recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**သပိတ်သင်္ကန်းကို ဝှက်ထားမှု။**

အမှုသည်—**ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းများ။**

သပိတ်သင်္ကန်း ဝှက်ထားမှု
------------------------

သတ္တရသဝဂ္ဂီရဟန်းကလေးတို့သည် (ငယ်ယွယ်သူကလေးများ ဖြစ်ကြသည် အားလျော်စွာ) သပိတ် သင်္ကန်း စသော ပရိက္ခရာကို ကောင်းမွန်စွာ မသိမ်းဆည်းတတ်ကြကုန်၊ [အသန္နိဟိတ ပရိက္ခာရာ = ကောင်းစွာ မသိမ်းဆည်းအပ်သော ပရိက္ခရာ ရှိကုန်သည်၊ ဟောန္တိ၊] ဆဗ္ဗဂ္ဂီ ရဟန်းတို့ကလည်း (ထိုရဟန်း ကလေးများကို ကျီစားလေ့ရှိရာ) အခါတပါး၌ ထိုရဟန်းကလေးများ၏ သပိတ်သင်္ကန်းကို ဝှက်ထား(ဖွက်ထား) ကြလေသည်၊ သတ္တရသဝဂ္ဂီ ရဟန်း ကလေးများက "အရှင်ဘုရားတို့...တပည့်တော်တို့၏ သပိတ်သင်္ကန်းကို ပေးကြပါ"ဟု တောင်းသောအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီတို့က ရယ်မောကြကုန်၏။ ထိုအကြောင်းကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ယော ပန ဘိက္ခု ဘိက္ခုဿ ပတ္တံ ဝါ စီဝရံ ဝါ နိသီဒနံ ဝါ သူစိဃရံ ဝါ ကာယဗန္ဓနံ ဝါ အပနိဓေယျ ဝါ အပနိဓာပေယျ ဝါ အန္တမသော ဟသာပေက္ခောပိ, ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

အကြင်ရဟန်းသည် ရဟန်းတပါး၏ သပိတ်ကိုသော်၎င်း သင်္ကန်းကိုသော်၎င်း အပ်ဗူးကိုသော်၎င်း နိသီဒိုန်ကိုသော်၎င်း ခါးပန်းကြိုးကိုသော်၎င်း ကိုယ်တိုင်မူလည်း ဝှက်ထားအံ့, သူတပါး ကိုမူလည်း ဝှက်ထားစေအံ့၊ အောက်ထစ်ဆုံးအားဖြင့် ရယ်ရွှင်မှုကို ငဲ့၍လည်း ဝှက်အံ့, ဝှက်စေအံ့၊ ထိုရဟန်း ပါစိတ်အာပတ်သင့်၏။ ဤသိက္ခာပုဒ်အရ ရယ်ရွှင်လို ကျီစားလို၍သော်လည်း ရဟန်း၏ သပိတ်, သင်္ကန်း, နိသီဒိုန်ခေါ် အခင်း, အပ်ဗူး, ခါးပန်းကြိုးများကို ဝှက်ထားလျှင် ပါစိတ်အာပတ်သင့်၏၊ တမင်သက်သက် ညှဉ်းဆဲလို၍ ဝှက်ထားရာ၌ကား ပါစိတ် အာပတ်သင့်ကြောင်း ပြောဘွယ်မရှိပြီ၊ သိက္ခာပုဒ်၌ တိုက်ရိုက်ပါသော ပစ္စည်းမှ တခြားဖြစ်သော ခဲတန် စာအုပ် စသည်ကို ဝှက်ထားလျှင်၎င်း ရဟန်းမဟုတ်သော သာမဏေ-လူဝတ်ကြောင်များ၏ သပိတ်သင်္ကန်း စသည်ကို ဝှက်ထားလျှင်၎င်း ဒုက္ကဋ် အာပတ်သင့်၏၊ ဝှက်လိုစိတ်မရှိဘဲ ပြောဆိုဆုံးမလို၍ သိမ်းထားလျှင်ကား အနာပတ္တိ။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
ကျောက်ဖြူ ရေနက်ဆိပ်ကမ်းသည် ရခိုင်ပြည်နယ် ကျောက်ဖြူမြို့ မဒေးကျွန်းနှင့် ကုဋေချီကျွန်းတို့တွင် တည်ရှိသည်။ ပေ ၁၀၀၀ အထက် ကုန်တင် သင်္ဘောကြီးများ ဝင်ထွက် သွားလာနိုင်သော ကုန်စည် တင်ပို့ရာ ရေနက် ဆိပ်ကမ်း အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ရေနက်ဆိပ်ကမ်း မှာ စီမံကိန်း အဖြစ် တည်ရှိနေပြီး၊ ရေနက်ဆိပ်ကမ်း အထောက်အကူပြု ဆိပ်ခံတံတားများကို လည်း ကျောက်ဖြူမြို့တွင် တည်ဆောက်လျက် ရှိနေရာ နောက်ဆုံး သတင်းများအရ ကျောက်ဖြူမြစ်တွင် လုပ်ငန်းသုံးဆိပ်ခံတံတားတစ်ခု ကို တည်ဆောက်လျက်ရှိသည်။ 

လက်ရှိကာလတွင် ကျောက်ဖြူမြို့၌ ရွှေသဘာ၀ ကမ်းလွန် ဓာတ်ငွေ့မှ ထွက်ရှိသော ရေနံပိုက်လိုင်းများ သွယ်တန်းရေးနှင့် ရေနက်ဆိပ်ကမ်း တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများအတွက် အခြေခံအဆောက်အအုံများကို စတင် တည်ဆောက်နေပြီဖြစ်ရာ လိုအပ်သော လုပ်ငန်းသုံး စက်ကိရိယာများနှင့် အခြားပစ္စည်းများကို ကျောက်ဖြူသို့ သယ်ဆောင်လာရန်အတွက် အဆိုပါတံတားကို တည်ဆောက်နေခြင်း ဖြစ်ကြောင်းလည်း သိရှိရသည်။

ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်း ရေနံလုပ်ကွက်များမှ ထွက်ရှိသော ရေနံနှင့်သဘာ၀ဓာတ်ငွေ့များကို မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းကိုဖြတ်လျက် တရုတ်နိုင်ငံကူမင်းမြို့သို့ ပိုက်လိုင်းသွယ်တန်းကာ တင်ပို့သွားမည်ဖြစ်ရာ ကျောက်ဖြူမြို့တွင် ရေနံတင်ဆိပ်ကမ်း တည်ဆောက်ရေးသည် အရေးကြီးသော အပိုင်းတွင်ပါဝင်ပြီး အဆိုပါ ရေနံတင်ဆိပ်ကမ်း တည်ဆောက်ရေးအတွက် မြေနေရာကိုလည်း ရွေးချယ်ထားပြီးဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

ယင်းအတွက် လုပ်ငန်းသုံး တံတား တည်ဆောက်ရေးနှင့် မြေနေရာ ရွေးချယ်ရေးတို့အတွက် တာဝန်ရှိသူများက ၂၀၁၀ မေလ ၉ ရက်နေ့တွင် ကျောက်ဖြူမြို့သို့ သွားရောက်ခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်။

ကျောက်ဖြူမြို့တွင် ရေနက်ဆိပ်ခံတံတား အမှတ်(၁)နှင့်အမှတ်(၂) တို့ရှိသော်လည်း ဒေသတွင်းသင်္ဘောများသာ ဆိုက်ကပ်လျက်ရှိပြီး ရေနံတင်ဆိပ်ကမ်းအတွက် ဆိပ်ခံတံတားကို တည်ဆောက်မည် ဖြစ်သည့်အပြင် ယခုအခါ လုပ်ငန်းသုံး တံတားတစ်ခု ကိုလည်း တည်ဆောက်မည်ဖြစ်ရာ တံတားလေးစင်းအထိ ရှိလာမည်ဖြစ်ကြောင်းလည်း သိရှိရသည်။

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန |
| --- |
| ဦးစီးဌာန၊ လုပ်ငန်းဌာနနှင့် ကျောင်းများ | 
* ပို့ဆောင်ရေးဦးစီးဌာန
* လေကြောင်း ပို့ဆောင်ရေး ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာန
* ရေကြောင်း ပို့ဆောင်ရေး ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာန
* မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒ ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာန
* ရေအရင်းအမြစ်နှင့် မြစ်ချောင်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ဦးစီးဌာန
* မြန်မာနိုင်ငံကုန်သွယ်ရေကြောင်းကောလိပ်
* ပြည်တွင်းရေကြောင်း ပို့ဆောင်ရေး
* မြန်မာ့လေကြောင်း
* မြန်မာနိုင်ငံရေကြောင်းပညာတက္ကသိုလ်
* မြန်မာ့ဆိပ်ကမ်းအာဏာပိုင်
* မြန်မာ့သင်္ဘောကျင်းလုပ်ငန်း
* မြန်မာ့ကြယ်ငါးပွင့် သင်္ဘောလုပ်ငန်း

 |
| အင်တာနက်ဝက်ဗ်ဆိုက် |  |
| ထင်ရှားသောဆိပ်ကမ်းများ | 
* ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်း
* သီလဝါဆိပ်ကမ်း
* စစ်တွေဆိပ်ကမ်း
* ကျောက်ဖြူရေနက်ဆိပ်ကမ်း
* ပုသိမ်ဆိပ်ကမ်း
* မော်လမြိုင်ဆိပ်ကမ်း
* ထားဝယ်ရေနက်ဆိပ်ကမ်း

 |
| ထင်ရှားသောလေဆိပ်များ | 
* နေပြည်တော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်
* ရန်ကုန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်
* မန္တလေးအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်
* ညောင်ဦးလေဆိပ်
* စစ်တွေလေဆိပ်
* မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်
* မော်လမြိုင်လေဆိပ်
* ကျိုင်းတုံလေဆိပ်
* ဟဲဟိုးလေဆိပ်
* လွိုင်ကော်လေဆိပ်
* ကလေးလေဆိပ်
* လားရှိုးလေဆိပ်
* တာချီလိတ်လေဆိပ်
* မြိတ်လေဆိပ်
* ကော့သောင်းလေဆိပ်
* သံတွဲလေဆိပ်
* ကျောက်ဖြူလေဆိပ်

 |
| ထင်ရှားသောသင်္ဘောကျင်းများ | 
* ဆင်မလိုက်သင်္ဘောကျင်း
* အလုံသင်္ဘောကျင်း
* သိမ်ဖြူသင်္ဘောကျင်း
* ဒလသင်္ဘောကျင်း
* ဒေါပုံသင်္ဘောကျင်း
* ရတနာပုံသင်္ဘောကျင်း

 |
| ထင်ရှားသောမိုးလေဝသစခန်းများ | 
* ကမ္ဘာအေးမိုးလေဝသစခန်း
* ကမ္ဘာအေးမြေငလျင်စခန်း
* စစ်တွေမိုးလေဝသစခန်း
* ဟိုင်းကြီးကျွန်းမိုးလေဝသစခန်း

 |
**စန္ဒရားလှထွတ်**သည် ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ဧရာဝတီတိုင်း၊ ဝါးခယ်မမြို့၌ အဖ ဦးစံထူး (မြန်မာထူး)၊ အမိ ဒေါ်မြတို့က မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၇ ယောက် အနက် အငယ်ဆုံး ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်း လှထွတ် ဖြစ်သည်။

ငယ်စဉ်က စစ်ပြီးခေတ်တွင် (၁၉၄၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၁ အထိ) ရန်ကုန်မြို့၊ မြို့မ အမျိုးသား အမျိုးသမီးကျောင်း၌ မူလတန်း၊ အလယ်တန်း၊ အထက်တန်း ပညာများ စတင် သင်ကြားခဲ့ပြီး၊ (၁၉၅၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၇ ခုနှစ်အထိ) ရန်ကုန်မြို့၊ အမှတ် (၁) အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်း (ယခင် ဟိုက်စကူးကျောင်း)၌ အထက်တန်းပညာ ဆက်လက် သင်ကြားရင်း တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် (ရန်ကင်းကောလိပ်) နှင့် မန္တလေး တက္ကသိုလ်များတွင် ဥပစာ (ဒုတိယနှစ်) အထိ ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။ ထိုအချိန် ကာလတွင် စန္ဒရားလှထွတ် အမည်ဖြင့် မြန်မာ့အသံ ဂီတလောက၊ ပြဇာတ်လောက၊ ကျောင်း၊ ကောလိပ် တက္ကသိုလ်၊ အနုပညာ လောကများ၌ အောင်မြင်နေသော ဂီတ ပညာရှင် ဖြစ်သည်။

