recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**ရေလဲ မပါဘဲ ရေချိုးမှု။** 

အမှုသည်—**ဘိက္ခုနီအများ။**

ပြည့်တန်ဆာမများနှင့် အတူရေချိုးခြင်း
------------------------------------

သာဝတ္ထိမြို့၌ များစွာသောဘိက္ခုနီတို့သည် အစီရဝတီ မြစ်ထဲ၌ ပြည့်တန်ဆာမများနှင့် အတူ ရေလဲမပါဘဲ ဗလာကိုယ်ထည်းဖြင့် ရေချိုးကြလေရာ ပြည့်တန်ဆာမတို့သည် ထိုဘိက္ခုနီများကို ကြည့်၍ ခနိုးခနဲ့ ပြောကြသည်မှာ-"အရှင်မ တို့ရယ်...အရွယ်ကောင်းတုန်းမှာ မေထုန်ရှောင်တဲ့ အကျင့်မြတ်ကို ကျင့်နေလို့ ဘာအကျိုးရှိမှာလဲ၊ ဒီအရွယ်မှာ ကာမချမ်းသာကို ခံစားပြီး အရွယ်ကြီးမှ မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်ကြပါလား၊ ဒီလိုဆိုလျှင် ဒီဘဝအကျိုး နောင်ဘဝအကျိုး ၂-မျိုးလုံး ပိုင်ပြီးသား ဖြစ်တာပေါ့"ဟု ခနိုးခနဲ့ ပြောကြလေသည်။ 

ထိုသို့ ခနိုးခနဲ့ အပြောခံရ၍ ခတ်ရှက်ရှက်နှင့် မျက်နှာပျက်ခဲ့ရသော ဘိက္ခုနီတို့သည် ကျောင်းသို့ ရောက်သောအခါ အဝတ်မပါဘဲ ရေချိုးမိလို့ ပြည့်တန်ဆာမတွေရဲ့ အခနဲ့ ခံခဲ့ရကြောင်းကို ပြောပြကြလေသော် သူတို့ကို မသနားသည့်ပြင် "အဝတ်မပါ ဗလာကိုယ်တည်းဖြင့် ရေချိုးကြရကောင်း လား"ဟု ကဲ့ရဲ့ကြ၍ တဆင့်အားဖြင့် ဘုရားကို လျှောက်ကြသောကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ယာ ပန ဘိက္ခုနီ နဂ္ဂါ နဟာယေယျ, ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

အဝတ်မပါ ဗလာကိုယ်ထည်းဖြင့် ရေချိုးသောဘိက္ခုနီအား ပါစိတ် အာပတ် သင့်၏၊ ဘိက္ခုတို့မှာ ဇန္တာဃရ (ရေချိုးအိမ်) နှင့် ရေထည်းမှာ အဝတ်မပါဘဲ ချိုးကောင်းသေး၏၊ ဘိက္ခုနီတို့ကား ထိုသို့ နေရာများ၌သော်မှ အဝတ်မပါဘဲ ချိုးကောင်း၏ဟု ခွင့်ပြုချက် မတွေ့ရ။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
ဂလပ်စဂိုးမြို့ကို ဘုရင်မပန်းခြံမှ လှမ်းမြင်ရပုံ
**ဂလပ်စဂိုး**မြို့မှာ စကော့တလန်နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးဆိပ်ကမ်း မြို့ဖြစ်၍ ကလိုက်မြစ်ပေါ်၌တည်ရှိပြီးလျှင် အက်ဒင်ဗာရာမြို့ တော်နှင့် ၄၇ မိုင်ခန့်သာကွာဝေးသည်။ ယခုအခါ ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်းတွင် တတိယမြောက် လူဦးရေ အများဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ ဂလပ်စဂိုးမြို့သည် ကျောက်မီးသွေးနှင့် သံထွက်ရာဒေသ များ၏ ဗဟိုတွင် တည်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် သင်္ဘောတည်ခြင်း၊ သံထည်ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်ခြင်းစသော စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း များ၌ အလွန်ကြီးကျယ်သည်။ ထို့ပြင် စက်ဖြင့် သိုးမွေးထည်၊ ချည်ထည်များ ရက်လုပ်ခြင်း၊ ဓာတ်ဆေးများချက်ချင်းတို့လည်း ထွန်းကားလေသည်။

မြို့ကို လှပစွာ အကွက်ချ၍ ခေတ်မီအောင် တည်ထား 
သည်။ စက်ရုံကြီးများနှင့် အလုပ်ရုံကြီးများသည် နေရာအနှံ့ရှိ 
သဖြင့် မီးခိုးထွက်နေသောခေါင်းတိုင်များ၊ တည်ဆောက်ဆဲ 
သင်္ဘောကိုယ်ထည်များ၊ ခေတ်မီသင်္ဘောကျင်းတစ်လျှောက်တွင် 
ဆိုက်ကပ်ထားသော သင်္ဘောများမှ ရွက်တိုင်များသည် မြို့၏ 
ရှုခင်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။

တက္ကသိုလ်ကျောင်းတော်ကြီး၊ သုခုမပညာသင်ကျောင်းများ၊ 
ကောလိပ်များ၊ ပြည်သူ့စာကြည့်တိုက်၊ မြူနီစပယ် အဆောက် 
အအုံနှင့် စတော့ပွဲရုံကြီးများမှာ မြို့၏ ကျက်သရေဆောင်များ 
ဖြစ်သည်။ သုခုမပညာပြခန်းကြီးမှာ ကယ်လဗင်ဂရိုခေါ် ပန်းခြံ
ကြီးအတွင်းတွင် အနီရောင်သဲကျောက်ဖြင့် ဆောက်လုပ်ထား 
သော အဆောက်အအုံဖြစ်၍ ဗြိတိသျှကျွန်းစုမှ အလွန် ရှားပါး 
ကောင်းမွန်သော ပန်းချီကားများကို တွေ့နိုင်လေသည်။

မြို့၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၆၂ မိုင်ခန့်ရှိ၍ လူဦး 
ရေ တစ်သန်းကျော်မျှရှိပြီးလျှင် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းတွင် 
အကြီးအကျယ်ဆုံးဌာနဖြစ်ရုံမျှမက ဗြိတိန်နိုင်ငံ၏သင်္ဘောတည် 
ဆောက်သည့်လုပ်ငန်းတွင် အချက်အချာမြို့ကြီး ဖြစ်လေသည်။

ထိုမြို့၏ အုပ်ချုပ်ရေးမှာ စံထားလောက်အောင် ကောင်း
ကြောင်းဖြင့် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်တွင် ကျော်ကြားလေသည်။ မြို့အုပ် 
ချုပ်ရေးရဲများ၊ ကျန်းမာရေးဌာနများ၊ အိုးအိမ်တည်ဆောက်ရေး 
များမှာ အလွန်စနစ်ကျနသဖြင့် ကမ္ဘာ့မြို့ကြီးများက နည်းယူ 
ကြရလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)
ဦးဗကလေးသည် ၁၉၁၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် အဖဦးစံလှ၊ အမိဒေါ်အေးပုံတို့မှ ရခိုင်ပြည်နယ် သံတွဲမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သံတွဲဟိုက်စကူးကျောင်းမှ အခြေခံပညာအထက် တန်းအောင်မြင်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၆ ခုနှစ် စစ်ကြိုခေတ် နောက်ဆုံးကာလတွင် မြန်မာပြည် ပန်းချီအသင်းကြီး၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဦးငွေကိုင်၊ ဦးဘဂျမ်း၊ ဗိသုကာဦးသာထွန်း၊ ဆရာဆောင်၊ ဦးဗကြည်၊ ဦးဟိန်စွန်း၊ ဦးအုန်းလွင်၊ ဦးစံဝင်းအစရှိသော ပန်းချီကာတွန်းပညာရှင်များ နှင့်အတူ ပန်းချီကာတွန်းများ ရေးဆွဲ ခဲ့သည်။

ဦးဗကလေးကား ဦးနုရေးသော *လူထုအောင်သံပြဇာတ်* ကို သရုပ်ဖော် ပန်းချီဆွဲ၍ နိုင်ငံခြား အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုမှ ဆေးရောင်စုံ/ စာမျက်နှာ အချောဖြင့် ထုတ်ဝေပေးသဖြင့် လူထုအောင်သံဖြင့်ပင် ဦးဗကလေးကား နာမည်ကြီးခဲ့သည်။ ဦးဗကလေးကား ကာတွန်းဆရာ အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။

သူရိယ၊ ရန်ကုန်၊ တိုးတက်ရေးသတင်း စာများနှင့် ဒီးဒုတ်ရယ်ရွှင်ဖွယ် ဂျာနယ်နှင့် အခြားဂျာနယ် မဂ္ဂဇင်းများတို့တွင် ကာတွန်း ရုပ်ပြောင်‎များ ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ် တွင် ကလေးသတင်းစာ ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ဗြိတိသျဘားမား ညွန့်မြန်မာ ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီအတွက် အဝီစိသံစုံသွင်း မြန်မာကာတွန်းရုပ်ရှင်ကား၊ ဘုန်းဝင်းရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီအတွက် ဖိုးလနတ်သား၊ ဒိုင်းမွန်းရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီအတွက် သဌေးမင်း၊ ရွှေခြင်္သေ့ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီအတွက် ကော်ဇောပျံ၊ ဘီပီအိုင်ရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီအတွက် အိမ်ရှင်မ၊ ဒို့ရန်သူ ဆေးရောင်စုံ အသံထွက်ကာတွန်း ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများကို ရိုက်ကူးပေးခဲ့သည်။

လုံးချင်းဝတ္ထု၊ ဆောင်းပါး၊ ကာတွန်း၊ ပုံပြင် အမျိုးပေါင်း ၁၂ဝ ခန့် ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ၁၉၅၂ ခုနှစ် မနီလာတွင် ရိုက်နှိပ်ခဲ့သော လူထုအောင်သံ ဆေးရောင်စုံကာတွန်း စာအုပ် မှာ အကျော်ကြားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

ကာတွန်းဆရာကြီး ဦးဗကလေးသည် ရန်ကုန်မြို့၌ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့က ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၉၂ နှစ်ရှိပြီဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Eleven ဂျာနယ်
***နင်စေရင်***ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးအား ဒါရိုက်တာ ဝိုင်း (Own Creator)မှ စာရေးဆရာနေနော်၏ ဝတ္ထုကို ရိုက်ကူးခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး စိန်ဌေးရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးမှ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ အဓိကသရုပ်ဆောင်များအဖြစ် ပြေတီဦး၊ မင်းဦး၊ ဝတ်မှုန်ရွှေရည် တို့မှ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

ဇာတ်ကြောင်း
-----------

တစ်ယောက်နှင့်တစ်ယောက် ချစ်ခင်စုံမက်ကြသော မိုးဆွေနှင့် ဝတ်ရည်ချိုတို့နှစ်ဦး အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ကွဲကွာခဲ့ကြသည်။ "မင်းသာသေစေချင်တယ်ဆိုရင် ငါသေဖို့အသင့်ပဲ"ဟု တိုင်တည်ရလောက်အောင်ပင် မိုးဆွေသည် ဝတ်ရည်ချိုအပေါ် ချစ်မြတ်နိုးခဲ့သည်။ တနေ့ မိုးဆွေ ပြောင်းလဲနေပြီဖြစ်သော သူ၏ချစ်သူ ဝတ်ရည်ချိုနှင့် ပြန်လည်ဆုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ သူမသည် သူမ၏အမည်ကိုပင် ဂါးဂါးဟု ပြောင်းလဲထားခဲ့သည်။ ဝတ်ရည်ချိုက သူမ၏အခြေအနေတွေသည် သူမတို့နှစ်ယောက် ဘယ်တော့မှ နှစ်ကိုယ်တူမနေရတော့နိုင်ဟု ဆွေးမြေ့ဖွယ် အချစ်ဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ်ကို ရိုက်ကူးထားခြင်းဖြစ်သည်။

ဇာတ်ကောင်များ
-------------

* ပြေတီဦးမှ ***မိုးဆွေ***အဖြစ်
* မင်းဦးမှ ***သီဟစည်သူ***အဖြစ်
* ဝတ်မှုန်ရွှေရည်မှ ***ဝတ်ရည်ချို (ခ) ဂါးဂါး***အဖြစ်

