**အဏုဇီဝဗေဒ** (အင်္ဂလိပ်: Microbiology; ရှေးဟောင်းဂရိဘာသာစကား μῑκρος, *mīkros*, "သေးငယ်သော"; βίος, *bios*, "သက်ရှိ"; နှင့် -λογία, *-logia* မှ) သည် အဏုကြည့်မှန်ဘီလူးဖြင့်သာ တွေ့နိုင်သော သက်ရှိရုပ်စုများကို လေ့လာသည့် ပညာရပ်ဖြစ်သည်။ အဏုဇီဝဗေဒတွင် ရောဂါပိုးမွှားဗေဒ (virology) ၊ ဘက်တီးရီးယားဗေဒ (bacteriology) ၊ မှိုဗေဒ (mycology) ၊ ကပ်ပါးကောင်ဗေဒ (parasitology) နှင့်ခန္ဓာကိုယ်ခုခံအားဗေဒ(immunology) အစရှိသော ဘာသာရပ်ခွဲများစွာ ပါဝင်သည်။သက်ရှိတို့၏သေးငယ်သောအစိတ်အပိုင်းအားလေ့လာခြင်းပင်ဖြစ်သည်။

**အဏုဇီဝဗေဒဆိုသည်မှာ**🔬🔬🔬🔬🔬

  

```
 အဏုဇီဝအကြောင်းပြောတော့မယ်ဆိုရင်
```

အဏုဇီဝရဲ့ဖခင်ကြီးတွေကိုသိထားဖို့လိုပါလိမ့်မယ်။Antonie van Leeuwenhoekဟာ ပထမဆုံးအဏုဇီဝပညာရှင်ဖြစ်ပြီးLouis Pasteurကတော့ ခေတ်သစ်အဏုဇီဝဖခင်ကြီးပါ။Anton van Leeuwenhoekဟာဆိုရင် ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးအဏုဇီဝမှန်ပြောင်းလေးကိုအသုံးပြုကာ နို့တိုက်သတ္တဝါတွေမှာရှိတဲ့ သုတ်ပိုးကိုတွေ့ရှိခဲ့ပြီး၊သွေးဖြူဥ၊သွေးနီဥ၊ဘက်တီးရီးယားဆဲလ်တွေကိုပထမဆုံးထုတ်ဖော်ခဲ့တာပဲဖြစ်ပါတယ်။ယနေ့ခေတ်(Microscope) အဏုကြည့်မှန်ပြောင်းတွေဟာဆိုရင်Anton van Leeuwenhoekရဲ့ကျေးဇူးကြောင့်သာ ဖြစ်ပေါ်လာတာပါ။တစ်ဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲတီထွင်ရင်း ပိုမိုအဆင့်မြင့်လာကာ Compound Microscope,Electric Microscope, Electron Microscope တွေဖြစ်ပေါ်လာခဲ့တာပါ။

**အဏုဇီဝဗေဒနှင့်အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်း**✅

```
**အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းအနေဖြင့် အဏုဇီဝဗေဒ ဘာသာရပ်ဖြင့် ဘွဲ့ရရှိပြီးသည့်အခါတွင် မိမိ၏ ကိုယ်ပိုင်အရည်အချင်း၊ ဘာသာရပ်စိတ်ဝင်စားမှု၊ ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှုတို့အပေါ်မူတည်၍ စားသောက်ကုန်ဆေးဝါး၊ စက်ရုံအလုပ်ရုံများတွင် အရည်အသွေး စမ်းသပ်သည့်နေရာ Quality Controls များတွင်သာမက ရောဂါရှာဖွေရေး၊ ဆေးသုတေသန၊ ကာကွယ်ဆေးနှင့် ပဋိဇီဝဆေးဝါးများ ထုတ်လုပ်ရေး၊ FDA အစားအသောက်နှင့်ဆေးဝါးကွပ်ကဲရေး၊ ဓာတ်ခွဲခန်းပညာရှင် Lab. Technicians အစရှိသဖြင့် နယ်ပယ်စုံတွင် အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းများစွာ ရရှိနိုင်ပါသည်။ နိုင်ငံတော်မှလည်း ဆေးသုတေသနဦးစီးဌာန၊ အစားအသောက်နှင့် ဆေးဝါးကွပ်ကဲရေးဦးစီးဌာန၊ မြန်မာနိုင်ငံဆေးဝါး လုပ်ငန်းစက်ရုံများတွင် အဏုဇီဝဗေဒ ဘွဲ့ရများအတွက် ရာထူးနေရာများလည်း ခေါ်ယူလျက်ရှိပါသည်။ မဟာသိပ္ပံဘွဲ့ MSc ရရှိပြီးပါက တက္ကသိုလ်များတွင် သရုပ်ပြ (Demonstrator) များအဖြစ်လည်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ကာ သုတေသနများ ဆက်လက်ပြုလုပ်ပြီး မျိုးဆက်သစ် လူငယ်များကို ပညာများ ပြန်လည်ဝေမျှနိုင်ပါသည်။**
```

