recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
မဟိန္ဒထေရ်
----------

မဟိန္ဒထေရ်သည် သီရိဓမ္မာသောက မင်းကြီး၏သားတော် ဖြစ်၍ 
သင်္ဃမိတ္တာကား သမီးတော်ဖြစ်သည်။ မင်းကြီးသည် 
မြတ်စွာ ဘုရား၏ သာသနာတော်၌ အလွန်ကြည်ညိုသည် 
ဖြစ်ရကား ကျောင်းပေါင်း ရှစ်သောင်းလေးထောင် 
ဆောက်လုပ်လှူဒါန်း၏။ ဤသို့ လှူဒါန်းပြီးနောက် 
အလွန် နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်ခြင်းဖြစ်၏။

အခါတပါး၌ မင်းကြီးသည် အသောကာရာမ ကျောင်းသို့ 
ထွက်တော်မူ၍ သံဃာတော်တို့အား ဤသို့ မေးလျှောက်၏။ 
အရှင်ဘုရားတို့ ဘုရားသခင်၏ သာသနာတော်၌ အဘယ်သူသည် 
အကျွန်ုပ်တို့ကဲ့သို့ ကြီးကျယ်စွာသော စွန့်ကြဲခြင်းကို 
ပြုဘူးသနည်း၊ အဘယ်သူ၏ စွန့်ကြဲခြင်းသည် 
ကြီးမြတ်ပါသနည်း  *ဟု လျှောက်၏။* 

အရှင်မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿထေရ်က *မြတ်သောမင်းကြီး၊* 
မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်၌ သင်မင်းကြီးနှင့် 
တူသော စွန့်ကြဲပေးကမ်း လှူဒါန်းသောသူသည် မြတ်စွာဘုရား 
လက်ထက် တော်၌ပင် မရှိပေ။ သင်မင်းကြီး၏ စွန့်ကြဲခြင်း 
သည်သာလျှင် သာလွန်မြင့်မြတ်လှ၏  *ဟု မိန့်တော်မူ၏။*
မင်းကြီးလည်း ထိုစကားကိုကြားရသော် အလွန်ဝမ်းမြောက် 
ခြင်းဖြစ်သဖြင့်  *အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည်* 
ဤမျှလောက်သော ဒါနကို ပြုရသဖြင့် သာသနာတော်၏ 
အမွေကို ခံရပါအံ့လော *ဟု လျှောက်ထားပြန်၏။ ထိုအခါ* 
အရှင်မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿက  *မင်း ကြီး၊ ဤသို့ပစ္စည်းကို* 
စွန့်ကြဲကာမျှဖြင့် သာသနာ့ အမွေခံ အဖြစ်သေးချေ။ 

ဤမြေမှသည် ဗြဟ္မာပြည်တိုင်အောင် ပစ္စည်းလေး ပါးကို စုပုံ၍ 
လှူငြားသော်လည်း ဘုရားရှင့်သာသနာတော်၌ အမွေခံ 
မဖြစ်သေးချေ။ မိမိရင်၌ ဖြစ်သော သားသမီးတို့ကို ရဟန်း 
ပြုစေခြင်းသည်သာလျှင် သာသနာတော်၏ အမွေခံဖြစ်သတည်း
ဟုမိန့်တော်မူသည်။

မင်းကြီးလည်း ငါသည် ဤမျှလောက်သော အလှူကြီးကို 
ပေးပါလျက် သာသနာတော်၏ အမွေကိုမခံရချေသေး၊ သာသနာ 
တော်၏ အမွေခံဖြစ်အောင် အဘယ်သို့ပြုရအံ့နည်းဟု အောက်မေ့ 
လျက် ထိုမှဤမှကြည့်လတ်သော်၊ သားတော်မဟိန္ဒသည် 
မင်းကြီး၏ အပါးတွင်နေသည်ကို မြင်သဖြင့်  *ချစ်သားမဟိန္ဒ၊* 
သင်သည် ရဟန်းပြုခြင်းငှါ စွမ်းနိုင်ပါအံ့လော  *ဟုမေး၏။* 
မင်းသားလည်း ခမည်းတော်၏ စကားကိုကြားလျှင် 
ရွှင်လန်းဝမ်းမြောက်လှသဖြင့်  *အရှင်မင်းမြတ်၊ အကျွန်ုပ်* 
ရဟန်းပြုနိုင်ပါ၏။ အကျွန်ုပ်ကို ရဟန်းပြု၍ သာသနာ့အမွေကို 
ခံတော်မူပါ  *ဟုလျှောက်၏။ မင်းကြီးလည်း* 
သားတော်မဟိန္ဒမင်းသားအား အရှင်မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿ 
ထေရ်ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ မင်းသား အသက်နှစ်ဆယ်ပြည့်ပြီး ဖြစ်သော 
ကြောင့် ပဉ္စင်းပြုတော်မူလေသည်။ မဟိန္ဒမင်းသားကား ကမ္မဝါစာ 
၏အဆုံး၌ ပဋိသမ္ဘီဒါလေးပါးနှင့်တကွ ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက် 
တော်မူသည်။ အရှင်မဟိန္ဒလည်း ရဟန်းဖြစ်သောနေ့မှစ၍ မိမိ 
ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာထံ၌ ပိဋကတ်သုံးပုံဖြစ်သော ဘုရားစကားတော်ကို 
သင်ကြားသဖြင့် ၃ နှစ်ရှိသောအခါ ထေရဝါဒနှင့် တကါ တတ် 
မြောက်၍ တစ်ထောင်သောသံဃာတို့၏ ပါမောက္ခ 
ဖြစ်တော်မူလေသည်။

သမီးတော် သဃ‡မိတ္တာကား အသက် တစ်ဆယ့်ရှစ်နှစ်သား 
ဖြစ်၍ ပဉ္စင်းမခံဘဲ သာမဏေပြု၏။ တတိယသင်္ဂါယနာတင်ပြီး 
အဆုံး၌ နောင်အခါ အဘယ်အရပ်၌ သာသနာတော်မြတ် 
ကောင်း စွာတည်လတ္တံနည်းဟု အရှင်မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿမထေရ် 
ဆင်ခြင် တော်မူလျှင် ပစ္စန္တရာဇ်တိုင်းတို့၌ ကောင်းစွာ 
တည်လတ္တံ့သည်ကို မြင်တော်မူ၍ ပစ္စန္တရာဇ် ကိုးဌာနသို့ 
သာသနာ ပြုစေတော်မူသည်။ ထိုအခါ အရှင်မဟိန္ဒထေရ်ကို 
သီဟဠ တမ္ဗပဏ္ဏိမည်သော သီဟိုဠ် ကျွန်းသို့ 
ဥပသမ္ပကံမြောက်လောက်အောင် ပဉ္စဝဂ် သံဃာငါးပါးနှင့်
စေတော်မူ၏။

မဟိန္ဒထေရ်သည် သာသနာ ၂၃၆ ခုနှစ်တွင် ဣဓိယ၊ 
ဥတ္တိယ၊ သမ္ဗလ၊ ဘဒ္ဒသာလ ဤမထေရ်လေးပါးအပြင်၊ တူတော် 
သုမန သာမဏေ၊ သဏ္ဍုက ဥပါသကာတို့နှင့်တကွ သီဟိုဠ် 
ကျွန်းသို့ သာသနာပြု ကြွတော်မူသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)
ကျေးရွာ အတွက် ကွမ်းတောင်ရွာ ကို ကြည့်ပါ။
 ဒူးထောက်လျက် ဝဲဘက်စွန်ရှိမိန်းကလေး ကွမ်းတောင်ကိုင်ထားသည်ကို တွေ့ရစဉ် 
**ကွမ်းတောင်** သည် ရှင်ပြုနားသ အခမ်းအနားတို့တွင် အလှူ့တန်ဆာအဖြစ် ပါဝင်သော ပစ္စည်းဖြစ်သည်။   ကွမ်းတောင်သယ်သူကို ကွမ်းတောင်ကိုင်ဟု ခေါ်၏။  ယနေ့ခေတ်၌ ယွန်းရွှေချ အခက်အလက်များ၊ မှန်စီရွှေချ ကလပ်များဖြင့် ကွမ်းတောင်ကို တန်ဆာဆင်လာသည်။  

စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ဘုတလင်မြို့နယ်အပါအဝင်  အခြား မြန်မာပြည်အထက်ပိုင်းဒေသတို့တွင် ဖက်စိမ်းကွမ်းတောင်၊ မြဖက်ကွမ်းတောင်၊ မြစိမ်းကွမ်းတောင်တို့ကို သုံးစွဲမြဲ ဖြစ်သည်။  ထိုင်းနှင့် လာအိုတို့တွင် မီးခွက်မျှော၊ ဘိုးဘေးကန်တော့၊ ရဟန်းခံရှင်ပြု၌ အရွက်အပွင့်တို့ဖြင့် ခွက်ထိုးခြင်း၊ တန်ဆာဆင်ခြင်းများ ရှိသေးသော်လည်း ကွမ်းတောင်သယ်လေ့မူကား ပျောက်ချေပြီ။  မိစုံဘစုံ အပျိုရွယ်သာ ကွမ်းတောင်ကိုင်ရသည်။  စာရေးဆရာမ ခင်ခင်ထူးက ဖက်စိမ်းကွမ်းတောင်အကြောင်းကို *မအိမ်ကံ* ဝတ္ထု၌ အကျယ်တလင်း ဖော်ပြဖူးသည်။

ပါဝင်သော အစိတ်အပိုင်းများ
-------------------------

ကွမ်းတောင်တခုတွင် အောက်ပါအစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်သည်  -

* ကလပ်
* ကလပ်ကြာ
* ကွေးထောက်ကုံး
* ဆိုင်းကြိုး
* စိန်တောင်ကြမ်း
* ကြာသီး (ကြာဖူး)
* စိန်တောင်နု
* ကတော့
* ပိန္နဲတိုင်
* ပန်းလည်တိုင်
* ကြာပတ်
* ထီး
* ကြက်တူရွေး

ကိုးကား
-------

1. 1 2  "ရှင်ပြုပွဲများမှာ ပြုလုပ်သည့် ကွမ်းတောင်၊ ပန်းတောင်များ ပြုလုပ်မှု"။
2. ↑  "Religious Beliefs of Shan-Gyi National Live in Ae-Nai Village, Lashio Township, Shan State in Myanmar" .
3. ↑  "Beauty pageants expose dreams and dangers in modern Myanmar" (in en)။
4. ↑  Betel leaf holder (in en)။
5. ↑  Cone-Shaped Betel Leaf Holder (kun-daung) (in en-US)။
6. ↑  "ဖက်စိမ်းကွမ်းတောင်"။
7. ↑  ဓလေ့ရိုးရာ ချစ်စရာ ကိုးခရိုင်မြေက "ဖက်စိမ်းလက်မှု အနုပညာ …" (in my)။
8. ↑  အီလဲဗင်း ရုပ်သံ (၂၀၁၈ မတ် ၂၀) "စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးကလေးဝမြို့နယ် အတွင်း မြန်မာဓလေ့"
9. ↑  ခင်ခင်ထူး (၂၀၀?) "မအိမ်ကံ"။ ဥဒယကျေးရွာ စာပေ။
10. ↑  ဆင်ဖြူကျွန်း အောင်သိန်း (၁၉၉၀) "ကျေးလက်ရိုးရာ မြန်မာမှုဓလေ့များ"။ စာပေဗိမာန်။
**မအိ** သည် စုံနံ့သာမြိုင်ရှာပုံတော်ကြီးကို ရေးဖွဲ့သီကုံးခဲ့သည့် စာဆိုတော် ဦးကြော့၏သမီးဖြစ်ပြီး အမျိုးသမီး စာဆိုများထဲတွင် ဦးကြော့သမီးဟူ၍ ထင်ရှားခဲ့သည်။ ဦးကြော့သမီးဟူ၍ အလွယ်တကူ မှတ်သားခဲ့ကြသဖြင့်လည်း အမည်ရင်းကိုပင် သိရှိရန် မလွယ်ကူတော့ပေ။ သို့သော် ကံအားလျော်စွာ ခရစ်နှစ် ၁၉၁၃-ခုနှစ်ဝန်းကျင်က တောင်တွင်းကြီးမြို့နေ အငြိမ်းစား၊ အထက်တန်းကျောင်း ဆရာကြီး ဦးဘမောင်က ဦးကြော့၏ တူ ကျောင်းဆရာ ကိုအင်ကြင်းကို မေးမြန်းမှတ်သားထားခဲ့သဖြင့် ဆွေစဉ်မျိုးဆက်စာရင်းနှင့်တကွ ဦးကြော့သမီးအမည်ကို မအိဟူ၍ သိရှိကြရသည်။ 

