recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ရိုးရိုးအိမ်သုံးဆားပျော်ရည်မှ ကလိုရင်းနှင့် ဆိုဒီယမ် ဟိုက်ဒရောဆိုဒ် ထုတ်လုပ်နေသော လျှပ်လိုက်ရည်အခန်းငယ်ပုံနမူနာ
ရေဓာတ်ပြန်လည်ဖြည့်တင်းရေးကုထုံးတွင် အသုံးပြုသည့် ဓာတ်ဆားထုပ် (ဘယ်ဘက်ပုံ-နီပေါနိုင်ငံမှထုတ်လုပ်သည့်ဓာတ်ဆားထုပ်၊ ညာဘက်ပုံ-ပီရူးနိုင်ငံမှထုတ်လုပ်သည့်ဓာတ်ဆားထုပ်)
လျှပ်လိုက်ရည် (အင်္ဂလိပ်ဘာသာ-"Electrolyte" မြန်မာအသံထွက်-အီလက်ထရိုလိုက်) ဆိုသည်မှာ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ဖြတ်သန်းနိုင်သည့် ဓာတုဗေဒအရည်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အိုင်းယွန်းများ စီးဆင်းသွားလာရာမှ လျှပ်စီးတစ်ခုဖြစ်လာရန် ဘတ္ထရီများတွင် အသုံးပြုသည်။ လျှပ်လိုက်ရည်သည် ရေကဲ့သို့သော် အရာတွင် ပျော်ဝင်ရာမှ အိုင်းယွန်းအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားသည်။ အများဆုံးသော ပျော်ဝင်ပစ္စည်းများဖြစ်သည့် ဆား၊ အက်စစ် နှင့် ဘေ့စ် များသည် လျှပ်လိုက်ရည်များဖြစ်သည်။ 

လျှပ်လိုက်ရည်အခန်းငယ်များ ("electrolytic cells") တွင်အသုံးပြုသော လျှပ်လိုက်ရည်သည် ထိုဆဲလ်အခန်းငယ်ရှိ လျှပ်ငုတ်များ (electrodes)အတွင်း အိုင်းယွန်းများကိုသယ်ဆောင်သည်။ Electrolytic cell များကို ပျော်ရည်တွင် ပါဝင်သော ဒြပ်စင်များနှင့် ဒြပ်ပေါင်းများကိုထုတ်ယူရန်အသုံးပြုနိုင်သည်။ 

ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်အတွက် လျှပ်လိုက်ရည်များ အချိုးကျ မှန်ကန်စွာ ပါဝင်စေရန် အရေးကြီးသည်။ ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်များအတွက် သောက်သုံးစေခြင်းဖြင့် ရေဓာတ်ပြည်လည်ဖြည့်တင်းရေးကုထုံး (Oral rehydration therapy) အသုံးပြုသည့် အီလက်ထရိုလိုက်ဟုခေါ်သည့် ဓာတ်ဆားရည်သည်လည်း လျှပ်လိုက်ရည်တစ်မျိုးပင် ဖြစ်သည်။ ထိုဓာတ်ဆားရည်တွင် ဆိုဒီယမ်၊ ပိုတက်ဆီယမ် နှင့် မဂ္ဂနီဆီယမ် တို့အချိုးကျပါဝင်ကြသည်။ နေ့စဉ်လှုပ်ရှားမှုများ၊ လေ့ကျင့်ခန်းများ၊ ဝမ်းပျက်ခြင်းနှင့် ဖျားနာခြင်းများကြောင့် ဆုံးရှုံးသွားသည့် ကိုယ်တွင်းဓာတ်ဆားများကို ပြန်လည်ဖြည့်တင်းရန်အတွက် အသုံးပြုသည့် ပျော်ရည်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ နေ့စဉ်စားသုံးနေသည့် အစားအစာများတွင် ဓာတ်ဆားများပါဝင်သော်လည်း ဖျားနာသည့်အခါ၊ ချွေးထွက်များသည့်အခါ၊ အော့အန်သည့်အခါ၊ ရေဓာတ်ခမ်းခြောက်သည့်ခါ၊ ဝမ်းသွားသည့်အခါမျိုးတွင် ခန္ဓာကိုယ်က လျော့နည်းသွားသည့် ဓာတ်ဆားများ ပြန်လည်ဖြည့်တင်းရန်အတွက် သောက်သုံးရန်လိုအပ်သည်။

ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်
---------------

* ကတ်သုတ်
* လျှပ်စီး
* ဘတ္ထရီ

ကိုးကား
-------

1. ↑
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် ဝဇ္ဇီနိုင်ငံ ဝေသာလီမြို့တော် ဂေါတမကစေတီ၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် သင်ယူအပ်သော ဗုဒ္ဓဝစနကို အမှီပြု၍ မာန်တက်နေကြသော ဘုရားရှင်အား အထင်မကြီးကြသော ဗြာဟ္မဏမျိုးရဟန်းတို့အား "မူလပရိယာယသုတ်တော်"ကို ဟောတော်မူပြီး ဘုရားရှင်အား အမြင်မကြည်မလင်ဖြစ်နေကြသော ထိုရဟန်းတို့အား "ငါဘုရားသည် အဘိညာယ, သနိဒါန, သပ္ပါဋိဟာရိယဓမ္မတို့ကို ဟောတော်မူသော ငါဘုရား၏ ဩဝါဒ, အနုသာသနီကို လိုက်နာ၍ ပြုကျင့်ထိုက်ပုံ၊ ရတနာသုံးပါး၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို အောက်မေ့ကြသော သင်တို့အား နှစ်သက်ကျေနပ် ဝမ်းမြောက်ခြင်း ဖြစ်ပုံ"ကို အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ဤဒေသနာတော်၏အဆုံး၌ မြေငလျင် လှုပ်ပုံကို ပြဆိုထားပါသည်။

အဋ္ဌကထာ/ဋီကာတို့၌-ပဌမဗောဓိ (ဝါတော် ၂၀)အတွင်း၌ ဝေသာလီ မြို့တော်ဝယ် ဘုရားရှင် သီတင်းသုံးတော်မူရာဌာနများ၊ ဤသုတ်၏ နိဒါန်း၊ ဗောဓိမဏ္ဍိုင်၌ မြေငလျင်တုန်လှုပ်ခဲ့ပုံ၊ ဤသုတ္တန်ကို နာယူကြပြီး ယင်းဗြာဟ္မဏလူမျိုး ရဟန်း ငါးရာတို့ ပဋိသမ္ဘိဒါနှင့်တကွ ရဟန္တာဖြစ်ပုံ၊ အနုသာသနီပါဋိဟာရိယမှ ကင်းသော ဒေသနာမရှိပုံ-အစရှိသည်တို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၁၊၂၈၀။ အံ၊မြန်၊၁၊၂၉၈။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၃၆-၇။ အံ၊ဋီ၊၂၊၂၀၉-၂၁၁။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ တိကနိပါတ၊ တတိယပဏ္ဏာသက၊ (၁၃)၃-ကုသိနာရဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
လျှပ်စစ်ပုံသွင်းနည်းသည် လျှပ်စစ်
ဓာတ်အားကိုအသုံးပြု၍ ပုံနှိပ်စာလုံးများ ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ပုံနှိပ်စာလုံးများပြုလုပ်ရာ၌ စာလုံးများပြုလုပ်မည့် သတ္တုများကို
ထွင်း၍၎င်း၊ သတ္တုစားဆေးတင်၍၎င်း၊ ပြုလုပ်ကြသည်။
သို့သော် လျှပ်စစ်ပုံသွင်းနည်း၌ စာလုံးများကို လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို
အသုံးပြု၍ လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် ဓာတ်ခွဲနည်းဖြင့်ပြုလုပ်ကြသည်။ 
ပဌမ ဖယောင်းကို အိုးထဲတွင် ကြိုသည်။ ထို့နောက် ဖယောင်း
ကို ပုံသွင်းမည့် ခွက်ထဲသို့ လောင်းထည့်လိုက်သည်။ ထိုနည်း
ဖြင့် ဖယောင်းပေါ်၌ ပြုလုပ်လိုသော စာလုံးများကို ပြောင်းပြန်
ထင်စေသည်။ ထိုနောက် ဖယောင်းပုံစံပေါ်တွင် ဂရပ်ဖိုက်
(ခဲနက်) မှုန့်များကို ဖြူးပေးသည်။ ထိုသို့ပြုလုပ်ခြင်းသည်
ဖယောင်းသို့ လျှပ်စစ်ဓာတ် လိုက်စေရန်ဖြစ်သည်။ ထို့နောက်
လျှပ်စစ်ဓာတ်အိုး၏ ဓာတ်မတိုင်ကို ပုံစံခွက်နှင့်ဆက်၍ 
ဓာတ်ဖိုတိုင်ကို ကြေးနီစတခုနှင့်ဆက်ပေးသည်။ ယင်းတို့
နှစ်ခုစလုံးကိုမှု ကော့ပါးဆာလဖိတ်ရည်ထဲတွင် နှစ်ထားရသည်။
ထို့နောက် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို လွှတ်ပေးရသည်။ ထိုအခါ ဖယောင်း
ပုံစံခွက်ပေါ်၌ ကြေးနီသတ္တုများ အမြေ|းပါးကဲ့သို့ တင်လာသည်။ 
ဓာတ်ဖိုတိုင်ကို နစ်ကယ် သို့မဟုတ် သံစပျော့များနှင့်လည်း 
ဆက်ထားတတ်ကြသည်။ လျှပ်စစ်ဖြင့် ဓာတ်ခြွဲခင်းကို ဆက်၍
ပြုလုပ်ပေးသည်နှင့်အမျှ သတ္တုအမြေ|းပါးသည် တဖြေးဖြေးထူ
လာသည်။ အမြှးပါးသည် တလက်မ၏ အပုံတထောင်ပုံ
ရှစ်ပုံမျှလောက်အထိ ထူလာစေရန် နှစ်နာရီခန့်ကြာသည်
ထိုသတ္တုအမြေ|းပါးသည် စက္ကူအထူစားလောက်ရှိလာသော
အခါ လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို ရပ်ပြီးလျှင် ကော့ပါးဆာလဖိတ်ရည်
ထဲမှ ထုတ်ယူ၍ သတ္တုအမြှးပါးကို ခွာယူလိုက်သည်။
ပြီးလျှင် ထိုအလွှာကို တောင့်တင်းခိုင်ခန့်စေရန် အနောက်ဘက်
မှ ပုံနှိပ်စာလုံးလုပ်သည့် သတ္တုကို အရည်ကျို၍ လောင်းထည်
ပေးသည်။ ပုံနှိပ်စာလုံးများပြုလုပ်သည့် သတ္တုမှာ ခဲ၊ သံဖြူနှင့်
အင်တီမိုနီ အနည်းငယ်ရောထားသော သတ္တုစပ်တမျိုးဖြစ်သည်။
ထို့နောက် စာလုံးချပ်ကို အလိုရှိသည့်ပုံစံ အထူအပါး ရရှိစေရန်
ပြုပြင်ပေးသည်။ ထို့အပြင် စာလုံး၏ အနားထောင့်စွန်းများကို
ည|ိပေးပြီးလျှင် စာလုံး၏ မျက်နှာကိုလည်း တညီတည်းဖြစ်စေရန်
ပြုလုပ်ပေးသည်။ ထိုစာလုံးပုံများကို သစ်သားတုံးများပေါ်တွင်
တပ်၍ အသုံးပြုလေ့ရှိကြသည်။

လျှပ်စစ်ပုံစံသွင်းနည်း၌ နည်းအမျိုးမျိုးရှိသည်။ တချို့စာလုံး
များကို ပြုလုပ်ရာ၌ ပဌမ ဖယောင်းပုံစံခွက်ပေါ်၌ နစ်ကယ်အထူ
တလက်မ၏ အပုံတထောင်ပုံတပုံမျှ အထူရှိအောင် ပြုလုပ်ပေးသည်
ထို့နောက် ထိုနစ်ကယ် အမြှးပါးပေါ်၌ နောက်ထပ် ကြေးနီအထူ
တလက်မ အပုံတထောင်ပုံခုနစ်ပုံခန့်ရှိလာစေရန် လျှပ်စစ်ဖြင့် ဓာတ်
ခွဲနည်းဖြင့် တဖန်ပြုလုပ်ပေးကြသည်။ တချို့ ကြေးနီနှင့် ပြုလုပ်ထား
သော စာလုံးများကို နစ်ကယ်စိမ်၍ ထားတတ်ကြသည်။ တာရှည်
အသုံးပြုလိုသော ကြေးနီစာလုံးများကို ခရိုမီယမ် စိမ်ထားတတ်ကြ
သည်၊ အကောင်းဆုံး စာလုံးများကို ပြုလုပ်ရာ၌ ပုံစံလောင်းရာတွင်
ဖယောင်းအစား အလွန်ပါးသော ခဲပြားများကို အသုံးပြုကြသည်။
ဤကဲ့သို့သော စာလုံးပုံစံများကို နစ်ကယ်နှင့် အုပ်လိုက်သောအခါ
ထိုစာလုံးများသည် အကောင်းဆုံး ပုံနှိပ်စာလုံးများ ဖြစ်လာလေသည်။ 