စန္ဒရားလှထွတ်သည် ၁၉၆ဝ ခုနှစ်များ တဝိုက်တွင် ဂီတပညာရှင်၊ သီချင်းရေးဆရာ၊ ရုပ်ရှင် ဂီတမှူးအဖြစ် ထင်ရှား အောင်မြင်နေစဉ် အခြားတဖက်တွင် စာပေလက်ရာ ဆောင်းပါးများ၊ (နောင်ဘာသာပြန် ဝတ္ထုတိုများ) အထိ ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတ မဂ္ဂဇင်းများ ဖြစ်သော သောတရှင်၊ ဂီတပဒေသာ ဂီတမဂ္ဂဇင်းများတွင် ဂီတသင်္ကေတ ဆောင်းပါးများ ရေးသားပြီး၊ စောင်းဦးဘသန်းနှင့် တွဲဖက်၍ 'ဂီတသင်္ကေတ ပညာ' စာအုပ်၊ သူ၏ 'တေးသင်္ကေတ' စာအုပ်၊ နောက် 'စန္ဒရားလှထွတ် ဘဝနှင့် တေးများ' စာအုပ် ထုပ်ဝေခဲ့သည်။

ထို့နောက် စန္ဒါရုပ်စုံ မဂ္ဂဇင်းတွင် 'မြန်မာဂီတ ရေစီးကြောင်း' ဆောင်းပါးများ အခန်းဆက် ရေးသား တင်ပြရင်း မိုးဝေ၊ မဟေသီ၊ ရုပ်ရှင်တေးကဗျာ၊ ကလျာ၊ စာပေဂျာနယ်၊ အတွေးအမြင်၊ ရနံ့သစ်၊ မင်္ဂလာ မဂ္ဂဇင်းများတွင် ဆက်လက် ရေးသားခဲ့သည်။ နောင် ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် နေရီရီ စာပေတိုက်မှ 'မြန်မာ့ဂီတ ရေစီးကြောင်း' စာအုပ် ထုတ်ဝေခဲ့ရာ ထိုနှစ်မှာပင် အမျိုးသား စာပေဆု 'သုတ စာပေဆု' ချီးမြှင့်ခံရသည်။

"စန္ဒရားလှထွတ်သည် ဂီတပြီးလျှင် စာပေသည် အကြီးမားဆုံးသော သံယောဇဉ် ဖြစ်သည်" ဟု အဆိုရှိသည်။ မြန်မာစာပေ လောကတွင် ဂီတ ပညာရှင်များ၊ တေးရေး ဆရာများ၊ အဆိုတော်များနှင့် သူတို့၏ ဂီတဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများ စဉ်ဆက်မပြတ် ရေးသား တင်ပြလေ့ရှိရာ မြို့မညိမ်း၊ ဂီတစာဆို ကိုလှမိုး၊ ရန်နိုင်စိန်၊ ဘိုကလေးတင့်အောင်၊ စစ်ကိုင်း ဦးလှရွှေ၊ ကိုသန်းလှိုင်၊ မောင်မောင်လတ်၊ မြတ်လေး၊ စန္ဒရားချစ်ဆွေတို့နှင့် အတူ စန္ဒရားလှထွတ်လည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်။

စန္ဒရားလှထွတ်သည် မြန်မာ့ဂီတ ဇစ်မြစ်နှင့် ကမ္ဘာ့ဂီတ သမိုင်းကြောင်းများကို အပတ်တကုတ် လေ့လာ ဆည်းပူးပြီး ရေးသားတင်ပြသူ ဖြစ်သည်။ "ဤစာအုပ်တွင် ဂီတနှင့် ပတ်သက်သော မူလဘူတ စူးစမ်းမှုများ၊ ဂီတ၏ အနက်အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုချက်၊ ဆင့်ကဲ တိုးတက် ပြောင်းလဲလာပုံ စသော ဂီတဗေဒ အကြောင်းအရာများနှင့် ဂီတ၏ ရသ၊ ဒဿန စသည့် သဘောတရားတို့ကို တီးခေါက် ရိပ်စားမိရန် လိုအပ်သည့် နေရာများ၌ ကမ္ဘာ့ဂီတနှင့် နှိုင်းယှဉ် ဖော်ပြထားပြီး မြန်မာ့ဂီတ သမိုင်းရေစီးကြောင်းကို ယနေ့ မျက်မှောက်ခေတ် အထိ သုံးသပ် တင်ပြထားသည်" ဟု သူ၏ စာအုပ် အမှာစာတွင် ရေးသား ဖော်ပြခဲ့သည်။ သူသည် ကမ္ဘာပေါ်၌ ဖြစ်ပျက် ထင်ရှားခဲ့သော အကြောင်းများနှင့် ဂီတဗေဒ အကြောင်းအရာများ ရေးသား တင်ပြလျက် တခါတရံ ဘာသာပြန် ဝတ္ထုတိုများ (ဥပမာ) 'အိုင်စတိုင်းနှင့် တွေ့သောည' ဝတ္ထုတို၊ ထို့နောက် သူ၏ ဘဝရုပ်ပုံလွှာ အပိုင်းအစများ ရေးသားခဲ့သူ ဖြစ်သည်။

စန္ဒရားလှထွတ်သည် ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက် ၂ဝဝဝ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ဘောက်ထော်၊ ပြည်သာယာလမ်း နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၆၄-နှစ် ရှိပြီဖြစ်ပြီး ဇနီး တေးသံရှင် ချိုဝေလွင် နှင့် ဇော်မျိုးထွဋ် (မဇ္ဈိမလှိုင်း)သားများ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------
ဆိုနာတာရေးသားသည့်နည်း အတွက် ဆိုနာတာပုံစံ ကို ကြည့်ပါ။

|  |
| --- |
|  Piano Sonata No. 28, Movement IV အတွက် ဘီသိုဗင်၏ လက်ရေးမူ , *Geschwind, doch nicht zu sehr und mit Entschlossenheit* Allegro မှာ သူ၏ လက်ရေးဖြစ်သည်။ ဤဂီတသံစဉ်ကို ၁၈၁၆ တွင် ရေးသားပြီးစီးခဲ့သည်။ |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | 

|  |
| --- |
| Beethoven's Piano Sonata No. 28 in A Major, Op. 101, Movement I |
|  |
|  |
| 

---

 |
| Piano Sonata No. 28 in A Major, Op. 101, Movement II |
|  |
|  |
| 

---

 |
| Piano Sonata No. 28 in A Major, Op. 101, Movements III and IV |
|  |
| Performed by Daniel Veesey. From Musopen.com. |
| 

---

 |

 |
| *Problems listening to these files? See media help.* |

 |

ဆိုနာတာ ဆိုသည်မှာ တူရိယာ တစ်ခု အတွက် ဂီတသံစဉ် သို့မဟုတ် တူရိယာတစ်ခုနှင့် ၎င်းနှင့် တွဲဖက်တီးမှုတ်သည့် တူရိယာ တစ်ခု အတွက် ဂီတသံစဉ် ဖြစ်သည်။ ဆိုနာတာမှာ လက်တင်စကားလုံး "sonare" မှ ဆင်းသက်လာပြီး အဓိပ္ပာယ်မှာ အသံထွက်ရန် ဟူ၍ ဖြစ်သည်။

သီချင်းရေး ဆရာတစ်ယောက်သည် ဆိုလိုတီးခတ်သော မည်သည့် တူရိယာအတွက် ဂီတသံစဉ်ကို မဆို ဆိုနာတာဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ သို့သော်လည်း ဆိုနာတာမှာ မုဗ်မင့် အများအပြား ပါဝင်သော ဂီတသံစဉ် တစ်ခုဖြစ်သည်။

၁၆ ရာစုတွင် သီချင်းမဆိုသည့် သံစဉ် ဟူသမျှကို ဆိုနာတာ ဟုခေါ်ဝေါ်သုံးနှုန်းခဲ့ကြသည်။

ဘာရော့ကာလ ဟုခေါ်သော ၁၇ရာစုနှင့် ၁၈ရာစု ဦးပိုင်းကာလာများတွင် အာကန်ဂျလို ကိုရယ်လီ ကဲ့သို့သော ဂီတပညာရှင်များက မုဗ်မင့် အများအပြား ပါဝင်သော ဆိုနာတာများကို ရေးစပ် သီကုံးခဲ့ကြသည်။ ဆိုနာတာ နှစ်မျိုးရှိသည်။ ပထမတစ်မျိုးမှာ "sonata da camera" ("room sonata" သို့ "chamber sonata") ဖြစ်ပြီး လူတို့၏ အိမ်တွင် တီးမှုတ်ရန် အတွက် ဖြစ်သည်။ အခြား တစ်မျိုးမှာ "sonata da chiesa" ("church sonata") ဖြစ်ပြီး ဘုရား ရှိခိုးကျောင်းများ တွင် တီးမှုတ် ရန် အတွက် ဖြစ်သည်။

"ဆိုနာတီနာ" ဆိုသည်မှာ ဆိုနာတာအပုဒ်ငယ်ကဲ့သို့ တိုတိုသာရေးသားထားသည့် သီချင်းငယ်ဖြစ်သည်။

နာမည်ကြီးဆိုနာတာများ
--------------------

* ယိုဟန် ဆီဘက်ရှန်း ဘက်ရှ်
	+ တယောဆိုနာတာ (BWV ၁၀၀၁၊ ၁၀၀၃၊ ၁၀၀၅)

* မိုးဇက်၊ ဝူဖ်ဂန် အမာဒျု
	+ စန္ဒရားဆိုနာတာ အမှတ် ၈၊ ၁၁၊ ၁၆

* ဘီသိုဗင်
	+ စန္ဒရားဆိုနာတာ အမှတ် ၈၊ ၂၀၊ ၂၉၊ ၃၂
	+ တယောဆိုနာတာ အမှတ် ၉
**ဆိုဗီယက်ယူနီယံ အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း** (ရုရှား: сбо́рная СССР по футбо́лу; *sbornaya SSSR po futbolu*; အင်္ဂလိပ်: Soviet Union national football team) သည်ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု၏ အမျိုးသားဘောလုံးအသင်းဖြစ်သည်။ 

ပြည်ထောင်စုပြိုကွဲပြီးနောက် အသင်းသည် CIS အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းအဖြစ် (ယာယီ) ပြောင်းခဲ့ပြီး ဖီဖာက CIS အသင်း (နောက်ဆုံးတွင် ရုရှားအသင်း) ကို ဆိုဗီယက်၏ ဆက်ခံသူအဖြစ် ယူဆသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ယခင်ရရှိဖူးသော စံချိန်မှတ်တမ်းများကို ထိုအသင်းအတွက် ထားရှိပေးအပ်ခဲ့သည်။ (အိုလံပစ် မူဝါဒကြောင့် အိုလံပစ် မှတ်တမ်းများကို ပေါင်းစပ်ပေးခဲ့ခြင်းမရှိပေ) မည်သို့ပင်ဆိုစေ ဆိုဗီယက်အသင်း၏ ယခင်ကစားသမား အများစုသည် ရုရှား SFSR ပြင်ပမှဖြစ်သော ယူကရိန်း SSR မှ အဓိကဖြစ်၍ ဆိုဗီယက်ပြိုကွဲပြီးနောက်ပိုင်း ယခင် ယူကရိန်း SSR မှ ကစားသမား Andrei Kanchelskis တို့အချို့သည် အသစ်ဖြစ်လာသော ရုရှား အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းတွင် ပါဝင်ကစားခဲ့သည်။ 