မအိကို စာဆိုတော်ဦးကြော့နှင့် ဇနီး ဒေါ်မင်းရံတို့မှ ဖွားမြင်သည်။ မအိသည် ဖခင်၏ ခြေရာကို နင်းခဲ့သူဖြစ်သည်။ ဝန်စာရေးမင်း၏ သမီးမို့ မအိငယ်စဉ်က နားထွင်းမင်္ဂလာပွဲ ဆင်ယင်ကျင်းပခြင်း ခံခဲ့ရသေးသည်။ မအိက ဆရာကောင်း၊ သမားကောင်းနှင့်လည်း စာပေသင်ကြားခွင့် ရရှိပါသေးသည်။ ဦးကြော့၏ လေးဆစ်တစ်ပုဒ်တွင် မအိက သူ့ဆရာအား ဖျင်နီလက်ဆောင် ရက်လုပ်၍ ကန်တော့ခဲ့ပုံကို ဖော်ပြထားပြီး အခြားလေးဆစ် တစ်ပုဒ်၌လည်း မအိနှင့် ကျောင်းနေဖက် မြို့အုပ်ကတော် မရှမ်းကို သတိရကြောင်း ရေးဖွဲ့ထားလေသည်။ 

မအိသည် အရွယ်ရောက်လာသောအခါ နတ်မောက်မြို့သူကြီး ဦးထွန်းဘုံနှင့် စုံဖက်ကာ ကိုခင်မောင်ဆိုသူ သားတစ်ယောက်ကို မွေးဖွားခဲ့သည်။ ကိုခင်မောင်သည် အင်္ဂလိပ်အစိုးရလက်ထက် နတ်မောက်မြို့သူကြီး ဖြစ်ခဲ့သေးသည်။ ဒေါ်မြနှင့်အိမ်ထောင်ကျပြီး ရှေ့နေတစ်ဦးအဖြစ် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုရင်း ဂျပန်ခေတ် မတိုင်မီက ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။

စာပေလက်ရာ
---------

ဦးကြော့၏ သမီးဖြစ်သူ မအိသည် ဖခင်ကဲ့သို့ စာဆိုတော် တစ်ဦးအဖြစ် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သို့သော် စာပေလက်ရာဟူ၍ များများစားစား မတွေ့ရတော့၊ 

"လူထွေညာ၊ ယဉ်ယဉ်ဆုံးငယ်နှင့်၊ မြရွှေစာ ဆင်ဆင်လို့ ကုံးခဲ့ကြ" အစချီ လေးဆစ်သဖြန်များကို ရေးဖွဲ့ခဲ့သည် ဆိုသည်။

ကိုးကား
-------
**ပြည်တည်နာ** (အင်္ဂလိပ်: **Bairnsdale ulcer**, **Searls ulcer**, သို့မဟုတ်**Daintree ulcer**) ဟုလည်းခေါ်သည့် ဘုရုလိ အာလ်ဆာ
အနာသည် *Mycobacterium အစာအိမ်* မှဖြစ်ပွားသော ကူးစက်ရောဂါ တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ မနာကျင်သော  ဆဲလ်အစုအဝေး အဖုငယ် (nodule) သို့မဟုတ် ရောင်ရမ်းမှုများသည် ရောဂါကူးစက်ဖြစ်ပေါ်စ လက္ခဏာများဖြစ်သည်။ ယင်း အဖုအကျိတ်သည် အာလ်ဆာခေါ် အနာ (ulcer) အဖြစ်ပြောင်းလဲဖြစ်ပေါ် လာနိုင်သည်။ အနာသည် အရေပြားပေါ်တွင်ထက် အသားအတွင်းထဲတွင် ပိုမိုကြီးမါးနိုင်ပြီး၊ ဘေးတွင် ရောင်ရမ်းနေနိုင်သည်။ ရောဂါပိုမိုဆိုးရွားလာသော် အရိုးသို့ ကူးစက်ထိခိုက်နိုင်သည်။ ဘုရုလိအာလ်ဆာ အနာများသည် လက်မောင်းနှင့် ခြေထောက်များတွင် အများဆုံးဖြစ်တတ်ပြီး၊ အဖျား လည်းတက်စေတတ်သည်။

ရောဂါဖြစ်ခြင်းအကြောင်းရင်း
--------------------------

*M. ulcerans* သည်ခန္ဓာကိုယ်ခုခံမှု ဖိနှိပ်ထိန်းသိမ်းမှုလုပ်ငန်းစဉ် (immune system function) ကို နိမ့်လျော့စေသော မိုင်ကိုလက်ခ်တိုးန်(mycolactone) ခေါ် အဆိပ်အတောက် ဓာတ်တစ်မျိုးကို ထုတ်လွှတ်သည်။ ယင်းသည် တစ်သျှူးသေဆုံးခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ယင်းရောဂါမျိုးနွယ်စုမှ ဘက်တီးရီးယားပိုးများသည် အဆုတ်နာရောဂါ နှင့် အနာကြီးရောဂါ (နူနာ) တို့ကို လည်း ဖြစ်စေသည်။ ရောဂါ မည်သို့ ပြန့်ပွားသည်ကို မသိရှိရသေးပေ။ သောက်သုံးရေ ဇာစ်မြစ်ကြောင့်လည်း ရောဂါပြန့်ပွားနိုင်သည်။ ၂၀၁၃ နှစ်အထိ ထိရောက်သော ထိုးဆေး မရှိသေးပေ။

ကုသနည်း
-------

လူနာ၏ရောဂါကို ကိုယ်တွင်း ပိုးသတ်ဆေး (ပဋိဇီဝဆေး) များဖြင့် ဆောလျင်စွာကုသလျှင်ဖြင့် ရှစ်ပတ်ကြာ ကုသခြင်းဖြင့် ဖြစ်ပွားမှုများ၏ ၈၀ % တွင် ထိရောက်သည်။ ကုသမှုများတွင် rifampicin နှင့် streptomycin ဆေးဝါးတို့အများအားဖြင့် ပါဝင်တတ်သည်။ စထရက်ပ်တိုမိုင်စင် (streptomycin) အစား တစ်ခါတစ်ရံ Clarithromycin သို့မဟုတ် moxifloxacin တို့ကိုအသုံးပြုတတ်သည်။ အခြားကုသနည်းများတွင် ခွဲစိတ်ကုသမှုခြင်းဖြင့် အနာကိုလှီးထုတ်ခြင်း လည်း ပါဝင်နိုင်သည်။ အနာပျောက်ပြီးလျှင် အနာဖြစ်ခဲ့သည့်နေရာတွင် အများအားဖြင့်အနာရွတ် ကျန်နေတတ်သည်။

ရောဂါဖြစ်ပွား ပြန့်ပွားပုံ
--------------------------

ဘုရုလိအာလ်ဆာ အနာသည် အာဖရိက ဆဟာရဒေသကြီး (sub-Saharan Africa) ရှိကျေးလက်တောရွာဒေသများတွင် အထူးသဖြင့် အိုင်ဗရီကို့စ်နိုင်ငံ တွင် အဖြစ်များတတ်ပြီး၊ အာရှ၊
အနောက်ပစိဖိတ်နှင့် အမေရိကတိုက်ကြီးများတွင်လည်း ဖြစ်ပွားတတ်သည်။ နိုင်ငံ ၃၂နိုင်ငံကျော်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိထားသည်။ တစ်နှစ်လျှင် ဖြစ်ပွားမှု ငါးထောင်းမှ ခြောက်ထောင်အထိ ရှိသည်။
ရောဂါသည် လူသားများတွင်သာမက အခြားတိရစ္ဆာန်အချို့တွင် လည်း ဖြစ်ပွားတတ်သည်။ အဲလ်ဘတ် ရုစ်ကင် ကွတ်က် Albert Ruskin Cookသည် ဘုရုလိအာလ်ဆာ အနာ အကြောင်းကို ၁၈၉၇ တွင်ပထမဆုံးအဖြစ် ဖော်ပြတင်ပြသူဖြစ်သည်။

ရည်ညွှန်းချက်များ
-----------------
**ကွမ်းတောင်ရွာ**သည် ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်ရှိ စံပြကျေးရွာတစ်ရွာ ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်-စစ်တွေ ကားလမ်းမပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် သွားလာရ လွယ်ကူသည်။ အိမ်ခြေ ၇၃၀ ကျော်ရှိပြီး ‌အဓိက စီးပွားရေးမှာ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် ပင်လယ်ရေထွက်သားကောင်များ မွေးမြူရောင်းချခြင်းဖြစ်သည်။ 

ယခင်က ကျားပုဇွန်မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းအောင်မြင်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ ဝယ်လက်အားနည်းသည့်အတွက် ကဏန်း ရောင်းဝယ်ရေးနှင့် မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများကို အဓိက လုပ်ကိုင်လျက်ရှိကြသည်။ ကွမ်းတောင်ကျေးရွာမှတစ်ဆင့် တရုတ်နယ်စပ် ဝန်ဒိန်ပင်လယ်စာဈေးသို့ ကဏန်းတိုက်ရိုက်တင်ပို့သည့် လုပ်ငန်းအများအပြားရှိသည်။ တရုတ်ကုန်သည်များကိုယ်တိုင် လာရောက် ရင်းနှီးမြှတ်နှံထားသော ကဏန်း မွေးမြူရေးကန်ကြီးများလည်းရှိသည်။ 

ကျေးရွာထိပ်ရှိ ကားလမ်းမဘေးတွင် ရောင်းချလျက်ရှိသော ကွန်းတောင်ကြက်ကင်သည်လည်း လူကြိုက်များသော အစားအစာဖြစ်သည်။

ပညာရေးတွင် အထက်တန်းကျောင်း (၁) ကျောင်းနှင့် မူလတန်းကျောင်း (၂) ကျောင်းရှိသည်။ ကျန်းမာရေးအတွက် ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာ (ပင်မ) နှင့် ပုဂ္ဂလိက ဆေးခန်းများရှိသည်။ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုအသင်းတစ်ခုရှိပြီး လူတင်နာယဉ်တစ်စီးကိုလည်း ပိုင်ဆိုင်ထားကြသည်။

ဘာသာရေးတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း (၂) ကျောင်းရှိသည်။ ကျောင်း (၂) ကျောင်းအနက် တောင်ကျောင်းမှ ဆရာတော်ကြီး အဂ္ဂါဘိဓဇသည် မင်းတုန်းမင်းကြီး၏ ပဉ္စမသံဃာယနာသို့ ပင့်ဖိတ်ခံရသော ရခိုင်ဆရာတော်နှစ်ပါးအနက် တစ်ပါးဖြစ်သည်။ 

လူငယ်များအသိပညာတိုးတက်ရေးနှင့် ပတ်သတ်၍ ကျေးရွာအလယ်ရှိ စာကြည့်တိုက်သည် ကျေးရွာရှိ လူငယ်များ၏ အရည်အသွေးနှင့် စွမ်းဆောင်ရည်ပိုင်းဆိုင်ရာ သင်တန်းများကို စီစဉ် သင်ကြားပေးလျက်ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  GAD, Feb 2011.
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် "အရိယ ပညာ စက္ခုနှင့် ပြည့်စုံသူတို့သည် ငါဘုရား၏ လက်သည်းခွံပေါ်၌ရှိသည့် မြေပံ့ပမာ အလွန်နည်းလှစွာ၏"ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယ အစဖြစ်သော မရသေးသော ဝိပဿနာပညာကို ရရှိရန် ရရှိပြီးသည်ရှိသော် လွန်စွာ တိုးပွား များပြားလာရန်, ပြန့်ပြောရန်, ဘာဝနာပြည့်စုံလုံလောက်စေနိုင်သော တရား (၈)မျိုး, ယင်းတရား ၈-မျိုးနှင့်ပြည့်စုံခြင်းကြောင့် သီတင်းသုံးဖော်တို့ ချစ်ခင်လေးစား စိတ်နှလုံးတိုးပွား, ရဟန်းတရားများရရန်, တစ်ပေါင်းတည်းဖြစ်ရန်ဖြစ်၏ဟု ရဟန်းတို့အား အကျယ်တဝင့် ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဝီတရာဂစိတ် အစရှိသော စိတ် ၉-မျိုးကို ပညာဖြင့် လွန်စွာ အဖန်ဖန်လေ့ကျက်အပ်ပြီးသော ရဟန်းသည် မိမိ ရဟန္တာဖြစ်ပုံကိုပြောဆိုရန် သင့်လျော်၏ဟု စိတ်တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ အဖန်ဖန်လေ့ကျက်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ များစွာရှိပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၃၊၄၀၅။ သံ၊မြန်၊၃၊၄၁၁။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁၂-သစ္စသံယုတ္တ၊ ၇-ပဌမအာမကဓညပေယျာလဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။
2. ↑  -အံ၊၃၊၂-၅။ အံ၊မြန်၊၃၊၂-၆။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၉၅။ အံ၊ဋီ၊၃၊၂၀၅-၆။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ အဋ္ဌကနိပါတ ၁-ပဌမပဏ္ဏာသက၊ ၁-မေတ္တဝဂ္ဂ၊ ဒုတိယသုတ်။
3. ↑  -အံ၊၃၊၂၀၂။ အံ၊မြန်၊၃၊၂၀၂။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ နဝကနိပါတ ၁-ပဌမပဏ္ဏာသက၊ ၃-သတ္တာဝါသဝဂ္ဂ၊ ပဉ္စမသုတ်။
4. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**မောင်းသူမဲ့ လေယာဉ်** (အင်္ဂလိပ်: unmanned aerial vehicle) သည် အရပ်စကား **ဒရုန်း** (အင်္ဂလိပ်: drone) ဟူသောအမည်ဖြင့် လူသိများသော လေယာဉ်တမျိုးဖြစ်ပြီး ပိုင်းလော့ခေါ် လေယာဉ်မှူးမှ တက်မောင်းစရာ မလို။ ဒရုန်းများသည် မောင်းသူမဲ့လေယာဉ်စနစ်၏ တစိတ်တပိုင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းနှင့်ဆက်သွယ်ရန် မြေပြင်ထိန်းချုပ်စက်နှင့် တွဲသုံးရသည်။ ယင်းသို့ ထိန်းချုပ်ရန်မူ လူသားစက်ကိုင်ကို သုံးသဖြင့် လေယာဉ်မောင်းအဝေးထိန်းလေယာဉ် (remotely-piloted aircraft) လည်း ခေါ်သည်။ သို့သော် ထိန်းသည်ဆိုခြင်းမှာလည်း အစားစားရှိပြီး လူက ကြားဝင်ထိန်းစရာမလိုသည့် အလွန်အဆင့်မြင့်သောအဆင့်များအထိ ရှိ၏။ 

