ချင်းတွင်းခရိုင် (အထက်)
-----------------------

အထက်ချင်းတွင်းခရိုင်သည် ချင်းတွင်းမြစ်၏ အလယ်ပိုင်း 
ဒေသဖြစ်၍ ခရိုင်၏ မြောက်ဘက်တွင် နာဂတောင်တန်းခရိုင်၊ 
အရှေ့ဘက်တွင် ကသာနှင့် ရွှေဘိုခရိုင်များ၊ တောင်ဘက်တွင် 
အောက်ချင်းတွင်းခရိုင်နှင့် ပခုက္ကူခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် 
ချင်းဝိသေသတိုင်းနှင့် မဏိပူရပြည်နယ်၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ရှိသည်။ 
ချင်းတွင်းမြစ်သည် အထက်ချင်းတွင်းခရိုင်ကို မြောက်မှတောင် 
သို့ ဖြတ်၍စီးဆင်းသည်။ ယခင်က ယင်းခရိုင်အတွင်း ဟုမ္မလင်း 
မြို့နယ်၊ ဇင်ဂလိန်ခန္တီးစော်ဘွားနယ်နှင့် သောင်သွပ်စော်ဘွားနယ် 
၂ နယ်ကို နာဂတော်တန်းခရိုင်တွင်းသို့ ပေါင်းစပ်သွတ်သွင်း 
ထားသည်။ ချင်းတွင်းမြစ်ဝှမ်းနှင့် မြစ်သာမြစ်ဝှမ်း၊ ကဘော် 
တောင်ကြားတို့မှအပ တောင်များ တောများ ထူထပ်သောခရိုင် 
ဖြစ်သည်။ ကသာခရိုင်နှင့် အထက် ချင်းတွင်းခရိုင်ကြားတွင် 
ဗြုတောင်တန်းရှိသည်။ ချင်းတွင်းမြစ်နှင့် ယင်း၏မြစ်လက်တက် 
ဖြစ်သော မြစ်သာမြစ်တို့၏ အကြားတွင် ပုံညာတောင်သည် 
ရှည်လျားသော တောင်တန်းဖြစ်သည်။

ရာသီဥတုမှာ ခရိုင်တောင်ပိုင်းတွင် အနည်းငယ်ပူပြင်းသော် 
လည်း မြောက်ပိုင်းတွင် အပူအအေးမျှတ၏။ ဥတ္တရယဉ်စွန်း 
တန်းသည် အထက်ချင်းတွင်းခရိုင်ကို အလယ်လောက်က ဖြတ် 
၏။ ပျမ်းမျှမိုးရေချိန် ၆၇ လက်မခန့် ရွာသွန်းသည်။

ဤခရိုင်တွင် သစ်တောများ ထူထပ်၍ ပျဉ်းကတိုး၊ ပျဉ်းမ၊ 
အင်ကြင်း၊ သစ်ယာ၊ ယမနေ၊ အင်၊ ကညင်၊ သစ်စေး နှင့် 
ကျွန်းပင်များ ပေါက်ရောက်၏။ ဤခရိုင်ထွက်ကုန်များမှာ 
အထူးကြီးမား၏။ အချို့ ကျွန်းပင်၏ အချင်းမှာ ၆ ပေမျှ 
ရှိတတ်၏။

ဤခရိုင်တွင် တွေ့ရှိနိုင်သော တွင်းထွက်ပစ္စည်းများမှာ ရွှေ၊ 
ပတ္တမြား၊ နီလာ၊ ကျောက်စိမ်း၊ ပယင်းနှင့် ကျောက်မီး 
သွေးများ ဖြစ်၏။ ဤခရိုင်မှ ရေနံလည်း ထွက်လေသည်။ 
ကျောက်မီးသွေးကို အကြီးအကျယ် တူးဖော်ခြင်းမရှိသေးချေ။ 
သို့သော် မကြာသေးမီက မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရသည် 
ကလေးဝမြို့နှင့် ၄ မိုင်ကွာ သစ်ခြောက်အရပ်၌ သက်ရင့် 
ကျောက်မီးသွေးတွင်းကို တွေ့ရှိရသဖြင့် စတင်တူးဖော် 
လုပ်ကိုင်နေပြီ ဖြစ်၏။

