recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ပါ​ရာမောင့်ရုပ်ရှင်**, တရားဝင်အမည်: **ပါ​ရာမောင့်ရုပ်ရှင် ကော်ပိုရေးရှင်း** သည်အမေရိကန်ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၁၉၁၂ ခုနှစ်မေလ ၈ ရက်နေ့တွင် Adolph Zukor မှရုပ်ရှင်များထုတ်လုပ်ဖြန့်ဖြူးသည်။ ၎င်းသည်အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ ဒုတိယမြောက်ရှေးအကျဆုံးလည်ပတ်စတူဒီယို (Universal Pictures ပြီးနောက်) နှင့်ကမ္ဘာပေါ်တွင်ပဉ္စမမြောက်ရှေးအကျဆုံးဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ရှယ်ယာအများစုကို ViacomCBS ကော်ပိုရေးရှင်းကပိုင်ဆိုင်သည်။

၎င်း၏တည်ရှိမှုပထမနှစ်နှစ်တာကာလအတွင်းကုမ္ပဏီကို *Famous Players Film Company* ဟုခေါ်သည်။ Zukor ၏ပထမဆုံးလက်တွဲဖော်များမှာ Daniel နှင့် Charles Frohman တို့ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင်သူသည်လူသိနည်းသောပြဇာတ်ဒါရိုက်တာ Cecil B. DeMille (လူသိများသောပြဇာတ်ဒါရိုက်တာ Cecil B. DeMille) ပါ ၀ င်သောတံဆိပ်ငယ် *Lasky Feature Play Company* ၏ပိုင်ရှင် Jesse L. Lasky နှင့်ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ ဒါရိုက်တာ) ။

ယနေ့တွင် ပါ​ရာမောင့်ရုပ်ရှင် သည်တီဗီနှင့်ကေဘယ်ကွန်ယက်များအတွက်ရှိုးများနှင့်စီးရီးများထုတ်လုပ်ဖြန့်ဖြူးသူများထဲမှတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ ဘာသာစကား ၁၂ မျိုးဖြင့်နိုင်ငံပေါင်း ၁၂၅ နိုင်ငံရှိရုပ်မြင်သံကြားဌာနများတွင်နှစ်စဉ်နာရီပေါင်း ၅၅၀၀၀ ကို၎င်း၏အစီအစဉ်ကိုထုတ်ပေးသည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပါ​ရာမောင့်ရုပ်ရှင်သည် DreamWorks ဝယ်ယူခြင်းကိုကြေညာခဲ့သည်။

၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ပါ​ရာမောင့်ရုပ်ရှင် သည်၎င်းသည်စီးရီးများထုတ်လုပ်ရန်ပြန်လာကြောင်း တရားဝင်ကြေညာခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ပါရာ‌မောင့် ရုပ်မြင်သံကြား (ယခု ပါရာ‌မောင့် ရုပ်မြင်သံကြား စတူဒီယိုများ) ၏လုပ်ဆောင်ချက်များပြန်လည်အသက်ဝင်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင်၎င်းသည်၎င်း၏ရုပ်ရှင်အားလုံးကိုဒစ်ဂျစ်တယ်ပုံစံဖြင့်သာဖြန့်ဝေရန်ပထမဆုံးအဓိကဟောလိဝုဒ်စတူဒီယိုဖြစ်ခဲ့သည်။

မှတ်စုများနှင့်ကိုးကား
----------------------

1. ↑  *The Master Switch: The Rise and Fall of Information Empires - Tim Wu*.
2. ↑  Richard Abel: *The Ciné Goes to Town: French Cinema, 1896–1914*, University of California Press, 1994, p. 10, ISBN 0-520-07936-1.
3. ↑  Geraldine Fabrikant, Sharon Waxman: *Viacom's Paramount to Buy DreamWorks for $1.6 Billion*, "The New York Times", 2005-12-09, *ISSN* 0362-4331.
4. ↑  *Viacom revives Paramount Television studio, eyeing multiple platforms*, Los Angeles Times, 2013-07-23.

ပြင်ပလင့်များ
-------------

* တရားဝင် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်
ကာဘော်လစ် အက်ဆစ်
ဖီနော(Phenols) ဟုလည်းခေါ်သော ကာဘော်လစ် အက်ဆစ် (Carbolic Acid)ကို ကျောက်မီးသွေးကတ္တရာမှ အဆင့်ဆင့် ပေါင်းခံနည်းဖြင့် ထုတ်ယူကြ၏။ သို့သော် အကြီးအကျယ် ရောင်းချရန်အတွက်မူကား ကတ္တရာအဆီဖြစ်သော ဗင်ဇင်းမှ ဓာတ်ပေါင်းစပ်ယူရသည်။ ဓာတ်ပေါင်းစပ်ယူနည်းမှာ ဗင်ဇင်းကို အခိုးငွေ့ တထောင်းထောင်း ထွက်နေသော ဆာလဖျူရစ် အက်ဆစ်နှင့်ရော၍ ဗင်ဇင်းဆာလဖွန်နစ် အက်ဆစ်ဖြစ်စေ၏။ ထိုနောက် ဗင်ဇင်းဆာလဖွန်နစ် အက်ဆစ်ကို တစ်ဖန် ကော့စတစ်ဆိုဒါနှင့် ရောကျို၍ ဆိုဒီယမ် ကာဗိုလိတ် ဖြစ်စေ၏။ ထိုမှအဆင့်ဆင့် ပေါင်းခံ၍ ကာဘော်လစ်အက်ဆစ်ကို ထုတ်ယူသည်။

ကာဘော်လစ်အက်ဆစ်ကို ၁၈၃၄-ခုနှစ်၌ ဂျာမနီနိုင်ငံသား ဓာတုဗေဒပညာရှင် Friedrich Whler က ကျောက်မီးသွေး ကတ္တရာမှတစ်ဆင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ 
ကာဘော်လစ်အက်ဆစ် အရိုင်းသည် ဆီဖြစ်၍ ညိုပုပ်သော အရောင်ရှိ၏။ ထိုဆီအရိုင်းထဲမှ အညစ်အကြေးများကို သန့်စင်သောအခါ အရောင်ကင်းသော ပုံဆောင်ခဲ (ခရစ္စတယ်)များကို ရရှိ၏။ ထိုပုံဆောင်ခဲများသည် အပူချိန် စင်တီဂရိတ် ၄၂.၅ ဒီဂရီ-၄၃ဒီဂရီ တွင် အရည်စပျော်၍ ၁၈၁.၃ ဒီဂရီ တွင်ဆူ၏။ ပြင်းထန်သော အဆိပ်ပစ္စည်းဖြစ်၍ ထူးခြားသော အနံ့ရှိ၏။ ကာဘော်လစ်အက်ဆစ်သည် အလွန်စားတတ်သော သတ္တိရှိသဖြင့် အသားအရေပေါ်သို့ ကျရောက်လျှင် အနာများ ဖြစ်တတ်၍ ပျောက်ကင်းစေရန် ခဲယဉ်းသည်။ သို့သော် ရေအပုံ တစ်ရာတွင် ကာဘော်လစ်အက်ဆစ်သုံးပုံမျှရော၍ရသော ကာဘော်လစ်အက်ဆစ်ဖျော်ရည်ကိုမူကား အနာများ ဆေးကြောရန်အတွက် အသုံးပြုနိုင်ပေသည်။

အသုံးဝင်ပုံ
-----------

ကာဘော်လစ်အက်ဆစ်ဆီကို ပိုးသတ်ဆေးနှင့် အန်တီဆက်ပတစ် (အပုပ်နိုင်ဆေး၊ အနာမယဉ်းဆေး)များ အဖြစ်လည်း အသုံးပြုကြ၏။ ထို့ပြင် ရေမွှေး၊ ဆပ်ပြာ၊ သွားတိုက် ဆေးမှုန့်၊ ဆိုးဆေး၊ ဓာတ်ပုံ ပုံဖော်ဆေးနှင့် ဆေးဝါးများ ဖော်စပ်ပြုလုပ်ရာ၌လည်း အလွန်အသုံးဝင်၏။ ထို့ပြင် ပလတ်စတစ်နှင့် ပလတ်စတစ်ကဲ့သို့သော ပစ္စည်းများလုပ်ကိုင်ရာတွင် အထူးသဖြင့် ကာဘော်လစ်အက်ဆစ်ကို များစွာ အသုံးပြုကြ၏။ ကာဘော်လစ်အက်ဆစ်မှ ထုတ်သော ကာဘော်လစ်ဆပ်ပြာသည် အနီပုပ်ရောင်ရှိ၍ ရနံ့စူးသည်။ 

ပထမကမ္ဘာစစ်တွင် အလွန်ပြင်းထန်စွာ ပေါက်ကွဲစေတတ်သော ခဲယမ်းမီး ကျောက်များ ပြုလုပ်ရာ၌ ကာဘော်လစ်အက်ဆစ်ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ အသုံးပြု နည်းမှာ နိုက်ထရစ် အက်ဆစ်နှင့် ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ် အပြင်းရည်ကို ထပ်မံထည့်လိုက်ခြင်းဖြင့် ပစ်ကရစ် အက်ဆစ်ကို ရရှိနိုင်၏။ ပစ်ကရစ်အက်ဆစ်သည် ဝါထိန်သောအရောင် ရှိသည့် အခဲကလေးများဖြစ်၍ မီးတိုက်ပေးလိုက်သည့်အခါ ဖြစ်စေ၊ ထုရိုက်လိုက်သည့်အခါဖြစ်စေ၊ အလွန်ပြင်းထန်စွာ ပေါက်ကွဲသည်။ ပစ်ကရစ်အက်ဆစ်ကို ပထမကမ္ဘာစစ်တွင် များစွာ အသုံးပြုခဲ့လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)
|  |
| --- |
| **၁၉၇၈** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇူလိုင်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၅၇** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇူလိုင်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၇၁** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇူလိုင်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

ဝံသတိုင်း ကောသမ္ဗီမြို့တော်၌ အရှင်ကာမဘူ၏ လျှောက်ထားချက်အရ "အဇ္ဈတ္တိကာယတန ၆-ပါးသည် ဗဟိဒ္ဓါယတန ၆-ပါး၏ သံယောဇဉ်မဟုတ်သလို၊ ဗဟိဒ္ဓါယတန ၆-ပါသည်လည်း အဇ္ဈတ္တိကာယတန ၆-ပါး၏ သံယောဇဉ်မဟုတ်ပုံ၊ ယင်းနှစ်မျိုးလုံးကိုစွဲ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဆန္ဒ ရာဂသည်သာ သံယောဇဉ်ဖြစ်ပုံကို လျှော်ဖြူကြိုးသို့မဟုတ် လွန်ကြိုးတစ်ချောင်းတည်းဖြင့် ချည်ထားသော နွားနက်ကြီး နှင့် နွားဖြူကြီး ဥပမာဖြင့် အရှင်အာနန္ဒာ ရှင်းလင်းဟောကြားသည့်သုတ်။

---

မစ္ဆိကာသဏ္ဍမြို့အနီး အမ္ဗာဋကတောအုပ်ဝယ် သီတင်းသုံးနေသော အရှင်ကာမဘူ၏ မေးမြန်ချက်အရ -နေလင်္ဂေါ -အဗန္ဓနံ-ဟူသော ဂါထာ၏ အကျယ် အဓိပ္ပါယ်ကို စိတ္တသူကြွယ်ဖြေကြားချက်ကို ဟောပြသည့်သုတ်။