မူလက ၂၀ ရာစု စစ်ရေးစစ်ရာကိစ္စများတွင် လူမှာ အရေးပါသော စစ်ဘက်ပိုင်ဆိုင်မှုဖြစ်လာသဖြင့် လူသားတို့သွားရန် မသင့်သော အလင်းအားနည်း ညစ်ပတ်လွန်း အန္တရာယ်များသည့် နေရာများကို စေလွှတ်ရန် မျှော်မှန်းတီထွင်ခဲ့သည်။  နည်းပညာမြင့်လာပြီး ကုန်ကျစရိတ်ကျဆင်းလာခြင်းကြောင့် စစ်ဘက်မဟုတ်သောအသုံးများပါ ရှိလာသည်။ ယင်းတို့တွင် ဝေဟင်ဓာတ်ပုံပညာ၊ ထုတ်ကုန်ဖြန့်ဝေရေး၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ ထောက်လှမ်းရေး၊ စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုရေး၊ အဆောက်အဦစစ်ဆေးရေး၊ သိပ္ပံ၊ မှောင်ခိုလုပ်ငန်းနှင့် ဒရုန်းပြိုင်ပွဲတို့အထိ ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Cary, Leslie; Coyne, James. "ICAO Unmanned Aircraft Systems (UAS), Circular 328 Archived 4 March 2016 at the Wayback Machine.". *2011-2012 UAS Yearbook - UAS: The Global Perspective* (PDF). Blyenburgh & Co. pp. 112–115.
2. ↑  Tice, Brian P. (Spring 1991). "Unmanned Aerial Vehicles – The Force Multiplier of the 1990s". *Airpower Journal*. Archived from the original on 24 July 2009. Retrieved 6 June 2013. When used, UAVs should generally perform missions characterized by the three Ds: dull, dirty, and dangerous.
3. ↑  "Drones smuggling porn, drugs to inmates around the world". 17 April 2017.
**မောင်းထောင်ပညာရှိများဘွဲ့ သံချို** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

မောင်းထောင်ပညာရှိများဘွဲ့ သံချို
--------------------------------

တောင်သပြေ အောင်မြေချက်တွင်မှ၊ နေစကြာ ဥဏှကဲ့သို့ ဇမ္ဗူတဆူပေါ်တဲ့ သမ္ဘာတော် ပညာထူးပါဘိ၊ ဦးမြတ်နေသင်္ခယာနှင့်၊ သာသနာ နှစ်ခါပိုင်၍၊ ပညာကိုင် အခြေမြင့်ပါဘိ၊ အကျင့်စာမရီကဲ့သို့၊ ပါရမီစုံစွာနှင့် ပုညဝါ ဂုဏ်ဇာနည်မို့၊ လှုံရာပြီပဏ္ဏာဆက်ရ၊ နေထွက်ပိုင် ဖူးမျှော်ရသ နေကြ၊ ဦးညေယျ ဦးပညာ။  

  

ကဗျာဉာဏ်၊ ကာရန်မွန်တဲ့၊ တွင်းသင်းဝန် ရှင်မဟာက၊ အလင်္ကာပညာချောပါဘိ၊ မောင်ဩစိန္တကျော်ဟု၊ စာဆိုတော်ရှည်ကြာမြင့်လှပေါ့၊ ဆရာပွင့် ဆရာအေးငဲ့ပြင်၊ စာရေးပလီပဇာနှင့်၊ ကလိကမာ ပညာရှိနေတဲ့၊ ကဝိကို ရွှေဖန်နှင့်၊ ဆရာစံ သည်တွင်ရုံးခဲ့မယ်၊ သဘင်ဘုရင်သုံးဟာမို့၊ ယှဉ်နှုန်းသူ မပေါ်ပေါက်တဲ့ပြင်၊ ဟိုနောက်ကမ္ဘာကျွမ်းတောင်မှ၊ သည်လူ့ဉာဏ် သည်လက်တန်းကိုဖြင့်၊ လာလမ်းခါ မမြင်ဘု၊ ရာဇာဝင်စာတင်လို့ ပြလောက်တဲ့၊ မင်းကျော်လှပါ။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။ မောင်းထောင်ရုပ်လုံးဖော်ဋီကာတွင် အထက်ပါအတိုင်း အချိုးနှစ်ခုသာ ပါသည်။ တတိယ နှင့် စတုတ္ထအချိုးကိုမူ မတွေ့ရပေ။

ကိုးကား
-------
**ပညာရှိသုံးဦး၏ လက်ဆောင်** (သို့) **မေ့ဂျိုင်းတို့၏ လက်ဆောင်** (အင်္ဂလိပ်: The Gift of the Magi) သည် အို ဟင်နရီ၏ ၁၉၀၅ တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော ဝတ္ထုတိုတစ်ပုဒ်ဖြစ်သည်။ ဇာတ်လမ်း၌ အိမ်ထောင်ပြုခါစ လင်ယောက်ျားနှင့် အမျိုးသမီးတို့သည် မရှိသလောက်သော ငွေကြေးဖြင့် ခရစ်စမတ်လက်ဆောင်ကို တစ်ဦးနှင့် တစ်ဦး မသိစေဘဲ လျှို့ဝှက်ဝယ်ယူပုံနှင့် ထိုလက်ဆောင်ပေးကြပုံကို ပုံဖော်တင်ပြထားသည်။ လက်ဆောင်ပေးခြင်းအကြောင်း ကိုယ်ကျင့်တရား သင်ခန်းစာတစ်ခုနှင့်အတူ တသသဖြစ်ဖွယ် စိတ်ကူးယဉ်ဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ်အဖြစ် ခရစ်စမတ်ကာလတွင် တင်ဆက်ပြသခြင်းများအတွက် မှီငြမ်းဖွယ်အဖြစ် အလွန်ရေပန်းစားသည့် ဇာတ်လမ်းမျိုးဖြစ်သည်။ ဇာတ်လမ်းနှင့် ရုတ်တရက်အံ့ဖွယ် ဇာတ်သိမ်း (twist ending) သည် ထင်ရှား၍ ဇာတ်သိမ်းသည် 'ရုတ်တရက် ဇာတ်ကိုလှည့်ပြောင်းပစ်သည့်' စာပေနည်းစနစ်တစ်ခုဖြစ်သော comic irony ရေးဖွဲ့ပုံ၏ စံပြတစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူကြသည်။ ဤဇာတ်လမ်းကို နယူးယောက် မဟတ္တန်အနီး အားဗင်းနေရာ လမ်းထောင့်ရှိ အစားအသောက်ပါရရှိသည့် ပိ(တ်စ်)ဘုံဆိုင် (ယာမကာဆိုင်) တွင် ရေးသားခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။

ဤဇာတ်လမ်းကို ကနဦး နယူးယောက် ဆန်းဒေးဝါးလ်ဒ် သတင်းစာတွင် "Gifts of the Magi" ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ၁၉၀၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၀ တွင် ထုတ်ဝေခဲ့ကြသည်။ ၁၉၀၆ အို ဟင်နရီ၏ *The Four Million* (လေးသန်း) အမည်ရှိ ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ်တွင်လည်း ပါရှိခဲ့သည်။

ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း
--------------

ဒဲလာဆိုသည့် အမျိုးသမီးလေး၌ တစ်ဒေါ်လာ ၈၇ ဆင့်သာ ရှိရာ သူမက ယောက်ျားဖြစ်သူ 'ဂျင်' အတွက် လက်ဆောင်ဝယ်ရန် ဖြစ်သည်။ ခရစ်စမတ်မတိုင်မီ ညနေ၌ လက်ဆောင်ကို ရှာဖွေခဲ့ရာတွင် အနီးနားက ဆံပင်ညှပ်သူ မဒမ် စော့ဖရောနီထံသို့ သူမ၏ ဆံပင်ကို ဒေါ်လာ (၂၀) ဖြင့်ရောင်းချ၍ ဂျင်၏ အိတ်ထည့် လက်ပတ်နာရီ ပလက်တီနမ်ကြိုးကို (၂၁) ဒေါ်လာဖြင့် ဝယ်ယူခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဂျင်အတွက် အကောင်းဆုံးလက်ဆောင် ရခဲ့ပြီဟူ၍ စိတ်ကျေနပ်နေလေသည်။

ညရောက်သောအခါ ဒဲလာက ဆံပင်ရောင်း၍ လက်ဆောင်ဝယ်ခဲ့ကြောင်း ဝန်ခံပြောဆိုခဲ့သည်။ ဂျင်ကကလည်း သူ၏ လက်ဆောင်ကို ဒဲလာသို့ ပေးရာ ခေါင်း၌တွယ်သော 'ဘီး'စုံလိုက်ကလေး ဖြစ်နေ၏ ။ ဆံပင်မှာ အလွန်တိုသွားသောကြောင့် ထိုဘီးမှာ အသုံးမဝင်တော့ပေ။ ထို့နောက် ဒဲလာက ဂျင်ကို ဝယ်လာသော လက်ပတ်နာရီကြိုးကို ပြသရာ ဂျင်သည် မိန်းမဖြစ်သူအတွက် ဘီးဝယ်ရန် လက်ပတ်နာရီကို ရောင်းခဲ့ကြောင်း ပြောဆိုလေသည်။ ဂျင် နှင့် ဒဲလာတို့သည် တစ်ယောက်စီမျှ အသုံးပြု၍ မရသော လက်ဆောင်ပစ္စည်းများဖြင့် ဖြစ်နေကြသော်လည်း နောက်ဆုံးတွင် တစ်ဦးက တစ်ဦးအပေါ် မည်ရွေ့မည်မျှ မေတ္တာထားသက်ဝင်မှုကို ပြသချင်ခဲ့ကြကြောင်း နားလည်းသဘောပေါက်၍ ၎င်းတို့၏ အချစ်စစ်များသည် တန်ဖိုးဖြတ်မရကြောင်း သိမြင်သွားကြသည်။ 

ဇာတ်လမ်းအဆုံးသတ်တွင် ဇာတ်လမ်းပြောသူက သမ္မာကျမ်းလာ ပညာရှိသုံးဦးက မွေးကင်းစ ယေရှုခရစ်တော်ကို လက်ဆောင်ပေးပုံနှင့် ယခုဇာတ်လမ်းပါ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး စွန့်လွှတ်၍ပေးသော မေတ္တာလက်ဆောင်ကို နှိုင်းယှဉ်ပြသထားသည်။

မှီငြမ်းပုံဖော်မှုများ
----------------------

ဤဇာတ်လမ်းကို မှီငြမ်းပုံဖော်တင်ဆက်သော ရုပ်ရှင်နှင့် အခြားသော မီဒီယာပုံစံများစွာရှိကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  The Gift of the Magi is published – This Day in History – 4/10/1906။ *history.com* (2011)။  November 16, 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  O'Henry and The Gift of the Magi။ *LiteraryTraveler.com*။ 2012-02-17 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  2007-05-13 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။

