recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ကမ္ဘာ့ဟဲဗီးဝိတ်လက်ဝှေ့ချန်ပီယံ
တစ်ဦးဖြစ်သူ ဂျိုဖရေဇီယာကို ၁၉၄၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ
၁၂ ရက်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ကာရို
လိုင်းနားပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ဘူးဖို့မြို့၌ မွေးဖွားသည်။ ဖရေဇီယာသည် ၁၉၇၀ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၆
ရက်တွင် နယူးယောက်စီးတီး၌ ပြုလုပ်သော လက်ဝှေ့
ထိုးသတ်ပွဲတွင် ပြိုင်ဘက်ဖြစ်သူ ဂျင်မီအဲလစ်စ်ကို ငါးချီ
ဖြင့် အလဲထိုးနိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၂ ရက် တွင်ပြုလုပ်သော ပြိုင်ပွဲတွင်မူ ပြိုင်ဘက်ဂျော့ဖိုမန်ကို
ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ ဖရေဇီယာသည် အပျော်တမ်းကစားခဲ့
သော ပွဲစဉ်များတွင်ပင် အကောင်းဆုံးဟဲဗီးဝိတ်ကစား
သမားဖြစ်ခဲ့သည်။ ဖရေဇီယာသည် ၁၉၆၅ ခုနှစ်
ဩဂုတ်လမှစတင်၍ အပျော်တမ်းလက်ဝှေ့ ကစား
သမားအဖြစ်မှ ကြေးစားလက်ဝှေ့ကစားသမားအဖြစ်
ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ အရပ် ၅ ပေ ၁၁ လက်မ၊ ကိုယ်ခန္ဓာ
အလေးချိန် ၂၀၅ ပေါင်ရှိပြီး အမြဲတကွ်ကြထက်သန်
သောပုံစံနှင့် စွမ်းအားပြည့် ဘယ်ဝိုက်လက်သီးပိုင်ရှင်
ဖရေဇီယာကို ဟဲဗီးဝိတ်ချန်ပီယံဟောင်း ရော်ကီမာစီရာ
နိုနှင့် ခိုင်းနှိုင်းလေ့ရှိကြသည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ် မတ်လတွင်
၎င်း၏ပြိုင်ဘက်ဟောင်းဖြစ်သူ ဘူစတာမက်သစ်ကို
၁၁ ချီတွင် အလဲထိုးနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင်
ဟဲဗီးဝိတ်ချန်ပီယံနှစ်ဦးဖြစ်သူ မိုဟာမက်အလီအနိုင်ရ
ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် မိုဟာမက်အလီနှင့်
ဒုတိယအကြိမ် ဂျိုဖရေဇီယာတို့သည် မက်ဒီဆင်
ဥယျာဉ်တွင်ပြုလုပ်သော လက်ဝှေ့ထိုးသတ်ပွဲတွင်
ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ၁၅ ချီ ထိုးသတ်ခဲ့ပြီး
ဖရေဇီယာအနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် မိုဟာမက်
အလီနှင့် ဒုတိယအကြိမ် ယှဉ်ပြိုင်ထိုးသတ်ခဲ့ရာ ၁၂ ချီဖြင့်ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာတွင်
ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၌ မိုဟာမက်အလီနှင် တတိယအကြိမ်
ထိုးသတ်ခဲ့သည်။ ထိုလက်ဝှေ့ပွဲကို မနီလာမြို့က
ရင်သိမ့်တုန်ဖွယ်ရာ ယှဉ်ပြိုင်မှုဟု ကျော်ကြားလူသိ
များခဲ့သည်။ ထိုပွဲတွင် အလီသည် ၁၄ ချီ ခက်ခဲပင်ပန်းစွာ
ထိုးသတ်ခဲ့ရပြီး ဖရေဇီယာကို အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။
ပြိုင်ပွဲအနည်းငယ် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင်
လက်ဝှေ့လောကမှ အနားယူခဲ့သည်။၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင်
ပြန်လည်ဝင်ရောက်ခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။
ထို့နောက်ပိုင်းတွင် ဖီလာဒဲ့ဖီးယားပြည်နယ်၌
အားကစားရုံ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံတကာ လက်ဝှေ့
အကျော်အမော်များစာရင်းတွင် ပါဝင်ပြီး ရွှေခါးပတ်ဆု
ရသူဂျိုဖရေဇီယာသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၇ ရက်
တွင် အသည်းကင်ဆာရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်(၂၀၁၂)
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၄)သုတ် ရှိပါသည်။

အသဒ္ဓ၊ အဟိရိက၊ အနောတ္တပ္ပ၊ ကုသီတ၊ ဒုပ္ပည ဟူသော တရားငါးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသောရဟန်းသည် သူတော်ကောင်းတရား၌ ရိုသေလေးစားမှုမရှိ၊ သူတော်ကောင်းတရားကို လိုက်နာကျင့်သုံးမှု မရှိခြင်းကြောင့် သူတော်ကောင်းတရားမှ လျောကျ ပျက်စီးနိုင်၏။ သူတော်ကောင်းတရား၌ စွဲမြဲစွာ မတည်နိုင်။ ။

သဒ္ဓါ၊ ဟိရီ ဩတ္တပ္ပ၊ အာရဒ္ဓဝီရိယ၊ ပညာ-ဟူသော တရားငါးမျိုးနှင့် ပြည့်စုံ သောရဟန်းသည် သူတော်ကောင်းတရား၌ ရိုသေလေးစားမှု၊ သူတော်ကောင်းတရားကို လိုက်နာကျင့်သုံးမှု ရှိသောကြောင့် သူတော်ကောင်းတရားမှ မလျောကျ မပျက်စီးနိုင်။ သူတော်ကောင်းတရား၌ စွဲမြဲစွာတည်နိုင်၏ဟု ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

အထက်သုတ်ပါ ကဏှပက္ခတရားငါးပါးနှင့် ပြည့်စုံသောရဟန်းသည် ဤဓမ္မဝိနယ (ဘုရားရှင်) သာသနာတော်၌ ရိုသေလေးစားမှု လိုက်နာကျင့်သုံးမှု မရှိသောကြောင့် (မိမိထက် သီလသိက္ခာကြီးသူတို့နှင့် စပ်လျဉ်း၍) မကြီးပွားနိုင်၊ (မိမိအောက် သီလ သိက္ခာငယ်သူတို့နှင့် စပ်လျဉ်း၍) မပြန့်ပွားနိုင်၊ သုက္ကပက္ခတရားငါးပါးနှင့် ပြည့်စုံသောရဟန်းတော်သည် ဤဓမ္မဝိနယ (ဘုရားရှင်) သာသနာတော်၌ ရိုသေလေးစားမှု လိုက်နာကျင့်သုံးမှု ရှိသောကြောင့် ကြီးပွားစည်ပင် ပြန့်ပွားနိုင်၏ဟု ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

ဤသုတ်တို့၌ သီတင်းသုံးဖော်တို့အပေါ်၌ ရိုသေ၊ ကျိုးနွံမှုမရှိ၊ သီတင်းသုံးဖော်တို့နှင့် အသက်မွေးမှုမတူညီသောရဟန်းသည် သီတင်းသုံးဖော်တို့ အပေါ်၌ အာဘိသမာ စာရိက (မြင့်မြတ်သောကျင့်ဝတ်) သီလ၊ သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်တို့ကျင့်စဉ်၊ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ... သမ္မာသမာဓိ ဟူသော အဆင့်ဆင့်ကျင့်ရမည့်တရားများကို ဖြည့်ကျင့်မှု အကြောင်းမရှိနိုင်ပုံနှင့် ရိုသေ၊ ကျိုးနွံမှုရှိသော ရဟန်းတို့သည်သာ ဤအဆင့်ဆင့် ကျင့်ရသောတရားတို့ကို ပြည့်စုံအောင် ဖြည့်ကျင့်မှုအကြောင်းရှိပုံကို ဟောကြားတော်မူပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၂၊၆-၈။ အံ၊မြန်၊၂၊၈-၁၀။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ပဉ္စကနိပါတ၊ ပဌမပဏ္ဏာသက၊ ၁-သေခဗလဝဂ်၊ နဝမသုတ်။
2. ↑  -အင်္ဂုတ္တရနိကာယ-ဒသမသုတ်
3. ↑  -အံ၊၂၊၁၂-၃။ အံ၊မြန်၊၂၊၁၇-၈။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၆။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ပဉ္စကနိပါတ၊ ပဌမပဏ္ဏာသက၊ ၃-ပဉ္စင်္ဂိကဝဂ္ဂ၊ ပထမသုတ်နှင့် ဒုတိယသုတ်။
4. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**အရှေ့တီမောနိုင်ငံ၏ အလံတော်** သည် တီမောလက်စ်တီ ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြုသော နိုင်ငံတော်အလံဖြစ်သည်။ အနီရောင်အောက်ခံပေါ်တွင် အနက်ရောင်၊ အဝါရောင် တြိဂံများပါရှိကာ အနက်ရောင်တြိဂံပေါ်တွင် ထောင့်ငါးထောင့်ရှိသည့် ကြယ်ဖြူပါဝင်သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

အရှေ့တီမောနိုင်ငံ၏ လက်ရှိအလံတော်ကို ၂၀၀၂ခုနှစ်တွင် စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဤအလံသည် ၁၉၇၅ခုနှစ်တွင် ပေါ်တူဂီတို့လက်ထက်မှ လွတ်လပ်ရေးရယူချိန်တွင် အသုံးပြုခဲ့သည့် အလံနှင့် တူညီသည်။ သို့ရာတွင် ကိုးရက်အကြာ၌ အင်ဒိုနီးရှား၏ ကျူးကျော်မှုကို ခံခဲ့ရသည်။ အင်ဒိုနီးရှားတို့ အရှေ့တီမောကို လက်လွှတ်ပြီးနောက် ကုလသမဂ္ဂက အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၂ခုနှစ် မေလ (၂၀) ရက်နေ့တွင် လွတ်လပ်သောနိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ် စတင်အသွင်ကူးပြောင်းခဲ့သည်။ မေလ (၁၉)ရက်နေ့ညသန်းခေါင်ယံတွင် ကုလသမဂ္ဂအလံကို တိုင်ထိပ်မှလျှော့ချခဲ့ကာ အရှေ့တီမောအလံကို လွှင့်တင်ခဲ့သည်။

အရှေ့တီမောအခြေခံဥပဒေအရ အဝါရောင်တြိဂံသည် အရှေ့တီမောသမိုင်းကြောင်းမှ ကိုလိုနီခေတ်၏ခြေရာများကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အနက်ရောင်သည် ကျော်လွှားရန်လိုအပ်သော စိန်ခေါ်မှုကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အနီရောင်သည် အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတိုက်ပွဲ၊ အဖြူရောင်ကြယ်သည် ငြိမ်းချမ်းရေးကို ကိုယ်စားပြုသည်။

