recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
| **၁၉၀၈** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇွန်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၃၀** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇွန်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၈၈၄** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇွန်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၂၇** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇွန်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၈၈၅** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇွန်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၁၆** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇွန်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
ဘန်းယဉ်နယ်
----------

ဘန်းယဉ်နယ်သည် ရှမ်းပြည်နယ် 
တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ 
ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတိုင်း၊ တောင်ကြီး ခရိုင် အတွင်း၌ 
ပါဝင်၏။ ဘန်းယဉ်နယ်သည် နယ်နိမိတ်အားဖြင့်မြောက်ဘက်
တွင် နောင်မွန်နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် မိုင်းပွန်နယ်၊တောင်ဘက်
တွင် သထုံနယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ညောင်ရွှေနယ်တို့ဖြင့် 
ဝန်းပတ်လျက်ရှိသည်။ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၂၁၄ 
စတုရန်းမိုင်၊ ကျေးရွာပေါင်း ၁၄၉ ရွာ ပါဝင်၍ ၁၉၃၁ ခုနှစ် 
သန်းခေါင်စာရင်း အရ လူဦးရေ ၁ဝ၂၃၈ ယောက်ရှိသည်။ 
ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သော ဘန်းယဉ်မြို့သည် နယ်၏မြောက်ဘက် 
စိုစွတ်သော ဒေသတွင် တည်ရှိသည်။

ဘန်းယဉ်နယ်၏ မြေမျက်နှာပြင်မှာ များသောအားဖြင့် 
သစ်ပင်ကင်းမဲ့သော ကုန်းမြင့်ပြန့်များသာ ဖြစ်သည်။ နယ်၏ 
အရှေ့ဘက်တွင် တောင်တန်းမြင့် တစ်ခု ဖီလာသန်းလျက်ရှိကာ
အမြင့်ဆုံး တောင်ထွတ်ဖြစ်သော 
လွယ်မောတောင်သည် ၈ဝ၉၉ 
ပေမျှမြင့်သည်။ ဘန်းယဉ်နယ်အတွင်း တံဖက် ( တံပက် )၊ 
နမ့်လွတ်၊ နမ့်တံနှင့် နမ့် ဝန်ချောင်းများ စီးဆင်းသည်။ 
စင်စစ်သော်ကား ဘန်းယဉ်နယ်သည် တံဖတ်ချောင်း 
ချိုင့်ဝှမ်းအတွင်း၌ တည်ရှိသည်ဟု ဆိုနိုင်လေသည်။

ဘန်းယဉ်နယ်တွင် အဓိက စိုက်ပျိုးသော ကောက်သီး
ကောက်နှံမှာ စပါးဖြစ်သည်။ ဆည်မြောင်းအားဖြင့် ရေသွယ်
ယူစိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့်လည်း တော်တော်များများပင် ထွက်သည်။ 
ကုန်းမြင့်တွင် တည်ရှိသော နေဆန်တိုက် နယ်တွင်
တောင်စောင်းများကို လှေကားထစ်သဖွယ် ပြုလုပ်စိုက်ပျိုးသည်။ 
လွယ်ဟွမ်တွင် သနပ်ဖက် အများအပြား စိုက်ပျိုးသည်။ 
ရှေးအခါက မဲနယ် စိုက်ပျိုးခဲ့သော်လည်း ထိုလုပ်ငန်းကို 
ယခုခါ မလုပ်ကိုင်တော့ပြီ။ ဆန်စပါးအပြင် မည်သည့်ပစ္စည်းမျှ 
တင်ပို့ရောင်းချခြင်း မရှိချေ။ ဘန်းယဉ်နယ်တွင် သစ်တောဟူ၍ 
မရှိပေ။

ဘန်းယဉ်နယ်တွင် နေထိုင်သူအများစုမှာ တောင်သူ( ပအိုဝ်း )
များဖြစ်၏။ ရှမ်းလူမျိုးများနှင့် အင်းသားတို့လည်း နေထိုင်ကြ
သည်။ တောင်သူ( ပအိုဝ်း )တို့သည် မြေနိမ့်ပိုင်းတွင် မနေကြပေ။ 
ရှမ်းများသည် အနောက်ဘက်နှင့် မြောက်ဘက် မြေပြန့်
အရပ်များတွင် နေထိုင်ကြသည်။ အင်းသားများသည် ပြည်နယ်
အတွင်း ချောင်းရိုးများတစ်လျှောက်တွင် နေထိုင်ကြလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈)
ရွှေအင်းတောင်စေတီ
**ရွှေအင်းတောင်စေတီတော်** သည် တောင်တွင်းကြီးမြို့၏ အလယ်တွင် တည်ရှိသည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

တောင်တွင်းကြီးမြို့ကို တည်ထောင်သည့် သဂရမင်း ငါးဆက်မြောက် ပိတ်ရောင်မင်းလက်ထက်တွင် ဖြစ်၏။ မြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မမူမီ နှစ် ၃၀၀ ခန့်တွင် မဇ္ဈိမဒေသ၊ သင်္ကဿနဂိုရ်ပြည်တွင် မင်းဆက် ပြတ်ခဲ့သည်။ ထိုအခါ ဘေရိန္ဒမင်းကြီး ကိုးကွယ်ခဲ့သည့် ကဿပဘုရားရှင်၏ ဥဏ္ဏလုံမွေရှင်တော်သည် ပိတ်ရောင်မင်းကြီးထံသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုအခါ မင်းကြီးသည် ဝမ်းမြောက်စွာ ဌာပနာ၍ စေတီတော် တည်ခဲ့သည်။

မင်းကြီးသည် စေတီတော် တည်ဆဲအချိန်၌ ဆုံးပါးခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် သားတော်ဖြစ်သူ သံတောင်မင်းသည် အတောင် ၃၀ အထိ ဆက်လက် တည်ခဲ့သည်။

ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ
---------------------

သာသနာနှစ် ၁၀၁ ခုနှစ်တွင် ပန်ထွာမင်းသမီးသည် ပြုပြင်ကာ ထီးတော်တင်ခဲ့သည်။

သာသနနာနှစ် ၉၀၈ ခုနှစ်တွင် တောင်တွင်းကြီးမြို့ကို ဒုတိယအကြိမ်တည်ထောင်သည့် မင်းပြောင်မင်းရောင် ညီနောင်လေးပါးတို့သည် ပြုပြင်ခဲ့သည်။

သက္ကရာဇ် ၃၅၈ ခုနှစ်တွင် တောင်တွင်းမင်း သီဟပတေ့လက်ထက်တွင် စေတီတော်ကို ဉာဏ်တော် ၆၆ တောင်အထိမြှင့်ကာ တည်ထားခဲ့သည်။ အရှေ့ရိုးမမှ ကျောက်ပြားများကို သယ်ဆောင်ကာ စေတီတော်၏ မုခ်ဦးလေးဖက်တွင် လှေကားထစ်များ ခင်းတော်မူခဲ့သည်။ ကုန်းတော်ကိုလည်း မြှင့်တင်ခဲ့သည်။

ဘိုးတော်ဘုရားသည် သက္ကရာဇ် ၁၁၄၇ ခုနှစ်၊ သီတင်းကျွတ်လဆုတ် ၉ ရက်နေ့တွင် နန်းတက်ပြီးနောက် ရွှေအင်းတောင်ဘုရားအား ဝတ္တုကံမြေ လှူခဲ့သည်။ ဝတ္တုကံမြေလှူကြောင်းကို ၁၁၅၅ ခုနှစ်တွင် ကျောက်စာရေးထိုးခဲ့သည်။

သက္ကရာဇ် ၁၂၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် မြေငလျင်ဒဏ်ကြောင့် စေတီတော်၏ ပထမဖောင်းရစ်အထက်မှ ပြိုကျခဲ့သည်။ မြောက်ထားဝယ်မင်းကြီး မဟာမင်းခေါင်ဘွဲ့ခံ ဦးညိုရောင်သည် ကြီးမှူးကာ စေတီတော်ကို ဉာဏ်တော် ၆၈ တောင်အထိ မြင့်အောင် ပြုပြင်ခဲ့သည်။

၁၂၁၉ ခုနှစ်တွင် မြေငလျင်လှုပ်၍ ပြိုပျက်ခဲ့ပြန်သည်။ တောင်တွင်းကြီးမြို့ မြောက်ဘက်၊ ဗိုလ်မင်းလှ တန်ဆောင်ဘွဲ့ခံ ဦးဖဲသည် ကြီးမှူးကာ ဉာဏ်တော် ၇၃ တောင်မြင့်အောင် ပြုပြင်ခဲ့သည်။

၁၂၅၁ ခုနှစ်တွင် စေတီတော်နှင့် အရုဏ်ခံတန်ဆောင်း ပြာသာဒ်များ မီးလောင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် သမန္တသီရိဝဏ္ဏဘွဲ့ခံ ဦးရွှေအိက ပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့သည်။ ရွှေသင်္ကန်းကပ်ကာ စရပ်၊ တန်ဆောင်းများ ဆောင်လုပ်ခဲ့သည်။

အတိုင်းအတာများ
--------------

စေတီတော်သည် ဉာဏ်တော် ၇၅ တောင်၊ ထီးအမြင့် ၁၅ တောင် ရှိသည်။ စေတီအရံ ၄၁၄ ဆူ ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  လှသမိန် (ဧပြီ ၁၉၆၈)။ *မြန်မာနိုင်ငံတခွင် ဘုရားသမိုင်းပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: မဟာဝိဇ္ဇာစာပေ။ pp. ၂၅၃၊ ၂၅၄။
ဥပဒေ၏ ရှေးဦးအကျဆုံးသော အရင်းအမြစ်သည် ဥပဒေပြုခြင်းနှင့်ဖြတ်ထုံးများ မဟုတ်ပဲ၊ ဓလေ့ထုံးစံများသာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဓလေ့ထုံးစံသည်လူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်းတိုင်းက မှန်ကန်မူ၊ တရားမျှတမူနှင့် အသုံးြုပမူဆိုင်ရာ သဘောတရားများအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားသော လူ့အပြုအမူဆိုင်ရာသဘောတရား Rule of conduct များကို စုပေါင်းထားခြင်းပင်ဖြစ်သည်။

ဓလေ့ထုံးစံသည်ဥပဒေကဲ့သို့ စွမ်းအင်အာဏာရှိရခြင်းမှာ- ဓလေ့ထုံးစံတရပ်တွင် တရားမျှတမူသဘော တရားများနှင့် အများပြည်သူဆိုင်ရာ သဘောတရားများပါရှိခြင်းဖြစ်ပြီး၊ တရားရုံး များက တရားစီရင်ရာတွင် အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ စည်းကမ်းများကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရန်ကြိုးစားရာ၌ စည်းကမ်းသစ်များကိုချမှတ်ခြင်းထက်၊ အချိန်ကြာမြင့်စွာက လက်ခံကျင့်သုံးလာခဲ့သော စည်းကမ်းများဖြင့်ပင်ဆုံးဖြတ်သင့်ကြသည်ဟု ဆယ်လ်မွန် ကရေးသားခဲ့သည်။

