recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
သုည ကယ်လ်ဗင် (−၂၇၃.၁၅ °C) ကို ပကတိသုအပူချိန်အဖြစ်သတ်မှတ်သည်။
**ပကတိသုည အမှတ်** (အင်္ဂလိပ်: Absolute Zero) ဆိုသည်မှာ သီအိုရီအားဖြင့် ဒြပ်တို့အတွင်းရှိ အမှုန်အမွှား (Particles)များအားလုံး ရွေ့လျားခြင်း မရှိတော့ဘဲ ရပ်တန့်သွားသည့် အပူချိန်ပင် ဖြစ်သည်။ ပကတိ သုညအမှတ် ဆိုသည်မှာ သီအိုရီအားဖြင့်သာ ရှိသော်လည်း လက်တွေ့တွင် မဖြစ်နိုင်ပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော အမှုန်အမွှား အားလုံးတို့သည် အနည်းငယ်မျှသော တုန်ခါမှုဖြင့် ဖြစ်စေ ရွေ့လျားနေသေးသည့် အတွက်ကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။ အချို့လူများသည် ပကတိ သုညအမှတ်နား နီးနီးသို့ ရောက်အောင် စွမ်းဆောင်နိုင်ကြသော်လည်း မှတ်တမ်းအရ ပကတိ သုညအမှတ်၏ အထက် ၁၀၀ ပီကို ကယ်လ်ဗင်သည် အနိမ့်ဆုံး ပြုလုပ်နိုင်သည့် အပူချိန်ပင် ဖြစ်သည်။ ပကတိ သုည အမှတ် နီးနီးသို့ ရောက်အောင် ပြုလုပ်ခြင်းသည်ပင်လျှင် အလွန်ခက်ခဲသော အလုပ်ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပကတိသုညအမှတ်သို့ ရောက်အောင် အအေးခံထားသော အရာဝတ္ထုနှင့် ထိမိသော အရာဝတ္ထုအားလုံးတို့ကို ပူစေသောကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။ သိပ္ပံပညာရှင်တို့သည် အရာဝတ္ထုတို့ကို အလွန်နိမ့်သော အပူချိန်အထိ အအေးခံရာတွင် လေဆာ ကို အသုံးပြု၍ အက်တမ် တို့ကို အရှိန်လျော့ချကြသည်။

ကယ်လ်ဗင် အပူချိန် စကေးနှင့် ရန်ကိုင် အပူချိန် စကေးလ်တို့တွင် ပကတိသုညအမှတ်ကို ၀ ကယ်လ်ဗင် (0K) သို့ ၀ ရန်ကိုင် (0°R) အနေနှင့် သတ်မှတ်ကြသည်။ ဆဲလ်စီးယပ်စ် နှင့် ဖာရင်ဟိုက် အပူချိန် စကေးတွင်မူ ပကတိ သုညအမှတ်ကို -၂၇၃.၁၅ ဒီဂရီ ဆဲလ်စီးယပ်စ် နှင့် -၄၅၉.၆၇ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။,

ကိုးကား
-------

1. ↑  Unit of thermodynamic temperature (kelvin)။ *SI Brochure, 8th edition*။ Bureau International des Poids et Mesures (13 March 2010)။ 7 October 2014 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  20 June 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ **Note**: The triple point of water is 0.01 °C, not 0 °C; thus 0 K is −2890.15 °C, not −273.16 °C.
2. ↑  Arora၊ C. P. (2001)။ *Thermodynamics*။ Tata McGraw-Hill။ Table 2.4 page 43။ ISBN 978-0-07-462014-4။
3. ↑  SI Brochure - BIPM။  2022-02-08 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  Absolute Zero။ Smithsonian Institution (1 January 2008)။ 1 April 2013 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  26 January 2012 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**ဘိက္ခုနီတို့ ကဲ့ရဲ့မှု။** 

အမှုသည်—**စဏ္ဍကာဠီ။**

ဝုဋ္ဌာပန သမ္မုတိ မပေးကြခြင်း
----------------------------

စဏ္ဍကာဠီသည် ၁၂-ဝါရ၍ ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာမ လုပ်လိုသောကြောင့် သံဃာ့အထံ၌ ဝုဋ္ဌာပန သမ္မုတိကိုတောင်းသောအခါ စဏ္ဍကာဠီ၏ အရည်အချင်းကို အားမရ၍ မိမိက ဥပဇ္ဈာယ်လုပ်၍ သူတစ်ပါးကို ရဟန်းအဖြစ်ရောက်အောင် ထမြောက်စေဖို့ (ဘိက္ခုနီပြုပေးဖို့) မတော်သေးပါ"ဟု ပြောသောအခါ "ကောင်းပါပြီ"ဟု ဝန်ခံခဲ့ပြီးနောက် အခြားဘိက္ခုနီတို့အား သံဃာကဝုဋ္ဌာပနသမ္မုတိ ပေးသောအခါ စဏ္ဍကာဠီသည် မကျေနပ်သောကြောင့် "သံဃာက ငါ့ကို သမ္မုတိမပေးဘဲ, အခြားဘိက္ခုနီတွေကိုတော့ သမ္မုတိပေးတယ်, ငါကတော့ အ အမို့တဲ့လား, အလဇ္ဇီမမို့ တဲ့လား"ဟု ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချလေသည်၊ ထိုသို့ ရှုတ်ချမှုကို ကြားရသောဘိက္ခုနီတို့က သူ့ကို ကဲ့ရဲ့ကြ၍ ဘုရားရှင်ထံ တဆင့် လျှောက်ကြသဖြင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ‘‘အလံ တာဝ တေ, အယျေ, ဝုဋ္ဌာပိတေနာ’’တိ ဝုစ္စမာနာ ‘‘သာဓူ’’တိ ပဋိဿုဏိတွာ သာ ပစ္ဆာ ခိယျနဓမ္မံ အာပဇ္ဇေယျ, ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

(ဝုဋ္ဌာပနာ သမ္မုတိ တောင်းသောအခါ) "အရှင်မ... အရှင်မမှာ ဥပဇ္ဈာယ်လုပ်၍ ဘိက္ခုနီပြုပေးဖို့ မတော်သေးပါ"ဟု ပြောဆိုအပ်စဉ်က "ကောင်းပြီ"ဟု ဝန်ခံခဲ့၍ နောက်မှ ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချ သော ဘိက္ခုနီမှာ ပါစိတ်အာပတ်သင့်၏။

မှတ်ချက်
--------

သံဃာက တရားလမ်းအတိုင်း ပြုလုပ်ရာ၌ ကဲ့ရဲ့ မှသာ အာပတ်သင့်၏၊ သံဃာကိုယ်တိုင်က မတရားလုပ်၍(အဂတိလိုက်၍)သမ္မုတိပေးသင့်သူကို မပေး; မပေးသင့်သူကို ပေးသောကြောင့် ကဲ့ရဲ့လျှင်ကား "အနာပတ္တိ ပကတိယာ(နဂိုကပင်) ဆန္ဒာ ဒေါသာ ဘယာ မောဟာ ကရောန္တံ ခိယျတိ"ဟု အာပတ်မသင့်ကြောင်း မိန့်တော်မူသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
ဟိရဂန တွင် **く** သို့မဟုတ် ခတခန တွင် **ク** (ရောမအက္ခရာဖြင့် **ku** ဖြင့် မှတ်သားသည်။ ) သည် ဂျပန်ဘာသာစကား၏ ခနတစ်ခုဖြစ်ပြီး တစ်ခုချင်းစီသည် မိုရ တစ်ခုကို ကိုယ်စားပြုကြသည်။ နှစ်ခုစလုံးသည် ခု ku ကိုယ်စားပြု ဖော်ပြကြသည်။ ခန်ဂျိ 久 မှ ဆင်းသက်လာကြသည်။

ဤခနသည် ဒက်တန်ကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုနိုင်သည်။ ဒက်တန်နှင့် ပေါင်းစပ်ပါက ဟိရဂနတွင် **ぐ** ဖြစ်လာသည်။ ခတခနတွင် **グ** ဖြစ်လာသည်။ ရောမပုံစံ **gu** ဟု မှတ်သားကြသည်။ ဒက်တန်ပေါင်းထည့်မှုတွင်လည်း အက္ခရာ၏ အသံထွက်မှုအပေါ်မူတည်ကာ ပြောင်းလဲမှု ရှိသည်။ ပုံမှန်အခြေအနေများတွင် gu ဂု ဟု အသံထွက်သော်လည်း [ŋu ͍ ] တို့၏ [ɣu ͍ ] အလယ်ရှိ စကားလုံးဖြစ်လာပါက ပြောင်းလဲမှု ရှိသည်။ ဟန်ဒန်တန် (゜) ကို ပုံမှန်ဂျပန်စာရေးသားရာတွင် အသုံးပြုမှု မရှိပေ။ သို့သော် နှာခေါင်းသံထွက်ရသည် [ŋu ͍ ]. ကို ဖော်ပြရန်အတွက်မူ ဘာသာဗေဒပညာရှင်တို့က အသုံးပြုကြသည်။

ဟန်ဒက်တန် ( ゜ ) ကို ပုံမှန်ဂျပန်ဘာသာစာများတွင် သုံးလေ့မရှိပေ။ သို့သော် ဘာသာဗေဒပညာရှင်တို့သည် နှာခေါင်းသံပါသည့် [ŋi] ကို ဖော်ပြရန်အတွက် အသုံးပြုကြသည်။

အအိနုဘာသာစကားတွင် ခတခန ク ကို အသေးပုံစံ ㇰ ဖြင့် ရေးသားကြသည်။ နောက်ဆုံး k သံအဖြစ် ဖော်ပြသည်။ in アイヌイタ အအိနု အိတက် (အအိနုဘာသာစကား) ဖြစ်သည်။ အအိနုဘာသာစကားတွင် ဤအက္ခရာသည် တိုးတက်ဖြစ်တည်လာမှုများ ရှိသည်။ သို့သော်လည်း ၎င်းကို စံနှုန်းသတ်မှတ်ထားသည့် ခတခနတွင် မတွေ့ရပေ။

ဆွဲသားချက်
----------

|  |  |
| --- | --- |
| Stroke order in writing くStroke order in writing く | Stroke order in writing クStroke order in writing ク |

Stroke order in writing く
Stroke order in writing ク

အခြားဆက်စပ်ဖော်ပြချက်
---------------------

* Computer encodings

အက္ခရာ အချက်အလက်များ| နမူနာ | く | ク | ｸ | ㇰ | ぐ | グ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **ယူနီကုဒ် အမည်** | HIRAGANA LETTER KU | KATAKANA LETTER KU | HALFWIDTH KATAKANA LETTER KU | KATAKANA LETTER SMALL KU | HIRAGANA LETTER GU | KATAKANA LETTER GU |
| Encodings | decimal | hex | decimal | hex | decimal | hex | decimal | hex | decimal | hex | decimal | hex |
| ယူနီကုဒ် | 12367 | U+304F | 12463 | U+30AF | 65400 | U+FF78 | 12784 | U+31F0 | 12368 | U+3050 | 12464 | U+30B0 |
| UTF-8 | 227 129 143 | E3 81 8F | 227 130 175 | E3 82 AF | 239 189 184 | EF BD B8 | 227 135 176 | E3 87 B0 | 227 129 144 | E3 81 90 | 227 130 176 | E3 82 B0 |
| Numeric character reference | &#12367; | &#x304F; | &#12463; | &#x30AF; | &#65400; | &#xFF78; | &#12784; | &#x31F0; | &#12368; | &#x3050; | &#12464; | &#x30B0; |
| Shift JIS | 130 173 | 82 AD | 131 78 | 83 4E | 184 | B8 |  |  | 130 174 | 82 AE | 131 79 | 83 4F |

* Braille

| く / ク in Japanese Braille |
| --- |
| く / ク **ku** | ぐ / グ **gu** | くう / クー **kū** | ぐう / グー **gū** | Other kana based on Braille く |
| きゅ / キュ **kyu** | ぎゅ / ギュ **gyu** | きゅう / キュー **kyū** | ぎゅう / ギュー **gyū** |
| ⠩ (braille pattern dots-146)  | ⠐ (braille pattern dots-5) ⠩ (braille pattern dots-146)  | ⠩ (braille pattern dots-146) ⠒ (braille pattern dots-25)  | ⠐ (braille pattern dots-5) ⠩ (braille pattern dots-146) ⠒ (braille pattern dots-25)  | ⠈ (braille pattern dots-4) ⠩ (braille pattern dots-146)  | ⠘ (braille pattern dots-45) ⠩ (braille pattern dots-146)  | ⠈ (braille pattern dots-4) ⠩ (braille pattern dots-146) ⠒ (braille pattern dots-25)  | ⠘ (braille pattern dots-45) ⠩ (braille pattern dots-146) ⠒ (braille pattern dots-25)  |

* Japanese semaphore

The Wabun code for く or ク is ・・・－.