သမိုင်းတ​လျှောက်အလံများ
-----------------------

* ​ပေါ်တူဂစ်တီ​မောအလံ (၁၆၆၇-၁၇၀၇)​ပေါ်တူဂစ်တီ​မောအလံ (၁၆၆၇-၁၇၀၇)
* ​ပေါ်တူဂစ်တီ​မောအလံ (၁၇၀၇-၁၇၅၀)​ပေါ်တူဂစ်တီ​မောအလံ (၁၇၀၇-၁၇၅၀)
* ​ပေါ်တူဂစ်တီ​မောအလံ (၁၇၅၀-၁၈၁၆)​ပေါ်တူဂစ်တီ​မောအလံ (၁၇၅၀-၁၈၁၆)
* ​ပေါ်တူဂစ်တီ​မောအလံ (၁၈၁၆-၁၈၃၀)​ပေါ်တူဂစ်တီ​မောအလံ (၁၈၁၆-၁၈၃၀)
* ပေါ်တူဂစ်တီ​မောအလံ (၁၈၃၀-၁၉၁၀)ပေါ်တူဂစ်တီ​မောအလံ (၁၈၃၀-၁၉၁၀)
* ပေါ်တူဂစ်တီ​မောအလံ (တရားဝင်မဟုတ်) (၁၈၄၂-၁၉၄၅)ပေါ်တူဂစ်တီ​မောအလံ (တရားဝင်မဟုတ်) (၁၈၄၂-၁၉၄၅)
* ပေါ်တူဂစ်တီ​မောအလံ (၁၉၁၀-၁၉၇၅)ပေါ်တူဂစ်တီ​မောအလံ (၁၉၁၀-၁၉၇၅)
* ဂျပန်​ခေတ်အလံ (၁၉၄၂ - ၁၉၄၅)ဂျပန်​ခေတ်အလံ (၁၉၄၂ - ၁၉၄၅)
* ၁၉၆၅ခုနှစ် ​ပေါ်တူဂစ်တီ​မော၏ အဆိုပြုအလံ၁၉၆၅ခုနှစ် ​ပေါ်တူဂစ်တီ​မော၏ အဆိုပြုအလံ
* ​ပေါ်တူဂီတို့ထံမှ လွတ်လပ်​ရေးရယူပြီး အင်ဒိုနီးရှား၏ ကျူး​ကျော်မခံရမီ အသုံးပြုခဲ့​သောအလံ (၂၈ နိုဝင်ဘာ ၁၉၇၅-၇ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၅)​ပေါ်တူဂီတို့ထံမှ လွတ်လပ်​ရေးရယူပြီး အင်ဒိုနီးရှား၏ ကျူး​ကျော်မခံရမီ အသုံးပြုခဲ့​သောအလံ (၂၈ နိုဝင်ဘာ ၁၉၇၅-၇ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၅)
* အ​ရှေ့တီ​မောပြည်နယ် (အင်ဒိုနီးရှားအပိုင်) အလံ (၁၉၇၆-၁၉၉၉)အ​ရှေ့တီ​မောပြည်နယ် (အင်ဒိုနီးရှားအပိုင်) အလံ (၁၉၇၆-၁၉၉၉)
* ကုလသမဂ္ဂ အုပ်ချုပ်စဉ်အလံ (၁၉၉၉-၂၀၀၂)ကုလသမဂ္ဂ အုပ်ချုပ်စဉ်အလံ (၁၉၉၉-၂၀၀၂)

ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန်
-----------------

* အရှေ့တီမောနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှေ့တီမောနိုင်ငံ၏ အခြေခံဥပဒေ။
2. ↑  Os portugueses em Timor na II Guerra Mundial (in pt-PT)။
**ကျမ်းပြုထေရ်မော် ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

ကစ္စည်းဝုတ္တိသစ်ရှစ်စောင်ပါ နိဿယကို ပြုစုတော်မူခဲ့သည် မုံရွာမြို့ ဇောင်ချမ်းပင် ဆရာတော်ကို ချီးကျူးဖွဲ့ဆိုထားသည့် သံချိုကဗျာ ဖြစ်သည်။

ကျမ်းပြုထေရ်မော် ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်
-------------------------------

ဘဂဝါ မရဇိ၏၊ အာမသံ ဒေသနာနှင့်၊ ပါဠိလာမဂဓ တို့စ္ဆ၊ လျောက်ပတ်စွာ ထပ်ခါပြသည့်၊ သဒ္ဒရယ်အသံနှင့်၊ အတ္ထနယံ ကျမ်းစာထုတ်ခဲ့၊ ရဟန္တာသမုတ်တဲ့ ကစ္စည်းထေရ်။  

  

သုတ် အရှိငဲ့ပြင်၊ ဝုတ္တိရယ်တဖြာနှင့်၊ ဥဒါဟရုဏ် စုကာထုတ်သည့်၊ ပြယုဂ်တွေ လွန်ကျယ်ပွားလို့၊ သင်ကြားသူ လူရှင် ရှင်ရဟန်းတို့၊ ပင်ပန်းစွာ နွမ်းကာကျလိမ့်၊ မှန်းစိတ်ကရည်။  

  

တိုင်းရွှေမုံနယ် အဝှမ်းတွင်မှ၊ ဇောင်ချမ်းပင်သညာကျော်တဲ့၊ ဆရာတော်အာစရိက၊ ပါဠိညီစွာနှင့်၊ ဋီကာပါ အဋ္ဌကထာရှိုလို့၊ ဗဟု မကျယ်ပွားရအောင်၊ လုတ်ခက်ရာနုတ်ပယ်ရှားလို့၊ ရုပ်များစွာကြားကာနှင့် ပြီးလောက်အောင်၊ သဒ္ဒါကြီးကျမ်းရှစ်မည်၊ လမ်းသစ်တည်၍ ဖွင့်လှူဒါန်း။  

  

ဗုဒ္ဓုပ်ကယ်ပါဒနှင့်၊ နဝမံအရောင်လျှမ်းရက်မို့၊ ဇောင်ချမ်းပင် ဆရာတော်က ကမ္ဘာပေါ်မှာ၊ သဒ္ဒါဇော်ရှည်ကျော်ရစ်စေဟု၊ အဝဇ္ဇန် ဝေဖန်စိတ်လို့၊ သံခိတ္တံတိုတိုနှင့်၊ အပိုတွေ အမိုမချဲ့ပြီဘု၊ ကစ္စည်းတဆူ၊ အသစ်နည်းမူဖွဲ့ပါလို့၊ လွယ်တကူသင်ယူလှဲ့စေဖို့၊ ရေးတဲ့လက်သန်း၊ ရေးတဲ့ရှစ်ကျမ်း။

ခက်ဆစ်
------

၁။ ဘဂဝါ = ဘဂဝါဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသောဘုရား။

၂။ မာရဇိ = မာရ်ငါးပါးကို အောင်သောဘုရား။

၃။ အာမိသံ = မူကွဲမရ၍ ဤအတိုင်းထားသည်၊ အဓိပ္ပာယ်မရ၊ အမိတံ(ဝါ) မနှိုင်းယှဉ်အပ်သောဟု ဖြစ်မည်ထင်၏။

၄။ ပါဠိ = ဘုရားဟော ဘာသာစကား။

၅။ မဂဓ = မဂဓတိုင်းသားတို့ ပြောသောစကား။

၆။ သဒ္ဒ = အသံ။

၇။ အတ္ထ = အနက်အဓိပ္ပာယ်။

၈။ သုတ် = ဆိုလိုချက်အချုပ်စကား။

၉။ ဝုတ္တိ = သုတ်ကို နားလည်အောင် ရှင်းပြသော စကား။

၁၀။ ဥဒါဟရုဏ် = ဥပမာတင်၍ ပြောဆိုခြင်း။

၁၁။ ပြယုဂ် = နှိုင်းယှဉ်၍ ဖော်ပြသည့် အထောက်အထား။

၁၂။ ဋီကာ = အဖွင့်ကျမ်း။

၁၃။ အဋ္ဌကထာ = အကျယ်ချဲ့၍ ဖွင့်ဆိုသောကျမ်း။

၁၄။ ဗဟု = များပြားခြင်း။

၁၅။ ဗုဒ္ဓုပ်ကယ်ပါဒံ = ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒ၊ ဒုလ္လဘ၊ ဘုရားဖြစ်ရန် ခဲယဉ်းခြင်း။

၁၆။ အာဝဇ္ဇန် = အာဝဇ္ဇန(ပါ)၊ ဆင်ခြင်သုံးသပ် နှလုံးသွင်းခြင်း။

၁၇။ သံခိတ္တံ = အကျဉ်းနည်း၊ အတိုနည်း။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
**ဝရမုဒြာ-ဝရဒမုဒြာ**

ကောင်းချီးပေးဟန်, ဆုပေးဟန်ဟု ခေါ်သည်။ 

ဝရမုဒြာ, ဝရဒမုဒြာ, ဒါနမုဒြာ, ဝရဒဟတ္ထဟူ၍ ပရိယာယ်ပုဒ် အမျိုးမျိုးဖြင့် ခေါ်ဝေါ်တတ် ကြသည်။ ပါဋိဟာရိယ-ဝရဒမုဒြာမျိုးလည်း ရှိသေးသည်။ 

လက်ျာဘက်လက်ကို အောက်သို့ချကာ လက်ဝါးကို အပြင်ဘက်လှည့်ပြီး လက်ချောင်းများကို ဖြန့်ချထားသော ဟန်ဖြစ်သည်။ တခါတရံ လက်နှင့် လက်ချောင်းကလေးများကို ခပ်ကွေး ကွေးထားပြီးလျှင် ဖူးမြင်လာသူအား တစုံတခု ပေးတော့မည်ဟန် ပြင်ထားသည်ကိုလည်း တွေ့ရသည်။ လက်ဝဲလက်ကို ပေါင်ခွင်ပေါ်တွင် တင်ထားသည်။ 

လိုသောဆုများနှင့် တလုံးဝတည်း ပြည့်စုံကြပါစေဟု ဆိုလိုသော အနက်သဘောကို ဆောင်ပေသည်။ ထို့ကြောင့် ဆုတောင်းပြည့် ဘုရားများတွင် ဤ ဝရဒမုဒြာမျိုးကို တွေ့ရတတ်သည်။ သားဆုတောင်းလျှင် ရရှိနိုင်သည်ဟု ကိုးကွယ်ယုံကြည် ထားကြသော နတ်များ ဘုရားများ, သိကြားမင်းစသည်များ၏ ရုပ်ပွါးဆင်းတုတို့တွင် ဤမုဒြာကို တွေ့ရှိနိုင်ပေသည်။ ပါဋိဟာရိယမုဒြာတွင် လက်မနှင့် လက်ညှိုးကြား၌ ဇမ္ဗုသပြေသီး သျှစ်သျှားသီး, ဖန်းခါးသီး, သရက်သီး ကသစ်ပွင့် တခုခုကို ကိုင်ထားသည်။ 

တခါတရံ လက်မနှင့်လက်ညှိုးကြားတွင် ရတနာ တခုခုကို ထည့်ပေးထားတတ်သည်။ ဤပုံမှာ ရတနသမ္ဘဝဘုရားပုံဖြစ်သည်။ 

ခဒိရဝဏီ၏ မဟောဗပုံတွင် ဤမုဒြာကို တွေ့ရတတ်သည်။ ရတနသံယုတ္တ ဝရဒမုဒြာဟု အထူး ဝိသေသအားဖြင့် ခေါ်ကြသည်။ 