အထက်ချင်းတွင်းခရိုင်တွင် ထင်ရှားသော အိမ်တွင်းမှု 
လုပ်ငန်းတစ်ရပ်မှာ ယောပုဆိုးရက်သည့်လုပ်ငန်းပင် ဖြစ်သည်။
ဤခရိုင်မှ ဆန်းစပါးအသင့်အတင့်ထွက်၍ နှမ်း၊ ဆေး၊ 
ပဲနှင့် ဝါ အနည်းငယ်ထွက်၏။ လူနေအိမ်ခြေ နည်းပါး၏။
မြန်မာမင်းတို့လက်ထက်တွင် အထက်ချင်းတွင်းခရိုင်ကို 
ခန်းပတ်ဝန်က အုပ်ချုပ်ခဲ့၏။ အင်္ဂလိပ်မြန်မာ တတိယစစ်ပွဲ 
ဖြစ်သည်မှစ၍ အထက်ချင်းတွင်းခရိုင်သို့ ဗြိတိသျှများ တစ်စစ 
ဝင်ရောက်ခဲ့လေသည်။ ထိုသို့ ဝင်ရောက်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်တွင် 
ပုန်ကန်ထကြွမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့၏။ ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၈၈၈ ခုနှစ်တွင် 
ရွှေဂျိုးဖြူမင်းသား၏ နောက်လိုက်ဖြစ်သော ဗိုလ်စကားသည် 
မင်းကင်းတွင် ထကြွလေသည်။ ထိုနှစ်မှာပင် ချင်းတွင်းနယ်ကို 
အောက်ချင်းတွင်းခရိုင်၊ အထက်ချင်းတွင်းခရိုင်ဟူ၍ ၂ ပိုင်းခွဲပြီး 
လျှင် အောက်ချင်းတွင်းခရိုင်အဖို့ မုံရွာမြို့ကို၎င်း၊ အထက် 
ချင်းတွင်းခရိုင်အဖို့ ကင်းတပ်မြို့ကို၎င်း ခရိုင်ရုံးစိုက်မြို့ကြီးများ 
အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ကလေးမြစ်ဝှမ်းတစ်ဝိုက်တွင်လည်း 
ထကြွမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့၏။ မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်းကို ဗြိတိသျှ 
တို့ အုပ်ချုပ်စဉ် ကလေးနယ်စော်ဘွားသည် မိမိ၏တူတော်သူ 
ပါကြီးဆိုသူနှင့် မသင့်မမြတ်သောကြောင့် အချင်းချင်းတိုက်ခိုက် 
လျက်ရှိ၏။ ထိုအချက်ကို အခွင့်ကောင်းယူ၍ စီယင်ချင်း၊ 
စုတ်တေးချင်းနှင့် ကန်ဟောင်ချင်းတို့သည် ထကြွကြကာ 
ကလေးနှင့် ကဘော်မြစ်ဝှမ်းများကို တိုက်ခိုက်ကြ၏။ ၁၈၈၈ 
ခုနှစ်နှင့် ၁၈၈၉ ခုနှစ်များတွင် အပြင်းအထန် နှိပ်ကွပ်ခံရသော် 
လည်း ကဘော်မြစ်ဝှမ်းတွင်မူ အတိုက်အခိုက်မလျော့ခဲ့ချေ။

၁၈၉ဝ၊ ၉၁ ခုနှစ် ဝန်းသိုပုန်ကန်ထကြွမှုတွင် ဗိုလ်လေး 
ခေါ် ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးသည် ဟုမ္မလင်းမြို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ 
သည်။ ထိုအချိန်အတွင်း ဗြိတိသျှတို့၏ အာဏာသည် ခရိုင်၏ 
မြောက်ဘက်အထိ ပျံ့နှံ့ခဲ့ပြီးဖြစ်ရာ ဟုမ္မလင်းအထက်မိုင် ၅ဝ 
ကွာ ထမန်းသီးတွင် စစ်ရဲဌာနတစ်ခုထားရှိလျက် ထကြွသော 
ချင်းများကို နှိမ်နင်းခဲ့၏။ ၁၈၉၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ လက် 
အောက်ခံ ချင်းများနှင့် လက်အောက်ခံမဟုတ်သော ချင်းများကို 
ခွဲခြားထားနိုင်ရန် အထက်ချင်းတွင်းခရိုင်၏ အနောက်မြောက် 
ဘက်တွင် နယ်နိမိတ်မှတ်တိုင်များ စိုက်ထူခဲ့လေသည်။ ထိုအခါ 
မှစ၍ ပုန်ကန်ထကြွမှုများ မပေါ်တော့ဘဲ ငြိမ်းအေးခဲ့၏။ 