စာအုပ်များကို ထုတ်လုပ်ရာတွင် လျှပ်စစ်ပုံသွင်းနည်းဖြင့် ပြုလုပ်
ထားသော စာလုံးချပ်များဖြင့် ပုံနှိပ်လေ့ရှိကြသည်။ ထိုသို့ ပြုလုပ်
လေ့ရှိကြသည်မှာ ထိုစာလုံးပုံစံများသည် တာရှည်ခံခြင်းကြောင့်
ဖြစ်သည်။ စာအုပ်များအရောင်းရတွင်ကျယ်သဖြင့် နောက်တကြိမ်
ထပ်၍ ရိုက်နှိပ်ရန် လိုလျှင် စာလုံးပုံစံများကို အဆင်သင့် ရရှိ
နိုင်လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)
လက်ထုတ်ပင်သည် တရုတ်စကားပန်းပင်တို့နှင့် 
အတူ အဲ့ပေါ့ဆီနေးစီအီး(Apocynaceae)မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ ယင်းကို ရုက္ခဗေဒအမည်ဖြင့် 
အော်လစတိုးနီးယားစကော်လားရစ်(*Alstonia scholaris*)ဟုခေါ်သည်။ လက်ထုတ်ပင်ကို တောင်မဲ 
အုပ်၊ တောင်မရိုး၊ ဆေးခါးပင်၊ တောင်စကားပင်ဟူ၍လည်း အမျိုမျိုးခေါ်ကြ 
သည်။ လက်ထုတ်ပင်သည် တောသစ်ပင်မျိုးဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံရှိ သစ်တော 
များတွင် မြေပြင်အမြင့် ပေ ၃၅ဝဝ အထိ အနှံ့အပြားပေါက်ရောက်သည်။
လက်ထုတ်သားသည် ဖြူ၍ပျော့သည်။ အကြောအမျှင် ညီညာ 
သဖြင့် ပြုပြင်ရလွယ်ကူသည်။ အလွန်ပေါ့ပါးသော သစ်သားဖြစ်သည်။ သို့ 
သော် ခိုင်ခံ့သောသစ်မျိုမဟုတ်ဘဲ စွန်းကွက်လွယ်သော သစ်သားဖြစ်သည်။ 
သစ်ခွဲပြီးလျှင် အထူးဂရုစိုက်၍ ခြောက်သွေ့အောင်ပြုလုပ်ရသည်။ ပန်းပုထု 
လုပ်ရန် သင့်လျော်သော သစ်သားဖြစ်သည်။ မီးခြစ်များပြုလုပ်ရန် လက် 
ထုတ်သားကို ရန်ကုန်မြို့သို့ တင်ပို့ကြသည်။ ကုန်ပစ္စည်းများထည့်ပို့ရန် 
သေတ္တာများ၊ အိမ်အသုံးအဆောင် အညံ့စားများ၊ ဓားအိမ်များ၊ မြေဖြူနှင့် 
ရေးရန် သင်ပုန်းကြီးများ စသည်တို့ကို လက်ထုတ်သားဖြင့် ပြုလုပ်ကြ 
သည်။

တနင်္သာရီတောင်ပိုင်း၌ လက်ထုတ်ပင်ကို *ကြည်ဆယ်ကလဝ* 
ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရှမ်းဘာသာစကားဖြင့် *မဲ့ရွခေါင်* ဟူ၍လည်းကောင်း၊ 
ကချင်ဘာသာဖြင့် *ဖွန်းဒေါ်ဒေါ်* ဟူ၍လည်းကောင်း ဒေသအလိုက် 
အမျိုး မျိုး ခေါ်ကြသည်။

လက်ထုတ်ခေါက်ကို ဝမ်းကိုက်ရောဂါအတွက် ဆေးအဖြစ်ဖြင့် 
လည်းကောင်း၊ အစေးကို ယဉ်းသောအနာများအတွက်လည်းကောင်း၊ 
အရွက်ကို အနာအုံရန်အတွက်လည်းကောင်း အမျိုးမျိုးအသုံးချနိုင်သည်။
လက်ထုတ်မျိုးထဲတွင် လက်ထုတ်ကြီး၊ လက်ထုတ်သိမ်ဟူ၍ ရှိပေ 
သေးသည်၊ လက်ထုတ်ကြီးပင်များသည် တောသစ်ပင်ငယ်များဖြစ်၍ မြန်မာ 
နိုင်ငံ သစ်တောများ၌ မြေပြင်အမြင့် ၃၅၁ဝ အထိ အနှံ့အပြား တွေ့မြင်ရ 
သည်။ အသားမှာ လက်ထုတ်သားကဲ့သို့ပင်ဖြစ်၍ ထွန်ထယ်များ၊ ဆံပင်ဖြီး 
ရန် ဘီးများ၊ ကလေးကစားစရာများ၊ ယောက်ချိုများ စသည်တို့ကို ပြုလုပ် 
ရာ၌ အသုံးချသည်။ အသားပျော့သစ်မျိုးဖြစ်၍လည်း ပန်းပုထုလုပ်ရန် သင့် 
တော်သည်။ အထူးသဖြင့် ပွတ်တိုက်ပွတ်ခံရန်အတွက် အလွန်သင့်တော် 
သော သစ်သားဖြစ်သည်။

လက်ထုတ်သိမ်ပင်များကို မြန်မာနိုင်ငံ မြေညီသစ်တောများနှင့် 
တောင်နိမ့်ပိုင်းရှိ သစ်တောများ၌တွေ့နိုင်သည်။ အမြင့် ပေ ၄ဝ အထိ ရှိကြ 
သည်။ အသားမှာ ဖြူ၍ အတော်အသင့်မာသည်။ အိမ် အသုံးအဆောင်များ၊ 
ကုန်ပစ္စည်းများ ထည့်ပို့ရန် သေတ္တာများ၊ ဆံပင်ဖြီးရန် ဘီးများစသည်တို့ကို 
လက်ထုတ်သိမ်သားဖြင့်ပြုလုပ်ကြသည်။ လက်ထုတ်ကြီး သစ်သားနည်းတူ 
လက်ထုတ်သိမ်သားသည်လည်း ပန်းပုထုလုပ်ရန်နှင့် ပွတ်ခံရန် အလွန် 
ကောင်းသောသစ်သားဖြစ်သည်။ လက်ထုတ်သိမ်ပင်ကို တောင်ဇလပ်ပင် 
ဟူ၍လည်းခေါ်ကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)
ကျူနီးဖောင်းစာ
--------------

ကျူနီးဖောင်းစာ
ကျူနီဖောင်းဆိုသည်မှာ မြားဦး သဏ္ဌာန်ရှိသော ရှေးအခါက ရေးထိုးသည့် ကမ္ပည်းစာတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ခရစ်တော် မပေါ်မီ နှစ် ၃၅၀၀ လောက်က ထိုစာမျိုးကို ဆူမီးယားရီးယန်းလူမျိုးတို့က စတင်တီထွင်ရေးသားကြ၍၊ မက်ဆိုပိုတေးမီးယားနယ်ရှိ တိုင်းဂရစ်နှင့် ယူဖရေးတီးမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် ရှေးအကျဆုံးသော ကျူနီးဖောင်း အရေးအသားမျိုးကို တွေ့ရ၏။ အရုပ်နှင့် သရုပ်ဖော်ရေးနည်းမှ တဖြည်းဖြည်း ကျူနီးဖောင်းရေးနည်းကို ထွင်ယူကြ၏။ ကျူနီဖောင်း အက္ခရာများမှာ ရွံ့ပြားပေါ်တွင် ကညစ်ဖြင့် ရေးသား၍၊ ရွံ့ပြားကို မီးဖုတ်ပြီးလျှင် ကမ္ပည်းစာများကို အဓွန့်ရှည်စွာ တည်တံ့အောင် ပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။ 

ဘီစီ ၂၆ ရာစုက ကျူနီဖောင်းကျောက်စာ
ကျူနီဖောင်းအရေးအသားများကို အဓိပ္ပာယ်ဖော်၍ ဘာသာပြန်ရန် အလွန်ခဲယဉ်း၏။ အကြောင်းမှာ လက္ခဏာအမှတ်အသား တစ်ခုသည် အဓိပ္ပာယ်အမျိုးမျိုး ပေါက်နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်၏။ လက္ခဏာများသည် အတူယှဉ်တွဲထားသော အမှတ်အသားကို လိုက်၍ အဓိပ္ပာယ်အမျိုးမျိုး ပြောင်းနိုင်၏။ ၁၈ဝဝ ပြည့်နှစ် ခန့်တွင် ဂျီအက်(ဖ) ဂရိုတီဖင်းဆိုသူ ဂျာမန်လူမျိုးတစ်ဦးသည် ထိုကျူးနီဖောင်း အရေးအသားများကို ကြိုးစား၍ ဘာသာပြန်ခဲ့ရာ၊ ၁၈၅ဝ-ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ပြီးဆုံးအောင်မြင်လေသည်။ ထိုအက္ခရာများကို ဖတ်နိုင်ခြင်းအားဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့ သိနှင့်ပြီးသော ရှေးဟောင်းသမိုင်းများကို အထောက်အပံ့များစွာ ပေးလေသည်။ ကျူနီဖောင်းအရေးအသားများတွင် ဆူမီးယားရီးယန်းလူမျိုးတို့ အက္ခရာများသည် ရှေးအကျဆုံး ဖြစ်သည့်အပြင် အရှုပ်ထွေးဆုံးလည်း ဖြစ်သည်။ အက်ကေးဒီးယန်းဆူမီးယားရီးယန်း လူမျိုးတို့၏ ကျူနီဖောင်းအက္ခရာ စာလုံးရေပေါင်းမှာ ၆ဝဝ နီးပါးခန့် ရှိလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)
ဥရောပတိုက်တွင် ဂ ရာစုနှစ်မှ ၁၀ ရာစုနှစ်အတွင်း ကံကျွေးချစံနစ်သည် တဖြည်းဖြည်းအကောင်အထည် ပေါ်လာလေသည်။ ကံကျွေးချစံနစ် ပထမဦးဆုံးပေါက်ပွားရာနှင့် စနစ်တကျထွန်းကားဆုံးဒေသမှာ ပြင်သစ်နိုင်ငံပင် ဖြစ်လေသည်။ သို့ရာတွင် အခြားအနောက်ဥရောပနိုင်ငံများတွင် ကံကျွေးချစနစ်သည် အသွင်တမျိုးမျိုးဖြင့် ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရာ ၁၃ ရာစုနှစ်အထိ အထူးတိုးတက် ထွန်းကားခဲ့သည်။ ဥရောပတိုက်တွင် အလယ်ခေတ်၌ ကံကျွေးချစနစ် ထွန်းကားနေသကဲ့သို့ အင်္ဂလန်တွင်လည်း နော်မန်မင်းများ ရောက်လာအုပ်စိုးသည့်အချိန်မှ အစပြု၍ ကံကျွေးချစနစ်သည် အမြစ်တွယ်ခဲ့လေသည်။ 
ဥရောပတိုက်တွင် ထိုအချိန်အခါက မြောက်နှင့်အရှေ့အရပ်မှ ရိုင်းစိုင်းသောလူအမျိုးမျိုးတို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ဒုက္ခပေးလာခါစဖြစ်ရာ အအုပ်အထိန်းရှိနိုင်သမျှရှိအောင် ပြုလုပ်ရာမှ ကံကျွေးချစနစ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့၏။ ကံကျွေးချစနစ်မှာ ကိုယ့်ဘက်တော်သားဖြစ်အောင် သစ္စာခံစေပြီးမှ မြေငှား၍ အုပ်ချုပ်သော အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်တမျိုး ဖြစ်ပေသည်။  

သို့သော် ကံကျွေးချစနစ်ကို အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်တခုဟု ဆိုခြင်းထက် နေထိုင်ဆက်ဆံမှု စနစ်တခုဟုဆိုက ပို၍မှန်ကန်ပေမည်။ ကံကျွေးချစနစ်အရ ရှင်ဘုရင်သည် နိုင်ငံအလုံးကိုထာဝရဘုရားသခင်က ပေးသနား တော်မူသောကြောင့် အုပ်စိုးရ၍ မြေယာအားလုံး၏ ပိုင်ရှင်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလေသည်။ အဓိကမြေရှင်ကြီး ဖြစ်သော ရှင်ဘုရင်သည် မြေယာများကိုခွဲဝေပြီးလျှင် သူ၏ဆွေတော်မျိုးတော်များနှင့် နောက်လိုက်နောက်ပါ အခြွေအရံမှူးကြီးမတ်ရာများအား သစ္စာခံယူစေပြီးနောက် ငှားရမ်းလေသည်။ ထိုသစ္စာခံ မြေရှင်ကြီးများသည် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်မှုအန္တရာယ်မှ ကာကွယ်နိုင်ရန်၊ ခိုင်ခံ့လှသော ကိုယ်ပိုင်ရဲတိုက်ကြီးများ တည်ဆောက်ထားလေသည်။ အခြွေအရံလည် ပေါများသည်။ သူတို့သည် အနီးအနားတဝိုက်တွင် ဘုရင်ကလေးတဆူတဖွယ် ဩဇာလွှမ်းမိုးသူများဖြစ်ကြသည်။ မြေရှင်ကြီးများက တဖန် မိမိတို့ရရှိသော မြေများကို ခွဲဝေ၍ မိမိထက် အင်အားငယ်သောသူများအား သစ္စာခံယူစေပြီးလျှင် ငှားရမ်းပြန်လေသည်။ မြေရှင်ကြီးများသည် ဘုရင့်သစ္စာတော်ခံများဖြစ်သကဲ့သို့ ထိုသူတို့သည်လည်း မြေရှင်ကြီးများ၏ သစ္စာခံများ ဖြစ်လာကြသည်။ ထို့ပြင် သူတို့်သည် မြေရှင်ကြီးများကဲ့သို့ပင် ခိုင်ခံ့သော ရဲတိုက်ကြီးများကို ပိုင်ဆိုင်၍ အနီးအနားတဝိုက်တွင် မင်းမူနေသူများ ဖြစ်၏။ သူတို့ကတဆင့် မြေကို ခွဲဝေ၍ အထက်နည်းအတိုင်း ငှားရမ်းပြန်သည်။ ထိုသို့မြေများကို အဆင့်ဆင့် ငှားရမ်းသွားကြရာ နောက်ဆုံးအဆင့်တွင်ရှိသော သစ္စာခံ၍ မြေငှားယူသူများမှာ စားနိုင်သောက်နိုင်ရုံမျှသာ ရှိလေသည်။
မြေတိုင်းဝန်
------------

