recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ဂျိုရှုဝါ ရေးနိုး ရေးဆွဲထားသည် အိုလီဗာ ဂိုးစမစ်၏ ပုံတူ
ကမ္ဘာကျော် အင်္ဂလိပ် စာရေးဆရာကြီး အော်လီဗာဂိုးစမစ်သည် အိုင်းရစ်လူမျိုးဖြစ်၍ ခရစ်ယာန် ဘုန်းတော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဒဗ္ဗလင်မြို့ရှိ ထရင်နီတီ ကောလိပ်ကျောင်း၌ ပညာသင်ကြားနေစဉ် ကျောင်းစည်းကမ်း ဥပဒေကို ချိုးဖောက် ဖျက်ဆီးသဖြင့် ၁၇၄၄ ခုနှစ်တွင် ပညာသင်ကြားမှု ရပ်ဆိုင်းခဲ့ရသည်။ ထိုသို့ အပြစ်ပေးခံရသော်လည်း ၁၇၄၉ ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ထူးကို အထက်ပါ ကောလိပ်ကပင် ရရှိခဲ့သည်။

ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရပြီးနောက်တွင် ခရစ်ယာန် သာသနာအမှုထမ်းအဖြစ်သို့ ရောက်အောင် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ထိုနောက် ဥပဒေပညာနှင့် ဆေးပညာရပ်များကို လေ့လာလိုက်စားပြန်သည်။

၁၇၅၅ ခုနှစ်နှင့် ၁၇၅၆ ခုနှစ်အတွင်းက ဖလန်းဒါးနယ်၊ ပြင်သစ်၊ ဆွစ်ဇာလန်နှင့် အီတလီစသော ဥရောပတိုက်ရှိနိုင်ငံများသို့ ပလွေတစ်စင်းကို အဖော်ပြုလျက် လှည့်လည်လေလွင့်ခဲ့သည်။ လန်ဒန်မြို့သို့ ပြန်ရောက်သောအခါ အလွန်ဆင်းရဲငြိုငြင်စွာ ရှိသည်။ အမည်ဖော်ပြခြင်း မပြုသောတက္ကသိုလ်တစ်ခုမှ ဆရာဝန်ဘွဲ့ထူး ရရှိခဲ့သည်ဟုဆိုကာ ဆရာဝန်ဘဝနှင့် သက်မွေးဝမ်းကျောင်း၍ နေထိုင်သော်လည်း စားလောက်နေလောက်ခြင်း မရှိသဖြင့် ယင်းအလုပ်ကို စွန့်လွှတ်လျက် အခကြေးငွေယူ၍ စာရွက်စာတမ်းတို့ကို ရေးပေးရသော အလုပ်ကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။

၁၇၆၁ ခုနှစ်၌ ဂိုးစမစ်သည် စာရေးဆရာကြီး ဒေါက်တာ ဂျွန်ဆင်နှင့် သိကျွမ်းပြီးနောက် ဒေါက်တာဂျွန်ဆင် တည်ထောင်သော နာမည်ကျော် 'လွတ်လပ်ရေးကလပ်'တွင် အသင်းဝင်လူကြီးတစ်ဦးအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း ခံရသည်။ သို့သော် ဂိုးစမစ်သည် ဆင်းရဲငြိုငြင်၍ ကြွေးများ ပတ်ချာဝိုင်းလျက်ပင် ရှိသေးသည်။ ၁၇၆၂ ခုနှစ်၌ကား ကမ္ဘာကျော် 'ဝိတ်ဖီးသင်းအုပ်' ဝတ္ထုကြီးကို ရေးသား၍ ပေါင် ၆ဝ နှင့် ရောင်းချလျက် ကြွေးများကို ပေးဆပ်လိုက်လေသည်။ သို့သော် အထက်ပါဝတ္ထုကြီးသည် ၁၇၆၆ ခုနှစ်ရောက်သောအခါမှ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေဖြစ်သည်။

ထိုနောက် ဂိုးစမစ်သည် ဥရောပတခွင် လှည့်လည်ခဲ့သောခရီးစဉ်များကို ၁၇၆၄ ခုနှစ်၌ 'ခရီးသည်ကြီး'အမည်ရှိ ကဗျာရှည်ကြီးဖြင့် မှတ်တမ်းရေးသား စီကုံးလိုက်လေသည်။ ထိုနည်းတူ ကျော်ကြားခဲ့သော ဂိုးစမစ်၏ အခြားကဗျာရှည်ကြီး တစ်ပုဒ်မှာ ၁၇၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စီကုံးရေးသားသည့် 'ရွာဖုန်းဆိုး'ပင် ဖြစ်သည်။ ယင်းကဗျာရှည်ကြီး၌ စက်မှုအရေးတော်ပုံကြောင့် ကျေးတောနေလူများသည် မိမိတို့ ကျေးရွာဒေသများ စွန့်ပစ် လျက် စက်မှုထွန်းကားရာ မြို့ကြီးများသို့ ရွှေ့ပြောင်း နေထိုင်ကြပုံကို ရေးသား စီကုံးခဲ့သည်။ ဩဗန်းခေါ် မွေ့လျော်ဖွယ်ရာ ရွာကလေးကို ရွာသူရွာသားများက စွန့်ပစ်ထွက်ခွါ သွားခဲ့ကြသည့် အကြောင်းကို ဂိုးစမစ်သည် ကရုဏာရသ ပေါ်လွင်အောင် ဖွဲ့ဆိုခဲ့လေသည်။ 

သို့သော် ဂိုးစမစ်၏ စာပေအရေးအသားကို အဆုံးအဖြတ်ပေးလျက် ဂိုးစမစ်အား အထွတ်သို့ ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သော စာပေကား ၁၇၇၃ ခုနှစ်၌ ရေးသားသော 'အောင်လို၍ အညံ့ခံသည်' ဟူသော ပြဇာတ်ရှည်ကြီးပင် ဖြစ်သည်။ ယင်းပြဇာတ်ရှည်ကြီးသည် သူ၏ အကောင်းဆုံးသော လက်ရာပင် ဖြစ်ပေသတည်း။ ဂိုးစမစ်သည် စိတ်ရင်းသဘောထား ကောင်းမြတ်ဖြူစင်၏။ လူမှုရေးရာများ၌ လက်တွေ့ဖြစ်မြောက်စွာ ဆောင်ရွက်ခြင်းမရှိ။ တာဝန်လည်း မဲ့သူဖြစ်၏။ သို့သော် မိတ်ဆွေသင်္ဂဟ အပေါင်းတို့သည် သူ့ကို ချစ်ခင်ကြင်နာကြသည်။ ၁၇၇၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့၌ ကွယ်လွန်၍ သူ၏အလောင်းကို တင်ပယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၌ သင်္ဂြိုဟ်မြှုပ်နှံသည်။ သူ့အား ချစ်ခင်သော လွတ်လပ်ရေး ကလပ်အသင်းဝင် မိတ်ဆွေများက ဝက်စမင်တာအက်ဗေး၌ သူ့အတွက် အထိန်းအမှတ်ကျောက်တိုင်ကို စိုက်ထူပေးကြလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)
**ခြစ်ရာမာဆင့်စမ်းသပ်မှု** ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု/ပစ္စည်းတစ်ခုခု၏ခြစ်ခြင်းနှင့်ပွန်းပဲ့မှုများ၏ မာဆင့်ကို ဆုံးဖြတ်ရန်အသုံးပြုခြင်းဖြစ်သည်။ အစောဆုံးစမ်းသပ်မှုကို ၁၈၂၀ တွင် တွင်းထွက်ဗေဒပညာရှင် Friedrich Mohs မှတီထွင်ခဲ့သည် (Mohs စကေး ကိုကြည့်ပါ)။ ၎င်းသည်ခြစ်ရာ၊ မာဆင့်နှိုင်းယှဉ်ခြင်းတန်ဖိုးပေါ်တွင်အခြေခံသည်။ talc အား ၁ နှင့်စိန်ကို ၁၀ ဟုတန်ဖိုးသတ်မှတ်သည်။ Mohs ၏စကေးသတ်မှတ်ချက်သည်ကန့်သတ်ချက်နှစ်ခုရှိသည်။ ၎င်းမှာ အစဉ်အတိုင်း မဟုတ်ကြဘဲ ခေတ်သစ်ပွတ်တိုက်၊ ပွန်းပဲ့၊ ပွန်းရှတတ်သောပစ္စည်းများအများစုသည် ၉ နှင့် ၁၀ တန်ဖိုးကြားတွင်ကျရောက်သည်။

ရေမွန် R. Ridgway, Norton ကုမ္ပဏီ သုတေသနအင်ဂျင်နီယာ မှ ဥဒေါင်အား မာဆင့်တန်ဖိုး 10 နှင့်စိန်အား 15 ပေးခြင်းအားဖြင့် Mohs စကေးကို ပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့သည်။  Carborundum ကုမ္ပဏီ တွင်အလုပ်လုပ်နေသော Charles E. Wooddell သည်လည်းပွန်းပဲ့ခြင်းအား ခုခံကာကွယ်ခြင်းအားဖြင့်စကေးအားထပ်မံ၍ တိုးချဲ့ခဲ့သည်။ သလင်း တွင်တန်ဖိုး ၇ နှင့် ၉ ကို ပတ္တမြား၊ နီလာအုပ်စုကြီး အပေါ်အခြေခံထားပြီး တွက်ချက်ခန့်မှန်းချက်အရတောင်အမေရိကအညိုရောင်စိန်bort အတွက်တန်ဖိုး ၄၂.၄ ရှိသည်။  ပွန်းပဲ့ခြင်းကိုခံနိုင်ရည်ရှိခြင်းသည် အခြားထုထည်နည်းနည်းအခွက်၊ အထစ်၊ အချိုင့်များမျက်နှာပြင်ကွဲပြားမှုကြောင့်ထက်သက်ရောက်မှုနည်းနိုင်သည်။

စုစုပေါင်းစွမ်းအင်သိပ်သည်းဆ (lattice energy per volume) နှင့် Wooddell ဝတ်ဆင်မှုခံနိုင်ရည်အကြား ပတ္တမြား၊ နီလာအုပ်စုကြီး (H = 9) နှင့်စိန် (H = 42.5)တို့သည် အစဉ်အတိုင်း ဆက်နွယ်ပက်သက်မှုရှိသည်။ 

| အရာဝတ္ထုများ | Mohs' စကေး | Ridgway's စကေး  | Wooddell's စကေး  |
| --- | --- | --- | --- |
| ကန့်ကူဆံ | ၁ | ၁ |  |
| ‌‌ဂေါ်တံ | ၂ | ၂ |  |
| ထုံး | ၃ | ၃ |  |
| မိုးကုတ်ပုလဲ | ၄ | ၄ |  |
| နဂါးသွဲ့ | ၅ | ၅ |  |
| ကြွေကျောက် | ၆ | ၆ |  |
| vitreous silica |  | ၇ |  |
| သလင်း | ၇ | ၈ | ၇ |
| ဥဿဖရား | ၈ | ၉ |  |
| ဥဒေါင် | ၈.၉၂ | ၁၀ |  |
| ပတ္တမြား၊ နီလာအုပ်စုကြီး | ၉ |  | ၉ |
| fused zirconia |  | ၁၁ |  |
| fused alumina | ၉.၀၃-၉.၀၆၅ | ၁၂ | ၁၀ |
| tungsten carbide | ၉.၀၉ |  | ၁၂.၀ |
| silicon carbide | ၉.၁၃-၉.၁၇ | ၁၃ | ၁၄.၀ |
| boron carbide | ၉.၃၂ | ၁၄ | ၁၉.၇ |
| စိန် | carbonado | ၉.၈၂ | ၁၅ | ၃၆.၄ |
| ballas | ၉.၉၉ | ၄၂.၀ |
| bort | ၁၀ | ၄၂.၄ |

ကိုးကားစာအုပ်၊ စာတမ်းများ
-------------------------

 

1. 1 2   "Hardness Values for Electrochemical Products"  (1933). *Transactions of the Electrochemical Society* **63**. doi:10.1149/1.3493827. Ridgway, Raymond R; Ballard, Archibald H; Bailey, Bruce L. (1933). "Hardness Values for Electrochemical Products". *Transactions of the Electrochemical Society*. **63**: 369. doi:10.1149/1.3493827.
2. 1 2   "Method of Comparing the Hardness of Electric Furnace Products and Natural Abrasives"  (1935). *Transactions of the Electrochemical Society* **68**. doi:10.1149/1.3493860. Wooddell, Charles E. (1935). "Method of Comparing the Hardness of Electric Furnace Products and Natural Abrasives". *Transactions of the Electrochemical Society*. **68**: 111–130. doi:10.1149/1.3493860.
3. ↑  "Hardness of Nonmetallic Solids on an Atomic Basis". *Physical Review* **125**. doi:10.1103/PhysRev.125.828.
ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းတွင် လန်ဒန်မီးသတ်တပ်ဖွဲ့မှ အသုံးပြုနေသော မီးသတ်ကားအမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ လှေကားပါသော မီးသတ်ကား၂၀၁၀ ခုနှစ် အမေရိကန်နိုင်ငံ အရီဇိုးနားပြည်နယ် ဟွာချူကာမြို့တွင် မီးသတ်ကားတစ်စင်း အလုပ်လုပ်နေပုံ
မီးသတ်ကားဆိုသည်မှာ အဓိကအားဖြင့် မီးငြိမ်းသတ်ခြင်းတွင် ပါဝင်အသုံးပြုရန် ရည်ရွယ်၍ ပုံစံထုတ် တည်ဆောက်ထားသော ယာဉ်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ 

