ထက် တောင်ငူမင်းဆက်ကို သီးသန့်သတ်မှတ်လျှင် လေ့လာရန် ပိုမိုအဆင်ပြေမည် ဖြစ်သည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် တောင်ငူမင်းဆက်သည် အင်အားကြီးသည့် တပင်ရွှေထီး၊ ဘုရင့်နောင်တို့ကို မွေးထုတ်ပေးကာ သမိုင်းတွင် တောင်ငူ-ဟံသာဝတီခေတ် ဟုခေါ်သည့် ခေတ်တစ်ခေတ်ကို အစပျိုးပေးခဲ့သည့်နည်းတူ ထိုခေတ်ကို အဆုံးသတ်သူလည်း ဖြစ်ပြန်သည်။ ထို့ပြင် နောက်ခေတ်တစ်ဖြစ်သည့် ညောင်ရမ်းခေတ်တွင်လည်း ပါဝင်ပတ်သက်မှု ရှိနေကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

စာပေ
----

တောင်ငူခေတ်သည် နိုင်ငံတည်ဆောက်သော ခေတ်ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ဇာတိမာန်တက်ကြွဖွယ် စာပေများထွန်းကားကြောင်းတွေ့ရသည်။ တောင်ငူခေတ်သည် စစ်မက်ထူပြောသောကာလဖြစ်ရာ စစ်မက်ရေးရာများကို အားပြုရေးဖွဲ့သော စာပေများထွန်းကားလာသည်။ တောင်ငူခေတ်တွင်အင်းဝခေတ်ကဲ့သို့ ရဟန်းစာဆိုများစွာမရှိဘဲ လူပုဂ္ဂိုလ်စာဆိုတို့သာများလာသည်။ 
တောင်ငူခေတ်၌ စကားပြေကဏ္ဍတွင်ထင်ရှားသော ကျမ်းမှာ မွန်ဝန်ကြီးဗညားဒလ မွန်ဘာသာမှ မြန်မာပြန်သော ရာဇဓိရာဇ်အရေးတော်ပုံကျမ်းဖြစ်သည်။ ထိုအရေးတော်ပုံကျမ်းကို ဟံသာဝတီဘုရင်ရာဇဓိရာဇ်နှင့် အင်းဝဘုရင်မင်းခေါင်တို့ အင်အားပြိုင်သော စစ်ပွဲများကို နောက်ခံပြုလျက် ထိုမင်းနှစ်ပါး အပါအဝင် အမတ်တိန်၊ ဗြတ်ဇ၊ ဗျည်းနွဲ့၊ လဂွန်းအိမ်၊ အဲမွန်ဒယာ၊ သမိန်ဗရမ်းစသော သူရဲကောင်းများ၏ သွင်ပြင်အမူအရာများကို ပန်းချီကားတစ်ချပ်သဖွယ် သရုပ်ဖော်ရေးဖွဲ့ထားသည်။

စာဆိုရှင်များ
-------------

တောင်ငူခေတ်တွင် ထင်ရှားသော စာဆိုရှင်ကြီးများမှာ ပြည် နဝဒေးကြီး၊ နတ်သျှင်နောင်(ရတုဘုရင် နတ်သျှင်နောင်)၊ ရှင်ထွေးနာသိမ် အစရှိသော လူပုဂ္ဂိုလ်စာဆိုရှင်များ၊ အသက်ငယ်သောစာဆိုရှင်များ များပြားလာသည်နှင့်အမျှ မိမိဆန္ဒကိုဖော်ထုတ်သော စာပေများလည်း များပြားလာသည်ကို တွေ့ရသည်။

အကိုးအကား
---------



| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
ပထမ တောင်ငူခေတ် (အေဒီ ၁၅၁၀–၁၅၉၉) |
| --- |
| ဘုရင်များ | 
* မင်းကြီးညို
* တပင်ရွှေထီး
* ဘုရင့်နောင်
* နန္ဒဘုရင်

 |
| မင်းများ (ဘုရင်ခံများ) | 
* မင်းကြီးညို
* မင်းကြီးဆွေ
* တောင်ငူမင်းခေါင်
* မင်းရဲသီဟသူ
* နတ်သျှင်နောင်

 |
| ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ | 
* ရာဇဓာတုကလျာ
* သမိန်ထောရာမ
* ငဇင်ကာ
* ဗြနရာဇ်
* ရဝေရှင်ထွေး
* မင်းဇေယျရန္တမိတ်
* ရှင်သံခို
* ဝန်ကြီး ဗညားဒလ
* ပြည် နဝဒေးကြီး
* သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရ
* သျှင်မဟာသီလဝံသ
* သျှင်ဥတ္တမကျော်
* သျှင်အုန်းညို
* သျှင်ခေမာ

 |
| အကြောင်းအရာများ | 
* နောင်ရိုးတိုက်ပွဲ
* ပေလေးပင် သျှင်လေးပါး
* ရတု
* မဟာစေတီ
* ကမ္ဘောဇသာဒီ နန်းတော်