မြေတိုင်းဝန်သည် မြေယာတိုင်းတာရေး ဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များကို တာဝန်ယူရသူဖြစ်သည်။ မြေတိုင်းဝန်ရာထူးကို တစ်ခါတစ်ရံ မြေတိုင်းအမတ်ဟူ၍လည်း တွေ့ရှိရသည်။

ဗဒုံမင်းလက်ထက် မြေတိုင်းဝန်
---------------------------

ဗဒုံမင်း ( ဘိုးတော်ဘုရား ) ( ၁၇၈၂ - ၁၈၁၉ ) သည် အမရပူရမြို့တော်သစ်ကို ၁၇၈၂ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်နန်းတက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ မြို့တော်သစ်အား မြစ်ငယ်မြစ်၏ မြောက်ဘက်ထီးပေါင်းကားရပ်၌ တည်ဆောက်စဉ် မြေတိုင်းအမတ် သို့မဟုတ် မြေတိုင်းဝန်ရှိ နေပြီဟု မှန်းဆရသည်။
၁၇၈၉ ခုနှစ်ခန့်တွင် ဦးရွှဲဆိုသူအား မြေတိုင်းဝန်အရာ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဦးရွှဲမှာ မကြာမီ မိုးတားမြို့ မြို့စားအရာရရှိခဲ့၏။ ဦးရွှဲသည် စာဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ နောင်အခါ ဘင်္ဂလားသွားစာတမ်း၊ ဓမ္ပယျေပျို့ စသည်တို့ကို ရေးဖွဲ့ခဲ့သူဖြစ်သည်။

စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက်
-------------------

စစ်ကိုင်းမင်း ( ဘကြီးတော် ) ( ၁၈၁၉ - ၁၈၃၇ ) သည်လည်း ၁၈၂၁ ခုနှစ်ဇွန်လတွင် အင်းဝမြို့ခေတ်သစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ စစ်ကိုင်းမင်းနန်းတက်စတွင် မြေတိုင်းအမတ်အဖြစ် နရာသီရိစည်သူအား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ သူ့အား ၃ နိုဝင်ဘာ ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် နေမျိုးနရာစည်သူဘွဲ့ ပေးအပ်ခဲ့ကြောင်း သိရှိရ၏။

မြေတိုင်းအမတ် နေမျိုးရာဇသင်္ကြန်
--------------------------------

သာယာဝတီမင်း ( ၁၈၃၇ - ၁၈၄၆ ) လက်ထက် မြေတိုင်းအမတ်အဖြစ်ခန့်အပ်ခံရသူမှာ နေမျိုးရာဇသင်္ကြန်ဖြစ်သည်။ သူသည် ၂၃ နိုဝင်ဘာ ၁၈၃၇ တွင် အမရပူရမြို့ဟောင်း ပြုပြင်ရန်အတွက် နန်းကန်ကျွေးဝန်နှင့်အတူ ယာယီစံနန်း ဆောက်လုပ်ရေးတာဝန် ယူခဲ့ရသည်။

ပုဂံမင်းလက်ထက်
--------------

ပုဂံမင်း ( ၁၈၄၆ -၁၈၅၂ ) လက်ထက် မြေတိုင်းအမတ်မှာ ဦးနတ်ပေးဖြစ်သည်။ မြေတိုင်းအမတ် ဦးနတ်ပေးသည် အအသက်အလွန်ရှည်သူ ဖြစ၏။ မင်းတုန်းမင်းနန်းတက်ပြီးနော် ၁၈၅၈ ခုနှစ်က အသက် ၈၀ ကျော် ၉၀ အတွင်း မှူးမတ်ဟောင်းများအား မှန်နန်းတော်ထက်တွင် ငွေကြေး၊ အဝတ်အထည်မှအစ ထောက်ပံမှုပြုခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က မြေတိုင်းအမတ် ဦးနတ်ပေးသည်လည်း သက်ကြီးရွယ်အို မှူးမတ်ဟောင်းတစ်ဦးအနဖြေင့် ထောက်ပံကြေးများ ရရှိခဲ့၏။

ရတနာပုံမန္တလေး
--------------

မင်းတုန်းမင်း ( ၁၈၅၃ -၁၈၈၇ ) လက်ထက်တွင် အမရပူရမှ မန္တလေးမြို့သစ်တည်ဆောင်၍ ပြောင်းရွှေနန်းစိုက်ရန် စီစဉ်ခဲ့ရာ မြို့သစ်တည်မည့်နေရာကို ရေးချယ်ကြရ၏။ ၃၀ အောက်တိုဘာ ၁၈၅၆ ခုနှစ်တွင် မြို့သစ်နေရာကို သွားရောက်ကြည့်ရှုကြရာ ထိုသူများထဲတွင် မြေတိုင်းအမတ် မင်းကျော်ရာဇာလည်း ပါဝင်သည်။ မြေတိုင်းအမတ် မင်းကျော်ရာဇာသည် ရတနာပုံမြို့တော်သစ်အတွက် မြေတိုင်းလုပ်ငန်းများကို ဦးဆောင်လုပ်ကိုင်ခဲ့ရဟန်တူသည်။

ရတနာပုံခေတ် မြေတိုင်းစနစ်
-------------------------

ရတနာပုံခေတ်တွင်မြေတိုင်းပညာရပ်မှာ အတော်အတန် တိုးတက်လျက်ရှိပြီးဖြစ်သည်။ မြန်မာရိုးရာ တာဖွဲ့တိုင်းတာခြင်း၊ သံကြိုးဆွဲတိုင်းတာခြင်းများအပြင် Pkain Table Surveying စနစ်ကိုပင် သုံးစွဲရှိပြီဖြစ်ကြောင်း အထောက်အထားများ တွေ့ရှိရ၏။ Aidade အား အသုံးပြုလျက် မြေပုံရေးဆွဲခြင်းကု်လည်း လက်တွေ့လုပ်ဆောင်နိုင်ကြပြီးဖြစ်သည်။

သီပေါမင်းလက်ထက်
---------------

ရတနာပုံခေတ်တွင် မြေတိုင်းဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသူမှာ ဦးဘိုးဖြစ်သည်။ မြေတိုင်းဝန် ဦးဘိုး၏ အမည်ကို ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက်အထိ တွေ့ရှိနေရဆဲဖြစ်သည်။
**စန္ဒာ** (၂၂ မတ် ၁၉၄၉–၂၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၀၆) သည် မြန်မာ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ စန္ဒာကို ၂၂ မတ် ၁၉၄၉ တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ဦးမြမောင်၊ ဒေါ်မာလာမြင့်တို့က ဖွားမြင်ပြီး၊ ငယ်မည် စာဥ ဖြစ်ပြီး မွေးချင်းများအနက် ‌စတုတ္ထမြောက် ဖြစ်သည်။ ဒေါ်ခင်ဦးမော်၊ ဒေါ်ဝင်းမာ၊ တိုးညွန့် (ရွှေဂေါင်းပြောင်)၊ စန္ဒာနှင့် ဦးမြဇော်(ဖူဂျီ)တို့သည် မွေးချင်းများ ဖြစ်သည်။

အနုပညာလှုပ်ရှားမှု
------------------

ငယ်စဉ်ကပင် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားအချို့၌ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်သည်။ *ရတနာပုံ* (၁၉၅၃)၊ *ဖိုးပြုံးချို* (၁၉၅၅) စသည့် ဇာတ်ကားများတွင် အစ်မဖြစ်သူ ဝင်းမာ၏ ငယ်ဘဝ သရုပ်ဆောင်သည်။ နောက် *အကျော်အမော်*၊ *နှောင်းသစ္စာ*၊ *စွဲတဲ့ မေတ္တာ*၊ *မေတ္တာရွှေရည်*၊ *မင်းထင်ရွှေမှန်* စသည့် ဇာတ်ကားများတွင် ကလေး သရုပ်ဆောင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။

ထိုစဉ်က စိန့်ဖလိုမီနာ (အ.ထ.က(၂)စမ်းချောင်း) တွင် ပညာသင်ယူရင်း သရုပ်ဆောင်အလုပ် တဖက် လုပ်ဆောင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၇ တွင် ဒါရိုက်တာ ဦးတင်မောင်၏ မြဇော်ဖလင်းအတွက် ရိုက်ကူးသည့် *နှစ်မွှာအသည်း* ဇာတ်ကား၌ စန္ဒာအမည်ဖြင့် အဓိကဇာတ်ဆောင်နေရာမှ နှစ်ကိုယ်ခွဲအသွင် ပါဝင်ရပြီး အကောင်းဆုံး အမျိုးသမီး ဇာတ်ဆောင်ဆုကို ရသည်။ *နှစ်မွှာအသည်း*သည် ဒါရိုက်တာဆုနှင့် ဓာတ်ပုံဆုများလည်း ရသည်။ ယင်းဇာတ်ကားတွင် စန္ဒာက ဆံပင်တိုဖြင့် ယောက်ျားလေးပုံစံအတိုင်း သရုပ်ဆောင်မှုများ ရှိရာ ထိုခေတ်ကာလ မိန်းကလေးငယ်များ စန္ဒာဆံပင် လိုက်ထားကြသည်အထိ လွှမ်းမိုးသည်။

*မေတ္တာ* ဇာတ်လမ်းမှ စ၍ သရုပ်ဆောင် ကျော်ဟိန်းနှင့် တွဲဖက် သရုပ်ဆောင်ပြီး မေတ္တာမျှ အကြောင်းပါသည်။

*တချက်ခုတ် နှစ်ချက်ပြတ်*၊ *ဖူးစာလမ်းဆုံ*၊ *အရွယ်ရိုင်း* စသည့် ဇာတ်ကားအများအပြားတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်သည်။ ကျော်ဟိန်းနှင့် အိမ်ထောင်ရေး အဆင်မပြေ ဖြစ်ပြီးနောက် လမ်းခွဲခဲ့ရာ နောက်ပိုင်းတွင် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ၌ ပါဝင်မှု နည်းသွားသည်။ ရုပ်ရှင်လောကမှ အချိန် အတန်ကြာ ပျောက်ကွယ် ပြီးနောက် အစ်ကိုဖြစ်သူ တိုးညွန့်၏ *ရွှေဂေါင်းပြောင်* ဇာတ်ကားတွင် မင်းသား ဝင်းလှိုင်နှင့် တွဲဖက် ပြန်လည် သရုပ်ဆောင်သည်။ *ရူပမာလာ*တွင်လည်း သမန်းကျားကိုမြင့်နှင့် တွဲဖက် သရုပ်ဆောင်သည်။ နောက်ပိုင်း မင်းသားဇော်လင်းနှင့် ‌အိမ်ထောင်ပြုပြီး သရုပ်ဆောင်အဖြစ်မှ အနားယူသည်။ ဒါရိုက်တာ မောင်နှင်းမိုး၏ *မယ်သီတာလို မိန်းကလေး* ဆေးရောင်စုံ ဇာတ်ကားတွင် ရန်အောင်၊ မို့မို့မြင့်အောင်တို့နှင့်အတူ အစ်မကြီး နေရာမှ နောက်ဆုံး သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

ကွယ်လွန်ခြင်း
-------------

စန္ဒာအမည်ဖြင့် ငယ်စဉ်ဘဝကပင် ပြည်သူအများ ချစ်ခင်ခြင်းကို ခံရသော ဒေါ်စန်းစန်းရှင်သည် အသက် ၅၈ အရွယ် ၂၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၀၆ တွင် ကွယ်လွန်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  တင်နိုင်တိုး (ဖေဖော်ဝါရီလ၊ ၂၀၁၃)။ *ပါလီမန်ခေတ် ထင်ပေါ်ကျော်ကြား မြန်မာအမျိုးသမီးများ*။ မဇ္ဈိမစာပေ။ p. ၅၈။ `|date=` ရှိ ရက်စွဲတန်ဖိုး စစ်ဆေးရန် (အကူအညီ)
**မြေစာရင်း၊ မြေတိုင်းနှင့် ပုံနှိပ်ဌာနခွဲ** သည် စိုက်ပျိုးရေး မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်း ဝန်ကြီးဌာန၊ ကြေးတိုင်နှင့် မြေစာရင်း ဦးစီးဌာန၏ လက်အောက်ရှိ ဌာနခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။