ဆုများ
------

၂၇ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၄ ၌ ကျင်းပသော မြန်မာရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု ချီးမြှင့်ပွဲအခမ်းအနား၌ ထိုရုပ်ရှင်ကားတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ကြသော ပြေတီဦးနှင့် ဝတ်မှုန်ရွှေရည်တို့သည် ၂၀၁၃ နှစ်အတွက် အကောင်းဆုံး အမျိုးသား ဇာတ်ဆောင်ဆု၊ အကောင်းဆုံး အမျိုးသမီး ဇာတ်ဆောင်ဆုများ အသီးသီးရရှိခဲ့ကြပြီး ဇာတ်ပို့အဖြစ်ပါဝင်သရုပ်ဆောင်သူ မင်းဦးမှာလည်း အကောင်းဆုံး အမျိုးသား ဇာတ်ပို့ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  နင်စေရင် - Good deal myanmar - Myanmar Discounts and Best Price Deals for you။ *Good deal myanmar*။ 4 March 2016 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  2 April 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  နင်စေရင်။ *movie.guide.com.mm*။ 27 December 2014 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  2 April 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Mizzima News။ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္အတြက္ ရုပ္ရွင္ထူးခြ်န္ဆုေပးပြဲမွာ။ 27 December 2014 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  2 April 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  ၂၀၁၃ခုႏွစ္အတြက္ အကယ္ဒမီထူးခၽြန္ဆုေပးပြဲက်င္းပခဲ့ၿပီး။ *YouTube*။
**နင်နီဗေး** သည် ယနေ့ခေတ် အီရတ်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်း မိုဆူးမြို့၏ မြို့စွန်တွင် တည်ရှိသော မက်ဆိုပိုတေးမီးယား အထက်ပိုင်း၏ အဆီးရီးယား ရှေးဟောင်းမြို့တော် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ တိုက်ဂရစ်မြစ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိပြီး နီယို-အဆီးရီးယန်း အင်ပိုင်ယာ၏ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံး မြို့ ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဆယ်စုနှစ်များစွာတိုင်အောင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံး မြို့ကြီး တစ်မြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ယနေ့အခါတွင် တိုက်ဂရစ်မြစ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိသော မိုဆူးမြို့၏ တစ်ဝက်ခန့်ကို ခေါ်ကြသော အမည်ဖြစ်ပြီး အီရတ်နိုင်ငံ၏ နင်နီဗေး အုပ်ချုပ်ရေးဒေသသည် ထိုအမည်ကို ယူ၍ မှည့်ခေါ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

နင်နီဗေးသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးမြို့ အဖြစ် နှစ်ပေါင်း ၅၀ ခန့် တည်ရှိခဲ့သည်။  ဘီစီ ၆၁၂ ခုနှစ် အဆီးရီးယားနိုင်ငံ၏ ခါးသီးသော ပြည်တွင်းစစ်ပြီးသည့် အချိန်အထိ ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ယခင်က လက်အောက်ခံလူမျိုးများ ဖြစ်သော ဘေဘီလုံ၊ မီးဒီးစ်၊ ပါရှန်း၊ ဆစ်သီယန် နှင့် စီမားရီးယန်းတို့၏ ဖျက်စီးခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ၎င်းသည် နိုင်ငံရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေး ဗဟိုဌာန အဖြစ်သို့ ပြန်လည် မရောက်ရှိတော့သော်လည်း ရှေးဟောင်းခေတ် နှောင်းပိုင်းတွင် ခရစ်ယာန်ဘစ်ရှော့ ကျောင်းထိုင်ရာ နေရာဖြစ်ခဲ့သည်။ အလယ်ခေတ်ကာလအတွင်း မိုဆူးနှင့် အတူ တဖြည်းဖြည်း ဆုတ်ယုတ်လာခဲ့ပြီး အေဒီ ၁၃ ရာစုတွင် လူသူမနေထိုင်တော့သည့် အလား ရှိနေခဲ့သည်။ 

၎င်း၏ အပျက်အစီးများသည် ယနေ့ခေတ် အီရတ်နိုင်ငံ နင်နီဗေးအုပ်ချုပ်ရေး ဒေသ၏ အဓိက မြို့တော် ဖြစ်သော မိုဆူးမြို့ရှိ မြစ်တလျှောက်တွင် တည်ရှိနေခဲ့သည်။ တံတိုင်းအတွင်း ရှိနေသည့် တဲလ် ဟု ခေါ်သော မြေပုံအပျက်အစီးနှစ်ခုမှာ တဲလ်ကူယွန်ဂျစ် နှင့် နင်နီဗေးတွင် တရားဟောခဲ့သည် တမန်တော်ဖြစ်သော ဂျိုနာ၏ နတ်ကွန်းဖြစ်သည့် တဲလ်နာဘီယူနပ်စ် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ အဆီးရီးယန်း ပန်းပုရုပ်တု အများအပြားနှင့် အခြားသော လက်မှုပစ္စည်းများကို ထိုနေရာတွင် တူးဖော်ရရှိခဲ့ပြီး ယခုအခါ ကမ္ဘာအနှံ့ရှိ ပြတိုက်များတွင် ပြသထားသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Rosenberg၊ Matt T.။ Largest Cities Through History။ geography.about.com။ 18 August 2016 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  6 May 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**ဘူးရိုးဟာ့စ် စိန့်မေရီ ကသီဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း** သည် မယ်တော်မာရီကို ရည်စူးသော ကက်သလစ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း တစ်ခု ဖြစ်ပြီး စပိန်နိုင်ငံ ဘူးရိုးဟာ့စ်မြို့ သမိုင်းဝင်ဌာန အတွင်း တည်ရှိသည်။ တရားဝင်အမည်မှာ **ဆန်တာ အစ်ဂလဲရှား ကက်တီဒါရယ် ဘာဆေးလစ်ကာ မက်ထရိုပိုလီတာနာ ဒီ စန်တာ မာရီယာ ဒီ ဘူးရိုးဟာ့စ်** ဖြစ်သည်။

တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်မှာ ၁၂၂၁ တွင် စတင်ခဲ့ပြီး လက်တင် လက်ဝါးကပ်တိုင်ပုံစံကို ပြင်သစ် ဂေါသစ်ဗိသုကာပညာဖြင့် တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ နှစ် ၂၀၀ ကျော်မျှ ရပ်တန့်ထားပြီးနောက် ၁၅ ရာစုနှင့် ၁၆ ရာစု အတွင်းတွင် အဓိကမျက်နှာစာ၏ ခေါင်ချွန်း၊ ကွန်စတေဘယ်လ်၏ ဝတ်ပြုဆောင် နှင့် ဖြတ်မင်းလမ်း၏ အမိုးခုံး တို့ကို အကြီးအကျယ် မွမ်းမံ အလှဆင်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဂေါသစ်ဗိသုကာပညာ၏ အစိတ်အပိုင်းများကြောင့် ကက်သီဒရယ်အား မမှားနိုင်သော ပုံစံ ရှိစေသည်။ နောက်ဆုံး အရေးပါသော ဖန်တီးမှု အနေနှင့် စိန့်သက်ဆလာဝတ်ပြုဆောင် သို့ ဝတ်ပြုပစ္စည်းများ ထားရာအခန်းကို ၁၈ ရာစုတွင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ထိုအချိန်တွင် ပင်မဆောင် မျက်နှာစာ၏ ဂေါသစ်အဝင်ဝများကိုလည်း ပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့သည်။ ကသီဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၏ စတိုင်လ်မှာ ဂေါသစ်စတိုင်လ် ဖြစ်သော်လည်း ရီနေဆွန်းစတိုင်လ် နှင့် ဘာရော့ခ် အစိတ်အပိုင်းများလည်း ပါဝင်နေသည်။ တည်ဆောက်ရေးနှင့် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေးများကို အနီးအနားရှိ မြို့ဖြစ်သော ဟွန်တိုရီးယား ဒီ လာ ကန်တဲရာ ရှိ ကျောက်ကျင်းမှ ထုတ်ယူထားသော ထုံးကျောက်တုံးများကို အသုံးပြုခဲ့သည်။

ကသီဒရယ် ဘုရားကျောင်းအတွင်း အလွန်ထူးကဲသော အနုပညာရှင်များ၏ လက်ရာအများအပြားကို ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်။ 

ကသီဒရယ် ဘုရားကျောင်းအား ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် ကြေညာခဲ့သည်။

ဓာတ်ပုံများ
-----------

Gallery
-------

* ဘူးရိုးဟာ့စ် ကသီဒရယ်
* ကသီဒရယ်အား ညဘက်တွင် မြင်ရပုံ
* ကွန်စတေဘယ်လ် ဝတ်ပြုဆောင်၏ အတွင်းပိုင်း
* ကွန်စတေဘယ်လ် ဝတ်ပြုဆောင်၏ အပြင်ပိုင်း
* ကွန်စတေဘယ်လ် ဝတ်ပြုဆောင်၏ အပြင်ပိုင်း အသေးစိတ်
* ဆင်ဘိုရီယို အဋ္ဌဂံပုံ တာဝါ
* ပလာဇာ ဒီ ဆန် ဖာနန်ဒို မှမြင်ရသော တောင်ဘက်ခြမ်း
* Mudéjar ceiling at the Chapter room
* Inside the Major chapel
* ရွှေလှေကားထစ်များ
* Burgos cathedral cloister
* East side's *Pellejería* facade
* Detail of the *Constables* tomb
* El Cid's chest
* ပါပါမော့စကပ်စ် နာရီ
* ဘူးရိုးဟာ့စ် ကသီဒရယ်အား ၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် တွေ့ရပုံ
* ၂၀၁၁ ခုနှစ် အဖြူရောင်ည ပွဲတော်တွင် တွေ့ရသော ဘူးရိုးဟာ့စ် ကသီဒရယ်
* The Holy Door for the Holy Year of Mercy, 2015-2016

ကိုးကား
-------
သင်ကြားမှုအထောက်အကူပြု စက်ပစ္စည်းကိရိယာနှင့် နည်းပညာများအတွက် ပြည်ထောင်စုသမ္မတ ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ အထောက်အပံ့ကို German Agency for Technical Cooperation – GTZ / German Foundation for International Development - DSE အဖွဲ့အစည်းက စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့်အတူ ၁၉၇၇ ခုနှစ်မှစတင်၍ ပူးပေါင်းအကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အမှတ်စဉ်(၁) သင်တန်းကို (၁-၁၂-၁၉၇၉) ရက်နေ့တွင် စတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံခြားပညာရှင်များ (၄)နှစ်ခန့် နေထိုင်၍ လေ့ကျင့်သင်ကြားမှုများကို လမ်းညွှန် ပြသခဲ့သည်။ မြန်မာနည်းပြ (၂၀) ဦးကိုလည်း စာတွေ့ဘာသာသင်ကြားမည့် နည်းပြများအား (၁)နှစ်စီဖြင့် လည်းကောင်း၊ လက်တွေ့ ဘာသာသင်ကြားမည့် နည်းပြများအား (၂) နှစ်စီဖြင့် လည်းကောင်း ပြည်ထောင်စုသမ္မတဂျာမနီနိုင်ငံတွင် လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးခဲ့သည်။

တည်နေရာ
-------

စက်မှုသင်တန်းကျောင်း(ဆင်တဲ)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအနောက်ပိုင်း၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်တွင် တည်ရှိပြီး ရန်ကုန်မှ (၂⁠၂၇)ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည်။

အထောက်အပံ့တန်ဘိုး
-----------------

ဂျာမန်မတ်ငွေ( ၂၅.၅၄၂ )သန်းနှင့် နိုင်ငံတော်မှ စိုက်ထုတ်ငွေ ဂျာမန်မတ်ငွေ (၁၀.၂၄၁)သန်း ဖြစ်သည်။

သင်တန်းကာလ
----------

သင်တန်းကာလမှာအောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် -

1. သင်တန်းအမှတ်စဉ် (၁) မှ (၁၅) အထိ - ၃နှစ်
2. သင်တန်းအမှတ်စဉ် (၁၆) မှ (၂၇) အထိ - ၂နှစ်
3. သင်တန်းအမှတ်စဉ် (၂၈) မှ ယခုအမှတ်စဉ် (၃၃) အထိ - ၁ နှစ်
4. သင်တန်းအမှတ်စဉ် (၃၂) အထိ သင်တန်းဆင်းပြီးဦးရေမှာ (၃,၅၀၆) ဦးဖြစ်သည်။

သင်ကြားသောဘာသာရပ်များနှင့် သင်တန်းသားအရေအတွက်
---------------------------------------------

1. စက်ကိရိယာကိုင်တွယ်မောင်းနှင်မှုသင်တန်း - ၃၀ ဦး

( Machine Tool Operator Course )

1. ကိရိယာနှင့် ပုံနှိပ်ပုံပြုလုပ်သူသင်တန်း - ၁၅ ဦး

( Tool and Die Maker Course)

1. စက်ရုံပစ္စည်းဖစ်တာသင်တန်း - ၃၀ ဦး

( Machinery Fitter Course )

1. မော်တော်ယာဉ်မက္ကင်းနစ်သင်တန်း - ၃၀ ဦး

( Motor Vehicle Mechanic Course)

1. လျှပ်စစ်ပညာသည်သင်တန်း - ၃၅ ဦး

( Electrical Fitter Course)

1. (၆) လျှပ်စစ်စက်ပစ္စည်းထုတ်လုပ်သူသင်တန်း - ၃၅ ဦး

( Electrical Machine Maker Course)

1. (၇) သွန်းလောင်းပုံသွင်းပုံစံထုတ်လုပ်သူသင်တန်း - ၁၅ ဦး

( Pattern Maker Course )

1. (၈) စက်မှုပုံဆွဲသင်တန်း - ၁၀ ဦး

( Mechanical Draughtsman Course)

1. စုစုပေါင်း သင်တန်းသားဦးရေ (၂၀၀) ဦး ဖြစ်သည်။
ဒိဗ္ဗသောတအဘိညာ ဆိုသည်မှာ ပကတိနားဖြင့် မကြားကောင်းသော အသံတို့ကို ကြားနိုင်သော ဉာဏ်ကို နတ်နားကဲ့သို့ ကြားတတ်သဖြင့် နတ်နားနှင့် တူခြင်းကြောင့် "ဒိဗ္ဗသောတအဘိညာ" ဟု ခေါ်သည်။

