recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ကိုမိုးအမျိုးသားဥယျာဉ်** သည် အိုင်ဗရီကို့စ်နိုင်ငံ၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းရှိ ဇမ်ဇမ်ပြည်နယ် နှင့် ဆာဗားနိ ပြည်နယ်အတွင်း တည်ရှိသော ဇီဝရပ်ဝန်းထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ နှင့် ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အနောက်အာဖရိကတွင် အကြီးဆုံးသော ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး နယ်မြေ ဖြစ်ပြီး ဧရိယာအားဖြင့် ၁၁,၅၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာမျှ ရှိကာ စိုစွတ်သော ဂီနီဆာဗားနား ရာသီဥတုမှ ခြောက်သွေ့သော ဆူဒန်နီယန်ဇုန် အထိ တည်ရှိသည်။ ထို့သို့ မြောက်ဘက်မှတောင်ဘက် နိမ့်ဆင်းလာသော ကွဲပြားသော ရာသီဥတု အခြေအနေကြောင့် ဥယျာဉ်အတွင်း မြောက်မြားလှစွာသော နေထိုင်သူ သတ္တဝါများရှိပြီး ထင်ရှားစွာ ကွဲပြားသော သတ္တဝါများ ရှိကြသည်။ အချို့သော အပင်နှင့် သတ္တဝါမျိုးစိတ်များသည် ၎င်းတို့၏ နောက်ဆုံး ခိုလှုံရာအဖြစ် ကွဲပြားခြားနားသော ဆာဗားနားမြက်ခင်းပြင် အမျိုးအစားများ၊ စင်္ကြံတောများ၊ ကိုင်းမြေမြက်တောများ၊ ထိုးထွက်နေသော ကျောက်ဆောင်များ နှင့် သစ်တောအစိတ်အပိုင်းများတွင် ရှာဖွေကျက်စားလျက်ရှိကြသည်။

ကိုမိုးအမျိုးသားဥယျာဉ်အား ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာစာရင်းသို့ မူလအစက ထည့်သွင်းခဲ့ခြင်းမှာ ကိုမိုးမြစ် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အမျိုးမျိုးကွဲပြားသော အပင်များကြောင့် ဖြစ်ပြီး တောင်ဘက်စွန်းပိုင်းတွင်သာ အများအားဖြင့် တွေ့ရလေ့ရှိသော အပူပိုင်းမိုးသစ်တော၏ မထိတွေ့ရသေးသော ပတ်ဝန်းကျင်များကြောင့် ဖြစ်သည်။  ကြီးမားသော မြစ်ကြီးနှစ်စင်း၏ ကြားမှ ကောင်းမွန်စွာတိုက်စားခြင်းခံထားရေသာ ဒေသဖြစ်သဖြင့် ထိုဒေသအတွင်းရှိမြေမှာ အခြားနေရာများလောက် မြေဩဇာ မပြည့်ဝသော သော်လည်း စိုစွတ်မှုကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများထက် ဇီဝမျိုးကွဲများ ပိုမိုကြွယ်ဝသော မြေအနေအထားဖြစ်သည်။၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် အမဲလိုက်ခြင်း၊ စီမံခန့်ခွဲမှု မရှိခြင်း၊ ကျွဲနွားများမှ ပန်းခြံအား အလွန်အမင်း စားကျက်ပြုလုပ်ခြင်း တို့ကြောင့် စိုးရိမ်ရသော ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းသို့ သွင်းခဲ့ပြီး ပထမ အိုင်ဗိုရီယန် ပြည်တွင်းစစ်အပြီးတွင် ပြဿနာများမှာ ပိုမိုဆိုးရွားလာခဲ့သည်။ ၄၁ကြိမ်မြောက် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ကော်မတီ အစည်းအဝေးမှ ကိုမိုးအမျိုးသားဥယျာဉ်အား စိုးရိမ်ရသော ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာစာရင်းမှ ပယ်ဖျက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး ထိုဥယျာဉ်အတွင်း ရှိသော ဒေသရင်းအပင်များနှင့် နေထိုင်သော သတ္တဝါများ အပေါ်တွင် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်မှု တိုးတက်လာခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။

ဓာတ်ပုံပြခန်း
-------------

| ကိုမိုး အမျိုးသားဥယျာဉ်, အိုင်ဗရီကို့စ်နိုင်ငံ |
| --- |
| 

|  |
| --- |
| အီရင်ဂိုး စင်္ကြန်တော အတွင်းရှိ လည်ချောင်းနီ ပျားစားငှက် |
| အီရင်ဂိုး စင်္ကြန်တော အတွင်းရှိ လည်ချောင်းနီ ပျားစားငှက်  |

|  |
| --- |
| ကိုမိုးမြစ်ကမ်းဘေး အစာစားနေသော ဘွတ်ရှ်ဘက်ခ် သမင် |
| ကိုမိုးမြစ်ကမ်းဘေး အစာစားနေသော ဘွတ်ရှ်ဘက်ခ် သမင်  |

|  |
| --- |
| ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုတွင်တွေ့ရသော ကိုမိုး ရုန်းသမင် |
| ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုတွင်တွေ့ရသော ကိုမိုး ရုန်းသမင်  |

|  |
| --- |
| မိုးရာသီတွင် တွေ့ရသော လိပ်ပြာ |
| မိုးရာသီတွင် တွေ့ရသော လိပ်ပြာ  |

|  |
| --- |
| ဥယျာဉ်အတွင်း ဆာဗားနားမြက်ခင်းပြင် တောမီး |
| ဥယျာဉ်အတွင်း ဆာဗားနားမြက်ခင်းပြင် တောမီး  |

|  |
| --- |
| ကော့ သမင် အဖို |
| ကော့ သမင် အဖို  |

|  |
| --- |
| စင်္ကြန်တောအတွင်း အစာစားနေသာ မျောက်စိမ်း |
| စင်္ကြန်တောအတွင်း အစာစားနေသာ မျောက်စိမ်း  |

 |

ကိုးကား
-------

1. ↑  Konaté၊ Souleymane; Kampmann၊ Dorothea (2010)။ *Biodiversity Atlas of West Africa, Volume III: Côte d'Ivoire*။ Abidjan & Frankfurt/Main: BIOTA။ ISBN 978-3-9813933-2-3။
2. ↑  Wildlife authority of Côte d’Ivoire awarded Rapid Response Facility grant to combat poaching after period of civil unrest။ UNESCO။  4 August 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**Horror punk** (တစ်ခါတစ်ရံတွင် horror rock)သည် gothic နှင့် punk rock တို့ရောစပ်ထားသည်။ ဂီတအမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ကြမ်းကြုတ်သောပုံရိပ်နှင့် စာသားများပါရှိသည်။ horror films (သို့) science fiction B-movies တို့ အပေါ်ဩဇာလွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ ဤအမျိုအစားသည် တစ်ခါတစ်ရံတွင် deathrock နှင့် ထပ်ထားသည်။ deathrock သည် gothic rock sound အပေါ်ဦးတည်ထားသော်လည်း horror punk ၁၉၅၀မှ doo-wop နှင့် rockabilly တို့အပေါ်တွင် တိမ်းညွတ်ထားသည်။ horror punk ဂီတသည် deathrock ထက် aggressive နှင့် melodic ကို ဦးတည်သည်။

The Misfit သည် horror punk အမျိုးအစားဟု အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ သူတို့၏ ပထမဆုံး ၁၉၈၂ Walk Among Us- album မထွက်ခင် singles နှင့် Eps များထွက်ရှိခဲ့သည်။ horror punkသည် ယေဘုယျအားဖြင့် တချို့သီချင်းများသည် နိုင်ငံရေးအဖြစ်အပျက်များကို ရည်ညွန်းထားသော်လည်း အခြား punk rock အမျိုးအစားများနှင့် ယှဉ်လျှင် နိုင်ငံရေးကင်းရှင်းသည်။ တချို့အနုပညာရှင်များမှာ Jack Grisham နှင့် Michale Graves တို့သည် သူတို့၏ နိုင်ငံရေးအမြင်များကို အပ်နှင်းပြခဲ့သည်။ horror hardcore သည် horror punk နှင့် hardcore punkတို့နှစ်မျိုးကို တွဲထားသည့် ဝေါဟာရဖြစ်သည်။ The Misifit ၏ ၁၉၈၃ album Earth A.D တွင် ဤပုံစံကို စတင်ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ တီးဝိုင်းများဖြစ်သည့် Septic Death, The Banner နှင့် integrity တို့ ဤအမျိုးအစားထဲတွင် ပါဝင်သည်။
ဆရာမြိုင်ကလေး (စန္ဒရား)
-----------------------

ဆရာမြိုင်ကလေး၏ မိဘများမှာ ပဲခူးမြို့ ရွှေပန်းထိမ်ဆရာ ဦးဖိုးဆင်၊ ဒေါ်သော့ တို့ဖြစ်ကြသည်။ ၁၉၀၃ခုနှစ်တွင် ပဲခူးမြို့အနီး မင်းရွာတွင်မွေးဖွားသည်။

ရွှေနန်းထွက်မဟာဂီတကျမ်းပြုစုသူ၊ ဥက္ကလာပမြို့ဘွဲ့ ပတ်ပျိုးရေးသူ စန္ဒရားဆရာ မြိုင်ကြီးနှင့် အမည်တူသဖြင့် ဆရာမြိုင်ကလေးဟုလည်းကောင်း၊ ပဲခူးမြို့သားဖြစ်သောကြောင့် ပဲခူးဆရာမြိုင်ဟုလည်းကောင်း ခေါ်ကြသည်။ ၁၉၅၂ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ပန်တျာကျောင်း၌ စန္ဒရားနှင့်ပတ္တလား နည်းပြအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့်အတွက် ပန်တျာဆရာမြိုင်ဟုလည်း ခေါ်သည်။

ဆရာမြိုင်၏ ပထမဆရာအရင်းမှာ အပျော်တမ်း ပတ္တလားဆရာကြီး ပဲခူးဦးမောင်တင်ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်သို့ရောက်သောအခါ စောင်းနှင့်ပတ္တလားပညာရှင် ဦးထွန်းဖေထံတွင် ဆက်လက်ပညာဆည်းပူးသည်။ ထို့ပြင် စောင်းဆရာကြီး ဦးမောင်မောင်လတ်၊ ဆိုင်းဆရာကြီး ပတ္တလားဆရာနွဲ့နှင့် စောင်းဆရာမကြီး အုပ်ဆက် ဒေါ်ခင်ခင်လေးတို့ထံမှ မဟာဂီတသီချင်းများ သင်ယူခဲ့သည်။

၁၉၃၆ခုနှစ်တွင် ခွေးတံဆိပ်ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီ၌ စန္ဒရားနှင့်ပတ္တလား ဆရာအဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှဘားမားရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီက ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီထူထောင်သည့်အခါ ခွေးတံဆိပ်ကုမ္ပဏီမှ နုတ်ထွက်ပြီး ဗြိတိသျှဘားမားသို့ ကူးပြောင်းလာသည်။ ၁၉၃၇ခုနှစ် ဗြိတိသျှဘားမား၏ ပွဲဦးထွက် ဓာတ်ပြားများဖြစ်သော ခင်ခင်ရီ၏ အောင်စေတီ၊ ဣဋ္ဌာရုံ၊ မေမေဝင်း၏ မာလာမြိုင်၊ မြတ်သာ၏ မုန့်ပေါင်းစုံ၊ လှတင်ကြီး၏ အပွေးမြင်အပင်သိတို့တွင် ဆရာမြိုင်၏ စန္ဒရားလက်သံများကို စတင်ကြားရသည်။

စန္ဒရားဆရာမြိုင်ဟု ကျော်ကြားသော်လည်း ဆရာရင်းမှာ ပတ္တလားဆရာဖြစ်သည့်အလျောက် ပတ္တလားလည်း အလွန်ကောင်းသည်ဟု သိရသည်။ ခင်မောင်ရင်၏ တောသားကြီးနှင့် မေမေဝင်း၏ ဆယ့်နှစ်လရာသီ သီချင်းများတွင် ကြားရသည့် ပတ္တလား လက်သံမှာ ဆရာမြိုင်၏လက်သံဖြစ်သည်။

၁၉၅၁ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှဘားမားမှ ဒါရိုက်တာဆရာခန့်၏ တောပန်းလေးမို့ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားတွင် ဂီတမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ပန်တျာကျောင်းတွင် နည်းပြဆရာ လုပ်ကိုင်နေစဉ် အသက်၆၀ မပြည့်မီ ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။