ပေါ်ပေါက်လာပုံ
--------------

မြေတိုင်းတာခြင်းနှင့် မြေပုံထုတ်လုပ်ခြင်းလုပ်ငန်းကို ခေတ်မီတိုးတက်အောင်ဆောင်ရွက် နိုင်ရေး ဝန်ကြီး၏ညွှန်ကြားချက်အရ "မြေတိုင်း၊ ပုံထုတ်နှင့် ကွန်ပျူတာဌာနခွဲ" အမည်ဖြင့် ၁၉၉၇ ခုနှစ် မေလမှ ၂၀၀၁ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၂) ရက်နေ့အထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

၂၀၀၁ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၃) ရက်နေ့မှစတင်၍ အစိုးရအဖွဲ့မှ တရားဝင် အတည်ပြုထားသည့် ဖွဲ့စည်းပုံနှင့်အညီ "မြေစာရင်း၊ မြေတိုင်းနှင့် ပုံနှိပ်ဌာနခွဲ" အမည်ဖြင့်ဆောင်ရွက်လာခဲ့သည်။ ယခင်စီမံရေးရာ ဌာနခွဲအောက်ရှိ ပုံနှိပ်စက်ဌာနစုကို လွှဲပြောင်းယူခဲ့ပြီး လ.သ.ခ ဌာနစုကို ကြေးတိုင်နှင့် စီမံကိန်းဌာနခွဲ လွဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအရ (၁) မြေစာရင်းနှင့် မြေတိုင်းဌာနစု (၂) ပုံနှိပ်စက်နှင့် မြေပုံထုတ်ဌာနစုဟူ၍ ဌာနစု (၂) ခုရှိသည်။

ဝန်ကြီးဌာနမှ ချမှတ်ထားသောလုပ်ငန်း လမ်းညွှန်ချက်(၆)ရပ်အနက် မြေကြီး၊ မြေပုံ မှန်ကန်ရေးနှင့် မြေတိုင်းတာ၍ မြေပုံများပြည့်စုံစွာထားရှိရေး လမ်းညွှန်ချက် နှစ်ရပ်ကို အကောင် အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။

လုပ်ငန်းတာဝန်များ
-----------------

1. မြေတိုင်းတာခြင်း၊
2. မြေပုံရေးဆွဲခြင်းနှင့် မြေပုံထုတ်လုပ်ခြင်း၊
3. နှစ်စဉ်မြေတိုင်းအစီအစဉ်များ ရေးဆွဲဆောင်ရွက်ခြင်း
4. အမြဲအမိန့်(၁၁၆)အရ မြေကြီး၊မြေပုံနှင့် မြေစာရင်းမှန်ကန်ရေးလုပ်ငန်းများအားစီမံခြင်း၊ အစီအစဉ် ရေးဆွဲဆောင်ရွက်ခြင်း၊
5. ခေတ်မီမြေတိုင်းတာခြင်းစနစ်၊ GIS စနစ်၊ Remote Sensing စနစ်၊ Database စနစ်များ တိုးတက်အောင်စီမံဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ သင်တန်းပေးခြင်း
**မြေဓာတ်** သည် ရှေးဟောင်းအယူအဆဖြစ်သည့် အခြေခံကျသော ဓာတ်ကြီးလေးပါးအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ မြေဓာတ်ကို ပထဝီဓာတ်ဟု ခေါ်ဆို၍ ကျန်သုံးခုမှာ တေဇောဓာတ် (မီး)၊ အာပေါဓာတ် (ရေ)၊ ဝါယောဓာတ် (လေ) တို့ဖြစ်ကြသည်။

မြန်မာ အယူဝါဒ
-------------

မြန်မာတို့၏ ရှေးဟောင်းရိုးရာ အယူအဆတစ်ရပ်မှာ လူသားများမပေါ်မီကပင် ကမ္ဘာမြေကြီးတည်ရှိနေသည်။ မြေသင်းနံ့ကြောင့် ဗြဟ္မာကြီးများဆင်းလာပြီး ၄ဦးမှာ မြေဆီလွှာကို တပ်မက်စားသုံးမိသဖြင့် ဗြဟ္မာဘုံသို့ ပျံသန်းမတက်နိုင်တော့ပဲ အခြေချနေထိုင်ကြရာမှ လူသားများ ပေါက်ဖွားလာသည် ဆိုကြသည်။
မြေကမ္ဘာကို နတ်မင်းကြီးလေးဦး ထမ်းပိုးစောင့်ရှောက်ထားပြီး ၎င်းတို့ ပခုံးပြောင်းသည့် အခိုက်အတန့်များတွင် မြေငလျင်လှုပ်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်သည်ဟုလည်း ယူဆတတ်ကြသည်။
မြေကြီးသည် အခြားသောအရာဝတ္တုများနှင့် နှိုင်းစာသော် တည်တံ့ခိုင်မြဲသည့် သဘောကိုလည်း အလေးထားတတ်ကြသည်။
မြေကြီးသည် ကောင်းမွန်သန့်ရှင်းအောင် ပြုပြင်ခြင်း၊ တူးဆွဖြိုဖျက်ခြင်း၊ ညစ်ညမ်းရှုပ်ထွေးစေခြင်းတို့အပေါ် မတုန်မလှုပ် သည်းခံနိုင်ပေသည်ဟု စံနမူနာပြုတတ်ကြသည်။
အရာရာကိုသည်းခံနိုင်ပြီးအများအကျိုးသယ်ပိုးသူများကို မြေသားဆန်သည်ဟု အမွှန်းတင် ပြောဆိုရလောက်အောင် မြေကြီးသည် အရေးပါခဲ့သည်။
မြေကို အမှီပြုနေထိုင်ကြရပြီး ပတ်ဝန်းကျင်အပေါ်၊ လောကအပေါ် ကျေးဇူးပြန်လည် မတုံ့ပြန်နိုင် သိတတ်မှု မရှိသူများအား အလကား ဆန်ကုန်မြေလေးတွေ ဟု ကဲ့ရဲ့ရှုံ့ချသောအမြင် ရှိတတ်ကြပြီး ရေမြေတောတောင် သဘာဝအရင်းအမြစ်များအပေါ် တန်ဖိုးထားတတ်၊ ကျေးဇူးပြုတတ်သူများကို ချီးမွမ်းကြသည်။
မြေဓာတ်ကို မြန်မာတို့က လောကရှိ အခြေခံအကျဆုံးဓာတ်သဘာဝ လေးခုအနက် တစ်ခုအဖြစ်မှတ်ယူတတ်ကြပြီး စိန့်တိုင်းသားပေါက်ဖော်များကမူ အခြေခံအကျဆုံး ဓာတ်ကြီး ငါးခုအနက်မှ တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ (ယင်းဓာတ်ကြီးလေးပါး တို့မှာ ရေဓာတ်၊ မြေဓာတ်၊ လေဓာတ်၊ မီးဓာတ် တို့ဖြစ်ပြီး ငါးပါးယူဆသူတို့မှာ သတ္တုဓာတ်ကို မြေဓာတ်မှ သီးခြားခွဲ၍ ရှုမြင်ကြခြင်းဖြစ်သည်။)

ဂရိ နှင့် ရောမ အယူဝါဒ
---------------------

ဂရိ ရှေး ဖီလိုဆိုဖီ နှင့် သိပ္ပံ အယူအဆ အရ မြေ သည် ဓာတ်ကြီး လေးပါး ၌တစ်ပါး အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် လက်တွေ့ကြခြင်း၊ ခုခံခြင်းနှင့် ဒြပ်ဝတ္တု သဘောကို ဆောင်သည်။ ထို့အပြင် သတ္တဝါ တို့ ခံစားရေး ရုပ်ကမ္ဘာလည်း ဖြစ်သည်။

အိန္ဒိယ အယူဝါဒ
--------------

ဟိန္ဒူဘာသာဖြင့် Prithvi (Sanskrit: pṛthvī, also pṛthivī) သည် ကမ္ဘာမြေ သို့ အမိ ဘုရား (mother goddess) ဟု အဓိပ္ပါ ယ်ရသည်။
ကင်ပိမ့်ပင်သည် စားသုံးနိုင်သောအပင်ဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယကျွန်းဆွယ်၊ အရှေ့တောင်အာရှနှင့် နယူးဂီနာနိုင်ငံဇာတိဖြစ်သည်။ တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဘရာဇိးနိုင်ငံ၊ အာဖရိကတိုက်နှင့် ကိုလမ်ဘီယာနိုင်ငံတို့တွင် သဘာဝအလျောက်ပေါက်ရောက်သည်။

ပုံသဏ္ဌာန်
----------

### အပင်

နှစ်ကြာခံနွယ်ပင်မျိုးဖြစ်၍ အခက် အလက် များ ဖြာထွက်၏ ။ ပင်စည်သွယ်ပြီး အလွန် ရှည်သည်။ လက်ယာဘက်သို့ နွှယ်တက်သည်။ ပင်စည် အရည်ရွှမ်းပြီး ပြောင်ချော၍ အစိမ်းရောင် သို့မဟုတ် ခရမ်းရောင်ရှိသည်။

### အရွက်

၂-၅ လက်မခန့် ရှည်ပြီး ၁-၃ လက်မထိ ကျယ်သည်။ အရွက် ထူသည်။ ရွက်ထိပ်ချွန်၍ ရွက်ရင်း နှလုံးပုံရှိသည် ။ ရွက်ပြားချောပြီး ရွက်ညှာ ၁/၂ လက်မမှ တစ်လက်မထိ ရှည်သည်။ ရွက်နားညီသည်။

### အပွင့်

အဖြူရောင် သို့မဟုတ် အနီရောင်ဖြစ်သည်။ ပွင့်ညှာမဲ့ ကြားထွက် တစ်ပင်တိုင်ပန်းခိုင်ဖြစ်သည်။ တန်ဆောင်မုန်းလမှ တပို့တွလအတွင်း ပွင့်သည်။

### အသီး

စားတော်ပဲခန့်ရှိ တစ်စေ့သီး ဖြစ်သည်။ အဖြူ သို့မဟုတ် အနီရောင်ဖြစ်၏ ။ မှည့်သောအခါ ခရမ်းရောင်ရှိသည်။ တပေါင်းလ၊ တန်ခူးလတွင် သီးသည်။

မြန်မာ့တိုင်းရင်းဆေးတွင် အသုံးပြုပုံ
------------------------------------

* အသုံးပြုနိုင်သည့်အစိတ်အပိုင်းများ : အရွက် ၊ အမြစ်။
* မြန်မာနိုင်ငံတွင်တွေ့နိုင်သောနေရာများ : အပူပိုင်းဒေသတွင်ပေါက်ရောက်သည်။
* ပေါက်ရောက်ပုံ : သဘာ၀အလျောက် အလေ့ကျပေါက်ပင် ဖြစ်သည်။
* အသုံးဝင်ပုံ : အာနိသင်

မြန်မာဆေးကျမ်းများအလိုအရ ကင်ပိမ့်သည် ချဉ်၏ ၊ ချို၏ ၊ ပူ၏ ၊ သလိပ်ကို ဖြစ်စေ၏ ၊ ၀ဖြိုးစေ၏ ၊ နှုတ်ကို မြိန်စေ၏ ၊ ထိုင်းမှိုင်းစေ၏ ၊ အိပ်ပျော်စေ၏ ။

အသုံးပြုပုံ-
------------

### အရွက်

1. အရွက်မှ ထုတ်၍ ရသော အဆီသည် အပူနာ ၊ ယားနာ ၊ နှင်းခူတို့ကို ပျောက်ကင်းစေသည်။
2. အရွက်ကို ကြိတ်၍ အနာပေါ်၌ သုတ်လိမ်းပေးလျှင် အနာပူလောင်ခြင်း နည်းပါး၍ ကျက်သွား၏
3. အရွက်ကို ကြိတ်၍ ရသောအရည်ကို သောက်ပါက ဆီးပူ ညောင်းကျရောဂါ ပျောက်ကင်း၏။
4. အရွက်ကို နှာစေး ချောင်းဆိုးနာများနှင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင် မိန်းမများ ဝမ်းချုပ်ခြင်း အတွက် အသုံးပြုသည်။

### အမြစ်

1. အမြစ်ပြုတ်ရည်သည် သည်းခြေနှင့် စပ်လျဉ်းသော အော့အန်ခြင်းကို ပျောက်ကင်း စေသည်။

ဓာတ်ပုံပြခန်း
-------------

* အပင်ပေါက်အပင်ပေါက်
* ပင်စည် အနီရောင်ဖြင့် ကင်ပိမ့်ပင်မျိုးကွဲပင်စည် အနီရောင်ဖြင့် ကင်ပိမ့်ပင်မျိုးကွဲ
* အရွယ်ရောက်လာသော ကင်ပိမ့်ပင်အရွယ်ရောက်လာသော ကင်ပိမ့်ပင်
* အင်ဒိုနီးရှားဟင်းလျာအင်ဒိုနီးရှားဟင်းလျာ