 |
| မြို့တော်များ | 
* ကေတုမတီ တောင်ငူ
* ဟံသာဝတီ ပဲခူး

 |
| * + ပုဂံခေတ်
	+ ပင်းယခေတ်
	+ အင်းဝခေတ်
	+ တောင်ငူခေတ်
	+ ညောင်ရမ်းခေတ်
	+ ကုန်းဘောင်ခေတ်
	+ ရတနာပုံခေတ်
	+ ကိုလိုနီခေတ်
	+ ဂျပန်ခေတ်
	+ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ်
	+ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်
	+ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ခေတ်
	+ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီခေတ်
	+ မျက်မှောက်ခေတ်
 |
တောင်ငူဘုရင်ခံ မင်းရဲသီဟသူ (မင်းကြီးဆွေ)လွန်လျှင် ၎င်းရာထူးကို သားတော်တစ်ပါးဖြစ်သည့် သီဟသူ အားဆက်ခံရန် တပင်ရွှေထီး ကပေးသည်။ သို့သော် သမိန်ထောရာမ ပုန်ကန်လျှင် ဘုရင့်နောင်သွားရောက်နှိမ်နှင်းရသဖြင့် သီဟသူအား ဟံသာဝတီ နန်းတွင် ကျန်ရစ်သည့် တပင်ရွှေထီးအား စောင့်ရှောက်ရန်ခေါ်ယူခဲ့သည်။ တပင်ရွှေထီးအား သမိန်စောထွတ် ပရိယာရ်ဖြင့် ဟံသာဝတီနန်းမှ ခေါ်ထုတ်ပြီး ကသာအရပ်တွင် လုပ်ကြံလျှင် တပင်ရွှေထီးထူထောင်သည့် နိုင်ငံမှာ ဝါးအစည်းပြေသကဲ့သို့ ဖယိုဖယဲဖြစ်လေသည်။ ထိုစဉ်က ဟံသာဝတီ နန်းစောင့်အဖြစ် ကျန်ရစ်သည့် သီဟသူမှာ စဉ်းစားခြင်းအလျဉ်းအရှိပဲ ဟံသာဝတီမှ လူသူများကိုခေါ်ပြီး မိမိနေရပ်ဖြစ်သည့် တောင်ငူသို့ပြေးလေသည်။ ရောက်လျှင် မင်းခေါင်ဘွဲ့ခံပြီး သီးခြားမင်းပြုလေသည်။

ဘုရင့်နောင် လည်းအင်အားစုစည်းပြိးနောက် မိမိနေရပ်အမှန်ဖြစ်သည့် တောင်ငူကို သက္ကရာဇ် ၉၁၂ တွင် လာရောက်တိုက်ခိုက်လေသည်။ မင်းခေါင် ခုခံသော်လည်း ငတ်မွတ်လာပြီဖြစ်သည့် မြို့သားများ၊စစ်သည်ရဲမက်များကြောင့် အညံ့ခံရလေသည်။ ဘုရင့်နောင်လည်း မင်းခေါင်ဘွဲ့ကို ပြန်ပေးပြီးအသက်မှ ချမ်းသာပေးသည်။ နောက် ၂ နှစ်အကြာ သက္ကရာဇ် ၉၁၄ တွင် ဘုရင့်နောင်အင်အားပြန်လည် ကြီးမားလာသဖြင့် နိုင်ငံအဝန်းကို တိုက်ခိုက်သိမ်းသွင်းရာ တောင်ငူမင်းခေါင်လည်း တစ်စိုက်မက်မက် ပါဝင်လေ့ရှိသည်။ ပြည်တိုက်ပွဲတွင် စွမ်းစွမ်းတမံ တိုက်ခိုက်ပြီး ပြည်ဘုရင် သတိုးသူအား ကိုယ်တိုင်လက်ရဖမ်းပြီး ဆက်သ သဖြင့်ဘုရင့်နောင်ချီးမွမ်းလေသည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် တောင်ငူဘုရင်ခံအဖြစ် မင်းမြှောက်တန်ဆာငါးပါးနှင့် ပြန်လည်ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။ နောက်ပိုင်းတွင်လည်း ဘုရင့်နောင်တိုက်သည့် စစ်ပွဲမှန်သမျှ တွင်လိုက်ပါအမှုထမ်းရသည်။ သက္ကရာဇ် ၉၄၃ ဘုရင့်နောင် နတ်ရွာစံပြီး နန္ဒဘုရင်နန်းတက်သည်။ သုံးနှစ်အကြာ သက္ကရာဇ် ၉၄၆ တွင်တောင်ငူမင်းခေါင်နတ်ရွာစံလေသည်။ နန္ဒဘုရင်က ၎င်း၏သားဖြစ်သူ မင်းရဲကျော်ထင်အား မင်းရဲသီဟသူဘွဲ့ဖြင့် တောင်ငူနန်းကို ဆက်လက်ပေးအပ်ခဲ့သည်။

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
ပထမ တောင်ငူခေတ် (အေဒီ ၁၅၁၀–၁၅၉၉) |
| --- |
| ဘုရင်များ | 
* မင်းကြီးညို
* တပင်ရွှေထီး
* ဘုရင့်နောင်
* နန္ဒဘုရင်

 |
| မင်းများ (ဘုရင်ခံများ) | 
* မင်းကြီးညို
* မင်းကြီးဆွေ
* တောင်ငူမင်းခေါင်
* မင်းရဲသီဟသူ
* နတ်သျှင်နောင်

 |
| ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ | 
* ရာဇဓာတုကလျာ
* သမိန်ထောရာမ
* ငဇင်ကာ
* ဗြနရာဇ်
* ရဝေရှင်ထွေး
* မင်းဇေယျရန္တမိတ်
* ရှင်သံခို
* ဝန်ကြီး ဗညားဒလ
* ပြည် နဝဒေးကြီး
* သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရ
* သျှင်မဟာသီလဝံသ
* သျှင်ဥတ္တမကျော်
* သျှင်အုန်းညို
* သျှင်ခေမာ