---

 
မစ္ဆိကာသဏ္ဍမြို့အနီး အမ္ဗာဋကတောအုပ်ဝယ် သီတင်းသုံးနေသော အရှင်ကာမဘူထေရ်အား စိတ္တသူကြွယ်၏ မေးလျှောက်ချက်အရ -သင်္ခါရသုံးပါး၊ ယင်းတို့၏ ပရမတ္ထဓမ္မ၊ ယင်းပရမတ္ထဓမ္မတို့ သင်္ခါရမည်ပုံ၊ သညာဝေဒယိတ နိရောဓ သမာပတ္တိ၊ ယင်းသမာပတ်ဝင်စားသော ရဟန်းအား သင်္ခါရ ၃-ပါးတို့ အဆင့်ဆင့် ချုပ်ပုံ၊ သမာပတ်ဝင်စားနေသူနှင့် သေသူတို့ခြားနားချက်၊ သမာပတ်မှ ထပုံ၊ သမာပတ်မှ ထသည့်အခါ အဆင့်ဆင့်ဖြစ်သော သင်္ခါရများ၊ တွေ့ထိမှုဖဿများ၊ ညွတ်ယိမ်း ကိုင်းရှိုင်းသောစိတ်၊ သမာပတ်အား ကျေးဇူးပြုသောဓမ္မ ၂-ပါးတို့ကို အရှင်ကာမဘူထေရ် ဖြေရှင်းဟောကြားသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၂၊၃၇၄။ သံ၊မြန်၊၂၊၃၇၁။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ သဠာယတနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-သဠာယတနသံယုတ္တ၊ (၁၈)၃-သမုဒ္ဒဝဂ္ဂ၊ ဆဋ္ဌသုတ်။
2. ↑  -သံ၊၂၊၄၈၁-၃။ သံ၊မြန်၊၂၊၄၇၅-၇။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၃၁-၂။ သံ၊ဋီ၊၂၊၃၇၂။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ သဠာယတနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၇-စိတ္တသံယုတ္တ၊ ပဉ္စမသုတ်။
3. ↑  -သံ၊၂၊၄၈၃-၅။ သံ၊မြန်၊၂၊၄၇၇-၉။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၃၂-၆။ သံ၊ဋီ၊၂၊၃၇၃-၆။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ ... ဆဋ္ဌသုတ်။
4. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**တိကနိပါတ် - ၄။ အဗ္ဘန္တရဝဂ် -(၂၉၇) ကာမဝိလာပဇာတ်။ ။** 
မင်းပြစ်မင်းဒဏ်သင့်၍ သံတံကျင်ဖြင့် အလျှိုခံရစဉ်ပင် မိမိဆင်းရဲကို ပမာဏမထားဘဲ ကောင်းကင်ပျံသွားသော ကျီးအား မယားထံ ကာမစကားဖြင့် မှာကြားနေခြင်း အကြောင်း။

ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထု
---------------

ငြီးငွေ့သမှု အကြောင်းပြု
------------------------

နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မယားဟောင်းသည် ဖြားယောင်းအပ်သည်ဖြစ်၍ သာသနာတော်၌ ငြီးငွေ့ပျင်းရီသော ရဟန်းတစ်ပါးကို အကြောင်းပြု၍ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။ ။ [ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထုသည် ဆိုခဲ့ပြီးသော ပုပ္ဖရတ္တဇာတ် ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထုနှင့်တူပြီ။ အတိတ်ဝတ္ထုလည်း ဆိုအပ်လတ္တံ့သော ဣ န္ဒြိယဇာတ်၌ ထင်ရှားစွာ ဖြစ်လတ္တံ့။]

အတိတ်ဝတ္ထု
----------

တံကျင်လျှိုလျက် မယားမက်
-----------------------

ထိုယောကျ်ားကိုကား အသက်ရှင်စဉ်ကပင် သံတံကျင်လျှိုကြကုန်၏။ ထိုယောကျ်ားသည် သံတံကျင်၌နေလျက် ပြင်းထန်လှစွာသော ဝေဒနာကို မရေတွက် ဂရုမစိုက်မူ၍ ကောင်းကင်ဖြင့်လာသော ကျီးတစ်ကောင်ကိုမြင်လျှင် ချစ်လှစွာသော မယားထံ သတင်းစကား ပို့စေရန် ခေါ်ငင်လျက် -

"ကောင်းကင်မြင့်၌ပျံသွားသော ငှက်မြတ် ဖြစ်၍ အတောင် ဟူသော ယာဉ်ရှိသော အို-ကျီးငှက် ... သင်သည် ငှက်ပျောတုံးနှင့်တူသော ပေါင်တံရှိသော ငါ့မိ်န်းမကို ပြောဆိုပါလော့၊ ထိုမိန်းမကား ငါ့ကို ကြာမြင့်လေစွဟု အောက်မေ့လတ္တံ့၊ လှံသန်လျက်နှင့် တူသော သံတံကျင်၌ အလျှိုခံရသော ဤအကြောင်းကို မသိရှာလေ၊ ထိုမိန်းမသည် အလွန်ကြာမြင့်ရသလောဟု ငါ့ကို အမျက်ထွက်လတ္တံ့၊ ထိုမိန်းမ အမျက်ထွက်ခြင်းသည်သည်သာ ငါ့စိတ်ကို ပူပန်စေ၏။ ဤ သံတံကျင် လျှိုထားခြင်းကား ငါ့စိတ်ကို မပူပန်စေနိုင်" –

"ကြာနှင့်တူသော ချပ်တန်ဆာကို လည်းကောင်း၊ ရွှေငါး သုဝဏ္ဏဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော လက်စွပ်ကို လည်းကောင်း၊ ကာသိတိုင်းဖြစ် နူးညံ့သော ပုဆိုးကို လည်းကောင်း၊ ဤမျှလောက် ခေါင်းရင်း၌ ထားခဲ့သော င့ါဥစ္စာကို ချစ်လှစွာသော ငါ့မယားသည် အလိုရှိတိုင်းယူ၍ ရောင့်ရဲတင်းတိမ်ပါစေတည်း" –

ဟု ယောင်ယမ်းမြည်တမ်းလျက် ကျီးတို့ကို ခေါ်ငင်ကာ မယားထံ အပြောခိုင်းလေ၏။ ထိုယောကျ်ားသည် ယောင်ယမ်းမြည်တမ်းစဉ် မယားကို စွဲလမ်းတပ်စွန်း၍ သေသဖြင့် ငရဲဘုံ၌ ဖြစ်ရလေ၏။

ဤဒေသနာတော်ကို ဆောင်တော်မူပြီး၍ သစ္စာကို ပြတော်မူသည်၏အဆုံး၌ သာသနာတော်၌ ငြီးငွေ့ပျင်းရိသော ရဟန်းသည် သောတာပတ္တိဖိုလ်၌ တည်လေ၏။

ဇာတ်ပေါင်း
----------

ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -

ရဟန်းတို့ -

ထိုအခါ မယားသည် - ယခုအခါ မယားဟောင်း။

တံကျင်လျှိုခံရသော ယောကျ်ားသည် - ငြီးငွေ့သော ရဟန်း။

အကြောင်းကို မြင်သောနတ်သည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -

ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။

ဆောင်ပုဒ်
---------

(၁) မိန်းမလိုအင်၊ ဖြည့်သူပင်၊ တံကျင်လျှိုခံခက်။

(၂) တံကျင်ဆင်းရဲ၊ မပူဘဲ၊ ပူမြဲမိန်းမတွက်။

(၃) တဏှာ၏ကျွန်၊ အမိုက်လွန်၊ သေပြန်ငရဲသက်။

ကာမဝိလပဇာတ် ပြီး၏။

* + -

ကိုးကား
-------

1. ↑  မဟာပညာဗလပဌမကျော်ဦးကြီးဖေ။ *ငါးရာငါးဆယ် နိပါတ်တော်စကားပြေ*။
Parapet of Bidagat-taik in 1904
ပိဋကတ်တိုက် သည် မန္တလေးမြို့တွင် တည်ရှိသည့် တော်ဝင်စာကြည့်တိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၈၅၇ ခုနှစ် မန္တလးလေးနေပြည်တော်ကို တည်ဆောက်နေစဉ်ကာလတွင် မင်းတုန်းမင်းက တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ မန္တလေးကို နေပြည်တော်အဖြစ် တည်ဆောက်ရာတွင် သတ်မှတ်ထားကာ တည်ဆောက်ခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ခုနစ်ခုထဲတွင် ဤပိဋကတ်တိုက်သည် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ မန္တလေးတောင်ခြေတွင် တည်ရှိသည်။ အင်္ဂတေအဆောက်အဦဖြစ်ကာ ကျွန်းဖြင့် ချိတ်ဆက်ကာ တည်ဆောက်ထားသည်။ ပုဂံရှိ ပိဋကတ်တိုက်ကို နမူနာယူကာ တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အမရပူရပိဋကတ်တိုက်မှ ပိဋကတ်စာပေမိတ္တူများကို ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကာ ၁၈၆၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည့် စာကြည့်တိုက်အသစ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ဤပိဋကတ်တိုက်တွင် ယခင်က ထန်းရွက်တွင် ရေးသားထားသည့် လက်ရေးစာမူများကို ထိန်းသိမ်းထားသည်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် ထိုလက်ရေးစာမူများသည် ဗြိတိသျှတို့၏ သိမ်းပိုက်တိုက်ခိုက်မှုနှင့်အတူ ပျောက်ဆုံးခဲ့ရသည်။

၂၀၁၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် သီတဂူဆရာတော်သည် သုဓမ္မာဇရပ်၊ မဟာပဋ္ဌာန်းသိမ်တော်တို့နှင့် ပိဋကတ်တိုက်ကိုပြုပြင်မွမ်းမံရန် တမ္ပဝတီဦးဝင်းမောင်၏ အကြံဉာဏ်ကို ရယူကာ လှူဒါန်းမှုတစ်ခု ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မင်းထက်အောင်(မန်းကိုယ်ပွား)။ ရတနာပုံမန္တလေးရွှေမြို့တော်ကြီး သမိုင်းစာမျက်နှာသစ်ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့ပြီ (in Burmese)။ *News and Periodical Enterprise*။ Ministry of Information။ 13 July 2015 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  12 July 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. 1 2  Taw Sein Ko (1902)။ *Report on Archaeological Work in Burma for the Year 1901-02*။ Rangoon: Superintendent, Government Printing။ p. 29။
3. ↑  Pay Phyo Khaing. "สถาปัตยกรรมพระไตรปิฏกและคติกษัตราธิราชพุทธศาสนาในรัชสมัยพระเจ้ามินดง Tripitaka Architecture and Buddhist Kingship in the Reign of King Mindon" (in en-US).
4. ↑  ခင်ဆုဝေ။ "သတ္တဌာန နေရာတော်သုံးခုအား ရှေးမူမပျက် ပြုပြင်မည်" (in Burmese)၊ *Myanmar Times*၊ 27 February 2013။ 12 July 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 13 July 2015။
**ပလေးဘွိုင်း** သည် အမျိုးသားများအတွက်ထုတ်ဝေသည့် မဂ္ဂဇင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မျက်နှာဖုံးအား အဝတ်မဲ့အမျိုးသမီးဓာတ်ပုံဖြင့် တန်ဆာဆင်ပြီး စိတ်ကူးယဉ်ဇာတ်လမ်းများနှင့် စာနယ်ဇင်းဆိုင်ရာများအား ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။

နောက်ခံသမိုင်း
--------------

၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ချီကာဂိုမြို့၌ ဟာ့ ဟက်ဖနာ နှင့် အဖွဲ့က စတင်ထုတ်ဝေပြီး မတည်ငွေကို ဟက်ဖနာ၏ မိခင်ဖြစ်သူထံမှာ ဒေါ်လာတစ်ထောင် ချေးယူခဲ့ရသည်။ ယခုအခါ ပလေးဘွိုင်းမဂ္ဂဇင်းမှသည် ပလေးဘွိုင်းအင်တာပရိုက်အဖြစ်သို့ ကြီးထွားသွားပြီ ဖြစ်သည်။ ပလေးဘွိုင်းသည် ကမ္ဘာ့လူသိအများဆုံး တံဆိပ်များအနက် တခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ မူလက အမေရိကန်၌သာ ထုတ်ဝေခဲ့သော်လည်း နိုင်ငံအလိုက်ထုတ်ဝေသည့် ပလေးဘွိုင်းမဂ္ဂဇင်းများကိုလည်း တွေ့နိုင်သည်။