ဓလေ့ထုံးစံတွင် နိုင်ငံတော်၏အခွင့်အာဏာအရမဟုတ်ပဲ၊ လူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်း၏အများ ပြည်သူ ထင်မြင်ချက် Public opinion ဖြင့် လက်ခံအသိအမှတ်ပြုထားသော သဘောတရားများပါဝင်ပေသည်။ သို့ရာ တွင် အကယ်၍ ပြဋ္ဌာန်းဥပဒေနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကွဲလွဲ၍ အငြင်းပွား ကြသည့်အခါ ပြဋ္ဌာန်းဥပဒေ Statute Law ၏ ပြဋ္ဌာန်းချက်ကိုသာ လိုက်နာရမည်ဖြစ်ပေသည်။

ဥပဒေကဲ့သို့လေးစားလိုက်နာကြရသည့် ဓလေ့ထုံးစံသည် နှစ်မျိုးနှစ်စားရှိသည်။ ပထမ တမျိုးမှာ သဘောတူညီချက်မပါရှိဘဲ၊ သက်ဆိုင်သူများကလိုက်နာရမည့် သဘောတူညီချက်ဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယတမျိုးမှာ သဘောတူညီချက်များမှတဆင့် သက်ဆိုင်ရာအမှုများတွင်သာ လိုက်နာရမည့် ဓလေ့ထုံးစံဖြစ်သည်။ ဆယ်လ်မွန်ကမူ ယင်းဓလေ့ထုံးစံနှစ်မျိုးကို ဥပဒေရေးရာဓလေ့ထုံးစံ Legal custom နှင့် သဘောတူညီမှု ဆိုင်ရာဓလေ့ထုံးစံ Conventional custom - ဟုခွဲခြားသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဥပဒေရေးရာဓလေ့ထုံးစံသည် ဥပဒေအာနိသင်ရှိ၍ လူအများက ဥပဒေကဲ့သို့ လေးစားလိုက်နာကြရသည်။ သဘောတူညီမှုဆိုင်ရာ ဓလေ့ ထုံးစံမှာမူ သဘောတူညီချက်ရထားသည့် သက်ဆိုင်သူများကသာလိုက်နာရပေသည်။
ဓလေ့ထုံးတမ်းဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ်မှရသော သဘောတူညီချက်ကို သဘောတူညီမှုဆိုင်ရာ ဓလေ့ထုံးစံဟု ခေါ်ဆိုပေသည်။ ဥပမာအားဖြင့် လူနှစ်ယောက်သည် ပဋိညာဉ်စာချုပ်တခုကို ချုပ်ဆိုရာတွင် ဓလေ့ထုံးတမ်း ဥပဒေတခုခုအပေါ်တွင် အခြေခံထားခြင်းဖြစ်ပါက စာချုပ်ချုပ်ဆိုသောကိစ္စရပ်အတွက် အသိအမှတ်ပြုပြီးသည့် အသုံးအနှုန်းတည်ရှိနေလျှင် သက်ဆိုင်သူများသည် အဆိုပါ (ဓလေ့ထုံးတမ်းအရတည်ရှိနေသည့်) အသုံးအနှုန်း ကို ရည်ရွယ်၍ စာချုပ်ချုပ်ဆိုကြခြင်းဖြစ်ကြောင်း မှတ်ယူရမည်ဖြစ်ပေသည်။
ဥပဒေရေးရာဓလေ့ထုံးစံတွင် ဒေသဆိုင်ရာဓလေ့ထုံးစံ Local custom နှင့် အရပ်ရပ်ဓလေ့ထုံးစံ General custom ဟူ၍ နှစ်မျိုးနှစ်စားရှိသည်။ ဒေသဆိုင်ရာဓလေ့ထုံးစံတခုကို တရားရုံးများကဥပဒေအဖြစ် အသိအမှတ် ပြုရန်အတွက် ယင်းဓလေ့ထုံးစံသည် ဥပဒေကချမှတ်ထားသောလိုအပ်ချက်များနှင့်ပြည့်စုံရန်လိုပေသည်။ အဓိကလိုအပ်ချက်များမှာ- (၁) လျှော်ကန်သင့်မြတ်ခြင်း reasonableness၊ (၂) ပြဋ္ဌာန်းဥပဒေနှင့်ကိုက်ညီခြင်း conformity with statute law (၃) အခွင့်အရေးအဖြစ်သိမှတ်လိုက်နာခြင်း observance as of right နှင့် (၄) မမှတ်မိနိုင်လောက်အောင် ရှေးကျခြင်း immemorial antiquity တို့ဖြစ်သည်။ အရပ်ရပ်ဓလေ့ထုံးစံကို တနိုင်ငံ လုံးက ဥပဒေကဲ့သို့လိုက်နာကြရသည်။ နိုင်ငံ၏ အရပ်ရပ်ဓလေ့ထုံးစံသည် ဒေသဆိုင်ရာဓလေ့ထုံးစံကဲ့သို့ပင် မမှတ်မိနိုင်လောက်အောင် ရှေးကျမှသာ ဥပဒေရေးရာဓလေ့ထုံးစံဖြစ်၍ ဥပဒေကဲ့သို့စွမ်းအင်အာဏာရှိပေသည်။
**မိတ္တဝိန္ဒက** သည် ဗုဒ္ဓဝင်ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ဒသကနိပါက်၊ မဟာမိတ္တဝိန္ဒက (စတုဒွါရ) ဇာတ်တွင် မိတ္တဝိန္ဒက၏ ဇာတ်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ မိတ္တဝိန္ဒက၏ ကြီးမားသော အကုသိုလ်ကံသည် သူ၏ ဘဝအား အရှင်လတ်လတ်ငရဲသားအဖြစ်သို့ ရောက်စေခဲ့သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

မိတ္တဝိန္ဒကသည် ငွေကျပ်တစ်ထောင်ဖြင့် အရင်းအနှီးပြု၍ စီးပွားရေးလုပ်ရာ တစ်သိန်းနှစ်သောင်း အမြတ်ရခဲ့၏။ ထို့နောက် သမုဒ္ဒရာပင်လယ်ပြင်ကို ကူးကာ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရန် စီစဉ်၏။ ထိုအခါ သောတာပန်မိခင်သည် တားမြစ်သည်။ သို့သော် မိတ္တဝိန္ဒကသည် မိခင်၏ စကားကို နားထောင်ခြင်း အလျဉ်းမပြုဘဲ မိခင်ဖြစ်သူကိုပင် မောင်းမဲကာ ကုန်သွယ်ထွက်လေ၏။

ကုန်ကူးထွက်သောအခါ လှေသည် ပျက်စီးလေ၏။ ထိုအခါ မိတ္တဝိန္ဒကသည် ကျွန်းတစ်ခု ရောက်သွားလေ၏။ ထိုကျွန်းတွင် နတ်သမီး (ဝေမာနိကပြိတ္တာမ) လေးယောက်နှင့် တွေ့လေ၏။ ထိုနတ်သမီးတို့သည် ကိုသိုလ်ကံတစ်လှည့် အကုသိုလ်ကံကိုတစ်လှည့် ခံစားနေရသူများ ဖြစ်၏။ ထိုနတ်သမီးတို့နှင့် နေ့အချိန်တွင် ပျော်ပါး၏။ ညအချိန်တွင် ပြိတ္တာမတို့သည် အကုသိုလ်အကျိုးကို ခံစားရပေမည် ဖြစ်သဖြင့် မိတ္တဝိန္ဒကအား စောင့်နေရန် ပြော၏။ သို့သော် မိတ္တဝိန္ဒကသည် စောင့်မနေဘဲ နောက်တစ်ဦးသို့ ထွက်ခွာသွား၏။ ထိုကျွန်းတွင်လည်း ယခင်နည်းတူ နတ်သမီး (ဝေမာနိကပြိတ္တာမ) ရှစ်ဦးကို တွေ့ပြန်၏။ ထို့နောက် နောက်တစ်ကျွန်းသို့ ထွက်လာပြန်ရာ နတ်သမီး (ဝေမာနိကပြိတ္တာမ) တစ်ဆယ့်ခြောက်ဦးနှင့် တွေ့ပြန်၏။ ထို့နောက် နောက်တစ်ကျွန်းသို့ ထွက်လာခဲ့ပြန်၏။ ထိုအခါ သုံးဆယ့်နှစ်ယောက်နှင့် တွေ့ခဲ့၏။ ထိုနတ်သမီးတို့ဖြင့် ပျော်ပါးပြီးနောက် နောက်ထပ်တစ်ကျွန်းသို့ ထွက်လာခဲ့ပြန်၏။

ဤတစ်ကြိမ်တွင် မိတ္တဝိန္ဒကအား မိခင်အား ပြစ်မှားခဲ့သည့် အကုသိုလ် မုချအကျိုးပေးတော့မည် ဖြစ်၏။ ယခုရောက်လာသည့် ကျွန်းတွင် မိတ္တဝိန္ဒကသည် ခေါင်းတွင် နတ်ပန်းများ ပန်ထားသည့် သူတစ်ဦးကို မြင်လေ၏။ ထိုအခါ မိတ္တဝိန္ဒကသည် ထိုခေါင်းပေါ်ရှိ နတ်ပန်းအား မိမိအားပေးရန် တောင်း၏။ ထိုသို့ မိတ္တဝိန္ဒက တောင်းနေသည့် နတ်ပန်းဆိုသည်မှာ ငရဲအကျခံနေရသည့် သူတစ်ဦး၏ ခေါင်းပေါ်ရှိ သင်တုန်းဓားစက်တစ်ခုသာ ဖြစ်၏။ မိတ္တဝိန္ဒကသည် အကုသိုလ်က အကျိုးပေးတော့မည် ဖြစ်သဖြင့် သင်တုန်းဓားစက်ကို နတ်ပန်းအဖြစ် မြင်နေခြင်း ဖြစ်၏။

ထို့နောက် ငရဲအကျခံနေရသည့် ငရဲသားသည် မိတ္တဝိန္ဒကအား နတ်ပန်းမဟုတ်ဘဲ သင်တုန်းဓားစက် ဖြစ်သည်ဟု ပြော၏။ မိတ္တဝိန္ဒကလည်း နတ်ပန်းအဖြစ်သာ မြင်နေပြီး ပေးရန်ပြောဆိုနေသဖြင့် ပြောလေ၏။ ထိုအခါ ငရဲသားသည် မိမိခေါင်းပေါ်ရှိ သင်တုန်းဓားစက်ကို ချွတ်ကာ ပေးလေ၏။ မိတ္တဝိန္ဒကသည် ခေါင်ပေါ်တွင် တပ်ဆင်လိုက်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ခေါင်းတွင် သွေးတို့သည် ဖြာကျလာပြီး နှိပ်စက်လေ၏။ ထိုအခါမှ မိတ္တဝိန္ဒကသည် သင်တုန်းဓားစက်မှန်း သိလေ၏။ ထိုသို့ဖြင့် မိတ္တဝိန္ဒကသည် လူ့ဘဝအဖြစ်နှင့်ပင် အကုသိုလ်ကံ၏ အကျိုးကြောင့် ငရဲခံခဲ့ရပေသည်။

ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
---------------

* ငရဲပန်းကို ရွှေပန်းထင်

ကိုးကား
-------

1. 1 2  ဦးရွှေအောင် (၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ)။ *ဗုဒ္ဓ လောကသားတို့၏ အနှိုင်းမဲ့ကျေးဇူးရှင် ကိုယ်ကျင့်ဗုဒ္ဓဝင်*။ ၁၈၁ − ၁၈၃၊ ဆူးလေဘုရားလမ်း၊ ရန်ကုန်မြို့: မြဝတီပုံနှိပ်တိုက်။ `|date=` ရှိ ရက်စွဲတန်ဖိုး စစ်ဆေးရန် (အကူအညီ)CS1 maint: location (link)
**မြတ်ကျော်သူ** သည် မြန်မာအကြီးတန်းဂျာနယ်လစ်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် Agence France-Presse Kate Webb Prize ကို မြန်မာနိုင်ငံနယ်စပ်ဒေသများတွင် ဖြစ်ပွားနေသည့် ဘာသာရေးနှင့်လူမျိုးရေးပဋိပက္ခကိစ္စများနှင့် ပတ်သက်၍ လုပ်ဆောင်မှုများအတွက် ရရှိခဲ့သည်။ သူ၏ အသက်မွေးမှုကို Unity Weekly Journal တွင် ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့ကာ နိုင်ငံရေးသတင်းများအပေါ် အာရုံစိုက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ သူသည် အကြီးတန်းသတင်းထောက်နေဖြင့် ဖရွန်တီးယားမြန်မာ၊ မဇ္ဈိမနှင့် မြန်မာတိုင်း (The Myanmar Times) စသည်တို့တွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။

နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ
--------------------------

၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၅ ရက်နေ့တွင် ၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံစစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှု နောက်ဆက်တွဲအနေဖြင့် သူ့အား ပုဒ်မ ၅၀၅ (က) ဖြင့် ဖမ်းဝရမ်းထုတ်ခဲ့သည်။ အခြားသော လူသိများထင်ရှားသူများနှင့်အတူ သူ့အားလည်း အကြမ်းမဖက်အာဏာဖိဆန်ရေးလှုပ်ရှားမှု (CDM) တွင် ပါဝင်ရန် လှုံ့ဆော်မှု၊ နိုင်ငံတော်အုပ်ချုပ်ရေးအား ဖျက်ဆီးမှု၊ CRPH အား ထောက်ခံအားပေးမှု၊ အခြေားသော နိုင်ငံတော်၏ တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှုကို နှောင့်ယှက်မှု စသည်တို့ဖြင့် ဖမ်းဆီးရန်အမိန့်ထုတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။

သို့သော် သူသည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့မှ တစ်ဆင့် ဂျာမနီသို့ လေယာဉ်ဖြင့် ထွက်ခွာထွက်ပြေးနိုင်ခဲ့သည်။ ဂျာမဏီနိုင်ငံက သူ့အား နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့်ပေးရန် ငြင်းဆန်ခဲ့သဖြင့် စပိန်နိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "Myanmar reporter wins award for 'dangerous' work on ethnic conflict"၊ *Coconuts*၊ 19 December 2017။
2. ↑  "Right time to speak, but she failed to provide solutions: Myanmar journo on Suu Kyi's Rohingya address" (in en)၊ *ANI News*၊ 19 September 2017။
3. ↑  "Myanmar journalist receives AFP’s Kate Webb Prize"၊ *Mizzima*၊ 6 February 2018။ 5 June 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 20 March 2021။
4. ↑  "Frontier journalist Mratt Kyaw Thu receives AFP's Kate Webb Prize"၊ *Frontier Myanmar*၊ 6 February 2018။
5. ↑  "The Myanmar journalists risking their lives to report on the Rohingya’s plight" (in en)၊ *The National*၊ 3 August 2018။
6. ↑  "Singapore brands face Myanmar boycott for ‘supporting the dictatorship’"၊ *Coconuts*၊ 17 February 2021။
7. ↑  "ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ခါရာ၊ အဆိုတော် သားငယ်နှင့် ဂျာနယ်လစ်များအပါအဝင် နောက်ထပ် အယောက် ၂၀ ကို အမှုဖွင့်" (in my)၊ *DVB*၊ 5 April 2021။
8. ↑  "အမှန်တရားဘက်မှာ ရပ်တည်ခဲ့တဲ့အတွက် ဂုဏ်ယူမဆုံးဖြစ်ကြောင်း မြတ်နိုးအေး ပြော" (in my)၊ *The Irrawaddy*၊ 6 April 2021။
9. ↑  "53 journalists detained, prosecuted since military coup" (in en)၊ *Burma News International*၊ 8 April 2021။
10. ↑
**ဓာတုအလီ**
**ဓာတုအလီ** (၃၀ နိုဝင်ဘာ ၁၉၄၁ - ၂၅ ဇန္နဝါရီ ၂၀၁၀) ဟု ထင်ရှားသောဆက်ဒမ်ဟူစိန်၏လက်ရုံးတစ်ဆူဖြစ်သည့် ဝမ်းကွဲညီ **အလီ ဟာဆန် အယ်လ် မာဂျစ်**အား လူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်မှု စွဲချက်ဖြင့် ၂၀၁၀ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ကြိုးပေးကွပ်မျက်ခဲ့သည်။ လူသတ်မှုနှင့် လူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်မှု ၁၃ မှုတွင် ပြစ်မှုထင်ရှားသဖြင့် ကြိုးပေးကွပ်မျက်ခဲ့ကြောင်း အီရတ်အစိုးရက ပြောကြားခဲ့သည်။ အီရတ်ရှိ ကာ့ဒ်လူမျိုး ၅၀၀၀ အား ဓာတုအဆိပ်ငွေ့ဖြင့် သတ်ဖြတ်ခဲ့မှု အပါအဝင် သီးခြားပြစ်မှု လေးခုဖြင့် သေဒဏ်လေးကြိမ်ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။

ဓာတုအလီကို ၂၀၀၃ ခုနှစ်က ဖမ်းဆီးမိ ခဲ့ပြီးနောက် အမေရိကန်တွင် ထိန်းသိမ်း စစ်ဆေးနေခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ကြိုးမပေးမီ ၂၄ နာရီ အလိုတွင်မှ ကြိုးပေးရန် အီရတ်အာဏာပိုင်များထံ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်က အီရတ်ရှိ ကာ့ဒ်လူမျိုး တစ်သိန်းကျော်ကို ဟူစိန်အစိုးရကသတ်ဖြတ်ခဲ့သည့် အန်ဖဲလ်လှုပ်ရှားမှုတွင် အယ်လ်မာဂျစ်သည် ဟာလဘ်ဂျာရွာကို အဆိပ်ငွေ့ဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကာ ဖျက်ဆီးခဲ့သောကြောင့် ဓာတုအလီဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။ ယင်းဆောင်ရွက်မှုသည် အရပ်သားတို့အား အဆိပ်ငွေ့ဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုများထဲတွင် အဆိုးရွားဆုံး အဖြစ် သမိုင်းမှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။

၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ရှီးယိုက်မူဆလင်များက ဆက်ဒမ်ဟူစိန်ကိုတွန်းလှန်ရန်ကြိုးပမ်းမှုအား နှိမ်နင်းပစ်ခဲ့ခြင်း၊ ၁၉၉၉ ခုနှစ်က ဘဂ္ဂဒက်တွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော တော်လှန်ရေးလှုပ်ရှားမှုကို နှိမ်နင်းခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့်လည်း အယ်လ်မာဂျစ်ကို သီးခြားစီ သေဒဏ်ချမှတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်က ရှီးယိုက်မူဆလင်များ၏ ထကြွမှု ကို နှိမ်နင်းခဲ့ရာ၌ ရှီးယိုက်မူဆလင် ၁၀၀,၀၀၀ အထိ သေဆုံးခဲ့သည်။

အီရတ်ဆွန်နီအာရပ် ဒုတိယသမ္မတ တာရစ်အယ်လ်ဟာရှီမီက သေဒဏ် ချမှတ်ထားမှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး လက်မှတ်ထိုးရန် နှောင့်နှေးနေသောကြောင့် အယ်လ်မာဂျစ်နှင့်အခြား တရားခံများအား ကြိုးမပေးနိုင် ဖြစ်နေခဲ့သည်။ အီရတ်ဥပဒေအရ ကြိုးပေးကွပ်မျက်ရန် သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတနှစ်ဦး ပါဝင်သော သမ္မတကောင်စီဝင်အားလုံးက လက်မှတ်ထိုးရန် လိုအပ်သည်။

ကိုးကား
-------

Weekly Eleven News Journal
**သခင်အုန်းမြင့်** သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမား တစ်ဦး ဖြစ်သည်။

သခင်အုန်းမြင့်ကို (၁၉၁၈) ခုနှစ် ဧပြီလ (၂၈) ရက်နေ့က အဘ ဦးမိုးကောင်း၊ အမိ ဒေါ်အေးတင်တို့က ပဲခူးတိုင်း လက်ပံတန်းမြို့နယ်တွင် မွေးဖွား ခဲ့သည်။ (၁၉၃၃) ခုနှစ်တွင် ဒို့ဗမာ အစည်းအရုံး၌ တက်တက်ကြွကြွ ပါဝင် ဆောင်ရွက်ရင်း နိုင်ငံရေး လောကထဲသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။

(၁၉၃၄) ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်သို့ ပြောင်းလာပြီး ဂျာနယ်ကျော် ဦးချစ်မောင်နှင့် အတူ နေထိုင်ရင်း သတင်းစာများတွင် ဆောင်းပါးနှင့် အခန်းဆက် ဝတ္ထုရှည်များ ရေးသားခဲ့သည်။ *ဆယ့်နှစ်ရာသီ ပြုံး မြင့်အုန်း*၊ *ဆီမီးခွက်* စသော ကလောင်အမည်များကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ တိုးတက်ရေး သတင်းစာ၏ သတင်း အယ်ဒီတာအဖြစ်လည်း လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ဒို့ဗမာ အစည်းအရုံးဝင် ဖြစ်ပြီး ဖက်ဆစ် ဆန့်ကျင်ရေးတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။

အိမ်စောင့် အစိုးရ လက်ထက်တွင် နိုင်ငံရေး ပုဒ်မများဖြင့် ကိုကိုးကျွန်းသို့ အပို့ ခံခဲ့သည်။ (၁၉၈၉) နှင့် (၁၉၉၆) ခုနှစ်များတွင်လည်း စစ်အစိုးရ၏ ဖမ်းဆီး ထိန်းသိမ်းခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ သူသည် ထင်ပေါ်လိုသူ မဟုတ်သော်လည်း နိုင်ငံရေး လောက စာပေ လောကတို့တွင် လူအများ လေးစားခြင်း ခံခဲ့ရသည်။