အဏုဇီဝဟာအကြောင်းကိုသိချင်ရင်🔬

စိတ်ရှည်ရှည် လေးနဲ့ဖက်ဖို့လိုတယ်နော်⏳

ဒီမေဂျာကအရမ်းစိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းပါတယ်

အဏုဇီဝဗေဒပညာရပ်ဟာ အလွန်ကျယ်ပြန့်သောနယ်ပယ်ဖြစ်သောကြောင့်ကျောင်းသားများသည်အဏုဇီဝဗေဒအမျိုးအစားများစွာကိုလေ့လာသိရှိနိုင်သည်။ 

ဘက်တီးရီးယားဗေဒ

```
 Bacteriology သည် ဘက်တီးရီးယားများကို လေ့လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဘက်တီးရီးယားများသည် မြေဆီလွှာ၊ ရေနှင့် လူ့ခန္ဓာကိုယ်အပါအဝင် ကျယ်ပြန့်သော ပတ်ဝန်းကျင်တွင် တွေ့ရှိနိုင်သော ဆဲလ်တစ်ခုတည်းရှိ သက်ရှိများဖြစ်သည်။ ဘက်တီးရီးယားဗေဒ ပညာရှင်များသည် ဘက်တီးရီးယားများ၏ ဇီဝဗေဒ၊ ဂေဟဗေဒနှင့် အစုအစည်းအလိုက် ဂေဟစနစ်များတွင် ၎င်းတို့၏ အခန်းကဏ္ဍများ၊ ဇီဝနည်းပညာနှင့် ဆေးဝါးများတွင် အသုံးပြုမှုများနှင့် လူ့ကျန်းမာရေးအပေါ် အကျိုးသက်ရောက်မှုများကို လေ့လာသည်။ဘက်တီးရီယားတွေကြောင့်လူတွေမှာ အများဆုံးဖြစ်လေ့ရှိတဲ့ရောဂါတွေကိုအောက်တွင်ဗဟုသုတအဖြစ်ဖော်ပြလိုက်ပါတယ်။
```

ဘက်တီးရီးယားများကိုခန္ဓာကိုယ်ခုခံအားမှတိုက်ထုတ်နေပုံ
အူရောင်ငန်းဖျား

```
အူရောင်ငန်းဖျားဆိုတာ Salmonella typhi ဘက်တီးရီးယား (သို့) Salmonella paratyphi ဘက်တီးရီးယား ကြောင့်ဖြစ်သော ဖျားနာခြင်း ၊ နာမကျန်းဖြစ်သည်။
```

အနာကြီးရောဂါ(နူနာရောဂါ)

```
အနာကြီး​ရောဂါဟာ နာတာရှည်ရောဂါတမျိုးဖြစ်ပြီး Mycobacterium Leprae လို့ခေါ်တဲ့ ဘက်တီးရီးယားကြောင့် ဖြစ်ပွားပါတယ်။
```

Tuberculosis(တီဘီရောဂါ)

```
အဆုတ်တီဘီ ဆိုသည်မှာ တစ်ရှူးများကို တိုက်ခိုက် ဖျက်စီးတတ်သော ဘက်တီးရီးယားပိုး ကူးစက်မှု တစ်မျိုးဖြစ်ပါသည်။ ထို ဘက်တီးရီးယားကိုMycobacterium tuberculosis (MTB) ဟုခေါ်ပြီး လေထဲမှတစ်ဆင့် ကူးစက် ပျံ့နှံ့ပါသည်။ 
```

လူကို ကူးစက်စေသော အဆိုးရွားဆုံး ဘက်တီးရီး ယားရောဂါမှာ တစ်နှစ်လျှင် သေဆုံးသူ ၁၇ဝဝ,ဝဝဝ ကျော်ရှိသည့် ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်း ကူးစက်ရောဂါဖြစ်သည့် mycobacterium tuberculosis(မိုက်ကိုဘက်တီး ရီးယမ်း ကျူဘာကလို့ဆစ်)တီဘီရောဂါပိုး ဖြစ်သည်။

