recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ရုက္ခဗေဒ အလိုအားဖြင့် ဒေါက်ခွပင် (စပင်းနစ်ပင်၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ - Spinach) သည် စပင်နေးစီးအိုလာရေးစီး(spinacia oleracea) ဖြစ်၍ 'ကီနိုပိုအေးစီး'မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ရှေးအခါကပင် အာရပ်လူမျိုးများသည် ဒေါက်ခွပင်များကို ဆေးဝါးအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ဥရောပတိုက်၌လည်း ရှေးအခါကပင် စပင်းနစ် ခေါ် ဒေါက်ခွရွက်ကို ဟင်းသီးဟင်းရွက် တစ်မျိုးအဖြစ် ပွဲလမ်းသဘင်နေ့များတွင် အမြတ်တနိုးထား၍ စားသုံးခဲ့ကြသည်။

ဒေါက်ခွပင်သည် လျင်မြန်စွာ ကြီးထွားနိုင်သေ တစ်နှစ်ခံ ပင်မျိုး ဖြစ်သည်။ အစေ့များကို စိုက်ပျိုးပြီးနောက် ရက်ပေါင်း ၄ဝ မှ ၅ဝ အတွင်း ကောင်းစွာ ကြီးထွားနိုင်သည်။ စပင်းနစ်ပင်၏ အရွက်များမှကြီး၍ထူပြီးလျှင် အရည်ရွှမ်းသည်။ အရွက်များကို အစိမ်းလိုက်သော်လည်းကောင်း၊ ချက်ပြုတ်၍သော်လည်းကောင်း စားသုံးကြသည်။ စားရာ၌ အနည်းငယ် ဝမ်းသက်တတ်သည်။ 

ဒေါက်ခွပင် အရွက်ထဲ၌ ဗီတာမင်ဘီဓာတ်လည်း အတော်အတန် ပါရှိပေသည်။ မျက်စိအားကောင်းစေခြင်း၊ ဆံပင်ကျွတ်ခြင်းမှကာကွယ်နိုင်ခြင်း၊ ညဘက်အိပ်ပျော်စေခြင်း၊ ခုခံအားမြင့်စေခြင်း စသောအကျိုးကျေးဇူးများလည်း ရရှိနိုင်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)
3. ↑  Dr. Thin Yadanar @ Frances (28 March 2019)။ ဟင်းနုနွယ်စားခြင်းရဲ့ အံ့မခန်း အာနိသင်များ ။ ။။
`ဒေဝေါ´ဆိုသည်မှာ မိုးနတ်သားကိုရည်ညွှန်းပြောလိုရင်းဖြစ်ကြောင်း မိုးရွာတော့မည်ဖြစ်ကြောင်း မိုးကြီးလေကြီးကျလာနိုင်ကြောင်း အချင်းချင်းသတိပေးပြောကြားရာတွင် သုံးစွဲခဲ့ကြောင်း မြန်မာ့ရိုးရာပုံပြင်တစ်ပုဒ်ကြောင့်သိရသည်။

ဒေဝေါပုံပြင်
------------

တောင်သူကြီးတစ်ဦးက သားသမီးများကို ဒေဝေါလာတော့မည် သိမ်းဆည်းစရာအလုပ်များကိုသွက်သွက်လုပ်ကြဟု နှိုးဆော်သတိပေးသည်။
တောင်သူကြီး၏နွားများကိုညအမှောင်ရောက်လျှင်ဝင်ဆွဲရန်ခြုံခိုစောင့်နေသည့် ကျားတစ်ကောင်က ရေးကြီးသုတ်ပျာသိမ်းဆည်းကြသူများ၏အပြုအမူကြောင့် `ဒေဝေါ´ဆိုသည်မှာကြောက်စရာ သတ္တဝါတစ်ကောင်ဖြစ်မည်ဟုတွေးထင်သည်။
ထို့အတူလယ်ယာထွက်ကုန်များခိုးယူရန် သစ်ပင်တစ်ပင်ပေါ်မှစောင့်ဆိုင်းနေသော သူခိုးကလည်း ကျားကဲ့သို့ပင်တွေးမိသည်။
ကြောက်စိတ်ကိုယ်စီဖြင့်အခွင့်အခါရောက်အောင်စောင့်ဆိုင်းနေကြစဉ် သူခိုးက ကျားအပေါ် ပြုတ်ကျပြီးခွစီးလိုက်သလိုဖြစ်သွားသည်။
ကျားကငါ့အပေါ်`ဒေဝေါ´ခုန်ချလေပြီဟု ကြောက်လန့်တကြားထွက်ပြေးသလိုသူခိုးကလည်းဆွဲမိဆွဲရာကျား၏နားရွက်ဆွဲမိရင်းထိတ်လန့်စွာဖြင့် တစ်ညလုံးလိုက်ပါနေရသည်ဆို၏။
နံနက်အလင်းရောင်ထွက်ပြူလာမှအခြေအနေကိုဦးစွာရိပ်မိသောသူခိုးက သစ်ပင်တစ်ပင်၏ကိုင်းကိုတွဲခိုကာပြေးလွှားနေဆဲကျားပေါ်မှနေရစ်ခဲ့သည်။
ကျားရန်ကိုကြောက်သဖြင့်သစ်ခေါင်းတွင်းဝင်ပုံးနေခဲ့သည်။
ကျား၏အံ့ဩဖွယ်အတွေ့အကြုံကို စပ်စုသိရှိရသောမျောက်က ဆက်လက်စူးစမ်းလိုသဖြင့် ထွက်မပြေးကြစတမ်းသဘောတူညီချက်ဖြင့် အမြီးချင်းချည်နှောင်ကာ ဒေဝေါဆင်းကျန်ရစ်သည်ဟူသောသစ်ပင်ရှိရာပြန်သွားကြသည်။
ဒေဝေါ၏အရိပ်အခြေကိုမတွေ့သဖြင့် သစ်ခေါင်းအတွင်းသို့ တုတ်တစ်ချောင်းဖြင့်ဦးစွာထိုးကြည့်ရာ သူခိုးက တုတ်ကိုဆွဲယူထားလိုက်သည်။
ဆက်လက်၍မျောက်က ချည်နှောင်ထားသောအမြီးဖြင့်သစ်ခေါင်းအတွင်းထိုးသွင်းစူးစမ်းပြန်ရာ သူခိုးကအမြီးကိုဆွဲ၍ တုတ်ဖြင့်ထိုးလွှတ်သည်ဆို၏။
ထိုအခါမျောက်လည်း နာကျင်ထိတ်လန့်စွာဖြင့် ဒေဝေါမဟုတ်ဘူး မြီးဆွဲဒုတ်ထိုးဟ ဟုအော်ဟစ်လေရာ နဂိုကပင်ကြောက်လန့်နေသောကျားလည်းထွက်ပြေးပြန်သဖြင့် ဒရွတ်တိုက်ပါသွားသောမျောက်မှာသေပွဲဝင်ရရှာသည်ဟု ဆိုလေသည်။
ထိုအခါမှစ၍ ရှေ့နောက်ဆင်ခြင်စဉ်းစားမှုမရှိပဲ ကမန်းကတန်း အလျှင်အမြန် လုပ်ကိုင်တတ်ကြသူများကို မီးဆွဲဒုတ်ထိုး(ဖြစ်အောင်)မလုပ်နှင့်ဟု ဆုံးမတတ်သလို `ဒေဝေါ´ဆိုသည်မှာလည်း မသိနားမလည်သူများအတွက် ကြောက်ရွံ့ထိတ်လန့်စရာဖြစ်ခဲ့ဖူးကြောင်း သိမှတ်ကြသည်။
ဝစ္စလဝါ ရှင်ဘော့စကာ မှာ ပိုလန်နိုင်ငံသူ စာရေးဆရာမတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ကဗျာ၊ အက်ဆေး၊ ဘာသာပြန်ရေးသားသူအဖြစ် ထင်ရှားသူဖြစ်ပြီး စာပေဆိုင်ရာနိုဘယ်ဆုကို ရရှိထားသူဖြစ်သည်။

ဝစ္စလဝါ ရှင်ဘော့စကာကို ၁၉၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂ ရက်နေ့တွင် ပိုလန်နိုင်ငံ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အထက်တန်းပညာကို ကရာကို့ဖ်တွင် သင်ယူခဲ့သည်။ ရသစာပေနှင့်လူမှုရေးရာဘာသာရပ်များကို Krakow’s Jagiellonian တက္ကသိုလ်၌ ၁၉၄၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၈ ခုနှစ်အထိ တက်ရောက်သင်ယူခဲ့သည်။ ကဗျာများကို ၁၉၄၅ ခုနှစ်ဝန်းကျင်ကတည်းက စတင်ရေးသားခဲ့သူဖြစ်သည်။ အပတ်စဉ်ထုတ် ရသစာပေဆိုင်ရာမဂ္ဂဇင်းတစ်ခုဖြစ်သည့် Literary Life မဂ္ဂဇင်းတွင် ၁၉၅၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၁ ခုနှစ်အထိ အယ်ဒီတာအဖြစ် အနှစ် ၃၀ နီးပါး အလုပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။

အယ်ဒီတာအဖြစ် အလုပ်လုပ်ကိုင်စဉ်ကာလတွင်လည်း ကဗျာများကို စဉ်ဆက်မပြတ်ရေးသားခဲ့သည်။ စာအုပ်သုံးသပ်ချက်များကို ပင်တိုင်ဆောင်းပါးရှင်အဖြစ် ရေးသားသည့်အပြင် ပြင်သစ်ကဗျာများကိုလည်း ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့သည်။ သူမ၏ စာအုပ်သုံးသပ်ချက်များထဲမှ အချို့ကို ရွေးချယ်စုစည်း၍ Nonrequired Reading: Prose Pieces (2002)အမည်ဖြင့် စာအုပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထိုစာအုပ်ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့ ခြင်းဖြစ်သည်။ I Seek the Word သည် ရှင်ဘော့စကာ၏ ပထမဦးဆုံးထုတ်ဝေသော ကဗျာစာအုပ်တစ်အုပ်ဖြစ်သည်။ ကဗျာစာအုပ် ၁၅ အုပ်နှင့်အထက်ကို ရှင်ဘော့စကာ ရေးသားနိုင်ခဲ့သည်။ သူမ၏ စာပေလက်ရာများကို အင်္ဂလိပ် ဘာသာစကားသို့လည်း ပြန်ဆိုထုတ်ဝေခဲ့သည်။

Monologue of a Dog(Harcount, 2005), Miracle Fair : Selected Poems of Wislawa Szymborska (Norton, 2001); Poems, New and Collected, 1957-1997 (Harcourt, 1998); View with a Grain of Sand: Selected Poems(Harcourt, 1995); People on a Bridge (Forest, 1990); and Sounds, Feelings Thoughts: Seventy Poems (Princeton UP, 1981) အစရှိသည့် လက်ရာများသည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြင့်ဖတ်ရှုနိုင်သော ရှင်ဘော့စကာ၏ ကဗျာလက်ရာများဖြစ်သည်။ သူမ၏ စာပေလက်ရာများကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားသို့ ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့ကြသည့်အပြင် အာရဗီ၊ ဟေဘရှု၊ ဂျပန်နှင့်တရုတ် ဘာသာစကားများသို့လည်း ပြန်ဆိုထုတ်ဝေခဲ့ကြသည်။

သူမသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလကို ဖြတ်သန်းခဲ့ရသူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူမ၏ စာပေများတွင် သမိုင်းနောက်ခံအကြောင်းအရာများ၊ ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာအကြောင်းအရာများ ဆက်စပ်ပါဝင်လျက် ရှိကြောင်း၊ လူမှုဘဝ၏ အကြောင်းအရင်းမှန် ဖြစ်ရပ်များနှင့် တိတိကျကျ လွဲချောတတ်မှုများ သည် အခြေအနေတစ်ရပ်အဖြစ်ပါဝင်နေကြောင်း ဝေဖန်သုံးသပ်ကြသည်။

ရှင်ဘော့စကာသည် စာပေဆိုင်ရာ နိုဘယ်ဆုကို ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ရရှိခဲ့သည်။ စာပေဆိုင်ရာ နိုဘယ်ဆုရရှိသူ စာရေးဆရာမ ၁၃ ဦးရှိသည့်အနက် စာပေနိုဘယ်ဆုကို ၉ ဦးမြောက်ရရှိသည့် အမျိုးသမီးစာရေးဆရာမတစ်ဦးဖြစ် သည်။ ထို့အပြင် Goethe Prize(1991), Herder Prize(1995), Polish PEN Club Prize(1996), Order of the White Eagle(2011) အပအဝင် အခြားသောစာပေဆိုင်ရာဆုများကို ရရှိထားသူတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။

စာညွှန်း။။
----------

1. ဝစ္စလဝါ ရှင်ဘော့စကာ ဆိုသူမှာ၊ ဟန်ဇော်၊ အလင်းတန်းဂျာနယ်၊ အမှတ် (၇၈၉)၊ ၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၄ ခုနှစ်
2.
**ဒေါက်တာအေးကျော်** သည် မြန်မာ အမျိုးသား ဆရာဝန်စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။

ငယ်ဘဝ
-----

ဒေါက်တာအေးကျော်ကို မန္တလေးတိုင်း၊ အမရပူရမြို့တွင် ဦးပြူးနှင့် ဒေါ်လှရှင် တို့က ၁၉၅၀ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။

ပညာရေး
------

MBBS, Dip Med Sc GP (Family Medicine), D A Psychology, DAE, Master of Public Admininstration