တခါတရံ လက်ဝဲလက်ဝါးကို ဖူးမြင်သူအား လှန်ပြကာ အောက်သို့ ချ၍ လက်ချောင်းများကို ဖြန့်ချပြထား တတ်ပေသည်။ လက်ဝဲတွင် ဘာမျှ မပါဘဲလျက်၎င်း, တစုံတခုကို ဆုအဖြစ် ကိုင်တွယ်လျက်၎င်း ပြထားတတ်သည်။ 

ပုဗ္ဗေ စ ကတပုညတာ မင်္ဂလာ, ဒါန မင်္ဂလာ, ဉာတကာနံ သင်္ဂဟ မင်္ဂလာ, ပုတ္တဒါရဿ သင်္ဂဟ မင်္ဂလာများကို သရုပ်ဆောင်ရသည်။ 

ကရုဏာရသ, ဟဿရသတို့ကို ပေါ်လွင်စေသည်။ 

ဒါနပါရမီ, မေတ္တာပါရမီ စခန်းများသို့ ရည်ညွှန်းထားလေသည်။ 

ဝရဒမုဒြာကို ဂေါတမဗုဒ္ဓဆင်းတုများ, မန်လရုပ်ဟု, ကရာဖြူ တာရာစိမ်း ဆင်းတုရုပ်ပွါး များတွင် တွေ့ရှိနိုင်ပေသည်။ 

ဝရဒမုဒြာပါရှိသော ရုပ်ပွါးဆင်းတုများကို ကိုးကွယ်ပူဇော်သူသည် ကောင်းချီးမင်္ဂလာဆု လာဘ်များကို ရရှိခြင်းဆုတောင်းပြည့်ခြင်း, ဆန္ဒအတိုင်း ကိစ္စပြီးမြောက်ခြင်း, လိုအင်ဆန္ဒတလုံး တဝတည်းပြီးပြည့်စုံခြင်း, သားဆုကို ရရှိခြင်း, သစ္စာအဓိဋ္ဌာန်ပြုရာ၌ ထိရောက်ခြင်း, ဓာတ်သက်ဝင်ခြင်း, ဓာတ် စည်းခြင်း, ရာထူးဌာနန္တရ တိုးတက်ခြင်း, စည်းစိမ် တိုးပွါးခြင်း, ကုန်ရောင်း ကုန်ဝယ် မြတ်စွန်းခြင်း, ကစား လောင်းကစားရာ၌ ဆောင်နိုင်ခြင်း, စစ်ချီ စစ်တက်ရာ၌ အောင်မြင်ခြင်း, ပူဇော်သက္ကာရကို ရရှိခြင်း, လက်ဆောင်ပဏ္ဏာ ခွန်တုပ်များ ရရှိခြင်း, ခြွေရံသင်းပင်း ပေါများကြွယ်ဝခြင်း စသော အကျိုးထူးများကို ရနိုင်သည်ဟု တန္တရာယာန ကျမ်းဂန်များ၌ ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  VARA MUDRĀ-VARADA MUDRĀ (see also Varada Hasta, Dāna Mudrā) IBI. p.441. DHI. p.251. Tibetan Collections vol.i. p.24.

IBBS. pp.57, 116, 18, 48, ; EHI. i.i. p.14.; ITL. p.22. Mudra, Saunders. p.51. (Segan-in)

ဝိနယမဟာဝဂ္ဂပါဠိ-နှာ-၂၉-(ပါဋိဟာရိယ, ဝရဒမုဒြာမျိုး)
2. 1 2  စဝ်ထွန်းမှတ်ဝင်း မဟာဝိဇ္ဇာ (ရန်ကုန်)၊ မဟာဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး (ဟားဗဒ်) အထက်တန်း သုတေသန ပညာရှင်ဘွဲ့ (ဟားဗဒ်) ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ သုတေသနနှင့် ကျမ်းပြုဌာနခွဲ သာသနာရေး ဦးစီးဌာန။ *မြန်မာ့ရိုးရာ ပဋိမာ သိပ္ပံပညာ*။
ဝရာဘိသံဃနာထဆရာတော် (၉၃၅ ခန့်-၁ဝဝဝ ခန့်)
---------------------------------------

ဝရာဘိသံဃနာထဆရာတော်သည် ' မဏိကုဏ္ဍလဝတ္ထုကြီး ' ဖြင့် စာပေသမိုင်းတွင်
ထင်ရှားလာသော ဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်ပေသည်။ ဆရာတော်၏ မဏိကုဏ္ဍလဝတ္ထုတော်ကြီး
သည် မြန်မာစကားပြေလောကတွင် စံထားလောက်အောင် ရေးသားထားသဖြင့် နှောင်းခေတ်
စာပေရှင်တို့၏ လက်သုံးကြီး ဖြစ်ခဲ့ပေသည်။

ဆရာတော်၏ နိဿယည်းဆရာမှာ သက္ကရာဇ် ၉၆၇-ခုနှစ်တွင် မဟာဓမ္မရာမင်း
လက်ထက် တူရွင်းတောင်ခြေအရပ်မှ ပင့်ဆောင်၍ ကိုးကွယ်ထားသော မဟာသံဃနာထ
ဟုလည်းကောင်း၊ မဟာရာမဟုလည်းကောင်း ဘွဲ့တံဆိပ် နှစ်ထပ်ရသည့် ဆရာတော်ဖြစ်သည်။
ထိုဆရာတော်အား မင်းတရားက လေးထပ်ကျောင်းတော်ကြီးနှင့်ကွ ကျောင်းရံ ၄ဝ-တို့ကို ရွှေအတိ
ချ၍ ' စည်းခုံတော်ကျောင်း ' ဟု သမုတ်ကာ လှူဒါန်းထားတော်မူ၏။ ဆရာတော်အား
သာသနာပိုင်အရာကိုလည်း ခန့်အပ်ထားလေသည်။

ဝရာဘိသံဃနာထဆရာတော်သည် ထိုမဟာသံဃနာထမထေရ်၏ လေးထပ်ကျောင်း
တော်ကြီးတွင် သီတင်းသုံးရင်း စာပေများကို ပို့သနေလေသည်။ ဆရာတော် သီတင်းသုံးသော
ကျောင်းမှာ အရှေ့မြောက်ထောင့်ကျောင်း ဖြစ်သည်။ ထိုစည်းခုံတော် အရှေ့မြောက်ထောင့်ကျောင်း
တွင် နေစဉ် အသီတိနိပါတ်၊ မဟာသုတသောမဇာတ်တော်ကြီးကို တန်ဆာဆင်လျက် မဏိကုဏ္ဍလ
ဝတ္ထုတော်ကြီးကို ရေးသားတော်မူရာ သက္ကရာဇ် ၉၉၁-ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့လေသည်။

ဆရာတော်သည် မိမိ၏ ကျမ်းကို အဖိုးအနဂ္ဃထိုက်တန်သော နား၏တန်ဆာ ရတနာဖြစ်
သောကြောင့် ဆိုနာမည်ကို ပေးအပ်ကြောင်း-

> အနဂ္ဃမဏိနာ၊ အဖိုးအတိုင်းမသိသော ပတ္တမြားဖြင့်။ စိတံ၊ စီအပ်သော။ မဏိကုဏ္ဍလ
> 
> 
> နာမကံ၊ ပတ္တမြားနားတောင်း ရောင်မောင်းရတနာ နားတန်ဆာနှင့် တူသောကြောင့် မဏိ
> 
> 
> ကုဏ္ဍလအမည်ရသော။ ဣဒံဂန္ထံ၊ ဤကျမ်းသည်။
> 
> 

ဟူသော နိဂုံးစကားဖြင့် ရေးသားတော်မူခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑   ရဟန်းစာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ ရေးသားသူ ဘုန်းနွယ်(ရေစကြို)၊ အရှင်ဧသိက(ဘုန်းနွယ်) စာပေရောင်ခြည်ကျောင်း၊ အောင်မြေသာသူဌေးတိုက် ရေစကြိုမြို့။

ဆက်လက်လေ့လာရန်
--------------

၁) မဏိကုဏ္ဍလဝတ္ထု နိဂုံး၊ သာသနာလင်္ကာရစာတမ်း၊ သာသနဗဟုဿုတပ္ပကာသနီကျမ်း၊
စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ မြန်မာစာပေသမိုင်း၊
တတမိပေါ်တွင် ဝရဂျိကို တွေ့ရပုံ
**ဝရဂျိ** (草 鞋) သည် ကောက်ရိုးမျှင်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် ကြိုးသိုင်းဖိနပ် ဖြစ်သည်။ ဟိုးယခင်က ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဂျပန်လူမျိုးများ အဓိက စီးကြသည့် ဖိနပ်ဖြစ်ခဲ့သည်။

အသုံးပြုမှု
-----------

ဝရဂျိသည် ဇိုးရိကို အခြေခံကာ ထုတ်လုပ်ထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ဝတ်ဆင်သည့် ပုံစံလည်း ဆင်တူကြသည်။ သို့သော် ဝတ်ဆင်ထားရာတွင် မတူညီသည့်အချက်မှာ ဝရဂျိတွင် ခြေချောင်းများသည် ဖိနပ်၏ အစွန်းကို ကျော်လွန်ကာ ငေါထွက်နေခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့သော ငေါထွက်နေမှုမျိုး ဇိုးရိတွင် မရှိပေ။ နောက်ထပ် မတူညီသည့်အချက်မှာ ဇိုးရိတွင် တဘိနှင့်အတူ ဝတ်ဆင်လေ့ရှိသော်လည်း ဝရဂျိသည် တဘိနှင့်အတူ ဝတ်ဆင်လေ့ မရှိပေ။

ယခုအချိန်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများသည် ဝရဂျိကို အဓိက ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ဂျပန်လူမျိုးများသည် ဇိုးရိ သိုမဟုတ် ဂဲတကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။

### ချည်နှောင်ခြင်း

ဝရဂျိဝတ်ဆင်ရာတွင် ကြိုးချည်သည့် ပုံစံမှာ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး တူညီမှု မရှိပေ။ ဝရဂျိ၏ ကြိုးများကို ချည်နှောင်ရန်အတွက် စံနှုန်းသတ်မှတ်ထားသည့် နည်းလမ်း မရှိပေ။

ရုပ်ပုံများ
-----------

* အဆောက်အဦးတွင် ဝရဂျိကို ချိတ်ဆွဲထားပုံအဆောက်အဦးတွင် ဝရဂျိကို ချိတ်ဆွဲထားပုံ
* ဝရဂျကို ဘေးဘက်မှ မြင်ရပုံဝရဂျကို ဘေးဘက်မှ မြင်ရပုံ
* ဆာမူရိုင်းတစ်ဦး ဝရဂျိကို ဝတ်ဆင်နေပုံဆာမူရိုင်းတစ်ဦး ဝရဂျိကို ဝတ်ဆင်နေပုံ