Diphtheria (ဆုံဆို့နာရောဂါ) 

```
ဆုံဆို့နာရောဂါဆိုတာ သင့်ရဲ့နှာခေါင်းနဲ့ လည်ချောင်းမှာရှိတဲ့ အချွဲအမြှေးပါးတွေမှာ Corynebacterium diphtheriae ဘက်တီးရီးယားကြောင့် ဆိုးဝါးတဲ့ ထိခိုက်မှုဖြစ်စေခြင်းကိုခေါ်ပါတယ်။ ဒီဘက်တီးရီးယားတွေဟာ အထူးသဖြင့် နှာခေါင်းနဲ့ လည်ချောင်းမှာရှိတဲ့ တစ်ရှူး အသားမျှင်တွေကို ဖျက်ဆီးစေတဲ့ အဆိပ်ကိုထုတ် ပေးပြီး ရောဂါခံစားရစေပါတယ်။
```

Anthrax (ထောင့်သန်းရောဂါ )

```
anthrax (ဒေါင့်သန်းရောဂါ)ဆိုတာ Bacillus antharcis ဆိုတဲ့ ဘက်တီးရီးယား ရောဂါပိုးကြောင့်ဖြစ်တဲ့ အန္တရာယ်ရှိတဲ့ ဘက်တီးရီးယားကူးစက်ရောဂါတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ 
```

Tetanus(မေးခိုင်ရောဂါ)

```
မေးခိုင်ရောဂါသည် Clostridium tetaniဟုခေါ်သောဘတ်တီးရီးယားတစ်မျိုးကြောင့်ဖြစ်ပွားပါသည်။ 
```

Pneumonia(နမိုးနီးယား)(အဆုတ်ရောင်ရောဂါ)

```
 နမိုးနီးယားလို့ခေါ်တဲ့ အဆုတ်ရောင်ရောဂါက Streptococcus pneumoniae ဆိုတဲ့ ဘက်တီးရီးယားပိုး တစ်မျိုးကြောင့်ဖြစ်ပြီး သာမန်ကနေ ပြင်းထန်ဆိုးရွားတဲ့အခြေအနေထိ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်
```

Cholera(ကာလဝမ်းရောဂါ)

```
ကာလဝမ်းရောဂါဟာ Vibrio cholera ဆိုတဲ့ဘက်တီးရီးယားရောဂါပိုးကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်တယ်။ 
```

  

E.Coli Infection(ဝမ်းရောဂါ)

```
E.coli (အီးကိုလိုင်) လို့ခေါ်တဲ့ ဘတ်တီးရီးယား ပိုးဟာ လူနဲ့ တိရိစ္ဆာန်တို့ရဲ့ အူလမ်းကြောင်းမှာ သဘာဝအတိုင်း နေထိုင်နေကြပါတယ်။ 
```

Meningitis(ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါ)

```
Meningitis သည် ဦးနှောက်နှင့် ကျောရိုးကိုဖုံးအုပ်ထားသော အကာအကွယ်အမြှေးပါးများ ရောင်ရမ်းခြင်း (ရောင်ရမ်းခြင်း) ဖြစ်သည်။ ဦးနှောက်နှင့် ကျောရိုးပတ်ပတ်လည်ရှိ အရည်များ၏ ဘက်တီးရီးယား သို့မဟုတ် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကူးစက်မှုသည် အများအားဖြင့် ရောင်ရမ်းခြင်းကို ဖြစ်စေသည်။ 
```

Gonorrhoea(ဆီးပူညောင်းကျရောဂါ)

```
ဆီးပူညောင်းကျ ရောဂါဆိုတာ လိင်ဆက်ဆံရာတဆင့်ကူးစက်တတ်တဲ့ ရောဂါတစ်ခုပါ။ သူက Neisseria gonorrhoeae ဆိုတဲ့ ဘက်တီးရီးယားကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ကူးစက်ရောဂါတစ်ခုဖြစ်ပြီး အဲဒီ ဘက်တီးရီးယားတွေက အမျိုးသားတွေရဲ့ လိင်တံ၊ အမျိုးသမီးတွေရဲ့ မိန်းမကိုယ်၊ လည်ချောင်းနဲ့ စအိုတို့လိုနေရာမျိုးမှာ အများဆုံး ပေါက်ပွားလေ့ရှိပါတယ်။
```