စာပေရေးရာ
---------

Health for All Magazine ၏ အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် လည်းကောင်း၊ Family Health Journal ၏ အယ်ဒီတာ အဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက် ရှိသည့် အပြင် PhD Steering Committee Yangon University အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ Steering Committee of Private Partnership For Public Health အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင် လျက်ရှိသည်။

ရရှိခဲ့သောဆုများ
----------------

* အမျိုးသားစာပေဆု
* စာပေဗိမာန်စာပေဆု

ဟောပြောမှုများ
--------------

မြန်မာ့ရုပ်မြင်သံကြား နှင့် မြဝတီရုပ်မြင်သံကြား တို့မှ ဟောပြောမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

မိသားစု
-------

သားသမီး (၅) ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။

ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည့် စာအုပ်များ
-------------------------------

ဒေါက်တာအေးကျော် (ဇီဝကမ္မ) ကလောင်အမည်ဖြင့် အောက်ပါ စာအုပ်များကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။

1. *ဆေးဝါးဗေဒ အခြေခံ*
2. *အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ဆေးပညာ အဘိဓာန်*
3. *မေမေ့ရင်သွေး*
4. *သူနာပြုအကူ*
5. *သူနာပြုများအတွက် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ဆေးပညာ အဘိဓာန်*
6. *လုပ်ငန်းဆောင်တာ သင့်ခန္ဓာ*
7. *အမျိုးသားတို့အကြောင်း၊ အမျိုးသမီးတို့အကြောင်း*
8. *အာဟာရနှင့်ဆိုင်သော ကျန်းမာရေးဆောင်းပါးများ*
9. *လူငယ်လူရွယ်နှင့် ကျန်းမာရေး*
10. *အကြောင်းတရားတို့၏ အစွမ်းသတ္တိများ*
11. *ဖေဖေမေမေ မာပါစေ*
12. *နှစ်သိမ့်ဆွေးနွေး ပညာပေးခြင်း*
13. *သားဦး သမီးဦးတို့ အသက်ရှည်ကြမည်*
14. Medical Terms (For Public)
15. *ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်*
16. *အစာ အဟာရနှင့်ဆိုင်သော ကျန်းမာရေး*

ကိုးကား
-------
သရုပ်ဆောင်/စာရေးဆရာ ဆူဆန်ဘာ့ခ် ၏ ဓာတ်ပုံ
**ဆူဆန်သရီဆာဘာ့ခ်**သည် အမေရိကန် စာရေးဆရာ၊ သရုပ်ဆောင်နှင့် မတ်တပ်ရပ်ဟာသပြောသူဖြစ်သည်။ Casper, Wyoming တွင်မွေးဖွားကြီးပြင်းခဲ့ပြီး သူမသည်ယခု Los Angeles, California တွင်နေထိုင်ပြီးအလုပ်လုပ်သည်။ လော့စ်အိန်ဂျလိစ် တွင် မကြာခဏ ဖျော်ဖြေလေ့ရှိသူဖြစ်ပြီး ရုပ်ရှင်နှင့် ရုပ်မြင်သံကြားများတွင်လည်း ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားသည်။

ဘာ့ခ်သည် Mary Elizabeth Winstead နှင့် Aaron Paul တို့ပါဝင်သည့် *Smashed* ၂၀၁၂ ဇာတ်ကား၏ ပူးတွဲစာရေးဆရာဖြစ်သည်။  ဘာ့ခ်သည် ရုပ်ရှင်ကို ဒါရိုက်တာ James Ponsoldt နှင့် ပူးတွဲရေးသားခဲ့သည်။ ဤဇာတ်ကားသည် ဘာ့ခ်၏ အရက်အလွန်အကျွံသောက်စားမှုနှင့် သိက္ခာရှိမှုတို့အပေါ် အခြေခံထားသည်။ ဘာ့ခ်သည် အသက် ၂၄ နှစ်တွင် သမ္မာသတိရှိခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းပြောဆိုသော်လည်း *Smashed* မတိုင်မီ သူမ၏ဟာသနှင့်ရေးမှုအများစုသည် ၎င်းနှင့်မသက်ဆိုင်ဘဲ နေ့စဉ်ဘဝ၏ အဓိပ္ပါယ်မဲ့သောအကြောင်းအရာများကိုသာ အာရုံစိုက်နေပါသည်။ 

ဘာ့ခ်သည် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် သရုပ်ဆောင်နှင့် မတ်တပ်ရပ်ဟာသပြောသူ Matt Peters နှင့် စေ့စပ်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "Sony Pictures Classics to Buy Sundance Hit *Smashed*"၊ Reuters၊ 6 February 2012။ 17 September 2012 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Nancy Doyle Palmer: Smashed and Predisposed - Sundance Spotlights Addiction။ Huffingtonpost.com။  2012-09-21 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။

ပြင်ပလင့်များ
-------------

* တရားဝင် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်
* အိုင်အမ်ဒီဘီပေါ်ရှိ ဆူဆန်သရီဆာဘာ့ခ်
* *Review of Smashed*, Onion AV Club ]
စာပေဗိမာန် စာပေနှီးနှောဖလှယ်ပွဲနှင့် စာတမ်းဖတ်ပွဲများ
-----------------------------------------------------

ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် စာပေဗိမာန် အဖွဲ့ ဥပဒေတွင် **စာပေတိုးတက်ပြန့်ပွားစေရန် အလို့ငှာ စာပေကို လူတိုင်းစိတ်ဝင်စားလာအောင် လှုံ့ဆော်ခြင်း၊ စာပေနှီးနှောဖလှယ်ပွဲများ၊ စာပေသဘင်များ၊ စာပေညီလာခံများနှင့် စာပေပြပွဲကြီးများ ကြီးမှူးကျင်းပခြင်း** ဟူ၍ ပြဋ္ဌာန်းထားလေသည်။

  

စာပေဗိမာန် အဖွဲ့သည် ၁၉၆၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ အထိ စာပေနှီးနှောဖလှယ်ပွဲနှင့် စာတမ်းဖတ်ပွဲပေါင်း (၂၃)ခုကို ရန်ကုန်မြို့၌ ကျင်းပပေးခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။
စာပေနှီးနှောဖလှယ်ပွဲများတွင် သက်ဆိုင်ရာစာတမ်းရှင်က စာတမ်းတင်သွင်းဖတ်ကြားပြီးနောက် တက်ရောက်လာသော စာပေပညာရှင်များ၊ စာပေလုပ်သားများသည် စာတမ်းရှင်တင်သွင်းသွားသော စာတမ်းအပေါ် ဝေဖန်အကြံပြုချက်များကို လူကိုယ်တိုင် စင်မြင့်ပေါ်သို့ တက်၍ ဆွေးနွေးခွင့်ရသည်။ ယင်းသို့ ဝေဖန်ဆွေးနွေးပြီးသော အခါတွင် သက်ဆိုင်ရာစာတမ်းရှင်က ပြန်လည်ဖြေကြား ဆွေးနွေးသည်။ စာတမ်းဖတ်ပွဲများတွင်မူ တက်ရောက်လာသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များကိုယ်တိုင် စင်မြင့်ပေါ်သို့တက်၍ ဆွေးနွေးခြင်းကို ခွင့်မပြုပေ။ စာတမ်းတွင် တင်သွင်းသွားသော စာတမ်းနှင့်ပတ်သက်၍ ဝေဖန်ဆွေးနွေး မေးမြန်လိုလျင် စာတမ်းဖတ်ပွဲအဖွဲ့က သတ်မှတ်ထားသော ပုံစံစာရွက်ပေါ်တွင် စာဖြင့်ရေးသားကာ ဆွေးနွေးမေးမြန်းနိုင်ကြလေသည်။

  

စာပေ နှီးနှောဖလှယ်ပွဲနှင့် စာတမ်းဖတ်ပွဲများတွင် ဖတ်ကြားတင်သွင်းသော စာတမ်းများကို သက်ဆိုင်ရာ ဘာသာရပ် အလိုက် စုစည်း၍ စာပေဗိမာန် အဖွဲ့က စာအုပ်အဖြစ် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသည်။ ကလေးစာပေနှီးနှောဖလှယ်ပွဲ ၁၉၆၅ မှ စာတမ်းများကို မူ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် စာအုပ်အဖြစ် ထုတ်ဝေနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ စာပေနှီးနှော ဖလှယ်ပွဲများနှင့် စာတမ်းဖတ်ပွဲများမှ စာတမ်းများကိုမူ စာအုပ်အဖြစ် စာတမ်းအတိုင်း ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။

ကျင်းပပြီးစီးခဲ့သော စာပေဗိမာန် စာပေနှီးနှောဖလှယ်ပွဲများနှင့် စာတမ်းဖတ်ပွဲများ
-----------------------------------------------------------------------------

| စဉ် | ခုနှစ် | လ | အမည် |
| --- | --- | --- | --- |
ကျင်းပပြီးစီးခဲ့သော စာပေဗိမာန် စာပေနှီးနှောဖလှယ်ပွဲများနှင့် စာတမ်းဖတ်ပွဲများ| ၁ | ၁၉၆၅ | - | လေးစာပေနှီးနှောဖလှယ်ပွဲ |
| ၂ | ၁၉၆၇ | - | သိပ္ပံစာပေ နှီးနှောဖလှယ်ပွဲ |
| ၃ | ၁၉၆၈ | - | စာကြည့်တိုက် လုပ်ငန်းနှင့် နှီးနှောဖလှယ်ပွဲ |
| ၄ | ၁၉၆၈ | - | ဘာသာပြန် စာပေ နှီးနှောဖလှယ်ပွဲ |
| ၅ | ၁၉၇၀ | - | ပြဇာတ်နှင့် ပြဇာတ်စာပေ နှီးနှောဖလှယ်ပွဲ |
| ၆ | ၁၉၇၁ | - | အတ္ထုပ္ပုတ္တိ စာပေ နှီးနှောဖလှယ်ပွဲ |
| ၇ | ၁၉၇၂ | - | နိုင်ငံတကာ စာအုပ်နှစ် အထိမ်းအမှတ် စာတမ်းဖတ်ပွဲ |
| ၈ | ၁၉၇၃ | - | လေး လူငယ်စာပေ နှီးနှောဖလှယ်ပွဲ |
| ၉ | ၁၉၇၅ | - | စာနယ်ဇင်း သမိုင်းစာတမ်းဖတ်ပွဲ |
| ၁၀ | ၁၉၇၇ | - | သုတစာပေ စာတမ်းဖတ်ပွဲ |
| ၁၁ | ၁၉၇၈ | - | ဝတ္ထုတို စာတမ်းဖတ်ပွဲ |
| ၁၂ | ၁၉၇၉ | - | ခရီးသွား စာပေစာတမ်း ဖတ်ပွဲ |
| ၁၃ | ၁၉၇၉ | - | ဝတ္ထုရှည် စာတမ်းဖတ်ပွဲ |
| ၁၄ | ၁၉၈၀ | - | မြန်မာကဗျာ စာတမ်း ဖတ်ပွဲ |
| ၁၅ | ၁၉၈၁ | - | မြန်မာ စကားပြေ စာတမ်းဖတ်ပွဲ |
| ၁၆ | ၁၉၈၃ | - | ပညာရပ်ဆိုင်ရာ မြန်မာစာပေ စာတမ်းဖတ်ပွဲ |
| ၁၇ | ၁၉၈၄ | - | မြန်မာ ရည်ညွှန်း စာအုပ်စာတမ်း ဖတ်ပွဲ |
| ၁၈ | ၁၉၈၅ | - | ဝေဖန်ရေး စာပေ စာတမ်းဖတ်ပွဲ |
| ၁၉ | ၁၉၈၆ | - | စာတမ်းငယ် စာပေစာတမ်းဖတ်ပွဲ |
| ၂၀ | ၁၉၈၇ | - | ဘာသာပြန် စာပေစာတမ်း ဖတ်ပွဲ |
| ၂၁ | ၁၉၈၇ | ဒီဇင်ဘာ | ရိုးရာပုံပြင် စာပေစာတမ်း ဖတ်ပွဲ |
| ၂၂ | ၁၉၉၁ | - | ဂန္ထဝင် စာပေစာတမ်း ဖတ်ပွဲ |
| ၂၃ | ၁၉၉၂ | ဇန်နဝါရီ | ဇာတိမာန် စာပေစာတမ်း ဖတ်ပွဲ |

ကိုးကား
-------
**ထော့မဲဖ** သည် ကရင်လူမျိုးခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ "ထော့မဲဖ" ဟူသည့် အမည်၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ (ထော့ = ဝက်၊ မဲ = အစွယ်၊ ဖ = အဖ၊ အဘိုး၊ ထော့မဲဖ = အဘိုးဝက်စွယ် (သို့) ဘိုးဝက်စွယ်) ဖြစ်သည်။

ခေါင်းဆောင် ထော့မဲဖ
-------------------

ကရင်လူမျိုးများသည် မြောက်အရပ်ဆီမှ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ တဖြည်းဖြည်းဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ထိုအခါ ကရင်လူမျိုးတို့၏ ပထမဆုံးအကြီးအကဲ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည့် "ထော့မဲဖ" သည် မိမိ၏ အမျိုးအနွယ်များကို ကောင်းစွာစောင့်ရှောက်ထား၏။

### တောဝက်၏ ရန်စွယ်ကို နှိမ်နင်းခြင်း

တစ်ခုသောအချိန်တွင် တောဝက်ကြီးတစ်ကောင်သည် လယ်ယာများကို ဖျက်ဆီးလျက်ရှိ၏။ ထိုအခါ ထော့မဲဖသည် သွားရောက်နှိမ်နင်းလေရာ အောင်မြင်ခဲ့၏။ ထို့နောက် ဝက်သေကောင်ကို ထားရစ်ခဲ့ကာ ပြန်လာခဲ့သည်။ ထို့နောက် ထော့မဲဖ၏ သားများသည် ဝက်သေကောင်ကို သွားရောက်ယူရန် သွားကြည့်သောအခါ တိုက်ခိုက်စဉ်က ကျိုးကျန်ခဲ့သော ဝက်စွယ်တစ်ချောင်းသာ ကျန်ခဲ့လေသည်။ 