  

အထက်ချင်းတွင်းခရိုင်တွင် ကူးသန်းသွားလာရေးအတွက် 
ချင်းတွင်းမြစ်လက်တက်များနှင့် မော်တော် ကားလမ်းများကို 
အသုံးပြု၏။ စစ်တောင်းရွာမှ တမူးမြို့ကို ဖြတ်၍ မဏိပူရသို့ 
၎င်း၊ ကလေးဝနှင့် ကလေးမြို့မှ တမူးသို့၎င်း လမ်းများရှိသည်။ 
ချင်းတောင်တန်းရှိ ဖလမ်းမြို့သို့ ကလေးဝမှ ယခုအခါ ကား 
လမ်းဖောက်လုပ်ထားသည်။ ကလေးဝမှ မြစ်သာမြစ်ဝှမ်းအတိုင်း 
ပခုက္ကူခရိုင် ဂန့်ဂေါ၊ ထီးလင်းအထိ လမ်းပေါက်သည်။ 

ကလေးဝအောက်ဘက် ချင်းတွင်းတဘက်ကမ်းရှိ ရွှေကျင်မှ 
ရွှေဘိုခရိုင် ရေဦးမြို့နယ်အထိ လမ်းရှိသည်။ ဖောင်းပြင်မှ 
ဟုမ္မလင်းအထိလည်း လမ်းရှိသည်။ ပန်းသာမှ တောင်ဘက်သို့ 
ဖောက်သောလမ်းသည် ပြင်ကိုင်းတွင် ရေဦးလမ်းနှင့် ဆက်မိ 
သည်။ ရန်ကုန်မှ ကလေးမြို့သို့ လေယာဉ်ပျံနှင့် သွားနိုင်သည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ မော်လိုက်၊ ကလေးဝ၊ 
မင်းကင်း၊ ကလေးမြို့၊ တမူးနှင့် ဖောင်းပြင် မြို့ ၆ မြို့ရှိသည့် 
လူဦးရေမှာ ၁၃,၁၄ဝ ယောက်ဖြစ်၏။ နေထိုင်သူများတွင် 
မြန်မာလူမျိုးမှာ အများဆုံးဖြစ်၍ ရှမ်း၊ တရုတ်၊ ကုလားနှင့် 
ကဒူး၊ ကနန်းလူမျိုးများလည်းရှိလေသည်။

အထက်ချင်းတွင်းခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မော်လိုက်မြို့ 
ဖြစ်သည်။ ခရိုင်ကို မော်လိုက်နှင့် ကလေးဝဟု ၂ နယ်ခွဲထား 
သည်။ မော်လိုက်နယ်ပိုင်တပိုင်တွင် မော်လိုက်မြို့နယ်၊ ဖောင်း 
ပြင်မြို့နယ်၊ တမူးမြို့နယ် ၃ နယ် ရှိသည်။ ကလေးဝနယ်ပိုင် 
တစ်ပိုင်တွင် ကလေးဝမြို့နယ်၊ ကလေးမြို့နယ်၊ မင်းကင်း 
မြို့နယ်ဟု မြို့နယ် ၃ နယ် ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)

  


| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး |
| --- |
| **မြို့တော်**: မုံရွာမြို့
**၃၇ မြို့နယ်**၊ **၅၁ မြို့** |
| ကလေးခရိုင် | 
* ကလေးမြို့နယ်
* ကလေးဝမြို့နယ်
* မင်းကင်းမြို့နယ်

 |  |
| ကသာခရိုင် | 
* ကသာမြို့နယ်
* ထီးချိုင့်မြို့နယ်
* ဗန်းမောက်မြို့နယ်
* အင်းတော်မြို့နယ်