ကိုးကား
-------
**ငဆောင်ချမ်းတိုက်ပွဲ**သည် ပုဂံမင်းဆက် နရသီဟပတေ့လက်ထက် မြန်မာ့သက္ကရာဇ် ၆၄၇ ခု (ခရစ်နှစ် ၁၂၈၅ ခန့်) ၌ ဖြစ်သော တရုတ် (မန်ချူး/တာတာ) တပ်နှင့် မြန်မာတပ်တို့ တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ ငဆောင်ချမ်းအရပ်တွင် စစ်ပြိုင်သည်ကို စွဲ၍ ငဆောင်ချမ်းတိုက်ပွဲဟု တွင်သည်။

စစ်ဖြစ်ရကြောင်း
---------------

မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆၄၃ ခုခန့်တွင် တရုတ်သံ အမတ် ၁ ကျိပ်၊ မြင်းသည် ၁၀၀၀ တို့ လာ၍ ရှေးမြန်မာမင်းတပါးလက်ထက် ရွှေအိုး၊ ငွးအိုး၊ ရွှေပေါင်းချောင်၊ ငွေပေါင်းချောင်၊ ရွှေယောက်မ၊ ငွေယောက်မ၊ ရွှေယောက်ချို၊ ငွေယောက်ချိုတို့ကို ဆက်ဖူးသည်ကြောင်း ဆိုကာ တရုတ်မင်း (မြန်မာအခေါ် ဥတည်ဘွား၊ တရုတ်အခေါ် ကူဗလိုင်ခန်) က ပဏ္ဍာဆက်ရန် မှာကြောင်း ပြောသည်။ နရသီဟပတေ့က အခြေအမြစ်မရှိ၊ စော်ကားသည်ဟု ယူဆသည်။ ထိုစဉ် တရုတ်သံတို့က မင်းရှေ့၌ မလျော်မသင့် နေရာ အမျက်ထွက်၍ တယောက်မကျန် ကွပ်ရန် အမိန့်ပေးသည်။ 

သံတို့သေလျှင် တရုတ်မင်းလည်း မင်းသား သုသုတ္တကီ ဦးစီးသော အင်အား ၂၀,၀၀၀၊ ပုညဓမ္မိကာ မဟာထေရ်၊ သျှီဓမ္မိကာသံဃာထေရ်တို့ ဦးဆောင်သော ကျောင်းပေါင်း ၇၀ မှ ဘုန်းကြီးများ [1] ကို သိန်းဃိုဠ် (ယခု ပုဂံ) သို့ ချီစေသည်။ (မြန်မာတို့က မြင်း ၆,၀၀၀,၀၀၀၊ ခြေသည် ၂၀,၀၀၀,၀၀၀ ဟု ဆိုသည် [2]) တရုတ်တို့ လာကြောင်းသိလျှင် ရာဇသင်္ကြံ၏ သားနှစ်ဦးဖြစ်သော အနန္တပစ္စည်း (ဥတ်လှကြီး)၊ ရန္တပစ္စည်း (ဥတ်လှငယ်) တို့ကို ဆင်မြင်းအပါ အင်အား ၈,၀၀၀,၀၀၀ နှင့် ခံစေသည်။ မြန်မာတပ်တို့ ငဆောင်ချမ်း (ဗန်းမော်အရှေ့ မြန်မာ-တရုတ် နယ်စပ်) သို့ ရောက်သော် ဗန်းမော်မြစ်ငူ၌ ကျုံးမြောင်းလုပ်၌ အခိုင်နေသည်။ ကနဦးက မြန်မာဆင်တပ်ကို တရုတ်မြင်းတပ် မခံနိုင်။ နောက်မှ မြားဖြင့် နှိမ်ရာ ဆပ်တပ် ပျက်သည်။ ဆင်တပ်ပျက်ပြီးနောက် မြန်မာတို့ မခံနိုင်တော့ ငဆောင်ချမ်းမှ ဆုတ်ရသည်။ တိုက်ပွဲမှ နံနက်မှ မွန်းတည့်အထိ ကြာသည်။ 

မန်လည်တောင်ရံအရှေ့၌ ထပ်ခံသည်။ ထိုအရပ်၌လည်း ရှုံးပြီး စစ်သူကြီး အနန္တပစ္စည်း ကျသည်။ တရုတ်တို့ တရုတ်မော် (ထိုအရပ်မှာ တရုတ်တို့ရောက်ပြီးမှ ထိုအမည်ရခြင်း ဖြစ်) အထိ ရောက်လာသည်။ နရသီဟပတေ့လည်း ပုဂံအနောက်ဘက် လည်ကျအရပ်၌ ပုန်းရသည်။ 

ဤငဆောင်ချမ်းတိုက်ပွဲနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပုဂံ မင်းနန်သူရွာ၊ လေးထောင့်ကန်မြောက်ကျောင်းကျောက်စာတွင် အောက်ပါအတိုင်း ကျောက်စာထိုးထားသည်။

> အနန္တပစ္စည်းလေ ငဆောင်ချမ်းမြို့နေရလေ၏။ ပြည်ထဲပျက်စီးသည် ဖြစ်ခဲ့၏။
> 
> 

ယင်းသို့ ငဆောင်ချမ်းတိုက်ပွဲတွင် တရုတ်စစ်သည်တို့ မြားစွမ်းပြပုံကို မြင်စိုင်း ငါးစီးရှင်သီဆိုသည့် မြင်းစိုင်းမြို့ဘွဲ့ ကာချင်းတွင် ဤသို့ ပါလေသည်။

> တရုတ်လာသည် ရိုင်ရိုင်လော ရိုင်ရိုင်
> 
> 
> မြားမိုးရွာသည် ဖြိုင်ဖြိုင်လော ဖြိုင်ဖြိုင်
> 
> 
> လင်းပြင်ပြည့်မျှ ငှက်လင်းတ
> 
> 
> လတိုင်းလော လတိုင်းလတိုင်း
> 
> 
> 
> မြင်းသည်သိန်းသန်း များစွာလွန်းသည် ထက်ဝန်းရံသ မနိုင်မနိုင်
> 
>

ကိုးကား
-------

1. ↑  ပုဂံရှိ အသျှင်ဒိသာပြာမောက် ကျောက်စာ
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)
ဝေဗယ်, ဗိုလ်ချုပ်(ခရစ် ၁၈၈၃ -၁၉၅ဝ)
----------------------------------

အားဘွဲ့ရဗြိတိသျှ ဗိုလ်ချုပ် အာခိဗော ပါစီဗယ် ဝေဗယ် (Archibald Percival Wavell) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဘုရင်ခံချုပ် 
ဟောင်း တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ ၁၈၈၃ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် 
အင်္ဂလန်ပြည်၊ အက်ဆက်နယ်၌ ဖွားမြင်သည်။ ဝင်ချက်စတာကောလိပ် 
ကျောင်းနှင့် ဆင်းဒဟတ် စစ်ကောလိပ်ကျောင်းတို့တွင် ပညာသင်ပြီးနောက် 
၁၉ဝ၁ ခုနှစ်၌ စစ်တပ်သို့ ဝင်ရောက်အမှုထမ်းသည်။ တောင်အာဖရိကတိုက် 
တွင် ဖြစ်ပွားသော ဗိုးဝါးစစ်ပွဲ၌လည်းကောင်း၊ အိန္ဒိယအနောက်မြောက် 
နယ်ခြားဒေသ၌လည်းကောင်း စစ်မှုထမ်းခဲ့သည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းက 
ဝေဗယ်သည် ပြင်သစ်စစ်မြေပြင်တွင် အမှုထမ်းစဉ် ဒဏ်ရာရရှိ၍ 
မျက်လုံးတစ်ဖက်ကွယ်သည်။ ထို့နောက် ကော် ကေးဆပ်နယ်ရှိ ရုရှစစ်တပ်တွင် ဗြိတိသျှစစ်ဖက်သံအရာရှိအဖြစ် ဆောင်ရွက် 
ရသည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၂ဝပြည့်နှစ်အထိ အီဂျစ်ချီ ဗြိတိသျှတပ် 
ပေါင်းစု စစ်ဦးစီးအဖွဲ့တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ်အဖြစ် အမှုထမ်းသည်။ ၁၉၃၇-၁၉၃၈ 
ခုနှစ်အတွင်း ပယ်လက်စတိုင်၌ အာရပ်တော်လှန်းရေး ဖြစ်ပွားသောအခါ 
ဝေဗယ်ကို ဗိုလ်ချုပ်ရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ခန့်အပ်၍ ဗြိတိသျှတပ်များကို ကွပ်ကဲ 
စေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ်ပွားခါနီးဖြစ်သော ၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ 
တွင် ကိုင်ရိုမြို့ စစ်ဌာနချုပ်၌ အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ ဗြိတိသျှတပ်များ၏ 
တပ်မှူးချုပ်အဖြစ် အမှုထမ်းရသည်။ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးရာထူး 
သို့ တိုးမြှင့်ခြင်းခံရပြီးလျှင် အီဂျစ်နိုင်ငံကို ထိပါးလာသော အီတာလျံ 
တပ်များကို အောင်မြင်စွာ တွန်းလှန်ဖြိုဖျက်ခဲ့လေသည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် ဗိုလ်ချုပ် ဝေဗယ်ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ 
ဗြိတိသျှတပ်ပေါင်းစု၏ သေနာပတိအဖြစ် ခန့်ထားသည်။ တစ်ဖန် ဂျပန်နှင့် 
စစ်ဖြစ်သောအခါ မြန်မာပြည်၊ မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်နှင့် နယ်သာလန် အရှေ့ 
အိန္ဒိယကျွန်းစုရှိ ဗြိတိသျှနှင့် ဒပ်ချတပ်များ၏ စစ်သေနာပတိချုပ်အဖြစ် 
၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ မတ်လအထိ ဆောင်ရွက်ရသည်။ ထို့နောက် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ 
ပြန်လာ၍ မူလရာထူး၌ အမှုထမ်းခဲ့လေသည်။

၁၉၄၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရက 
ဗိုလ်ချုပ်ဝေဗယ်အား စစ်သူကြီးရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ပြီးလျှင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ 
ဘုရင်ခံချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည် ။ ထိုနှစ်တွင်ပင် ဗိုင်းကောင့်ဘွဲ့ ချီးမြှင့်၍ 
သူကောင်းပြုခြင်းခံရသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ထိုအချိန်၌ လွတ်လပ်ရေး 
အတွက် အမျိုးသားစိတ် ပြင်းပြလျက်ရှိရာ ဘုရင်ခံချုပ် ဝေဗယ်သည် မိမိ၏ 
တာဝန်ကို ကျေပွန်စွာဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့၍ နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်အဖြစ်ဖြင့် 
လည်း ထင်ရှားလာသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဘုရင်ခံချုပ် 
ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင် အားဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်းခံရပြီး 
နောက် ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်၊ မေလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် လန်ဒန်မြို့၌ ကွယ်လွန် 
လေသည်။

အားဘွဲ့ရဝေဗယ်သည် လော့အယ်လင်ဗီ (၁၉၄ဝ)၊ စစ်သား 
ကောင်း (၁၉၄၈) စသည့်စာအုပ်များကို ရေးသားပြုစုခဲ့၍ သူ၏ စစ်ရေး 
စစ်ရာနှင့်ဆိုင်သော ဆောင်းပါးတို့မှာလည်း ထင်ရှားလေသည်။[1]