ဒိဗ္ဗသောတအဘိညာ
--------------

နတ်နားကဲ့သို့ သန်း, ကမျဉ်းနီတို့၏ မြည်တွန်သံ အစရှိသော အလွန်သိမ်မွေ့သော အသံ, ဝေးစွာသောအရပ်၌ ရှိသော အသံတို့ကို ကြားလိုသောအခါ အကယ်၍ နတ်ပြည်က ပြောဆိုသောအသံတို့ကို ကြားလိုပါက ပေါ့ပါးသော ကသိုဏ်းကို ထိုမိမိကြားလိုသော အသံရှိရာသို့ ဖြန့်၍ တန်ခိုးနှိုးဈာန်ကို ဝင်စား၍ ထ၍ ပကတိလူစကားပြောသံများကို နားကကြားရဘိသကဲ့သို့ ဤနတ်တို့၏ အသံကို ငါကြားအံ့ဟု ရည်မှန်းဆင်ခြင်ခြင်း ပရိကံကိုပြုကာ တဖန် ပါဒကဈာန်ကို ဝင်စား၍ ထပြီးလျှင် ဤနတ်တို့၏ အသံကို ငါကြားစေသတည်း-ဟု အဓိဋ္ဌာန်ခြင်းကို ပြုအပ်၏။ အဓိဋ္ဌာန်အဘိညာဇောကျသည်နှင့် တပြိုင်နက် ကြားရ၏၊ အကယ်၍ မကြားရသေးလျှင် ဤနည်းတူ အဖန်ဖန်အဓိဋ္ဌာန်အပ်၏၊ ကြားရ၏။ ကြမ်းပိုး, သန်း, ကမျဉ်းနီ စသည်ဖြင့် အဘယ်အသံကိုမဆို မိမိကြားလိုသောအခါ ဤနည်းတူချည်း ပြုအပ်၏။ ထိုသို့ အသံကို ကြားလိုရာ၌ မိမိနားမလည်သော ဘာသာကွဲ စကားသံကို ကြားရလျှင် အသံကိုသာကြားရ၏။ ဘာကို,ဘယ်လိုဟာကို ပြောသည်ဆိုသည်ကိုမူကား မသိ၊ ထိုအခါ ပရစိတ္တဝိဇာနနဉာဏ်ဖြင့် ထိုစကားပြောသူ၏ စိတ်အလိုကို သိအောင်လုပ်၍ စကားသံကို စကားသံ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို သိအပ် နားလည်အပ်၏။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  လယ်တီဆရာတော်။ *ကျေးဇူးရှင်လယ်တီဆရာတော်ဘုရားကြီး ရေးသားစီရင်တော်မူသော ကမ္မဋ္ဌာန်းကျမ်းကြီး*။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် မလ္လနိုင်ငံ ကုသိနာရမြို့အနီး ဗလိဟရဏတောအုပ်ဝယ် သီတင်းသုံး နေတော်မူစဉ် "မိစ္ဆာဝိတက်တို့ကို ကြံစည်လျက် ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့၌ မေ့လျော့နေသော "ပမတ္တရဟန်း"အား လှူဒါန်းအပ်သော အလှူဒါနသည် အကျိုးမကြီးပုံနှင့် သမ္မာဝိတက်သုံးပါးကို ကြံစည်နေသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့၌ မမေ့မလျော့နေသော "အပ္ပမတ္တရဟန်း"အား လှူဒါန်းအပ်သော အလှူဒါနသည် အကျိုးကြီးပုံကို ဘုရားရှင်, ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

ဘုရားရှင် မလ္လနိုင်ငံ ကုသိနာရမြို့ အနီး အင်ကြင်းဥယျဉ်တောဝယ် ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်တော်မူခါနီးအချိန်၌ "ဘုရား၌ဖြစ်စေ တရားတော်၌ဖြစ်စေ သံဃာတော်၌ဖြစ်စေ မဂ်၌ဖြစ်စေ အကျင့်၌ဖြစ်စေ ယုံမှားတွေးတောမှုရှိသော ရဟန်းသည် ငါဘုရားအား မေးလျှောက်ထားကြ၊ ဘုရားရှင်သက်တော်ထင်ရှားရှိတော်မူစဉ်က မမေးလျှောက်ထားလေခြင်း-ဟု နှလုံးမသာယာမှု မဖြစ်ကြစေနှင့်-ဟု သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် မိန့်ကြားတော်မူသော်လည်း ရဟန်းတစ်ပါးမျှ မေးလျှောက်ခြင်းမရှိကြသည့်အခါ ငါဘုရား၌ရိုသေသောအားဖြင့် မမေးလျှောက်နိုင်လျှင် သီတင်းသုံးဖော် (ရင်းနှီးသည့်)အချင်းချင်း မေးလျှောက်ကြ-ဟု မိန့်ကြားတော်မူသော်လည်း မေးလျှောက်သည့် ရဟန်းတစ်ပါးမျှ မရှိသဖြင့် အရှင်အာနန္ဒာက အံဖွယ်ရှိပုံကို လျှောက်ထားသည့်အခါ ယခုပရိသတ် ၌ရှိသော ရဟန်းတော်များသည် ဂုဏ်အငယ်ဆုံးရဟန်းသည် သောတာပန်ဖြစ်ပုံကို ဘုရားရှင် မိန့်တော်မူသည့်သုတ်။

---

ဘုရားရှင် ကုသိနာရမြို့အနီး ဗလိဟရဏတောအုပ်ဝယ် သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် စောဒကပုဂ္ဂိုလ်၏ အရည်အချင်းငါးမျိုးနှင့် စောဒနာသည့်အခါ ဆောင်ရွက် ရမည့် စောဒကပုဂ္ဂိုလ်၏ ဆောင်ရွက်ချက်ငါးမျိုးတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

(ဝိ၊၄၊၄၃၆။ ဝိ၊၅၊၃၂၈-တို့၌လည်း ပါရှိပါသည်။)

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၁၊၂၇၇-၉။ အံ၊မြန်၊၁၊၂၉၅-၇။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၃၆။ အံ၊ဋီ၊၂၊၂၀၉။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ တိကနိပါတ၊ တတိယပဏ္ဏာက၊ (၁၃)၃-ကုသိနာရဝဂ္ဂ၊ ပထမသုတ်။
2. ↑  -အံ။ ၁။ ၃၉၁-၂။ အံ၊မြန်၊၁၊၄၀၅-၆။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၁၉။ အံ၊ဋီ၊၂၊၃၁၄-၅။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ စတုက္ကနိပါတ၊ ဒုတိယပဏ္ဏာသက၊ (၈) ၃-အပဏ္ဏကဝဂ္ဂ၊ ဆဋ္ဌသုတ်။
3. ↑  -အံ၊၃၊၃၁၈-၉။ အံ၊မြန်၊၃၊၃၁၇-၉။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၁၁-၂။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဒသကနိပါတ၊ ပဌမပဏ္ဏာသက၊ ၅-အက္ကောသဝဂ္ဂ၊ စတုတ္ထသုတ်။
4. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
တိုမာဟော့ခ် ဒုံးကျည်သည် ရာသီဥတု အမျိုးမျိုးတွင် အသုံးပြုနိုင်ပြီး အသံထက်နှေးသည့် တာဝေးပစ် ထိန်းချုပ်နိုင်သည့် ဒုံးကျည် တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ဂျင်နရယ် ဒိုင်းနမစ် မှ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်များတွင် စတင် မိတ်ဆက်ခဲ့သည့် တိုမာဟော့ခ် ဒုံးကျည်သည် ကုန်းပေါ်ရှိ ဒုံးပစ်စင် သို့မဟုတ် ရေအောက်ရှိ ရေငုပ်သင်္ဘောမှ ပစ်လွှတ်နိုင်ပြီး တာလတ် မှ တာဝေး အထိ အမြင့်ပေ နိမ့်နိမ့်မှ ပျံသန်း ပစ်ခတ်ရန် ရည်ရွယ်၍ ဒီဇိုင်း ပြုလုပ်ထားသည်။ တိုမာဟော့ခ် ဒုံးကျည်ကို အကြိမ်ကြိမ် ပြုပြင်မွမ်းမံ ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး ကုမ္ပဏီ လက်လွှဲခြင်းနှင့် ပြောင်းရွှေ့ခြင်းတို့ကြောင့် ယခုအခါတွင် ရေသီယွန်မှ ထုတ်လုပ်လျက် ရှိသည်။ အချို့သော တိုမာဟော့ခ် ဒုံးကျည်များကို မက်ဒေါ်နယ် ဒေါက်ဂလပ်စ် မှ ထုတ်လုပ်ပြီး ထိုကုမ္ပဏီကို ယခုအခါ ဘိုးအင်း ကာကွယ်ရေး၊ အာကာသ နှင့် လုံခြုံရေးဟု အမည်တွင်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

တိုမာဟော့ခ် ဒုံးကျည်မိသားစုတွင် အသံထက်နှေးပြီး ဂျက်အင်ဂျင်ဖြင့် ထိန်းချုပ်သော ဒုံးကျည်များပါဝင်ပြီး မြေပြင်ပေါ်ရှိ ပစ်မှတ် အမျိုးမျိုးတို့ကို တိုက်ခိုက်ရန် ဖြစ်သည်။ ဒုံးကျည်ပစ်လွှတ်နိုင်သော ပလက်ဖောင်း အမျိုးမျိုးတို့ကို တပ်ဆင်ခြင်း သုံးသပ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း ရေထဲမှ (သင်္ဘောနှင့် ရေငုပ်သင်္ဘောတို့မှ) ပစ်ခတ်သည့် ပလက်ဖောင်း အမျိုးမျိုးတို့ကိုသာ လက်ရှိ အသုံးပြုလျက် ရှိကြသည်။ တိုမာဟော့ခ်ကို အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုခြင်း သီးခြားစီ တပ်ဆင်နိုင်သဖြင့် ထိပ်ဖူးအမျိုးမျိုး၊ ထိန်းချုပ်မှု ပုံစံ အမျိုးမျိုး နှင့် အကွာအဝေး အမျိုးမျိုးတို့ ဖြင့် အသုံးပြုနိုင်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑
**ကုသတိဏဟတ္ထ (ကုသမုဒြာ)**
သမန်းမြက်ဆုပ်ကိုကိုင်ဆုပ်ထားဟန်, ကြဲဖြန့်နေဟန်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား၏ ရုပ်ပွားဆင်းတုတော်များကို တွေ့ရှိရတတ်ပါသည်။ ကုသတိဏဟတ္ထ, သို့မဟုတ် ကုသမုဒြာဟု ခေါ်ပါသည်။ အချို့ပညာရှင် များက **ကုသတိဏ ကိရဏမုဒြာ** ဟူ၍ ပြည်စုံစွာ ခေါ်သင့်ကြောင်း မိန့်ဆိုကြသည်။ 

တိဏဟတ္ထ သို့မဟုတ် တိဏကိရဏမုဒြာတွင် ရှူပါ။ အတူတူပင် ဖြစ်ပါသည်။

ပုံစံအားဖြင့် ပုဂံမြို့ အာနန္ဒာဘုရားတွင်းရှိ –မုခ်လိုဏ်အမှတ်-၆၉-၇၀-၇၁-၇၂-၇၃-များတွင် ကိန်းဝပ်တော်မူလျက်ရှိကြသော သောတ္ထိယ မြက်ရှစ်ဆုပ်ကို အလှူခံတော်မူပုံ ရုပ်ပွားတော်များကို ကုသတိဏကိရဏ မုဒြာဟန်ဖြင့် တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။ 

ပုဂံ နဂါးရုံဘုရားတွင်လည်း အလားတူ ကုသတိဏဟတ္ထပုံကို တွေ့ရပါသည်။ 

အဓိဋ္ဌာနပါရမီ, သစ္စာပါရမီ စခန်းများကို ရည်ညွှန်းသည်။ ဒါနဉ္စ မင်္ဂလာ, ပူဇာစ မင်္ဂလာများကို ရည်ဆောင်ထားပါသည်။ သန္တရသ, ဝီရရသ, အဗ္ဘုတရသများကို ပေါ်လွင်ထင်ရှားစေပါသည်။ 