ပလေးဘွိုင်းသည် ဝတ္ထုတိုဖြန့်ချိခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ ရှည်လျားသောသမိုင်းရှိခဲ့ပြီး အာသာ စီ ကလာ့ခ်၊ အိုင်ယန် ဖလန်းမင်း၊ ဗလာဒီမာ နိုဗိုကော့၊ ချက် ပလာနီယက်၊ ပီ ဂျီ ဝုတ်ဟောက်၊ မာဂရက် အတ်ဝုဒ် စသည့် နာမည်ကြီ: ဝတ္ထုရေးဆရာများ၏ လက်ရာတို့ကို ဖော်ပြခဲ့ဖူးသည်။ ရောင်စုံကာတွန်းကဏ္ဍလည်း ပါဝင်ရာ ဂျက် ကိုး၊ အဲဒန် ဒက်ဒီနီ၊ ဂျူးစ် ဖီလဖာ၊ ရှယ် ဆေးဗားစတိန်း၊ အဲရစ် ဆိုးကူးနှင့် ရိုးလန်း ဘီ ဝီလဆင် ကဲ့သို့သော ကျော်ကြားသည့် ကာတွန်းဆရာများ၏ ပင်တိုင်မဂ္ဂဇင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။

ပလေးဘွိုင်းတွင် လူသိများသည့် အနုပညာရှင်များ၊ စီးပွားရေးသမားများ၊ သီချင်းရေးဆရာ၊ ဒါရိုက်တာ၊ ဂျာနယ်လစ်တို့မှသည် ပြိုင်ကားမောင်းသမားများအထိ မေးမြန်းစူးစမ်းသည့် အင်တာဗျူးကဏ္ဍကိုလည်း လစဉ် ထည့်သွင်းထားသည်။

ထုတ်ဝေခြင်း
-----------

ရောင်းအားအကောင်းဆုံးဖြစ်ခဲ့သည့် ပုံနှိပ်မှုမှာ ၁၉၇၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလထုတ်မဂ္ဂဇင်းဖြစ်ပြီး (၇ ၁၆၁ ၅၆၁) အုပ် ရောင်းချခဲ့ရသည်။ အမေရိကန် ပညာတတ်အသိုင်းအဝိုင်း၏ လေးပုံတစ်ပုံမှာ ဤမဂ္ဂဇင်းအား လစဉ်ဝယ်ယူလျက်ရှိသည်။

၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် မျက်စိအလင်းမရသူတို့အတွက် ဘရေးနည်းဖြင့် ထုတ်ဝေရာ ဒီနည်းဖြင့်ထုတ်ဝေသည့် ပထမဆုံးမဂ္ဂဇင်း ဖြစ်လာသည်။

ကိုးကား
-------
**ထရူးမင်း ကာပို့တီ** (အင်္ဂလိပ်: Truman Capote) သည် အမေရိကန် စာရေးဆရာနှင့် သရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ထရူးမင်း ကာပို့တီကို ၁၉၂၄ 
ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၃ဝ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန် 
ပြည်ထောင်စု နယူးအော်လင်းမြို့၌ မွေးဖွားသည်။ အရွယ် 
မရောက်မီကပင် မိဘနှစ်ပါး ကွာရှင်းခဲ့ကြ၍ လူဝီဇီယန္နားနှင့် 
အယ်လဗားမားပြည်နယ်များရှိ ဆွေမျိုးများထံတွင် မှီခို 
ကြီးပြင်းလာရသည်။ ခရစ်စမတ် အမှတ်တရ (၁၉၆၅)၊ 
ကျေးဇူးရှိသော ဧည်သည့် (၁၉၆၈) တို့သည် ကာပို့တီ 
ငယ်စဉ်က တစ်ကောင်ကြွက်ဘဝ ကျင်လည်ကြီးပြင်းလာရပုံကို 
ရေးထားသည့် ကိုယ်ရေး အတ္ထုပ္ပတ္တိ လက်ရာများ ဖြစ်သည်။ 
စိန့်ဂျွန်းအကယ်ဒမီနှင့် ဂရင်းနစ် အထက်တန်းကျောင်းတို့တွင် 
ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။

ကာပို့တီသည် အသက် ၁၇ နှစ်အရွယ်တွင် နယူးယော့ 
ကားဂျာနယ်တိုက်တွင် ကာတွန်းစာမူများ အမျိုးအစားရွေးချယ် 
ခွဲဝေပေးသူအဖြစ် ခန့်ထားခံရသည်။ ကာပို့တီ၏ အားသား 
ဗွိုက်ဆက်စ် အားသား ရွမ်းစ်(၁၉၄၈) ဝတ္ထုသည် အလား 
အလာကောင်းသော လူငယ်စာရေးဆရာတစ်ယောက်၏ 
လက်ရာအဖြစ် ထောပနာပြု ခံရသည်။ ယင်းဝတ္ထုတွင် ဖခင် 
ပျောက်ရှာပုံတော်ဖွင့်သည့် ၁၃ နှစ်သားတကောင်ကြွက် 
လုလင်ငယ်တယောက်၏ ဘဝကို သရုပ်ဖော်ရေးဖွဲ့ထားသည်။ 
ထရီးအော့ဖ်နိုက် (၁၉၄၉) သည် မေတ္တာဖွဲ့ ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ် 
ဖြစ်သည်။ ဒေသခံအရောင် (၁၉၅ဝ) သည် ခရီးသွား 
ဆောင်းပါးပေါင်းချုပ်သည် ဖြစ်သည်။ သဂရတ်စ်ဟပ် (၁၉၅၁) 
ဝšုတွင် ကာပို့တီသည် အင်္ဂလန်ရေဖျန်းခရစ်ယာန်အသင်း 
ဥပဒေကို မလိုက်နာမိသော လူရိုး လူဖြောင့်တစ်စု၏ အဖြစ်ကို 
ရေးဖွဲ့ထားသည်။ ယင်းဝတ္ထုကို ပြဇာတ်အဖြစ်လည်း ရေးသား၍ 
စင်တင်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ကာပို့တီသည် 
တေးစာဆို ဟဲရိုးအာလန်နှင့်တွဲ၍ ပန်းဂေဟာဝတ္ထုကို ရေးသား 
သည်။ အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုတွင် ကျင်လည်သော ဂီတအဖွဲ့ 
တစ်ဖွဲ့အကြောင်းကို ခြယ်မှုန်းထားသည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် 
မိစ္ဆာဆိုးကို ရိုက်ထိုးလေ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွှန်းကို ရေးသည်။
နယူးယော့ ကားမဂ္ဂဇင်း၏ တာဝန်ပေးချက်အရ 
ကာပို့တီသည် နီဂရိုးဇာတ်အဖွဲ့ တစ်ဖွဲ့ကို ဦးဆောင်၍ 
ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုကို သွားခဲ့ပြီးနောက် ထိုခရီး 
အကြောင်းကို သမျူးဇက်စ်အာဟက်(၁၉၅၅)တွင် ထည့်ရေး 
သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ရေး၍ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင် 
အဖြစ် တင်ဆက်ခဲ့သော တစ်ဖနီတို့ဆီမှာ နံနက်စာ ဝတ္ထုသည် 
ထင်ရှားသည်။

ကာပို့တီသည် စာနယ်ဇင်း အတွေ့အကြုံကို အခြေခံ၍ 
ပြုစုသော မှတ်သားမိသမျှ (၁၉၅၉)စာအုပ်တွင် ရုပ်ရှင်မင်းသား 
မာလွန်ဘရန်ဒိုအပါအဝင် ကျော်စောထင်ရှားသူတို့၏ 
အကြောင်းကို တစေ့တစောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ၁၉၆၄ 
ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေပြီး ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခဲ့သော 
သွေးအေးအေးနှင့် ဝတ္ထုဇာတ်လမ်းမှာမူ စာနယ်ဇင်းသမား 
ရေးဟန်မဟုတ်ဟု ကာပို့တီက ငြင်းဆိုသည်။ အခြေအနေမဲ့ 
လေလွင့်လူငယ်နှစ်ဦးက မိသားစုတစ်စုလုံးကို သတ်ဖြတ်ပုံ 
တကယ့်ဖြစ်ရပ်ကို တင်ပြထားသည့် ယင်းစာအုပ်သည် 
အရောင်းရတွင်ကျယ်ဆုံး စာရင်းဝင် စာအုပ်ဖြစ်သည်။ 
စိတ်ကူးယဉ်ဇာတ်လမ်း မဟုတ်သော ဝတ္ထု (ဖြစ်ရပ်မှန် 
ဝတ္ထု)ဟူသော စာပေရေးဟန် အသစ်ကို ဖန်တီးခဲ့သည်ဟု 
ကာပို့တီဂုဏ်ယူသော စာအုပ် ဖြစ်သည်။ ပြဇာတ်၊ ရုပ်ရှင် 
ဇာတ်ညွှန်း၊ ဝတ္ထုတိုနှင့် ဆောင်းပါးအများအပြားကိုလည်း 
ရေးသားခဲ့သည်။

ကာပို့တီသည် အထက်တန်းလွှာနှင့် အခွင့်ထူးခံ 
လူတန်းစားကို ထိုးနှက်သော အန်ဆာ့ထ်ပရေယားစ် ဝတ္ထုကို 
မဂ္ဂဇင်းအခန်းဆက်ဝတ္ထုအဖြစ် ရေးသားနေဆဲ ကွယ်လွန်သွားရာ 
ယနေ့ထိ ပေါ်ထွန်းသမျှ တစ်ပိုင်းတစ်စဝတ္ထုရှည်များအနက် 
အထူးခြားဆုံး လက်ရာအဖြစ် စာပေဝေဖန်ရေးသမားများက 
အကဲဖြတ်သည်။
ကာပို့တီသည် ၁၉၈၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ကယ်လီ 
ဖိုးနီးယားပြည်နယ် ဘဲအဲယားမြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)
မြတ်စွာဘုရား သီတင်းသုံးရာ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်ရှိ မွှေးကြိုင်သော ရနံ့ရှိသည့် တိုက်ခန်းဖြစ်သည်။ ဂေါတမ မြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်တွင် အနာထပိဏ် သူဌေးသည် သာဝတ္ထိပြည်၏ အနောက်တောင် မျက်နှာတွင် ဇေတမင်းသား စိုက်လုပ်အပ်သော ၁၆ ပယ်ကျယ်သည့် ဥယျာဉ်ကို အသပြာငွေ ၁၈ ကုဋေဖြင့် ဝယ်ယူ၍ ၁၈ ကုဋေသော ငွေကို စိုက်ထုတ်လျက် ဘုရားရှင်အတွက် ကျောင်းတော်ကို တည်ဆောက်သည်။

ဇေတမင်းသား၏ နေရာဖြစ်သောကြောင့် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်ဟု တွင်သည်။ ထိုဇေတဝန်ကျောင်းတော်ရာကား ရှေးဘုရား အဆက်ဆက်တို့ သီတင်သုံးရာ နေရာလည်းဖြစ်သောကြောင့် အဝိဇဟိတဌာန မစွန့်အပ်သော အရပ်ဖြစ်လေသည်။ ထိုကျောင်းတော်သည် ဘုံအားဖြင့် ၃ ဆင့်ရှိသည်။ တစ်ထောင်မျှသော ပြာသာဒ်အရန်ရှိသည်။ များစွာသော စင်္ကြံ၊ မဏ္ဍပ်၊ ဇရပ်၊ ဂူ၊ လိုဏ်တို့ ခြံရံလျက်ရှိသည်။ ဂန္ဓကုဋိ၊ သလာက ကုဋိ၊ ကောသမ္ဗလ ကုဋိ၊ ကရေရ် ကုဋိဟူသော ကုဋိလေးလုံးတို့ဖြင့် တင့်တယ်သည်။ 