ထို့နောက် ထော့မဲဖသည် ဝက်စွယ်ကို ဘီးလုပ်ကာ အသုံးပြုသည်။ ထိုဝက်စွယ်သည် ဆင်ယင်သူတို့အား နုပျိုသန်မာစေ၏။ ထိုသို့ ထူးဆန်းသဖြင့် လူသူများ များစွာတိုးပွားလာလေသည်။ ထိုအခါ နေရာထိုင်ခင်းအသစ်ရာရှာဖွေရလေသည်။ ထို့နောက်တွင် "ထီဆဲ့မဲယွား" ဟူသည့် မြစ်ကြီးတစ်ခုအနီးသို့ ရောက်ခဲ့လေသည်။

ထိုမြစ်ကြီးတွင် ခရုစသည်တို့ကို ချက်ပြုတ်စားသောက်ရာ ခရီးဖင့်မည်ကို စိုးသဖြင့် ထော့မဲဖသည် နောက်ပါတို့ကို စောင့်မနေဘဲ တစ်ဦးတည်း အရင်ထွက်ခဲ့လေသည်။ ထို့နောက် မိမိသွားရာလမ်းတွင် ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းမီးရှို့ကာ အမှတ်အသား ပြုခဲ့သည်။ 

နောက်ပါများ လိုက်လာကြသည့်အခါတွင် ထော့မဲဖ အမှတ်အသားပြုခဲ့သော အပင်များသည် အသစ်ပြန်ပေါက်ကာ နေကြပြီဖြစ်သဖြင့် မမီနိုင်ဘဲ ဖြစ်နေလေသည်။ ထိုအချိန်မှ စတင်ကာ ကရင်လူမျိုးတို့၏ ခေါင်းဆောင် "ထော့မဲဖ" သည် ဝက်စွယ်ဘီးကို ယူ၍ ရှေ့သို့ထွက်သွားပြီး ယနေ့ထက်တိုင် မတွေ့ကြရတော့ပေ။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  မြန်မာ့ဂုဏ်ရည် ရာဇဝင်ဖတ်စာ - ဦးဖိုးကျား
၁၉၉၁
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

**၁၉၉၁** (MCMXCI) သည် ဂရီဂေါရီးယန်း ပြက္ခဒိန်တွင် အင်္ဂါနေ့မှ စတင်သော ပုံမှန်ခုနှစ်ဖြစ်ပြီး၊ ယနေ့ခေတ် (Common Era) နှင့် *အေဒီ* (*Anno Domini*) ၏ ၁၉၉၁ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်ဖြစ်ကာ၊ ၂ ထောင်စုနှစ်၏ ၉၉၁ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်၊ ၂၀ ရာစုနှစ်၏ ၉၁ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်ဖြစ်ပြီး ၁၉၉၀ ဆယ်စုနှစ်၏ ၂ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ် ဖြစ်သည်။ 

1991တမ်းပလိတ်:SHORTDESC:1991

ဇန်နဝါရီလ
---------

(၁) ရက်။

*

ဖေဖော်ဝါရီလ
-----------

(၁) ရက်။

*

မတ်လ
----

(၁) ရက်။

*

ဧပြီလ
-----

(၁) ရက်။

*

မေလ
---

(၁) ရက်။

*

ဇွန်လ
-----

(၁) ရက်။

*

ဇူလိုင်လ
--------

(၁) ရက်။

*

ဩဂုတ်လ
------

(၁) ရက်။

*

စက်တင်ဘာလ
---------

(၁) ရက်။

*

အောက်တိုဘာလ
-----------

(၁) ရက်။

*

နိုဝင်ဘာလ
---------

(၁) ရက်။

*

ဒီဇင်ဘာလ
--------

(၁၀) ရက်။

* ၁၉၉၁ ခုနှစ်အတွက် ငြိမ်းချမ်းရေးနိုဘယ်ဆုကို ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခဲ့ရာ ငြိမ်းချမ်းရေးနိုဘယ်ဆုကို မိခင်ကိုယ်စား သားကြီးဖြစ်သူ မြင့်ဆန်းအောင်က နော်ဝေးနိုင်ငံ အော်စလိုမြို့၌ တက်ရောက် ဆုယူခဲ့သည်။
မန္တလေးမြို့ ပရိယတ္တိသာသနဟိတအသင်းက စာသင်တန်း၊ ဓမ္မာစရိယတန်းတို့ကို နှစ်မခြားဘဲ အောင်မြင်သော စာအောင် သံဃာတော်များကို "ဝဋံသကာ" ဘွဲ့ပေးပါသည်။ ပရိယတ္တိသာသနဟိတအသင်း၏ ပထမဦးဆုံး ဝဋံသကာ
ပိုင်ရှင်မှာ မင်းကွန်းတိပိဋကဓရ ဆရာတော်ဘုရားကြီး ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ပရိယတ္တိသာသနဟိတအသင်း၏ ဝဋံသကာဘွဲ့ရ ၃ ပါး တပြိုင်နက်ပေါ်ထွက်လာသည်။ ဦးကုမာရာဘိဝံသ (ယခု နဝမဗန်းမော်ဆရာတော်၊ နိုင်ငံတော်သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ) ဦးသုနန္ဒာဘိဝံသ (ဦးရွှေအောင်) နှင့် ဦးနာရဒါဘိဝံသ (ဓမ္မာစရိယ ဦးထွန်းလှိုင်) တို့ ဖြစ်ကြသည်။

ဝဋံသကာဘွဲ့ကို မန္တလေး၊ ပရိယတ္တိသာသနဟိတ အသင်းက ပေးသည်။ (ရန်ကုန်၊ ရွှေတိဂုံစေတီတော်၊ စေတိယင်္ဂယ စာမေးပွဲကလည်း ပေးပါသည်။)

သကျသီဟ ဓမ္မာစရိယ ဝဋံသကာဘွဲ့ရများ
--------------------------------

(၁) အရှင် ဝိစိတ္တသာရာဘိဝံသ
ဓမ္မနာဒ ကျောင်းတိုက် မင်းကွန်း။
၁၂၉၆ ခုနှစ်

(၂) အရှင် ဥတ္တမာဘိဝံသ
မိုးကောင်းတိုက် မန္တလေး။
၁၂၉၉ ခုနှစ်

(၃) အရှင် လက္ခဏာဘိဝံသ
မိုးကောင်းတိုက် မန္တလေး။
၁၃ဝ၉ ခုနှစ်
(နောင် ဆရာကြီးဦးကျော်ရှိန်)

(၄) အရှင် သုမနာဘိဝံသ
ထီးလင်းတိုက် မန္တလေး။
၁၃၁၄ ခုနှစ်
(နောင် နည်းသစ်ဆရာကြီး ဦးသောင်းလွင်BA)

(၅) အရှင် ကုမာရာဘိဝံသ
ဘုရားကြီးတိုက် မန္တလေး။
၁၃၁၅ ခုနှစ်

အမှတ်(၅) ဆရာတော်ကြီးသည် ယခု
နိုင်ငံတော်သံဃမဟာနာယက ဥက္ကဋ္ဌ
ဗန်းမော်ဆရာတော်ကြီး ဖြစ်သည်။

(၆) အရှင် သုနန္ဒာဘိဝံသ
ဘုရားကြီးတိုက် မန္တလေး။
၁၃၁၅ ခုနှစ်

အရှင် သုနန္ဒာဘိဝံသမှာ နောင်တွင် ဆရာကြီး ဦးရွှေအောင် အဖြစ် ထင်ရှားကျော်ကြားပါသည်။

(၇) အရှင် နာရဒါဘိဝံသ
မြင်းဝန်တိုက် မန္တလေး။
၁၃၁၅ ခုနှစ်

အရှင် နာရဒါဘိဝံသမှာ နောင်အခါ ဓမ္မာစရိယ ဦးထွန်းလှိုင် အဖြစ် ထင်ရှားကျော်ကြားပါသည်။

(၈) အရှင် ကစ္စာယနာလင်္ကာရာဘိဝံသ
ဘုရားကြီးတိုက် မန္တလေး။
၁၃၁၇ ခုနှစ်
(နောင် ဗိုလ်ကြီးကျော်နိုင်)

(၉) အရှင် ကေသရာလင်္ကာရာဘိဝံသ
မဟာဂန္ဓာရုံကျောင်းတိုက် အမရပူရ။
၁၃၄၈ ခုနှစ်

အမှတ်(၉)ဆရာတော်သည် မန္တလေးမြို့ အောင်ချမ်းသာ ပရိယတ္တိစာသင်တိုက်၏ ပဓာနနာယက ဆရာတော် ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အမရဒီပ
2. ↑  မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ။ 5 March 2016 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  1 July 2014 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု |
| --- |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ | 

|  |  |
| --- | --- |
| ဂိုဏ်းများ | 
* ထေရဝါဒ
* သုဓမ္မာနိကာယ
* ရွှေကျင်နိကာယ
* ငှက်တွင်းနိကာယ
* မဟာဒွာရနိကာယ

 |
| သာသနာတော်ဆိုင်ရာဘွဲ့တံဆိပ်တော်များ | 
* အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု
* တိပိဋကဓရ ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိက
* အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ
* မဟာဓမ္မကထိကဗဟုဇနဟိတဓရ
* ဓမ္မကထိကဗဟုဇနဟိတဓရ
* အဂ္ဂမဟာဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတ
* မဟာဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတ
* ဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတ
* အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက
* အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက
* မဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက
* သဒ္ဓမ္မဇောတိက
* အဂ္ဂမဟာကမ္မဋ္ဌာနာစရိယ
* မဟာကမ္မဋ္ဌာနာစရိယ
* ကမ္မဋ္ဌာနာစရိယ
* အဂ္ဂမဟာသိရီသုဓမ္မမဏိဇောတဓရ
* မဟာသိရီသုဓမ္မမဏိဇောတဓရ
* သိရီသုဓမ္မမဏိဇောတဓရ
* သုဓမ္မမဏိဇောတဓရ
* အဂ္ဂမဟာသိရီသုဓမ္မသိင်္ဂီ
* မဟာသိရီသုဓမ္မသိင်္ဂီ
* သိရီသုဓမ္မသိင်္ဂီ
* သုဓမ္မသိင်္ဂီ

 |
| အခြားခေါင်းစဉ်များ | 
* + ဆရာတော်
	+ သာသနာပိုင်
	+ သီလရှင်
* ယောဂီ
* နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့
* ဘုန်းကြီးကျောင်း
	+ ဘုန်းကြီးကျောင်း ပညာရေး
	+ ဘုန်းကြီးကျောင်း စာမေးပွဲများ
	+ ဘုရင်ဂျီ

 |

 |
| အခြားကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုများ | 
* မြန်မာ့ရိုးရာကိုးကွယ်မှုများ
	+ နတ် (ဝိညာဉ်)
* ခရစ်ယာန်ဘာသာ
	+ ရိုမန်ကက်သလစ်
	+ ပရိုတက်စတင့်
* ဟိန္ဒူဘာသာ
* အစ္စလာမ်ဘာသာ
* ဂျူးဘာသာ

 |
| အခြားခေါင်းစဉ်များ | 
* ဘာသာရေး လွတ်လပ်ခွင့်
* သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန
	+ သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန

 |
| Category **ကဏ္ဍ** |
**အရှင်ဝင်္ဂီသ**သည် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ သာသနာတော်တွင် ကဗျာဖွဲ့ဆိုရာတွင် ဧတဒဂ်ရ ရဟန္တာတစ်ပါး ဖြစ်သည်။

ဝင်္ဂီသ၏ စွမ်းရည်
-----------------

ဝင်္ဂီသည် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်သား ပရိဗိုဇ်တစ်ဦး ဖြစ်၏။ ဝေဒသုံးပုံကို တတ်ကျွမ်း၏။ ထို့ပြင် သေသူ၏ ဦးခေါင်းကို ခေါက်ကာ ထိုဦးခေါင်းရှင်၏ လားရာဘုံဘဝကို ပြောပြနိုင်သည့် စွမ်းရည်ကို ပိုင်ဆိုင်ထားသူလည်း ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ဝင်္ဂီသ၏ ဂုဏ်သတင်းသည် ရာဇဂြိုဟ်တွင် အထူးကျော်ကြားလျက်ရှိ၏။

ဘုရားရှင်နှင့် တွေ့ဆုံခြင်း
---------------------------

တစ်နေ့သောအခါတွင် ဝင်္ဂီသသည် မြတ်စွာဘုရားရှင်ထံသို့ ရောက်၏။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ဦးခေါင်းခွံငါးခုကို ပြကာ မည်သူ၏ ဦးခေါင်းခွံဖြစ်သည်ကို မေး၏။ ဝင်္ဂီသလည်း ပထမလေးခုကိုသာ အမှန်ဖြေနိုင်၏။ နောက်ဆုံးတစ်ခု၏ အဖြေမှန်ကိုကား မဖြေနိုင်ပေ။ ထိုနောက်ဆုံး ဦးခေါင်းခွံသည် ရဟန္တာတစ်ပါး၏ ဦးခေါင်းခွံ ဖြစ်၏။

ထို့နောက် ဝင်္ဂီသသည် မြတ်စွာဘုရားရှင်ထံတွင် မြင့်မြတ်သော ရဟန်းပြုတော်မူ၏။ ဝင်္ဂီသ၏ ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာမှာ နိဂြောဓကပ္ပမထေရ် ဖြစ်သည်။

