recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ကရီနာကပူး
ကရီနာကပူးသည် အိန္ဒိယ ဘောလီးဝုဒ်ရုပ်ရှင်လောကမှ အမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ကရီနာကပူးကို ၁၉၈၀ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ မွမ်ဘိုင်းမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ကရီနာကပူး ၏ မျိုးရိုးသည် ရုပ်ရှင်မျိုးရိုးဖြစ်သည်။ ကပူးမိသားစု၏ အဆိုအရ ကရီနာ ဆိုသည့် ရှေ့ဆက်အမည်မှာ မိခင် ဘာဘီတာသည် သူ၏ ကိုယ်ဝန်ကို လွယ်ထားရစဉ်က အန်နာကရီနာ အမည်ရှိစာအုပ်ကို ဖတ်နေ သောကြောင့် ကရီနာကပူး ဟု ခေါ်ဆိုရခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။

ကရီနာကပူးသည် ထင်ရှားသော အိန္ဒိယသရုပ်ဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သူ ဆာအိဖ့် အလီခန်းနှင့် ၂၀၁၂ခုနှစ်တွင် လက်ထပ်ခဲ့သည်။

ကပူးရုပ်ရှင်မိသားစု
===================

ကရီနာကပူး၏ ဖခင်မှာ မင်းသားကြီး ရန်ဒီဟာကပူးဖြစ်ပြီး မိခင်မှာ ဘာဘီတာဖြစ်သည်။ ကရီနာကပူး၏ အစ်မတစ်ဦးမှာ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး အမည်မှာ ကာအစ်စ်မာကပူးဖြစ်သည်။ အဖိုးဖြစ်သူမှာ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်၊ ဒါရိုက်တာ ရာဂျီကပူးဖြစ်သည်။ ဘိုးအေဖြစ်သူမှာလည်း မင်းသားကြီး ဗာရာဂျီကပူးဖြစ်သည်။ ဦးလေးတော်စပ်သူသည် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ရီရှီကပူးဖြစ်သည်။

ငယ်ဘဝ
=====

ကပူးရုပ်ရှင်မိသားစုမှ မွေးဖွားလာသည့် ကရီနာကပူးသည် ငယ်ရွယ်စဉ်အခါကပင် မီဒီယာများ၏ အာရုံစိုက်မှုကို ခံခဲ့ရသည်။ သူကိုယ်တိုင်လည်း ငယ်စဉ်ကတည်းက သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်ရန် ဆန္ဒ ပြင်းပြခဲ့သည်။ သူ၏ဖခင်မှာ ပန်ချာပီအနွယ် ဖြစ်ပြီး မိခင်မှာ ဆင်းဒီအနွယ် ဖြစ်သည်။

ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ဘဝအစ
=======================

၂၀⁠၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် စစ်နောက်ခံဇာတ်ကားဖြစ်သော Refugee ဆိုသည့် ရုပ်ရှင်ကားကို စတင်ရိုက်ကူးခဲ့ပြီး အကောင်းဆုံးမျက်နှာသစ် အမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင်ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ 

၂၀⁠၀၁ ခုနှစ်တွင် Kabhi Khushi Kabhie Gham ဇာတ်ကားသည် အိန္ဒိယ၏ ဝင်ေငွအကောင်းဆုံး ဇာတ်ကားတစ်ခုဖြစ်သကဲ့သို့ သူ့အတွက်လည်း ပြည်ပ ဈေးကွက်တွင် စီးပွားရေးအရ အအောင်မြင်ဆုံး ဇာတ်ကားတစ်ကားဖြစ်ခဲ့သည်။
ယင်းနှစ်မှာပင် အိန္ဒိယသမိုင်းတွင် အလွန်ထင်ရှားသော ဧကရာဇ်တစ်ပါး ဖြစ်သည့် အာသောကမင်းအကြောင်း ရိုက်ကူးထားသော အာသောကဇာတ်ကား (Asoka) တွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ယင်းဇာတ်ကားတွင် အာသောကအဖြစ် ရှရွတ်ခန်းက သရုပ်ဆောင်ပြီး ကရီနာကပူးက ကလိင်္ဂတိုင်း သူ မင်းသမီးတစ်ပါးအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

၂၀ဝ၈ခုနှစ်တွင် ယရ့်ရရှ့်ဖလင် နှင့် ဝေါ့လ်ဒစ္စနေးရုပ်ရှင်တို့ ပူးပေါင်းထုတ် လုပ် သည့် ကာတွန်းရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြစ်သော လမ်းနံဘေးက ရိုမီယို (Roadside Romeo) အမည်ရှိ ဇာတ်ကားတွင် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဆာအိဖ့် အလီခန်းနှင့်အတူ အသံ သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

ရိုက်ကူးခဲ့သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ
==================================

၂၀⁠၀၀ ပြည့်နှစ် Refugee

၂၀⁠၀၁ ခုနှစ် Kabhi Khushi Kabhie Gham

၂၀⁠၀၁ ခုနှစ် Asoka

၂၀⁠၀၃ ခုနှစ် Chameli

၂၀⁠၀၄ ခုနှစ် Dev

၂၀⁠၀၆ ခုနှစ် Omkara

၂၀⁠၀၇ ခုနှစ် Jab We Met

၂၀ဝ၈ခုနှစ် Roadside Romeo

၂၀၀၉ ခုနှစ် 3 Idiots

၂၀၁၀ ခုနှစ် We are family

၂၀၁၀ ခုနှစ် Bodyguard

ကိုးကား
=======

ဇွန်လ ၅ ရက်နေ့ထုတ် ကြေးမုံသတင်းစာရှိ စာ-၇ မှ အေဝမ်းစိုး၏ ညို့ဓာတ်ပြင်းလွန်းသော ဘောလိဝုဒ်မင်းသမီး ကရီနာကပူး၏ ဘဝဇာတ်ကြောင်း
တီမိုရှင်းကို
**ဆီမျွန် ကန်စတန်တျီနဗျစ် တီမိုရှင်းကို** (အင်္ဂလိပ်: Semyon Konstantinovich Timoshenko; ရုရှား: Семён Константи́нович Тимоше́нко, *Semën Konstantinovič Timošenko*; ယူကရိန်း: Семе́н Костянти́нович Тимоше́нко, *Semen Kostiantynovych Tymoshenko*) သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်း၌ ဂျာမန်နာဇီ(နတ်ဆီ)တို့၏ လက်တွင်းမှ 
‌ရော့စတာမြို့ကို ကယ်တင်၍ နာမည်‌ကျော်လာ‌သော ဆိုဗီယက် ရုရှစစ်သူကြီးဖြစ်သည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် ၁၈၉၅ ခုနှစ်တွင် ဗက်ဆာ‌ရေးဗျနယ်တွင် ‌တောင်သူလယ်သမားမျိုးရိုးမှ ဆင်းသက် 
ဖွားမြင်သည်။ ခရစ် ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင် ရုရှဇာဘုရင်၏ တပ်မ‌တော်တွင် ဝင်‌ရောက်အမှုထမ်းသည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် ရုရှ‌တော်လှန်‌ရေးတပ်မ‌တော်တွင် ပါဝင်အမှုထမ်းလာခဲ့ရာ၊ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် တပ်မကြီးတတပ်ကို အုပ်ချုပ်ရသော စစ်သူ ကြီးဖြစ်လာသည်။ ၁၉၂၀-၃၀ ပြည့်နှစ်အတွင်းတွင် တီမိုရှင်းကိုသည် ဆိုဗီယက် စစ်တက္ကသိုလ်တွင် ဆက်လက်၍ စစ်ပညာကို သင်ကြားပြီးလျှင်၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ကြီးအတွင်း၌ ပိုလန်နိုင်ငံ (၁၉၃၉ ခုနှစ်)နှင့် ဖင်လန်နိုင်ငံ (၁၉၃၉-၄၀ ခုနှစ်)တို့ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုသည်မှစ၍ တီမိုရှင်းကိုသည် ကာကွယ်‌ရေးဌာနဝန်ကြီးအဖြစ်ဖြင့် ‌ဆောင်ရွက်ရပြီး‌နောက်၊ ၁၉၄၁ ခုနှစ်၌ ဂျာမန်စစ်တပ်က ဆိုဗီယက် ယူနီယမ်ကို ကျူး‌ကျော်ဝင်‌ရောက်‌သောအခါ၊ တီမိုရှင်းကို၏ ဂုဏ်သတင်းသည် ပျံ့နှံ့‌ကျော်‌စောလာခဲ့သည်။ ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် ရူ‌မေးနီးယားနှင့် ဗက်ဆာ‌ရေးဗျနယ်မှ ဂျာမန်နာဇီစစ်တပ်ကို ‌မောင်းထုတ်နိုင်ခဲ့ပြီးလျှင်၊ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ကာကွယ်‌ရေး ဝန်ကြီးဌာနမှ နုတ်ထွက်၍ အနားယူခဲ့‌လေသည်။

ကိုးကား
-------

မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၄)
**ကရ်ဘလာစစ်ပွဲ**သည် ဟစ်ဂျရီခုနှစ် (၆၁) မိုဟရမ်လ (၁၀) ရက်နေ့၊ နေနှစ်(၅၉)ခုနှစ် မဲဟ်ရ်လ ‎‎(၂၀)ရက်နေ့၊ ခရစ်နှစ်(၆၈၀)ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ (၁၀)ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ စစ်ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် နေ့သည် အာရူနေ့ဟုလည်း ကျော်ကြားလေသည်။ ဤစစ်သည် ‎တမန်တော်မြတ်မိုဟမ္မဒ်(ဆွ)၏ မြေးတော် ဟိုစိုင်န်အိဗ်နေအလီ(အ.စ)ဖက်မှ အနည်းငယ်သာရှိသည့် ‎စစ်သည်တော်များနှင့် ဘနီအိုမိုင်ယာတို့၏ ဒုတိယမြောက်မင်းဆက်ဖြစ်သည့် ယဇီးဒ်အိဗ်နေမိုအာဝီယာဖက်မှ ‎စစ်သည်တော်များဖြင့် အီရတ်နိုင်ငံ ကရ်ဘလာသဲကန္တရတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယဇီးဒ်ဘက်မှ ‎စစ်တိုက်ရသည့် အကြောင်းအရင်းမှာ ဟိုစိုင်န်(အ.စ)သည် သူ၏ အုပ်ချုပ်ရေးအား ‎သစ္စာမခံယူသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဟိုစိုင်န်(အ.စ)သည်လည်း ယဇီးဒ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးသည် ‎မတရားသောအုပ်ချုပ်သူ ဖြစ်ကြောင်း၊ နောင်တော် ဟစန်(အ.စ)နှင့် မိုအာဝီယာတို့အကြား ချုပ်ဆိုခဲ့သော ‎ပဋိညာဉ်ကို ချိုးဖောက်၍ မျိုးနွယ်အမွေဆက်ခံသည့် ဘုရင်စနစ်ကို ထူထောင်ကြောင်း ခံယူလေသည်။