ဆိုဗီယက်ယူနီယံအသင်းသည် ၁၉၇၄ နှင့် ၁၉၇၈ တို့တွင် ကမ္ဘာ့ဖလား ခြေစစ်ပွဲမအောင်မြင်ခဲဘဲ စုစုပေါင်း ဖိုင်နယ်ပွဲ (၇) ပွဲ (ကွာတား၊ ဆီမီး) တက်ရောက်နိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၆ ပြိုင်ပွဲတွင် စတုတ္ထ ရရှိခဲ့သည်။ ဥရောပဖလားပြိုင်ပွဲမျအတွက် ငါးကြိမ် ခြေစစ်ပွဲအောင်မြင်ခဲ့ကာ ပထမဆုံးကျင်းပသော ဥရောပဖလား - European Nations' Cup (၁၉၆၀) ကို အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ 

အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲများတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၆ နှင့် ၁၉၈၈ အိုလံပစ် ဘောလုံးပြိုင်ပွဲများတွင် ရွှေတံဆိပ်ဆုရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ တွင် ဖီဖာက အမျိုးသားအသင်းများကို အိုလံပစ်တွင် ပါဝင်စေခြင်းမရှိရစေသော စည်းကမ်းရှိခဲ့သော်လည်း ဆိုဗီယက်က အမျိုးသားအသင်းကို သာ စေလွှတ်ခဲ့သည်။ (အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲတွင် ယင်းကာလက အပျော်တမ်းကစားသမားများသာ ပါဝင်ရန်ဖြစ်ပြီး ဆိုဗီယက်က စစ်တပ်မှ ၎င်းတို့၏ အကောင်းဆုံးကစားသမားများကို ရွေးချယ်စေလွှတ်ခဲ့ကြသည်။)

ကိုးကား
-------

1. ↑  Soviet Union 11:1 India။ eu-football.info။  2016-03-23 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Member Association - Russia။ 8 September 2018 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  25 July 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
ဆိုဒီယမ်ပါသော ဒြဗ်ပေါင်းများကို ဆိုဒါဟူ၍ ခေါ်ဝေါ် လေ့ရှိသည်။ ဆိုဒီယမ်ဒြဗ်ပေါင်းများကို ဆိုဒီယမ် ကလိုရိုက်ဟု ခေါ်သော ရိုးရိုးအိမ်သုံးဆားမှ ထုတ်ယူကြသည်။ လူသိများသော ဆိုဒီယမ်ဒြဗ်ပေါင်း တစ်ခုမှာ ဆိုဒီယမ် ကာဗွန်နိတ်ဖြစ်သည်။ ဆိုဒီယမ် ကာဗွန်နိတ်ကို ဝါရှင်ဆိုဒါ (အဝတ်လျှော်ဆော်ဒါ) ဟူ၍လည်းခေါ်သည်။ ဆိုဒီယမ် ကာဗွန်နိတ်သည် ပုံဆောင်ခဲ ကဲ့သို့၎င်း၊ အဖြူရောင်အမှုန့် ကဲ့သို့၎င်း ရှိသည်။ အယ်လကာလီသတ္တိ ထက်မြက်သည်။ အက်ဆစ်တန်ခိုး ပြယ်စေနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဆိုဒီယမ်ကာဗွန်နိတ်ကို ဖန်ထည်လုပ်ငန်း၊ ဆပ်ပြာလုပ်ငန်း၊ စက္ကူလုပ်ငန်းတို့တွင် အမြောက်အမြား အသုံးပြုကြသည်။ ထို့ပြင် ပိုးသတ်ဆေးအဖြစ် ၎င်း၊ ချေးချွတ်ဆေးအဖြစ် ၎င်း အသုံးပြုကြသေးသည်။

လူသုံးများသော အခြားဆိုဒါတစ်မျိုးမှာ ဆိုဒီယမ် ဗိုင်ကာဗွန်နိတ် ဖြစ်သည်။ ဆိုဒီယမ် ဗိုင်ကာဗွန်နိတ်သည် အစားအသောက် စီမံရာ၌ ၎င်း၊ ဆေးဝါး ဖော်စပ်ရာ၌ ၎င်း အသုံးပြုကြသည်။ အထူးအားဖြင့် ပေါင်မုန့်၊ ဘီစကွတ်စသော မုန့်များ ဖုတ်ရာ၌ အသုံးပြုရသော မုန့်ဖုတ်ပေါင်ဒါထဲ၌ ဆိုဒီယမ် ဗိုင်ကာဗွန်နိတ် ပါသည်။ ဆိုဒီယမ် ဗိုင်ကာဗွန်နိတ် ပါသောကြောင့် ပေါင်မုန့်၊ ဘီစကွတ် ဖုတ်ရာ၌ မုန့်သည် ပွတက်လာခြင်း ဖြစ် သည်။ ဆိုဒီယမ် ဗိုင်ကာဗွန်နိတ်ကို ဝမ်းသတ်ဆေး ဖော်စပ်ရာ၌လည်း အသုံးပြုကြသည်။ ထိုဆေးသည် အစာအိမ်အတွင်း၌ အက်ဆစ်လွန်ကဲခြင်းကို သက်သာစေနိုင်သည်။ 

ဆိုဒီယမ် ဟိုက်ဒရောက်ဆိုက်ခေါ် ဆိုဒါတစ်မျိုးလည်း ရှိသေးရာ၊ ထိုဆိုဒါကို ကော့စတစ်ဆိုဒါဟု အများအားဖြင့် ခေါ်သည်။ ကော့စတစ်ဆိုဒါကို ဆပ်ပြာလုပ်ငန်း၊ ဒန်လုပ်ငန်း၊ စက္ကူလုပ်ငန်း၊ ပိုးတုလုပ်ငန်း၊ ဆိုဆေးလုပ်ငန်း၊ အရောင်ချွတ်ဆေးလုပ်ငန်း၊ ရေနံချက်လုပ်ငန်းတို့တွင် အမြောက်အမြား အသုံးချကြသည်။

ထိုဆိုဒါများအပြင် အရပ်အခေါ်အားဖြင့် ဆိုဒါရေဟူ၍ လည်း ရှိသေးသည်။ ထိုဆိုဒါရေထဲ၌ ဆိုဒါပါ၍ ဆိုဒါဟု ခေါ်ဝေါ်ခြင်းမဟုတ်ပေ။ ထိုဆိုဒါရေကို စတင်စီမံစဉ်က ဆိုဒီ ယမ် ကာဗွန်နိတ်နှင့် အက်ဆစ်တို့မှ ထုတ်ယူသော ဓာတ်ငွေ့ ဖြင့် စီမံရသောကြောင့် ဆိုဒါရေဟု ခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဆိုဒါရေသည် ဖိအားဖြင့် ကာဗွန် ဒိုင်အောက်ဆိုက် ဓာတ်ငွေ့ ထည့်သွင်းထားသော ရေပင်ဖြစ်သည်။ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက် ပါရှိသောကြောင့် ဆိုဒါရေသည် ဆူတက်တတ်ခြင်းဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)

|  |  |
| --- | --- |
| Disambiguation icon |  ဤသံတူကြောင်းကွဲစာမျက်နှာ​သည် ခေါင်းစဉ်တူပြီး အဓိပ္ပာယ်နှင့် အကြောင်းအရာမတူသော ဆောင်းပါးများကို စုစည်းထားသော ဆောင်းပါးစု စာရင်း ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ ဆောင်းပါးအတွင်းလင့်ခ် တစ်ခုမှတဆင့် ဤနေရာသို့ သင်ရောက်ရှိလာပါက၊ ဆောင်းပါးအတွင်းရှိ လင့်ခ်ကို ရည်ရွယ်သည့်နေရာသို့ မှန်ကန်စေရန် ပြင်ဆင်ပေးနိုင်ပါသည်။ |
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အရှင်သာရိပုတ္တရာ ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် အရှင်ကောဋ္ဌိကထေရ်က ဒုပ္ပည၊ ပညဝါ ဝိညာဏံ၊ ပညာနှင့် ဝိညာဏ်၊ ဝေဒနာ၊ သညာ၊ ဝေဒနာ-သညာ-ဝိညာဉ်ဟု နိဿဋ္ဌအနက်ကြောင့် ဣန္ဒြေငါးပါးတို့နှင့် ပရိသုဒ္ဓ မနော ဝိညာဏ်ဖြင့် သိအပ်သောတရား၊ နေယျဓမ္မကိုသိသောဓမ္မ၊ ပညာ၏ကိစ္စ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဖြစ်နိုင်သောအကြောင်း၊ စေတောဝိမုတ္တိ၊ စေတောဝိမုတ္တိဖလာနိသံသ၊ ပညာဝိမုတ္တိ ပညာဝိမုတ္တိဖလာနိသံသကို ဖြစ်စေနိုင်သော သမ္မာဒိဋ္ဌိကို ချီးမြှောက်သောအင်္ဂါရပ်များ။ ဘဝ၊ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိ၊ အာယတိပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိ မဖြစ်သောတရား၊ ပဌမဈာန်၊ ပဌမဈာန်အင်္ဂါ၊ ပယ်သောအင်္ဂါ၊ ပြည့်စုံသောအင်္ဂါ၊ နာနာဝိသယ နာနာဂေါစရ အညမညဂေါစရဝိသယန ပစ္စနုဘောန္တဖြစ်သော ဣန္ဒြေငါးပါးတို့၏ ပဋိသရဏ ပစ္စနုဘောတိ။ ဣန္ဒြေငါးပါးတို့စွဲ၍တည်သော ဓမ္မ၊ အာယု၌စွဲ၍တည်သောဓမ္မ၊ ဥသ္မာ၌ စွဲ၍တည်သောဓမ္မ၊ ယင်းတို့စွဲ၍တည်နေပုံ ဥပမာန၊ အာယုသင်္ခါရနှင့် ဝေဒနိယဓမ္မ၊ စိတ်စေတနာမရှိသော သစ်တုံးကဲ့သို့ ရှို့မြိုက်အပ် ပစ်ပယ်အပ်သည်ဖြစ်၍ ရူပကာယ ဖြစ်သောတရား၊ သေပြီးသောသူနှင့် နိရောဓသမာပတ်ဝင်စားသောသူတို့ ခြားနားချက်၊ အဒုက္ခ မသုခ စေတောဝိမုတ္တိသမာပတ်၏ အကြောင်းတရားများ၊ အနိမိတ္တစေတော ဝိမုတ္တိသမာပတ်၏ အကြောင်းတရားများ။ အနိမိတ္တစေတောဝိမုတ္တိ တည်ခြင်း, ထခြင်းကြောင်းတရားများ၊ အပ္ပမာဏစေတောဝိမုတ္တိ၊ အာကိဉ္စညစေတောဝိမုတ္တိ၊ သုညတာ စေတောဝိမုတ္တိ၊ အနိမိတ္တာ စေတောဝိမုတ္တိ လေးပါးတို့၏ ခြားနားချက်၊ နာနတ္ထနာနာဗျဉ္ဇန ခြားနားခြင်း၏အကြောင်းတရား။ ဧကတ္ထနာနာဗျဉ္ဇနတို့ကို မေးလျှောက်သည်ကို အရှင်သာရိပုတ္တရာက ဝေဖန်၍ ဖြေဆိုသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များစွာရှိပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -မ၊၁၊၃၆၅-၃၇၃။ မ၊မြန်၊၁၊၃၇၆-၃၈၅။ မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၃၄-၂၅၄။ မ၊ဋီ၊၂၊၂၅၃-၂၇၇။

-မဇ္ဈိမနိကာယ၊ မူလပဏ္ဏာသ၊ ၅-စူဠယမကဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
ရှင်မဏိဇောတ  (၁၁၇၃ - ၁၂၃၃) သည် ဘကြီးတော်ဘုရားလက်ထက်တွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် ကျမ်းဂန်တတ် ကျမ်းပြုဆရာတော် ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