Bubonic Plague(ပလိပ်ရောဂါ)

```
ပလိပ်ရောဂါသည် Yersinia pestis ဘက်တီးရီးယား ပိုးကြောင့်ဖြစ်ပြီး ရောဂါကူးစက်ခံထားရတဲ့ သတ္တဝါများကို ကိုက်ထားသော လှေးမှ လူသားများကို ကိုက်ခြင်းကတဆင့် ကူးစက်နိုင်ပါတယ်။
```

Yersinia Pestis ဘက်တီးယားကြောင့်ဖြစ်ပွားသော ပလိပ်ရောဂါ ကြောင့် ၁၄ ရာစုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့လူဦးရေသည် အနီးစပ်ဆုံး သန်း ၄၅၀ မှ သန်း ၃၅၀-၃၇၅ ထိ လျော့ကျသွားခဲ့သည်။ထိုလူအရေ အတွက်သို့ ပြန်ရောက်ရှိရန် ကမ္ဘာသည် နှစ် ၂၀၀ အချိန်ယူရ သည်။

Syphilis(ကာလသားရောဂါ)

```
Syphilis – ဆစ်ဖလစ်ရောဂါ (ကာလသားရောဂါ) ဆိုတာ Treponema pallidum ဆိုတဲ့ ဘက်တီးရီးယားပိုးဝင်ရောက်မှုကြောင့် ဖြစ်တဲ့ရောဂါပါ။ 
```

ဘက်တီးရီးယားတွေကလည်း ကြောက်ဖို့ကောင်းပါတယ်။ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွေကို ပြန်လေ့လာကြည့်မယ်ဆိုရင် ဘက်တီးရီးယားကြောင့်သေဆုံးခဲ့သူတွေကအတော်များပါတယ်။ဥပမာပြောရမယ်ဆိုရင် ပလိပ်ရောဂါဖြစ်စေတဲ့ဘက်တီးရီးယားပိုးဟာဆိုရင် သူ့ကပ်တစ်ခါဖြစ်တိုင်းသန်းရာချီသေဆုံးခဲ့ပါတယ်။
ယနေ့ထက်တိုင် ဘက်တီးရီးယားရောဂါတွေကိုတွေ့မြင်နေကြမှာပါ။

အာ့လိုလူကိုဆိုးကျိုးပြုတဲ့ဘက်တီးရီးယားလေးတွေရှိသလို ကောင်းကျိုးပြုတဲ့ဘက်တီးရီးယားလေးတွေလည်းရှိပါသေးတယ်ဗျ။

အူလမ်းကြောင်းထဲက အကျိုးပြုဘက်တီးရီးယားပိုးမွှားလေးတွေက ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ခုခံအားစနစ်တွင်ပါဝင်ခြင်း၊ ဇီဝကမ္မဖြစ်စဥ်များတွင်ပါဝင်ခြင်း၊ ပြင်ပမှ ရောဂါပိုးများ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရောက်မလာအောင် ကာကွယ်ပေးခြင်း စသည့် အခန်းကဏ္ဍ များတွင် ပါဝင်ခြင်းဖြင့် လူ့ခန္ဓာကိုယ်ကို အကျိုးပြုကြပါသေးတယ်။

ရတနာပုံတက္ကသိုလ်အဏုဇီဝမေဂျာအထူးပြုကျောင်းသားတစ်ဦး
'***ဗိုင်းရပ်စ်ဗေဒ***

```
Virology သည် ဗိုင်းရပ်စ်များနှင့် ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါများကို လေ့လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဗိုင်းရပ်စ်ဖွဲ့စည်းပုံ၊ ပုံတူပွားမှု၊ ရောဂါဖြစ်ပွားမှုနှင့် ဗိုင်းရပ်စ်များနှင့် လက်ခံဆဲလ်များကြား အပြန်အလှန်အကျိုးသက်ရောက်မှုစသည့် အကြောင်းအရာများ ပါဝင်သည်။ ဗိုင်းရပ်စ်ဗေဒသည် ဗိုင်းရပ်စ်ဆိုင်ရာ ကုထုံးများနှင့် ကာကွယ်ဆေးများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးတွင် အရေးကြီးပါသည်။
```

ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်

  

```
ဗိုင်းရပ်စ်ရဲ့သမိုင်းအကြောင်းကိုပြောပြရမယ်ဆိုရင်တော့ Martinus Willem Beijerinck သည် နယ်သာလန်နိုင်ငံသားဖြစ်ပြီး အဏုဇီဝနှင့် ရုက္ခဗေဒ ပညာရှင်တစ်ဦးပါ။သူက ဘက်တီးရီးယားထက်သေးငယ်သော ရောဂါပိုးကို ပထမဆုံးတွေ့ရှိခဲ့တာပါ။ ၎င်းကို ဗိုင်းရပ်စ်ဟု ခေါ်ပြီး သူ့ကိုဗိုင်းရပ်စ်ဗေဒ၏ ဖခင်လို့​တောင်သတ်မှတ်ထားတာပါ။ ကမ္ဘာပေါ်မှာ ဗိုင်းရပ်စ် ပထမဆုံးတွေ့ရှိသူပါ။သူကဆေးရွက်ကြီးတွေမှာ ဖြစ်တဲ့ Tobacco Mosaic Virus လို့ခေါ်တဲ့(TMV)ဗိုင်းရပ်စ်ကိုစတင်တွေ့ရှိခဲ့တာဖြစ်ပြီး ၁၉ရာစုအကုန်လောက်မှာ(TMV)ဗိုင်းရပ်စ်ကို စတင်တွေ့ရှိခဲ့တာပါ။ဒါက ကမ္ဘာပေါ်မှာ ဗိုင်းရပ်စ်ဆိုတာ လူသားတွေသမိုင်းမှာ ပထမဆုံးအကြိမ်သိရှိခဲ့ရတာပါ။
```

  

***ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့်ဖြစ်ပွားနေတဲ့ရောဂါတွေကတော့ ယနေ့ခေတ်ထိပြန့်ပွားနေစဲပါ။ဥပမာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်လိုပေါ့။***

  

**ခုခံအားဗေဒ**

```
ခုခံအားဗေဒ(immunology)ဆိုတာခန္ဓာကိုယ် ခုခံအားနဲ့သက်ဆိုင်သောပဋိဇီဝဆေးများ၊ကာကွယ်ဆေးများထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့်သက်ဆိုင်သည်။Immunology သည် ကိုယ်ခံအားစနစ်အတွက် ရည်စူးထားသော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အထူးပညာရပ်ဖြစ်သည်။ မတူညီသောဆဲလ်များနှင့် ပဋိပစ္စည်းများဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသော ရှုပ်ထွေးသောစနစ်တစ်ခုသည် ခန္ဓာကိုယ်မှ ရောဂါပိုးများနှင့် ကင်ဆာကဲ့သို့သော အခြားအခြေအနေများကို (အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ) ကာကွယ်နိုင်စေပါသည်။
```

ကာကွယ်ဆေးနည်းလမ်းကိုဘယ်လိုတွေ့ရှိခဲ့တာလဲဆိုရင် ခေတ်သစ်အဏုဇီဝဖခင်ကြီး လူဝစ်ပါစတာကနေ စပြောရပါလိမ့်မယ်။

Louis-Pasteur
အဏုဇီဝပညာရှင် လူးဝစ် ပါစတာ(Louis Pasteur) သည် ထောင့်သန်းရောဂါ(Antharax) အားလေ့လာပြီး ရောဂါပိုးကြောင့်ဖြစ်သည့် အချက်ကို ဖော်ထုတ်ပြသခဲ့သည်။ ထိုနောက်တွင် အားနည်းသည့် ထောင့်သန်းပိုးအား နွားတစ်ကောင်ကိုယ်တွင်း ထည့်၍ ရောဂါဝေဒနာ မပြင်းထန်သည့် အဖြစ်ကိုသိရှိပြီးနောက်တွင် သေစေလောက်သည့် ထောင့်သန်းရောဂါ ထိုနွားတွင် ထပ်မံမဖြစ်ပွားတော့ကြောင်းကို ပြသ၍ ရောဂါကာကွယ်နည်းကိုပါ ဖော်ထုတ်လိုက်သည်။

ထိုမှအစပြု၍ ပါစတာ၏ နည်းလမ်းကိုလိုက်ကာ အခြားကူးစက်ရောဂါများအတွက်လည်း အလားတူ ကာကွယ်ဆေးများကို ဖော်ထုတ်ကြသည်။

ပါစတာသည် ခွေးရူးရောဂါ (Rabies) နှင့် ပက်သက်၍ ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်ပေးခြင်းကြောင့်လည်း ကျော်ဇောသည်။ ထိုနည်းအတိုင်း နောင်းခေတ် ပညာရှင်တို့အနေဖြင့် အူရောင်ငန်းဖျားရောဂါ(Typhus)၊ ပိုလီယိုရောဂါ (poliomyelitis) အစရှိသည့် ရောဂါမျိုးများကိုပင် ကာကွယ်လာနိုင်သည်။