ရည်ညွှန်းကိုးကား
----------------

1. ↑  ဦးမောင်မောင်လတ်(နောင်)ပြုစုသည်။
ခဝါလုပ်ငန်းတွင် အရင်းခံသဘောအားဖြင့် အဝတ်များကို 
ဖွတ်လျှော်ခြင်း၊ အခြောက်လှန်းခြင်း၊ ပြန့်၍နေစေရန် မီးပူ 
တိုက်ခြင်းဟူ၍ လုပ်ဆောင်ဖွယ်ကိစ္စ သုံးမျိုးပါဝင်သည်။

  

ခဝါလုပ်ငန်းကို ယခုခေတ်တိုင်အောင် အတိုင်းတိုင်းအပြည်ပြည်၌ 
လက်ဖြင့် ပြုလုပ်လျက်ပင် ရှိသေးသည်မှန်သော်လည်း၊ စက်မှု 
ထွန်းကား တိုးတက်နေသော တိုင်းနိုင်ငံကြီးများတွင်မူ စက်များ 
ဖြင့် ပြုလုပ်လျက်ရှိကြပေပြီ။ အဝတ်လျှော်စက်များကို သုံးခြင်း 
ဖြင့် လက်နှင့် လျှော်ဖွပ်သည်ထက် ပို၍ သေသပ် ကောင်းမွန် 
သဖြင့် အချိန်ကုန်လည်း သက်သာသည်။

  

အဝတ်လျှော်စက်များနှင့် လျှော်ဖွတ်နည်းမှာ ဤသို့ဖြစ် 
သည်။ ခဝါသည်တို့သည် အဝတ်ဟောင်းများကို မဖွပ်လျှော်မီ 
ရှေးဦးစွာ အဝတ်ချင်းမမှားစေရန် ရေလျှော်ခံမင်နှင့်ဖြစ်စေ၊ 
အခြားတစ်နည်းနည်းနှင့် ဖြစ်စေ၊ မှတ်သားလေ့ရှိကြသည်။ 
ထို့နောက်မှ ဖွပ်လျှော်မည့်အဝတ်များကို အဝတ်လျှော်ဒလိမ့်တုံး
ကြီးများ တပ်ထားသည့် စည်ကြီးထဲသို့ ထည့်သည်။ ထိုဒလိမ့် 
တုံးကို သစ်သား သို့မဟုတ် အစွန်ခံသံမဏိဖြင့် ပြုလုပ်ထား 
သည်။ ဒလိမ့်တုံးသည် ဆပ်ပြာမြှုပ်များ ထည့်ထားသော 
ထိုစည်အတွင်း၌ လည်လျက်ရှိ၍၊ အဝတ်များကို ဆပ်ပြာရေ 
ထဲတွင် အကြိမ်တစ်ရာမက မွှေပေးသည်။ လက်ဖြင့် ဖွပ်လျှော် 
ရာမှာကဲ့သို့ အဝတ်များကို ပွတ်တိုက်ပေးခြင်း၊ ထုရိုက်ပေးခြင်း 
မျိုးကား မရှိပေ။ အဝတ်လျှော်စက်တွင် အဝတ်များကို ဆပ်ပြာ 
ရေထဲ၌ မွှေပေးခြင်း၊ ထို့နောက် ရေသန့်ဖြင့် ကျင်းပေးခြင်း၊ 
ထို့နောက်တဖန် မဲနယ်ဆိုးခြင်း စသည့် အလုပ်သုံးမျိုးကို 
ဆယ်ကြိမ်၊ ဆယ့်နှစ်ကြိမ်မျှ ပြုလုပ်ပေးသည်။

ထိုကဲ့သို့ ဖွပ်လျှော်ပြီးသောအခါ အဝတ်များကို ရေညှစ် 
စက်သို့ ထည့်ပေးရပြန်သည်။ ရေညှစ်စက်ဟု ဆိုသော်လည်း 
အဝတ်များကို လိမ်၍ ညှစ်ပစ်ခြင်း မဟုတ်ပေ။ ရေညှစ်စက် 
တွင် သတ္တုဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော တောင်းရှိ၏။ ထိုတောင်းကို 
ပတ်ချာလည်စေခြင်းဖြင့် အဝတ်များမှ ရေကို စစ်ထွက်စေ 
သည်။ ဤကဲ့သို့ ရေညှစ်ပြီးသောအခါ လေပူဖြင့် အဝတ်များကို 
ခြောက်သွေ့စေသည်။ ကော်တင်ရမည့် အထည်များဖြစ်က ကော် 
တင်ပြီးနောက် အသားပြန့်စေရန်အတွက် မီးပူတိုက်ရာဌာနသို့ 
ပို့ပေးရပြန်သည်။ မီးပူတိုက်ရာတွင် နည်းနှစ်မျိုးကို အသုံးပြုကြ 
သည်။ စားပွဲခင်း၊ မျက်နှာသုတ်ပုဝါ စသည့် ရိုးရိုးအထည် 
များကို ရေနွေးငွေ့ဖြင့် အပူ ဓာတ်ပေးထားသော သံဒလိမ့်တုံး 
များအကြားသို့ ထည့်၍ ဖိပေးရုံနှင့် ကိစ္စပြီးသည်။ အင်္ကျီ 
စသည့် အဝတ် အထည်များကိုမူ ရေနွေးငွေ့ဖြင့် အပူဓာတ်ပေး 
ထားသော ဖိစက်နှင့် ပထမဖိပေးပြီးနောက် ခေါက်ရိုးခေါက် 
သားများ ကျနသေသပ်စေရန် လူကိုယ်တိုင် ဓာတ်မီးပူနှင့် 
ထပ်မံတိုက်ပေးရသည်။ အဝတ်အထည်များပေါ်၌ အစွန်း 
အကွက်များ ပေကျံနေခဲ့လျှင် ထိုအစွန်းအကွက်များကို မလျှော် 
မဖွပ်ခင် ချွတ်ပစ်ရန်လို၏။ သို့သော် အဝတ်ကို မနာစေရန် 
အရေးကြီးသည့်အတွက် ထိုကိစ္စတွင် ကျွမ်းကျင် နားလည်သူ 
များ ကိုယ်တိုင် ဂရုတစိုက် ပြုလုပ်ပေးရန် လိုပေသည်။
ပိုး၊ ဖဲ၊ ကတ္တီပါ၊ သက္ကလတ်၊ သားမွေး၊ သိုးမွေး စသည့် 
အဖိုးတန်အထည်များဖြစ်မူ ခြည်ထည်များကို ဖွပ်လျော်သကဲ့သို့ 
မဖွပ်လျော်ရပေ။ ထိုအနုထည်များကို အခြောက်လျှော်ခြင်းဖြင့် 
ခဝါချပေးရ၏။ အခြောက် လျှော်နည်းတွင် ပိုး၊ ဖဲ၊ သက္ကလတ်၊ သိုးမွေး စသည့် အနုထည်များကို ဗင်ဇင်း သို့မဟုတ် 
ထိုအရည်တစ်ခုခု ဆွတ်ထားသော အဝတ်ဖြင့် ပွတ်သပ်ခြင်းဖြင့် 
အထည်တွင်ရှိသော ချေးနှင့် ဆီ စသည့်အညစ်အကြေးများကို 
ကျွတ်စေသည်။ သွေ့ခြောက်သွားသောအခါ အထည်ကို ဝက်မှင် 
ဘီးအနုစားဖြင့် ပွတ်တိုက်ပြီးနောက် သံဒလိမ့်တုံးများဖြင့် ပြန့် 
အောင် ဖိပေးသည်။ ယခုအခါ ဗင်ဇင်းနှင့် ဓာတ်ဆီတို့အစား 
များသောအားဖြင့် ပက်ထရိုလီ ယမ်နက်ဖသားဟု ခေါ်သော 
အဖျော်ပစ္စည်းကို အသုံးများကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)
နယားရုပ် ကောက်ကြောင်း
 ယခုခေတ် နယားရုပ်
အခြားနိုင်ငံများတွင် နဂါး (Dragon) သည် ခြေထောက်ပါလေ့ရှိသော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် ခြေလေးချောင်းပါသော နဂါးကို **နယား**ဟုခေါ်ဆိုသည်။ နယားနှင့်ပတ်သက်၍ ပျူခေတ်မှ စတင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ပျူယဉ်ကျေးမှု ထွန်းကားရာ အထက်အညာအရပ်များတွင် နယားလက်ကောက်၊ နယားလက်စွပ်၊ နယားခါးပတ် စသည့် ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများကို တွေ့ရှိရခြင်းက သက်သေထူလျက်ရှိပေသည်။ နယားပုံတွင် ထူးခြားသည့်အချက်တစ်ခုမှာ အထက်မှ အောက်သို့ ဆင်းဟန်သာ တွေ့ရပြီး အောက်မှ အထက်သို့ တက်ဟန်ကိုမူ မတွေ့ရပေ။ အမှန်တကယ် နယားသည် လောကတွင် မရှိပေ။ လောကကို အလှဆင်သော အနုပညာရှင်များ၏ စိတ်ကူးမှ ပေါက်ဖွားလာသော အလှအယဉ် သတ္တဝါတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။

နယားသည် မြန်မာမှုဆိုင်ရာ ရုပ်လုံး ရုပ်ကြွနှင့် ဆေးရေးပန်းချီ၊ ရွှေဇဝါရေးပန်းချီတို့တွင် တစ်မျိုးတစ်ဘာသာ ထူးခြားလျက် ရှိပေသည်။ နယားရုပ်ကို ကွက်ဖြည့်အနေဖြင့် ၊ အထောက်အကူအနေဖြင့် ထုလုပ်မွမ်းမံကြသည်။ အနုပညာမြောက်စေရန် ရည်ရွယ်၍ ပညာရှင်များက အဆန်းတကြယ် စိတ်ကူးဉာဏ်ကူးဖြင့် မွမ်းမံထုလုပ် တပ်ဆင်ကြသည်။

မြန်မာတို့ အထွတ်အမြတ်ထားသော စေတီပုထိုးတို့၌ ထီးတော်တွင် ငှက်မြတ်နားရှိရာ ယင်းငှက်မြတ်နားကို အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ စိတ်ကူးဉာဏ်ဖြင့် အနုပညာမြောက် လှပဆန်းကြယ် တင့်တယ်အောင် ပန်းချီဆရာ၊ ပန်းတဉ်းဆရာတို့က ပြုလုပ်ကြသည်မှာ 

* ကနုတ်ပန်း ငှက်မြတ်နား
* ဟင်္သာရုပ် ငှက်မြတ်နား
* နယားရုပ် ငှက်မြတ်နား
* နဂါးရုပ် ငှက်မြတ်နား ဟူ၍ လေးမျိုးခန့် ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။

အင်းဝခေတ်နောက်ပိုင်းတွင် နယားရုပ်ခံ၍ ရွှေကွမ်းအစ်များ ပြုလုပ်ပြီး မိဘုရား၊ မှူးမတ်တို့၏ နန်းတော်၊ အိမ်တော်များတွင် အဆောင်အယောင်အဖြစ် ထားရှိခဲ့ရာ မင်းခမ်းမင်းနား တော်ဝင်ပစ္စည်းအဖြစ် ထင်ပေါ်ခဲ့သည်။ ထီးသုံး နန်းသုံး သလွန်များတွင် နယားရုပ်ခံ၍ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ သဉ္စလီ (ကုလားထိုင်) အချို့တွင်လည်း နယားခြေတပ်ကြသည်။ ယင်းသဉ္စလီကို မင်းမိဖုရားများသာ အသုံးပြုခွင့် ရကြသည်။ သဉ္စလီတင်ပြီး လူထမ်းရသော ထမ်းစင်ကို ဝေါတော်ဟုခေါ်သည်။ မင်းညီမင်းသားများစီးသော သမ္ဗာန်တော်ကို **နယားဦးရုပ်** ခေါ်ကြောင်း မြန်မာမင်း အုပ်ချုပ်ပုံစာတမ်း ပဉ္စမပိုင်းတွင် တွေ့ရသည်။ နယားသုံးကောင် ခံသည့် ပန်းပုကလပ်၊ နယားခံကွမ်းအစ်၊ ကွမ်းခွက်များကို တွေ့ရသည်။ ဗိသုကာပညာရှင်များကလည်း ပန်းပုဆရာများနှင့် ညှိကာ အဆောက်အဦများတွင် နယားရုပ်အမျိုးမျိုးကို လှပတင့်တယ်စွာ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။

