recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
နေသည် ကြယ်ပုဝါအမျိုးအစားအတွက် ဥပမာတစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။
**ကြယ်ပုဝါ** (အမျိုးအစား:G-V) သည် ပင်မ အစီအစဉ် အတွင်းရှိကြယ်အမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်သည်။ တောက်ပမှုသည် အဆင့် V စတီလာအမျိုးအစားမှာ G ရှိသောကြောင့် တခါတရံ G-V အမျိုးအစားဟု သုံးနှုန်းသည်။ ယင်းကြယ်မျိုးသည် နေထုထည် ၀.၈ မှ ၁.၂ အရွယ်အစားရှိပြီး မျက်နှာပြင်အပူချိန်မှာ ၃၃၀၀ နှင့် ၆၀၀၀ ကေလ်ဗင်ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ယင်းကြယ်အမျိုးအစားများသည် ဟိုက်ဒရိုဂျင်အား ဟီလီယမ်အဖြစ်ပြောင်းလဲပေးပြီး နယူကလိယား ပေါင်းစပ်ခြင်းအား ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ နေသည် နေအဖွဲ့အစည်းတွင် ဒြပ်ဆွဲအားဖြင့် လွှမ်းခြုံထားကာ မြင်သာသောအရွယ်အစားမှာ အကြီးမားဆုံးပင်ဖြစ်သည်။ နေသည် ကြယ်ပုဝါအတွက် အကောင်းဆုံး နမူနာတစ်ခုဖြစ်ပြီး အခြားသောကြယ်များမှာ အယ်လဖာ စင်တော့ရိအေ၊ တောင်း စင်သီ၊ ၅၁ ပီဂါဆီ တို့ဖြစ်ကြသည်။

  

ကြယ်ပုဝါဟု သုံးနှုန်းရခြင်းမှာ ပင်မအစီအစဉ်အတွင်းရှိကြယ်များထဲတွင် G အဆင့်ရှိကာ အနည်းငယ် အဝါရောင်သမ်းသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ နေသည် အမှန်တကယ်မှာမူ အဖြူရောင်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ကမ္ဘာလေထုကြောင့် အဝါရောင်အဖြစ် မြင်ရသည်။ နေကဲ့သော တောက်ပသောကြယ်ပုဝါများသည် နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီတွင် ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းရှိသည်ဟုဆိုသည်။ အခြားသော ကြယ်ပုနီ၊ ကြယ်ဖြူပုတို့မူ ပိုမိုမှေးမှိန်ကြလေသည်။ G-type ကြယ်တို့သည် ဟိုက်ဒရိုဂျင်လောင်စာအား နှစ်ပေါင်း ၁ဝ ဘီလီယံနီးပါးခန့် လောင်ကျွမ်းစေကာ သက်တမ်းအား ကုန်လွန်စေသည်။ ထို့သို့ပြီးပါက ဧရာမ ကြယ်နီအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားပေမည်။ ယင်းကဲ့သို့ ဧရာမ ကြယ်နီကြီးမှ ဆက်လက်လောင်ကျွမ်းပြီးပါက ကြယ်ဖြူပုအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားမည်ဖြစ်သည်။

အခြားကြည့်ရန်
-------------

* ကြယ်ဖြူပု
* ကြယ်ပုနီ
* ကြယ်ပုနက်
* ကြယ်ပုညို

ကိုးကား
-------

1. ↑  Empirical bolometric corrections for the main-sequence, G. M. H. J. Habets and J. R. W. Heintze, *Astronomy and Astrophysics Supplement* **46** (November 1981), pp. 193–237.
2. ↑  Stellar Evolution: Main Sequence to Giant Archived 13 May 2020 at the Wayback Machine. class notes, Astronomy 101, Valparaiso University, accessed on line June 19, 2007.
3. ↑  Alpha Centauri A, SIMBAD query result. Accessed on line December 4, 2007.
4. ↑  Tau Ceti, SIMBAD query result. Accessed on line December 4, 2007.
5. ↑  51 Pegasi, SIMBAD query result. Accessed on line December 4, 2007.
6. ↑  What Color Are the Stars?, Mitchell N. Charity's webpage, accessed November 25, 2007
7. ↑  SIMBAD, entry for Aldebaran, accessed on line June 19, 2007.
**မျက်စိအထူးကုဆေးရုံ (ရန်ကုန်)** သည် ရန်ကုန်မြို့တွင် တည်ရှိသည့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးမျက်စိရောဂါကု ဆေးရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ တာမွေမြို့နယ်၊ နတ်မောက်လမ်း၊ အမှတ် ၃၀ တွင် တည်ရှိသည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

ဆေးရုံကို ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်၊ မတ်လ ၂၆ ရက့်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ခုတင် ၁၅၀ ဆံ့ဆေးရုံဖြစ်ကာ စုစုပေါင်း ဝန်ထမ်း ၂၁၆ ဦးခန့်ဖြင့် လည်ပတ်လျက်ရှိသည်။

ဝန်ဆောင်မှုများ
---------------

ဤဆေးရုံတွင် မျက်စိအတွင်းတိမ်ရောဂါ၊ ရေတိမ်ရောဂါ၊ မျက်စိနာရောဂါ၊ မျက်ခမ်းစပ်ရောဂါ၊ မျက်သားတက်ခြင်း ရောဂါများ၊ ထိခိုက်၍ ရရှိသည့် မျက်စိရောဂါများ၊ မွေးရာပါမျက်စိကွယ်ရောဂါများ စသည်တို့ကို ပိတ်ရက်မရှိ ကုသပေးသည်။ တစ်ပတ်လျှင် ငါးရက်နှုန်းဖြင့် တစ်ရက်လျှင် မျက်စိရောဂါရှင် အယောက် ၅၀ မှ ၈၀ အထိ ခွဲစိတ်ကုသကာ ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ထို့အပြင် ဤဆေးရုံတွင် 
စဉ်ဆက်မပြတ်ဆေးပညာသင်ကြားမှု (Continuing Medical Education) နှင့် စဉ်ဆက်မြတ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး (Continuing Professional Development) အစီအစဉ်များလည်း လုပ်ဆောင်ပေးလျက်ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  ရန်ကုန်မြို့ မျက်စိအထူးကုဆေးရုံကြီး | The Myanmar Times (mmtimes.com)
2. 1 2 3
မြန်မာနိုင်ငံ အမြို့မြို့အရွာရွာတွင် ဝမ်းဘဲကိုတွေ့နိုင်သည်။ အမြီးနှင့် အနောက်ဘက်ပိုင်းတွင် အလွန်နက်သည့် အရောင်ရှိပြီးလျှင် အတောင်များကို ပိတ်ထားသောအခါတွင် အဖြူစင်းကြီးရှိသဖြင့် ဝမ်းဘဲသည်ထူးခြားသည်။ ခြေထောက်များမှာ တောက်ပသည့် အနီရောင်၊ လိမ္မော်ရောင်အထိ ရှိတတ်သည်။ ဝမ်းဘဲ၏ သာမန်အော်သံမှာ 'ဂတ်*ဂတ်*ဂတ်' ဖြစ်သည်။ ဧရာဝတီမြစ်နှင့် ရွှေလီမြစ်ကဲ့သို့သော မြစ်ကြီးများတွင် ဝမ်းဘဲကို တွေ့ နိုင်ပေသည်။ ဝမ်းဘဲသည် အခြားငှက်များနှင့် ရော၍နေလေ့မရှိချေ။ သို့သော် ဘဲခေါင်းစိမ်း (ဘဲခြေနီ)နှင့်ကား ရော၍နေထိုင်သည်ကို တွေ့ရသည်။ ထုံးအိုင်များ၌လည်း ဝမ်းဘဲကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ဝမ်းဘဲသည် ရေမျက်နှာပြင်တွင်သာ အစာရှာဖွေသော ငှက်မျိုးဖြစ်သည်။ ထုံးအိုင်ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ စပါးပင်များကို စားပစ်သည်ထက် ခြေနှင့် နင်းပစ်ခြင်းကြောင့် ပို၍ပျက်စီးစေသည်။ ဝမ်းဘဲ၏ အနှစ်သက်ဆုံးအစာမှာ ရေပိုးရေမွှားများ၊ ဖားများနှင့် တီကောင်များဖြစ်သည်။

ဝမ်းဘဲသည် အသိုက်ကို အပင်များဖုံးအုပ်နေသော မြေကြီးပေါ်တွင် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ ထိုအသိုက်များသည် ရေနှင့်အတော်ဝေးဝေးတွင် ရှိတတ်သည်။ ဘဲရိုင်းများသည် သားပေါက်ချိန်၌ အတောင်နှင့် အမြီးရှိ အတောင်ရှည်များ လဲလှယ်ရန် ကျွတ်ကုန်ကြလေသည်။ ထိုသို့ အတောင်များကျွတ်နေစဉ်တွင် ဝမ်းဘဲသည် အသိုက်မှ အလွန်ထွက်ခဲသည်။ တစ်ခါ အုလျှင် ဝမ်းဘဲသည် ရှစ်ဥမှ ဆယ်ဥအထိ အုတတ်သော်လည်း တခါတရံတွင်မူ ၁၄ ဥအထိ အုတတ်လေသည်။

ဝမ်းဘဲသည် အာရှတိုက် အရှေ့တောင်ပိုင်း၊ ဩစတြေးလျတိုက်၊ ပစိဖိတ်ကျွန်းစုများနှင့် မြောက်ဘက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ဆိုက်ဗီးရီးယား အရှေ့ပိုင်းအထိ ပျံ့နှံ့လျက်ရှိသည်။ ဝမ်းဘဲသည် အန်ဆာရီဖောမီး မျိုးစဉ်တွင် အနာတီဒီး မျိုးရင်းနှင့် အနာတီနီး မျိုးရင်းခွဲတို့တွင် ပါဝင်ပြီးလျှင် ယင်းကို သတ္တဗေဒ(ပါဏဗေဒ‎) အလိုအားဖြင့် အနပ် ပီစီလောရင်းချား ပီစီလောရင်းချား ဟုခေါ်သည်။ ဝမ်းဘဲနှင့် မျိုးစဉ်တူ၊ မျိုးရင်းတူနှင့် မျိုးရင်းခွဲတူ အခြားဘဲတစ်မျိုးမှာ ဘဲခေါင်းစိမ်း၊ဘဲရစ်၊ဘဲအ တို့ဖြစ်သည်။

Male (front) and female Chinese Spotbills (*A. (p.) zonorhyncha*)

ကိုးကား
-------

1. ↑  BirdLife International (2016). "*Anas poecilorhyncha*". *IUCN Red List of Threatened Species* **2016**. IUCN. old-form url
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)
**ပုလင်းရေမမြီးပါနှင့်** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

အသက် ၆၈ နှစ်အရွယ်ရှိ ကန္နီမြို့သူကြီး ဦးဖုန်းမိုသည် မြို့အုပ်နှင့်အတူ အရက်သောက်မိရာ မူးယစ်၍ အိမ်ပေါ်မှ လိမ့်ကျကြောင်း ကြားသိရ၍ ဖွဲ့ဆိုထားသော သံချိုကဗျာ ဖြစ်သည်။

ပုလင်းရေမမြီးပါနှင့်
--------------------

ရီအခြေ ဘိုးဖေက၊ ဒေသရွှေနီမြို့မှာ၊ မင်းပြည်စို့ အမွေခံ။  

  

ဖွားသန့်စင် မြင်သည့်ရက်က၊ ပုခက်တင် ငယ်အခါက၊ နုရုဒ္ဓါ သတို့သားကဲ့သို့၊ စားအစာ ဘယ်ထမင်းနှင့်၊ ဘယ်ဟင်းမှာ ဘယ်ကဖြစ်သည်ဟု၊ ရင်းမြစ်ကို မသိခဲ့အုံးခဲ့ဘု၊ ဘုန်းရှိတဲ့ကံ။  

  

ဘိလပ်စံ ထပ်မံလို့ စိုးပြန်တော့၊ အရိုးကို အရွက်မဖုံးနိုင်ဘု၊ ဆက်အုံးပြန် ခံယူလျင်းပေရ၊ တူရင်းချာ သမက်သားကိုဖြင့်၊ ကိုးစား၍အပ်ခါနှံ၊ လာဘ်လာဘံရွှင်တောင်း။  

  

မိတ္ထိပြေ ဝေဒေဟက၊ ဒေသမဇ္ဇဂုံးသို့၊ မဟော်လုင်ကို၊ ခေါ်ချင်အုံးသော်ကြောင့်၊ ညည့်သုံးယာမ်အခါကြီးတွင်မှ၊ မြင်းစီးကာ ကိုယ်တိုင်သွားတော့၊ တံခါးတွင် မြင်းကျွံလို့ ကျိုးပါသတဲ့၊ ပြည်စိုးကံ မတ်ရှစ်သောင်းငဲ့၊ အပေါင်းအဖော်ကြောင့်၊ ချိန်မတော် အိမ်ပေါ်ကလျောပြန်ခဲ့၊ ငယ်သောဟိုအခါကဲ့သို့၊ ကိုယ်ခန္ဓာကို အတင့်မရည်းသာဘု၊ အပြင်းပြေ ပုလင်းရေကို မမြီးရစ်ပါနှင့်၊ သည်းခံဘို့ကောင်း။