မီးသတ်ကား၏ အဓိက လုပ်ငန်းဆောင်တာများမှာ မီးသတ်သမားများအား အခင်းဖြစ်ပွားရာသို့ သယ်ယူပို့ဆောင်ပေးရန်၊ မီးငြိမ်းသတ်ရန်အတွက် ရေရရှိစေရန် နှင့် မီးသတ်သမားများ လိုအပ်သော အခြားကိရိယာပစ္စည်းများကို သယ်ဆောင်ပေးရန် အတွက် ဖြစ်သည်။ အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သော အရာများကို ဖယ်ရှားရန်နှင့် ကယ်ဆယ်ရေး လုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်ရန် အတွက် အထူးပြုလုပ်ထားသော ကိရိယာများကိုလည်း တပ်ဆင်ထားလေ့ ရှိသည်။ ယနေ့ခေတ်မီးသတ်ကားများတွင် မီးသတ်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်သော လုပ်ငန်းဆောင်တာ အမျိုးမျိုးအတွက် ကိရိယာများ ပါဝင်ပြီး ယေဘုယျအားဖြင့် ပါဝင်သော ကိရိယာများမှာ ရေစုပ်စက်၊ ရေစည်၊ မီးသတ်ပိုက်၊ မြေပြင်သုံး လှေကား၊ လက်ဖြင့် ကိုင်တွယ် အသုံးပြုရသော ကိရိယာတန်ဆာပလာများ၊ အသက်ရှုစက်တပ်ဆင်ထားသော ဝတ်စုံများ၊ အခြေခံ အသက်ကယ် ကိရိယာများ နှင့် ရှေးဦးသူနာပြုပစ္စည်းများတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဘဲ
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဝမ်းဘဲနှင့်ငန်းအမျိုးပေါင်း ၃၄ မျိုးရှိသည်ဟု သိရသော်လည်း ၆ မျိုးသာလျှင် ဌာနေငှက်များဖြစ်ကြသည်။ ကျန်အမျိုးများမှာ ဆောင်းရာသီဧည့်သည်ငှက်များ ဖြစ်ကြ၍ စက်တင်ဘာလ၊ သို့မဟုတ် အောက်တိုဘာလလောက်တွင် ရောက်လာပြီးလျှင် မတ်လတွင် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်သို့ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် ထို့ထက် မြောက်ဘက်ကျသော ဒေသများသို့ဖြစ်စေ တစ်ဖန် ပြန်သွားကြသည်။ ရေပျော်ငှက်များဖြစ်၍ ခြေချောင်းများတွင် ရေယက်ရှိသည်။ နှုတ်သီးပြားသည်။ အဖိုများမှာ အရောင်စုံ၍ တောက်ပြီး အမများမှာ ခပ်မှိုင်းမှိုင်းအရောင်ရှိသည်။ အမွှေးချချိန်တွင် အဖိုနှင့်အမမှာ ဆင်တူသည်။ ရေနေသတ္တဝါငယ်များနှင့် ရေတွင်ပေါက်သော အပင်များကို စားသောက်ကြသော်လည်း အချို့ကမူ ကွင်းပြင်များတွင် ကျက်စား၍ ကောက်နှံများကို စားသည်။ အများစုမှာ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ကြပြီး ခရီးဝေးပျံနိုင်သည်။ လည်တိုင်ကို ဆန့်လျက် လျင်မြန်စွာ ရှေ့သို့ဦးတည်၍ ပျံသည်။ အများစုမှာ ရေစပ်အနီး ချုံတောများတွင် အသိုက်ဆောက်ကြသော်လည်း အနည်းငယ်ကမူ သစ်ခေါက်များ၌ ဆောက်သည်။ အုပ်လိုက်သင်းလိုက် နေကြသည်။

* စစ်စလီငှက်
* စစ်စလီခေါင်းမဲ
* ဘဲခေါင်းစိမ်း‎
* ဝမ်းဘဲ‎(သို့) ဂျားမ
* ဘဲအ‎
* ဘဲရစ်
* ရေဝမ်းဘဲ
* ဟင်္သာ/စက္ကဝါက်~~စက္ကဝါက်~~
* တောဘဲ/မန်ဒါလီ
* မောက်တင်
* ကလကတ်(ကရကတ်)
* ဘဲကျား(ဘဲတောင်ကျား)
* ဘဲပြာကလေး

ဘဲခေါင်းစိမ်း မောင်နှံနှစ်ဖော်

ကိုးကား
-------

1. ↑  ကျော်ညွန့်လွင်; ခင်မမသွင် (၂၀၀၃)။ *မြန်မာနိုင်ငံ ငှက်များ*။ ချိုတေးသံ စာပေ။
တောင်ကိုရီးယား သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲ တမ်းပလိတ်:SHORTDESC:တောင်ကိုရီးယား သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲ

၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် တောင်ကိုရီးယား၌ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပခဲ့သည်။ တောင်ကိုရီးယား၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ သမ္မတများကို ငါးနှစ်သက်တမ်း တစ်ကြိမ်သာ ကန့်သတ်ထားသောကြောင့် လက်ရှိသမ္မတ မွန်းဂျယ်အင်းသည် ဒုတိယသက်တမ်းအတွက် မယှဉ်ပြိုင်နိုင်ပေ။ ပြည်သူအာဏာပါတီမှ အတိုက်အခံ ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ယွန်းဆော့ယောသည် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရခဲ့ပြီး လက်ရှိ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီမှ ကိုယ်စားလှယ်လောင်း လီဂျယ်မျောင်းကို အနိုင်ယူခဲ့သည်။

စီးပွားရေးမမျှတမှု၊ လက်ရှိဖြစ်ပွားနေသော ကိုဗစ် ၁၉ ကူးစက်ရောဂါမှ ပြန်လည်ထူထောင်ရေး၊ အမျိုးသမီးဝါဒဆန့်ကျင်မှုကို ဆန့်ကျင်ခြင်းနှင့် အိမ်ရာပြဿနာများသည် ရွေးကောက်ပွဲကာလအတွင်း ထင်ရှားသောအကြောင်းအရာများဖြစ်သည်။ အကဲခတ်သူများက နိုင်ငံရေးအရ ကွဲလွဲမှုများ တိုးလာခြင်း၊ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများကြားတွင် လူကြိုက်များမှု နည်းပါးခြင်း၊ အဓိက နိုင်ငံရေး ပါတီနှစ်ခုလုံးအတွင်း ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားခြင်း၊ မဲဆွယ်စည်းရုံးခြင်းတစ်လျှောက် အပျက်သဘော သို့မဟုတ် သဘောထားကွဲလွဲသည့် လေသံများကို လေ့လာသူများက တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ အလားအလာရှိသော ပေါင်းစည်းမှုကို အချိန်အတန်ကြာ ဆွေးနွေးပြီးနောက် အန်ချော်လ်စူး သည် မတ်လ ၃ ရက်၊ ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ ၆ ရက်အလိုတွင် ၎င်း၏မဲဆွယ်စည်းရုံးမှုကို နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး ယွန်းဆော့ယောကို ထောက်ခံခဲ့သည်။

1. ↑  중앙선거관리위원회 선거통계시스템။
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**ဧကကနိပါတ် - ၆။ အာသီသဝဂ် -၅၂- စူဠဇနကဇာတ်။ ။** 
ပင်လယ်တွင်းသင်္ဘောပျက်ရာ လုံ့လကို မလျှော့သဖြင့် မင်းအဖြစ်ကိုရသော စူဠ ဇနကမင်းအကြောင်း။

ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထု
---------------

လုံ့လလျှော့က ပြစ်တင်ကြ
----------------------

နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ်လုံ့လဝီရယယုတ်လျော့သော ရဟန်းတစ်ပါး ရှိသတတ်။ ထိုရဟန်းသည် မြတ်စွာဘုရားထံရောက်၍မြတ်စွာဘုရားသည် "ချစ်သား ရဟန်း ... ငါဘုရား သာသနာတော်ဝယ် ရဟန်းပြုပါလျက်အဘယ်ကြောင့် လုံ့လဝီရိယ ယုတ်လျော့ဘိသနည်း" ဟု အပြစ်တင်ကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကိုဆောင်တော်မူသတည်း။

အတိတ်ဝတ္ထု
----------

[စူဠဇနကဇာတ်သည် အလုံးစုံ မဟာဇနက ဇာတ်နှင့်တူ၏။]

ယောကျ်ားအမွန်လုံ့လချွန်
-----------------------

အထူးကား စူဠဇနက မင်းကြီးသည်မိမိ၏ လုံ့လဝီရိယဖြင့် ထီးနန်းစည်းစိမ်ကို ရသောအခါ ထီးဖြူအောက်မှ နေလျက် -

လောက၌ပညာရှိယောကျ်ား မှန်လျှင် လုံ့လပြုရမည်၊ မပျင်းမရိရာ၊ လုံ့လပြုသည့်အတွက် ရေနစ်ရာမှကုန်းသို့တက်ကာ မင်းဖြစ်နေသော မိမိကိုယ်ကို မိမိမြင်ရပေပြီ -

ဟု မှူးမတ်တို့ အလယ်၌ ဥဒါန်းကျူးလေ၏။

ဤဒေသနာတော်၏အဆုံး၌ လုံ့လဝီရိယ လျော့သောရဟန်းသည် အရဟတ္တဖိုလ်၌တည်၍ ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်လေ၏။

ဇာတ်ပေါင်း
----------

ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -

ရဟန်းတို့ -

ထိုအခါ စူဠဇနကမင်းသည် - ယခုအခါ ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -

ဟုဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။

ဆောင်ပုဒ်
---------

(၁) မပျင်းမရိ၊ လုံ့လရှိ၊ ရ၏လိုလိုရာ။

(၂) စိတ်လိုရှိက၊ ဉာဏ်လုံ့လ၊ ကူမပြီးကြောင်းသာ။

(၃) သမုဒ်နစ်လေ၊ ဇနကေ၊ မသေမင်းဖြစ်လာ။

စူဠဇနကဇာတ် ပြီး၏။

* + -

ကိုးကား
-------

1. ↑  မဟာပညာဗလပဌမကျော်ဦးကြီးဖေ။ *ငါးရာငါးဆယ် နိပါတ်တော်စကားပြေ*။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရှင်အာနန္ဒာ၏ မေးလျှောက်ချက်ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