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)
**သရောခိုင်းသည် မဆိုနိုင်** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

သရောခိုင်းသည် မဆိုနိုင်
-----------------------

နေမိတ္တကာဝိဇ္ဇာမယတို့၊ ကာသပြင်ကောင်းကင်ရပ်တွင်မှ၊ နက္ခတ်တွေစနေအင်္ဂါနှင့်၊ ဗေဒင်ဆရာနေမြင်လဘို့၊ ဟောပေကြလောကဉာဏ်။  

  

အကြောင်းပြုခဲ့တဲ့၊ ကောင်းမှုကံ စေတနာကြောင့်၊ သတ္တဝါ အစာရှားမှ အသပြာများလေငွေရတတ်သူနှင့်၊ ရေငတ်သူမတည်ကြည်သို့၊ ရဟတ်မလည်မရပ် မတည်ပန်းသော်ကြောင့်၊ ဆီနှမ်းပါဂွမ်းဝါဆေးနှင့်၊ အစာရေးပင်တိုချေအုံးမထင့်၊ နှလုံးမှာတွေးယူဆလို့၊ ဆွေးပူကြပြန်။  

  

ဂုရုဂြိုဟ်ဓနုကိုပြောင်းစေတော့၊ ဟိုကောင်းကင်ဟိုအနောက်က၊ ဂြိုဟ်သောကြာတောက်ကာထွန်းရက်မို့၊ ခြောက်စွန်းမှာ ကွန်းစံရာစုပါလိမ့်၊ ငါးခုနှစ်ပဉ္စမံ၊ လင်္ကာတံစီကုံး။  

  

ရှေးပဝေသဏီ ကြေးငွေရှားလို့၊ လေးပြားတန် ဆန်တတင်းသာဖြင့်၊ ထမင်းဆာသူဆာလှပေါ့၊ လူရွာမှာခုအခါဖြင့် မသရောနိုင်ဘု၊ ဥရောပါ ဂေါရာရပ်ကယ်နှင့်၊ သေဠဿေ ပြေတကာက၊ ငွေသပြာ ပြေအညာဆန်ခဲ့၊ ပဒေသာအမှန် ကြွေကာထွန်းရက်မို့၊ ကမ္ဘာဝန်းကျင် လူခပ်သိမ်းတို့၊ ဓာတ်ကျိန်းမှာ တပုံစီတဲ့၊ ကောလီအဝင် စောတပသီ အမှတ်ကယ်က၊ မပေါမတို သရောမဆိုအပ်ပြီဘု၊ လောကဓာတ်လုံး။

ခက်ဆစ်
------

၁။ နေမိတ္တကာဝိဇ္ဇာမယ = နေမိတ္တကဝိဇ္ဇာကျမ်းကို ကျွမ်းကျင်သူ။ ဂြိုဟ်နက္ခတ်တို့၏ အကျိုးအပြစ်ကို သိသူ။

၂။ ကာသပြင် = အာကာသ ကောင်းကင်ပြင်။

၃။ သရောခိုင်း = ကပ်ကြီးသုံးပါးကျရောက်ခြင်း။

၄။ ဂေါရာရပ် = အနောက်အရပ်။

၅။ သေဠဿေ = သောဠဿတိုင်းကြီး ၁၆ တိုင်း။

၆။ ကောလီအဝင် = ကောလီဓာတ်သို့ဝင်သည်။

၇။ စေတပသီ = ရသေ့။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
၁၈၈၀ - ၂၀၂၀ ခုနှစ်အတွင်း ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာပြင် ပျမ်းမျှ အပူချိန်
**ကမ္ဘာကြီး ပူနွေးလာခြင်း**ဆိုသည်မှာ ၂၀ ရာစုနှစ် အလယ်ပိုင်းကာလမှစ၍ ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာပြင်နှင့် နီးကပ်သည့် လေထုနှင့် ပင်လယ်ရေ အပူချိန် တိုးမြင့်လာခြင်းကို ညွှန်းဆိုသည်။ လက်ရှိတွင်လည်း အပူချိန် ဆက်လက် တိုးမြင့်နေဆဲ ဖြစ်သည်။ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုဆိုင်ရာ အစိုးရအကြား အဖွဲ့အစည်း၏ (Intergovernmental Panel on Climate Change, IPCC) ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်ထားသည့် အစီရင်ခံစာအရ ၂၀ ရာစုနှစ်အတွင်း ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်၏ အပူချိန် 0.74 ± 0.18 °C (1.33 ± 0.32 °F) တိုးမြင့်လာသည်ဟု ဆိုသည်။ 

၂၀ ရာစုနှစ် လယ်ပိုင်းကာလမှ စတင်ကာ ပညာရှင်များ ကမ္ဘာ့အပူချိန် တိုးမြင့်လာခြင်းကို စောင့်ကြည့်ခဲ့ရာ ရေနံ ကဲ့သို့သော ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်း လောင်စာများ အသုံးချခြင်း၊ သစ်တောများ ခုတ်ထွင်ခြင်းစသည့် လူသားများ၏ အပြုအမူမှ ဖြစ်ထွန်းလာသည့် မှန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့ သိပ်သည်းမှု တိုးမြင့်လာခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။

ကမ္ဘာ့အပူချိန် တိုးမြင့်လာခြင်းကြောင့် ပင်လယ်ရေ မျက်နှာပြင် မြင့်တက်လာစေကာ မိုးရွာသွန်းမှု ပုံစံနှင့် မိုးရေချိန်ကို ပြောင်းလဲစေနိုင်သည်။ ထိုမှတဆင့် အပူလျော့ပိုင်းဒေသ ကန္တာရ ပိုမိုကျယ်ပျံ့လာစေနိုင်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Understanding and Responding to Climate Change။ United States National Academy of Sciences (2008)။ 13 December 2011 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  30 May 2010 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ "Most scientists agree that the warming in recent decades has been caused primarily by human activities that have increased the amount of greenhouse gases in the atmosphere."
ဂျွန်ဗင်ဆင် အက်တာနာဆော့ဖ်(၁၉၀၃-၁၉၉၅)

ဂျွန်ဗင်ဆင် အက်တာနာဆော့ဖ်
-------------------------

တီထွင်သူ၊ သင်္ချာနှင့် ရူပဗေဒပညာရှင် ဂျွန်ဗင်ဆင် အက်တာနာဆော့ဖ်ကို နယူးယောက်မြို့တွင် ၁၉၀၃-ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၄)ရက်နေ့၌ ဖွားမြင်သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ ဂျွန်အက်တာနာဆော့ဖ်နှင့် အိုင်ဗာလူစီနာပါဒီ တို့ဖြစ်သည်။

ထူးချွန်
--------

ဂျွန်ဗင်ဆင်သည် ငယ်စဉ်တောင်ကျေး ကလေးဘဝကပင် သင်္ချာကို အထူးစိတ်ဝင်စားခဲ့သည်။ သူ၏မိသားစုသည် နောက်ပိုင်းတွင် ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်၊ အိုးချီကိုရာသို့ ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။ ဂျွန်ဗင်ဆင်သည် မာလ်ဘာရီ အထက်တန်းကျောင်းတွင် တက်ရောက်ပညာသင်သည်။ သိပ္ပံနှင့် သင်္ချာတွင် ထူးချွန်သည်။ ၁၉၂၁-ခုနှစ်တွင် ဖလော်ရီဒါ တက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်ပြီး ၁၉၂၅-ခုတွင် ဘီအက်စီ (လျှပ်စစ်အင်္ဂျင်နီယာ) ဘွဲ့ရသည်။ ၁၉၂၆-ခုနှစ်တွင် အိုင်အိုဝါကောလိပ်မှ မဟာသိပ္ပံ(သင်္ချာ) ဘွဲ့ရသည်။ ဘွဲ့ရပြီး ရက်အနည်းငယ် အကြာတွင် လူရာမီးနှင့် လက်ထပ်သည်။

စူးစမ်းလေ့လာ
------------

မဟာသိပ္ပံဘွဲ့ရပြီးသည့်နောက် ဂျွန်ဗင်ဆင်သည် ၁၉၃၀-ပြည့်နှစ်တွင် ဝစ္စကွန်ဆင် တက္ကသိုလ်မှ ပါရဂူဘွဲ့ရရှိသည်။ ထို့နောက် အိုင်အိုဝါကောလိပ်သို့ ပြန်လာပြီး သင်္ချာနှင့် ရူပဗေဒဌာန လက်ထောက်ပါမောက္ခအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ တွဲဖက်ပါမောက္ခအဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့် ခံရပြီးနောက် ကွန်ပျူတာလုပ်ငန်းကို စတင်စိတ်ဝင်စားလာပြီး စူးစမ်းလေ့လာသည်။ 

1997 replica of the Atanasoff-Berry Computer at Durham Center, Iowa State University

တည်ဆောက်
--------

ဒေါက်တာဂျွန်ဗင်ဆင်သည် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားနှင့် အီလက်ထရွန်နစ်ပညာတို့ကို ကွန်ပျူတာအတွက် ဆက်သွယ်ရေးနည်းလမ်းအဖြစ် အသုံးပြုသည်။ ထူးချွန်သည့် လျှပ်စစ်အင်္ဂျင်နီယာ ကလစ်ဖို့ဘာရီကိုလည်း သူ့လက်ထောက်အဖြစ် ရရှိလိုက်သည်။ ကလစ်ဖို့သည် ဘွဲ့ရကျောင်းသားတစ်ဦး ဖြစ်၏။ သို့ဖြင့် ၁၉၃၉-ခုနှစ်တွင် ဒေါက်တာဂျွန်ဗင်ဆင် နှင့် သူ့၏လက်ထောက် ကလစ်ဖို့ဘာရီတို့က ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး အီလက်ထရွန်နစ် ဒီဂျက်တယ်ကွန်ပျူတာကို တည်ဆောက်လိုက်သည်။

  

ဒေါက်တာဂျွန်ဗင်ဆင်သည် ပါမောက္ခအဖြစ် အိုက်အိုဝါပြည်နယ်ကောလိပ်၊ ဝစ္စကွန်ဆင်တက္ကသိုလ်တို့တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဝါရှင်တန်ဒီစီရှိ အမေရိကန် ရေတပ်လက်နက် စမ်းသပ်ရုံနှင့် အမေရိကန် ကြည်းတပ် စစ်မြေပြင်တပ်များတွင် အသံတုံ့တင်မှု လေ့လာရေးဌာန၊ စတီးဝပ်ဝါနာ ကော်ပိုရေးရှင်းတို့တွင် အတိုင်ပင်ခံ၊ တာဝန်ခံ စသည့် တာဝန်များကိုလည်း တစ်ဖက်က ထမ်းဆောင်သည်။ ဒေါက်တာဂျွန်ဗင်ဆင်သည် မေရီလင်းပြည်နယ်၊ မွန်ရှိဗီးယားရှိ ၎င်း၏နေအိမ်တွင် လေဖြတ်ရောဂါဖြင့် ၁၉၉၅-ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၁၅)ရက်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