ကိုးကား
-------
ဖတ်ဇာရာကန်
**ဖတ်ဇာရာကန်** သည် အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံအရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အန်နဘာမြို့တော်၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၁၈ ကီလိုမီတာ (၁၁ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက် သို့ ၁၇ ကီလိုမီတာ (၁၁ မိုင်)ရှိပြီး မြောက်မှ တောင်သို့ ၁၃ ကီလိုမီတာ (၈.၁ မိုင်) ရှိသည်။ ဧရိယာအားဖြင့် ၁၈၆၀၀ ဟက်တာ (၄၆၀၀၀ ဧက) ရှိသည်။ ထိုဒေသကို "ရမ်ဆာ" ဒေသအဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ရမ်ဆာဒေသတွင် တားမြစ်ထားသည့် နေရာဒေသများ ပါဝင်သည်။ ဖတ်ရာဇာကန်၏ မြေဆီနှင့် ရေကို လေ့လာမှုများစွာ ပြုလုပ်ပြီး ဖြစ်သည်။ ထို့လေ့လာမှုများတွင် ကန်တွင် ဆားပါဝင်မှု ပတ်သက်၍ ဖြစ်သည်။ လေ့လာတွေ့ရှိမှုအရ ဖတ်ရာဇာကန်၏ မြေဆီသည် ဆားဓာတ်ပြုမှုဖြစ်စဉ်များ ရှိနေသည်ကို တွေ့ရှိရခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အနက်ကွာခြားသည်နှင့်အမျှ ပြောင်းလဲသွားမှုကိုလည်း လေ့လာခဲ့သည်။ နမူနာများကို ပထမနှစ်လွှာ (၀ - ၂၀ စင်တီမီတာနှင့် ၂၀-၄၀ စင်တီမီတာ) မှ နေရာရှစ်နေရာခွဲကာ ယူခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် မြေသားနမူနာသည် ကန်နေရာပတ်လည်စုံမှ ၁၆ ခု ဖြစ်သည်။ လေ့လာဆန်းစစ်မှုအရ ကန်၏ မြေဆီတွင် ဆားပါဝင်မှသည် ကန်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့မြောက်ဘက်ပိုင်း (Wadi Zied ဒေသ) တွင် အများဆုံး ဖြစ်နေသည်။

တည်နေရာ
-------

Geographic situation of Fetzara Lake

မြေသားအရည်အသွေး
---------------

ကိုးကား
-------

1. ↑  Lac Fetzara။  25 April 2018 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
*Fulica atra*
**ရေကြက်ဒုံ**ကို သင်္ဘောရေကြက် ဟုလည်း ခေါ်သည်။ သတ္တဗေဒ(ပါဏဗေဒ‎) အလိုအရ ရေကြက်ဒုံ ကို ဖူလီကာအက်ထရာ ဟုခေါ်သည်။ ထိုငှက်သည် ရယ်လီဒီး မျိုးရင်းတွင် ပါ၏။ 
ရေကြက်ဒုံ၏ ကိုယ်အလျား သည် ၁၆ လက်မရှိ၏။ ငှက်ငယ်များ၏ ကိုယ်အပေါ်ပိုင်းသည် ညို၍ အောက်ပိုင်းသည် အရောင်ဖျော့ကာ အဖြူရောင်များနှင့် ရောနေသည်။ ရေကြက်ဒုံ၏ အသံမှာ စူး၍ ကျယ်သော 'ကရော-ကရော' ဟူသည့် အသံဖြစ်သည်။ သို့သော် အချင်းချင်း သိနားလည်အောင် ပြောဆိုသည့်အသံ မြောက်မြားစွာ ရှိသေးသည်။ အခြားရေကြက်မျိုးထက် ပို၍ ရေကို ကြိုက်နှစ်သက်သဖြင့် ကြီးမားသည့် ထုံးအိုင်များတွင် ရေကြက်ဒုံသည် အနေများ၏။ နေ့ခင်းပိုင်းတွင် ရေထဲ၌ ကူးခတ်နေပြီးလျှင် အစာအတွက် ရေတွင်ငုပ်နေကြသော ရေကြက်ဒုံများကို မြင်နိုင်ပေ 
သည်။ နံနက်နှင့် ညနေပိုင်းများတွင်မူ ကွင်းပြင်များသို့ သွားတတ်ကြပြီးလျှင် ပိုးကောင်၊ ခရု၊ ပက်ကျိနှင့် အပင်ငယ်များကို ရှာဖွေစားသောက်ကြသည်။ ရေကြက်ဒုံငှက် ပျံသောအခါ လေးလံသည့် ခြေထောက်ကြီးများကို နောက်သို့ပစ်၍ ပျံသန်းတတ်သည်။ 

ရေကြက်ဒုံသည် ဥရောပတိုက်၊ အာရှတိုက်၊ ဟိမဝန္တာတောင်၏ မြောက်ဘက်ရှိ ဒေသများ၊ အာရေဗျ၊ ဆဟာရ သဲကန္တာရ၏ မြောက်ဘက်ရှိ အာဖရိကတိုက်၊ အာရှတိုက်နှင့် ဥရောပတိုက်တို့၏ အာတိတ်ဒေသများတွင် နေထိုင်သောငှက်မျိုး ဖြစ်သည်။ ဆောင်းရာသီတွင် ရေကြက်ဒုံသည် အပူလျော့ပိုင်း ဒေသများသို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ နေထိုင်ကြသည်။ အေးသည့် ရာသီတွင် သင့်တော်သော ထုံးအိုင်များတွင် ရေကြက်ဒုံငှက်များကို အတွေ့ရများသော်လည်း သားပေါက်သည့် အထောက်အထားကိုမူ မတွေ့ရချေ။ လူရှိုင်းနယ်ခြားအနီး ချင်းတောင်များရှိ ရေအိုင်တစ်ခုတွင် သားပေါက်တတ်သည်ဟူ၍ကား ငှက်ပါရဂူတစ်ဦးက ယူဆလေသည်။ ထို့အပြင် မန္တလေးခရိုင်၊ မောင်းမကန် ထုံးအိုင်၌ ရေကြက်ဒုံများကို တစ်နှစ်ပတ်လုံး တွေ့ရသည်ဟု ဆိုလေသည်။

ပြခန်း
------

* Adults and chicks in New Zealand

ကိုးကား
-------

1. ↑  BirdLife International (2012). "*Fulica atra*". *IUCN Red List of Threatened Species* **2012**. IUCN. old-form url
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)
ပုဂံခေတ်က ထင်ရှားခဲ့သော ပုပ္ပါးတောင်ကြီးသည် တစ်ချိန်က မီးတောင်ကြီး ဖြစ်ခဲ့ဖူးသည်မှာ လူတိုင်း သိရှိပြီး ဖြစ်သည်။ နတ်တောင်၊ မီးငြိမ်းတောင် ဟု လည်း လူသိများသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း၊ မြင်းခြံခရိုင် အရှေ့တောင်စွန်းတွင် ထီးထီးကြီး တည်ရှိသည်။ ပဲခူးရိုးမ တောင်တန်း၏ မြောက်ဘက်အစွန်းမှ သီးခြားထိုးထွက်လျက် ရှိသည်။ ပုပ္ပါးတောင်ကြီးသည် ပင်လယ်ရေပြင်အထက် ၄၉၈၁ ပေ မြင့်သည်။ တစ်တောင်တည်း မီးတောင်၏ ထိပ်ခွက်ခွက် ပုံစံဖြင့် ထိုးထွက်နေသည်။ ပုပ္ပါးတောင်၏ မီးတောင် ကတော့ဝသည် မြောက်ပိုင်းတွင် အနောက်ဘက်သို့ အနည်းငယ်ယွန်းလျက် နိမ့်သည်။ တောင်ဘက်၊ အနောက်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက်တို့တွင် မြင့်သည်။ 

မီးငြိမ်းတောင်ထိပ်မှ မြစ်များ အရပ်လေးမျက်နှာသို့ ဖြာဆင်းသွားသည်။ မြစ်များအကြား တောင်စွယ်များ ဖြစ်ပေါ်နေသည်။ စပါးပုံတောင်ထိပ်၊ ရေတွင်းတောင်ထိပ်၊ မောင်းတောင် ငုတ်တို တောင်ထိပ်၊ လပို့ တောင်ထိပ်၊ မှန်တောင်၊ ဆေးပွင့်တောင်၊ စိန်တောင်၊ မာလာတောင်၊ ကင်ပွန်းတောင် စသည်ဖြင့် တောင်ထိပ်ပေါင်းများစွာ ဖြစ်ပေါ်နေကြသည်။ မီးတောင်ထိပ်ဝကြီးအလယ်တွင် တစ်မိုင်ခွဲခန့် ကျယ်သည်။ ပေ ၂၀၀၀ ကျော် ၃၀၀၀ ခန့် နက်ရှိုင်းပြီး ဧရာမချောက်ကြီး ဖြစ်နေသည်။ 

ချုံမတွင်းချောက် ဟု ခေါ်သည်။ မီးရှင်တောင်ကြီး အဝ ပေါက်ကွဲသွားချိန်တွင် ယင်း ချောက်ကြီးထဲမှ မီးခိုးမီးလျှံ၊ ပြာပူ၊ ချော်မြှပ်တို့ ပုပ္ပါးတောင်ကြီး၏ ခပ်လှမ်းလှမ်းအထိပင် အရှိန်ပြင်းပြင်း စီးထွက် ကျရောက်ခဲ့သည်။ ချုံမတွင်းချောက် ခေါ် မီးတောင်ခံတွင်းဝကြီးအတွင်းသို့ ငုံ့ကြည့်လျှင် အသည်းယားဖွယ်ကောင်း လိမ့်မည်။ ချောက်ကြီးထဲတွင် ရေထွက် ရှိသည်။ တောဝက်များပင် ခိုအောင်းနေထိုင်လျက်ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။
**ချေဖာပိုး** (Beetle, Chafer) ခေါ် **ပိုးတောင်မာ**အမျိုးမျိုးကို ကမ္ဘာအနှံ့အပြားမှာပင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ပိတုန်းအမျိုးမျိုးနှင့် ချေးထိုးပိုးအမျိုးမျိုးသည် ပိုးတောင်မာစာရင်းဝင်ပိုးများ ဖြစ်ကြ၏။ ချေဖာတို့သည် 'လမယ်လီတောနီးယား'ခေါ် မျိုးပေါင်းတွင် ပါဝင်၍၊ ပြားချပ်သောအာရုံမှင်မျိုး ပါရှိခြင်းကြောင့် ယင်းတို့ကို ခွဲခြားသိသာ နိုင်သည်။

ချေဖာပိုးတို့သည် သစ်ပင်ပန်းပင်တို့၏ အရွက်များကို အကုန်လိုလို ဖျက်ဆီးလေ့ရှိသည်။ ချေဖာပိုး လောင်းကလေးများက အပင်၏အမြစ်များကို စား၍ ဖျက်ဆီးတတ်ကြသည်။ ချေဖာပိုးလောင်းသည် အခြားပိုးလောင်းတို့ထက် ကြီးမားလေးလံသော ကိုယ်ရှိသည်။ ဖြူဖွေးနူးညံ့သော ကိုယ်တွင် အညိုရင့်ရောင် ဦးခေါင်းပါရှိသည်။ ခြေထောက်သုံးစုံရှိ၍ ဝမ်းပိုက်ပူသည်။ ကြီးပြင်းနေဆဲအချိန်တွင် ပိုးလောင်းတို့၏ အဓိကအစာမှာ သစ်မြစ်များသာ ဖြစ်သည်။ ပိုးလောင်းဘဝနှင့် နှစ်ပေါင်းများစွာ နေတတ်သဖြင့် ယင်းတို့စားသောက် ဖျက်ဆီးမှုကြောင့် အပျက်အစီးများတတ်၏။