ပြင်ပလင့်ခ်များ
---------------
**ခင်လေးသိမ့်** ( ၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၇ မွေးဖွား) သည် မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် အကယ်ဒမီ ထူးချွန်ဆုရ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွှန်းရေးဆရာမ ဖြစ်သည်။ အဖ ဦးထွန်းမြင့်ထွန်း (ဒါရိုက်တာထွန်းမြင့်ထွန်း)၊ အမိ ဒေါ်တင်ရီတို့က ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၅ ဦးအနက် အကြီးဆုံး ဖြစ်ပြီး ညီမဖြစ်သူမှာ သုံးထပ်ဆင့်အကယ်ဒမီ ခင်သီတာထွန်း ဖြစ်သည်။ ပညာအရည်အချင်းမှာ သိပ္ပံဘွဲ့ (သတ္တဗေဒ) ဖြစ်သည်။

ခင်ပွန်းသည်မှာ မြန်မာစာဆရာ ဦးတင်ဝင်းသျှင် ဖြစ်ပြီး သမီးဖြစ်သူမှာ ရုပ်ရှင်နှင့်ဗွီဒီယို ဒါရိုက်တာ ကြည်ဖြူသျှင် ဖြစ်သည်။

၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်မှစ၍ ဖခင် ဦးထွန်းမြင့်ထွန်း၏ တော်ဝင်ထွန်းရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီတွင် မန်နေဂျာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်ကောင်စီမှ ဖွင့်လှစ်သော ၁/၈၄ ဒါရိုက်တာသင်တန်းကို တက်ရောက်ပြီးနောက် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ညွန့်မြန်မာရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာ အောင်မြင့်မြတ် ရိုက်ကူးသည့် *ရတနာ* ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားအတွက် ဇာတ်ညွှန်းရေးသားပေးခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး၏ ဇာတ်ညွှန်းအလွှာမှ အမှုဆောင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရပြီး ၁၉၉၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၃ ခုနှစ်အထိ မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်အစည်းအရုံးတွင် အမှုဆောင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် တော်ဝင်ထွန်းဗွီဒီယိုထုတ်လုပ်ရေးကို တည်ထောင်ပြီး ဗွီဒီယိုဇာတ်ကားများ ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် မဟာထွန်းရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးကို တည်ထောင်ပြီး ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။

မဟာထွန်းရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာ ကြည်ဖြူသျှင် ရိုက်ကူးသည့် *ပန်းတစ်ပွင့်ဖန်ဆင်းခြင်း* ဇာတ်ကားဖြင့် ၂၀၀၁ ခုနှစ်အတွက် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွှန်းဆုဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ ပန်းတစ်ပွင့် ဖန်ဆင်းခြင်းမှာ စာရေးဆရာမ လွန်းထားထား(ဆေးတက္ကသိုလ်)ရေးသားသော လုံးချင်းဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ ခင်လေးသိမ့်၏ထင်ရှားသော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွှန်းများမှာ *နှလုံးသားလျှို့ဝှက်ခန်း၊ နှုတ်ခမ်းထက်က ဓားသွား၊ သင်ချစ်လျှင် ကျွန်ုပ် မမုန်းပါ၊ ညှို့သောပင်လယ် ဆွဲငင်သောလမင်း၊ ပန်းတစ်ပွင့်ဖန်ဆင်းခြင်း၊ အရိမဒ္ဒနပူရ၏မဟာအောင်ပွဲ* စသည်တို့ ဖြစ်သည်။

### ကိုးကား

အကယ်ဒမီခင်လေးသိမ့်နှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းချက် မှတ်တမ်း။

မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု ချီးမြှင့်ခြင်းအခမ်းအနားမှတ်တမ်း၊။ ရန်ကုန်၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ၂၀၀၁။ (ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခြင်းမရှိသော မှတ်တမ်း)
ရှေ့တန်း ဝဲမှ ယာ - မစိုးရိမ် ဆရာတော်ကြီး ဦးကောဝိဒနှင့် ပီနန် ဆရာတော် ဘုရားကြီး ဦးပညာဝံသ။
ယခုအခါ (၂ဝဝ၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ) သက်တော် ၈ဝ၊ ဝါတော် ၆ဝ ရ ပီနန် ဆရာတော်ကြီးသည် ဝါးခယ်မ ဇာတိ ဖြစ်ပြီး ၁၉၂၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၁ဝ မှာ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အသက် ၁၄ နှစ်သားတွင် ရှင်သာမဏေဘောင် ဝင်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၄၈ ဧပြီ ၁၆ မှာ ရဟန်းဘောင် ဝင်ခဲ့သည်။

ဝါးခယ်မ၊ ညောင်တုန်း၊ မန္ဈလေးတို့တွင် ပညာသင်ခဲ့ပြီး၊ မန္တလေး မစိုးရိမ်တိုက်မှာ ဗုဒ္ဓစာပေများကို မစိုးရိမ် ဆရာတော်ကြီး ဦးကောဝိဒ (ကွယ်လွန်) နှင့်အတူ သင်ယူခဲ့သည်။

  

၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ သက်တော် ၂၅ နှစ်မှာ ဓမ္မာစရိယ စာမေးပွဲကို ဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင်ကာ လွတ်လပ်ရေးခေတ် မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရက သာသနဓဇသိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ ဘွဲ့တံဆိပ်တော် ဆက်ကပ်ခြင်း ခံရသည်။

၁၉၅၃ နှစ်မှာပဲ ကိုးကိုးကျွန်း သာယာ ဖွံ့ဖြိုးရေး အစီအစဉ်အရ သာသနာပြုရန်၊ ရန်ကုန် ဗားကရာတိုက်၊ သာယာဝတီကျောင်း ဆရာတော် ဦးဝါယမနဲ့ အတူ လိုက်ပါပြီး သာသနာပြု အတွေ့အကြုံ စတင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ်ခန့်တွင် သီရိလင်္ကာနှင့် အက်ဒမန်ကျွန်း ခေါ် ကပ္ပလီကျွန်းတို့သို့ ပြည်ပ သာသနာပြု အဖြစ် ခရီးစဉ် ချဲ့ခဲ့သည်။

၁၉ရဝ တွင် နိုင်ငံတော် အစိုးရက ပီနန်သို့ စေလွှတ်ပြီး ရှေးမြန်မာ ဘုန်းကြီးကျောင်းကို ကျောင်းထိုင်စေခဲ့ရာ ပီနန်းကျောင်းမှာ ယခုအခါ သက်တမ်း နှစ် ၂ဝဝ ရှိပြီဖြစ်သည်။ ၏

၁၉၇၉ တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု လော့စ်အိန်ဂျဲလစ်တွင် တက္ကသိုလ် အရှေ့တိုင်း ဘာသာသင်ဌာန၌ ဗုဒ္ဓ အဘိဓမ္မာကို ပို့ချပေးခဲ့သည်။

၁၉၈၅ တွင် နိုင်ငံတကာ ဗုဒ္ဓဘာသာ သံဃာ့ အဖွဲ့ကြီးကို တည်ထောင်သည်။ လောစ့်အိန်ဂျဲလစ် (USA)၊ ဆဒ်နီ (ဩစတြေးလျ)၊ ချီကာဂို (USA)၊ တိုရန်တို (ကနေဒါ)၊ ဟောင်ကောင် (တရုတ်ပြည်)၊ စင်ကာပူ၊ ကွာလာလမ်ပူ (မလေးရှား)၊ အုခ်လန် (နယူးဇီလန်)၊ ဟော်လန်၊ မဟာသန္ဈိသုခ ဗုဒ္ဓသာသနာ စင်တာ (ရန်ကုန်) တို့တွင် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းပေါင်း ၁ဝ ကျောင်းမှာ တည်ထောင် သာသနာပြုခဲ့သည်။ ယခုအခါ (၂ဝဝ၈) သာသနာပြု သက်တမ်း နှစ် ၅ဝ ရှိခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။

၂ဝဝရ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေး အဖြစ် ကမ္ဘာကျော်ခဲ့သည့် သံဃာထု လှုပ်ရှားမှုတွင် ရဟန်းရှင်လူ ပြည်သူအပေါင်းကို နအဖ စစ်အစိုးရက အကြမ်းဖက် နှိမ်နင်းသည့် အခါ ပြည်ပ၌ ၂ဝဝရ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၂၈ ရက်နေ့တွင် သာသနာ့ ဥသျှောင်၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မြန်မာ ရဟန်းတော်များ အဖွဲ့ချုပ်ကို ဖွဲ့စည်းကာ ဥက္ကဋ္ဌ ဆရာတော် အဖြစ် တာဝန်ယူလျက် ရှိသည်။ ကွယ်လွန်သွားသည့် မစိုးရိမ် ဆရာတော်ကြီး ဦးကောဝိဒက သာသနာ့ ဥသျှောင် ပဓာနစေရ (နာယက) ဆရာတော် အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။

ယခုအခါ ဆရာတော်ကြီးသည် သာသနာ့ အန္တရာယ် ကာကွယ်ရေး အတွက် ကမ္ဘာလှည့်ပြီး စည်းရုံး အားထုတ် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "နယူးယောက်မှ ပူဇော်ခံ သက်ကြီးဝါကြီး ၉ ဦး၏ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် (၆၃) နှစ်ပြည့် မွေးနေ့ အမှတ်တရ စကားမှတ်တမ်း"
**ခင်သီတာထွန်း**သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောကတွင် အကယ်မီဆုများ ရရှိထားသော ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်မင်းသမီး ဖြစ်သည်။ အဖ ဒါရိုက်တာ ဦးထွန်းမြင့်ထွန်း၊ အမိ ဒေါ်တင်ရည်တို့က မော်လမြိုင်မြို့ သာယာကုန်း ရွှေတောင်ရပ်၌ ၁၉၅၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၅ ဦးအနက် တတိယမြောက်သမီး ဖြစ်သည်။ အိမ်နာမည်မှာ မလတ်ဖြစ်ပြီး အမည်ရင်းမှာ မသန်းသန်းဝင်း ဖြစ်သည်။ ၁၀ တန်းအောင်မြင်ပြီး တက္ကသိုလ် အဝေးသင် ပထမနှစ် သင်ကြားနေစဉ် ၁၉၇၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် အီလက်ထရွန်နစ်အင်ဂျင်နီယာ ဦးပြုံးမောင်မောင်နှင့် လက်ထပ်ထိမ်းမြားခဲ့ပြီး သမီးနှစ်ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။

ငယ်စဉ်အရွယ် အသက် ၅ နှစ်၊ ၈ နှစ်၊ ၁၁ နှစ် အရွယ်၌ပင် ကလေးသရုပ်ဆောင်အဖြစ် ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ဖခင်မှာ တော်ဝင်ထွန်းရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးပိုင်ရှင် ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာတစ်ဦးဖြစ်သောကြောင့် ဖခင် ရိုက်ကူးသော ဇာတ်ကားများတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကလေးသရုပ်ဆောင်အဖြစ် **ချစ်ထုံးရယ်ဖြေ** ဇာတ်ကားတွင် စတင်ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ဖြင့် အသက်၁၅ နှစ် ၉ တန်းကျောင်းသူဘ၀တွင် **ဆူးမွေ့ယာ** ဇာတ်ကား၌ မင်းသား ညွန့်ဝင်းနှင့်အတူ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် စတင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများစွာ ဆက်လက်ရိုက်ကူးခဲ့ပြီး အောင်မြင်ထင်ရှားခဲ့သည်။ **ကျောက်လက်ဝါးနှင့် စိုင်းဗေဒါ** ဇာတ်ကားကို သရုပ်ဆောင် ဒါရိုက်တာအဖြစ် ရိုက်ကူးခဲ့ရာ ဝင်ငွေအရလည်းကောင်း၊ အနုပညာအရလည်းကောင်း အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။ လက်ဦးဆရာမှာ ဖခင် ဒါရိုက်တာ ဦးထွန်းမြင့်ထွန်း ဖြစ်သည်။

ခင်သီတာထွန်းသည် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ၈၀ ကျော် ရိုက်ကူးခဲ့ရာ ထင်ရှားသော ဇာတ်ကားများမှာ **နေကျောက်ခဲ၊ ဖက်ဖူးရောင်၊ တစ်ခါက တစ်ဘ၀၊ တတိယအရွယ်၏ဒုတိယဝေဒနာ၊ နှလုံးသားမြို့တော်၊ ပန်းသီတဲ့ကြိုး၊ ဣတ္ထိယခေါ် မိန်းမတို့သည်၊ မအေးပွင့် မြင့်မြင့်စန်း လမ်းသုံးဆယ်** စသည့် ဇာတ်ကားများ ဖြစ်သည်။ **တစ်ခါက တစ်ဘ၀** (၁၉၇၈)ဇာတ်ကားဖြင့်လည်းကောင်း၊ **ဣတ္ထိယခေါ် မိန်းမတို့သည်** (၁၉၈၃)ဇာတ်ကားဖြင့်လည်းကောင်း၊ **ပန်းသီတဲ့ကြိုး** (၁၉၈၅) ဇာတ်ကားဖြင့်လည်းကောင်း မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆုကို ၃ ကြိမ် ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။