တောင်ပံတပ်ထားသော နယားပျံများကို မြန်မာဆိုင်း ပတ်မကြီးထမ်းစင်တွင် နဂါးအစား အသုံးပြုလာကြသည်။ ဘုရားပလ္လင်၊ တံကဲ၊ လှေခါးအတက်အဆင်းဝဲယာများ၊ ခေါင်းလောင်းချိတ်များ၊ ပြာဿဒ်ရှိ လင်းနို့တောင်များ၊ တိုင်ဖုံးများ၊ တိုင်ဆင်းများ၊ ခန်းဆီးလိုက်ကာများ တွင် နယားရုပ်များ အသုံးပြုလာကြသည်။

ကျမ်းကိုး
---------



| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
ဗုဒ္ဓ​ကျမ်း​လာ ၃၁-ဘုံ |
| --- |
| ဗြဟ္မာဘုံ နှစ်ဆယ် | 
* ဗြဟ္မပါရိသဇ္ဖာ
* ဗြဟ္မပုရောဟိတာ
* မဟာဗြဟ္မာ
* ပရိတ္တာဘာ
* အပ္ပမာဏာဘာ
* အာဘဿရာ
* ပရိတ္တာသုဘာ
* အပ္ပမာဏသုဘာ
* သုဘကိဏှာ
* ဝေဟပ္ဖိုလ်
* အသညသတ်
* အဝိဟာ
* အတပ္မါ
* သုဒဿာ
* သုဒဿီ
* အကနိဋ္ဌ
* အာကာသာနဉ္စာ ယတန
* ဝိညာဏဉ္စာယတန
* အာကိဉ္စ ညာယတန
* နေဝသည နာသညာယတန

 |  |
| နတ်ပြည်ခြောက်ထပ် | 
* စတုမဟာရာဇ်
* တာဝတိံသာ
* ယာမာ
* တုသိတာ
* နိမ္မာနရတိ
* ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ

 |
| လူ့ဘုံ တစ်ဘုံ | လူ့ဘုံ |
| အပါယ် လေးဘုံ | 
* ငရဲ
* တိရစ္ဆာန်
* ပြိတ္တာ
* အသူရကာယ်

 |
| နိဗ္ဗာန်-စကြဝတေးမင်း-မြင့်မိုရ်တောင်-ယုဂန္ဓိုရ်တောင်-တောင်စဉ် ခုနှစ်ထပ်- သီဒါ ခုနစ်တန်- အိုင်ကြီး ခုနှစ်အိုင်- အာလိန်ငါးဆင့်-စူဠာမဏိစေတီ-သိကြားမင်း- မာရ်နတ်- ယမမင်း- အသုရာ- ဘုမ္မစိုး- အမ္ဗပါလီ-နဂါး-နယား-အတွင်း ၃၇ မင်း- အပြင် ၃၇ မင်း-ဗေဠုဝ (နတ်စောင်း) -ကိန္နရာ- လူခြောက်- မဟာဂီရိနတ်- မြနန်းနွယ်- ဇော်ဂျီ-ယူဇနာ-ဂဠုန်-ဘီလူး |
ရူပဗေဒနယ်ပယ်တွင် ရွေ့လျားမှုများ ဖြစ်ပွားရခြင်း၏ အကြောင်းရင်း နှင့် ရွေ့လျားမှုများ၏ အပြောင်းအလဲ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းကို လေ့လာသော ပညာရပ်ကို ဒိုင်းနမစ်ဟု ခေါ်သည်။ အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရမည် ဆိုလျှင် အရာဝတ္ထုများ အပေါ်တွင် ရှိသော အားသက်ရောက်မှုများ အကြောင်းနှင့် အရာဝတ္ထုများ အဘယ်ကြောင့် ရွေ့လျားရသနည်း ဆိုသည်ကို လေ့လာခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ဒိုင်းနမစ်၌ ရွေ့လျားမှုအပေါ်တွင် အားစုံတွဲ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုကို လေ့လာခြင်းလည်း ပါဝင်သည်။ ထို့အတွက် ကြောင့် ရွေ့လျားမှု အကြောင်းကိုသာ လေ့လာပြီး အဘယ်ကြောင့် ရွေ့လျားရသနည်း ဆိုသည်ကို မလေ့လာသော ဂန္ထဝင် မက္ကင်းနစ် ဘာသာ၏ ဘာသာရပ်ခွဲ ကိုင်နမက်တစ် (kinematics) မှ မတူပဲ ကွဲပြားခြားနားသည်။

ယေဘုယျအားဖြင့် ပြောရမည် ဆိုလျှင် ဒိုင်းနမစ်ကို လေ့လာသော သုတေသီများသည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စနစ် အနေဖြင့် အချိန်နှင့် အမျှ မည်သို့ တိုးတက် ပြောင်းလဲ လိမ့်မည် ဆိုသည့် အကြောင်းနှင့် ထိုသို့ဖြစ်ရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းများကို လေ့လာခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ အိုင်ဆက် နယူတန်က ရူပဗေဒပညာတွင် ဒိုင်းနမစ်ကို တိုက်ရိုက် အကျိုးသက်ရောက်စေသော ဥပဒေသများကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ သူ၏ ဥပဒေသများကို လေ့လာခြင်းဖြင့် ဒိုင်းနမစ် သဘောတရားကို သဘောပေါက် နားလည် စေနိုင်သည်။ တိတိကျကျ ပြောရမည် ဆိုလျှင် ဒိုင်းနမစ်သည် နယူတန်၏ ဒုတိယ ဥပဒေသနှင့် အများအားဖြင့် ပတ်သက် ဆက်စပ်နေလေ့ ရှိသည်။ သို့သော်လည်း ဥပဒေသ (၃) ခု စလုံးသည် အချင်းချင်း ပတ်သက် ဆက်စပ်လျက် ရှိသောကြောင့် ဒိုင်းနမစ်ကို လေ့လာရာတွင် အခြား ဥပဒေသ နှစ်ခု ကိုပါ ထည့်သွင်း စဉ်းစားလေ့ ရှိသည်။

လျှပ်စစ်သံလိုက် ပညာ အတွက်မူ မက်စ်ဝဲလ်၏ ညီမျှခြင်းများက ဒိုင်းနမစ်နှင့် ဆက်စပ် ပတ်သက်နေသည်။ အကယ်၍ စနစ်တစ်ခု အတွင်းတွင် မက္ကင်းနစ် နှင့် လျှပ်စစ်သံလိုက် တို့ ပါဝင် ပတ်သက်နေခြင်း ရှိပါက နယူတန်၏ ဥပဒေသ၊ မက်စ်ဝဲလ်၏ ညီမျှခြင်း၊ လောရင့်ဇ် အားတို့ကို ပူးပေါင်း၍ ဖော်ပြနိုင်သည်။
ယူရေနီယမ် ဒြပ်စင်တွင် နယူးကလိယား ဖစ်ရှင်းဖြစ်စဉ် ဖြစ်ပေါ်ပုံအား သရုပ်ပြချက်
**နယူးကလိယား ဖစ်ရှင်း** (အင်္ဂလိပ်: Nuclear fission) သည် အက်တမ်တစ်ခုမှ ပိုသေးငယ်သော အက်တမ်များအဖြစ် ပြိုကွဲသည့်ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ ယင်းဖြစ်စဉ်သည် အင်မတန်များပြားသော စွမ်းအင်ကို ထုတ်ပေးပြီး နယူးကလိယား လက်နက်နှင့် နယူးကလိယား ဓာတ်ပေါင်းဖိုများတွင် အသုံးချသည်။ နယူးကလိယား ဖစ်ရှင်းအား ဂျာမန် နယူကလိယား ဓာတုဗေဒပညာရှင် Otto Hahn ဆိုသူက ၁၉၃၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် သူ၏လက်ထောက်အကူ Fritz Strassmann နှင့် ဘာလင်မြို့၌ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းအတွက် Otto Hahn သည် ဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ နိုဘယ်ဆုအား ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ အက်တမ်တစ်ခုသည် အင်မတန်သေးငယ်ကြပြီး ဟိုက်ဒရိုဂျင်၊ အောက်ဆီဂျင်ကဲ့သို့သော ဒြပ်စင်များကို ဖြစ်စေသည်။ အက်တမ်၏ အလယ်ဗဟိုတွင် ဝတ်ဆံဟုခေါ်နိုင်သည့် နယူးကလိယပ်ရှိသည်။ ယူရေနီယမ်၊ ပလူတိုနီယမ်ကဲ့သို့သော ဝတ်ဆံကြီးမားသည့် ဒြပ်စင်များသည် နယူးကလိယား ဖစ်ရှင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ အကယ်၍ အင်မတန်ကြီးမားသော ဝတ်ဆံသည် နှေးကွေးစွာ ရွေ့လျားသည့် နယူထရွန်ဖြင့် ထိတိုက်မိသောအခါ မတည်မငြိမ်ဖြစ်လာပြီး ဝတ်ဆံ ၂ ခုအဖြစ် ပြိုကွဲသွားသည်။ ယင်းကဲ့သို့ ဖြစ်ပါက ဝတ်ဆံများသည် ပြိုကွဲကာ စွမ်းအင်များကို ထုတ်ပေးသည်။ အိုင်ဆိုတုပ်အနည်းငယ်မျှသာ နယူထရွန် များပြားပြီး ဖစ်ရှင်းဖြစ်စဉ်ကို ထုတ်ပေးနိုင်သည်။ ထိုနယူထရွန်များသည် အခြားအက်တမ်များဖြင့် ထိတိုက်မိပါက အခြားအက်တမ်ပြိုကွဲမှုကို ဖြစ်စေပြီး ယင်းကိုပင် နယူးကလိယား ကွင်းဆက်ဓာတ်ပြုမှုဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဖစ်ရှင်းဖြစ်စဉ်၌ အင်မတန်များပြားသော စွမ်းအင်ကို လျင်မြန်စွာ ထုတ်ပေးသည်။ နယူးကလိယားဗုံးသည် ဤဖြစ်စဉ်ပင်ဖြစ်ပြီး ကီလိုတန်ဖြင့် တိုင်းတာသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  The Nobel Prize in Chemistry 1944။ Nobel Foundation။  17 December 2007 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Bernstein, Jeremy (2001)။ *Hitler's uranium club: the secret recordings at Farm Hall*။ New York: Copernicus။ p. 281။ ISBN 0-387-95089-3။
3. ↑  The Nobel Prize in Chemistry 1944: Presentation Speech။ Nobel Foundation။  3 January 2008 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
'***နယူးကာဆယ်တက္ကသိုလ်'*** သည် ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သော ဩစတြေးလျနိုင်ငံရှိ အများပြည်သူ ဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် နယူးဆောက်ဝေးလ်ပြည်နယ် ရှိ နယူးကာဆယ်မြို့၏ ဆင်ခြေဖုံးဖြစ်သော ကာလက်ဟမ်တွင် ပင်မ တက္ကသိုလ် ပရဝဏ် ရှိသည်။ တက္ကသိုလ်သည် နယူးဆောက်ဝေးပြည်နယ် ရှိ အော်ရင်ဘား နှင့် ပို့တ် မကွေးရီ၊ နယူးကာဆယ်မြို့ ပင်မ စီးပွားရေး ရပ်ကွက်၊ ဆစ်ဒနီမြို့ ပင်မ စီးပွားရေးရပ်ကွက်နှင့် စင်ကာပူ နိုင်ငံတို့တွင်လည်း ကျောင်းများဖွင့်လှစ်ထားသည်။ 

သမိုင်းကြောင်းအရ နယူးကာဆယ်ဆေးကျောင်း သည်ပြဿနာ အခြေပြုသင်ကြားရေး စနစ်ကို ဘွဲ့ကြို ဆေးပညာ ဘွဲ့ အတွက် အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ ထိုစနစ်အား နောက်တွင် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ တစ်ဝှမ်းလုံးတွင် အသုံးပြုရန် ဩစတြေးလျဆေးကောင်စီမှ ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ အစောပိုင်းတွင် ၎င်းသည် ဘွဲ့ကြိုဆေးပညာနှင့် ကျန်းမာရေးသိပ္ပံ ဝင်ခွင့်စာမေးပွဲ (UMAT) ကိုစတင်ခဲ့သည်။ UMAT ကို ဩစတြေးလျနိုင်ငံ တဝှမ်းလုံးရှိ ဆေးကျောင်းအများအပြားက ရွေးချယ်ရန် ထပ်တိုး သတ်မှတ်ချက်အဖြစ် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်လက်ခံခဲ့သည်။ 

