recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ဗုဒ္ဓစေတီတော် သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဒေလီမြို့မှ ၁၆၀ ကီလိုမီတာအကွာ Haryana ရှိ Kurukshetra တက္ကသိုလ်၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ အနုပညာဌာန၏ အနီးတွင် တည်ရှိသည်။

သမိုင်း
-------

တရုတ်လူမျိုး ဘုရားဖူး Yuan Chawang သည် အိန္ဒိယသို့ လာရောက်လေ့လာခဲ့သည်။ ထိုကာလ သူဘုရားဖူးသွားရောက်ခဲ့စဉ်က Thanesar တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းသုံးကျောင်းရှိပြီး ဟီနာယာနဘာသာဝင် ၇၀၀ ကျော်ရှိသည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ စေတီများထဲမှ စေတီတစ်ဆူ၏ ကျန်ရှိနေသည်များကိုမူ Brahma Sarovara နှင့် Kurukshetra တက္ကသိုလ်ကြားတွင် တွေ့ရသည်။

ဗိသုကာလက်ရာ
-----------

စေတီ၏ကုန်းမြေမို့သည် မြေပြင်မှ လေးမီတာပတ်ဝန်းကျင်ခန့် မြင့်၏။ စေတီတော်တည်ရှိရာ ဧရိယာမြေသည် ခန့်မှန်းခြေ သုံးဧကခန့် ကျယ်ဝန်းသည်။ မီးလောင်နေသည့် အုတ်အဆောက်အဦငါးခုကို ကုန်းမြေမို့ ရှာဖွေမှုများပြုလုပ်စဉ်အခါက ပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့သည်။ ပထမဆုံးအဆောက်အဦသုံးခုမှ ပထမတစ်ခုကို Kushana ကာလ၊ ဒုတိယတစ်ခုကို Gupta ကာလ၊ တတိယတစ်ခုကို Vardhana ကာလနှင့် medieval ကာလနောက်ပိုင်းတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ Harsha ကာလတွင်ကျမှ အဆောက်အဦးအားလုံးကို တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းအဆောက်အဦတို့ကို အပြင်ဘက်မှ စေတီငုံကာ စေတီကို အဆင့်ငါးဆင့်ဖြစ် တည်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦ၏ နံရံသည် ၃ မီတာကျယ်ဝန်းပြီး မီတာသုံးဆယ်အထိ ရှင်းလင်းခံခဲ့ရသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  Buddhist Stupa At Kurukshetra (in en-US) (2012-03-31)။ 24 September 2020 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  15 October 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
သမင်ပြောက်၏ သိပ္ပံအမည်မှာ အက်ဆစ် အက်ဆစ် ဖြစ်သည်။ ချီတယ် ဟုလည်းကောင်း၊ ချီးတယ်ဟုလည်းကောင်း ခေါ်တွင်ကြသည်။ အိန္ဒိယတိုက်ငယ်တွင် တွေ့ရသည့် သမင်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ကိုယ်အရွယ်အစား အလယ်အ လတ်ရှိသည်။

သွင်ပြင်လက္ခဏာ
--------------

သမင်ပြောက်သည် အခြားသမင်များထက် အတန်ငယ်သေးသည်။ အသွေးအရောင်မှာ အညိုရောင်ပေါ်တွင် အဖြူ အစက်အပြောက်များ အများအပြား ရှိလေရာ ကြည့်ရ အလွန်လှပသော သမင် ဖြစ်သည်။ ကိုယ်လုံးအ ရောင်မှာ အညိုရောင် ဖြစ်လင့်ကစား လည်တံအောက်ပိုင်း၊ ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်းနှင့် ခြေထောက်အတွင်းပိုင်းတို့ မှာ အရောင်နုလှသည်။ နားနှစ်ဖက်မှာ ထောင်ပြီး ကားသည်။

တွေ့ရှိရာဒေသနှင့် ပျံ့နှံ့ကျက်စားပုံ
------------------------------------

သမင်ပြောက်ကို အိန္ဒိယ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ နီပေါ၊ ဘူတန် နှင့် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတို့ တွင် တွေ့ရသည်။
လူသားတို့၏ တင်သွင်းမှုများကြောင့် ဩစတြေးလျ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ခရိုအေးရှားနိုင်ငံများတွင်လည်း သမင်ပြောက်များ ရှိလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑   "*Axis axis*"  (2015). *IUCN Red List of Threatened Species* **2015**. IUCN. doi:10.2305/IUCN.UK.2015-4.RLTS.T41783A22158006.en. Retrieved on 27 August 2016.
2. ↑  မောင်ဝင်းနိုင်၏ တိရစ္ဆာန်ရုံနှင့် တိရစ္ဆာန်များ
စကားပုံ၏အရင်းအမြစ်ဖြစ်သော ထိုင်ဝမ်ရေလက်ကြားသို့ ကင်မန်းမှမြင်ကွင်း
**တရုတ်နိုင်ငံ၏နောက်ဆုံးသတိပေးချက်** (အင်္ဂလိပ်: China's final warning၊ ရုရှား: последнее китайское предупреждение) သည် ဆိုဗီယက်ခေတ်က ပေါ်ပေါက်လာသော ရုရှား စကားပုံဖြစ်သည်။ လက်တွေ့အကျိုးဆက်များမရှိသော သတိပေးချက်မျိုးကို ရည်ညွှန်းရာတွင်သုံးစွဲကြသည်။

ပေါ်ပေါက်ပုံ
------------

ထိုင်ဝမ်ရေလက်ကြားပြဿနာများကြောင့် ၁၉၅၀ နှင့် ၁၉၆၀ အတွင်း တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ–အမေရိကန် ဆက်ဆံရေးမှာ တင်းမာလျက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုင်ဝမ်ရေလက်ကြားကို အမေရိကန်စစ်ဂျက်တိုက်လေယာဉ်များက ပုံမှန်ကင်းလှည့်လေ့ရှိပြီး ယင်းရေလက်ကြားတွင် ယင်းတိုက်လေယာဉ်များ၏ စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုအတွက် "နောက်ဆုံးသတိပေးချက်" အသွင်ဖြင့် တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီမှ အမေရိကန်၏လုပ်ဆောင်ချက်များကို သပိတ်မှောက်ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ထို"နောက်ဆုံးသတိပေးချက်" ကိုလျစ်လျူရှုခြင်းကြောင့် မည်သည့်အကျိုးဆက်များမရှိခဲ့ပေ။ ဒုတိယ ထိုင်ဝမ်ရေလက်ကြားအရေးအခင်းအတွင်း ၁၉၅၈ စက်တင်ဘာ ၇ ရက်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံသည် အမေရိကန်နိုင်ငံသို့ ၎င်းတို့၏စစ်လေယာဉ်ပျံသန်းမှုများအတွက် ပထမဆုံးသော "နောက်ဆုံးသတိပေးချက်"ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က အမေရိကန်နိုင်ငံသည် ထိုင်ဝမ်ကျွန်းရှိ တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံကိုသာ "တရုတ်နိုင်ငံ"အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ရာ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ ထိန်းချုပ်ထားသည့်ရေပြင်တွင် ကင်းထောက်ပျံသန်းမှုများပြုလုပ်ခဲ့သည်။ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံသည် အဆိုပါဖြစ်ရပ်များကို မှတ်တမ်းတင်ပြီး ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ဖြစ်ရပ်တိုင်းအတွက် သံတမန်လမ်းကြောင်းများမှတစ်ဆင့် "နောက်ဆုံးသတိပေးချက်များ" ထုတ်ပြန်ခဲ့လေရာ ၁၉၆၄ ခုနှစ်အပြီးတွင် ထို"နောက်ဆုံးသတိပေးချက်"ပေါင်း ၉၀၀ ကျော်ရှိခဲ့သည်။

ဆက်စပ်ဖတ်ရန်
------------

* တရုတ်လူမျိုးတို့၏ခံစားချက်များကိုထိပါးခြင်း
* စက္ကူကျား

ကိုးကား
-------

1. ↑  Когда было последнее китайское предупреждение?။ ВокругСвета.ру။
2. ↑  Малая воздушная война в Китае (in ru)။  2 August 2022 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
ပထမဆုံးအကြိမ် ယိုးဒယား-မြန်မာ ချစ်ကြည်ရေး အပြေးပြိုင်ပွဲ ကျင်းပပြုလုပ် (၁၄-၂-၁၉၅၈)
----------------------------------------------------------------------------------