 |
| အကြောင်းအရာများ | 
* နောင်ရိုးတိုက်ပွဲ
* ပေလေးပင် သျှင်လေးပါး
* ရတု
* မဟာစေတီ
* ကမ္ဘောဇသာဒီ နန်းတော်

 |
| မြို့တော်များ | 
* ကေတုမတီ တောင်ငူ
* ဟံသာဝတီ ပဲခူး

 |
| * + ပုဂံခေတ်
	+ ပင်းယခေတ်
	+ အင်းဝခေတ်
	+ တောင်ငူခေတ်
	+ ညောင်ရမ်းခေတ်
	+ ကုန်းဘောင်ခေတ်
	+ ရတနာပုံခေတ်
	+ ကိုလိုနီခေတ်
	+ ဂျပန်ခေတ်
	+ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ်
	+ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်
	+ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ခေတ်
	+ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီခေတ်
	+ မျက်မှောက်ခေတ်
 |
**ချားလ် မက်ဆီယာ** (ပြင်သစ်: [ʃaʁl me.sje]; 26 June 1730 – 12 April 1817) သည် ပြင်သစ်လူမျိုး နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်ဖြစ်သည်။ သူသည် *မက်ဆီယာ အရာဝတ္တုများ* ဟု သိကြသည့် နက်ဗျူလာ ၁၁၀ ခု၊ ကြယ်အစုအဖွဲ့များပါဝင်သော နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ စာရင်းတခုကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ မက်ဆီယာသည် ကောင်းကင်ယံ၌ အမြဲတမ်းတည်ရှိသော အရာဝတ္ထုများနှင့် တခါတရံပေါ်လာတတ်သည့် အရာဝတ္ထုများကို နက္ခတ္တဗေဒ စောင့်ကြည့်လေ့လာသူများအား ကွဲပြားသိရှိစေရန် ရည်ရွယ်၍ ယင်းအရာဝတ္ထုများကို မှတ်တမ်းတင်ပြုစုခဲ့သည်။

မွေးချင်း ၁၂ ယောက်တွင် မက်ဆီယာသည် ၁၀ ယောက်မြောက်သားဖြစ်ပြီး ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ လော်ရိန်းဒေသတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူ၏ အကိုနှင့် အစ်မများ ၆ ယောက်သည် ငယ်ငယ်က ဆုံးပါးသွားခဲ့ပြီး သူ့ဖခင်မှာ ၁၇၄၁ ခုနှစ်တွင် ဆုံးပါးခဲ့သည်။ ချားလ် မက်ဆီယာ၏ နက္ခတ္တဗေဒအပေါ် စိတ်ဝင်စားမှုမှာ ၁၇၄၄ ခုနှစ်တွင် ပေါ်လာခဲ့သော ကြယ်တံခွန်ကြောင့် ဖြစ်သည်။ မက်ဆီယာသည် ကြယ်တံခွန်ပေါင်း ၁၃ ခုကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ သူ၏ ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုကို ယင်းအချိန်အခါက ပြင်သစ်ဘုရင် ၁၅ယောက်မြောက် လူးဝစ်က ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် *Ferret of Comets* ဟူသော နာမည်ပြောင် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Meyer၊ Maik။ Catalog of comet discoveries။ 16 July 2008 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  15 May 2008 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Jakiel၊ Richard (February 2017)။ "The Obsessive Comet Hunter"။ *Astronomy*။
ရေအိုင်ထွန်းရာ၊ ရေဝပ်ရာနှင့်ရေတင်၍ အမြဲတမ်း စွတ်စိုထိုင်းမှိုင်းရာဒေသများ၌ ကျက်စားသော ငှက်တို့အနက် **စနိုက်**ဟုခေါ်သော ငှက်များကို လူအသိများလေသည်။ ရေထဲတွင် သွားလာတတ်သော ငှက်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အလျား ၁၀လက္မခန့်ရှိသော နှုတ်သီးရှည်ရှည် ငှက်မျိုးဖြစ်သည်။ အမြီးအတောင်မှာ ၁၂-ခုမှ ၁၈-ခု အထိရှိသည်။ အသံမှာ နှာခေါင်းသံပါသည်။ စနိုက်သည် ကိုယ်ထည်သေးငယ်၍ အသွေးအရောင် ညိုသည်။ နှုတ်သီးနှင့်ခြေထောက်များမှာ အလွန်ရှည်၏။ အချို့ စနိုက်များသည် ယင်းတို့၏ ရှည်လျားသော နှုတ်သီးများအပါ အဝင် အလျား ၁ဝ လက်မခန့် ရှိကြသည်။ ရှည်လျားသော နှုတ်သီးနှင့် ခြေတံများရှိသောကြောင့်လည်း စနိုက်များသည် ရေဝပ်သောနေရာ၊ စွတ်စိုသောနေရာနှင့် ရေစမ်းများတွင်မိမိတို့ ကိုယ်ကို ရေမထိစေဘဲ ကျက်စားနိုင်ကြ၏။ ပျံသန်းရာ၌အလွန်လျင်မြန်၍ တစ်ဆစ်ချိုး ပျံသန်းတတ်ကြသည်။ နံနက်ခင်းနှင့် ညနေခင်းတွင် အစာရှာဖွေသော်လည်း ညအချိန်တွင်လည်း ကျက်စားသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဆောင်းအခါတွင် တွေ့ရတတ်သည်။ အသားစားငှက်မျိုးဖြစ်၍ ဗိုလ်စားငှက်ဟုလည်း ခေါ်သည်။