မြန်မာနိုင်ငံ၌ ပြောင်းပင်နှမ်းပင် စသည်တို့၏ အမြစ်များကို ကိုက်ဖဲ့ဖျက်ဆီးလေ့ရှိသော ပိုးတီကောင်သည် ပိုးစာပင်အစ ရှိသော အပင်တို့၏ အရွက်များကို ကိုက်ဖြတ်ဖျက်ဆီးသော ပိုးကျိုင်းကောင်တို့၏ ပိုးလောင်းကလေးများပင် ဖြစ်လေသည်။ ထိုပိုးကျိုင်းကောင်ကို ချေးထိုးပိုးဟုလည်း ခေါ်သည်။ ယင်းတို့သည် မိုးဦးကျရာသီတွင် အိမ်ထဲသို့ ညဉ့်အခါ တဝီဝီမြည်ပြီး ပျံဝင်လာတတ်ကြသည်ကို တစ်ခါတစ်ရံ ကြံရတတ်လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑   "Family-group names in Coleoptera (Insecta)"  (2011). *ZooKeys* **88** (88): 1–972. doi:10.3897/zookeys.88.807. PMID 21594053.
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)
ဤသေးငယ်သော နာဟုံအနာဂတ္တိကျမ်းကို တပါးအမျိုးသား(နိနေဝေ)တို့ တန်ခိုးကြီးစွာနေစဉ် ခေတ်ကာလ၌ ရေးသားခြင်းဖြစ်သော်လည်း အမျိုးသားရေးကျမ်းမဟုတ်။ ဘုရားလူမျိုးတော်အပေါ် ခုန်ကျော်ဝင်ရောက်လာသည့် စစ်မက်ရေးရာနှင့် တန်ခိုးအာဏာစနက်ဖိစီးမှု ငြင်းပယ်ခြင်း အကြောင်းဖြစ်၏။ အယူလွဲနောက်လိုက်၍ ဒုစရိုက်ပြုကြသောဘုရားလူ များအားဆုံးမရန် မိစ္ဆာလူမျိုးခြားတို့ကို အသုံးပြုသော်လည်း အသုံးပြုသော ထိုမိစ္ဆာများမှာလည်း အရေးယူအပြစ်စီရင်ခြင်းခံရမည်။

  

**၂။** **ကျမ်းရေးသူ**

နာဟုံကို ဧလကောရှ  Elkosh နယ် မထင်ရှားသောမြို့ငယ်လေးတမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သို့သော် ဂါလိလဲပင်လယ်ကမ်းခြေရှိ ကပေရနောင်မြို့သားဟု မကြားခဏဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ (ကပေရနောင်သည် ဟေဗြဲဘာသာစကားဖြင့် Kaphar Nahum ဖြစ်၍ နာဟုံ၏မြို့ဟု အနက်ရသည်)။ နာဟုံ၏အဓိပ္ပာယ်မှာ "နှစ်သိမ့်သူ" ဖြစ်သည်။

**၃။** **အချိန်ကာလ**

ရေးသားသည့်အချိန်ကာလအတိအကျ မသိရှိသော်လည်း ရာစုနှစ်တစ်ဝက်အတွင်း ရေးသားခြင်းဖြစ်ကြောင်းတပ်အပ် ဆိုနိုင်သည်။ ဘီစီ-၆၆၃ ခုတွင် နောမုန်မြို့ No-Amon(Thebes) သိမ်းပိုက်ခံပြီ:သည့်နောက်ပိုင်းဖြစ်သည်။ ထိုအကြောင်းကို ဤကျမ်း၏ ၃:၈ တွင် သမိုင်းခြေရာပေးထားသည်။ နိနေဝေမြို့ပျက်စီးသည့် ဘီစီ -၆၁၂ ခုမတိုင်မီတွင် ကာလအတွင်းပြီးစီးသည်။ မင်းဆိုးမင်းညစ် မနာရှေ စိုးစံသည့် (ဘီစီ-၆၉၆-၆၄၂) အထူးသဖြင့် ဘီစီ-၆၆၃ ခုနှင့် ၆၅၄ ခုအကြားဖြစ်ဖွယ်ရာရှိသည်။

**၄။** **နောက်ခံသမိုင်းနှင့်ရည်ရွယ်ချက်**

ဧလကောရှ Elkoshite နယ်သား နာဟုံက အာရှုရိပြည်သားများ၏ ကြမ္မာဆိုးနှင့် ဘုရားသခင်၏လူများ ပြန်လည်စုစည်းကြမည့်အကြောင်း ပရောဖက်ပြုလျက် ယုဒလူတို့အားနှစ်သိမ့်မှုပေးခြင်းဖြစ်သည်။ ဤကျမ်းကို ယောနအနာဂတ္တိကျမ်း ဖြည်စွက်ချက်ဟုမှတ်ယူနိုင်သည်။ ယောနအနာဂတ္တိကျမ်းတွင်နိနေဝေသားများ နောင်တရကြောင်း တွေ့ရသော်လည်း နာဟုံအနာဂတ္တိကျမ်းတွင်မူ လမ်းဟောင်းသို့ပြန်သွားကြသောကြောင်း အမျက်တော်သင့်ကြရသည်။ သခင်ယေရှုကနောင်တမရနိုင်ကြသော ဖာရိရှဲများအား နိနေဝေမြို့သားများထံ အတုယူခဲ့ကြရန်သင်ခန်းစာပေခဲ့သည်(မ၊၁၂:၄၁)။

ဤကျမ်းစာစောင်ငယ်က စစ်မှုရေးရာတို့ကို လုံးဝရှုတ်ချသည်။ အာရှုရိတို့သည် ကမ်းကုန်ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သူများ ဖြစ်ကြသည်။ စစ်ရေးအောင်မြင်မှု အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ထွင်းထုထားသောမော်ကွန်းကျောက်စာပန်ချီးမှ သူတို့စရိုက်ကိုတွေ့မြင်နိုင်သည်။ ဖမ်းဆီးရမိသောရန်သူ သုံ့ပန်းများအား အရေခွံခွါ၍ တဲများ၊ နံရံများကို ဂုဏ်ယူဝါးကြွားစွာ ချိပ်ဆွဲကြသည်။ တိုက်ခိုက်လို သတ်ဖြတ်လိုစိတ်ပြင်းပြသော စစ်သွေးကြများဖြစ်သည်။

နိနေဝေမြို့ကောင်းစားခြင်း၊ ပျက်သုဉ်းခြင်းအပါအဝင် အရာခပ်သိမ်းတို့ကို ထိန်းချုပ်အုပ်စိုးတော် မူသော ဣသရေလဘုရားသခင်အားလည်း အာရှုရိလူတို့က ပမာမခန့်ပြက်ယယ်ပြု ခဲ့ကြသည်။

ထိုခေတ်ကာလက ကမ္ဘာအကြီးကျယ်ဆုံးမြို့တော် ဖြစ်သော နိနေဝေမြို့ကို ပျက်သုဉ်းမည့်အကြောင်းကို ပရောဖက်နာဟုံက နိမိတ်ပေးခဲ့သည်။ ထိုပရောဖက်ပြု ချက်ပြည့်စုံမှုကို အပိုင်းနှစ်ပိုင်းခွဲခြား ရှုမြင်နိုင်သည်။ လက်တွေ့တစ်ပိုင်းအားဖြင့် နိနေဝေပြိုလဲ ပျက်စီးပြီ:ပြည့်စုံခဲ့သလို အခြားတစ်ပိုင်းမှာ အနာဂတ်၌ အာရှုရိပြည်သည် ဘုရားလူမျိုးတော်ကို ဆက်လက်ခြိမ်းခြောက်ကြဦးမည့် သတိပေးချက်ဟုယူနိုင်သည်။

**ပါဝင်သည့်အချက်များ**

**၁။** **ဘုရားသခင်၏** **ဂုဏ်အင်လက္ခဏာ–တရားသူကြီး (၁:၁–၈)**

၂။ နိနေဝေမြို့၏ကံကြမ္မာဆိုး(၁:၉-၁၅)

၃။ နိနေဝေမြို့ဝိုင်းရံခံခြင်း(၂:၁-၁၂)

၄။ နိနေဝေမြို့တော်အား ဖျက်ဆီးရန် သဘောတော် (၂:၁၃-၃:၁၉)

TAGS: နာဟုံအနာဂတ္တိကျမ်း

ကိုးကား
-------
လူအိုရုံ ဆိုသည်မှာ အသက်အရွယ် ကြီးရင့်လာ၍ အိုမင်းမစွမ်းတော့သော အဖိုးအို၊ အဖွားအိုများအား ကူညီစောင့်ရှောက်ပေးသော နေရာဖြစ်သည်။ မြန်မာမင်းများ လက်ထက်က လူအိုရုံအစား `သူအိုရုံ´ ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ ဒေါ်ဦးဇွန်း ခေတ်တွင် `လူအိုရုံ´ ဟုခေါ်တွင်ပြီး ယနေ့ခေတ်တွင် `ဘိုးဘွားရိပ်သာ´ဟု ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူအိုရုံကို သာလွန်မင်းတရားကြီးလက်ထက်မှာ ကတည်းက ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည် ဟုဆိုသည်။ 

ကုန်းဘောင်ခေတ် မင်းတုန်းမင်း သည် ရတနာပုံနေပြည်တော် တည်ဆောက်ပြီး သာသနာပြုလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်လာသည်။ မင်းတုန်းမင်းသည် ရွှေမြို့တော်အတွင်း လေးမျက်နှာတွင် လူအိုရုံ ဆောက်လုပ်ကာ လူနာ၊ လူအိုတို့ကို နေထိုင်စေသည်။ ထိုသူတို့အတွက် စားဝတ်နေရေး ပြည့်စုံအောင်စီစဉ်ပေးသည်။ လူအိုရုံ တိုက်ဆယ်တိုက်တွင် နေထိုင်သူတို့အား ဆေးဝါးကုသပေးရန် သမားတော်ကြီး သုံးဦးနှင့် အနှိပ်တော်များ ထားပေးသည်။ ဂျာမဏီနိုင်ငံသား ဒေါက်တာမာဖီကို လစာရိက္ခာပေး၍ လူအိုရုံတွင် နေထိုင်သူတို့အား ဆေးဝါးကုသရန်တာဝန်ပေးသည်။ 

သီပေါမင်း ပါတော်မူပြီးနောက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ခရစ်ယာန် ဘုန်းကြီးနှင့် သီလရှင်များ တည်ထောင်ထားသော လူအိုရုံတစ်ခု ရှိသည်။ ထိုလူအိုရုံကို ဒေါ်ဦးဇွန်းတွေ့ရှိပြီးနောက် ၁၉၁၅-ခုနှစ်၊ မင်းကွန်းတွင် လူအိုရုံ စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ (မင်းကွန်း ဘိုးဘွားရိပ်သာ)၊ ၁၉၂၃-ခုနှစ်တွင် သုဝဏ္ဏဘူမိ ဘိုးဘွားရိပ်သာ၊ သထုံမြို့။ ၁၉၂၉-ခုနှစ်တွင် ပေါင်းတည် ဘိုးဘွားရိပ်သာ၊ ပေါင်းတည်မြို့။ 
၁၉၃၃-ခုနှစ်တွင် နှင်းဆီကုန်း ဘိုးဘွားရိပ်သာ၊ ရန်ကုန်မြို့။ ၁၉၃၇-ခုနှစ်တွင် ပခုက္ကူ ဘိုးဘွားရိပ်သာ၊ ပခုက္ကူမြို့ တို့ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ရတနာပုံဖိုးမှတ်စု၏ မန္တလေး
2. ↑  ကောင်းထက် ၏ ရတနာပုံရှင်းတမ်း၊ ပထမအကြိမ်(၂၀၀၈)
3. ↑  တက္ကသိုလ်စိန်တင် ၏ ဘွားဦးဇွန်း (၂၀၀၇၊ဒီဇင်ဘာလ)
လူ့အသံ၏ spectrogram သည် ၎င်း၏ကြွယ်ဝသော သဟဇာတ ပါဝင်မှုကို ဖော်ပြသည်။
**လူ့အသံ** တွင် စကားပြောခြင်း၊ သီဆိုခြင်း၊ ရယ်မောခြင်း၊ အော်ဟစ်ခြင်း၊ ဟစ်အော်ခြင်း အပါအဝင် အသံကို အသုံးပြု၍ လူတစ်ဦးမှ ပြုလုပ်သော အသံ များ ပါဝင်သည်။ လူ၏အသံကြိမ်နှုန်းသည် အထူးအားဖြင့် အသံအခေါက်များ ( vocal cords) သည် အဓိကအသံအရင်းအမြစ်ဖြစ်သည့် လူ့အသံထွက်ရှိမှု၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ (ကိုယ်ခန္ဓာ၏ တူညီသော ယေဘူယျ ဧရိယာမှ ထုတ်လုပ်သော အခြားသော အသံထွက်ရှိမှု ယန္တရားများတွင် အသံ မထွက်သော ဗျည်း များ၊ ကလစ်များ ၊ လေချွန်သံ နှင့် တီးတိုးသံများ ထုတ်လုပ်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ )

ယေဘူယျအားဖြင့်ပြောရလျှင်၊ လူ့အသံကိုထုတ်လုပ်ရန် ယန္တရားကို အပိုင်းသုံးပိုင်းခွဲနိုင်သည်။ အဆုတ်များ၊ အသံအိုးအတွင်း အသံအခေါက် များ (voice box) နှင့် articulator များ။ အဆုတ် ၊ "ပန့်" သည် အသံခေါက်ခေါက်များကို တုန်ခါစေရန် လုံလောက်သော လေစီးဆင်းမှု နှင့် လေဖိအားကို ထုတ်ပေးရပါမည်။ ထို့နောက် အသံဖိုင်များ (အသံကြိုးများ) သည် အဆုတ်မှ လေဝင်လေထွက်ကို အသုံးပြု၍ အသံအိုး၏ အသံရင်းမြစ်ကို ဖန်တီးပေးသည့် အသံကို ဖန်တီးရန်အတွက် တုန်ခါသွားပါသည်။  အသံအိုး၏ ကြွက်သားများသည် အသံခေါက်များ၏ အလျားနှင့် တင်းအားကို 'fine-tune' pitch and tone အဖြစ် ချိန်ညှိသည်။ လည်မျိုအထက် အသံအိုး၏ အစိတ်အပိုင်းများ ( လျှာ ၊ အာ ခေါင် ၊ ပါး ၊ နှုတ်ခမ်း ၊ စသည်) ပါဝင်သော အသံအိုး၏ အစိတ်အပိုင်းများသည် အသံအိုးမှ ထွက်လာသော အသံကို စစ်ထုတ်ပြီး အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ အားကောင်းစေရန် သို့မဟုတ် အားပျော့သွားစေရန် အသံအိုးလေလမ်းကြောင်းနှင့် ဓာတ်ပြုနိုင်သည် ။ 

အသံထွက်ခေါက်များသည် articulators များနှင့် ပေါင်းစပ်၍ အလွန်ရှုပ်ထွေးသော အသံများကို ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသည်။    ဒေါသ ၊ အံ့ဩ မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု ၊ ပျော်ရွှင်မှု သို့မဟုတ် ဝမ်းနည်းမှု စသည့် စိတ်ခံစားမှု များကို အကြံပြုရန်အတွက် အသံလေသံကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ လူ၏အသံကို စိတ်ခံစားမှုကိုဖော်ပြရန် အသုံးပြု သည်၊  နှင့် စကားပြောသူ၏ အသက်နှင့် လိင်ကိုလည်း ဖော်ပြနိုင်သည်။    တေးဆို များသည် ဂီတ ဖန်တီး ရာတွင် လူသား၏အသံကို တူရိယာတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  You must specify ***archiveurl =***  and ***archivedate =***  when using {{cite web}}.About the voice။ 2018-02-08 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။
2. ↑  Stevens, K.N.(2000), Acoustic Phonetics, MIT Press, ISBN 0-262-69250-3, 978-0-262-69250-2
3. ↑  Titze, I.R. (1994). Principles of Voice Production, Prentice Hall (currently published by NCVS.org), ISBN 978-0-13-717893-3.
4. ↑  Titze, I. R. (2006). The Myoelatic Aerodynamic Theory of Phonation, Iowa City:National Center for Voice and Speech, 2006.
5. ↑  *Emotion, Affect and Personality in Speech: The Bias of Language and Paralanguage*။ 22 December 2015။ pp. 10, 12။
6. ↑  Bachorowski, Jo-Anne (1999). "Vocal Expression and Perception of Emotions": 53–57.
7. ↑  Smith, BL (1975). "Effects of speech rate on personality perception.": 145–52.
8. ↑  Williams, CE (1972). "Emotions and speech: some acoustical correlates.": 1238–50.
9. ↑  Titze, IR (1994). "Acoustics of the tenor high voice.": 1133–42.
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် နာဠန္ဒမြို့ ပါဝါရိကမ္ဗဝန်ကျောင်းတိုက်ဝယ် နေတော်မူစဉ် အသိဗန္ဓက၏သားဖြစ်သူ ရွာသူကြီးက "ဗြာဟ္မဏများက သေသောသူကို ဗြဟ္မာပြည်, နတ်ပြည်သို့သွားရောက်စေကြကုန်သကဲ့သို့ ဘုရားရှင်သည်လည်း လောကသား အားလုံးတို့ကို ကွယ်လွန်ပြီးနောက် နတ်ပြည်သို့ရောက်အောင်ပြုပေးနိုင်သလော" ဟု မေးလျှောက်ချက်အရ ဘုရားရှင်က "ရေနက်ရာ၌ နစ်မြုပ်နေသော ကျောက်ဖျာကြီးကို ရေပေါ် ပေါ်တက်လာအောင် လူအများစုပေါင်း၍ တောင်းပန် ချီးမွမ်း လက်အုပ်ချီဆုတောင်းပေးရုံဖြင့် မဖြစ်နိုင်သလို ဒုစရိုက်သမားကို သေပြီးနောက် နတ်ပြည်ရောက်အောင် ပြုလုပ်မပေးနိုင်ပုံ၊ ထောပတ်အိုး, ဆီအိုးကို ရေနက်ရာ၌ နှစ်မြှုပ်၍ ခွဲလိုက်သည့်အခါ ထောပတ်နှင့် ဆီတို့ကို ရေပေါ် တက်မလာအောင် လူအများတို့ စုပေါင်း၍ တောင်းပန်ခြင်း, ချီးမွမ်းခြင်း, လက်အုပ်ချီမိုး ဆုတောင်းခြင်းတို့ဖြင့် မပြုလုပ်နိုင်သလို သုစရိုက်သမားကိုလည်း ကွယ်လွန်ပြီးနောက် အပါယ် လေးပါးရောက်အောင် မပြုလုပ်နိုင်ပုံတို့ကို ရှင်းလင်းဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၂၊၄၉၈-၅၀၀။ သံ၊မြန်၊၂၊၄၉၂။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၄၁။ သံ၊ဋီ၊၂၊၃၈၁။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ သဠာယတနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၈-ဂါမဏိသံယုတ္တ၊ ဆဋ္ဌသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
ရွှေကျီးမြင်ဘုရားအတွင်း ဘုရားဝတ်ပြုနေကြစဉ်
ရွှေကျီးမြင်ဘုရားတောင်ဘက်မုဒ် (မန္တလေး)
**ရွှေကျီးမြင်စေတီတော်** သည် မန္တလေးမြို့၏ ကျုံးအနောက် ပြည်ကြီးကျက်သရေရပ်ရှိ စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

အနော်ရထာမင်း၏ မြေးတော် မင်းရှင်စောသည် တိုင်းခန်းလှည့်လည်ရာ မန္တလေးတောင် ပတ်ဝန်းကျင်သို့ ရောက်လာ၏။ ထိုအခါ ရွှေအဆင်းရှိသည့် ကျီးတစ်ကောင်ကို ထူးဆန်းစွာ မြင်တွေ့ရသည်။ ထိုအခါ မှူးမတ်တို့၏ တင်လျှောက်ချက်အရ စေတီတော်တစ်ဆူ တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။

စေတီတော်တွင် ရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူနှင့် ဓာတ်တော်များ ဌာပနာခဲ့သည်။

ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ
---------------------

အလောင်းစည်သူမင်းကြီးသည် ဓာတ်တော်များကို ဌာပနာတော်မူကာ ပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့သည်။

မင်းတုန်းမင်းကြီးသည် မဟန်နကီဇော်ဂျီဆက်သသည့် ဗောဓိသားကို မင်းကြီးကိုယ်တိုင် ဒက္ခိဏသာခါရုပ်ပွားတော်ထုလုပ်ခဲ့သည်။ ၁၂၅၁ ခုနှစ်တွင် ထိုရုပ်ပွားတော်ကို စေတီတော်၏ အာရုံခံတန်ဆောင်းတွင် လိုဏ်ဂူ ဂန္ဓကုဋီဖြင့် ထားရှိခဲ့သည်။ အလောင်းစည်သူမင်း ကိုးကွယ်တော်မူခဲ့သည့် ရှင်မဟာကဿပရုပ်ပွားတော်နှင့် အံတော်တို့ကိုလည်း ပင့်ဆောင်ကျိန်းဝပ်စေခဲ့သည်။

ထို့ပြင် စိန်ဆင်းတု၊ မြဆင်းတု စသည့် နန်းစဉ်ဘုရား ၃၆ ဆူကိုလည်း ပင့်ဆောင်ထားခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  လှသမိန် (ဧပြီ ၁၉၆၈)။ *မြန်မာနိုင်ငံတခွင် ဘုရားသမိုင်းပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: မဟာဝိဇ္ဇာစာပေ။ p. 185။
**အုံးပြန့် မိုင်** (**အုံးပြန့်** ဟုလည်း ခေါ်) သည် မြန်မာနယ်စပ်နှင့် ၁၂ ကီလိုမီတာအကွာ ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်းရှိ ဒုက္ခသည်စခန်း ဖြစ်သည်။ ၇၉ ဟက်တာ ကျယ်ပြီး တာ့ (ตาก) ပြည်နယ်အတွင်းရှိ ဖုတ်ဖ (พบพระ) ခရိုင်၊ ခီရီရပ် (คีรีราษฎร์) ခရိုင်ခွဲ၌ တည်ထားသည်။

၂၀၁၄ ဇွန်လတွင် လူဦးရေ ၁၂၉၀၀ ရှိပြီး အများစုမှာ စစ်ဘေးရှောင် ကရင်များ ဖြစ်သည်။

စခန်းအခြေအနေ
------------

ရေ၊ မီး၊ နှင့် ဖုန်းလိုင်း၊ အင်တာနက်လိုင်းများ ရနိုင်သည်။ ၂၀၁၂ ခုတွင် မီးလောင်ရာ စခန်း၏ သုံးပုံတစ်ပုံ မီးသင့်သည်။ အိမ်ခြေ ၁၀၀၀ ခန့်၊ ဗလီ ၃ လုံးနှင့် ကလေးထိန်းကျောင်း ၂ ကျောင်း ပျက်စီးသွားသည်။

စခန်း မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
------------------------

တောင်နှစ်ခုကြားတွင် ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ကနဦးက သစ်ပင်အနည်းငယ်ရှိသော တောဖြစ်သည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် မီတာ ၁၂၀၀ တွင် ရှိသည်။ မိုးကာလတွင် ရွှံ့ထူပြီး ဘေးရှိ တောင်နံရံများ ပြိုတတ်သည်။ နွေအခါ၌ ရေအခက်အခဲ ရှိသည်။ အချို့အခါများတွင် ရေအတွက် ခိုက်ရန်ဖြစ်ရသည်။

ပတ်ဝန်းကျင်မှာ သာယာသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးရေတံခွန်ဖြစ်သော တီလောဆု ရေတံခွန်မှာ စခန်းအနီးတွင်ပင် ဖြစ်သည်။ ရေတံခွန်အမြင့် မီတာ ၂၀၀-၃၀၀ ခန့် ရှိပြီး အကျယ်မှာ ၄၀၀-၅၀၀ ခန့် ဖြစ်သည်။ ဒီဇင်ဘာမှ ဧပြီအတွင်း ရေတံခွန် ဖွင့်သည်။

စခန်းဖွဲ့စည်းပုံ
----------------

နှစ်ပိုင်းခွဲထားပြီး ဇုန်(က) နှင့် ဇုန်(ခ) ဟူ၍ ရှိသည်။ ဇုန်တစ်ခုစီ၌ အပိုင်းနံပါတ်၊ အိမ်နံပါတ်များ ထားသည်။ ခန်းမကျယ်၌ လှောင်ထားသော ရိက္ခာတို့ကို လစဉ် ထုတ်ပေးသည်။ ထိုရိက္ခာတို့ကို ထိုင်း-ဗမာနယ်စပ် အကျိုးတူအဖွဲ့ (Thai-Burma Border Consortium) က ထောက်ပံ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်ရိက္ခာစာရင်းတွင် ဆန်၊ ကျောက်မီးသွေး၊ စားဆီ၊ ပဲဝါခြမ်းနှင့် ဂျုံတို့ ပါသည်။ မိသားစုအရွယ်အလိုက် ထုတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။

ထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
--------------------

* **ခလော ဟေး** (lang-th| เกลอร์ เฮห์) - ကရင်တိုင်းရင်းသား၊ ဗြိတိန်နိုင်ငံသားအဖြစ် ၂၀၀၆ ခုတွင် ရသည်။ ရှက်ဖီးယူနိုက်တက်တွင် တောင်ပံကစားသမား ဖြစ်လာသည်။ ယခု လစ်သူယေးနီးယားရှိ ဘောလုံးကလပ် ဂျိုနာဗာတွင် ကစားနေသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  Umpiem Mai Refugee Camp။ Committee for Coordination of Services to Displaced Persons in Thailand (CCSDPT)။ 14 October 2014 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  12 August 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Umpiem Mai။ TBC The Border Consortium။ 31 July 2015 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  12 August 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  UPDATE: Fire destroys a third of Umpiem Mai refugee camp။ Karen News (February 23, 2012)။ 10 May 2012 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  12 August 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  "Umpiem Mai Refugee Camp." CCSDPT. N.p. n.d. Web. 06 May 2016.
5. ↑  "Umphang Hill Adventure - Thee Lor Sue Waterfall Is Biggest in Thailand and No.6 of the World." Umphang Hill Adventure. N.p. n.d. Web. 06 May 2016.
6. ↑  "Umpium Mai Refugee Camp - Room to Grow Foundation. Umpium Mai Refugee Camp - Room to Grow Foundation. Web. 02 May 2016.
7. ↑  Kler Heh: A remarkable journey from Thai refugee camp to Sheffield United။ FourFourTwo (10 June 2016)။ 18 June 2016 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  12 August 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**ဂုဏ်မလိုကဂုဏ်ပို** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