၂၀၁၀ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၇ တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး ရေဝေးသုသာန်တွင် သင်္ဂြိုဟ် ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  Myint Maung။ "Spectrum of colleagues pay last respects to Ohn Myint"၊ Mizzima၊ 20 September 2010။ 8 April 2012 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 8 April 2012။
2. 1 2 3  Wai Moe။ "Suu Kyi’s Mentor Dies"၊ The Irrawaddy၊ 17 September 2010။ 8 April 2012 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 18 September 2010။
လိုင်ဂီယာ (Line Clear, လမ်းရှင်းစာရွက်)ကို ရထားဘူတာများတွင် တွေ့နိုင်သည်။ တချို့ အမြန်ရထားမျာသည် ဘူတာ အသေးလေးများတွင် ရပ်လေ့မရှိပေ။ သို့သော် မီးရထားဥပဒေအရ ထိုဘူတာနှင့် အရှေ့ လာမည့်ဘူတာအကြား လမ်းကြောင်းရှင်းပါကြောင်းထောက်ခံစာကို ဘူတာငယ်၏ ရုံပိုင်က မောင်းနေသာ ရထားပေါ်သို့ပို့ပေးရသည်။ ၂ ပေခန့် အချင်းရှိသော ကြိမ်ကွင်းတွင် လမ်းကြောင်းရှင်းစာရွက်ကို ပတ်ချည်ထားရသည်။ ရထားလမ်းဘေးကပ်လျက်ရပ်ပြီး ကြိမ်ကွင်းကို ထောင်ထားလိုက်ရသည်။ ရထားပေါ်မှလူက သူ၏လက်ကို ကြိမ်ကွင်းထဲဝင်အောင်ချန်ပြီး စွပ်လိုက်ရသည်။ ယင်းကို "Line clear ဆွဲသည်။" မြန်မာဆန်ဆန် "လိုင်ဂီယာဆွဲသည်။" ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။

ထိုလမ်းရှင်းစာရွက်မရပါက စက်ခေါင်းမောင်းက ရှေ့ဘူတာသို့ ဆက်မောင်းသွားခွင့်မရှိပေ။ ထို လမ်းရှင်းစာရွက်တွင် မိမိဘူတာမှ ရှေ့ဘူတာကြားရှိ လမ်းတံတားတို့၏ ထူးခြားမှုရှိလျှင်လည်း ထည့်ရေးပေးရသည်။ ဥပမာ - မိုင်တိုင်အမှတ် ၁၃၂ နှင့် ၁၄၀ ကြားတွင် လမ်းပြုပြင်နေသဖြင့် အရှိန်လျှော့မောင်းရန် စသည် ပုံစံမျိုးဖြစ်သည်။ ထိုသို့ လမ်းရှင်းကြောင်းပေးနိုင်ရန်အတွက် မိမိဘူတာသို့ဝင်လာမည်ရထားအတွက် ထွက်ခွာလာသည့် ဘူတာက လမ်းရှင်းကြောင်းတောင်းလျှင် ပေးရသကဲ့သို့ ရှေ့ဘူတာကိုလည်း လမ်းရှင်းကြောင်း တောင်းထားရသည်။

လမ်းရှင်းကြောင်းပေးနိုင်ရန်အတွက် လမ်းလုပ်သားခေါင်းနှင့် လမ်းလျှောက်တို့က လမ်းအခြေအနေကို ရုံပိုင်ထံ မပြတ်သတင်းပို့ရသည်။ လမ်းလုပ်သားခေါင်း(မယ်ဇလီ) နှင့် လုပ်လျှောက်လုပ်သားတို့က မိမိနယ်မြေ(ဖိုင်)အတွင်း လမ်းကြံ့ခိုင်မှု၊ တံတားများ ကြံ့ခိုင်မှုကို အမြဲ ကြည့်ရှုစစ်ဆေးရပြီး ရုံပိုင်ကို တာဝန်ခံရသည်။

လိုင်ဂီယာပေးမည့် ဘူတာဝန်ထမ်းသည် စာရွက်ညှပ်ပေးမည့်ကြိမ်ကွင်းကိုကိုင်ပြီး လက်ကိုဆန့်လိုက်ရသည်။ ကြိမ်ကွင်းထိပ်ကို ရထားလမ်းဇလီဖားတုံးထိပ်နှင့် ထိလိုက်ပြီး လက်ကို ၄၅ ဒီကရီအပေါ်သို့ မြှောက်လိုက်ရသည်။ ထိုအခါ စက်ခေါင်းမီးထိုး(အလံပြ)က သူ့လက်မောင်းနှင့် အလွယ်တကူ ချိတ်ယူနိုင်ပြီဖြစ်သည်။ ထိုသို့မဟုတ်ပါက ကြိမ်ကွင်းကို ရထားစက်ခေါင်းနှင့် တိုက်မိခြင်း၊ ကြိမ်ကွင်းလွတ်ကျခြင်းတို့ဖြစ်တတ်ပြီး ရထားသည် မရပ်သင့်ဘဲ ရပ်ရတတ်သည်။ ထိုသို့ မရပ်သင့်ဘဲ၊ ရပ်ခွင့်မရှိဘဲ လမ်းရှင်းကြောင်းမရသဖြင့် (ပြုတ်ကျသဖြင့်)ရထားရပ်လိုက်ရပါက ရုံပိုင်အနေဖြင့် အထက်ကို ထုချေလွှာ(ဖြေရှင်းချက်)ပေးရသည်။

ရထားစက်ခေါင်းမောင်းသည် လမ်းရှင်းကြောင်းကိုရရှိပြီးလျှင် စာကို သေချာဖတ်ပြီး ကြိမ်ကွင်းကို ရုံမကျော်မီ ပြန်ပစ်ချပေးခဲ့သည်။ ဘူတာ၌ ရထားရပ်ပါက စက်ခေါင်းထံသို့ စာရွက်သွားပေးရန်သာလိုသည်။

အကိုးအကား
---------
**ဒုကနိပါတ် - ၅။ ရုဟကဝဂ် -၁၉၇ - မိတ္တာမိတ္တဇာတ်။ ။** 
မိတ်ဆွေနှင့် ရန်သူကို ခွဲခြားနိုင်ရန် တပည့်တို့အား ညွှန်ကြား ဆုံးမသော ရသေ့အကြောင်း။

ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထု
---------------

ဆရာတပည့်ပြု သတ်ပုတ်မှု
----------------------

နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မထင်ရှားသော ရဟန်းတစ်ပါးသည် ငါယူလျှင် ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာ အမျက်ထွက်လိမ့်မည်မဟုတ်ဟု နှလုံးသွင်းကာ ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာ ထားသော အဝတ်လွှာပိုင်းတစ်ခုကို အကျွမ်းဝင်သဖြင့် ယူ၍ ဖိနပ်အိတ်ချုပ်ပြီးမှ ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာအား ပန်ကြားလေ၏။

ထိုအခါ ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာသည် တပည့်အား "ရဟန်း ... ငါ့အဝတ်လွှာပိုင်းကို အဘယ်ကြောင့်ယူနည်း" ဟု မေးလေ၏။ "အရှင်ဘုရား ... အရှင် အမျက်ထွက်လိမ့်မည်မဟုတ်ဟု နှလုံးသွင်းကာ အကျွမ်းဝင်သဖြင့် ယူမိပါသည်" ဟု ပြောလေ၏။ "ရဟန်း ... ငါနှင့်သင် ဘယ်မှာ အကျွမ်းဝင်ဖူးသနည်း"ဟု ပြောဆိုပြီးလျှင် ထ၍ သတ်ပုတ်လေ၏။

ထိုဆရာတပည့်တို့အကြောင်းကို မြတ်စွာဘုရား သိတော်မူလျှင် "ရဟန်းတို့ ... ထိုရဟန်းသည် ယခုအခါ၌သာ မိမိအတူနေ တပည့်နှင့် အကျွမ်းမဝင်သည်မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း အကျွမ်းမဝင်သည်သာတည်း" ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။

အတိတ်ဝတ္ထု
----------

လိုက်နာမဆင်ခြင် သေပွဲဝင်
------------------------

လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ကာသိတိုင်းဝယ် ပုဏ္ဏားမျိုး၌ဖြစ်၍ အရွယ်သို့ရောက်လတ်သော် ရသေ့ရဟန်းပြုကာ အဘိညာဉ် သမာပတ်ကိုဖြစ်စေ၍ ရသေ့ အပေါင်းတို့ ဆရာဖြစ်လျက် ဟိမဝန္တာတွင် နေလေ၏။

ထိုတပည့်အပေါင်းတို့တွင် တပည့်ရသေ့တစ်ယောက်သည် ဆရာရသေ့စကားကို နားမထောင်ဘဲ အမိသေသော ဆင်ငယ်တစ်စီးကို မွေးမြူလေ၏။ ထိုဆင်ငယ် ကြီးလတ်သော် ရသေ့ကိုသတ်၍ တောသို့ဝင်လေ၏။

တပည့်အများ ဆုံးမငြား
--------------------

ထိုရသေ့အလောင်းကို သင်္ဂြိုဟ်ပြီးသော် ရသေ့အပေါင်းသည် ဆရာရသေ့ကို ခြံရံကုန်လျက် "အရှင်ဘုရား ... အဆွေခင်ပွန်းသည်ကို လည်းကောင်း၊ ရန်သူဖြစ်သည်ကို လည်းကောင်း ဘယ်အကြောင်းဖြင့် သိရပါမည်နည်း" ဟု မေးလျှောက်ကြသည်ရှိသော် ဆရာရသေ့သည် တပည့်တို့အား -

"တပည့်တို့ ... ရန်သူသည် ရန်ဘက်ကိုမြင်လျှင် ပြုံးရွှင်ခြင်းမရှိ၊ ရန်ဘက်စကားကို ကြားလျှင် နှစ်သက်ခြင်းမရှိ၊ ရန်ဘက်နှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင်၍ ကြည့်ရှုခြင်းမရှိ၊ ရန်ဘက်၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ကိုပြု၏"။

"ပညာရှိသည် ထိုအကြောင်းလေးပါးကိုမြင်၍ လည်းကောင်း၊ ကြား၍ လည်းကောင်း ဤသူကားငါ့ရန်သူဖြစ်သည်ဟု သိရာ၏။ ထိုအကြောင်းလေးပါးတို့သည် ရန်သူ၌ တည်ရှိကုန်၏" – ဟု ရန်သူဖြစ်သည်ကို လည်းကောင်း၊ အဆွေခင်ပွန်းဖြစ်သည်ကို လည်းကောင်း သိနိုင်ရန် အကြောင်းလေးပါးကို ပြောကြား ဖြေဆိုလေ၏။

ဇာတ်ပေါင်း
----------

ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -

ရဟန်းတို့ -

ထိုအခါ ဆင်ငယ်ကို မွေးမြူသော ရသေ့သည် - ယခုအခါ အတူနေတပည့်။

ဆင်ငယ်သည် - ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာ။

ရသေ့အပေါင်းသည် - ငါဘုရားပရိသတ်။

ဆရာရသေ့သည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -

ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။

ဆောင်ပုဒ်
---------

(၁) မပြုံးမရွှင်၊ ရန်ဘက်မြင်၊ ကြားလျှင်မနှစ်လို။

(၂) မျက်နှာမဆိုင်ချင်၊ ပြုဆန့်ကျင်၊ လေးအင်ရန်သူဆို။

(၃) အကြောင်းလေးပါး၊ မရှိငြား၊ မှတ်သားမိတ်ဆွေကို။

မိတ္တာမိတ္တဇာတ် ပြီး၏။

* + -

ကိုးကား
-------

1. ↑  မဟာပညာဗလပဌမကျော်ဦးကြီးဖေ။ *ငါးရာငါးဆယ် နိပါတ်တော်စကားပြေ*။
**မြတ်မယ်တော်ဈာပန** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