လူးဝစ်ပါစတာကို ကာကွယ်ဆေးရဲ့ ရှေ့ဆောင် ဖခင်ကြီးဟုပင်တင်စားခဲ့​ကြသည်။ ပါစတာ၏နည်းလမ်းကိုလိုက်ပြီး
အက်ဒွတ်ဂျင်းနား( Edward Jenner) ဟာဆိုရင် ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးကာကွယ်ဆေး(ကျောက်ရောဂါကာကွယ်ဆေး)ကိုဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့တာပဲဖြစ်ပါတယ်။

မိူဗေဒ(mycology)

```
မိူများသည် မတူညီသော ဂေဟစနစ်များနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းများစွာတွင် အရေးပါသောအခန်းကဏ္ဍမှပါဝင်ပြီး mycology ကို လေ့လာရန် အဖိုးတန်သောနယ်ပယ်တစ်ခုဖြစ်လာသည်။ ဤသည်မှာ mycology ၏အရေးပါမှု၏ဥပမာအချို့ဖြစ်သည်။
```

ဆေးပညာ- အချို့သောမှိုများသည် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများရှိသော ဒြပ်ပေါင်းများကို ထုတ်လုပ်ကြပြီး လူ့ကျန်းမာရေး အခြေအနေများကို ကုသရာတွင် အသုံးဝင်ကြပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့်Penicillium(ပင်နီဆလင်) မှိုသည် တွင်ကျယ်စွာအသုံးပြုသော ပဋိဇီဝဆေးဖြစ်သည်။

စိုက်ပျိုးရေး - မှိုများသည် အော်ဂဲနစ်ဒြပ်စင်များကို ချေဖျက်ရန်နှင့် မြေဆီလွှာကို ကြွယ်ဝစေရန် ကူညီပေးသောကြောင့် စိုက်ပျိုးရေးအတွက် အရေးကြီးပါသည်။ မြေဆီလွှာအရည်အသွေးကောင်းမွန်ရန်နှင့် သီးနှံအထွက်နှုန်းတိုးစေရန်အတွက် အသုံးပြုနိုင်သည့် မှိုများကို လေ့လာကြသည်။

ပတ်ဝန်းကျင် ပြုပြင်ခြင်း - မှိုများသည် ဆီနှင့် ပိုးသတ်ဆေးများ အပါအဝင် အော်ဂဲနစ် ညစ်ညမ်းမှု အမျိုးမျိုးကို ချေဖျက်နိုင်စွမ်းရှိသည်။ ဤမှိုများနှင့် ညစ်ညမ်းနေသော ပတ်ဝန်းကျင်များကို သန့်ရှင်းရေးလုပ်ရာတွင် လေ့လာကြရသည်။

အစားအစာထုတ်လုပ်ခြင်း- မှို၊ တဆေးနှင့် ဒိန်ခဲနှင့် ဘီယာတို့ကဲ့သို့ အချဉ်ဖောက်ထားသော အစားအစာများအပါအဝင် မှိုအမျိုးမျိုးကို အစားအစာထုတ်လုပ်ရန်အတွက် အသုံးပြုသည်။ ၎င်းတို့၏ကြီးထွားမှုနှင့် ထုတ်လုပ်မှုကို နားလည်ရန် ဤမှိုများကို လေ့လာကြသည်။

စက်မှုအသုံးပြုမှုများ - မှိုများကို အင်ဇိုင်းများ၊ ပဋိဇီဝဆေးများနှင့် အစားအစာထည့်ဝင်ပစ္စည်းများ အပါအဝင် ထုတ်ကုန်အမျိုးမျိုးထုတ်လုပ်ရာတွင် အသုံးပြုပါသည်။ ဤမှိုများနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းတွင် ၎င်းတို့၏အလားအလာအသုံးပြုမှုများကို လေ့လာကြသည်။

**မိူကြောင့်ဖြစ်ပွားတဲ့ရောဂါတွေလည်းရှိပါတယ်။**

ဥပမာ

မက္ခရု
ညှင်း
ပွေး

**ပိုးမွှားဇီဝကမ္မဗေဒ**

```
ပိုးမွှားဇီဝကမ္မဗေဒ၏ဖြစ်ရပ်မှာဆိုရင် သေးငယ်သောဇီဝသက်ရှိများ၏ဆဲလ်များ၏လည်ပတ်မှု။ ၎င်းတို့တွင်ဇီဝဖြစ်ပျက်မှု၊ ၎င်းတို့၏ကြီးထွားမှုတို့ပဲ ဖြစ်ပါသည်။ 
```