ယင်းတို့ တင့်တယ်သော ကုဋိလေးလုံးအနက် ဂန္ဓကုဋိသည်ကား ဇေတဝန်ကျောင်းတော်ရှိ ဘုရားရှင်ကိန်းဝပ် သီတင်းသုံးရာ အခန်းဖြစ်သည်။ ဂန္ဓကုဋိ ပရိဝေဏဟုလည်း ခေါ်သည်။ ဘုရားရှင်သည် ဂန္ဓကုဋိအတွင်း၌ အမြဲတစေ သီတင်းသုံးကာ တပည့်သား သံဃာတို့ကို တရားဓမ္မ ဟောပြလေ့ရှိသည်။ ဂန္ဓကုဋိသည် ဘုရားရှင် ကိုယ်တော်မြတ်အတွက် သီးသန့်ထားသော မြင့်မြတ်သည့် နေရာဖြစ်၍ ဘုရားရှင်၏ အလုပ်အကျွေးဖြစ်သော ရှင်အာနန္ဒာသည်ပင်လျှင် ဘုရားစံရာ ဂန္ဓကုဋိအတွင်း၌ ဘုရားရှင်နှင့် အတူမနေချေ။ 

အနာထပိဏ် သူဌေး၏ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်ရှိ ဘုရားစံတော်မူရာ ဂန္ဓကုဋိကို အစွဲပြု၍ နောင်တွင် ဘုရားရှင် အမြဲကိန်းဝပ်တော်မူရာကို ဂန္ဓကုဋိဟုပင် ခေါ်သည်။ ကျောင်းအမကြီး ဝိသာခါသည် ပုပ္ဖာရမကျောင်းတော်၌ ဂန္ဓကုဋိတစ်ခုကို ဆောက်လုပ်၍ ဘုရားရှင်အား လှူဖူးကြောင်း သိရသည်။ ယခုအခါ ဗုဒ္ဓဂါယာတွင် ဘုရားရှင် လက်ထက်တော်အခါက ဂန္ဓကုဋိတိုက်သစ်ကို ဆောက်လုပ်ထားသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)
ဤတိုင်းသည် တိုင်းကြီး ၁၆ တိုင်း၌ တတိုင်းအပါအဝင် ဖြစ်၏။  

တတိယသင်္ဂါယနာ တင်ပြီးနောက် မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿထေရ်သည် ကသ္မီရဂန္ဓာရတိုင်းသို့ သာသနာပြုရန် မဇ္ဈန္တိကမထေရ်ကို စေလွှတ်သည်၊ ကသ္မီရနှင့် တွဲ၍သုံးသည်ကို ထောက်ဆက "ဂန္ဓာရတိုင်း၌ ကသ္မီရနယ်ပါဝင်၏" ဟု ယူဆဖွယ်ရှိသည် 

တည်ရာအားဖြင့် ဂန္ဓာရတိုင်းသည် သိန္ဓုဝမြစ် အနောက်ဖက်မှာ တည်ရှိသည်ဟု သင်္ခတ ကျမ်းများမှာ အဆိုရှိသောကြောင့် မြေပုံ အနေကိုထောက်သော် ဣန္ဒြိယပြည် အနောက် မြောက်ဖက်စွန်း, သိန္ဓုမြစ် အနောက်ဖက် အာဖဂန်နစ္စတန်ပြည်နယ်အတွင်းမှာ ပါဝင် လျက်ရှိပြီး၎င်းအမည်ကို ယခုအိန္ဒိယတိုင်း သားများက ကန္ဒာဟာရ(သို့မဟုတ်)ကန္ဒာရ ဟု ခေါ်ဆိုကြသည် ။ ထိုကျမ်းပါ မြေပုံအရဆိုလျှင် ကမ္ဘောဇတိုင်း, သိဝိတိုင်း, ကသ္မီရတိုင်း ၃-တိုင်းတို့၏ အကြား၌ ဂန္ဓာရတိုင်း တည်ရှိသည်။ ဤ ပက်ရှဝါ, ရဝါ(လ်)ပင်ဒီ ဒိစတြိတ်တို့သည် ဂန္ဓာရတိုင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆို၏။ မြို့တော်မှာ တက္ကသိုလ် ဖြစ်သည် ။ (တက္ကသီလာ) လည်းကြည့်။

ဘုရားရှင်လက်ထက် ပုက္ကုသာတိမင်းအုပ်စိုးသည် ။ ယူဇနာ ၃၀၀-ကျော် ကျယ်ဝန်း၍ တက္ကသိုလ်မြို့တော်နှင့် - ရာဇဂြိုဟ် ၁၉၂-ယူဇန, သာဝတ္ထိ ၄၅-ယူဇနာဝေးသည် ။ ပက္ကုသာတိမင်းက ဗိမ္မိသာရမင်းထံ လက်ဆောင်ပို့သော ကမ္ဗလာတို့သည် အဖိုး မဖြတ်နိုင်ဟု ဆိုသဖြင့်လည်းကောင်း, ဂန္ဓာရတိုင်းဖြစ် တသိန်းတန်ကမ္ဗလာနီဟု ဆိုသဖြင့်၎င်း ကမ္ဗလာကောင်းများ ထွက်ရာ တိုင်းဖြစ်သည် ။ 

ယခုအခါအိန္ဒိယ၌ သားမွေးစောင် အကျော်ကြားဆုံးနယ်မှာ ကသ္မီရဖြစ်၍ ဂန္ဓာရတိုင်း၌ ကသ္မီရနယ်ပါဝင်၏ဟု ယူဆဖွယ်ဖြစ်သည်။ ဘုရားရှင် စွယ်တော် ၄ ဆူအနက် တဆူမှာ ဤတိုင်း၌ တည်ရှိသည် ။ 
 

မဇ္ဈိမဒေသ၏ အနောက်မြောက် နိုင်ငံများဖြစ်ကြသော ဂန္ဓာရတိုင်း, ကသ္မီရတိုင်း စသော တိုင်းနိုင်ငံတို့မှာပင် မြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်က သာသနာတော် ဓမ္မစက် ပြန့်နှံ့သဖြင့် ဂန္ဓာရတိုင်း၊ တက္ကသိုလ်မြို့တော်မှ ပုက္ကုသာတိမင်းကြီးသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရည်ရော်မှန်းထားလျက် ရဟန်းပြုပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရား သီတင်းသုံးတော် မူရာ မဇ္ဈိမသို့ ထွက်ခွာကြွသွားကြောင်း၊ မြတ်စွာဘုရားနှင့်တွေ့ဆုံ၍ ဓာတုဝိဘင်္ဂသုတ် ဒေသနာတော်မြတ်ကို ကြားရ၍ အနာဂါမ်တည်ကြောင်း လာရှိသည်။

### ကိုးကား

1. ↑  အံ၊၁၊၂၁၃။
2. 1 2 3 4 5  တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၆
3. ↑  (ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၈)။
4. ↑  (ဗုဒ္ဓသာသနိက ပဌဝီဝင်)
5. ↑  (ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၀၇)
6. ↑  (မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၉၄)
7. ↑  (မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၂၀၃)
8. ↑  (မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၉၆။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၀၆။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၇၊၂၆၈)
9. ↑  (ဒီ၊၂၊၁၃၈)
10. ↑  အဿကာနံ အဝန္တီနံ ဂန္ဓာရာနံ ကမ္ဗောဇာနံ။ အံ၊၁၊၂၁၃။ (ဇာ၊၂၊၃၂၀။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၈။)ဂန္ဓာရာ ပဏ္ဍုကမ္ဗလာတိ ဂန္ဓာရရဋ္ဌေ ဥပ္ပန္နာ သတသဟဿဂ္ဃနကာ သေနာယ ပါရုတာ ရတ္တကမ္ဗလာ။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၇၊၂၆၇။
11. ↑  အရှင်သံဝရာဘိဝံသ (ပရိယတ္တိ သာသနာဟိတဓမ္မာစရိယ ရွှေကျင်နာယကဆရာတော်)။ *ဗုဒ္ဓနိုင်ငံတော် (ပထမတွဲ)*။



| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားဖူးခရီး |
| --- |
| သံဝေဇနိယလေးဌာန | 
* လုမ္ဗိနိဥယျာဉ်
* မဟာဗောဓိမဏ္ဍိုင်
* မိဂဒါဝုန်
* ကုသိနာရုံ

 |
| အဝိဇဟိတလေးဌာန | 
* ရာဇဂြိုဟ်
* ဝေသာလီ
* သာဝတ္ထိ
* သင်္ကဿနဂိုရ်

 |
| အခြားဌာနများ | 
* အမရာဝတီ
* စန္ဒဝရံ
* ဒေဝဒဟ
* ဂါယာမြို့
* ကပိလဝတ်ပြည်
* ကေသရိယာစေတီ
* ကောသမ္ဗီ
* နာလန္ဒာ
* ပါဋလိပုတြ
* ပါဝါ
* ဗာရာဏသီမြို့

 |
| နောင်းဌာနများ | 
* အဇန္တာဂူ
* ဗရာဗရဂူ
* ဘရဟုတ်
* ဝေရူဠဂူ
* လလိတဂိရိ
* မထုရာ
* ပါဏ္ဍဝလေဏီဂူ
* ပိပြဝါ
* ပုပ္ဖဂိရိဝိဟာရ
* ရတနာဂိရိ
* ဆန်ချီ
* ဥဒယဂိရိ
* ဝိကြမသီလ

 |
**မဟာမဂ္ဂ** သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ အနုရာဓပူရမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ရှေးဟောင်းဥယျာဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဘုရင် Mutasiva (367 - 307 BC) က ပန်းခြံကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး သမိုင်းတွင် ၎င်း၏ အမည်ကို ဤပန်းခြံကို ပထမဆုံးတည်ထောင်သူအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ သူသည် ဘုရင် Pandukabhaya မင်း၏ သားတော်ဖြစ်ပြီး ဘုရင် Devanampiya Tissa ၏ ခမည်းတော် တော်စပ်သူ ဖြစ်သည်။

ဘုရင် Pandukabhaya သည် အန်ဒရာပူရမြို့ကို တည်ထောင်သူ ဖြစ်သည်။ ဖခင်၏ အရိုက်အရာကို ဆက်ခံပြီးနောက် ဘုရင်ဖြစ်လာသည့် ဘုရင် Mutasiva သည် အန်ဒရာပူရမြို့၏ တောင်ဘက်နှင့် မြို့အပြင်ဘက်တွင် တော်ဝင်ဥယျာဉ်နှစ်ခုကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ နန္ဒန (Jōtivana) ဟု အမည်ရသည့် ဥယျာဉ်သည် တောင်ဘက်ဂိတ်တည်ရှိသည့်နေရာအကျော်တွင် တည်ရှိပြီး ၎င်းနောက် မဟာမဂ္ဂဥယျာဉ် တည်ရှိသည်။

ဥယျာဉ်ကို စတင်ခဲ့သည့်အချိန်သည် ထူးမြတ်သည့်အချိန်အခါနှင့် ကြုံခဲ့ရပြီး ပုံမှန်မဟုတ်သည့် မိုးသည် သည်းထန်စွာသွန်းခဲ့သည်။ မဟာ၏ အဓိပ္ပာယမှာ "များပြားသော" မဂ္ဂ ဆိုသည်မှာ "မိုးပေါက်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မဟာဝံသကျမ်း၌ ဤဥယျာဉ်သည် သီးသီးများ ပန်းမန်များဖြင့် ပျော်မွေ့ဖွယ်ရာမျိုးစုံဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်ဟု ဆိုသည်။

ဤဥယျာဉ်သည် [[သမာဓိရုပ်ပွားတော်]၊ ဇေယျာသီရိမဟာဗောဓိ၊ မဟာစေတီတော် (သီရိလင်္ကာ) နှင့် သုပရမစေတီတော်များလည်း တည်ရှိသဖြင့် ထင်ရှားသည်။

ရုပ်ပုံများ
-----------

* Samādhi StatueSamādhi Statue
* Golden Fence at Jaya Sri Maha BodhiGolden Fence at Jaya Sri Maha Bodhi
* Ruwanveli StupaRuwanveli Stupa
* Thūpārāma StupaThūpārāma Stupa