မြတ်မယ်တော်ဈာပန
---------------

ရှေ့ပြုဗ္ဗေ ဘွေနဝတတ်ကဲ့သို့၊ ခွေပတလည် ရေကြည်ဖြာခဲ့၊ မြေလပ်တာဆပ်ပျာပေါက်ရာက၊ ရွာမြောက်စောင် အနောက်တောင် ဆင်းသည့်ပြင်၊ ဖောက်ထွင်းကာတဖြာသွယ်ခဲ့၊ ရွာလယ်မှာ ရေနဂါးပွက်ရယ်နှင့်၊ ရွှေထွက်ရာ သာဘုမ္မိ၏၊ အဂ္ဂီမြေရှေ့တောင်စောင်းတွင်မှ၊ နှစ်သောင်းကျော် ဘော်ငွေတန်တဲ့၊ ဘုံကျောင်းစံ အောင်မြေကြော့၊ ဘုန်းကိုယ်တော့် မြတ်မာတာ။  

  

သက်တန်းမှာ တရာခေါ်ကြ၊ ရှစ်ဆယ်ကျော် ရွယ်တော်ကျူးပြီမို့၊ ဘဝကူးကာ တရာမစေ့ဘု၊ မယ်ပြေ့ကြွယ်မာတာမိငဲ့၊ စုတိနာမ်ဝိညာဉ်ခွာလို့၊ တုဿိတာ နန်းဘုံညွန့်ဆီသို့၊ မြန်းလှုံကွန့်ရှာ။  

  

သဗ္ဗညံ ဓာတ်အသင်္ခတော၊ ရှင်ဂေါတမာ၏၊ စောမာယာ လျောမရဏာ ပြောင်းတော့၊ အလောင်းကျန် ရုပ်အကြွင်းကိုမှ၊ ဖုတ်ကြဉ်းမိမတတ်အားစဉ်က နတ်သားပင်ပြမယ်တော်ဖြစ်နှင့်၊ ခြောက်နှစ်လွန် ခုနစ်ဝါအရှိတွင်မှ၊ ကျမ်းအဘိခုနစ်ဖြာ၊ ညွှန်စရာကြွမြန်း။  

  

မွေးမြင်ကာ ရှေးတင်ဘူးသည့်၊ ကျေးဇူးဂုဏ်ဗလဝါကြောင့်၊ ဦးပညာဝင်သာကီငဲ့၊ ဓမ္မသင်္ဂဏီ ဆိုတဲ့ကျမ်းနှင့်၊ မဋ္ဌာန်းကို မြတ်ဘုရားလိုဖြင့်၊ နတ်သားပင်မယ်တော်ဖြစ်တော့၊ ကသစ်ဘွေကမ္ဗလာက၊ ဒေသနာ ရွှေဗျာ မဟောနိုင်ဘု၊ ကွာလျောကြဉ်ဝိညာဉ်ပြောင်းသူ၏၊ အလောင်းကို သာရထီနှင့်၊ ဆောင်းရာသီပြာသိုရက်၊ ငိုမျက်ဥည်ကြည်ကြည်စို့ငယ်နှင့်၊ ကတုတ်လှန် သုသာန်မြို့တွင်မှ၊ ရုပ်အကျန်မြုပ်နှံဖို့ရန်ပါ့၊ အုတ်ပန်းရံလုပ်ဖန်တို့ကြ၊ သွင်းဘို့ဂူနန်း။

ခက်ဆစ်
------

၁။ ရှေ့ပြုဗ္ဗေ = အရှေ့အရပ်။

၂။ နဝတတ် = အနဝဒတ်အိုင်။

၃။ သာဘုမ္မိ = သာယာသောမြေနေရာ။

၄။ စုတိ = ဘဝပြောင်းသည်။

၅။ သဗ္ဗညံ = အလုံးစုံ။

၆။ ဓာတ်အသင်္ခတော = အသင်္ခတဓာတ်၊ အလုံးစုံ ချုပ်ငြိမ်းကင်းပြတ်သည့် တရား။

၇။ ဗလဝါ = အများအပြား (ဘန်း)။

၈။ ဓမ္မသင်္ဂဏီ = အဘိဓမ္မာကျမ်းတစောင်။

၉။ ပဋ္ဌာန်း = အဘိဓမ္မာကျမ်းတစောင်။

၁၀။ သာရထီ = ရထားထိန်း၊ ရထား။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော ခေါင်းစဉ်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**အင်္ဂါဇာတ်အမွေးတို့ကိုနုတ်(ရိတ်)မှု။** 

အမှုသည်—**ဆဗ္ဗဂ္ဂီဘိက္ခုနီများ။**

ဆဗ္ဗဂ္ဂီမများ
-------------

ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့၏ ဩဝါဒခံသော ဘိက္ခုနီများကိုလည်း "ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ"ဟုခေါ်၏၊ ထိုဘိက္ခုနီတို့သည် အင်္ဂါဇာတ် မွေးတို့ကို ဖယ်ကြ, နုတ်ကြ, ရိတ်ကြပြီးလျှင် အစီရဝတီမြစ်၌ ရေလဲမပါဘဲ ပြည့်တန်ဆာမတို့နှင့် ရောနှော၍ ရေချိုးကြကုန်၏၊ ထိုအခါပြည့်တန်ဆာမတို့သည် ဘိက္ခုနီတွေကလဲ ကာမဂုဏ်ခံစားသော လူဝတ်ကြောင် မိန်းမများလို အမွေးအမျှင်ကို နှုတ်ကြ, ရိတ်ကြရသတဲ့လား" ဟု ကဲ့ရဲ့ကြသောကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ယာ ပန ဘိက္ခုနီ သမ္ဗာဓေ လောမံ သံဟရာပေယျ, ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

အကြင်ဘိက္ခုနီသည် ကျဉ်းမြောင်းသော (ကြိုင်းကြား, အင်္ဂါဇာတ်)အရပ်၌-အမွေးအမျှင်ကို ပယ်ရှားအံ့၊ ထိုဘိက္ခုနီမှာ ပါစိတ်အာပတ်သင့်၏။

မှတ်ချက်
--------

ကတ်ကျေး, မွေးညှပ်, သင်တုန်းတို့တွင် ဘာနှင့်မျှ မပယ်ရှားရ၊ ဘိက္ခုတို့ပယ်ရှားလျှင် ဒုက္ကဋ်ဟု ခုဒ္ဒကဝတ္ထုခန္ဓက၌ မိန့်၏။ အနာရောဂါရှိ၍ ဆေးမစွဲလျှင် ပယ်ရှားကောင်း၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
A stone castle with two high curtain walls, one within the other. They are crenelated and studded with projecting towers, both rectangular and rounded. The castle is on a promontory high above the surrounding landscape. ခရက်ခ် ဒက်စ် ရှဗလီယား သည် အကောင်းဆုံး ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သော ခရူးဆိတ် စစ်ပွဲဝင်တို့၏ ရဲတိုက် ဖြစ်သည်။
 ဘော်တန် ကြယ်ခံတပ် ၊၁၇၅၀ ခုနှစ် အခြေအနေအတိုင်း ပြန်လည်တည်ဆောက်ပြီးစဉ်, ဂရိုနင်ဂန်နယ်၊ နယ်သာလန်နိုင်ငံ.
 ဘူဂေးရီးယားနိုင်ငံမှ ကောင်းစွာ ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်ထားသော အလယ်ခေတ် ခံတပ် ဘာဘာ ဘီဒါ
ခံတပ်သည် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာသုံး အဆောက်အအုံ တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး စစ်တိုက်ခိုက်ရာတွင် ကာကွယ်ရေးနှင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အခြေစိုက် စခန်းအဖြစ် တည်ဆောက်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ လူတို့သည် ကာကွယ်ရေး အဆောက်အအုံများကို နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာကပင် တည်ဆောက်ခဲ့ကြပြီး တဖြည်းဖြည်း ရှုပ်ထွေးသော ဒီဇိုင်းများ အဖြစ် တည်ဆောက်လာခဲ့ကြသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ခံတပ် (Fortification) ဆိုသော စာလုံးမှာ လက်တင်ဘာသာ ပိုမိုခိုင်ခံ့လာစေရန် ဆိုသော အဓိပ္ပာယ်ရသည့် စကားလုံးမှ ဆင်းသက်လာသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  *Crac des Chevaliers and Qal'at Salah El-Din*၊ UNESCO၊ 2009-10-20 တွင် ပြန်စစ်ပြီး
**ကမ္ဘာ** (၁၉၈၃-၂၀၁၉) သည် မြန်မာလူမျိုး တေးရေး၊ တေးဆို၊ အသံဖမ်းအင်ဂျင်နီယာနှင့် ဂီတာသမား ဖြစ်သည်။

ငယ်ဘဝ
-----

ဦးဝင်းအောင်၊ ဒေါ်မာရီတို့မှ ၁၉၈၃ ခု၊ ဇွန်လ ၂၁ ရက်တွင် မွေးသည်။ မွေးချင်း ၄ ယောက်အနက်အငယ်ဆုံးသား ဖြစ်သည်။ သူ့အထက်ရှိ အစ်ကိုမှာ အဆိုတော် ဂျီလတ် ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဖေကမ္ဘာငြိမ်းချမ်း တွင်သည်။

ဒဂုံတက္ကသိုလ်မှ ဝါဏိဇ္ဇနှင့် ဘွဲ့ရပြီးနောက် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် သတင်းအချက်အလက်၊ ဆက်သွယ်ရေးနှင့် နည်းပညာ ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာ တက်သည်။

အနုပညာ လှုပ်ရှားမှု
-------------------

ဂစ်တာတီးခြင်းနှင့် သီချင်းရေးခြင်းကို ငယ်စဉ်ကပင် လုပ်ခဲ့သည်။ ဂျီလတ်နှင့် တွဲကာ NC 13 ဂီတအဖွဲ့ ထောင်ထားသည်။ 

*ဘာလာလာ* တေးစီးရီးတွင် ပါဝင်သော အောင်လ၏ *အချိန်လွန်ငှက်* သီချင်းသည် တေးရေးဖြစ်သူ ကမ္ဘာအား လူသိများစေခဲ့သည်။

ရေးသား သီဆိုခဲ့သော သီချင်းများ
------------------------------

| ခေါင်းစဉ် | တေးဆို | တေးရေး | မှတ်ချက် |
| --- | --- | --- | --- |
| မ' ပါကွယ် | ကမ္ဘာ | ကမ္ဘာ |  |
| သစ်ပင် | ကမ္ဘာ | ကမ္ဘာ |  |
| သစ်ပင်လို | ရသ၊ ကမ္ဘာ | ကမ္ဘာ |  |
| အချိန်လွန်ငှက် | အောင်လ | ကမ္ဘာ |  |
| မြို့ပြလမ်းခွဲ | ဂျီလတ် | ကမ္ဘာ |  |
| ခဏတာ | ဂျီလတ် | ကမ္ဘာ |  |
| နေပူထဲမှာ | ဂျီလတ် | ကမ္ဘာ |  |
| စာချွန်တော် | ဇွဲပြည့် | ကမ္ဘာ |  |
| ငါ့အိမ် | ဂျက်မြသောင်း | ကမ္ဘာ |  |
| နွေ | ပိုပိုဟေသာ | ကမ္ဘာ |  |
| ထို့ကြောင့် ဝေးကြသည် | အိမ့်ချစ် | ကမ္ဘာ |  |
| မှားလား | ဂျီလတ် | ကမ္ဘာ |  |

ဘဝနိဂုံး
--------

၂၀၁၉ ခု၊ မတ်လ ၄ ရက်တွင် လုပ်ကြံခံရကာ နေပြည်တော်မြို့၊ ပုဗ္ဗသီရိမြို့နယ်၊ မင်္ဂလာဒီပရပ် လမ်းနံဘေးတွင် သေဆုံးနေသည်ကို တွေ့ရသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြတ်သူရ (၄ မတ် ၂၀၁၉) "အဆိုတော် ဂျီလတ်၏ညီ တေးရေး ကမ္ဘာ အသတ်ခံရ Archived 5 March 2019 at the Wayback Machine.". The Voice Daily.