နယူးကာဆယ်တက္ကသိုလ်သည် ဩစတြေးလျ တက္ကသိုလ်များ အဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင် တက္ကသိုလ် တစ်ခုဖြစ်သည့်အပြင် အဆင့်မြင့် စီးပွားရေး ကောလိပ်များ အဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင်လည်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Locations။ The University of Newcastle။  17 January 2010 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  UMAT: A Validity Study။ Australian Council for Educational Research။  27 December 2010 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  All Member Schools – ordered by country/region, state, name။ AACSB International။  6 January 2012 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**ရှားမာတဲ** (ခရစ် ၆၈၈-၇၄၁) သည် ဥရောပတိုက်နှင့်ဆိုင်သော အလယ်ခေတ် က မူးဝါးလူမျိုး တို့ကို ဥရောပတိုက်ထဲသို့ မဝင်ရောက်နိုင် အောင် တွန်းလှန်တိုက်ထုတ်ပစ်လိုက်သော ဖရန့်လူမျိုး ခေါင်းဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ထိုခေတ်တွင် ဂျာမန်လူရိုင်းမျိုး တို့သည် ဖရန့်နယ်ပယ်များကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်နေသည့် အတောအတွင်းတွင်၊ ထိုမူးဝါးများ၏ရန်က တစ်မျိုးဝင်လာပြန် သည်။ စပိန်နိုင်ငံမှတစ်ဆင့် အစ္စလမ်အယူဝါဒီများ ဖြစ်ကြ သော မူးဝါးလူမျိုးတို့သည် ဥရောပတိုက်သို့ သူတို့အယူဝါဒ ပြန့်ပွားရေးခြင်းငှာ၊ ပီးရနီးတောင် ကုန်းကို ပထမဖြတ်ကျော်၍၊ ဖရန့်ပြည်ဖက်သို့ ၇၁၈ ခုနှစ်လောက်တွင် ဝင်ရောက်လာလေ သည်။ ဖရန်တို့မှာ အဘက်ဘက်မှ အန္တရာယ်ဝိုင်းလျက် ရှိသော်လည်း မူးဝါးတို့၏ အန္တရာယ်မှာ ပို၍စိုးရိမ်ဖွယ် ကောင်းလှ၏။ 

ထိုစဉ်က ထိုရန်ကို မတွန်းလှန်လိုက်နိုင်ခဲ့သော် ဥရောပတိုက် အလုံးကို မူဝါးတို့ လွှမ်းမိုးသွားမည် ဖြစ်ပေသည်။ ဖရန့်ပြည် ၏ တောင်ဘက်ရှိ ဂေါလပြည်နယ်တွင် မူးဝါးတို့က အရေးသာ နေသဖြင့် ဂေါလတို့က စစ်ကူတောင်းလျက်ရှိ၏။ ထိုအခြေ အနေမှ ကင်တင်သူကား ချားမာတဲပင် ဖြစ်သတည်း။ ချားမာတဲမှာ ဖရန့်ပြည့်နယ်ကို အုပ်စိုးနေသော မာရို ဗင်းဂျီယန် မင်းဆက်ဘုရင်၏ အိမ်တော်ဝန်ဖြစ်၏။ ချားသည် ဓားကောက်ကြီးများ ဝင့်ကာ၊ လှိုင်းလုံးကြီးများသဖွယ် တအိအိ လိမ့်တက်လာသော မူးဝါးတို့အား ရဲတင်းပုဆိန်ကိုင်သော မိမိ၏တပ်သားများနှင့်အတူ ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်လေသည်။ ၇၃၂ ခု တူးတိုက်ပွဲတွင် ဓားကောက်ကိုင် မူးဝါးတို့မှာ ဖရန့်တို့၏ 
ပုဆိန်ဒဏ်ကို မခံနိုင်ဘဲ ဆုတ်ခွာထွက်ပြေးကြရလေသည်။ 

ယင်းသို့ဖြင့် မူးဝါးတို့ ဥရောပတိုက်ကို လွှမ်းမိုးမှုမှ လွတ် မြောက်သွားလေသည်။ မူးဝါးတို့၏ရန်ကို ဖြိုဖျက် ကာကွယ် ခဲ့သဖြင့် ချားမာတဲအားလည်း ဥရောပကို ကယ်တင်သူဟု ခေါ်ကြ၏။ သူ၏အမည်ရင်း ချားနောက်မှ မာတဲ(တင်းပုတ်) ဟူသော ဂုဏ်ထူးဆောင်အမည်တစ်လုံးကို တိုးပေးခဲ့ကြ လေသည်။

ထိုခေတ်က ဖရန့်ဘုရင်များမှာ ရုပ်သေးရုပ်သာ ဖြစ်၍ အိမ်တော်ဝန်များက ဘုရင်ထက်ပင် ပိုမို၍ ဩဇာ အာဏာ ရှိလေသည်။ ချားသည် မူးဝါးတို့အား တွန်းလှန်တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် တန်ခိုးအာဏာ ပိုမိုကြီးမားလာသော်လည်း ဘုရင့် အဖြစ်ကို လက်မခံဘဲ သရဖူမဆောင်းသည့် ဘုရင်တစ်ပါး အနေဖြင့်သာ နေခဲ့၏။ သို့သော် ချားနှင့် သားတော်ပက်ပင် တို့သည် သူတို့၏ သားမြေးဖြစ်သော ရှာလမိန်းအား ဥရောပ အလယ်ခေတ်တွင် ဘုန်းလက်ရုံးအကြီးဆုံးသော ဧကရာဇ် တစ်ပါး ဖြစ်လာရန် အခြေစိုက်ပေးခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုနိုင်ပေ သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)
ချားလ် လင်းဗတ်
အမေရိကန်လူမျိုး ကမ္ဘာ့လေကြောင်းသူရဲကောင်း **ချား ဩဂတ်စတပ် လင်းဗတ်**ကို ခရစ် ၁၉ဝ၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု မီချီဂန်ပြည်နယ်၊ ဒက်ထရွိုက်မြို့တွင် ဖွားမြင်သည်။ သူ၏ဖခင်ကား မင်နီဆိုးတာပြည်နယ်မှ ကွန်ဂရက်အမတ်တစ်ဦးဖြစ်၏။ ငယ်ရွယ်စဉ်က လစ်တယ်ဖောမြို့ရှိ အထက်တန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီးနောက် ဝစ္စကွန်းဆင်း တက္ကသိုလ်တွင် အင်ဂျင်နီယာအတတ်ကို ဆက်လက်သင်ကြားခဲ့သည်။ ယင်းတက္ကသိုလ်မှ တတ်မြောက်အောင်မြင်ခဲ့ပြီးနောက် လင်ကွန်းလေကြောင်း အတတ်သင် ကျောင်းသို့ ဆက်လက်တက်ခဲ့ပြန်သည်။ လေကြောင်းဆိုင်ရာနှင့် စက်ကိရိယာ ဆိုင်ရာတွင် ကျွမ်းကျင်လှသောကြောင့် ခရစ် ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုလေတပ်သို့ ဝင်ခွင့်ရခဲ့သည်။ သူ၏ အရည်အချင်းများကြောင့် ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိ အဆင့်အတန်းသို့ တိုးမြှင့်ခန့်ထား ခြင်းခံရ၏။

၁၉၂၇ ခုနှစ်၊ မေလ ၂ဝ ရက်နေ့ နံနက် ၇ နာရီ ၅ မိနစ် အချိန်တွင် လောင်းအိုင်လင်းရူးဇဗဲ့ လေယာဉ်ပျံကွင်းမှ တက်ခဲ့၍ နောက် တစ်ရက် (မေလ ၂၁ ရက်နေ့)တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ ပါရစ်မြို့ လဗူဇေးလေ ယာဉ်ပျံကွင်း၌ ည ၁ဝ နာရီ ၂၁ မိနစ်အချိန် သက်ဆင်းခဲ့သည်။ အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာကို တစ်ယောက်တည်း ရှေးဦးစွာ ပျံသန်းဝံ့သူ ဖြစ်၍ လင်းဗတ်သည် လေယာဉ်ပျံ ကွင်းသို့ ဆင်းသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ပြင်သစ် ပြည်သူပြည်သားများက ဆီးကြိုဂုဏ်ပြုကြလေသည်။ မိုင်ပေါင်း ၃၆ဝဝ ကျယ်သောပင်လယ်ကို ၃၃ နာရီ ၂၉ မိနစ်နှင့်အရောက် ဖြတ်သန်း၍ မောင်းနိုင်သော လေသူရဲကောင်းကြီးဖြစ်လေသည်။ ဥရောပတိုက်မှ ထိပ်သီး ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးမားကပင် မြှောက်စားချီးကျူးခြင်း ခံရလေသည်။ ပါရစ်မြို့မှ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ပြန်ရောက်သောအခါ၌လည်း အမေရိကန်သမ္မတ ကယ်လဗင်ကူးလစ်က နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ ချီး ကျူးပွဲတစ်ရပ် ကျင်းပပြီးလျှင် သူရဲကောင်းဆုတံဆိပ်ပင် ပေးအပ်ခဲ့လေ သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု လေတပ်မတော်၌ပင် ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့် အတန်းအထိ တိုးမြှင့်ခန့်ထားခြင်းခံရသည်။

လင်းဗတ်၏ အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာကိုဖြတ်၍ ပျံသန်းသော လေ ကြောင်းခရီး အဖြစ်အပျက်ကို နယူးယောက်တိုင်း သတင်းစာက ဒေါ်လာပေါင်း နှစ်သိန်းငါးသောင်းနှင့်ဝယ်သည်။ သူ၏ *ကျွန်ုပ်တို့* ဟူသော စာအုပ်သည် တစ်ခါက အရောင်းရဆုံးစာအုပ်ဖြစ်ခဲ့၏။ ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဆိုင်ရာ မက္ကဆီကို သံအမတ်ဟောင်း၏ သမီးအန်းမောရိုးနှင့် ထိမ်းမြားလက်ထပ်၏။ အန်းမောရိုး မှာလည်း အသံဖမ်းစက်(ရေဒီယို)အတတ်ကို ကျွမ်းကျင်သူဖြစ်၍ လေကြောင်း၌လည်း တွဲဖက်ပါဝင်နိုင်သူ ဖြစ်ရုံမက စာရေးဆရာလည်းဖြစ်၏။ လင်းဗတ်ဇနီးမောင်နှံတို့သည် နယူးယောက်မှ တရုတ်နိုင်ငံသို့ မြောက်ဘက် 
လမ်းမှ ပျံသန်းခဲ့ကြသည်။

၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် သူတို့၏ကလေးကို လူဆိုးများကပြန်ပေးဖမ်း၍ သတ်ဖြတ်လိုက်ကြ၏။ ထိုအခါမှစ၍ လင်းဗတ်ဇနီးမောင်နှံတို့လည်း စိတ်နှလုံးမချမ်းမသာဖြစ်ကာ ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ ပြောင်းရွှေ့နေ ထိုင်ခဲ့ကြလေသည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ပြန်လာကာ အလုပ်ဟောင်းတွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်သည်။ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် အလုပ်မှနုတ်ထွက်ပြီးနောက် ဖို့ဒ်မော်တော်ကား ကုမ္ပဏီတွင် ဝင်ရောက်လုပ် ကိုင်လေသည်။ ၁၉၇၄ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၆ ရက်တွင် ကွယ်လွန်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)
**တယ်ရီ ဖောက်(စ်)** (Terry Fox) သည် ကင်ဆာသုတေသနအရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ၊ လူ့လောက ကောင်းကျိုးသယ်ပိုးခဲ့သူ၊ ကနေဒါနိုင်ငံသား အားကစားသမား တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက် တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ၁၉၈၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင် အစားထိုး တပ်ဆင်ထားသော ခြေထောက်အတု တစ်ဖက်ဖြင့် ကနေဒါနိုင်ငံ အနှံကို ဖြတ်သန်းကာ ကင်ဆာရောဂါ သုတေသန လုပ်ငန်း အတွက် ရန်ပုံငွေများ ရရှိရန် နှင့် ကင်ဆာအကြောင်းကို လူများ သတိပြုမိစေရန် မာရသွန်ပြေးပွဲ တစ်ခု စတင်ပြေးခဲ့သည်။ သူ၏ကင်ဆာဝေဒနာ ဆိုးရွားစွာ ပျံ့နှံ့လာမှုကြောင့် ၁၄၃ ရက် နှင့် ၅၃၇၃ ကီလိုမီတာ (၃၃၃၉ မိုင်) ရောက်အပြီးတွင် အသက် သေဆုံးသွားခဲ့သော်လည်း သူ့အားထုတ်ကြိုးပမ်းမှု မာရသွန်ပြေးပွဲသည် ကမ္ဘာအနှံ့တွင် အစဉ်အလာ တစ်ခု အဖြစ် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ကျင်းပခဲ့ကြသည်။ နှစ်စဉ်ကျင်းပသော တယ်ရီ ဖောက်(စ်) ပြေးပွဲ ကို ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့ရာ ယနေ့တွင် နိုင်ငံပေါင်း ၆၀ ကျော်၊ လူသန်းပေါင်းများစွာ ပါဝင်သော ကမ္ဘာ့အကြီးမားဆုံး ကင်ဆာသုတေသန ရန်ပုံငွေ ပြေးပွဲနေ့ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး သူ၏နာမည်ဖြင့် ကနေဒါ ဒေါ်လာ သန်း ၆၀၀ ကျော် ရန်ပုံငွေ ရရှိခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။