စနိုက်များသည် ရေဝပ်၍အမြဲတမ်း စိုစွတ်လျက်ရှိသောမြေပေါ်တွင် ခွက်သဏ္ဌာန် ခပ်ဝိုင်းဝိုင်းအသိုက်များကို မြက်ဖြင့်ပြုလုပ်ကြသည်။ ဥမှာ သစ်သော့သီးသဏ္ဌာန် ရှိ၍ တစ်ကြိမ် လျှင် ၄ ဥ ဥသည်။ စနိုက်များကို ထိမှန်အောင် ပစ်ခတ်ရန် ခဲယဉ်းသောကြောင့် ငှက်ခတ်သမားနှင့် ငှက်ပစ်ဝါသနာပါသူများက သဲသဲမဲမဲ လိုက်လံပစ်ခတ်လေ့ရှိကြသည်။

စနိုက်မျိုးများ အနက် စနိုက်ကြီးမှာ သာမန်စနိုက်များထက် ကိုယ်ထည်ကြီးမားသည်။ ဂျက်စနိုက်ဟုခေါ်သော စနိုက်မျိုးသည် အလျား ၇ လက်မသာရှိ၏။ ထိုစနိုက်ကြီးနှင့် ဂျက် စနိုက် နှစ်မျိုးစလုံးကို အလွန်တွေ့ရခဲလေသည်။ ထိုငှက်တို့သည် ဆောင်းရာသီ၌သာ လာရောက်ကြသော ဧည့်သည်ငှက်များ ဖြစ်ကြသည်။

ဗြိတိသျှကျွန်းစုနှင့် ဥရောပတိုက်တွင်သာမက၊ အခြားတိုက်ကြီးများတွင်လည်း၊ စနိုက်ကို တွေ့ရှိရသည်။ များသောအားဖြင့် စနိုက်များ ကျက်စားရာဒေသကား ရေအိုင်စပ်၊ မြစ်ကမ်းနား၊ ရေတင်၍ စွတ်စိုသော နေရာများ၊ လယ်ကွက်များ ဖြစ်သည်။ မြောက်အမေရိကတိုက်တွင် ဝီလဆန်စနိုက်ခေါ် စနိုက်တစ်မျိုးကို တွေ့ရ၏။ ထိုဝီလဆန်စနိုက်များသည်လည်း ငှက်ပစ်ဝါသနာအိုးများ၏ အကြိုက်ပင် ဖြစ်လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  လှသမိန် (ဧပြီ ၁၉၇၈)။ "***စနိုက်***" (pdf)။ in စာပေစိစစ်ရေးကော်မတီ (ed.)။ ***ဗဟုသုတ စွယ်စုံ*** (ပထမအကြိမ် ed.)။ တောက်တောက်ဝင်း ပုံနှိပ်တိုက်၊ ရန်ကုန်မြို့။: ဇော်မော် စာပေ။
2. ↑  မြန်မာနိုင်ငံဘာသာပြန်စာပေအသင်း (၁၉၅၆)။ "*စနိုက်*"။ in စွယ်စုံကျမ်းစာတည်းအဖွဲ့ (ed.)။ *မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း*။ **၃** (ပထမအကြိမ် ed.)။ ဟေဇယ်၊ ဝပ်ဆင်နှင့် ဗိုင်းနေး ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း၊ အင်္ဂလန်။: စာပေဗိမာန်။
**ညီလင်းဆက်** (Nyi Lynn Seck) မှာ အမည်ရင်း ဖြစ်ပြီး ၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားသည်။ ၁၉၉၇-ခုနှစ်တွင် ဒဿမတန်းအောင်မြင်ခဲ့ပြီး ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်)နှင့် ရေကြောင်းပညာသိပ္ပံများတွင် တက်ရောက် ပညာသင်ခဲ့ဖူးသည်။ 

မြန်မာ blog ခေတ်ဦးတွင် စတင်ပါဝင်ခဲ့သော မြန်မာ blogger တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၂၀၀၅-ခုနှစ် မတ်လကတည်းက စရေးသားခဲ့သည်။ သူ၏ blog တွင် စာပေပညာ၊ ဓာတ်ပုံပညာ၊ Graphic Design အကြောင်းများ၊ နည်းပညာ အကြောင်းများကို ဦးစားပေးရေးဖွဲ့သော စာစုများကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ blog စာရေးမည့်သူများအတွက် အထောက်အကူ ဖြစ်စေမည့် စာစုများကို ရေးသားခဲ့သည်။ သူရေးသားခဲ့သော မြန်မာဘလော့ဂ်ပြုလုပ်ပုံ စာအုပ်၊ မြန်မာဘလော့ဂ်ပြုလုပ်ခြင်းစာအုပ်များမှာ blog စတင်ပြုလုပ်မည့် သူများအတွက် များစွာ အထောက်အကူ ဖြစ်စေခဲ့သည်။ မြန်မာ blog စိတ်ဝင်စားသူများ အတွက် မြန်မာ blog များ၏ address များကို စုစည်းပေးထားသော မြန်မာဘလော့လမ်းညွှန် ဘလော့တစ်ခုကိုလည်း တည်ဆောက်ထားသည်။

ညီလင်းဆက်သည် ခေတ်မှီနည်းပညာများအပြင် ဗေဒင်ပညာကဲ့သို့သော ဝိဇ္ဇာပညာရပ်များကိုပါ လေ့လာတတ်ကျွမ်းသည်။