ခက်ဆစ်
------

၁။ နုရုဒ္ဓါ = အနုရုဒ္ဓါ သတို့သား၊ မိဘထံမှ မုန့်ကိုတောင်းရာ မရှိဟုဆိုသဖြင့် မရှိမုန့်ကိုပင် တောင်းပြန်သောအခါ နတ်တို့က နတ်ဩဇာကို ထည့်ပေးလိုက်လေသည်။

၂။ မိတ္ထိပြေ = မိတ္ထိလာ (ဝါ)၊ မိဓိလာတိုင်းပြည်။

၃။ ဝေဒေ= ဝိဒေဟရာဇ်မင်းကြီး။

၄။ မဇ္ဈဂုံး = မဇ္ဈဂုံးရွာ၊ မဟော်သဓာလုလင်နေသည့်ရွာ။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
**အေဂျင် ပင်လယ်** (**အဂျီးယန် ပင်လယ်**) (ဂရိ Αιγαίο Πέλαγος; အင်္ဂလိပ် Aegean Sea, IPA: /ɪˈdʒiən/) သည် ဥရောပတိုက် အရှေ့ဘက်ရှိ ဂရိ နိုင်ငံနှင့် အာရှတိုက် အနောက်ဘက်ရှိ တူရကီ နိုင်ငံတို့ ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ရှေးခေတ် ဂရိမြို့ပြနိုင်ငံများ ကာလကတည်းက ဂရိအချင်းချင်းသော်လည်းကောင်း၊ ဂရိတို့ နှင့် အရှေ့ဘက် အာရှတိုက်မှ ဖိုနီးရှန်းများ၊ အာရပ်များနှင့်လည်းကောင်း ကုန်သွယ်မှုနှင့် စစ်ရေးတို့တွင် အလွန်အရေးပါလှခဲ့သော ပင်လယ်ဖြစ်သည်။

မြေထဲပင်လယ်၏ ပင်လယ်ကွေ့၊ သို့မဟုတ် လက်တက်ဖြစ်၏။ ယင်းသည် အနောက်ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်တို့၌ ဂရိနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်၌ အာရှမိုင်းနားနှင့် တောင်ဘက်၌ ကရိကျွန်းတို့၏ အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အီးဂျီးယန်းပင်လယ်သည် မိုင် ၄ဝ၁ ခန့် ရှည်လျား၍၊ အကျယ်ဆုံး နေရာတွင် ၁၇၅ မိုင် ရှိ၏။ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် မာမာရာပင်လယ်နှင့် ဒါးဒနဲ ရေလက်ကြားအားဖြင့် ဆက်လက် ရှိသည်။

အီးဂျီးယန်းပင်လယ်အတွင်း ကျွန်းများ ပေါများလှရကား သင်္ဘောများသည် ယင်းတို့ကို ရှောင်တိမ်း ကူးသန်းသွားလာရ သည့်အတွက် အတန်အန္တရာယ် ထူပြော၏။ ထိုကျွန်းအများအပြားသည် မီးတောင်များကြောင့် ပေါ်ထွန်းလာသော ကျွန်းများဖြစ်၏။ အချို့ကျွန်းများသည် ဂရိပုံပြင်နှင့် သမိုင်းတို့တွင် ထင်ရှား၏။ ဥရောပတိုက် ယဉ်ကျေးမှု စတင်ပေါက်ဖွားရာ ဒေသလည်း ဖြစ်၏။

အရေးပါသောကျွန်းများတွင် ကရိကျွန်း၊ ဒိုဒီကန်နီးကျွန်းများ၊ ဒဲလောကျွန်း၊ ဆေးမော့ကျွန်း၊ လက်စဗော့ ကျွန်း၊ လင့်မနော့ကျွန်း၊ ပတ်တမော့ကျွန်းနှင့် ရုတ်ကျွန်းတို့ ပါဝင်၏။ 

ဒိုဒီကန်နီး ကျွန်းများကို ဒုတိယကမ္ဘာ စစ်အပြီးတွင် ဂရိနိုင်ငံက ပိုင်ဆိုင်လာခဲ့၏။ ၁ဝဝ၄ စတုရန်း မိုင် ကျယ်ဝန်း၍ လူဦးရေ ၁၂၃ဝ၂၁ ခန့်နေထိုင်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  DRAINAGE BASIN OF THE MEDITERRANEAN SEA, UNECE
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)
ဂျာမန်ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ (အရှေ့ဂျာမနီ နိုင်ငံ) ၏
သမ္မတ ဝေါ်လတာ အူးဗရစ်သည် ၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင်
ဖွားမြင်သည်။ ၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဂျာမန်ကွန် မြူနစ်
ပါတီဝင်ဖြစ်ပြီးနောက် ရုရှနိုင်ငံ မောစကိုမြို့သို့ သွားရောက်
ခဲ့လေသည်။ ထိုမှဂျာမနီနိုင်ငံသို့ပြန်လည် ရောက်ရှိလာသော
အခါတွင် ဂျာမန်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏နိုင်ငံရေးဌာနတွင် ဌာနမှူး
အဖြစ်ဆောင်ရွက်ရလေသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးဆုံး၍
ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားကော်မတီဟူ၍ ဖွဲ့စည်းသောအခါ
ဝေါ်လာတာအူးဗရစ် သည် အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်လာသည်။

၁၉၄၆ ခုနှစ် မေလအတွင်း၌ ဂျာမန်ဒီမိုကရက် တစ်သမ0x057တ
နိုင်ငံဆိုရှယ် လစ်ညီညွတ်ရေးပါတီ ဗဟိုကောင်မတီ ဌာနချုပ်
၏ အတွင်းရေးမှူးများအဖွဲ့တွင် အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ်ရွေးချယ်
တင်မြေ|ာက်ခြင်း ခံရလေသည်။ ၁၉၄၆ ခု၊ အောက်တိုဘာလ
တွင် ဂျာမန်ဒီမိုကရက်တစ် သမ0x057တနိုင်ငံ၏ပြည် သူ့ လွှတ်
တော်တွင် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်တင်
မြေ|ာက် ခြင်းခံရသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဧပြီလ၌ ဂျာမန်ဒီမို
ကရက်တစ် သမ0x057တနိုင်ငံ ပြည်သူ့ကောင်စီ၏ လက်အောက်
ရှိ ဗဟိုစီးပွားရေးကော်တီတွင် ဥက0x033ဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း
ခံရသည့်ပြင် ဂျာမန် ဆိုရှယ်လစ် ညီညွတ်ရေးပါတီ ဗဟို
ကော်မတီတွင် ပထမ အတွင်းရေးမှူးလည်း ဖြစ်လာသည်။

၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလ ၇ ရကေ့်နတွင် အရှေ့
ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ သမ0x057တဖြစ်သူ ဝီလဟိန်း ပီးယက် ကွယ်လွန်
သောအခါ သမ0x057တ ရာထူးကို ပယ်ဖျက်၍ နိုင်ငံတော်ကောင်စီ
ဟူ၍ အစားထိုး ဖွဲ့စည်းရာ ဝေါ်လတာအူးဗရစ်သည် နိုင်ငံ
တော်ကောင်စီ ဥက0x033ဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းခံရလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅)
**မေလင်းလက်ဆွေ**သည် မြန်မာ့ဆေးပညာသမိုင်း၌ မြန်မာ့ပထမဆုံး ဖန်ပြွန်သန္ဓေသား ကလေးငယ်အဖြစ် မှတ်ကျောက်တင်ထားခြင်းခံရသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဖန်ပြွန်သန္ဓေသား ဆိုသည်မှာ ခန္ဓာကိုယ်သားအိမ်ပြင်ပ၌ သန္ဓေအောင်စေ၍ မိခင်၏သားအိမ်အတွင်းသို့ သန္ဓေသားလောင်းအား ပြန်လည်ထည့်သွင်း၍ ကိုယ်ဝန်ဆောင်စေသောနည်းလမ်းဖြစ်သည်။

မွေးဖွားမှုနှင့် ငယ်ဘဝအကြောင်း
------------------------------

မေလင်းလက်ဆွေကို ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ပဲခူးတိုင်း၊ တောင်ငူမြို့ရှိ တော်ဝင်ဆေးရုံ၌ သားဖွားနှင့်မီးယပ် ပါမောက္ခ ဒေါက်တာဒေါ်မြမြ၊ သားဖွားနှင့်မီးယပ် အထူးကုဆရာဝန်ကြီး ဒေါက်တာဒေါ်မေသူမျိုးညွန့်၊ မေ့ဆေးဆရာဝန်ကြီး ဒေါက်တာ‌ဋ္ဌေးဋ္ဌေးမြင့်နှင့် ဒေါက်တာအေးမောင်၊ ဒေါက်တာကြည်ကြည်စိန်၊ ကလေးအထူးကုဆရာဝန်ကြီး ဒေါက်တာစန်းစန်းမြင့် သူနာပြုဆရာမကြီး နော်ချိုချိုအေးနှင့် သားလောင်းဗေဒပညာရှင် မမြတ်သဇင်တို့မှ အောင်မြင်စွာ ခွဲစိတ်မွေးဖွားပေးခဲ့ကြသည်။ မွေးဖွားစဉ်က ကိုယ်အလေးချိန်မှာ ၇ ဒသမ ၀၄ ပေါင် (၃.၂ ကီလိုဂရမ်) ရှိသည်။ မြန်မာ့ပထမဆုံး ဖန်ပြွန်သန္ဓေသားသမီးငယ်၏ ဖခင်ဖြစ်သူ ဒေါက်တာဘဆွေနှင့် မိခင်ဖြစ်သူ ဒေါ်တင်မေထွေး (ခ) မချောစုတို့မှာ အသက် ၃၀ နှစ်ကျော်အရွယ်များဖြစ်ပြီး မိခင်လောင်း၏ သားဥပြွန်နှစ်ဖက်စလုံးပိတ်နေသော ပြဿနာကြောင့် အိမ်ထောင်သက် ၉နှစ်တိုင်အောင် သားသမီးမထွန်းကားခဲ့ကြပေ။ မိခင်လောင်း၏ သားဥပြွန်လမ်းကြောင်းပွင့်စေရန်  ၃ ကြိမ်တိုင်တိုင် ကုသမှုခံယူခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့သောကြောင့် နောက်ဆုံးတွင် ဖန်ပြွန်သန္ဓေသားနည်းပညာ၏ အကူအညီဖြင့် သားသမီးရယူရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။

ဖခင်လောင်းဖြစ်သူ ‌ ဒေါက်တာဘ‌ဆွေ၏သုတ်ပိုးလေးများနှင့် မိခင်လောင်းဖြစ်သူ ဒေါ်တင်မေထွေး (ခ) မချောစု၏ သားဥလေးများကို ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့၌ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဗဟိုစည်အထူးကုဆေးခန်း၏ ဌာနခွဲတစ်ခုဖြစ်သော ဗဟိုစည်မျိုးပွားမှုဆိုင်ရာ အကူအညီပေးရေးစင်တာ ၏ ဓာတ်ခွဲခန်းထဲ၌ သားလောင်းဗေဒပညာရှင် မမြတ်သဇင်မှ မျိုးစပ်သန္ဓေအောင်စေခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့၌ သန္ဓေအောင်ပြီးသော သန္ဓေသားလောင်းကို မိခင်လောင်း၏သားအိမ်အတွင်းသို့ သားဖွားနှင့်မီးယပ် ပါမောက္ခ ဒေါက်တာဒေါ်မြမြနှင့် သားဖွားနှင့်မီးယပ် အထူးကုဆရာဝန်ကြီး ဒေါက်တာဒေါ်မေသူမျိုးညွန့် တို့မှ ပြန်လည်ထည့်သွင်းပေးခဲ့ပြီး မိခင်လောင်းကို အောင်မြင်စွာကိုယ်ဝန်ဆောင်စေခဲ့သည်။ ဤသို့ ဖြင့် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် မမေလင်းလက်ဆွေကို မြန်မာ့ပထမဆုံး ဖန်ပြွန်သန္ဓေသားကလေးငယ် အဖြစ် အောင်မြင်စွာ မွေးဖွားနိုင်ခဲ့ပြီး မြန်မာ့ဆေးပညာသမိုင်း မှတ်တိုင်အဖြစ် Health Digest ဂျာနယ် အတွဲ (၄)၊ အမှတ်(၄၉) ၊ အခြား ဂျာနယ်များနှင်. မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း နှစ်ချုပ် ၂၀၀၉ တို့ ၌ ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။