ဆရာတော်ကို ၁၁၇၃ ခုနှစ်၊ တန်ခူးလတွင် ရှမ်းမကားရွာ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်မုန်း ဖြစ်သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ သူကြီး ဦးလူလှ - ဒေါ်မဲညိုတို့ ဖြစ်သည်။ အသက် ၇ နှစ်အရွယ်တွင် သာမဏေပြုခဲ့သည်။ သာမဏေဘဝ၌ပင် စာပေတတ်မြောက်ခဲ့ပြီး ကျောင်းသားများနှင့် သာမဏေငယ်များကို စာပေများ သင်ကြားပေးခဲ့ရသည်။ 

၁၁၉၁ ခုနှစ်တွင် ဘကြီးတော်ဘုရား၏ ပဉ္စင်းခံပွဲ၌ "ရှင်မဏိဇောတ" ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် ရဟန်းပြုခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် "ဦးမဏိ" ဟူ၍သာ ထင်ရှားခဲ့သည်။ ဆရာတော်သည် ပထမကျော်စာပြန်ပွဲကို အောင်မြင်ခဲ့သဖြင့် မင်းတရားကြီး၏ အလေးအမြတ်ပြုခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။

ဆရာတော်သည် သာယာဝတီမင်းနှင့် ပုဂံမင်းလက်ထက်အထိ စာပေများ ပြုစုပြီး ကျောက်မြောင်းမြို့အနီး ရွှေပေါ်ကျွန်းဘုရားအရံ၌ သမထတရား အားထုတ်ခဲ့သည်။ 

ဆရာတော်သည် အင်းဝမဟာအောင်မြေဘုံစံအုတ်ကျာင်းတွင် သီတင်းသုံးဖူးသည်။ ဟင်္သာတမြို့သို့ ကြွတော်မူသည့်အခါ သီရိမဟာဇေယျဗလဘွဲ့ခံမြို့သူကြီး ဦးသာမြတ်ထွန်း၊ ရန်ကုန်ဝန်ကြီး ဦးကျော်ရွေး၏ တူမ မြို့သူကြီးကတော် ဒေါ်ရွှေရုပ်တို့၏ ကောင်းမှု ဝက်လှကျောင်းတိုက်၌ သီတင်းသုံးဖူးသည်။ 

ဆရာတော်သည် "မဏိဇောတလင်္ကာရ" ဘွဲ့ရသည်ဟူ၍လည်း ထင်ရှားသည်။

ပျံလွန်တော်မူခြင်း
------------------

ဆရာတော်သည် ၁၂၃၃ ခုနှစ်တွင် အညာသီဟတောဘုရားအနီး၌ ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။

ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများ
----------------------

ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ပြုစုခဲ့သည်။

၁။ ပေါရာဏကထာဒီပက။ (၁၁၉၇)

၂။ ပေါရာဏမူလ အဘိဓာန်။ (၁၂၀၅)

၃။ ဓမ္မမာလာတရားစာ။ (ပေမူ ၉ တွဲ၊ စာအုပ် ၃ အုပ်၊ စာမျက်နှာ - ၄၇၆) (၁၁၉၉ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလဆန်း ၈ ရက်နေ့ပြီး)

၄။ ဘိက္ခုကင်္ခါဝိတရဏီအဋ္ဌကထာနိသျ။

မှတ်စု
------

1. ↑  ဆရာတော်သည် ရှမ်းအမျိုးအနွယ်ဟုလည်း ဆိုသည်။ ဟင်္သာတမြို့၊ သပြေပင်ဆရာတော်ရေး ဟင်္သာတသမိုင်းတွင် ဖော်ပြသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4 5  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၉၄၊ ၉၅။
**ရှင်ပဏ္ဍဝံသ** (၁၂၀၅ − ၁၂၄၈) သည် သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် ကျမ်ပြုဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

ဆရာတော်ကို သက္ကရာဇ် ၁၂၀၅ ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလပြည့်ကျော် ၅ ရက် ကြာသပတေးနေ့တွင် မန္တလေးအနောက်ပြင် ဧရာဝတီမြစ်လယ်ရှိ အာလောင်ကျွန်း၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။

အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ်တွင် သင်္ဂဇာဆရာတော်ထံတွင် သာမဏေဝတ်ကာ ပညာများ သင်ကြားခဲ့သည်။ ဆရာတော်သည် စာပေတွင် ထူးချွန်တော်မူသည်။ ထို့နောက်တွင် စာပေများကို ဆက်လက်သင်ကြားကာ ရဟန်းဘောင်သို့ တက်ရောက်ပြီး စာပေများ ပို့ချခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် စံကျောင်းဆရာတော်၊ ရွှေကျင်ဆရာတော်၊ စလင်းဆရာတော်၊ မဟာဗိုလ်ဆရာတော်၊ မြို့ပြင်ကြီးဂိုဏ်းအုပ်ဆရာတော်တို့ထံတွင် ပညာများ ဆက်လက်ကာ ဆည်းပူးခဲ့သည်။

ထို့နောက် မင်းကွန်းဥဒုမ္ဗရချောင်၌ သီတင်းသုံးခဲ့ပြီး အောက်မြို့ကျေးရွာများသို့ ကြွသည့်အခါ ရွှေကျင်ဆရာတော်နှင့် တွေ့၍ ရန်ကုန်မြို့၊ ရွှေတိဂုံစေတီတော်အရှေ့ဘက်ရှိ ကျောင်းတော်ရာတိုက်၌ တစ်ဝါ သီတင်းသုံးခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် သီပေါမင်းက ပင့်ဆောင်သဖြင့် မန္တလေးမြို့သို့ ပြန်ကြွလာကာ မင်းကွန်းချောင်၌ သီတင်းသုံးခဲ့သည်။

ထို့နောက်တွင် မိဖုရားခေါင်ကြီးက မဏိရတနာရာမမြတောင်တိုက်ကို လှူဒါန်း၍ "ပဏ္ဍိဝံသာဘိဓဇဓိပတိပဝရ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရု" တံဆိပ်တော် ကပ်လှူခဲ့သည်။ ထို့အခါမှစကာ ဒုတိယမြတော်ဆရာတော်ဟု တွင်ခဲ့သည်။

ပျံလွန်တော်မူခြင်း
------------------

ဆရာတော်သည် ၁၂၄၈ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လတွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။

ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများ
----------------------

ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ရေးသားပြုစုတော်မူခဲ့သည်။

၁။ ဓာတုမဉ္စူသာ၊

၂။ ဓာတွတ္ထဒီပနီဋီကာ၊

၃။ ဆန်းဋီကာ၊

၄။ ပညတ်နက်ကျမ်း၊

၅။ သတပဒီကပုစ္ဆာဝိသဇ္ဇနာကျမ်း (၁၂၄၃)။

မှတ်စု
------

1. ↑  ၁၂၉၁ ခုနှစ်ပြီး ပုဂံဘုရားတစ်ဆယ့်နှစ်ဆူသမိုင်းကို ပြုစုတော်မူသော ဒုတိယမြတောင်ဆရာတော်မှာ နောင်အဆက်ဆက်မြတောင်တိုက်၌ သီတင်းသုံးတော်မူသော ဆရာတော်တည်းသာလျှင် ဖြစ်တန်ရာ၏။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၁၂၀၊ ၁၂၁။
ရှင်ပညာသာမိ (၁၁၄၈ - ၁၂၁+) သည် "ဘုံကျော်ဆရာတော်" ဟု ထင်ရှားခဲ့သည့် ကျမ်းပြုဆရာတော် ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

ဆရာတော်ကို ၁၁၄၈ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လဆန်း ၁၂ ရက်နေ့တွင် ပင်းမြို့၊ သင်ခေါင်ရွာ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်ရွှေလှေး ဖြစ်သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ မောင်ရွှေနီနှင့် ရှင်ခေါင်းဖြူတို့ ဖြစ်ကြသည်။

သာမဏေပြုသည့်အခါ "ရှင်ပညာ" ဟူသည့် ဘွဲ့ကို ခံယူခဲ့သည်။ အရွယ်ရောက်သည့်အခါ "ရှင်ပညာသာမိ" ဟူသည့်ဘွဲ့ဖြင့် ကာဠုဝန်ကျောင်းတိုက်ဆရာတော်ကို ဦပဇ္ဈာယ်ပြုကာ ရဟန်းဝတ်ခဲ့သည်။ အင်းဝမြို့ လောကသယမ္ဘူဘုရား အရှေ့ကျောင်းတိုက်ရှိ သဲအင်းဆရာတော်ထံတွင် ပညာသင်ကြားကာ သီတင်းသုံးနေထိုင်တော်မူခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် မြို့တော်၏ အနောက်တောင်ထောင့် ရွှေစည်းခုံဘုရားအနီးရှိ မဟာအောင်မြေဘုံသာစံကျောင်းတိုက်ရှိ စလင်းသာသနာပိုင်ဆရာတော်ထံတွင် ပညာများ သင်ကြားခဲ့ပြန်သည်။ ထို့နောက်တွင် မဟာအောင်မြေဘုံကျော်ကျောင်းတိုက်တွင် သီတင်းသုံရသည်။

အမရပူရမြို့သို့ ရောက်သည့်အခါ မြို့တော်အရှေ့တောင်ထောင့် ပုဂံမင်းသမီးတိုက် မင်းသမီးကျောင်းနှင့် ပုဂံမင်းသမီး ကျောင်းများတွင် သီတင်းသုံးခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ကျောက်မော်မြို့စားမင်းကြီး ဆောက်လုပ်ခဲံသည့်ကျောင်းတွင် သီတင်းသုံးခဲ့သည်။

ရရှိခဲ့သည့် တံဆိပ်တော်များ
--------------------------

ဆရာတော်သည် "ပညာသာမိအဘိသဒ္ဓမ္မဓဇ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရု" တံဆိပ်တော် ရခဲ့သည်။

ပျံလွန်တော်မူခြင်း
------------------

ဆရာတော်သည် ၁၂၁၃ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင်မှ ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။

ပြုစုခဲ့သည့်ကျမ်းများ
---------------------

ဆရာတော်သည် အသီတိဓာတ်ကျမ်းကို ပြုစုခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4 5  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၇၅၊ ၇၆။
**တောပုန်းနတ်**သည် မြန်မာ့မိရိုးဖလာကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည့် နတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။

သမိုင်း
-------

တောပုန်းနတ်သည် လူပျိုကြီးဘဝမှ နတ်ဖြစ်သွားသူ ဖြစ်သည်။ တောရွာရှိ မိန်းမပျိုများသည် တောထဲသို့ ရာသီအလိုက် ဖူးပွင့်နေကြသည့် ပန်းများကို ခူးရန် သွား၏။ ထိုအခါ တောပုန်းနတ်သည် နောက်ပိုးပိုးရင်း လိုက်သွားကာ ပန်းပင်ပေါ်သို့တက်၍ ပန်းများကို ခူးပေးခြင်း၊ ခါချပေးခြင်း၊ ခါချဉ်ထုပ်ကို တွေ့လျှင် ခါချဉ်များ ကျလာအောင် ပန်းကိုင်းကို ခါခြင်း လှုပ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ပေးရာ အပင်ပေါက်ရှိ မိန်းမပျိုလေးတို့သည် ခါချဉ်ကိုက်သဖြင့် ထဘီကို ချွတ်၍ ခါခြင်းကို သဘောကျကာ ရယ်မောရင်း ပန်းပင်ပေါ်မှ ပြုတ်ကျကာ သေဆုံးလေရာ နတ်ဖြစ်ခဲ့သည်။

ကိုးကွယ်ယုံကြည်ခြင်း
--------------------

ဗန်းမော်ခရိုင် ရွှေဘိုမြို့အနီးရှိ တောရွာများတွင် နေထိုင်သူများသည် တောပုန်းနတ်ကို ရိုသေကြသည်။ တောသလင်းလတွင် နတ်ကန္နားပွဲ ကျင်းပကြသည်။ ပွဲတွင် ထမင်းဖြူ၊ ငါးကြော်အပြင် ရွားတွင်းရှိ အပျိုများသည် ခါချဉ်ကို လိုက်ရှာပြီး ထောင်း၍ တင်မြှောက်ပသကြရသည်။ 