ယိုးဒယား-မြန်မာ အပြေးပြိုင်ပွဲကို ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ၁၉၅၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၄ ရက်နေ့၌ စတင်ကျင်းပ ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း နောက်တစ်နေ့ထုတ် ထွန်းနေ့စဉ် သတင်းစာ၌ သတင်းဖော်ပြပါရှိ၏။ အောင်ဆန်း အားကစားပြိုင်ကွင်း၌ ကျင်းပသော ယင်းပြိုင်ပွဲမှာ ချစ်ကြည်ရေးပွဲဖြစ်ပြီး အထူးတန်းကိုသာ ဝင်ကြေးယူလျက် ပြား ၃၀ တန်းကို မည်သူမဆိုအခမဲ့ ကြည့်ရှုနိုင်အောင် စီစဉ်ထားသည်ဆို၏။ ယိုးဒယား အားကစားအဖွဲ့တွင် အမျိုးသား ၁၆ ဦး ၊ အမျိုးသမီး ငါးဦး အပြင် ဘက်စကက်ဘော အဖွဲ့ဝင် ၁၄ ဦးနှင့် ခေါင်းဆောင်လူကြီး ခြောက်ဦးတို့ လိုက်ပါလျက် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့ မွန်းလွဲ ၂ နာရီတွင် အားကစားပွဲများ စတင်ကျင်းပရာ၌ မြန်မာပြေးခုန်ပစ်သမားများက မီတာ ၄၀ဝ အလံကိုင်ပြေးပွဲမှအပ ပြေးခုန်ပစ်ပြိုင်ပွဲ ၁၂ ပွဲ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင် ကစားခဲ့ကြ၏။ ယိုးဒယား ပြေးခုန်ပစ် ကစားသမားများက မီတာ ၁၀ဝ ၊ မီတာ ၂၀ဝ ၊ မီတာ ၄၀ဝ နှင့် အလံကိုင်ပြေးပွဲ လေးပွဲတို့တွင် အနိုင်ရရှိကြောင်း သိရှိရသည်။ မီတာ ၁၀ဝ ပြေးပွဲတစ်ပွဲတွင် မြန်မာအမျိုးသမီး အားကစားမယ် ဂရေစီကားက ပထမဆု ရရှိဆွတ်ခူးသွား၏။
ပထမဆုံးအမျိုးသမီးတပ်ခွဲ သင်တန်းဆင်းပွဲ အခမ်းအနား ကျင်းပပြုလုပ် ( ၁၈ - ၆ - ၁၉၈၅ )
--------------------------------------------------------------------------------

၁၉၈၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၈ ရက်နေ့ နံနက် ၇ နာရီအချိန်တွင် မင်္ဂလာဒုံ၌ တပ်မတော် ( ကြည်တပ် ) အမှတ်( ၁ ) လေ့ကျင့်ရေးတပ် ပထမပတ် အမျိုးသမီးတပ်ခွဲ ကျောင်းဆင်းပွဲကို ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း နောက်တစ်နေ့၌ ဟံသာဝတီသတင်းစာတွင် သတင်းဖော်ပြပါရှိသည် ။ အမျိုးသမီးတပ်ခွဲ သင်တန်းဆင်းပွဲကို ဗိုလ်ကြီးဒေါ်ကြင်စီက တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး သင်တန်းဆင်း အမျိုးသမီး စစ်သမီးပေါင်း ၁၈၈ ဦးရှိသည်ဆိုသည် ။ ယင်းအခမ်းအနားသို့ မြန်မာ့တပ်မတော် စစ်သေနာပတိကိုယ်စားတက်ရောက်ကာ ထူးချွန်သူစစ်သမီးများအား နာမည်ကောင်း လက်မှတ်ဆုများ ပေးအပ်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထား၏ ။
စံပြတပ်သူဆုကိုမတင်လှ ( မုဒုံ )ကလည်းကောင်း ၊ စစ်သည်တော် ကျင့်ဝတ်ထူးခြားစွာဖြေဆိုအောင်မြင်ဆုကို မတင်လှ ( မုဒုံ )ကလည်းကောင်း ၊ စည်းကမ်သေဝပ်ဆုကို မခင်ဆွေဝင်း ( မြင်းခြံ ) နှင့် သေနတ်ပစ်အတော်ဆုံးဆုကို မလှလှသိန်း ( ဗန်းမော် )တို့ကလည်းကောင်း အသီးသီး ရရှိခဲ့ကြသည် ။ အခမ်းအနားအပြီးတွင်း စစ်သမီးတပ်ခွဲ၌ ဒုဗိုလ် ဒေါ်လှဌေးက ဧည့်ပရိသတ်များအား လိုက်လံပြသခဲ့သည် ။ သင်တန်းဆင်း စစ်သူအမျိုးသမီးများအား တပ်မတော် ( ကြည်း ) အုပ်ချုပ်ရေးဘက်တွင် ၃၁ ဦး ၊ မေမြို့အချက်ပြ ဆက်သွယ်ရေးဘက်သို့ ၇၇ ဦး ၊ စစ်သူနာပြု ၇ ဦးနှင့် စစ်မှတမ်းရုံးသို့ ၇၃ ဦး တာဝန်ပေးအပ်သွားမည် ဖြစ်ပြီး သင်တန်းကာလမှာ ၁၇ ပတ် ကြာမြင့်ခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည် ။
ပထမဆုံးအကြိမ် လေထီးသင်တန်းကျောင်းဆင်းပွဲ (၁၄-၅-၁၉၅၇)
----------------------------------------------------

၁၉၅၇ ခုနှစ် ၊ မေလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးအကြိမ် လေထီးသင်တန်းဆင်းပွဲ အခမ်းအနားကို မှော်ဘီတပ်နယ်ရှိ မြန်မာ့တပ်မတော် ၁၀၆ လေထီးတပ်ရင်း၌ ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း နောက်တစ်နေ့ထုတ် သတင်းစာများ၌ သတင်းဖော်ပြပါရှိသည်။ ယင်းအခမ်းအနားသို့ မြန်မာ့တပ်မတော် စစ်သေနာပတိချုပ် ကိုယ်တိုင် တက်ရောက်ခဲ့ပြီး သင်တန်းဆင်း လေထီးတပ်သားများအား လေထီးတံဆိပ်များ ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခဲ့ကြောင်း သိရ၏။
လေထီးသင်တန်းဆင်းပွဲသို့ အဂင်လန် ၊ အမေရိကန် ၊ ဩစတြေးလျ ၊ ပြင်သစ် ၊ တရုတ် ၊ ယူဂိုဆလပ် ၊ အိန်ဒိယ ၊ ယိုးဒယား စစ်သံမှူးများနှင့် မြန်မာတပ်မတော်လေတပ်ဦးစီးချုပ် ၊ ရေတပ်ဦးစီးချုပ်တို့အပြင် ကြည်းတက်မတော်အရာရှိများပါ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ လေထီးဆင်းအတက်ပညာကို ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံခြားသို့ ဗိုလ်အကြပ်တပ်သားအချို့အား စေလွှတ်သင်ယူစေခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၅၆ ခုနှစ်မှစတင်ကာ အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြောင်း ၊ ယခုအခါ နိုင်ငံခြားသားများမပါဘဲ ကိုယ့်ဆရာနှင့်ကိုယ် သင်ပေးနိုင်အောင် အခြေအနေတွင် ရှိနေပြီ ဖြစ်ကြောင်း ၊ ပထမပတ် သင်တန်းဆင်းဦးရေမှာ တပ်သားတစ်ရာကျော်ရှိကြောင်း လေထီးတပ်ရင်း၏ ယာယီတပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်ကြီး မောင်မောင်လွင်က သတင်းစာဆရာများအား ပြောကြားခဲ့၏။
အာမန်စီရို အော်တီဂါ ဂျော်နာ ၏ နာမည်တွင် စပိန် နာမည်ပေး ဓလေ့ထုံးစံကို အသုံးပြုထားပြီး၊ Ortega မှာ ပထမ (သို့) ဖခင်ဘက်က မိသားစုနာမည်ဖြစ်ပြီး Gaona မှာ ဒုတိယ (သို့) မိခင်ဘက်က မိသားစုနာမည် ဖြစ်သည်။ အာမန်စီရို အော်တီဂါ ဂျော်နာ အား ၁၉၃၆ခု မတ် လ ၂၈ တွင် စပိန်နိုင်ငံ လီယွန်၊ ဘက်စ်ဒွန်ဂို ဒီ အာဘက်စ် (Busdongo de Arbas, León) မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး၊၎င်းသည် စပိန် ဖက်ရှင်လောက၏ စွန့်ဦးတီထွင်သူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဖေး (Forbes) မဂ္ဂဇင်း၏ အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အရ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် စပိန်နိုင်ငံ၏ အချမ်းသာဆုံး၊ ဥရောပတိုက်တွင် ဒုတိယ အချမ်းသာဆုံး နှင့် ကမ္ဘာ့တွင် ၉ ယောက်မြောက် အချမ်းသာဆုံး ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်။