ပြင်ပလင့်များ
-------------

* ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် ပေါ်ရှိ ကမ္ဘာ
**ဖရိုဒါ မီဟာရီလာဘိချ် ဒါစတာယဲ့ဗ်စကီး**( ရုရှား: Фёдор Миха́йлович Достое́вский၊ ၁၁ နိုဝင်ဘာ ၁၈၂၁ – ၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၈၁) ဟာ ရုရှားဝတ္တုတို၊ ဝတ္တုရှည်၊ အက်ဆေး၊ ဂျာနယ်လစ် နှင့် တွေးခေါ်ပညာရှင်အဖြစ် ကျော်ကြားသည်။ ဒါစတာယဲ့ဖ်စကီးရဲ့ စာပေတွေက စိတ်ပညာဆိုင်ရာ အရေးအသားတွေဖြစ်ပြီး နိုင်ငံရေး၊ လူမူရေးနှင့် ၁၉ ရာစုက ရုရှားနိုင်ငံရဲ့ ပရလောကဆိုင်ရာ လွှမ်းမိုးနေသာ လူသားတို့ရဲ့ဗျာများနေမှုကို ဖော်ပြနေသည်။ သူဟာ အသက် ၂၀ အရွယ်မှာ စတင်၍ စာရေးသားခြင်းများကို ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး သူရဲ့ ပထမဆုံးဝတ္တုရှည်ဖြစ်သော **"သနားစရာ လူသတ္တဝါတွေ" Poor Folk (Russian: Бедные люди)** စာအုပ်ကို ၁၉၄၆ ခုနှစ်မှာ စတင်ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ထိုအချိန်မှာ သူ၏ အသက်မှာ ၂၅ သာ ရှိသေးသည်။ သူ၏ ကျော်ကြားလှ သော စာအုပ်များထဲတွင် **"ပြစ်မှုနှင့် ပြစ်ဒဏ်" Crime and Punishment (Russian: Преступле́ние и наказа́ние)**(၁၈၆၆)၊ **" မိစ္ဆာ"Demons (Russian: Бесы)**၊ **ကာရာမာဇော့ဗ် ညီအကိုများ(The Brothers Karamazov (Russian: Братья Карамазовы)**(၁၈၈၀) တို့ပါဝင်သည်။ ဒါစတာယဲ့ဖ်စကီး ရေးသားခဲ့သော စာအုပ်များမှာ ဝတ္တုရှည် (၁၁)အုပ်၊ ဝတ္တုလတ်(၃)အုပ်၊ ဝတ္တုတို (၁၇) ပုဒ် နှင့် အခြားများစွာသော စာပေတို့ရေးသားခဲ့သည်။ စာပေဝေဖန်ရေး သမားများက သူကို စာပေလောကရဲ့ ကြီးကျယ်သော၊ ထူးခြားသော စိတ်ပညာဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူ တစ်ယောက်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။

ဒါစတာယဲ့ဖ်စကီးကို ၁၈၂၁ ခုနှစ်တွင် မော်စကိုမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ပုံပြင်များ၊ ဒဏ္ဍာရီ စာအုပ်များမှတဆင့် ရုရှားနှင့် နိုင်ငံခြားစာရေးဆရာများ၏ စာပေများကို ထိတွေ့ခဲ့သည်။ သူအသက် ၁၅ နှစ်အရွယ်တွင် ၁၈၃၇ ခုနှစ်တွင် သူ၏မိခင် သေဆုံးသွားခဲ့သည်။ အဲဒီအချိန်ပတ်ဝန်းကျင်မှာပဲ သူဟာ Nikolayev Military Engineering Institute (ယခု Military Engineering-Technical University) ဝင်ခဲ့သည်။ ဘွဲ့ရပြီးတဲ့အခါမှာ အင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး အပိုဝင်ငွေ အလို့ငှာ ဘာသာပြန်ခြင်းလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၄၀ ခုနှစ် နှစ်လယ်လောက်တွင် သူရဲ့ ပထမဆုံးစာအုပ်ဖြစ်သော "သနားစရာ လူသတ္တဝါတွေ" စာအုပ်ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး စိန့်ပီတာစပါတ် စာပေလောကထဲသို့ ဝင်ခွင့်ရခဲ့သည်။ 

၁၈၄၉ ခုနှစ်တွင် ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ အကြောင်းမှာ ပီတရာယဲ့ဗ်စကီးအဖွဲ့အစည်းနှင့် ပါဝင်ပတ်သတ် နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းမှာ လစ်ဘရယ်ယူထရိုပီယမ် လျှို့ဝှက်အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်ပြီး စာပေဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ရန် တည်ထောင်ထားသည် ဟုဆိုသည်။ သူနှင့် အခြားအဖွဲ့ဝင်များသည် သေဒဏ်ချမှတ်ခြင်း ခံရသည်။ သို့သော် သေဒဏ်မပေးမီ နီကိုလပ်စ်(ပထမ) ၏ ပြစ်ဒဏ်လျော့ပေါ့ အမိန့်ရောက်လာပြီး ဆိုက်ဘေးရီးယားအလုပ်သမားကမ့်သို့ ၄ နှစ် အပို့ခံခဲ့ရသည်။ 

  

နောက်ပိုင်းနှစ်များတွင် ဒါစတာယဲ့ဗ်စကီးသည် ဂျာနယ်လစ်အဖြစ်လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး မဂ္ဂဇင်းအများအပြားကို ထုတ်ဝေခြင်း၊ တည်းဖြတ်ခြင်းများကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် စာရေးဆရာရဲ့ ဒိုင်ယာရီ A Writer's Diary (Russian: Дневник писателя) ကိုရေးသားခဲ့သည်။ ဥရောပအနောက်ပိုင်းကို လှည့်လည်သွားလာခဲ့ပြီး လောင်းကစားဘက်တွင် အားသန်လာသဖြင့် ငွေကြေးအကြပ်အတည်းများ ကြုံခဲ့ရသည်။ ကာလတစ်ခု ငွေကြေးတောင်းခံမှုများရှိခဲ့သည်။ သိုသော် နောက်ဆုံးတွင် သူသည် အရောင်းရဆုံး စာရေးဆရာတစ်ယောက် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူ၏စာအုပ်များကို ယခုအခါ ဘာသာပေါင်း ၁၇၀ ကျော် ပြန်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ဒါစတာယဲ့ဗ်စကီး သည် အန်တွန် ချက်ကော့ဗ်၊ အားနက် ဟဲမင်းဝေး မှ စ၍ ဖရိုင်းဒရစ် နီချယ်၊ ယန်းပေါလ်ဆတ် တိုင်အောင် ပမာဏတစ်ခုထိတော့ လွှမ်းမိုးမှုရှိခဲ့သည်။
**ဖရီးမန်း အိုက်ကေးလီး ဘွဲ** (၁၉၆၁ ဒီဇင်ဘာ ၉ ဘွား) သည် တန်ဇေးနီးယားနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားဖြစ်ပြီး *ချမာ ချာ ဒီမိုကရေစီယာ နာ မန်ဒယ်လီယို* (ချဒီမာ ဒီမိုကရေစီနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ) ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်နေသည်။ 

၂၀၀၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ကီလီမန်ဂျာရိုနယ်မြေ၊ ဟိုင်ဒိစတြိတ်မှ အမတ်အရွေးအခံရာ မဲအရေအတွက်၏ ၆၄% ရခဲ့သည်။ အတိုက်အခံအမတ်များအနက် မဲသာမှုအမြင့်ဆုံးရသူတည်း။  ၂၀၀၅ ခုအတွက် ပါတီတွင်း သမ္မတလောင်းပြိုင်ရာ အနိုင်ရ၏။  ပါတီတွင်းပြိုင်ဘက် ဂျမ်ဘီ ရာဂျပ် ဂျမ်ဘီ နှင့် ဇန်ဇီဘာရီတို့မှာ ဒုသမ္မတနေရာကို အရွေးခံရမည် ဖြစ်၏။ သို့သော် ဂျမ်ဘီတိမ်းပါးသဖြင့် အောက်တိုဘာလ ၃၀ ရက်တွင် ကျင်းပမည့် ရွေးကောက်ပွဲကို ဒီဇင်ဘာလ ၁၄ ရက်သို့ ရွှေ့ရသည်။ ၎င်းသမ္မတရွေးပွဲတွင် ၁၄ ယောက်ပြိုင်ရာ မဲ ၅.၈၈% ဖြင့် တတိယနေရာ ရသည်။ 

၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဖူယာ ဂေါ့ဒဝင် ကင်ဘီတာကို မဲ ၅၁.၆၃% ဖြင့် အနိုင်ရကာ အတိုက်အခံပါတီ၏ ခေါင်းဆောင်နေရာဖြင့် အမတ်ဖြစ်သည်။  ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပဲတွင်လည်း ယခင်ရွေးကောက်ခံနေရာ ဟိုင်ဒိစတြိတ်၌ပင် ဝင်ပြိုင်ပြီး အမတ်ဖြစ်သည်။ 

၁၉၉၂ ခုတွင် ချဒီမာပါတီကို ထူထောင်သူတို့အနက် တဦးအဝင်အပါဖြစ်ပြီး ပါလီမန်၌ ထင်ရှားအောင်ပြုနိုင်ပြီး ပါတီတွင်း၌လည်း အရေးပါသည့် ဗျူဟာသမားတည်း။ ၂၀၀၄ ခုမှစ၍ ပါတီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ၁၉၉၀ ကာလများမှစ၍ အာဏာရပါတီ၏ ဖြိုခွင်းမှုအောက်တွင် အခြားအတိုက်အခံပါတီများ ပြိုကွဲသော်လည်း ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်သည့် တခုတည်းသော အတိုက်အခံပါတီဖြစ်၏။

၂၀၂၁ ခု၊ ဇူလိုင်လတွင် လူထုထောက်ခံပွဲလုပ်ရန် နိုင်ငံ့အနောက်မြောက်ဘက်သို့သွားသော ဘွဲနှင့် ပါတီဝင် ၁၀ ဦးကို အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်များအတွက် သွေးထိုးသည်ဟု စွဲချက်ပြုကာ ဖမ်းဆီးထားသည်။