ဖန်တီး
------

မည်သည့် သိပ္ပံနယ်ပယ်တွင်မဆို အနာဂတ်ကို ဖန်တီးမည့် အမြင်ရှိသော ထူးချွန်ပါရမီရှင် လိုအပ်သည်။ ဤကွက်လပ်ကို ဒေါက်တာဂျွန်ဗင်ဆင်က လက်တွေ့ဖြည့်ခဲ့သည်။ သူတီထွင်ခဲ့သည့် ကွန်ပျူတာသည် မျက်မှောက်ခေတ်တွင် လူတိုင်းနှင့် ဆိုင်သလိုဖြစ်သည်။ ဘဏ်များ၊ စာသင်ကျောင်းများ၊ လေယာဉ်များ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၊ အာကာသလွန်းပျံယာဉ်များနှင့် ဂြိုဟ်တုပါမကျန် နေရာတိုင်းတွင် ကွန်ပျူတာမပါလျှင် မပြီးတော့။

အထောက်အကူဖြစ်
-------------

နှစ် ၂၀ အတွင်း သူတီထွင်ခဲ့သည့် ကွန်ပျူတာက ဤမျှ ခေတ်စားလိမ့်မည်ဟု ဒေါက်တာဂျွန်ဗင်ဆင် တွေးမိခဲ့မည် မဟုတ်ပေ။ မည်သို့ပင် ဖြစ်စေ သူ၏တီထွင်မှုမှာ မျက်မှောက်လူသားတို့ အတွက် များစွာ အထောက်အကူဖြစ်၍ နေပေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့အလင်း(၁၇.၁.၂၀၁၀)
**ဂိရဂမဝလောဝ** သည် သီရလိင်္ကာနိုင်ငံ၊ ကန်ဒီမြို့၊ Yatinuwara Veediya (Brownrigg Street) နှင့် Sir Bennet Soysa Veediya (ကိုလံဘိုလမ်း) ထောင့်တွင် တည်ရှိသည့် ဝလောဝအဆောက်အဦတစ်ခု (Walawwa) ဖြစ်သည်။ မူလအဆောက်အဦကို ၁၈၁၄ တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ကန်ဒီမြို့တွင် တည်ရှိသည် ဝလောဝအဆောက်အဦများထဲတွင် သက်တမ်းအကြာဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤအဆောက်အဦသည် ယခင် Diyawadana Nilame Kudamudiyanse Giragama နေထိုင်ခဲ့သည့်နေရာ ဖြစ်သည်။

အဆောက်အဦ အလယ်ပိုင်းသည် သစ်သားတာဝါတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်တာဝါကြောင့်ပင် အဆောက်အဦတစ်ခုအဖြစ်မှ ကွဲပြားသွားစေသည်။ ထိုကဲ့သို့သော ပုံစံကို နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ အခြားသော ဝလောများတွင် မတွေ့ရှိရပေ။ ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်များကမူ ဤအဆောက်အဦရှိ တာဝါသည် ဟိုးယခင်နေထိုင်ခဲ့သူများက လုံခြုံရေးတာဝါ သို့မဟုတ် စောင့်ကြည့်ရေးတာဝါ တစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဤအဆောက်အဦကို သီရိလင်္ကာအစိုးရက ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ရမည့် ရှေးဟောင်းသုတေသနနယ်မြေတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ကန်ဒီမြို့ပြကောင်စီသည် ဗဟိုယဉ်ကျေးမှုရန်ပုံငွေအဖွဲ့၊ ဆင်ခြေဖုံးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအာဏာပိုင်များနှင့် အတူတကွ အဆောက်အဦများကို ပြင်ဆင်ခဲ့ရာ ခန့်မှန်းကုန်ကျစရိတ်သည် ရူပီ ၇.၂ သန်း ရှိခဲ့သည်။ လုပ်ငန်းများမှာ ၂၀၁၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ပြီးစီးခဲ့ပြီး စုစုပေါင်းကုန်ကျစရိတ်သည် ရူပီ ၁၅.၀၈ သန်း ရှိသည်။ ၎င်းကို စီရင်စုအုပ်ချုပ်ရေးမှူး Surangani Ellawala က တရားဝင် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑   "Gazette"  (8 July 2005). *The Gazette of the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka* **1401**.
2. ↑  Gazette 1486 & 23 February 2007, p. 9.
3. ↑  Protecting treasures a national responsibility။ The Sunday Times (Sri Lanka) (28 September 2015)။  31 December 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  Facelift for Giragama Walauwa and old Kandy buildings။ The Sunday Times (Sri Lanka) (23 February 2014)။  31 December 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
5. ↑  Protected Monument List 2012-12-12။ Department of Archaeology (12 December 2012)။ 23 November 2018 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  31 December 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
6. ↑  "Protecting treasures a national responsibility"၊ 28 September 2015။ 2 January 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၄)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားမဟုတ်သူများ၏ မိမိကိုယ်ကို ဘုရားဟူသော မိစ္ဆာအယူသည် အဘယ် ဒိဋ္ဌိကို စွဲ၍ဖြစ်ပါသနည်း-ဟု အရှင်ကစ္စည်းထေရ်၏ မေးလျှောက်ထားချက်ကို "အဝိဇ္ဇာ"ဟူသော အလိုအဇ္ဈာသယကို စွဲ၍ဖြစ်ပုံ၊ အဝိဇ္ဇာဓာတုသည် များစွာရှိပုံ၊ ဟီန, မဇ္ဈိမ, ပဏီတ -အဇ္ဈာသယကိုအကြောင်းပြု၍ ဟီန, မဇ္ဈိမ, ပဏီတဖြစ်သော သညာ, ဒိဋ္ဌိ, ဝိတက္က, စေတနာ, ပတ္ထနာ, ပဏိဓိ, ပုဂ္ဂလ, ဝါစာ, အာစိက္ခနာ, ဒေသနာ အစရှိသည်တို့ ဖြစ်ကုန်၏-ဟု တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို အကျယ်အားဖြင့် နာတိကရွာ၊ အုတ်ကျောင်း၌ ဘုရားရှင် ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်။

---

ဉာတိကရွာသား ကွယ်လွန်သူများကို မေးလျှောက်သဖြင့် "ဗုဒ္ဓ, ဓမ္မ, သံဃ, အဝေစ္စပသာဒဂုဏ်, အရိယကန္တသီလ-ဟူသော ဓမ္မာဒါသ, ဓမ္မပရိယာယနှင့် ပြည့်စုံသော အရိယာသာဝကသည် မိမိကိုယ်ကို "ခီဏနိရယ"အစရှိသည်ဖြင့် ပြောကြားလိုလျှင် ပြောကြားနိုင်ပုံကို ဉာတိကရွာ၊ အုတ်ကျောင်း၌ ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

---

အထက်သုတ်ပါအတိုင်း အရှင်အာနန္ဒာက မေးလျှောက်သဖြင့် ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်။

---

အထက်သုတ်ပါအတိုင်း အရှင်အာနန္ဒာက မေးလျှောက်သဖြင့် ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်။

ဤသုတ် သုံးသုတ်တို့၌ အသီးအခြား မေးလျှောက်သော ဘိက္ခု, ဘိက္ခုနီ, ဥပါသကာ, ဥပါသိကာတို့အပြင် ဉာတိကရွာသား အနာဂါမ်အဖြစ်ဖြင့် ကွယ်လွန်သော ဥပါသကာ ၅၀-ကျော်၊ သကဒါဂါမ်အဖြစ်ဖြင့် ကွယ်လွန်သော ဥပါသကာ ၉၆-ဦး၊ သောတာပန် အရိယာသာဝကအဖြစ်ဖြင့် ကွယ်လွန်သော ဥပါသကာ ၅၀၆-ဦးတို့ ရှိကြောင်း ဘုရားရှင်ကိုယ်တော်တိုင် ဟောကြားတော်မူပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၁၊၃၆၇။ သံ၊မြန်၊၁၊၃၅၁-၂။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၂၈။ သံ၊ဋီ၊၂၊၁၃၆-၇။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၃-ဓာတုသံယုတ္တ၊ ဒုတိယဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။
2. ↑  သံ၊၃၊၃၁၀-၁။ သံ၊မြန်၊၃၊၃၁၂-၃။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၁၁။ သံ၊ဋီ၊၂၊၃၂၉။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁၁-သောတာပတ္တိသံယုတ္တ၊ ၁-ဝေဠုဒွါရဝဂ္ဂ၊ အဋ္ဌမသုတ်။
3. ↑  -သံ၊၃၊၃၁၂။ သံ၊မြန်၊၃၊၃၁၃။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ ... နဝမသုတ်။
4. ↑  -သံ၊၃၊၃၁၂-၄။ သံ၊မြန်၊၃၊၃၁၃-၅။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ ... ဒသမသုတ်။
5. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
| IPA: Vowels |
| --- |
| 

|  | အရှေ့ | အလယ် | အနောက် |
| --- | --- | --- | --- |
| အပိတ် | i
•
y | ɨ
•
ʉ | ɯ
•
u |
| အပိတ်နီးပါး | ɪ
•
ʏ |  | 
•
ʊ |
| တစ်ဝက်ပိတ် | e
•
ø | ɘ
•
ɵ | ɤ
•
o |
| တစ်ဝက် | e̞
•
ø̞ | ə | ɤ̞
•
o̞ |
| တစ်ဝက်ဖွင့် | ɛ
•
œ | ɜ
•
ɞ | ʌ
•
ɔ |
| အဖွင့်နီးပါး | æ
•
 | ɐ |  |
| အဖွင့် | a
•
ɶ | ä
•
 | ɑ
•
ɒ |

 |
| 

---

* IPA အကူအညီ
* အသံ
* ဇယားကွက် အပြည့်
* တမ်းပလိတ်

အမည်းစက်၏ဘေးမှ သရများသည်: နှုတ်ခမ်း ဖြန့်ခြင်း • ဝိုင်းခြင်း ဖြစ်သည်။ |

**အလယ်အပိတ်အပြန့်သရ** (အင်္ဂလိပ်: close central unrounded vowel) သည် အပြောဘာသာစကားအချို့တို့တွင် အသုံးပြုသည့် သရသံအမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်ဖြစ်၍ နိုင်ငံတကာသဒ္ဒဗေဒအက္ခရာတွင် ဤသရသံကို ⟨ɨ⟩ ဖြင့်ပြဆိုသည်။ ပုံစံမှာ အက္ခရာ i ကို ဘေးမျဉ်းတိုတစ်ခု အလယ်မှဖြတ်သည့်ပုံ ဖြစ်သည်။ ဤအသံကို ပုံမှန်အားဖြင့် ဘားအိုင် (barred i) ဟုသမုတ်ကြသည်။

ဤသရသည် ရှားပါးသော "အာခေါင်(မာ)လွန် သရရွေ့" (post-palatal approximant) [j̈] ၏ အသံပိုင်းအရတူညီမှုရှိသည်။