ဟိုစိုင်န်အိဗ်နေအလီ(အ.စ)သည် မိုဟရမ် (၂)ရက်နေ့တွင် ကရ်ဘလာသဲကန္တရသို့ ရောက်ရှိသည်။ ‎မိုဟရမ်(၃)ရက်နေ့တွင် အိုမရ်အိဗ်နေစာအ်ဒ်သည် စစ်သည်(၄၀၀၀)နှင့် ကရ်ဘလာသို့ လာရောက် ‎စစ်စခန်းချလေသည်။ မိုဟရမ်(၇)ရက်နေ့တွင် ဟိုစိုင်န်(အ.စ)နှင့် အိမ်တော်သူအိမ်တော်သားများ နှင့် ‎အပေါင်းအပါများအပေါ် ရေပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ မိုဟရမ်(၉)ရက်နေ့တွင် ရှိမ်ရ်သည် စစ်သည် (၄၀၀၀)နှင့် ‎အိုဘိုင်ဒွလ္လာအိဗ်နေဇေယားဒ်၏ စာချွန်လွှာနှင့်အတူ ကရ်ဘာလာသို့ ရောက်လာခဲ့သည်။ ‎အိုဘိုင်ဒွလ္လာ၏စာတွင် အိုမရ်အိဗ်နေစာအ်ဒ်အား ဟိုစိုင်န်(အ.စ)နှင့် တိုက်ခိုက်ရန် အမိန့်ပေးထားလေသည်။ ‎အကယ်၍ ထိုအမိန့်အတိုင်း မဆောင်ရွက်နိုင်ပါလျှင် စစ်ဦးစီးချုပ်တာဝန်အား ရှိမ်ရ် ထံသို့ အပ်နှံရန်လည်း ‎ဆိုထားလေသည်။

မိုဟရမ်(၁၀)ရက်နေ့တွင် နှစ်ဦးနှစ်ဘက်မှ စစ်ဖြစ်ကြလေသည်။ အဘူမိခ်နဖ်၏ သမိုင်းအဆိုအရ ‎ဟိုစိုင်န်(အ.စ)၏ စစ်သည်များတွင် မြင်းတပ်(၃၂)ယောက်၊ ခြေလျင်တပ်(၄၀) ဦးတို့ပါဝင်ခဲ့လေသည်။ မိုဟမ္မဒ်ဘာကိရ်၏ သမိုင်းအဆိုအရ မြင်းတပ်(၄၅)ယောက်နှင့် ခြေလျင်တပ်(၁၀၀)ဦးတို့ ပါဝင်ခဲ့လေသည်။ ရန်သူစစ်သည်များဖြစ်သည့် အိုမရ်အိဗ်နေစာအ်ဒ်၏ စစ်သည်အင်အားမှာ (၃၀၀၀၀)ရှိကြောင်း ‎ဖော်ပြထားလေသည်။ ‎ စစ်ပွဲတွင် ဟိုစိုင်န်(အ.စ)နှင့် နောက်လိုက်များ ရှဟီးဒ်ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ထိုနောက် အိုမရ်အိဗ်နေစာအ်ဒ်သည် ‎ဟိုစိုင်န်(အ.စ)နှင့် ခြောက်လသားအရွယ် အလီအက်ဇ်ဂရ်နှင့် နောက်လိုက်များ၏ ဦးခေါင်းတော်(၇၂) ခုကို ‎ဒုတ်တိုင်များတွင် တင်၍ ယဇီးဒ်ထံသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ ခြောက်လသားအရွယ် အလီအက်ဇ်ဂရ်ကို ‎ရေငတ်နေသည့် ကြားမှ သုံးမြှောင့်အသွားပါ မြှားဖြင့်လည်မြိုကို ပစ်ခဲ့ကြလေသည်။ ထို့နောက် ရှဟီးဒ်ဖြစ် ‎ကျဆုံးခဲ့သော ခန္ဓာကိုယ်များအပေါ် မြင်းခွာများဖြင့် ပေါက်၍ ရက်စက်ယုတ်မာခဲ့ကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  عاشورا سه‌شنبه بود، ۲۰ مهر ۵۹ هجری شمسی سایت خبرآنلاین| زمان انتشار: ۲۱ آذر ۱۳۸۹| بازدید: ۱۱ شهریور ۱۳۹۰
2. ↑  10 October 680 دانشنامه ایرانیکا
3. 1 2  قیام جاوید، گردانیده مقتل الحسین ابی مخنف، ترجمه و تصحیح حجت‌الله جودکی، مؤسسه فرهنگی انتشاراتی تبیان، ۱۳۷۷، ص ۷۸
4. ↑  آینده روشن - تعداد لشکر یزید در مقابل لشکر امام حسین (ع)။ 15 October 2016 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  24 December 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**ကရေဆီးတိုက်ပွဲ** (အင်္ဂလိပ်: Battle of Crécy ) သည် ၁၃၄၆ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၌ ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲတည်း။ ပြင်သစ်ဘက်မှ ဆဋ္ဌမမြောက်ဖိလစ်ဘုရင် ခေါင်းဆောင်ပြီး အင်္ဂလိပ်ဘက်မှ တတိယမြောက်အပ်ဒွပ် ကွပ်ကဲသည်။ နှစ်တရာစစ်ပွဲအတွင်း အင်္ဂလိပ်တို့က ပြင်သစ်မြောက်ပိုင်းသို့ ကူးလာစဉ် ပြင်သစ်တို့က တိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ရလဒ်ကား အင်္ဂလိပ်တို့နိုင်ကာ ပြင်သစ်တို့ အဆုံးအရှုံး များသည်။ 

အင်္ဂလိပ်တပ်များသည် ခိုတန်းတင်းကျွန်းဆွယ်ကို ဇူလိုင်လ ၂၁ ရက်တွင် ခြေချနိုင်သည်။ ယင်းနောက် ပြင်သစ်တို့နေပြည်တော် ပါရီသို့မရောက်မီ ၂ မိုင် (၃ ကီလိုမီတာ) အကွာရှိ လမ်းကြောင်းတလျှောက်ကို ဖြတ်လာရာ လမ်းရှိ လယ်ရွာကျေးလက်တို့ကို မီးတိုက်ခဲ့သည်။ ထိုနောက် မဟာမိတ်တပ်ဖြစ်သော ဖလန်မစ်တပ်နှင့် ပေါင်းရန် မြောက်ဘက်သို့ချီသည်။ သို့သော် ဖလန်မစ်တို့က ပြန်ဆုတ်သွားသဖြင့် နောက်မှလိုက်လာသော ပြင်သစ်တပ်ကို ခုခံရန် ခရိစီအင်ပွန်သယူ (ပွန်သယူနယ်မှ ခရိစီရွာ) အနီး တောင်စောင်းတွင် ခံစစ်ပြင်သည်။

ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက် နံနက်စောစောတွင် ပြင်သစ်တို့ ရောက်လာသောအခါ ပြင်သစ်တပ်မှာ ဖရိုဖရဲဖြစ်နေ၏။ သို့သော် ဖိလစ်မှာ မိမိ၏ သူရဲကောင်းများ တိုက်တွန်းချက်ကြောင့် တပ်ကို အနားမပေးဘဲ ရောက်မဆိုက်ပင် အင်္ဂလိပ်တို့ကို စတိုက်သည်။ အင်အားမှာ အင်္ဂလိပ်တို့ထက် ၃-၄ ဆမက သာသော်လည်း၊ တပ်မှာ စည်းကမ်းသေဝပ်ခြင်း အမိန့်နာခံခြင်း အားနည်းသည်။ ထို့ပြင် အင်္ဂလိပ်တို့မှာ တောင်စောင်းမှ နေရာကောင်းရထားသည်နည်းတူ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားမှုလည်းရှိ၏။ အင်္ဂလိပ်ဘက်မှ စစ်ကြောင်း ၃ ကြောင်း ခွဲထားရာ၊ အက်ဒွပ်ဘုရင် ကိုယ်တိုင် စစ်ကြောင်းတခုကို ကွပ်ကဲ၍ တကြောင်းကို အသက် ၁၆ နှစ်မျှသာရှိသေးသော သားတေ ာ်အိမ်ရှေ့ဥပရာဇာ ဗလက်ပရင့်က အုပ်ချုပ်သည်။ ကျန်တကြောင်းကိုမူ မှူးမတ်များက အုပ်ချုပ်သည်။

ထိုစစ်ပွဲတွင် လေးမြားများဖြင့် စတင်တိုက်ခိုက်ကြရာ အင်္ဂလိပ်တို့ဖက်က မြားရေးသာလေသည်။ ထိုကြောင့် နောက် ဘက်မှ ပြင်သစ်မြင်းတပ် သူရဲကောင်းတို့မှာ အင်္ဂလိပ်တို့ကို လူချင်းယှဉ်တိုက်နိုင်ရန် ရှေ့သို့ အတင်းတိုးထွက်ရာ၊ ကိုယ်တပ်ကိုကိုယ် ပြန်နင်းမိ၍ ပြင်သစ်တပ်သား များစွာ ဆုံးရှုံးရလေသည်။ ယင်းသို့ ခြေလျင်တပ်နှင့်မြင်းတပ်တို့ ရုန်းရင်းဆန်ခတ်ဖြစ်နေစဉ် အင်္ဂလိပ်တို့ဘက်မှ မြားပေါင်းများစွာဖြင့် ဒရစပ် ပစ်ခတ်သဖြင့် ပြင်သစ်တို့ အများ ကျဆုံးလေသည်။ ထိုတိုက်ပွဲမှာ တဘက်နှင့်တဘက် သဲသဲမဲမဲ တိုက်ခိုက်ကြရာ များစွာ ပြင်းထန်လှသည်။ ဗလက်ပရင့်မင်းသားကား အသက်ငယ်သော်လည်း ထိုတိုက်ပွဲတွင် ထူးချွန်စွာ တိုက်နိုင်သည်။ တိုက်ပွဲမှာ ထိုနေ့ညတွင် ပြီးဆုံးရာ ပြင်သစ်တို့ဘက်မှ တပ်လုံးပြုတ်မျှ ကျသည်။ ထိုအထဲတွင် ပြင်သစ်ဘုရင်၏ မဟာမိတ်ဘုရင်များ၊ မင်းညီမင်းသား အများအပြားပင် ကျဆုံးသည်။ အင်္ဂလိပ်တို့ဘက်မှ အကျအဆုံးကား နည်း၏။ ကရေဆီးတိုက်ပွဲမှာ နှစ်တရာစစ်ပွဲ၌ အင်္ဂလိပ်တို့က ပြင်သစ်တို့အပေါ် ကုန်းပေါ်တွင် ပထမဆုံး အောင်မြင်လိုက်သော တိုက်ပွဲဖြစ်၍ နိုင်ငံသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသည်။ 