ပညာရေး
------

ယခုလက်ရှိတွင် မြန်မာ့ပထမဆုံး ဖန်ပြွန်သန္ဓေသားကလေးငယ် မေလင်းလက်ဆွေသည် ပုဂ္ဂလိက ကျောင်းတစ်ခု၏ Grade 8 တွင် ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  in vitro fertilization
2. ↑  မြန်မာ့ စွယ်စုံကျမ်း နှစ်ချုပ် ၂၀၀၉
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

 သုတ်ပေါင်း ၂၈-သုတ်။

ဤအဋ္ဌာနပါဠိ၌-ဝဂ်ပေါင်း ၃-ဝဂ် ပါရှိပါသည်။ ပထမဝဂ်၌ သုတ်ပေါင်း ၁၀သုတ်၊ ဒုတိယဝဂ်၌ ၉-သုတ်၊ တတိယဝဂ်၌ ၉-သုတ် တို့ပါရှိပါလေသည်။

ပထမဝဂ်၌ -သောတာပန် အရိယာသာဝက၏ မဖြစ်နိုင်သော အကြောင်းအရာများနှင့် ပုထုဇဉ်အတွက် ဖြစ်နိုင်သော အကြောင်းအရာများကို သုက္ကပက္ခ, ကဏှပက္ခ တစ်စုံစီ ဟောတော်မူပါသည်။

ဒုတိယဝဂ်၌ -လောကဓာတ် (ဇာတိခေတ်) တစ်ခု၌ သဗ္ဗညုဘုရားရှင် တစ်ဆူ သာပွင့်ပုံ၊ စကြာမင်း တစ်ဦးသာဖြစ်နိုင်ပုံထုံးစံနှင့် အမျိုးသမီးဘဝဖြင့် မရနိုင်သောဘဝများ၊ ဒုစရိုက် သုံးမျိုးကြောင့် ဣဋ္ဌ-ကန္တ-မနာပ အကျိုးဝိပါက်များ မဖြစ်နိုင်ပုံတို့ကို ဟောတော်မူပါသည်။

တတိယဝဂ်၌ -သုစရိုက် သုံးမျိုးကို ကျင့်သောပုဂ္ဂိုလ်များ အနိဋ္ဌ-အကန္တအမနာပ အကျိုးကို မခံစားရပုံ၊ အပါယ-ဒုဂ္ဂတိ-ဝိနိပါတနိရယတို့၌ မဖြစ်နိုင်ပုံ၊ ဒုစရိုက် သုံးမျိုးကို ပြုကျင့်သော ပုဂ္ဂိုလ်များ သုဂတိ သဂ္ဂလောက၌ မဖြစ်နိုင်ပုံတို့ကို ကဏှသုက္ကနှစ် ပက္ခစီ ခွဲ၍ ဟောကြားတော်မူပါသည်။ ။

အဋ္ဌကထာ၌ -ပထမဝဂ်-ရှေ့ပိုင်းသုံးသုတ်ဖြင့် ပုထုဇဉ်တို့ စွဲစွဲမြဲမြဲ ယူထားသော အတ္တဝါဒကို ဖြေရှင်း၍ ဟောပုံ၊ ပုထုဇဉ်နှင့်အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့ ခြားနားချက်၊ ပုထုဇဉ် ဘဝ၏ အပြစ်ကြီးလေးပုံ၊ အရိယာသာဝကတို့ စွမ်းအားရှိပုံ၊ အာနန္ဒရိယ ကံများ၏အပြစ် ဝေဖန်ချက်၊ ယခုခေတ် စေတီများနှင့် ဗောဓိပင်တို့ကို ဖျက်ဆီးရာ၌ အကျိုးအပြစ်၊ သံဃဘေဒကကံ အပြစ်ကြီးပုံ၊ ဇာတိ, အာဏာ, ဝိသယခေတ်အကြောင်း၊ မရှေ့မနှောင်း (အပုဗ္ဗ အစရိယ) အဖွင့်၊ သဗ္ဗညုဘုရားရှင်နှင့် စကြာမင်းတို့ တစ်ဆူ တစ်ဦးတည်းသာ ပွင့်တော်မူခြင်း အကြောင်း၊ အမျိုးသမီးဘဝနှင့် ဣတ္ထိလိင်္ဂ အကြောင်း၊ အရှင်သောဏထေရ် (ဓမ္မကထိက)၏ ဖခင်ကြီးဝတ္ထုနှင့် သုစရိုက်နှင့် ဒုစရိုက်အကြောင်းတို့ကို ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ဖွင့်ပြထားပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၁၊၂၈-၃၁။ အံ၊မြန်၊၁၊၃၇-၄၀။ အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၅၂-၃၆၅။ အံ၊ဋီ၊၁၊၂၁၁-၂၂၁။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဧကကနိပါတ၊
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**အေဂျက်** (ရှေးဟောင်းဂရိ: Αἴας ၊ အင်္ဂလိပ်: Ajax) သည် ဂရိဒဏ္ဍာရီလာ သူရဲကောင်း ဖြစ်သည်။ ဟိုးမားရေးသည့် ဣလိရော့ ကဗျာရှည်တွင် အဓိကဇာတ်ကောင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။

ကိုယ်ရေးအကျဉ်း
--------------

ဆလာမစ်ဘုရင် ဆိုင်ချရီယပ်၏ သမီး ပယ်ရီဘိုယာနှင့် အေဂျီနာဘုရင် အေးကပ်၏ သား တဲလမွန်တို့မှ မွေးသည်။ နောင်သော် အေဂျက်က ဆလာမစ်ဘုရင် ဖြစ်လာသည်။ အွိုင်းယပ်၏သား အေဂျက်နှင့် ကွာပြားစေရန် တဲလမွန်သား အေဂျက် (သို့) အေဂျက်ကြီးဟု ခေါ်ကြသည်။ 

မနုအဿ ချီရွန်က အတိုက်အခိုက် သင်ပေးသည်။ အလန့်အကြောက်ကင်းပြီး ခွန်အားကြီးကာ တိုက်စွမ်းခိုက်ဉာဏ် မြင့်ကြောင်း စာပေတို့၌ ဖော်ပြခံရသည်။

ထရိုဂျန်စစ်ပွဲ
--------------

အက်ဂါမမ်မွန်ဘက်တွင် အာခိလိအား ဖယ်ပြီးလျှင် အေဂျက်နှင့် အိုဒစ်ဆီယပ်သည် နာမည်အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ တကြိမ်သော် ဟက်တာနှင့် ရင်ဆိုင်တွေ့၍ စီးချင်းထိုးရာ တနေကုန်သော်လည်း အဖြေမပေါ်။ လူလုံးမကွဲသည့်နောက် သရေသတ်မှတ်ကာ ပြန်ကြသည်။ အေဂျက်က ဟက်တာကို ခရမ်းရောင်ခါးစည်းကြိုး လက်ဆောင်ပေးသည်။ ဟက်တာက ဓားမြမြတလက် ပေးသည်။ 

ပက်ထရိုကလပ် သေပြီးနောက် ဟက်တာက အလောင်းကို သယ်သွားမည် ပြုသည်။ မီနယ်လော့အကူအညီနှင့် ဟက်တာကိုတားကာ အလောင်းကိုလုပြီး ရထားနှင့် ပြန်သယ်လာသည်။ သို့သော်လည်း အာခိလိ၏ ချပ်ဝတ်တို့ကို ထရိုဂျန်တို့ ချွတ်ယူလိုက်ပြီ ဖြစ်သည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

အာခိလိသေသော် အေဂျက်နှင့် အိုဒစ်ဆီယပ်တို့က ထရိုဂျန်တို့ကို တိုက်ကာ အာခိလိအလောင်းကို ယူပြီး သူ့ရဲဘော် ပက်ထရိုကလပ်နှင့် ယှဉ်၍ မြုပ်ပေးသည်။ ဟက်ဖေးစတပ်၏ အာခိလိအတွက် ချပ်ဝတ်မှာ အေဂျက်တို့နှစ်ယောက်ကို သွေးကွဲစေသည်။ ခေါင်းဆောင်ပိုင်းတို့ စုရုံး ဆုံးဖြတ်ကြရာ အိုဒစ်ဆီယပ်က ရသည်။ မိမိမှာ အိုဒစ်ဆီယပ်လောက် မရဲမစွမ်းဟု ခံစားရသဖြင့် စိတ်ထိခိုက်ကာ ဟက်တာပေးသည့်ဓားဖြင့် ကိုယ့်ကိုယ်ကို အဆုံးစီရင်သည်။
**ကြယ်ပုနက်** ဆိုသည်မှာ သီအိုရီဆိုင်ရာ စတီလာအကြွင်းအကျန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့သည် ကြယ်ဖြူပုတို့မှ အပူနှင့်အလင်းများ ထုတ်မပေးနိုင်တော့သည့် အေးမြသော ကြယ်အမျိုးအစားများ ဖြစ်ကြသည်။ ကြယ်ပုနက်အဆင့်သို့ ရောက်ရှိရန် သက်တမ်းမှာ ၁၃.၈ ဘီလီယံနှစ်ရှိသောကြောင့် (ယနေ့စကြဝဠာ၏သက်တမ်းထက် ကျော်သည်)
ကြယ်ပုနက်များသည် စကြဝဠာတွင် မတည်ရှိနိုင်သေးပေ။ ကြယ်ဖြူပုဆိုသည်မှာ ပင်မ အစီအစဉ် အတွင်းရှိကြယ်တို့မှ ဆင့်ကဲ့ပြောင်းလဲလာသော ကြယ်ဖြစ်ရာ (ယင်းတို့ အချိန်ကြာလာသော် ကြယ်ပုနက်အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားပေမည်) နေထုထည်ထက် ၉ မှ ၁ဝ အထိ လျော့နည်းသည်။ အအေးမြဆုံး ကြယ်ဖြူပုတို့၏အပူချိန်အား တိုင်းတာရာတွင် လေ့လာနိုင်သောစကြဝဠာအနားစွန်းမှ အကန့်အသတ်တစ်ခုပင်တည်း။ အကယ်၍ ကြယ်ပုနက်များ တည်ရှိခဲ့လျင်တောင်မှ ယင်းတို့အား ခြေရာခံမိရန် အင်မတန် ခက်ခဲပေလိမ့်မည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ယင်းတို့၏ အပူချိန်နှင့်အလင်းတို့ ထုတ်ပေးမှုသည် အင်မတန် နည်းပါးလှသည်။ သို့သော်လည်း ယင်းတို့၏ ဒြပ်ဆွဲအားကိုမူ ခြေရာခံနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ မကြာသေးခင်ကမှ နက္ခတ္တပညာရှင်များ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်မှာ အပူချိန် ၃၉၀၀ ကေလ်ဗင်အောက်ရှိသော ကြယ်ဖြူပုအချို့အား ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။
ယင်းတို့သည် သက်တမ်းအားဖြင့် ၁၁ မှ ၁၂ ဘီလီယံကြားတွင် ရှိကြသည်။ အနာဂတ်တွင်
ကြယ်တို့၏ ဆင့်ကဲ့ပြောင်းလဲမှုအား ရူပဗေဒဆိုင်ရာမေးခွန်းများထုတ်ရန် အလွန်ခက်ခဲသဖြင့် ကြယ်ဖြူပုတစ်စင်းသည် ကြယ်ပုနက်အဖြစ် ပြောင်းလဲရန် အချိန်မည်မျှကြာမည်ဆိုသည်အား ခန့်မှန်းရန် မလွယ်ကူလှပေ။ ဘယ်ရိုးနှင့် တယ်ပလာဆိုသူတို့ ခန့်မှန်းသည်မှာ ကြယ်ဖြူပုတစ်စင်းသည်
၅ ကီလိုကေလ်ဗင်အောက်သို့ အပူချိန်ရောက်ရှိရန် နှစ်ပေါင်း ၁ဝ၁၅ ကြာမည်ဟုဆိုသည်။ ကြယ်ပုနက်များအား တွင်းနက်၊ နယူထရွန်ကြယ်များနှင့် မရောထွေးပါနှင့်။

နေမင်း၏အနာဂတ်
-------------

နေသည် အချိန်ကြာလာသော် ကြယ်ဖြူပုမှတစ်ဆင့် ကြယ်ပုနက်အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားပေးမည်။ နေအား မိမိတို့မြင်ကွင်းမှ လုံးဝပျောက်ကွယ်သွားပေလိမ့်မည်။ သို့သော်လည်း ဒြပ်ဆွဲအားကိုမူ တွေရှိရမည်ဖြစ်သည်။ နေသည် ကြယ်ပုနက်ဖြစ်ရန်မှာ နှစ်ပေါင်း ၁ ကွာဒရေလီယံ (၁ဝ၁၅) ဖြစ်သည်။