ကိုးကား
-------


1. ↑  "Masauni saga exposes CCM's vetting failure Archived 24 February 2012 at the Wayback Machine.", *The Citizen*, Mwananchi Communications.
2. ↑  Mpinganjira, Ernest (4 December 2005), "Mbowe Rises to Become CCM's Biggest Political Headache", *allAfrica.com.*
3. ↑  "Zitto — Why I Want to Succeed Mbowe", *The Citizen*, 26 August 2009.
4. ↑  "Parliament of Tanzania". 6 May 2017. Archived from the original on 6 May 2017.
5. ↑  Charles Kombe. "Tanzania's Main Opposition Leader Freeman Mbowe Arrested". VOA News. 2021-07-21.
6. ↑  "Tanzania opposition leader Freeman Mbowe in court to face charges". Aljazeera. 2021-08-31.
**မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးအက်ဥပဒေ** (အင်္ဂလိပ်: Burma Independence Act 1947, (1947, 11 Geo. VI, Ch. 3)) သည် ဗြိတိသျှလွှတ်တော်၌ မြန်မာနိုင်ငံအား လွတ်လပ်ရေးပေးရန် တင်ပြခဲ့သော အက်ဥပဒေဖြစ်သည်။ ထိုအက်ဥပဒေ၏ အမည်အပြည်စုံမှာ "*An Act to provide for the independence of Burma as a country not within His Majesty's dominions and not entitled to His Majesty's protection, and for consequential and connected matters*" ဟူ၍ဖြစ်ပြီး ဝန်ကြီးချုပ်ကလီမင့် အက်တလီမှ တင်ပြခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှဘုရင်၏ အတည်ပြုချက်ကိုရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသည် ဗြိတိသျှတို့ထံမှ လွတ်လပ်ရေးကိုရရှိခဲ့သည်။

ထိုအက်ဥပဒေ၏ အရေးပါဆုံးသောအချက်အလက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

* ၁၉၄၈ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်သောနိုင်ငံဖြစ်စေရန်
* ၁၉၄၈ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ကရင်နီပြည်နယ်များကို အုပ်ချုပ်လျက် ရှိခဲ့သော ဗြိတိသျှဘုရင်သည် အာဏာစွန့်ပေးရန်
* ၁၉၄၈ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံနှင့်ပက်သက်မှုကြောင့် ဖြစ်ခဲ့သောဗြိတိသျှလူမျိုးများကို ဗြိတိသျှလူမျိုးအဖြစ် အသိအမှတ်မပြုတော့ရန်

အခြားဖတ်ရှုရန်
--------------

* လွတ်လပ်ရေးနေ့ (မြန်မာနိုင်ငံ)
* လွတ်လပ်ပြီးခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ
* မြန်မာ့သမိုင်း

ကိုးကား
-------

* The Public General Acts and the Church Assembly Measures, Volume 2

* Burma independence documents from the Burma Library
ကျားသေကို အသက်သွင်းသူသည် ထိုကျားကိုက်၍ သေရသကဲ့သို့ စွမ်းအားသတ္တိ မရှိတော့သည့် ရန်သူ ပြိုင်ဘက်စသည်ကို အခွင့်အလမ်း ပေးမိသဖြင့် အန္တရာယ်ကြီးစွာ ပြုခြင်းခံရသည်။ အန္တရာယ်ပေးနိုင်သည့် သူယုတ်မာများကို သွားရောက်ကယ်တင်သောအခါ ထို သူယုတ်မာများကပင် ကျေးဇူးကန်းလျှက် မိမိအားပြန်လည်ရန်ပြုခြင်းကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးတတ်ကြောင်း၊ ထို့ပြင် သွယ်ဝိုက်သော အခြားဆင့်ပွားအဓိပ္ပာယ်အားဖြင့် ပညာမပြည့်စုံဘဲ အစွမ်းမပြသင့်ကြောင်း ကို ဆုံးမဩဝါဒပေးသည့် စကားပုံဖြစ်သည်။ 

ဤစကားပုံ၏ ဗျုပ္ပတ် (အကြောင်းရင်း) မှာ -

ဧကနိပါတ်၊ သိဉ္ဇီဝ ဇာတ်တော်လာ တက္ကသိုလ်ပြည် ဒိသာပါမောက္ခဆရာကြီးထံ လာရောက်ပညာသင်ယူကြသော ကျောင်းသားများအနက်မှ သိဉ္ဇီဝ အမည်ရှိကျောင်းသားအကြောင်းဖြစ်လေသည်။ ထိုကျောင်းသားသည် သေပြီးသူကို အသက်ပြန်ရှင်စေသည့် အသက်သွင်းမန္တန်ကို သင်ယူတတ်မြောက်လေသည်။

တစ်နေ့တွင် ကျောင်းသားများတောထဲသို့ ထင်းရှာထွက်ကြရာ ကျားသေတစ်ကောင်ကို တွေ့လျှင် အသက်သွင်းမန္တန်ကို စမ်းသပ်လိုကြောင်း အဖော်များကို ပြောရာ အဖော်များက ကျားအသက်ဝင်လာလျှင် အန္တရာယ်တွေ့မည်စိုး၍ သစ်ပင်မြင့်များပေါ် တက်ကာနေကြ၏။
သိဉ္ဇီဝသည် အန္တရာယ်ကို မတွေးဘဲ မန္တန်စွမ်းပြလိုသော ဇောဖြင့် ကျောက်ခဲတစ်လုံးကို ကောက်ယူကာ မန္တန်ရွတ်ပြီး ကျားသေအနားသို့ကပ်ကာ ထိမိအောင် ပေါက်လိုက်လျှင် ထိုကျားသေသည် အသက်ပြန်ဝင်လာကာ အနီးရှိ သိဉ္ဇီဝအား ကိုက်ချီ၍ တောနက်ထဲဝင်သွားလေတော့သည်။
ဤအကြောင်း ဆရာကြီးသိလျှင် ‘တပည့်တို့၊ သိဉ္ဇီဝဟာ သေသူကို ရှင်စေတဲ့မန္တန်ကိုသာ သင်ရသေးသူဖြစ်သည်။ အသက်ဝင်လာသူကို အသက်ပြန်နှုတ်တဲ့ မန္တန် သူ မသင်ရသေး။ ဒါကြောင့် ကျားကိုက်သတ်တာကို ခံရခြင်းဖြစ်တယ်၊ အန္တရာယ်ပေးတတ်တဲ့ မသူတော်ကိုမှ သွားရောက် ကယ်တင်ခြင်းသည် ထိုမသူတော်ကြောင့်ပင် ပျက်စီးဆုံးရှုံးတတ်ခြင်းကို ရစေတာပဲ’ ဟု ဆုံးမစကားပြောကြားလိုက်လေသည်။

ကျမ်းကိုး
---------
**မြန်မာ့သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ သုတေသနဦးစီးဌာန**သည် သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန၏လက်အောက်ရှိ ဦးစီးဌာန တစ်ခုဖြစ်သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

မြန်မာ့သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ သုတေသနဦးစီးဌာနသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်မှ စတင်၍ နိုင်ငံတော် စက်မှုလက်မှုသုတေသနဌာနအား သတ္တုဗေဒသုတေသနဌာန ၊ ဆဲလ်လူးလို့သုတေသနဌာနနှင့် ဓာတုဗေဒ ဓာတ်ခွဲဌာနတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၄ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော် စက်မှုလက်မှုသုတေသနဌာနအား တိုးချဲ့ရန်နှင့် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရန်အတွက် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ လက်တွေ့သုတေသနလုပ်ငန်းအဖွဲ့ (Union of Burma Applied Research Institute-UBARI) ဥပဒေအား ရေးဆွဲခဲ့ပြီး (၅-၃-၅၅)ရက်နေ့တွင် ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ UBARI တွင် စက်မှုပညာပြန်ကြားရေးဌာန Technical Information Centre (TIC) နှင့် အဏုမြူစွမ်းအင်ဌာန Atomic Energy Centre (AEC) တို့အား တိုးချဲ့ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ လက်တွေ့သုတေသနဌာနအား ဗဟိုသုတေသနလုပ်ငန်းအဖွဲ့ Central Research Organization (CRO) အဖြစ်သို့ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ဗဟိုသုတေသနလုပ်ငန်းအဖွဲ့တွင် ပေါ်လီမာသုတေသနဌာနအား တိုးချဲ့ပေါင်းစပ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

၁၉၉၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၇ ရက်နေ့တွင် သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးရေးဥပဒေအား ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ၁၉၅၄ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ လက်တွေ့သုတေသနလုပ်ငန်းအဖွဲ့ ဥပဒေအား ဤဥပဒေဖြင့် ရုပ်သိမ်းခဲ့ကာ ဗဟိုသုတေသနလုပ်ငန်းအဖွဲ့အား မြန်မာ့သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ သုတေသနဦးစီးဌာနအဖြစ် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂ရက်နေ့တွင် သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာနအား ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ မြန်မာ့သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ သုတေသနဦးစီးဌာနသည် ထိုအချိန်က သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာနအောက်ရှိ တစ်ခုတည်းသော ဦးစီးဌာန ဖြစ်ခဲ့သည်။

ဖွဲ့စည်းပုံ
-----------

မြန်မာ့သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ သုတေသနဦးစီးဌာနသည် သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးဌာန (၁၀)ခု၊ ဝန်ဆောင်မှုနှင့် သုတေသနအထောက်အကူပြုဌာန(၆)ခုတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။

* သုတေသနနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးဌာနများ

1. ကြွေထည်မြေထည်သုတေသနဌာန
2. ပရဆေးသုတေသနဌာန
3. ပေါ်လီမာသုတေသနဌာန
4. ပျော့ဖတ်နှင့်စက္ကူသုတေသနဌာန
5. ရူပဗေဒနှင့်အင်ဂျင်နီယာသုတေသနဌာန
6. ရှေ့ပြေးစမ်းသပ်စက်ရုံသုတေသနဌာန
7. လက်တွေ့ဓာတုဗေဒသုတေသနဌာန
8. သတ္တုဗေဒသုတေသနဌာန
9. အစာအာဟာရသုတေသနဌာန
10. စမ်းသပ်စက်ရုံစု(မှော်ဘီ)

* သုတေသနအထောက်အကူပြုဌာန

1. စံသတ်မှတ်ရေးဌာန
2. စက်မှုပညာပြန်ကြားရေးဌာန
3. စက်မှုအလုပ်ရုံဌာန
4. ဓာတ်ခွဲဌာန
5. အနုစိပ်စက်ကိရိယာဌာန
6. စီမံခန့်ခွဲရေးဌာန

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာသုတေသနဦးစီးဌာန။  ၂၀၁၄-၁၀-၂၀ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။[*လင့်ခ်သေ*]
**ရာဝဏ** (သင်္သကရိုက်: रावण၊ သီဟိုဠ်: இராவணன்၊ Turkmen: රාවණ) သည် ရာမာယဏဇာတ်တွင် အဓိကဇာတ်ကောင်အဖြစ် ပါဝင်သည်။ ဦးခေါင်းဆယ်လုံးရှိသော ဘီလူးဖြစ်၍ **ဒဿဂီရိ** (ဒဿ − ဆယ်ခု၊ ဂီရိ − ခေါင်း) ဟူ၍လည်း လူသိများသည်။ လင်္က(ယခု သီရိလင်္ကာ) ပြည်၏မင်း ဖြစ်၏။ ဟင်ဒီဂန္ထဝင်စာပေတို့တွင် ညီမဖြစ်သူ သုပန္နခ၏ နှာခေါင်းကို ဖြတ်သည့်အတွက် ရာမနှင့် လက္ခဏတို့အား လက်စားချေရန် သီတာအား ဖမ်းခေါ်သူအဖြစ် ပုံဖော်ထားသည်။

ငယ်ဘဝ
-----

သူတော်စင် ဝိဇ္ဇာယာဝနှင့် အသုရာမင်းသမီး ကက္ကုသိတို့မှ မွေးသည်။ ကက္ကုသိအား ဖခင်က ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အာဏာအရှိဆုံးသူကို ရွေးစေလိုသော်လည်း ကက္ကုသိက ကလေးတယောက်အဖေ ဝိဇ္ဇာယာဝကို ရွေးခဲ့သည်။ 