အချို့သော မိန်းမပျိုလေးများသည် ခါချဉ်ကိုက်ခံရ၍ ကုတ်ဖဲ့လျက် ထဘီ ချွတ်ဟန် ခါဟန် ပွတ်သပ်ဟန်များ ပြုလုပ်ကာ ကခုန်ကြသည်။ အချို့ကမူ ဤနတ်အား "နောက်ပိုးနတ်" ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  ဦးထွေးဟန် (ဇူလိုင် ၁၉၉၁)။ *မြန်မာ့မိရိုးဖလာဓလေ့ နတ်သမိုင်း*။ ရန်ကုန်: ရွှေပုရပိုက်စာပေ။ pp. ၂၁၂။
ရှင်ပညာသီရိ (၁၁၉၂ − ၁၂၇၀) သည် "ဝဇီရာရာမဆရာတော်" ဟု ထင်ရှားခဲ့သည့် ကျမ်းပြုဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

ဆရာတော်ကို ၁၁၉၂ နှစ်၊ တော်သလင်းလဆန်း ၂ ရက်နေ့တွင် တပယင်းမြို့၊ ချမ်းသာရွာ သွေးသောက်စုအပါအဝင် ကုန်းသာရွာတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်အခါက ကုန်းသာရွာရှိ ဝါဆိုကျောင်းတိုက် ရှင်ကလျာဏဓဇထံတွင် ပညာများ သင်ကြားခဲ့သည်။ ဆရာတော်သည် အရွယ်ရောက်သည့်အခါ "ရှင်ပညသီရိ" ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် သာမဏေပြုခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် မဟာရုံကျောင်း ရှင်ဝိမလဗုဒ္ဓိထံတွင် ပညာဆက်လက်သင်ကြားခဲ့သည်။

၁၂၀၉ ခုနှစ်တွင် အမရပူရမြို့ မြောက်ဘက်ရှိ ပုဇွန်ချောင်အရပ်၌ ရှင်အဂ္ဂဓမ္မမထေရ်ထံတွင် ပညာများကို ဆက်လက်ဆည်းပူးခဲ့ပြီး ရဟန်းဘောင်သို့ တက်ရောက်ကာ ရှိမ်းမကားရွာတောင်ဘက် သရက်ချောင်တောရတွင် သီတင်းသုံးခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ဆရာတော်သည် စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊ ခက်သင်ရွာ သိလုံးဆရာတော် ရှင်စန္ဒိမာလင်္ကာရထံတွင် ပညာများ ဆက်လက်ကာ ဆည်းပူးခဲ့သည်။

ထို့နောက်တွင် ဆရာတော်သည် ဇာတိဖြစ်သည့် တပယင်းရွာ၊ ပလိပ်ရွာ၊ ကျောက်အိုးတောရရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့ရှိ လောကမှန်ကင်းကျောင်း၊ အင်းဝမြို့ရှိ နမောကျောင်းတို့တွင် သီတင်းသုံးတော်မူခဲ့သည်။ ဆရာဖြစ်သည့် ရှင်အဂ္ဂဓမ္မထေရ် (သင်္ဂဇာဆရာတော်) အား မင်းတုန်းမင်းကြီးက အဂ္ဂဓမ္မာလင်္ကာရကဝိဓဇမဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရုတံဆိပ်တော် ကပ်လှူ၍ ရတနာပုံနေပြည်တော်သို့ ပင့်ဆောင်သည့်အခါ အတူလိုက်ပါသွားခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် သုသီရိမဟာရတနာဒေဝီဘွဲ့ခံ စလေနှင့် တလုပ်မြို့စား စိန်တုန်းမိဖုရားက ၁၂၂၈ ခုနှစ်တွင် မြို့တော်အရှေ့မြောက်ယွန်းရှိ ဝဇီရာမတိုက်၌ မင်္ဂလာရတနာဘုံစံကျောင်းတော်ကြီးကို ပြင်ဆင်ဆောက်လုပ်ကာ လှူဒါန်းခဲ့သည်။ 

မင်းတုန်းမင်းကြီးသည် ဆရာတော်အား ပညာသီရိသဒ္ဓမ္မကဝိဓဇမဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရုတံဆိပ်တော်ကို ကပ်လှူခဲ့သည်။ ထိုကျောင်းတိုက်တွင်ပင် ဆရာတော်သည် ၁၅ ဝါပတ်လုံး သီတင်းသုံးခဲ့ပြီးနောက် မင်းကွန်းနံ့သာချောင်တွင် တရာအားထုတ်ခဲ့သည်။ ၁၂၄၇ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့သို့ ကြွတော်မူခဲ့ပြီး ထို့နောက်တွင် သင်္ဂဇာဆရာတော်ဘုရားကြီး သီတင်းသုံးတော်မူရာ မော်လမြိုင်သို့ ကြွတော်မူကာ သီတင်းသုံးခဲ့သည်။ 

ဆရာတော်သည် မော်လမြိုင်မြို့တွင် ရတနာဘုံမြင့်ကျောင်းတော်ကို အလှူခံကာ ပထမပြန်စာမေးပွဲများိကု စတင်ကာ ကျင်းပခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် သီဟိုဠ်သို့ ကြွတော်မူခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၂၅၃ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ၁၂၆၀ ခုနှစ်တွင်တစ်ကြိမ်၊ ၁၂၆၂ ခုနှစ်တွင်တစ်ကြိမ် သီဟိုဠ်သို့ အကြိမ်ကြိမ် ကြွတော်မူခဲ့သည်။

ပျံလွန်တော်မူခြင်း
------------------

ဆရာတော်သည် ၁၂၇၀ ပြည့်နှစ်၊ တပို့တွဲလဆုတ် ၃ ရက်နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။

ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများ
----------------------

ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ပြုစုတော်မူခဲ့သည်။

၁။ ဓမ္မဒီပနီ၊

၂။ ဒွတ္တိံသကာယဒီပက။

၃။ ဝေဿန္တရဇာတကာလင်္ကာရကျမ်း၊

၄။ သိဿကောဓါဒကျမ်း၊

၅။ မဟာနာမက္ကာရဗုဒ္ဓဝန္ဒနာကျမ်း၊

၆။ လက္ခဏရသပစ္စုပဋ္ဌာန်ပဒဋ္ဌာန်ဝိနိစ္ဆယဂါထာနိသျ၊

၇။ သုတ်ဝိနည်းအဘိဓမ္မာမာတိကာနိဒါန်း အမေးအဖြေကထာ၊

၈။ အနတ္တလက္ခဏသုတ်ပါဠိတော်နိသျ၊

၉။ ဝိဝဋ္ဋနိဿိတဒါနဝိနိစ္ဆယ၊

၁၀။ ဝိသုံဂါမသီမဝိနိစ္ဆယ၊

၁၁။ ဒသလီလဝိနိစ္ဆယ၊

၁၂။ မာဂမီသန္ဒေသကထာ၊

၁၃။ ဗုဒ္ဓဝန္ဒနာဂါထာပါဌ်နိသျ၊

၁၄။ ဒုဿီလဒါနာဒိဝိနိစ္ဆယ၊

၁၅။ အာဋာနာဋယသုတ်နိသျသစ်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၁၁၁၊ ၁၁၂၊ ၁၁၃။
**ဝင်းဇားရွာ**သည် ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ဦးခရိုင် မင်းပြားမြို့နယ် တွင်ပါဝင်သော ဝင်းဇားအုပ်စုဖြစ်သည်။ ဝင်းဇားရွာသည် မင်းပြားမြို့မြောက်ဘက်၏ ၆ မိုင် အကွာ၌ရှိပြီး လေးမြို့မြစ်ခွဲတစ်ခု၏ လက်ယာဘက်ကမ်း ရန်ကုန်-စစ်တွေ အဝေးပြေးလမ်းမအောက် ၁မိုင်အကွာတွင်တည်ရှိသည်။

ဝင်းဇားရွာသည် အရှေ့ဘက်တွင် ဆပ်ကျာရွာ နှင့်ကတီရွာလည်းကောင်း ၊အရှေ့ မြောက်ဘက်တွင် ကံဖေရွာ၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် လောင်မီးရွာနှင့်လည်းကောင်း ၊ တောင်ဘက်တွင် င/ရမရွာ ၊ အနောက်ဘက်တွင် င/ပုကွရွာတို့နှင့်လည်းကောင်း ၊ နယ်နမိတ်ချင်းထိစပ်လျက်ရှိသည်။

ဝင်းဇားရွာသည် မြေဩဇာကောင်းမွန်ထက်သန်သော ကျောထောက်နောက်ခံနယ်ရှိသည်။ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးကိုအဓိကလုပ်ကိုင်သဖြင့် ဆန်စပါးထွက်သည်။ ကွမ်းသီးနှင့်အခြား ပန်းများ ရာသီပေါ် သီနှံစိုက်ခြင်းများကိုလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ရွာ၏ ကူးသန်းသွားလာရေးမှာ ကုန်းလမ်းကို အဓိကအသုံးပြုရသည်။ ရေလမ်းဖြင့် လွယ်လွယ်ကူကူ သွားလာ၍မရပေ။

ဝင်းဇားရွာနာမည်၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ မြောက်ဦးဘုရင် စန္ဒဝိဇယရာဇာ(ကျိန်းဒုံးညို)လက်ထက်တွင် မင်းမှူးထမ်းတဦးဖြစ်သော 'ဝင်းဇား'ဟုအမည်ရှိသော အမတ် တည်ထောင်ခဲ့သောရွာဖြစ်သည့်အတွက် 'ဝင်းဇား'ရွာဟုခေါ်သည်။ ဝင်းဇားရွာသည် ဧရိယာအားဖြင့် မကျယ်ဝန်းသော်လည်း ဖွဲ့စည်းထားပုံမှာ အလွန် စည်းစနစ်ကျလှသည်။ ရွာ၏အနေအထားသည် အရပ်လေးမျက်နှာ အလိုက်ပဲ အရှေ့အရပ်ကို ရှေ့လှည့်ပြီးတော့ အရှေ့ အနောက် တောင် မြောက် တည်ရှိနေသည်။ ရွာသည် အရှေ့အနောက် ဧရိယာ ကျဉ်း၍ တောင်နှင့်မြောက်ကို အလျားရှည်ရှည် ရှိနေသည်။

ဝင်းဇားရွာ၏အရှေ့ဘက်တွင် ရန်ကုန်-စစ်တွေ အဝေးပြေးလမ်းမနှင့်လေးမြို့မြစ်ရှိသည်။ ရွာ၏ အနောက်ဘက်ဆုံးတွင် စိမ်းစိုနေသော ကွမ်းသီးခြင်း(တော)များရှိသည်။ ရွာထဲတွင် ဘုန်းကြီးကျောင်း နှစ်ကျောင်း ၊ အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း၊ ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၊များရှိသည်။ ဝင်းဇားရွာရှိ ရွာသူ/သားများသည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် အဓိကအသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုကြသည်။

ဝင်းဇားရွာ၏ထူးခြားချက်မှာ ကျေးရွာအတွင်း ရခိုင်ရိုးရာကျင်ပွဲ မကျင်းပရ။ ရွာရှင်မ သဘောမကျဟုဆိုသည်။ အကယ်၍ ကျင်းပခဲ့သော် ဖြစ်ရပ်ဆိုးတခုခုကြုံရမည် ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  GAD, Feb 2011.
ရှင်ပုညဓဇ (၁၂၄၆ - ၁၃၁၄) သည် "ကန်သာယာဆရာတော်" ဟု သိကြသည့် ကျမ်းပြုဆရာတော် ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

### ငယ်ဘဝ

ဆရာတော်ကို ၁၂၄၆ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း ၁၄ ရက် ကြာသပတေးနေ့တွင် သရက်ခရိုင်၊ ဆင်ပေါင်ဝဲမြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မိဘတို့မှာ ဘိုးလှပေါ် - ရှင်ပိုးခေါင် ဖြစ်သည်။ ဆရာတော်၏ ငယ်မည်မှာ မောင်ဘိုးအံ့ ဖြစ်သည်။ မိဘများသည် ကျောက်ဆောင်စမ်းရွာမှ ပြည်ခရိုင်၊ မှော်ဇာမြို့အနီး ကင်ပွန်းခြုံရွာသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ 