သဟဿိစူဠနိကာလောကဓာတ်၊ ဒိသဟဿိ မဇ္ဈိမိကာ လောကဓာတ်၊ တိသဟဿိ မဟာသဟဿိလောကဓာတ်တို့တည်နေပုံ၊ ဘုရားရှင်တို့ အလိုရှိတော်မူလျှင် တိသဿိမဟာသဟဿိ လောကဓာတ်တိုင်အောင် အသံတော်ဖြင့် သိစေတော်မူနိုင်ပုံ၊ ယင်းသို့ အသံတော်ဖြင့် သိစေတော်မူပုံ အခြင်းအရာ၊ အရှင်အာနန္ဒာ၏ ဗုဒ္ဓါရမ္မဏပီတိအကျိုး၊ အရှင်အာနန္ဒာ ယခုဘဝမှာပင် ရဟန္တာ ဖြစ်နိုင်ပုံတို့ကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ အရုဏဝတီသုတ္တန် (သံ၊၁၊၁၅၇) (၂)မျိုး ဖြစ်ပေါ်လာပုံ စူဠနိကာသုတ်ဖြစ်ပေါ်လာပုံတို့ကို ဤစူဠနိကာသုတ်တော် အစ၌ အရှင်အာနန္ဒာ (၃) ကြိမ်တိုင် လျှောက်ထားပုံတို့ကို အပြည့်အစုံ ပြဆိုထားပါသည်။ စူဠနိကာ စကြာဝဠာ တစ်ခုအပိုင်းအခြားသတ်မှတ်ချက်၊ စကြာဝဠာ လောကဓာတ်တစ်ခု၌ ရှိသင့်သောအရာတို့ကို ပါဠိတော်၌ သတ်မှတ် ပြထားပါသည်။ စူဠနိကာလောကဓာတ်သည် အငယ်စား လောကဓာတ်ဖြစ်ပုံ၊ သာဝကတို့၏ ဖြစ်ရာဖြစ်ပုံ၊ မဇ္ဈိမိကလောကဓာတ်သည် သာဝကတို့၏အရာမဟုတ် ဗုဒ္ဓ ဝိသယဖြစ်ပုံ၊ မဇ္ဈိမိကလောကဓာတ်၌ အမိုက်မှောင်ကို ပယ်ဖျောက်ပြီး ဘုရားရှင် တို့ရောင်ခြည်တော်လွှတ်၍ အသံတော်ဖြင့် သိစေပုံ ဗောဓိသတ္တနှင့် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာတို့၏ အခါတော်နေ့များ၌ တုန်လှုပ်ပုံ၊ မဟာသဟဿီလောကဓာတ် သတ်မှတ်ပုံ စကြာဝဠာကုဋေတစ်သိန်းပါဝင်ပုံ၊ ဘုရားရှင်တို့ ယင်းမဟာသဟဿီလောကဓာတ်၌ ရောင်ခြည်တော်လွှတ်၍ တရားဟောတော်မူနိုင်ပုံ၊ အာဏာခေတ်ဖြစ်ပုံ ပရိတ်တော်တို့၏ အာဏာပြန့်နှံ့ပုံ၊ ဝိသယခေတ် စကြာဝဠာအပိုင်းအခြားမရှိပုံ၊ မှန်းဆ သိစရာဥပမာ၊ အရှင်အာနန္ဒာထေရ် မေးခွန်းမေးလျှောက်ရန် ကြံစည်ပုံ၊ ရောင်ခြည်တော်ဖြန့်ကြက်ပုံ၊ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ၏ ဂုဏမဟန္တဖြစ်ပုံ၊ ရောင်ခြည်တော်ဖြင့်ကြည့်၍ သိကြပုံ ဓမ္မကထာဟောတော်မူပုံ တထာဂတ၏ မဟာနုဘာဝဖြစ်ပုံ အရှင်အာနန္ဒာ ဥဒါန်းကျူးရင့်ပုံ၊ မဟိဒ္ဓိကဖြစ်ပုံ၊ လာဠုဒါယီထေရ်သည် ဥပဋ္ဌာကမထေရ်များ အပေါ်၌ ရန်ငြိုးဖွဲ့ပုံ၊ အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်၏ ဘုရားရှင်အပေါ်၌ ကြည်ညိုမှုကို ပျက်စီးအောင် လာဠုဒါယီထေရ်ကပြောဆိုရာ၌ ဥပမာသုံးမျိုး ဘုရားရှင်က ဥဒါယီထေရ်၏စကားကို တားမြစ်ပုံ၊ ဓမ္မဒေသနာ ပသန္နကုသိုလ်, ဗုဒ္ဓသီဟနာဒပသန္ဒကုသိုလ်အကျိုး၊ အရှင်အာနန္ဒာထေရ်၏ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုမည့် ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ပုံတို့ကို ဖွင့်ပြ ထားပါသည်။

ဋီကာ၌ အတိပ္ပခေါ၊ ဥဇ္ဈာယန္တိပုဒ်တို့အဖွင့်၊ အာဏာပျံ့နှံ့ပုံ အစရှိသော အဋ္ဌကထာ၌ သိသင့်သောပုဒ်တို့၏ အဓိပ္ပါယ်များကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၁၊၂၂၇-၉။ အံ၊မြန်၊၁၊၂၄၅-၇။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၀၆-၂၁၃။ အံ၊ဋီ၊၂၊၁၈၃-၅။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ တိကနိပါတ၊ ဒုတိယပဏ္ဏာသက၊ (၈) ၃-အာနန္ဒဝဂ္ဂ၊ ဒသမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**အာဖရိကတိုက်ရှိ အချိန်ဇုန်များ**:  

|  |  |
| --- | --- |
|  -01:00  | ကိတ်ဗာဒီ စံတော်ချိန်[a] |
|  ±00:00  | ဂရင်းနစ်စံတော်ချိန် |
|  +01:00  | * ဗဟိုဥရောပဒေသ စံတော်ချိန်
* အနောက်အာဖရိကဒေသ စံတော်ချိန်
 |
|  +02:00  | * ဗဟိုအာဖရိကဒေသ စံတော်ချိန်
* အရှေ့ဥရောပဒေသ စံတော်ချိန်
* အီဂျစ် စံတော်ချိန်
* တောင်အာဖရိက စံတော်ချိန်
 |
|  +03:00  | အရှေ့အာဖရိကဒေသ စံတော်ချိန် |
|  +04:00  | * မောရစ်ရှ စံတော်ချိန်[b]
* ဆေးရှဲ စံတော်ချိန်[b]
 |

**a** ကိတ်ဗာဒီကျွန်းသည် အာဖရိကပင်မကုန်းမြေ၏ အနောက်ဘက်တွင်ရှိသော ကျွန်းဖြစ်သည်။  
**b** မောရစ်ရှနှင့် ဆေးရှဲတို့သည် မဒါဂတ်စကား၏ အရှေ့နှင့် အရှေ့မြောက်တွင် အသီးသီးတည်ရှိသည်။

**တောင်အာဖရိက စံတော်ချိန်**(အင်္ဂလိပ်: South African Standard Time) (SAST) သည် တောင်အာဖရိနိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံး အသုံးပြုသည့်အပြင် အဲ့စ်ဝါတီးနီနိုင်ငံနှင့် လီဆိုသိုနိုင်ငံတို့မှ အသုံးပြုသည်။ ထိုစံတော်ချိန်သည် Coordinated Universal Timeထက် နှစ်နာရီရှေ့ရောက်သောအချိန်(UTC+02:00)ကို အသုံးပြုပြီး ဗဟိုအာဖရိကဒေသ စံတော်ချိန်နှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်ဇုန်နှစ်ခုလုံးတွင် နေ့အလင်းရောင် ထိန်းသိမ်းသောအချိန်ကို အသုံးပြုခြင်း မရှိပေ။ ထိုအချိန်ဇုန်တွင် နေမွန်းတည့်ချိန်သည် 30° E တွင် ဖြစ်ပေါ်ပြီး ပီတာမာရစ်ဘတ်မြို့(Pietermaritzburg)တွင် မှန်ကန်သောနေမွန်းတည်မှတ်အား ဖြစ်ပေါ်ပြီး ဂျိုဟန္နက်စဗတ်မြို့နှင့် ပရီတိုရီးယားမြို့(Pretoria)တို့တွင် အနည်းငယ်အနောက်ဘက်ကို 28° E ၌ဖြစ်ကာ ဒါဘန်းမြို့ (Durban) တို့ အနည်းငယ်အရှေ့ရောက်သော 31° E တွင် ဖြစ်ပေါ်သည်။ ထို့ကြောင့် တောင်အာဖရိကနိုင်ငံသားတို့သည် မှန်ကန်သော နေမွန်းတည့်ချိန်ကို 12:00 တွင် နေ့စဉ်တွေ့မြင်ရသည်။ 

သို့ပေမယ့်လည်း အနောက်ပိုင်းတွင်ရှိသည် မြောက်ပိုင်းကိပ်ပြည်နယ်နှင့် အနောက်ပိုင်းကိပ်ပြည်နယ်တို့တွင် ကွဲပြားခြားနားမှုရှိသည်။ 22°30′ E တွင်တည်ရှိသော အနောက်ဘက်နယ်မြေတိုင်းသည် တစ်နှစ်ပတ်လုံး နေ့အလင်းရောင်ထိန်းသိမ်းသောအချိန်ကို တွေ့ကြုံနေရသကဲ့သို့ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းတို့၏တည်နေရာသည် အမှန်တကယ်တွင် UTC+01:00ဖြစ်သော်လည်း တောင်အာဖရိကစံတော်ချိန်ကိုသာ အသုံးပြုသည်။ ထို့ကြောင့် နိုင်ငံ၏တခြား‌သောဒေသများနှင့်နှိုင်းယှဉ်လျှင် ကိပ်တောင်းမြို့၌ နေဝင်ချိန်နှင့် နေထွက်ချိန်သည် အတော်လေးနောက်ကျ၍နေသည်။ 

တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ၏ အနောက်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက်ဆုံးအဓိကမြို့များ၏ နေ့အလင်းရောင်နာရီကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်မည်ဆိုလျှင် အောက်ပါအတိုင်းတွေ့ရသည်။

|  | ဇန်နဝါရီ ၁ | ဇူလိုင် ၁ |
| --- | --- | --- |
| ကိပ်တောင်းမြို့ | ၀၅:၃၈–၂၀:၀၁ | ၀၇:၅၂–၁၇:၄၈ |
| ဒါဘန်းမြို့ | ၀၄:၅၈–၁၉:၀၀ | ၀၆:၅၂–၁၇:၀၇ |

South African National Time Standard သို့မဟုတ် 'SA Time' Master Clock ကို ပရီတိုးရီးယားမြို့ရှိ တောင်အာဖရိက အမျိုးသား မိုးလေဝသ အင်စတီကျူ၏ အချိန်နှင့်လှိုင်းနှုန်းဓာတ်ခွဲခန်းတွင် ထိန်းသိမ်းထားသည်ပြီး NTP Internet Time service မှတဆင့် အများပြည်သူသို့ ဖြန့်ဝေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Archived copy။ 13 February 2014 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  23 July 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Archived copy။ 9 February 2014 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  23 July 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**ရတနာပုံမောင်စု**သည် မြန်မာ​တေး​ရေးဆရာ၊ အဆို​တော်၊ ပန်းချီဆရာဖြစ်ခဲ့သည်။
ရတနာပုံမောင်စု၏ ဘိုးစဉ်ဘောင်ဆက်မျိုးရိုးမှာ ကုန်သည်မျိုးရိုး ဖြစ်ကြပြီး မွေးရပ်ဇာတိမြေမှာ မန္တလေးမြို့ (၂၆) ဘီလမ်း၊ ရွှေတိုက်ရုံဝင်း၊ အနောက်ဘက်) ဟေမာဇလအနောက်ခြမ်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် အဘဦးသာဒွန်း၊ အမိဒေါ်ကြည် တို့မှ မွေးဖွားပါသည်။ ရတနာပုံမောင်စုမှာ စတုတ္ထသားအထွေးဆုံး ဖြစ်သည်။ ပညာအရည်အချင်းမှာ မန္တလေးမြို့ ဝက်စလီ (အင်္ဂလိပ်မြန်မာ) ကျောင်းတွင် အထက်တန်းပညာထိ ဆည်းပူးခဲ့ပြီး မန္တလေးမြို့ အစိုးရကြေးနန်းရုံးကြီးတွင် ကြေးနန်းစာရေးအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။

မောင်စုမှာငယ်စဉ်ကပင် အနုပညာဝါသနာပါသူဖြစ်သည်။ အပေါင်းအသင်းများနှင့် သီချင်းဆိုခြင်း၊ ဂီတာတီးခတ်ခြင်း၊ စန္ဒရားတီးခြင်း၊ ရံဖန်ရံခါ ပန်းချီရေးဆွဲခြင်း စသည့် အနုပညာများကို ခုံမင်သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။

မောင်စုသည် ရန်ကုန်မြို့တွင် အခြေစိုက်ပြီးနောက် ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ခင်မောင်ရင် (ဗိုလ်အောင်ဒင် - မင်းသား)နှင့် ဆုံမိကြကာ တေးဂီတနယ်ပယ်တွင် အတူတကွ ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ရတနာပုံမောင်စုသည် ကိုလံဘီယာကုမ္ပဏီတွင် ဓာတ်ပြား (၁၃)ချပ်မျှ သွင်းခဲ့သည်။ ကိုယ်တိုင်ဂီတာတီး၊ ကိုယ်တိုင်သီချင်းစပ်ပြီး ကိုယ်တိုင်ဆိုခဲ့သည်။ မောင်စု၏သီချင်းဓာတ်ပြားများမှာ (၁) ဇာတိချက်ကြွေ၊ (၂) တစ်ရွာသား၊ (၃)ခါနွေဦး၊ (၄)ဂွတ်နိုက်ဒါလင်၊ (၅)နှစ်သွယ်စကြာ၊ (၆)လူပျိုစင်၊ (၇)မြတ်နိုးသူ၊ (၈)လောကဤလူ့ဘုံ၊ (၉)မောင်တို့ရွာ၊ (၁၀)ညိုညိုလေး စသည်များ ဖြစ်သည်။ မောင်စုမှာ မန္တလေး၌ မွေးဖွားခဲ့ရာ မိမိဇာတိမြေကို မမေ့နိုင်သဖြင့် ဓာတ်ပြားသွင်းခြင်း၊ ပန်းချီဆွဲခြင်းမှစ၍ မောင်စုအမည်တွင် ရှေ့ မှာ "ရတနာပုံ" တပ်၍ ခေါ်တွင်စေခဲ့သည်။

ရတနာပုံမောင်စုသည် အသက်အရွယ်ထောက်လာပြီး အသံများမကောင်းတော့သဖြင့် ငယ်စဉ်က ဝါသနာပါလာသော ပန်းချီရေးဆွဲခြင်းဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းပြုခဲ့သည်။

ရတနာပုံမောင်စုသည် ရန်ကုန်မြို့ တာမွေမြို့ နယ်တွင် ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်မြင့်မြင့် (အန်တီကြီး)နှင့် သားသမီးသုံးယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။ သားဖြစ်သူမှာ ဦးသောင်းစု (သုတေသန) ဖြစ်ပြီး၊ သားသမီးများမှာ ဒေါ်ရင်ရင်စုနှင့် ဒေါ်ဖြူဖြူစုတို့ ဖြစ်သည်။