သူသည် အင်ဒီတက်စ် အုပ်စု (Inditex Group) ကို ဇနီးဟောင်းဖြစ်သူ Rosalía Mera နှင့် အတူတွဲ၍ ထူထောင်ခဲ့ပြီး ၎င်းအုပ်စု၏ ဥက္ကဋ္ဌ လည်း ဖြစ်သည်။ ယခုလက်ရှိတွင် ဒုတိယဇနီးနှင့် အတူ A Coruña (Corunna) မြို့လယ်ရှိ မထင်မရှား တိုက်ခန်းတစ်ခုတွင် သိုသို သိပ်သိပ် နေထိုင်လျက်ရှိသည်။ 

အော်တီကာ Ortega သည် အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ်တွင် A Coruña မြို့သို့ ဖခင်ဖြစ်သူ မီးရထားဝန်ထမ်း၏ အလုပ်ကြောင့် ရောက်ရှိခဲ့သည်။ Galicia ဒေသရှိ A Coruña မြို့ပေါ်မှ အမျိုးမျိုးသော ရှပ်အင်္ကျီအရောင်းဆိုင်များတွင် တောက်တိုမယ်ရ အလုပ်များဖြင့် စတင်လုပ်ကိုင်နေရင်း မှ သူ၏အစွမ်းအစများကို ၁၉၇၂ တွင် Confecciones Goa တံဆိပ်ဖြင့် ရေချိုးခန်းသုံးဝတ်ရုံများထုတ်လုပ်သည့် လုပ်ငန်း ကို စတင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ တွင် Zara အမည်ရှိ အလွန်တရာ ရေပန်းစားသော ဖက်ရှင်ဆိုင်ခွဲများ ဖြစ်လာမည့် ပထမဆုံး ဖက်ရှင်စတိုးကို ဖွင့် လှစ်ခဲ့သည်။ ဝန်ထမ်းပေါင်း တစ်သောင်းလေးထောင်ကျော် ရှိပြီး၊ Zara, Massimo Dutti, Oysho, Zara Home, Kiddy's Class, Tempe, Stradivarius, Pull and Bear/Often and Bershka စသည့် အမှတ်တံဆိပ်များ ပါဝင်သော Inditex group (Industrias de Diseño Textil Sociedad Anónima) ၏ ရှယ်ယာ ၅၉.၂၉ % ကို ပိုင်ဆိုင်နေပြီ ဖြစ်သည်။

Ortega သည် အလွန်လျှို့ဝှက်စွာ နေလေ့ရှိပြီး Inditex ၏ Website တွင် တင်ထားသော ဓာတ်ပုံတစ်ပုံ မှ လွဲ၍ ထင်ရှားသော သူ၏ ဓာတ်ပုံများ မရှိပေ။ သူသည် လည်စည်း ဝတ်ဆင်ရန် ငြင်းပယ်လေ့ရှိပြီး၊ ဂျင်းအပြာနှင့် တီရှပ်များကိုသာ ကြိုက်နှစ်သက်လေ့ရှိသည်။ Company ၏ ထုတ်လုပ်မှု ၏ အပိုင်း နှင့် ဒီဇိုင်း နည်းစနစ်ပိုင်း တို့တွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်ကွပ်ကဲလေ့ရှိသည်။

၂၀၀၁ ခုနှစ် အစုရှယ်ယာဈေးကွက်အတွက် သူ၏ Company ကို သက်ဝင်လှုပ်ရှားနေစေရန် လှုံ့ဆော်သည့် အနေဖြင့် ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် အများပြည်သူ ရှေ့သို့ ထွက်လာခဲ့ရာ စပိန်နိုင်ငံ၏ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ သတင်းများတွင် ခေါင်းစီးသတင်းအဖြစ် ဖော်ပြခံခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း Interview တစ်ခုကိုပင် လက်မခံခဲ့ဘဲ Amancio Ortega; DE CERO A ZARA (From Zero to Zara) ကဲ့သို့သော စာအုပ်များ ထုတ်ဝေခြင်းတို့ကို သူ၏ အတွင်းရေးမှူးကသာ ဦးစီးဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**ပထဝီခဏနသိက္ခာပုဒ်**သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းတော်များ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရန် ပညတ်တော်မူခဲ့သည့် သုဒ္ဓပါစိတ်အာပတ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

သမိုင်း
-------

မြတ်စွာဘုရားသည် အာဠဝီပြည်၊ အဂ္ဂဝါစေတီတွင် သီတင်းသုံး နေတော်မူ၏။ ထိုအခါ အာဠဝီပြည်သား ရဟန်းတို့သည် မြေကို မိမိကိုယ်တိုင်လည်း ဆွ၏၊ သူတစ်ပါးကိုလည်း ဆွစေကုန်၏။

ထိုအခါ လူတို့သည် ထိုရဟန်းတို့အား "အဘယ်ကြောင့် မြေကို ဆွကုန်ဘိသနည်း" ဟု ကဲ့ရဲ့ကြကုန်၏။ ထိုသို့ လူတို့က ကဲ့ရဲ့ကြသည်ကို ရဟန်းတို့သည် သိကုန်၏။ ထိုအခါ အလိုနည်းသော ရဟန်းတို့သည် ထိုအာဠဝီပြည်သား ရဟန်းတို့ကို ကဲ့ရဲ့ကုန်၏။ 

ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုရဟန်းတို့အား "မြေကြီးကို ကိုယ်တိုင် ဆွသည်၊ သူတစ်ပါးကို ဆွရန် စေခိုင်းသည် မှာ မှန်ပါသလော" ဟု မေး၏။ ထိုရဟန်းတို့လည်း "ဟုတ်မှန်ပါသည်" ဟု ဖြေ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် "အဘယ်ကြောင့် မြေကြီးကို ဆွကုန်ဘိသနည်း၊ လူတို့သည် မြေကြီး၌ အသက်ရှိသည်ဟု ထင်မှန်ကြသည် ဖြစ်၏" ဟု အစရှိသဖြင့် ကဲ့ရဲ့တော်မူကာ အောက်ပါသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူ၏။

သိက္ခာပုဒ်
----------

"အကြင်ရဟန်းသည် မြေကြီးကို တူးမူလည်း တူးငြားအံ့၊ တူးစေမူလည်း တူးစေငြားအံ့၊ (ထိုရဟန်းအား) ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏" ဟု မိန့်တော်မူ၏။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  *ဝိနည်းပိဋက − ပါရာဇိကဏ်ပါဠိတော်မြန်မာပြန်၊ မုသာဝါဒဝဂ်*။
မြန်မာနိုင်ငံ စာဆိုတော်နေ့ အခမ်းအနားကို ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ဂျပန်ခေတ်ကာလ ၁၉၄၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက် (၁၃၀၆ ခုနှစ်၊ နတ်တော်လဆန်း ၁ ရက်) နေ့ ညနေပိုင်းတွင် ကန်တော်ကြီးစောင်းရှိ မြိုင်ပြဇာတ်ရုံ၌ စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ ယင်းအခမ်းအနားတွင် စာပေပညာရှင်များ ၊ ဝါသနာရှင်များနှင့် ပရိသတ်များ အစုံအညီ တက်ရောက်ခဲ့ကြပြီး၊ ရှေးစာဆိုတော်တို့၏ စာများထဲမှ ကောက်နုတ်ချက်များကို ရွတ်ဖတ်ပူဇော်ခဲ့ကြသည်။ ဆရာဦးသုခက ဦးပုည၏ ဝိဇယပြဇာတ်မှ စာသားအချို့ကို ထုတ်နုတ်ရွက်ဆိုခဲ့၏။
စာဆိုတော်နေ့အဖြစ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်းမှာ (၄-၅-၁၉၄၄) တွင် ကွမ်းခြံကုန်းမြို့ အာရှလူငယ် အစည်းအရုံးဌာန၌ ဦးပုညနေ့ ကျင်းပရာမှ စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အဂင်လန်နိုင်ငံတွင် ရှိတ်စပီးယားပွဲတော် ကျင်းပသကဲ့သို့ မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း စလေဦးပုညကို ဂုဏ်ပြုသည့်အနေဖြင့် ဦးပုညနေ့ ကျင်းပခဲ့ကြသည်။ ဦးပုညနေ့ကျင်းပပြီး လေးရက်အကြာ ၈-၅-၁၉၄၄ တွင် ဦးဝိစာရလမ်း ၊ နဝရတ်ရိပ်သာ ဝင်းအတွင်းရှိပညာ ၊ ကျန်းမာနှင့် စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး ဦးလှမင်းရုံးခန်းတွင် စာဆိုတော်နေ့ဟူ၍ ကျင်းပရန် အစည်းအဝေးတစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့ကြ၏။ ယင်းအစည်းအဝေးတွင် ဆရာကြီး ဦးဖေမောင်တင် အပါအဝင် ၁၁ ဦးတက်ရောက်ခဲ့ကြ၏။
အစည်းအဝေးမှ စာဆိုတော်နေ့အဖြစ် ရက်တစ်ရက်ကို သတ်မှတ်ကြရန် ဆုံးဖြတ်ကြရာ၌ ဂျာနယ်ကျော် ဦးချစ်မောင်က ရှေးမြန်မာမင်းများလက်ထက်က နတ်တော်လတွင် မြန်မာဘုရင်များ ဘွဲ့ထူးဂုဏ်ထူးများ ပေးအပ်ကြမြဲဖြစ်ရာ နတ်တော်လအတွင်း နေ့တစ်နေ့ကို သတ်မှတ်ရန်တင်ပြ ဆွေးနွေးခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် နတ်တော်လဆန်း ၁ ရက်နေ့ကို စာဆိုတော်နေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ကာ နှစ်စဉ်ကျင်းပကြရန် သဘောတူညီခဲ့ကြ၏။
ဆင်ဖြူမရှင် အုတ်ဂူပြာသာဒ်
-------------------------