မုံရွာမြို့ ဇောင်ချမ်းပင်တိုက်ဆရာတော်အား ဂိုဏ်းချုပ်ဘွဲ့အပ်နှင်းသောအခါ ငြင်းပယ်သောကြောင့် သာသနာပိုင်အမိန့်တော်နှင့် တဖန်ပြန်အပ်ရသည်ကို ချီးကျူးဖွဲ့ဆိုထားသော သံချိုကဗျာ ဖြစ်သည်။

ဂုဏ်မလိုကဂုဏ်ပို
----------------

နန်းတော်ကို ကွမ်းဆော်၍ဆက်စဉ်က၊ ပန်းခက်တင်၊ ပင်ဇောင်ချမ်းသို့၊ တင်ကမ်းချေ၊ ရေတမှုတ်ကဲ့ပြင်၊ တဆုပ်စာသုဒ္ဓါမွှေးဟု၊ လုပ်ကျွေးကာပူဇော်ဖူးနေကျ၊ ကျေးဇူကို သိုမမြှုပ်သင့်ဘု၊ ထိုရုက္ခေဒေဝတံက၊ ပြေပုဂံမှာငွေနဝဒဏ် ဆောင်းရလိမ့်၊ ပြန်ပြောင်းကာ နှုတ်ချိုဖွင့်သတဲ့၊ ကျောင်းဖြူမင်းရာဇဝင်။  

  

အဘိဓမ္မာနှင့်၊ ဝိနယာ သုတ္တန်ကျမ်းတို့၊ နှုတ်စွမ်းငုံ ကုန်အောင်သင်ခဲ့၊ ဇောင်ချမ်းပင်သမိုက်တဲ့၊ ဒုရင် စိုက်ကာဝိဟာရနှင့်၊ သီလသိက္ခာပုဒ်ကယ်တို့ မြူမတင်အောင် ဖြူစင်တဲ့အလုပ်တွေမို့၊ ပင်ရုက္ခေဒေငတာက၊ စေတနာအတုံနှင့်၊ နာဂရာ ရွှေဘုံ မြေ ကုန်ဆုံးစေရော့၊ ထေရ်ဘုန်းခင် ဝင်သာကိတို့၊ တိုင်းအထွာ၊ ဂိုဏ်းဂဏာရှိသမျှ၊ နှိုင်းညှိသော့သွင်။  

  

ဘာဝနေ၊ စာပေကမ္မဋ္ဌာန်းနှင့်၊ ရွှေဇောင်ချမ်းပင် ဥစာရှိတဲ့၊ ကုဋိကာဝိဟာရက၊ စာချသင်ရှင်ရဟန်းတို့၊ ရွှင်လန်းစွာတေဇာဂုဏ်ကြောင့်၊ ရတနာပုံမြို့ရွှေမန်း၏၊ ရဟန်းဘုရင် သင်္ဃာရာဇ်ကယ်က၊ ခွန်းလှစ်ဖော်မိန့်တော်ထုတ်လို့၊ ဂိုဏ်းတော်ချုပ်အရာတင်၊ တကမ္ဘာတွင်လိမ့် ခေတ်မညှိုး။  

  

အရွက်စိပ်ကယ်နှင့်၊ မျက်ရိပ်မှောင်မြရောင်လျှမ်းသည့်၊ ဇောင်ချမ်းအပင်ပေါ်က၊ မောင်ကွမ်းဆော်ကို၊ နန်းတော်ဝထိ၊ လမ်းပြသူဒကာနတ်ကဲ့သို့၊ ဆရာမြတ်မှာဓာတ်သမ္ဘာအရင်းကြောင့်၊ တံဆိပ်ပါ အိတ်ပါနှင်းလှာတော့၊ ငါချင်းတွင်ငါမတူတန်ဘူ့၊ ငြင်းဆန်လျှင် မင်းမာန်မျက်မည်ကြောင့်၊ ခံလက်ဝယ်ယူ၍ထားတော့၊ မြတ်သားတော် နောင်ကြည်စိုးနှင့်၊ ညီအကိုစုက္ကတေးသို့၊ လုပ်ကျွေးပြင်ဘောဇဉ်ဆွမ်းနှင့် သင်္ကန်းတော်လှူရန်ချုပ်လို့၊ အတင်းပင် မင်းတင်လုပ်အလုပ်ကဲ့သို့၊ ဂိုဏ်းချုပ်တော် ထုတ်ဖော်သည့်အမိန့်ငယ်က၊ တော်လှိမ့်ကာ မြေရေစောင်းလို့၊ ဘွေကောင်းကင်ငတိန်မှာညံလိမ့်၊ ကျောင်းဖြူစံ သဏ္ဌာန်မှီးလောက်တဲ့၊ ဇောင်းချမ်းပင် လမ်းထွင်၍နီးပေတဲ့၊ နန်းကြဉ်ရှောင်၊ ရဟန်းရှင် မထီးကဲ့သို့၊ ကြီးတဲ့တန်ခိုး။

ခက်ဆစ်
------

၁။ ဒေဝတံ = ဒေဝတာ (ပါ)၊ နတ်။

၂။ နဝဒဏ် = နဝဒဏ္ဍ (ပါ)၊ ထီးရွက် ကိုးဆင့်ရှိသော ထီးဖြူ။

၃။ အဘိဓမ္မာ = ဘုရားဟော သဘောတရားစာပေ။

၄။ ဝိနယာ = ဝိနည်း၊ ရဟန်းတို့အား ပညတ်သော ဒေသနာ။

၅။ သုတ္တန် = ဘုရားဟောပုံပြင်ဝတ္ထု၊ ကျမ်းဂန်။

၆။ ဒုရင် = အဆောက်အဦး၏ ထိပ်ဖျားတွင် ထင်ရှားစွာပြထားသောအရာ။

၇။ ဘာဝနေ = ဘာဝနာတရား။

၈။ ကုဋီကာ = ကုဋီကာရ (ပါ)၊ လက်သမား။

၉။ သင်္ဃရာဇ် = သံဃရာဇာ၊ ရဟန်းတို့၏ အကြီးအကဲ။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
**ဒေါ်သီရိရတနာ** ( ၁၂ စက်တင်ဘာ ၁၉၇၉ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမား တစ်ဦးဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် မွန်ပြည်နယ် မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် ၁၂ ကိုယ်စားပြု တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ သူမသည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပါတီဝင်ဖြစ်သည်။

ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး
----------------

ဒေါ်သီရိရတနာကို မွန်ပြည်နယ်၊ ဘီးလင်း ၌ ၁၉၇၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင်မွေးဖွားခဲ့သည်။ မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (သမိုင်း) ဖြင့် ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။  သူမ၏ ယခင်အလုပ်မှာ ကုန်သည်ဖြစ်သည်။

နိုင်ငံရေးသမား
--------------

သူမသည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ တွင် အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်နေရာအတွက် မွန်ပြည်နယ် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် ၁၂ မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ၃၄,၅၂၇ မဲဖြင့် အနိုင်ရ ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  MP profile (in my)။ *Amyotha Hluttaw*။ 14 January 2017 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  8 March 2018 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. 1 2 3  MP profile (in my)။ *Pyidaungsu Hluttaw*။  8 March 2018 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Elections Results – Global New Light Of Myanmar။  2018-03-08 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
Ruwanwelisaya, a cetiya in the sacred city of Anuradhapura, Sri Lanka.
**စေတီတော်များ** (ဒဂီဘက် နှင့် စေတီယ ဟုလည်းခေါ်ကြ) သည် ရှေးခေတ်သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၏ ဗိသုကာဖန်တီးမှုဆိုင်ရာ ထင်ရှားသည့် ပုံစံတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာ ထွန်းကားလွှမ်းမိုးလာမှုကြောင့် သီရိလင်္ကာ၏ ဗိသုကာနယ်ပယ်တွင် အပြောင်းအလဲများစွာ ရှိခဲ့သည်။ စေတီတော်များသည် ထိုဗိသုကာအပြောင်းအလဲတွင် ထင်ရှားသည့် နေရာများ ဖြစ်ကြသည်။ စေတီတော်များနှင့် အဓိပ္ပာယ်တူသည့် အခြားစကားလုံးများမှာ Chaithya, Dagaba, Thupa, Seya and Vehera စသည့်စကားလုံးများလည်း ရှိကြသည်။ သီရိလင်္ကာတွင် တည်ခဲ့သည့် စေတီတော်များ၏ ဒီဇိုင်းနှင့်တည်ဆောက်မှုသည် အုတ်ဖြင့်တည်ဆောက်ကြသည့် ကြီးမားသည့်လက်ရာများ ဖြစ်ကြသည်။

စေတီတော်များသမိုင်း
-------------------

စေတီများတည်ဆောက်ခြင်း
---------------------

အစိတ်အပိုင်းများ
----------------

စေတီ အမျိုးအစားများ
-------------------

သုပရမယ
------

သီရိလင်္ကာစေတီတော်ကြီး
----------------------

စေတီတော်ငယ်များ
---------------

Vatadage
--------

ထင်ရှားသည့် စေတီတော်များ
------------------------

ရှေးခတ်နည်းပညာနှင့် ဆက်နွယ်နေသည့်စေတီများ
-----------------------------------------

ပြင်ပလင့်များ
-------------

ကိုးကား
-------

1. ↑  *Social Studies and History Grade 10, Sri Lanka*။ Educations Publications Department, Sri Lanka။ 2006။ p. 141။
2. ↑  Silva, R. 1990, "Bricks – A unit of construction in ancient Sri Lanka", ICTAD Journal, Vol.2, No. 1, pp. 21-42, Colombo.
Assault rifle ခေါ် ချေမှုန်းရေး ရိုင်ဖယ်များသည် မောင်းပြန်ရိုင်ဖယ်အမျိုးအစား ပင်ဖြစ်ပြီး ကျည်တစ်တောင့်ခြင်းရော အတွဲလိုက်ပါ ပစ်ခတ်နိုင်ကြသည်။ အဓိကဝိသေသမှာ ကျည်ဆန်သွားနှုန်းအရှိန် ဖြစ်ပြီး ပစ္စတိုသေနတ်နှင့် သာမန်ရိုင်ဖယ်တို့ ကြားတွင်ရှိသည်။ ထို့အပြင် အရွယ်အစားအားဖြင့် ပိုမိုသေးငယ် ပေါ့ပါးသလို၊ ပိုမိုသေးငယ်သည့် ကျည်တောင့်များကို အသုံးပြုသည်။

အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရှုပ်အထွေး
-------------------------------

ခြေမှုန်းရေးရိုင်ဖယ်များ နှင့်ပတ်သတ်၍ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စံသတ်မှတ်ချက်မျိုး မရှိပဲ နိုင်ငံအသီးသီး စံသတ်မှတ်ချက် အမျိုးမျိုးကွဲ ပြားလျက် ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် အချို့ရိုင်ဖယ်များအား မောင်းပြန်ရိုင်ဖယ်/ချေမှုန်းရေးရိုင်ဖယ် အဖြစ် အမည်နှစ်မျိုးဖြင့် ရောနှော တွေ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။

ပေါ်ပေါက်လာပုံသမိုင်း
---------------------

နာဇီဂျာမဏီ၏ Sturmgewehr44
၁၉ဝဝပြည့်နှစ်များအလွန်မှပင် မောင်းပြန်ရိုင်ဖယ်၊ စက်သေနတ်ငယ် နှင့် ကာဘိုင်တို့အကြား ရှိနိုင်မည့် ရိုင်ဖယ်အမျိုး အစားအား ဗြိတိန်၊ ဂျာမဏီ၊ ပြင်သစ်နှင့် အမေရိကန်တို့ စမ်းသပ်လျက် ရှိကြသည်။ သို့သော် ပထမဆုံးသော ထိုရိုင်ဖယ် အမျိုးအစားကို လက်တွေ့ အသုံးချနိုင် သူမှာ နာဇီဂျာမဏီ ဖြစ်သည်။ Maschinenkarabiner အမျိုးအစား အပါအဝင် စမ်းသပ်ပုံစံ အများအပြား ဖန်တီးအပြီး Sturmgewehr44 ခေါ် Stg44 တိုက်ခိုက်ရေး ရိုင်ဖယ်အား ၁၉၄၄တွင် နာဇီတို့ စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ Sturmgewehr မှာ ဂျာမန်ဘာသာဖြင့် မုန်တိုင်းရိုင်ဖယ် ဟုအဓိပ္ပယ်ရပြီး ထိုမှတဆင့် Assault rilfe ဟူသော အယူအဆ စတင် လာခြင်းဖြစ်သည်။ 