အခြားကြည့်ရန်
-------------

* ကြယ်ဖြူပု
* ကြယ်ပုနီ
* ကြယ်ပုညို
* ကြယ်ပုဝါ

ကိုးကား
-------

1. 1 2  Johnson၊ Jennifer။ Extreme Stars: White Dwarfs & Neutron Stars (PDF)။ Ohio State University။  2007-05-03 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. 1 2  Richmond၊ Michael။ Late stages of evolution for low-mass stars။ Rochester Institute of Technology။  2006-08-04 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Charles Alcock, Robyn A. Allsman, David Alves, Tim S. Axelrod, Andrew C. Becker, David Bennett, Kem H. Cook, Andrew J. Drake, Ken C. Freeman, Kim Griest, Matt Lehner, Stuart Marshall, Dante Minniti, Bruce Peterson, Mark Pratt, Peter Quinn, Alex Rodgers, Chris Stubbs, Will Sutherland, Austin Tomaney, Thor Vandehei, Doug L. Welch (1999). "Baryonic Dark Matter: The Results from Microlensing Surveys". *In the Third Stromlo Symposium: the Galactic Halo* **165**: 362. Bibcode: 1999ASPC..165..362A.
4. ↑  12-Billion-Year-Old White-Dwarf Stars Only 100 Light-Years Away
5. ↑  Fred C. Adams and Gregory Laughlin။ A Dying Universe: The Long Term Fate and Evolution of Astrophysical Objects။ DOI:10.1103/RevModPhys.69.337။
အတ္တလန်တစ်မြို့တော် ရှိနိုင်ခဲ့သည့်နေရာကို ပြသထားသောမြေပုံ (၁၈၈၂)
**အတ္တလန်တစ်မြို့တော်** (in Greek, Ἀτλαντὶς νῆσος, "island of Atlas") သည် ၃၆၀ ဘီစီ အတွင်းပြောကြားခဲ့သော ပလေတို၏ စကားများဖြစ်သော တင်မေရပ်စ် နှင့် ကရီတီရပ်စ်တို့မှ ဒဏ္ဏာရီဝင် ကျွန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ပလေတို၏ ပြောကြားချက်အရ အတ္တလန်တစ်မြို့တော်သည် ဆော်လမွန်ခေတ် လွန်ခဲ့သော နှစ် ၉၀၀၀ ခန့်က အတိအကျအားဖြင့် ၉၆၀၀ဘီစီတွင် ဥရောပအနောက်ဘက်အခြမ်းနှင့် အာဖရိကအနောက်ဘက် အခြမ်း ဟာကျူလီ ထောက်တံ (Pillar of Harcules) ၏ အရှေ့တွင် တည်ရှိခဲ့သည်။ အေသင်မြို့ကို သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးပမ်းမှု ကျဆုံးပြီးချိန်တွင် အတ္တလန်တစ်မြို့တော်သည် ‘‘ကံကြမ္ဘာဆိုး၏ နေ့နှင့်ည’’ ပင်လယ်ထဲသို့ နစ်မြုပ်သွားခဲ့သည်။ 

ပညာရှင်များသည် ပလေတို၏ ပုံပြင်ကို ရှေးဟောင်း ရိုးရာများတွင် အဓိကပါဝင်နေမှုကို လက်မခံပေ။ ကရီတီရပ်စ်ထဲတွင် ပလေတိုသည် ရှေးဟောင်း အေသင်လူမျိုးများနှင့် အတ္တလန်တစ်မြို့တော်သားတို့သည် အေသင်လူမျိုး ထိပ်တန်း ဥပဒေရေးဆွဲသူ ဆိုလွန် အီဂျစ်သို့ ခရီးထွက်လာရောက်ခြင်းကို တားမြစ်ခဲ့သည် ဟုပြောကြားခဲ့သည်။ အီဂျစ်တွင် ဆိုလွန်သည် အေသင်မြို့နှင့် အတ္တလန်တစ်မြို့တော်တို့၏ သမိုင်းကို ဂရိဘာသာသို့ ဘာသာပြန်ခဲ့သော ဆိုင်းရပ်စ်မြို့၏ ဖာသာနှင့် တွေ့ရှိခဲ့သည်။

ဒဏ္ဍာရီဝင် အတ္တလန်တစ်မြို့တော်ရှိခဲ့သည်ဟု ဖြစ်နိုင်ခြေကို ဆွေးနွေးမှုများစွာပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း များသောအားဖြင့် နောက်ပိုင်း စာရေးဆရာများက လက်မခံခဲ့ပေ။ အလန်ကမ်မရွန်က ‘‘အရင်တုန်းကလူတွေကသာ အတ္တလန်တစ်မြို့တော် အကြောင်းကို အလေးထားကြတာပါ။ ခုနောက်ပိုင်းတော့ ဘယ်သူမှ သိပ်အလေးမထားတော့ဘူး’’ဟု ရေးသားခဲ့သည်။
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**အတိမဟန္တကဗဠသိက္ခာပုဒ်** **(သက္ကစ္စဝဂ်)**

ဆွမ်းလုပ် ကြီးမှု
-----------------

ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ... ဆွမ်းလုပ်ကို အလွန်ကြီးစွာ လုပ်၍ စားကြကုန်၏၊ ထိုသို့ ဆွမ်းလုပ်ကြီးကြီး လုပ်၍ စားခြင်းကား ပါးစပ်ထဲ၌ မို့မောက် ဖေါင်းပွနေသောကြောင့် အမြင်မတော်လှ၊ လောဘကြီးသကဲ့သို့လည်း ထင်ရ၏၊ သို့ဖြစ်၍ လူတို့ကဲ့ရဲ့သောကြောင့်...

"နာတိမဟန္တံ ကဗဠံ ကရိဿာမီတိ သိက္ခာ ကရဏီယာ"။ဟု ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

မြန်မာပြန်
----------

ဒေါင်းဥအလား အလွန်ကြီးမားသော ဆွမ်းလုပ်ကို မပြုအံ့"ဟု အလေ့အကျင့်ကို ပြုရမည်။

ဒေါင်းဥသည်ကြီး၏၊ ကြက်ဥသည် သေးငယ်၏၊ ထို့ကြောင့် ဒေါင်းဥနှင့် ကြက်ဥ ၂-မျိုး၏ အလယ်လောက်ရှိသော ဆွမ်းလုပ်ကို ပြုရမည်ဟု ဆိုလိုသည်၊ ကြီးခြင်းကိုသာ တားမြစ်လိုသောကြောင့် ကြက်ဥလောက် ငယ်သည့်အတွက်ကား အာပတ်မသင့်ပါ၊ ["ကုက္ကုဋဏ္ဍံ အတိခုဒ္ဒကံတိ ဣဒံ အသာရုပ္ပဝသေန ဝုတ္တံ၊ -အတိမဟန္တေဧဝ အာပတ္တီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ"-ဝိမတိ ဋီကာ၊] ဆွမ်းလုပ်မဟုတ်သော သစ်သီး မုံ့ လက်သုပ်စသည်ကား ကြီးသော်လည်း အနာပတ္တိ။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
အသိပေးချက်များ(Notifications)

ဖေ့စ်ဘုတ်အသုံးပြုသူများအား ဆွဲဆောင်မှု အရှိဆုံး Features ထဲတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ မိမိအား Facebook တစ်ခွင်မှ အဖြစ်အပျက် အချက်အလက်များကို မျက်ခြေမပျက်စေရန် အသေးစိတ်ဖော်ပြပေးခြင်းဖြစ်သည်။

အင်္ဂါရပ်များ
-------------

### နယူးဖိ(ဒ်)(News Feed)

၂၀ဝ၆ စက်တင်ဘာလတွင် ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်မှ ၎င်း၏ အင်္ဂါရပ် အသစ်ဖြစ်သော နယူးဖိ(ဒ်) အားမိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ယင်း နယူးဖိ(ဒ်) တွင် မိမိ၏ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်သူငယ်ချင်းများ၏လုပ်ဆောင်ချက်များ (ဓာတ်ပုံပြောင်းခြင်း၊ လာမည့် မွေးနေ့ရက်အကြို) ကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ထို့အပြင် နယူးဖိ(ဒ်) တွင် သူငယ်ချင်းများ၏ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်မျက်နာပေါ်မှ ရေးသားထားသော အကြောင်းအရာများကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ၂၀၁၁ တွင် နယူးဖိ(ဒ်) အား ပြန်လည် ဆန်းသစ်ထားပြီး ယခုအခါ လူကြိုက်အများဆုံး အဖြစ်အပျက်များ၊ မကြာမှီမှအကြောင်းအရာ များကိုပါ ရွေးချယ်ကြည့်ရှုနိုင်ပြီဖြစ်သည်။

၂၀၁၃ မတ်လ တွင် ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် မှ နယူးဖိ(ဒ်)အား ထပ်မံ ဆန်းသစ်ခဲ့သည်။

#### ပေးပို့ဆက်သွယ်အပ်နှံခြင်း(Friend Requests)

မိမိမှဖြစ်စေ မိမိထံသို့ဖြစ်စေ အခြားဖေ့စ်ဘွတ်ခ်အသုံးပြုသူများအား ပေးပို့ဆက်သွယ်အပ်နှံခြင်း ဖြစ်သည်။ အသုံးပြုသူသည် လက်ခံခြင်း(Accept) သို့မဟုတ် နောင်မှသာ(Not Now) ဟူ၍ ရွေးချယ်နိုင်သည်။

##### ဝေါ(လ်) (Wall) (နောက်ပိုင်းတွင် တိုင်း(မ်)လိုင်း(Time Line) ဟု အစားထိုးပြင်ဆင်လိုက်သည်)

မိမိ၏ ဝေါ(လ်)ပေါ်တွင် အခြားသော အသုံးပြုသူများတင်ထားသော ဓာတ်ပုံများ၊၎င်းတို့ရေးသားထားသောအကြောင်းအရာ (Status) များ၊ မှတ်စု (notes)၊ ဝေမျှထားသော စာမျက်နာ (Page) များကို အချိန်၊ရက်စွဲနှင့်တကွမြင်တွေ့နိုင်သည်။

###### တက်(ဂ်) (Tag)

ဤအင်္ဂါရပ်သည် အခြားသောလူမှုကွန်ရက် twitter မှ တုပထားခြင်းဖြစ်သည်။ မိမိတို့ ရေးသားသောလိုသောအကြောင်းအရာ စတေးတတ်စ်(Status) တွင် မိမိချိတ်ဆက်လိုသော အခြားသောဖေ့စ်ဘွတ်ခ်အသုံးပြုသူ၏အမည်၊ကုန်ပစ္စည်း၏အမည် ( သို့မဟုတ် ) အဖွဲ့အစည်း၏အမည် အစရှိသည်တို့ကို ရေးလိုက်ခြင်းဖြင့် တက်(ဂ်) လုပ်နိုင်သည်။ မိမိ၏စတေးတတ်စ်(Status) တွင်သာမက မိမိဝေမျှလိုသောဓာတ်ပုံကိုအခြားအသုံးပြုသူအား တက်(ဂ်)ခြင်း၊အခြားသောဖေ့စ်ဘွတ်ခ်အသုံးပြုသူ ၏စတေးတတ်စ်(Status) အားထင်မြင်သုံးသပ်ချက်ပေးခြင်း "ကောမင့်(comment)" တို့တွင်လဲ တက်(ဂ်) လုပ်နိုင်သည်။

ကိုးကား
-------
**အူသိမ်**သည် အစာအိမ်နှင့် အူလမ်းကြောင်းရှိ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး လူတို့စားသုံးသော အစာအာဟာရများကို စုပ်ယူရာ နေရာဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အစာအိမ် နှင့် အူမကြီးအကြားတွင် တည်ရှိပြီး ပန်ကရိယပြွန်မှတဆင့် အစာခြေဖျက်ရန် သည်းခြေရည် နှင့် ပန်ကရိယရည်များကို လက်ခံရယူသည်။ အူသိမ်သည် ၅.၅ မီတာ ( ၁၈ ပေ)ခန့် ရှည်လျားပြီး ဝမ်းဗိုက်ထဲ ဝင်ဆန့်နိုင်ရန် အထပ်များစွာ ခေါက်သွင်းထားသည်။၎င်းသည် အူမကြီးထက် ပိုမိုရှည်လျားသော်လည်း အချင်းအားဖြင့် တိုတောင်းသောကြောင့် အူသိမ်ဟု ခေါ်ရခြင်းဖြစ်သည်။

အူသိမ်တွင် ထင်ရှားသော အပိုင်း (၃)ပိုင်း ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့မှာ အူသိမ်ဦးပိုင်း၊ အူသိမ်လယ်ပိုင်း နှင့် အူသိမ်နှောင်းပိုင်း တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့အနက် အူသိမ်ဦးပိုင်းမှာ အတိုဆုံးဖြစ်ပြီး အတွင်းမျက်နှာပြင်ရှိ လက်ချောင်းလေးများနှင့်တူသော အူတွင်းမြှေးတွန့်များမှတဆင့် အစာစုပ်ယူခြင်းစတင်ရာ နေရာဖြစ်သည်။ အူသိမ်ဦးပိုင်းရှိ အင်ဇိုင်းများနှင့် ခြေဖျက်ခြင်းခံရသော အာဟာရများကို အူသိမ်လယ်၏ အတွင်းနံရံရှိ အူတွင်းဆဲလ်များမှတဆင့် စုပ်ယူသည်။ အူသိမ်နှောင်းပိုင်း၏ အဓိကတာဝန်မှာ ဗီတာမင် ဘီ ၁၂၊ သည်းခြေဓာတ်ဆား နှင့် အူသိမ်လယ်တွင် စုပ်ယူခြင်း မခံရသည့် အရာများကို စုပ်ယူခြင်းပြုရန်ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Nosek၊ Thomas M.။ "Section 6/6ch2/s6ch2\_30"။ *Essentials of Human Physiology*။ 2016-03-24 တွင် မူရင်း အား မော်ကွန်းတင်ပြီး။
ရှင်ကလျာဏဝံသ (၁၁၃၁ - ၁၂၁၂) သည် "ကျောင်းကြီးဆရာတော်" ဟု ထင်ရှားခဲ့သည့် ဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