ဆင်ဖြူမရှင်မိဖုရားကြီး၏ ဆွေတော်မျိုးတော်များက တည်ဆောက်ခဲ့သည်။

### တည်နေရာ

မြနန်းစံကျော်ရွှေနန်းတော်ကြီး၏ အရှေ့မြောက်ဘက်၊ အတွင်းမြို့ရိုးအတွင်း ရတနာပုံနန်းမြို့၊ အောင်မြေသာစံမြို့နယ်၊ မန္တလေးမြိုတွင် တည်ရှိသည်။ 
အရှေ့ဘက်တွင် သစ်တပ်၊ အတွင်းမြို့ရိုးနှင့် အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်စခန်းရုံး၊ အနောက်ဘက်တွင် မြနန်းစံကျော်ရွှေနန်းတော်ကြီး၊ တောင်ဘက်တွင် မင်းတုန်မင်းကြီး အုတ်ဂူပြာသာဒ်နှင့် ပုဂံမင်းမယ်တော်ပြာသာဒ်၊ မြောက်ဘက်တွင် လောင်းရှည်မိဖုရားပြာသာဒ် နှင့် ဒင်္ဂါးစက်ရုံတို့ ရှိသည်။

### ခေတ်ကာလ

ရတနာပုံခေတ်နောက်ပိုင်းလက်ရာဖြစ်သည်။

### ထူးခြားချက်

သီပေါမင်း၏ အဂ္ဂမဟေသီမိဖုရားခေါင်ကြီး စုဖုရားလတ်၏ မယ်တော်အုတ်ဂူဖြစ်သည်။ အုတ်ဂူပြာသာဒ်၏ အရှေ့မြေပြင်တွင် ကျောက်စာရှိသည်။

### သမိုင်းအကျဉ်း

ဆင်ဖြူမရှင်မိဖုရားသည် ဘကြီးတော်နှင့် မိဖုရားခေါင်ကြီးနန်းမတော်မယ်နုတို့၏ တစ်ဦးတည်းသော သမီးဖြစ်သည်။ မင်းတုန်းမင်း၏ ဒုတိယအဂ္ဂမဟေသီဖြစ်၍ သီပေါမင်း၏ ယောက္ခမတော်လည်းဖြစ်သည်။ စုဖုရားလတ်၏ မယ်တော်ဖြစ်ပြီး သမက်ဖြစ်သူ သီပေါမင်းနှင့် သမီးတော် စုဖုရားလတ်တို့ သက္ကရာဇ် ၁၂၄၇ ခုတွင် အိန္ဒိယသို့ ပါတော်မူသွားပြီးနောက် ၁၂၆၁ ခုတွင် ရန်ကုန်၊ စမ်းချောင်းအိမ်တော်​တွင် နတ်ပြည်စံလွန်တော်မူခဲ့ရာ ဆွေတော်မျိုးတော်များ၏ ဆန္ဒအရ ရတနာပုံနန်းမြို့သို့ သယ်ယူခဲ့၍ ဤနန်းတွင်း သင်္ချိုင်းတော်သို့ အလောင်းတော်ကို သင်္ဂြိုဟ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ လောင်းရှည်မိဖုရား၏ အုတ်ဂူနှင့် အနောက်ဘက်ကပ်လျက်တည်ရှိသည်။

### အမျိုးအစား

အုတ်အင်္ဂတေဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော ဘုံခုနစ်ဆင့် အုတ်ပြာသာဒ်ဖြစ်ပြီး အင်္ဂတေပန်းတော့လက်ရာဖြင့် အမွှမ်းပန်းများ တပ်ဆင်ထားသည်။ မြေပြင်မှ သုံးပေခန့်အမြင့်တွင် တည်ဆောက်ထားခြင်းဖြစ်သည်။

### လက်ရှိအခြေအနေ

မင်းတုန်းမင်းကြီး၏ မိဖုရားဖြစ်သည်နှင့်အညီ မင်းကြီးကဲ့သို့ မြေပြင်မှ သုံးပေခန့်အမြင့် အုတ်ခုံပေါ်တွင် ဘုံခုနစ်ဆင့်ပြာသာဒ်ကို တည်ထားသည်။ ပြာသာဒ်အတွင်း၌ ဆင်ဖြူမရှင်မိဖုရားကြီး၏ အရိုးအိုးထည့်သွင်း မြှုပ်နှံထားသည်။ အပေါ်ပိုင်းတွင် အင်္ဂတေပန်းတော့ဖြင့် အမွှမ်းပန်းများ တပ်ဆင်ထားသည်။ အုတ်ဂူပြာသာဒ် အရှေ့မြေပြင်တွင် မိဖုရားကြီးအကြောင်းကျောက်စာကို အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ နှစ်ဘာသာဖြင့် ရေးထိုးထားသည်။ အုတ်ဂူပြာသာဒ်ကို မင်းတုန်းမင်း အုတ်ဂူပြာသာဒ်၊ ပုဂံမင်းမယ်တော် ကျွန်းပြာသာဒ်တို့နှင့်အတူ အုတ်တံတိုင်း ခတ်ထားသည်။ ဝင်ပေါက်မှာ အနောက်ဘက်မျက်နှာတွင် တစ်ခုတည်းသာ ထားရှိသည်။

### ထိန်းသိမ်းမှု

ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ ရှေးဟောင်းသုတေသန၊ အမျိုးသားပြတိုက်နှင့် စာကြည့်တိုက်ဦးစီးဌာနက ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားသည်။

အကိုးအကား
---------

1. ↑  မန္တလေးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အအုံများမှတ်တမ်း၊ အမှတ် (၁)၊ ရှေးဟောင်းသုတေသန၊ အမျိုးသားပြတိုက်နှင့် စာကြည့်တိုက်ဦးစီးဌာန၊ ဒုကြိမ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၁။
ဆင်ဖြူရှင်အရေးတော်ပုံ
---------------------

မြန်မာသမိုင်း အမှတ်အသားတို့တွင် ဓညဝတီအရေးတော်ပုံ၊ ရာဇာဓိရာဇ်အရေးတော်ပုံ၊ ဟံသာဝတီဆင်ဖြူရှင်အရေးတော်ပုံ၊ အလောင်းမင်းတရားကြီးအရေးတော်ပုံ၊ ညောင်ရမ်းမင်းတရားအရေးတော်ပုံဟူ၍၊ အရေးတော်ပုံ ငါးစောင် 
ထင်ရှားခဲ့လေသည်။ ထိုအရေးတော်ပုံတို့မှာ ရခိုင်၊ မွန်၊ မြန်မာ 
ရှေးမင်းတို့သည် မိမိတို့၏ နိုင်ငံတော်ကို စည်းလုံးညီညွှတ် 
အောင် ကြိုးပမ်းသည့်အရေးတော်ပုံများ ဖြစ်သည်။ 