ယခုအခါ ခင်သီတာထွန်းသည် မိသားစုနှင့်အတူ ရန်ကုန်မြို့တွင် နေထိုင်ကာ ရုပ်ရှင် ဗွီဒီယိုရိုက်ကူးခြင်းကို အခါအားလျော်စွာ လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်။

### ကိုးကား

ဝင်းငြိမ်း။ အကယ်ဒမီ အိမ်ရှင်မ ခင်သီတာထွန်း၊ ရုပ်ရှင်မဂ္ဂဇင်း၊ အမှတ် ၂ (မေ ၁၉၉၅)။

အေးအေးစိုး(ဖျာပုံ)။ ရုပ်ရှင်သမိုင်းနှင့် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်မှတ်တမ်း။ ရန်ကုန်၊ ပထမအကြိမ်၊ စာပေဗိမာန်၊ ၂၀၀၆။

ပြင်ပလင့်ခ်များ
---------------

* ခင်သီတာထွန်းပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သော ဇာတ်ကားများ
* ဇာတ်ကားများ Archived 23 November 2013 at the Wayback Machine.
သန်လျင်မြို့ ၌ အဖ ဦးမြင့်၊ အမိ ဒေါ်သန်းရွှေ တို့က ၁၉၂၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၆ ရက် သောကြာနေ့တွင် မွေးဖွား ခဲ့သည်။ မွေးချင်း ခုနစ်ယောက် အနက် တတိယမြောက် သမီး ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်း ဒေါ်လှလှ ဖြစ်သော်လည်း ကလောင်အမည် "ခင်လတ်" သည်ပင် အမည်ရင်း ကဲ့သို့ တွင်သည်။

ဆရာ ဦးထွန်းလှ ကျောင်းတွင် ပဉ္စမတန်းအထိ ပညာသင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် သန်လျင် အစိုးရ အထက်တန်း ကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ နဝမတန်း အောင်သည် အထိ ဆည်းပူး ခဲ့သည်။

၁၉၄၅ ခုနှစ် ပြည်သူ့ရဲဘော် ဂျာနယ်တွင် "ဆုမွန်မေ" ကလောင် အမည်ဖြင့် 'ကဆုန် ညောင်ရေသွန်း' ကဗျာ စ ရေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် "ခင်လတ်၊ သံလျင်" ကလောင် အမည်ဖြင့် ဝတ္ထု၊ ကဗျာ၊ ဆောင်းပါးများ ရေးခဲ့သည်။ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် သွေးသောက် ဦးပြည့်စုံနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ သွေးသောက် မဂ္ဂဇင်း၏ တည်းဖြတ်မှုနှင့် အုပ်ချုပ်မှု တာဝန်များကို တွဲဖက် တာဝန် ယူခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ ခု မတ်လထုတ် သွေးသောက်မဂ္ဂဇင်းပါ "လပြည့်ညရဲ့ စစ်မြေပြင်" ဝတ္ထုမှ စ၍ "ခင်လတ်" အမည် ယူခဲ့သည်။ ပြည့်စုံရုပ်ရှင် အတွက်လည်း ဇာတ်ညွှန်းများ ရေးသား ခဲ့ပြီး၊ ထုတ်လုပ်ရေးမှူး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်ခေတ် က စပယ်ပင် နှင့် ရွှေပြည်စိုး ဝတ္ထုများကို ရေးသားခဲ့၍ ယခုတိုင်နာမည် ထင်ရှားလျက်ရှိသော ဦးလတ်သည် ဒေါ်ခင်လတ်၏ အဘိုးဖြစ်သည်။

ပဒုမ္မာ ကြာတစ်ပွင့် (၁၉၅၃)၊ ပန်းပဒေသာ (၁၉၆၂)၊ မိုး (၁၉၆၃)၊ ရေစီးကြောင်းကလေး (၁၉၆၄)၊ ဖြေနိုင်ပေါင် (၁၉၆၅) စသည် တို့မှာ ထင်ရှားသည်။ 'ဖြေနိုင်ပေါင်' ကို ရုပ်ရှင် ဇာတ်ညွှန်း အဖြစ် ရေးသည်။ "မေမေခင်" ကလောင် အမည်ဖြင့် သွေးသောက် မဂ္ဂဇင်းတွင် စာအုပ် ဝေဖန်ချက်များ ရေးသားခဲ့သည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

၁၉၈၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ ၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ခင်ပွန်း ဦးပြည့်စုံနှင့် သမီး တစ်ယောက်၊ သားနှစ်ယောက် ကျန်ရစ် ခဲ့သည်။

စာညွှန်း
--------

1. ↑  ရာပြည့် ဦးစိုးညွန့် စုစည်း တည်းဖြတ်တဲ့ '၂ဝ ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ ၁ဝဝ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း' စာအုပ်(၂ဝဝ၅ ခု၊ ဇူလိုင်)

1. မလိခ။ မြန်မာ စာပေ အဘိဓာန် (၁)။ စာ ၁၉၃ - ၁၉၄။
2. မြန်မာ့ စွယ်စုံကျမ်း နှစ်ချုပ် (၁၉၈၈)။ စာ ၁၄၃။
3. ဝမ်းနည်း မှတ်တမ်း၊ ရှုမဝ(စက်တင်ဘာ ၁၉၈၇)။ စာ ၁၃၃။
**မောင်းထောင်မှ မရွေ့နိုင်** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

သုံးဆယ်မြို့ မောင်းထောင်ဆရာတော် ပျံလွန်တော်မူရာ နိဗ္ဗာန်ကျောင်းချပွဲတွင် ဆရာဦးကျော်လှကို လာရောက် စာစပ်စေလိုကြောင်း ဖိတ်ကြားသည်။ တပေါင်းလသင်္ဂြိုဟ်ပွဲမှသာ လာရောက်နိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောသည်။ မောင်ထောင်ရွာမှ လောင်တိုက်ကြီးသွားကာ ဆောက်လုပ်သည်။ ဤအကြောင်းကို ဖွဲ့ဆိုထားသည်။

မောင်းထောင်မှ မရွေ့နိုင်
------------------------

လေးဆယ်ကျော် ဝါတော်ငါးမို့၊ ဘုရားအရဟံ သဗ္ဗညုနှင့်တန္တု ပမာယှဉ်ရတော့၊ သမုခင် လူ့ခွင်ရပ်က၊ ဝင်နတ်ရွာစံကာပျော်တဲ့၊ ဆရာတော်ခန္ဓာအလောင်းကိုဖြင့် အသပြာပေါင်း ငွေကုဋေတန်တဲ့၊ ကျောင်းဝေဇယန်နိဗ္ဗာန်ကြွသို့ ပြောင်းစံကြတင်ကုသိုလ်။  

  

ရုံးသာယာဝတီဆွယ်တဲ့၊ ဆုံးရွှေဆယ်မြေနယ်ကျေးက၊ သူကြွယ်သူဋ္ဌေးတွေကြေးငွေထုတ်ကြ၊ ပြေကုဿိန်မလ္လာမင်းသို့၊ ဖန်ဆင်းပုံအထွေထွေတဲ့၊ သန်လင်းခွေရွှေညောင်းစောင်းငဲ့ပြင်၊ ငွေခေါင်းစင် ငွေကလာပ်တွင်မှ၊ ခေါင်းပတ်ငယ် စိန်ဝဇီရာနှင့်၊ ဣန္ဒနီလာစီမြွာကြဲလို့ ပုလဲပြည်တန် ကျောက်ကယ်နှင့်၊ ရွဲမောက်လို့မို။  

  

ထူးစေတနာ ဦးကေသရက၊ နေလကိုအာသာမျှော်သည့်နှယ် တကာကျော်စာတော်ဆိုငဲ့ကို၊ လာစေလို အလွှာတိုပါးရှာငဲ့၊ ဘယ်သား ဘယ်တယောက်ကယ်မှ၊ ကျောထောက်ရန်နောက်ခံမရှိပြီဘူ၊ ညဏ်ကြီးရှင် ဦးကျော်လှငဲ့၊ ဖူးမြော်တကြိမ်ကြိမ်ငို၊ ဟိန် ဆိုလို့စိတ်ညစ်ညူး။  

  

တွဲတပို ဟိုတပေါင်းတော့၊ ကိုမောင်းမြေ ရွာရွှေထောင်က၊ ဆရာပရမေအခေါင်၊ ခန္ဓာကြွေလောင်းကျွမ်းသူတို့၊ ဖုံးလွှမ်းကာ သင်္ဂြိုဟ်ခန်းမို့၊ ရဟန်းစုံ လူစုံဆင်းကြလိမ့်၊ ငုံကင်းသည်အဆိုင်ဆိုင်နှင့်၊ အင်ကြင်းခိုင် မြိုင်ခြေအုပ်တဲ့ ဖြေကုဿိန်အသွင်ပြုကြစို့၊ ဆင်စုမြေရွှေဆယ်ကျေးက၊ သူဋ္ဌေးသူကြွယ်တို့၊ မလေးသွယ်တံခွန်ထီးငဲ့ပြင်၊ လွန်ကြီးကျယ်ရွှေထောင်က စိုက်လှာတဲ့၊ လောင်တိုက်ဆောင် ဝေဇယန်နှင့် ကုဋေတန်သင်္ဂြိုဟ်ပွဲတော့၊ ပြိုကွဲအောင်အဆိုနှင့်မြွက်ရလျှင်၊ ငိုမျက်ရည်တွေဖြာစီလိမ့်၊ နွေရာသီခါမှီတပေါင်းတော့၊ ခန္ဓာခိုင် လျှင်လာနိုင်ကောင်းတန်ငဲ့၊ အကြောင်းတွေ မစုံစေ့သောကြောင့်၊ ဆောင်းတန်ဆောင်မှီ၊ မောင်းထောင်က မရွေ့နိင်ဘု၊ အလောင်းတော် ကျောင်းပေါ်က ပွေ့ချည်တော့၊ အောက်မေ့လို့ဖူး။

ခက်ဆစ်
------

၁။ တန္တု = တူကြောင်းနှိုင်းယှဉ်သည်။

၂။ သမုခင် = သမုတိသံဃာတော်အရှင်။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော ခေါင်းစဉ်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**သံဃိကကျောင်းမှထွက်သွားအောင် လုပ်မှု**။ 

အမှုသည်—**ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းများ**။

ဆဗ္ဗဂ္ဂီတို့အကြံ
----------------

ဇေတဝန်ကျောင်းတိုက်၏ အစွန်အဖျား၌ ကျောင်းကြီး တကျောင်းကို "ဤကျောင်း၌ ဝါဆိုကြစို့"ဟု တိုင်ပင်၍ သတ္တရသဝဂ္ဂီရဟန်းကလေးတို့ ကျောင်းပြင်နေကြလေသည်။ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းကြီးတို့တွင် အချို့ က "ဒီရဟန်းကလေးတွေကို ကျောင်းမှထွက်သွားစေကြစို့"ဟု ပြောလျှင် အချို့က "ဆိုင်းငံ့ကြဥုး, သူတို့ပြင်ပြီးမှ ထွက်စေကြ"ဟု ပြောကြ၏၊ ဝိနည်းတော်ထုံးစံအားဖြင့် သိဃိကကျောင်းမှန်လျှင် ကြီးသူတို့သာ နေရာကောင်း ရရှိကြ၏။ ကြီးသူတို့ မလိုချင်မှ ငယ်သူတို့ ရကြသည်။ ထို့ကြောင့် ကျောင်းပြင်ပြီးသောအခါ "ငါ့ရှင်တို့... ဤကျောင်းသည် ငါတို့ အားရောက်၏, သင်တို့ထွက်ကြ"ဟု နှင်ကြလေသော်..... "အရှင်ဘုရားတို့ စောစောပြောကြလျှင် တပည့်တော်တို့လဲ အခြားကျောင်းကို ပြင်ဆင်ကုန်ရာ၍"ဟု ပြော၍ မထွက်သေးဘဲ နေကြလေ၏၊ "ဒီကျောင်းဟာ သံဃိကကျောင်း မဟုတ်လား"ဟု ဆဗ္ဗဂ္ဂီတို့ကမေး၍ "ဟုတ်ပါကြောင်း"ဝန်ခံလျှင် "ငါ့ရှင်တို့ ထွက်ကြ, ငါတို့အား ရောက်သည်"ဟု ထပ်၍ပြောကြပြန်လေသည်။ 