ဤတိုက်ပွဲတွင် နိုင်သည်နောက် ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်သော ခယ်လေးကို အင်္ဂလိပ်တို့က ဆက်တိုက်သည်။ ခရိစီတိုက်ပွဲကြောင့် အင်အားချည့်နဲ့နေသော ပြင်သစ်တပ်သည် မြို့ကို မကာကွယ်နိုင်သဖြင့် လက်လွှတ်ရသည်။ ခရိစီကို အင်္ဂလိပ်တို့ ၂ ရာစုကျော် ဆက်လက်အုပ်ချုပ်ခဲ့မှာ ၁၅၅၈ ခုအထိပင်။ ခရိစီတိုက်ပွဲကြောင့် အဝေးပစ်,လေးမှာ အနောက်ဥရောပစစ်မြေပြင်တွင် အရေးပါသောလက်နက်အဖြစ် သမိုင်းမှတ်တိုင်စိုက်နိုင်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Barber, Richard (2013). Edward III and the Triumph of England: The Battle of Crécy and the Company of the Garter. London: Allen Lane.
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)
၁-၅-၃၈ ရက်နေ့တွင် မုံရွာမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် မုံရွာ အထက (၁)၊ ၁၉၅၀-၅၄ ခုနှစ်တွင် မုံရွာလူငယ်အစည်းအရုံး ဝင်၊ ၁၉၅၄-၅၈ ခုနှစ်တွင် စစ်တက္ကသိုလ် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ 
၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရပြီး အမတ(၁)တွင် တပ်စုမှူး၊ မြစ်သားမြို့နယ် နလက ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်နှင့် ပြည်တွင်းပြည်ပ သင်တန်းများ တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် အမြောက်တပ် (၁) တွင် တပ်ရေး။ တပ်ထောက်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် တခရ ကျောင်း (ဗထူး)နည်းပြအရာရှိ။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် အမြောက်တပ် (၃) တပ်ခွဲမှူး၊ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ခလရ (၂၆) ခွဲမှူး(ဗိုလ်မှူး) ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် နမခ (အနောက်မြောက်တိုင်း စစ်ဌါနချုပ်) စစ်ဦးစီး (ဒုတိယတန်း)အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသည်။ 
၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ခလရ (၄၇) တပ်ရင်းမှူး။ တပ်ရင်းစည်းရုံးရေးကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ၊ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် မြောက်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌါနချုပ် စစ်ဦးစီးမှူး(ပထမတန်း)၊ တိုင်းစည်းရုံးရေးကော်မတီ အတွင်းရေးမှူးနှင့် စဗဟမှူး။ တိုင်းစည်းရုံးရေးကော်မတီဝင်၊ ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် တပ်မ (၈၈) တပ်မမှူး၊ တပ်မစည်းရုံးရေး ကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် နမခ (အနောက်မြောက်တိုင်း စစ်ဌါနချုပ်) တိုင်းမှူး၊ ထို့နောက် လပခ (အလယ်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌါနချုပ်) တိုင်းမှူး။ ၂၄-၉-၉၂ ရက်နေ့တွင် ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------
ကြို့ပင် မျိုးစေ့
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပင်လယ်ပြင်မှ ပေ ၃ဝ⁠ဝဝ အထိ မြင့်သော ကုန်းမြင့်ဒေသရှိ သစ်တောများ၌ **ကြို့ပင်**များကို တွေ့ရသည်။ ကြို့ပင်၏အမြင့်သည် ပေ ၈ဝ အထိရှိ၍ ပင်စည်လုံးပတ်မှာ ၁ဝ ပေအထိ ရှိသည်။ ကြို့ပင်သည် နွေအခါ၌ အရွက်များ စုံလင်ဝေဆာစွာရှိ၍ အရိပ်ကောင်း ပေးနိုင်သည်။ ကြို့ပင်၏အခေါက်သည် မွဲပြာရောင်ရှိ၍ ကြမ်းသည်။

ကြို့ပင်သည် မိုးပါးသောအရပ်နှင့် မိုးများသောအရပ် ၂ ရပ်စလုံး၌ ပေါက်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် အန္ဒိယနိုင်ငံ မိုးပါး ခြောက်သွေ့သော ဒေသများတွင် ကြို့ပင်ကို အရိပ်ရရန်အတွက်သာမဟုတ်၊ အသီးနှင့် အရွက်ရရန်အတွက်ပါ စိုက်ပျိုးကြသည်။ အသီးကိုစားသုံးနိုင်၍ အရွက်ကို ကျွဲနွားကျွေးနိုင်သည်။ ကြို့ပင်စိုက်ရာတွင် အစေ့ကိုဖြစ်စေ၊ ကိုင်းဖြတ်ကို ဖြစ်စေ စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။ ကြို့သီးမှည့်၏ အရသာမှာ မချဉ်တချဉ် ဖြစ်၍ နွေရာသီတွင် အေးမြသောအရသာ ရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ကြို့သား၏အရောင်မှာ နီကြန့်ကြန့် ဖြစ်သည်။ ပျဉ်းတွဲ မာကျောသောကြောင့် ကြို့သားကို လွှဖြင့် ခဲခဲယဉ်းယဉ်း 
ဖြတ်ရသည်။ သို့သော် ခိုင်ခံ့၍ လေးလံသဖြင့် လှည်းဘီးဝင်ရိုးများ ပြုလုပ်ရန် အလွန်ကောင်းသည်။ ထွန်၊ ထယ်၊ စူးဆောက် လက်ကိုင်ရိုး၊ ဆီကြိတ်ဆုံ၊ ကြံကြိတ်ဒလိမ့်တုံး၊ ကျည်ပွေ့များ 
ပြုလုပ်ရန် အတွက်လည်း ကောင်းမွန်သည်။ ပွတ်ခံရန်လည်းကောင်း၍ ရေနံတင်တွဲသဗ္ဗာန်တို့၏ ကုန်းပတ်ကို ကြို့သားဖြင့် ခင်းလေ့ရှိသည်။

မြန်မာနိုင်ငံရှိ ချိပ်ရနိုင်သော အပင်များတွင် ကြို့ပင်လည်း ပါဝင်သည်။ ချိပ်ချိုးချိန်မှာ တန်ခူးလနှင့် သီတင်းကျွတ်လများဖြစ်၏။ ကြို့သီး၏အစေ့ကို ကြိတ်လျှင် ဆီတစ်မျိုးကို ရ၍ ထိုဆီကို ခေါင်းလိမ်းဆီများတွင် ထည့်သုံးလျှင် ဆံပင်သန်စွမ်းသည်ဟု ဆိုသည်။ ကြို့သားမှ ပန်းဘဲမီးသွေး ဖုတ်ယူကြသည်။ ကြို့ခေါက်မှာ ဖန်သည့်အတွက် ချုပ်ဆေးအဖြစ်ဖြင့် အသုံးဝင်သည်။

ကြို့ပင်နှင့် အမည်အားဖြင့် ဆင်တူရိုးမှားဖြစ်သော ကြို့ဖိုပင်လည်း ရှိသေးသည်။ ကြို့ဖိုပင်များကို ပဲခူးရိုးမတောင်နှင့် တနင်္သာရီတိုင်းတို့၌ တွေ့ရသည်။ ကြို့ဖိုပင်သည် ကြို့ပင်လောက်ပင် ရှိသော်လည်း ပင်စည်သက်သက်၏ အလျားမှာတိုသည်။ ကြို့ဖိုသားမှာ မာ၍ လှည်းပုံတောင်း ပြုလုပ်ရန် ကောင်းသည်။ ကြို့ဖိုကို တစ်ခါတစ်ရံ တောသရက်ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑   "*Schleichera oleosa*"  (2019). *IUCN Red List of Threatened Species* **2019**. IUCN.
2. ↑  "*Schleichera oleosa*"၊ *Germplasm Resources Information Network (GRIN)*၊ Agricultural Research Service (ARS), United States Department of Agriculture (USDA)၊ 21 December 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး
၂၀၀၂
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

| မေလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* ကုလသမဂ္ဂ၏ လျှို့ဝှက်ယုံကြည်မှု ညှိနှိုင်းချက်အရ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အား နအဖအစိုးရက နေအိမ်အကျယ်ချုပ်မှ ပြန်လည်လွှတ်ပေးခဲ့။
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
၂၀၀၃
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

| မေလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
ကရီးဆပ်ဘုရင်(ဘီစီ ၅၆ဝ-၅၄၆)
--------------------------

ကရီးဆပ်ဘုရင်သည် အီးဂျီးယန်းပင်လယ်ကမ်းခြေပေါ်ရှိ အနောက်ပိုင်း အာရှမိုင်းနားတွင် အဝင်အပါဖြစ်သော လစ်ဒီးယားနိုင်ငံကို နောက်ဆုံးစိုးစံခဲ့သည့် ဘုရင်ဖြစ်သည်။ ထိုခေတ် အခါက ချမ်းသာကြွယ်ဝဆုံးသော ဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်ခဲ့၍၊ သူ၏ဂုဏ်သတင်းမှာ အဝေးအနီး ကျော်ကြားခဲ့လေသည်။ လစ်ဒီးယား ရွှေတွင်းများမှ ရွှေအမြောက်အမြား ရသည့်ပြင်၊ ပက်တိုးလပ်မြစ်အတွင်းရှိ သဲများကို ကျင်ယူ ခြင်းဖြင့်လည်း ရွှေအများအပြား ရရှိသည့်အတွက် ကရီးဆပ်ဘုရင်၏ ဘဏ္ဍာတော်တိုက်မှာ ရွှေများဖြင့်ပြည့်လျမ်းနေခဲ့သည်။ အလွန်ကြွယ်ဝသည့်အဖြစ်ကို ဖော်ပြလိုသည့်အခါ'ဇောတိကသဌေး'နှင့် ခိုင်းနှိုင်း၍ မြန်မာများ ပြောလေ့ပြောထရှိသကဲ့သို့၊ အနောက်နိုင်ငံများတွင်လည်း 'ကရီးဆပ်လို ချမ်းသာလေရဲ့'ဟု
တင်စားပြောလေ့ ရှိကြ၏။

အာရှမိုင်းနား ကမ်းခြေတလျှာက်တွင်ရှိသော ဂရိမြို့များကို စိုးမိုးရသဖြင့်၎င်း၊ ဂရိနိုင်ငံနှင့် ကူးသန်း ရောင်းဝယ် 
ခဲ့ရသဖြင့် ကရီးဆပ်ဘုရင်သည် ဂရိတို့နှင့်အတူ ရင်းနှီးခဲ့၏။ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ထွန်းကားခဲ့သဖြင့် တိုင်းပြည်စည်ပင်သာယာရှိခဲ့သည့်ပြင်၊ တိုင်းသူပြည်သားတို့လည်း ချမ်းသာတိုးတက်ခဲ့ကြသည်။ ထိုမင်းလက်ထက်တွင် ရွှေဒင်္ဂါးနှင့်ငွေဒင်္ဂါးများကို ပထမဆုံး သွန်းလုပ် သုံးစွဲခဲ့သည်ဟု အဆိုရှိလေသည်။ 

လစ်ဒီးယားနိုင်ငံ၏မြို့တော်ဖြစ်သော ဆာဒစ်မြို့တွင် ကရီးဆပ်ဘုရင်၏ ခမ်းနားလှသော နန်းတော်ကြီး ရှိရာ၊ ကျော်ကြား 
လှသဖြင့် ရပ်ဝေးဒေသတို့မှ လူအများ လာရောက်ကြည့်ရှု ကြလေသည်။ ထိုသို့ လာရောက် ကြည့်ရှုသူများထဲတွင် ဂရိလူမျိုးဥပဒေပြု ပညာရှိကြီး ဆိုလွန်လည်း ပါဝင်၏။ ပညာရှိအပေါင်းနှင့် ငြိမ့်ငြောင်းသာယာစွာနေလိုသော ကရီးဆပ်သည် တစ်နေ့သော် ပါရှားဘုရင်ဆိုင်းရပ်၏ နယ်ချဲ့စက်ကွင်းအတွင်း ကျဆင်းခဲ့ရလေသည်။