ဖောက်(စ်)သည် Port Coquitlam, British Columbia ရှိ အထက်တန်းကျောင်း နှင့် Simon Fraser University တို့တွင် တာဝေးအပြေးသမားနှင့် ဘက်စကက်ဘော ကစားသမား တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကင်ဆာ အကြိတ် တွေ့ရှိပြီးနောက် ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် သူ၏ ညာဘက်ခြေထောက် ဖြတ်တောက်ခံခဲ့ရသော်လည်း ပြေးပွဲများတွင် ခြေတုဖြင့် ပါဝင် ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ ဗန်ကူးဗားမြို့တွင် ဘီးတပ်ထိုင်ခုံ ဘတ်စကတ်ဘော ပြိုင်ပွဲ ပြည်တွင်း ချန်ပီယံဆု ကို ၃ ကြိမ်ရရှိခဲ့သည်။

၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင် ကင်ဆာသုတေသနအတွက် ရန်ပုံငွေ ရရှိစေရန် ကနေဒါ နိုင်ငံ အနှံ့ဖြတ်သန်းသော၊ မျှော်လင့်ချက် မာရသွန် ပြေးပွဲ (Marathon of Hope) ဟု အမည်ပေးထားသော တစ်ကိုယ်တော် မာရသွန် ပြေးပွဲကို စတင်ခဲ့သည်။ ကနေဒါပြည်သူ ၂၄ သန်းထံမှ တစ်ယောက် ၁ ဒေါ်လာ ရန်ပုံငွေ ရရှိရန် သူ မျှော်လင့်ခဲ့သည်။

ဧပြီလတွင် St. John's, Newfoundland မှ အားပေးသူ အနည်းငယ်ဖြင့် သူ၏ တစ်ကိုယ်တော်ပြေးပွဲကို စတင်ခဲ့ရာ တစ်ရက်လျှင် မာရသွန် အပြည့်နှုန်း (ပျှမ်းမျှ ၄၂ ကီလိုမီတာ) ဖြင့် နေ့တိုင်းပြေးခဲ့သည်။ Ontario သို့ရောက်သောအခါ ဖောက်(စ်) ၏ သတင်းသည် နိုင်ငံအတွင်း ကျော်ကြားလာခဲ့ပြီး စီးပွားရေးသမားများ၊ အားကစားသမားများနှင့် နိုင်ငံရေးသမားအများအပြား သူ၏ ရန်ပုံငွေပွဲအတွက် ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုတွင် ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ Thunder Bay အပြင်သို့ ရောက်သောအခါ ကင်ဆာဆဲလ် များ အဆုတ်ထဲအထိ ပျံ့နှံ့လာခဲ့သောကြောင့် မာရသွန်ပြေးပွဲကို ရပ်ဆိုင်းလိုက်ရပေသည်။ နောက် ၉ လအကြာ ၁၉၈၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၉ရက်တွင် New Westminester ရှိ Royal Columbian ဆေးရုံတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

ဖောက်(စ်)သည် ကနေဒါနိုင်ငံ၏ အမြင့်မားဆုံး သူကောင်းပြုခံရသူ Companion of the Order of Canada စာရင်းတွင် အသက်အငယ်ဆုံး ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံ၏ ထူးချွန်အားကစားသမား တစ်ယောက်အနေဖြင့် ၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင် Lou Marsh Award ဆု ကို ချီးမြင့်ခံခဲ့ရပြီး၊ ၁၉၈၀ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၈၁ ခုနှစ် တွင် နိုင်ငံ၏အကျော်ကြားဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံခဲ့ရသည်။ နိုင်ငံသူရဲကောင်း တစ်ယောက်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံခဲ့ရသော ဖောက်(စ်) ကို ဂုဏ်ပြုသော အဆောက်အဦးများ၊ အဖွဲ့အစည်းများ၊ ရုပ်တု ကျောက်တိုင်များ၊ လမ်းများ နှင့် ပန်းခြံများကို ကနေဒါ နိုင်ငံ အနှံ့တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။

|  |  |
| --- | --- |
|  | ဝီကီမီဒီယာ ကွန်မွန်းစ်တွင် ***Terry Fox*** နှင့် ပတ်သက်သော မီဒီယာ ရှိသည်။ |
**လောင်းအိုင်စလန်** (အင်္ဂလိပ်: Long Island) သည် အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ နယူးယောက်မြို့ အရှေ့တောင်တွင်ရှိသော လူနေထူထပ်သည့် ကျွန်းဖြစ်ပြီး နယူးယောက်မြို့ပြဧရိယာတွင် ပါသည်။ နယူးယောက်ဆိပ်ကမ်းမှတွက်လျှင် မန်ဟတ်တန်ကျွန်း၏အရှေ့ဘက် ၃ ဖာလုံခန့်တွင် ကျွန်း၏အဖျားတဘက် ရှိ၏။ ၎င်းနောက် အရှေ့ဘက် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ မိုင် ၁၀၀ ကျော် (၁၆၀ ကီလိုမီတာ) ထိုးထွက်သွားသည်။ ကျွန်းပေါ်၌ စီရင်စု ၄ ခုရှိသည်။ နယူးယောက်မြို့၏ ဘာရိုများဖြစ်သော ဘရွက်ကလင်နှင့် ကွင်းစီရင်စုများ (ကင်းနှင့်ကွင်း ခေါ်သည်)၊ နက်ဆာစီရင်စုနှင့် ဆက်ဖေါ့စီရင်စုတို့ ဖြစ်သည်။ ရှေ့စီရင်စု ၃ ခုမှာ ကျွန်းအနောက်ဘက် သုံးပုံတပုံကို၎င်း၊ ဆက်ဖေါ့မှာ ကျွန်းအရှေ့ဘက် သုံးပုံနှစ်ပုံကို၎င်း နေရာယူသည်။ နယူးယောက်မြို့၏ လူဦးရေ တဝက်ခန့်မှာ လောင်းအိုင်စလန်တွင်ရှိ ဘရွက်ကလင်နှင့် ကွင်းတို့တွင် နေ၏။  ဘရွက်ကလင်နှင့် ကွင်းမှာ လောင်းအိုင်စလန်တွင် ရှိသော်လည်း နယူးယောက်မြို့ပြဧရိယာတွင်း နေသူတို့က "လောင်းအိုင်စလန်" (အတို "အိုင်စလန်") ဟု သုံးနှုန်းလျှင် နက်ဆာနှင့် ဆက်ဖေါ့တို့ကို ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။  ထို့အတူပင် "မြို့" ဟု သုံးနှုန်းလျှင် မန်ဟတ်တန်သီးသန့်ကိုသာ ဆိုလိုပြန်၏။  နက်ဆာနှင့် ဆက်ဖေါ့တို့ကိုမူ နယူးယောက်ပြည်နယ်ဝင် စီရင်စုများအဖြစ်သာ သတ်မှတ်ကြသည်။ 

၂၀၂၀ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွန်းပေါ်တွင် လူဦးရေ ၈,၀၃၆,၂၃၂ ယောက် ရှိပြီး နယူးယောက်ပြည်နယ်၏ ၄၀% မျှသောသူတို့ နေသည်။  အမေရိကန်ပိုင်နက်အတွင်း လူနေအများဆုံးကျွန်း ဖြစ်၏။ ကမ္ဘာပေါ်၌မူ (၁၈) ခုမြောက် လူနေအများဆုံးအဖြစ် နံပါတ်ချိတ်သည်။ အမေရိကတိုက်တွင် ဟစ္စပန်နီယိုလာနှင့် ကျူးဘားတို့နောက် တတိယလိုက်၏။ လူနေသိပ်သည်းမှုမှာ ၁ စတုရန်းမိုင်တွင် ၅,၅၉၅.၁ ယောက် ဖြစ်သည်။

ယဉ်ကျေးမှုအရသော်လည်းကောင်း၊ အမျိုးအနွယ်အရသော်လည်းကောင်း ကွဲပြားသူတို့ ယှဉ်တွဲနေထိုင်ကြသည်။ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အချမ်းသာဆုံးသူတို့က ဈေးအမြင့်ဆုံးပတ်ဝန်းကျင်ရှိသော ကမ်းရိုးတန်းပိုင်းတွင် နေ၏။ လက်လုပ်လက်စားတို့လည်း စီရင်စုအားလုံးတွင် ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Annie Correal (August 12, 2021). "New York City adds 629,000 people, defying predictions of its decline". *The New York Times*.
2. ↑  "About Long Island". *LongIsland.com*. Archived from the original on May 16, 2015. Many people in the New York metropolitan area (even those on the island in Queens and Brooklyn) use the term "Long Island" or "the island" to refer to the more suburban Nassau and Suffolk counties only.
3. ↑  Jen Carlson (May 21, 2012). "Do You Refer To Manhattan As "The City"?". Gothamist. Archived from the original on October 25, 2016.
4. ↑  Long Island. *Official Website of New York State*.
5. ↑  "Annual Estimates of the Resident Population: April 1, 2010 to July 1, 2015 - 2015 Population Estimates". United States Census Bureau. Archived from the original on May 15, 2016.
6. ↑  "Kings County, New York QuickFacts". U.S. Census Bureau. Archived from the original on February 17, 2016.
7. ↑  "Queens County, New York QuickFacts". U.S. Census Bureau. Archived from the original on August 8, 2014.
8. ↑  "Nassau County, New York QuickFacts". U.S. Census Bureau. Archived from the original on June 7, 2011.
9. ↑  "Suffolk County, New York QuickFacts". U.S. Census Bureau. Archived from the original on June 24, 2011.
***Home Alone*** ရုပ်ရှင်သည် ၁၉၉၀ ခုနှစ်က ထုတ်လုပ်သော အမေရိကန်ဟာသဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ်ဖြစ်သည်။ ခရစ္စမတ်ပိတ်ရက်တွင် မိသားစုခရီးမှ အိမ်တွင်ကျန်ရစ်ခဲ့သော ကလေးလေးမှ သူ့အိမ်ကို သူခိုးများရန်မှ ကာကွယ်သောအကြောင်းဖြစ်သည်။

အကျဉ်းချုပ်
-----------

McCallister မိသားစုသည် ခရစ္စမတ်ပိတ်ရက်အတွက် ပဲရစ်သို့ ခရီးထွက်ရန် ချီကာကိုအနီးရှိ ပီတာနှင့်ကိတ်တို့ ဇနီးမောင်နှံ၏ အိမ်တွင် မထွက်ခွာမီညတွင် လာနေကြသည်။ သူတို့၏အငယ်ဆုံးသား ကယ်ဗင်မှာ သူ့အိမ်တွင် လူများစွာရောက်နေ၍ စိတ်ရှုပ်ထွေးလာသည်။ ပီဇာစားသောက်ရာမှ သူ၏အစ်ကို ဘတ်ဇ်နှင့်စကားများရာ သူ့ကိုအိမ်ထပ်ခိုးပေါ်သို့သွားနေရန် ဒဏ်ပေးခံရသည်။ ထို့ကြောင့် သူ့မိသားစုများ ပျောက်ကွယ်သွားလျှင်ကောင်းမည်ဟု တွေးခဲ့သည်။ သူတို့၏ဘေးအိမ်တွင် အသက်ကြီးလှသော အဘိုးကြီးတစ်ဦးမှာ သူ့မိသားစုကို ဂေါ်ပြားဖြင့် ရိုက်သတ်ခဲ့သူ၊ ဓားပြတစ်ဦး စသည်ဖြင့် ကောလဟာလထွက်နေသော အဘိုးကြီးဖြစ်၍ ကယ်ဗင်မှာ ထိုလူအား ကြောက်ရွံ့လှသည်။ ထိုညတွင် လေတိုက်၍ ဓာတ်ကြိုးများ ပြတ်ကျကာ လျှပ်စစ်မီး ယာယီပြတ်တောက်သွားသည်။ လျှပ်စစ်ဖြင့် အလုပ်လုပ်သော နာရီမှာအလုပ်မလုပ်ဘဲ နှိုးစက်အသံ မြည်မလာချေ။ ထို့ကြောင့်အိမ်သားအားလုံး အိပ်ရာထနောက်ကျကြသည်။ လေယာဉ်အချိန်မီရန် ကပျာကယာ ပြင်ဆင်ရင်း ကယ်ဗင်ကိုမေ့ခဲ့ကြသည်။