ကဗျာစွမ်းရည်
------------

တစ်နေ့သောအခါ အရှင်ဝင်္ဂီသသီတင်းသုံးရာ အဂ္ဂါလဝကျောင်းသို့ အမျိုးသမီးများသည် တန်ဆာများကို ဆင်ယင်ကာ လာကြ၏။ ထိုသို့လာကြသည်ကို တွေ့သောအခါ ဝင်္ဂီသ၏ နှုတ်မှ ဂါထာအဖွဲ့များ ထွက်ပေါ်လာ၏။ ထိုအမျိုးသမီးများကို တပ်မက်သောစိတ်ပေါ်လာသဖြင့် ဖွဲ့ဆိုခြင်း မဟုတ်ပေ။

တစ်နေ့သောအခါတွင်လည်း ဝင်္ဂီသသည် အရှင်အာနန္ဒာ ၏ နောက်တော်ပါးမှနေ၍ သာဝတ္ထိမြို့အတွင်းသို့ ဆွမ်းခံကြွသည်။ ရာဂမကုန်သေးသော အရှင်ဝင်္ဂီသသည် အဆန်းတကြယ်ဖြစ်နေသော သူ၏ စိတ်ကို ဂါထာများဖွဲ့ကာ ရေးသားစီကုံး၏။

ဧတဒဂ်ရခြင်း
-----------

တစ်နေ့သောအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့အား အင်္ဂါလေးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော စကားကိုသာ ပြောဆိုအပ်ကြောင်း မိန့်ကြား၏။ ထိုအခါ ဝင်္ဂီသသည် ထိုင်ရာမှ ထလျက် မိမိနားလည်ပြီဖြစ်ကြောင်း မြတ်စွာဘုရားရှင်အား လျှောက်ထား၏။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားက မည်သည့်အရာကို နားလည်သနည်းဟု မေးသည့်အခါတွင် မြတ်စွာဘုရား၏ ရှေ့တွင်ပင် ဂါထာအဖွဲ့များကို ရွတ်ဆိုသည်။

ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် အရှင်ဝင်္ဂီသအား ထိုဂါထာများကို စဉ်းစားဖွဲ့ဆိုခြင်း ဖြစ်သလားဟု မေးရာ။ ထိုသို့ စဉ်းစားကာ ဖွဲ့ဆိုခြင်းမဟုတ်ဘဲ ရုတ်ချည်းဖွဲ့ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်ဟု လျှောက်ထား၏။ ထိုသို့လျှောက်ထားပြီးသော် ဝင်္ဂီသသည် နောက်ထပ်ဂါထာအဖွဲ့များကို ဖွဲ့ဆိုသည်။

ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် အရှင်ဝင်္ဂီသအား ကဗျာဂါထာဖွဲ့ဆိုရာတွင် အသာဆုံးအမြတ်ဆုံး ဧတဒဂ်ကို ပေးတော်မူခဲ့သည်။ အရှင်ဝင်္ဂီသသည် အရဟတ္တဖိုလ်ရ၍ ရဟန္တာဖြစ်သည့်အခါ မိမိခံစားရသော စိတ်ကြည်နူးချမ်းသာမှုတို့ကိုပင် ဂါထာဖွဲ့များဖြင့် ဥဒါန်းကျူးရင့်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4 5  ပါရဂူ (၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ)။ *ဗောဓိဉာဏ်အလင်းတန်း*။ ၅၊ ကြာညိုလမ်း၊ ပုဇွန်တောင်၊ ရန်ကုန်: ရွှေစာပေတိုက်။ pp. ၂၂၁၊ ၂၂၂၊ ၂၂၃၊ ၂၂၄၊ ၂၂၅၊ ၂၂၆၊ ၂၂၇၊ ၂၂၈။ `|date=` ရှိ ရက်စွဲတန်ဖိုး စစ်ဆေးရန် (အကူအညီ)CS1 maint: location (link)
**မင်းလတ်ရဲခေါင်** ခေါ် ကိုစိမ်းမောင်သည် လွတ်လပ်ရေးလှုပ်ရှားမှုကာလ ၁၉၄၇-၄၈ ခုနှစ်အတွင်း ရန်ကုန်ကျောင်းသား သမဂ္ဂအသိုင်းအဝိုင်းတွင် လူသိများထင်ရှားခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်ကာလအတွင်းက အောင်မြင်သော ရသ ဝတ္ထုစာရေးဆရာတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ စစ်ပြီးခေတ် ကျောင်းသားသမဂ္ဂလှုပ်ရှားမှုများတွင် ထဲထဲဝင်ဝင်တက်ကြွစွာ လှုပ်ရှားခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် ဗကပ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း ရဲဘော်ခင်မောင်ကြီးနှင့်အတူ မြေအောက် ကျောင်းသားကလာပ်စည်းအဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။

၁၉၄၇ ခု ချက်ကိုစလိုဗက်နိုင်ငံ ပရာဟာမြို့တော်တွင့် ကျင်းပမည့် နိုင်ငံတကာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂ (International Student Union - IUS) ညီလာခံကို မြန်မာနိုင်ငံက ကိုယ်စားလှယ်စေလွှတ်ပေးဖို့ ဖိတ်ကြားခဲ့ရာ ရဲဘော်ခင်မောင်ကြီးကို တက်ရောက်ရန် ဗကပ ယူဂျီကလာပ်စည်းက ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ သို့သော် နိုင်ငံတကာကျောင်းသားသမဂ္ဂများ ညီလာခံကို တက်ရောက်လိုသောဆန္ဒပြင်းပြနေသော မင်းလတ်ရဲခေါင်က မိမိအစီအစဉ်နှင့်မိမိ ပြည်ပသို့ ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။ ပရာဟာတွင်ကျင်းပသော နိုင်ငံတကာကျောင်းသားသမဂ္ဂများညီလာခံတွင် မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တက်ရောက်ခွင့်ရခဲ့သည်။ ညီလာခံပြီးချိန်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ပြည်တွင်းစစ် စတင်ဖြစ်ပွားချိန်နှင့် တိုက်ဆိုင်နေသဖြင့် ပြန်လာခွင့်မရခဲ့ပေ။ ထို့ကြောင့် နိုင်ငံတကာကျောင်းသားသမဂ္ဂများအဖွဲ့ချုပ်တွင် အလုပ်လုပ်ရင်း ပရာဟာတက္ကသိုလ်တွင် ကျောင်းဆက်တက်ခဲ့သည်။

မင်းလတ်ရဲခေါင်သည် ပရာဟာတက္ကသိုလ်တွင် ဘာသာဗေဒအထူးပြုဖြင့် ပါရဂူဘွဲ့ ရယူခဲ့သည်။ သူ၏ ဘွဲ့ယူကျမ်းအမည်သည် (Modernization of Burmese Litrature) ဖြစ်သည်။ ဤကျမ်း မြန်မာပြည်သို့ ရောက်ရှိလာချိန်တွင် မြန်မာစာပေလောကကို ဂယက်ရိုက်စေခဲ့သည်။ သူ့ကျမ်းပါအယူအဆဖြစ်သော မြန်မာစာကို ပြောတဲ့အတိုင်းရေးဖို့ တိုက်တွန်းချက်ကို အကြောင်းပြု၍ အထက်မြန်မာပြည်စာရေးဆရာများနှင့် အောက်မြန်မာပြည်စာရေးဆရာမား အပြင်းအထန် အငြင်းပွားခဲ့ကြသည်။ 

မင်းလတ်ရဲခေါင်သည် ပရာဟာတက္ကသိုလ်တွင် မြန်မာစာဌာနမှူးအဖြစ် ပါမောက္ခရာထူးလည်း ရယူဖူးသည်။

အကိုးအကား
---------
ပြင်သစ် လေကြောင်းလိုင်းမှ အဲယားဘတ်စ် အေ ၃၁၉ လေယာဉ် ပြင်သစ်နိုင်ငံ ချားလ်ဒီဂေါ လေဆိပ်တွင် ဆင်းသက်စဉ် လေယာဉ် ဦးခန်းတွင် ရိုက်ကူးထားသော ဗွီဒီယို
**လေယာဉ် ဦးခန်း**သည် လေယာဉ်ပျံ၏ ရှေ့ပိုင်းတွင် ရှိပြီး လေယာဉ်မှူးများက လေယာဉ်ကို ထိန်းချုပ်မောင်းနှင်ရာ နေရာဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ် လေကြောင်းလိုင်းကြီးများ၏ လေယာဉ်ဦးခန်းများမှာ လူစီးသည့် အပိုင်းမှ ခွဲခြားထားလေ့ ရှိသည်။ လေယာဉ်ဦးခန်းမှ တဆင့် လေယာဉ် ကုန်းပေါ်တွင် ရှိနေစဉ်ဖြစ်စေ လေထဲတွင် ရှိနေသော အခါ ဖြစ်စေ လေယာဉ်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်သည်။

လေယာဉ်ဦးခန်းများတွင် ပျံသန်းမှု အထောက်အကူ ကိရိယာများ ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့ကို ကိရိယာ ခလုပ်ခုံပေါ်တွင် တပ်ဆင်ထားလေ့ ရှိကာ လေယာဉ်မှူးများ လေယာဉ်ကို ပျံသန်းမောင်းနှင်ရာတွင် အသုံးပြုသော မောင်းနှင်ကိရိယာများလည်း ရှိသည်။ လေကြောင်းလိုင်း အများစုတွင် လူစီးသည့် အခန်းနှင့် လေယာဉ်ဦးခန်းကို တံခါးဖြင့် ခွဲခြားထားကြသည်။ စက်တင်ဘာ ၁၁ တိုက်ခိုက်မှု အပြီးတွင် လေယာဉ်ဦးခန်းများအား အကြမ်းဖက်သမားများ မဝင်ရောက်နိုင်ရန် အသေအချာ ကာကွယ်ထားလေ့ ရှိကြသည်။

 ပိုလက် လေကြောင်းလိုင်းမှ အန်တိုနော့ဗ် အေအင်န်-၁၂၄ ၏ ဦးခန်း
အဲယားဘတ်စ် A380 ၏ ဦးခန်း။ အဲယားဘတ်စ် လေယာဉ် အတော်များများတွင် ကွန်ပျူတာစနစ်နှင့် အီလက်ထရွန်းနစ် ထိန်းချုပ်မှုများ ပါဝင်ပြီး အီလက်ထရွန်းနစ် ဒိုင်ခွက်များ တပ်ဆင်ထားသည့် ဦးခန်းမျိုး ဖြစ်သည်။ လက်ကိုင်ကို အီလက်ထရွန်းနစ် လက်ကိုင်ဖြင့် ပြောင်းလဲတပ်ဆင်ထားသည်။
ဆွစ်ဇာလန်မှ HB-IZX Saab 2000 လေယာဉ်၏ ဦးခန်း
 ရော်ဘင် DR400/500
၁၉၃၆ de Havilland Hornet Moth ၏ ဦးခန်း
သာသနာတော် (၂၃၅)ခုနှစ်၊ တတိယသင်္ဂါယနာ တင်ပြီးချိန် တိုင်းပြည်အရပ်ရပ်တို့သို့ ဗုဒ္ဓဘာသာ ပြန့်ပွားစေရန် ရည်ညွှန်း၍ အာသောကမင်းတရားကြီးနှင့် အရှင် မဟာမောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿ မထေရ်မြတ်တို့က ၉-တိုင်း ၉-ဌာန ပြည်နယ်တို့သို့ ဥပသမ္ပဒကံ ဆောင်နိုင်စေရန် ခေါင်းဆောင်တစ်ပါးနှင့် ငါးပါးစီကို စေလွှတ်ကြွချီတော် မူကြသည်။ 

(၁) **ကသ္မီရ- ဂန္ဓာရတိုင်း**။ ။ ဟိမဝန္တာ၏ အနောက်မြောက်ဘက် ပန်ချပ်နယ်၏ အရှေ့မြောက်ဘက် စွန်းနှင့် စပ်လျက်ရှိသော ကသ္မီရတိုင်း၊ယင်း၏အနောက်ဘက် သိန္ဓုမြစ်ခြားလျက်ရှိသော ဂန္ဓာရတိုင်း၊ ၂-တိုင်းပေါင်းလျက် အာဖဂန်နစ္စတန်ပါဝင်သည့် ဌာနများသို့ အရှင်မဇ္ဈန္တိကထေရ်မြတ်ခေါင်းဆောင်သောအဖွဲ့ဝင် သံဃာတော် ၄-ပါး၊ အာသီဝိသောပမသုတ္တန် ဟောကြားကာ သာသနာပြုတော်မူကြသည်။

(၂) **မဟိံသကတိုင်း**။ ။ အိန္ဒိယနိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ မိုက်ဆိုနယ်၊ ယင်းနယ်၏မြောက်ပိုင်းရှိ 'ချီတယ်ရ်'စီရင်စု ဌာနတို့သို့ မဟာဒေဝထေရ်ဦးဆောင်၍ အဖွဲ့ဝင်သံဃာတော် ၄-ပါး၊ ဒေဝဒူတသုတ္တန်ကိုဟောကြားလျက် သာသနာပြုတော်မူကြသည်။

(၃) **ဝနဝါသီတိုင်း**။ ။ ဘုံဘေမြို့နယ်၏ တောင်ဘက်ပိုင်း ကာဏာရာနယ်၊ ဟိုက်ဒရဗတ်နယ်၊ အရှေ့ဘက်ပိုင်းပြည်နယ်တို့သို့ အရှင်ရက္ခိတမထေရ် ခေါင်းဆောင်သောအဖွဲ့ဝင် သံဃာ၄-ပါးတို့ အနမတဂ္ဂသုတ္တန် ဟောကြား၍ သာသနာပြုတော်မူကြသည်။