ညီလင်းဆက်သည် မြန်မာ blogger များထဲ လူသိများ ထင်ကြားသူဖြစ်ပြီး လူချစ်လူခင်များသလို သူ၏အရေးအသားများ အချို့ကြောင့် အခြားသူများ၏ တိုက်ခိုက်ရေးသားခြင်းများကို ခံခဲ့ရဖူးသည်။

  

နာဂစ်မုန်တိုင်းအပြီးတွင် မုန်တိုင်းဒဏ် ခံရသော ဒေသများသို့ ဝါသနာတူ သူငယ်ချင်းများနှင့်အတူ ကူညီကယ်ဆယ် ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ယင်းအဖွဲ့အမည်ကို Handy Myanmar Youths ဟု အမည်ပေးထားသည်။

ပြင်ပလင့်ခ်များ
---------------

* ညီလင်းဆက်၏ blog Archived 26 May 2008 at the Wayback Machine.
* မြန်မာဘလော့ဂ်ပြုလုပ်ပုံ Archived 4 June 2014 at the Wayback Machine. စာအုပ်
* မြန်မာဘလော့ဂ်ပြုလုပ်ခြင်း Archived 30 January 2012 at the Wayback Machine. စာအုပ်
* မြန်မာဘလော့လမ်းညွှန် ဘလော့
**တောင်ငူကလည်း တောင်ငူ၊ မောင်းထောင်ကလည်း မောင်းထောင်** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

ရှင်းလင်းချက်
-------------

တောင်ငူကလည်း တောင်ငူ၊ မောင်းထောင်ကလည်း မောင်းထောင် ဆိုသကဲ့သို့ နှစ်ဖက်စလုံး သူ့နည်းနှင့်သူ လွန်ကြသည်ချည်းဖြစ်သည်။ နှစ်ဖက်စလုံးမှားယွင်းနေသည်ကို ဖျန်ဖြေထောက်ပြသည့် အခါမျိုးတွင်လည်း ဤစကားကို သုံးလေ့ရှိသည်။

> ကုန်းဘောင်ခေတ် ဘိုးတော်ဘုရား လက်ထက်တွင် ပထမ မောင်းထောင်ဆရာတော်သည် အလွန်နာမည်ကြီး၏။ ကျမ်းပေါင်းများစွာကို ပြုစုရေးသားခဲ့သည့် အပြင် ဆေးပညာ၊နက္ခဗေဒင်ပညာ၊ တက်ကျမ်း(လော့ဂျစ်) ပညာရပ်များကိုလည်း ကျွမ်းကျင်သည်။ အလွန်တော်သည့်အတွက် ငယ်ငယ်ရွယ်ရွယ် နှင့် အထွဋ်အထိပ် သာသနာပိုင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
> 
> 
> ပထမ မောင်းထောင်ဆရာတော် လက်ထက်မှာပင် ဘိုးတော်ဘုရား၏ သားတော်တစ်ပါး ဖြစ်သူ တောင်ငူမင်းသားသည်လည်း ထင်ရှားသည်။ ဘိုးတော်ဘုရား၏ သားတော်များတွင် အိမ်ရှေ့မင်း နှင့် ပြိုင်ဆိုင်နိုင်လောက်အောင် သတ္တိရှိသူဖြစ်သည်။ ဘိုးတော်ဘုရား၏ အချစ်ဆုံး၊ အလိုလိုက်ဆုံး သားတော်တစ်ပါးလည်း ဖြစ်သည်။ မယ်တော်မှာ ဟံသာဝတီရောက်မင်း ၏ သမီးတော်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့်လည်း ကုန်းဘောင်မင်းသားများထက် မဟာသွေးစစ်သူ ဟု မိမိကိုယ်ကိုယုံကြည်တက်ကြွနေ သူလည်း ဖြစ်သည်။ မျက်နှာ ပုံပန်း နှင့် စိတ်နေစိတ်ထား အထူးသွက်လက်ပြီး အရာရာတွင် ပွင့်လင်းစွာပြောဆို လုပ်ကိုင်တတ်၏။
> 
> 
> တစ်နေ့တွင် သာသနာပိုင်က တောင်ငူမင်းသား၏ ဆရာဦးတေဇကို ဆင့်ခေါ်၍ ပိဋကတ်ကျမ်းများကို အလွတ်အာဂုံနှုတ်တက်ပြန်ခိုင်းသည်။ ဦးတေဇမှာ အာဂုံမရမချင်း အကြိမ်ကြိမ်ကျက်မှတ် ကြိုးစားရသည်။ နောက်ဆုံးတွင် သာသနာပိုင်က ဦးတေဇအား သဲဒဏ် ရေဒဏ်ပေးလိုက်သည်။ ထိုအကြောင်းကို တောင်ငူမင်းသား ကြားသိပြီး မိမိဆရာကို ဤသို့လုပ်ရပါမလား ဟုဆိုကာ သာသနာပိုင် နှင့် အချင်းများသည်။ များရင်းများရင်း ဖြင့် နောက်ဆုံးတွင် မောင်းထောင် သာသနာပိုင်က တောင်ငူမင်းသားအား ထွေးခံဖြင့် ပစ်ပေါက်သည်။ တောင်ငူမင်းသားကလည်း ထွေးခံ ဖြင့် ပြန်ပစ်ပေါက်သည်။ နောက်တစ်ဆင့်တက်ကာ လုံးထွေးသတ်ပုတ်ကြသည့် အဆင့်သို့ ရောက်သွား လေသည်။
> မည်သူမျှ မဆွဲရဲ။ နောက်ဆုံးမဟာဒါန်ဝန် လာရောက်ဖျန်ဖြေမှ ပြေလည်သွားခဲ့သည်။ ထိုအကြောင်းကို ဘိုးတော်ဘုရား ကြားသိသောအခါ "**တောင်ငူကလည်း တောင်ငူ၊ မောင်းထောင်ကလည်း မောင်းထောင်**"ဟုညည်းတွား မိန့်တော်မူလေသည်။ 
> 
> 
> 
> ဘိုးတော်ဘုရားက တောင်ငူမင်းသားအား သာသနာပိုင်ကို ပြန်လည်တောင်းပန် ခိုင်းစေချင်သော်လည်း မိမိစကားကို နားမထောင်ရင် မိမိသိက္ခာကြရချည်ရဲ့ ဟု ဆိုကာ ရန်ကုန်ဝန်ကြီး ဦးကျော်ရွေးကို လှမ်းခေါ်ခဲ့သည်။ ဦးကျော်ရွေးသည် ဘိုးတော်ဘုရားအိမ်နိမ့်စံဘဝက မင်းသားများကိုထိန်းသိမ်းရသူ ဖြစ်သဖြင့် အားလုံးက ချစ် ကြောက်ရိုသေရသည်။ ဦးကျော်ရွေးခိုင်းသည့် အတွက် တောင်ငူမင်းသားက မိမိအမှားအတွက် မောင်းထောင်ဆရာတော်အား ပြန်လည်တောင်းပန် ခဲ့ပြီး မောင်းထောင် ဆရာတော်ကလည်း သူလည်း မှားသည်ဟု ကြေအေးခဲ့သည်။
> 
>