  

၁၉၂၃ ခုနှစ် သုဓမ္မဝတီတိုက်ထုတ် 'အရေးတော်ပုံ ၅ 
စောင်တွဲ'ကျမ်း၌ ဆင်ဖြူရှင် အရေးတော်ပုံကျမ်းကို သံတော် 
ဆင့် လက်ဝဲနော်ရထာ ရေးသားသည်ဟု ဖော်ပြပါရှိသည်။ 
သို့သော် ဦးကျော်ဒွန်း ပြုစုသော မြန်မာစာညွန့်ပေါင်းကျမ်း 
(တတိယတွဲ)၌မူကား၊ သံတော်ဆင့် လက်ဝဲနော်ရထာသည် 
အလောင်းမင်းတရားကြီး ၏ အရေးတော်ပုံကျမ်းကို ပြုစုသည် 
ဟုသာ ဆိုသည်၊ ဦးဖေမောင်တင်၏ မြန်မာစာပေ သမိုင်း၌ 
လည်း ပိဋကတ်သုံးပုံ စာတမ်းပုဒ်ရေ ၂ဝ၃၅ ၌ အလောင်းမင်း 
တရားကြီး၏ အရေးတော်ပုံကျမ်းကို သံတော်ဆင့် လက်ဝဲ 
နော်ရထာ စီရင်သည်ဟု ပါရှိကြောင်းကိုသာ ဖော်ပြထားသည်။ 
ဆင်ဖြူရှင် အရေးတော်ပုံကို မည်သူ စီရင်သည်ဟု မဖော်ပြ 
ထားချေ။

ဟံသာဝတီဆင်ဖြူရှင်သည် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ဘုရင့်နောင် 
ဟူ၍လည်း ကျော်ကြားသည်။ ပုဂံခေတ် ကျန်စစ်မင်းသည် 
မြန်မာနိုင်ငံတော် စည်းလုံးခိုင်မြဲရေးကို လုပ်ဆောင်ဘိသကဲ့သို့ 
တောင်ငူခေတ်တွင် ဆင်ဖြူရှင်မင်းတရားသည် တစ်မျိုးသားလုံး 
ကို စည်းလုံးစေ၍၊ မြန်မာနိုင်ငံတော်ကို ညီညွှတ်သော အင်အား 
တစ်ရပ်ဖြစ်စေအောင် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် 
၉၁၁ ခုနှစ်တွင် တစ်ပင်ရွှေထီး နတ်ရွာစံသောအခါ၊ ကျန်စစ်သားမင်းတည်ထောင်ခဲ့သော မွန်မြန်မာစည်းလုံးမှုသည် ထီးပြိုင် 
နန်းပြိုင်တို့ကြောင့် ပြိုကွဲအံ့သကဲ့သို့ ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ဆင် 
ဖြူရှင်သည် ရာမညတိုင်း ဒလမြို့ကို ကိုယ်တော်တိုင်ချီတက်၍၊ 
မွန်မြန်မာတို့ကို လိုက်လိုသ၍ခေါ်ငင်ပြီးလျှင်၊ တောင်ငူမြို့ကို 
လက်ရသိမ်းပိုက်၍၊ တစ်ပင်ရွှေထီး ထီးနန်းကို ဆက်ခံသည်။ 

ထို့နောက် ပြည်ကိုအောင်မြင်ပြီးသော်၊ မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း 
ဒေသတို့ကို စည်းရုံးတော်မူလေသည်။ ထို့နောက် ဟံသာဝတီ 
ပဲခူးကို ချီတက်၍၊ သမိန်ထောရာမကို အောင်မြင်လေသည်။
ထို့နောက်၌ကား ကစဉ့်ကလျားဖြစ်နေသော အင်းဝကို 
ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းပြီးသော်၊ ရှမ်းပြည်တစ်ခုလုံးကို သိမ်းသွင်း၍၊ 
ဇင်းမယ်ပြည်၊ ကသည်းပြည်၊ လင်းဇင်း၊ ယိုးဒယား၊ ငသည် 
ဝီပြည်၊ ခန္တီပြည်စသည်တို့ကို အောင်မြင်တော်မူလေသည်။ 
ဤသို့ တိုင်းပြည်နိုင်ငံကို တစ်လုံးတစ်စည်းတည်းဖြစ်အောင် 
လွန်ကဲသော ဥဿဟဖြင့် ဆင်ဖြူရှင်မင်းတရား ကြိုးပမ်းခဲ့ 
သည်တို့ကို ဆင်ဖြူရှင်အရေးတော်ပုံသည် မှတ်တမ်းတင်လေ 
သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)
မြန်မာဘာသာဖြင့် သင့်လျော်သော အမည်မရှိသေးသောကြောင့် ဤဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်ကို အခြားဘာသာစကား / စာဖြင့် ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်သည်။

The EFF's US$250,000 DES cracking machine
contained over 1,800 custom chips and could brute-force a DES key in a matter of days. The photograph shows a DES Cracker circuit board fitted on both sides with 64 Deep Crack chips.
ဝှက်စာရေးသည့် ပညာရပ်တွင် **brute-force attack** သည် တိုက်ခိုက်သူက မြောက်မြားစွာသော ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည့် စကားဝှက်များ၊ စကားစုများဖြင့် စကားဝှက်အမှန်ကို ရရှိအောင်တိုက်စစ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ တိုက်ခိုက်သူက ဖြစ်နိုင်ချေရှိသည့် စကားဝှက်များ၊ စကားစုများဖြင့် စကားဝှက်အမှန် မတွေ့မချင်း နည်းစနစ်တကျ တိုက်စစ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် တိုက်ခိုက်သူသည် စကားဝှက်ဖန်တီးသည့် လုပ်ဆောင်ချက်ကို အသုံးပြုပြီး စကားဝှက်များကို ဖန်တီးသည်။ ထို့နောက် ထိုစကားဝှက်များဖြင့် စကားဝှက်အမှန်ကို ခန့်မှန်းသည်။ ထိုနည်းလမ်းကို exhaustive key search ဟု သိကြသည်။

brute-force attack သည် cryptanalytic attack တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ဝှက်ထားသော အချက်အလက်များ (data) ကို ပြန်လည် ဖြည်နိုင်အောင် ပြုလုပ်သည်။

Brute-force attack ပြုလုပ်နိုင်သည့် ဆော့ဖ်ဝဲများ
------------------------------------------------

* [[Ai{{}}rcrack-ng]]
* Cain and Abel
* Crack
* DaveGrohl
* Hash Code cracker
* Hashcat
* John the Ripper
* L0phtCrack
* Ophcrack
* RainbowCrack

1. ↑  Paar 2010, p. 7.
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မြေကြီး ပေါ်၌ချ ထားသော ဇီးစေ့ခန့်မျှရှိသော မြေစိုင်ခဲ (၇)ခဲနှင့် မဟာပထဝီမြေကြီးကိုမှိုင်း စာ၍ သောတာပန်အရိယာသာဝက၏ ခုနစ်ဘဝစာမျှဒုက္ခနှင့် ကုန်ဆုံးပြီးသော ဒုက္ခတို့ကို နှိုင်းယှဉ်၍ သောတာပတ္တိမဂ်ဉာဏ် ဓမ္မစက္ခုရခြင်းအကျိုးကြီးမြတ်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မြေကြီးကို ဆီးစေ့ခန့်မှ မြေစိုင်ခဲလုံးပြု၍ "ဤသည်ကား ငါ၏အဖဖြစ်၏၊ ဤသည်ကား ငါ၏ အဖိုးဖြစ်၏ အစရှိသည်ဖြင့် တစ်ခုစီ တစ်ခုစီ ချထားရာ၏။ မြေကြီးသာကုန် သွားသော်လည်း ထိုသူ၏အဖအဆက်ဆက်သည် မကုန်နိုင်ပုံ၊ သံသရာ၏ ရှေ့အစွန်း မထင်ရှား နိုင်ပုံ၊ သံသရာရှည်လျားလှပုံကိုရှု၍ သင်္ခါရတရားအားလုံးတို့၌ နိဗ္ဗိဒါဉာဏ်, ဝိရာဂဉာဏ်, ဝိမုတ္တိဉာဏ်ဖြစ်အောင် အားထုတ်သင့်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၁၊၃၅၄။ သံ၊မြန်၊၁၊၃၃၉။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၂၀။ သံ၊ဋီ၊၂၊၁၂၈။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၂-အဘိသမယသံယုတ္တ၊ ပဉ္စမသုတ်။
2. ↑  -သံ၊၁၊၃၈၇-၈။ သံ၊မြန်၊၁၊၃၇၄-၅။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၄၅။ သံ၊ဋီ၊၂၊၁၅၀။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၄-အနမတဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-ပဌမဝဂ္ဂ၊ ဒုတိယသုတ်။
3. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**စပါးကို တောင်း၍စားမှု။** 