ကိုးကား
-------

1. ↑  Senaverathne၊ John M. (1998)။ "VI"။ *The Story of the Sinhalese*။ Asian Educational Services။ pp. 43–45။ ISBN 81-206-1271-X။
2. ↑  Parker၊ H. (1999)။ *Ancient Ceylon* (4th ed.)။ New Delhi: Asian Educational Services။ p. 272။ ISBN 81-206-0-208-0။
3. ↑  Harischandra၊ Walisinha (1998)။ "1"။ *The Sacred City of Anuradhapura - with Forty-Six Illustrations*။ New Delhi: Asian Educational Services။ pp. 1–2။ ISBN 81-206-0216-1။
**ချစ်ကြည်ရင်းနှီးသောနိုင်ငံစု အင်အားများ** သို့မဟုတ် **မဟာမိတ်များ** သည် ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဗဟိုအင်အားစုများနှင့် စစ်ဖြစ်သော နိုင်ငံများ ဖြစ်ကြသည်။ သုံးနိုင်ငံစုတွင်ပါဝင်သော အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများသည် ပြင်သစ်သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဗြိတိသျှအင်ပါယာနှင့် ရုရှားအင်ပါယာတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ၁၉၁၅ခုနှစ်တွင် အီတလီနိုင်ငံသည် ဗဟိုအင်အားစုနိုင်ငံများနှင့် ပူပေါင်းမှုကို ရပ်ဆိုင်းပြီး သုံးနိုင်ငံစုဘက်မှ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ပေးခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံသည်လည်း အရေးပါသော အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဘယ်လ်ဂျီယမ်၊ ဆားဘီးယား၊ ဂရိ၊ မွန်တီနီဂရိုးနှင့် ရိုမေးနီးယားနိုင်ငံတို့သည်လည်း သုံးနိုင်ငံစု၏ ရိုးရိုးအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။

ဂျာမနီသည် အမေရိကန်၏ ကြားနေမှုကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအား တိုက်ခိုက်ခြင်းနှင့် မက္ကဆီကိုသို့ ဇင်မာမန်းကြေးနန်းပို့ခဲ့ခြင်းတို့ဖြင့် ချိုးဖောက်ခဲ့သော ဖြစ်စဉ်များကြောင့် ၁၉၁၇ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ဂျာမနီနိုင်ငံကို စစ်ကြေညာခဲ့သည်။ အမေရိကန်သည် foreign entanglements ကို ရှောင်လွှဲရန် ပြင်သစ်နှင့် ဗြိတိန်တို့၏ တရားဝင် မဟာမိတ်ဖြစ်မှုထက် တွဲဖက်အင်အားစု အနေဖြင့် စစ်ကြီးတွင် ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ အော်တိုမန်အင်ပါယာနှင့် ဘူလ်ဂေးရီးယားတို့သည် အမေရိကန်နှင့် ဆိုးရွားသောဆက်ဆံရေးရှိသော်လည်း စစ်မကြေညာခဲ့ပေ။
***ဘကြီးအောင် ညာတယ်*** ဝတ္ထုမှာ ၁၉၃၁ ခုနှစ်ထုတ် တက္ကသိုလ်ကျောင်းတိုက်မဂ္ဂဇင်း တွင် ပါဝင်ခဲ့သော မြန်မာ စာရေးဆရာ မင်းသုဝဏ်၏ ဝတ္ထုတိုတစ်ပုဒ် ဖြစ်သည်။

ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း
--------------

မောင်ချစ်အမည်ရှိ ဘုန်းကြီးကျောင်းသားကလေးမှာ ပန်းပုဆရာ ဦးအောင်ချာထုလုပ်သည့် ဆင်စွယ်ယမင်းရုပ်အား လိုချင်သောကြောင့် ဈေးမေးသည်။ ဦးအောင်ချာလည်း ကလေးမရှိနိုင်လောက်သည့် ငွေပမာဏကိုဆိုတာ လက်လျှော့စေသည်။ သို့သော် လိုချင်စိတ်ပြင်းနေသည့် မောင်ချစ်မှာ အစာငတ်ခံ၍ ငွေစုသည်။ ကျောက်တံရောင်း၍ ငွေစုသည်။ ဤသို့ဖြင့် ငွေတစ်ကျပ်ပြည့်အောင် အသည်းအမည်းစုနေလေသည်။ အခြားကလေးများ သရေစာစားတိုင်း လောဘကြီးအတွက် လောဘသေးများကို ချိုးနှိမ်ရသည်မှာ အခါခါပင်ဖြစ်သည်။ ငွေပြည့်သောနေ့တွင် ဦးအောင်ချာထံ ဒုန်းစိုင်းသွားရာ သူ့ကဲ့သို့ပင် သဘောကျပြီး တောင်းယူနေသည့် ဝန်ထောက်မင်းကို တွေ့ရလေသည်။ အဆုံး၌ အပူလုံးကြွသည့် မောင်ချစ်မှာ ဆင်စွယ်ရုပ်သွားပေးသည့် ဦးအောင်ချာ ရွာပြန်မရောက်မီပင် လူလုံးမလှဖြစ်ပြီး တိမ်းပါးတော့သည်။

နောင်သော် ရွာနောက်ဘက်၌ "လို၍မရသောဆင်းရဲ" ဟု စာတန်းထိုးထားသည့် အုတ်ဂူတစ်လုံးကို ထီးထီးတွေ့ရတော့သည်။

အဓိကဇာတ်ဆောင်များ
-----------------

* မောင်ချစ် (ဆင်စွယ်ရုပ်အား လိုချင်သူ)
* ဦးအောင်ချာ (မောင်ချစ်အခေါ် ဘကြီးအောင်)
* ဝန်ထောက်မင်း (ဆင်စွယ်ရုပ်အား ယူသွားသူ)

အနုပညာအသွင်ပြောင်းမှုများ
-------------------------

ကိုးကား
-------

1. ↑  စာတည်းအဖွဲ့ (၂၀၀၅) "၂၀ ရာစု မြန်မာဝတ္ထုတို ၁၀၀"၊ သီဟရတနာစာပေတိုက်။
နယ်သာလန်နိုင်ငံရှိ *ဘာမီ ဂိုရင်း* (*ဘက်မီ*ကြော်)
**ဘက်မီ** (တမ်းပလိတ်:Lang-jv) သို့မဟုတ် ***ဘာမီ*** (ထိုင်း: บะหมี่, အသံထွက် [bā.mìː]) သည် တရုတ်အစားအစာချက်ပြုပ်နည်းများထဲမှ ဆင်းသက်လာသော ဂျုံကို အခြေခံသည့် ခေါက်ဆွဲတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ဖူကျန့်ပြည်နယ်ကဲ့သို့သော တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းမှ တရုတ်ရွေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများက အရှေ့တောင်အာရှဒေသသို့ ယူဆောင်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ပဲငံပြာရည်ဖြင့် ပြင်ဆင်ကာ ဝက်သားများအား အပေါ်၌ ပုံ၍ထားပြီး မူဆလင်များ အများဆုံးရှိရာ အင်ဒိုနီးရှားတွင် အခြား ပရိုတိန်းပါဝင်သည့် အစားအစာတို့ဖြင့် အစားထိုးလေ့ရှိသည်။ တရုတ်ပုံစံ ဂျုံခေါက်ဆွဲသည် အထူးသဖြင့် တရုတ်လူမျိုးများ သိသိသာသာ အများအပြားရှိရာ အရှေ့တောင်အာရှဒေသများတွင် အများအားဖြင့် စားသုံးလေ့ရှိသော ခေါက်ဆွဲဖြစ်ပြီး အမည်အမျိုးမျိုးဖြင့် ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိသည်။ 

တရုတ်စတိုင် ဂျုံ‌ခေါက်ဆွဲကို အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် ဘာကီဟု လူသိများပြီး ဒေသခံအကြိုက် အရသာနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိအောင် ပြင်ဆင်ထားခြင်း ဖြစ်၍ ဂျာဗားနှင့် အင်ဒိုအစားအစာများထဲတွင် ထည့်သွင်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဘက်မီသည် ခေါက်ဆွဲသားအထူတွင် တရုတ်ဂျုံခေါက်ဆွဲနှင့် ဂျပန်အူဒွန်ကြားတွင်ရှိပြီး အင်ဒိုနီးရှားတွင် ဘက်မီမျိုးကွဲများစွာရှိသည်။ ဘက်မီကို တိုက်ရိုက်ဘာသာပြန်ဆိုလျှင် "ဝက်သားခေါက်ဆွဲ"ဟု ဆိုသော်လည်း ကြက်သားနှင့် အမဲသားကဲ့သို့ အခြားသော အသားများကိုလည်း အသုံးပြုသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Sejarah Bakmie Indonesia။ (Indonesian)
ဖြစ်တည်မှုပဓာနဝါဒသည် လူသားတို့ဘဝအတွေ့အကြုံများ၏ ပြဿနာများနှင့် လူတစ်ဦးချင်းစီ၏ ဖြစ်တည်မှု၊ တွေးခေါ်မှု၊ ခံစားမှုနှင့် လုပ်ဆောင်မှုတို့အပေါ် အခြေခံထားသည့် အတွေးအခေါ်အယူအဆတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဖြစ်တည်မှုပဓာနဝါဒီတွေးခေါ်သူများသည် လူသားဖြစ်တည်မှု၏ အဓိပ္ပာယ်၊ ရည်ရွယ်ချက်နှင့် တန်ဖိုးများနှင့်ဆက်စပ်သည့်ပြဿနာများ
ကို မကြာခဏရှာဖွေလေ့ရှိသည်။ ဖြစ်တည်မှုပဓာနဝါဒကို ဖြစ်တည်မှုဝါဒ၊ ဘဝဖြစ်တည်ခြင်းဝါဒ ဟုလဲခေါ်ဆိုကြသည်။ ဖြစ်တည်မှုပဓာနဝါဒ၏ အခြေခံသဘောတရားမှာ "ဖြစ်တည်မှုသည် အနှစ်သာရထက် အရင်ဖြစ်ပေါ်သည်" ပင်ဖြစ်သည်။ ဖြစ်တည်မှုပဓာနဝါဒကို ဘာသာရေးဖြစ်တည်မှုဝါဒနှင့် ဘာသာမဲ့ဖြစ်တည်မှုဝါဒဟူ၍ နှစ်မျိုးခွဲခြားနိုင်သည်။

အစပျိုးပုံ
----------

ဖြစ်တည်မှုဝါဒဟာ ယန်းပေါဆာ့တ်(Jean-Paul Sartre ပြင်သစ်တွေးခေါ်ပညာရှင် ၁၉၀၅-၁၉၈၀) ရဲ့ ကျမ်းတွေမှာ ထင်ထင်ရှားရှားလမ်းကြောင်းပေါ်လာပေမယ့် ကဲကီးဂတ် (Kierkegaard ဒိန်းမတ်တွေးခေါ်ပညာရှင် ၁၈၁၃-၁၈၅၅) နဲ့ နစ်ရှေး (Nietzsche ဂျာမန်တွေးခေါ်ပညာရှင် ၁၈၄၄-၁၉၀ဝ) တို့ရဲ့ အတွေးအခေါ်မှာ မြစ်ဖျားခံပါတယ်။ ဒီရှေးဦးတွေးခေါ်ပညာရှင်တွေက ဖြစ်တည်မှုဝါဒလို့ တိုက်ရိုက် မသုံးခဲ့ပေမယ့် အခြေခံသဘောတရားကတော့ တူပါတယ်။