အသက် (၆၄)နှစ်အရွယ် ၁၉၆၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၁၇) ရက်နေ့ မင်္ဂလာဒုံ စစ်ဆေးရုံကြီးတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

ရည်ညွှန်းချက်
-------------

1. ↑  သားဖြစ်သူ ဦးသောင်းစုနှင့် တူအရင်းဖြစ်သူ ဦးသိန်းရွှေတို့က ရေးသားပေးပို့ပါသည်။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် သာဝတ္ထိမြို့တော်၊ ပုဗ္ဗာရုံကျောင်း မိဂါရမာတုပြသာဒ်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် "တပ်မက်မှုကုန်ရာ (နိဗ္ဗာန်)ကို အာရုံပြု၍ လွတ်မြောက်သော စိတ် ရှိသူ, ဧကန်ပြီးဆုံးသူ, ဧကန်ဘေးကင်းခြင်းရှိသူ, ဧကန်မြတ်သောအကျင့်ကိုကျင့်သူ, ဧကန်ပြီးဆုံးသူ နတ်လူတို့ထက် မြင့်မြတ်သူဖြစ်ကြောင်းအကျင့်ကို အကျဉ်းအားဖြင့် ဟောတော်မူပါ"ဟု သိကြားမင်း မေးလျှောက်ချက်အရ ရဟန္တာဖြစ်နိုင်သည့်အကျင့်၏ အကျဉ်းချုပ်ကို ဟောတော်မူပါသည်။ ထိုတရားတော်ကို အနုမောဒနာပြုသော နတ်၏အသံကို ကြားသိတော်မူသဖြင့် အရှင်မောဂ္ဂလာန်ထေရ်သည် တာဝတိံသာ နတ်ပြည် သိကြားမင်းထံသို့ ကြွသွားတော်မူပြီး မေးမြန်းလေသည်။

ထိုအခါ၌ သိကြားမင်းသည် ဧကပုဏ္ဍရိကဥယျာဉ်တော်၌ နတ်တူရိယာ ငါးမျိုးတို့ဖြင့် နတ်စည်းစိမ်ခံစားနေချိန်ဖြစ်၍ "အလုပ်များ၍ မေ့လျော့သွားပါကြောင်း၊ နတ်အသူရာစစ်ပွဲအကြောင်း၊ ဝေဇယန္တာပြာသာဒ်၏ ကြီးကျယ်ခမ်းနားပုံအကြောင်းတို့ကို လျှောက်ထားပြီး သိကြားမင်းနှင့် ဝေဿဝဏ်နတ်မင်းကြီးတို့ အရှင်မောဂ္ဂလာန်ကို ဝေဇယန္တာပြာသာဒ်သို့ ပင့်ဆောင်၍ပြသပုံ၊ ဝေဇယန္တာပြာသာဒ်ကို ချီးကျူးပုံ။ အရှင်မောဂ္ဂလာန်က ဝေဇယန္တာပြာသာဒ်ကို ခြေမဖြင့်ခတ်၍ လှုပ်စေပုံ၊ ထိုအခါကျမှ တဏှာသင်္ခယသုတ်အကျဉ်းကို မေးမြန်းသည့်အခါ သိကြားမင်း၏ ဘုရားရှင်ထံတော်မှ နာယူခဲ့ရသော တဏှာသင်္ခယသုတ်တရားတော်ကို ပြန်လည်ဟောကြားပုံ၊ အရှင်မောဂ္ဂလာန်ထေရ်က ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားသဖြင့် ဘုရားရှင်က အရှင်မောဂ္ဂလာန်ထေရ်အား တဏှာသင်္ခယသုတ်တော်ကို ဟောကြားတော်မူပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။

**အဋ္ဌကထာ**၌ ဝိသာခါနှင့် မဟလ္လတာတန်ဆာအကြောင်း၊ ပုဗ္ဗာရုံကျောင်းတော်ကြီး၏ ခမ်းနားပုံ၊ အခြားသူများနှင့်ဝိသာခါ, အနာထပိဏ်တို့ခြားနားပုံ၊ သာဝတ္ထိကျောင်းတော်ကြီးများနှင့် သီဟိုဠ်ကျွန်း အနုရာဓပူရကျောင်းတော်ကြီးများ နှိုင်းယှဉ်ချက်၊ ဘုရားရှင်၏ ချီးမြှောက်တော်မူပုံ သိကြားမင်း၏ တဏှာသင်္ခယအကျင့် အကျဉ်းချုပ်ကို နာယူလိုခြင်းအကြောင်း၊ တာဝတိံသာဥယျာဉ်ပွဲတော်အကြောင်း၊ တဏှာသင်္ခယ သုတ်အဖွင့်၊ ဘုရားရှင်အသံတော်၏ ပရိသတ်အပြင်သို့ မထွက်ပုံ၊ တူရိယာငါးမျိုး၊ သဒ္ဓါတရားရှိသူတို့၏ အလေးဂရုပြုသူများကိုတွေ့လျှင် အမြတ်တနိုး နှုတ်ခွန်းဆက်ပုံ၊ ရင်းနှီးသူများနှင့် တွေ့ဆုံကြသောသူတို့၏ နှုတ်ခွန်းဆက်စကားသဘာဝ၊ သိကြားမင်း၏ တာဝတိံသာနတ်တို့နှင့် ဆက်စပ်သည့်လုပ်ငန်း၊ နတ်တို့ မေ့လျော့တတ်ကြပုံ၊ အရှင်မောဂ္ဂလာန်ထေရ်၏ သိကြားမင်း၏ မေ့လျော့ပုံကို ပယ်ဖျောက်ခြင်းအကြောင်း၊ နတ်အသူရာစစ်ပွဲအကြောင်း၊ ဝေဿဝဏ်နတ်မင်းနှင့် သိကြားမင်းတို့ ရင်းနှီးကြပုံ၊ ဝေဇယန္တာပြာသာဒ်တုန်လှုပ်ပုံ-အစရှိသော ဖွင့်ဆိုချက်များ များစွာပါရှိပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -မ၊၁၊၃၁၈-၃၂၂။ မ၊မြန်၊၁၊၃၂၅-၉။ မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၉၆-၂၀၅။ မ၊ဋီ၊၂၊၂၁၇-၂၂၂။

-မဇ္ဈိမနိကာယ၊ မူလပဏ္ဏာသ၊ ၄-မဟာယမကဝဂ္ဂ၊ သတ္တမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
ကမ်ဝင်ရိုးမှ ဘားများကို မောင်းနှင်နေပုံအား ကွန်ပျူတာ ဖြင့် သရုပ်ဖော်ထားပုံ
ကမ်ဝင်ရိုး ဆိုသည်မှာ ကမ် တပ်ဆင်ထားသော ဝင်ရိုး သို့မဟုတ် ကမ် မှ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတွင် ရှိနေသော ဝင်ရိုး ကို ခေါ်သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

ကမ်များကို ဘီစီ ၃ ရာစု ဟယ်လင်ခေတ်ကပင် စတင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ၁၂၀၆ ခုနှစ် အီရတ်နိုင်ငံ (မက်ဆိုပိုတေးမီးယား) တွင်လည်း အသုံးပြုခဲ့ဖူးသော သာဓက ရှိသည်။ အယ်လ်ဂျာဇာရီက သူ၏ ရေတင်စက်၊ ရေနာရီ တို့တွင် အသုံးပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့နောက်တွင် ဥရောပရှိ စက်ပစ္စည်းများတွင် ၁၄ ရာစု သို့မဟုတ် ထို့ထက် ပိုစောသော ခေတ်ကပင် စတင် အသုံးပြုလာခဲ့ကြသည်။

အသုံးပြုခြင်း
-------------

ကမ်များကို အတွင်းလောင် အင်ဂျင် များတွင် ဘားများကို မောင်းနှင်ရန် အတွက် အသုံးပြုလေ့ ရှိကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Wilson, Andrew(2002): "Machines, Power and the Ancient Economy", *The Journal of Roman Studies*, Vol. 92, pp. 1–32 (16)
2. ↑  Georges Ifrah (2001). *The Universal History of Computing: From the Abacus to the Quatum Computer*, p. 171, Trans. E.F. Harding, John Wiley & Sons, Inc. (See  Archived 8 October 2006 at the Wayback Machine.)
3. ↑  A. Lehr (1981), *De Geschiedenis van het Astronomisch Kunstuurwerk*, p. 227, Den Haag. (See  Archived 25 October 2010 at the Wayback Machine.)
**လီဝမ်လျန်** (တရုတ်: 李文亮 ၁၉၈၆ အောက်တိုဘာ ၁၂ - ၂၀၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၇) သည် တရုပ်နိုင်ငံသား မျက်စိဆရာဝန်ဖြစ်ပြီး ဝူဟန်မြို့ရှိ ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်မှုကို လူသတိပြုမိအောင် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ ၃၀ ရက်တွင် ကူးစက်ရောဂါထိန်းချုပ်ရေး(ဝူဟန်)က ဒေသခံဆေးရုံများကို အမည်မသိအဆုတ်ရောင်ရောဂါအကြောင်း သတိပေးစာထုတ်သည်။ ၎င်းနေ့တွင်ပင် အခြားဆရာဝန်တဦးပြသော ဆေးရုံတွင်းဆေးစစ်မှတ်တမ်းတစောင်၌ ပြင်းထန်သောအသက်ရှူမဝရောဂါ (ဆားရောဂါ) တမျိုးရှိနေသော လူနာအကြောင်းကို ဝူဟန်ဗဟိုဆေးရုံကြီး၌ အလုပ်လုပ်နေသော လီက သိလိုက်သည်။ လီက ထိုအကြောင်းကို ဝေဘိုပေါ်ရှိ ဝူဟန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားဟောင်းများဂရု၌ ပြောသည်။ ၎င်းသတင်းမှာ အလွန်ပျံ့နှံ့သွားပြီး ဝူဟန်၌ ဆားရောဂါပျံ့နေပြီဟု ကောလာဟလဖြစ်လာသည်။ ဇန်နဝါရီလ ၃ ရက်တွင် လီအား ရဲစခန်းသို့ခေါ်ကာ သတင်းမှားဖြန့်၍ လူထုအားထိတ်လန့်စေမှုဖြင့် ခံဝန်ချက်ထိုးခိုင်းရသည်။

နောက်ပိုင်း၌ အဆိုပါကပ်ရောဂါမှာ ဆားရောဂါမဟုတ်ဘဲ မျိုးစိတ်သစ် ပြင်းထန်သောအသက်ရှူမဝရောဂါ-အမောက်ပါဗိုင်းရပ်-၂ (ဆား-ကော့-၂) ဖြစ်ကြောင်း သိလာသည်။ 

ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်၌ ရောဂါပျံ့နေသော သားငါးဈေးမှ အသက် ၈၂ နှစ်အရွယ်လူနာ ရောက်လာသည်။ ၎င်းကိုကုပေးသော လီက မျက်နှာအုပ်မတပ်မိ။ ဇန်နဝါရီလ ၁၀ ရက်တွင် ချောင်းစဆိုးလာ၍ မိသားစုအား စိုးရိမ်ကာ ယောက်ဖဖြစ်သူထံ လွှတ်ရသည်။ 

ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်၌ ဆေးစစ်ကြည့်ရာ ရောဂါရှိနေကြောင်း သိလာသည်။ ထိုအချိန်၌ ကန့်သတ်ကုသဆောင်၌ နေနေရပြီဖြစ်သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့၌ ဆုံးသည်။ တရုပ်ကွန်မြူနစ်ပါတီက သူ့မိသားစုထံ တရားဝင်တောင်းပန်စာ ပေးခဲ့သည်။

၂၀၂၀ ခု၊ ဇွန်လအထိ ရောဂါစဖြစ်သော ဝူဟန်ဗဟိုဆေးရုံကြီးမှ လီအပြင် အခြားဆရာဝန် ၅ ဦး ကိုဗစ်ဖြင့် တိမ်းပါးသည်။
Oosterscheldekering ဟုခေါ်သည့် ကမ်းခြေကို ကာကွယ်ထားသော ကမ်းရိုးတန်းတစ်ခု၊ နယ်သာလန်နိုင်ငံ
ပင်လယ်ကမ်းခြေတွင် နေထိုင်သူတို့သည် ကမ်းခြေကို ရေတိုက်စားမည့်ဘေးမှ တတ်စွမ်းသမျှ ကာကွယ်ကြရလေသည်။ ထို့ကြောင့် ပင်လယ်လှိုင်းများ၏ ဒဏ်ကို ခံနိုင်စေရန် ခိုင်မာ၍ ရေတွင်တာရှည်ခံမည့် သစ်သားတိုင်များ ရွေးချယ်လျက် ကမ်းခြေနှင့် ခမ်းလှမ်းလှမ်းနေရာ၌ စိုက်ထူထားကြရလေသည်။ 
ထိုကဲ့သို့ ပင်လယ်မှ ရိုက်ခတ်သည့် လှိုင်းတံပိုးများ၏အရှိန်ကို ကြိုတင်ကာကွယ်ထားသဖြင့် ကမ်းခြေမှ ရေတိုက်စားသည့်ဘေးမှ သက်သာရာရလေသည်။ သဲသောင်ပြင်ရှိလျှင်လည်း ညီညာပျံပျူးလျက် ရှိနေပေမည်။ 