အမှုသည်—**ဘိက္ခုနီအများ၊**

စပါးတောင်း၍ ယူလာခြင်း
---------------------

သာဝတ္ထိမြို့၌ ဘိက္ခုနီတို့သည် ကောက်(စပါး)ပေါ်ချိန်၌ (ဉာတိ, ပဝါရိတတို့အထံ၌)စပါးကိုတောင်း၍ မြို့တွင်းသို့ (သူတို့၏ကျောင်းသို့)ယူလာကြကုန်၏၊ မြို့တံခါးပေါက်သို့ ရောက်သောအခါ အစောင့်တို့က(ဆန်ဆိုလျှင်ကိစ္စမရှိ) စပါးသွင်းယူလာသည့်အတွက် အခွန်ကောက်သည့် အနေအားဖြင့် ကျသင့်သောအဖို့(ဘာဂ)ကို ပေးရမည်ဟု ပြောဆိုနှောင့်ယှက်ပြီးမှ လွှတ်လိုက်ကြလေသည်၊ ကျောင်းသို့ ရောက်သောအခါ ထိုဖြစ်ခဲ့ပုံကို ပြောပြသဖြင့် "စပါးကိုတောင်းရကောင်းလား" ဟု အခြားဘိက္ခုနီတို့က ကဲ့ရဲ့ကြသောကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ယာ ပန ဘိက္ခုနီ အာမကဓညံ ဝိညတွာ ဝါ ဝိညာပေတွာ ဝါ ဘဇ္ဇိတွာ ဝါ ဘဇ္ဇာပေတွာ ဝါ ကောဋ္ဋေတွာ ဝါ ကောဋ္ဋာပေတွာ ဝါ ပစိတွာ ဝါ ပစာပေတွာ ဝါ ဘုဉ္ဇေယျ, ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

အကြင် ဘိက္ခုနီသည် စပါးစိမ်းကို (စပါးဟူသမျှကို ခြောက်သွေ့နေသော်လည်း စပါးစိမ်းဟု ခေါ်၏၊) ကိုယ်တိုင် တောင်းပြီးလျှင်, သို့မဟုတ် အတောင်းခိုင်းပြီးလျှင် ကိုယ်တိုင်(ပေါက် ပေါက်လှော်သလို) လှော်၍ဖြစ်စေ, သူတစ်ပါးကို အလှော်ခိုင်း၍ ဖြစ်စေ, ကိုယ်တိုင်ထောင်း၍ဖြစ်စေ, သူတစ်ပါးကို အထောင်းခိုင်း၍ ဖြစ်စေ, ကိုယ်တိုင်ချက်၍ ကြို၍ဖြစ်စေ, သူတစ်ပါးကို အချက်အကြိုခိုင်း၍ ဖြစ်စေ စားအံ့၊ ထိုဘိက္ခုနီမှာ ပါစိတ်အာပတ်သင့်၏။

မှတ်ချက်
--------

ရဟန်းယောက်ျားများကား စပါးကိုကိုင်လည်း မကိုင်ရ, လှူစေကာမူ အလှူမခံရ၊ ကိုင်လျှင် အလှူခံလျှင် ဒုက္ကဋ်အာပတ်သင့်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
အလိုက်သင့် လက်ချထားဟန် ဖြစ်သည်။ မခို့တရို့ ဟန်ဟုလည်း ခေါ်သင့်သည်။ 

လက်ကို ကိုယ်၏ ဘေးတွင် ခပ်ခွါခွါ ခပ်လျော့လျော့ ဆန့်ချထားသော မခို့တရို့ ပုံမျိုး ဖြစ်သည်း၊ လက်ဝါးကိုလည်း အတွင်းဘက်လှည့်ကာ ဘာမျှမကိုင်ထားပဲ အလိုက်သင့် ဖြန့်ချထားသော ပုံဟန်ဖြစ်သည်။ အမျိုးသမီး ရုပ်တု ဆင်းတုများတွင် အများဆုံး တွေ့ရပါသည်။ 

ပုံစံအားဖြင့် ပုဂံနန်းတွင်းသူ အပျိုတော်များ၏ ရုပ်ပုံများ၌ လောလဟတ္ထပုံကို တွေ့ရတတ်သည်။ (၃၇)မင်း နတ်ရုပ်ပုံများတွင်လည်း ဤ ဟန်ပန်မျိုးကို တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။ 

ပဲခူးမြို့၊ ကျိုက်ပွန်ဘုရားမှ ရပ်တော်မူ ရုပ်ပွားတော်များကို၎င်း, ပုဂံမြို့ အာနန္ဒာဘုရားတွင်းရှိ ဗုဒ္ဓဝင် ရုပ်ပွားတော်များအနက် မယ်တော်မာယာ ရပ်နေပုံနှင့် သိဒ္ဓတ္ထကုမာရ ရုပ်နေပုံများတွင် လောလဟတ္ထပုံကို တွေ့ရသည်။ 

သိင်္ဂါရရသ, သန္တရသများကို ပေါ်လွင်စေသည်။

သန္တုဋ္ဌီ စ မင်္ဂလာ, ဂါရဝ နိဝါတ မင်္ဂလာများကို ဖော်ဆောင် ရည်ညွှန်းသည်။ မေတ္တာပါရမီ စခန်းသို့ ညွှန်ပြထားပါသည်။ 

လောလဟတ္ထပုံများကို အနုပီယ ကိစ္စများ ဆောင်ရွက်ရာ၌၎င်း မေတ္တာဘာဝနာစီးဖြန်းသောအခါ အထောက်အကူဖြစ်ရန် ရည်သန်၍၎င်း သူတပါးအား မေတ္တာဓာတ် စေလွှတ်သောအခါ ၌၎င်း အောင်မြင်စေနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ထားကြလေသည်။ ပညာလောကတွင် သူတပါးကို စွဲမက်စေနိုင်သော သတ္တိထူးကို ရစေနိုင်သည့် မုဒြာဟတ္တပုံ ဖြစ်ကြောင်းဖြင့် မှတ်ချက်ရေးသားထားပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  LOLA HASTA

Icons in Bronze, p.27
2. 1 2  စဝ်ထွန်းမှတ်ဝင်း မဟာဝိဇ္ဇာ (ရန်ကုန်)၊ မဟာဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး (ဟားဗဒ်) အထက်တန်း သုတေသန ပညာရှင်ဘွဲ့ (ဟားဗဒ်) ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ သုတေသနနှင့် ကျမ်းပြုဌာနခွဲ သာသနာရေး ဦးစီးဌာန။ *မြန်မာ့ရိုးရာ ပဋိမာ သိပ္ပံပညာ*။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဤသုတ်ကို နှစ်ကန့် ကန့်ထားသည်။ ပထမအကန့်တွင် ဘုရားမြတ်စွာသည် နိဒါန်းအနေဖြင့် အာမိသဒါယာဒနှင့် ဓမ္မဒါယာဒ ဘိက္ခုနှစ်မျိုးအကြောင်းကို ရှင်းလင်းပြထားသည်။ အာမိသဒါယာဒဘိက္ခုဟူသည်ကား တရားကျင့်သုံးရန်အတွက် ဆွမ်းဘောဇဉ် စသည်တို့ကို ခုံမင်သောရဟန်း ဖြစ်သည်။ ရောင့်ရဲခြင်းနှင့် စိတ်တည်ငြိမ်ခြင်းသည် ကိလေသာအညစ်တရားတို့ကို သုတ်သင်ရှင်းလင်းပစ်နိုင်ခြင်းကြောင့် ဘုရားမြတ်စွာက ဓမ္မဒါယာဒဘိက္ခုကိုသာလျှင် ချီးကျူး၏။ ဒုတိယအကန့်တွင်၊ ရှင်သာရိပုတြာက ဆိတ်သုဉ်းရာအရပ်၌ တဦးတည်းနေကာ ဈာန်ကျင့်သုံးခြင်းကို သွန်သင်ညွှန်ကြားခဲ့၏။ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟတည်းဟူသော တရားတို့ကို ပယ်ရှားရန်နှင့် မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို ရှင်းလင်းခဲ့ရုံမက နိဗ္ဗာန်ရောက်ရာရောက်ကြောင်း ကျင့်စဉ်ကိုလည်း ဤသုတ်တွင် ဖော်ထုတ်ထားသည်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်ဝယ် သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် လာဘဂရုကရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ အာမိသဒါယာဒ မဖြစ်ကြရန် ဓမ္မဒါယာဒသာဖြစ်ကြရန်၊ အာမိသဒါယာဒရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဘုရားရှင်နှင့် ရဟန်းတို့ ကဲ့ရဲ့ဖွယ်ဖြစ်နိုင်ပုံ၊ ဓမ္မဒါယာဒရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဘုရားရှင်နှင့်ရဟန်းတို့ ချီးမွမ်းခံကြရပုံ၊ အာမိသဂရုကရဟန်းနှင့် ဓမ္မဂရုကရဟန်းတို့ ခြားနားကြပုံ၊ ဓမ္မဂရုကရဟန်းကိုသာ ချီးမွမ်းထိုက်ပုံကို ရဟန်းတို့အား မိန့်ကြားတော် မူပါသည်။