ထိုအခါ သတ္တရသဝဂ္ဂီ ရဟန်းကလေးများက "အရှင်ဘုရားတို့..... ကျောင်းကြီး ကျယ်ပါတယ်, အရှင်တို့လဲ နေ့ကြတာပ, တပည့်တော်တို့လဲ နေပါရစေ"ဟု လျှောက်ကြပြန်လျှင် "ငါ့ရှင်တို့ထွက်ကြလော, ကျောင်းသည် ငါတို့အားရောက်၏"ဟု ပြောပြောဆိုဆိုနှင့်ပင် လည်ပင်းကိုင်၍ ဆွဲထုတ်ကြလေသော် ရဟန်းကလေးတို့ ငိုကြသံကို အခြားရဟန်းများကြား၍ ဘုရားထံလျှောက်ကြသဖြင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ယော ပန ဘိက္ခု ဘိက္ခုံ ကုပိတော အနတ္တမနော သံဃိကာ ဝိဟာရာ နိက္ကဍ္ဎေယျ ဝါ နိက္ကဍ္ဎာပေယျ ဝါ, ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

အကြင်ရဟန်းသည် အခြားရဟန်းကို စိတ်ဆိုးသည် (မိမိ၏ပင်ကိုယ်စိတ်မရှိသည်)ဖြစ်၍ သံဃိကကျောင်းမှ ကိုယ်တိုင်မူလည်း နှင်ထုတ်အံ့၊ သူတပါးကိုမူလည်း နှင်ထုတ်ခိုင်းအံ့၊ ထိုရဟန်းပါစိတ်အာပတ်သင့်၏။

မှတ်ချက်
--------

လဇ္ဇီသူတော်ကောင်းကို နှင်ထုတ်မှသာ အာပတ်သင့်၏၊ အလဇ္ဇီကို၎င်း, ခိုက်ရန်ဖြစ်တတ်သောသူကို၎င်း သံဃိကကျောင်းမှ နှင်ထုတ်မှု, ကောင်းစွာမကျင့် မလိုက်နာသောတပည့်ကို နှင်ထုတ်မှု, မိမိပိုင်ပုဂ္ဂလိက ကျောင်းမှ မိမိသဘောမကျသူကို နှင်ထုတ်မှုကြောင့်ကား အာပတ်မသင့်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
**မောင်းမကန်ကမ်းခြေ**သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးရှိ ပင်လယ်ကမ်းခြေတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကမ်းခြေသည် ထားဝယ်ခရိုင်အတွင်းရှိ လောင်းလုံးမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ ထားဝယ်မြို့မှ အနောက်ဘက် (၆) မိုင်ကျော်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိပြီး ကပ္ပလီပင်လယ်ပြင်ကြီးအား မျက်နှာမူထားသည်။ ထားဝယ်မြို့မှ ကမျောကင်းတံတားအား ဖြတ်ကျော်ပြီး သွားရမည် ဖြစ်သည်။ မောင်းမကန်ကမ်းခြေမရောက်မီ သုံးထပ်လမ်းမကြီးတည်ရှိသော တောင်ကို ဖြတ်ကျော်ရမည် ဖြစ်သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

မောင်းမကန်ဟု အမည်နာမ ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်း အကြောင်းမှာ ရှေးအခါမြန်မာမင်းများ (အလောင်းစည်သူမင်းဟုလည်း ဆို) မောင်းမကန်ကမ်းခြေ ကို ဖောင်တော်ဆိုက်ကပ်သော အခါ ကမ်းခြေမှာ အနားယူသည် ဆိုသည်။ ထိုအချိန်တွင် မောင်းမခြွေရံများက ရေကူးကစားပြီးသောအခါ ဆားငန်ရေများအား ရေချိုဖြင့်ပြန်ချိုးရန် ရေမရှိသည့်အတွင် ရေကန်တူးပေးရာ မှ ထိုနေရာကို မောင်းမ ကန် တဆင့် မောင်းမကန် ဟု ခေါ်တွင်ရခြင်း ဖြစ်၏။

အနေအထား
-------

မောင်းမကန်ကမ်းခြေသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အဖြောင့်တန်းဆုံး ကမ်းခြေဟု ဆိုရမည်။ မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်မှ တောင်ဘက်သို့ ဖြောင့်တန်းစွာ ကပ္ပလီ ပင်လယ်ပြင်အား မျက်နှာမူလျက်ရှိသည်။ ကမ်းခြေတွင် ကျောက်ဆောင်အနည်းငယ် ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  တင်နိုင်တိုး (ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃)။ *မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်*။ မဇ္ဈိမစာပေ။ p. ၃၇၄။
ရေနွေးငွေ့တာဘိုင်စက်ကို ဖွင့်ထားစဉ် မြင်ရပုံ

တာဗိုင်ရဟက်စက်
--------------

လျှပ်စစ်ဓာတ်မီး ထွန်းညှိခြင်း၊ ကြေးနန်းဆက်သွယ်ခြင်းစသည့် လုပ်ငန်းတို့အတွက် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို ဓာတ်အားပေးစက်ရုံကြီးများမှရကြောင်းကို သိကြပေလိမ့်မည်။ 

အချို့ဓာတ်အားပေးစက်များသည် ရေအားကို 
အသုံးပြု၍ တည်ထားသောစက်များ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုစက်တို့တွင် လုပ်အား(ပါဝါ)ကို ရေအားမှရကြသည်။

ရေအားမှ လုပ်အားကိုယူရာ၌ တာဗိုင်ရဟတ်စက်သည် အရေးအကြီးဆုံးဖြစ်၏။ တာဗိုင်ရဟတ်စက်တွင် ရေရဟက်စက်၊ 
ရေနွေးငွေ့ရဟက်စက်၊ လေရဟက်စက်ဟူ၍ သုံးမျိုးရှိသည်။ 
ထိုရဟတ်တို့မှ လုပ်အားသည် ထိုအငွေ့ 
အရည်တို့၏ အဟုန်ကို အမှီပြု၍ဖြစ်သည်။

တာဗိုင် ရဟတ်စက်သည် ဘီးတစ်ခုသာဖြစ်၍ ဘီး၏ အနားကွပ်တွင် ဒလက်များကို တပ်ဆင်ထားသည်။ ရေတံခွန်မှ ကျလာသောရေ သို့မဟုတ် ကျဉ်းမြောင်းသောအပေါက်မှ
အရှိန်ပြင်းစွာနှင့် ထိုးထွက်လာသောရေသည် ဘီး၏ဒလက် များနှင့် တိုက်မိသောအခါ ဘီးသည် ရေ၏တွန်းအားကြောင့် အရှိန်ပြင်းစွာ လည်သည်။ ရဟတ်ကို ဒိုင်နမိုနှင့် ဝင်ရိုးတိုင် 
ချင်း ဆက်သွယ်ထားသဖြင့် ရဟတ်လည်သောအခါတွင် ဒိုင်နမိုလည်း လိုက်၍လည်သည်။ ထို့ကြောင့် ဒိုင်နမိုမှ လျှပ်စစ်စွမ်းအင် ထွက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုသို့ရဟတ်ဘီးကြီးတစ်ခု 
တည်းနှင့် ဒိုင်နမိုကို လှည့်ယူသည့်စနစ်အပြင် ရေပန်းပြွန်တွင်း၌ ရဟတ်အများအပြားကို ဝင်ရိုးတိုင် တစ်ခုတည်းနှင့် ဆက်သွယ်ထား၍ ဒိုင်နမိုကို လှည့်ယူသည့်စနစ်မျိုးလည်း ရှိသေးသည်။ 
ဒုတိယစနစ်မှ ဒလက်များသည် ပထမစနစ်မှဒလက်များလောက် လျင်မြန်စွာ မလည်နိုင်သော်လည်း မှန်မှန်နှင့် ကြီးမားညီမျှသော 
လုပ်အားကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။

* ရေအားသုံးလျှပ်စစ်စက်များ

ရေနွေးငွေ့ တာဗိုင်ရဟတ်စက်မျိုးကို ရေအားမရနိုင်သော အရပ်များ၌ ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများအတွက် အသုံးပြုကြသည်။ 
အပူကြောင့် ရေဘဝမှ ရေနွေးငွေ့ဘဝသို့ ပြောင်းလဲလာသောရေနွေးငွေ့သည် အရွယ်ထု ကြီးလာသည်။ ထိုရေနွေးငွေ့ကို 
ထုတ်လွှတ်ပေးလျှင် အဟုန်ပြင်းစွာနှင့် ထိုးထွက်လာကာ ရဟတ်များကို အလွန်ကြီးမားသော မြန်ရှိန်နှင့် လည်ပတ်စေနိုင်သည်။ 

* ရေနွေးငွေ့အားအင်ဂျင်စက်

ရေနွေးငွေ့တာဗိုင်ရဟတ်စက်ကို မီးသင်္ဘော၌အသုံးပြုသောအခါတွင် မလည်နိုင်သောကြောင့် ရဟတ်နှင့် ပန်ကာစက်
တို့ကြားတွင် အရှိန်လျှော့မောင်းများကိုတပ်ဆင်ထားရလေသည်။ ယခုအခါ အချို့ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောကြီးများကို
လျှပ်စစ်ဓာတ်အားဖြင့် မောင်းနှင်းကြပြီဖြစ်သည်။ ထိုသင်္ဘောကြီးများတွင် တာဗိုင်ရဟတ်စက်ဖြင့် လျှပ်စစ်လုပ် စက်များကို လည်စေပြီးလျှင် ထိုစက်တို့မှ မိုတာစက်သို့ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးသွင်း၍ မိုတာစက်များကို 
လည်စေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Wragg၊ David W. (1973)။ *A Dictionary of Aviation* (first ed.)။ Osprey။ p. 272။ ISBN 9780850451634။
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )
**ဗမာပြည် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ** ကို ၁၉၄၈၊ ဒီဇင်ဘာ-၁၀ နေ့မှာ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ သမိုင်းဝင် တို့ဗမာအစည်းအရုံး ကြီး နှစ်ခြမ်းကွဲခဲ့ပြီး သခင်ထွန်းအုပ်-သခင်ဗစိန်တို့ ဗမာအစည်းအရုံး လို့ ကင်ပွန်းတပ် ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ခံခဲ့ရတဲ့ တို့ဗမာအစည်းအရုံး တခြမ်းရဲ့ ခေါင်းဆောင် သခင်ဗစိန်ဟာ ၁၉၄၇၊ ဇူလိုင်-၁၉ ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်းတို့ လုပ်ကြံခံရပြီး နောက်ပိုင်း ဖဆပလ အစိုးရရဲ့ ဖမ်းဆီး ထိန်းသိမ်းထားခြင်း ခံရရာက တနှစ်ခန့် အကြာမှာ လွတ်မြောက်လာခဲ့ပါတယ်။ ထောင်မှ လွတ်မြောက်လာပြီး လ အနည်းငယ် အကြာ ၁၉၄၈၊ ဒီဇင်ဘာ-၁၀ ရက်နေ့မှာ သခင်ဗစိန် ဦးဆောင် တည်ထောင်လိုက်တဲ့ ဗမာပြည် ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ ပေါ်ထွက် လာတာဖြစ်သည်။