ရေတိုက်စားမှုမှ ကာကွယ်ရန်တည်ဆောက်ထားသည့် သစ်သားတန်းတစ်ခု၊ ယူကေနိုင်ငံ
ပင်လယ်ကမ်းစပ်အရပ်များတွင် လှိုင်းများ တိုက်စားခြင်းကြောင့် မြေများ ဆုံးရှုံးရလေသည်။ ယခုအခါတွင် လှိုင်းကာများနှင့် သစ်သား၊ အုတ်၊ ကျောက်တုံး၊ ကျောက်ခဲတိုဖြင့် ပင်လယ်ရေကာတာတံတိုင်းများကို ခိုင်ခံ့စွာ ဆောက်လုပ်ခြင်း၊ ကမ်းခြေကို ရေတိုက်စားသည့် ဘေးမှ စောင့်ရှောက်ကာကွယ်ထားလေသည်။ 
တိုးတက်နေသော သိပ္ပံပညာကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာသည့် ခေတ်မှီနည်းစံနစ်များကို မှီလျှက် ပြုလုပ်ထားသည်။ ဤကဲ့သို့သော အစီမံများကြောင့် နောင်အခါများတွင် ပင်လယ်ကမ်းခြေကို ရေတိုက်စားမည့် ဘေးမှ ထိရောက်စွာ ကာကွယ်နိုင်လိမ်မည်ဟု မြှော်လင့်ရပေမည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အပိုင်းခ၊ အတွဲ-၁။
ကလူမင်္ဂလာပွဲတော်အခါ၌ ကယားအမျိုးသားများ ပျော်ရွှင်စွာ
တီးမှုတ်ကခုန်နေကြစဉ်

ကလူမင်္ဂလာပွဲတော်
-----------------

ကလူမင်္ဂလာပွဲတော်သည် ပြည်ထောင်စု 
မြန်မာနိုင်ငံတော် တိုင်းရင်းသားဖြစ်သော ကယား အမျိုးသား 
တို့၏ ပွဲတော်တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ကယားဘာသာစကားဖြင့် 
ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်၍၊ မြန်မာ ဘာသာစကားဖြင့် ဖားစည် ပွဲတော် 
ဟု အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။ ကယားလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု 
ထုံးစံအတိုင်း၊ နှစ်ဟောင်းကြွေ၍ နှစ်သစ်ကူးပြောင်း ပြီးသည့် 
အခါသမယ မိုးဦးမကျမီ အချိန်ကာလတွင်၊ အိမ်သစ်များ 
ဆောက်လုပ်ပြီးစီးသောအခါ၌ အိမ်သစ်တက်အခမ်းအနားကို 
နှစ်စဉ်မင်္ဂလာယူ၍ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။

မင်္ဂလာအခါတွင် တီးမှုတ်ရသော တူရိယာများအနက် 
ဖားစည်သည် ကျက်သရေမင်္ဂလာအရှိဆုံးဟူ၍ မှတ်ယူထားကြ 
ပေရာ၊ ထိုအိမ်သစ်တက် အခမ်းအနားတွင် ဖားစည်ကို တီးခတ် 
သဖြင့် ဖားစည်ပွဲဟုခေါ်သည်။ ဖားစည်ကို ကယား အမျိုးသား 
တို့ အထွက်အမြတ်ပြုကြသည်။ အမင်္ဂလာကိစ္စများတွင် မတီး 
ခတ်ကြချေ။

ရှေးအခါက ကလူမင်္ဂလာပွဲတော် ကျင်းပသောရက်ကို 
ကန့်သတ်ပြဋ္ဌာန်းထားခြင်း မရှိသဖြင့်၊ ကယားပြည်နယ်ရှိ 
နယ်အသီးသီးတွင် ပွဲတော်ကျင်းပသည့်ရက်မှာ တစ်နယ်နှင့် 
တစ်နယ် မတူညီကြပေ။

ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် လွတ်လပ်ရေးရရှိသည့် 
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင်၊ လွတ်လပ်သော ကယားပြည်နယ်သည် 
မြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် ပူးပေါင်းပြီးနောက်၊ ၁၉၅၁ ခု ဖေဖော် 
ဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့ လွယ်ကော်မြို့၌ ကျင်းပသော အစည်း 
အဝေးကြီးတွင်၊ ကလူမင်္ဂလာပွဲတော်ကို နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ဧပြီလ 
၂၆ ရက်နေ့၌ ကျင်းပရန် အများသဘောတူ ဆုံးဖြတ်သတ်မှတ် 
လိုက်သည်။

၁၉၅၁ ခုဧပြီလ ၂၆ ရက်နေ့မှစ၍ ကလူမင်္ဂလာပွဲတော်ကို 
လွယ်ကော်မြို့တွင် စတင်ကျင်းပရာ၊ ကန္တာရဝတီ၊ ဘောလခဲ၊ 
ကြယ်ဖိုးကြီး၊ မိုးဗြဲနှင့် ပဒေါင်းကိုးရွာ၊ ယာဒိုနယ်များမှ 
လူမျိုးစုံနှင့်ပြည်ထောင်စု တစ်ဝှန်းလုံးမှ တိုင်းရင်းသား ပေါင်းစုံ 
တို့ တက်ရောက်ကြ၍၊ နှစ်ပေါင်း ၆ဝ အတွင်း အစည်ကားဆုံး 
ပွဲတော်ဖြစ်ခဲ့သည်။

ကလူမင်္ဂလာပွဲတော်တွင် လူထုအစည်းအဝေး ကျင်းပခြင်း၊ 
တူရိယာများ တီးမှုတ်၍ ကခုန်ပျော်ရွှင်ခြင်း၊ အလှူအတန်း 
ဝတ်မှုပြုခြင်း၊ ဒေသန္တရ သယံဇာတနှင့်ထွက်ကုန်များ 
ခင်းကျင်းပြသခြင်း၊ ရက်ကန်းနှင့် အိမ်တွင်းလက်မှု ပညာ 
ပြိုင်ပွဲများ ကျင်းပခြင်း စသည်တို့ကိုလည်း စည်ကားစွာ 
ဆင်ယင်ကျင်းပကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)
ခြေထောက်နီသည်ကို အစွဲပြု၍ ဤငှက်ကို **ခြေနီငှက်**ဟုခေါ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဆောင်းရာသီတွင်သာ လာရောက် ကျက်စားတတ်သော ငှက်မျိုးဖြစ်သည်။ ရေတွင်သွားလာ ကျက်စားသော ငှက်မျိုးများ တွင် အလှဆုံးဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဗြိတိသျှကျွန်းစုတွင် ပေါက်ပွား၍ ဆောင်းရာသီတွင် အာဖရိကတိုက်တောင်ပိုင်းမှ ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစုအထိ ပျံ့နှံ့စွာ နေသည်။

အလျား ၁၁ လက်မခန့်မျှ ရှိသည်။ ခြေထောက်ရှည်၍ နီသည်။ နှုတ်သီးလည်း ရှည်သည်။ ပျံသန်း သည့်အခါ ဖြူဖွေးသောဖင်ပိုင်းနှင့် မြီးတောင်များကို မြင်ရသည်။ တောင်ပံမှာ တစ်ပိုင်းဖြူ၍ တစ်ပိုင်းညိုမည်း နေသည်။ နွေဥတု၌ ကိုယ်အပေါ်ပိုင်း မည်းနက်၍ အောက်ပိုင်းညိုသည်။ ခြေနီငှက်သည် ချောင်းနှင့်လဟာပြင်ရှိရာ အရပ်များတွင် ကျက်စားသည် ရေလွှမ်းသည့်အခါ လယ်ကွင်းများတွင်လည်း ကျက်စားတတ်သည်။ ပျံသန်းရာတွင် လျင်မြန်သည်။ ဘယ်ယိမ်း ညာနွဲ့ ပျံတတ်သည်။ တောင်ပံအနည်းငယ် ရိုက်တတ်သည်။ စိတ်ယနမကင်းသည့်အခါ လည်တညိတ်ညိတ်နှင့် 
နေတတ်သည်။ မြေသို့ သက်သည့်အခါ အတောင်ကို ကျောပေါ်၌ ထောင်၍ တစ်ခဏမျှ တင်ထားတတ်သည်။ ခြေနီငှက်၏ အစာမှာ ရေပိုးရေမွှားနှင့် ပိုးကောင်မွှားကောင်များ ဖြစ်၍၊ နှစ်ကောင်သုံးကောင် စသည်ဖြင့် အုပ်သင်းကလေးများဖွဲ့ကာ နေလေ့ရှိကြသည်။ ခြေနီငှက်၏အသံမှာ နားထောင်ကောင်းသော လေချွန်သံမျိုး ဖြစ်သည်။ သို့သော် ကြောက်လန့်တကြား ဖြစ်သည့်အခါ ဆူညံစွာအော်၍ တစ်ဟုန်ထိုး ပျံတတ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  BirdLife International (2013). "*Tringa totanus*". *IUCN Red List of Threatened Species* **2013**. IUCN. doi:10.2305/IUCN.UK.2013-2.RLTS.T22693211A50404828.en.
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)
ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးအသီးရှိ နိုင်ငံတော်သီချင်းများအနက် အထင်ရှားအကျော်ကြားဆုံးနှင့် တိုင်းသူပြည် သား လူအများတို့အား စိတ်ဓာတ်အတက်ကြွစေဆုံးသော နိုင်ငံတော်သီချင်းမှာ ပြင်သစ်နိုင်ငံတော်သီချင်း *လာ မာဆေလျဲဇ်* ဖြစ်သည်။ ထိုနိုင်ငံတော် သီချင်းကို ပြင်သစ်တပ်မတော်မှ ဗိုလ်ကြီးကလို့ ဂျိုဇက်ရှုဇာဒါလီက ၁၇၉၃ 
ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် စထရက်စဗူးမြို့၌ ရေးစပ်သီကုံးခဲ့လေသည်။ 

  

ကလို့ဂျိုးဇက်ရူဇာဒါလီသည် ၁၇၆ဝ ပြည့်နှစ်၊ မေလ ၁ဝ ရက် နေ့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့၍ ငယ်စဉ်ကပင် ဂီတာနှင့် ပြဇာတ်ဘက်တို့တွင် ဝါသနာထုံခဲ့၏။ ကဗျာစပ်ခြင်းနှင့် ဝတ္ထုရေးခြင်းတို့ကိုလည်း လေ့လာခဲ့သေး၏။ ၁၇၉၂ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံသည် ပရပ်ရှားနှင့် ဩစတီးယားနိုင်ငံများကို စစ်ကြေညာခဲ့ပြီး၍ ရက်အနည်းငယ်အကြာတွင် ဗိုလ်ကြီးအဖြစ် အမှုထမ်းနေခဲ့သော ရူဇာဒါလီသည် စထရက်စဗူးမြို့သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့၏။ ဧပြီလ၊ ၂၅ ရက်နေ့တွင် စထရက်စဗူးမြို့တော်ဝန်က ပြုလုပ်ခဲ့သော ဧည့်ခံ ပွဲသို့ တက်ရောက်သည့်အခါ အမျိုးသား သီချင်းတစ်ပုဒ်လိုအပ်ကြောင်းကို စကားစပ်၍ ပြောဆိုမိကြလေသည်။

မျိုးချစ်စိတ်မွှန်နေသော ရူဇာဒါလီသည် အိမ်သို့ပြန်၍ သီချင်းရေး စပ်ရာ တစ်နာရီအတွင်း ပြီးစီးလေသည်။ ထိုစဉ်က မိမိတို့စစ်တပ်သည် ရိုင်းမြစ်တစ်လျှောက်တွင် စခန်းချလျက်ရှိသဖြင့် ရူဇာဒါလီသည် ထိုသီချင်းကို *ရိုင်းမြစ်တပ်မတော်၏ စစ်ချီသံ* ဟု မှည့်ခေါ်ခဲ့၏။ သို့သော် နောင် အခါ မာဆေးမြို့မှ တော်လှန်ရေးသမားများကို အကြောင်းပြု၍ မာဆလေ့ စစ်ချီသီချင်းဟု တိုင်းသူပြည်သားတို့က ခေါ်ဝေါ်လာခဲ့ကြသည်မှာ ယခုတိုင် ဖြစ်လေသည်။