**ပိုးမွှားမျိုးရိုးဗီဇ**

```
ပိုးမွှားမျိုးရိုးဗီဇမှာဆိုရင် သေးငယ်သောဇီဝသက်ရှိများ၏မျိုးဗီဇ၏ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ၊ ထို့အပြင်၎င်းမျိုးရိုးဗီဇသည်ဆဲလ်များ၏လည်ပတ်မှုကိုမည်သို့ထိန်းညှိသည်ကိုလေ့လာဆန်းစစ်ရသည်။
```

အဏုဇီဝသိပ္ပံပညာရှင်
**ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအဏုဇီဝဗေဒ**

```
ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအဏုဇီဝဗေဒမှာဆိုရင်Virus,Bacteria,Fungi,etc..ကြောင့် လူသားများတွင်ရောဂါဖြစ်စေတဲ့အခါ ကူးစက်ရောဂါများကို ကာကွယ်ခြင်း၊ ရောဂါရှာဖွေခြင်းနှင့် ကုသခြင်းများလုပ်ဆောင်ရပါသည် ။ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အဏုဇီဝဗေဒနှင့် ဗိုင်းရပ်စ်ဗေဒတို့သည် ရောဂါဗေဒ အထူးပြုများဖြစ်သည်။၊ဒီရောဂါတွေကြောင့် ဆေးပညာ၊ ဆေးဝါးဗေဒ၊ ကူးစက်ရောဂါနှင့်ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးစသည့်အခြားသောသိပ္ပံပညာများအတွက်အဏုဇီဝဗေဒပညာရပ်ဟာဆိုရင် အလွန်ကိုအရေးကြီးပါသည်။
```

**ကုသရေးအဏုဇီဝဗေဒ**

```
ကုသရေးအဏုဇီဝဗေဒသည် ရောဂါဖြစ်စေသောပိုးမွှားများကိုလေ့လာရပါသည်။စီးပွားဖြစ် တိရစ္ဆာန်များဖြစ်သော သိုး၊ ဝက်၊ ဆိတ်၊ ကြက်၊ စသည့်စီးပွားရေးအကျိုးစီးပွားရှိသောအိမ်မွေးတိရိစ္ဆာန်များ၊တိရိစ္ဆာန်များကိုဆိုးကျိုးသက်ရောက်စေသောအဏုဇီ၀ သက်ရှိများကိုရှာဖွေဖော်ထုတ်ကာကုသရေးအတွက်အလွန်ပင်အကျိုးရှိသည်။
```

**ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာအဏုဇီဝ**

```
ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာအဏုဇီဝဆိုသည်မှာ အဏုဇီဝသက်ရှိများသည် ပတ်ဝန်းကျင်အပေါ် သက်ရောက်မှုများ၊ ဗိုင်းရပ်စ်များနှင့် ဘက်တီးရီးယားများ ပျံ့နှံ့မှု၊ ရေညှိ၊ မှိုနှင့် ကပ်ပါးသက်ရှိများ ပျံ့နှံ့မှု၊လူ့ကျန်းမာရေးနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်အတွက် ဆက်စပ်သက်ရောက်မှုများ အပါအဝင် ရောဂါပိုးမွှားများနှင့်၎င်းတို့ အချင်းချင်း အပြန်အလှန် တုံ့ပြန်ပုံကို လေ့လာခြင်း ဖြစ်သည်။
```

နိုင်ငံခြားအဏုဇီဝကျောင်းသူများ
**ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်အဏုဇီဝဗေဒ**

```
အဏုဇီဝဆင့်ကဲဖြစ်စဉ် ဆိုသည်မှာ အဏုဇီဝသက်ရှိများတွင် ဖြစ်ပေါ်သည့် မျိုးဗီဇဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုများသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ မည်သို့မည်ပုံပြောင်းလဲလာသည်ကိုလေ့လာခြင်းဖြစ်သည်။ပဋိဇီဝဆေးများ အကျိုးသက်ရောက်မူ့များကို တုံ့ပြန်ရာတွင် ဘက်တီးရီးယားများတွင် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည့် အမျိုးမျိုးသော အပြောင်းအလဲများကိုလေ့လာခြင်းဖြစ်သည်။
```