ဖြစ်တည်မှုဝါဒကို အလွယ်ဆုံးပြောရရင်တော့ `လူတစ်ဦးချင်းဟာ သူ့ဘဝအဓိပ္ပာယ်နဲ့သူ ဖြစ်တည်တယ်´ (individual human beings create the meanings of their own lives) လို့ ခံယူတာပါပဲ။ ရှင်းသလိုလိုနဲ့ ရှုပ်တယ်လို့ ထင်စရာရှိပါတယ်။ ကျနော်တွေးသလိုပြောရရင်တော့ `လူတိုင်းဟာ သူ့ဘဝမှာသူ ဇာတ်လိုက်ပဲ´ လို့ ဆိုချင်ပါတယ်။ ဇာတ်ပို့လုပ်နေရတာ မဟုတ်ပါဘူး။ သမတက သူ့ဟာနဲ့သူ အရေးကြီးသလို ပျာတာကလည်း သူ့ဘဝအဓိပ္ပာယ်၊ သူ့ရှင်သန်မှုနဲ့သူ (သီးခြား) အရေးပါနေတာပါပဲ။

စည်းအပြင်ကလူ
------------

စည်းအပြင်ကလူဆို (The Outsider) ဝတ္ထုထဲမှာ ဇာတ်ကောင်က သူ့အမေအသုဘမှာ မငိုပါဘူး။ လူတွေက အမေသေတာတောင် မငိုဘူး၊ လူစိတ်မရှိဘူးဆိုပြီး ယိုးစွပ်ပါတယ်။ နောက်ဆုံး လူသတ်မှုနဲ့ စွဲချက်တင်ခံရရာမှာ အဲဒီလို ကောက်ချက်တွေတွန်းအားနဲ့ သေဒဏ်ပေးလိုက်တဲ့အထိ ဖြစ်သွားပါတယ်။ ကိုယ့်ဘဝကိုယ် ပြဋ္ဌာန်းခွင့်မရှိဘဲ ပတ်ဝန်းကျင်ရဲ့ ပိုင်းဖြတ် သတ်မှတ်ပေးလိုက်မှုအောက်မှာ ဘဝအဓိပ္ပာယ်မဲ့နေပုံကို ထင်ဟပ်ထားတာပါ။

`ကျနော်ကဘာသာမဲ့´လို့ ပြောလိုက်ရင် လူတွေက ခေါင်းခါခါ လက်ခါခါနဲ့ လက်မခံချင်ကြပါဘူး။ ဘာဖြစ်လဲဗျာ၊ ကိုယ့်ဖာသာ ဘယ်ဘာသာမှ မယူဘဲနေတာ၊ ဥပဒေကျူးလွန်နေတာ သူများနစ်နာအောင် လုပ်နေတာမှ မဟုတ်ပဲ။ လူဖြစ်လာရင် ဘာသာတစ်ခုခုယူရမယ်လို့ ဘယ်လိုအချက်ကများ တရာသေပြဋ္ဌာန်းနိုင်မှာပါလိမ့် ?။

ဖြစ်တည်မှုနှင့် အနှစ်သာရ
------------------------

ဖြစ်တည်မှုဝါဒရဲ့ အဓိက အဆိုပြုချက်ကတော့ `ဖြစ်တည်မှုဟာ အနှစ်သာရထက် အရင်ကျတယ်´ (existence precedes essence) ဆိုတာပါ။ လူသားအဖြစ် ဖြစ်တည်နေမှုဟာ လူသားကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်၊ ပြဋ္ဌာန်းသတ်မှတ်ပေးခြင်းဆိုတဲ့ အပေါ်ယံသကာလောင်းမှုတွေထက် ပိုပြီး အခြေခံကျတယ်လို့ ဆိုလိုတာပါ။ ဒီသဘောတရားဟာ ဆင်ခြင်တုံတရားဝါဒ (Rationalism) ၊ ဆင်ခြင်မှု (rational consciousness) သက်သက်ကို အားပြုတဲ့ ဒေးကား (Descartes ပြင်သစ်တွေးခေါ်ပညာရှင် ၁၅၉၆-၁၆၅၀) စတဲ့ အနောက်တိုင်းက အစဉ်အလာ ဆင်ခြင်မှု ဒဿနသမားတွေကနေ လမ်းခွဲထွက်လိုက်ပါတယ်။

ဆာ့တ်ရဲ့ ဖြင်တည်မှုဝါဒဟာ အဲဒီကာလ ပြင်သစ်ရဲ့ အခြေအနေကြောင့်ဖြစ်တယ်လို့ ကောက်ချက်ဆွဲခြင်းဟာ လက်ခံဖို့ရှိပေမယ့် ဒီတချက်တည်းကြောင့် ဒီဝါဒမျိုးပေါ်တာပါလို့ ဆိုချင်တယ်ဆိုရင်တော့ ကောက်ချက် တိမ်လွန်းတယ်လို့ ပြောရမှာပါပဲ။
**လုမ္ဗနီသဘာဝပန်းခြံ** (Taman Alam Lumbini ) သည် မြောက်ဆူမားတြား၊ ဘီရာစတာဂီ (Berastagi)၊ ဒီဆာဒိုလတ်ရာယက် (Desa Dolat Rayat) တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓစေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ဖွင့်ပွဲကို ၂၀၁၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ စေတီတော်ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားသို့ ရဟန်းပေါင်း ၁၃၀၀ ကျော် ကြွရောက်ခဲ့ကြပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှ လူ၂၀၀ ကျော် တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစေတီတော်သည် ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရွှေတိဂုံစေတီတော်ကို ပုံစံတူယူကာ တည်ဆောက်ထားသည်။ တည်ဆောက်ထားသည့် ဗိသုကာပုံစံသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘုရားများနှင့် ဆင်တူပြီး ရွှေဖြင့် မွမ်းမံခြယ်သထားသည်။ ဆင်ရုပ်တုနှင့် တံခါးကို မြန်မာ့လက်မှုပညာရှင်တစ်ဦးက ပြုလုပ်ထားသည်။

သမိုင်း
-------

ဘုရားသည် ရွှေတိဂုံစေတီတော်ကို အခြေခံကာ တည်ဆောက်ထားသည်။ တည်ဆောက်မှုများကို ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်မှုသည် အလုံးစုံ ပြီးစီးခဲ့သည်။ ဤစေတီတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီများမှလွဲ၍ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယမြောက် ဉာဏ်တော်အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ဉာဏ်တော်သည် ၄၆.၈ မီတာ၊ အလျား ၆၈ မီတာ နှင့် အကျယ် ၆၈ မီတာ ရှိသည်။

* ဘုရားကြီး (တစ်ဆူတည်းသာ) သည် အမြင့် ၄၂ မီတာ၊ အလျား ၂၅.၈ မီတာ၊ အကျယ် ၂၅.၈ မီတာ ရှိသည်။
* သေးငယ်သည့် ဘုရား (ရှစ်ဆူရှိ) သည် အမြင့် ၇.၁၈မီတာ၊ အလျား ၅.၃၈ မီတာ၊ အကျယ် ၅.၃၈ မီတာ ရှိသည်။
* အသောကျောက်စာတိုင် (တစ်ခုတည်းသာ) သည် အမြင့် ၁၉.၈ မီတာ၊ တိုင်၏ အချင်းသည် ၀.၈ မီတာ ရှိသည်။
* မြန်မာနိုင်ငံမှ ကျောက်စိမ်းဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် စကြာမုနိဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်သည် လေးဆူရှိသည်။

ကိုးကား
-------
ဆပင်နိုဇာ

ဆပင်နိုဇာ ဗီ (ခရစ် ၁၆၃၂-၁၆၇၇)
-----------------------------

ဗာရွတ် ဆပင်နိုဇာ (Baruch Spinoza)သည် ၁၆၃၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၄ 
ရက်နေ့တွင် ဟော်လန်နိုင်ငံ၊ အမ်စတာဒမ်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သော 
ယဟူဒီမျိုးနွယ်ယထာဘူတ ပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူ၏ 
မိဘများမှာ ခရစ်ယန် သာသနာရေးဆိုင်ရာ တရားရုံးတော်၏ 
ပညတ်ချက်တို့ကြောင့် ပေါ်တူဂီနိုင်ငံမှ အမ်စတာဒမ်မြို့သို့ 
ထွက်ပြေး တိမ်းရှောင်လာခဲ့ကြသော အယူသည်း ယဟူဒီလူမျိုး 
များတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ သူ့အား ငယ်စဉ်က ယဟူဒီ 
ကျောင်း တစ်ကျောင်းတွင်ထားကာ မိရိုးဖလာ ဟီဗြူစာပေ 
ပညာကိုသာ သင်ကြားစေခဲ့သော်လည်း၊ သူသည်ဘာသာစကား 
များ၊ သင်္ချာနှင့် ရူပဗေဒပညာရပ်တို့ကို အပြင်တွင်လေ့လာသင် 
ကြားတတ်မြောက်ခဲ့၏။ သူသည် လွတ်လပ်စွာ တွေးတောကြံ 
ဆလိုသူဖြစ်ရာ၊ ၁၈ နှစ်အရွယ်သို့ ရောက်လျှင် ယဟူဒီတို့၏ 
အယူအဆများကို လက်မခံနိုင်တော့ကြောင်းတွေ့ရလေသည်။ 
သူ၏ရင်တွင်း၌ ပေါ်ပေါက်လာသော ယုံမှားသံသယများကို 
လူအများအား ဖွင့်ဟ ပြောဟောခြင်း မပြုရန်အတွက် သာသနာ 
ရေးဆိုင်ရာတို့က လာဘ်ထိုးတောင်းပန်ခဲ့ဘူးသည်။ သို့သော် 
ငြင်းပယ်ခဲ့သောကြောင့် သူတစ်ပါးတို့က သေကြောင်းကြံစည် 
သည်ကို ခံခဲ့ရသည်။ ကံကောင်းထောက်မ၍ မသေချေ။ သို့ရာ 
တွင် ၁၆၅၆ ခုနှစ်၌ ယဟူဒီတို့က သူ့အား ကြဉ်လိုက်ကြလေ 
သည်။

ထို့နောက် ဆပင်နိုဇာမှာ မိတ်ဆွေတစ်ဦးထံတွင် မှီခိုနေ 
ထိုင်၍၊ မှန်ဘီလူးများသွေးသော အလုပ်ဖြင့် အသက်မွေးဝမ်း 
ကျောင်းလျက် အေးဆေးစွာနေခဲ့၏။ ယင်းပညာကို သူသည် 
အတော်ပင် ကျွမ်းကျင် တတ်မြောက်ခဲ့လေသည်။ ထိုစဉ်က 
ဟော်လန်ပြည်သည် လွတ်လပ်စွာ တွေးတောကြံဆလိုသူများ၏ 
ခိုလှုံရာ ဖြစ်ခဲ့၏။ သို့ဖြစ်ရာ၊ ဆပင်နိုဇာသည် ထိုလွတ်လပ်စွာ 
တွေးတောတတ်သူ ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် တွေ့ဆုံခွင့်ရခဲ့လေသည်။ 
သူသည် ဒေးကတ်၏ ယထာဘူတပညာရပ်ကို အထူးသဖြင့် 
နှစ်သက်သဘောကျခဲ့သည်။ 

  

၁၆၆ဝပြည့်နှစ်မှ ၁၆၇၅ ခုနှစ်အထိ ဖြစ်သော အချိန်ကာလအတွင်း 
သူသည် 'အက်သစ်' ခေါ်နီတိကျမ်းတစ်စောင်ကို ရေးသားပြုစု 
ခဲ့၏။ ထိုကျမ်းတွင် သူ၏ ယထာဘူတပညာရပ်ဆိုင်ရာ အဆို 
များကို ဖော်ပြထားလေသည်။ သူသည် ပင်ပန်းစွာလုပ်ကိုင်စား 
သောက်ခဲ့ရသဖြင့် အသက်အရွယ် ငယ်ငယ်နှင့်ပင် ၁၆၇၇ ခုနှစ် 
ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့၌ အနိစ္စရောက်လေသည်။

ကိုးကား
-------

|  |  |
| --- | --- |
|  | ဝီကီမီဒီယာ ကွန်မွန်းစ်တွင် ***Baruch Spinoza*** နှင့် ပတ်သက်သော မီဒီယာ ရှိသည်။ |