### သာမဏေဝတ်ခြင်း

မောင်ဘိုးအံ့သည် ဆင်တဲဆရာတော် ရှင်ဝိမလသီတင်းသုံးသည့် မှော်ဇာမြို့၊ ကျောက်ကာသိမ်ကုန်းကျောင်းတွင် "ရှင်ပုည" ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် သာမဏေ ဝတ်ခဲ့သည်။ 

### ရဟန်းပြုခြင်း

အရွယ်ရောက်သည့်အခါ ဆင်တဲဆရာတော်၏ တပည့်ကြီး သဲကုန်းဆရာတော် ရှင်ပဏ္ဍိတကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ မိဘများက ဒါယကာခံပြီး "ရှင်ပုညဓဇ" ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် ရဟန်းပြုခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ဆင်တဲဆရာတော်၏ အလုပ်အကျွေးပစ္ဆာသမဏအဖြစ် ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ်ကို ပြုစုကာ ပညာများ ဆည်းပူးခဲ့သည်။

ဆင်တဲဆရာတော်အပြင် ရှင်ရေဝတ၊ ရှင်ဇမ္ဗုဓဇ စသည့် စာချဘုန်းကြီးများထံတွင်လည်း ပညာများ ဆက်လက် ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ထို့နောက် မန္တလေးမြို့၊ မိုးကောင်းတိုက်ဆရာတော် ရှင်မုနိန္ဒထံတွင် ပညာဆက်လက်ဆည်းပူး၍ ရဟန်း ၇ ဝါအရတွင် ၎င်းကျောင်းတိုက် လွှထောင်ကျောင်း၌ စာပေများ ပို့ချခဲ့သည်။ နောင်အခါတွင် ပြည်ခရိုင် ပေါင်းတလည်အပိုင် ဘမြင်ရွာ၊ မှော်ဇာမြို့ စသည်တို့၌ တပည့်များကို ပရိယတ္တိပို့ချခဲ့သည်။

ပြည်မြို့ ကန်ဦးတိုက် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတကန်ဦးဆရာတော်က စာချအဖြစ် ပင့်သော်လည်း ကျန်းမာရေး ချို့ယွင်းသဖြင့် မကြွနိုင်တော့ဘဲ မှော်ဇာမြို့အနီး ကန်သာယာတောရမှာပင် ဆက်လက်ကာ သီတင်းသုံဂးတော်မူခဲ့သည်။

ဆရာတော်သည် ဝိနည်းသိက္ခာကို အထူးစောင့်ရှောက်သည့် ဆရာတော်ဟု ကျော်ကြားသည်။

ပျံလွန်တော်မူခြင်း
------------------

ဆရာတော်သည် ၁၃၁၄ ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း ၉ ရက်နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။

ကျမ်းများ ပြုစုခြင်း
--------------------

ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။

၁။ အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟပဠုန်ပျံပါဌ်၊

၂။ သီမာဗန္ဓနစာတမ်း၊

၃။ သံဒိဋ္ဌလင်္ကာစကားပြေ၊

၄။ ဝါစ္စဝါစကဋီကာနိသျ။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4 5 6  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၁၆၆၊ ၁၆၇။
အက်စ် ငါးလုံး နည်းလမ်း
**အက်စ် ငါးလုံး** (အင်္ဂလိပ်: 5S) ဆိုသည်မှာ လုပ်ငန်းခွင် နေရာချသည့် နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဂျပန်ဝေါဟာရများဖြစ်သည့် 整理 (Seiri)၊ 整頓 (Seiton)၊ 清掃 (Seiso)၊ 清潔 (Seiketsu)၊ 躾 (Shitsuke) တို့ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် Sort, Set in Order, Shine, Standardize နှင့် Sustain ဟူ၍ ဘာသာပြန်အပြီးတွင် ရလာသည့်ဝေါဟာရများကို အတိုကောက်မှတ်သားခြင်း ဖြစ်သည်။  အက်စ် ငါးလုံး အား *မျက်မြင် စီမံခြင်း* (Visual Management) ဖြင့် တွဲဖက်အသုံးချလေ့ရှိသည်။

အချို့လုပ်ငန်းခွင်များတွင် *လုပ်ငန်းခွင်လုံခြုံရေး* (Safety) ကိုပါ ဆဌမမြောက် အက်စ် အနေဖြင့် ထည့်သွင်းစဉ်းစားကြသည်။

ပေါ်ပေါက်လာပုံ
--------------

*အချိန်ကိုက်ထုတ်လုပ်ခြင်း* (JIT Manufacturing) လုပ်ရာတွင် သုံးသည့် နည်းလမ်းတစ်ခုအဖြစ် ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။  အိုဆာဒါ (Osada) ဖန်တီးသည့်နည်းနှင့် ဟီရာနို (Hirano) ဖန်တီးသည့်နည်းဟူ၍ နှစ်မျိုး ရှိသည်။   ဟီရာနို ဖန်တီးသည့်နည်းမှာ ပိုအစီအစဉ်ကျသည့်အတွက် တိုယိုတာမှ ယူငင်အသုံးချခဲ့သည်။  မူလနည်းတွင် Seito နှင့် Seiso မှာ တပေါင်းတည်း ဖြစ်သည်။ 

### စီခြင်း (Sort)

ဖယ်ရမည့်ပစ္စည်းများထားသည့် အနီမျဉ်းဧရိယာ
ပစ္စည်းအားလုံးအား စီစီရီရီထားကာ မလိုသည်ကို ဖယ်ရှားထားခြင်း ဖြစ်သည်။ လိုသည့်ပစ္စည်းအား ရှာဖွေရချိန် လျော့နည်းစေပြီး စစ်ဆေးရန်လည်း လွယ်ကူသွားစေသည်။ မလိုသည်များကို ဖယ်ထားသည့်အတွက် နေရာလွတ်များလည်း ရှိလာသည်။ ပစ္စည်းနည်းသည့်အတွက် လုပ်ငန်းခွင်လုံခြုံမှု ပိုရှိလာသည်။ 

### စဉ် ထားခြင်း (Set in Order)

ကြမ်းခင်းမှတ် ထားကာ နေရာချထားပုံ
အက်စ် ငါးလုံး နည်းအတိုင်း ထည့်ထားသည့် ကိရိယာထည့်အံဆွဲ
လုပ်ငန်းမြန်ဆန်စေရန် လိုသည့်ပစ္စည်းအားလုံးကို အသင့်တော်ဆုံးနေရာတွင် ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ပုံသေနေရာတွင် ထားခြင်းဖြစ်၍ လိုအပ်သည့်အရာကို အချိန်ကုန်ခံ ရှာဖွေရခြင်းမရှိတော့ပေ။ 

### ရှင်းခြင်း (Shine)

သန့်ရှင်းရေးပြုလုပ်သည့် ကိရိယာတန်ဆာပလာများ စုစည်းထားသည့် နေရာ
လုပ်ငန်းခွင်အား သန့်ရှင်းအောင်ထားခြင်း၊ ကိရိယာ တန်ဆာပလာနှင့် စက်ပစ္စည်းများကို ပုံမှန် သန့်ရှင်းရေးပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ စက်ကိရိယာများ ပျက်စီး၊ ချို့ယွင်းမှုမှ ကာကွယ်သည့်အပြင် သန့်ရှင်းသည့်လုပ်ငန်းခွင်ကြောင့် စိတ်ကြည်လင်မှုလည်း ရနိုင်သည်။ စံအဖြင့် ပေ (၅၀) အတွင်း လတ်တလောဖြစ်လာသည့် ပြဿနာ (စက်ပျက်၊ ပစ္စည်းပျက်မှုများ) ကို (၅) စက္ကန့်အတွင်း ရှာဖွေနိုင်သည်အထိ ရှင်းလင်း သပ်ရပ်နေရမည် ဖြစ်သည်။ 

### စံထားခြင်း (Standardize)

အစီအစဉ်များ၊ အချိန်ဇယားများရေးကာ ပထမသုံးမျိုးအား ပုံမှန်လုပ်ဆောင်စေခြင်း ဖြစ်သည်။ 

### အစဉ်တစိုက်လုပ်ခြင်း (Sustain)

အစီအစဉ်၊ အချိန်ဇယားတို့အား လိုအပ်သည့်များဖြည့်ကာ ညွှန်ကြားရန်မလိုအောင် ပုံမှန်လုပ်ဆောင်သည့်အဆင့်သို့ ရောက်ရှိစေခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  What Is 5S? - Sort, Set in Order, Shine, Standardize, Sustain။
2. ↑  Gapp, R. Fisher, R. Kobayashi, K. 2008. Implementing 5S within a Japanese Context: An Integrated Management System, Management Decision.
3. ↑  Hirano, Hiroyuki. 1988. JIT Factory Revolution: A Pictorial Guide to Factory Design of the Future.
4. ↑  Hirano, Hiroyuki (1995). 5 Pillars of the Visual Workplace. Cambridge, Massachusetts: Productivity Press. ISBN 978 1 56327 047 5
5. ↑  Osada, Takashi (1995). The 5S's: Five Keys to a Total Quality Environment. US: Asian Productivity Organization. ISBN 978 9 28331 115 7
6. ↑  Bicheno, John. New Lean Toolbox: Towards Fast, Flexible Flow. Buckingham: PICSIE.
|  |
| --- |
| **၁၈၈၄** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| မေလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၈၈၀** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |


| မေလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
ပုဂံဆရာတော် (၈၆၀ ခန့် - ၉၂၀ ခန့်)
---------------------------------

သက္ကရာဇ် ၈၈ဝ-ပြည့်နှစ်တွင် ဆရာတော် သျှင်မဟာသီလဝံသ ( ၈၁၅-၈၈ဝ ) ပျံလွန်တော်မူခဲ့၏။
ထိုအခါ ဆရာတော်ရေးသားခဲ့သော ဓမ္မပါလပျို့မှာ ၁၇-ပိုဒ်မျှ ပြီးစီး၍ လက်စတင်းလင်းနှင့်
ကျန်ရစ်သည်။ ထိုပျို့ကို ဆက်လက်၍ ရေးသားဖွဲ့ဆိုသူကား ပုဂံဆရာတော် ဖြစ်သည်။

ဆရာတော် သျှင်မဟာသီလဝံသ ပျံလွန်တော်မူပြီးနောက် အနှစ် ၃ဝ-မျှ လွန်ခဲ့ရာ
ဓမ္မပါလပျို့ကို ဆက်လက်ရေးသားမည့်သူ မရှိဘဲ ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မိုးဗြဲနရပတိလက်ထက်
တွင် ထင်ရှားသော ပုဂံဆရာတော်အား မင်းကျောင်းဆရာတော်၊ ရွှေကျောင်းဆရာတော်စသည်
တို့က ဆက်လက်ရေးသားပါရန် တောင်းပန်လျှောက်ထားကြောင်းကို

> ပြည်ပုဂံ၌၊ လှူခံလှူပေး၊ စည်းဝေးများပြား၊ မင်းသားလေးမည်၊ အမြဲတည်သော၊
> 
> 
> ပြည်ကြီးအချုပ်၊ အစဉ်အုပ်တို့၊ လက်ရုပ်ကော်ရော်၊ သာဓုဘော်ဖြင့်၊ ပူဇော်ကုန်လာ၊ အရိယာ
> ဘုန်းရှိ၊ ခေါင်ထိနှစ်ပါး၊ အထွတ်ထားနှင့်၊ နှစ်ပါးလည်းကောင်း၊ သင်္ဃာပေါင်းဝယ်၊ ဦးခေါင်း
> အတူ၊ မှန်ကင်းထူသို့၊ ဆင်ဖြူသခင်၊ ငါးစီးရှင်ဘ၊ တစ်စီးရသော၊ သီဟတွင်ခေါ်၊ မင်းကျော်
> ဆရာ၊ ထေရ်မြတ်စွာနှင့်၊ ရတနာရွှေကျောင်း၊ ရွှေလောင်းစီးမှတ်၊ ရံပတ်သောင်းသောင်း၊
> ထီးဆောင်းဆယ်စင်း၊ သင်္ဃာမင်းနှင့်၊ ခင်းကျင်းညီညာ၊ အခါခါပင်၊ ပဏ္ဏာအများ၊ ပန်ထွာ
> 
> 
> ငြားသော်၊
> 
> 