ကယ်ဗင်နိုးလာသောအခါ တစ်အိမ်လုံး မရှိကြတော့ချေ။ ထိုအခါ သူ၏ဆန္ဒများပြည့်ဝသွား၍ ပျော်ရွှင်စွာဖြင့် ခုန်ပေါက်နေခဲ့သည်။ သို့သော် မကြာမီတွင် သူ့တွင် ကြောက်စိတ်များ ဝင်လာခဲ့သည်။ ကယ်ဗင်မှာ နှင်းများနှင့်ကစားရင်း ဘေးအိမ်မှ အဘိုးကြီးနှင့်တွေ့ကာ အိမ်ထဲတွင်ပုန်းနေခဲ့သည်။

သူ့အမေကိတ်မှာ ကယ်ဗင်ပျောက်နေကြောင်းကို လေယာဉ်ပေါ်ရောက်မှ သတိရကာ ပဲရစ်သို့ရောက်ရောက်ခြင်း လေကြောင်းများ လိုက်ရှာသော်လည်း နောက် ၂ ရက်အထိ ခရီးစဉ်များအားလုံး ပြည့်နေသည်။ ပီတာနှင့်ကျန်သူများမှာ မြို့ထဲရှိ သူ့အစ်ကိုအိမ်ရာတွင် သွားရောက်နေထိုင်ကြပြီး ကိတ်မှာ လေယာဉ်လက်မှတ်ရရန် ကြိုးပမ်းနေသည်။ အမေရိကန်သို့ လေယာဉ်များတွင် ကံကောင်းစွာနှင့် အဘိုးကြီးအဘွားကြီးစုံတွဲထံမှ စခရာတွန်မြို့သို့ လေယာဉ်လက်မှတ် ရခဲ့သည်။ ချီကာကိုကို လေယာဉ်လက်မှတ် ထပ်ဝယ်သော်လည်း မရသဖြင့် တီးဝိုင်းတစ်ခု၏ ဗင်ကားဖြင့် လိုက်ခဲ့ရသည်။

ကယ်ဗင်၏အိမ်
ထိုအတောအတွင်း သူခိုး၂ယောက်ဖြစ်သော ဟယ်ရီနှင့် မာ့ဗ်မှာ ကယ်ဗင်တို့အိမ်အနီးရှိ ခရီးသွားသောအိမ်များအား ဖောက်ထွင်းကြသည်။ ကယ်ဗင်မှာ ထိုအကြောင်းများကို သိရှိခဲ့သည်။ ခရစ္စမတ်အကြိုညတွင် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၌ ဘေးအိမ်မှ အဘိုးကြီးနှင့်တွေ့ကာ ထိုသူမှာ သူထင်သလိုမဟုတ်ကြောင်း၊ သူ၏သားနှင့် စကားများထားခြင်းသာဖြစ်ကြောင်း သိခဲ့ရပြီး သူ့အိမ်ကို ကြိုတင်ကာကွယ်ရန် ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ အိမ်တွင် ကယ်ဗင်တစ်ယောက်ထဲရှိသည်ကို သိသွားသော သူခိုး ၂ ယောက်မှာ လာရောက်ဖောက်ထွင်းသော်လည်း ကယ်ဗင်၏ ထောင်ချောက်များ မိခဲ့ကြသည်။ ထိုအတောအတွင်း သူကရဲများကို အကြောင်းကြားခဲ့သည်။

ခရစ္စမတ်နေ့တွင် သူ၏မိသားစုများ ပြန်လာရန် မျှော်လင့်ခဲ့သော်လည်း ရောက်မလာ၍ စိတ်ပျက်သွားသည်။ သို့သော်ခဏအကြာတွင် သူ့နားထဲတွင် သူ့အမေ၏ခေါ်သံကိုကြားလိုက်ရပြီး သူ့အမေပြန်ရောက်လာသည်။ မကြာမီတွင် သူ၏မိသားစုအားလုံး ပြန်ရောက်လာကြသည်။ သို့သော် သူက သူခိုး ၂ ယောက်အကြောင်း ပြောမပြခဲ့ပေ။ ထို့အပြင် ဘေးအိမ်မှအဘိုးကြီးမှာ သူ၏သားနှင့်ပြန်ခေါ်သွားကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  *HOME ALONE* (PG)။ *en:British Board of Film Classification* (November 16, 1990)။  November 10, 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. 1 2  Home Alone (1990)။ Box Office Mojo။  November 19, 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
လောင်းဗတ် လူမျိုးတို့သည်ကား ခရစ် ၅၆၈ 
ခုနှစ်ခန့်က ဥရောပတိုက် အီတလီပြည်တွင်းသို့ ပိုးမြစ်ဝှမ်းမြောက်ဘက် 
အရပ်မှ နောက်ဆုံးချင်းနင်းဝင်ရောက်လာသော ဂျာမန်အနွယ် လူရိုင်းများ 
ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ဝင်ရောက်လာသော အချိန်မှာဧကရာဇ် ဂျပ်စတင်းနီးယန်း 
သည် အရှေ့ဂေါ့သလူမျိုးတို့အား နှင်ထုတ်ပြီးနောက် ၁၅ နှစ်အတွင်း ဖြစ် 
လေသည်။ အီတလီကျွန်းဆွယ်ရှိ ရောမမြို့တော်ကဲ့သို့ အခိုင်အခန့်ကာကွယ် 
ထားသော မြို့များမှအပ အခြားမြို့ရွာတို့သည် လောင်းဗတ်တို့လက်တွင်းသို့ 
ကျရောက်ခဲ့လေသည်။ သို့သော် လောင်းဗတ်လူမျိုးတို့သည် မိမိတို့သိမ်းပိုက် 
ထားသောဒေသများကို တစ်အုပ်တစ်ချုပ်တည်းအေက်တွင် အညီအညွတ် 
ထိန်းသိမ်း၍ မထားနိုင်သဖြင့် အီတလီကျွန်းဆွယ်တွင် သူတစ်လူ ငါတစ် 
မင်းနှင့် နယ်စားချင်းအပြိုင်အဆိုင်အုပ်စိုးလျက်ရှိလေသည်။
လောင်းဗတ်လူမျိုးတို့သည် ပိုးမြစ်ဝှမ်းကို နှစ်ပေါင်း၂ဝဝ ကျော်မျှ 
သိမ်းပိုက်အုပ်စိုးထားလေသည်။ သို့သော် ၇၇၃ ခုနှစ်တွင် ဖရန့်နိုင်ငံဘုရင် 
ရှားလမိန်းသည် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ တောင်းဆိုချက်အရ လောင်းဗတ်နယ်ကို 
ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်လေသည်။ ၈ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပုပ်ရဟန်းမင်း 
သည် ရှားလမိန်းအား ရောမဧကရာဇ်အဖြစ် ဘိသိက်မြှောက်လေသည်။ 
ရှားလမိန်းသည် လောင်းဗတ်သံသရဖူကိုဆောင်းလျက် ဘိသိက်ခံလေသည်။ 
ထိုသံသရဖူတွင် ရွှေသားအောက်၌ သံခွေတစ်ခုရှိ၏။ ထိုသံခွေသည် ခရစ် 
တော်ကို လက်ဝါးကပ်တိုင်၌ တင်ရိုက်ခဲ့စဉ်က အသုံးပြုခဲ့သော သံမှို 
တစ်ချောင်းဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်ဟုဆို၏။ ထိုကြောင့် သံသရဖူဟုတွင် 
လေသည်။ 

  

ရှားလမိန်း၏ နိုင်ငံတော်ကြီး ယိုယွင်းပျက်စီးပြီးသည့် နောက် 
တွင် လောင်းဗတ်လူမျိုးတို့သည် အီတလီကျွန်းဆွယ်ရှိ အခြားသောလူမျိုး 
များနှင့် တဖြည်းဖြည်း သွေးနှောသွားလေသည်။ သို့ရာတွင် အီတလီ 
ကျွန်းဆွယ်မြောက်ပိုင်းတွင် မြေဩဇာထက်သန်သော ပိုးမြစ်ဝှမ်းကိုမူကား 
လောင်းဗတ်လူမျိုးကိုအစွဲပြု၍ လောင်ဗာဒီအရပ်ဟု ယနေ့တိုင် ခေါ်တွင် 
လျက်ရှိသည်။ ယင်းကဲ့သို့ တောင်ပိုင်းလက်တင်လူမျိုးနှင့် မြောက်ပိုင်းတျူ 
တန်လူမျိုးတို့ သွေးနှောရောစပ်၍ ပေါ်ပေါက်လာသော လူမျိုးသစ်သည် 
လုံးလဝီရိယရှိသော လူမျိုးဖြစ်သဖြင့် ၁၃ ရာစုနှစ်မှ ၁၆ ရာစုနှစ်တိုင် 
စီးပွားအရှာကောင်းသော ကုန်သည်ကြီးများနှင့်ငွေချေးစားသူများအဖြစ်ဖြင့် 
သမိုင်းတွင်ထင်ရှားလေသည်။ ထိုသူတို့သည် လန်ဒန်မြို့သို့လည်းကောင်း၊ 
ဥရောပတိုက်ရှိ မြို့ကြီးများသို့လည်းကောင်း အမြောက်အမြား သွားရောက် 
နေထိုင်ကြလေ၏။ သို့ဖြစ်၍ အဲ့လပတောင်တန်းမြောက်ဘက်တွင် အီတာလျံ 
လူမျိုးများကို လောင်းဗတ်အမည်ဖြင့် မှည့်ခေါ်ကြလေသည်။ နောက်ဆုံး၌ 
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ချစ်တီးယားလူမျိုးဆိုလျှင် ငွေချေးစားသူများဟု အသိ 
အမှတ်ပြုထားကြသည့်နည်းတူ ထိုအခါကလည်း ငွေချေးစားသူများကို 
လောင်းဗတ်လူမျိုးဟူ၍ အသိအမှတ်ပြုခေါ်ဝေါ်ကြလေသည်။ လန်ဒန်မြို့တွင် 
ထိုငွေချေးစားသူများ နေထိုင်ခဲ့ဘူးသောလမ်းကို လောင်းဗတ်လမ်းဟူ၍ပင် 
အမည်မှည့်ထားကြလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)
သတိရပါ
======

လောတ​ဟာ ခါနာန်ပြည်​မှာ ဦးလေး​ဖြစ်သူ အာဗြဟံ​နဲ့ အတူနေ​တ​ယ်။ တဖြည်းဖြည်းနဲ့ အာဗြဟံ​နဲ့ လောတ​မှာ တိရစ္ဆာန်တွေ တိုးပွား​လာပြီး တိရစ္ဆာန်​အားလုံး​အတွက် စားကျက် မလုံလောက်​တော့ဘူး။ အာဗြဟံ​ဟာ လောတ​ကို ‘ငါ​တို့ တစ်နေရာ​တည်းမှာ အတူနေ​လို့ မဖြစ်တော့ဘူး။ မင်း​သွား​ချင်တဲ့​နေရာ​ကို အရင်​ရွေး​ပါ။ ပြီးမှ ငါ တခြားနေရာ​သွားမယ်’ လို့ ပြောလိုက်​တ​ယ်။ အာဗြဟံ​ဟာ တစ်ကိုယ်​ကောင်း​မ​ဆန်​ဘဲ ကြင်နာတတ်သူ မဟုတ်လား။

သောဒုံ​မြို့​နဲ့ နီးပြီး စိမ်း​စို၊ ရေ​ပေါတဲ့ နေရာကောင်း​တစ်ခုကို လောတ​တွေ့​သွားတယ်။ ဒါနဲ့ အဲဒီ​နေရာ​ကို သူ​ရွေး​လိုက်​ပြီး မိသားစု​လိုက် ပြောင်းရွှေ့​သွားတယ်။

သောဒုံ​မြို့သား​တွေနဲ့ အနီး​တ​ဝို​က်​က ဂေါမောရ​မြို့​သားတွေ​ဟာ အရမ်း​ကို ဆိုးသွမ်း​ကြ​တ​ယ်။ ဆိုး​လွန်း​အားကြီး​လို့ အဲဒီမြို့​တွေကို ဖျက်ဆီး​ဖို့ ယေဟောဝါ ဆုံးဖြတ်​လိုက်တယ်။ ဒါပေမဲ့ လောတ​နဲ့ မိသားစု​ကို ယေဟောဝါ ကယ်တင်​ချင်​လို့ ကောင်းကင်တမန်​နှစ်ပါး​ကို စေလွှတ်​ပြီး ‘ဒီ​မြို့​က မြန်မြန်​ထွက်သွား​ကြ။ ဒီ​မြို့​ကို ယေဟောဝါ ဖျက်ဆီး​တော့မှာ’ လို့ သတိပေး​ခိုင်း​တ​ယ်။