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)
**မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသမီးရေးရာ အဖွဲ့ချုပ်** (Myanmar Women's Affairs Federation) သည် မြန်မာအမျိုးသမီးများ လုံခြုံမှုဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန်၊ အမျိုးသမီးများ၏ အခန်းကဏ္ဍကို မြှင့်တင်ပေးရန် ဖွဲ့စည်းထားသည့် အစိုးရ မဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသမီးရေးရာ အဖွဲ့ချုပ်သည် အမျိုးသမီးတိုင်း လူမျိုးမရွေး၊ ဘာသာမရွေး အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဝင်ရောက်နိုင်သော စေတနာ့ဝန်ထမ်း လူမှုအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၃) ရက်နေ့တွင် မြန်မာအမျိုးသမီးများဘဝ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် နိုင်ငံတော်အဆင့် ယန္တရား (National Mechanism) ဖြစ်သော မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကော်မတီ (Myanmar National Committee for Women's Affairs) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဘေဂျင်းကြေညာစာတမ်းပါ လုပ်ငန်းစဉ် (Beijing Platform for Action) ကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ရန် မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အမျိုးသမီးရေးရာလုပ်ငန်း ကော်မတီကို တိုင်း/ပြည်နယ်အဆင့်မှ ရပ်ကွက် ကျေးရွာအဆင့်အထိ အဆင့်ဆင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

အမျိုးသမီးတိုင်း ပါဝင်နိုင်ရေးနှင့် အခြားသော လူမှုရေး အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဆက်သွယ်၍ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသမီးရေးရာ အဖွဲ့ချုပ်ကို အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်း (Non - government Organisation - NGO) အဖြစ် ၂၀ဝ၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၂၀) ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

ရည်မှန်းချက်
------------

မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသမီးရေးရာ အဖွဲ့ချုပ်သည် အမျိုးသမီးများဘဝ လုံခြုံမှုဖြင့်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အလေးထား ဦးတည်ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် အမျိုးသမီးများ၏ အခန်းကဏ္ဍကို မြှင့်တင်ပေးရန် မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အမျိုးသမီးရေးရာကောင်စီ၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် လုပ်ငန်းစဉ်များကို လုပ်ငန်းသဘော သဘာဝခြင်းတူညီသည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ ပြည်တွင်းရှိ လူမှုရေး အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဆက်သွယ်၍ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဆောင်ရွက်ရန်ဖြစ်သည်။

ရည်ရွယ်ချက်
-----------

1. အေးချမ်းသာယာပြီး၊ ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်သည့် နိုင်ငံတော်ကြီး တည်ဆောက်ရာတွင် အမျိုးသမီးများ၏ အခန်းကဏ္ဍကို မြှင့်တင်ပေးရန်။
2. အမျိုးသမီးများ၏ အခွင့်အရေးများကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန်။
3. အမျိုးသမီးများ၏ စီးပွားရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေး စသည်များ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန်နှင့် အမျိုးသမီးများ၏ ဘဝလုံခြုံရေးကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန်။
4. တိုင်းရင်းသား ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးစံများကို ပိုမိုမြတ်နိုးတန်ဖိုးထားသည့် စိတ်ဓာတ်မြှင့်တင်ရေးအတွက် အမျိုးသမီးများကို လေ့ကျင့်ပျိုးထောင်ပေးရန်။
5. အမျိုးသမီးများအား အကြမ်းဖက်မှုမှ ကာကွယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေး လုပ်ငန်းများကို စနစ်တကျ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ရန်။
6. အမျိုးသမီးများနှင့် ကလေးသူငယ်များအား လူကုန်ကူးမှု လျော့နည်းပပျောက်ရေးအတွက် အမျိုးသားရေးတာဝန်တစ်ရပ် အသွင်ဖြင့် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်။
7. အမျိုးသမီးများ၏ အခွင့်အရေးများကို တိုင်းရင်းသား ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးစံ နှင့်အညီ အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ရာတွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ၊ ဒေသဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ၊ ပြည်တွင်းပြည်ပ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်ရန်။

ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
---------------

* မြန်မာအမျိုးသမီးများနေ့

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  About us။ Myanmar Women's Affairs Federation။ 23 December 2017 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  ၃-၇-၂၀၁၅ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
1. ပထမအကြိမ် - မနန်းစိုး၊ မနန်းစံ (၁၉၇၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၇ ရက်နေ့) ရန်ကုန်မြို့
2. ဒုတိယအကြိမ် - အေးအေးငြိမ်း၊ အိအိငြိမ်း (၁၉၉၃ ခုနှစ်) ရန်ကုန်မြို့
3. တတိယအကြိမ် - မိုးပပမောင်၊ မိုးပပအောင် တင်ပဆုံအရိုးကွင်းဆက် (၂၀၀၂ ခုနှစ်) မန္တလေးမြို့
4. စတုတ္ထအကြိမ် - မစိုပြေလင်း၊ မစိုပြေဝင်း (၂၀၀၉ ခုနှစ်) ရန်ကုန်မြို့
5. ပဉ္စမအကြိမ် - မအင်ကြင်းခိုင်၊ မအင်ကြင်းလှိုင် (၂၀၁၁ ခုနှစ်)ရန်ကုန်မြို့
6. ဆဋ္ဌမအကြိမ် - ရန်ကင်း ၊ ရန်ရှင်း (၂၀၁၁ ခုနှစ်) ရန်ကုန်မြို့
7. သတ္တမအကြိမ် - အောင်ခန့်ကျော် ၊ အောင်မြတ်ကျော် တင်ချင်းဆက် (၂၀၁၂ ခုနှစ်) မန္တလေးမြို့
8. အဋ္ဌမအကြိမ် - ရင်ချင်းဆက်  ? ၊  ? (၂၀၁၃ ခုနှစ်) ရန်ကုန်မြို့

  

စိုပြေဝင်း၊ စိုပြေလင်း ရင်ချင်းဆက် အမြွှာညီအစ်မနှစ်ယောက်ကို ၂၀၀၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ခွဲစိပ်မှုပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ညီမအငယ်ဖြစ်သူ စိုပြေလင်းမှာ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်နေ့ ညနေပိုင်းတွင် ကျောက်ကပ်ရောင်‌ေဝဒနာဖြင့် သေဆုံးသွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့က တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး လောင်းလုံမြို့နယ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည့် မအင်ကြင်းခိုင်နှင့် မအင်ကြင်းလှိုင် ရင်ချင်းဆက်အမြွှာအား ၂၀၁၁ ခုနှစ် နိုဝင် ဘာလ ၉ ရက်နေ့က ခွဲစိပ်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်ကလေးဆေးရုံကြီး၊ တိုးချဲ့ဆောင်တွင် နိုဝင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့၊ နံနက် ၆ နာရီ ၅၀ မိနစ်တွင် ခွဲစိပ်မှု စတင်ပြင်ဆင်ခဲ့ပြီး နံနက် ၉ နာရီ ၁၀ မိနစ် တွင် ပါမောက္ခဒေါက်တာထူးဟန် က စတင်ခွဲစိပ်ပေးခဲ့ရာ နံနက် ၁၀ နာ ရီ ၁၁ မိနစ်တွင် သီးခြားစီခွဲထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Home - Eleven Media Group
ကြက်ခြေနီစတင်ခြင်း
------------------

ကြက်ခြေနီဖခင် Henry Dunant ကို ၈-မေ-၁၈၂၈ တွင် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၊ ဂျီနီဗာမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများလုပ်ကိုင်ရန် အီတလီနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိခိုက် ဆိုဖာရီနိုစစ်မြေပြင်ကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ စစ်မြေပြင်တွင်ထိခိုက်ဒဏ်ရာရ၊ သေဆုံး သောစစ်သားများအား ကူညီပေးမည့်သူမရှိပဲ၊ စစ်သားများ၏ ညီးညူသံများကိုကြားခဲ့ရပြီး ရွာနီးချုပ်စပ်မှ လူအများစုဝေးခေါ်ဆောင်ကာ ပြုစုကူညီပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် နေရပ်ပြန်ရောက်ချိန်တွင် သူကြုံတွေ့သိရှိခဲ့သမျှကို A Memory of Solferino စာအုပ်အားရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များအား ထိုစာအုပ်ကို ရေးသားဖြန့်ဝေခဲ့ပြီးနောက် ၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ (International Committee of the Red Cross, အတိုကောက် I.C.R.C)ကိုတည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆု  ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဟင်နရီဒူးနန့်စတင်မွေးဖွားပေးခဲ့သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီအသင်းသည် ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် နိုင်ငံပေါင်း (၁၈၈) နိုင်ငံမှ အသင်းဝင်အဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်နေသည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်းကို၁၉၂၀ တွင်စတင်ဖွဲ့စည်းပြီး အိန္ဒိယကြက်ခြေနီအသင်းခွဲအဖြစ်ရပ်တည်ခဲ့သည်။၁၉၃၇ တွင် မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း အဖြစ်တရားဝင်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၉ တွင် အမျိုးသားကြက်ခြေနီအသင်းအဖြစ် (I.C.R.C) ကအသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ တွင် 
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီနှင့် လခြမ်းနီအသင်းများဖက်ဒရေးရှင်း (I.F.R.C) သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ တွင် မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း အက်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ယင်းဥပဒေကို ခေတ်အဆက်ဆက် ခေတ်စနစ်နှင့်လျော်ညီစွာ ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် နောက်ဆုံး ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။

ရည်ရွယ်ချက်နှင့်လုပ်ငန်းစဉ်
---------------------------

* ဆင်းရဲဒုက္ခနည်းပါး သက်သာစေရန်
* အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (I.C.R.C)နှင့် ပူးပေါင်း၍ ခြေတုလက်တုတပ်ဆင်ခြင်း
* သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ဆိုင်ရာအကူအညီများ ပေးခြင်း
* ပြည်နယ်/တိုင်းနှင့်မြို့နယ် ကြက်ခြေနီအသင်းခွဲများ တိုးတက်ရေး လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်း
* အရေးပေါ်သူနာတင်ယာဉ်လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်း

ဆက်စပ် ဖတ်ရှုရန်
----------------

* ဟင်နရီ ဒူးနန့် ဆု
* ဖလော်ရင့်(စ)နိုက်တင်ဂေးလ်
* ကြက်ခြေနီအသင်း
* ကမ္ဘာ့ကြက်ခြေနီနေ့
* လခြမ်းနီအသင်း
* နိုင်ငံတကာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ
* မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း
* ခင်အုန်းမြ၊ ဒေါ်
* သိန်းရီ၊ ဒေါ်
* အမ်ယောနမ်၊ ဒေါ်

ကိုးကား
-------

1. ↑  International Committee of the Red Cross
2. ↑  Henry Dunant: The Nobel Peace Prize 1901
**ဧကရာဇ် မင်** (တရုတ်: (北)周明帝; အင်္ဂလိပ်: Emperor Ming of Northern Zhou) သည် အနောက်ဝေ တိုင်းပြည် ၏ အမတ်ကြီးဖြစ်ပြီး အနောက်ဝေ မင်းဆက်အား ဖယ်ရှား၍ ကျိုးမင်းဆက်အား တည်ထောင်ခဲ့သော အမတ်ချုပ် ယွီဝမ်ထိုက် ၏ သားတော်ဖြစ် သည်။ ၎င်း၏ ဖခင် သည် ကျိုးမင်းဆက် အား တည်ထောင် သော ၅၅၇ အေဒီ တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဧကရာဇ်မင် (ယွီဝမ်ယု) သည် မောင်းမတော်မှ မွေးသော ကြောင့် မှူးမတ် များက ယွီဝမ်ထိုက် ၏ တရားဝင်ဇနီး မှ မွေးသော ယွီဝမ်ကြွယ် အား ဧကရာဇ် ရှောင်မင်း အဖြစ် ထီးနန်းဆက်ခံစေသည်။ ယွီဝမ်ထိုက် သေဆုံးချိန်၌ မင်းသားများမှာ ငယ်ရွယ်သေး သောကြောင့် တူတော်ဖြစ် သော ယွီဝမ်ဟု မှ အလုံးစုံသော အာဏာ ကိုချုပ်ကိုင် ထားသည်။