ကုသမုဒြာပါသော ပုံတော်များကို စီရင်ကိုးကွယ်သူသည် သစ္စာဆိုရာ၌ အောင်မြင် ပေါက်မြောက်ခြင်း, သိဒ္ဓိတင်ရာ၌ ပြီးပြည့်စုံခြင်း မေတ္တာဓာတ် ပျံ့နှံ့ စိမ့်ဝင်ခြင်း တန်ခိုးဣဒ္ဓိပါဒ်နှင့် ပြည့်စုံခြင်း, လာဘ်သပ္ပကာ ရွှင်လန်းခြင်း, ရာထူးစည်းစိမ် တိုးတက်ခြင်းစသော ကောင်းကျိုးချမ်းသာများကို ရနိုင်သည်ဟူ၍ ဗုဒ္ဓတန္တရာကျမ်းဂန်များ၌ မိန့်ဆိုထားပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  OBEP. plate 295. a.b.c.d. 296. a. Ananda Pagoda.
plate 202. d. Nagayon.
KUSATIŅA HASTA (Kusa Muḍiā)
2. 1 2  စဝ်ထွန်းမှတ်ဝင်း မဟာဝိဇ္ဇာ (ရန်ကုန်)၊ မဟာဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး (ဟားဗဒ်) အထက်တန်း သုတေသန ပညာရှင်ဘွဲ့ (ဟားဗဒ်) ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ သုတေသနနှင့် ကျမ်းပြုဌာနခွဲ သာသနာရေး ဦးစီးဌာန။ *မြန်မာ့ရိုးရာ ပဋိမာ သိပ္ပံပညာ*။
ပုံသဏ္ဌာန် : ပုံသဏ္ဌာန်-
အပင်
- တစ်နှစ်ခံအပင်နှင့် နှစ်နှစ်ခံပင်နှစ်မျိုးရှိသည်။ နှာမောင်းဖြင့် နွယ်တက်သည်။ အကိုင်းများသေးသွယ်၍ အစင်းများရှိသည်။ အမွေးပါးဖုံးလွှမ်းနေသည်။ သို့မဟုတ်အမွေးမဲ့၏။
အရွက်
- သုံးရွက်မြွှာပေါင်းဖြစ်၍ ရွက်လွှဲထွက်သည်။ အရွက် ၃ လက်မ ၄ လက်မ ရှည်၏။ ရွက်ညှာ ၁ လက်မခန့် ရှည်သည်။ ရွက်မြွှာများ လှံစွပ်ပုံရှိပြီး အဖျားအလွန်ချွန်၍ အောက်ခြေသို့ ရှူးသွား၏ ။ ရွက်နား လွှသွားဆန်၏။
အပွင့် -အဖြူရောင်သေးငယ်သည်။ အပြင်ဘက် ပွင့်ဖတ်ဝိုင်း၍ အဖျားချွန် ဘဲဥပုံ ဖြစ်သည်။ အတွင်းဘက် ပွင့်ဖတ်သည် အပြင်ဘက် ပွင့်ဖတ်ထက် ကြီးသည်။ ဝိုင်းသည်။ ပွင့်ချပ်ထိပ်ဘက် ဝိုင်း၏ ။ ဝတ်မှုန်ခံတိုင် အလွန်တိုသည်။
အသီး
- ထောင့် ၃ ထောင့် ရှိသည်။ ထောင့်များတွင် တောင်ပံရှိသည်။ အသီးရင့်မှည့်ပါက အက်ကွဲ၏ ။ အစေ့ ၃ စေ့ ရှိ၍ လုံးပြီး အနက်ရောင် ရှိသည်။ အပေါ်ပိုင်းတွင် အဖြူရောင် ရှိသည်။ နှလုံးပုံ အသားပိုပါသည်။
အသုံးပြုနိုင်သည့်
အစိတ်အပိုင်းများ : ပဉ္စငါးပါး။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်
တွေ့နိုင်သောနေရာများ : မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် ပေါက်ရောက်သည်။ သဘာ၀အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။
အသုံးဝင်ပုံ : အာနိသင်
- မြန်မာဆေးကျမ်းများအလိုအရ ကုလားမျက်စိသည် ခါး၏။ ဆီးကို ရွှင်စေ၏ ၊ ညောင်းသော ရောဂါနှင့် သင့်၏။ သွေးကို လေးစေသည်။ ချွေးထွက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော ရောဂါများ ၊ ဆီးရောဂါများကို ပျောက်ကင်းစေ၏ ။ မြွေဆိပ်ကို ပယ်နိုင်၏ ။ အစာကြေ၍ နှုတ်မြိန်စေသည်။ အားကို တိုးစေသည်။

အသုံးပြုပုံ-
ပဉ္စငါးပါး
၁။ ကုလားမျက်စိပင်သည် အသက်ရှည်ဆေးအဖြစ် အလွန် ထင်ရှား၏။ ကုလားမျက်စိအညွန်များကို ပြုတ်တို့ခြင်းဖြင့် ဆီးရွှင် ဆီးကောင်းစေသည်။
၂။ ပဉ္စငါးပါးကို သုံးခွက်တစ်ခွက်တင် ကျို၍ အအေးခံပြီး သကြားထည့်သောက်ပါက ဆီးပူ ၊ ဆီးအောင့် ၊ ဆီးနည်း ၊ အသံဝင် ၊ အဖျား ၊ အညောင်းအကိုက် ရောဂါတို့ကို ပျောက်စေ၏။
၃။ ပဉ္စငါးပါးကို ထန်းလျက်နှင့်ကျို၍ အအေးခံထားသောရေတွင် စမုန်မျိုးငါးပါးမှုန့် အဝတ်နှင့်ထုပ်စိမ်ထားပြီး ယင်းစိမ်ရေတွင် ဆားပုပ်အမှုန့်ထည့်၍ တစ်နေ့ ၃ ကြိမ်သောက်သော် ဆီးရောဂါအမျိုးမျိုး ၊ လေအောင့် အစာမကြေ ၊ မျက်စိရောဂါအမျိုးမျိုး ၊ နှလုံးရောဂါ ၊ သားအိမ်ရောဂါ ၊ဖောရောင် ညောင်းကိုက် ၊ မြင်းသရိုက်ရောဂါတို့ကို ပျောက်စေ၍ အားတိုးစေသည်။

ပုံများ
-------

* Flower-these are the plants blossomsFlower-these are the plants blossoms
* Unripe fruitsUnripe fruits
* Opened fruit showing seed arrangementOpened fruit showing seed arrangement
* SeedsSeeds
* Cardiospermum halicacabum - Museum specimenCardiospermum halicacabum - Museum specimen

ကိုးကား
-------

1. ↑
အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ရ ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ ကုသလသာမိ

ကုသလသာမိ၊ ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ မိတ္ထီလာမြို့၊ သာသနဟိတကာရီ ပါဠိတက္ကသိုလ် ဥယျာဉ်ကျောင်းတိုက် (မြန်မာ ၁၂၆၃-)
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ဆရာတော်ဘဒ္ဒန္တ ကုသလသာမိကို မန္တလေးတိုင်း 
ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်၊ ဆားတောင်ရွာတွင် ခမည်းတော် 
ဦးရန်အောင်၊ မယ်တော် ဒေါ်ငြိမ်းရံတို့က ၁၂၆၃ ခုနှစ် 
ဝါဆိုလဆန်း ခုနစ်ရက် တနင်္လာနေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။
၁၂ နှစ်သားအရွယ်တွင် ခမည်းတော်၊ မယ်တော်တို့၏ 
ပစ္စယာနုဂ္ဂဟကို ခံယူ၍ စံရာတောင်ကုန်းသိမ် တောရ 
မင်းကျောင်းဆရာတော် ဦးအာစိဏ္ဏကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြုလျက် 
သာမဏေအဖြစ်သို့ ရောက်သည်။

ထို့နောက် ကမ်းနားကျောင်းဆရာတော် ဦးတေဇဝန္တထံတွင် 
သဒ္ဒါကျမ်း၊ ပုဒ်စစ်ကျမ်း၊ သင်္ဂဟကျမ်းများကို ပြီးဆုံးအောင် 
သင်ကြားသည်။ ၁၇ နှစ်သား အရွယ်တွင် မန္တလေးမြို့ မစိုးရိမ် 
တိုက် တိုက်အုပ် နာယက အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့ရ ဆရာတော် 
အရှင်သောမာဘိသိရီထံတွင် သဒ္ဒါကျမ်း၊ ရူပသိဒ္ဓိကျမ်း၊ 
မာတိကာ ဓာတုကထာကျမ်း၊ ယမိုက်အရကောက်ကျမ်းများကို 
ဆုံးခန်းတိုင် သင်ကြားခဲ့သည်။

မိတ္ထီလာမြို့နယ် ညောင်မြင့်ရွာနေ ဦးဆက်နှင့် ဒေါ်ဦးမေ 
တို့၏ပစ္စယာနုဂ္ဂဟဖြင့် တောမလေးထပ်ကျောင်း ဆရာတော်ကို 
ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ၁၂၈၃ ခုနှစ်တွင် ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူ 
သည်။

ရဟန်းတစ်ဝါရပြီးနောက် ဒက္ခိဏာရာမဘုရားကြီးတိုက် 
ဆရာတော် ဦးနန္ဒိယထံတွင် ကစ္စည်းသဒ္ဒါကျမ်း၊ ဝိနည်းဆိုင်ရာ 
ကင်္ခါကျမ်း၊ ပါရာဇိကဏ် အဋ္ဌကထာကျမ်း၊ ပါစိတျာဒိ 
အဋ္ဌကထာကျမ်း စသော ကျမ်းများကို ပေါက်ရောက် 
ပြီးဆုံးအောင် သင်ကြားခဲ့သည်။ ဆရာတော်သည် ပင်းသာ 
ကျောင်း ဆရာတော်ကြီး ဦးခန္တီ၊ ဆရာတော် ဦးနာရဒ၊ 
ဆရာတော်ကြယ်၊ တောင်မြို့ မင်္ဂလာရာမတိုက်သစ် ဆရာတော် 
ဦးဓမ္မသာမိ၊ ဆရာတော် ဦးပခန်းတို့ထံတွင် လောကတ္တရာစာပေ 
များကို နှစ်ပေါင်းများစွာ သင်ကြားခဲ့သည်။

ဆရာတော်သည် အစိုးရက ကျင်းပသော ပထမပြန်စာမေးပွဲ 
ပထမငယ်၊ ပထမလတ်၊ ပထမကြီးတန်းတို့ကို လည်းကောင်း၊ 
ဝံသာနုအမျိုးသားစာမေးပွဲ ပထမကြီးတန်းကိုလည်းကောင်း၊ 
ရန်အောင်မြို့ သာသနာ နုဂ္ဂဟအသင်းစာမေးပွဲ ပထမကြီး 
တန်းကို လည်းကောင်း အောင်မြင်တော်မူခဲ့သည်။

၁၂၉၉ ခုနှစ်တွင် မိတ္ထီလာမြို့ ဘူတာဟောင်း ဥယျာဉ် 
တိုက်ကို စာသင်တိုက်ဖွင့်လှစ်ပြီး စာသင်သားများစွာတို့ကို 
ပရိယတ္တိစာပေများ ပို့ချပေးခဲ့သည်။ ၁၃၂၃ ခုနှစ်တွင် ဥယျာဉ် 
စာသင်တိုက်ကြီးကို ပါဠိတက္ကသိုလ်စာသင်တိုက်ကြီးအဖြစ် 
တိုးချဲ့ပြီး ကျောင်းအုပ်ဆရာတော်အဖြစ် ပရိယတ္တိတာဝန်ကို 
ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဆရာတော်သည် ဆဋ္ဌသံဂါယနာ တင်စဉ် 
အခါ၌လည်း ပထမသန္နိပါတ ပါဠိဝိသောဓကအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ 
အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ပါဠိအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် လည်းကောင်း 
ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဝိနိစ္ဆာယဌာနတွင် ခရိုင်ဝိနည်းဓိုရ် 
ဆရာတော်၊ နိုင်ငံတော်ပါဠိတက္ကသိုလ် ဓမ္မာစရိယ စာမေးပွဲ 
များနှင့် ပါဠိပထမပြန် စာမေးပွဲများ ကြီးကြပ်ရေး ဥက္ကဋ္ဌ 
အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်တော်မူခဲ့သည်။ မိတ္ထီလာမြို့ 
ရွှေမြင်တင်မဟာစေတီတော်ကြီး၊ ဘိုးဘွားရိပ်သာ၊ ပဋိပတ္တိ 
ပြန့်ပွားရေးအဖွဲ့ စသည်တို့၏ ဩဝါဒါစရိယအဖြစ် ဆောင်ရွက် 
တော်မူလျက် ရှိသည်။ ထို့ပြင် နိုင်ငံတော် ဗဟိုသံဃာ့ 
ဝန်ဆောင်အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်တော်မူလျက်ရှိသည်။

ဆရာတော်သည် နာမောတဿဒီပနီ၊ ဩကာသဒီပနီ၊ 
မင်္ဂလတ္ထဒီပနီ၊ ရတနတ္တယ ပကာသနီကျမ်းတို့ကို ပြုစု 
ရေးသားတော်မူခဲ့သည်။

ဤသို့ သာသနာတော်၏ အကျိုးကို စွမ်းစွမ်းတမံ 
ဆောင်ရွက်တော်မူသောကြောင့် ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္ဒ ကုသလ 
သာမိသည် ၁၉၈၄ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် 
ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော် 
ကောင်စီက ဆက်ကပ်လှူဒါန်းသော အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ 
ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို အလှူခံရရှိတော်မူသည်။
[1]