ကိုးကား
-------

1. ↑  Kew World Checklist of Selected Plant Families, *Basella alba*
**ကပ်ပါဒိုရှာ** သည် တူရကီနိုင်ငံ အနာတိုလီယာ အလယ်ပိုင်း အများအားဖြင့် နက်ဗ်ရှီယာပြည်နယ်၊ ကေဆာရီပြည်နယ်၊ ကာရှေးပြည်နယ်၊ အာဆာရာပြည်နယ်၊ မာလာတျာပြည်နယ်၊ ဆီဗာ့စ်ပြည်နယ် နှင့် နစ်ဒါပြည်နယ်တို့တွင် တည်ရှိသည်။

ဘီစီ ၃၀၀ ခုနှစ်များ နှောင်းပိုင်းမှ အစပြု၍ ကပ်ပါဒိုရှာ ဆိုသော အမည်ကို အတွင်းပိုင်းပြည်နယ် ဖြစ်ပြီး တစ်ခါတစ်ရံတွင် မဟာကပ်ပါဒိုရှာ ဟု ခေါ်သော ကပ်ပါဒိုရှာ အထက်ပိုင်းကို သီးသန့် ရည်ညွှန်းလေ့ ရှိသည်။ ကပ်ပါဒိုရှာ အောက်ပိုင်းမှာ အခြားနေရာတစ်ခုကို ညွှန်းဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။

ဟီရော့ဒိုးတပ် ၏ အဆိုအရ  အိုင်ယွန်နီယန် ပုန်ကန်မှု အချိန် (ဘီစီ ၄၉၉) တွင် ကပ်ပါဒိုရှာသားတို့သည် တောရပ်စ်တောင်ကုန်းမှ ယူဆိုင်း (ပင်လယ်နက်) အထိ ဒေသများကို သိမ်းပိုက်ထားခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ကပ်ပါဒိုရှာသည် တောင်ဘက်တွင် စီလီစီယာမှ ခွဲခြားထားသော တောရပ်စ်တောင်ကုန်းများမှ လည်းကောင်း၊ အရှေ့ဘက်တွင် ယူဖရေးတီး အထက်ပိုင်းမှ လည်းကောင်း၊ မြောက်ဘက်တွင် ပွန်တပ်စ် ဒေသမှလည်းကောင်း၊ အနောက်ဘက်တွင် လစ်ကေးနီးယား နှင့် ဂလေးရှား အရှေ့ပိုင်းတို့မှ လည်းကောင်း နယ်နိမိတ် သတ်မှတ်ထားသည်။

သမိုင်းတလျှောက်တွင် ခရစ်ယာန်တို့မှ အသုံးပြုခဲ့သော ထိုအမည်ကို နိုင်ငံတကာ ခရီးသွားလုပ်ငန်း အသိုင်းအဝိုင်းမှ ဆက်လက် အသုံးပြုကြပြီး သဘာဝအလျောက် ရင်သပ်ရှုမော အံ့ဩဖွယ်များ ရှိပြီး အဓိကအားဖြင့် ဒဏ္ဍာရီဆန်သော မီးခိုးခေါင်းတိုင်သဏ္ဌန် ကျောက်တုံးများ နှင့် ထူးခြားသော သမိုင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အမွေအနှစ်များ ပါဝင်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  [Herodotus, The Histories, Book 5, Chapter 49]
2. ↑  
Van Dam, R. *Kingdom of Snow: Roman rule and Greek culture in Cappadocia.* Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 2002, p.13.
ကဗာကို စီလဗာ
ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ သမိုင်းတွင် ၁၃ နှစ်ကာလ အတွင်း ပထမဦးဆုံးသော လူများစု အစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည့် ဝန်ကြီးချုပ် အန်နီဗယ် ကဗာကို စီလဗာကို ၁၉၃၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ၁၅ ရက်နေ့တွင် ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ ဗိုလစ်ကွေးမီမြို့၌ မွေးဖွားသည်။ လစ္စဗွန်းမြို့တော်ရှိ စီးပွားရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးအဆင့်မြင့်တက္ကသိုလ်မှ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာဘွဲ့ကို ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလန်ရှိ ယောက်တက္ကသိုလ်မှ စီးပွားရေးပါရဂူဘွဲ့ကို ရရှိသည်။ ပညာသင်ကြားပို့ချမှုဖြင့် အသက်မွေးခဲ့ရာ နောက်ဆုံးတွင် လစ်စဘွန်းမြို့ရှိ ကက်သလစ်တက္ကသိုလ်၌ စီးပွားရေး ပါမောက္ခဖြစ်လာသည်။ ၁၉၈ဝပြည့် နှစ်တွင် ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ၏ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စီမံကိန်းဆိုင်ရာဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်အပ်နှင်း ခံခဲ့ရသည်။

ကဗာကိုစီလဗာသည် ၁၉၈၅ ခုနှစ် မေလတွင် ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ ခေါင်းဆောင် ဖြစ်လာသည်။ ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်ဝါဒီများနှင့် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒီတို့ ပူးပေါင်းဖွဲ့စည်းထားသောညွှန့်ပေါင်းအစိုးရ အတွင်းတွင် အလုပ်သမား ရေးရာနှင့် စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ မူဝါဒများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ သဘောထားကွဲလွဲရာမှ ဆိုရှယ်ဒီမို ကရက်များ နုတ်ထွက်လိုက်ခြင်းကြောင့် ထိုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် ရွေးကောက်ပွဲများကျင်းပ ခဲ့ရသည်။ ယင်းရွေးကောက်ပွဲတွင် ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တို့ အနိုင်ရခဲ့ရာမှ ကဗာကိုစီလဗာသည် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒီ မာရီယိုဆွာရက်စ်ကို ဆက်ခံ၍ ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ် လာခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် နေရာအများစုကို လွှမ်းမိုးနိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိ၍ ကဗာကိုစီလဗာ၏ ညွှန့်ပေါင်းအစိုးရ အဖွဲ့လည်း ၁၉၈၇ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် နုတ်ထွက်လိုက်ရပြီး ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပပြန်ရာ ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တို့သည်၁၉၈၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် လူများစုအစိုးရအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၃ နှစ်တာ ကာလအတွင်း ၁၇ ကြိမ်မြောက် ဖွဲ့စည်းခြင်းဖြစ်သောယင်းအစိုးရ အဖွဲ့ကို ကဗာကိုစီလဗာကပင် ဦးဆောင်သည်။

ကဗာကိုစီလဗာသည် ၁၉၇၄-၇၅ ခုနှစ်အတွင်း လက်ဝဲဝါဒီတို့အင်အား အထွတ်အထိပ်ရောက်ခဲ့စဉ်က ပြည်သူပိုင် သိမ်းခဲ့သည့် စက်မှုလုပ်ငန်းများကို ပြန်လည်ရောင်းချရန် အစဉ်တစိုက်တိုက်တွန်းလာခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကဗာကိုစီလဗာ၏လူများစုအစိုးရအဖွဲ့သည် ထိုသို့ရောင်းချနိုင်ရန် 
ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်နိုင်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်းလိမ့်မည်ဟု ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်ပါတီဝင်များက သုံးသပ်မျှော်လင့်လျက် ရှိသည်။[1]

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)
**လျှာ**သည် ကြွက်သားမျှင်၊ မျူကပ်မင်းဗရိန်းခေါ် ချွဲမြှေးတို့ဖြင့် ပြီးသော ခံတွင်း၏ အောက်အခင်းနှင့် ပမာတူ၏။ အတွင်းကား ကြွက်သားစိုင် ဖြစ်ပြီးလျှင် အပေါ်ယံမျက်နှာပြင်ကား မျူကပ်မင်ဗရိန်းဖြစ်၏။ အမြဲသဖြင့် စိုထိုင်းနေလေသည်။

မျူကပ်မင်ဗရိန်းကို မှန်ဘီလူးဖြင့်ကြည့်လျှင် အဖုမြွာများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်ကိုတွေ့၏။ ထိုအဖုမြွာတို့သည် သုံးမျိုးရှိ၏။ ယင်းတို့မှာ (၁) လျှာပေါ်တွင် အမြှောင်းလိုက်တန်းနေ၍ လျှာတစ်ခုလုံး၏အပေါ်တွင် အနှံ့အပြားတည်ရှိနေသော အဖုမြွာများ၊ (၂) လျှာဖျားနှင့် အနားတစ်ဝိုက်၌ တည်ရှိသော မှိုပွင့်သဏ္ဌာန် အဖုမြွာများ၊ (ယင်းတို့ကို ရသာဖုကလေးများ ဟုလည်းခေါ်၏။)၊ (၃) လျှာရင်း၌ရှိ၍ အရွယ်အားဖြင့် အကြီးဆုံးနှင့် အရေအတွက်အားဖြင့် အနည်းဆုံးဖြစ်သော စက်ဝိုင်းစိတ်ပုံရှိ အဖုမြွာကြီးများဖြစ်ကြသည်။ ထိုအဖုမြွာကြီးများသည် အနည်းဆုံး ၇ ခုမှ အများဆုံး ၁၂ ခုအထိ ရှိပြီးလျှင် လျှာ၏ နောက်ပိုင်းတွင် မြားဦးပုံပေါ်နေအောင် တန်းလျက်ရှိ၍ လျှာရင်းသို့ ဦးလှည့်နေ၏။ ဤအဖုမြွာမျိုးသည် အလယ်တွင် ချိုင့်လျက်ရှိသည်။ ထိုချိုင့်ခွက်နှင့် အဖုမြွာတွင် နဗ်ကြောမျှင်များ ရှိ၏။ အစာကို စားလိုက်သောအခါ လျှာဖျားဖြင့် အရသာကို အတန်ငယ်သာသိ၍ လျှာရင်းရောက်မှသာ အရသာမှာ သိသိသာသာကြီးပေါ်လာသည်။ အထူးသဖြင့် အချိုအရသာကို လျှာဖျားဖြင့် ပိုမိုသိလွယ်၍ အချဉ်ကို လျှာနံဘေးဖြင့် သိလွယ်ပြီးလျှင် အခါးအရသာကိုမူကား လျှာရင်းအဖုမြွာကြီးများဖြင့်သာ သိလွယ်လေသည်။

လျှာရင်းမှာ အာခေါင်ဖြင့် တွယ်၍ နေသော်လည်း လျှာဖျားမှာ လွတ်လပ်စွာ ခေါက်ချည် ဖြန့်ချည် ဝဲယာအထက်အောက် လှုပ်ရှားနိုင်လေသည်။ လျှာသည် အောက်ဘက်တွင် ချောမွတ်သော အသားမြှောင် အသားမြှေးတို့ဖြင့် ဆိုင်းတွယ်လျက်ရှိပြီးလျှင် အဖျားကလေးလောက်သာ အတွယ်အဆိုင်းမရှိဘဲ လွတ်လပ်လျက်ရှိလေသည်။ အချို့သောသူတို့၌ လျှာသည် အဖျားတိုင်အောင် အောက်ဘက်မှ တွယ်လျက် ရှိသောကြောင့် လျှာကို အခြားသူတို့ကဲ့သို့ ရှည်ရှည် မထုတ်နိုင်ကြချေ။ လျှာကိုအပြင်သို့ထုတ်ခြင်း၊ ရှေ့သို့ချွန်းခြင်း၊ လုံးခြင်း၊ လှိမ့်ခြင်းတို့သည် လျှာ၌ရှိသော ကြွက်သားတို့၏ လှည့်ပတ်လှုပ်ရှားနိုင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်လေသည်။ စကားပြောသည့်အခါ ထစ်ခြင်း၊ ဆွံ့ခြင်း၊ အခြင်းတို့သည် လျှာတွင်ရှိသည့် ကြွက်သားများ ကောင်းစွာမလှုပ်ရှားနိုင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ကြရလေသည်။