ဟု ရေးသား ဖွဲ့ဆို၍ ပြတော်မူခဲ့သည်။

ဤသို့တောင်းပန်ခြင်းကို အရင်းတည်၍ ဓမ္မပါလပျို့ကို ဆက်လက် ရေးသားတော်မူရာ
သက္ကရာဇ် ၉၉၁-ခု၊ သာသနာနှစ် ၂ဝ၉၃-ခုနှစ်တွင် ရေးသား ပြီးစီးခဲ့လေသည်။ ဤသိုကိုရည်၍-

> ဒေသနာတရား၊ အပြီးထားသား၊ ဘုရားသာသနာ၊ သင်္ချာတွက်ဆောင်၊ နှစ်ထောင်ကိုး
> ဆယ်၊ သုံးနှစ်ဝယ်လျှင်၊
> 
> 

ဟူ၍ နိဂုံး၌ မှတ်သား ဖွဲ့ဆိုခဲ့လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑   ရဟန်းစာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ ရေးသားသူ ဘုန်းနွယ်(ရေစကြို)၊ အရှင်ဧသိက(ဘုန်းနွယ်) စာပေရောင်ခြည်ကျောင်း၊ အောင်မြေသာသူဌေးတိုက် ရေစကြိုမြို့။

ဆက်လက်လေ့လာရန်
--------------

၁) စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ မြန်မာစာပေသမိုင်း
လီယွန် ထရော့စကီး
ရုရှားနိုင်ငံ၊ အောက်တိုဘာတော်လှန်ရေးတွင် တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင်ကြီးလီနင်နှင့်အတူ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီးနောက် စတာလင်နှင့် အတိုက်အခံဖြစ်၍၊ ရုရှားနိုင်ငံမှ ပြည်နှင်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသူမှာ လီယွန်တရော့စကီး ဖြစ်လေသည်။ ထရော့စကီး၏ နာမည်ရင်းမှာ **လျက်ဒဗျီးဒဗျစ် ဗရမ်းရှတိုင်** ဖြစ်၏။ 

သူ့ကို ခရစ် ၁၈၇၉-ခုနှစ်တွင် ယူကရိန်းပြည်နယ်၊ ယနဗကာမြို့၌ မွေးဖွားသည်။ ငယ်စဉ်က အိုဒက်ဆာတက္ကသိုလ်တွင် ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ ခရစ် ၁၈၉၈-ခုနှစ်တွင် တော်လှန်ရေးနှင့် စပ်လျဉ်းသော ဆောင်ရွက်ချက်တို့ကြောင့် ဇာဘုရင်အစိုးရက ဖမ်းဆီးထားပြီးနောက်၊ ၁၉ဝဝ-ပြည့်နှစ်တွင် ဆိုက်ဗီးရီးယားသို့ ပို့လေသည်။ သို့ရာတွင် လီယွန် ထရော့စကီးဟူသော အမည်ဖြင့် ဆိုက်ဗီးရီးယားမှ ခိုး၍ ထွက်လာပြီးလျှင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ လန်ဒန်မြို့သို့ သွားရောက်၍ လီနင်နှင့်ပူးပေါင်းကာ တော်လှန်ရေးလုပ်ငန်းတို့ကို အတူတကွ လုပ်လေသည်။ ၁၉ဝ၃-ခုနှစ် တွင် ရုရှားနိုင်ငံပြင်ပမှနေ၍ ရုရှားဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီညီလာခံကို ကျင်းပပေးခဲ့၏။ 

၁၉ဝ၅-ခုနှစ်တွင် ရုရှားသို့ပြန်လာရာ အဖမ်းခံရပြီးနောက် ဆိုက်ဗီးရီးယားသို့ပင် တစ်ဖန် အပို့ခံရပြန်လေသည်။ သို့သော် ဆိုက်ဗီးရီးယားမှ ထွက်ပြေးပြန်၍ ၁၉ဝ၇-ခုနှစ်မှသည် ၁၉၁၄-ခုနှစ်အထိ ဗီယင်နားမြို့တွင် နေထိုင်ပြီးလျှင် ဗော်လရှီဗစ်နှင့် မင်ရှီဗစ် ဝါဒနှစ်ခုတို့၏အကြားဖြစ်သော အလယ်အလတ် ဝါဒကို အများသိအောင် ဖြန့်ချိလျက်ရှိလေသည်။

၁၉၁၄-၁၆ ခုနှစ်အတွင်း ပြင်သစ်နိုင်ငံနှင့် စပိန်နိုင်ငံတို့တွင် လှည့်လည်နေထိုင်ရာ ထိုနိုင်ငံတို့က ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးသဖြင့် အမေရိကန်နိုင်ငံသို့ လာရောက်နေထိုင်ရလေသည်။ ၁၉၁၇-ခုနှစ်တွင်ကား အောက်တိုဘာလ ရုရှားတော်လှန်ရေးကြီးသည် အောင်မြင်ခဲ့ပြီဖြစ်၍ ထရော့စကီးသည် လီနင်နှင့်အတူ အာဏာသိမ်းပိုက်ရေး၌ ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ဆိုဗီယက်ရုရှားနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဖြစ်လာလေသည်။ သို့ရာတွင် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးအဖြစ်ဖြင့် ဂျာမနီနှင့်စေ့စပ်သောကိစ္စ၌ လီနင်၏ အကြံပေးချက်ကို မနာယူဘဲ တင်းမာခဲ့သောကြောင့် စေ့စပ်ရေး၌ အရေးရှုံးနိမ့်ရပြီးလျှင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးရာထူးမှ နုတ်ထွက်ပေးခဲ့ရလေသည်။

ထိုနောက်၌မူကား စစ်ဝန်ကြီးရာထူးကိုယူ၍ ရုရှားတပ်နီတော်ကြီး၏ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကို ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။ ဤသို့ဆောင်ရွက်ရာ၌ တော်လှန်ရေးကို သွေဖည်သောသူတို့အား နိုင်နင်းစွာ နှိပ်ကွပ်ခဲ့လေသည်။ သို့သော် ဝါဒအားဖြင့်ကား ထရော့စကီးသည် လီနင်နှင့် သဘောကွဲလွဲခဲ့၏။ အထူးသဖြင့်ကား လီနင်အနီးတွင်ရှိသော စတာလင်နှင့် သဘောကွဲခဲ့သည်။ ၁၉၂၄-ခုနှစ်တွင် စတာလင် အာဏာရသောအခါ ထရော့စကီးသည် ဝန်ကြီးများအဖွဲ့မှ ပြုတ်ကျလေသည်။ 

၁၉၂၇-ခုနှစ်၌ ထရော့စကီးသည် ဆိုဗီယက် တာကီစတန်ပြည်နယ်သို့ နယ်နှင်ခံရလေသည်။ သို့သော် ထိုနယ်နှင်ခံနေရသည့်အတွင်း ထရော့စကီးသည် စတာလင်နှင့် ဆန့်ကျင်သောလုပ်ငန်းတို့ကို လုပ်မြဲလုပ်နေသဖြင့် ၁၉၂၉-ခုနှစ်တွင် ရုရှားနိုင်ငံမှ လုံးဝနှင်ထုတ်ခြင်းကို ခံရပြန်သည်။ ထိုကာလမှစ၍ ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့နှင့် 
နော်ဝေးနိုင်ငံရှိ မြို့များသို့ လှည့်လည်နေထိုင်ခဲ့ပြီးလျှင်၊ ၁၉၃၇-ခုနှစ်တွင် မက္ကဆီကိုမြို့တော်၌ အခြေစိုက်ခဲ့သည်။ 

၁၉၄ဝ-ပြည့်နှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ဗဲလဂျီယန်လူမျိုးတစ်ဦးက ချောင်းမြောင်း၍ တူနှင့်ထုကာ သတ်ဖြတ်ခြင်းခံရသဖြင့် ကွယ်လွန်လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၅)
ပုဂံမင်းမယ်တော် အုတ်ဂူပြာသာဒ်
-----------------------------

ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင် ဘဝရှင်မင်းတုန်းမင်ကြီး တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပုဂံမင်းနှင့် စကြာဒေဝီမိဖုရားကြီးတို့၏ မယ်တော်အုတ်ဂူဖြစ်သည်။

### တည်နေရာ

မြနန်းစံကျော်ရွှေနန်းတော်ကြီး အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် အတွင်းမြို့ရိုးအတွင်း၊ ရတနာပုံနန်းမြို့၊ အောင်မြေသာစံမြို့နယ်၊ မန္တလေးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် သစ်တပ်၊ အတွင်းမြို့ရိုးနှင့် လ-ပ-ခ စခန်းရုံး၊ အနောက်ဘက်တွင် မြနန်းစံကျော်ရွှေနန်းတော်ကြီး၊ တောက်ဘက်တွင် ကျောက်စာရုံနှင့် ပဟိုရ်စင်၊ မြောက်ဘက်တွင် မင်းတုန်းမင်း အုတ်ဂူပြာသာဒ်နှင့် လောင်းရှည်မိဖုရား ဂူပြာသာဒ်တို့ ရှိသည်။ 

မင်းတုန်းမင်း၊ ပုဂံမင်းမယ်တော်၊ ဆင်ဖြူမရှင်၊ လောင်းရှည်မိဖုရားတို့၏ အုတ်ဂူပြာသာဒ် ပန္နက်ပုံ
### ခေတ်ကာလ

ရတနာပုံခေတ်လက်ရာ ဂူပြာသာဒ်ဖြစ်သည်။

### ထူးခြားချက်

လေးတိုင်စင် ဘုံခုနှစ်ဆင့် ကျွန်းပြာသာဒ်ဖြစ်သည်။ ပြာသာဒ်ရှေ့တွင် ကျောက်စာရှိသည်။

### သမိုင်းအကျဉ်း

ပုဂံမင်းနှင့် စကြာဒေဝီမိဖုရားကြီးတို့၏ မယ်တော်ကို သက္ကရာဇ် ၁၁၅၆ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မင်းတုန်းမင်းနန်းတက်ပြီး မြို့တော်ကို အမရပူရမှ မန္တလေးရတနာပုံသို့ ပြောင်းရွှေ့လာသောအခါ ယောက္ခမဖြစ်သူ စကြာဒေဝီမိဖုရားခေါင်ကြီး၏မယ်တော်လည်း လိုက်ပါလာခဲ့သည်။ ထို့နောက် သမီးတော် စကြာဒေဝီမိဖုရားခေါင်ကြီးထက် နှစ်နှစ်စောကာ ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင် နတ်ပြည်စံခဲ့သည်။ နတ်ပြည်စံပြီးနောက် အလောင်းတော်ကို မီးရှို့ပြာချကာ ဘုံငါးဆင့် ကျွန်းပြာသာဒ်ဖြင့် တည်ဆောက် မြှုပ်နှံခဲ့သည်။

### အမျိုးအစား

ကျွန်းသစ်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော ဘုံခုနှစ်ဆင့်ပြာသာဒ်ဖြစ်သည်။