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)
**ဘာ့သိုလိုမျူး ဖာနန်ဒတ်** (Bartolomeu Fernandes) သည် **ဘရာဂါမှ ဘာ့သိုလိုမျူး** (ပေါ်တူဂီ: *Bartholomew of Braga* ၁၅၁၄ မေ ၃ - ၁၅၉၀ ဇူလိုင် ၁၆) အမည်ဖြင့် ထင်ရှားသော ပေါ်တူဂီသား ရိုမန်ကတ်သလစ်ဘာသာဝင်ဖြစ်ပြီး တရားဟောရှင်တံဆိပ်တော်ရ ဘရာဂါရှိ ဂိုဏ်းထောက်ဘုရားကျောင်း၏ ဂုဏ်ထူးဆောင် ဂိုဏ်းထောက်ဘုန်းကြီးတည်း။ ထရန့်ကောင်စီ (Council of Trent) တွင် ပါဝင်ပြီး အလားတူကောင်စီဝင် ချား ဘော်ရိုမီယိုနှင့် ပူးတွဲကာ ဆေးရုံနှင့် လူနာဆောင် အများကို ဘရာဂါတွင် ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုကာလတွင် ခရစ်ယာန်ဘာသာအကြောင်း အမေးအဖြေစာအုပ်များအပါအဝင် အခြားစာအုပ်တို့ကို ထုတ်ဝေ၏။

ဖာနန်ဒတ်ကို သူတော်စင်အဖြစ် စာရင်းသွင်းသည့် အစမှာ ၁၇၅၄ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၁၁ ရက်တွင် ပုပ်ရဟန်းမင်း ဘန်နတ်ဒစ် (၁၉) က ဘုရားသခင်၏အလုပ်အကျွေးအဖြစ် သတ်မှတ်စဉ်က ဖြစ်သည်။ နောက် ၁၈၄၅ ခု၊ မေလ ၂၃ ရက်တွင် ပုပ်ရဟန်းမင်း ဂရီဂိုရီ (၁၆) က လေးစားဘွယ်ပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် စာရင်းပြောင်းထည့်၏။ ပုပ်ရဟန်းမင်း ဂျွန်ပေါ (၂) က ဖာနန်ဒတ်ကို ၂၀၀၁ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက်တွင် စိန့်ပီတာရင်ပြင်၌ ကောင်းချီးပေးသည်။ ရိုမန်ကတ်သလစ်ဘာသာလုံးဆိုင်ရာ သူတော်စင်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုရန် လိုသေးသည့်အတွက် ပုပ်ရဟန်းမင်း ဖရန်စစ်က ၂၀၁၉ ခု၊ ဇူလိုင်လ ၅ ရက်တွင် ကောင်းချီးပေးပွဲ လုပ်သည်။

ကိုးကား
-------
ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ်
----------------------

ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ်သည် မူလက တနယ်တည်းဖြစ်သော်လည်း နောင်အခါတွင် မြောက်ကယ်ရိုလိုင်းနားနှင့် တောင်ကယ်ရိုလိုင်းနားဟူ၍ ပြည်နယ် ၂ နယ်ဖြစ် 
သွားသည်။ ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ်၏ မြောက်ဘက်တွင် ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်တွင် တင်နက်ဆီပြည်နယ်နှင့် ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ်၊ အရှေ့ ဘက်တွင် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ ရှိလေသည်။

မြောက်ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ်မှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၅၂,၇၁၂ ကျယ်ဝန်း၍ လူဦးရေမှာ ၄,ဝ၆၁,၉၂၉ ယောက် ရှိသည်။ မြို့တော်မှာ ရာလေးမြို့ဖြစ်၍ လူဦးရေ ၆၅,၆၇၉ 
ယောက်ရှိလေသည်။
တောင်ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ်မှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၃၁,ဝ၅၅ ကျယ်ဝန်း၍၊ လူဦးရေ ၂,၁၁၇,ဝ၂၇ ယောက်ရှိသောကြောင့် မြောက်ဘက်ပြည်နယ်ထက် ငယ်ပြီးလျှင် လူဦးရေလည်း နည်းလေသည်။ မြို့တော်မှာ ကိုလမ္ဗီးယားမြို့ဖြစ်၍ လူဦးရေ ၈၆,၉၁၄ ယောက်ရှိလေသည်။

ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ်များတွင် ဝါကို အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြ၏။ ကပ္ပလီလူမျိုးများလည်း အများအပြားနေထိုင်လျက်ရှိကြသဖြင့်၊ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းအတွက် 
အလုပ်သမားများကို ဈေးပေါပေါနှင့် ငှားရမ်းခိုင်းစေနိုင်ကြသည်။ ကယ်ရိုလီးနားပြည်နယ်များ၏ ရာသီဥတုမှာ စိုစွတ်ထိုင်းမှိုင်း၍ ဂွမ်းထည်ရက်လုပ်ခြင်းလုပ်ငန်းနှင့် အထူးပင် သင့်လျော်ပေသည်။ ထိုပြင် ရေတံခွန်ပေါများသောကြောင့် စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံများအတွက် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကို စရိတ် သက်သာစွာဖြင့် ရရှိနိုင်လေသည်။

ကယ်ရိုလီးနားပြည်နယ် ၂ နယ်လုံးတွင် ဆေးပင်များကို အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြ၏။ ဆာဝေါ်လတာရာလေးသည် ၁၅၈၄ ခုနှစ်တွင်ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့၏။ နောက်တစ်နှစ်တွင် ထိုနယ်၌အခြေစိုက်နေထိုင်ကြရန် အင်္ဂလိပ်လူမျိုးများကို စေလွှတ်လိုက်ရာ ထိုနယ်ရှိတိုင်းရင်းသား လူမျိုးများက အဝင်မခံဘဲ ခုခံတိုက်ခိုက်သဖြင့် အင်္ဂလိပ်လူမျိုးများမှာ အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ပြန်သွားကြရလေသည်။

တစ်ဖန် ၁၅၈၇ ခုနှစ်တွင် ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ်သို့ လာရောက်ကြသော အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတစ်စုမှာလည်း ထူးဆန်းစွာ ပျောက်ကွယ်သွားကြပြန်၏။ ပထမ ချားဘုရင် လက်ထက်သို့ ရောက်သောအခါ အင်္ဂလိပ်လူမျိုးများ ထိုဒေသတွင် အခြေတကျနေထိုင်နိုင်အောင် စီစဉ်ပြုလုပ်ပေးသဖြင့် ထိုနယ်ကို အင်္ဂလန်၏ကိုလိုနီနယ်တစ်ခုအဖြစ် ပြုလုပ်ခဲ့လေသည်။ ချား ဟူသောအမည်မှာ လက်တင်ဘာသာဖြင့် ကယ်ရိုလပ်ဖြစ်၍၊ ထိုနယ်ကို ချားဘုရင်အား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ကယ်ရိုလီးနားဟူ၍ အမည်မှည့်ခေါ်ခဲ့ကြသည်။ 

ဒုတိယချားဘုရင်လက်ထက်သို့ရောက်သောအခါ ၁၆၆၃-ခုနှစ်တွင် ထိုနယ်ကို မှူးမတ်အချို့အား အပိုင်စားပေးသနား လိုက်သည်။ ထိုမှူးမတ်များက ကယ်ရိုလိုင်းနားနယ်ကို မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းဟူ၍ နယ် ၂ နယ်ခွဲ ခြားလိုက်လေသည်။ တောင်ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ်နှင့် မြောက်ကယ်ရိုလိုင်းနား ပြည်နယ်တို့သည် အမေရိကန်နိုင်ငံသမိုင်းတွင် အတော်ပင် အရေးပါခဲ့သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ မူရင်းပြည်နယ် ၁၃ နယ်တွင် ဤနယ် ၂ နယ်အပါအဝင်ဖြစ်၏။ ၁၈၆၁- ၆၅ ခုနှစ်များအတွင်း ဖြစ်ပွားသော အမေရိကန်ပြည်တွင်းစစ်ပွဲသည် တောင်ကယ်ရိုလီးနားပြည်နယ်၌ရှိသော ဖို့ဆမ္မတာ ခံတပ်မြို့ ကလေးမှ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့၏။ ထိုပြည်တွင်းစစ်ပွဲမှာ သမ္မတကြီး အေဘရာဟမ် လင်ကွန်းလက်ထက်တွင် ငွေဝယ်ကျွန် စနစ် ပယ်ဖျက်ရေးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ စတင်ဖြစ်ပွားလေရာ၊ တောင်ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ်သည် လင်ကွန်း၏ဝါဒကို ဆန့်ကျင် ပုန်ကန်သော တောင်ပိုင်းနယ်များဖက်တွင် စတင် သဘောကွဲလွဲ ကတည်းက ပါဝင်ခဲ့၍ ပြည်ထောင်စုထဲမှ အဦးဆုံး ခွဲထွက်သော ပြည်နယ်ဖြစ်၏။ မြောက်ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ်မှာမူ တောင်ပိုင်းနယ်များလက်သို့ ဖို့ဆမ္မတာကျဆုံးပြီးသည့်နောက်မှ တောင်ပိုင်းနယ်များဖက်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် တောင်ပိုင်းစစ်တပ်များအတွက် ဝေပုံကျပိုမိုသော စစ်သား အင်အားကို ရက်ရောစွာ ဖြည့်တင်းပေးခဲ့လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)
ကယ်ရီဂရန့်
အမေရိကန်ရုပ်ရှင် အနုပညာရှင် ကယ်ရီဂရန့်ကို ၁၉ဝ၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိန်နိုင်ငံ ဘရစ်စတိုမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ အာချီဗား အလက်ဇန္ဒားလိချ်ဖြစ်သည်။ ဖခင်သည်အရက်စွဲ၍ မိခင်သည် စိတ္တဇရောဂါ ဖိစီးသဖြင့်ငယ်စဉ်က အထီးကျန်ဘဝနှင့် ကျင်လည်ခဲ့ရသည်။ အာချီဗားသည် အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ်တွင် ကဇာတ်ရုံတစ်ရုံသို့ ရောက်သွား ခဲ့ရာ လူငယ်ကျွမ်းဘားအဖွဲ့ ခေါင်းဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သော ဘော့ပင်ဒါနှင့် ဆက်သွယ်မိသည်။ ထိုအခါ အာချီဗားသည် သဏ္ဌာန်လုပ်သရုပ်တူ ဟန်မူရာသက်သက်ဖြင့် ဖျော်ဖြေသည့် မိုင်းအနုပညာ (Mine) နှင့် ဘားကျွမ်းပညာတို့ကို ဆည်းပူး ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဇာတ်သဘင် လောက၌ ကျင်လည်နေခဲ့ ပြန်သည်။ အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ပါရာမောင့်ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီ၌ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်ရန် စာချုပ်ခဲ့ရာမှ ဟောလီဝုဒ်တွင် ခြေချမိသည်။ ကုမ္ပဏီ၏ တောင်းဆိုချက်အရ ကယ်ရီဂရန့်ဟု အမည် ပြောင်းခဲ့သည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် နိုင်ငံသားအဖြစ် ခံယူသည်။

ဂရန့်သည် ရုပ်ရှင်ကားပေါင်း ၇၂ ကားတွင် ပါဝင် သရုပ် ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ရိုက်ကူးခဲ့သည် သတိလက် လွတ် အမည်ရှိကားသည် အအောင်မြင်ဆုံးဖြစ်သည့်ပြင် ဂရန့် ကိုယ်တိုင်လည်း အနှစ်သက်ဆုံးသော ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။ ရုပ်ရှင်အကဲဖြတ်ပညာရှင်တို့၏ အလိုအရ ဆီလဗီးယားစကား လက် (၁၉၃၅)၊ စူဇီ (၁၉၃၆)၊ သွေးထွက်အောင်မှန်သောစကား (၁၉၃၇)၊ ဂွန်ဂါဒင် (၁၉၃၉)၊ ဖီလာဒဲလဖီးယားပုံပြင် (၁၉၄ဝ)၊ ကျွန်ုပ်၏အနှစ်သက်ဆုံးဇနီး (၁၉၄ဝ)၊ ပျားရည်ဆမ်းခရီး ထွက်ခဲ့စဉ်က (၁၉၄၂)၊ တိုကျိုသို့အရောက် (၁၉၄၃)၊ ဖိုးကံကောင်း (၁၉၄၃)၊ ဟိုရှေးရှေးတုန်းက (၁၉၄၄)၊ အထီးကျန်နှလုံးသား သာလျှင် (၁၉၄၄)၊ နေ့နှင့်ည (၁၉၄၅)၊ မိန်းမပျိုတိုင်းကြင်ယာ ရသင့်သည် (၁၉၄၈)၊ ကျဉ်းထဲကျပ်ထဲ (၁၉၅ဝ)၊ သူခိုးဖမ်းရန် (၁၉၅၅)၊ ပိုစိမ်းသောမြက် (၁၉၆ဝ)တို့တွင်လည်း၊ ဂရန့်၏ သရုပ်ဆောင်မှုသည် ပရိသတ်ကို ဆွဲဆောင်နိုင်စွမ်းရှိသည် ဟု ဆိုသည်။ အင်းဂရစ် ဘာ့ဂမင် (၁၉၁၅-၁၉၈၂) နှင့်တွဲဖက် ပါဝင်သော ဒုစရိုက်ဖြင့် ကျော်ကြားသူ (၁၉၄၆)သည် လျှို့ဝှက်သည်းဖို ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာကြီးအဲလဖရက် ဟစ်ချကော့ (၁၈၉၉ -၁၉၈ဝ)၏ ထင်ရှား သောလက်ရာဖြစ်သည်။ ဟစ်ချကော့၏ ဇာတ်ကားများထဲတွင် သံသယ(၁၉၄၁)နှင့် အနောက်မြောက် ဘက်မှသည် အနောက်ဆီသို့ (၁၉၅၉) တို့တွင်လည်း ဂရန့် သည် ထူးချွန်စွာ သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