လောတ​ဟာ ချက်ချင်း​မ​ထွက်​ဘဲ အချိန်ဆွဲ​နေတယ်။ ဒါနဲ့ ကောင်းကင်တမန်တွေက လောတ၊ သူ့​ဇနီး​နဲ့ သူ့​သမီး​နှစ်ယောက်​ကို မြို့ပြင်​ကို ဆွဲထုတ်​လာပြီး ‘ပြေး​ကြ။ အသက်ရှင်ချင်​ရင် နောက်လှည့်​မကြည့်​နဲ့။ လှည့်ကြည့်​ရင် သေ​မယ်’ လို့ ပြောတယ်။

ဇော​ရ​မြို့​ကို သူတို့​ရောက်တဲ့​အခါ ယေဟောဝါဟာ သောဒုံ​မြို့​နဲ့ ဂေါမောရ​မြို့​အပေါ် ကန့်နဲ့မီး ရွာ​ကျ​စေတယ်။ မြို့​နှစ်မြို့​စလုံး ပြာ​ကျ​သွားတယ်။ လောတ​ရဲ့​ဇနီးဟာ ယေဟောဝါ​စကား နားမထောင်​ဘဲ နောက်လှည့်​ကြည့်​လိုက်တာ ဆား​တိုင်​ဖြစ်သွား​ပါ​လေရော။ လောတ​နဲ့  သမီး​နှစ်ယောက်​က​တော့ ယေဟောဝါ​စကား နားထောင်​လို့ မသေကြဘူး။ လောတ​ရဲ့ဇနီး ဆား​တိုင်​ဖြစ်သွား​လို့ လောတ​ရော သမီး​တွေပါ ဝမ်းနည်း​ကြ​မှာဖြစ်​ပေ​မဲ့ ယေဟောဝါရဲ့ သတိပေးချက်​တွေကို နားထောင်​ခဲ့လို့ သူတို့ ဝမ်းသာ​ခဲ့ကြ​မှာပါ။

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၀၈** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇန်နဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၁၂** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇန်နဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၁၆** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇန်နဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၁၃** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇန်နဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
ဇန်ဇိဗာကျွန်းသည် အာဖရိကတိုက် အရှေ့ဘက်၊ တောင်လတ္တီတွဒ် ၆ ံတွင်တည်ရှိသည်။ အာဖရိကတိုက်မှ မိုင်ပေါင်း ၂၂ မိုင်ခွဲခန့် ကွာဝေးသည်။ အာဖရိကကမ်းခြေရှိ သန္တကျွန်းများအနက် အကြီးဆုံးကျွန်းဖြစ်သည်။ အလျားအားဖြင့် မိုင် ၅ဝ၊ အနံအားဖြင့် ၂၄ မိုင်ခန့်ရှိ၍၊ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ပေါင်း ၆၄ဝ ခန့်ရှိသည်။ ဇန်ဇိဗာ၏အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် အလျား ၄၂ မိုင်၊ အနံ ၁၄ မိုင်ရှိ၍၊ စတုရန်းမိုင် ၃၈ဝ ခန့်ကျယ်သော ပင်းဗာကျွန်းတည်ရှိသည်။ ပင်းဗာအပါအဝင် ဇန်ဇိဗာကျွန်းသည် ဗြိတိသျှစောင့်ရှောက်ခံနယ်ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် သန်ကောင်စာရင်းအရ ဇန်ဇိဗာကျွန်း၌ လူဦးရေ ၁၄၉၅၇၅ ယောက်ရှိ၍၊ ပင်းဗာ၌ ၁၁၄၅၈၇ ယောက်ရှိသည်။ ယင်းနှစ်ရပ်ပေါင်း လူဦးရေတွင် အာဖရိကလူမျိုး ၁၉၉၉၇၅ ယောက်၊ အာရပ်လူမျိုး ၄၄၅၆ဝ ယောက်၊ အိန္ဒိယလူမျိုး ၁၅၈၉၂ ယောက်၊ ဥရောပလူမျိုး ၂၉၆ ယောက်၊ အခြား လူမျိုး ၃၄၃၉ ယောက်ရှိသည်။ မြို့တော်မှာ ဇန်ဇိဗာမြို့ပင်ဖြစ်၍၊ လူဦးရေ ၄၅၂၇၅ ယောက်ရှိသည်။

၁၆ ရာစုနှစ်တွင် ပေါ်တူဂီလူမျိုးများသည် ဇန်ဇိဗာကျွန်း၌ ကုန်ရောင်း ကုန်ဝယ်ဌာနတစ်ခု တည်ထောင်ကာ အခြေစိုက်ခဲ့ကြသည်။ သို့ရာတွင် ဇန်ဇိဗာကျွန်းအရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်းရှိ အာရပ်လူမျိုးတို့သည် အာဖရိကတိုက်တွင် နေထိုင်သော အာရပ်အမျိုးသားများ၏ အကူအညီဖြင့် ပေါ်တူဂီလူမျိုးတို့ကို နှင်ထုတ်လိုက်ကြသည်။ ၁၈၃၂ ခုနှစ်တွင် အာရပ်တို့သည် ဇန်ဇိဗာမြို့ ကို ဇန်ဇိဗာကျွန်း၏ မြို့တော်အဖြစ် သမုတ်၍၊ သီးခြားနယ် တည်ထောင်ကြသည်။ သို့ရာတွင် ၁၈၅၆ ခုနှစ်သို့ရောက်မှပင် ဇန်ဇိဗာကျွန်းသည် အာဖရိကတိုက်မှ သီးခြားလွတ်လပ်သော ဒိုမီနီယန်နိုင်ငံဖြစ်လာသည်။ ၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်၌မူ ပြင်သစ်နှင့် ဂျာမန်တို့က ဇန်ဇိဗာနှင့် ပင်းဗာကျွန်းများတွင် ဗြိတိသျှတို့၏ အကျိုးခံစားခွင့်ရှိသည်ဟု အသိအမှတ် ပြုလိုက်သောကြောင့် ပင်ဗားအပါအဝင် ဇန်ဇိဗာကျွန်းမှာ ဗြိတိသျှစောင့်ရှောက်ခံနယ် ဖြစ်လာလေသည်။ အုပ်ချုပ်ရေးမှာ စူလတန်နှင့် ဗြိတိသျှကိုယ် စားလှယ်တို့ ပူးတွဲအုပ်ချုပ်သော စနစ်ဖြစ်သည်။ ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် အမှုဆောင်ကောင်စီနှင့် ဥပဒေပြုကောင်စီဟု အဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့နှင့် အုပ်ချုပ်သော စနစ်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ အမှုဆောင်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌမှာ စိုးစံသူ စူလတန်ဖြစ်၍၊ ဥပဒေပြုကောင်စီဥက္ကဋ္ဌမှာ ဗြိတိသျှကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သည်။ တရားစီရင်ရေးမှာမူ ဗြိတိသျှနိုင်ငံရှိ ဗြိတိသျှ ဟိုက်ကုတ်တရားရုံးတော်တို့ လက်အောက်တွင်တည်ရှိသည်။

ဇန်ဇီဗာစောင့်ရှောက်ခံနယ်တွင် လေးည|င်းစိုက်ပျိုးခြင်းသည် အဓိကလုပ်ငန်းဖြစ်၍၊ အများအားဖြင့် အာရပ်နှင့်အိန္ဒိယလူမျိုးတို့၏ လက်တွင်း၌ရှိသည်။ နိုင်ငံ၏စီးပွားရေးအားဖြင့် ဒုတိယအရေးပါသောလုပ်ငန်းမှာ အုန်းပင်စိုက်ပျိုးရေးဖြစ်သည်။ အုန်းခွံ၊ အုန်းဆီ၊ ဆပ်ပြာနှင့် အုန်းမှထွက်သော အခြားပစ္စည်းတို့သည် ဤကျွန်း၏ ထွက်ကုန်များဖြစ်ကြသည်။

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီးတွင် လုပ်ငန်းသစ်တစ်ရပ် ထွန်းပေါ်လာခဲ့သည်။ ယင်းမှာ ကနစိုခေါက်ကို ခွာ၍ ထွက်ကုန်အဖြစ်နှင့် တင်ပို့သည့်လုပ်ငန်းဖြစ်သည်။ အသီးအနှံတို့မှာ ဆန်စပါး၊ လိမ်မော်၊ နာနတ်၊ သင်္ဘောသီး၊ သရက်သီး စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် ဇန်ဇိဗာကျွန်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဆင်စွယ်အများဆုံး ထွက်ရာအရပ်ဖြစ်သည်။ ဇန်ဇိဗာမြို့မှာ နှစ်စဉ်ပင်လယ်ကူးသင်္ဘော ၃ဝဝ ခန့်ဝင်ထွက်ရာ ဆိပ်ကမ်းမြို့ ဖြစ်လေသည်။[1]

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)
**ချား ဂါဗစ်** (အင်္ဂလိပ်: Charles Garvice ၊ ၁၈၅၀ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၂၄ − ၁၉၂၀ ခု၊ မတ်လ ၁) သည် နာမည်ကြီး ဗြိတိန် စာရေးဆရာဖြစ်ပြီး အချစ်ဝတ္ထု (၁၅၀) ကျော် ရေးခဲ့သည်။ ၁၉၁၃ မှ စ၍ သူ၏ဝတ္ထု အုပ်ရေ (၁.၇၅) သန်းကျော်ကို ကမ္ဘာအနှံ့ နှစ်စဉ် ပို့ရရာ ထိုအရှိန်ကို သေဆုံးချိန်အထိ ထိန်းထားနိုင်ခဲ့သည်။

ငယ်ဘဝ
-----

ချား အန်ဒရူး ဂါဗစ် (Charles Andrew Garvice) ကို အုတ်စီသမား အန်ဒရူး ဂျွန် ဂါဗစ် (Andrew John Garvice) နှင့် မီရာ ဝင်းတား (Mira Winter) တို့မှ လန်ဒန်၌ မွေးသည်။

စာပေ လှုပ်ရှားမှု
-----------------

ဂျာနယ်လစ်အဖြစ် စသည်။ ပထမဆုံး ဝတ္ထု *မောရစ် ဒူးရန်* (Maurice Durant) ကို ၁၈၇၅ ခုတွင် ထုတ်ဝေသည်။ အခန်းဆက်ထည့်စဉ်က လူကြိုက်သော်လည်း ဝတ္ထုဖြစ်လာသော် ထင်သလောက် မပေါက်။ *မိန်းကလေးပါ* (Just a Girl) ဝတ္ထုမှာ အမေရိကန်၌ လူကြိုက်များရာမှ အင်္ဂလန်တွင်လည်း သူ့အား လူသတိထားမိသွားသည်။ ၁၉၁၆ ခုတွင် ထိုဝတ္ထုကို ရုပ်ရှင် ရိုက်သည်။ 

"သူ့ကို ချစ်သတဲ့" မျက်နှာဖုံး
"ဥသျှောင်" မျက်နှာဖုံး
ငွေကြေး ပြည့်စုံလာရာ ၁၉၀၄ ခုတွင် ဒီဗွန် (Devon) တွင် လယ်မြေ ဝယ်သည်။ သူ၏ ဝတ္ထုများအတိုင်း နယ်သူဌေးကြီးအဖြစ် အရိုးထုတ်ချင်၍ ဖြစ်သည်။ ထိုအကြောင်းကို *အနှစ်ပြည့်မြေမှ လယ်တစ်ကွက်* (A Farm in Creamland) တွင် ထည့်ရေးဖူးသည်။

ဝတ္ထုအများစုမှာ ရိုးရိုးစင်းစင်း အချစ်ဝတ္ထုများ ဖြစ်သည်။ တစ်နှစ် (၁၂) အုပ်ထက်မနည်း ထွက်သည်။ အမေရိကန်၌ လူကြိုက်များပြီး (၂၅) အုပ်ကို *ကာရိုလိုင်းဟာ့* ကလောင်ဖြင့် ရေးခဲ့သည်။