ထိုသီချင်းကိုစပ်ဆိုသူ ရူဇာဒါလီသည် အသက်အရွယ်ကြီးရင့်ခါမှ ပြင်သစ်အစိုးရက အငြိမ်းစားရိက္ခာတော်ကိုလည်းကောင်း၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တံဆိပ်ကိုလည်းကောင်း ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရ၏။ ရူဇာဒါလီသည် ၁၈၃၆ ခုနှစ်၊ဇွန်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ရွှာဆီလရွား၌ ကွယ်လွန်လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)
ကလို့လိုရန်း (အင်္ဂလိပ်: Claude Lorrain; ပြင်သစ်: [klod lɔ.ʁɛ̃]; အမည်ရင်း **Claude Gellée** [ʒəle]၊ c. ၁၆၀၀ – ၂၃ နိုဝင်ဘာ ၁၆၈၂) သည် မြေပြင် ရှုခင်း ပန်းချီကားများ ရေးဆွဲရာတွင် ထင်ရှားသော ပြင်သစ်ပန်းချီဆရာကြီး တစ်ဦးဖြစ်၍ ပြင်သစ်နိုင်ငံ လိုရန်းနယ်ရှာမိန်းအရပ်တွင်ခရစ် ၁၆ဝဝ ပြည့်နှစ်၌ ဖွားမြင်သည်။ သူ၏အမည်ရင်းမှာ ကလို့ဇယ်လေး ဖြစ်သော်လည်း သူ၏ ဇာတိဖြစ်သော လိုရန်းနယ်အမည်ဖြင့် ကလို့လိုရန်း တွင်လေသည်။ ငယ်စဉ်ကပင် ပန်းချီဘက်၌ ဝါသနာထုံခဲ့သည်။

ဆယ့်နှစ်နှစ်သားအရွယ်တွင် ဗေးဒင်နယ်ဖရိုင်ဗုမြို့ရှိ သူ၏အစ်ကို တစ်ယောက်နှင့် သွားရောက်နေထိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ရောမမြို့သို့သွားကာ မြေပြင်ရှုခင်းရေး ပန်းချီကျော် အော်ဂတ်စတင်တာစီထံတွင် နေထိုင်သည်။ ၁၆၂၅ ခုနှစ်တွင် ရောမမြို့မှ ဗင်းနစ် စသည့်အနုပညာထွန်းကားရာ မြို့ကြီးများသို့ လှည့်လည်ကြည့်ရှုပြီးနောက် လိုရန်းသို့ပြန်သည်။ လိုရန်းမြို့စားကြီး၏ လက်သုံးပန်းချီဆရာ ကလို့ဒါရုသေးသည် သူ့အားလက်ထောက်အဖြစ် တစ်နှစ်ခန့်ထားသည်။ ထိုအတွင်း၌ ကလို့လိုရန်းသည် နွန်းစီမြို့ရှိ ကာမီလိုက် ဘုရားဝတ်ကျောင်း၏ အတွင်းမျက်နှာကြက် ပန်းချီကားများကို 
ရေးဆွဲခဲ့၏။ ၁၆၂၇ ခုနှစ်တွင် ရောမမြို့သို့ပြန်လာကာ ပုပ်ရဟန်းမင်း အဋ္ဌမအာဗန်၏ စောင်မစောင့်ရှောက်ခြင်းကို ခံယူသည်။ ကလို့၏ မြေပြင် ရှုခင်းကားများသည် ဣတလီဆရာတို့၏လက်ရာ အရိပ်အရောင်များမကင်းချေ။ သူသည် ပန်းချီကားများကိုလည်း တစ်ခုနှင့်တစ်ခုမတူစေရန် အထူးလေ့လာပြီးမှ ရေးဆွဲလေ့ရှိသည်။ ၁၆၃၇ ခုနှစ်တွင် သူ၏အမည်သည် ချက်ချင်းထင်ပေါ်ကျော်စောလာသည်။ ထိုအခါ အင်္ဂလိပ်၊ ပြင်သစ်၊ စပိန်၊ ရုရှ၊ ဂျာမနီနိုင်ငံများရှိ ပြတိုက်များတွင် သူ၏လက်ရာများကို တွေ့မြင်ကြရလေသည်။ ကလို့သည် အလွန်စေ့စပ်သေချာသည်ဖြစ်၍ အထူးသဖြင့် အလင်းရောင်၏ ပြောင်းလဲပုံကို လေ့လာရေးဆွဲသည်။ သူရေးခြယ်သောရှုခင်းတွင် ပတ်ဝန်းကျင်လောကဓာတ်၏ အခြေအနေကိုပါ တွေ့မြင်နိုင်စေရန် အလင်းရောင်တို့၏ပြုပြင်မှု၊ လေတိုက်ခတ်ခြင်းကြောင့် သဘာဝပြောင်းလဲမှု၊ လှုပ်ရှားမှုများကို စေ့စပ်စွာထည့်သွင်းရေးဆွဲတတ်သည်။ သူ့ခေတ်က ရှုခင်းရေးပန်းချီဆရာတို့သည် ကလို့၏ လက်ရာများကိုမှီရန် အားထုတ်ကြသော်လည်း တု၍ပင်မရနိုင်လောက်အောင် ထူးခြားသော ကလို့၏လက်များကို ချီးကျူးကြရသည်သာဖြစ်၏။

  

ကလို့သည် နိုင်ငံသမိုင်းနှင့် သက်ဆိုင်သော ရှုခင်းကားများကိုလည်း ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ကလို့သည် ၁၆၈၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ရောမမြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ သူသည် ပန်းချီကားပေါင်း ၂ဝဝ ကျော်ကို ရေးခြယ် ခဲ့သည်။ သူရေးဆွဲခဲ့သော ကားများမှာ အလွန်တွင်ကျယ်ခဲ့သည်။ သူ၏ ပါရမီရင့်သန်ကြောင်းကိုပြသည့် ပန်းချီကားများကိုလည်း လန်ဒန်မြို့ နေရှင်နယ် ပုံတူပန်းချီပြတိုက်ကြီး၌ လည်းကောင်း၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံ လူးဗရနန်းတော် ကြီး၌လည်းကောင်း၊ ရောမမြို့ ဒေါရိယနန်းတော်၌လည်းကောင်း၊ ဗြိတိန်နိုင်ငံရှိ အနုပညာလိုက်စားသူတို့၏ထံ၌လည်းကောင်း တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ 
ကလို့သည် ပုံထွင်းခြင်းကိုလည်းပြုလုပ်ခဲ့၍ ထိုပုံထွင်းပန်းချီများကို အနုပညာလိုက်စားသူတို့ အထူးပင်ရှာဖွေစုဆောင်းကြသည်။ သူ၏ကလောင်နှင့်ဆွဲသော ပန်းချီကားများကိုလည်း များစွာတန်ဖိုးထားကြလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)
ကလီဂျူလာဘုရင်
**ကလီဂျူလာ**သည် ၁၂-ခုနှစ်တွင် ရိနိုင်ငံ အက်ရှမ်မြို့၌ ဖွားမြင်၍၊ ၃၇ ခုနှစ်မှ ၄၁ 
နှစ် အထိ ရောမနိုင်ငံတော်၏ တတိယဧကရာဇ်ဘုရင်အဖြစ် 
စိုးစံသည်။ ငယ်စဉ်က သူ့ဖခင်၏ ရောမစစ်တပ်တွင် ကြီးပြင်း 
ခဲ့ရ၏။ ကလီေခေါ် ရောမစစ်ဖိနပ်ကြီးကို ဝတ်ဆင်လေ့ရှိသော 
ကြောင့် ကလီဂျူလာဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။ သူ၏အမည်ရင်း 
မှာ ဂေးယပ်ဆီဇာဖြစ်၏။ သူသည် ရောမနိုင်ငံတော်၏ ဒုတိယ 
ဧကရာဇ်ဘုရင် တိုက်ဗီးရီးယပ်၏ မြေးတော်စပ်သူဖြစ်၍၊ တိုက် 
ဗီးရီးယပ် ကွယ်လွန်သောအခါ ရောမဧကရာဇ်ဘုရင် ဖြစ်လာ 
သည်။ ကလီကျူလာသည် ဘုရင်ဖြစ်စတွင် သက်ညှာစွာနှင့် တရား 
မျှတစွာ အုပ်ချုပ်မှုကြောင့် တိုင်းသူပြည်သားအများက သောင်း 
သောင်းဖြဖြ ကောင်းခြီးပေးခဲ့ကြသော်လည်း၊ နောင်သော် သူ၏ 
အပြုအမူများမှာ စိတ်မနှံ့သူတစ်ဦး၏ ပြုမူပုံမျိုးကဲ့သို့ ဖြစ်လာ 
သောကြောင့် များမကြာမီပင် တစ်နိုင်ငံလုံး ငြိုငြင်လာကြသည်။ 
အချို့က သူသည် တစ်ခါတွင် အပြင်းအထန် ဖျားပြီးနောက် 
စိတ်မနှံ့ဖြစ်သွားသည်ဟု ဆိုသည်။ သူ၏မြင်းကို တရားသူကြီး 
အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း၊ စစ်တိုက်ရာမှအပြန်တွင် ပြင်သစ်ကမ်းခြေ 
မှ ခရုခွံများကို နတ်များပသရန်အတွက် စစ်သားများအား 
ကောက်ခိုင်းခြင်း၊ သူ့အား နတ်တစ်ပါးအဖြစ် တိုင်းသူပြည်သား 
များ ကိုးကွယ်နိုင်ရန်အတွက် ဗိမာန်ကြီးတစ်ခုကို ဆောက်လုပ် 
စေခြင်းစသော အပြုအမူတို့က ကလီကျူလာ၏ စိတ်မနှံ့မှုကို 
ဖော်ပြပေသည်။ ထိုမျှမကသေး တိုက်ဗီးရီးယားလက်ထက်မှ 
စုဆောင်းခဲ့သော တိုင်းပြည်၏ဘဏ္ဍာများကို ဖြုန်းတီးပစ်ပြီး 
လျှင်၊ ဆွေမျိုးသားချင်း အရင်းအချာများနှင့် ရောမမြို့သူမြို့သား 
များကို အကြောင်းမဲ့ သွေးချောင်းစီးအောင် သတ်ဖြတ်လေသေး 
သည်။ဤသို့ဖြင့် လေးနှစ်မျှ ပရမ်းပတာ အုပ်ချုပ်ခဲ့ရာ တိုင်းသူ 
ပြည်သားများလည်း မခံမရပ်နိုင်ဖြစ်လာ၍ နောက်ဆုံး၌ လုပ်ကြံ 
သတ်ဖြတ်ခံရလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)
**ခြေဖဝါးတော်နုနု** သည် ၁၉၇၂ ခုထွက် မြန်မာ အဖြူအမည်းရုပ်ရှင် ဖြစ်သည်။ မင်းလွင် ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးအတွက် ဒါရိုက်တာ မောင်ဝဏ္ဏ ရိုက်သည်။ ဇော်လွင်၊ စမ်းစမ်းအေး၊ အောင်ပြည့်၊ ဗဂျီအောင်စိုး၊ မျိုးငြိမ်း (မန္တလေး)၊ လမင်းတရာ ဌေးဌေးမြင့်တို့ အဓိက ပါသည်။ မူရင်းဝတ္ထုမှ အောင်လင်း ရေးသည့် ၁၉၆၈ ခုထွက် ခြေဖဝါးတော်နုနု ဖြစ်သည်။

ရိုက်ကူးခြင်း
-------------

အနုပညာကို ပုံဖော်လိုသော မောင်ဝဏ္ဏက အောင်လင်းထံမှ ဤဝတ္ထုကို ရိုက်ရန် တောင်းသည်။ ရှုမဝ ဦးကျော်က ဝယ်ထားပြီးဖြစ်၍ ဦးကျော်အား ညွှန်ရသည်။ ဦးကျော်ကလည်း လိုလိုလားလားပင် လက်လွှဲပေးသည်။ တခုတည်းသော တောင်းဆိုချက်မှာ ကမ်းလှမ်းထားပြီးသော မင်းသမီး စမ်းစမ်းအေးကိုသာ သုံးရန် ဖြစ်သည်။

ရိုက်ကွင်းကို မန္တလေးတောင်ခြေရှိ ကုသိုလ်တော်ဘုရားတွင် ဇာတ်စင်ဆောက်ကာ ရိုက်သည်။ ရိုက်ကူးစဉ် ဇော်လွင် နိုင်ငံရေးကိစ္စနှင့် အဖမ်းခံရ၍ ရိုက်ကူးရေး နားရသည်။ ထိုကာလတွင် တတိယကားကို ရိုက်နှင့်ရသည်။ ဇော်လွင်ပြန်လွတ်မှ ရိုက်သော် အချိန်ကြာသဖြင့် ကုန်ကျစရိတ် များကာ ရှုံးလေသည်။ ဝေဖန်သူတို့ကလည်း ဇာတ်လောက၏ စင်နောက်ဖြစ်ရပ်ကို အသားပေးရိုက်သဖြင့် ဇာတ်လမ်းမပေါ်ဟု ဝေဖန်ကြသည်။

ဇာတ်ဆောင်များ
-------------

* ပတ်မတီး စိန်လင်း အဖြစ် ဇော်လွင်
* အငြိမ့်သမ ခင်စမ်း အဖြစ် စမ်းစမ်းအေး
* ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်သူ လှထွန်း အဖြစ် အောင်ပြည့်
* ဇာတ်ထောင်ဆရာအဖြစ် ဗဂျီ အောင်စိုး

ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း
--------------

စိန်လင်းသည် ငယ်ရွယ်စဉ်ကတည်းက ဇာတ်သဘင်လောကထဲသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ဇာတ်သဘင်ကို အောက်ခြေမှ စတင်သင်ယူခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် ပညာတော်သူတစ်ဦးဖြစ်၍ အနုပညာမာနကြီးသူဖြစ်သည်။