မူလရင်းမြစ်
-----------

* "ဟာ-မပြောပါနဲ့တော့ဦးရယ်။ **မောင်းထောင်ကလည်း မောင်းထောင်၊ တောင်ငူကလည်း တောင်ငူ**ပဲ...တစ်ယောက်က မယားငယ်နေတယ်လို့ထင်၊ တစ်ယောက်ကလည်း လင်ငယ်နေတယ်လို့ထင်ပြီး ကွဲကြတာပဲ။" [၁၃၀၃] ဂျာနယ်ကျော်၊ ၉၊ ၇။ ၂၉။

ကျမ်းကိုး
---------

ပြင်ပလင့်ခ်များ
---------------

* ရဝေနွယ်(အင်းမ)၊ မောင်းထောင်သာသနာပိုင်ဆရာတော်နှင့် တောင်ငူမင်းသား[*လင့်ခ်သေ*]
UPC ဘားကုဒ် 
Barcode- ဆိုသည်မှာ အလင်းဖြင့်ထိုးပြီး စက်ဖြင့် ဖတ်နိုင်သော အချက်အလက်ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် တစ်ဖက်မြင် ဘားကုဒ် (1D Barcode) နှင့် နှစ်ဖက်မြင် ဘားကုဒ်(2D Barcode) ဟူ၍ နှစ်မျိုး ခွဲခြားထားသည်။ 

တစ်ဖက်မြင် ဘားကုဒ်များတွင် အချက်အ လက်များကို ဒေါင်လိုက်လိုင်း များတွေအဖြစ် နေရာလွတ်ခြား ပြီးချထားသည်။ နှစ်ဖက်မြင် ဘားကုဒ်များတွင် လေးဒေါင့်ပုံ၊ အစက်ပုံ၊ ခြောက် ဒေါင့်ပုံနဲ့အခြားသော ဂျော်မထရီ ပုံစံရုပ်ပုံလေးတွေ အဖြစ်လည်း ရှိတတ်ပါတယ်။ တစ်ဖက်မြင် ဘားကုဒ်များကို ရှေးယခင်ကပင် သုံးစွဲခဲ့ကြပြီး လူသိများသည်။ နှစ်ဖက်မြင် ဘားကုဒ်များတွင် အချက်အလက်များကို နေရာကျဉ်းကျဉ်းဖြင့် အမြောက်အမြား သိမ်းဆည်းနိုင်သောကြောင့် ယခု အခါ ပိုမို သုံးစွဲလာကြသည်။

Barcode ကိုပထမဆုံးသုံး တာက ကားတွေမှာအမှတ်တံဆိပ် လုပ်ဖို့ပါ။ သို့ပေမယ့် စီပွားရေး အတွက် အောင်မြင်မှုမရှိခဲ့တာ ကြောင့် စူပါမားကတ်တွေရဲ့ ငွေ ရှင်းစနစ်တွေမှာ အစားထိုးသုံးစွဲ လာကြပါတယ်။ Barcode တွေကို optical scanner လို့ခေါ်တဲ့ barcode reader များနှင့်ဖတ်ရှုနိုင်သလိုအ ထူးပြုလုပ်ထားတဲ့ဆော့ဖ်ဝဲများနှင့် လည်း scan ဖတ်ပြီးအသုံးပြုနိုင်ပါ တယ်။