(၄) **မဟာရဋ္ဌတိုင်း**။ ။ ဘုံဘေနယ် အလယ်ပိုင်း ပူနားမြို့စသော နယ်များသို့ အရှင်မဟာဓမ္မရက္ခိတမထေရ်ခေါင်းဆောင်၍ အဖွဲ့ဝင်သံဃာ ၄-ပါး ကြွတော်မူကာ မဟာနာရဒကဿပဇာတ်တော်ကိုဟောကြားတော်မူကာ သာသနာပြုတော်မူကြသည်။

(၅) **အပရ န္တတိုင်း**။ ။ မလဝါနယ် အနောက်တောင်ဘက် နရဗဒ္ဓခေါ် နမ္မဒါမြစ်၊ သစ္စဗန္ဓတောင်၊ သုပ္ပရကသင်္ဘောဆိပ် ဝါဏိဇ္ဇဂါမ စသည်တို့သို့ အရှင်ဓမ္မရက္ခိတ မထေရ် ခေါင်းဆောင်သော သံဃာတော် ၄-ပါးတို့ ကြွတော်မူကာ သဂ္ဂိခန္ဓောပမ သုတ္တန်ကို ဟောကြားတော်မူ၍ သာသနာပြုတော်မူကြသည်။

(၆) **ယောနကတိုင်း**။ ။ အိန္ဒိယပြည်၏ အပြင်ဘက် ပါရှား တူရကီ ဂရိတ် အီတလီတို့ တည်ရှိရာ ယင်း၏ရှေးဟောင်းအမည်မှာ သာကလတိုင်း- သာကလမြို့ဖြစ်၏။ မိလိန္ဒမင်းနှင့် ရှင်နာဂသိန်မထေရ်မြတ်တို့ မေးဖြေရာဌာနသို့ အရှင်မဟာရက္ခိတ မထေရ်ခေါင်းဆောင်ကာ အဖွဲ့ဝင် ၄-ပါးတို့ ကြွတော်မူလျက် ကာဠကာရာမသုတ္တန်ကို ဟောပြောကာသာသနာပြုတော်မူကြသည်။

(၇) **စိနရဋ္ဌ ခေါ် စိန့်တိုင်း ၅-ရပ်**။ ။ ဟိမဝန္တာ၏ အရှေ့ဘက်အရပ်နှင့် မြောက်ဘက်အရပ်ရှိ (၁) ခိုတန်၊ (၂) ဘူတန်၊ (၃) ယရကန်၊ (၄) တိဘက်၊ (၅) တရုတ်ပြည်တို့သို့ အရှင်မဇ္ဈိမထေရ်ခေါင်းဆောင်လျက် အဖွဲ့ဝင် ၄-ပါးတို့ ကြွချီတော်မူကြကာ ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနသုတ္တန်ကို ဟောတော်မူ၍ သိမ်းသွင်းကာ သာသနာပြုတော်မူကြသည်။

(၈) **သုဝဏ္ဏဘူမိ တိုင်း**။ ။ စိန့်တိုင်းကြီး၏ တောင်ဘက် ရှမ်း၊ မြန်မာ၊ မွန်၊ ကရင်၊ ကချင်၊ ကယား၊ ယွန်း၊ ယိုးဒယား၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ လာအို စသော လူမျိုးတို့နေထိုင်ရာ သို့ အရှင်သောဏထေရ်နှင့် အရှင်ဥတ္တရထေရ် ၂-ပါးတို့ ဦးဆောင်ကာ အဖွဲ့ဝင်သံဃာ ၃-ပါးနှင့်ပေါင်း ၅-ပါးတို့ ကြွရောက်ကာဗြဟ္မဇာလသုတ္တန်ကို ဟောကြားတော်မူလျက် မြတ်ဗုဒ္ဓသာသနာတော်အတွင်းသို့ သိမ်းသွင်းတော်မူကြသည်။ (မှတ်ချက်။ ။ မြန်မာတို့က မွန်တိုင်းပြည်နယ် သထုံမြို့ကို သုဝဏ္ဏဘူမိဟု ယူဆကြသည်။ အိန္ဒိယကျောက်စာဌာနကမူ စုမတြာကျွန်းကို သုဝဏ္ဏဘူမိဟု ရေးထိုးကြသည်။)

(၉) **တမ္ဗဒီပ ခေါ် သီဟိုဠ်ကျွန်း**။ ။ ယခုအခါ သီရိလင်္ကာ ဟူ၏။ ဒေဝါနံပီယတိဿမင်းကြီး လက်ထက်အခါ သာသနာတော် ၂၃၆-ခုနှစ်၊ နယုန်လပြည့်နေ့တွင် အရှင်မဟာမဟိန္ဒထေရ် ဦးဆောင်၍ အရှင်ဣဋ္ဋိယထေရ်၊ အရှင်ဥတ္တိယထေရ်၊ အရှင်ဘဒ္ဒသာလထေရ်၊ အရှင်သမ္ဗလထေရ်မြတ် ၅-ပါးတို့ ဦးဆောင်ကာ အဖွဲ့ဝင် ၁၃-ပါးနှင့် အရှင်မဟိန္ဒ၏တူတော် သုမနသာမဏေ၊ ဘဏ္ဍုက ခေါ် လူဥပါသကာတို့ သွားရောက်ကြကာ စူဠဟတ္ထိပဒေါပမသုတ္တန်ကို ဟောကြား၍ ဗုဒ္ဓဘာသာ အရှည် တည်တံ့အောင် တည်တံ့တိုးပွားအောင် သာသနာပြုတော်မူသွားကြလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ပါရာဇိက၊ ဋ္ဌ၊ ပ၊ အုပ်၊နှင့် အခြားတရုတ်မှတ်စု၊ အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းအမျိုးမျိုး
**တစ်တောစောင့်သည် ခြေတိုင်ကုပ်ကား၊ တစ်အိုင်စောင့်သည် ငါ့ရံ့တင်ပြောက်** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

ရှင်းလင်းချက်
-------------

ကေသရာဇာခြင်္သေ့မင်း တာဝန်ပေးသဖြင့် တောကို စောင့်သော ခြေတိုင်ကုပ်ကားကိုလည်းကောင်း၊ အိုင်ကို စောင့်သော ငါးရံ့တင်ပြောက်ကိုလည်းကောင်း အခြားသတ္တဝါများက လေးစားရသကဲ့သို့ အကြီးအကဲက သင့်လျော်သောသဖြင့် တာဝန်ပေးသည်ကို ကျန်လူအများက လေးစားရသည်။ 

> ရှေးအခါက ကေသရာဇာခြင်္သေ့မင်းသည် ခြေတိုင်ကုပ်ကားအား တောတစ်တောကို စောင့်ရန်၊ ငါးရံ့တင်ပြောက်အား အိုင်တစ်အိုင်ကို စောင့်ရန် အသီးသီးတာဝန်ပေးလေသည်။ ထိုအခါ ထိုတောထိုအိုင်ရှိ အခြားသတ္တဝါများက မကျေမနပ်ဖြစ်ကြသဖြင့် ခြေတိုင်ကုပ်ကားနှင့် ငါးရံ့တင်ပြောက်တို့အား မခန့်မညားရှိကြသည်။ ကေသရာဇာခခြင်္သေ့မင်းသည် ထိုအကြောင်းကို သိသောအခါ အခြားသတ္တဝါများကို စည်းဝေး၍ တာဝန်ရှိသူအား လေးစားရန် ဆုံးမစကားပြောဆိုလျက် ခြေတိုင်ကုပ်ကားနှင့် ငါ့ရံ့တင်ပြောက်အား ပေးမြဲတာဝန်ပေးလေသည်။ *လောကပညတ္တိ။ ၅။* 
> 
>

ဝေါဟာရအနက်
----------

* ခြေတိုင်ကုပ်ကား = ခြေခွင်သော သတ္တဝါတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
* ငါးရံ့တင်ပြောက် = ငါးရံ့နှင့် ဆင်တူပြီး အသားနည်းသော ငါး ဖြစ်သည်။

ကျမ်းကိုး
---------

1. 1 2 3  *မြန်မာစကားပုံ* (စတုတ္ထအကြိမ်တည်းဖြတ်ထုတ်ဝေခြင်း ed.)။ မြန်မာစာအဖွဲ့ဦးစီးဌာန။ ဇွန် ၂၀၀၈။ p. နှာ-၉၄။
**မင်းလောင်းစံရာထိုသည့်ရွာ** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

မင်းလောင်းစံရာထိုသည့်ရွာ
------------------------

နိပါတ်ဖော် ဇာတ်တော်ဟောင်းငယ်က၊ မြတ်လောင်းလျာ ရွှေယုန်ဖြစ်တော့၊ ထုံရှစ်လီ အဋ္ဌင်္ဂကြောင့်၊ ကသစ်စံရဂုံများတွင်မှ၊ ပုဏ္ဏားဗြဟ္မာအိုကဲ့သို့၊ ယုန်သားကိုစားလိုခဲ့သည်ဟု၊ ဆိုထဲ့ကာအလှူခ့တော့၊ ပူအလျှံမီးပုံ အတွင်းသို့၊ ခုန်ဆင်းမည့် ယုန်ကလေးက၊ ယုန်လှေးကို ပစ်ခွာချတဲ့၊ တည်အခြေ သည်ဒေသပေထင့်၊ ရွှေလမှာ ဆေးမှုန်စုတ်ကယ်နှင့်၊ ရေးယုန်ရုပ် ကပ္ပဋ္ဌာ။

  

ရွှေဘိုစံနေလို ထွန်းစဉ်က၊ ထိုကျွန်းပင်အိုင်နေရာထဲ့၊ ငအို၊ ငကြာထိုရွာသို့ဆိုက်တော့၊ စာသိုက်စောင်တဘောင်တေးရယ်က၊ လေးလေးလေမှဆွဲရ၊ ရွှေခဲခေါ်လှေတော်ကြီးကို၊ ချက်မှန်အောင် တက်သံဟီးရ၊ ပြတန်ထီးဖြူယူကာတည်ဘို့၊ လူနာမည် မောင်ရွှေခဲ၏၊ အသဲအအူကိုခွဲယူကာ တင်တညှပ်ကယ်နှင့်၊ တင်နတ်ဝယ်ပူဇော်အုံးရလျှင်၊ ပေါ်သုံးရံရွှေငွေတလောင်းစီတဲ့၊ လည်ချောင်းခုတ်ကာ ပြတ်မည်ဟု၊ ဟုံးနတ်စာပြင်ဆင်ဘို့၊ ရှင်ဘုရင် လုပ်စေအုံးတော့၊ ပြည်ကုန်းဘောင် ရွှေဘိုမင်းက၊ ထံရင်းဝယ်ခေါ်ကာစစ်လို့၊ အပြစ်တော် သူမပေးတဲ့ပြင်၊ အရေးတော်ပေါ်မဖွဲ့ပြီဘု၊ ဘေးမဲ့ချမ်းသာ။

  

ဂရိဂထာ ဝိဝါဒငယ်ကြောင့်၊ ဂါမရှောင်ခွာပစ်လို့၊ ရွာသစ်ပင်တည်ဆင်အုံးကြတော့၊ ခင်ကုန်းမြေကမ်းခြေစောင်းတွင်မှ၊ တသောင်းကျော်ဘော်ငွေတန်တဲ့၊ ကျောင်းဝေဇယန်ဝိဟာရငယ်နှင့်၊ ထူးသမ္ဘာ၊ ဦးသာဂရငဲ့ကို၊ ဖူးလှာကြရှစ်မျက်နှာ၊ နှစ်သက်စွာစုရုံး။

  