ဥက္ကဋ္ဌ သခင်ဗစိန်၊ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး သခင်ချစ် (ဒေးဒရဲ) ဖြစ်ပြီး ဦးဂုဏ်မာန် (မြင်ကွန်း မင်းသားကြီးရဲ့ သား)၊ ဦးလှမြတ်စိုး၊ သခင်ကျော်ရင်၊ သခင်ကျင်၊ ဦးမြင့် စတဲ့ပုဂ္ဂိုလ်တွေ ပါဝင်ခဲ့သည်။ သခင်ဗစိန် ခေါင်းဆောင် တည်ထောင်ခဲ့တဲ့ ဗမာပြည် ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီဟာ ဒီမိုကရေစီရေး ကြွေးကြော်သံ တွေပေးပြီး လှုပ်ရှားခဲ့ပေမဲ့ လူထုထောက်ခံမှု မရှိခဲ့ချေ။ လက်ျာစွန်းပါတီအဖြစ် လူသိများခဲ့ပြီး ရွေးကောက်ပွဲများမှာလည်း ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ လက်ဝဲဝါဒ ဆန့်ကျင်ရေး၊ မာ့က်စ်ဝါဒ ဆန့်ကျင်ရေး၊ ကွန်မြူနစ် ဆန့်ကျင်ရေးတွေကို တက်တက်ကြွကြွ လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သခင်ဗစိန် ဟာ ၁၉၅၂ မှာ အာရှတိုက် ရှိ ကွန်မြူနစ် ဆန့်ကျင်ရေး ခေါင်းဆောင်များ နဲ့ အဆက်အသွယ်ပြုခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်မှာ အာရှတိုက် ကွန်မြူနစ် ဆန့်ကျင်ရေး အဖွဲ့ချုပ်၊ ဥရောပတိုက် ကွန်မြူနစ် ဆန့်ကျင်ရေး အဖွဲ့ချုပ်တွေနဲ့ ဆက်သွယ်ပြီး ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ဆန့်ကျင်ရေး အဖွဲ့ချုပ် ဆိုတာကိုပါ အတိအလင်း ထူထောင်ကာ ကွန်မြူနစ် ဆန့်ကျင်ရေး တံခွန်ကို ထူခဲ့သည်။ ထိုင်း၊ ဂျပန်၊ ထိုင်ဝမ် နိုင်ငံများသို့ သခင်ဗစိန် ကိုယ်တိုင် သွားရောက်ပြီး ကွန်မြူနစ် ဆန့်ကျင်ရေး ခေါင်းဆောင်များနဲ့ တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးခဲ့သလို ၁၉၅၇ ခုနှစ်၊ တောင်ဗီယက်နမ် ဆိုင်ဂုံမြို့မှာ ကျင်းပခဲ့တဲ့ တတိယအကြိမ် ကွန်မြူနစ် ဆန့်ကျင်ရေး ကွန်ဂရက်နဲ့ အနောက်ဂျာမဏီ ဖရန်ဖွတ်မြို့မှာ ကျင်းပတဲ့ ဥရောပ ကွန်မြူနစ် ဆန့်ကျင်ရေး ကွန်ဂရက် တို့ကိုလည်း သွားရောက် ပါဝင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ဗမာပြည်ကို ဆီးတိုး စစ်စာချုပ်ဝင် နိုင်ငံဖြစ်စေရေး ကို သခင်ဗစိန် ကလိုလားခဲ့ပြီး ဗမာပြည် ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီဟာ ဗမာပြည်မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာကို နိုင်ငံတော် ဘာသာ အဖြစ် ပြုလုပ်ပေးရန်၊ ကိုလံဘို စီမံကိန်းသို့ ဝင်ရန်တွေကို အကြိမ်ကြိမ် အကြံပေး တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ်၊ ၅၈ ဖဆပလ အဖွဲ့ကြီး နှစ်ခြမ်းကွဲတဲ့အခါ နိုင်ငံတော် ကို ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်း ခေါင်းဆောင်တဲ့ တပ်မတော်က ဝင်ရောက်အာဏာ သိမ်းသင့်ကြောင့်လည်း အကြံပေးတိုက်တွန်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၆၀ ပြည့် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွေမှာလည်း သခင်ဗစိန် ကိုယ်တိုင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ကြိုးပမ်းခဲ့သေးပေမယ့် ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီဟာ လုံးဝနလံမထူနိုင်ခဲ့ချေ။ (ပါတီစ တင်ထူ ထောင်စက အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးဖြစ်တဲ့ သခင်ချစ် (ဒေးဒရဲ) ကိုယ်တိုင် ၁၉၆၀ ပြည့်ရွေးကောက်ပွဲ မှာ သန့်ရှင်း ဘက်ကနေ ဝင်ရောက် အရွေးချယ်ခံ ပြောင်းလဲသွားခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်)။ ၁၉၆၃ ဇွန်လမှာ သခင်ဗစိန် ကွယ်လွန်ပြီး နောက်ပိုင်းမှာတော့ ဗမာပြည် ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ ဟာလည်း တဖြည်းဖြည်း မှေးမှိန် ပျောက်ကွယ်သွားရသည်။

ကိုးကား
-------

* ဝင်းတင့်ထွန်း (ဩဂုတ် ၂၀၁၀)။ *ဗမာပြည် နိုင်ငံရေးပါတီအဖွဲ့အစည်း အသင်းအပင်းများ အညွှန်း*။ ပထမ အကြိမ်။ နေ့သစ်အင်အားစု၊ ဂျပန်။
ရေနွေးငွေ့ဆိုသည်မှာ အရည်ဘဝမှ အငွေ့ဘဝသို့ ပြောင်းလဲသွားသော ရေပင်ဖြစ်သည်။ ရေနွေးငွေ့သည် အမှန်စင်စစ် အရောင်မရှိသည့်အတွက် မျက်စိဖြင့် မမြင်နိုင်ချေ။ ရေနွေးငွေ့ကို မမြင်နိုင်ဟု ဆိုသဖြင့် အချို့က အံ့ဩမိပေမည်။ ရေဆူလျက်ရှိစဉ် ရေနွေးကရားနှုတ်သီးမှ ထွက်နေသော အဖြူရောင် အခိုးအငွေ့များသည် ရေနွေးငွေ့များ မဟုတ်ကြပေ။ လေအေးနှင့် တွေ့၍ အရည်ပြန်ဖြစ်သော ရေမှုန်ကလေးများသာ ဖြစ်ကြပေသည်။ ရေနွေးကရားနှုတ်သီးကို အသေအချာကြည့်လျှင် အဖြူရောင် ရေနွေးငွေ့တို့သည် နှုတ်သီးဖျားမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်ခြင်း မဟုတ်ဘဲ၊ တစ်လက်မခန့်ကွာသည့် နေရာသို့ရောက်မှ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းဖြစ်သည်ကို တွေ့ရပေမည်။ နှုတ်သီးဖျားနှင့် အဖြူရောင် ရေငွေ့တို့၏ စပ်ကြားတွင်ကား မျက်စိဖြင့် မြင်နိုင်သည့်အရာဟူ၍ မရှိချေ။ သို့သော် တစ်ခုခု လှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်ကိုမူ သိရ၍ ထိုတစ်ခုခုမှာ ရေနွေးငွေ့အစစ်ပင် ဖြစ်လေသည်။

ရေဆူခြင်းကြောင့်ဖြစ်စေ၊ ရေငွေ့ပျံခြင်းကြောင့် ဖြစ်စေရေနွေးငွေ့သည် ဖြစ်ပေါ်ရ၏။ ရေသည် သာမန်အပူချိန်များ၌လည်း အငွေ့ပျံလျက် ရှိပေသည်။ ရေဆူရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော ရေနွေးငွေ့သည် ဆူနေသည့်ရေနှင့် အပူချိန်ချင်း တူညီသည်။ ထိုကြောင့် အလွန်ပူ၏။ ရေငွေ့ပျံရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော ရေငွေ့မှာ မပူချေ။ သို့သော် ယေဘုယျအားဖြင့် ရေနွေးငွေ့ဟု ဆိုရာ၌ ပူသောရေနွေးငွေ့ကိုသာ ဆိုလိုကြပေသည်။

ရေဆူချိန်အမှတ်နှင့် ရေပေါ်၌ ကျရောက်ဖိနှိပ်ထားသော လေထုဖိအားတို့သည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု တိုက်ရိုက် ဆက်သွယ်လျက် ရှိသည်။ လေထုဖိအားများလျှင် ရေသည် အပူချိန် အတော်မြင့်မှ ဆူ၍၊ဖိအားနည်းလျှင် အဆူမြန်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် လေထုဖိအားများလျှင် ရေဆူချိန်အမှတ်မြင့်၍၊ ဖိအားနည်းလျှင် ရေဆူချိန်အမှတ် နိမ့်လေသည်။ ထိုကြောင့် ရေသည် သာမန်အားဖြင့် လေထုဖိအားများသော ပင်လယ်ပြင်ညီ အရပ်၌ 
စင်တီဂရိတ် ဒီဂရီ ၁ဝဝ (သို့မဟုတ် ဖာရင်ဟိုက်ဒီဂရီ ၂၁၂) တွင် ဆူသော်လည်း တောင်ထိပ် စသော မြင့်မားသည့် အရပ်တို့၌ ဖိအားနည်းသည့်အတွက် ရေဆူချိန်အမှတ်သည် လျော့သွားသည်။ သို့ဖြစ်၍ မြင့်မားသောအရပ်များ၌ ဖိအားနည်းသည့် အတွက် ရေဆူချိန်အမှတ်သည် လျော့သွားသည်။ သို့ဖြစ်၍ မြင့်မားသော အရပ်များ၌ ဟင်းသီးဟင်းရွက် သားငါးများကို ချက်ပြုတ်သောအခါ အချိန်ကြာကြာ ချက်ပြုတ်ရလေသည်။ အပူချိန်မြင့်မြင့်နှင့် ချက်ပြုတ်ရသောစားစရာ သောက်စရာ များတွင် အနံ့အရသာ ပြောင်းလဲပျက်စီး သွားတတ်သည်။ ထိုကြောင့် နို့ဆီနှင့် နို့စိမ်းများ ပြုလုပ်ရာတွင် ပလာနယ်ဒယ် 
ဟု ခေါ်သော ဒယ်တစ်မျိုးဖြင့် ကျိုချက်လေ့ရှိကြသည်။ ပလာနယ်ဒယ်တွင် ရှိမြဲဖိအားထက် လျော့အောင် တစ်မျိုးတစ်ဖုံ စီမံ ထားရာ ထိုဒယ်မျိုးဖြင့် ကျိုချက်သောအခါ အပူချိန်နည်းနည်း နှင့်ပင် ရေခန်းခြောက်သွားသည့်အတွက် အနံ့အရသာကို ထိခိုက်စေခြင်း မရှိချေ။

ရေသည် ဆူချိန်ရောက်ပြီးနောက် နေနွေးငွေ့ ဖြစ်သွားသောအခါ အပူငုပ်ဟု ခေါ်သော အပူစွမ်းအင်ကို သယ်ဆောင်သွား၍၊ ရေနွေးငွေ့အဖြစ်မှ ရေအဖြစ်သို့ ပြန်ပြောင်းသောအခါ ထိုအပူကို ပြန်၍ပေးသည်။ ရေနွေးငွေ့ပိုက်များဖြင့် အိမ်ရာ အဆောက်အအုံများကို နွေးအောင် ပြုလုပ်ထားသောသဘောမှာ ဆိုခဲ့သည့် အတိုင်း မီးဖိုများ၊ ဗွိုင်လာများမှ ရယူခဲ့သော အပူစွမ်းအင်ကို ပြန်လည်ထုတ်ပေးစေခြင်းပင် ဖြစ်လေသည်။
ဆူနေသည့် ရေနှင့်စာလျှင် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရေနွေးငွေ့ သည် အရွယ်ထုအားဖြင့် အဆပေါင်း ၁၆၇ဝ မျှ ကြီးမားလာသည်။ ထိုရေနွေးငွေ့ကို ထပ်မံအပူတိုက်ပေးလျှင် ထိုထက်ပင် အရွယ်ထုပိုပြီး ကြီးမားလာနိုင်ပေသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ဆိုသော် ရေနွေးငွေ့၌ ကြီးထွားကားထွက်နိုင်သည့် အရည်အချင်း ရှိ၍ ရေနွေးငွေ့စက်တို့ ဆောက်လုပ်ထားပုံမှာ ဤအချက်ကို အခြေပြု၍ ဆောက်လုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။[1]

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)
လက်ရေး လက်သား
-------------

လက်ရေးလက်သား ရေးသားမှုအတတ် 
သည် ပညာတစ်ရပ်ဖြစ်လေသည်။ လက်ရေးလက်သား ညီညာလှပခြင်းမှာ 
လည်း ဂုဏ်အင်္ဂါတစ်ရပ်ဖြစ်၍ လေ့ကျင့်အပ်ပေသည်။ အစိုးရ အလုပ်ဌာန 
များတွင်လည်းကောင်း၊ ကုန်သည်ပိုင်းတွင်လည်းကောင်း လက်ရေးလက်သား 
ကောင်းသူသည် သူများထက်ထူး၍ ဂုဏ်ပြုခံရလေသည်။

လက်ရေး ရေးရာ၌ ပီသစွာရေးသားနိုင်ခြင်းသည် ပထမ အရေး 
ကြီးဆုံးအချက်ဖြစ်၍ လျင်မြန်စွာရေးနိုင်ခြင်းမှာ ဒုတိယအရေးကြီးသော 
အချက်ဖြစ်လေသည်။ လှပစွာရေးခြင်း၊ ဟန်အမျိုးမျိုးထွင်၍ရေးခြင်း စသည် 
တို့မှာ ယင်းအဓိကအချက်ကြီးနှစ်ချက်မှ ဆင့်ပွားလာလေသည်။ လက်ရေး 
မြန်လည်းမြန်၍ သေသပ်လှပရန်မှာ တစ်ခုတည်းသက်သက် မလေ့ကျင့်ဘဲ 
ထိုအင်္ဂါနှစ်ရပ်လုံးကို တစ်ပြိုင်နက်မျှ၍ လေ့ကျင့်သင့်သည်။ လက်ရေးအမြန် 
ကျင့်လွန်းလျှင် သော့သွားတတ်သည်။ အလှရေးနည်းကျင့်လျှင်လည်း နှေး 
လွန်း၍ လက်မသွားဘဲရှိတတ်သည်။