လျှာတွင် အခြားကိုယ်ခန္ဓာအစိတ်အပိုင်းမှာကဲ့သို့ သွေးကြောများ အနှံ့အပြားရှိလေသည်။ လျှာ၏ အရေးကြီးသောလုပ်ငန်းရပ်မှာ အရသာခံခြင်း၊ အစာကိုဝါးရာ၌ သမအောင် လှိမ့်နယ်ကူညီပေးခြင်း၊ အစာကိုမျိုချရန် ကူညီပေးခြင်းနှင့် ပြောဆိုရယ်မောရာ၌ အသံထွက်စေခြင်းတို့ ဖြစ်၏။ လျှာသည် သတ္တဝါကိုလိုက်၍ ကွဲပြားခြားနား၏။ ပုံစံပြရလျှင် ကြောင်တွင် အစာကို အရိုးအသားခွဲခြား၍ ထုတ်ယူနိုင်ရန် ဝက်မှင်မွေးကဲ့သို့ ကြမ်းသော လျှာရှိ၏။ မြက်စားသတ္တဝါများ၌ကား မြက်ကိုသွားဖြင့် မကိုက်ဖြတ်မီ လျှာဖြင့် ခပ်များများသိမ်းယူနိုင်ရန် ကြမ်း၍ ရှည်သောလျှာရှိ၏။ ဖားနှင့် ပုတ်သင်ညိုမျိုးတို့၌မူကား အစာဖြစ်သော ပိုးမွှားများကို လျှာဖြင့်ဖမ်းလိုက်တိုင်း စေးကပ်၍ပါလာအောင် လျှာမှာရှည်၍ အစေးလူးထားသကဲ့သို့ ခပ်ထိုင်းထိုင်းဖြစ်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)
A masonry arch   
 1. Keystone 2. Voussoir 3. Extrados 4. Impost 5. Intrados 6. Rise 7. Clear span 8. Abutment
အနုပညာသမိုင်း ဗိသုကာအတတ်ကို ပြန်လည်ကြည့်ရှု
လျှင် ရောမခေတ်နှင့် ထိုနောက်တွင် ပေါ်ပေါက်လာသော 
အဆောက်အအုံများ၌ မုခ်ခုံးများ အသုံးများခဲ့သည်ကို 
တွေ့မြင်ရပေသည်။ ရောမ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးများ၊ 
ဇာတ်ရုံဝိုင်းကြီးများ၊ တမံဆည်ရိုးရေကာတာကြီးများ 
စသော အဆောက်အအုံများတွင် မုခ်ခုံးမပါလျှင် မပြီးသ
လောက် ဖြစ်သည်။ ရောမဗိသုကာအတတ် ထွန်းကားစ
အချိန်က အဆောက်အအုံများမှာ အလွန်ကြီးလေးထူထဲရာ 
ထိုအလေးချိန်ကို ထမ်းထားနိုင်စေရန် မုခ်ခုံးကြီးများ 
သဏ္ဌာန် ဆောက်လုပ်ခဲ့ရလေသည်။ 
တံခါးပေါက်များတွင် မုခ်ခုံးများကို အသုံးပြုထားခြင်းမှာ 
တံခါးပေါက်ကို ပိုမို မြင့်စေရန် နှင့် ခန့်ညားလှပစေရန် 
သာမက တံခါးအပေါ် ရှိ အဆောင်အရွက်များ၏ 
အလေးလည်း ကြံ့ကြံ့ခိုင်စေရန် ဖြစ်ပေသည်။
မုခ်ခုံးများကို ဆောက်လုပ်ရာ၌ တစ်ဖက်ရှူးကျောက်တုံး၊ 
သို့မဟုတ် အုတ်ချပ်များကို အံကျစီ၍ ထည့်ရလေသည်။
(ရေတွင်းအဝိုင်းများကို စီရာတွင် ရေတွင်းအုတ်ခေါ် တစ်ဖက်ရှူး 
အုတ်ချပ်များကို သုံးသည့် သဘောမျိုးဖြစ်၏။) ထိုတစ်ဖက်ရှူး 
အုတ်ချပ်များကိုတစ်ခုနှင့်တစ်ခု အံကျစီလိုက်သောအခါ အထက်မှ 
အလေးချိန်မည်မျှပင်ဖိစေကာမူ အောက်သို့ ကျွံကျရန်မရှိတော့ပေ။ 
အပေါ်မှ ဖိလေ၊မုခ်ခုံးသည် ခိုင်ခံ့လေဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် ထိုတစ်
ဖက်ရှူးကျောက်တုံးများသည် တစ်ခုကိုတစ်ခု တွန်းကန်၍ နေကြ
သဖြင့် အပေါ်မှ အလေးချိန်များလွန်းလျှင် ဘေးသို့ ပွင့်ထွက်
သွားနိုင်သည်။ ထိုကြောင့် မုခ်ခုံးများကို ဘေးမှ တောင့်တင်းခိုင်ခံ့
သော လက်ခံနံရံ လက်ခံတိုင်များ ခံပေးထားရန် လိုသည်။ 
လိုအပ်လျှင် ကျားများလည်းကန်ပေးထားရသည်။ ကွန်ကရိစသည့်
တို့ဖြင့် တသားတည်းဖြစ်အောင်မွမ်းမံဆက်စပ်ထားလျှင်လည်း 
မုခ်ခုံးပုံရှိသော ကျောက်တုံးကြီး တစ်တုံးကဲ့သို့ ဖြစ်သွားသည့်အ
တွက် ဘေးသို့ ပွင့်ထွက်စရာ လမ်းမရှိတော့ချေ။
မုခ်ခုံးများကို စီရာတွင် ရှေးဦးစွာ အလိုရှိသော မုခ်ခုံးပုံအတိုင်း 
သစ်သားဘောင် ပုံစံခံ၍ တစ်ဖက်ရှူး ကျောက်တုံးများကို
အံကျ စီရသည်။ အလယ်တည့်တည့်၌ နောက်ဆုံး ချပေးရသော 
ကျောက်တုံးသည် ကျန် ကျောက်ချပ် အားလုံးကို ရွေ့မသွားအောင်
ထိန်းပေးထား၍ ထိုကျောက်တုံးကို ထိပ်စီးကျောက်တုံးဟု ခေါ်
သည်။အဖြောင့်ဖြစ်သော ထုပ်တန်း၊ ရက်မတန်းများထက် မုခ်ခုံး
များက ပိုမို၍ အလေးချိန်ကို ထမ်းထားနိုင်သည်။ ပုံစံအားဖြင့်
သာမန် ဝါးခြမ်းတစ်ခုကို တံတားသဖွယ် ခင်း၍ အုတ်တစ်ချပ်ကို 
တင်ကြည့်ပါ။ ဝါးခြမ်းသည် ညွတ်ကွေးလာလိမ့်မည် ။ သို့သော်
ထိုဝါးခြမ်းကိုပင် မုခ်ခုံးသဏ္ဌာန် ပြုလုပ်၍ အုတ်ချပ်ကိုတင်ကြည့်
ပါက လွယ်ကူစွာမညွတ်နိုင်ကြောင်းကို တွေ့ရလိမ့်မည် ။ ထို
ကြောင့်အဆောက်အအုံ ကြီးများ၊ တံတားကြီးများတွင် အလေးချိန်
ကို ပိုမိုထမ်းနိုင်စေရန် မုခ်ခုံးကြီးများ၏ အထောက်အပံ့ဖြင့် တည်
ဆောက်ကြခြင်း ဖြစ်လေသည်။[1]

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)
**Mathematical thinking** ဆိုသည်မှာ သိပ္ပံ ၊ နည်းပညာ နှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ နယ်ပယ်တို့တွင် ဖြစ်ပေါ်နေသော ပြဿနာရပ်များအား ဖြေရှင်းရာတွင် အသုံးပြုသော လုပ်ငန်းစဉ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပုံမှန် သင်္ချာတွက်ခြင်းနှင့် မတူညီပါ။ ပုံမှန်အားဖြင့် အခြေခံပညာကျောင်းများမှာ သင်သော သင်္ချာမျိုးလည်း မဟုတ်ပါ။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် Mathematical Thinking သည် ဖော်မြူလာ အပေါ်အခြေခံထားသော ပုစ္ဆာများကို ဦးတည် ဖြေရှင်းခြင်း မဟုတ်လို့ ဖြစ်သည်။
Math ဟာ ကျွန်တော်တို့၏ကမ္ဘာကြီးအပေါ်မြင်နေတဲ့ အမြင်တွေကို ပြောင်းလဲပစ်နေကြသည်။ ဥပမာ အနေဖြင့် အိုင်းစတိုင်း , Perrin , Smoluchowski စတဲ့ သိပ္ပံပညာရှင်တွေဟာ Mathematical analysis of random trajectories and Gauss Curve ဥပဒေသတွေကို အသုံးပြုပြီး ကမ္ဘာကြီးဟာ အက်တမ် တွေနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတယ်ဆိုတာ ရှင်းလင်း သက်သေပြခဲ့ကြသည်။
သင်္ချာသည် စိတ်ကူးသပ်သပ်ဖြစ်ကောင်းဖြစ်မည်။ သို့ပေမဲ့ ပျင်းရိငြီးငွေ့ဖွယ် မဟုတ်သကဲ့သို့ တွက်ချက်ခြင်းဖြင့် လမ်းဆုံးတာမျိုးလဲ မဟုတ်ပါဘူး။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ သင်္ချာဟာ အကြောင်းပြချက်ပေးခြင်းနဲ့ မိမိတို့ရဲ့ လုပ်ဆောင်မှုတွေကို သက်သေပြခြင်းလဲ ဖြစ်လို့ပါပဲ။ ပြဿနာတွေရဲ့ ခိုင်လုံတဲ့ အကြောင်းပြချက်ကို ရှာဖွေရမည်၊ ဖြေရှင်းချက်ဟာလဲ မှန်ကုန်ကြောင်း သက်သေခံပေးခြင်းဖြစ်သည်။ သင်္ချာသည် အမှန်တရားကို ရှာဖွေခြင်းပဲ ဖြစ်သည်။

လုပ်ငန်းစဉ်များ
---------------

အထက်ဖော်ပြပါ နယ်ပယ်များတွင် ဖြစ်ပေါ်နေသော real-world problem များအတွက် solution ကို math နဲ့ တွက်ထုတ်ကြသည့်အခါ အောက်ပါ အဆင့်(၄)ဆင့်ဖြင့် လုပ်ဆောင်ရသည်။

### Posing the right questions

ပထမအဆင့်တွင်Design thinking ကဲ့သို့ ပြဿနာ တင်သွင်းခြင်းမှ စရသည်။ ၎င်းအဆင့်တွင် မှန်ကန်သော ပြဿနာ တစ်ရပ်ကို တည်ဆောက်နိုင်ရန် ဖြစ်သည်။ ပြဿနာသည် မိမိတို့လူသားများ ရှာဖွေနေသော အမှန်တကယ် လိုလားနေကြသည့်အရာများ ဖြစ်ရပါမည်။

### Real world ---> math formulation

တည်ဆောက်ထားသည့် ပြဿနာကို real world problem မှ math problem အဖြစ်ပြောင်းလဲပေးရမည်။

### Computation

၎င်းအဆင့်တွင် math problem ကိုတွက်ချက်ရမှာဖြစ်သည်။ အဖြေကိုလည်း သင်္ချာပုံစံအဖြစ်နဲ့ပြရပါမည်။ ဆိုလိုတဲ့ mathematical form ဆိုတာ equation တွေ formula တွေနဲ့သင်္ချာကိန်းဂဏန်းများပင်ဖြစ်သည်။

### Math formulation ---> real world, verification

နောက်ဆုံးအနေဖြင့် ရလာသည့် အဖြေသည် သင်္ချာပုစ္ဆာ အဖြေတစ်ခုအသာ မဟုတ်ဘဲ real world problem ၏ အဖြေ အဖြစ်ပြောင်းလဲရမည်။ ဒီ solution ဟာ ပြဿနာကို ဖြေရှင်းနိုင်ရဲ့လား စမ်းစစ်ရမည်။ ဒီအဆင့်သည် အရေးပါသော အဆင့်ဖြစ်သည်။

အကြံပြုချက်
-----------

ကျွန်တော်တို့ဟာ အဆင့်(၃)ကို ဖြတ်ကျော်ရန် ကွန်ပျူတာများကို အသုံးချသင့်ပါသည်။ မိမိတို့ကိုယ်တိုင်ကတော့ math ၏ အဓိကျသည့် အဆင့်(၁၊၂၊၄)မှာ ဘယ်လိုလုပ်ကြမလဲဆိုတာ ပိုပြီးအားထည့်သင့်ပါသည်၊ အဘယ့်ကြောင်ဆိုသော် ၎င်းအဆင့်များသည် တွေးခေါ်ယူဆချက်များနှင့် တိုက်ရိုက်ပတ်သက်နေလို့ဖြစ်သည်။ အထက်မှာပြောခဲ့သကဲ့သို့ သင်္ချာသည် တွက်ချက်ခြင်းမှာ လမ်းမဆုံးဘူး၊ ယူဆချက်တွေ လွှဲခဲ့ရင် တွက်ချက်ထားတာအားလုံးအလကားပဲဖြစ်မည်။ ထို့ကြောင့် reasoning နဲ့ proving ပိုင်းမှာ ပိုအားထည့်ပြီး math ကို ချဉ်းကပ်လေ့လာသင့်ပါသည်။ သင်္ချာသည် တွက်ချက်ခြင်း သက်သက်သာမဟုတ်ဘဲ ၎င်းထက်ပို၍ ကျယ်ပျံ့သော ဘာသာရပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

နိဂုံး
------

Design thinking, Mathematical thinking နှင့် Model thinking စသည်တို့သည် သိပ္ပံဆောင်းပါးများ၊ စာတမ်းများ ရေးသားရာတွင် အနည်းနှင့်အများ ပတ်သက်ဆက်နွှယ်နေသော concept များဖြစ်သကဲ့သို့ ၎င်းတို့ကို အသုံးပြုပြီး realization လုပ်ရခြင်းမျိုးလဲ ရှိကြသည်။