အရှင်သာရိပုတ္တရာက ဆက်လက်၍ ထေရ, နဝ, မဇ္ဈိမရဟန်းများ၏ ကဲ့ရဲ့ဖွယ်သုံးမျိုး၊ ချီးမွမ်းဖွယ်သုံးမျိုး၊ မဇ္ဈိမပဋိပဒါ၏ အကျိုး(၆)မျိုး၊ မဇ္ဈိမပဋိပဒါကို ကျင့်သုံးခြင်းကြောင့် လောဘအစရှိသော တရား(၁၆)ပါးကို ပယ်စွန့်နိုင်ပုံကို ဟောကြားတော်မူပါသည်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ အထူးမှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။

### ကိုးကား

1. ↑  ပါဠိစာပေသမိုင်း။ ဒေါ်အုန်း မဟာဝိဇ္ဇာ။ ဒုကြိမ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၉၈၁။ သာသနာရေးဦးစီးဌာန။ ရန်ကုန်။
2. ↑  -မ၊၁၊၁၅-၉။ မ၊မြန်၊၁၊၁၆-၂၁။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၁-၁၁၃။ မ၊ဋီ၊၁၊၁၈၀-၂၀၅။

-မဇ္ဈိမနိကာယ၊ မူလပဏ္ဏာသ၊ ၁-မူလပရိယာယဝဂ္ဂ၊ ဒုတိယသုတ်။
3. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**Baggy** သည် ၁၉၈၀ ခုနှစ်များနှောင်းပိုင်းနှင့် ၁၉၉၀ အစောပိုင်းတွင် လူကြိုက်များခဲ့သော rock ဂီတအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

အဖြစ်အပျက်သည် မက်ချက်စတာ ဂီတ၏ ကြီးမားသည့် လွှမ်းမိုးမှုခံခဲ့ရသည်။ Madchester တီးဝိုင်းအများစုသည် baggy နှင့် vice versa ဟုလည်းဖော်ပြခဲ့သည်။ Baggy သည် psychedelia နှင့် acid house လွှမ်းမိုးခဲ့သည် ဂီတပုံစံမျိုးဖြစ်ပြီး မကြာခဏာ funky drummer beat များလည်းပါဝင်သည်။ The mock Turties နှင့် The Soup Dragons ကဲ့သို့ တီးဝိုင်းများသည် သူတို့၏အသံများကို တီထွင်ဆန်းသစ်လာကြသည်။ သီချင်းရေးသည့် ပုံစံများ ကူးယူလာကြသည်ဟု ရေးပန်းစားနေသော baggy တီးဝိုင်းများကို စွပ်စွဲလာကြသည်။ indie နှင့် vice versa ကြားထဲမှ ကူးယူလာကြသည်ဟု ဆိုသည်။ Pop ဂီတထဲမှ indie dance ခေတ်မှ တီးဝိုင်းများကို အဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့ခွဲနိုင်သည်။ တစ်မျိုးမှာ baggy နှင့် နောက်တစ်ခု indie dance ဖြစ်သည်။ The Shamen သည် psychedelic indie rock တီးဝိုင်းဖြစ်
လာပြီး အစောပိုင်း shoegaze တီးဝိုင်းများ၏လက္ခဏာများကို မျှဝေလာကြသည်။ သို့သော် သူတို့၏ပုံစံသည် technoမှ အစိတ်အပိုင်းများကို အာရုံမစူးစိုက်ခင် psychedelic indie rock နှင့် acid house တို့ကြားထဲတွင် ဖွဲ့စည်းထားသည်။

အဝတ်အစား
--------

ဂီတနှင့်ယှဉ်လျက် ဝတ်ဆင်ပုံများလည်း ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။Madchester တီးဝိုင်းများ၌ ဘောလုံးဝါသနာအိုးများရှိခဲ့သည်။ တီးဝိုင်းအများစုသည် ဘောလုံးသမားအင်္ကျီများကို ဝတ်ဆင်ခဲ့သည်။

အမွေဆက်ခံသူ
-----------

အဖြစ်အပျက်သည် လူကြိုက်များမှုနည်းလာပြီးနောက် တချို့ baggy တီးဝိုင်းများ ပျောက်ကွယ်ခဲ့သည်။ indie rock နှင့် Britpop တီးဝိုင်းများသည်လည်းပါဝင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉၉၀ တစ်လျှောက် လူကြိုက်များမှု ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ The Charlatand သည် ကောင်းသော ex-baggy တီးဝိုင်းဥပမာဖြစ်သည်။ သူတို့၏ ကျော်ကြားမှုများ ဆက်လက်ကျန်ရှိခဲ့သည်။ Baggy ပုံစံသည် grunge နှင့် Britpop အမျိုးအစားများကြောင့် တိမ်မြုပ်လာခဲ့သည်။ ဤပုံစံသည် indie arena မှ ပျက်ကွက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ခုနှစ် Manchester တီးဝိုင်း Waterfall သည် သူတို့၏ရှင်သန်နေသောအသံများနှင့်အတူ record company များစိတ်ဝင်စားမှု လျော့နည်းလာခဲ့သည်။

အတိတ်မှ baggy Madchester အသံများသည် အခြားတီးဝိုင်းများနှင့်အတူ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ Kasabian, Reverend and the Markers, The Ruling Class, Sulk, The Bavarian Druglords နှင့် Working for a nuclear Free City သည်အစရှိ်သော တီးဝိုင်းများသည် အမျိုးမျိုးသောပုံစံများမှ ပုံစံကို ယူဆောင်လာခဲ့သည်။ The Stone Roses နှင့် Madchester Sound များနှင့် နှိုင်းယှဉ်၍ ရှာဖွေစုဆောင်းလာခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Madchester။ *allmusic*။  2012-04-21 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Malik၊ Kenan။ "All mouth and trousers - the rise of Joe Bloggs"၊ *The Independent*၊ 19 June 1994။ 12 May 2010 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 5 November 2012။
မြန်မာဘာသာဖြင့် သင့်လျော်သော အမည်မရှိသေးသောကြောင့် ဤဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်ကို အခြားဘာသာစကား / စာဖြင့် ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်သည်။

Binary digit ကို အတိုကောက်ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ စက်တစ်လုံးပေါ်မှ အသေးငယ်ဆုံး သတင်းအချက်အလက်ယူနစ် ဖြစ်သည်။ ရှေ့ဆောင် စာရင်းအင်းပညာရှင် **Claude Shannon** က ဤဝါဟာရကို 1946 ခုနှစ်တွင် စတင်သုံးစွဲခဲ့သည်။ ဆားကစ်ပတ်လမ်း တစ်ခုပေါ်တွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား တစ်ခု ဖြတ်စီးခြင်း မစီးခြင်းကို သတ်မှတ်သည်။ အကယ်၍ ဆားကစ်တစ်ခုပေါ် လျှပ်စစ်ဖြတ်စီးလျှင် Bit ၏ တန်ဖိုးသည် ၁ ဖြစ်ပြီး လျှပ်စစ်ဖြတ်စီးမှုမရှိလျှင် Bit ၏ တန်ဖိုးသည် ၀ ဖြစ်နေသည်။ တစ်ခုတည်းသော Bit သည် ၀ သို့မဟုတ် ၁ ဆိုသည့် တန်ဖိုးနှစ်ခုအနက် တစ်ခုကိုသာ ဆောင်ထားနိုင်သည်။ ဆက်တိုက်လာသည့် Bit များကို ပို၍ ကြီးမားသည့် ယူနစ်များအဖြစ် ပေါင်းစပ်ပေးခြင်းဖြင့် ပို၍အဓိပ္ပာယ်ပြည့်၀သော သတင်းအချက်အလက်များကို ရရှိသည် ဥပမာအားဖြင့် Byte တစ်ခုကို ဆက်တိုက်လာသည့် Bit ရှစ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။