လက်ရေးကောင်းအောင်ကျင့်ရာ၌ ထပ်တလဲလဲရေးသားကြည့်ခြင်း 
သည် နည်းမှန်ဖြစ်၏။ တစ်ခါရေးကြည့်၍ တွေ့ရသောအမှားကို နောက် 
တစ်ခါ ရှောင်ကွင်းကာထပ်ကျင့်လျှင် ကျင့်ဖန်များသဖြင့် အသားသေသွား၍ 
လက်ရေးကောင်း လက်ရေးမှန်ကို ရနိုင်လေသည်။ စာရေးတော့မည်ဆိုလျှင် 
ဦးစွာ အနေအထားမှန်အောင်ထိုင်ရမည်။ ကြမ်းပေါ်၌ ခြေနှစ်ဖက်ကို ချထား 
၍ ကုလားထိုင်တွင် မတ်လည်းမမတ်လွန်း၊ ကိုင်းလည်းမကိုင်းလွန်း အနေ 
မှန်ရအောင်ထိုင်ရမည်။ စာရွက်ကို မိမိရှေ့တည့်တည့် စားပွဲပေါ်တွင်ထား၍ 
စာရွက်ထိပ်ကို လက်ဝဲဘက်သို့ အနည်းငယ်စောင်းထားသင့်သည်။ 
ကလောင်တံ၊ ခဲတံစသည်တို့ကိုလည်း အနေမှန်ဖြစ်အောင် ကိုင်၍ရေးရမည်။ 
လက်ရေးစ၍ သင်သောသူသည် ကျောင်းသုံးသင်ပုန်းချပ်ကြီးပေါ်တွင် မြေဖြူ 
ဖြင့် အတော်ကြာအရေးကျင့်သင့်သည်။ သင်ပုန်းချပ်ကြီးပေါ်တွင် လက်ကို 
လွတ်လပ်စွာရွှေ့နိုင်သဖြင့် စက္ကူပေါ်တွင် ခဲတံ၊ မင်တံနှင့် ရေးသည်ထက် 
ပို၍လွယ်ကူသည်။

ကလေးသူငယ်တို့ စက္ကူပေါ်၌ စ၍ရေးသောအခါ ချောမွတ်ပျော့ 
ပျောင်းသော ခဲတံဖြင့် စာရွက်ကြမ်းပေါ်၌ အရေးကျင့်စေအပ်သည်။ 
ကျောင်းတွင် သုံးတန်းရောက်သောအခါမှ မင်တံကို သုံးစေသင့်သည်။
ငယ်ရွယ်စဉ်ကတည်းက လက်ရေးပီသမှုကို မကျင့်ခဲ့လျှင် ကြီး 
ပြင်းလာသောအခါ အလုပ်အကိုင်၌လည်းကောင်း၊ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံမှု၌ 
လည်းကောင် ဂုဏ်ပျက်တတ်လေသည်။ မည်သည့်အလုပ်ကိုမဆို လုပ်ရာ 
တွင် ပိပြားသေဝပ်၍ စည်းကမ်းနိုင်သည်။ လက်ရေးလက်သားကိုကြည့်ခြင်း 
ဖြင့် ထိုသူ၏ စိတ်နေသဘောထား ပြုမူပုံတို့ကို ကောင်းစွာအကဲခတ်နိုင်၏။ 
ထို့ကြောင့် လက်ရေးလက်သား အမှုမဲ့အမှတ်မဲ့မရေးဘဲ စည်းကမ်းတကျ 
ရေးတတ်ဖို့ များစွာအရေးကြီးသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)
စီးပွားရေး လုပ်ငန်းသုံး ရေနံတင်သင်္ဘော AbQaiq
ရေနံတင်သင်္ဘော၏ ဘေးတိုက်မြင်ကွင်း
ရေနံတင်သင်္ဘော ဆိုသည်မှာ ရေနံ အများအပြားကို တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ သယ်ယူ တင်ပို့ရန် အတွက် တည်ဆောက်ထားသော ကုန်သွယ်ရေး သင်္ဘောအမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ အခြေခံအားဖြင့် ရေနံတင် သင်္ဘော ၂ မျိုး ၂စား ရှိသည်။ ပထမတစ်မျိုးမှာ ရေနံစိမ်းတင်သော သင်္ဘောဖြစ်ပြီး မချက်ရသေးသော ရေနံစိမ်း အများအပြားကို ရေနံထုတ်ရာ နေရာမှ ရေနံချက် စက်ရုံသို့ ပို့ပေးရန် ဖြစ်သည်။ အခြားတစ်မျိုးမှာ ပိုမို၍ သေးငယ်သော ဆီတင်သင်္ဘော ဖြစ်ပြီး ချက်လုပ်ပြီးစီးသော ဆီများကို အသုံးချမည့် ဈေးကွက် ရှိရာသို့ သယ်ပို့ပေးသော သင်္ဘောဖြစ်သည်။

ရေနံတင်သင်္ဘောများကို အရွယ်အစား ပေါ်မူတည်၍ အမျိုးအစား ခွဲခြားလေ့ ရှိသကဲ့သို့ တင်ဆောင်သည့် ပစ္စည်းပေါ်တွင် မူတည်၍လည်း အမျိုးအစား ခွဲခြားလေ့ ရှိသည်။ အရွယ်အစား ခွဲခြားမှုမှာ တန်ချိန် ထောင်ဂဏန်းမျှ ရှိသော ကုန်းတွင်းရေကြောင်း နှင့် ကမ်းရိုတန်းသွား ရေနံတင်သင်္ဘောများမှ ဧရာမ အဆမတန် ကြီးမားသော ယူအယ်လ်စီစီ (ULCCs) ဟု ခေါ်သည့် တန်ချိန် ၅ သိန်း ၅ သောင်းကျော် ရှိသော သင်္ဘောများ အထိ အမျိုးမျိုး အစားစား ရှိသည်။ ရေနံတင်သင်္ဘောများသည် တစ်နှစ်လျှင် ရေနံတန်ချိန် ၂ ဘီလီယံကျော်မျှကို သယ်ယူပို့ဆောင်လေ့ ရှိကြသည်။ ပျမ်းမျှအားဖြင့် ဆီတစ်ဂါလံကို ရေနံတင် သင်္ဘောဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ခမှာ တစ်ဂါလံလျှင် အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၂ဆင့် သို့ ၃ ဆင့်မျှ ဖြစ်သည်။
**ဦးကျော်ရန်** (၁၂၂၉ - ၁၂++) သည် မြန်မာအမျိုးသား စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

ဦးကျော်ရန်ကို ၁၂၂၉ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လပြည့်ကျော် ၅ ရက် တနင်္လာနေ့ (၁၉ ဩဂုတ် ၁၈၆၇) တွင် သာယာဝတီခရိုင် ခုနစ်ရွာမြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ ရွှေတောင်ဆရာကြီးနှင့် ဇနီးတို့ ဖြစ်ကြသည်။ 

### ပညာရေး

ငယ်စဉ်က ခုနစ်ရွာဘုန်းတော်ကြီး ဦးမာလာထံတွင် စာပေများ သင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၂၄၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ အစိုးရနော်မံကျောင်းမှ ဆရာဖြစ် အောင်ခဲ့သည်။ ၁၂၅၅ ခုနှစ်အထိ ကျိုက်ထို၊ ရန်ကုန်၊ သုံးဆယ်၊ ရေကင်း၊ စစ်ကွင်း၊ ရွှေတောင်မြို့များတွင် အစိုးရလက်ထောက်ဆရာအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် ဒုတိယပညာအုပ်၊ ပညာအုပ်ရာထူးများသို့ တိုးကာ မြိတ်၊ ထားဝယ်၊ မြင်းခြံ၊ မိုးကုတ်၊ မန္တလေးမြို့များတွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။

### ဗုဒ္ဓဘာသာအသင်း တည်ထောင်ခြင်း

၁၂၆၇ ခုနှစ်တွင် အငြိမ်စား ယူခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် နေမျိုးဣန္ဒာဘိသက္ကရာဇာဘွဲ့ခံ သမားတော်ဆရာပေါကို မှီလျက် လက်ဝါးတံဆိပ်ဆေးတိုက်ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ မြင်းခြံမြို့တွင် ကလျာဏသင်္ဂဟအသင်းကြီးကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၂၆၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့ဟိတကာရီသတင်းစာကို တစ်လနှစ်ကြိမ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ မန္တလေးမြို့တွင် ဗေဒင်ပညာရှိ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

၁၂၆၈ ခုနှစ်တွင် သူကောင်းပြုတရားသူကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၁၂၇၂ ခုနှစ်တွင် အမှုထမ်းကောင်းတံဆိပ်ရမင်းဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ အသင်းအဖွဲ့ပေါင်းများစွာတွင် ဦးစီးခေါင်းဆောင်အဖြစ် တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။

ဦးကျော်ရန်သည် ဝံသာနုအအသင်းများ ပေါ်ပေါက်လာသည့်အခါ ရာထူးဘွဲ့ထူးများကို ဗြိတိသျှအစိုးရထံ ပြန်၌ ပေးအပ်ခဲ့သည်။

ကွယ်လွန်ခြင်း
-------------

ဦးကျော်ရန် ကွယ်လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ကို မသိရပေ။

စာပေများ ရေးသားခြင်း
--------------------

ဦးကျော်ရန် ရေးသားပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်။

1. *လထပ်ရက်ငင်အကျဉ်းတွက်ပုံကျမ်း*
2. *ဆေးနည်းတိုလားကျမ်း(၄)စောင်တွဲ*
3. *မြန်မာစကားပုံ(၁၀၀၀)ကျမ်း*
4. *မှတ်ကြီး(၁၀၈)လုံး ဆုံးမစာ*
5. *မူလပေါရာဏဒီပနီကျမ်း*
6. *ဥက္ကာဥကြတ်စာတမ်း*
7. *မြင်းလက္ခဏာကျမ်း*
8. သုရာမေရယပကာသနီကျမ်း
9. မူလဆေးအဘိဓာန်ကျမ်း
10. ဒွါဒရာသီကုထုံးဆေးကျမ်း

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4 5 6  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၂၇၀၊ ၂၇၁။
ရစ်မင်း (*Syrmaticus humiae*) သည် အလွန်လှပသော ရစ်ငှက်မျိုးဖြစ်သည်။ သို့သော် အလွန်တွေ့ရခဲ၍ လူသိနည်း၏။ ပါဏဗေဒ အလိုအားဖြင့် ဆားမာတီကပ် ဟူမီအီး ဟုခေါ်၍ ဖာစီဒင်နီဒီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ အရွယ်သည် သာမန်ရစ်လောက်ပင် ရှိသည်။ အဖိုများ၌ ရှည်လျားသောအမြီးများ ရှိသည်။ ပျံသန်းနေစဉ် တင်ပါးရှိ အမွှေးဖြူများကို ထင်ရှားစွာ တွေ့ရသည်။ နားနေသောအခါတွင် ဦးခေါင်းသည် အမည်းရောင်ရှိပြီးလျှင် မျက်လုံးပတ်လည်၌ အရေပြားရှိသည်ကို မြင်ရသည်။ ထို့အပြင် ကိုယ်ထည်၏ ဘေးဘက်များတွင် အညိုရင့်ရောင်ရှိ၍ အဖြူစင်းကြောင်းများ ထင်ရှားစွာ ပါရှိသည်ကိုပါ မြင်ရသည်။ ကိုယ်အထက်ပိုင်း မေးနှင့်လည်ချောင်းများသည် အနက်ရောင်၊ သို့မဟုတ် သံမဏိရောင် ဖြစ်သည်။

ရစ်မင်းအမများ၌ အညိုပြောက်များ ပါရှိ၍ အမြီးမွှေးများ၏ အဖျားများသည် အဖြူရောင် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် မျက်စိနား၌ အနီရောင် အရေပြားရှိသည်။ ရစ်မင်းများ၏ အော်သံမှာ ခပ်တိုးတိုးနှင့် ညည်းသံမျိုး ဖြစ်သည်။ ထိတ်လန့်သောအခါ ဗွတ်-ဗွတ်ဟူ၍ တတွတ်တွတ် အော်တတ်သည်။

ရစ်မင်းများကို တောင်များပေါ်တွင် အုပ်ငယ်ကလေးများ ဖွဲ့၍ နေကြသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဧပြီလများတွင် ရစ်ဖိုများ အတောင်များကိုခါ၍ အသံပြုတတ်ကြသည်။ ဘေးအန္တရာယ်နှင့်တွေ့လျှင် သစ်ပင်ပေါ်သို့ ပျံတက်တတ်ကြသည်။ ရစ်မင်းအမများသည် ဥများဝပ်ရာ၌ စွဲစွဲမြဲမြဲ ဝပ်နေတတ်ကြသည်။ ယင်းတို့ကို ထိလိုက်မှပင် ထ၍ ပျံပြေးတတ်ကြသည်။

ရစ်မင်းများကို မဏိပူရမှ မြန်မာနိုင်ငံကို ဖြတ်၍ ယူနန်ပြည်နယ်အထိ တွေ့ကြရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ချင်းတောင်၊ အထက်ချင်းတွင်း၊ မိုးကုတ်၊ ရှမ်းပြည်နှင့် ကယားပြည်နယ်များတွင် တွေ့ကြရသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  BirdLife International (2012). "*Syrmaticus humiae*". *IUCN Red List of Threatened Species* **2012**. IUCN. old-form url
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)