ထီးနန်းတက်ခြင်း
---------------

ဧကရာဇ် ရှောင်မင်း သည် ထိုစွက်ဖက်မှုကို မနှစ်သက်သော ကြောင့် ယွီဝမ်ဟု အားလုပ်ကြံရန် ကြိုးပမ်း ခဲ့သည်။ သို့သေ်ာလည်း ယွီဝမ်ဟုက သိရှိသွားပြီး ဧကရာဇ် အားနန်းချကာ နင်ဒူး နယ်စား ယွီဝမ်ယု နှင့် နယ်စားကတော် တုကူး တို့အား မြို့တော်သို့ပြန်လာစေ၍ ထီးနန်းသိမ်းပိုက်စေခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဧကရာဇ်အဖြစ် မဆက်ခံစေသေးဘဲ ဘုရင် အဖြစ် ခေတ္တစံစေသည်။ ယွီဝမ်ယု သည် ဘုရင်ဖြစ်ပြီးနောက် ​ဇနီးသည် အား မိဖုရား တုကူး အဖြစ် စံမြန်း စေသည်။ နောက်ပိုင်း၌ ယွီဝမ်ဟု သည် ၎င်းအား ဧကရာဇ်ရှောင်မင်းမှ လုပ်ကြံသော အစီအစဉ်တွင် မိဖုရားတုကူး ၏ ဖခင် တုကူးရှင့် သည်လည်း အပါအဝင်ဖြစ် သည်ကို သိရှိပြီး နောက် တုကူးရှင့် အား မိမိကိုယ်ကို သတ်သေ ရန် တွန်းအားပေးခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် တုကူးအမတ်ကြီးသည် အေဒီ ၅၅၇ ၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ တုကူးမိဖုရား သည်လည်း မိဖုရားဖြစ်ပြီး သုံးလအကြာ အေဒီ ၅၅၈ ၌ အပြင်းဖျား၍ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သမိုင်းပညာရှင် ဘိုရန် က ယွီဝမ်ဟုမှ အဆိပ်ခတ် လုပ်ကြံသည်ဟု အဆိုပြုထားသော်လည်း သက်သေ အထောက်အထား ခိုင်မာစွာ မရှိသေးပေ။ အေဒီ ၅၅၉ ၌ ဘုရင် ယွီဝမ်ယု သည် ဧကရာဇ်မင် အဖြစ် ဘွဲတော်ခံယူခဲ့သည်။

| Regnal titles |
| --- |
|
| ယခင်ကဧကရာဇ်ရှောင်မင်း | **မြောက်ပိုင်းကျိုးနိုင်ငံ ၏ ဧကရာဇ်**၅၅၇–၅၆၀ | ဆက်ခံသူဧကရာဇ်ဝူ |

နတ်ရွာစံခြင်း
-------------

အေဒီ ၅၆၀ တွင် ယွီဝမ်ဟု သည် တိုင်းရေးပြည်ရာ များတွင် ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင် လာသော ဧကရာဇ်မင် အား အဆိပ်ခတ်လုပ်ကြံခဲ့သည်။ ထို့နောက် မိဖုရား တုကူးနှင့်အတူ မြုပ်နှံခဲ့သည်။

မီဒီယာသရုပ်ဖော်မှု
------------------

* တရုတ်ပြည်မသရုပ်ဆောင် Zou Tingwei မှ The Legend of Dugu (2018) ရုက်သံဇာတ်လမ်းတွဲတွင် ဧကရာဇ်မင် အဖြစ် သရုပ်ဖော်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------
ယောစကားမှာ အများအားဖြင့် မြန်မာစကားနှင့် အတူတူပင်ဖြစ်ပြီး အသံထွက်နှင့် လေယူလေသိမ်း ကွဲပြားခြင်း ဖြစ်သည်။

လေ့လာလိုပါက ယောဒေသရှိ ယောစကားပြောသူများ၏ အသံထွက်နှင့် လေယူလေသိမ်းကို နားထောင်ခြင်းသည် အကောင်းဆုံးဖြစ်ပေမည်။ အောက်ပါ ကွဲပြားချက်, ထူးခြားချက်များကို သိရှိထားပါက သင်ယူမှုအတွက် ပိုမို အထောက်အကူ ပြုနိုင်ပေလိမ့်မည်။

သိသာထင်ရှား၍ သတ်မှတ်ချက်ရှိသော အသံထွက်မှာ --က်၊--င်၊ --င်း၊ ဖြစ်သည်။

--က် အသံထွက်ကို ထွက်ဆိုရာ၌ mark ၌ ပါသော အသံထွက်မျိုး ထွက်ဆိုပါ။

ဥပမာ ကြက်သား ကို ကျာ့(က်) သား၊ ဝက်သား ကို ဝါ့(က်) သား၊ ငှက် ကို ငှါ့(က်) စသဖြင့် --က် ဖြင့် စာလုံးပေါင်းတော အသံထွက်တိုင်းကို ပြောင်းလဲ၍ ပြောဆိုကြသည်။ 

သမင် ကို ပြောဆိုရာ၌ မင် အသံကို ပြင်းပြင်းရွတ်ဆိုရပြီး among ၌ mong အသံထွက်နှင့် ဆင်တူအောင်ထွက်ရသည်။

အနီးစပ်ဆုံးရေးပြရသော် သမင်ကို သမာ(င်) ။ ဆင် ကို ဆာ(င်)။ ခြင် ကို ခြာ(င်) စသည်ဖြင့် --င် ဖြင့်ဆုံးသော စကားလုံးတိုင်းကို ပုံစံတူ ထွက်ကြောင်းသိထားရမည်။

ထမင်း ကိုပြောဆိုရာ၌လည်း နည်းတူပင် ထမား(င်း)၊ ဟင်း ကို ဟား(င်း)၊ ခြင်းတောင်း ကို ခြား(င်း)တောင်း, စသည်ဖြင့် တူညီမှုကို သိထားပါ။

  

--ွန်း အသံထွက်ကိုမူ အခြားသော ရိုးရိုး အန်း ကာရံ အတိုင်းပင်ထွက်ဆိုသည်။

ဥပမာ ဇွန်း၊ ဝန်း၊ စသည်ကို အခြားသော ကန်း၊ မန်း၊ စသည့် ကာရံအတိုင်း မပြောင်းလဲပဲ ထွက်ဆိုသည်။

ထူးခြားသော အခေါ်အဝေါ် အချို့လည်း ရှိသေးသည်။ 

ဥပမာ ကိုယ်တုံးလုံး ကို တောက်စလင်း၊ အတိုင်းထက် အလွန်ကို ကစောက်ကစက်၊ အရမ်းတော်တယ် စသည်ကို နင်းကန် တော်တယ်၊ နင်းတော်တယ်၊ ပိတ်တော်တယ်၊ ကစောက်ကစက်တော်တယ် စသည် ပြောင်းလဲ သုံးစွဲ၍ ရသည်။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဓာတုနာနတ္တကိုစွဲ၍ သညာနာနတ္တဖြစ်ပုံ၊ သညာနာနတ္တကိုစွဲ၍ သင်္ကပ္ပနာနတ္တဖြစ်ပုံ၊ သင်္ကပ္ပနာနတ္တကို စွဲ၍ ဖဿနာနတ္တဖြစ်ပုံ၊ ဖဿနာနတ္တကိုစွဲ၍ ဝေဒနာနာနတ္တဖြစ်ပုံ၊ ဝေဒနာနာနတ္တကို စွဲ၍ ဆန္ဒနာနတ္တဖြစ်ပုံ၊ ဆန္ဒနာနာနတ္တကိုစွဲ၍ ပရိဠာဟနာနတ္တဖြစ်ပုံ၊ ပရိဠာဟနာနတ္တ ကိုစွဲ၍ ပရိယေသနာနာနတ္တဖြစ်ပုံ ပရိယေသနာနာနတ္တကိုစွဲ၍ လာဘနာနတ္တဖြစ်ပုံကို ဗဟိဒ္ဓါယတန တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ဝေဖန်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော် မူသည့်သုတ်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဓာတုနာနတ္တကိုစွဲ၍ လာဘနာနတ္တဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူပြီး လာဘနာနတ္တကိုစွဲ၍ ပရိယေသနာနာနတ္တ မဖြစ်၊ ပရိယေသနာ နာနတ္တကိုစွဲ၍ ပရိဠာဟနာနာနတ္တဖြစ်၊ ပရိဠာဟနာနတ္တကိုစွဲ၍ ဆန္ဒနာနတ္တ မဖြစ်၊ ဆန္ဒနာနတ္တကိုစွဲ၍ ဝေဒနာနာနတ္တ မဖြစ်၊ ဝေဒနာနာနတ္တကိုစွဲ၍၊ ဖဿနာနတ္တ မဖြစ်၊ ဖဿနာနတ္တကိုစွဲ၍ သင်္ကပ္ပနာနတ္တ မဖြစ်၊ သင်္ကပ္ပနာနတ္တကို စွဲ၍ သညာနာနတ္တ မဖြစ်၊ သညာနာနတ္တကိုစွဲ၍ ဓာတုနာနတ္တ မဖြစ်-အစရှိသည်ဖြင့် ဗာဟိရာယတန ခြောက်ပါးတို့ကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ အနုလောမ၊ ပဋိလောမ နည်းဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်သည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၁၊၃၆၂။ သံ၊မြန်၊၁၊၃၆၆-၇။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၃-ဓာတုသံယုတ္တ ၁-နာနတ္တဝဂ္ဂ၊ နဝမသုတ်။
2. ↑  -သံ၊၁၊၃၆၂-၃။ သံ၊မြန်၊၁၊၃၆၇-၈။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ ... ဒသမသုတ်။
3. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ရုပ်ရှိလျှင် ရုပ်ကို အစွဲ(အကြောင်း)ပြု၍ ရုပ်ကို မှားမှားယွင်းယွင်း နှလုံးသွင်း၍ "ဤရုပ်သည် ငါ့ဥစ္စာ၊ ဤရုပ်သည် ငါ၊ ဤရုပ်သည် ငါ၏အတ္တ"ဟု အဖန်ဖန်ရှု၏။ ထို့အတူ ဝေဒနာ, သညာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်တို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ရှုပုံ၊ ခန္ဓာ တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို အနတ္တလက္ခဏသုတ်ဒေသနာတော်အတိုင်း အရဟတ္တဖိုလ် ဆိုက်သည်အထိ မေးမြန်း၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

ခန္ဓာငါးပါးကို မှားမှားယွင်းယွင်း နှလုံးသွင်းခြင်းကြောင့် "ဧတံ မမ၊ ဧသောဟ မသ္မိ၊ ဧသော မေ အတ္တာ" ဟူသော မိစ္ဆာအယူဖြစ်ပုံကို ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ မိန့်ကြားတော်မူပြီး ခန္ဓာတစ်ပါးစီကို အနတ္တလက္ခဏသုတ်ဒေသနာတော်နည်းအတိုင်း ဟောတော်မူ၍ ခန္ဓာငါးပါးဌာနတို့၌ ယုံမှားမှုကို ပယ်ဖျောက်ပြီးပါက သစ္စာလေးပါး တရားတို့၌ ယုံမှားမှုပယ်ဖျောက်နိုင်လျှင် သောတာပန်အရိယာသာဝက ခေါ်ဆိုရပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၂၊၁၄၉။ သံ၊မြန်၊၂၊၁၄၀။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၀၇။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-ခန္ဓသံယုတ္တ၊ (၁၅)၅-ဒိဋ္ဌိဝဂ္ဂ၊ ဒုတိယသုတ်။
2. ↑  -သံ၊၂၊၁၆၇-၈။ သံ၊မြန်၊၂၊၁၅၈-၉။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၃-ဒိဋ္ဌိသံယုတ္တ၊ ၁-သောတာပတ္တိဝဂ္ဂ၊ ဒုတိယသုတ်။
3. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**