ဂရန့်သည် ၁၉၆၆ ခုနှစ်က ရိုက်ကူးသော လမ်းလျှောက် သွားပါ မပြေးပါနဲ့ ဇာတ်ကားတွင် သရုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း ကျဆင်းလာခဲ့ပြီးနောက် ရုပ်ရှင်လောကမှ အနားယူခဲ့သည်။ ၁၉၃၄ ခုနှစ် ရုပ်ရှင်မင်းသမီး ဗာဂျီးနီးယားချယ်ရီနှင့် ပထမ ဆုံး လက်ထပ်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ဘာဘရာဟဲရစ်နှင့် နောက်ဆုံးလက်ထပ်ခဲ့သည်အထိ အိမ်ထောင်ငါးဆက် ရှိခဲ့ သည်။ ရုပ်ရှင်လောကမှ အနားယူခဲ့ပြီးနောက် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်ဖြစ်လာ ကာဖားဗဲ့၊ ဟောလီဝုဒ်ပါ့ခ်၊ အမ်ဂျီအမ် ယူအေနှင့် အမ်ဂျီအမ်ဂရင်းဟိုတယ်တို့၏ ညွှန်ကြားရေးမှူးများ ဘုတ်အဖွဲ့တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။

မိမိ၏သရုပ်ဆောင်ဟန်သည် အင်္ဂလိပ်ဂီတ ဇာတ်မြူး အနု ပညာရှင် ဂျက်ဘူချာနန် (၁၈၉၁-၁၉၅၇)၊ အမေရိကန်ရုပ်ရှင် ပညာရှင် နိုဝယ်ကောင်းဝပ် (၁၈၉၉-၁၉၇၃)နှင့် ရက်စ်ဟယ်ရစ် ဆင်(၁၉ဝ၈- )တို့ သုံးဦး ပေါင်းနှင့်ညီပါသည်ဟူ၍ ဖွင့်ဟ ဝန်ခံခဲ့သည့် အမေရိကန်ရုပ်ရှင်အနုပညာရှင် ကယ်ရီဂရန့်သည် ၁၉၈၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု အိုင်အိုဝါပြည်နယ် ဒါဗင်ပို့မြို့၌ အလှူပွဲ တစ်ရပ် ခင်းကျင်းရန် ပြင်ဆင်နေစဉ် နှလုံးရောဂါဖြင့် ရုတ်တရက် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)
**အက်ဂိရိယရာဇမဟာဝိဟာရ**(သီဟိုဠ်: අස්ගිරිය රජ මහා විහාරය) သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ ဂမ်ပဟခရိုင် (Gampaha)တွင် တည်ရှိသည့် ရှေးဟောင်းဂူကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်သည် ဂမ်ပဟမြို့မှ ၂ ကီလိုမီတာခန့် (၁.၂ မိုင်) အကွာ Gampaha - Minuwangoda လမ်းရှိ တောင်ပူစာတစ်ခု၏ ထိပ်တွင် တည်ရှိသည်။ ကျောင်းတော်ကို သီရိလင်္ကာနိုင်ငံအစိုးရက ရှေးဟောင်းသုတေသနနယ်မြေအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို ၂၀၀၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် အစိုးရဂေဇက်အမှတ် ၁၂၆၄ တွင် ကြေညာခဲ့သည်။

အမည်
----

ကျောင်းတော်၏ အမည်ဖြစ်သည့် အက်ဂိရိ သည် ထိုဒေသ၌ မင်းသား Uttiya ၏ မြင်း ပျောက်ဆုံးသည်ကို စွဲခေါ်ရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ Uttiya သည် ဘုရင် Kelanitissa ၏ အစ်ကို တော်စပ်သည်။

သမိုင်း
-------

Paintings in the image house
ကျောင်းတော်၏ သမိုင်းမှာ ဘုရင် Valagamba (89-77 BC) ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ဘုရင် Valagamba နှင့် ပတ်သက်သည့် သမိုင်းများအရ ၁၀၄ ဘီစီတွင် တောင်အိန္ဒိယမှ အနုရာဒပူရကို ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာသည့်အခါတွင် Valagamba သည် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်သွားခဲ့သည်။ အချိန်များကို ဤသမိုင်းဝင်နယ်မြေတွင် နေထိုင်ကုန်လွန်စေခဲ့သည်။ ဘုရင် King Parakramabahu VI လက်ထက်တွင် အက်ဂိရိယရာဇမဟာဝိဟာရကျောင်းတော်သည် လက်အောက်ခံနယ်မြေ၏ အုပ်ချုပ်သူဘုရင်ဖြစ်သည့် Sakalakala Wallabha ၏ အားပေးထောက်ပံ့မှုများ ရရှိခဲ့သည်။

အဆောက်အဦ
--------

ကိုးကား
-------

1. ↑  Protercted Monument List 2012-12-12။ Department of Archaeology (12 December 2012)။ 23 November 2018 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  27 March 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑   "Gazette"  (22 November 2002). *The Gazette of the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka* **1264**.
3. 1 2  Gampaha Asgiriya Raja Maha Viharaya – ගම්පහ අස්ගිරිය රජමහා විහාරය။ Amazinglanka။  22 February 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  "ගම්පහ අස්ගිරිය රජ මහා විහාරයේ පැරැණි බුදු මැදුර (in Sinhala)"၊ Budud Sarana၊ 13 August 2009။ 22 February 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 2 February 2013။
5. ↑
**မိုးစာငှက်** (*Cypsiurus balasiensis*) သည် ပျံလွှားငှက်၊ ဇီဝဇိုးငှက်တို့နှင့် အတူ အပိုဒီဒီးမျိုးရင်းတွင်ပါဝင်၍ ပါဏဗေဒအမည်မှာ "ဆစ်ပစိ အာရတ် ပါးဗတ်အင်ဖူမေးတပ်" ဖြစ်သည်။ အလျား ၅ လက်မရှိ၍ တစ်ကိုယ်လုံးတွင် ကျပ်ခိုးရောင် ထနေသည့် အညိုရောင်လွှမ်းနေသည်။ တင်ပါးတွင် ဖြူဖွေးခြင်းမရှိသဖြင့် အခြားပျံလွှားငှက်တို့မှ ခွဲခြားသိနိုင်သည်။ အမြီးမှာ သေးသွယ်သော 
နစ်ခွမှိန်းကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ပျံသန်းသဏ္ဌာန်တွင် ငှက်မသည် ငှက်ဖိုနှင့် ကွဲပြားခြင်းမရှိချေ။

မိုးစာငှက်သည် ကွင်းပြင်များတွင်သာ ကျက်စားသောငှက်ဖြစ်သဖြင့် ထန်းပင်ပေါများသော ရွာနီးချုပ်စပ်များ၌ အများအပြားတွေ့ရသည့်အပြင်၊ ဥယျာဉ်ပန်းခြံနှင့် မြို့ကြီးရွာကြီးတို့အလယ်ရှိ ဝင်းခြံများ၌လည်း မကြာခဏ လာရောက် ကျက်စားသည်။ ထန်းတောများ၌ ကျက်စားသည်ဟုဆိုရသော်လည်း ထန်းတောမရှိသည့် ဒေသတွင်လည်း ကျက်စားသည်ကို တွေ့ရသည်။ အများဆုံး စားသောက်သောအစာမှာ မှက် ယင်ရဲများဖြစ်၍ ပျံသန်းရင်း ဖမ်းယူ စားတတ်သည်။ ပိုးဖလံနှင့် အခြားပိုးမွှားများကိုလည်း စားသေးသည်။ ကောင်ရေ ၁ဝဝဝ ခန့် ပါရှိသည့် မိုးစာငှက်အုပ်ကို ရေပြင်ပေါ်တွင် ပျံသန်းကျက်စားနေသည်ကို တွေ့ရတတ်ပေသည်။ မိုးစာငှက်၏ အော်သံမှာ အနည်းငယ် တုန်သံပါ၏။ သို့သော် အခြားသော ပျံလွှားငှက်မျိုး၏ အသံထက် သာယာလေသည်။ 

မိုးစာငှက်သည် မတ်လမှစ၍ မိုးရာသီတစ်လျှောက်လုံး သားပေါက်သည်။ အသိုက်မှာ ကန့်လန့်ဖြတ် ၂ လက်မခန့်ရှိသည်။ ပန်းကန်ပြားငယ် ပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်သည်။ ထန်းလက်အောက်ဘက်တွင် အသိုက်ကို အမွှေးအမျှင်နှင့် သစ်ရွက် မြက်ပင်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ အသိုက်၏အရွယ် သေးငယ်ခြင်းကြောင့် လည်းကောင်း၊ အသိုက်ပြုလုပ်ရာ သိပ်သည်းမှု ရှိခြင်းကြောင့် လည်းကောင်း မြေပေါ်မှကြည့်လျှင် အသိုက်ကိုမြင်ရခဲသည်။ အစုအအုပ်နှင့် နေတတ်သော်လည်း သစ်ပင်တစ်ပင်တွင် အသိုက် ၂ ခု ၃ ခုထက် ပို၍ တွေ့ရခဲသည်။ 

တစ်မြုံလျှင် ဥ ၂ လုံးမှ ၃ လုံးအထိရှိသည်။ ဥများမှာ ရှည်မျောမျောဖြစ်၍ ဆွတ်ဆွတ်ဖြူသည်။ လွင်ပြင်များနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တို့၌ ထန်းလက်များတွင် အစုအအုပ်ဖြင့် သားပေါက်ကြသည်။ 
ထန်းပင်ပါးရှားသည့် ကချင်တောင်တန်းနှင့် ချင်းတောင်တန်းများတွင် ရွာရှိအိမ်များ၏ သက်ငယ်အမိုးစွန်း၌ လည်းကောင်း၊ အမိုးတွင်ရှိသည့် လိုဏ်ခေါင်းအတွင်း၌လည်းကောင်း မိုးစာငှက် 
များ ပျံဝဲနေသည်ကို တွေ့ရလျှင် ရွာနှင့် နီးကပ်လာပြီဟု သိနိုင်ပေသည်။

မိုးစာငှက်ကို အာဖရိကတိုက်နှင့် အာရှတိုက် တောင်ပိုင်းတွင် အနှံ့အပြားတွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ ကွင်းပြင်များတွင် အမြဲတမ်းနေ၍ ပေ ၅,ဝဝဝ အမြင့်ရှိ ရွာများ၌လည်း တွေ့ရသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  BirdLife International (2012). "*Cypsiurus balasiensis*". *IUCN Red List of Threatened Species* **2012**. IUCN. old-form url
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)
**ဂျိုနသန် ရက်ဂတ်**(အင်္ဂလိပ်: **Jonathan Raggett**) သည်တရုတ် - အင်္ဂလိပ်သရုပ်ဆောင်ဖြစ်သည်။ သူပါဝင် သရုပ်ဆောင်ထားသည့် ထင်ရှားသော ရုပ်ရှင်နှစ်ခုမှာ ဝေါလ်ဖ်ဘလက်ဒ်နှင့် သည်လေဒီ (၂၀၁၁ ရုပ်ရှင်) တို့ဖြစ်သည်။။

အလုပ်ရှာဖွေရေး
--------------

သူသည် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းဖြစ်သည့် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်လုပ်ငန်းကို ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် "သည်လေဒီ"အမည်ရသည့်ရုပ်ရှင်နှင့် "ဒန်နီဟောက်စ်" အမည်ရသည့် ရုပ်ရှင်တို့တွင် ဧည့်သည်သရုပ်ဆောင်အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခြင်းမှ စတင်ခဲ့သည်။ သူနှင့် အမန်ဒါ ဒိုနိုဟို တို့သည် "ထရက်ဖစ်စကာ"ရုပ်ရှင်တွင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ သူသည် Nintendo DS အတွက်ကြော်ငြာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ သူသည် Wolfblood စီးရီးတွင် ဂျီမီအဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ကျော်ကြားခဲ့သည်။ သူသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ် Strangers Within ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားတွင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား
---------------

| နှစ် | ဇာတ်ကားအမည် | ပါဝင်သည့်
အခန်း | မှတ်စုများ |
| --- | --- | --- | --- |
| ၂၀၁၁ | *သည်လေဒီ* | ကင်မ် အဲရစ် |  |
| ၂၀၁၁ | ​*ဒါနီဟောက်စ်* | ကူရှူရို | တီဗီဇာတ်လမ်းတွဲ |
| ၂၀၁၂-၂၀၁၄ | *ဝေါလ်ဖ်*
*ဘလက်ဒ်* | ဂျီမီ ချန် | တီဗီဇာတ်လမ်းတွဲ |
| ၂၀၁၅ | *လူကုန်ကူးသူများ* | ဒန် |  |
| ၂၀၁၇ | *မီလီ အင်ဘီတွင်း* | ဟယ်ရီ |
| ၂၀၁၇ | *စထရိန်းဂျား ဝှစ်သှင်း* | မိုက် |  |
|