ကိုးကား
-------

* www.ted.com/talks/cedric\_villani\_what\_s\_so\_sexy\_about\_math
* 
*
LulzSec နှင့် မရောထွေးပါနှင့်။
**LulzSec** သည် ကွန်ပျူတာ ဟက်ကာအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး ကနေဒါဝဘ်ဆိုဒ်များအား ဆက်တိုက်ဆိုသလို တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတကာ၏ ဂရုပြုခြင်းကို ခံရသည်။ သူတို့၏ ပစ်မှတ်များတွင် *Conservative Party of Canada* နှင့် *Husky Energy* တို့ပါဝင်သည်။ ၂၀၁၁ ဇွန် ၇ တွင် LulzRaft မှ ကနေဒါ ဝန်ကြီးချုပ် စတီဖင် ဟာပါ၏ ဇာတ်ကြောင်းအမှားအား မှားယွင်းစွာ ရေးသားကာ *Conservative Party of Canada* ဝဘ်ဆိုဒ်အား ဟက်ခဲ့သည်။ ယင်းကဲ့သို့ မဟုတ်မမှန် သတင်းအမှားသည် တွယ်တာမှတဆင့် ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။ 
ဝန်ကြီးချုပ်၏ ပြောခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ်က ယင်းဇာတ်လမ်းအား ငြင်းဆိုခဲ့သည်။

LulzRaft အဖွဲ့သည် ဇွန် ၈ တွင် ပါတီအလှူရှင်များ၏ အချက်အလက်များပါဝင်သည့် database တစ်ခုအား ထပ်မံတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ယင်းတွင် အလှူရှင်များ၏ အီးမေးလ်များ အိမ်လိပ်စာများ ပါဝင်သည်။ အဖွဲ့သည် Husky Energy အားလည်း တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ဤကဲ့သို့ တိုက်ခိုက်မှုသည် ယခင်တိုက်ခိုက်မှုမှ အကျိုးဆက်ဖြစ်ပြီး ပြည်သူများအား ဓာတ်ငွေ့အား အလကားပေးသုံးကြောင်း ကတိပြုသည့်စာစောင်အား တင်ထားခဲ့သည်။

မှတ်ချက်ပေးသူအချို့က အဖွဲ့အား Conservative ပါတီအား မနှစ်သက်ကြသူများဟု ထင်ကြေးပေးကြသော်လည်း LulzRaft မှ ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်သည်မှာ သူတို့သည် နိုင်ငံရေးသမားများအား မနှစ်သက်ကြသူများဟု ဆိုသည်။ အချို့က Copycat effect ကြောင့် တိုက်ခိုက်ရန် စိတ်ကူး ရလာသည်ဟုဆိုကြသော်လည်းယင်းအဖွဲ့သည် LulzSec နှင့် ဆက်နွယ်မှု ရှိလေသလား မသိရပေ။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  Beltrame၊ Julian။ "Hacker without a cause scores with Harper 'breakfast incident' hoax"၊ 8 June 2011။ 8 March 2012 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  "Online donors' data breached: Conservatives"၊ 8 June 2011။ 10 June 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Proussalidis၊ Daniel။ "Anti-Tory hackers strike again"၊ 8 June 2011။ 9 June 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  Chase၊ Steven။ "Hackers take another jab at Tories on heels of Harper choking hoax"၊ 8 June 2011။ 10 June 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
ဆီပတ်စတိုပိုမြို့
ယူကရိန်းနိုင်ငံ၏ သင်္ဘောဆိပ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ယခင်က ဆိုဗီယက်နိုင်ငံ၏ အနောက်တောင်ကမ်းခြေပေါ်ရှိ သင်္ဘောဆိပ်မြို့ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်နက် ကမ်းခြေတွင် ရုရှရေတပ်၏ အခြေခံ စခန်းကြီးလည်းဖြစ်၏။ သဘာဝအတိုင်းဖြစ် ပေါ်နေသော ဆိပ်ကမ်းတွင် သင်္ဘောကြီးများ အခါမရွေး ဝင်ရောက် ဆိုက်ကပ်နိုင်ပေသည်။ သို့သော် ၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်မှစ၍ ဆီဗတ်စတိုပိုမြို့ဆိပ်ကမ်းမှာ ရေတပ်လက်နက်ခဲယမ်းမီး ကျောက်များ ထုတ်လုပ်သိုလှောင် သော ဌာနဖြစ်ခဲ့သဖြင့် နိုင်ငံခြားသင်္ဘောကြီးများဆိုက်ကပ်ရန် ခွင့်မပြုခဲ့ချေ။ ရုရှနိုင်ငံအတွက် စက်ကရိယာများနှင့် ကျောက်မီးသွေးများ တင်ဆောင်လာသည့်အခါ၌သာ ဆိုက်ကပ်ရသည်။ ကရိုင်းမီးယန်းစစ်ပွဲအတွင်း ၁၈၅၄ ခုနှစ်တွင် ရုရှနှင့်စစ်ဘက်ပြုသော အင်္ဂလိပ်၊ ပြင်သစ်နှင့် တူရကီ မဟာမိတ်တပ်များသည် ဆီဗတ်စတိုပိုမြို့ကို ၁၁ လကြာမျှ ဝန်းရံတိုက်ခိုက်ခဲ့လေသည်။ ၁၈၅၅ ခုနှစ်၌ ရုရှတို့ဆုတ်ခွာပေးရသည်။ ထိုအခါ ဆီဗတ်စတိုပိုမြို့သည် အခိုင်အမာဆောက်လုပ်ထားသော ခံတပ်များနှင့်တကွ တစ်မြို့လုံး ပြိုကွဲပျက်စီးခဲ့ရလေသည်။ ၁၈၅၆ ခုနှစ် စစ်ပြေငြိမ်းကြသောအခါ၊ ပါရစ်စစ်ပြေ ငြိမ်းရေးစာချုပ်တွင် ဆီဗတ်စတိုပိုမြို့၌ ခံတပ်များပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်းမပြုရဟု ပညတ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ် ပြင်သစ် ပရပ်ရှား စစ်ပွဲအတွင်းတွင် ဆီဗတ် စတိုပိုမြို့ကို ရေတပ်လက်နက် စခန်းအဖြစ် ပြန်လည်အသုံးချခဲ့လေသည်။ သို့ရာတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ်လေသော် ဂျာမန်တပ်များသည် မြို့ကို ၉ လကြာမျှ ဝိုင်းထားပြီးနောက် ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြန်သည်။ ၁၉၄၄ ခုနှစ်၌ ရုရှတို့က ပြန်လည်သိမ်းယူနိုင်သောအခါတွင် မြို့မှာ စစ်ဒဏ်ကြောင့် မရှုမလှပျက်စီးယိုယွင်းနေပြီဖြစ်၏။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် ဆီဗတ်စတိုပိုမြို့ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကို အားသွန်ဆောင်ရွက် ခဲ့ခြင်းကြောင့် ယခုအခါ ပြန်လည်စည်ပင်နေလေပြီ။

ဆီဗတ်စတိုပိုမြို့၌ စက်ကရိယာများ ထုတ်လုပ်သော လုပ်ငန်းကြီးများအပြင် ဂျုံ၊ သားရေ၊ ဆပ်ပြာနှင့် အုတ်ကြွပ် လုပ်ငန်းများလည်းရှိ၏။ သင်္ဘောများတည်ဆောက်ပြုပြင်ရာ အလုပ်ရုံများလည်းရှိသည်။ ဆီဗတ် စတိုပိုမြို့မှ မောစကိုမြို့တော်သို့ ခါးရကပ်မြို့ကိုဖြတ်လျက် မီးရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ဆက်သွယ်ထား၏။ ရေကြောင်းအတတ်သင်ကျောင်းများနှင့် နာမည်ကျော်သတ္တဗေဒဆိုင်ရာ ပြတိုက်တစ်ခုလည်းရှိ၏။ ဆီဗတ်စတိုပိုမြို့မှာ အပန်းဖြေပင်လယ်ရေချိုးဆိပ်ကမ်းမြို့လည်း ဖြစ်၏။ ၁၉၃၉ ခုနှစ် သန်ကောင်စာရင်းအရ၊ မြို့နေလူဦးရေမှာ ၁၁၁၉၄၆ ယောက်ဖြစ်လေသည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၃၄၂,၄၅၁ ယောက်ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)
**Melodic Metalcore** သည် metalcore ၏ မျိုးခွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး melodic death metal မှ စိတ်ကူးညဏ်သစ်ဖြစ်သည်။ guitar riff, blast beat တို့နှင့် ထူးခြားပြီး breakdowns ပုံစံမျိုးဖြစ် သည်။ vocal ကို ဟိန်းဟောက်သံများ၊ စူးရှသံများနှင့် ရှင်းလင်းသည့် သီဆိုပုံများဖြစ် စီစဉ်ထားသည်။

### သမိုင်း

၂၀၀၀ အစောပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့ပြီး ဇစ်မြစ်ကို melodic death metal sound များထဲတွင် လိုက် ရှာဖွေနိုင်သည်။ ၂၀၀၄ခုနှစ်တွင် Shadow Fall ၏ "The Within" album သည် Billboard album chart တွင် နံပါတ် ၂၀ နေရာသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ All that Remains ၏ single သီချင်း Two Weeks သည် United States မှ Mainstream Rock Track chart တွင် နံပါတ် ၉ နှင့် Modern Rock Tracks chart တွင် နံပါတ် ၃၈ နေရာသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ တွင် As I Lay Dying ၏ Nothing Left သီချင်းသည် Grammy award အတွက် "Best Metal Performance" အမျိုးအစားတွင် နာမည်သွင်း ခြင်းခံရသည်။ As I Laying Dying တီးဝိုင်း၏ "An Ocean Between Us" album စီးပွားရေးအရ အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ထွက်ထွက်ချင်း Billboard 200 တွင် နံပါတ် ၈ နေရာသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ Wesh metalcore တီးဝိုင်း Bullet for My Valentine ၏ တတိယမြောက် album "Fever" သည် ထွက်ထွက်ချင်းတွင် နံပါတ် ၃ နေရာသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ပထမအပတ်ထဲတွင် အချပ်ရေ ၇၁၀၀၀ ကျော် United States တွင် ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် အတောအတွင်း UK တွင် ၂၁၀၀၀ ကျော် ရောင်း ချနိုင်ခဲ့သည်။

### လက္ခဏာ သွင်ပြင်များ

Melodic Metalcore တီးဝိုင်းများသည် guitar riff များတွင် လွှမ်းမိုးခဲ့ပြီး ဆွီဒင် melodic death metal တီးဝိုင်းများ ရေးသားသည့် ပုံစံများကို ယူထားခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် At the Gates, Arch Enemy, In Flames နှင့် Soilwork တီးဝိုင်းတို့ဖြစ်သည်။ သူတို့သည် ပြင်းထန်သော melody ဖြစ်စေရန် ဂရုစိုက်သည်။ melodic metalcore အများစုသည် ဟိန်းဟောက်သံ၊ စူးရှသံများဖြင့် ရှင်း လင်းစွာသီဆိုကြသည်။ စည်းဝါးကျသည့် guitar riff များ၊ tremolo picking များ၊ double bass drum များနှင့် ထူးခြားပြီး breakdown ပုံစံမျိုးဖြစ်သည်။ တချို့တီးဝိုင်းများသည် guitar solo များဖြင့် ထူးခြားသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  It's Through the Approach။ *El Paisano* (September 12, 2007)။ 14 January 2009 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  June 24, 2008 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  *Suicide Notes and Butterfly Kisses* review။ *mp3.com*။ 12 February 2009 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  21 December 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
ဟဲဗီးမက်တယ်လ် |
| --- |
| အမျိုးအစားကွဲများ | 
* Alternative metal
* Avant-garde metal
* Black metal
* Blackgaze
* Cello metal
* Celtic metal
* Christian metal
* Crossover thrash
* Crust punk
* Dark metal
* Deathgrind
* Death metal
* Death 'n' roll
* Deathcore
* Death-doom
* Djent
* Doom metal
* Drone metal
* Extreme metal
* Folk metal
* Funk metal
* Glam metal
* Goregrind
* Gothic metal
* Grindcore
* Groove metal
* Industrial metal
* Latin metal
* Mathcore
* Medieval metal
* Melodic death metal
* Melodic metalcore
* Metalcore
* National Socialist black metal
* Neoclassical metal
* Nu metal
* Pagan metal
* Pirate metal
* Pornogrind
* Post-metal
* Power metal
* Progressive metal
* Rap metal
* Red and Anarchist black metal
* Sludge metal
* Speed metal
* Stoner metal
* Symphonic black metal
* Symphonic metal
* Technical death metal
* Thrash metal
* Traditional heavy metal
* Unblack metal
* Viking metal