ခင်စမ်းသည် စိန်လင်း၏ *ခြေဖဝါးတော်နုနု* သီချင်းဖြင့် နာမည်ကြီးလာသော အငြိမ့်မင်းသမီး ဖြစ်သည်။ အငြိမ့်သမဘဝမှ ရုပ်ရှင်မင်းသမီးဘဝကို တက်လှမ်းခဲ့သည်။ အနုပညာနှင့် ကျော် ကြားမှုတို့တွင် ကျော်ကြားမှုကို တပ်မက်ခဲ့ပြီး ကျော်ကြားမှုနောက်လိုက်ရင်း အောင်မြင်မှုဆုံးရှုံးခဲ့သည်။

ခင်စမ်းနှင့် ငယ်သူငယ်ချင်း လှထွန်း သည် သမီးတယောက်ဖခင်ဖြစ်ပြီး အိမ်ထောင်ရေး မပြေလည်။ ခင်စမ်းနှင့် လက်ထပ်ရန် ကြိုးပမ်းသည်။

စိန်လင်း၊ ခင်စမ်း၊ လှထွန်းတို့ သုံးဦး၏ သုံးပွင့်ဆိုင် အချစ်ဇာတ်လမ်းနှင့် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောက သဘာဝ၊ ဓလေ့စရိုက်၊ ဇာတ်သမားတို့၏ ဘဝ၊ အနုပညာနှင့်ထင်ပေါ်ကျော်ကြားတို့ အကြား အားပြိုင်မှုတို့ကို သရုပ်ဖော်ရိုက်ကူးထားသော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။

ပြန်လည် ပြသခြင်း
----------------

၂၀၁၄ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်တွင် ဤဇာတ်ကားအား ဒစ်ဂျစ်တယ်ပြောင်းကာ ဘာလင် ရုပ်ရှင်ပွဲတော်၌ ပြခဲ့သည်။
ဦးထွန်းရွှေခိုင်( မဟာဝိဇ္ဇာ )
-----------------------------

 ဦးထွန်းရွှေခိုင်( မဟာဝိဇ္ဇာ )
ရခိုင် မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး ကျမ်းပြုစုသူ ဦးထွန်းရွှေခိုင်( မဟာဝိဇ္ဇာ )ကို ရခိုင်ပြည်နယ် ၊ ရမ်းဗြဲမြို့ ၊ အဖ ကုန်သည်ကြီး ဦးလာဘ + အမိ ဒေါ်ငွေချိန်တို့မှ
၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည် ။ အမည်ရင်းမှာ ထွန်းရွှေခိုင် ပင်ဖြစ်သည် ။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံ တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာ(ပထဝီဝင်)ဘွဲ့ကိုရရှိခဲ့သည် ။ ထိုနှစ်မှာပင် လုပ်သားများကောလိပ် ပထဝီဝင်ဌာနတွင် အချိန်ပိုင်း နည်းပြဆရာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည် ။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် စစ်တွေ ဒေသကောလိပ်၌ ပထဝီဝင်နည်းပြအဖြစ် ဆက်လက်တာဝန်ယူခဲ့သည် ။
၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် "စစ်တွေမြို့မြေအသုံးချရေး "စာတမ်းဖြင့် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ မဟာဝိဇ္ဇာတန်းကို် ဖြေဆိုအောင်မြင်ပြီးနောက် စစ်တွေ ဒေသကောလိပ်တွင် ပထဝီဝင်ဌာန လ/ထကထိက ၊ ဌာနမှူးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။

  

၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် မော်ကွန်းထိန်းအဆင့် ( ၂ ) ဖြင့်လည်းကောင်း စစ်တွေ ဒီဂရီကောလိပ်တွင် မော်ကွန်းထိန်း အဆင့် ( ၁ ) ဖြင့်လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် ရန်ကုန်အဝေးသင်တက္ကသိုလ်နှင့်နိုင်ငံခြားဘာသာရပ်တက္ကသိုလ်တို့တွင်လည်း တာဝန်များကိုထမ်းဆောင်ခဲ့သည် ။ ထို့နောက် ပါရဂူဘွဲ့ ( Ph.D ) အတွက် "Evolution Of Rakhine Ancient Capitals "ရခိုင်သမိုင်းကိုကျမ်းပြုစု တင်သွင်းခဲ့သည် ။ ထွန်းရွှေခိုင်(မဟာဝိဇ္ဇာ)အမည်ဖြင့် ရခိုင်သမိုင်းစာအုပ်များနှင့်ရခိုင့်ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ သုတေသနစာတမ်း စာအုပ်များစွာတို့ကိုရေးသားပြုစု ထုတ်ဝေခဲ့သည် ။

  

ထို့နောက် ရခိုင့်သမိုင်းများကိုကမ္ဘာကသိစေရန်အတွက် အင်္ဂလိပ်ဘာ
သာဖြင့်ထုတ်ဝေသော "A Guide To Mrauk - U "& "A Guide
To Mahamuni "ဟူသော စာအုပ် နှင့် ယခုထုတ်ဝေလိုက်သော "ရခိုင်
မဟာရာဇဝင်ကြီး "အပါအဝင် စာအုပ် ရေပေါင်း ၁၈ အုပ် ထုတ်ဝေခဲ့သည် ။
ရခိုင် - မြန်မာပဏ္ဍိတ် ဆရာကြီးဦးဦးသာထွန်း ၊ ရခိုင်သမိုင်းသုတေသီ
ဆရာတော် အသျှင်စက္ကိန္ဒ ၊ ရခိုင်သမိုင်း စာပေပညာရှင် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်
ဦးစံသာအောင်တို့နှင့်တွဲဖက်၍ ရခိုင်ရေးရာ သမိုင်းစာပေနှင့်နှောင်းခေတ် ရခိုင့်
ယဉ်ကျေးမှုများကိုလည်း ဖော်ထုတ်တင်ပြ ဆောင်ရွက်နေပါသည် ။
ယခုအခါ ဆရာကြီးသည် ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်သန်းသန်းမြင့် ( စစ်တွေဇာတိ )
သား နေမျိုးထွန်း ။ မောင်သန့်ဇင်ထွန်းသမီး မဝါဝါဝင့်ခိုင်တို့နှင့်အတူ ရန်ကုန်မြို
တွင်နေထိုင်ရင်း ရခိုင်တို့၏ ထေရဝါဒကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာ အစဉ်အလာ သမိုင်း
နှင့်ရခိုင်သမိုင်းစာပေများတို့ တိမ်ကောပျောက်ပျက်မသွားရအောင် သုတေသန
ပြု စာတမ်းများစွာတို့ကို ရေးသားလျက်ရှိနေပါသည် ။

ကိုးကား
-------

ရခိုင် မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး၊ ဦးထွန်းရွှေခိုင် ( မဟာဝိဇ္ဇာ )
တရားသူကြီးချုပ် အတွက် ထွန်းထွန်းဦး (တရားသူကြီးချုပ်) ကို ကြည့်ပါ။

**ဦးထွန်းထွန်းဦး**သည် ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ၂၀၁၆ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ခုနှစ်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ယခင်က ဒုတိယရှေ့နေချုပ်ဖြစ်သည်။တပ်မတော်မှ ဗိုလ်ချုပ်အဆင့်ဖြင့် အငြိမ်းစားယူခဲ့သူဖြစ်ကာ စစ်ဥပဒေချုပ်လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ အမျိုးသားပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဗဟိုဌာနတွင်လည်း ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး
----------------

ဦးထွန်းထွန်းဦးကို မြောင်းမြမြို့တွင် ၁၉၅၇ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၉ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (ဥပဒေ)၊ ဥပဒေဘွဲ့များ ရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် စစ်တက္ကသိုလ်မှ မဟာဝိဇ္ဇာ (ကာကွယ်ရေး)ဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။

အလုပ်အကိုင်
-----------

ဦးထွန်းထွန်းဦးသည် တပ်မတော်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အဆင့်ဖြင့် စစ်ဥပဒေချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဦးသိန်းစိန်အစိုးရလက်ထက်တွင် ပြည်ထောင်စုဒုတိယရှေ့နေချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။၂၀၁၆ခုနှစ် ဧပြီလတွင် သမ္မတအသစ်ဖြစ်သူ ဦးထင်ကျော်မှ ၎င်း၏အစိုးရအဖွဲ့တွင် ရှေ့နေချုပ်အသစ်အဖြစ် တင်သွင်းခဲ့ပြီး ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က လက်ခံသဖြင့် ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။၂၀၂၁ခုနှစ် အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်စဉ်တွင် ရှေ့နေချုပ် ဦးထွန်းထွန်းဦးနှင့် ဒုတိယရှေ့နေချုပ် ဦးဝင်းမြင့်တို့အား တာဝန်မှ ရပ်စဲလိုက်သည်။

ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ
--------------

ဦးထွန်းထွန်းဦးသည် ဒေါ်တင်တင်ဝင်းနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ကာ ဇနီးဖြစ်သူမှာ ကျောင်းဆရာမတစ်ဦးဖြစ်သည်။၎င်းတို့တွင် ဗိုလ်ကြီးဉာဏ်စွမ်းဦး၊ ဒေါက်တာ စွမ်းဆောင်ဦး၊ ဒေါက်တာ မြတ်နိုးဦးဟူသော သားသမီး (၃)ဦးရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးသစ် ၃ ဦး ခန့်အပ်"။
2. ↑  "ရန်ကုန် ဟိုက်ကုတ် ဆက်သုံးဖို့ တောင်းဆို"။
3. ↑  "ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် သဘောတူညီချက် ၁၃ ချက်ရရှိထားဟု NRPC ပြောကြား"။
ဝီကီပီးဒီးယားမြန်မာ၏ ဗဟိုစာမျက်နှာသို့ ရည်ညွှန်းသော QR ကုဒ်
**QR ကုဒ်** (သို့) **လျင်မြန်တုံ့ပြန်မှုကုဒ်** (Quick Response Code) သည် မက်ထရစ်ဘားကုဒ် matrix barcode (သို့မဟုတ် နှစ်ဖက်မြင်ဘားကုဒ် two-dimensional barcode) အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး၊ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်မော်တော်ယာဉ်ကုမ္ပဏီ Denso Wave မှ တီထွင်ခဲ့သည်။ ဘားကုဒ်သည် ၎င်းနှင့်တွဲကပ်ထားသော ကုန်ပစ္စည်းနှင့်ပတ်သက်တဲ့ အချက်အလက်များကို စက်ဖြင့်ဖတ်နိုင်သော အညွှန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ QR ကုဒ်သည် ဝက်ဘ်ဆိုဒ် website (သို့) အပလီကေးရှင်း (application) တစ်ခုကို ညွှန်ပြသော တည်နေရာ၊ အမှတ်အသား (သို့) ခြေရာခံ အချက်အလက်တစ်ခု ပါဝင်ပြီး အချက်အလက်များကို အကျိုးရှိရှိ သိုလှောင်ရန် စံဖြစ်သော စာဝှက်ခြင်းပုံစံ "encoding modes" လေးခု (ဂဏန်း၊ အက္ခရာ၊ ဘိုဒ် byte/ဘိုင်နရီ binary ၊ ဂျပန်စာလုံး ခန်းဂျီး (kanji) နှင့် ခန (kana) ကို အသုံးပြုထားပြီး အခြားဆင့်ကဲများ extensions ကိုလည်း အသုံးပြုထားသည်။

QR ကုဒ်သည် အဖြူရောင်နောက်ခံပေါ် စတုရန်းကွန်ရက်တစ်ခုရှိပြီး ကွန်ရက်အတွင်း အနက်ရောင်စတုရန်းကွက်များစွာဖြင့် အစီအရီလုပ်ထားသော ပုံတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကင်မရာကဲ့သို့သော ပုံရိပ်ဖော်စက်ဖြင့် ဖတ်နိုင်ပြီး၊ ပုံကို မှန်ကန်စွာ အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူနိုင်မှု မရှိသေးခင် Reed-Solomon error correction ဟုခေါ်သော အမှားပြင်ဆင်ခြင်းစနစ်ကို သုံးသည်။ ထို့နောက် လိုအပ်သောအချက်အလက်များကို ပုံ၏အလျားလိုက်နှင့် ဒေါင်လိုက်အစိတ်အပိုင်းနှစ်ခုစလုံးတွင် ဖော်ပြထားသော ပုံစံများမှ ထုတ်ယူသည်။