စစ်ရိပ်စစ်ငွေ့များ သန်းလာသောအခါ ကရီးဆပ်ဘုရင်သည် ဒဲလဖိုင်မြို့ရှိ နတ်ကွန်းသို့ စစ်တိုက်သင့် မတိုက်သင့် ဟော 
ကိန်းထုတ်ပေးရန် စေတမန်လွှတ်၍ မေးမြန်းလိုက်၏။ ရရှိလာသောအဖြေမှာ ကရီးဆပ် စစ်တိုက်ခဲ့သော် တန်ခိုးကြီးသော
နိုင်ငံတော်ကြီး ပျက်စီးလတ္တံ့ဟု ဖြစ်သဖြင့်၊ ကရီးဆပ်သည် ရန်သူ ပါရှားနိုင်ငံအား ချေမှုန်းနိုင်မည်ဟု အထင်ရောက်ခဲ့ 
လေသည်။ သို့ရာတွင် ဆာဒစ်စစ်ပွဲ၌ ပါးရှင်းတို့က အနိုင်ရလိုက်သဖြင့် သူ၏နိုင်ငံကြီးသာ ပျက်စီးသွားရရှာ လေသည်။

ပါးရှားဘုရင် ဆိုင်းရပ်သည် ကရီးဆပ်အား အရှင်လတ်လတ် မီးရှို့သတ်ရန် အမိန့်ချမှတ်လိုက်၏။ မီးစင်ပေါ်သို့ 
ရောက်နေသော ကရီးဆပ်သည် မီးတောက်မီးလျှံ ကြီး၍ကြီး၍လာသည်တွင်၊ ဆိုလွန်၏အမည်ကို သုံးကြိမ်သုံးခါ မြည်တမ်းလိုက်လေသည်။ ထိုအခါ ဆိုင်းရပ်ဘုရင်သည် ကရီးဆပ်အား သေအံ့ဆဲဆဲမှ အဘယ်ကြောင့် ဆိုလွန်ကို တမ်းတရသနည်းဟုမေး၏။ ကရီးဆပ်က သူသည် သူ၏ ချမ်းသာကြွယ်ဝခြင်း စိတ်ပျော်ရွှင်ခြင်းတို့နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဆိုလွန်အား ကြွားဝါခဲ့ဘူးကြောင်း၊ ဆိုလွန်က ကံကြမ္မာတို့မှာ ဆန်းကျယ်လှသဖြင့် လူတစ်ဦးတစ်ယောက်အား သေလွန်မှသာ ပျော်ရွှင်ခြင်း ရှိ၊ မရှိ ချီးမွမ်းနိုင်မည်ဟု ပြန်လည် ချေပဘူးကြောင်း စသည်ဖြင့် ဖြေကြားလေသည်။ ဆိုင်းရပ်ဘုရင်လည်း အဖြေကို ကြားသည့်အခါ စိတ်တွင် ထိခိုက်သွားရကား၊ ကရီးဆပ်အား သေဒဏ်မှလွှတ်၍ 
သူ၏နန်းတော်တွင် ကောင်းစွာ ပြုစုထားခဲ့လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)
၂၀၁၅
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

| မေလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
၂၀၀၇
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

| မေလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

 ဤဝဂ်၌ သုတ်တော်ပေါင်း (၁၈၁) သုတ်ကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပါသည်။ ဘာဝနာလုပ်ငန်းအားထုတ်ရမည့် ဓမ္မများနှင့် ပွားများသည့်ပုဂ္ဂိုလ်များ ခံစားနိုင်သည့် အကျိုးများကို ဟောတော်မူပါသည်။ ။

ယင်းဓမ္မ (၁၈၁)မျိုးကို လက်ဖျစ်တစ်တွက်အချိန်မျှ ပွားများသောရဟန်းသည် အရိတ္တဇ္ဈာန, သတ္ထုသာသနကရ, ဩဝါဒပဋိကရ, အမောဃရဋ္ဌပိဏ္ဍဘုဉ္ဇနပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ပုံ, အကြိမ်ပေါင်းများစွာ ပွားများလျှင် ပြောစရာမရှိအောင်ပင် အကျိုးများပုံကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပါသည်။ ပွားများရမည့် ဓမ္မ (၁၈၁) မျိုးသည်- အမှတ် ၁-သုတ်မှ ၄-အထိ ရူပါဝစရဈာန် (၄) ပါး၊

၅။မေတ္တာစေတောဝိမုတ္တိ၊

၆။ ကရုဏာစေတောဝိမုတ္တိ၊

၇။ မုဒိတာစေတောဝိမုတ္တိ၊

၈။ ဥပေက္ခာစေတောဝိမုတ္တိ-ဟူသော ဗြဟ္မဝိဟာရတရား (၄)ပါး၊

-အမှတ် ၉-သုတ်မှ ၄၅-သုတ်အထိ ဗောဓိပက္ခိယတရား (၃၇)ပါး၊

-အမှတ် ၄၆-သုတ်မှ ၅၃-သုတ်အထိ အဘိဘာယတနတရား (၈)ပါး၊

-အမှတ် ၅၄-သုတ်မှ ၆၁-သုတ်အထိ ဝိမောက္ခတရား (၈)ပါး၊

-အမှတ် ၆၂-သုတ်မှ ၇၁-သုတ်အထိ ကသိုဏ်း (၁၀)ပါး၊

-အမှတ် ၇၂-သုတ်မှ ၈၁-သုတ်အထိ အသုဘသညာအစရှိသော ညာ (၁၀)ပါး၊

-အမှတ် ၈၂-သုတ်မှ ၉၁-သုတ်အထိ အနိစ္စသညာအစရှိသော သညာ (၁၀) ပါး၊

-အမှတ် ၉၂-သုတ်မှ ၁၀၁-သုတ်အထိ အနုဿတိ (၁၀) ပါး၊

-အမှတ် ၁၀၂-သုတ်မှ ၁၈၁-သုတ်အထိ ရူပါဝစရဈာန် (၄) ပါး နှင့်မေတ္တာစေတောဝိမုတ္တိအစရှိသော ဗြဟ္မဝိဟာရ (၄)ပါးတို့ကို ဣန္ဒြေငါးပါး, ဗိုလ်ငါးပါးတို့ဖြင့် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီတွဲ၍ ပွားများဖို့ရန် ဘုရားရှင်ဟောကြားတော်မူပါသည်။

အဋ္ဌကထာ၌ -ယင်းတရား (၁၈၁)ပါးတို့၏ အကျယ်ဖွင့်ပြချက်များ၊ ဝတ္တမာနုပ္ပန္န အစရှိသော ဥပ္ပန္န (၄)ပါး၊ သမုဒါစာရုပ္ပန္နအစရှိသော ဥပ္ပန္န (၄)ပါး၊ ကိလေသာတို့ကို မဂ်ဉာဏ်ဖြင့်ပယ်သတ်ပုံ၊ သဒ္ဓါနှင့်ပညာ၊ ဝီရိယနှင်သမာဓိတို့ အစွန်း ရောက်သည်အထိ တစ်ပါးနှင့်တစ်ပါး မလွန်ကဲအောင် ထားသင့်ပုံ လွန်ကဲလျှင် ဖြစ်ပေါ်တတ်သော အပြစ်များ၊ ညီမျှရာ၌ အကျိုးကျေးဇူးများ "ဘေသဇ္ဇသမုဋ္ဌိတော ရောဂေါ အတေကိစ္ဆော ဟောတိ" "သတိ ပန သဗ္ဗတ္ထ ဗလဝတီ ဝဋ္ဋတိ" သီဟိုဠ်ကျွန်း မဟာမိတ္တထေရ်နှင့် ပိဏ္ဍပါတိယတိဿထေရ်ဝတ္ထုအကျယ်၊ ဒါယဇ္ဇမဟတ္တ အစရှိသော မဟတ္တလေးမျိုး၊ သံဝေဂဝတ္ထု ရှစ်မျိုး၊ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးဟောစဉ်၊ ကမ္မဋ္ဌာန်းအားထုတ်ရန် အစီအစဉ် အစရှိသော မှတ်သားဖွယ်ရာများကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။ ဋီကာ၌လည်း အသေးစိတ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၁၊၄၁-၄။ အံ၊မြန်၊၁၊၅၀-၃။ အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၈၁-၄၀၉။ အံ၊ဋီ၊၁၊၂၃၃-၂၇၅။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဧကကနိပါတ၊ ၁၈-အပရအစ္ဆရာသင်္ဃာတဝဂ္ဂ။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**မေတ္တာ** (၈ နိုဝင်ဘာ ၁၉၅၄–၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၁) သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောကတွင် သရုပ်ဆောင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ လူရွှင်တော်အဖြစ်လည်းကောင်း ကျော်ကြားသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၄−ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၈)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးဖွားသည်။ နာမည်အရင်းမှာ ကိုခင်မောင်မြင့် ဖြစ်သည်။ ပညာရေးမှာ စီးပွားရေးဘွဲ့ B.Com(Eco) ရရှိထားသူ ဖြစ်သည်။

တက္ကသိုလ် အနုပညာလောကမှ လာသူဖြစ်ပြီး တက္ကသိုလ် အငြိမ့်ထဲတွင် လူရွှင်တော်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ အငြိမ့်တွင် မေတ္တာ၊ ချစ်စရာ၊ ကရုဏာ၊ သစ္စာ ဆိုပြီး လူရွှင်တော် လေးဦး ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ မေတ္တာဆိုသော အမည်ကို စီးပွားရေးတက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ် ဒေါက်တာခင်မောင်ညွန့်က ပေးလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုခေတ်က မေတ္တာနှင့် တွဲ၍ နာမည်ကြီးခဲ့သော လူရွှင်တော်မှာ ကွမ်းသီးဖြစ်သည်။ ဇနီးမှာ လွင်မီမီကို ဖြစ်ပြီး သားသမီးနှစ်ယောက် ရှိသည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အသက် ၆၇ နှစ်အရွယ်ရှိ လူရွှင်တော် သရုပ်ဆောင် ဦးမေတ္တာ ကွယ်လွန် (in my)။  ၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  ဝါရင့် ဟာသသရုပ်ဆောင် မေတ္တာ ကွယ်လွန် (in en)။  ၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  လူရွှင်တော် သရုပ်ဆောင် ဦးမေတ္တာ ကွယ်လွန် (in en) (2 ဩဂုတ် 2021)။  ၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
အန်းဒရိယ ဗီဆေးလိယပ်
ဘယ်လ်ဂျီယမ်လူမျိုး ခန္ဓာဗေဒပညာရှင် အန်းဒရိယ ဗီဆေး လိယပ်(ခရစ် ၁၅၁၄-၁၅၆၄)သည် ယခုခေတ် ခန္ဓာဗေဒ ပညာရေးစံနစ်ကို စတင် တီထွင်သူ ဖြစ်သည်။ ဗီဆေးလိယပ်ကို ၁၅၁၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့ တွင် ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ ဘရပ်ဆဲလ်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်။ လူးဗန်း၊ ကိုလုန်း၊ မွန့်ပဲလီးယေးနှင့် ပါရီမြို့များတွင် ပညာသင်ယူရာ 
ရူပဗေဒနှင့် ခန္ဓာဗေဒ ပညာရပ်တို့၌ ထူးချွန်သဖြင့် ကျော်ကြား သည်။ ပါရစ်မြို့တွင် ဆီလဗိယပ်၊ ယိုဟန်းနက်ဂွန်တာ စသော ဆေး ပညာရှင်ကြီးများထံ၌ ဆေးပညာကို ခဲခဲယဉ်းယဉ်း သင် ယူပြီးနောက် လူးဗန်းမြို့သို့ ပြောင်းရွေ့နေထိုင်သည်။ ထိုနောက် ဂျာမန်ဧကရာဇ်၏ တပ်မတော်၌ ဝင်ရောက် အမှုထမ်းရင်း အီတလီနိုင်ငံ ဗင်းနစ်မြို့သို့ ရောက်ရှိသွားလေသည်။ ဗင်းနစ်တက္ကသိုလ်တွင် ဝင်ရောက်၍ ဆေးပညာကို ဆက်လက်သင်ယူ ရာ ၁၅၃၇ ခုနှစ်တွင် အမ်ဒီခေါ် ဆေးပညာဘွဲ့ထူးကို ဆွတ်ခူး ရရှိသည်။ 