ကိုးကားချက်များ
---------------
**ဗူလိယတိုင်း၊ အလ္လကပ္ပမြို့**
၎င်းတိုင်းသည် မြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်က အလွန်ကျော်ကြား ထင်ရှားခြင်း မရှိသော်လည်း၎င်းတို့သည် အသီးအခြား မင်းမျိုးများအုပ်ချုပ်သော နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ၎င်းဗူလိယတိုင်း၏မြို့တော်မှာ အလ္လကပ္ပဖြစ်ကြောင်း သို့ဖြစ်၍ မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ်၌-

မြတ်စွာဘုရားလည်း မင်းမျိုးဖြစ်ကြောင်း၊ သူတို့လည်း မင်းမျိုးများဖြစ်ကြောင်း၊ 
သို့အတွက် သရီရဓာတ်တော်ကို ရယူပူဇော်ထိုက်ကြောင်း—(ဒီ၊၂၊၁၃၆)
တောင်းဆိုသည်အားလျော်စွာ ဓာတ်တော်များ ဝေစုရသဖြင့် ထိုအလ္လကပ္ပမြို့တော်၌ပင် ဓာတုစေတီတော်မြတ် တည်ထားကိုးကွယ်ကြကြောင်းလာသဖြင့် သာသနာတော် ဓမ္မစက် ပြန့်နှံ့ရာဌာန တိုင်းနယ်ဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှား၏။

### ကိုးကား

1. ↑  အရှင်သံဝရာဘိဝံသ (ပရိယတ္တိ သာသနာဟိတဓမ္မာစရိယ ရွှေကျင်နာယကဆရာတော်)။ *ဗုဒ္ဓနိုင်ငံတော် (ပထမတွဲ)*။



| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားဖူးခရီး |
| --- |
| သံဝေဇနိယလေးဌာန | 
* လုမ္ဗိနိဥယျာဉ်
* မဟာဗောဓိမဏ္ဍိုင်
* မိဂဒါဝုန်
* ကုသိနာရုံ

 |
| အဝိဇဟိတလေးဌာန | 
* ရာဇဂြိုဟ်
* ဝေသာလီ
* သာဝတ္ထိ
* သင်္ကဿနဂိုရ်

 |
| အခြားဌာနများ | 
* အမရာဝတီ
* စန္ဒဝရံ
* ဒေဝဒဟ
* ဂါယာမြို့
* ကပိလဝတ်ပြည်
* ကေသရိယာစေတီ
* ကောသမ္ဗီ
* နာလန္ဒာ
* ပါဋလိပုတြ
* ပါဝါ
* ဗာရာဏသီမြို့

 |
| နောင်းဌာနများ | 
* အဇန္တာဂူ
* ဗရာဗရဂူ
* ဘရဟုတ်
* ဝေရူဠဂူ
* လလိတဂိရိ
* မထုရာ
* ပါဏ္ဍဝလေဏီဂူ
* ပိပြဝါ
* ပုပ္ဖဂိရိဝိဟာရ
* ရတနာဂိရိ
* ဆန်ချီ
* ဥဒယဂိရိ
* ဝိကြမသီလ

 |
ကယ်လ်ဒီယန်းတို့သည် ဘေဘီလိုးနီးယန်းလွင်ပြင်သို့တောင်ဘက်မှ ဝင်ရောက်လာကြပြီးနောက် ဘုရင် နဘိုပေါ်လက်ဆာ လက်ထက်တွင် အဆီးရီးယန်းတို့အား တိုက်ခိုက်ကာ အနိုင်ရပြီး မြစ်ဝှမ်းနှစ်သွယ်ဒေသတွင် ပြိုင်ဖက်ကင်း အုပ်ချုပ်နေထိုင်ကြသည်။(ဆိုင်းယက်ဆီရိစ် ဦးဆောင်သည့် မီးဒီးစ်တို့က မြောက်ဘက် ကုန်းမြင့်ဒေသအား သိမ်းပိုက်သည်။) ကယ်လ်ဒီးယန်းတို့သည် ဘေဘီလုံမြို့တော်အား အခြေပြုကာ တိုင်းပြည်ထူထောင်ကြပြီး အဆီးရီးယန်း ဘုရင်များ၏ ဖျက်ဆီးမှုကြောင့် တိမ်ကောသွားသည့် မြို့တော်ဘေဘီလုံကိုလည်း အသစ်တစ်ဖန် ပြန်လည်တည်ဆောက်ကြသည်။ ဤခေတ်ကို ကယ်လ်ဒီးယန်းအင်ပါယာ (သို့) ဘေဘီလုံအင်ပါယာသစ် (Neo- babylonian Empire) ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။

ယဉ်ကျေးမှုအဆင့်အတန်း
--------------------

ကယ်လ်ဒီးယန်းဘုရင်တို့အနက် နက်ဘူကတ်နက်ဇာ(Nebuchadnezzar) သည် ထင်ရှားသည့်ဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်သည်။ ဘီစီ၆၀၄တွင် နန်းတက်လာပြီး ဘီစီ၅၆၁တွင် နတ်ရွာစံသည်။ ထိုမင်းလက်ထပ်တွင် ဘေဘီလုံမြို့တော်သည် ကြီးကျယ်တိုးတက်မှုတွင် ထိပ်ဆုံးအဆင့်သို့ရောက်လာရသည်။ မြို့တော်တောင်ဘက်တွင် ဝတ်ကျောင်းအသစ်ကြီးဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ထိုဝတ်ကျောင်းဒေသမှ နန်းတော်ထိ လမ်းမကြီးဖောက်လုပ်ကာ ပီယနတ်ဘုရားမ အစ်ရှတာ(Ishtar) အား ဂုဏ်ပြုခဲ့သည်။ 

တောင်ကမ်းပါးသဖွယ် မြေယာများဖန်တီးကာ နန်းတော်၏ခေါင်မိုးတွင် အပူပိုင်းဒေသများမှ ဆန်းကျယ်ထူးခြားသည့် သစ်ပင်ပန်းပင်များကို စိုက်ပျိုးခဲ့သည်။ ထိုဥယျာဉ်အား မိုးပျံဥယျာဉ်ဟု ခေါ်ကာ ရှေးခေတ် ကမ္ဘာ့အံ့ဖွယ် ခုနှစ်ပါး တွင်တစ်ပါးအပါအဝင်ဖြစ်ခဲ့သည်။

နက္ခတဗေဒ
--------

ကယ်လ်ဒီးယန်းတို့သည် နက္ခတဗေဒတွင်လည်း အားပေးကြသည်။ ရှေးကျသော ထိုကာလကပင် ကယ်လ်ဒီးယန်းတို့သည် ဂြိုဟ်ကြီးငါးလုံးကို ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီးဖြစ်ကာ အမည်နာမများလည်း သတ်မှတ်ပြီးဖြစ်ကြသည်။ သောကြာဂြိုဟ်အား ပီယနတ်ဘုရားမ အစ်ရှတာ၊ ကြာသပတေးဂြိုဟ်အား စစ်နတ်ဘုရား မာဒပ် အစရှိသဖြင့် ဂုဏ်ပြုခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ (နောင်တွင် ထိုဓလေ့မှာ ဂရိယဉ်ကျေးမှုတွင် ပါဝင်ကာ ဂြိုဟ်များအား နတ်ဘုရားများ၏အမည်ဖြင့် မှည့်ခေါ်ကြသည်မှာ ယနေ့တိုင်ဖြစ်လေသည်။) ဤသို့ဖြင့် ရက်သတ္တပတ်တစ်ခုတွင် နတ်ဘုရားခုနှစ်ပါးအား အစွဲပြုကာ သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြင့် ခုနှစ်ရက်တစ်ပါတ် သတ်မှတ်ချက်ပေါ်ထွက်လာသည်။ 

ကယ်လ်ဒီးယန်းတို့တွင် ထင်ရှားသည့် နက္ခတဗေဒပညာရှင်နှစ်ဦး ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။ တစ်ဦးမှာ ဘီစီ၅၀၀ဝန်းကျင်ခန့်က ထင်ရှားခဲ့သည့် နဘူရီမန်းနူး(Naburimannu) ဖြစ်ကာ ကျန်တစ်ဦးမှာ ဘီစီ၄၀၀ခန့်က ကျော်ကြားသည့် ကီဒင်းနူး(Kidinnu) ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ကယ်လ်ဒီးယန်းတို့၏ နက္ခတဗေဒဆိုင်ရာအချက်အလက်မှတ်တမ်းများမှာ ကမ္ဘာ့စံချိန်တင်ကြာရှည်ကာ ယနေ့တိုင် ကမ္ဘာ့အကြာဆုံး နက္ခတဗေဒဆိုင်ရာမှတ်တမ်းအဖြစ် တည်ရှိဆဲဖြစ်သည်။
**ကယ်ယိုလာဒို အမျိုးသားဥယျာဉ်** သို့မဟုတ် **ကယ်ယိုလာဒို ဂါနာ အမျိုးသားဥယျာဉ်** အား ယခင်က **ဘာရတ်ပူ ကျေးငှက်ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ** ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံ ရာဂျက်စသန်ပြည်နယ် ဘာရတ်ပူမြို့တွင် တည်ရှိကာ ကျေးငှက်ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ကျေးငှက်ထောင်ပေါင်းများစွာ နေထိုင်ကျက်စားရာ နေရာဖြစ်ကာ အထူးသဖြင့် ဆောင်းရာသီတွင် ဖြစ်သည်။ ထိုဥယျာဉ်အတွင်း နေထိုင်သော ငှက်မျိုးစိတ်ပေါင်း ၂၃၀ ကျော် ရှိသည်ဟု သိရသည်။ ထိုနေရာသည် အဓိက ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားဒေသတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပြီး ကျေးငှက်ဗေဒပညာရှင် အများအပြား ဆောင်းခိုသည့် ရာသီတွင် လာရောက်လေ့ ရှိကြသည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ကျေးငှက်ထိန်းသိမ်းရေး နယ်မြေအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ ထို့အတူ ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။

ကယ်ယိုလာဒို ဂါနာ အမျိုးသားဥယျာဉ်သည် လူတို့တည်ဆောက်ထားပြီး လူတို့စီမံခန့်ခွဲသော စိုစွတ်မြေဒေသ တစ်ခု ဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ အမျိုးသားဥယျာဉ်တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေမှ ဘာရတ်ပူမြို့အား မကြာခဏ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည့် ရေကြီးမှုများမှ အကာအကွယ်ပေးပြီး ကျေးရွာအတွင်းရှိ ကျွဲနွားများအတွက် စားကျက်နေရာလည်းဖြစ်ကာ အစောပိုင်းက ရေနေငှက်များကို အမဲလိုက်ရာ ဒေသတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၂၉ km2 (၁၁ sq mi)ရှိသော ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေအား ဒေသခံများက ဂါနာဟု ခေါ်ကြပြီး မြက်ခင်းပြင်များ၊ သစ်တောမြေများ၊ သစ်တောစိမ့်မြေများ နှင့် စိုစွတ်မြေများ ရောထွေးယှက်တင်နေသော နေရာ ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ အမျိုးမျိုးကွဲပြားနေသော ဒေသသည် ငှက်မျိုးစိတ် ၃၆၆ မျိုး၊ ပန်းမန်မျိုးစိတ် ၃၇၉ မျိုး၊ ငါးမျိုးစိတ် ၅၀ မျိုး၊ မြွေမျိုးစိတ် ၁၃ မျိုး၊ ပုတ်သင်ညိုမျိုးစိတ် ၅ မျိုး၊ ကုန်းနေရေနေ သတ္တဝါမျိုးစိတ် ၇ မျိုး၊ လိပ်မျိုးစိတ် ၇ မျိုး နှင့် အခြားသော ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါမျိုးစိတ်များ၏ ကျက်စားရာဒေသ ဖြစ်သည်။ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်းတွင် ရေနေငှက်များ ထောင်ချီ၍ ဆောင်းခိုရန်နှင့် အကောင်ပေါက်ရန် လာရောက်ကြသည်။ ထိုထိန်းသိမ်းရေး ဒေသသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ငှက်များ အကြွယ်ဝဆုံး ဒေသတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒေသခံ ငှက်များနှင့် ရေနေငှက်များ အပါအဝင် ရွှေ့ပြောင်းလည်ပတ် ရောက်ရှိလာသော ငှက်များ၏ အသိုက်ဖွဲ့ရာ ဒေသ ဖြစ်သည်။ ရှားပါးသော ဆိုင်ဘေးရီးယန်းဗျိုင်းမျိုးသည် ထိုဥယျာဉ်တွင် ဆောင်းခိုလေ့ ရှိသော်လည်း ယခုအခါ မျိုးသုဉ်းပျောက်ကွယ်သွားပြီ ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ သားရိုင်းတိရစ္ဆာန် ရန်ပုံငွေ အဖွဲ့ကို တည်ထောင်သူ ပီတာစကော့ ၏ အဆိုအရ ကယ်လိုယာဒို အမျိုးသားဥယျာဉ်သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အကောင်းဆုံး ငှက်ဒေသ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Keoladeo National Park။  25 April 2018 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  World Heritage Site, UNESCO World Heritage Status.
3. ↑  Planning Commission Report Archived 4 March 2016 at the Wayback Machine. A report filed with Planning Commission of India.
ရွှေဥ ကျောင်းဆိုသည်မှာ ဘုန်းကြီးကျောင်း သာဖြစ်လျက် ရပ်တည်ထားရှိရာ ကြောင့် ရှင်ပြုပွဲတို့ အတွက် အလွန် လူကြိုက်များသည်။ သားယောက်ျားလေးတစ်ဦးအတွက် မြန်မာနိုင်ငံတွင် သူ့ ဘဝအတွက် အရေးအကြီးဆုံး အချိန်ကား ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်း ဘောင်သို့ တက်ဖို့ အပြုတွင် ကိုရင်တပါး အဖြစ် အစကနဦး ရှင်ပြုခံရဖို့ ဖြစ်ရာ ယင်းရှင်ပြုပွဲသည် အစဉ်အလာအားဖြင့် အကုန်အကျအများဆုံးခံ ဝမ်မြောက်ကြည်နူးရန် အကြောင်းဖြစ်လာသည်။ ရှင်ပြုပွဲ အစီအစဉ်နောက် ကိုရင်လောင်း၏ တကယ်လို့များ ရှိခဲ့လျှင် အမနှင့် နှစ်မများ သို့မဟုတ် အခြား မိမ္မသူ ဆွေမျိုးတို့က တရပ်လုံးကျော်အောင် (လာတော့မည့် ရှင်ပြု အလှူတော် အကြောင်း ကြော်ငြာ မောင်းခတ်သလို) အပြတ်သတင်း ကြေညာခြင်း ပြုကြပါတော့သည်။