**စက်မှု့ဆိုင်ရာအဏုဇီဝဗေဒ**

```
စက်မှုအဆင့်ဆိုင်ရာအဏုဇီဝဗေဒအမျိုးအစားမှာဆိုရင်  အမျိုးမျိုးသောစက်မှုလုပ်ငန်းစဉ်များတွင်အဏုဇီဝ၏အသုံးဝင်ပုံများကိုအောက်တွင်လေ့လာနိုင်သည်။
```

ဒိန်ခဲ၊ ဒိန်ချဉ်စသည်ဖြင့်အစားအစာထုတ်လုပ်မှုနည်းပညာ။

ကာကွယ်ဆေးများသို့မဟုတ်ပဋိဇီဝဆေးများကဲ့သို့ဇီဝဗေဒထုတ်လုပ်မှုနည်းပညာ။

မိလ္လာအညစ်အကြေးရှင်းလင်းမူ့နည်းပညာ ။

အရက်ယမကာများရရှိရန် စက်ရုံများတွင်ကစော်ဖောက်ခြင်းနည်းပညာ။
စသည်ဖြင့် အဏုဇီဝဗေဒသည် စက်မူ့လုပ်ငန်းများတွင်လည်းများစွားအကျိုးပြုသည်။

microbiology student 
**အစားအစာ အဏုဇီဝဗဒေ**

```
အစားအစာ အဏုဇီဝဗေဒသည် ညစ်ညမ်းစေသောအစားအစာများတွင် အဏုဇီဝ ဇီဝရုပ်များကို လေ့လာရသည်။ ၎င်းသည် အဏုဇီဝဗေဒတွင် ကွဲပြားမှုအရှိဆုံး သုတေသနနယ်ပယ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။အစားအစာကိုညစ်ညမ်းစေတဲ့ပိုးမွှားများ သို့မဟုတ် ၎င်းတို့မှတစ်ဆင့်၎င်းတို့ကိုစားသုံးသူများကိုရောဂါများကူးစက်နိုင်ကြောင်းဖော်ထုတ်ရသည်။
```

**စိုက်ပျိုးရေးအဏုဇီဝဗေဒ**

```
စိုက်ပျိုးရေးအဏုဇီဝဗေဒသည် အပင်နှင့်ဆက်စပ်သော အဏုဇီဝများနှင့် အပင်နှင့်တိရစ္ဆာန်ရောဂါများကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းသည့် အဏုဇီဝဗေဒဌာနခွဲတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အော်ဂဲနစ်ဒြပ်စင်များ၏ အဏုဇီဝရုပ်များ ပျက်စီးခြင်းနှင့် မြေဆီလွှာအာဟာရဓာတ်များ ပြောင်းလဲခြင်းကဲ့သို့သော မြေဆီဩဇာရှိမှုဆိုင်ရာ တို့ပါဝင်ပါသည်။အဏုဇီဝပိုးမွှားများအသုံးချကာ မြေသြဇာပြုလုပ်များလည်းပါဝင်ပါသည်။
```

**ရေညှိများကိုလည်းလေ့လာရပါသေးတယ်။**

```
ရေညှိများသည် Photosynthesis ပြုလုပ်ခြင်းအားဖြင့် ကမ္ဘာ၏ အောက်စီဂျင်၄၀ရာခိုင်နူန်းထုတ်ပေးပြီး ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်နဲ့ရေကို အောက်စီဂျင်နဲ့သကြားအဖြစ်ပြောင်းလဲပေးတာပါ။
```

```
ရေညှိရဲ့အသုံးဝင်ပုံတွေကပြောလို့ကုန်မှာမဟုတသလိုအရမ်းလည်း ကျယ်ပြန့်လွန်းပါတယ်။
```

*ဥပမာဗျာ ကျွန်တော်တို့စားနေတဲ့ ကျောက်ကျောတွေဆိုတာလည်း ရေညှိကနေထုတ်ယူပြီး ပြုလုပ်ထားတာပါ။*

အဏုဇီဝနယ်ပယ်ဟာအရမ်းကျယ်ပြန့်လွန်းတာကြောင့် ကျွန်တော်အခုပြောနေတဲ့အကြောင်းအရာတွေဟာအနည်းငယ်ပဲရှိပါသေးတယ်။

**ညီလေးတွေ ညီမလေးတွေကိုလည်း အဏုဇီဝမေဂျာကနေကြိုဆိုပါတယ်။**