၁၅၃၈ ခုနှစ်တွင် ဗီဆေးလိယပ်သည် ခန္ဓာဗေဒပညာဆိုင်ရာ ဇယား ၆ ခုကို ရေးသားထုတ်ဝေသည်။ ၁၅၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပါဗီယာတက္ကသိုလ်၌ ခန္ဓာဗေဒပညာ 
ပါမောက္ခအဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရပြီးနောက် ၁၅၄၃ ခုနှစ်တွင် ဗလုံးညားတက္ကသိုလ်၌လည်းကောင်း၊ မကြာမီ ပီဆာတက္ကသိုလ် ၌လည်းကောင်း ပါမောက္ခအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရသည်။ ဗီဆေး လိယပ်သည် တက္ကသိုလ်တွင် စာပေပို့ချစဉ် လူ့ခန္ဓာကိုယ်ကို ခွဲစိတ်ပြသ၍ လက်တွေ့သင်ကြားပြသသော စံနစ်ကို စတင် တီထွင်သည်။ ၁၅၄၃ ခုနှစ်တွင် သူ၏အထင်ရှားဆုံးလက်ရာ ဖြစ်သည့် *ဒီကော်ပိုရစ် ဟျူမင်နီဖဲဗရစ်ကာ*ခေါ် အနာတမီ ပညာဆိုင်ရာကျမ်းကြီးကို ရေးသားထုတ်ဝေရာ ပညာရှင် 
အပေါင်းတို့က ကမ္ဘာကြေသော်လည်း ဥဒါန်းမကြေနိုင်သော ကျမ်းကြီးအဖြစ် ချီးကျူးအသိအမှတ်ပြုကြရလေသည်။ ယခင်က တိရစ္ဆာန်ခန္ဓာကိုယ်များကို ခွဲစိတ်ရာမှ ရရှိသော ဗဟုသုတများ ဖြင့် လူ့ခန္ဓာကိုယ်အကြောင်း မှတ်ချက်ချနေသည့် ခန္ဓာဗေဒပညာရှင် ဂလင်းစသည်တို့၏ ယူဆချက်များ မှားယွင်းပုံကို ထုတ်ဖော်ရေးသားရာ ရေးသားသူ ဗီဆေးလိယပ်၏ ဂုဏ်သတင်း ကြီးမြင့်လာသလောက် အတိုက်အခံနှင့် ကန့်ကွက်သူ အတော်များများနှင့် ရင်ဆိုင်ရသည်။ 

၁၅၄၄ ခုနှစ်ခန့်တွင် ဗီဆေးလိယပ်သည် ဧကရာဇ်ဘုရင်ပဉ္စမချား၏ သမားတော်ချုပ် အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရပြီးနောက် သားတော် ဒုတိယဖိလစ်ဘုရင် လက်ထက်တွင်ပါ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ရသည်။ သာသနာရေးဆိုင်ရာ တရားရုံးတော်က ဗီဆေးလိယပ်အား မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအဖြစ် စွဲချက်တင်ကာ သတ်ရန် အမိန့်ချလိုက်သော်လည်း ဧကရာဇ်ဘုရင်က လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေး၍ ဟိုးလီး ဆီပါးလခါးသို့ ဘုရားဖူး လွှတ်လိုက်သည်။ ဘုရားဖူးရာမှ အပြန် ဇန်တီကျွန်းအနီး၌ သင်္ဘောမှောက်သဖြင့် ၁၅၆၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ဗီဆေးလိယပ် ပြုစုခဲ့သော လက်ရာများကို စုပေါင်း၍ ၁၇၂၅ ခုနှစ်တွင် စာအုပ်အဖြစ် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )
**အန်းနက် အော်လန်ဒို လောရင့်** (အင်္ဂလိပ်: Ernest Orlando Lawrence) ကို ၁၉၀၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၈ ရက်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ တောင်-ဒါကိုတာပြည်နယ်၊ ကန်တန်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူ၏မိဘများသည် နော်ဝေနိုင်ငံသားများဖြစ်ပြီး အမေရိကန်နိုင်ငံသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ကြသူများဖြစ်သည်။ လောရင့်သည် အထက်တန်းပညာရပ်များ သင်ယူပြီးသည့်အခါ တောင်-ဒါကိုတာတက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ဓာတုဗေဒဘာသာရပ်ဖြင့် ဘွဲ့ရခဲ့သည်။ အဆိုပါ နှစ်မှာပင် မင်နယ်ဆိုး တက္ကသိုလ်မှ အမ်အေဘွဲ့နှင့် ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ယေးလ်တက္ကသိုလ်မှ ပါရဂူဘွဲ့ရခဲ့သည်။ သူသည် ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် ရူပဗေဒပညာရပ်နယ်ပယ်၌ ထင်ရှားသော သိပ္ပံပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်။ လော့ရင့်သည် ယေးလ်တက္ကသိုလ်ရှိ သုတေသနတွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ၎င်းမှ ရူပဗေဒလက်ထောက်ပါမောက္ခနှင့် ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် ဘတ်ကလေးမြို့ရှိ ကာလီဖိုးနီးယားတက္ကသိုလ်တွင် ပါမောက္ခတစ်ဦးဖြစ်လာသည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် အဆိုပါတက္ကသိုလ်ရှိ သုတေသနဓာတ်ခွဲခန်းတွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရာ ၎င်းတွင် သူကွယ်လွန်သည့် အချိန်အထိဖြစ်သည်။ သူသည် ကိုလံဘီယာရှိ ကင်ဆာသုတေသနသိပ္ပံ၏ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်လည်းဖြစ်သည်။

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ဖြစ်ပွားသည့်အခါ လောရင့်သည် အနုမြူဗုံးတီထွင်သည့် စီမံကိန်းတွင် အရေးပါသောနေရာမှ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ လောရင့်၏သုတေသနလုပ်ငန်းများတွင် နျူကလီးယားဆိုင်ရာ ရူပဗေဒ၊ သတ္တုအခိုးအငွေ့များ၏ အိုင်းယွန်းအသွင်ကူးပြောင်းခြင်းတို့ပါဝင်သည်။ ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် နျူကလီးယားဒြပ်မှုန်များကို အရှိန်မြှင့်ပေးနိုင်သည့် ဆိုင်ကလိုထရွန်ကိရိယာကို တီထွင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည်လွန်မြင့်မားသော ဗို့အားမလိုဘဲ ဒြပ်များကိုလျင်မြန်စွာ ရွေ့လျားနိုင်ပြီး အနုမြူဗုံးထုတ်လုပ်ရာတွင် အသုံးပြုသည်။ လောရင့်သည် ရေဒီယိုသတ္တိကြွအိုင်ဆိုတုတ်များစွာကိုလည်း ရှာဖွေဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ လောရင့်သည် အစ်ကိုဖြစ်သူ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ရူပဗေဒသုတေသနဓာတ်ခွဲခန်း၏ ညွှန်ကြားရေးမှူး ဒေါက်တာဂျွန်လောရင့်နှင့်အတူ ဆေးပညာရပ်များကို ပူးပေါင်းဖော်ထုတ်ခဲ့ပြီး ဆိုင်ကလိုထရွန်ကိရိယာနှင့် ပတ်သက်သည့် အချက်အလက်များကို ရှာဖွေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ပါမောက္ခလောရင့်၏ ဆိုင်ကလိုထရွန်ကိရိယာကို တီထွင်ခဲ့ခြင်းနှင့် သဘာဝအလျောက်မဟုတ်ဘဲ တုပဖန်တီးနိုင်သည့် ရေဒီယိုသတ္တိကြွဒြပ်စင်များအကြောင်းကို ဖော်ထုတ်နိုင်ချက်ကြောင့် ၁၉၃၉ ခုနှစ်အတွက် ရူပဗေဒပညာရပ်ဆိုင်ရာထူးချွန်သူအဖြစ် နိုဘဲလ်ဆု ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။ လောရင့်သည် ပိုမိုအားကောင်းသော ဆိုင်ကလိုထရွန်ကို တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် အဆိုပါ ကိရိယာကို မက်ဆွန်(mesons) ခေါ် ကော့စမစ်ဒြပ်မှုန်များကို ထုတ်လုပ်ရာ၌ အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဆိုင်ကလိုထရွန်ကိရိယာကို နျူးကလီးယားရူပဗေဒလက်တွေ့စမ်းသပ်များပြုလုပ်ရာတွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ သုံးခဲ့ကြသည်။ သုတေသနလုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်ရာတွင်လည်း ယနေ့တိုင် သုံးနေကြဆဲဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ကင်ဆာရောဂါကုသသည့်လုပ်ငန်းတွင်နှင့် အနုမြူဗုံးထုတ်လုပ်သည့် လုပ်ငန်းများတွင်လည်း သုံးကြသည်။ သူသည် လျှပ်စစ်မီးပွား ရိုက်ခတ်မှုအကြောင်းကို လေ့လာခဲ့ပြီး ၎င်းကိုအံ့ဩဖွယ် အလွန်မြန်သည့် တစ်စက္ကန့်၏ သန်းပေါင်းများစွာသော အချိန်အတွင်း တိုင်းတာသည့် နည်းလမ်းကိုလည်း ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ အီလက်ထရွန်၏ Charge to Mass Ratio (e/m ratio) အချိုးကို တိကျစွာတိုင်းတာသည့်နည်းကိုလည်း တီထွင်ခဲ့သည်။ လောရင့်သည် ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် Mary Kimberly Blumer နှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့ပြီး သားသမီးခြောက်ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ သူသည်လှေစီးခြင်း၊ တင်းနစ်ကစားခြင်းနှင့် တေးဂီတတွင် ဝါသနာပါသူဖြစ်သည်။ အော်လန်ဒို လောရင့်သည် ၁၉၅၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၇ ရက်တွင် သူ၏ အသက် ၅၇ နှစ်အရွယ်တွင် ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ ပယ်လိုအယ်တိုမြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