"ကိုယ့်ရဲ့သခင်" မျက်နှာဖုံး
"ကြမ္မာဆက်လေသော်" မျက်နှာဖုံး
  

### ရေးသားသော စာအုပ်များ

ဤစာရင်းသည် မပြည့်စုံသေးပါ။ သင်မှ ဖြည့်စွက်ရေးသားခြင်းဖြင့် ကူညီနိုင်ပါသည်။

| ခေါင်းစဉ် | ထုတ်ဝေနှစ် | ထုတ်ဝေသူ | မှတ်ချက် |
| --- | --- | --- | --- |
| မောရစ် ဒူးရန် (Maurice Durant) | ၁၈၇၅ |  |  |
| *အပြုံးနဲ့ မျက်ရည်ကြား* (Twixt Smile and Tear) | ၁၈၈၇ |  |  |
| *ပြန်ပေးခ* (Her Ransom) | ၁၈၉၈ |  |  |
| *ကလယ်ရာ* (Claire) | ၁၈၉၀ |  |  |
| *လော်ရီ* (Lorrie; or Hollow Gold) | ၁၈၉၈ |  |  |
| *နှလုံးသား စေရာ* (Her Heart's Desire) | ၁၈၉၇ |  |  |
| *လက်စလေ့ သစ္စာ* (Leslie's Loyalty; or His Love So True) | ၁၈?? |  |  |
| *သူ့ကို ချစ်သတဲ့* (She Loved Him) | ၁၈၉၅ |  | *ကာရိုလိုင်းဟာ့* ကလောင်ဖြင့် |
| *ဥသျှောင်* (The Marquis) | ၁၈၉၅ |  |  |
| *မိန်းကလေးပါ* (Just a Girl; or The Strange Duchess) | ၁၈၉၅ |  | အမေရိကန်၌ *ရီဂီနာရုံးမှ မိန်းမငယ်* (The Mistress of Court Regina) ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ထုတ် |
| ၁၈၉၈ |  | အမေရိကန်၌ *အပြစ်မဲ့ မိန်းကလေး* (The Innocent Girl) အမည်ဖြင့် ပြန်ထုတ် |

မိသားစုဘဝ
---------

၁၈၇၂ ခုတွင် အဲလိဇဘတ် ဂျုံး (Elizabeth Jones) နှင့် လက်ထပ်ရာ သား (၂) ယောက်၊ သမီး (၆) ယောက် ပွားသည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

၁၉၂၀ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၁ ရက်တွင် ဦးနှောက် သွေးယိုကာ ရှစ်ရက်ကြာ အသိလွတ် မေ့ပြီး မတ်လ ၁ ရက်တွင် သေလေသည်။ ရစ်မွန် သင်္ချိုင်း၌ မြုပ်နှံထားသည်။

ကိုးကား
-------
လောင်းရှည်မိဖုရား ဂူပြာသာဒ်
ရတနာပုံ ဒုတိယနန်းစံ သီပေါမင်း၏မယ်တော် လောင်းရှည်မိဖုရား၏ ဂူပြာသာဒ်ဖြစ်သည်။ သီပေါမင်းတည်ဆောက်ခဲ့သည်။

### တည်နေရာ

မြနန်းစံကျော်ရွှေနန်းတော်ကြီး၏ အရှေ့မြောက်ဘက် အတွင်းမြို့ရိုးအတွင်း ရတနာပုံနန်းမြို့၊ အောင်မြေသာစံမြို့နယ်၊ မန္တလေးတွင် တည်ရှိသည်။
အရှေ့ဘက်တွင် သစ်တပ်အတွင်းမြို့ရိုးနှင့် အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်စခန်းရုံး၊ အနောက်ဘက်တွင် မြနန်းစံကျော်ရွှေနန်းတော်ကြီး၊ တောင်ဘက်တွင် မင်းတုန်းမင်း၏အုတ်ဂူပြာသာဒ်နှင့် ပုဂံမင်းမယ်တော်ပြာသာဒ်၊ မြောက်ဘက်တွင် ဒင်္ဂါးစက်ရုံတို့ တည်ရှိသည်။ 

မင်းတုန်းမင်း၊ ပုဂံမင်း မယ်တော်၊ ဆင်ဖြူမရှင်၊ လောင်းရှည်မိဖုရားတို့၏ အုတ်ဂူပြာသာဒ် ပန္နက်ပုံ

### ခေတ်ကာလ

ရတနာပုံခေတ်လက်ရာဖြစ်သည်။

### သမိုင်းအကျဉ်း

လောင်းရှည်မိဖုရားသည် မင်းတုန်းမင်ကြီး၏ မိဖုရားဖြစ်ပြီး သီပေါမင်း၏မယ်တော်ဖြစ်သည်။ လောင်းရှည်မိဖုရားသည် ရှမ်းမျိုးနွယ်ဖြစ်၍ သီပေါစော်ဘွား၏ သမီးတော်ဖြစ်သည်။ သီပေါမင်းသည် ရတနာပုံထီးနန်းတွင် နန်းတက်ပြီးနောက် မယ်တော်လောင်းရှည်မိဖုရား စံနေတော်မူရန် မြောက်ဥယျာဉ်တော်အတွင်း၌ အိမ်ဖြူတော်ကို တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်။ မယ်တော်သည် ထိုအိမ်ဖြူတော်တွင် ၁၂၄၀ ပြည့်နှစ်မှ ၁၂၄၃ ပြည့်နှစ်အထိ သုံးနှစ်မျှစံနေတော်မူပြီး ၁၂၄၃ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆန်း ၅ ရက်တွင် နတ်ပြည်စံတော်မူခဲ့သည်။ မင်းတုန်းမင်းဂူမြောက်ဘက်တွင် ရွှေချကျွန်းပြာသာဒ်ဖြင့် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး၏မိဖုရား၊ သီပေါမင်း၏မယ်တော် လောင်းရှည်မိဖုရားကို သင်္ဂြိုဟ်ထားရှိသည်။

### အမျိုးအစား

လေးတိုင်စင် ဘုံခုနှစ်ဆင့်ကျွန်းပြာသာဒ်ဖြစ်ပြီး အမွှမ်းပန်းများကိုလည်း ထုလုပ်တပ်ဆင်ထားသည်။

### လက်ရှိအခြေအနေ

ပြာသာဒ်မှာ လေးတိုင်စင်ဘုံခုနှစ်ဆင့်ဖြစ်ပြီး ဆီဆေးနီညိုများ သုတ်ထားသည်။ နှစ်ကာလ ကြာရှည်မှုကြောင့် အမွှမ်းပန်းအချို့မှာ ယိုယွင်းလျက်ရှိသည်။ မြေစိုက်တည်ဆောက်ထားပြီး ပြာသာဒ်အလယ်တွင် အရိုးပြာအိုးမြှုပ်နှံထားသည်။ ယခင်က မပါသော်လည်း ယခုအုတ်တံတိုင်းကာရံထားပြီး တောင်ဘက်တွင် ဝင်ပေါက်ရှိသည်။ ပြာသာဒ်၏ ရှေ့မျက်နှာပြင်တွင် လောင်းရှည်မိဖုရားကျောက်စာတစ်ချပ် ရေးထိုးစိုက်ထူတားသည်။

### ထိန်းသိမ်းမှု

ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ ရှေးဟောင်းသုတေသန၊ အမျိုးသားပြတိုက်နှင့် စာကြည့်တိုက်ဦးစီးဌာနက ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားသည်။

### အကိုးအကား

1. ↑  မန္တလေးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အအုံများမှတ်တမ်း၊ အမှတ် (၁)၊ ရှေးဟောင်းသုတေသန၊ အမျိုးသားပြတိုက်နှင့် စာကြည့်တိုက်ဦးစီးဌာန၊ ဒုကြိမ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၁။
***ဟယ်ရီပေါ်တာနှင့် အက်ဇခါဘန် အကျဉ်းသား*** (အင်္ဂလိပ်: Harry Potter and the Prisoner of Azkaban ၊ **ဟယ်ရီပေါ်တာနှင့် ဝိဉာဉ်နှုတ်အကျဉ်းသား** စသည်ဖြင့်လည်း ဘာသာပြန်ဆိုကြ) သည် သည် ဗြိတိသျှစာရေးဆရာမ ဂျေ ကေ ရိုးလင်း ရေးသားထားသည့် နာမည်ကြီး ဆန်းကြယ်စိတ်ကူးယဉ် ဝတ္ထုရှည်တစ်ပုဒ် ဖြစ်၍၊ ဟယ်ရီပေါ်တာ စာအုပ်အတွဲတွင် တတိယမြောက် ဖြစ်သည်။ ထိုစာအုပ်သည် မှော်ဆရာလူငယ်လေး ဟယ်ရီပေါ်တာ၏ ဟော့ဂ်ဝပ် စုန်းကဝေအတတ်နှင့် မှော်ပညာကျောင်းတော်ကြီးတွင် တက်ရောက်ရသော တတိယနှစ်ကျောင်းသားဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ ဟယ်ရီသည် သူ၏ သူငယ်ချင်းများ ဖြစ်သည့် ရော်နယ် ဝီစလီနှင့် ဟာမိုင်ယွန်းနီ ဂရန်ဂျာတို့နှင့်အတူ သူတို့အနေဖြင့် ဗော်လ်ဒီမော့၏ ပူးပေါင်းမဟာမိတ်ဟောင်းတစ်ယောက်ဟု ယုံကြည်ကြသည့် အက်ဇခါဘန် မှော်အကျဉ်းထောင်ကြီးမှ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်လာသော ဆီးရီးယပ်စ် ဘလက် အမည်ရှိသူအား စုံစမ်းဖော်ထုတ်သည့် ဇာတ်လမ်း ဖြစ်သည်။ 

ထိုစာအုပ်ကို ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းတွင် ၁၉၉၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၈ ရက်တွင် ဘလွမ်းစ်ဘာရီ စာအုပ်တိုက်မှ ထုတ်ဝေခဲ့၍ ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင်မူ ၁၉၉၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်တွင် စကောလာ့စတစ်မှ ထုတ်ဝေဖြန့်ချိခဲ့လေသည်။ ရိုးလင်းအနေဖြင့် စတင်ရေးသားချိန်မှ တစ်နှစ်ခန့်အကြာတွင် ပြီးဆုံးနိုင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ထိုစာအုပ်မှာ ရေးရလွယ်ကူသည်ကို တွေ့ခဲ့သည်။ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းတွင် စာအုပ်စတင်ထုတ်ဝေပြီး သုံးရက်အကြာကာလ အတွင်းမှာပင် နိုင်ငံအဝန်း အုပ်ရေ ၆၈၀၀၀ ခန့် ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ယခုအချိန်အထိ နိုင်ငံအတွင်း အုပ်ရေ သုံးသန်းကျော် ရောင်းချခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ စာအုပ်သည် ၁၉၉၉ ခုနှစ်အတွက် **ဝှိုက်ဘရက်ဒ်ကလေးများစာပေဆု** (Whitbread Children's Book Award)၊ **ဘရမ်စတုက်ကာဆု** (Bram Stoker Award) နှင့် ၂၀၀၀ ခုနှစ်အတွက် **လိုကပ်စ် အကောင်းဆုံး ဆန်းကြယ်စိတ်ကူးယဉ်ဝတ္ထုရှည်ဆု** (Locus Award for Best Fantasy Novel) တို့ကို ရရှိခဲ့ပေသည်။ ထို့အပြင် **ဟူဂိုဆု** အပါအဝင် ဆုများစွာတွင် ဆန်ခါတင်စာရင်းဝင်ခဲ့သေးသည်။

ဟယ်ရီပေါ်တာနှင့် အက်ဇခါဘန် အကျဉ်းသား ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကို ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြသခဲ့ပြီး၊ ဝင်ငွေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၇၉၆ သန်းကျော် ရရှိခဲ့၏။ ဝေဖန်ရေးများတွင် ချီးကျူးဂုဏ်ပြုမှုများ ရရှိခဲ့သည်။ ဝတ္ထုကို အခြေခံသော ဗွီဒီယိုဂိမ်းများလည်း မရေမရာ ပေါ်ထွက်လာခဲ့ပြီး၊ အများစုမှာ ကျေနပ်အားရဖွယ် သုံးသပ်ချက်များ ရရှိခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Harry Potter and the Prisoner of Azkaban by J.K. Rowling (Book 3)။ about.com။ 11 May 2013 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  23 July 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  The Harry Potter Books။ Pottermore။ 23 July 2013 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  23 July 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Rogers၊ Simon။ "The top 100 bestselling books of all time: how does Fifty Shades of Grey compare?"၊ *The Guardian*၊ 9 August 2012။ 19 July 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  "Review: Another harrowing adventure for Harry"၊ Atlanta Journal-Constitution။ 23 July 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
5. ↑  "Longing for the clock to strike 12"၊ *The Telegraph*၊ 2 May 2003။ 20 July 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။