 |
| ကောလင်းခရိုင် | 
* ကောလင်းမြို့နယ်
* ပင်လယ်ဘူးမြို့နယ်
* ဝန်းသိုမြို့နယ်

 |
| ကန့်ဘလူခရိုင် | 
* ကန့်ဘလူမြို့နယ်
* ကျွန်းလှမြို့နယ်
* ရေဦးမြို့နယ်
* တန့်ဆည်မြို့နယ်

 |
| ခန္တီးခရိုင် | 
* ခန္တီးမြို့နယ်
* ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်

 |
| စစ်ကိုင်းခရိုင် | 
* စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
* မြင်းမူမြို့နယ်
* မြောင်မြို့နယ်

 |
| တမူးခရိုင် | 
* တမူးမြို့နယ်

 |
| မုံရွာခရိုင် | 
* ချောင်းဦးမြို့နယ်
* ဘုတလင်မြို့နယ်
* မုံရွာမြို့နယ်
* အရာတော်မြို့နယ်

 |
| မော်လိုက်ခရိုင် | 
* ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
* မော်လိုက်မြို့နယ်

 |
| ယင်းမာပင်ခရိုင် | 
* ကနီမြို့နယ်
* ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်
* ပုလဲမြို့နယ်
* ယင်းမာပင်မြို့နယ်

 |
| ရွှေဘိုခရိုင် | 
* ခင်ဦးမြို့နယ်
* ဒီပဲယင်းမြို့နယ်
* ရွှေဘိုမြို့နယ်
* ဝက်လက်မြို့နယ်
* တန့်ဆည်မြို့နယ်
* ရေဦးမြို့နယ်

 |
| နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ | 
* နန်းယွန်းမြို့နယ်
* လဟယ်မြို့နယ်
* လေရှီးမြို့နယ်

 |
| မြို့များ | 
* ကနီမြို့
* ကန့်ဘလူမြို့
* ကလေးမြို့
* ကလေးဝမြို့
* ကသာမြို့
* ကောလင်းမြို့
* ကျောက်မြောင်းမြို့
* ကျွန်းလှမြို့
* ခင်ဦးမြို့
* ခန္တီးမြို့
* ခမ်းပါတ်မြို့
* ချောင်းဦးမြို့
* စစ်ကိုင်းမြို့
* စိုင်ပြင်မြို့
* ဆားလင်းကြီးမြို့
* ဆားတောင်မြို့
* ဆွမ္မရာမြို့
* ဇီးကုန်းမြို့
* တန့်ဆည်မြို့
* တမူးမြို့
* ထန်ပါခွေမြို့
* ထီးချိုင့်မြို့
* ဒီပဲယင်းမြို့
* ဒုံဟီးမြို့
* နန်းယွန်းမြို့
* ပင်လယ်ဘူးမြို့
* ပန်ဆောင်မြို့
* ပုလဲမြို့
* ဖောင်းပြင်မြို့
* ဗန်းမောက်မြို့
* ဘုတလင်မြို့
* မင်းကင်းမြို့
* မုံရွာမြို့
* မိုပိုင်းလွတ်မြို့
* မိုဝိုင်းလွှတ်မြို့
* မော်လိုက်မြို့
* မော်လူးမြို့
* မြင်းမူမြို့
* မြို့သစ်မြို့
* မြောင်မြို့
* ယင်းမာပင်မြို့
* ရေဦးမြို့
* ရွှေပြည်အေးမြို့
* ရွှေဘိုမြို့
* လဟယ်မြို့
* လေရှီးမြို့
* ဝက်လက်မြို့
* ဝန်းသိုမြို့
* ဟုမ္မလင်းမြို့
* အင်းတော်မြို့
* အရာတော်မြို့

 |

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ |
| --- |
| ပြည်နယ်များ | 
* ကချင်
* ကယား
* ကရင်
* ချင်း
* မွန်
* ရခိုင်
* ရှမ်း

 | မြန်မာနိုင်ငံ |
| တိုင်းဒေသကြီးများ | 
* စစ်ကိုင်း
* တနင်္သာရီ
* ပဲခူး
* မကွေး
* မန္တလေး
* ရန်ကုန်
* ဧရာဝတီ

 |
| ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများ | 
* ကိုးကန့်
* ပလောင်
* ပအိုဝ်း
* ဓနု
* နာဂ

 |
| ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း | 
* ဝ

 |
| ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ | 
* နေပြည်တော်

 |