ကိုးကားချက်
-----------

သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဂျာနယ် အမှတ် - ၁၆၄ (ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၊ ၂၀၀၉)
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ရာဟုလာ ပစ္စုပ္ပန်၊ အတိတ်, အနာဂတ်, အဇ္ဈတ္တ, ဗဟိဒ္ဓ, ဩဠာရိက, သုခုမ, ဟီန, ပဏီတ, ဒူရ, သန္တိကဖြစ်သော "ရုပ်, ဝေဒနာ, သညာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ-ဟူသော ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၌ "ငါမဟုတ်၊ ငါ့ဥစ္စာမဟုတ်၊ ငါ့အတ္တမဟုတ်" ဟု ဟုတ်မှန်သည့်အတိုင်း မှန်ကန်သော ဝိပဿနာပညာ (မဂ်ပညာ)ဖြင့် သိသော သူသည် တဏှာဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် တစုံတခုသော အာရုံကို မစွဲလမ်းတော့ပဲ ကိလေသာမှ လွတ်မြောက်၏။ ရာဟုလာ ဤသို့ သိမြင်သူသည် ဝိညာဏ်နှင့်တကွဖြစ်သော ဤကိုယ် ကာယ၌ဖြစ်စေ, ပြင်ပ အလုံးစုံသော နိမိတ်တို့၌ဖြစ်စေ ငါဟုစွဲယူမှု "ဒိဋ္ဌိ"၊ ငါ့ဥစ္စာဟု တပ်မက်မှု "တဏှာ"၊ ထောင်လွှားမှု "မာန" တို့မှ ကင်းသော ထောင်လွှားမှု အဖို့အစုကို ကောင်းစွာ လွန်မြောက်သော ကိလေသာအပူမလိမ်း ငြိမ်းအေးသော ကိလေသာမှ ကောင်းစွာလွတ်မြောက်သော စိတ်ဖြစ်၏" ဟု အရှင်ရာဟုလာအား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၁၊၄၄၄။ သံ၊မြန်၊၁၊၄၃၄။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၉၇။ သံ၊ဋီ၊၂၊၁၈၁။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၇-ရာဟုလသံယုတ္တ၊ ဒုတိယဝဂ္ဂ၊ ဒွါဒသမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
၂၀၀၆
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

| မေလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် မပညတ်အပ်သည်ကို ဘုရားရှင် ပညတ်တော်မူအပ်၏ဟု ပြ (ပြော ဟော, ရေးသား, ယူဆ, ပြုကျင့်)ကြသော ရဟန်းတို့သည် လူအများ အစီးအပွားမဲ့ရန်၊ ချမ်းသာမဲ့ရန်၊ အကျိုးစီးပွားမဲ့ရန်၊ နတ်, လူတို့ဆင်းရဲရန် ကျင့်သုံးကြကုန်၏။ သည်သာမ ကသေး ထိုရဟန်းတို့သည် များစွာသော အကုသိုလ်ကိုလည်း တိုးပွားစေကြကုန်၏။ သဒ္ဓမ္မသုံးဖြာ ဤသာသနာတော်ကို ကွယ်ပျောက်စေသူတို့လည်းဖြစ်ကုန်၏-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ -သဒ္ဓမ္မကွယ်ပျောက်ပုံ အကျယ်ဖွင့်ပြထားပါသည်။ သာသနမူလ ဆွေးနွေးပွဲအကြောင်းကိုလည်း ဖွင့်ပြထားပါသည်။

---

တထာဂတ အပညတ္တကို တထာဂတ အပညတ္တဟု ပြ (ပြောဟော, ရေးသား သင်ကြား, ယူဆ, ပြုကျင့်)ကြသော ရဟန်းတို့သည် လူအများကြီးပွား, ချမ်းသာရန်၊ နတ်, လူတို့ ချမ်းသာစေရန် ပြုကျင့်ကြသူတို့ဖြစ်ကုန်၏။ သည်သာမကသေး ထိုရဟန်းတို့သည် များစွာသောကုသိုလ်တရားကို တိုးပွားစေကြကုန်၏။ သဒ္ဓမ္မသုံးဖြာ ဤသာသနာတော်ကိုလည်း ကြာရှည်လေးမြင့်တည်တံ့စေသူတို့ ဖြစ်ကုန်၏-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၁၊၁၉။ အံ၊မြန်၊၁၊၂၆။ အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၇။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဧကကနိပါတ၊ ၁၀-ဒုတိယပမာဒါဒိဝဂ္ဂ၊ ဧကစတ္တာလီသမသုတ်။
2. ↑  -အံ၊၁၊၂၀။ အံ၊မြန်၊၁၊၂၇။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဧကကနိပါတ၊ ၁၁-အဓမ္မဝဂ္ဂ၊ နဝမသုတ်။
3. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
အန်းဒီးကွန်းဒေါလင်းတ၏ သိပ္ပံအမည်မှာ *ဗွယ်တျာ ဂရေးဖက်စ်* ဖြစ်သည်။ တောင်အမေရိကတိုက်တွင် တွေ့ရသည့် လင်းတငှက်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ တောင်အမေရိကတိုက်အနောက်ပိုင်းရှိ အန်းဒီးတောင်တန်းနှင့် ပစိဖိတ်ကမ်းရိုးတန်းဒေသတလျှောက်တွင် တွေ့ရသည်။ ကိုယ်အလေးချိန်နှင့် တောင်ပံတဖြန့်အကွာအဝေးကို ပေါင်းသော် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အရွယ်အစားအကြီးမားဆုံး ပျံသန်းနိုင်သည့် ငှက်လည်း ဖြစ်သည်။ 

အန်းဒီးကွန်းဒေါလင်းတကို တောင်အမေရိကတိုက်၊ ပီရူးနိုင်ငံနှင့် ချီလီနိုင်ငံတို့ရှိ အန်းဒီးတောင်တန်း၏ ပေ ၁ဝ⁠ဝဝ ကျော်တွင် နေလေ့ရှိသည်။ ယင်း၏အတောင်ပံကို ဖြန့်ထုတ်လိုက်လျှင် တစ်ဖက်အစွန်းမှ တခြားတစ်ဖက်အစွန်းအထိ ၁၁ ပေခန့် ရှိ၏။ ဤလင်းတကြီးသည် အခြားလင်းတတို့ကဲ့သို့ပင် မနှစ်မြို့ဖွယ်ရာ ကောင်းသော်လည်း ကောင်းကင်တွင် လေဟုန်စီး၍ ပျံနေသော အခါမျိုး၌မူ ကြည့်ရခန့်ညားပေသည်။

အန်းဒီးကွန်းဒေါလင်းတသည် အလွန်မြင့်မြင့် ပျံတက်၍ တိရစ္ဆာန် အသေကောင်ကို စူးစမ်းရှာဖွေတတ်သည်။ မျက်စိအလွန် စူးရှသောကြောင့် ဤမျှမြင့်သောအရပ်မှ အောက်မြေပြင်ကို မြင်နိုင် ခြင်း ဖြစ်သည်။ သားကောင်ကို တွေ့မြင်လျှင် လင်းတကြီးသည် တစ်ဟုန်တည်းအောက်သို့ ထိုးဆင်းလာတတ်သည်။ ကြီး သော စွမ်းအားကို အသုံးပြု၍ သားကောင်ကို တင်းအဓမ္မ ထိုးသုတ်ယူတတ်ကြသောကြောင့် ဆိတ်အုပ်သိုးအုပ်ရှင်တို့သည် အမြဲသတိထားနေကြရသည်။

အန်းဒီးကွန်းဒေါလင်းတသည် ကိုယ်ထည်ကြီးမားသည်နှင့်အမျှ အစားအသောက်လည်း လောဘတကြီး ငမ်းငမ်းတက် စား တတ်၏။ အစာစားပြီးသောအခါ လေးလံထိုင်းမှိုင်း၍ နေတတ်လေရာ ဤအချိန်မျိုးတွင် ငှက်ကြီး ကို အလွယ်တကူ ဖမ်းယူ ရရှိနိုင်သည်။

အန်းဒီးကွန်းဒေါလင်းတ၏ အမွေးအတောင်သည် အများအားဖြင့် နက်သည်။ အတောင်ပံတွင် အဖြူကြောင်းများ ပါရှိတတ် သည်။ အရေသည် အရောင်အမျိုးမျိုး ပြောင်းလဲ၏။ လည်ပင်းနှင့် ဦးခေါင်းတို့သည် အမွေးအမှင်မရှိဘဲ ပြောင်နေကြသည်။ လည်ပင်းအမွေးစပေါက်သော နေရာ၌ အရစ်ထနေ၏။ အန်းဒီးလင်းတဖို၏ ဦးခေါင်းတွင် အမောက်သဖွယ် အတွန့်အလိပ်ရှိသည်။ အန်းဒီးကွန်းဒေါလင်းတသည် ဥသည့်အခါ နှစ်လုံးသာ ဥတတ်သည်။ ရက်သတ္တ (၇)ပတ်မျှ ကြာသောအခါ သားကောင် ပေါက်၏။ အန်းဒီးကွန်းဒေါလင်းတငယ်သည် နှေးကွေးစွာ ကြီးပြင်းသည်။ တစ်ခါလည်သားကျမှ ပျံနိုင်သည်။ သို့ရာတွင် မိမိအစွမ်းဖြင့် အစာရှာမထွက်သေးဘဲ တစ်နှစ်⁠နှစ်နှစ်ကြာအောင် လင်းတကြီးတို့နှင့်အတူ နေပြီးမှ ခွဲခွာရှာဖွေတတ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  BirdLife International (2020). "*Vultur gryphus*". *IUCN Red List of Threatened Species* **2020**. IUCN.
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)

|  |  |
| --- | --- |
| Taxon identifiers | 
* Wikidata: Q170598
* Wikispecies: Vultur gryphus
* ARKive: vultur-gryphus
* Avibase: 659E8F5C0AEA27F2
* BirdLife: 22697641
* BOLD: 112902
* CMS: vultur-gryphus
* eBird: andcon1
* ECOS: 1122
* EoL: 1049160
* EPPO: VULTGR
* Fossilworks: 103973
* GBIF: 2481907
* iNaturalist: 4747
* IRMNG: 10888952
* ITIS: 175279
* IUCN: 22697641
* NCBI: 8924
* Neotropical: andcon1
* Species+: 4494
* TSA: 18649
* Xeno-canto: Vultur-gryphus
* ZooBank: 8EBD540F-33E4-4BCE-90CF-451DDFD554F1

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Authority control | 
* NDL: 00576692

 |
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင်သည် ကောသလနိုင်ငံ သာလအမည်ရှိသော ပုဏ္ဏားရွာ၌ သာလရွာ သား ပုဏ္ဏားသူကြွယ်တို့အား အပဏ္ဏက (မချွတ်ယွင်း မလွဲမှားနိုင်သော) ကျင့်စဉ်ကို ဟောတော်မူပါသည်။ ။

ပထမပိုင်း၌ -ဒသဝတ္ထုကမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဖြစ်သော နတ္ထိကဝါဒ, အကိရိယဝါဒ, အဟေတုကဝါဒ, အရူပဗြဟ္မာမရှိ နိဗ္ဗာန်မရှိ-ဟူသော ဝါဒများနှင့် ယင်းတို့၏ ဆန့်ကျင်ဘက် သမ္မာဝါဒများကို လောကမျက်မြင်အားဖြင့် နှိုင်းယှဉ်၍ တစ်ခုစီ တစ်ခုစီကို ရှင်းလင်း ဟောကြားတော်မူပါသည်။ ။

ဒုတိယပိုင်း၌ -အတ္တန္တပအစရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးကို ခွဲခြမ်းဝေဘန်၍ ဟောတော်မူပါသည်။ ယင်းတို့တွင် အထက်ပါပုဂ္ဂိုလ်ငါးဦးသည် အထက်ပါ ပုဂ္ဂိုလ် သုံးဦး၏ အမျိုးအစားများဖြစ်ကြပြီး ဘုရားရှင်နှင့် အတ္ထိကဝါဒီပုဂ္ဂိုလ်ငါးဦးတို့သည် အမှတ်လေး ပုဂ္ဂိုလ်မျိုးဖြစ်ပုံ, ယခုဘဝ၌ ဘုရားဖြစ်တော်မူသည်အထိ ကျင့်သုံးတော်မူသည့် ဘုရားဖြစ်စဉ် ဗုဒ္ဓဝင်ကို ဟောတော်မူပါသည်။ ။