အချို့ဘာသာစကားများတွင် "အလယ်အပိတ်နီးပါးအပြန့်သရ (ဤအသံ အကြောင်းlisten (ကူညီ·ချက်လက်)) တည်ရှိကြ၍ ⟨ɨ̞⟩ နှင့် ⟨ɪ̈⟩ အဖြစ်ဖလှယ်ရေးသားမှုများသော်လည်း ဖြစ်နိုင်ချေ အခြားရေးသားမှုမှာ ⟨ɪ̠⟩ နှင့် ⟨ɘ̝⟩ တို့ဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှအဘိဓာန်များတွင် ဤသရကို ⟨ɪ⟩ ဟူ၍ ရေးသားဖော်ပြကြပြီး အမေရိကန်ရေးထုံး၌ ⟨ɨ⟩ (သို့) ⟨ᵻ⟩ အဖြစ်ရေးသည်ကပိုများသည်။ ⟨ᵻ⟩ ကိုလည်း အခြားသောစာအုပ်စာပေများ၌ သုံးလေ့ရှိရာ ဥပမာ - ဂျွန် စီ ဝဲလ်ဇ်၏ *Accents of English* တွင်ဖြစ်သည်။ အောက်စဖို့ဒ်အင်္ဂလိပ်အဘိဓာန် (တတိယအကြိမ်မူ) တွင် ⟨ᵻ⟩ ကို /ɪ/ နှင့် /ə/ ကြား အလွတ်အပြောင်းအလဲသရတစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။

အင်္ဂါရပ်များ
-------------

* အပိတ်သရဆိုသည်မှာ လျှာသည် ခံတွင်း၌ အမြင့်ဆုံးအနေအထား၌တည်ရှိ၍ "အပိတ်" ဟုသုံးနှုန်းသည်။ ဗျည်းသံဖြစ်သည်အထိ မပိတ်ရပေ။
* သရ၏ ရှေ့နောက်သဘောအရ အလယ်သရအမျိုးအစားဖြစ်ရာ လျှာ၏တည်နေရာသည် အရှေ့သရနှင့် အနောက်သရကြားအလယ်တွင် ရှိသည်။
* အပြန့်သရများကို ထွက်ရှိရာတွင် နှုတ်ခမ်းကို ဖြန့်၍ ထွက်ရှိကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Instead of "post-palatal", it can be called "retracted palatal", "backed palatal", "palato-velar", "pre-velar", "advanced velar", "fronted velar" or "front-velar".
2. ↑  Pullum & Ladusaw (1996:298)
တမ်းပလိတ်:Infobox political post
**အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ**(ပေါ်တူဂီ: *Presidente de Angola*)သည် အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံအကြီးအကဲနှင့် အစိုးရအကြီးအကဲဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် အတည်ပြုခဲ့သော ဖွဲ့စည်းပုံအရ ဝန်ကြီးချုပ်နေရာကို ပယ်ဖျက်ခဲ့ပြီး စီရင်ဆုံးဖြတ်ခွင့် အာဏာရှိသော သမ္မတသည် ဥပဒေပြုအာဏာပါရရှိလာသောကြောင့် အမိန့်ဖြင့် အုပ်ချုပ်လာနိုင်ခဲ့သည်။ 

သမ္မတရာထူးတည်ရှိလာခဲ့မှုမှာ ပေါ်တူဂီထံမှ အင်ဂိုလာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရစဉ်ကတည်းက ဖြစ်သည်။ အာဂိုစတင်ညို နဲတိုသည် သူ၏ အင်ဂိုလာလွတ်မြောက်ရေးပြည်သူ့လှုပ်ရှားမှုပါတီ(MPLA)သည် ပေါ်တူဂီထံမှ နိုင်ငံအား ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် နဲတိုကွယ်လွန်သောအခါ၌ ယိုဆေး အဲဒူယာဒို ဒို့စ် ဆန်တိုသည် ၎င်း၏နေရာအား ဆက်ခံခဲ့သည်။ 

ဒို့စ် ဆန်တို၏ ခေါင်းဆောင်မှုအောက်တွင် အင်ဂိုလာနိုင်ငံသည် ပါတီစုံနိုင်ငံဖြစ်လာသော်လည်း ၎င်းမှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပခဲ့ရာ မဲ ၄၉% ဖြင့် ပြန်လည်ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည်။ ၎င်း၏ အတိုက်အခံဖြစ်သူ National Union for Total Independence of Angola (UNITA) party မှ ယိုနက် ဆာဗင်ဘီက ရွေးကောက်ပွဲမှန်ကန်မှုမရှိဟု အခိုင်အမာပြောဆိုခဲ့သည်။ 

သမ္မတ၏ သက်တမ်းကို ငါးနှစ်သက်တမ်း နှစ်ကြိမ်ထိသာ ထမ်းဆောင်နိုင်ရန် ကန့်သတ်ထားသည်။ 

၂၀၁၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် အမျိုးသားလွှတ်တော်၌ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသစ် တစ်ရပ်အဆိုပြုခဲ့ရာ လူထုမဲရလဒ်ထက် လွှတ်တော်ထဲတွင် နေရာအများဆုံးရရှိထားသော ပါတီခေါင်းဆောင်သည် သမ္မတဖြစ်လာနိုင်သည်။ ထိုဖွဲ့စည်းပုံဥပဒေသစ်သည် သမ္မတအား သက်တမ်း ၂ ကြိမ် ထမ်းဆောင်နိုင်ရန် ကန့်သတ်ထားပြီး ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ပယ်ဖျက်ခဲ့ကာ ၎င်းနေရာတွင် ဒုတိယသမ္မတရာထူး အစားထိုးခဲ့သည်။

ယောဟန် လော်ရိန်ဆိုသည် လက်ရှိသမ္မတဖြစ်ပြီး ၂၀၁၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Angola abolishes presidential polls in new constitution BBC News, 21 January 2010
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဇာတိဘူမိအရပ်၌ အာဂန္တုကရဟန်းတို့ကို ဆဲရေးခြင်း အစရှိသော အကြောင်းကြောင့် ဥပါသကာတို့ နှင်ထုတ်လိုက်သော ကျောင်းတိုက်(၇) တိုက်တို့၏ ကျောင်းထိုင်ပုဂ္ဂိုလ် အရှင်ဓမ္မိကအား တီရဒဿိကသကုဏ ဥပမာအားဖြင့် မိန့်တော်မူပြီး ကောရဗျမင်း၏ သုပ္ပတိဋ္ဌ နိဂြောဓရာဇာအကြောင်း၊ ဆသတ္တာရတို့အား ပြစ်မှားဆဲရေးသူတို့ ခံစားရသော အပြစ်ထက် သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်အား ပြစ်မှား ဆဲရေးသူတို့ ခံစားရသော အပြစ်ကကြီးမားပုံ၊ သဗြဟ္မစာရီပုဂ္ဂိုလ်တို့၌ စိတ်မပြစ်မှားပဲ ကျင့်ရန် ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။

---

အခြံအရံ ဥပါသကာငါးရာနှင့်အတူ ရောက်ရှိလာသော ဓမ္မိက အနာဂါမ် ဥပါသကာက ဂါထာ(၉)ပုဒ်ဖြင့် ဘုရားရှင်၏ ဂုဏ်တော်တို့ကို ချီးကျူး လျှောက်ထားမေးလျှောက်သဖြင့် ဘုရားရှင်က ဂါထာ(၂၀)တို့ဖြင့် "အဂါရိယ, အနဂါရိယပဋိပဒါ"တို့ကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များစွာ ပါရှိပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၂၊၃၂၁-၈။ အံ၊မြန်၊၂၊၄၁၀-၇။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၂၀-၂။ အံ၊ဋီ၊၃၊၁၁၈-၉။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဆက္ကနိပါတ၊ ပဌမပဏ္ဏာသက၊ ၅-ဓမ္မိကဝဂ္ဂ၊ ဒွါဒသမသုတ်။
2. ↑  -သုတ္တနိ၊၃၃၅-၉။ သုတ္တနိ၊မြန်၊၃၁၅-၉။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၉၉-၁၀၉။

-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ သုတ္တနိပါတ၊ ၂-စူဠဝဂ္ဂ၊ စုဒ္ဒသမသုတ်။
3. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၅)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ပထဝီဓာတ်, အာပေါဓာတ်, တေဇောဓာတ်, ဝါယောဓာတ်, အာကာသဓာတ်, ဝိညာဏဓာတ်ဟူသော ဓာတ် (၆)ပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို အနတ္တလက္ခဏသုတ် ဒေသနာတော်နည်းဖြင့် မေးမြန်းတော်မူပြီး သားတော် ရာဟုလာအား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အထက်သုတ်ပါ ဓာတ်(၆)ပါးတို့၏ စတင်၍ဖြစ်ခြင်း, တည်တံ့ခြင်း, အသစ်ဖြစ်ပေါ်ခြင်း ထင်ရှားစွာဖြစ်ခြင်းသည် ဆင်းရဲဒုက္ခ၏ စတင်၍ဖြစ်မှု, အနာရောဂါတို့၏ တည်တံ့မှု, ဇရာမရဏ၏ ထင်ရှားစွာ ဖြစ်ပေတည်းဟု လည်းကောင်း၊ ယင်းဓာတ် (၆)ပါးတို့၏ ချုပ်ခြင်း၊ ငြိမ်းပျောက်ခြင်း, ကွယ်ပျောက်ခြင်းသည် ဆင်းရဲ၏ချုပ်မှု ရောဂါတို့၏ငြိမ်းမှု, ဇရာ မရဏ၏ ကွယ်ပျောက်မူပေတည်းဟု လည်းကောင်း ဓာတ်တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ခွဲခြမ်းဝေဖန်၍ အနုလောမ, ပဋိလောမ နည်းအားဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အထက်သုတ်ပါ ဓာတ်(၆)ပါးတို့၌ ဆန္ဒရာဂဖြစ်ခြင်းသည် စိတ်၏ညစ်နွမ်းမှုဖြစ်ကြောင်း၊ ယင်းဆန္ဒရာဂကို ပယ်နိုင်သောအခါ စိတ်၏ညစ်နွမ်းမှုကို ပယ်ပြီးဖြစ်ပုံ၊ ကာမမှထွက်မြောက်မှု၌ စိတ်ညွတ်ပုံ၊ နေက္ခမ္မဖြင့် ထုံမွမ်းအပ်သော စိတ်သည် အဘိညာ, သစ္ဆိကရဏီယဓမ္မတို့၌ (သိနိုင်, မျက်မှောက်ပြုနိုင်ရန်)ခံ့ပုံ၊ ဓာတ် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ခွဲခြမ်းဝေဖန်တော်မူ၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ကာမဓာတ်ကိုပယ်ရန် နေက္ခမ္မဓာတ်ကို ပွါးများရမည်။ ဗျာပါဒဓာတ်ကို ပယ်ရန် အဗျာပါဒဓာတ်ကို ပွါးများရမည်။ ဝိဟိံသာဓာတ်ကို ပယ်ရန် အဝိဟိံသာဓာတ်ကို ပွားများရမည်ဟု အချင်းချင်း ဆန့်ကျင်ဘက်ဓာတ်များကို ဘုရားရှင်, ရဟန်းတော်တို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