ဆရာတော်ကို ၁၁၃၁ ခုနှစ်တွင် ပင်းမြို့၊ မဲထီးရွာတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ "မောင်ဝက်" ဖြစ်သည်။ ရှင်ပြုသည့်အခါ ဘွဲ့တော်မှာ "ရှင်ကလျာဏ" ဖြစ်သည်။ အရွယ်ရောက်သည့်အခါ "ရှင်ကလျာဏဝံသ" ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် ရဟန်းပြုခဲ့သည်။

အင်းဝမြို့ အနောက်တောင်ထောင့် မဟာအောင်မြေဘုံစံကျောင်းတိုက်တွင် စလင်းသာသနာပိုင်ဆရာတော်ထံ၌ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် သူကြွယ်မောင်ရွှန်း ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသည့် ကျောင်းတွင် သီတင်းသုံးခဲ့သည်။

ဆရာတော်သည် အမရပုရမြို့သို့ ရောက်သည့်အခါ အာသောကာရာမတိုက် ရတနာဘုံကျော်ကျောင်းတွင် စလင်းသာသနာပိုင်ဆရာတော်ကြီးထံ၌ပင် ပညာဆက်လက်သင်ကြားခဲ့သည်။ မဟာရံတံတိုင်းအတွင်း အနောင်တောင်ထောင့် သုံးထပ်ကျောင်းတွင် သီတင်းသုံးခဲ့သည်။

ဆရာတော်သည် "ကလျာဏဝံသာဘိဓဇမဟာဓမ္မရာဇဂုရု" တံဆိပ်တော်ကို ရခဲ့သည်။

ပျံလွန်တော်မူခြင်း
------------------

ဆရာတော်သည် ၁၂၁၂ ခုနှစ်၊ နတ်တော်လတွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၆၅။
**ရှင်ကေတုမာလာလင်္ကာရ**(၁၂၂၈ − ၁၃၁၀) သည် "ရတနာဘုံပျံဆရာတော်" ဟု ထင်ရှားခဲ့သည့် ကျမ်းပြုဆရာတော် ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

ဆရာတော်ကို ၁၂၂၈ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၉ ရက်နေ့တွင် ပန်းတောင်းမြို့အပိုင် မြစိမ်းကျွန်းရွာကြီး၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်အောင်ကျော် ဖြစ်သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ ဦးကြာနု − ဒေါ်ကောင်းသာ ဖြစ်သည်။

ငယ်စဉ်အခါက ကျီးသဲမြို့ သင်္ဂဇာဆရာတော်ကြီး၏ ပညာဆွေးနွေးဖက် ဖြစ်သည့် ချောင်းဒေါင့်ဆရာတော်ထံတွင် ပညာများ သင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၂၄၇ ခုနှစ်တွင် "ရှင်ကေတုမာလာလင်္ကာရ" ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် ရဟန်းပြုခဲ့သည်။

  

ထို့နောက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ဗဟန်းကျောင်းတော်ရာ ကျောင်းတိုက်၌ သီတင်းသုံးကာ ပုဇွန်တောင်နော်မံကျောင်းကြီးဆရာတော်၊ မော်လမြိုင်မြို့ သင်္ဂဇာဆရာတော်ကြီးနှင့် ဝဇီရာရာမ ဆရာတော်ကြီးတို့ထံတွင် စာပေများ သင်ကြားတတ်မြောက်ခဲ့သည်။ မဟာမြတ်မုနိဘုရားအမကြီး ဒေါ်ရွှေပွင့်က လျှောက်ထားသဖြင့် ရတနာဘုံမြင့်ကျောင်း၌ ၁၂၅၂ ခုနှစ်မှစ၍ ၁၂၆၂ ခုနှစ်တိုင်အောင် ၁၀ ဝါမျှ သီတင်းသုံးခဲ့သည်။

ထိုသို့ သီတင်းသုံးနေစဉ် ၁၂၅၇ ခုတွင် ပထမဆုံအကြိမ်ကျင်းပသသည့် ပါဠိပထမပြန်စာမေးပွဲကို အကျော်တန်းမှ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် မန္တလေးမြို့နှင့် စစ်ကိုင်းတောင်ရတနာဘုမ္မိချောင်သို့ ရောက်နေသည့် ဆရာရင် ဝဇီရာရာမဆရာတော်ထံတွင် ပညာများ ဆက်လက်ကာ သင်ကြားခဲ့ပြီး ဇာတိ မြစိမ်းကျွန်း၌ နှစ်ဝါမျှ သီတင်းသုံးတော်မူခဲ့သည်။

ထို့နောက်တွင် ဦးညို − ဒေါ်ဒေါ်အိမ်တို့က ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့သည့် ရတနာဘုံပျံကျောင်းတိုက်၌ ၁၂၆၇ ခုနှစ်မှ ၁၂၈၇ ခုနှစ်တိုင် ၂၁ ဝါပတ်လုံး စာပေများ ပို့ချခဲ့သည်။ ၁၂၈၈ ခုနှစ်တွင် မုဒုံမြို့အပိုင်၊ ဘဲ့ရမ်းရွာအနီး သဲဖြူစမ်းတောရကျောင်းသို့ ၁ ဝါမျှ ကြွရောက်ကာ သီတင်းသုံးခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ရတနာဘုံပျံကျောင်းတိုက်တွင်ပင် ဆက်လက်ကာ သီတင်းသုံးခဲ့သည်။

၁၂၉၂ ခုနှစ်တွင် "အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့တံဆိပ်တော်" ကပ်လှူခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၁၂၉၉ ခုနှစ်တွင် ကြအင်းနှင့် လောင်းကိုင်းအကြား ဒူးရင်းစမ်းတောရ၌လည်းကောင်း၊ ၁၃၀၀ ပြည့်နှစ်မှ ၁၃၀၃ ခုနှစ်တိုင် ခေါင်းဆေးကျွန်း၌လည်းကောင်း၊ ထို့နောက်တွင် ရတနာဘုံပျံကျောင်း၌ပင် သီတင်းသုံးတော်မူခဲ့သည်။

ပျံလွန်တော်မူခြင်း
------------------

ပထမဆုံး အကျော်အောင်တော်မူခဲ့သည့် ရှင်ကေတုမာလာလင်္ကာရသည် ၁၃၁၀ ပြည့်နှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း ၁၀ ရက်နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။

ကျမ်းများ ပြုစုခြင်း
--------------------

ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ရေးသားပြုစုတော်မူခဲ့သည်။

၁။ နိဂ္ဂဟိတဝိမုတ္တဝိနိစ္ဆယ၊

၂။ ဒါဌာဓာတုဝင်၊

၃။ ကမ္မဝါစာဘဏတ္တဒီပနီ၊

၄။ ဝိနယကောဝိဒ။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၁၃၉၊ ၁၄၀။
ဦး သူဝေသည်ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏နိုင်ငံရေးသမား (ယခင် Burma) ဖြစ်သည်။ သူသည်ကျောင်းသားဘဝ မှစ၍ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများတွင်ပါဝင်ခဲ့သည်။ သူ၏အထင်ရှားဆုံးအမှတ်တရအဖြစ်အပျက်တစ်ခုမှာ ၁၉၅၇ မှ ၁၉၆၄ အတွင်းဒုတိယ ၀ န်ကြီးချုပ် ဦး ကျော်ငြိမ်း၏ ၀ န်ထမ်းအတွင်းရေးမှူးဖြစ်သည်။ သူသည် ၈၈၈၈ အရေးအခင်းပြီးနောက် ၁၀ နှစ်ကျော်နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားနိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားဖြစ်ခဲ့သည်။ သူသည်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (Myanmar) DPM ကို ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီးလက်ရှိဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သည်။ သူ၏ပါတီ (DPM) သည် ၂၀၁၀ နှစ်ကုန်တွင်ကျင်းပမည့်ပါတီစုံအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင်ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မည်ဖြစ်သည်။

  

သူသည် ၁၉၃၂ ခုနှစ်ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ရက်တွင်ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ (မြန်မာနိုင်ငံ)၊ တောင်ငူမြို့တွင်မိဘများဖြစ်သော ဦး ဘအုန်းနှင့်ဒေါ်လှတင်တို့အားမွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည်ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (B.A) ဘွဲ့ရရှိထားသူဖြစ်သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ဦး ရဲသမီးဒေါ်မြသန်းနှင့်လက်ထပ်ခဲ့သည်။ သူတို့မှာသား ၂ ယောက်နဲ့သမီးတစ်ယောက်ရှိတယ်။

နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ

၁။ တောင်ငူခရိုင်ကျောင်းသားသမဂ္ဂခေါင်းဆောင်။ (၁၉၄၈)

၂။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တောင်ငူခရိုင်အသင်းအတွင်းရေးမှူး။ (1953)

၃။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ဒီမိုကရက်တစ်အဖွဲ့၏ဒုအတွင်းရေးမှူး။ (၁၉၅၄)

၄။ မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားသမဂ္ဂဒုတိယအတွင်းရေးမှူး။ (၁၉၅၄)

၅။ CEC အဖွဲ့ဝင် AFPFL လူငယ်ရပ်ကွက်။ (၁၉၅၈)

၆။ AFPFL လူငယ်အတွင်းရေးမှူး (ရန်ကုန်ခရိုင်) ။ (၁၉၅၉)

၇။ ဆိုရှယ်လစ်လေ့လာမှုအဖွဲ့ဒုတိယအထွေထွေအတွင်းရေးမှူး၊ ရပ်ကွက်။ (၁၉၅၉)

၈။ ပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ၏အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး။ (1974 - 1980)

၉။ ဥက္ကChairman္ဌယူနိုက်တက်မျိုးချစ်အဖွဲ့။ (1970

၁၀။ မျိုးချစ်လူငယ်များအသံလွှင့်ကော်မတီခေါင်းဆောင်။ (1970

၁၁။ လက်ရှိဒီမိုကရက်တစ်ပါတီဥက္ကChairman္ဌ (မြန်မာ) (၂၀၁၀)

အလုပ်များ

၁။ မြန်မာနိုင်ငံဒုတိယ ၀ န်ကြီးချုပ် ၀ န်ထမ်း ၀ န်ထမ်း ဦး ကျော်ငြိမ်း (AFPFL ၏ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ) ။

ယူနိုက်တက်သတင်းဌာနအတွက်သတင်းအယ်ဒီတာ (UPI)၊ အရှေ့တောင်အာရှရပ်ကွက် (၁၉၆၆)

၃။ Bangkok World Daily (ထိုင်း) အတွက်အယ်ဒီတာ။ (1967

၄။ Morning Express Daily အတွက်ထိုင်းအယ်ဒီတာ။ (1976)

နိုင်ငံတကာအတွေ့အကြုံများ

သူသည်ထိုင်း၊ စီယွန်၊ အီဂျစ်၊ အစ္စရေး၊ ဩစတြီးယား၊ ဟော်လန်၊ ဒိန်းမတ်၊ နော်ဝေး၊ ဆွီဒင်၊ ဂျာမနီ၊ အင်္ဂလန်တွင်ကျင်းပသောအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာညီလာခံများနှင့်အစည်းအဝေးများတွင်ဝါရင့်တက်ရောက်သူဖြစ်သည်။
ရှင်ကဝိဓဇ (၁၂၅၁ - ၁၃၂၁) သည် "ဗဟန္တောင်ဆရာတော်" ဟု ထင်ရှားတော်မူခဲ့သည့် ကျမ်းပြုဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

ဆရာတော်ကို ၁၂၅၁ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆုတ် ၆ ရက်နေ့တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ရမ်းဗြဲမြို့ မြောက်ဘက် လက်ပံကြီးရွာ၌ ဦးမောင်သာဖြူ - ဒေါ်အောင်သာဖြူတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။

ငယ်စဉ်ကပင် လက်ပံရွာကျောင်း၌ စာပေများ သင်ကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ရှင်တိလောကဂုရုဆရာတော်ထံ၌ စာပေသင်ကြား၍ သာမဏေပြုခဲ့သည်။ ဘွဲ့တော်မှာ "ရှင်ကဝိဓဇ" ဖြစ်သည်။ ထို့နောက်တွင် ပုသိမ်မြို့၊ ဝါးခယ်မမြို့တို့၌ ပညာသင်ကြားခဲ့ပြန်သည်။