Barcode ကို 1952 ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ရ ရက်နေ့တွင် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ်မူပိုင်ခွင့်တင် ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။
Barcode ကို ၁၉၄၈ခုနှစ်မှာ Bernard Silver ဆိုသူကျောင်း သားကသူ၏သူငယ်ချင်းများနှင့်စု ပေါင်းတည်ထွင်ခဲ့ကြတာဖြစ်ပါ တယ်။ Silver ဟာ ဒေသတွင်း အ စားအစာလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ဥက္ကဋ္ဌ က ထုတ်ကုန်များရဲ့သတင်းအ ချက်အလက်ကို အလိုအလျောက် မှတ်တမ်းတင် စစ်ဆေးနိုင်မည့် စနစ်တစ်ခုရချင်တယ်ဟု သုတေ သီတစ်ဦး ကိုပြောသံကြားရာမှ ယခုကဲ့သို့ပြုလုပ်ရန် အကြံရရှိခဲ့ ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ ပထမပိုင်းတွင် ultraviolet မင်ကို သုံးစွဲခဲ့တဲ့ အတွက်ဈေးအလွန်ကြီးမားခဲ့ပါ တယ်။ တဖြည်းဖြည်းပိုမိုကောင်းမွန်စေရန် ကြံစတီထွင်ကြရင်းမှ ယ နေ့သုံးစွဲသော Barcode ပုံစံကိုရ ရှိလာကြတာဖြစ်ပါတယ်။

မဂ္ဂဇင်း ဘားကုဒ်

```
ဘားကုဒ်အမျိုးမျိုး 
```

### ၁ဘက်မြင်ဘားကုဒ်များ

* UPC ဘားကုဒ်
* Code 39 ဘားကုဒ်
* Code 128 ဘားကုဒ်
* Code 93 ဘားကုဒ်
* ITF 14 ဘားကုဒ်
* I2of5 (Interleaved 2 of 5) ဘားကုဒ်
* မဂ္ဂဇင်း ဘားကုဒ်

### ၂ဘက်မြင် ဘားကုဒ်များ

ဒေတာမက်ထရစ်ဘားကုဒ် ဥပမာ။ ရေးထားသော စာမှာ "Wikipedia, the free encyclopedia" ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
အင်္ဂလိပ်ဝီကီပီးဒီယား ပင်မစာမျက်နှာ၏ လိပ်စာကို ထည့်သွင်းထားသော QR ကုဒ်
* ဒေတာမက်ထရစ် ဘားကုဒ်
* QR ကုဒ်
* PDF417 ဘားကုဒ်
ကိုပင်ဟေဂင်မြို့၏ ရှုခင်း တစ်နေရာ
ကိုပင်ဟေဂင်မြို့သည် ဒိန်းမတ်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ ဗောလတစ်ပင်လယ် ကမ်းခြေတွင် ဇိလန်ကျွန်းနှင့် အမာဂါကျွန်း ၂ ကျွန်းကို ခွလျက် တည်ရှိ၍ ကျွန်း ၂ ကျွန်းအကြားရှိ ရေလက်ကြားကြီးမှာ ဗောလတစ်ပင်လယ်တွင် အကောင်းဆုံး သင်္ဘောခိုရာ ဆိပ်ကမ်းဖြစ်သည်။ ဗောလတစ်ပင်လယ်ဝတွင် တည်ရှိ၍ ဆိပ်ကမ်း လုံခြုံကောင်းမွန်သဖြင့် ကိုပင်ဟေဂင်မြို့သည် ၁၂ ရာစုနှစ် အလယ်လောက်တွင် တံငါရွာကလေးမှ အရောင်းအဝယ် စည်ကားသော ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့ကြီးအထိ တိုးတက်လာသည်။

အလယ်ခေတ်တလျှောက်လုံးတွင် လက်နက်နိုင်ငံများစွာတို့သည် ကိုပင်ဟေဂင် ဆိပ်ကမ်းကို ကြီးစိုးပိုင်ဆိုင်ကြရန် စစ်ပြိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၄၄၃ ခုနှစ်တွင် တတိယ ခရစ္စတိုဖာ ဘုရင်သည် ကိုပင်ဟေဂင်မြို့ကို ဒိန်းမတ်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၁၈၀၇ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်တို့ လက်တွင်းသို့ ဒိန်းမတ်ရေတပ် ကျရောက်သွားမည် စိုးသဖြင့် ထိုရေတပ်ကို ပေးအပ်ရန် ကိုပင်ဟေဂင်မြို့ကို ဗြိတိသျှရေတပ်က တိုက်ခိုက်ခဲ့ဖူးသည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျာမန်တို့သည် ကိုပင်ဟေဂင်မြို့ကို ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တိုင်အောင် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ 

ကိုပင်ဟေဂင်မြို့တွင် သင်္ဘောတည်ဆောက်ခြင်း၊ အထည်အလိပ် ရက်ခြင်း၊ ကြွေထည်လုပ်ခြင်း၊ အရက်ချက်ခြင်း၊ စန္ဒယားလုပ်ခြင်း၊ နာရီလုပ်ခြင်း၊ ငါးဖမ်းခြင်း စသော လုပ်ငန်းများ ထွန်းကားသည်။ သကြား၊ မုန်ညင်းစေ့၊ ထောပတ်၊ ဒိန်ခဲ၊ သိုးမွေး၊ သားရေစိမ်း၊ အမဲသားတို့ကို ထုတ်ကုန်အဖြစ် နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ရောင်းချသည်။ 

ဒိန်းမတ်တနိုင်ငံလုံး၏ အရောင်းအဝယ် ထက်ဝက်ခန့်ကို ဤမြို့မှ တဆင့်သာလျှင် ပြုလုပ်ကြသည်။ မြို့၏ မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော ‘အကောက်ခွန်လွတ် ဆိပ်ကမ်းကြီး’ မှာ အထူးစည်ကား၍ အထပ် ၁၁ ထပ်ရှိသော ကျီမြင့်ကြီးနှင့် ကုန်လှောင်ရုံ အမြောက်အမြား ရှိသည်။ 