တတိယပိုင်း၌ -သာလရွာသား ပုဏ္ဏားသူကြွယ်များ ဥပါသကာအဖြစ်ခံယူပုံကို ပြဆိုထားပါသည်။

အဋ္ဌကထာ၌ -သာလရွာနှင့် ရွာသားတို့အကြောင်း, အတ္တုက္ကံသန, ပရဝမ္ဘနဖြစ်ပုံ, ဂင်္ဂါမြစ်၏ ဒက္ခိဏဒေသနှင့် ဥတ္တရဒေသတို့၏ ပထဝီအနေအထား အဘိဇာတိ ခြောက်မျိုး, မိစ္ဆာဝါဒဆိုင်ရာပုဒ်များ, မိစ္ဆာဝါဒီများကို ဘုရားရှင်တို့ပင် မကုစားနိုင်ပုံ နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအကြောင်း, လာဘီနှင့် တက္ကီပုဂ္ဂိုလ်များအကြောင်း အစရှိ သည်တို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

---

ဣန္ဒြေတို့၌ စောင့်စည်းခြင်း, ဘောဇဉ်၌ အတိုင်းအရှည်ကိုသိခြင်း, နိုးကြားမှု၌ အမြဲအားထုတ်ခြင်းဟူသော တရားသုံးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းသည် အပဏ္ဏက ပဋိပဒါကို ကျင့်ပြီးသူ အာသဝက္ခယဉာဏ်ရရန်အကြောင်းကို အားထုတ်ပြီးသူဖြစ်ပုံကို အကျယ်တဝင့် ဟောတော်မူပါသည်။

အဋ္ဌကထာ၌ -အပဏ္ဏကပဋိပဒါ, နတ်စကားတိုင်း မယုံသင့်ပုံ အာသဝသဒ္ဒါ၏ ဝိဂြိုဟ်ဗျူပ္ပတ်များ, သုတ္တန်, ဝိနည်း, အဘိဓမ္မာလာ အာသဝများ, "ပါဒေ ပါဒံ အစ္စာဓာယ, သတော သမ္ပဇာနာ" ပုဒ်အဖွင့်တို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

---

သီလဝိပတ္တိအစရှိသော ဝိပတ္တိတရားသုံးပါး, သီလသမ္ပတ္တိအစရှိသော သမ္ပတ္တိ တရားသုံးပါးနှင့် ဝိပတ္တိတရားသုံးပါးကြောင့် သတ္တဝါများ အပါယ်လေးပါးကျရောက်ရပုံ သမ္ပတ္တိတရားသုံးပါးကြောင့် သတ္တဝါများ နတ်ပြည်ရောက်ကြရပုံတို့ကို အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -မ၊၂၊၆၂-၇၆။ မ၊မြန်၊၂၊၆၈-၈၃။ မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၈၁-၈၇။ မ၊ဋီ၊၃၊၅၁-၅၈။

-မဇ္ဈိမနိကာယ၊ မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ၊ ၁-ဂဟပတိဝဂ္ဂ၊ ဒသမသုတ်။
2. ↑  -အံ၊၁၊၁၁၁-၂။ အံ၊မြန်၊၁၊၁၂၉-၁၃၁။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၈၀-၄။ အံ၊ဋီ၊၂၊၈၄-၈။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ တိကနိပါတ၊ ပဌမပဏ္ဏာသက၊ ၂-ရထကာရဝဂ္ဂ၊ ဆဋ္ဌသုတ်။
3. ↑  -အံ၊၁၊၂၇၃-၄။ အံ၊မြန်၊၁၊၂၉၁-၂။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၃၄။ အံ၊ဋီ၊၂၊၂၀၇။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ တိကနိပါတ၊ တတိယပဏ္ဏာသက၊ (၁၂)၂-အာပါယိကဝဂ္ဂ၊ ဆဋ္ဌသုတ်။
4. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**ဟျူးဘာ့တ် ဟာရေးရှီယို ဟမ်းဖရေး (ဂျူနီယာ)** (အင်္ဂလိပ်: Hubert Horatio Humphrey Jr.) သည် အမေရိကန်နိုင်ငံရေးသမားတစ် ဦး ဖြစ်ပြီးအမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ၃၈ ကြိမ်မြောက်ဒုဥက္ကpresident္ဌအဖြစ် ၁၉၆၅ မှ ၁၉၆၉ အထိအမှုထမ်းခဲ့သည်။ သူသည်အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအထက်လွှတ်တော်တွင်နှစ်ကြိမ်အမှုဆောင်ခဲ့ပြီး၊ မင်နီဆိုတာကို ၁၉၄၉ မှ ၁၉၆၄ အထိ၊ သူသည် ၁၉၆၈ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီမှအမည်စာရင်းတင်သွင်းခံရပြီးရီပတ်ဘလီကန်သမ္မတလောင်းရစ်ချတ်နစ်ဆင်ကိုဆုံးရှုံးခဲ့သည်။

တောင်ဒါကိုတာတွင် Wallace ၌မွေးဖွားခဲ့ပြီး Humphrey သည်မင်နီဆိုတာတက္ကသိုလ်သို့တက်ရောက်ခဲ့သည်။ တစ်ကြိမ်တွင်သူသည်ဖခင်၏ဆေးဆိုင်ကိုစီမံရန်ကူညီခဲ့သည်။ သူသည် Louisiana ပြည်နယ်တက္ကသိုလ်မှမဟာဘွဲ့ကိုရရှိခဲ့ပြီး Works Progress Administration, Minnesota စစ်ဝန်ဆောင်မှုအစီအစဉ်နှင့် War Manpower Commission အတွက်အလုပ်လုပ်သည်။ ၁၉၄၃ တွင် Macalester College မှနိုင်ငံရေးသိပ္ပံပါမောက္ခဖြစ်လာခဲ့ပြီး Minneapolis ၏မြို့တော်ဝန်အတွက်မအောင်မြင်သောလှုပ်ရှားမှုတစ်ခုပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သူသည် ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင်မင်နီဆိုတာဒီမိုကရက်တစ် - လယ်သမား - အလုပ်သမားပါတီ (DFL) ကိုတည်ထောင်ခဲ့သည်။ နောက်နှစ်တွင်သူသည် Minneapolis ၏မြို့တော်ဝန်အဖြစ်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်အထိတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင်ဒီမိုကရက်တစ်လှုပ်ရှားမှုအတွက်အမေရိကန်ကွန်မြူနစ်ဆန့်ကျင်ရေးအဖွဲ့များကိုပူးတွဲတည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင်အမေရိကန်အထက်လွှတ်တော်တွင်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းခံရပြီး ၁၉၄၈ ခုနှစ်ဒီမိုကရက်တစ်အမျိုးသားကွန်ဗင်းရှင်းပါတီ၏လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုအဆုံးသတ်ရေး။

ဟမ်ဖရီသည်အထက်လွှတ်တော်တွင် ၁၉၄၉ မှ ၁၉၆၄ အထိသုံးကြိမ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီးသူ၏သက်တမ်း ၄ နှစ်တာကာလအတွက်အထက်လွှတ်တော်အများစု၏နှင်တံဖြစ်ခဲ့သည်။ ဤအချိန်အတောအတွင်းသူသည် ၁၉၆၄ ခုနှစ်လူထုအခြေပြုအခွင့်အရေးအက်ဥပဒေကို ဦး ဆောင်ရေးသားသူဖြစ်ပြီး၊ ငြိမ်းချမ်းရေးကော်ပိုရေးရှင်းကိုပထမဆုံးတီထွင်ခဲ့သည်။ မက်ကာရန်အက်ဥပဒေ၏အပိုဒ်ခွဲကိုကမကထပြုသူများစခန်းများအားခြိမ်းခြောက်။ ကွန်မြူနစ်ပါတီအဖွဲ့ဝင်အဖြစ်ပြစ်မှုကျူးလွန်ရန်အဆိုပြုခဲ့သည်။ နှင့်လက်နက်ဖျက်သိမ်းရေးရွေးချယ်ရေးကော်မတီဥက္ကaired္ဌတာဝန်ယူခဲ့သည်။ သူသည် ၁၉၅၂ နှင့် ၁၉၆၀ တွင်ပါတီ၏သမ္မတလောင်းအဖြစ်ရွေးချယ်ခြင်းကိုမအောင်မြင်ခဲ့ပါ။ လင်ဒန်ဘီဂျွန်ဆင်သမ္မတရွေးချယ်ခံရပြီးနောက်ဟမ်ဖရိကိုသူ၏အိမ်ထောင်ဖက်အဖြစ်ရွေးချယ်ပြီးဒီမိုကရက်တစ်လက်မှတ်သည် ၁၉၆၄ ရွေးကောက်ပွဲတွင်အပြတ်အသတ်အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။

၁၉၆၈ ခုနှစ်မတ်လတွင်ဂျွန်ဆင်သည်သူသည်ထပ်မံရွေးချယ်ခြင်းကိုမရှာတော့ဟုအံ့အားသင့်စွာကြေညာခဲ့ပြီး Humphrey သည်သမ္မတနေရာအတွက်သူ၏လှုပ်ရှားမှုကိုစတင်ခဲ့သည်။ ဂျွန်ဆင်အုပ်ချုပ်ရေး၏ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲအပေါ်သစ္စာစောင့်သိခြင်းအားဖြင့်သူသည်သူ့ပါတီအတွင်းရှိလူအများစု၏အတိုက်အခံများကိုရရှိခဲ့ပြီးဒီမိုကရက်တစ်ကွန်ဗင်းရှင်းတွင်မူလတန်းမဟုတ်သည့်ပြည်နယ်များမှကိုယ်စားလှယ်များကိုအနိုင်ရရန်အဓိကပြariesနာများကိုရှောင်ရှားခဲ့သည်။ သူ၏ကိုယ်စားလှယ်မဟာဗျူဟာသည်အမည်စာရင်းတင်သွင်းခြင်းကိုအောင်မြင်စွာရွေးချယ်နိုင်ခဲ့ပြီးသူသည်အထက်လွှတ်တော်အမတ်အက်ဒ်မန်မူကေးကိုသူ၏အိမ်ထောင်ဖက်အဖြစ်ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင်သူသည်နစ်ဆင်၏လူကြိုက်များသည့်မဲအရေအတွက်နှင့်နီးစပ်သော်လည်းရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာမဲအများဆုံးကိုဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ ရှုံးနိမ့်မှုအပြီးတွင်သူသည်အထက်လွှတ်တော်သို့ပြန်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၁ မှ ၁၉၇၈ တွင်ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

စီဝရ, ပိဏ္ဍပါတ, သေနာသန, ဘာဝနာရာမ-ဟူသော အရိယဝံသတရား လေးပါးတို့ကို ဝေဖန်၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ -ဤမဟာအရိယဝံသသုတ်တော်ကို ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော် ဗုဒ္ဓါသန၌ ရဟန်းတော် လေးသောင်းတို့အား ဟောတော်မူပုံ၊