သမိုင်း
-------

QR ကုဒ်စနစ်သည် ဂျပန်မော်တော်ယာဉ်ကုမ္ပဏီ Denso Wave ၏ အင်ဂျင်နီယာ **မစဟိရိုဟရ** (Masahiro Hara) မှ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် တီထွင်ခဲ့သည်။ ကနဦး ဒီဇိုင်းသည် အဖြူ၊ အမဲအပိုင်းအစများဖြင့် ပုံဖော်ထားသည်။ မော်တော်ယာဉ်များ ထုတ်လုပ်နေစဉ်အတွင်း ခြေရာခံရန် ရည်ရွယ်ပြီး မြန်နှုန်းမြင့် စကင် (scan) ဖတ်ခြင်းအတွက် ရည်ရွယ်ပုံစံထုတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် စံဖြစ်သော UPC ဘားကုဒ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ၎င်း၏ လျင်မြန်စွာဖတ်နိုင်မှုနှင့် သိုလှောင်နိုင်မှုပမာဏတို့ကြောင့် မော်တော်ယဉ်လုပ်ငန်းပြင်ပမှာပါ လူကြိုက်များလာသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် ထုတ်ကုန်များခြေရာခံခြင်း၊ အချိန်ခြေရာခံခြင်း၊ ကုန်ပစ္စည်းအမှတ်အသား သတ်မှတ်ခြင်း၊ စာရွက်စာတန်းများ စီမံခန့်ခွဲခြင်း၊ အချက်အလက်များ ဖော်ပြခြင်း၊ ဝက်ဘ်စာမျက်နှာ ဖွင့်ကြည့်ခြင်း၊ ကြိုးမဲ့နက်ဝပ်တစ်ခုကို ချိတ်ဆက်ခြင်း၊ အီးမေးလ်(သို့) စာတိုပို့ခြင်း အစရှိသော ပိုမိုလွယ်ကူအဆင်ပြေစေသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် နေရာတကာ သုံးစွဲနေကြပြီ ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် QR ကုဒ် ဖန်တီးပေးသော အခမဲ့၊ အခပေး ဆော့ဖ်ဝဲလ်၊ အွန်လိုင်းကိရိယာ အများအပြား ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  QR Code development story။ Denso-Wave (2021-08-22)။
2. ↑  QR Code features။ Denso-Wave။ 2013-01-29 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  3 October 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
ဒါရိုက်တာ **ထွန်းမြင့်ထွန်း** (၁၅ အောက်တိုဘာ ၁၉၂၇–၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၈၉) သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုရ ဒါရိုက်တာ ဖြစ်သည်။ အဖ ဦးဘမောင်၊ အမိ ဒေါ်အမာတို့က ၁၉၂၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးထွန်းမြင့် ဖြစ်သည်။ ဇနီးသည်မှာ ဒေါ်တင်ရီဖြစ်ပြီး သားသမီး ၅ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ သားသမီးများအနက် သမီးကြီး ခင်လေးသိမ့်မှာ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွှန်းရေးသူအဖြစ်လည်းကောင်း၊ တတိယမြောက်သမီး ခင်သီတာထွန်းမှာ ရုပ်ရှင်မင်းသမီးအဖြစ်လည်းကောင်း ထင်ရှားသည်။ ဒါရိုက်တာ ထွန်းမြင့်ထွန်း၏မျိုးဆက်ဖြစ်သော မြေး ကြည်ဖြူသျှင် (အကယ်ဒမီ ခင်လေးသိမ့်၏သမီး)သည် ရုပ်ရှင် ဗွီဒီယို ဒါရိုက်တာအဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။

ထွန်းမြင့်ထွန်းသည် ဒါရိုက်တာ ဦးလှမင်း၏ အေသုံးလုံးရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီမှ ရိုက်ကူးသည့် *တွေ့ဆုံသည့်တိုင်* ဇာတ်ကားကို ထုတ်လုပ်သူအဖြစ် တာဝန်ယူလုပ်ကိုင်ရာမှ ရုပ်ရှင်လောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် တော်ဝင်ထွန်းရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီကို တည်ထောင်ပြီး ဒါရိုက်တာအဖြစ် ကိုလှတင်ကို ဆောင်ရွက်စေလျက် *မေ့အတွက်မောင့်သဲ* ဇာတ်ကားကို ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် *နှောင်း* ဇာတ်ကားကို သရုပ်ဆောင် ဒါရိုက်တာ ထွန်းလွင် အမည်ဖြင့် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဒါရိုက်တာ၊ ထုတ်လုပ်သူအဖြစ် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများစွာကို ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ သမီးဖြစ်သူ သုံးထပ်ဆင့် အကယ်ဒမီ ခင်သီတာထွန်းနှင့်တကွ အကယ်ဒမီ မြင့်နိုင်၊ အကယ်ဒမီ ထွန်းထွန်းနိုင်၊ ပြုံးမောင်မောင်၊ အကယ်ဒမီ ခိုင်ခင်ဦး၊ ဝင်းဝင်းမော်၊ အကယ်ဒမီ ရန်အောင် အစရှိသည့် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များကို ပြုစုပျိုးထောင်ပေးခဲ့သည်။ 

ထွန်းမြင့်ထွန်းသည် *ဣတ္ထိယခေါ် မိန်းမတို့သည်* ဇာတ်ကားဖြင့် ၁၉၈၃ ခုနှစ်အတွက် ဒါရိုက်တာဆု ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ ယင်းဇာတ်ကားဖြင့်ပင် သမီးဖြစ်သူ ခင်သီတာထွန်းသည် ဒုတိယအကြိမ်မြောက် အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု ရရှိခဲ့သည်။

ဒါရိုက်တာ အကယ်ဒမီ ထွန်းမြင့်ထွန်းသည် ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်ရင်း ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။

### ကိုးကား

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်။ စာပေဗိမာန်၊ ၁၉၉၀။
Firebombing raid on Tokyo in World War IIတမ်းပလိတ်:SHORTDESC:Firebombing raid on Tokyo in World War II

၁၉၄၅ခုနှစ် မတ်လ ၉-၁၀ ညတစ်ညတွင်ဂျပန်နိုင်ငံမြို့တော် တိုကျိုမြို့အား အမေရိကန်တပ်မတော်လေတပ် ဦးဆောင်သည့် လေတပ်မှ တိုကျိုအားဖွတ်ဖွတ်ညပ်ညပ်ကြေစေသောအောင်မီးလောင်ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်သည့်စစ်ဆင်ရေးကြီးတစ်ခု ပြုလုပ်ခဲ့လေသည်။ ဤတိုက်ခိုက်မှုကြီးကို Operation Meetinghouse ဟု အမေရိကန် လေတပ်မှလျှို့ဝှက်အမည်ပေးခဲ့ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် မဟာတိုကျိုလေကြောင်းစစ်ဆင်ရေးကြီးဟု အများသိကြသည်။ ဘိုးရင်း B-29 Superfortressအမျိုးအစား ဗုံးကြဲလေယာဉ်ပေါင်း ၂၇၉စင်းမှ အကြီးစားမီးလောင်းဗုံးကြီးများ ကြဲချခဲ့ပြီး တိုကျိုအရှေ့ပိုင်း နေရာတော်တော်များများအား မီးလောင်ကြွမ်းစေခဲ့သည်။ ဂျပန်လူမျိုးပေါင်း ၉၀၀၀၀ ကျော်နှင့် ၁၀၀၀၀၀ အားသေစေခဲ့ပြီး အများစုမှာ ပြည်သူများဖြစ်ကာ လူတစ်သန်းခန့် အိုးအိမ်မဲ့ဖြစ်စေခဲ့သည့်အပြင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတခုအတွင်းဖျက်ဆီးနိုင်မှုအများဆုံး မှတ်တမ်းတစ်ခုအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ရသည်။ အမေရိကန်ရိကန်တို့ဘက်မှ လေယာဉ် ၁၄ စင်းနှင့် လေသူရဲ ၉၆ ယောက်အား ဆုံးရှုံးစေသော်လည်း ဂျပန်လေကြောင်းနှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေး၏ ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော လိုအပ်ချက်များအား သက်သေပြခဲ့သည်။ 
ဂျပန်အားလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကို ၁၉၄၄ခုနှစ် ဇွန်လတွင်စတင်ခဲ့ပြီး တိုကျိုတိုက်ခိုက်မှုသည် အပြင်းထန်ဆုံးတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤစစ်ဆင်ရေးမတိုင်မီက USAAF သည်ဂျပန်စက်မှုဇုန်များအားတိကျသောဗုံးဖောက်ခွဲမှုလှုပ်ရှားမှုကိုအာရုံစိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ယင်းတိုက်ခိုက်မှုများသည် မအောင်မြင်သောကြောင့် မီးလောင်ဗုံးကြဲခြင်းသို့ ပြောင်းလဲရန်ဆုံးဖြတ်ချက်အား တွန်းအားပေးခဲ့သည်။ မတ်လ ၁၀ရက်၏ အစောပိုင်းအချိန်များအတွင်း စစ်ဆင်းရေးအား ဂျပန်မြို့တော်အား အဓိကမီးလောင်ဗုံးကြဲခြင်းသည် ပထမဖြစ်ပြီး အမေရိကန်လေတပ်သည် တိကျသောစစ်ဆင်မှုများတွင် အသုံးပြုခဲ့သည် ညအချိန်တွင် လေယာဉ်များအား အနိမ့်ပျံသန်းကာ ဗုံးကြဲခြင်းကဲ့သို့သော မတူညီသည့် နည်းဗျူဟာများအသုံးချစေခဲ့သည်။ ဝင်ရောက်စီးနင်းမှုကြောင့်အကြီးအကျယ်ပျက်စီးခြင်း နည်းဗျူဟာများကို စစ်အပြီးအထိ USAAF ၏ B-29 များအတွက်စံဖြစ်လာသည်။
ထို မတ်လ၁၀ရက်နေ့ တိုကျိုဗုံးကြဲခြင်း၏ အကျင့်သိက္ခာအား ငြင်းခုံချက်သည် ကာလကြာရှည်နေပြီးဖြစ်သည်။ စစ်ဆင်မှုသည် မဟာမိတ်တို့၏ မဟာဗျူဟာမြောက် ဗုံးကြဲလှုပ်ရှားမှုများ၏ ဝေဖန်စရာများတွင် အဓိက သောချက်အဖြစ် မကြာခဏတိုက်ရိုက်ကိုကားပြီး မြောက်မြားစွာသော သမိုင်းပညာရှင်များနှင့် သုံးသပ်ချက်ပေးသူများက ငြင်းခုံနေကြသည်မှာ အမေရိကန်လေတပ်၏ ပြည်သူများအပေါ် ပစ်မှတ်ထားမှုသည် လက်ခံနိုင်စရာမရှိကြောင်းနှင့် အခြားသမိုင်းပညာရှင်များက အမေရိကန်တို့အနေဖြင့် တိကျသောဗုံးကြဲမှုသာမအောင်မြင်ခဲ့လျှင် ဧရိယာဗုံးကြဲမှုနည်းဗျူဟာအားအသုံးပြုရမည့်ရွေးချယ်မှုအားပြောင်းလဲရန် ရွေးစရာမရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ သို့သော်လည်း ‌ေယဘူယျအားဖြင့် တိုကျိုအားစစ်ဆင်ခဲ့သည် နည်းဗျူဟာနှင့် အခြားဆင်တူ ဗျူဟာများသည် စစ်ရေးအရအောင်မြင်မှုများဖြစ်သည်ဟု အသိအမှတ်ပြုရပေလိမ့်မည်။ ဤတိုက်ခိုက်မှုအား အထင်ကရအထိမ်းအမှတ်နှစ်ခု၊အခြား အထိမ်းအမှတ်အငယ်များနှင့် ပုဂ္ဂလိကပြတိုက်တစ်ခုတွင် အထိမ်းအမှတ်ပွဲများကျင်းပပေးသည်။
**တိုကျို အမျိုးသားအားကစားကွင်း** သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊တိုကျိုမြို့တွင် တည်ရှိခဲ့သော ဘက်စုံသုံးအားကစားကွင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ပရိသတ် ၄၈၀၀၀ဝင်ဆံ့ကာ ၁၉၅၈ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။၂၀၁၄ခုနှစ်တွင် ပိတ်သိမ်းကာ ၂၀၁၅ခုနှစ်တွင် ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး ၂၀၁၆ခုနှစ်တွင် ထိုနေရာ၌ အမျိုးသားအားကစားကွင်းအသစ်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။

သမိုင်း​ကြောင်း
---------------

ယခင်အားကစားကွင်းဟောင်းနေရာတွင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၈ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ဤအားကစားကွင်းတွင် ၁၉၅၈ အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲနှင့် ၁၉၆၄ တိုကျိုအိုလံပစ်အပါအဝင် အားကစားပွဲများစွာကို လက်ခံကျင်းပခဲ့လေသည်။ ၂၀၂၀ တိုကျိုအိုလံပစ်အတွက် ယခုအားကစားကွင်းအား ပြုပြင်မွမ်းမံရန် စီစဉ်ခဲ့သေးသော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် အလုံးစုံဖျက်သိမ်း၍ အသစ်တည်ဆောက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။၂၀၁၅ခုနှစ်တွင် စတင်ဖျက်သိမ်းခဲ့ကာ အားကစားကွင်းအသစ်ကို ၂၀၁၆ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  1964 Summer Olympics official report. Archived 7 July 2010 at the Wayback Machine. Volume 1. Part 1. pp. 118–120.
2. ↑  Demolition of Tokyo's old Olympic stadium completed, clearing way for new 2020 Olympic venue။ ESPN (2015-05-13)။