လူတိုင်းကို ဖိတ်မဏ္ဍက ပြုသလို လူတိုင်း ကလည်း အလှူတော် မင်္ဂလာ အတွက် ကုန်ကျကြရမှု့က လည်းများလွန်းသောကြောင့် ထည့်ဝင်ကူညီကြပါကုန်၏ အထူးသဖြင့် ရှင်လောင်း မိဖိတို့က ကြွဝ မဟန်သာဖြစ်လျှင် မကြာခဏ သူတို့တတ်နိုင်သမျှ ( အိပ်သွန်ဖာမှောက် ) သူတို့သားများ ရှင်လောင်းမှသည် ဝါဝါအဆင်းနှင့် ရှင်ဘဝ ရောက်ကြရမည့် အတွေးနှင့် အရေး အထူးပေးလိုက်ကြသည်မှာ ဗုဒ္ဓ ဘာသာတို့မှာ ရှင်မပြုရသေးသမျှ တိရစ္ဆာန် အဖြစ်တစ်ခုခုနှင့် မခြား၍ သူ့အသက် ၆နှစ်နှင့် ၁၂နှစ် အကြား သူနှင့် တကွ သူ့မိဖ ဆွေမျိုးများပါ ဗျာများကြိုးစားကြရသည့် အရေးတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရှင်ပြုဧည့်ခံပွဲမတိုင်မီ ကိုရင်လောင်းမှာ မင်းညီမင်းသား အဝတ်အထည်နှင့် ပိုးညွန့်ပိုးသား ဝတ်ဆင်ခြယ်သလျက် ဦးခေါင်ထက်၌လည်း သရဖူ ဥသျှောင်စွပ် ချပ်ဝပ်တန်ဆာဆင်ထားသော မြင်းဖြူကြီးကိုစီး ရွှေပွဲလာတို့ ဧည့်ခံဖို့ အတီး အမှုတ်သမားတို့ကို ငှားရမး် ဖြေဖျော် စသည်စသည် (လူ့ အရေးအရာ စည်းစိမ် ဂုဏ်ရှိန်)တို့မှာ သံဃာ သိက္ခာသီလ ယူလက္ခံ လိုက်နာလိုက်သည် နှင့်တစ်ပြိုင် မပျက်ဧကန် စွန့်လွှတ် ရန် ဖြစ်ပါတော့သည်။ ရှင်ပြုပွဲမဝင်မှီ တည်အစတွင် ကိုရင် ဝင်ရမည့် ရှင်သံဃာ အသိုင်းအဝိုင်း တို့အတွက် ဆွမ်း ချက်အရေး ပြင်ဆင်ရသည်နှင့် များလိုက်သည့် အလုပ်၊ မွန်မြတ်သည့် ဟင်းလျာတို့ဖြင့် သံဃာ ပရိသတ်ကို ထည်ထည်ဝါဝါ ကျွေးမွေး ကပ်လျှူပြီး နောက် ပထမ ယောကျာင်္း နောက်မိမ္မသား ဧည့်ဟူသမျှ တယောက်မှ မကျန်အောင် အလှူဒါန ပြုကြသည်။

ရှင်ပြု အစီအစဉ် ဆက်လက် သည်တွင် ရှင်လောင်း၏ ဦးခေါင်း ဆံပါယ်ဆံ ချဆံကျသည်နှင့် မိဖသားချင်း ဆွေရင်းမျိုး ချာတို့ကို ပိတ်ဖြူနှင့် ခံယူသည် မှာများ မကြာဘုရား တဆူဆူ မြေမြှုပ်လိုက် ကြဖို့ဖြစ်သည်။ သူက ရှင်အဖြစ် တောင်းခံသည်ကို ခွင့်ပြုလိုက်သည်နှင့် ထိခြင်းကြိး ၅ ပါးနှင့်ပြည့်စုံသော ၃ ကြိမ် ကန်တော့ခြင်းကို ပြုရသည်။ ထို့နောက် သူ့ကို သင်္ကန်းချီပေး၍ သပိတ်လွယ်နှင့် သပိတ်ကို ပုခုန်း၌ လွယ်ပေးလိုက်သူက ကျောင်းထိုင် ဆရာတော်ဖြစ် နိုင်ကောင်းပါသည်။ ယင်းရဟန်းခံ ရှင်ခံယူပွဲတွင် ဦးဆောင်သူ လည်းဖြစ်သည်။ ယခုဆိုလျှင် ရှင်သူငယ်သည် ဗုဒ္ဓ၏ တပည့်သား သံဃာအုပ်တွင် သင်္ကန်းဝတ် တစ်ပါးအဖြစ် လက္ခံလိုက်ပြီးဖြစ် သည့်အတါက် လုံးဝအပြစ်ကင်း စင်ရာလျှောက်လှမ်းရန် အသင့်ဖြစ်ပေပြီ။ ပထမဤ လမ်းကြောင်းလျှောက်ခဲ့သူက ဂေါတမဗုဒ္ဓကိုယ်တော် တိုင်ဖြစ်၍ သူ့နောက်လိုက် လျှောက်ခဲ့သူက သူ့သားအရင်း ရာဟုလာအသျှင်ဖြစ်သည်။ ရှင်ပြုပွဲ အများအပြားက ဗုဒ္ဓဝါသမယခေါ် မိုးတွင်း ၃ လ (ဇူလိုင်ဩဂုတ်နှင့် စက်တင်ဘာ) အတွင်းဖြစ်၍ ယင်းသည်လည်း တန်ခူးလ၌ ဧပြီ ဧကျ လေ့ရှိသည့် နှစ်သစ်ချိန်ခါ မြန်မာ့အတာ လလည်း ဖြစ်သည်။
နယ်ချဲ့ ဆန့်ကျင်ရေး၊ အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးနှင့် ဆိုရှယ်လစ်ရေး တို့တွင် မြို့မ ဆရာကြီးများ မြို့မကျောင်းသားများ ရှေ့တန်းမှ ပါဝင် ခဲ့သော တို့ဗမာ အစည်းအရုံးကြီးကို ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် စတင် ဖွဲ့သည်။ ထို အခြေအနေတွင် သခင် ဘသောင်းက ဦးဆောင်၍ မျိုးချစ် လူငယ် တစုက မြန်မာ တိုင်းရင်းသား တို့၏ ဇာတိသွေး ဇာတိမာန်ကို လှုံ့ဆော် ပေးပြီး တိကျ ပြတ်သားသော ဝါဒ လမ်းစဉ်ဖြင့် လွတ်လပ်ရေး အတွက် တိုက်ပွဲဝင်မည့် အဖွဲ့အစည်း တခု ဖွဲ့စည်းရန် ကြံစည် ကြသည်။ အကြံရသည့် အတိုင်း ဆွေးနွေး တိုင်ပင်မှု များလည်း လုပ်ကြသည်။ 
ပထမဆုံး အလုပ် အမှုဆောင်များမှာ (၁) **ဆရာတင့် (မြို့မကျောင်း)** ဥက္ကဋ္ဌ၊ (၂) ကိုနု ( မြို့မကျောင်း) ၁၉၃၅ - ၃၆ တကသ ဥက္ကဋ္ဌ ၊ (၃) ကိုခန့် (ပန်းတနော်) တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး၊ (၄) ကိုစံသိမ်း တက္ကသိုလ် ကျောင်သား ငွေထိန်း၊ (၅) ဆရာ ဟိန်( မြို့မကျောင်း) ပြန်ကြားရေးမှူး၊ (၆) အမှုဆောင်များ (၁) သခင် ဘသောင်း၊ (၂) သခင် လေးမောင်၊ (၃) သခင် ဗစိန်၊ (၄) ကိုဘတင်၊ (၅) ကိုအုန်း စသော တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ ဖြစ်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ လူငယ်များအသင်းအလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သည်။ မျိုးချစ်စိတ် ပြင်းထန်သူ ဖြစ်၏။ လျှမ်း⁠လျှမ်းတောက် နိုင်ငံရေးသမား တယောက် ဖြစ်ခဲ့၏။
ရန်ကုန်မြို့မြို့မ အထက်တန်းကျောင်းမှ ဆရာ ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
တိုဗဂ္ဂန်စီးခြင်းသည် ‌ဆောင်းရာသီကစားနည်းတစ်မျိုးဖြစ် 
သည်။ တိုဗဂ္ဂန်ဟူသည်မှာ ပျဉ်ပြားများ ‌ပေါင်းစပ်ထား‌သော 
ချပ်ပြားကြီးဖြစ်၍ ထိပ်ဘက်တွင် ဦး‌ကော့ထားသည်။ ‌အောက် 
‌ခြေမျက်နှာပြင်ကို ‌ချောမွတ်‌နေ‌အောင် ပွတ်တိုက်ထားရသည်။ 
အရှည်မှာ ၈ ‌ပေခန့်ရှိ၍၊ အကျယ် ၁ ‌ပေခွဲခန့်ရှိသည်။ အများ 
အားဖြင့် လူ ၄ ‌ယောက်စီးကြသည်။ ‌နောက်ဆုံးလူက ပဲ့ကိုင် 
၏။ တိုဗဂ္ဂန်တွင် ဘီးများမပါ‌ချေ။ ‌ရေခဲပြင်နှင့် နှင်းဖုံး‌နေ‌သော 
‌တောင်ကုန်းများ‌ပေါ်မှ အရှိန်နှင့်‌လျှောဆင်းရသည်။ ‌မြေပြန့်များ 
သည့်‌ဒေသ၌ အရှိန်များများရ‌စေရန် ကုန်း‌လျှောသဖွယ် 
ပြုလုပ်ထားရ၏။ တိုဗဂ္ဂန်ကို တစ်နာရီလျှင် ၆၁ မိုင်နှုန်းစီးနိုင် 
သည့် စံချိန်ရှိသည်။ အင်ဒီးယန်းအမဲလိုက်မုဆိုးများသည် 
တိုဗဂ္ဂန်ကို သစ်‌ခေါက်ဖြင့် စတင်ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ 

နှင်းထူထပ် ‌သော‌နေရာ၌ အမဲသား‌ကောင်များကို 
တိုဗဂ္ဂန်တွင်တင်၍ ယူ ‌ဆောင်‌လေ့ရှိ သည်။ အက်စကီးမိုး
လူမျိုးများကမူ တိုဗဂ္ဂန်ကို ‌ဝေလငါးရိုးဖြင့်လုပ်သည်။ 
တိုဗဂ္ဂန်စီး၍ ကစားခြင်းကို ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၌ ၁၉ ရာစုနှစ်ခန့်တွင် 
စတင်ပြုလုပ်ခဲ့၏။ ယခုအခါ ထိုကစားနည်းသည် အ‌မေရိကနှင့် 
ဥ‌ရောပတိုက်တို့တွင်ပြန့်ပွား လျက်ရှိ‌နေသည်။ 

‌ဗော့ဗစလက်ကစားနည်းမှာ တိုဗဂ္ဂန် ကစား နည်းတစ်မျိုး
ပင်ဖြစ်သည်။ ကိုယ်ထည်မှာ ပျဉ်ချပ်ဖြင့်မဟုတ်ဘဲ သံမဏိ
ဖြင့်လုပ်ထားခြင်းသာ ကွာခြား၏။ တစ်နာရီလျှင် မိုင် ၃၀
မှ ရဝ အထိ‌ရောက်နိုင်သည်။ ကိုယ်ထည်အရှည်မှာ ၉ ‌ပေ 
မှ ၁၂ ‌ပေ ခန့်အထိရှိ၍ ၂ ‌ယောက်ထိုင်၊ ၄ ‌ယောက်ထိုင်ဟူ၍ 
အစားစားရှိ‌လေသည်။

ကိုးကား
-------

မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၅)