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးနောက် ၁၉၄၇တွင် Mikhail Kalashnikov မှ Stg44 ဒီဇိုင်းအား မှီငြမ်းပြီး AK47 အားစတင် တီထွင်ခဲ့အပြီး အခြားသော ချေမှုန်းရေး ရိုင်ဖယ်များ အသီးသီး ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ယခုအခါ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီးရှိ စစ်တပ်များတွင် ချေမှုန်းရေးရိုင်ဖယ် များအား အဓိကလက်နက်ငယ်အဖြစ် အသုံးပြုလျက် ရှိနေကြသည်။

ချေမှုန်းရေးရိုင်ဖယ်များ
------------------------

M-16/အမ်၁၆

AK-47/အေကေ၄၇

TKB-059

AO-63

SAR-87

G-36
ဒေးဝန်းအကောက်ဝန်
----------------

ဒေးဝန်းအကောက်ဝန်သည် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်မှ တင်သွင်းလာ ကုန်စည်ပစ္စည်းများအပေါ် အခွန်ကောက်ခံ စည်းကြပ်ရသူဖြစ်သည်။ ရွှေတိုက်အတွင်းဝန်၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိစာတမ်းတွင် ‘တရုတ်ပြည်ကြီးမှ မြန်မာနိုင်ငံတော်သို့ ကုန်းလမ်းကျရောက်သော ကုန်အထည်အလိပ်၊ အသုံးအဆောင်အမျိုးမျိုးတို့အပေါ်၌ ထုံးစံအတိုင်း အုက်ချုပ် ကြည့်ရှု ကောက်ခံရသော ဒေးဝန်းအကောက်ဝန်အရာ’ဟူ၍ ဖော်ပြထားသည်။ ဒေးဝန် အကောင်ဝန်ရာထူးကို တစ်ခါတစ်ရံ မင်းတဲဒေးဝန်းအကောက်ဝန်ဟူ၍ လည်း ခေါ်ဆိုကြ၏။ သို့ဖြစ်၍ ဒေးဝန်းအကောက်ဝန်ရာထူးမှာ ကုန်းဘောင်ခေတ်လယ်ပိုင်း တရုတ်မြန်မာ ကုန်သွယ်လုပ်ငန်းများ ထွန်းကား စည်ပင်နေချိန်တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။

သာယာဝတီမင်းလက်ထက်
-----------------

သာယာဝတီမင်း (၁၈၃၇-၁၈၄၆) လက်ထက် ဒေးဝန်းအကောက်ဝန်မှာ မင်းကြီးမဟာသီလဝ ဖြစ်သည်။ ၅ မတ် ၁၈၄၃ ခုနှစ်တွင် တရုတ်သံအဖွဲ့ အမရပူရသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ရာ ဒေးဝန်းအကောက်ဝန်မင်းကြီး မဟာသီလဝက လိုအပ်သည်များကို စီမံဆောင်ရွက်ပေးရသည်။ မင်းကြီးမဟာသီလဝမှာ ယခင်စစ်ကိုင်း မင်းလက်ထက် အာသံဗိုလ်မှူးအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့ဖူးသူ မင်းကြီး မဟာသီလဝ ဘွဲ့ခံ ဦးသူနှင့် ဘွဲ့မည် တူညီနေသဖြင့် အာသံဗိုလ်မှူးဦးသူကိုပင် ဒေးဝန်းအကောက်ဝန်အရာ ခန့်အပ်ခဲ့လေသလာဟု တွေးဆစရာ ရှိသည်။

ရတနာပုံခေတ် ဒေးဝန်း အကောက်ဝန်များ
---------------------------------

၁၈၅၃ ခုနှစ်တွင် မင်းတုန်းမင်း နန်းတက်လာပြီးနောက် ဦးစောင်ရှုတ်အား ဒေးဝန်းအကောက်ဝန်အရာ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဦးစောင်ရှုတ်မှာ တရုတ်နွယ်ဖွား တစ်ဦး ဖြစ်ဟန်ရှိ၏။ သို့သော် နှစ်အနည်းငယ်အတွင်း ဒေးဝန်းအကောက်ဝန်ရာထူး အပြောင်းအလဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဦးစောင်ရှုတ်အား ဆက်ခံခဲ့သူ ဒေးဝန်းအကောက်ဝန်မှာ ဦးရွှေချိန် ဖြစ်ဟန်တူသည်။ မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်၌ပင် ဦးမောင်ဆိုသူအား ဒေးဝန်းအကောက်ဝန်အရာ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ယင်းဒေးဝန်းအကောက်ဝန် ဦးမောင်၏သား သံတော်ဆင့် ဦးမောင်⁠မောင်သင်မှာ လောင်းရှည်မိဖုရားကြီး၏ မောင် ခေါင်းတုန်းမြို့စား မင်းသားမှ ဖွားမြင်သူ အင်ထောက်သာမင်းသမီးနှင့် လက်ဆက်ခဲ့သည်။ မင်းတုန်းမင်းလက်ထက် နှောင်းပိုင်းကာလ၌မူ ဦးလှဘူးအား ဒေးဝန်းအကောက်ဝန်အရာ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဦးလှဘူးမှာ နောင် ရွှေတိုက်အတွင်းဝန်အဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သူဖြစ်သည်။ သီပေါမင်း နန်းတက်စတွင် ဒေးဝန်းအကောက်ဝန် ဦးလှဘူးအား ပေါက်မြိုင်မြို့စားအရာ ပေးအပ်ခဲ့ပြီး ၁၃ ဇန္နဝါရီ ၁၈၇၉ ခုနှစ်တွင် ဝန်ထောက်အရာ ခန့်အပ်ခဲ့၏။ ဦးလှဘူးအား ဆက်ခံသူမှာ ဂန်ဓလရာဇ် သံတော်စာရေးကြီး ဒေးဝန်းအကောက်ဝန် မဟာမင်းထင်စည်သူ ဖြစ်သည်။ မကြာမီ မဟာမင်းထင်စည်သူကို ဗန်းမော်မြို့ဝန် ရာထူးကိုပါ ပေးအပ်ခဲ့သည်။

မန္တလေးမြို့က ဒေးဝန်းရပ်
------------------------

ဒေးဝန်းရပ်မှာ ယခင်က အမရပူရမြို့တော်၏ ရပ်ကွက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ သာယာဝတီမင်းလက်ထက်က ဒေးဝန်းရပ်တွင် ယာယီစံနန်းတော် ဆောက်လုပ်ကာ ခေတ္တစံနေခဲ့ဖူး၏။ ယတြယာသဘောအရ ယင်းသို့ ယာယီစံနေခြင်း ဖြစ်သည်ဆိုသည်။ ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် ရတနာပုံနန်းမြို့တော်ကြီး ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ ဒေးဝန်းရပ်သည် အနောက်ပြင် ၂၉-ရပ်ကွက် အဝင်ရပ်ကွက်ကြီး တစ်ခုဖြစ်လာသည်။ ယနေ့ခေတ်အနေအထားအရ ဒေးဝန်းရပ်ကို နှစ်ပိုင်းတွေ့ရှိရပြီး ဒေးဝန်းအရှေ့ရပ်မှာ မဟာအောင်မြေမြို့နယ်အတွင်း၌ လည်းကောင်း၊ ဒေးဝန်း အနောက်ရပ်မှာ ချမ်းအေးသာစံမြို့နယ် အတွင်း၌လည်းကောင်း တည်ရှိသည်။ နာမည်ကျော် ကျောင်းတိုက်ကြီးများဖြစ်ကြသည့် မစိုးရိမ်တိုက်၊ သားကဝန်ကျောင်း၊ ရွှေအင်ပင်ကျောင်း၊ တောင်ခွင်မင်းကြီးတိုက် စသည်တို့မှာ ဒေးဝန်းအရှေ့အရပ်အတွင်း ပါဝင်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  တင်နိုင်တိုး၏ ဝန်တစ်ရာ စာအုပ် ၂၇-၅-၂၀⁠၀၉
မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဒီဝါဒဟာ အထူးသဖြင့် စာပေသဘောတရားနဲ့ ဝေဖန်ရေးလောကမှာ တွင်ကျယ်နေတာတွေ့ရပါတယ်။ "အဆောက်အအုံဖျက်ဝါဒ" စသဖြင့် နားလည်ရခက်တဲ့ ဘာသာပြန်ထားတာမျိုးလည်း တွေ့နိုင်ပါတယ်။ ကျနော်ကတော့ "ချေဖျက်ဆန်းစစ်မှုဝါဒ"လို့ အနက်ပေးချင်ပါတယ်။ 

ဒီဝါဒဟာ ဂျက်ဒါရီးဒါး (Jacques Derrida ၁၉၃၀-၂၀၀၄) ရဲ့ ဒဿန နဲ့ ဘာသာဗေဒ ဝေဖန်ရေးလက်ရာတွေမှာ အစပျိုးပြီး နောက်ပိုင်းမှာ လူမှုဗေဒတွေ (Humanities) အပြင် လူမှုသိပ္ပံ (Social Sciences) နယ်ပယ် ကိုပါ ပျံ့နှံ့သွားပါတယ်။ ချေဖျက်ဆန်းစစ်မှုဝါဒရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကတော့ အကြမ်းအားဖြင့် တွေးခေါ်မှုစနစ်နဲ့ ကျမ်းတွေမှာ ဖွဲ့တည်လာတဲ့ နှစ်ခွ ဝိရောဓိ (binary opposition) တွေရဲ့ ဖြစ်စဉ်ကို ရှင်းလင်း နားလည်စေမှုနဲ့ ဆက်စပ်ပါတယ် (DSS 2002)။ ဒီလိုဖွဲ့တည်စေတာ၊ ဖွဲ့တည်လာတာ၊ ဖွဲ့တည်နေတာကို Construction လို့ဆိုတာဖြစ်ပြီး၊ ဒါကို သရုပ်ခွဲ၊ တရားကိုယ်ထုတ်၊ ဆန်းစစ်ပြတာကို Deconstruction လို့ညွှန်းတာပါပဲ။ 

ဒဿနကျောရိုးအနေနဲ့ ချေဖျက်ဆန်းစစ်မှုဝါဒဟာ ဘာသာစကားရဲ့ဖြစ်နိုင်ခြေ (Possible) တနည်းအားဖြင့် ဘယ်လိုပုံစံနဲ့ အလုပ်လုပ်တယ် (Operation) ဆိုတာကို ဆန်းစစ်တယ်လို့ ဆိုနိုင်ပါတယ်။ အမှန်တရားနဲ့ ဘာသာစကားရဲ့ ပုံဖော်မှု (Present) ကြားမှာ "ဟ" နေတဲ့အချက်တွေ ရှိတယ်ဆိုတာပဲ။ ရှင်းရှင်းပြောရရင် ဘာသာစကားဟာ အပြုအမှုရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို အပြည့်အဝ မဖော်ဆောင်နိုင်ဘူး။ 
"နိဗ္ဗာန်" ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ဒီစကားလုံးကို ရှင်းပြဖို့ ဂေါတမဗုဒ္ဓနဲ့ ရဟန်းပညာရှိများက ဥပမာ ဥပမေယျများကတဆင့် ပုံဖော် ပေးကြရပါတယ်။ ဒါပေမယ့်ကျနော်တို့ ပုထုဇဉ်များအဖို့ "နိဗ္ဗာန်" ကို လိုရင်းအမှန်တရားဆိုက်အောင် နားမလည်နိုင်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် ဂေါတမဗုဒ္ဓက စာတွေ့ (ဘာသာစကား/ပဋိယတ္ထိ) နဲ့တင် နိဗ္ဗာန်ကိုနားမလည်နိုင်၊ ကိုယ်တွေ့ (အပြုအမှု/ပဋိပတ္တိ) နဲ့မှ ရမယ်လို့ ဆိုခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ဒီတော့မှ ဟ နေတဲ့ အချက်ကို ကိုယ်တိုင်သိမှာ မို့လို့ ဖြစ်တယ်လို့ နားလည်ရပါတယ်။

စာပေအနုပညာဆိုင်ရာလေ့လာမှု (Literary Studies) မှာ Deconstruction နည်းဟာ အကြီးကျယ်ဆုံး ရိုက်ခတ်မှုကို ဖြစ်စေခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ဒီ Deconstructionism ဟာ Poststructuralism နဲ့လည်း ဆက်စပ်မှုရှိပါတယ်။ လူမှုသိပ္ပံမှာ Deconstruction နည်းဟာ Poststructuralist ရှုထောင့်ကနေ ဆန်းစစ်လေ့လာနည်းမှာ အခရာလည်းဖြစ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် မနုဿဗေဒ (Anthropology) နယ်ပယ်မှာ ဒီအယူဝါဒကို အခြေပြုပြီး ကျား၊ မ ကွဲပြားမှု (Gender)၊ လူမျိုးရေး (Race) စတာတွေမှာ ဆွေးနွေးငြင်းခုံမှုတွေ ပေါ်ထွက်လာစေပါတယ်။