ထို့နောက်တွင် ကွမ်းခြံကုန်းဆရာတော်ထံတွင် ရဟန်းဘောင်သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် မန္တလေးမြို့သို့ တက်ရောက်၍ ကိုးဆောင်ဆရာတော်ထံတွင် စာပေများ သင်ကြားခဲ့သည်။ 

၂ ဝါရသည့်အခါတွင် ပဲခူးမြို့ မင်းကျောင်းဆရာတော်ထံ၌လည်းကောင်း၊ မြင်းခြံမြို့ စမ်းကျဆရာတော်ထံ၌လည်းကောင်း၊ ပြည်မြို့ရှင်အရိယဝံသာလင်္ကာရထံ၌လည်းကောင်း ပညာဆည်းပူးခဲ့သဖြင့် ဆရာတော်သည် ကျမ်းဂန်နှံ့စပ်တော်မူသည်။

ရဟန်း ၉ ဝါအရတွင် ရခိုင်ပြည်သို့ ပြန်ကြွ၍ ရမ်းဗြဲမြို့ ဗဟန္တောင်ကျောင်းတိုက်ကြီးတွင် သီတင်းသုံးတော်မူခဲ့သည်။ ဆရာတော်သည် ဆဋ္ဌသင်္ဂီတိကာရကဆရာတော်အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

ပျံလွန်တော်မူခြင်း
------------------

ဆရာတော်သည် ၁၃၂၁ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လပြည့်နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။

ကျမ်းများပြုစုခြင်း
-------------------

ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ရေးသားပြုစုတော်မူခဲ့သည်။

၁။ အတိသမ္မုဠဒီပက၊

၂။ ဒါနဘေဒပကာသနီ၊

၃။ ဥပေါသထိကလက်စွဲ၊

၄။ သီလဘေဒပကာသနီ၊

၅။ ကထိနဝိဝါဒဝိနိစ္ဆယ၊

၆။ ပတ္တနိကုဇ္ဇနဩဝါဒကထာ၊

၇။ တာဝကာလိကဓဏိကဒိန္နဝိနိစ္ဆယ၊

၈။ ယထာဓမ္မဝိနယဝိနိစ္ဆယ၊

၉။ တိကပဉှာဝိသဇ္ဇနာ၊

၁၀။ ဥဒကုက္ခေပသီမဝိနိစ္ဆယ၊

၁၁။ ဓာတုမနသီကာရရှုဖွယ်၊

၁၂။ ဝိဟာရဝိနိစ္ဆယ၊

၁၃။ ပဗ္ဗဇ္ဇဝိနိစ္ဆယ၊

၁၄။ ပရိဏတဒါနဝိနိစ္ဆယ၊

၁၅။ ပဉှာဗျာကရဏ၊

၁၆။ ဗုဒ္ဓဝင်သံပေါက်လင်္ကာ၊

၁၇။ မဟာသုပိနဇာတ်ဘာသာပြန်၊

၁၈။ ဓာတ်ကျမ်းသံပေါက်၊

၁၉။ ရသဓာတုကျမ်း၊

၂၀။ ဓာတုပကာသနီကျမ်းနောက်ဆက်တွဲ၊

၂၁။ ကုထုံးဥပဒေသအစာပေးဆေးကျမ်း၊

၂၂။ ရမ်းဗြဲကျွန်းအတ္ထုပ္ပတ္တိနှင့် ဗဟန္တပဗ္ဗတနိကာယထေရဝံသပ္ပရမ္ပရကထာ။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၁၈၀၊ ၁၈၁။
**မင်းကြီးမဟာဇေယျသူ** (၁၁၇၇ - ၁၂၅၄) သည် မင်းတုန်းမင်းနှင့် သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် မိုင်းခိုင်းဝန်ဟု ထင်ရှားခဲ့သည့် ပညာရှိတစ်ဦး ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

ဦးယမ်ကို ၁၁၇၇ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၄ ရက်နေ့တွင် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် စလင်းမြို့တော်ငဖက် သမန်းရင်းရွာ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ ဦးကျော်စံအိ - ဒေါ်လုံလေးတို့ ဖြစ်သည်။ မိုင်းခိုင်းမြို့ကို စားရသောကြောင့် မိုင်းခိုင်းဝန်ဟု တွင်ခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ ဦးယမ် ဖြစ်သည်။

မိုင်းခိုင်းဝန်သည် ဗြဲတိုက်သံဆင်၊ ခင်မမင်းဝန်၊ စစ်ကိုင်း၊ အမြင့်၊ အလုံ၊ တပယင်းမြို့များ ခရိုင်ဝန်၊ ရှေ့တော်ပြေးမှူး၊ မကွေးမြို့စား၊ သံတော်လွှတ်ဆင့်၊ ဥယျာဉ်တော်မှူး၊ လက်ရွေးကြီးလှော်ကားတော်အုပ်၊ ရန်လွှင့်တော်အုပ်၊ အတွင်းဝန်မဟာသေနာပတိစသည့် အရာထူးများစွာတို့တွင် ထမ်းရွာခဲ့သူ ဖြစ်သည်။

ဦးယမ်သည် ရဟန်းဝါ ၂ ဝါရဖူး၍ ဘွဲ့တော်မှာ ဦးကေလာသဘ ဖြစ်သည်။ မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တွင် ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင်ရာ၌ ပိဋကတ်တော်များ ရေးကူးရာတွင် ပိဋကတ်တော်အုပ်အဖြစ် ကြပ်မတ်ဆောင်ရွက်ခဲ့ရသည်။

ကွယ်လွန်ခြင်း
-------------

မိုင်းခိုင်းဝန်သည် သက္ကရာဇ် ၁၂၅၄ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လပြည့်ကျော် ၂ ရက် သောကြာနေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

ကျမ်းများ ပြုစုခြင်း
--------------------

မိုင်းခိုင်းဝန်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။

1. *ကမ္မဘေဒဝိဘာဂနီ*
2. *ဆန္နဝုတိပါသဏ္ဍဝိသဇ္ဇနာ*
3. *ဒွါသရာသီဒီပနီ*
4. *ရာဇသေဝကဒီပနီ*
5. *လောကီလောကုတ္တရာကျမ်းလာစစ်ဆင်နည်း*
6. *ရှင်ဥက္ကံသမာလာကျောက်စာ*
7. *မဓုရသဝါဟိနီသန္ဒေသကထာပါဌ်အနက်*
8. *သေနာပတိဝိနိစ္ဆယ*
9. *ဓမ္မပဏ္ဏာကာရကထာမေတ္တာစာ*
10. *မိဝိုင်းနှင့် ဝလာသဖြတ်စာ*
11. *အတိဝိစိတြသန္ဒေသကထာပါဌ်အနက်*
12. *သုသန္ဒေသကထာအနက်*
13. *မေတ္တောဒကသေစနဒီပနီ*
14. *မုခမင်္ဂလာမဟာမေတ္တာစာကြီး*
15. *သုဂန္ဓကထာမေတ္တာစာ*
16. *မဟာရဋ္ဌသာရုပတ္တိကထာကျမ်း*
17. *အတိသုခုမတ္တသန္ဒေသကထာမေတ္တာစာ*
18. *ဝိသုဒ္ဓိမဂ်ဋီကာနိသျ*
19. *မဟာဝင်စာကိုယ်နိသျ*
20. *အနာဂတဝင်ပါဠိတော်နိသျ*
21. *သဒ္ဒါရှစ်စောင်နိသျသစ်*
22. *ဒုတိယမဟာဝင်ရာဇဝင်တော်*
23. *ဓမ္မပဒပါဠိတော်နိသျသစ်*
24. *ပိဋကတ်သမိုင်း*
25. *ဒါဌာဓာတုဝင်စာကိုယ်နိသျ*
26. *သင်္ဂြိုဟ်နိသျသစ်*
27. *ဓမ္မသံဟဟိတဒီပနီ*
28. *ရာဇဝင်ချပ်*

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  လှသမိန် (၁၉၆၁ခုနှစ်)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များအတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ၃၅၇၊ဗိုလ်အောင်ကျော်လမ်း၊ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၂၂၃၊ ၂၂၄။ `|date=` ရှိ ရက်စွဲတန်ဖိုး စစ်ဆေးရန် (အကူအညီ)CS1 maint: location (link)
ပိုက်သာဂိုရ သီအိုရမ်၊ ဒေါင့်မှန်အနား (c) ၏ ဧရီယာ သည် အခြားအနားနှစ်ခု (a + b) ၏ ဧရီယာ ပေါင်းလပ်နှင့် တူညီသည်။
**ပိုက်သာဂိုရ သီအိုရမ်** သည် သင်္ချာ ပညာ၏ဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခုဖြစ်သော ဂျီဩမေတြီ နည်းဖြင့် ထောင့်မှန်တြိဂံ တစ်ခု၏ အနားများနှင့် သက်ဆိုင်သော မှန်ကန်ချက်ကိုဖော်ထုတ်ပြသည့်သီအိုရမ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုသီအိုရမ် ကို ဂရိ သင်္ချာပညာရှင် ပိုက်သာဂိုးရပ်စ် တည်ထောင်သော ဂိုဏ်းသားများက ဖော်ထုတ်သက်သေပြခဲ့ခြင်းကြောင့် ပိုက်သာဂိုရအမည်ဖြင့် ကိုယ်စားပြု၍ မှည့်ခေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ထိုသီအိုရမ်မှာ ထောင့်မှန်တြိဂံတစ်ခုတွင် ထောင့်မှန်ခံအနားရှိ စတုရန်းသည် ကျန်အနားနှစ်ခုရှိ စတုရန်းများပေါင်းကိန်းနှင့် တူသည်။ အကယ်၍ {\displaystyle AC} သည် ထောင့်မှန်တြိဂံတစ်ခု၏ ထောင့်မှန်ခံအနားဖြစ်ပြီး၊ {\displaystyle AB} နှင့် {\displaystyle BC} သည် ကျန်အနားများဖြစ်ခဲ့သော် --
ပိုက်သာဂိုးရပ်စ်၏ သီအိုရမ်အရ {\displaystyle AC^{2}=AB^{2}+BC^{2}} ဖြစ်သည်။

သက်သေပြခြင်း
------------

ပိုက်သာဂိုးရပ်စ်၏ သီအိုရမ် မှန်ကန်ကြောင်း သက်သေပြရသော် 

ထောင့်မှန်တြိဂံ {\displaystyle ABC} တွင် ထောင့် {\displaystyle B} မှ မျက်နှာချင်းဆိုင်အနားပေါ်သို့ ထောင့်မှန်မျဉ်းကြောင်းကို တည်ဆောက်ရာ အနား {\displaystyle AC} ပေါ် {\displaystyle D} အမှတ်တွင် တွေ့ဆုံစေသည်။ ထိုအခါ အသစ်ဖြစ်ပေါ်လာသော ထောင့်မှန်တြိဂံ {\displaystyle BDC} သည်လည်း မူလထောင့်မှန်တြိဂံ {\displaystyle ABC} နှင့် ပုံသဏ္ဌာန်တူလေသည်။ အကြောင်းမှာ တြိဂံနှစ်ခုစလုံးတွင် ထောင့်မှန်ထောင့်တစ်ခုစီရှိသည့်အပြင် ဘုံထောင့် {\displaystyle C} ဖြင့် ဖွဲ့ စည်းထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ ထောင့်မှန်တြိဂံ {\displaystyle ABC} နှင့် {\displaystyle BDA} တို့ ပုံသဏ္ဌာန်တူလေသည်။ ပုံသဏ္ဌာန်တူသော တြိဂံများ၏ သက်ဆိုင်ရာအနားတို့၏ အချိုးလည်းတူညီကြသည်။
ထိုအခါ ထောင့်မှန်တြိဂံ {\displaystyle ABC}, {\displaystyle BDC} နှင့် {\displaystyle BDA} တို့တွင်

{\displaystyle BC=a,AC=b,{\text{ and }}AB=c,\!}
ထို့ကြောင့်

{\displaystyle {\frac {a}{c}}={\frac {DB}{a}}{\mbox{ and }}{\frac {b}{c}}={\frac {AD}{b}}.\,}
၎င်းကို ဤသို့ ရေးနိုင်သည်

{\displaystyle a^{2}=c\times DB{\mbox{ and }}b^{2}=c\times AD.\,}
၎င်းနှစ်ခု ပေါင်းလိုက်သော အခါ -

{\displaystyle a^{2}+b^{2}=c\times DB+c\times AD=c\times (DB+AD)=c^{2}.\,\!}
တနည်းအားဖြင့် ပိုက်သာဂိုရ သီအိုရမ်သည် -