ဘိလပ်ပိုင်စေတနာသန်သောကြောင့်၊ ဆဒ္ဒန်အိုင်နတ်ဖန်ဆင်းလို့၊ အပ်နှင်းသည်ပုံပမာကဲ့သို့၊ ပဒုံကြာစုံစွာပေါက်သည်ပြင်၊ ခတောက်တွေ အလီလီနှင့်၊ ပေါက္ခရဏီအောက် ပထဝီ အနက်ကဲ့ပြင်၊ အထက်မှာ စကြဝဠာ တတိုင်းကဲ့သို့၊ ကာဝိုင်းရံ ကန်ပေါင်းရိုးဟာက၊ တမိုးတရေဝင်ရလျှင်၊ ကိုးနှစ်ပင် မကုန်အုံးပေဘု၊ ယုန်ကုန်းမြေဗွေနိမိတ်ကယ်က၊ ပြည်နိဗ္ဗာန် နောင်ခါပျော်ရအောင်၊ ဆရာတော် ဒကာဒကာမတွေတို့၊ စာဂ ကိုညှိဆော်နှိုးလို့၊ မဟေသီ စေတီပုထိုးသို့၊ မှီကိုးကွယ်နယ်နရမ်းငယ်က၊ လှူဒါန်းသည် အရွာရွာတို့၊ ချမ်းသာအောင် ကျမ်းစာသိုက်ကယ်နှင့်၊ နန်းစိုက်သည့် ဟိုအခါက၊ ငအို၊ ငကြာဗိုလ်ပါခံကြ၊ (နာဂတံ) သာသနံထွန်းမည်ကြောင့်၊ ကန်ကျွန်းပင်အိုင်ရေရိုးတွင်မှ၊ ဇမ္ဗူဒိပ်အပေါ်၊ နိမိတ်ကျော်ဟိုးသည်ဟု၊ ဖြူရိပ်ပျော်၊ စိတ်တော်မဆိုးပေတဲ့၊ ဖိုးရွှေခဲကုန်း။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော ခေါင်းစဉ်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
Vishwa Shanti Stupa
Vishwa Shanti Stupa at Ratnagiri Hills in 2019
**ဝိဿသန္တိစေတီတော်** (သက္ကတ:ဝိၐွၐာန္တိ၊ ဟိန္ဒီအသံထွက်: ဗစ်ဝရှန်တီ) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ Gitai Mandir အနီး, မဟာရဋ္ဌ (Maharashtra), Wardha ခရိုင်တွင် တည်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးကို ရည်စူး၍ တည်ခဲ့သည့် ငြိမ်းချမ်းရေးစေတီတော်လည်း ဖြစ်သည်။ စေတီတော်သည် အဖြူရောင် ဖြစ်သည်။ စေတီတော်၏ အရပ်လေးမျက်နှာတွင် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များကို ထားရှိသည်။ ၎င်းနေရာတွင် ပန်းခြံကြီးတစ်ခုနှင့်အတူ ဂျပန်ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်ငယ်တစ်ခု ရှိသည်။ စေတီတော်၏ အနီးအနားတွင် ကမ္ဘာကြီးငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ဆုတောင်းဝတ်ပြုနိုင်ရန် ကျောင်းတော်တစ်ခု ရှိသည်။ မူလစေတီတော်သည် ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် စေတီတော်ကို ပြင်ဆင်မှုအသစ်များ လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ယနေ့ကာလမြင်တွေ့နေရသည့် ပုံစံဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ငြိမ်းချမ်းရေးစေတီတော်ပေါင်း ၈၀ ကို Nipponzan Myohoji ဗုဒ္ဓဘာသာအဖွဲ့အစည်းက တည်ထားသည်။ Fujii Nichidatsu ၏ စိတ်ကူးအိပ်မက်ဖြစ်ပြီး Mohandas K. Gandhi ၏ တိုက်တွန်းမှုဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံအနုမြူဗုံးကြဲခံရမှုကို တန်ပြန်သည့်အနေဖြင့် စေတီတော်ကို တည်ခဲ့သည်။ ပထမဆုံးဖြစ်ပြီး လူသိပိုများသည် ငြိမ်းချမ်းရေးစေတီတော်ကို Rajgir ရှိ Ratnagiri တောင်ကုန်းတွင် တည်ထားခဲ့သည်။<ref>Aruna Deshpande, *Buddhist India Rediscovered*, Jaico Publishing House, 2013 ISBN 8184952473.</ref

ပြင်ပလင့်များ
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | ဝီကီမီဒီယာ ကွန်မွန်းစ်တွင် ***Vishwa Shanti Stupa*** နှင့် ပတ်သက်သော မီဒီယာ ရှိသည်။ |

* Bihar Tourism

ကိုးကား
-------

1. ↑  M. V. Kamath, *Gandhi's Coolie: Life & Times of Ramkrishna Bajaj*, p. 354, Allied Publishers, 1988 ISBN 8170234875.
2. ↑  J.A. Kempf, *Silicon Valley Monk: From Metaphysics to Reality on the Buddhist Path*, Dharma Gates Publishing, 2014 ISBN 0990895106.
**လေရူးသုန်သုန်ဝတ္ထု** (အင်္ဂလိပ်: Gone With The Wind) သည် ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် မားဂရက် မစ်ချယ် (Margaret Mitchell)က ရေးသားခဲ့သည်။ ထိုဝတ္ထုကို မြသန်းတင့်က မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့ရာ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားစာပေဆု (ဘာသာပြန်)ကို ရရှိခဲ့သည်။ လေရူးသုန်သုန်၏ အင်္ဂလိပ် ဝတ္ထူဖြစ်သော Gone With The Wind သည် မူရင်းထုတ်ဝေရာဒေသဖြစ်သော အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ စာဖတ်သူများအကြားတွင် ရေပန်းစားခဲ့ပြီး ထုတ်ဝေသောနှစ်နှင့် ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ ရောင်းအားအကောင်းဆုံး စိတ်ကူးယဉ်ဝတ္ထုထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ဟဲရစ်ပူးလ်မှ အမေရိကန်ရှိ စာဖတ်သူများ၏ ခရစ်ယာန်ကျမ်းစာပြီးလျှင် ဒုတိယ အနှစ်သက်ဆုံး စာအုပ်ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် စာအုပ်ပေါင်း သန်း ၃၀ကျော် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

ကျွန်ပိုင်ရှင်များ၏ဖက်မှနေကာ ရေးထားသော စိတ်ကူး ယဉ်ဝတ္ထုဖြစ်သည်။ ထိုဝတ္ထုသည် နောက်ပိုင်းတွင်အခြားစာရေးဆရာများ၏ တောင်ပိုင်းပြည်နယ်နှင့် လူဖြူ၊ လူမည်းအကြောင်း ရေးသားရာတွင် မှီးငြိမ်းကိုးကားချက်ဖြစ်လာသည်။ အမေရိကန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများသည်လည်း သူတို့၏ စာတမ်းပြုစုမှုနှင့် လေ့လာမှုများတွင် ကိုးကားချက်အဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ 

စာရေးဆရာမ မားဂရတ် မစ်ချယ်လ်သည် အရောင်များကို သင်္ကေတအဖြစ် အသုံးပြု၍ စိတ်ကူးပုံဖော်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် အနီနှင့် အစိမ်းရောင်များဖြစ်သည်။

မြန်မာဘာသာပြန်ဆိုခြင်း
----------------------

  

**Gone With The Wind** ကို မြသန်းတင့် ထက် စော၍ မြန်မာမှုပြုသူမှာ နန္ဒ ဖြစ်သည် ။ မူရင်းဝတ္တု မှ အမေရိကန်ပြည်တွင်းစစ် အစား သာယာဝတီသူပုန်ကြီး ကို နောက်ခံထားပြီးရေးသားခဲ့သည်။ ဝတ္တု အမည်ကို လေရူးသုန်သုန် ဟူ၍ ပေးခဲ့သည်။ ဤဝတ္တုကို မြသန်းတင့် မြန်မာပြန်သည့်အခါ နန္ဒ ပေးခဲ့သည့် အမည် လေရူးသုန်သုန် ကို ပင်ဆက်လက်သုံးစွဲခဲ့သည်။ မြသန်းတင့် မတိုင်ခင် ဤ ဝတ္တု ကို တင်ထွေး က မိုးနှင့်လေနှင့် မုန်တိုင်းနှင့် အမည်ဖြင့် ဘာသာပြန်ကာ ၁၉၆၆ တွင် ပုဂံစာအုပ်တိုက်မှ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ 

မြသန်းတင့် ဘာသာပြန်သော လေရူးသုန်သုန် ဝတ္တု ကို ပထမကြိမ်အဖြစ် ပထမတွဲကို ညဏ်လင်းစာပေ မှ ၁၉၇၈ ခုနှစ် ဇွန်လ တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ပထမတွဲ၏ အဖုံးပန်းချီကို ဘရင်လေး နှင့် ညိုဝင်း တို့က ရေးဆွဲခဲ့သည်။။ နောင်နှစ်လအကြာ ဩဂုတ်လ တွင် ဒုတိယတွဲ ကို ထပ်မံထုတ်ဝေခဲ့ပြီး အဖုံးပန်းချီကို ဝင်းဖေ နှင့် စံတိုး တို့မှ ရေးဆွဲပေးခဲ့သည်။ ပထမတွဲ နှင်နှင့် ဒုတိယတွဲ နှစ်အုပ်ပေါင်း စာမျက်နှာ (၉၇၀) ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အမျိုးသားစာပေဆု (၁၉၆၂ ခုနှစ် မှ ၂၀၁၇ ခုနှစ်အထိ)
2. ↑  မြသန်းတင့်၊ လေရူးသုန်သုန် ပထမတွဲ နှင့် ဒုတိယတွဲ (၁၉၇၈)
ဆရာမြလှိုင်ကို ၁၉၂၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဧရာဝတီတိုင်း၊ ဖျာပုံမြို့၌ အဖ ဦးစိန်သွင်၊ အမိ ဒေါ်ကျင်မြို့တို့က မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း ခုနှစ်ယောက် အနက် ဆဋ္ဌမမြောက်သားဖြစ်သည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ဖျာပုံ မြို့နယ်လုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ၊ ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ဖျာပုံမြို့နယ် တို့ဗမာ အစည်းအရုံး အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

  

၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် မြို့မ အမျိုးသား အထက်တန်းကျောင်းမှ ဆယ်တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဗမာ့တပ်မတော်၌ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေး ပြီးသည် အထိ တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဖျာပုံခရိုင် ပြည်သူ့ရဲဘော် အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဖျာပုံမြို့နယ် ဖဆပလ အဖွဲ့ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

  

၁၉၄၆-၄၇ ခုနှစ်၊ ဖျာပုံမြူနီစပယ် ဥက္ကဋ္ဌ၊ ၁၉၄၈-၅၂ ခုနှစ်တွင် မြိတ်ခရိုင် စစ်ရဲတပ်ရင်း တပ်ခွဲ (၁၁)၊ မြိတ်ခရိုင် စစ်ဝန်ကြီးထမ်းတပ် ခေတ္တတပ်ရင်းမှူး၊ ၁၉၅၃-၅၆ ခုနှစ်တွင် ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ စိတ်ဓာတ် စစ်ဆင်ရေးဌာနတွင် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး အရာရှိ၊ မြဝတီ မဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာချုပ်၊ ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ စာပေစိစစ်ရေး ဌာန၊ စာပေ စိစစ်ရေးမှူး၊ တောင်သူလယ်သမား ဂျာနယ် တာဝန်ခံ အယ်ဒီတာ၊ ၁၉၈၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် ပေဖူးလွှာ မဂ္ဂဇင်း၌ စာတည်းမှူးချုပ် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မြဝတီ၊ ငွေတာရီ၊ ရှုမဝ၊ သွေးသောက်၊ နဝဒေး၊ မိုးဝေ မဂ္ဂဇင်းများတွင် ဝတ္ထုရှည်၊ ဝတ္ထုတိုနှင့် ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။

  

'ဘဝနေဝင်ချိန်နှင့် ကျွန်တော်ငယ်စဉ်က အကြောင်း' အခန်းဆက် ဝတ္ထုမှာ လူကြိုက်များလှသည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် 'တော်လှန်ရေးဝတ္ထုတိုများ' ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ် စာအုပ်ဖြင့် အမျိုးသား စာပေဆု ရရှိခဲ့သည်။ 'ဘုန်းကြီးကျောင်း ဒေါက်တာ မြတ်ကျော်နှင့် ကျွန်တော်ငယ်စဉ်က အကြောင်း' လုံးချင်း ဝတ္ထုများကိုလည်း ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

ဆရာမြလှိုင်သည် ၁၄၊ ၁၁၊ ၉ဝ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

ရေးသား ပြုစုခဲ့သော စာအုပ်များ
-----------------------------

1. တော်လှန်ရေးဝတ္ထုတိုများ ၁၉၇၅
2. ဘုန်ကြီးကျောင်းသား ဒေါက်တာမြတ်ကျော် ၁၉၇၆
3. ကျွန်တော်ငယ်ငယ်က အကြောင်းများ ၁၉၇၇

ကိုးကား
-------

1. ↑  ရွှေဟင်္သာ စာအုပ်တိုက်၊ ၂၀၀၈ စက်တင်ဘာ၊ ပထမအကြိမ်ထုတ် 'နှစ်ဆယ်ရာစု မြန်မာ စာရေးဆရာများနှင့် စာစုစာရင်း (ပဉ္စမတွဲ)' စာအုပ်မှ
ရေနံချောင်းရေနံမြေမှာ မြန်မာရေနံမြေ အလုပ်သမားများရဲ့ အသင်းချုပ် အဖြစ် လေဘာယူနီယံ ကို ၁၉၂၁−ဧပြီ−၃ ရက်နေ့မှာ စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပါတယ်။ **ရေနံချောင်း အလုပ်သမားများ အသင်းချုပ်** (လေဘာယူနီယံ) ဟာ ဗမာပြည်ရဲ့ ပထမဆုံး အလုပ်သမား အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။ 

ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဦးမျိုးညွန့် ၊ အကျိုးဆောင် အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် ရေနံချောင်း အမျိုးသား ကျောင်းအုပ်ကြီး ဦးအေးမောင် တို့က ဆောင်ရွက်ပါတယ်။ ရေနံချောင်း ရေနံမြေ ဘီအိုစီ တွင်းတူးဆရာများ သပိတ်၊ ရေနံမြေ စာရေးများ သပိတ်၊ သံလျင် ဘီအိုစီ ရေနံချက် စက်ရုံအလုပ်သားများ သပိတ်ဆိုတာတွေ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပေမယ့် အလုပ်သမားများ အဖို့ စနစ်တကျ စည်းရုံးဖွဲ့ စည်းထားမှု မရှိတဲ့အတွက် နစ်နာခဲ့ရတာတွေကို သင်ခန်းစာယူပြီး ရေနံမြေ အလုပ်သမားထု ရဲ့ စနစ်တကျဖွဲ့ စည်းထားတဲ့ အဖွဲ့အစည်းတခု အဖြစ် ရည်ရွယ် ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ၁၉၂၃−မတ်လ-၁၉ ရက်မှာ ရေနံမြေ အလုပ်သမားများ အသင်းချုပ်ဟာ ရေနံချောင်း ဘီအိုစီ အလုပ်သမား တွေကို ဦးဆောင်ပြီး ဘီအိုစီ ကုမ္ပဏီရဲ့ တရားမမျှတမှု တွေကို ဖော်ထုတ် တိုက်ပွဲဆင်တဲ့ **ဇဒိုက်ကြီး**A ကို ဖော်ဆောင် နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ လေဘာယူနီယံ ဟာ ၁၉၂၃ ခုနှစ် လောက်အထိ အလုပ်သမားထု အကျိုးဖက်က ရပ်တည်လှုပ်ရှားနိုင်ခဲ့ပြီး တစတစ မှေးမှိန် သွားခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၂၃ ခုနှစ်၊ ဂျီစီဘီအေ ကွဲထွက်သွားပြီ ဒိုင်အာခီ အုပ်ချုပ်ရေးကို လက်ခံသွားတဲ့ (၂၁ ဦး အဖွဲ့) ရဲ့ ဩဇာခံ အဖွဲ့အဖြစ် ရပ်တည်လှုပ်ရှား သွားခဲ့တဲ့အတွက် အလုပ်သမား လောက မှာ တစတစ ဩဇာ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ လေဘာယူနီယံရဲ့ လမ်းစဉ်ဟာ ၂၁ ဦး အဖွဲ့ ရဲ့ နိုင်ငံရေးလမ်းစဉ် အကျိုးပြုရေး အတွက်သာ ဖြစ်သွားရပါတော့တယ်။ အလုပ်သမားတွေ ရဲ့ ယာယီအခွင့်အရေး အနည်းအပါး ကို အရင်းရှင် ဘီအိုစီ ထံကနေ တောင်းဆိုပေးရေး လုပ်ငန်းလေးတွေ ဆက်လက် လုပ်ဆောင်နေသေးပေမဲ့ အလုပ်သမားထုဘက် က ပြတ်ပြတ်သားသား ရပ်တည်ပေးရေးထက် အလုပ်သမား နဲ့ အရင်းရှင်ကုမ္ပဏီ အကြား စေ့စပ်ဖြန်ဖြေပေးရေးဆီ ဦးလှည့်သွားခဲ့ရပါတယ်။ လေဘာယူနီယံ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးမျိုးညွန့် ကိုယ်တိုင် နောက်ပိုင်းမှာ အောက်လွှတ်တော် လေဘာအမတ် အဖြစ် ထမ်းဆောင်ရင်း ဒိုင်အာခီလွှတ်တော်အတွင်း အဆိုသွင်းမှု မေးခွန်းထုတ်မှု ဆိုတာတွေနဲ့ပဲ အချိန် ကုန်သွားခဲ့ပါတယ်။ ရေနံမြေ အလုပ်သမားထု က စတင်ဖောက်ခွဲလိုက်တဲ့ ၁၉၃၈ ခုနှစ်၊  ထောင့်သုံးရာပြည့် အရေးတော်ပုံကြီး ပေါ်ပေါက်လာချိန်မှာ လေဘာယူနီယံဟာ စေ့စပ်ဖြန်ဖြေရေး အခန်းကနေ ပါဝင်ခဲ့ပေမဲ့ လေဘာယူနီယံရဲ့ အခန်းဟာ အလုပ်သမားထု အတွင်း နလံမထူ နိုင်လောက်အောင် လျောကျသွားခဲ့ပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ အလုပ်သမားထုဘက် က ရပ်တည်ရမယ့်အစား ဒေါက်တာဘမော် အစိုးရ နဲ့ ပူးပေါင်း လုပ်ကိုင်ရေးဆီ တောင်းခံ အသနားခံသလို ရပ်တည်သွားခဲ့ပါတယ်။

မှတ်စု
------

* A:**^** ဇဒိုက်ဆိုတာ အင်္ဂလိပ်စကား Strike ကို ပီပီသသ မရွတ်ဆိုနိုင်တဲ့ ရေနံမြေ အလုပ်သမားထု က ခေါ်ဆိုခဲ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကြီးကျယ်တဲ့ Strike ဖြစ်တဲ့အတွက် "ဇဒိုက်ကြီး" လို့ ခေါ်ပါတယ်။ အဲဒီတုန်းက **သပိတ်** ဆိုတဲ့ ဝေါဟာရ ကို မသုံးစွဲကြသေးလို့ ဆိုပါတယ်။

ကိုးကား
-------

* ဝင်းတင့်ထွန်း (ဩဂုတ် ၂၀၁၀)။ *ဗမာပြည် နိုင်ငံရေးပါတီအဖွဲ့အစည်း အသင်းအပင်းများ အညွှန်း*။ ပထမ အကြိမ်။ နေ့သစ်အင်အားစု၊ ဂျပန်။
ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်**ဒေါ်မြလေး**ကား တစ်ခေတ်တစ်ခါက အရေးပါသော အမျိုးသမီး ဇာတ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်။ နှစ်မွှာအသည်း ဇာတ်ကား၌ ဒေါ်မြလေး၏ "မပြောတော့ဘူး၊ ပြောကို မပြောချင်တော့ဘူး"ဟူသော လက်သုံးစကားက ရုပ်ရှင်ကြည့် ပရိသတ်များအကြား အလွန်ရေပန်းစားခဲ့ဘူးသည်။

ဒေါ်မြလေးကို မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး။ ဇလွန်မြို့နယ်၊ မဟာသာရွာတွင်အဖ ဦးသာကျော်နှင့် အမိဒေါ်လယ်ရောက် တို့က ၁၉၀၆-ခုနှစ်၊၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မွေးချင်း ကိုးဦးအနက် အဋ္ဌမမြောက်ဖြစ်ပြီး အမည်ရင်းမှာ မသိန်းမြ ဖြစ်သည်။ မသိန်းမြသည် အသက် (၁၆)နှစ်အရွယ်တွင် ဦးလေးအရင်းဖြစ်သူ ဇာတ်မင်းသား ဦးဘခင်နှင့် မင်းသမီးကြီး မစိန်ညွန့်တို့အား အကြောင်းပြုကာ လန်ဒန်အတ်ဖလင်းနှင့် ပဲရော့ကုမ္ပဏီများသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ 

ရုပ်ရှင်နယ်သို့ ရောက်သောအခါ မသိန်းမြအမည်က မမြလေး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တောမြိုင်စွန်းက လွမ်းအောင်ဖန် ဇာတ်ကားတွင် မမြလေး နာမည်ရလာခဲ့၏။ လန်ဒန်အတ်ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီ၏ ရတနာပုံဇာတ်ကားတွင် ဒေါ်မြလေးက ဆရာမလေး မအေးမြင့် အဖြစ် တည်ငြိမ်စွာ သရုပ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် အေဝမ်းရုပ်ရှင်မှ ထုတ်လုပ်သော ရတနာပုံ ဇာတ်ကားတွင် နန်းဝတ်နန်းစားဖြင့် စစ်ကဲကြီး၏ နှမအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရသည်။ 

ဒေါ်မြလေးသည် အစပိုင်းတွင် တည်တည်တံ့တံ့ သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရသော်လည်း နောက်ပိုင်း စုန်းကဝေ၊ တစ္ဆေဇာတ်ကားများ၌ မဲ့ကာရွဲ့ကာဖြင့် အမုန်းခံ၍ သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရသည်။ အနုပညာရှင်ကောင်း တစ်ဦးပီပီ ဒေါ်မြလေးက ကျရာဇာတ်ရုပ်ကို မညည်းမညူ အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၄-ခုနှစ်၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ ဇာတ်ကားတွင် လှမောင်ကြီးနှင့် တွဲဖက်ကာ ပရိသတ်မုန်းလောက်အောင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရ၏။

ဒေါ်မြလေးပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် ရှေးရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများမှာ ဒေဝီမောင်၊ မောင့်ဒေဝီ၊ နန်တွင်းမာယာ၊ တပြည်သူ၊ တပြည်သား။ မြနန္ဒာ၊ သီရိရတနာ၊ သုံးပန်လှ၊ ကျိုက်ထီးရိုးသမိုင်း၊ ဒေါင်းဒင်္ဂါး၊ ဒေါင်းအလံ၊ မိန်းမလှ၊ မေဓာဝီ စသည့်ဇာတ်ကားများဖြစ်ကြသည်။ ခေတ်သစ်ဇာတ်ကားများနှင့် ဆိုလျှင် ဒေါ်မြလေး ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားသော ဇာတ်ကားများက ၁၅၀ ကျော်သည်ဟု သိရှိရသည်။ 

ဒေါ်မြလေး၏ ခင်ပွန်းမှာ လူရွှင်တော် ဒါရိုက်တာဆားဘထွန်း ဖြစ်သည်။ ဆားဘထွန်းမှာ ဂျပန်ခေတ်ကပင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ ဒေါ်မြလေးသည် ၁၉၇၄-ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃၀)ရက်နေ့တွင် စိန်ရုပ်ရှင်မှ ရိုက်ကူးနေစဉ်အတွင်း တင်ပဆုံရိုးကျိုးသွားခဲ့ရာ ဆေးရုံ၌ (၄၁)ရက်ကြာ ကုသခဲ့သော်လည်း မသက်သာဘဲ နေအိမ်၌ အနားယူနေစဉ် အတွင်း ၁၉၇၅-ခု၊ မတ်လ (၂၀)ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် (၆၉)နှစ် ရှိပြီး ကျန်ရစ်သူ သားသမီးများ မရှိခဲ့ပါ။

ကိုးကား
-------
တမ်းပလိတ်:Hybridbox/lua

**ဝိုလ်ဖင်** (အင်္ဂလိပ်: wholphin) သည် အလွန်ရှားပါးသော 'စစ်တေးရှန်း' (cetacean - ဝေလငါး၊ လင်းပိုင်း... ) မျိုးစပ်ကောင်ဖြစ်၍ ပုလင်းနှုတ်သီးလင်းပိုင် (*Tursiops truncatus*) အမနှင့် ဖော့စ်ကစ်လာဝေးလ် (false killer whale, *Pseudorca crassidens*) အထီးတို့ မျိုးစပ်မှုမှဖြစ်ပေါ်လာသော သတ္တဝါဖြစ်သည်။ ဝိုလ်ဖင် (wholphin) အမည်မှာ ဝေလငါးနှင့် လင်းပိုင်းတို့၏ မျိုးစပ်ထားသော သတ္တဝါဟူ၍ ဆိုသည်။ သို့သော်လည်း မျိုးရိုးဗီဇခွဲပညာရပ်အရ သတ္တဝါနှစ်မျိုးစလုံးမှာ ပင်လယ်နေ လင်းပိုင် (မျိုး)မိသားစုမှဖြစ်၍ သွားရှိသော ဝေလငါး မျိုးစဉ်ခွဲအုပ်စုအတွင်းတည်ရှိသည်။ ဝိုလ်ဖင်များသည် (ထိန်းသိမ်းစောက်ရှောက် ရေကန်... ) တို့တွင်မွေးဖွား(သားဖောက်)ကြ၍ ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာ၌လည်း မွေးဖွားကြသည်ဟု သိရှိရသည်။

ဥပမာများ
--------

ဝိုလ်ဖင်
ပထမဆုံး မှတ်တမ်းတင်နိုင်သော ဝိုလ်ဖင်မွေးဖွားမှုသည် ၁၉၈၁ တိုကျို ပင်လယ်ကမ္ဘာဟုခေါ်သော နေရာတွင်ဖြစ်ကာ ထိုသတ္တဝါငယ်သည် ရက်ပေါင်း (၂၀၀) အရ၌ သေဆုံးခဲ့သည်။

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ပထမဆုံး ဝိုလ်ဖင်နှင့် ပထမဆုံး အသက်ရှင်နေထိုင်ခဲ့သော အကောင်မှာ ကေကိုင်းမော်လူး (Kekaimalu) ဟု ခေါ်တွင်ပြီး ယင်းအမလေးကို ၁၉၈၅ မေ ၁၅ ၌ ဟာဝါရီရှိ အဏ္ဏဝါ ဥယျာဉ် (Sea Life park)တွင်ဖြစ်သည်။ အမည်၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ 'ငြိမ်းချမ်းသော ပင်လယ်မှ' ဟူ၍ ဖြစ်သည်။