ရည်ညွှန်းကိုးကား - The Dictionary of Social Sciences
**ဒြပ်မှောင်**ဆိုသည်မှာ အဆိုပြုရှင်းလင်းထားသောအရာဝတ္ထုတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး စကြဝဠာအတွင်းရှိ ဒြပ်စုစုပေါင်း၏ ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် ၎င်းဒြပ်မှောင်များဖြစ်မည်ဟု နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်အများစုက ယူဆထားသည့် ဒြပ်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဒြပ်မှောင်များအား တိုက်ရိုက်စူးစမ်းတွေ့ရှိမှု မရှိသေးသော်လည်း သွယ်ဝိုက်သောအားဖြင့် ၎င်းတို့၏ တည်ရှိမှုကို သိရသည်။ ဥပမာ စကြဝဠာအတွင်းရှိ မြင်ရသော ဒြပ်များ၏ ရွေ့လျားမှုအပေါ်တွင် ၎င်းတို့၏ ဒြပ်ဆွဲအား အကျိုးသက်ရောက်မှု၊ စကြဝဠာအတွင်းရှိ ကြီးမားသည့်အတိုင်းအတာ ဖွဲ့စည်းပုံ ပေါ်တွင် အကျိုးသက်ရောက်မှုနှင့် အာကာသ မိုက်ကရိုဝေ့ဗ် နောက်ခံ အပေါ်တွင် အကျိုးသက်ရောက်မှု စသည်တို့ကို တွေ့ရှိရသည်။ ဒြပ်မှောင်များသည် လျှပ်စစ်သံလိုက်ရောင်ခြည်များဖြင့် အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှု မရှိခြင်း သို့မဟုတ် အလွန်သိပ်သည်းပြီး သေးငယ်သည့်အတွက် လက်ရှိကမ္ဘာပေါ်ရှိလေ့လာရေး ကိရိယာများနဲ့ မှတ်တမ်းတင်လို့ ရနိုင်သည့် ပမာဏအထိ ရောင်ခြည်များကို စုပ်ယူမှု/ထုတ်လွှတ်မှု မပြုခြင်း စသည်တို့ကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  NASA Science Universe – Dark Energy, Dark Matter။  23 May 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Dark Matter (20 January 2012)။
**ရောဟီဏီမြစ်** သည် နီပေါနိုင်ငံ လုမ္ဗနီဇုန်ရှိရာ Rupandehi ခရိုင်နှင့် Siwalik တောင်တန်းမှ စတင်ကာ တောင်ဘက်သို့ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဥတ္တရပဒေသပြည်နယ်သို့ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ Gorakhpur တွင် ရောဟီဏီမြစ်သည် အနောက်ရပ်တီမြစ် ( West Rapti River) ၏ ဘယ်ဘက်ကမ်းမြစ်လက်တက် အဖြစ် စတင်ခဲ့သည်။ Gaura Barhaj အထက်ရှိ Ghāghara မြစ်နှင့် တွေ့ဆုံသည်။ ထို့နောက်တွင် Ghagharaမြစ် သည် Ganges မြစ်နှင့် တွေ့ဆုံသည်။

ဗုဒ္ဓစာပေရှိ ရောဟီဏီမြစ်
------------------------

ဗုဒ္ဓဘာသာစာပေများ၌ သာကီဝင်မင်းတို့၏ မြို့ ကပိလဝတ်နှင့် ကောလိယမင်းတို့၏ မြို့ ကောလိယသည် ရောဟီဏီမြစ်၏ ကမ်းတစ်ဖက်စီ၌ တည်ရှိကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ မြို့နှစ်မြို့ရှိ သီးနှံစိုက်ပျိုးသူများသည် ရောဟီဏီမြစ်ရေဖြင့် စိုက်ပျိုးကြသည်။ တစ်ခုသောနှစ်တွင် မိုးခေါင်သဖြင့် မြစ်ရေအလုံအလောက်ရရှိမှု မရှိဘဲ ရှိကြရာ နှစ်ဖက်သောကမ်းမှ လယ်သမားများသည် မြစ်ရေကို လယ်အတွင်းသွင်းနိုင်ရန် လုကြလေသည်။ ရေတစ်ကြိမ်သွင်းရုံဖြင့် အသီးအနှံများသည် အောင်မြင်နိုင်သည်ဖြစ်ရာ နှစ်ဖက်မပြေမလည်ဖြစ်ရာမှ လယ်သမားများမှ စခဲ့သော ပြဿနာသည် မငြိမ်းနိုင်ဖြစ်ဘဲ စစ်ပွဲတစ်ခုဖြစ်မည့်အရေးအထိ ကြီးထွားလာခဲ့သည်။ ထိုသို့ နှစ်ဖက်စစ်ဖြစ်ရန် အဆင်သင့် ဖြစ်နေသည့်အချိန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် မြစ်သို့ ကြွလာကာ တရားပြသဆုံးမသဖြင့် စစ်ဖြစ်မည့်အရေးသည် ငြိမ်းအေးခဲ့သည်။

ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားသည် ကပိလဝတ်ပြည်သို့ ပြန်ရာတွင်လည်း ဤရောဟီဏီမြစ်ကို ဖြတ်ခဲ့သည်ဟု ဗုဒ္ဓစာပေများ၌ ဖော်ပြထားသည်။

ဖြစ်ရပ်များ
-----------

၂၀၀၇ - ၂၀၀၈ ခုနှစ်ရေကြီးမှုတွင် အနီးအနားရှိ ဆည်သည် ကျိုးခဲ့ပြီး ခန့်မှန်းခြေ လူ ၂၈ ယောက်မှ ၃၆ ယောက်အထိ သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ဖြစ်ခဲ့သည်မှာ ဥတ္တရပဒေသပြည်နယ်၊ Harakhpura ရွာတွင် ဝန်ပိုတင်ဆောင်ခဲ့သည့် ကယ်ဆယ်ရေးလှေသည် ရေကြီးလျက်ရှိသည့် ရောဟီဏီမြစ်အတွင်း မျောပါကာ သေဆုံးခဲ့ရသည်။ လှေအပေါ်တွင် ပါလာသူမှာ ခန့်မှန်းခြေ ၈၅ ဦးမှ ၉၀ ဦးအထိ ရှိခဲ့ပြီး လှေ၏ ခံနိုင်ဝန်မှာ လူ ၃၀ ဦးသာ ဖြစ်သည်။ လှေပေါ်ပါလာသူ အများစုသည် ကလေးများနှင့် အမျိုးသမီးများ ဖြစ်ကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Google maps view of River rohni
2. ↑  CONFLICT WITH SAKYA SANGH။ 23 August 2006 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  3 October 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Jayetilleke၊ Rohan L.။ "Kapilavastu India – Nepal battle of sites"၊ *Daily News*၊ October 19, 2005။ 2009-01-18 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on January 28, 2010။
4. ↑  "Boat capsizes, 35 feared drowned in UP"၊ Asian News International၊ August 2, 2007။ 2009-01-18 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 27 August 2021။
5. ↑  "Flood evacuees die in India storm"၊ BBC News၊ August 1, 2007။ 2009-01-18 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
6. ↑  Banerjee၊ Biswajeet။ "Boat accident kills 28 in India"၊ Associated Press၊ August 1, 2007။ 2009-01-18 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**အားရ်၊ ရောမ နှင့် ရိုမန်နက်စ် အဆောက်အဦးများ**  သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ အားရ်မြို့ လယ်ရှိ အဆောက်အဦး အစုအဝေး တည်ရှိသော နေရာ ဖြစ်ပြီး ၁၉၈၁ ခုနှစ်မှစ၍ ယူနက်စကို မှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။

ယူနက်စကိုမှ ထိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာနှင့် ပတ်သက်သော အကျဉ်းချုံး မှတ်ချက်မှာ

> 
> အားရ်သည် ရှေးဟောင်းမြို့တော်အား အလယ်ခေတ် ဥရောပ ယဉ်ကျေးမှုလောက မှ ဆက်ခံ အသုံးပြုခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ကောင်းသော ဥပမာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် ရင်သပ်ရှုမောဖွယ်ရာ ရောမ အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အဦး များရှိပြီး အစောဆုံး အဆောက်အဦးများ ဖြစ်ကြသော အားကစားပြိုင်ကွင်း၊ ရောမဇာတ်ရုံ နှင့် ခရစ်ပတိုပေါ်တီကပ်စ် (မြေအောက် ပြခန်းများ) ပါဝင်ကာ ဘီစီ ၁ ရာစု က တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၄ ရာစုနှစ်တွင် အားရ်၏ ဒုတိယရွှေခေတ် ဖြစ်ခဲ့ပြီး ကွန်စတန်တင်း၏ ရေချိုးရာ နေရာ နှင့် အယ်လ်လစ်ကမ့်၏ နက်ခရိုပိုလစ် တို့သည် သက်သေပင် ဖြစ်သည်။ အားရ်သည် မြေထဲပင်လယ် ဒေသ အတွင်း ဆွဲဆောင်မှု အရှိဆုံး မြို့တော်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မြို့တံတိုင်းအတွင်း စိန့်ထရိုဟိုင်း နှင့် ၎င်း၏ အမိုးတပ်စင်္ကြန်တို့သည် ဒေသအတွင်းရှိ အရေးပါသော ရောမခေတ် အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အဦး တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။  
> 
> 

ဟူ၍ ဖြစ်သည်။

ထိန်းသိမ်းထားသော ဒေသသည် ၆၅ ဟက်တာမျှ ကျယ်ဝန်းသည်။ ထိုဒေသအတွင်း အောက်ပါ အဆောက်အဦးများ ပါဝင်သည်။ 

* အားရ် အမိုးဖွင့်ဇာတ်ရုံ
* ရောမဇာတ်ရုံ
* ခရစ်ပတိုပေါ်တီကပ်စ် နှင့် ရောမ ဖိုရမ်
* ကွန်စတန်တင်း၏ သာမေး
* ရောမ ကက်စထရမ်၏ ပတ်ဝန်းကျင်နေရာများ
* အယ်လ်လစ်ကမ့်
* စိန့်ထရိုဟိုင်း ဘုရားရှိခိုးကျောင်းနှင့် ၎င်း၏ အမိုးတပ်စင်္ကြန်
* ရောမ အိတ်စီဒရာ (အာလာတန် ပြတိုက်ဝင်း)

ကိုးကား
-------

1. ↑  Changes to Names of Properties
2. ↑  Arles, Roman and Romanesque Monuments: Description။
3. ↑  Arles, Roman and Romanesque Monuments: Multiple Locations
**အရှင်ရောဟဏ** သည် မိလိန္ဒပဉှာကျမ်းတွင် ထင်ရှားသည့် ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်၏။ အရှင်နာဂသေန၏ ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာလည်း ဖြစ်၏။

ရဟန်းတို့၏ ဒဏ်ပေးခြင်း
----------------------

မိလိန္ဒမင်း သည် ရဟန်းတို့အား အမေးပုစ္ဆာတို့ဖြင့် နှိပ်စက်နေ၏။ ထို့ကြောင့် ရဟန်းတို့သည် တာဝတိံသာနတ်ပြည်ရှိ နာဂသေနနတ်သားအား လူ့ပြည်သို့လာကာ မိလိန္ဒမင်း၏ ယုံမှားသံသယကို ဖြေဖျောက်ပေးပါရန် သွားရောက်တောင်းပန်၏။

နတ်ပြည်မှ ပြန်လာပြီးသော် ရဟန်းတို့သည် ဟိမဝန္တာတောင်၊ ရက္ခိတကုန်းပြင်တွင် စုဝေးနေ၏။ ထို့အချိန်တွင် အရှင်ရောဟဏသည် ဟိမဝန္တာတောင်သို့ဝင်ကာ ထိုနေ့မှစရေပါက ခုနစ်ရက်မတိုင်ခင်က နိရောဓသမာပတ်ကို ဝင်စားနေ၏။ ထိုအခါ ရဟန်းတစ်ပါးက အရှင်အဿဂုတ္တအား "ဤအစည်းအဝေးသို့ မလာသော ရဟန်းတစ်ပါး ရှိပါ၏လော" ဟု မေး၏။ ထိုအခါ "ရှိပါ၏" ဟု ဖြေ၏။ 

ထိုအချိန်တွင် အရှင်ရောဟဏသည် သမာပတ်မထကာ "ရဟန်းတို့သည် မိမိကို တောင့်တ၏" ဟု သိတော်မူကာ ရက္ခိတကုန်းပြင်သို့ လာ၏။ 

ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် "မြတ်စွာဘုရား သာသနာတော် ပျက်စီးသည်ရှိသော သံဃာပြုရမည့် ကိစ္စကို မမြင်သလော" စု မေး၏။ ထိုအခါ အသျှင်ရောဟဏသည် တောင်းပန်လျှောက်ထား၏။ ထိုအခါ သံဃာသည် အသျှင်ရောဟဏအား "သောဏုတ္တရအမည်ရှိသည့် ပုဏ္ဏားတွင် နာဂသေနမည်သော သားငယ် ဖွားမြင်လိမ့်မည်။ ထိုသူငယ်အား လူ့ဘောင်မှ နှင်ထုတ်လျက် ရှင်သာမဏေပြုစေလော့" ဟု မိန့်တော်မူကာ ဒဏ်ပေး၏။ ထိုအခါ အရှင်ရောဟဏသည် "ကောင်းပါပြီ" ဟု ဝန်ခံတော်မူ၏။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  *မိလိန္ဒပဉှာပါဠိတော်မြန်မာပြန်*။
ရောမမြို့ (အင်္ဂလိပ် : Rome၊ အီတလီ: Roma ) သည် အီတလီနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးနှင့် လူဦးရေ အများဆုံးမြို့ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၂.၇ သန်းကျော်ရှိပြီး အကျယ်အဝန်းမှာ ၁၂၈၅.၃ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄၉၆.၃ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ရောမမြို့သည် အီတလီကျွန်းဆွယ်၏ အလယ်ဘက် အနောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး အီတလီနိုင်ငံ လာဇီယိုဒေသရှိ တိုင်ဘာမြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။

ရောမမြို့၏ သမိုင်းကြောင်းသည် နှစ်ပေါင်း ၂၅၀၀ ကျော်မျှ ရှည်လျားခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဘီစီ တစ်ရာစုမှ အေဒီ ၇ ရာစု အထိ နှစ်ပေါင်း ၇၀၀ ကျော်မျှ အနောက်ဥရောပနှင့် မြေထဲပင်လယ် ကမ်းစပ်အထိ နယ်နိမိတ် ပိုင်းခြားထားသော ဒေသတို့တွင် ဩဇာကြီးမားခဲ့သော ရောမ ဘုရင့်နိုင်ငံတော်၊ ရောမ သမ္မတနိုင်ငံ နှင့် ရောမအင်ပါယာ တို့၏ မြို့တော် ဖြစ်ခဲ့သည်။ အေဒီ ၁ ရာစုမှစ၍ ရောမသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ရုံးထိုင်ရာ ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဘိုင်ဇင်တိုင်းတို့၏ လွှမ်းမိုးသည့် ကာလ ကျော်လွန်သွားသည့် အချိန်တွင် ပါပယ်လ်နိုင်ငံ (Papal States) ၏ မြို့တော် အဖြစ် ရှိနေခဲ့သည်မှာ ၁၈၇၀ အထိပင် ဖြစ်သည်။ ၁၈၇၁ ခုနှစ်တွင် ရောမသည် အီတလီ ဘုရင့်နိုင်ငံတော်၏ မြို့တော် ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် အီတလီ သမ္မတနိုင်ငံတော်၏ မြို့တော် ဖြစ်လာသည်။
ရောမ၏သမိုင်းသည် ၂၈ ရာစုနှစ်အထိဖြစ်သည်။ ရောမသည် ဘီစီ ၇၅၃ ခန့်အထိ တည်ရှိခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြနေပြီး၊ ၎င်းနေရာတွင် လူအများစုနေထိုင်ခဲ့ပြီး ဥရောပတိုက်တွင် ရှေးအကျဆုံး ဩဇာကြီးမားစွာ သိမ်းပိုက်ထားနိုင်သော မြို့ကြီးများအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သည်။
ကန့်ချုပ်ပြာ
ကန့်ချုပ် (Lead wart) သည် ပုံသဏ္ဌာန်အားဖြင့် ထင်ရှားသည်။ ရုက္ခဗေဒတွင်ဖော်ပြထားသည့် မျိုးရင်းမှာ Plumbaginaceae ဖြစ်သည်။ ၎င်သည် "ကန့်ချုပ်ဖြူ၊ ကန့်ချုပ်နီ၊ ကန့်ချုပ်မင်း၊ ကန့်ချုပ်ပြာ၊ ကန့်ချုပ်နက် ဟူ၍ အချုပ်အားဖြင့် ၅မျိုးရှိသည်။ ကန့်ချုပ်ဖြူမှာ အပွင့်ဖြူ၍ ကန့်ချုပ်နီမှာ အပွင့်နီသည်။ ကန့်ချုပ်မင်းမှာ ပွင့်၊ရွက်၊ပင် သုံးမျိုးလုံးနီသည်။ ကန့်ချုပ်ပြာမှာ ကြယ်ပြာပန်း အရောင်ကဲ့သို့ ပြာနေ၏။ အပွင့်မှာ ကန့်ချုပ်ပွင့်ကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ ၎င်းကို ကန့်ချုပ်ညိုဟုလည်း ခေါ်သည်။ ကန့်ချုပ်နက် မှာကား အလွန်ရှားပါသည်။ အဂ္ဂိရတ် ဆရာတို့သည် ကန့်ချုပ်နက်ကို သိုက်ဝင်သစ်ပင်မျိုးဟု ခေါ်‌ေဝါ်ကြသည်။ ၎င်း၏ သတ္တိကို ကြံစည်တွေးတောရန် ခဲယဉ်းသော အစိန္တေယျထိုက်သည့် အပင်မျိုးဟု နိဃဏ္ဍုဆရာတို့ မိန့်ဆိုကြ၏။ ကန့်ချုပ်ဖြူပင်ကို အဆိပ်မျိုးပင် ဟူ၍ ဖော်ပြကြသည်။ အမြစ်ကိုသာ အသုံးပြုရသည်ဟူ၏။ 

အရသာမှာ အဖြူသည် စပ်ရှားရှားရှိ၏။ ပူ၏။ ဝမ်းမီးတောက်၏။ ကြေကျက်လွယ်၏။ ချုပ်၏။ ချောက်ထပ်စေ၏။ အဖြူသည် ရောင်ရမ်းခြင်း အနာ၊ အနာကြီး၊ ချောင်းဆိုး၊ ပိုးနာ၊ ယားနာ၊ အသည်းနှင့် ပတ်သက်သည့် ရောဂါ၊ ဝမ်းကိုနာ၊ ရင်နာတို့ကို ပျောက်ကင်းစေသည်။ အနီသည် ကိုယ်ကိုဝဖြိုးစေသည်၊ နှုတ်မြိန်စေသည်၊ အနာကြီး‌ရောဂါကို ပျောက်စေသည်။ အနက်သည် လူ၏ဆံပင်ကို နက်စေသည်။ နွားနို့ဖြူထဲသို့ ထည့်လျှင် နွားနို့ နက်သွားစေလိမ့်မည်၊ နို့စားနွားမများ၎င်းအနံ့ကို ရှူမိလျှင် နက်သော နို့ရည်များ ထွက်လာစေတတ်သည် ဟူ၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Angiosperm Phylogeny Group (2009). "An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III" (PDF). *Botanical Journal of the Linnean Society* **161** (2): 105–121. doi:10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x.
2. ↑  အရှင်နာဂသိန် ပုံပြဆေးအဘိဓာန်(ပထမတွဲ)(စာ-၅၈)
**ဆဒုံးရေတံခွန်** သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နှင့် ၁၆ မိုင်ခန့်အကွာ ဆဒုံးမြို့အနီးတွင် တည်ရှိသည်။ ဆဒုံးရေတံခွန်သည် ကချင်ပြည်နယ်၏ ကိုလိုနီခေတ်က နယ်ချဲ့များကို တော်လှန်ခဲ့သော ဆဒုံးခံတပ်ဟောင်း တည်ရှိခဲ့ရာ ဆဒုံးမြို့နှင့် မိုင်အနည်းငယ်မျှ ကွာဝေးသည့်တွင် တည်ရှိပြီး မြစ်ကြီးနားမှ ဝိုင်းမော်၊ ဝိုင်းမော်မှ ကန်ပိုက်တီ (တရုတ်နယ်စပ်)မြို့သို့ ကုန်သွယ်ကူးသန်းရာ တရုတ်လုပ်သားများ လာရောက် ဖောက်လုပ်ထားသည့် လမ်းမကြီးဘေး၌ တည်ရှိသည်။ ဆဒုံး ရေတံခွန်သည် အဆင့် ခုနှစ်ဆင့်ရှိပြီး အေးမြသော တောင်ကျရေများ ၂၄ နာရီစလုံး စီးဆင်းနေသည်။

ရေတံခွန်အသွင်အပြင်
------------------

တောင်မြင့်ပေါ်မှ သဘာဝအတိုင်းစီးဆင်းလာသော ရေတံခွန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရေတံခွန်မှာ မတ်စောက်သော တောင်ပေါ်မှ စီးကျလာပြီး (၈) ဆင့်မျှရှိသည်ဟု ဆိုကြသော်လည်း ရေတံခွန်မှာ မတ်စောက်ခြင်း၊ ကျောက်ဆောင်ပေါ်တွင် တည်ရှိသောကြောင့် အလွတ်တမ်း ဆင်းတက်ရန် အနည်းငယ်ခက်ခဲသည်။ တက်ရောက်သူများလည်း မတော်တဆမှုများရှိခဲ့သောကြောင့် တာဝန်ရှိသူများမှ အသိပေးဆိုင်းဘုတ်များဖြင့် မတက်ကြရန်လည်း သတိပေးထားသည်။ ထိုကြောင့် လာရောက်သူအများစုမှာ အဆင့်(၄)ဆင့်ထိသာ တက်ရောက်ကြသည်။

ကိုးကား
-------
ဒိုဂေ လီယိုနာဒို လိုရေဒန်၏ ပုံတူ၊ "ဂီယိုဝန်နီ ဘယ်လီနီ ၁၅၀၁တွင် ရေးဆွဲသည်၊ အမျိုးသားပြတိုက်၊ လန်ဒန်
**တည်ငြိမ်မြင့်မြတ်သော (ဘွဲ့တော်)**သည် လိက်တင်စတိုင် ၊ မိုနာကိုနှင့် ထိုင်းတို့၏ စိုးစံသောမိသားစုများမှ ယနေ့ အသုံးပြုသော ဘွဲ့တော်ဖြစ်သည် ။ ၁၉၁၈ ခုနှစ်မတိုင်မီအထိ ၎င်းဘွဲ့သည် ဂျာမန်စိုးစံသူများနှင့် အုပ်ချုပ်ခံ မင်းသားအတွက် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ပြင်သစ်၊ အီတလီ၊ ရုရှားနှင့် အားနက်စတင်း ဆက်ဆွန် တို့၏ မင်းဆက်များ၏ မင်းလောင်းများအတွက်အသုံးပြုခဲ့သည့် ဘွဲ့တော်လည်းဖြစ်သည်။

ဂျာမန်စကားပြောနယ်မြေများ
------------------------

ဖရန်ကိုဖုန်း လွှမ်းမိုးမှုများ
------------------------------

အီတလီ
-----

ပိုလန်
------

ရုရှား
------

ပေါင်းစည်းဘုရင့်နိုင်ငံ
-----------------------

ဘယ်လ်ဂျီယံ
----------

ဟန်ဂေရီ
-------

ပေါ်တူဂီ
--------

စပိန်
-----

ထိုင်း
------

ထိုင်းနိုင်ငံတွင် တည်ငြိမ်မြင့်မြတ်သော ဘွဲ့တော်ဟူသည် ဘုရင့်သားတော်များမှမွေးဖွားသည့် မြေးတော်များကို ရည်ညွှန်းသော အနောက်တိုင်းဘွဲ့တော်ကို နမူနာယူထားသော ထိုင်း **မွံစွာ** ( *တည်ငြိမ်မြင့်မြတ်သော* *မင်းသား/မင်းသမီး* | Thai: หม่อมเจ้า) ဘွဲ့တော်ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် တော်ဝင်မိသားစုမှ မွံစွာဘွဲ့ရရှိသူ အနည်းငယ်သာရှိတော့သည်၊ ထိုဘွဲ့ရရှိသူ၏ မျိုးဆက်သည် ဘွဲ့တော်တစ်ဆင့် နိမ့်သွားပါသည်၊ ထို့ကြောင့် **မွံစွာ**ရရှိသူ၏ကလေးတွင် **မွံရာဇဝုံသေ**၊ ထို့နောက်တွင် နောင်လာနောက်သားမျိုးဆက်များတွင် **မွံလွမ်** အထိ ကျဆင်းသွားမည်ဖြစ်ပြီး၊ ထို့နောက်တွင် ဗြိတိသျှ ဘဝမှ ဆင်းသက်လာပုံနှင့် ဆင်တူသည်။

ကြည့်ပါ။
--------

မှတ်စုများ
----------

ပြင်ပလင့်များ
-------------

* *မြင့်မြတ်သော* အသုံးပြုမှုဆိုင်ရာ ဆောင်းပါး