ရာဝဏ၏ မွေးချင်းညီအစ်ကိုတို့မှာ ဝိပ္ဗိသန၊ ကုမ္ဗကာန၊ အရိယဝဏတို့ ဖြစ်သည်။ အငယ်ဆုံးညီမမှာ မိနဿျှိ မည်၏။ 

ငယ်စဉ်ကပင် သဘောထားပြင်းပြီး ကြိုးစားသော စာသင်သားဖြစ်သည်။ ဖခင်၏ သင်ကြားမှုအောက်တွင် ဝေဒ ၄ စောင်၊ ပဏ္ဍိတကျမ်း ၆ စောင်နှင့် သျှတအမျိုးမျိုးကို တတ်မြောက်သည်။ 

စောင်းတီးလည်း ကျွမ်းသည်။ အဘိုး သုမလိကလည်း အသုရာပြည်မှ ပညာတို့ကို သင်ပေးသည်။

ဒဿဂီရိ ဖြစ်လာပုံ
----------------

စာပေလေ့လာပြီးနောက် ဗြဟ္မဏအား ပူဇော်သည့်အနေဖြင့် နှစ်အတော်ကြာ မီးကို လုပ်ကျွေးသည်။ ထိုကာလများတွင် ခေါင်းကိုဖြတ်ကာ မီးပူဇော်သည်များလည်း ရှိသည်။ သူ့ခေါင်းအား ဖြတ်သည့်အခါတိုင်း အသစ်ပြန်ပေါ်ကာ မီးကို ဆက်၍ လုပ်ကျွေးရသည်။ သူ့ခေါင်းအား ၁၀ ကြိမ်ဖြတ်ကာ ပူဇော်အပြီး၌ ဗြဟ္မဏက သူ၏ ခြိုးခြံစောင့်စည်းမှုကို သဘောကျ၍ သဘောလိုရာဆုကို တောင်းစေသည်။ 

ရာဝဏက ထာဝရရှင်သန်ခွင့် တောင်းသည်။ ဗြဟ္မဏက ထိုအခွင့်ကို မပေးဘဲ ထိုအခွင့်ရနိုင်မည့် နတ်ဆေးရည်ကို ပေးသည်။ ချက်ကြိုးတွင်သွင်းက မသေသောအခွင့်ကို ရမည်ဖြစ်သည်။ 

ရာဝဏက မြွေနှင့် သားရိုင်းတို့မှ မယိုင်မလဲနိုင်ခြင်းကို တောင်းပြန်သည်။ ဗြဟ္မဏက ထိုဆုကို ပေးသည်။ အပိုဆောင်းအနေဖြင့် ယခင်ဖြတ်ခဲ့သော ခေါင်းများနှင့် အလွန်ကြီးသော အား၊ အတုမဲ့လက်နက်တို့အကြောင်းနှင့် ဝိဇ္ဇာပညာရပ်တို့ကို သိနိုင်သော ဉာဏ်ကို ပေးသည်။
ထိုမှစ၍ ရာဝဏကား ဒဿဂီရိဟု ထင်ရှားလာသည်။

လက္ခမင်း
--------

ဒဿဂီရိဟူ၍ ဖြစ်လာပြီးနောက် အဘိုး သုမလိ (ကက္ကုသိ၏ ဖခင်၊ အသုရာပြည့်ရှင်) ထံမှ စစ်တပ်တောင်းကာ လက္ခပြည်ကို သိမ်းမည်ပြုသည်။ လက္ခပြည်မှာ သီဝထံမှ ဆုအဖြစ်ရထားသော ရာဝဏ၏ အဖေတူအမေကွဲညီအစ်ကို ကုဝေရ အုပ်ချုပ်သည်။ ဖခင်က ရာဝဏနှင့် မပြိုင်ဖက်ရန် ဆိုသဖြင့် ကုဝေရက လက္ခပြည်ကို လက်လွှတ်လိုက်သည်။ 

ရာဝဏ အုပ်ချုပ်စဉ်တွင် လက္ခပြည်မှာ အလွန်စည်ပြောပြီး ဆင်းရဲငတ်မွတ်သူ မရှိခဲ့ပေ။

အိမ်ထောင်ဘက်
------------

ရာဝဏကို မိန်းမလေ့သူအဖြစ် လူသိများသော်လည်း သူ၏ တဦးတည်းသော မိဖုရားမှာ မာယာသူရနှင့် နတ်ပျိုတော် ဟီမ တို့သမီး မန္ဓုဒါရီ ဖြစ်သည်။ မန္ဓုဒါရီ၏ ဉာဏ်ပညာ ပြည့်စုံမှုနှင့် ပျိုမြစ်နုရွယ်ခြင်းက ကျော်ကြားသော်လည်း သီတာကိုမူ မယှဉ်နိုင်ခဲ့။ 

မန္ဓုဒါရီအပြင် ဓညမာလိနိနှင့် အခြားဇနီးတယောက်လည်း ရှိသေးသည်။ ထိုဇနီးသုံးယောက်မှ သား ၇ ယောက် ရသည်။​​ အလေ့သားသမီးများစွာရှိသည်
**ရာဟုလာထေရ်**သည် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားလက်ထက် 
ထင်ရှားသော ထေရ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား 
သည် ဘုရားမဖြစ်မီ သိဒ္ဓတ္ထမင်းသားဘဝက ယသောဓရာ 
မင်းသမီးနှင့် ထိမ်းမြားလက်ထပ်ရာမှ ဖွားမြင်သော သားတော် 
ဖြစ်သည်။ ဘုရားအလောင်းတော်အဖို့ လကို ရာဟုဖမ်းသကဲ့သို့ 
သံယောဇဉ် အနှောင်အဖွဲ့နှင့် တူသည်ဖြစ်၍ ရာဟုလာအမည် 
တွင်သည်။ 

မဟာသက္ကရာဇ် ၁ဝ၄ ခုနှစ် တပေါင်းလတွင် မြတ်စွာ 
ဘုရားသည် ကပိလဝတ်ပြည်သို့ ကြွတော်မူပြီးနောက် ရာဟုလာ 
၏မယ်တော် ယသောဓရာမိဖုရားသည် သားတော်ရာဟုလာအား 
ဖခမည်းတော် ဘုရားထံတွင် ဖွားတော်မူစဉ်က ပေါ်ပေါက်ခဲ့ 
သော ရွှေအိုးကြီးများကို အမွေတောင်းရန် စေလွှတ်သည်။
ရာဟုလာသည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ရောက်သောအခါ 
မြတ်စွာဘုရားက လောကီအမွေထက် မြတ်သော လောကုတ္တရာ 
အမွေကို ပေးရန် ရှင်မဟာမောဂ္ဂလာန်ကို ခေါ်၍ ဆံရိတ်စေ 
သည်။ ထိုနောက် ရှင်သာရိပုတ္တရာအား သရဏဂုံပေးစေလျက်၊ 
ရှင်မဟာကဿပကို ဩဝါဒဆရာပြုစေကာ သာသနာ့ဘောင်သို့ 
သွတ်သွင်းတော်မူသည်။

ထိုအချိန်တွင် ရှင်ရာဟုလာမှာ အသက် ခုနစ်နှစ်မျှသာ 
ရှိသေးသည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် ရာဟုလာအား သိက္ခာပုဒ် မြဲ 
စေရန် ရာဟုလောဝါဒသုတ်ဖြင့် ဆုံးမတော်မူသည်။ ရာဟုလာ 
ကား သိက္ခာပုဒ်တို့ကို ပို၍ အားထုတ်လိုသောဆန္ဒ ပြင်းထန်လှ 
သည်။ အသက် ၁၈ နှစ်ရွယ်အထိ ပြက်ရယ်ပြုသောစကားကိုမျှ 
မပြောချေ။ ရှင်ရာဟုလာကိုယ်တော်မှာ သုံးဆယ့်နှစ်ပါးသော လက္ခဏာတော်ကြီး၊ ရှစ်ဆယ်သောလက္ခဏာတော်ငယ်တို့နှင့် 
ပြည့်စုံသဖြင့် လူအများက တဏှာပေမဖြင့် ချစ်ခင်ကြသော
ကြောင့် မြတ်စွာဘုရားက မဟာရာဟုလောဝါဒသုတ်ကို 
ဟောတော်မူသည်။

ရှင်ရာဟုလာသည် အသက် ၁၈ နှစ်ရှိသောအခါ ဉာဏ် 
ရင့်ပြီဖြစ်သဖြင့် မြတ်စွာဘုရားက စူဠရာဟုလောဝါဒသုတ်ကို 
ဟောတော်မူရာ တရားတော်၏ အဆုံး၌ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ 
ရောက်သည်။

ရှင်ရာဟုလာသည် သိက္ခာကို ထိန်းသိမ်းရာတွင် အလွန် 
ခိုင်မြဲလွန်ကဲသောကြောင့် သိက္ခာကာမာနံဧတဒဂ်ဘွဲ့ဖြင့် 
ချီမြှောက်တော်မူခြင်း ခံရလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ငရဲသို့ကျရောက်မည့် ဘိက္ခုနီ၏ ဓမ္မငါးမျိုးနှင့် နတ်ပြည်သို့ရောက်ရှိမည့် ဘိက္ခုနီ၏ ဓမ္မငါးမျိုးတို့ကို ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခအားဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

ဒုစရိုက်သုံးပါးပြုကျင့်သူ၊ မိစ္ဆာအယူရှိသူ၊ မိစ္ဆာအယူဖြင့် အကုသိုလ်ကံများ ပြုလုပ်ပြောဆိုသူတို့ ငရဲသို့ရောက်ကြပုံကို အခြားသမဏ ဗြာဟ္မဏတို့ပြော၍ သိသည် မဟုတ်ဘဲ ကိုယ်တော်တိုင်မြင်၊ ကိုယ်တော်တိုင်ထင်ထင်ရှားရှား သိတော် မူခြင်းကြောင့် ဘုရားဟောတော်မူခြင်းကို နာယူခဲ့ရပါကြောင်း ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့ ဥတေနမင်းနန်းတော်၌ ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ဟောသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။


---

မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် တရားငါးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းမိန်းမသည် ဆောင်ယူ၍ ချထားအပ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငရဲ၌ ဖြစ်ရကြောင်းကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၂၊၁၂၄။ အံ၊မြန်၊၂၊၁၅၂-၃။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ပဉ္စကကနိပါတ၊ ၃-တတိယပဏ္ဏာသက၊ (၁၂) ၂-အန္ဓကဝိန္ဒဝဂ္ဂ၊ အဋ္ဌမသုတ်။
2. ↑  -ဣတိဝုတ်၊၂၃၅-၆။ ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၂၁၉-၂၂၀။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၂၀၇-၉။

-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ ၃-တိကနိပါတ၊ ၃-တတိယဝဂ္ဂ၊ ပထမသုတ်။
3. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
4. ↑  *အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန်၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ ၃-တတိယပဏ္ဏာသက (တတိယသုတ်ငါးဆယ်)၊ (၁၂) ၂ - အန္ဓကဝိန္ဒဝဂ် ၈ - မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကသုတ်*။