(က) ဝံသ ၈-မျိုး၊ အရိယ, အရိယဝံသ အမည်ရသောပုဂ္ဂိုလ်များ၊ ကပ္ပိယ စီဝရ အကပ္ပိယစီဝရ၊ စီဝရခေတ် ၆-ပါး၊ ၈-ပါး၊ ပံသုကူသင်္ကန်း ၂၃-မျိုး၊ စီဝရသန္တောသ ၂၀၊ စီဝရပဋိသံယုတ္တဓုတင် ၂-မျိုး၊

(ခ) ဆွမ်း ၁၆-မျိုး၊ ပိဏ္ဍပါတခေတ် ၁၅-မျိုး၊ ပိဏ္ဍပါတသန္တောသ ၁၅-မျိုး၊ ပိဏ္ဍပါတ ပဋိသံယုတ္တဓုတင် ၅-မျိုး၊

(ဂ) သေနာသန ၁၅-မျိုး၊ သေနာသနခေတ် ၆-မျိုး၊ သေနာသနသန္တောသ ၁၅-မျိုး၊ သေနာသနပဋိသံယုတ္တဓုတင် ၅-မျိုး၊ ဂိလာနပစ္စယသည် ပိဏ္ဍပါတ၌ ပါဝင်ပုံ၊ ဓုတင်္ဂ ဂါထာများ၊

(ဃ) ဘာဝနာရာမ အကြောင်း၊ ရှေ့အရိယဝံသတရား ၃-ပါးဖြင့် ဝိနယပိဋက၊ ဘာဝနာ ရာမဖြင့် ကြွင်းပိဋက ၂-ပုံကို ဟောရာရောက်ပုံ၊ သုတ္တန်အဆုံး၌ ရဟန်းတော် လေးသောင်းတို့ ရဟန္တာဖြစ်ပုံ အစရှိသည်တို့ကို အကျယ်တဝင့် ဖွင့်ပြထားပါသည်။

ဋီကာ၌လည်း အဋ္ဌကထာလာပါလို့ မှတ်သားဖွယ် အဖွင့်များကို တွေ့နိုင်ပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၁၊၃၃၆-၇။ အံ၊မြန်၊၁၊၃၅၁-၃။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၇၆-၂၈၈။ အံ၊ဋီ၊၂၊၂၆၄-၂၇၆။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ စတုက္ကနိပါတ၊ ပဌမပဏ္ဏာသက၊ ဥရုဝေလဝဂ္ဂ၊ အဋ္ဌမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
ဟံသာဝတီ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် (Hanthawaddy International Airport) သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး အနီးတွင် တည်ဆောက်နေသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်အသစ် ဖြစ်သည်။ စီးပွားရေးမြို့တော် ရန်ကုန်မြို့မှ မိုင် ၅၀ခန့် (ကီလိုမီတာ ၈၀ ခန့်) အကွာ တွင် တည်ဆောက်နေသည်။ စီမံကိန်းကို ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သော်လည်း အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ရပ်နားခဲ့ရသည်။ စီမံကိန်းရာထားချက်မှာ စတုရန်း ကီလိုမီတာ ၄၁၈၃၂.၄၂ ပေါ်တွင် တည်ဆောက်နေခြင်း ဖြစ်သည်။ 

၂၀၁၂ ခုနှစ်မှာ အစိုးရကနေ နိုင်ငံတော် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရန် ရည်ရွက်၍ လေဆိပ်တည်ဆောက်ရေး စီမံကိန်း ပြန်လည်စတင်ရန် ကြေညာခဲ့သည်။ တည်ဆောက်မှုကို တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ အင်ချွန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် ကော်ပိုရေးရှင်းမှ ဦးဆောင်ကာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၁၁၀၀ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမည်ဖြစ်သည်။ လေဆိပ်တည်ဆောက်ခြင်း နှင့် နှစ် (၅၀) လေဆိပ် လည်ပတ်မှုစီမံခန့်ခွဲမှု ကို ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ လေဆိပ်သစ်ကြီးအနေဖြင့် ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် စတင်လည်ပတ်နိုင်ရန် ရည်မှန်းထားပြီး ၁ နှစ်လျှင် ခရီးသည် စုစုပေါင်း ၁၂ သန်းခန့် ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ငွေကြေးကိစ္စရပ်များ ကြောင့် အင်ချွန်းအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် ကော်ပိုရေးရှင်း နှင့် ပူးပေါင်းမှုကို ရပ်ဆိုင်းလိုက်ပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ တွင် တင်ဒါ အသစ်ခေါ်ယူခဲ့သည်။

တင်ဒါအသစ်ကို စင်ကာပူ-ဂျပန် အကျိုးတူ ကုမ္ပဏီမှ ၂၀၁၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ရရှိခဲ့သည်။ စင်ကာပူ-ဂျပန် ပူပေါင်း ကုမ္ပဏီတွင် စင်ကာပူ ယုံနန်ဟိုးဒင်း၊ ချန်ဂီလေဆိပ်အုပ်စု လက်အောက်ခံ ချန်ဂီလေဆိပ် စီစဉ်သူနှင့် အင်ဂျင်နီယာများ၊ ဂျပန် ဂေျအီးစီ ကော်ပိုရေးရှင်း တို့ပါဝင်သည်။ စာချုပ်အရ အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၁၄၅၀ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမည် ဖြစ်သည်။ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှု စုစုပေါင်း ပမာဏ၏ ၄၉ ရာခိုင်နှုန်းကို ဂျပန်နိုင်ငံ အစိုးရမှ ထောက်ပံ့ပေးမည် ဖြစ်ပြီး တခြားချေးငွေ ဒေါ်လာ ၅၁၇ သန်း၊ ပူးပေါင်း ကုမ္ပဏီမှ ရင်းနှီးငွေ ဒေါ်လာ ၂၂၂ သန်း ထည့်ဝင်ကြမည် ဖြစ်သည်။

  


| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
မြန်မာနိုင်ငံ မြန်မာနိုင်ငံရှိ လေဆိပ်များစာရင်း |
| --- |
| ကချင်ပြည်နယ် | 
* ပူတာအို (PBU)
* ဗန်းမော် (BMO)
* မြစ်ကြီးနား (MYT)

 |
| ကယားပြည်နယ် | 
* လွိုင်ကော် (LIW)

 |
| ကရင်ပြည်နယ် | 
* ဖာပွန် (PPU)
* ဘားအံ (PAA)

 |
| ချင်းပြည်နယ်‌ | 
* ဖလမ်း(ဆူရ်ဘုန်) (SRU)

 |
| မွန်ပြည်နယ် | 
* မော်လမြိုင် (MNU)
* ရေး (XYE)

 |
| အလယ်ပိုင်းဒေသ | 
* **မန္တလေး (MDL)**
* ကလေး(KMV)
* ကျောက်ထု (KYT)
* ခန္တီး (KHM)
* ဂန့်ဂေါ (GAW)
* ညောင်ဦး (NYU)
* ထီးလင်း (TIO)
* ပခုက္ကူ (PKK)
* ပေါက် (PAU)
* မကွေး (MWQ)
* ချမ်းမြသာစည်
* မုံရွာ
* လမ်းရွာ
* ဟုမ္မလင်း (HOX)
* အနီးစခန်း

 |
| နေပြည်တော် | 
* **နေပြည်တော် (NYT)**

 |
| ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး | 
* **ရန်ကုန် (RGN)**
* ကိုကိုးကျွန်း

 |
| ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး | 
* **ဟံသာဝတီ**
* ပြည် (PRU)

 |
| ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး | 
* ပုသိမ် (BSX)

 |
| တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး | 
* ကော့သောင်း (KAW)
* ထားဝယ် (TVY)
* ဘုတ်ပြင်း
* မြိတ် (MGZ)

 |
| ရခိုင်ပြည်နယ် | 
* ကျောက်ဖြူ (KYP)
* ဂွ (GWA)
* စစ်တွေ (AKY)
* မာန်အောင် (MGU)
* သံတွဲ (SNW)
* အမ်း

 |
| ရှမ်းပြည်နယ် | 
* ကျိုင်းတုံ (KET)
* တာချီလိတ် (THL)
* နမ္မတူ (NMT)
* နမ့်စန် (NMS)
* မိုးမိတ် (MOE)
* မိုင်းဆတ် (MOG)
* မိုင်းတုံ (MGK)
* လားရှိုး (LSH)
* ဟဲဟိုး (HEH)

 |
| ***မှတ်ချက်:*** bold တင်ထားသော လေဆိပ်များမှာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်၊**အလယ်ပိုင်းဒေသ**တွင် မကွေး၊ စစ်ကိုင်း၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးများပါဝင်သည်။ |
ဟွန်ရှူးကျွန်းမြေပုံ
ဟွန်ရှူးကျွန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပင်မကျွန်း နှင့် အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ဟော့ကိုင်းဒိုးကျွန်း၏ တောင်ဘက် ဆုဂါရု ရေလက်ကြားခြား၍ တည်ရှိပြီး ရှိကိုးကုကျွန်း၏ မြောက်ဘက် ကုန်းတွင်းပင်လယ် ခြားလျှက် တည်ရှိကာ ကျူရှူးကျွန်း၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ကန်မွန်ရေလက်ကြားခြားလျှက် တည်ရှိသည်။ ဟွန်ရှူးကျွန်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် သတ္တမမြောက် အကြီးဆုံး ကျွန်းဖြစ်ပြီး အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ဂျာဗားကျွန်းပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် လူဦးရေ အများဆုံး ကျွန်းဖြစ်သည်။

၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၁၀၃ သန်း ရှိပြီး မြေနိမ့်ပိုင်းဒေသများတွင် စုစည်းနေထိုင်ကြသည်။ ကန်တိုလွင်ပြင် တိုကျိုမြို့၊ယိုကိုဟားမားမြို့၊ ဆိုင်းတမမြို့၊ ချိဘမြို့တို့ ပါဝင်သော မဟာတိုကျိုဒေသတွင် ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း နေထိုင်ကြသည်။ နိုင်ငံအတွင်းရှိ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း အများစုမှာ တိုကျိုမှ ဟွန်ရှူးကျွန်း၏ တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်း မြို့များရှိရာ လမ်းကြောင်းတလျှောက်တွင် ရှိကြသည်။ ထိုဒေသကို တိုင်ဟဲအိယို ခါးပတ်ဟု ခေါ်ပြီး ကျိုတိုမြို့၊ အိုဆာကာမြို့၊ နာဂိုယာမြို့၊ ကိုဘေးမြို့နှင့် ဟီရိုရှီးမားမြို့ တို့ ပါဝင်သည်။

အနောက်မြောက်ဘက် ဂျပန်ပင်လယ်၏ ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက်တွင် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းနှင့် စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။ နီအီဂါတာသည် ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးရာ အဓိက နေရာဖြစ်သည်။ ကန်တိုးနှင့် နိုးဘိ လွင်ပြင်တို့တွင် စပါးနှင့် အသီးအနှံများ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ကြသည်။ ယာမာနာရှိသည် အဓိက သစ်သီးစိုက်ပျိုးရာ ဒေသဖြစ်ပြီး အာအိုမိုရီသည် ပန်းသီး စိုက်ပျိုးမှုဖြင့် ထင်ရှားသည်။

ထင်ရှားသော သမိုင်းဝင်နေရာများမှာ ကျိုတို၊ နာရာနှင့် ကမာကူရ တို့ဖြစ်သည်။ နာမည် ကျော်ကြားသော ဖူဂျီတောင်သည်လည်း ဟွန်ရှူးကျွန်းတွင် ရှိသည်။