 |
**ဒုံးညောင်မှိုင်းရွာ**သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်မြို့မှ မိုင် ၅၀ ကျော်ခန့် ကွာဝေးသော၊ ကပ္ပလီပင်လယ်တွင်းရှိ ဒုံးကျွန်းပေါ်ရှိ ကျေးရွာများစွာအနက်မှ တစ်ရွာ ဖြစ်သည်။ ရေယာဉ်ခရီးဖြင့် သွား၍ ရသော ဒုံးကျွန်း၏ ပင်လယ်ကမ်းခြေသဲသောင်တန်းပေါ်၌ ညောင်မှိုင်းရွာကို တည်ထားပြီး၊ ကမ်းခြေတလျှောက်တွင် အုန်းပင်၊ ကွမ်းပင်များ အစီအရီ တွေ့ရသည်။ ရွာလမ်းတလျှောက်မူ သွပ်မိုးပျဉ်ထောင်အိမ်များ၊ ဈေးဆိုင်များ၊ ကုန်စုံဆိုင်များ ရှိသည်။ ဆလုံ၊ ကရင်နှင့် မြန်မာလူမျိုးများ အဓိက နေထိုင်သော ရွာတွင် တံငါလုပ်ငန်း၊ ဥယျာဉ်စိုက်ပျိုးရေး၊ ဈေးဆိုင်များ ထွန်းကားလျက် ရှိကာ ရွာသူရွာသားများသည် တောင်ပေါ်မှ ကျသော ရှိုင်ရေကို အသုံးပြုကြသည်။ ရွာနောက်ဘက် တောင်ကုန်းပေါ်၌ (၂၀၁၇ အရ) ဦးပညောဘာသ ကျောင်းထိုင်သော **ဗောဓိရတနာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း** တည်ရှိပြီး၊ တောင်ထွတ်ပေါ်တွင် ဉာဏ်တော် အတောင် ၂၀ မြင့် **အောင်တော်မူဗောဓိရတနာ စေတီတော်**ကို တည်ထားကိုးကွယ်သည်။ ၎င်းစေတီတော်ကို ဝါးတန်း၊ တန်းကေး၊ ဝါးလတ်ဟု ခေါ်သော ငါးဖမ်းစက်လှေကြီးများမှ ပဲ့နင်းကြီးများနှင့်တကွ ပြင်ပစေတနာရှင်များအပါအဝင် ၁၃၇၂၊ ပြာသိုလဆန်း ၁ ရက်နေ့တွင် စတင် အုတ်မြစ်ချ၍ ၁၃၇၃၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၃ ရက်နေ့တွင် ရွှေထီးတော် တင်လှူသည့်အပြင်၊ အောင်တော်မူ သမုတ်သိမ်ကြီးကိုပါ တည်ဆောက်ရန်အတွက် မြေနုတ်၊ မြေသမုတ်ခြင်းများ ပြုသည်ဖြစ်ရာ၊ ယင်းအခမ်းအနားသို့ နိုင်ငံတော်သံဃာ့မဟာနာယကအဖွဲ့ဝင်၊ မြိတ်မြို့တောကျောင်း ပရိယတ္တိစာသင်တိုက်ကြီးမှ ပဓာန နာယကဆရာတော်ကြီး ဦးတေဇောဘာသ ဦးဆောင်သော သံဃာတော် ၃၄ ပါး ကြွရောက်ခဲ့သည်။ ရဟန်းခံရှင်ပြုကိုပါ ကျင်းပခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြိတ်ရွှေစင် (2015–2016)။ *ပင်လယ်ပြင်ခရီးလမ်းနှင့် ဖြစ်ရပ်ဆန်းများ*။ ၂၀၁၅-၂၀၁၆။ မြိတ်တက္ကသိုလ် နှစ်ပတ်လည်မဂ္ဂဇင်း။ p. ၆၇။CS1 maint: date format (link)
*The New Yorker* digital subscription via the Kindle Store
ကင်ဒဲစတိုးသည် အွန်းလိုင်းစာအုပ်ရောင်းသည့် စတိုးဖြစ်သည်။ အမေဇုံကုမ္ပဏီ၏ ဝက်ဆိုက်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ထိုဝက်ဆိုက်အား အမေဇုံကင်ဒဲ၊ Fire တက်ဘလက် နှင့် ကင်ဒဲမိုဘိုင်းအပ်များမှတစ်ဆင့် ရယူအသုံးပြုနိုင်သည်။ ကင်ဒဲကို စတင်ခဲ့သည့် ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် စတိုး၌ ဒီဂျစ်တယ်စာအုပ်ပေါင်း ၈၈၀၀၀ ကျော် ရှိသည်။  ၂၀၀၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ၂၇၅၀၀ အထိ တိုးလာခဲ့ပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ၇၆၅၀၀၀ ကျော် ရှိလာခဲ့သည်။

ဖိုင်ပုံစံများ
--------------

ကင်ဒဲစတိုးတွင် အမေဇုံ၏ အွန်လိုင်းစာအုပ်ပုံစံဖြစ်သည့် AZW ကို အသုံးပြုသည်။ မျိုးဆက်လေးခုမြောက် (fourth generation) နှင့် နောက်ပိုင်း ကင်ဒဲကိရိယာများတွင် AZW3 (KF8 ဟုလည်း ခေါ်သည်။) ပုံစံဖောမတ်ကို အသုံးပြုထားသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ဆယ်ခုမြောက် မျိုးဆက်ဖြစ်သည့် KFX ပုံစံကို အသုံးပြုထားသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Patel၊ Nilay (November 21, 2007)။ Kindle Sells Out in 5.5 Hours။ *Engadget.com*။ November 23, 2007 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  November 21, 2007 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Kindle Books: Kindle Store : Nonfiction, Fiction, History, Advice & How-to, Business & Investing & More။ Amazon.com။  August 18, 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  AZW3 file - Zamzar - Free online file conversion။
4. ↑  Kindle eBooks with Improved Typography Use New KFX File Format. Retrieved 11 August 2015
**ဆစ်ဒနီမြို့**သည် ဩစတြေးလီးယားတိုက် နယူးဆောက်ဝေးပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ် သည်။ မြို့ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ဥယျာဉ်ပန်းမာလ်များဖြင့် ခြံရံလျက်၊ မြို့တွင်း၌ ခမ်းနားကြီးကျယ်တင့်တယ်သည့် အဆောက်အအုံကြီးများရှိသဖြင့် အလွန်သာယာသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်၏။ ဩစတြေးလျနိုင်ငံတွင် လူဦးရေ အထူထပ်ဆုံးမြို့ ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၆ ခုနှစ် စာရင်းဇယားအရ လူဦးရေ ၄.၂၈ သန်းရှိသည်။ ဆစ်ဒနီမြို့သည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ အရှေ့တောင်ဘက် တက်စမန် ပင်လယ်၏ ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဆစ်ဒနီမြို့တွင် နေထိုင်သူများကို ဆစ်ဒနီဆိုက်ဒါ (Sydneysiders) ဟု ခေါ်ကြပြီး ဩစတြေးလျ လူမျိုးများသာ မကဘဲ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှ လူအများအပြား ပါဝင်ကြသည်။

ဆစ်ဒနီသည် ဩစတြေးလျရှိ ပထမဆုံး ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီဒေသဖြစ်ပြီး ၁၇၈၈ တွင် ဆစ်ဒနီပင်လယ်အော် တွင် ပထမဆုံး ရောက်ရှိလာသည့် သင်္ဘောအစုအဝေး၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည် အာသာ ဖီးလစ်က တည်ထောင်ခဲ့သည်။ မြို့ကို ပို့တ်ဂျက်ဆန် ပတ်လည်ရှိ တောင်များပေါ်တွင် တည်ဆောက်ကြသည်။ ထိုနေရာကို ဆစ်ဒနီ ဟာဘာဟု အများသိကြပြီး ဆစ်ဒနီ အော်ပရာ ဇာတ်ရုံ နှင့် ဟာဘာတံတား တို့သည် ထင်ရှားသော အမှတ်အသားများ ဖြစ်ကြသည်။

၁၈၅ဝ ပြည့်နှစ်က တည်ထောင်ခဲ့သော တက္ကသိုလ်ကျောင်းကြီးမှာ အထူးထင်ရှားလေ 
သည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် မြို့၏ဆင်ခြေဖုံးမျူနီစီပယ် ရပ်ကွက် 
များအပါအဝင် လူဦးရေ ၁၈၆၁၆၈၅ ယောက်ရှိသည်၊ ဆစ်ဒနီ 
မြို့ကြီးသည် ဩစတြေးလီးယားတိုက်တွင် ရှေးအကျဆုံးမြို့ဖြစ် 
၏။ ၁၇၈၈ ခုနှစ်တွင် ထိုမြို့ကိုတည်သည်။ မြို့တည်စဉ်က 
အင်္ဂလန်ပြည်၊ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဗိုင်းကောင့် ဆစ်ဒနီကိုအစွဲ 
ပြု၍ဥ ဆစ်ဒနီမြို့ဟု ခေါ်သည်။

မြို့၏ သင်္ဘောဆိပ်ရှိရာ အရပ်ဖြစ်သော ပို့ ဂျက်ဆန်မှာ 
ကမ္ဘာပေါ်တွင် လှပသော သင်္ဘောဆိပ်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်ပြီးလျှင် 
ဆိပ်ကမ်းမျက်နှာစာမှာ အလျား ၁၅၂ မိုင်မျှရှိ၍၊ ကမ်းခြေတစ် 
ဘက် တချက်တွင် စိမ်းလမ်းသော သစ်တောကြီးများ ဖုံးအုပ် 
လျက်ရှိသောကြောင့်အလွန်သာယာသော ရှုမျှော်ခင်းတစ်ခုဖြစ် 
လေသည်။ သင်္ဘောဆိပ်ပေါင်းကူးတံတားကြီးများတွင် အပါ 
အဝင်ဖြစ်၍ ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့၏။

သင်္ဘောဆိပ်တွင် ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောကြီးများသည် 
ဩစတြေးလီးယားတိုက်မှ ထွက်သော ကုန်များကို အစဉ်မပြတ် 
တင်ဆောင်လျက်ရှိကြ၏။ ထိုကုန်များမှာ ဂျုံစေ့၊ ဂျုံမှုန့်၊ ရေခဲ 
စိမ်အသား၊ သိုးမွေး၊ သားရေ၊ ရွှေ၊ ငွေ၊ ခဲ၊ ကြေးနီနှင့် လတ် 
ဆတ်သော သစ်သီးစိမ်းများ ဖြစ်သည်။ ဩစတြေးလီးယား 
တိုက်ထွက်ကုန်ပစ္စည်းများကို ထိုသင်္ဘောဆိပ်မြို့ကြီးမှတစ်ဆင့် 
ကမ္ဘာအရပ်ရပ်သို့ ဖြန့်ချိကြရ၏။

မြို့အနီးအနားရှိ ကျောက်မီးသွေးတွင်းများမှရသည့် 
ကျောက်မီးသွေးကို မြို့ပေါ်ရှိစက်မှုလက်မှုအလုပ်ရုံကြီးများတွင် 
လွယ်ကူစွာသုံးစွဲနိုင်သဖြင့်၊ ဆစ်ဒနီမြို့မှာ ဩစတြေးလီးယား 
တိုက်၏ စက်မှုလက်မှုထွန်းကားရာ အချက်အချာမြို့ကြီးလည်း 
ဖြစ်လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အဇ္ဈတ္တိကာယတန(၆)ပါး၊ ဗဟိဒ္ဓါယတန(၆)ပါး၊ ဝိညာဏကာယ (၆)ပါး၊ ဖဿကာယ (၆)ပါး၊ ဝေဒနာကာယ (၆)ပါး၊ တဏှာကာယ (၆)ပါးဟူသော ဆဆက္ကတရားတို့၏သရုပ်(အမျိုးအစား)များ ဆဆက္ကတရားတို့ ဖြစ်နေပုံ၊ အနတ္တ ဖြစ်ပုံ၊ ဆဆက္ကတရားတို့၌ တဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိဖြစ်ခြင်းဟူသော သက္ကာယသမုဒယ ဂါမိနီပဋိပဒါဖြစ်ပုံ သက္ကာယနိရောဓဂါမိနီပဋိပဒါဖြစ်အောင် ရှုမှတ်ပုံ အနုသယသုံးပါး မဖြစ်အောင် သိမြင်ပုံ၊ နိဗ္ဗိဒါဉာဏ်၊ ဝိရာဂဉာဏ်၊ အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်၊ ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်တို့ဖြစ်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

ဤသုတ်တော်၏အဆုံး၌ ရဟန်းတော်(၆)ကျိပ် ရဟန္တာဖြစ်ပုံကို ပြဆို ထားပါသည်။

အဋ္ဌကထာ၌ ဤသုတ္တန်နှင့်ဆက်စပ်၍ မှတ်သားဖွယ်များ၊ သစ္စာ(၄)ပါး၊ ဝဋ္ဋကထာ၊ ဝိဝဋ္ဋကထာများ ခွဲခြားပုံ၊ ဤသုတ္တန်ကို ဟောတော်မူရာဌာနများ၌ ရဟန္တာ(၆)ကျိပ်စီ ရဟန္တာဖြစ်ပုံနှင့် ဌာနများ တိပိဋကစူဠနာဂထေရ် ဟောတော်မူရာ၌ ရဟန်းတော်(၁၀၀၀)နှင့် လူပရိသတ်၊ နတ်ပရိသတ်တို့ ကျွတ်တမ်းဝင်ကြပုံတို့ကို ပြဆိုထားပါသည်။

ဋီကာ၌လည်း သိမှတ်ဖွယ်ရာများကိုဖွင့်ပြထားပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -မ၊၃၊၃၂၇-၃၃၅။ မ၊မြန်၊၃၊၃၃၂-၉။ မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၂၄၅-၇။ မ၊ဋီ၊၃၊၄၃၀-၃။

-မဇ္ဈိမနိကာယ၊ ဥပရိပဏ္ဏာသ၊ ၅-သဠာယတနဝဂ္ဂ၊ ဆဋ္ဌသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**