ကေကိုင်းမော်လူးသည် ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် သားဖွားနိုင်ခဲ့သောကြောင့် မျိုးအောင်သည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။ မွေးလိုက်သော အကောင်လေူမှာ ရက်အနည်းငယ် အကြာ၌ပင် သေဆုံးသွား၏ ။ ကေကိုင်းမော်လူး ထပ်မံ မွေးဖွားခဲ့၍ မွေးဖွားခဲ့သော အကောင်မှာ အမဖြစ်ကာ ပိုဟိုင်းကဲလိုဟာ (Pohaikealoha) ဟု ခေါ်တွင်သည်။ နှစ်နှစ်ကြာကြာ ယင်းအမလေးကို မိခင် ကေကိုင်းက ဂရုစိုက်သော်လည်း သေသေချာချာ ပြုစုစောင့်ရှောက်သည့်ပုံစံမျိုး မဟုတ်ပေ။ ထိနကျောင်းလေ့ကျင့်ပေးသော သူများကသာ ပြုစုခဲ့ကြသည်။ သို့သော် အသက် (၉)နှစ်၌ သေဆုံးသွား၏ ။ ၂၀၀၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၃ တွင် ကေကိုင်း၌ တတိယသားပေါက်ခဲ့ကာ မျိုးစပ်သော အထီးမှာ နှုတ်သီးခေါင်း လင်းပိုင်းတစ်ကောင်ဖြစ်သည်။ မွေးဖွားခဲ့သည်မှာ အမဖြစ်၍ ခေါ်ဝီလီကိုင်း (Kawili Kai) ဟု အမည်ပေးခဲ့ကြသည်။ မွေးဖွားပြီး လသားပိုင်းတွင်ပင် နှုတ်သီးခေါင်း လင်းပိုင်းတစ်ကောင္၏ အရွယ်အစားခန့် ရှိလာသည်။ မွေးခဲ့သော အကောင်ပေါက်သုံးကောင်လုံးသည် လေးပုံသုံးပုံမှာ နှုတ်သီးခေါင်း လင်းပိုင်ဖြစ်၍ ကျန်သောတစ်ပုံ ဖော့စ်ကစ်လာဝေးလ် ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ မတ်လ အထိ ကေကိုင်းနှင့် ခေါ်ဝီလီကိုင်းတို့သည် ဟာဝါရီရှိ အဏ္ဏဝါ ဥယျာဉ်တွင် ဆင်လက်ထိန်းသိမ်းထားသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Whale-dolphin hybrid has baby wholphin။ NBC News (April 15, 2005)။
2. 1 2  West၊ Karen။ "A Whale? A Dolphin? Yes, It's A Wholphin"၊ May 18, 1986။ July 9, 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။  "Born at Sea Life Park on May 15, 1985, Keikaimalu was referred to as a wholphin by Sea Life Park’s training staff."
3. ↑  Sean B. Carroll။ "Remarkable creatures"၊ *New York Times*၊ September 13, 2010။ September 14, 2010 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ "The first captive wholphin, Kekaimalu, was born on May 15, 1985, to a female bottlenose dolphin named Punahele, who shared a pool with a male false killer whale named Tanui Hahai. The wholphin's size, color and shape are intermediate between the parent species. She has 66 teeth – intermediate between a bottlenose (88 teeth) and false killer whale (44 teeth)"
4. ↑   "Ditching SUVs and Breeding Beefalos"  (January–February 2006). *E Magazine* **17** (1). Retrieved on May 4, 2013.  (အသင်းဝင်ရန် လိုအပ်သည်။)
5. ↑  Family Attractions in Oahu – Swim with Dolphins in Hawaii။ Sea Life Park Hawaii (December 24, 2014)။  March 25, 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
'အနီအောက်ရောင်ခြည် သာမိုမီတာတစ်ခု
သင်္ဘောသားတစ်ဦး လေဝင်လေထွက်စနစ်တစ်ခု၏ အပူချိန်ကို တိုင်းတာနေစဉ်။
**အနီအောက်ရောင်ခြည် အပူချိန်တိုင်းကိရိယာ** (သို့) **အနီအောက်ရောင်ခြည် သာမိုမီတာ** (အင်္ဂလိပ်: infrared thermometer) တိုင်းတာခံရသည့် အရာဝတ္ထုမှ ထုတ်လွှင့်သော အနက်ထည် အပူဖြာထွက်ခြင်း (blackbody) ဟုခေါ်သော အပူလှိုင်းဖြာထွက်ခြင်း၏ အပိုင်းတစ်ခုကို ယူငင်ထားသော အပူချိန်ကို တွက်ချက်၍ အဖြေထုတ်ပေးသည့် သာမိုမီတာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် အမည်အမျိုးမျိုးဖြင့် ခေါ်လေ့ရှိကြသည်။ လေဆာအလင်းတန်းက တိုင်းတာမှုကို ချိန်ရာတွင် အကူအညီပေးသောကြောင့် လေဆာ သာမိုမီတာဟုလည်းခေါ်သည်။ ရံခါတွင် 'မထိတွေ့ သာမိုမီတာ' (non-contact) (သို့) 'အပူချိန်တိုင်း သေနတ်' (temperature gun) ဟုလည်းခေါ်ကြသည်။ အကြောင်းမှာ တိုင်းတာမည်ပစ္စည်းကို တိုက်ရိုက်မထိတွေ့ဘဲ အနီးတစ်နေရာမှ တိုင်းတာသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ 

အရာဝတ္ထုတစ်ခုက ထုတ်လွှင့်သော အနီအောက်ရောင်ခြည်ပမာဏနှင့် ထုတ်လွှင့်နိုင်စွမ်းအား (emissivity) ကို သိရှိပါက ထိုအရာဝတ္ထု၏ အပူချိန်ကို ၎င်း၏စစ်မှန်သော အပူချိန်နယ်ပယ်အတွင်း ဆုံးဖြတ်နိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ သာမိုမီတာက တွက်ထုတ်ပေးသော အပူချိန်မှာ အရာဝတ္ထု၏ စစ်မှန်သော တကယ့်အပူချိန်နှင့် အနည်းငယ် ကွာခြားနိုင်ကောင်း နိုင်သည်။ အနီအောက်ရောင်ခြည် သာမိုမီတာများသည် 'အပူလှိုင်းဖြာထွက်ခြင်းကို တိုင်းတာသော သာမိုမီတာ' အမျိုးအစား အုပ်စုဝင်ဖြစ်သည်။ 

တစ်ခါတစ်ရံ၌ ပတ်ဝန်းကျင်အပူချိန်ဝန်းကျင်ပမာဏရှိသော အခြေအနေတွင် တိုင်းတာတွက်ထုတ်မှုမှာ အမှားအယွင်း ဖြစ်ပေါ်ကောင်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ တိုင်းတာမည့် အရာဝတ္ထုထက် အနီးနားက ပို၍ပူသောအရာဝတ္ထုက အပူလှိုင်းဖြာထွက်မှုကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့ အပူချိန်တိုင်းကိရိယာကို ကိုင်ဆောင်ထားသော ပုဂ္ဂိုလ်ဆီမှ အပူလှိုင်းဖြာထွက်မှုကြောင့်လည်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြေရှိသည်။ နောက်တစ်ခုအမှားဖြစ်နိုင်သည်မှာ ကိရိယာက မမှန်မကန်ယူဆလိုက်သော အပူထုတ်လွှင်းမှု စွမ်းအား ကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်ပေသည်။ 

ကိရိယာကို တည်ဆောက်သည့်ပုံစံတွင် မှန်ဘီလူးတစ်ခုပါဝင်၍ ထိုမီန်ဘီလူးသည် အနီအောက်ရောင်ခြည်ဖြာထွက်ခြင်းအား 'စုံစမ်းထောက်လှမ်းကိရိယာ' (သို့) 'အာရုံခံကိရိယာ' သို့ ချိန်ရွယ်ပေးရန်ဖြစ်သည်။ ယင်းကိရိယာက လှိုင်းဖြာထွက်လာသော စွမ်းအားကို အီလက်ထရောနစ် အချက်ပြပုံစံအဖြစ်ပြောင်းလဲကာ မော်နီတာတွင် ပတ်ဝန်းကျင်အပူချိန်ကို နှုတ်၍ (အရာဝတ္ထု) အပူချိန်ယူနစ်များအဖြစ် ဖော်ပြပေးသည်။ ဤသို့တိုင်းတာခြင်းသည့် တိုင်းတာမည့်အရာဝတ္ထုကို ထိတွေ့မှုမရှိဘဲ တိုင်းတာနိုင်သည်။ thermocouples စုခေါ်သော လျှပ်စစ်သုံး ဝါယာပင်နှစ်ခုဖြင့် အပူချိန်တိုင်းတာသော ကိရိယာများနှင့် အခြားအပူချိန်တိုင်းကိရိယာများ အသုံးမပြုနိုင်သော (သို့) တိကျသော အချက်အလက်မထုတ်ပေးနိုင်သော အခြေအနေများတွင် ဤ အနီအောက်ရောင်ခြည် အပူချိန်တိုင်းကိရိယာကို အသုံးပြုလေ့ရှိကြသည်။)

အသုံးပြုသည့် နယ်ပယ်များ
-----------------------

နယ်ပယ်အချို့၌ အသုံးဝင်သော ကိရိယာဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ကျန်းမာရေးနယ်ပယ်တွင် ဆားစ်ရောဂါ၊ အီဘိုလာ ဗိုင်းရပ်ရောဂါနှင့် ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါများ ကပ်ဆိုးရောဂါများဖြစ်ပွားချိန်၌ ခရီးသည်များကို အပူချိန်တိုင်းတာရာတွင် ဤအနီအောက်ရောင်ခြည် အပူချိန်တိြင်းကိရိယာကို အသုံးပြုကြသည်။

ကိုးကား
-------

* Infrared thermometer Temperature measurement
**Indie rock** သည် alternative rock ၏ အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး ၁၉၈၀ တွင် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းမှ စတင်ခဲ့သည်။ indie rock သည် အမျိုးမျိုးကွဲခြားနားသည်။ မျိုးခွဲသည် indie pop, jangle pop နှင့် lofi တို့ပါဝင်သည်။ ပထမဦးစွာ record label တွင် ဖော်ပြရန် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဤဝေါဟာရသည် ပထမဦးဆုံး alternative rock နှင့် အပြန်အလှန်ထုတ်ဝေခဲ့သော ဂီတနှင့်ဆက်နွယ်နေသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ grunge နှင့် punk revival များ၊ UK မှ Britpop တီးဝိုင်းများသည် ၁၉၉၀တွင် mainstream သို့ ချိုးဖောက်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူတို့၏ ဖျော်ဖြေတင်ဆက်မှုများကို ဖော်ပြခဲ့ပြီး underground နှင့်အပြင်ဘက်တွင် အသီးသီး ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ တွင် music industry တွင် ရလဒ်များပြောင်းလဲခဲ့ပြီး အင်တာနက်ပေါ်တွင် အရေးပါကြီးထွားလာခဲ့ပြီး indie rock ဖျော်ဖြေတင်ဆက်မှု တော်တော်များများသည် စီးပွားရေးအရ အောင်မြင်လာခဲ့သည်။ ဤစကားရပ်၏ အဓိပ္ပာယ်ကို မေးခွန်းတော်တော်များများ မေးလာခဲ့သည်။ ၁၉၈၀အလယ်တွင် indie ဆိုသော ဝေါဟာရ စတင်၍ ဖော်ပြရန် post – punk label တွင် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ အရေးပါသော indie rock record label များကို ၁၉၈၀ အတောအတွင်း တည်ထောင်ခဲ့သည်။ indie rock ဟုသော ဝေါဟာရ တီးဝိုင်းများနှင့် ဆက်နွယ်လာခဲ့သည်။ မျိုးခွဲများသည် သူတို့၏အဆင့်အတန်းနှစ်မြုပ်ထားခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ အဆုံးတွင် indie rock မျိုးခွဲတော်တော်များများနှင့် ပုံစံများကို ဖွံ့ဖြိုးစေခဲ့သည်။ indie pop ပြီးနောက် lo-fi,noise pop, emo, sadcore, post-rock, space rockနှင့် math rock တို့ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၀တွင် music industry ထဲတွင် ပြောင်းလဲစေပြီး ဂီတနည်းပညာသည် new wave of indie rock တီးဝိုင်းများကို အောင်မြင်မှုရရှိစေခဲ့သည်။

၂၀၀၀အစောပိုင်းတွင် တီးဝိုင်းအများစုသည် stripped-down တီးခတ်ခဲ့ပြီး Basics version of guitar ဖြင့် mainstream သို့ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ The Stokes, The White Stripes, The Hives နှင့် The Vines တို့ဦးဆောင်သောအားဖြင့် စီးပွားရေးအရ ထိုးဖောက်ကျော်ဖြတ်နိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ အစောပိုင်းတွင် အီမို သည်လည်း mainstream ယဉ်ကျေးမှုသို့ ထိုးဖောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ အဆုံးတွင် indie တီးဝိုင်းများတစ်ဟုန်ထိုး တိုးပွားလာပြီး indie landfill ဟု ရည်ညွန်းခဲ့သည်။ UK မှ Broadcast တီးဝိုင်း၊ ပြင်သစ်မှ Justice တီးဝိုင်း၊ ဂျာမနီမှ Lali Puna နှင့် USA မှ The Postal Service, Ratatat, BOBBY တို့၏ ဖျော်ဖြေတင်ဆက်မှုနှင့် အတူ ထောင်စုနှစ်တွင် digital နည်းပညာများဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။

ဝိသေသလက္ခဏာများ
---------------

အနုပညာရှင်အများစု၏ပုံစံနှင့် လွှမ်းမိုးမှုများသည် အမျိုးကွဲပြားသည်။ punk, psychedia, post- punk နှင့် country တို့ပါဝင်သည်။ ၁၉၈၀တွင် alternative rock နှင့် indie rock ဟုသော ဝေါဟာရကို အပြန်အလှန် အသုံးပြုခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉၉၀ အစောပိုင်းတွင် alternative တီးဝိုင်းအများစုသည် mainstream ထဲရှိ Nirvana နောက်သို့ လိုက်ခဲ့ပြီးနောက် ထိုတီးဝိုင်းမျာသည် indie rock ကို စတင်အသုံးပြုဖော်ပြကြသည်။ ပုံစံအမျိုးမျိုးနှင့် အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။ စီးပွားရေးအရအောင်မြင်မှုများ မယူနိုင်ခဲ့ပါ။ indie rock ၏ ဝိသေသလက္ခဏာများမှာ ဆူညံသံကို ဂရုတစိုက်မျှတစွာ နားလည်ရန် လွယ်ကူခြင်း pop music ၏ ပုံသေနည်းများကို စမ်းသပ်လေ့လာခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သည့် အကြောင်းအရာနှင့် ရိုးရှင်းသော ယောက်ျား (သို့မဟုတ်) မိန်းကလေးနှင့် ပုံဖော်ထားသည်။

Nirvana ၏အောင်မြင်မှု နောက်ဆက်တွဲထဲမှ alternative rock ထဲမှ macho ယဉ်ကျေးမှုကို ဆန့်ကျင်သောအားဖြင့် တုံ့ပြန်မှုအားဖြင့် indie rock ကိုဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ indie rock သည် ရှေ့သို့ရောက်နေသော rock အမျိုးအစားများကို အမျိုးသမီးအနုပညာရှင်များ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်ဖြင့် indie rock ကို ဂရုပြုမိခဲ့သည်။