{\displaystyle a^{2}+b^{2}=c^{2}.\,\!}
အထိန်းတော်သား ဆိုသည်မှာ အချို့သော စာစောင်မှတ်တမ်းတို့တွင် ဖော်ပြထားသကဲ့သို့ အထိန်းတော်၏ သား မဟုတ်ပါ။ ငယ်ရွယ်နုနယ်သေးသော မင်းသမီး၊ မင်းသား၊ ကလေးသူငယ်အများကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရသည့် "အထိန်း,အယ" တစ်နည်းအားဖြင့် မင်းညီမင်းသား၊ မင်းသမီး အများနှင့်သာ သက်ဆိုင်လေသောကြောင့် မင်းထိန်း၊ မင်းယပင် ဖြစ်ချေသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း ဦးကုလား မဟာ ရာဇဝင်ကြီး၊ ပထမတွဲ စာမျက်နှာ- ၂၄၇ တွင် ဤအနန္တသူရိယ အမတ်ကြီးနှင့် အလောင်းစည်သူမင်းကြီး၏သားတော် မင်းရှင်စောတို့၏ အကြောင်းကို ဆိုရာ၌ အလောင်းစည်သူမင်းကြီး အထိန်းတော်သား အနန္တသူရိယ ဟုဆိုပြီးမှ ဆက်၍တစ်ဖန် ဤဖျင်ကား မင်းထိန်း မင်းယတို့ ဝတ်ထိုက်သော အဝတ်မဟုတ် ဟု အထိန်းတော်သား အနန္တသူရိယအမတ်ကိုပင် မင်းထိန်း၊ မင်းယဟု ရည်ညွှန်းပြဆိုပြန်လေသည်။ တဖန် အထိန်း အယဟု ဆိုပြန်ရာ၌လည်း မင်းတစ်ပါးလက်ထက်တော်တွင် အထိန်း၊ အယ တစ်ဦးတည်းသာ ရှိသည်မဟုတ်။ များပြားလှစွာသော မိဖုရား ကိုယ်လုပ်တော်တို့မှ ဖွားမြင်တော်မူသည့် များပြားလှစွာသော သားတော်၊ သမီးတော်တို့ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန် များပြားလှစွာသော အထိန်း အယတို့သည် ရှိကုန်၏။ 

ထိုအထိန်းအယတို့တွင် အရာအထူးအားဖြင့် ကြီးမြင့်သူလည်း ရှိပေသည်။ သိမ်ငယ်သူလည်း ရှိပေသည်။ သို့ရာတွင် ထိုအထိန်းအယတို့သည်ကား အစုတစ်ခု၊ အစို့တစ်ခု၊ အသင်းတစ်ခု အဖွဲ့တစ်ခုကဲ့သို့ ဖြစ်၍နေသောကြောင့် အစုတစ်ခုတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သူကို အစုသား၊ အစို့တစ်ခုတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သူကို အစုသား၊ အသင်းတစ်ခုတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သူကို အသင်းသား၊ အဖွဲ့တစ်ခုတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သူကို အဖွဲ့သား ဟု ခေါ်ဆိုကြသကဲ့သို့ အထိန်း အယတစ်စု၊ တစ်စို့၊ တစ်သင်း၊ တစ်ဖွဲ့တွင် ပါဝင်သူကိုလည်း အထိန်းသား၊ မင်းနှင့်သက်ဆိုင်သော အထိန်းတော်သား ဟု တော် ဟူသော မင်းသုံးစကားကို ထည့်၍ ခေါ်ဝေါ်ကြခြင်းမျှ ဖြစ်လေသည်။ သား ဟူသော စကား၏ အသုံးအနှုန်းနှင့် ပတ်သက်၍ ပုံစံသက်သေ ပြရမည် ဆိုသော် အစုသား၊ အစို့သား၊ အသင်းသား၊ အဖွဲ့သား ဟူသော အသုံးအနှုန်း အထောက်အထား တို့သည်ကား ထင်ရှားများပြားလှစွာ ရှိ၏။ 

ထို့အပြင် ဆွေသား မျိုးသား၊ လေးသား၊ ဒိုင်းသား၊ မိန်းမသား၊ ယောက်ျားသား၊ လှေတော်သား၊ ကိုယ်ရံတော်သား စသည်တို့နှင့် ပတ်သက်သော အသုံးအနှုန်း အထောက်အထားများသည်လည်း ထင်ရှားများပြားလှစွာရှိပေသည်။ ထို့ထက်မှာမူ ရဟန်းသံဃာတော်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ သုသောမိတ-မဟာရာဇဝင်ကြီး၊ တတိယတွဲ၊ စာမျက်နှာ- ၂၁၇ ၌ ငါရဟန်းသား ဖြစ်သည်။ လူမှုနှင့် မစပ်ဟု လေးထပ်ဆရာတော် ဘုရားကြီးက သာလွန်မင်းတရားကြီးအား မိန်ဆိုတော်မူကြောင်း နှင့် ပြဆိုခဲ့ဘူးသည်ကို ထောက်ချင့်ခြင်းအားဖြင့် အထိန်းတော်သားကား အထိန်းတော်၏ သားမဟုတ်၊ အထိန်းတော်၊ အထိန်းပင် ဖြစ်ကြောင်း သိရာ၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မောင်သုတ အမည်ခံ ဗိုလ်ကြီးဘသောင်း ရေး၊ စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ
|  |
| --- |
| **၁၉၁၉** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| စက်တင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
**ကြယ်ဖိုးကြီးနယ်**မှာ ကယားပြည်နယ်‌အနောက်ပိုင်းတွင် ပါဝင်သောနယ်တစ်နယ် ဖြစ်သည်။ မြောက်ဖက်တွင် ဘောလခဲ မြောက်ပိုင်းနယ်နှင့် မိုးဗြဲနယ်၊ အရှေ့ဖက်တွင် ကန္ဒရဝတီနယ်၊ တောင်ဖက်တွင် ဘောလခဲတောင်ပိုင်းနယ်နှင့် တောင်ငူခရိုင်၊ အနောက်ဖက်တွင် တောင်ငူခရိုင်တို့ ရှိသည်။ အကျယ် အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၇ဝဝ ခန့် ဖြစ်လေသည်။ ပွန်ချောင်း၏ လက်တက်ဖြစ်သော လျဒုချောင်းမှာ အရှေ့ ဖက်နယ်နိမိတ်ဖြစ်၍ ပွန်ချောင်း၏ အခြားလက်တက်တစ်ခု ဖြစ်သော ကျောက်ကြီးချောင်းခေါ် ထူးချောင်းမှာ တောင်ဖက် နယ်နိမိတ် ဖြစ်၏။ အခြားလက်တက်တစ်ခု ဖြစ်သော နန်းဖဲ ချောင်းသည် ဤနယ်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်း၏။ အနောက်ဖက် တွင် တောတောင် ပိုမိုထူထပ်၍ အရှေ့ဖက်ပိုင်းတွင် မြေပြန့် အနည်းငယ် ရှိသည်။ ထိုမြေပြန့်ကို ဖြတ်၍ ဘောလခဲမှ မြောက်ဘက်နောင်ပုလဲ၊ လွယ်ကော်အထိ လမ်းဖောက်ထား သည်။

၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ကြယ်ဖိုးကြီးနယ်၏ လူဦးရေမှာ ၁၄၅ဝဝ ဟု ခန့်မှန်းရလေသည်။ ယခုအခါ လူဦးရေတိုးတက် ပိုမိုလိမ့်မည်ဟု ထင်မှတ်ရသည်။ နေထိုင်သော လူမျိုးများမှာ ကယား၊ ဘရက်နှင့် မနုမနောတို့ ဖြစ်၍ ခရစ်ယာန်နှင့် 
နတ်ကိုးကွယ်သူတို့ ပေါများကြ၏။

ကြယ်ဖိုးကြီးနယ်တွင် တိုက်နယ် ၆ ခု၊ ကျေးရွာ ၁၂၄ ရွာ ပါဝင်၍ အိမ်ခြေ ၃၆၁၄ အိမ် ရှိသည်။ ကြယ်ဖိုးကြီးနယ် ကို စတင်တည်ထောင်သောမင်းမှာ ဂေးဖိုးဒူးမင်း ဖြစ်သည်။ ဂေးဖိုးဒူးအမည်မှာ ကယားဘာသာစကားဖြစ်၍ ပြည်နယ်အပွင့်ကြီးဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ထိုဂေးဖိုးဒူးမင်းကို အစွဲပြု၍ ကြယ်ဖိုးကြီး ဖြစ်လာသည်။ ရှေးအခါက ကြယ်ဖိုးကြီးနယ်၏ မြို့တော်မှာ ဘောလခဲမှ နောင်ပုလဲနယ်သို့သွားသော ခရီးလမ်း ထက်ဝက်လောက်တွင်ရှိသော ကြယ်ဖိုးကြီးမြို့ ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း မင်းခြောက်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော ခွန်ဆူးလက်ထက်ကစ၍ ဖရူးဆိုးမြို့သည် မြို့တော် ဖြစ်လာသည်။ ဖရူးဆိုးမြို့သည် မော်ချီးလွိုင်ကော်‌လမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိလေသည်။

ကြယ်ဖိုးကြီးနယ်မှ မင်းများသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၁၄ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာမင်းများနှင့်၎င်း၊ အင်္ဂလိပ်အစိုးရနှင့် ၎င်း မဟာမိတ်ဖွဲ့ကြသည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ် ရေး ရသောအခါ ကြယ်ဖိုးကြီးနယ်ကို အုပ်ချုပ်ရသော ယာယီ မြို့စားမှာ စောရွှေဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် ကယားပြည်နယ်နှင့် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်ကို သစ္စာဖောက်ဖျက်၍ ပုန်ကန် သဖြင့် စောရွှေကို တိုက်ထုတ်မောင်းနှင်ပြီးနောက် ၁၉၅ဝ ပြည့် နှစ်တွင် ကြယ်ဖိုးကြီးနယ် လူထု၏ဆန္ဒအရ ကယားအမျိုးသား ဖြစ်သော ဦးချစ်ပန်အား ကြယ်ဖိုးကြီးနယ်အုပ်အဖြစ်တင်မြှောက် ကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာစွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)
**ဖေ့ဒူဆီထရွန်** ခေါ် ရှောက်သီးပွဲတော် (ပြင်သစ်: *Fête du Citron* ) သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ မန်ထွန်မြို့၌ ဖေဖော်ဝါရီလလယ်တိုင်း ကျင်းပသော ပွဲတော်တခု ဖြစ်သည်။  မန်ထွန်မြို့ နယ်လှည့်ခရီးသွားရုံးမှ ရုံးစည်းကျင်းပပြီး မန်ထွန်၌ ကျင်းပသဖြင့် **ကာနေဗယ်ဒီမန်ထွန်** (Carnaval de Menton) ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ရှောက်သီးပွဲတော်ဆိုသော်လည်း လိမ္မော်ကိုလည်း သုံးသည်။ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနမှ ဦးစီး၍ ယူနက်စကို၌ စာရင်းသွင်းရာ ၂၀၁၉ ခုတွင် လက်ဆုပ်လက်ကိုင်မပြနိုင်သောယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်စာရင်း၌ ပါဝင်လာသည်။

နောက်ခံသမိုင်း
--------------

၁၉၂၈ ခုတွင် ဥရောပတိုက်၏ အဓိကရှောက်သီးထွက်ရာဒေသမှ မန်ထွန်ဖြစ်သည်။ ဟိုတယ်ရှင်တို့က ရေဗီယာရာဟိုတယ်ရှိ ပန်းခြံများတွင် ပန်းများ အချဉ်သီးများဖြင့် ပန်းပွဲတော် သစ်သီးပွဲတော်လုပ်ကာ လူစိတ်ဝင်စားမှုရအောင် ကြံသည်။ ထိုပွဲမှာ လူကြိုက်များသဖြင့် မြူနီစပယ်က မြို့လုံးကျွတ်ဖြစ်အောင် အကောင်အထည်ဖော်သည်။ သို့ဖြင့် ဖေ့ဒူဆီထရွန်သည် ၁၉၃၄ ခုတွင် စတင်ပေါ်လာသည်။ ဖေ့ဒူဆီထရွန်သည် ဖရန့်ရေဗီယာရာ (ပြင်သစ် ပင်လယ်ကမ်းခြေ) တွင် နိကာနီဗယ် နောက် ဒုတိယအကြီးဆုံး ဆောင်းရာသီပွဲတော်ဖြစ်သည်။ 

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ ၁၉၄၀-၄၆ ကာလတွင်၎င်း၊ အီရတ်၌ စစ်ဖြစ်သည့် ၁၉၉၁ ခုတွင်၎င်း မကျင်းပခဲ့။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "Fête du citron à Menton" [Lemon Festival in Menton]. routard.com (in French). Retrieved 9 February 2020.
2. ↑  "La fête du Citron de Menton" [Lemon Festival in Menton] (PDF). culture.gouv.fr (in French). Retrieved 9 February 2020.
**မေလွင်**ကို အဖ မီးရထားဝန်ထောက်မင်း ဦးငွေကိုင်၊ အမိ ဒေါ်စောရှင်တို့က ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်၊ ဒိုင်းဝန်းကွင်းတွင် မွေးဖွားသည်။ အမည်ရင်းမှာ မတင်အေး ဖြစ်သည်။ အခြေခံပညာအထက်တန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ စိန့်ဂျိုးဇက်ကွန်ဗင့်တွင် ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။

ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးငွေကိုင်နှင့် အေဝမ်းဦးတင်မောင်တို့မှာ ခင်မင်ရင်းနှီးသော မိတ်ဆွေများ ဖြစ်သည်။ မေလွင်သည် ရုပ်ရှင်ဝါသသနာအထုံပါလာသည့်အလျောက် ဖခင်မရှိသည့်နောက်ပိုင်း ဦးတင်မောင်က ခေါ်ယူပြီး ဂုဏ်ရည်မတူ ဇာတ်ကားတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်စေရာ ထိုဇာတ်ကားတစ်ကားတည်းနှင့် မေလွင် နာမည်ရလာသည်။ အေဝမ်းရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး ထုံးစံအတိုင်း မေသန်း၊ မေနွဲ့၊ မေမြတို့ကဲ့သို့ပင် မတင်အေးကိုလည်း မေလွင် ဟု အနုပညာအမည်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မေလွင်သည် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ရိုက်ကူးမှုနည်းပါးခဲ့သည်။ မေလွင်၏သရုပ်ဆောင်မှုမှာ ကလေးဆန်ကာ လှုပ်ရှားမှုမြူးကြွသည်။ ထို့ကြောင့် အေဝမ်းရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာ ဝေဇင် ရိုက်ကူးသည့် **ချစ်မမ** ဇာတ်ကားတွင် မေလွင်၏သရုပ်ဆောင်ဟန်မှာ ဇာတ်နှင့်ဟပ်မိသွားသည်။ ယမင်းဇာတ်ကားတွင် မေမြ၏ညီမနေရာမှ ပြောင်မြောက်စွာ သရုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သောကြောင့် မေလွင်သည် ၁၉၅၅ ခုနှစ်အတွက် အမျိုးသမီးပညာသည်ဆု (ဇာတ်ပို့ဆု) ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

အေးအေးစိုး(ဖျာပုံ)။ ရုပ်ရှင်သမိုင်းနှင့် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်မှတ်တမ်း။ ရန်ကုန်၊ ပထမအကြိမ်၊ စာပေဗိမာန်၊ ၂၀၀၈။
**ဒိုဒိုငှက်** (အင်္ဂလိပ်: Dodo) (*Raphus cucullatus*) သည် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာအတွင်းရှိ မောရစ်ရှနိုင်ငံ၏ ကျွန်းတွင် နေထိုင်သော မျိုးသုဉ်းပျောက်ကွယ်သွားပြီဖြစ်သည့် မပျံသန်းနိုင်သောငှက် မျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။ ဒိုဒိုငှက်နှင့် မျိုးရိုးဗီဇ အနီးစပ်ဆုံးတူသည့် Rodrigues solitaire ဟုခေါ်သောငှက်မှာလည်း မျိုးသုဉ်းပျောက်ကွယ်ခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ လက်ရှိ ဒိုဒိုငှက်နှင့် အနီးစပ်ဆုံး ဆွေမျိုးတော်စပ်သော သက်ရှိထင်ရှားငှက်မှာ နီကိုဘာခို ဖြစ်သည်။ ဒိုဒိုငှက်ဖြူသည် တချိန်က Réunion ကျွန်းအနီးတွင် တည်ရှိခဲ့ဖူးသည်ဟု တွေးထင်ထားခဲ့ကြသော်လည်း ယခုအခါ ထင်ယောင်ထင်မှားတစ်ခုသာဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ 

ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများအရ ဒိုဒိုငှက်သည် ၁ မီတာ (၃ ပေ ၃ လက်မ) ရှည်ပြီး အလေးချိန်မှာ ၁၀.၆–၁၇.၅ kg (၂၃–၃၉ lb) ခန့်ရှိသည်။ ဒိုဒိုငှက်၏ ပုံစံကို တွေ့ရသည့် သက်သေအထောက်အထားမှာ ၁၇ ရာစုနှစ်တွင် ရေးဆွဲထားသော ပုံတူပန်းချီများမှသာ ဖြစ်ကြသည်။ ပုံတူပန်းချီများမှာ ကွဲပြားနေသောကြောင့် ပုံတူဆွဲရာတွင် ဒိုဒိုငှက်၏ ပုံစံအတိအကျကို မသိရပေ။ ယင်းငှက်၏ အပြုအမူကိုလည်း အနည်းငယ်သာ သိရသည်။ ဒိုဒိုငှက်သည် မောရစ်ရှနိုင်ငံ၏ ခြောက်သွေ့သော ကမ်းခြေဧရိယာများရှိ သစ်တောတွင် နေထိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။ ဥ ၁ လုံးတည်းသာ ဥသည်ဟု အချို့က ဆိုကြသည်။ ဒိုဒိုငှက်များ မပျံသန်းတတ်သည်မှာ အနီးအနားတွင် အန္တရာယ်ပြုမည့် သားရဲတိရစ္ဆာန်များ မရှိခြင်း၊ အစာရေစာပေါများခြင်းကြောင့်ဟု ယုံမှတ်ကြသည်။ 

၁၅၉၈ ခုနှစ်တွင် ဒတ်ချ်သင်္ဘောသားများက ဒိုဒိုငှက်အကြောင်းကို ပထမဆုံး မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ ယင်းခုနှစ်အလွန်များတွင် ဒိုဒိုငှက်သည် သင်္ဘောသားများ၊ အခြားကျူးကျော်မျိုးစိတ်များ၏ အမဲလိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရပြီး သူတို့၏ကျက်စားလည်း ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရသည်။ ဒိုဒိုငှက်အား နောက်ဆုံးမြင်ခဲ့ရသည်မှာ ၁၆၆၂ ခုနှစ်ဟု အများက လက်ခံထားသည်။ ဒိုဒိုငှက် မျိုးသုဉ်းပျောက်ကွယ်မှုကို ချက်ချင်း သတိမပြုမိကြပေ။ အချို့က ယင်းမှာ ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်ဟု မှတ်ယူခဲ့ကြသည်။ ရာစုနှစ်တစ်ခုစာမရှိသော အချိန်ကာလအတွင်း ဒိုဒိုငှက်၏ မျိုးသုဉ်းပျောက်ကွယ်မှုကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်းသည် လူသားတို့ကြောင့် မျိုးစိတ်တစ်ခုလုံး ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့ရသည့် သတိမမူမိသောပြဿနာအား လူသိများလာစေခဲ့သည်။ ဒိုဒိုငှက်သည် မျိုးသုဉ်းပျောက်ကွယ်မှု၏ ပြယုဂ်တစ်ခုအဖြစ် မကြာခဏ အသိမှတ်ပြုခံရလာခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  IUCN Red List 2012.
ဒေါ်မေသန်း၏ အမည်ရင်းမှာ ဂရေစီ ခေါ် မသန်းတင်ဖြစ်၏။ မြင်းခြံမြို့ မီးပေါင်(မီးအာမခံ) ကိုယ်စားလှယ် မစ္စတာတီအမ် တာတီယပ်စ်နှင့် ဒေါ်စောနန်းညွှန့် (ရှမ်းအမျိုးသမီး) တို့မှ ၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားသည်။ သားသမီး ခြောက်ယောက်အနက် စတုတ္ထမြောက်သမီးဖြစ်သည်။ မြင်းခြံမြို့ အေဘီအမ်ကျောင်းမှ အင်္ဂလိပ်မြန်မာ ခုနှစ်တန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်။

မြန်မာအဆွေ အေဝမ်းရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီတွင် ရုပ်ရှင်မင်းသမီးလျှောက်ရာတွင် ရွေးချယ်ခြင်းခံရပြီး ဒါရိုက်တာဆရာရွှေ ရိုက်ကူးသည့် စိုးပါနှင့်မေ အသံတိတ် ရုပ်ရှင်ကားတွင် မင်းသားကျော်အေးနှင့်တွဲ၍ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် မေသန်းအမည်ခံယူကာ စတင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က အသက်(၁၃) နှစ်ကျော်ကျော်သာ ရှိသေးသည်။ ရုပ်ရှင်တစ်ကားလျှင် (၃၅၀) ကျပ်ရရှိသည်။

စိုးပါနှင့်မေ ရုပ်ရှင်ဖြင့် နာမည်တစ်ဟုန်ထိုး ကျော်ကြားသွားခဲ့သည်။ အေဝမ်းရုပ်ရှင်တွင် မင်းသားမောင်မောင်လေးနှင့် တွဲဖက်၍ ခိုင်သစ္စာ ၊ တောင်ညိုညို ၊ မင်းသားကျော်အေး နှင့် တွဲဖက်လျက် ရွှေတံငါ ၊ မင်းသားဘမြင့် နှင့်တွဲဖက်ပြီး စမ်းရေယဉ်၊ ချစ်မယ်ဆို၊ ဝေဘာဂီ၊ မင်းသားဘချစ် နှင့် အတူမှော်စက်ရောင် စသည့် အသံတိတ်ဇာတ်ကားများ ရိုက်ကူးခဲ့သည်။

ထို့နောက် အိစတင်းရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီတွင် ဒါရိုက်တာဆရာရွှေ၏ တို့အောင်လံ ဇာတ်ကား၌ မင်းသားဘချစ်နှင့်လည်းကောင်း၊ ဒါရိုက်တာဦးချစ်ဖေ၏ ဇာတိမျိုးဇာတ်ကား၌ မင်းသားကျော်အေး နှင့် လည်းကောင်း၊ တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဇာတိမျိုးဇာတ်ကားရိုက်ကူးနေစဉ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ သင်္ချာပါမေက္ခ ဦးအောင်လှ နှင့် အိမ်ထောင်ကျသည်။

မေသန်းသည် စစ်ကြိုခေတ်ရုပ်ရှင်လောကတွင် နာမည်ထင်ရှားလူကြိုက်များသလို ဂီတလောက၌လည်း ဓာတ်ပြားများသွင်းပြီး အဆိုတော်အဖြစ် အောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ်မှစ၍ ကိုလံဘီယာဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီတွင် အင်္ကျီပါး၊ ရွှေချိုးဖြူ၊ I Love You၊ ညီအစ်မခုနှစ်ဖော်၊ နွယ်သိင်္ဂီ၊ မြသီတာ၊ ဇာတ်လိုက်၊ ပျို့ချစ်ဆွေ၊ ဖိုးရွှေလှ၊ ချစ်ပန်းပင် ၊ ဆီမီးပွဲတော် သီချင်းများ ဓာတ်ပြားသွင်းခဲ့သည်။ အင်္ကျီပါးသီချင်းမှာ စာရေးဆရာ ရွှေတိုင်ညွန့်၏ လက်ရာဖြစ်ပြီး ကျန်သီချင်းအားလုံးကို အလင်္ကာကျော်စွာ ရွှေပြည်အေး ရေးစပ်ပေးသည်။

ဂျပန်ခေတ် ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းများ ရပ်ဆိုင်းသွားချိန် ပြဇာတ်များတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ကပြခဲ့ပြီး စစ်ပြီးခေတ်တွင် အောင်ဇေယျရုပ်ရှင်မှ သူပုန်မ၊ ရွှေမြင်းမိုရ် ရုပ်ရှင်မှ ဂျမဒါကိုကိုကြီး၊ ကန်တော်မိတ်ရုပ်ရှင်မှ ရွှေဘိုသား အသံတိတ်ရုပ်ရှင်များတွင်လည်း သရုပ်ဆောင်ခဲ့သေးသည်။

ဒေါ်မေသန်းသည် (၁၉၃၈) ခုနှစ်ကတည်းကပင် ဆရာမကြီး ဒေါ်ဒေလီညွှန့်ထံ၌ မဟာဂီတသီချင်းကြီးများကို သင်ယူခဲ့သည့်အလျောက် စစ်ပြီးခေတ်နောက်ပိုင်းတွင် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဦးအောင်လှ(စောင်း) ဒေါ်မေသန်းသီချင်းကြီး တူရိယာအဖွဲ့အမည်ဖြင့် မြန်မာ့အသံမှနေ၍ မဟာဂီတသီချင်းအများအပြား သီဆိုအသံလွှင့်ခဲ့သည်။

(၁၉၈၃) ခုနှစ် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဦးအောင်လှ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် သားသမီးမြေးများနှင့် အတူ အမှတ်(၁၆) ရွှေတောင်ကြားနေအိမ်တွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။(၂၀၀၁) ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

ရည်ညွှန်းကိုးကား
----------------

1. ↑  သပြေမဂ္ဂဇင်း၊ တက္ကသိုလ် ခင်မောင်ဇော်၏ နှောင်းအတိတ်က မဟောင်းသောပုံရိပ်လွှာများ ဆောင်းပါးမှ