ရူပဓာတ်ကို ပိုင်ခြားသိ၍ အရူပဓာတ်တို့၌ မကပ်ငြိပဲ နိရောဓဓာတ်၌ အာရုံပြုကာ အရိယာမဂ်ဖြင့် ကိလေသာမှ လွတ်သောသူတို့သည် သေခြင်းမှ လွတ် မြောက်ပုံ၊ အာသဝေါကင်းပြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် နာမကာယဖြင့် ဥပဓိကင်းသော အမတဓာတ်သို့ ရောက်တော်မူ၍ ဥပဓိတို့ကို စွန့်လွှတ်ရာ နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုတော်မူပြီး စိုးရိမ်မှု, ကိလေသာ မြူကင်းသော နိဗ္ဗာန်တရားတော်ကို ဟောတော်မူပုံကို ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့ ဥတေနမင်းနန်းတော်၌ ဟောကြားသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၁၊၄၄၂။ သံ၊မြန်၊၁၊၄၃၁။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၇-ရာဟုလသံယုတ္တ၊ ပဌမဝဂ္ဂ၊ နဝမသုတ်။
2. ↑  -သံ၊၂၊၁၉၂။ သံ၊မြန်၊၂၊၁၈၃။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၅-ဥပ္ပါဒသံယုတ္တ၊ နဝမသုတ်။
3. ↑  -သံ၊၂၊၁၉၆။ သံ၊မြန်၊၂၊၁၈၆။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၆-ကိလေသသံယုတ္တ။ နဝမသုတ်။
4. ↑  -အံ၊၂၊၃၈၉။ အံ၊မြန်၊၂၊၄၉၂။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဆက္ကနိပါတ၊ ၁၁-တိကဝဂ္ဂ၊ ပဉ္စမသုတ်။
5. ↑  -ဣတိဝုတ်၊၂၂၆။ ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၂၁၀။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၁၇၃-၅။

-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ ၃-တိကနိပါတ၊ ဒုတိယသုတ်။
6. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
|  |
| --- |
| **၁၉၃၀** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇန်နဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၃၁** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇန်နဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၃၉** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇန်နဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၅၇** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇန်နဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၂၆** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇန်နဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၆၇** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇန်နဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
သားရွှေဥ ဆုံးမစာကို စာတော်ပြင်ဆရာကြီး ဦးပညာ (မြန်မာ ၁၁၂၅ခန့် - ၁၁၈၅ခန့်)က ရေးသားခဲ့သည်။  
  

၁။ "မာတာပီတ"၊ မိဘနှစ်ပါး၊ မွေးသည်သားကို၊ သနားကြင်နာ၊ တတ်ပညာဖြင့်၊ လိမ်မာစေချင်၊ ထုံးပုံဆင်၍၊ သွန်သင်ဝေဖန်၊ ဆုံးမဟန်လျှင်၊ ကျန်းဂန်အဓိပ္ပာယ်၊ သင့်ကြောင်းခြယ်လျက်၊ နာဖွယ်ဆန်းထူး၊ လင်္ကာကျူးအံ့၊ ရွှင်မြူးပျော်ပါး၊ အမျိုးသားတို့။ ။ "သင်ကြားလေ့ကျက် ရာသတည်း"။  
  

၂။ "သားရွှေဥ"၊ မျက်ရှုကြေးမုံ၊ သက်လုံးပုံကို၊ တူစုံမိဘ၊ ဝိသေသဖြင့်၊ ဆုံးမဆိုသည်၊ မောင်နားလည်တော့၊ ချစ်ကြည်သော့အား၊ ရင်ခွင်ထား၍၊ ကစားလိုရာ၊ ပျော်ပါးစွာလျှင်၊ အိမ်မှာသို့ပင်၊ နေစေချင်လည်း၊ မဲ့ရွှေရင်နှစ်၊ ယောက်ျားဖြစ်လျက်၊ စင်စစ်စွဲမှတ်၊ အတတ်ပညာ၊ မရှိပါက၊ရုပ်မှာမတော်၊ ဂုဏ်ညှိုးလျော်သား၊ လှေလှော်ဝန်ထမ်း၊ အမှုကြမ်းကို၊ ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်၊ အသက်မွေးကတ်၊ ရှိတို့တတ်၏၊ စွဲမှတ်ပညာ၊ ဝိဇ္ဇာသိပ္ပ၊ တတ်စွမ်းကမူ၊ ဓနဥစ္စာ၊ ဥတနာကို၊ ရှာလည်းရလွယ်၊ ပြည့်စုံကြွယ်၏၊ တင့်တယ်လျောက်ပတ်၊ သက်မွေးမြတ်၏၊ မှတ်လော့စေ့စေ့၊ သို့ဖြစ်၍လျှင်၊ လောက်လွေ့ပညာ၊ တတ်လိမ္မာအောင်၊ ဆရာကောင်းထံ၊ နည်းနာခံ၍၊ သင်အံလေ့လာ၊ ကြိုးစားရာသည်။ ။ "ရတနာမျက်ရှု သားရွှေဥ"။  
  

၃။ "သားရွှေဥ"၊ မျက်ရှုရတနာ၊ မှတ်သားပါလော့၊ ပညာအတတ်၊ ကျေးဇူးမြတ်နှင့်၊ ဂုဏ်သတ္တိမှာ၊ ဘယ်ဥစ္စာမျှ၊ နှိုင်းရာမတူ၊ ခိုးသားမူလည်း၊ မယူနိုင်ရာ၊ မြဲမြံစွာ၏၊ ပညာမြော်မြင်၊ အတတ်လျှင်ကား၊ ဆွေခင်ပွန်းစစ်၊ မှီရာဖြစ်ရှင့်၊ အသစ်ဘဝ၊ ပြောင်းလေကလည်း၊ သုခဝဟာ၊ မြတ်ချမ်းသာကို၊ ကောင်းစွာလျောက်ပတ်၊ ဆောင်ပေတတ်၏၊ မှတ်သားသင့်သည်၊ သုတမည်ကား၊ မစည်မပင်၊ မတွင်မကျယ်၊ အနည်းငယ်ဟု၊ စိတ်ဝယ်ဤသို့၊ မမှတ်တို့လင့်၊ တောင်ပို့တွင်ခေါင်း၊ မနက်တောင်းကို၊ သွန်းလောင်းရေစက်၊ အနည်းလျက်လည်း၊ နေ့ရက်ရှည်လျား၊ ကျဖန်များသော်၊ ရေစားကြည်းလှည့်၊ လျှမ်းလျှမ်းပြည့်သို့၊ နှိုင်းရှည့်မယုတ်၊ ပမာဟုတ်စွ၊ နှုတ်တတ်ဖြစ်စေ၊ တစ်ထွေထူးမြတ်၊ လက်တတ်ဖြစ်စေ၊ သေသေချာချာ၊ တတ်လိမ္မာက၊ ဝိဇ္ဖာသိပ္ပ၊ တစ်ခုမျှလျှင်၊ ဆုံးစတတ်မြောက်၊ သက်မွေးလောက်၏၊ မင်းယောက်ျားမှု၊ တစ်ခုခုကို၊ သူ့ထက်သာအောင်၊ ကြိုးအားဆောင်၍၊ အခေါင်အဖျား၊ တတ်မြောက်မြားမူ၊ ထင်ရှားကြော်ငြာ၊ ဂုဏ်ထွန်းဝါသည်။ ။ "ရတနာမျက်ရှု သားရွှေဥ"။  
  

၄။ "သားရွှေဥ"၊ မျက်ရှုလူလှ၊ မောင်နားကျလော့၊ ဆရာအထံ၊ သဲသဲညံမျှ၊ စာအံစာဖတ်၊ အတတ်သင်ဘက်၊ နှစ်သက်ရွှင်ပျော်၊ သူငယ်ဖော်တို့၊ ခေါ်ဝေါ်ကြလျှင်၊ ဗျာ-ရှင်ဩမွန်၊ ကျွန်တော်ကျွန်ုပ်၊ ယဉ်နှုတ်ပိထား၊ ခင်ဘုရားဟု၊ သနားစရာ၊ နှုတ်ချိုသာက၊ နာ၍မငြီး၊ ကိုယ့်ထက်ကြီးမူ၊ ဦးရီးအကို၊ သူငယ်ကိုလည်း၊ နှုတ်ချိုသာရေး၊ မောင်ကလေးဟု၊ ညီထွေးညီပု၊ ခေါ်မှတ်ပြုလော့၊ သူ့ကိုရိုသေ၊ ကျင့်ဝတ်ကျေက၊ အထွေမရှိ၊ အလိုသိ၍၊ မိမိတို့မျိုး၊ သူမြတ်နိုးလိမ့်၊ ပုံရိုးရှေးဆို၊ နှုတ်လျှင်ချိုငြား၊ သျှိုတပါးဟု၊ စကားလူတွင်၊ မြဲမြဲထင်၏၊ ပဉ္စင်ကျူးရိုက်၊ မင်းပွဲဆိုက်ကို၊ ငှက်မိုက်တီးတုတ်၊ သံကြမ်းကြုတ်နှင့်၊ နှုတ်မနေတည်၊ ဆီး၍မြည်က၊ မကြည်မောင်းမဲ၊ ဆိုကျိန်ဆဲ၍၊ အုတ်ခဲတုတ်ဖြင့်၊ လိုက်ခြောက်လွှင့်၏၊ သည်နှင့်တလျှော၊ သံချိုမောသား၊ ဥဩငှက်မွန်၊ ကောင်းစွာတွန်သော်၊ အလွန်တရာ၊ နှစ်လိုစွာ၍၊ သံသာရင့်ကျူး၊ မြည်ပါဦးလော့၊ ကျေးဇူးဖော်ပြ၊ ချီမွမ်းကြ၏၊ ဗုဒ္ဓအလောင်း၊ နွားမြတ်ကောင်းကို၊ သောင်းကျန်းစွာလျှင်၊ ဆို၍နှင်သော်၊ သခင်ကိုမုန်း၊ မရုန်းပဲနေ၊ လောင်းကြေးငွေကုန်၊ ရှုံးလေထောင်ပြည့်၊ နောက်တစ်လှည့်မူ၊ နွား၏အလို၊ ကောင်းစွာဆို၏၊ သံချိုသာယာ၊ မောင်းသောခါ၌၊ မေတ္တာစိတ်ဝင်၊ ရုန်းလိုက်ငင်သော်၊ လှည်းလျှင်ပါလေ၊ ငွေတံပိုးကြွ၊ နှစ်ထောင်ရ၏၊ ပီယဝါစာ၊ နှုတ်ချိုသာက၊ မေတ္တာဆက်ဆံ၊ ရှေးထုံးစံကို၊ မြဲမြံမှတ်သား၊ နှလုံးထားလျက်၊ စကားချိုစွာ၊ ဆိုအပ်စွာသည်။ ။ "ရတနာမျက်ရှု သားရွှေဥ"။

ကိုးကား
-------



1. ↑  *ရင်နှစ်သည်းချာ နိုင်ငံ့ရတနာ ဆုံးမစာများ* (ဒုတိယအကြိမ် ed.)။ အခြခံပညာ ဦးစီးဌာန။ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၂။ pp. ၁၄၂။