### လက်ရှိအခြေအနေ

နန်းတွင်းတွင်ရှိသော ဆွေတော်မျိုးတော်တို့၏ သင်္ချိုင်းပြာသာဒ်များအနက် တောက်ဘက်အကျဆုံး ပြာသာဒ်ဖြစ်သည်။ ကျွန်းသားတိုင်လုံးဖြင့် လေးတိုင်စင်ခံပြီး တည်ဆောက်ထားသည့် ဘုံခုနှစ်ဆင့် ပြာသာဒ်ဖြစ်သည်။ အောက်ခြေတွင် အုတ်ခုံခင်းထားပြီး တိုင်ပတ်လည်တွင် သပြူဖောက်ဇာများ ကာရံထားသည်။ အမွှမ်းပန်းများမှာ အပြည့်အစုံကျန်ရှိနေသေးပြီး ဆေးနီညိုများ သုတ်ထားသည်။ ပြာသာဒ်၏ အနောက်မြောက်ထောင့်တွင် အနည်းငယ်အိကျနေသဖြင့် ထောက်ကန်ထိန်းသိမ်းထားသည်။ ပြာသာဒ်၏ အရှေ့တွင် ပုဂံမင်းမယ်တော်၏ အမိုင်းအချက်အလက်ကျောက်စာ စိုက်ထူထားပြီး အုတ်ဝင်းတံတိုင်း ကာရံထိန်းသိမ်းထားသည်။

### ထိန်းသိမ်းမှု

ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ ရှေးဟောင်းသုတေသန၊ အမျိုးသားပြတိုက်နှင့် စာကြည့်တိုက်ဦးစီးဌာနက ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားသည်။

### အကိုးအကား

1. ↑  မန္တလေးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အအုံများမှတ်တမ်း၊ အမှတ် (၁)၊ ရှေးဟောင်းသုတေသန၊ အမျိုးသားပြတိုက်နှင့် စာကြည့်တိုက်ဦးစီးဌာန၊ ဒုကြိမ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၁။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဇရာမရဏမှ သင်္ခါရအထိ (၁၁)ပါးသော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဓမ္မတို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၌ သစ္စဉာဏ် မဂ်ဉာဏ် ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်တို့ဖြစ်ပုံ အတိတ် ကာလ, အနာဂတ်ကာလ သမဏ, ဗြာဟ္မဏများသည် ဤပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဓမ္မတို့၌ ငါဘုရား ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိသလို သစ္စဉာဏ်, မဂ်ဉာဏ်, ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်တို့ဖြင့် သိကြသည်။ ဓမ္မဉာဏဟူသော မဂ်ဉာဏ်, အနွယဉာဏဟူသော ပစ္စဝေက္ခဏာ ဉာဏ်(၂)ပါး သန့်ရှင်း စင်ကြယ်ဖြူစင်သော အရိယာသာဝကကို ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္န, ဒဿနသမ္ပန္န, အာဂတော ဣမံ သဒ္ဓမ္မံ, ပဿတိ ဣမံ သဒ္ဓမ္မံ, သေက္ခဉာဏေန သမန္နာဂတ, ဓမ္မသောတသမာပန္န, အရိယနိဗ္ဗေဓိကပည, အမတဒွါရံ အာဟစ္စ တိဋ္ဌတိပုဂ္ဂိုလ်ဟု ဆိုအပ်ပုံကို ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဓမ္မ တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ အကျယ်ဝေဖန်၍ ဉာဏဝတ္ထု(၄၄)ပါးတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ သိသင့်သော အဓိပ္ပါယ်များကို အကျယ်ဖွင့်ဆို ထားပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၁၊၂၈၈-၂၉၀။ သံ၊မြန်၊၁၊၂၇၄-၇။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၆၂။ သံ၊ဋီ၊၂၊၇၇-၉။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-နိဒါနသံယုတ္တ၊ ၄-ကဠာရခတ္တိယဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
၂၀၁၀-လျူရှောင်ဘို (တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ)

၂၀ဝ၆-မိုဟာမက်ယူနွတ် (ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ) Muhammad Yunus, Bangladesh

၂၀ဝ၃-ရှီရင်အီဘာဒီ (အီရန်) Shirin Ebadi , Iran

၂၀ဝ၀-ကင်ဒေးဂျုံ (တောင်ကိုးရီးယားနိုင်ငံ) Kim Dae Jung , South Korea

၁၉၉၆-ကာလော့စ် ဖီလီပီ ဇမ်မီနစ်ဘဲလို Carlos Filipe Ximenes Belo နှင့် ဂျိုဆေးရာမို့စ်ဟောတာ (အရှေ့တီမောနိုင်ငံ) José Ramos-Horta, East Timor

၁၉၉၄-ယာစာအာရာဖတ် Yasser Arafat, ရှီမွန်ပဲရက် Shimon Peres, ရစ်ဇတ်ခ်ရာဘင် Yitzhak Rabin (ပါလက်စတိုင်းနှင့်အစ္စရေး) Palestinian Authority , Israel

၁၉၉၁-အောင်ဆန်းစုကြည် (မြန်မာနိုင်ငံ) Aung San Suu Kyi ,Myanmar

၁၉၈၉-တင်းဇင်းဂျရတ်စို၊ ၁၄-ဆက်မြောက် ဒလိုင်းလားမား(တိဘက်)Tenzin Gyatso, the 14th Dalai Lama Tibet

၁၉၇၉-မာသာ ထရီဆာ (အယ်ဘေးနီးယား-အိန္ဒိယနိုင်ငံ) Mother Teresa, Albania, India

၁၉၇၈-မိုဟာမက် အန်ဝါအယ်လ်ဆာဒတ် Mohamed Anwar Al-Sadat, မီနာကမ်ဘီဂင် Menachem Begin (အီဂျစ်နှင့်အစ္စရေး) Egypt and Israel

၁၉၇၄-အီစာကူဆာတို (ဂျပန်နိုင်ငံ) Eisaku Sato , Japan,

၁၉၇၃-လီဒတ်သို (ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ) LeDuc Tho ,Vietnam.

ကျမ်းကိုး
---------

သုတေသန သရုပ်ပြ အဘိဓာန်၊ ၂၀ဝ၇။
|  |
| --- |
| **၁၈၉၁** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| နိုဝင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
နတ်မြစ်
နတ်မြစ်မြင်ကွင်း
နတ်မြစ်သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့အကြားတွင် နှစ်နိုင်ငံနယ်နမိတ် စည်းအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော မြစ်ဖြစ်သည်။ နတ်မြစ်ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် **Naf River**၊ ရခိုင်ဘာသာဖြင့် နတ်မြစ်၊ ဘင်္ဂါလီဘာသာဖြင့် : নাফ নদী(အသံထွက်-နတ်နဒီ) ဟူ၍ အသီးသီးခေါ်ဆိုကြသည်။ ၎င်းမြစ်သည် ကို့စ်ဘဇာ ပြည်နယ် အရှေ့တောင်ဘက်အစွန်ဆုံးမှ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ပြည်နယ် တစ်လျောက်လုံးတွင် တည်ရှိပိုင်းခြားထားသည်။ ထိုမြစ်သည် ရခိုင်ရိုးမတောင်တန်းမှ မြစ်ဖျားခံလာကာ အရှေ့တောင်ဘက် ပြည်နယ်များ၏ နယ်ခြားစည်းအဖြစ် စီးဆင်းလာပြီး ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ မြစ်ဝှမ်းအကျယ်မှာ ၁.၆၁ ကီလိုမီတာမှ ၃.၂၂ ကီလိုမီတာခန့်ရှိသည်။ မြစ်သည်ဒီရေ၏အကျိုးသက်ရောက်မှုကိုလည်း ခံရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ စစ်တွေမြို့အရှေ့ဘက် ကမ်းပါးအဖြစ် နှင့် ကို့စ်ဘောက်ဇာပြည်နယ် တက်နက် သည် အနောက်ဘက် မြစ်ကမ်းပါးအဖြစ်ရှိနေကြသည်။ မြစ်၏ယေဘူယျအနက်မှာ ၁၂၈ ပေ(၃၀မီတာ) နှင့် အနက်ဆုံးနေရာတွင် ပေ ၄၀၀ (၁၂၀ မီတာ) အထိရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ 

မိုင် ၅၀ မျှ ရှည်သည်။ ဒီရေသည် ၄၅ မိုင်အထိ ရောက်သည်။ မြစ်ဝမှ ၂၄ မိုင်တွင် မြို့သစ်ချောင်းက စီးဝင်သည်။ ရခိုင်ဘက်ကမ်းတွင် ဒီရေချောင်းမြောင်း ပေါများသည်။ ဒီရေ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် စပါးဖြစ်ထွန်းမှုနည်းသဖြင့် ငတ်မြစ်ဟု တွင်ခဲ့သည်။ နတ်မြစ်မှ အနောက်ဘက်ရှိ ရခိုင်ကိုးကွယ်မှုဝင် နတ်တောင်ကို အစွဲပြုထားသည်။ နတ်မြစ်သည် ပုဇွန်မွေးမြူခြင်းကြောင့် ထင်ရှားလာသည်။ မြစ်ဝတွင် ရှင်မဖြူကျွန်း ရှိသည်။

  

ရှင်မဖြူကျွန်းသည် နတ်မြစ်ဝတွင် တည်ရှိနေပြီး သမိုင်းကြောင်းအရ ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ် ဖြစ်ပွားရန်အတွက် ဆုံးဖြတ်ချက်များ ချက်ချင်း ဆိုသလိုချမှတ်ရေးနှင့် အရေးကြီးသည့်အခန်းတွင် ပါဝင်အသုံးတော်ခံခဲ့သည့် နေရာလည်းဖြစ်သည်။
စက်မှုတော်လှန်ရေး နှင့် အနာဂတ်
**အင်ဒပ်စထရီ ၄.၀** (Industry 4.0) ဆိုသည်မှာ ကုန်ထုပ်လုပ်ရေး နည်းပညာများ၌ လက်ရှိ ဖြစ်ပေါ်နေသော အော်တိုမေးရှင်းနှင့် အချက်အလက် ဖလှယ်ခြင်း တို့ကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် ဆိုင်ဘာ-ရူပစနစ် ၊ အင်တာနက်ချိတ်ဆက် ပစ္စည်းများ၊ မိုးတိမ်ကွန်ပျူတင်း၊  နှင့် သိမြင်မှု ကွန်ပျူတင်း တို့ ပါဝင်သည်။ အင်ဒပ်စထရီ ၄.၀ အားအများစုက စတုတ္ထမြောက် စက်မှုတော်လှန်ရေးဟု အမည်ပေးထားကြသည်။

အင်ဒပ်စထရီ ၄.၀ သည် "စမတ်ကျသော စက်ရုံ" ဟု ခေါ်သော အရာကို ဖန်တီးပေးသည်။ စမတ်ကျသော စက်ရုံ၏ အပိုင်းလိုက် ခွဲခြားထားသော အစိတ်အပိုင်းများတွင်၊ ဆိုင်ဘာ-ရူပစနစ်သည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်များကို စောင့်ကြည့်ပြီး၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်များ၏ ပုံတူကို ဆော့ဖ်ဝဲလ်စနစ် အတွင်း ဖန်တီးပြီး တစ်နေရာတည်းမှ ဆုံးဖြတ်ချက်ချခြင်း မဟုတ်ဘဲ နေရာပေါင်းများစွာမှ ဆုံးဖြတ်ချက်ချခြင်းကို လုပ်ဆောင်သည်။ အင်တာနက်ချိတ်ဆက် ပစ္စည်းများ ပေါ်တွင် ဆိုင်ဘာ-ရူပစနစ်များသည် အချင်းချင်း အတွင်းထဲတွင် ဆက်သွယ်ကြသလို အဖွဲ့အစည်းတလျှောက်တွင်လည်း ဆက်သွယ်၍ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ကြပြီး လူသားများနှင့်လည်း ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ကြသည်။.

ကိုးကား
-------

1. ↑  Hermann, Pentek, Otto, 2016: Design Principles for Industrie 4.0 Scenarios, accessed on 4 May 2016
2. ↑  Jürgen Jasperneite:*Was hinter Begriffen wie Industrie 4.0 steckt Archived 1 April 2013 at the Wayback Machine.* in *Computer & Automation*, 19 December 2012 accessed on 23 December 2012
3. ↑  Kagermann, H. W. Wahlster and J. Helbig, eds. 2013: Recommendations for implementing the strategic initiative Industrie 4.0: Final report of the Industrie 4.0 Working Group
4. ↑  Heiner Lasi, Hans-Georg Kemper, Peter Fettke, Thomas Feld, Michael Hoffmann: Industry 4.0. In: Business & Information Systems Engineering 4 (6), pp. 239-242