ကိုပင်ဟေဂင် မြို့တော်ခန်းမကြီး
ကိုပင်ဟေဂင်မြို့သည် ဥရောပတိုက်တွင် အထူးပင် သာယာလှပသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်၍ နိုင်ငံသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော အဆောက်အအုံ များစွာ ရှိသည်။ နန်းတော်များ၊ ပြတိုက်များ၊ အနုပညာ ပြခန်းများ၊ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများ စသော ရှေးဟောင်း အဆောက်အအုံများအပြင် ဥယျာဉ်ပန်းခြံ၊ မြို့တော်ခန်းမကြီး စသည်တို့လည်း ရှိသဖြင့် သိုက်မြိုက်စည်ကားလှသည်။ 

ထရင်နီတီ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးသည် ပေ ၁၀၀ ကျော်မြင့်သော မျှော်စင်ဝိုင်းကြီးရှိရာ ထိုမျှော်စင်ဝိုင်ကြီး၏ ထိပ်သို့ ကြောင်လိမ်လှေကားဖြင့် တက်ရောက်နိုင်သည်။ 

၁၄၇၉ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သော ကိုပင်ဟေဂင် တက္ကသိုလ်မှာ ဒိန်းမတ်နိုင်ငံ၏ ပညာဆည်ပူးရာ ဗဟိုဌာနကြီး ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ ၁
လှော်ကားသုံးထောင်မှူး
---------------------

တောင်ငူခေတ် စာဆိုတော် လှော်ကားသုံးထောင်မှူးသည် အင်းဝမြို့သားဖြစ်ပြီးလျှင် အင်းဝရွှေနန်းကြော့ရှင် နရပတိလက်ထက်မှစတင်၍ စာဆိုခဲ့သူ ဖြစ်၏။ သက္ကရာဇ် ၈၆၃ ခုနှစ်က ရေတွင်ဖျောက်၍ အသတ်ခံခဲ့ရသော ရွှေနော်ရထာ၏ ကျွန်းရင်းဖြစ်သည်။ ရွှေနော်ရထာ အသတ်ခံရပြီးနောက် တောင်ငူမင်းကြီးညိုထံ ဝင်ရောက်၍ စာဆိုတော်အဖြစ်ဖြင့် ခစားလေသည်။ ထိုသို့ခစားရာ ရေတပ်ဖွဲ့ စစ်သည်တော် ၃ဝဝဝ အပေါ်တွင် အကြီးအမှူး ခန့်ထားခြင်းခံရသောကြောင့် လှော်ကားသုံးထောင်မှူးဟုတွင်၏။

  

လှော်ကား သုံးထောင်မှူးသည် အင်းဝတွင်ရှိစဉ်က ရတုမော်ကွန်းများကို ဖွဲ့ဆိုခဲ့၏။ မင်းကြီးညို လက်ထက် သက္ကရာဇ် ၈၇၈ ခုနှစ်တွင် မင်းတရားရွှေထီး ဧချင်း၊ သက္ကရာဇ် ၈၉၂ ခုနှစ် မင်းတရားရွှေထီး သက်တော် ၁၄ နှစ်အရွယ်တွင် တောင်ငူရွေနန်းကို သိမ်းမြန်းတော်မူသည့် အကြောင်းပါသည့် မင်းတရားရွှေထီး ရွှေနားတော်သွင်း၊ မင်းရဲသင်္ခသူ ဧချင်း၊ မင်းရဲကျော်စွာ စုန်ဧချင်းတို့ကို ရေးသားခဲ့၏။ ဧချင်းများအပြင် (၂၈) စီး မြင်းယာဉ်တက်လင်္ကာ ဘုန်းတော်ဘွဲ့ရတုနှင့် အင်းဝဘုရင် သတိုးမင်းစော၏ ဆင်တော်သန်မြင်စွာ မော်ကွန်းကိုလည်း ရေးသားခဲ့၏။ 

  

ထိုသို့ စာပေအရာ၌ ပြောင်မြောက်လှသဖြင့် ရာဇဒေဝဘွဲ့၊ ရာဇဗလဘွဲ့၊ ရာဇာဗာဟု ဘွဲ့၊ တောင်ငူနဝဒေးဘွဲ့တို့ကိုပင် ရခဲ့လေသည်။ သို့သော် နဝဒေးဘွဲ့နှင့် ကောင်းစွာ မကျော်ကြားခဲ့ပေ။ ရတုများကို လည်းဆိုခဲ့သေး၏။ ထိုရတု များအနက် *မေရုဗဟို*ချီ ဘုန်းတော်ဘွဲ့ရတုသည် အကောင်းဆုံးဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် ရတုစာဆိုကျော် နဝဒေးကြီးနှင့် တစ်ခေတ်တည်းတွင် ပြိုင်၍ စာဆိုခဲ့ရသူဖြစ်သဖြင့် နဝဒေး၏ ရတုများက လွှမ်းမိုးသွားသောကြောင့် ရတုအဖွဲ့၌ မကျော်စောခဲ့ပေ။ အာဘော်ချင်းမှာကား မတိမ်းမယိမ်းရှိ၏။ အချို့အဖွဲ့အနွဲ့များတွင် လှော်ကားသုံးထောင်မှူးက နဝဒေးကြီးထက် သာမယောင်ရှိသည်ကိုတွေ့ရ၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)