တစ်ခါတရံတွင် ကွန်ပျူတာများကို တစ်ကြိမ်လျှင် ၎င်းတို့ တွက်ချက်မှုပြုလုပ်နိုင်သည့် Bit အရေအတွက်ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ Address များအား ကိုယ်စားပြုရန် ၎င်းတို့အသုံးပြုသည့် Bit အရေအတွက်ဖြင့်ဖြစ်စေ အဆင့်အတန်းသတ်မှတ်သည်။ ဤတန်ဖိုးနှစ်ခုမှာ အမြဲတမ်းတူညီခြင်းမရှိသည့်အတွက် နားလည်မှုရှုပ်ထွေးသွားတတ်ကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ကွန်ပျူတာတစ်လုံးအား 32 bit စက်တစ်လုံးအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းသည် ယင်း၏ Data register မှာ 32 bits ကျယ်ဝန်းသည် သို့မဟုတ် စက်သည် မှတ်ဉာဏ်ထဲမှ Address တစ်ခုစီကို ရှာဖွေသတ်မှတ်ရာတွင် 32 bits အသုံးပြုသည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ပို၍အရွယ်ကြီးသည့် Data register များက Computer အား ပို၍ မြန်ဆန်စေသကဲ့သို့ Address များအတွက် Bits ပိုမိုသုံးစွဲခြင်းဖြင့် စက်တစ်လုံးသည် ပိုမိုကြီးမားသည့် ပရိုဂရမ်များကို အထောက်အကူပြုနိုင်သည်။

Graphic များကို မကြာခဏဆိုသကဲ့သို့ dot တစ်ခုချင်းအား ကိုယ်စားပြုရန် အသုံးပြုသည့် Bit အရေအတွက်ဖြင့်လည်း ဖော်ပြတတ်သည်။ 1-bit ပုံရိပ်တစ်ခုသည် Monochrome ဖြစ်သည်။ 8-bit ပုံရိပ်တစ်ခုသည် 256 color သို့မဟုတ် Grayscale များကို အထောက်အကူပြုသည်။ 24 သို့မဟုတ် 32 bit ဂရပ်ဖစ်များသည် True color ကို အထောက်အကူပြုသည်။
**ကာ** တို့သည် ရှေးမြန်မာတို့၏ စစ်လက်နက် ကရိယာများ ဖြစ်လေသည်။ 

ကာကို မြန်မာမင်းအုပ်ချုပ်ပုံစာတမ်း စတုတ္ထပိုင်း၊ ၇၉ တွင် အောက်ပါအတိုင်း ရေးထားသည်။
'ကာမှူးဟူသည်ကား ကာလက်နက်ကိုကိုင်ရသော အမှုထမ်း 
အစုသားတို့၏ အကြီးအကဲကို ဆိုလိုသည်။ ကာ လက်နက်ဆို 
သည်ကား သားရေကို အချင်းနှစ်မိုက်ရှိအောင် ဝိုင်းဝိုင်းခုံးခုံး 
လုပ်၍ သစ္စေးသားရိုး ကိုင်ပြီးလျှင် အနီနှစ်စု၊ ရွှေတစ်စု ခြယ် 
ထားသော လက်နက်ကိုဆိုလိုသည်။ ထိုလက်နက်မှာလည်း မြား 
နှင့်ခဲလုံး လှံလျင်များကို ကာကွယ်ရန် အသုံးပြုသည်။ ကာကို 
သိုင်းကသကဲ့သို့ က၍ခုခံသော အတတ်တစ်မျိုးရှိသည်။ ထို 
အတတ်မျိုးကို ရှေးအခါက ရှင်ဘုရင်များသည် ကိုယ်တိုင်တတ် 
သည်။ ကာချင်းဟူ၍ သီးခြားရှိသည်။

သို့ရာတွင် ဆရာယုဒသန်နှင့် ဒေါက်တာဦးလင်းတို့ကမူ 
ကာဆိုသည်မှာ ဒိုင်း၊ လွှား စသည်တို့ကိုခြုံ၍ ခေါ်သောအမည်၊ 
ပုံသဏ္ဌာန် အသီးအခြားမရှိဟု ဆိုလေသည်။ ထို့ပြင် ကျောက် 
တော်ကြီး ထွက်တော်မူခန်း ပုရပိုက်တွင် လေးထောင့်ပုံနှင့် 
သက္ကဒါန်ပုံနှစ်မျိုးကို ရွှေလွှား၊ ရွှေကာဟု ကမ္ပည်းထိုးထား 
လျက်ရှိ၏။

ကာဟူသည်မှာ လှံဖြင့်ထိုးလျှင်လည်း ကာဖြင့်ခံရသည်။ 
လှံတွင်မျှမက မြားဖြင့်ပစ်လျှင်လည်း ကာဖြင့်ခံရသည်။ ခဲလုံး 
ဖြင့် ပေါက်လျှင်လည်း ကာဖြင့်ခံရသည်။ ဓားဖြင့် ခုတ်လျှင် 
လည်း ကာဖြင့်ခံရသည်။ ဤသို့ ထိုးပစ်ခုတ်ထစ်သော 
လက်နက်တို့ဘေးမှ ကာကွယ်ရသဖြင့်လည်း ထိုပစ္စည်းကို ကာ 
ဟူ၍ခေါ်ခဲ့ကြဟန် တူလေသည်။

ကာအတတ်ကား ယောက်ျားကောင်းတို့၏ အတတ်ဖြစ် 
သည်။ မင်းညီမင်းသားဟူက ကာအတတ်ကို သင်ကြား 
တတ်မြောက်ကြသည်။ တောင်သူလယ်သမား ဆင်းရဲသား 
တို့သည်လည်း လွှား၊ ကာ အတတ်ကို ကျွမ်းကျင်လိမ်မာစွာ 
တတ်မြောက်ပါမူ၊ တော်ကောက်ခံရပေသည်။ ကြီးပွားထွန်းကား 
နိုင်ပေသည်။ ပထမ မင်းခေါင်ကြီးသည် မင်းအဖြစ်သို့ ရောက် 
သောအခါ လွှား ကာ တတ်သူတို့ကို ရွေးကောက်၍၊ သား 
တော် ပြည်စားသီဟသူကို ပေးတော်မူလေ့ရှိကြောင်းနှင့် မဏိ 
ရတနာပုံကျမ်းတွင် တွေ့ရလေသည်။

  

ဒုတိယ မင်းခေါင်လက်တက်သို့ ရောက်သောအခါ၊ 
သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရသည်လည်း မင်းညီမင်းသား ယောက်ျား 
ပီသသူများ လွှား၊ ကာ အတတ် တတ်ကြရပုံကို ကိုးခန်းပျို့ 
တွင်၎င်း၊ သံဝရပျို့တွင်၎င်း၊ တံတားဦးတည် မော်ကွန်းတွင် 
၎င်း၊ ဖွဲ့ဆိုတော်မူခဲ့ပေသည်။

လွှား၊ ကာ အတတ်ကို ရှေးအခါက များစွာ အရေးပေးခဲ့ 
လေသည်။ လွှား၊ ကာ အတတ်ကို ကောင်းစွာတတ်ကျွမ်း၍၊ 
လွှားရေး၊ ကာရေး အပြကောင်းသူတို့ကို လူအများက ဝိုင်းဝန်း 
အားကျကြသည်။ ခြီးမွမ်းမြှောက်စားကြသည်။ ရိုသေကြောက်ရွံ့ 
ကြသည်။ သရက်မင်းဆက်တွင် ဆင်ဖြူရှင် သီဟသူသည် 
ကာက အလွန်ကောင်းသည်ဟု ကျော်စောလေသည်။

ဒိုင်း၊ လွှား၊ ကာတို့မှာ တဘက်ရန်သူ၏ ဓားချက် လှံချက် 
မြားချက်တို့ကို ကာကွယ်ရုံအတွက်သာမက စစ်ပွဲ၌ စစ်ဆင်များ 
ကို ခြောက်လှန့်ရန်အတွက်လည်း အသုံးပြုသေးသည်။ ယင်း 
ကြောင့်လည်း ဒိုင်း၊ လွှား၊ ကာစွဲ သူရဲတို့သည် ဆင်တော်၏ 
ဝဲယာ ရှေ့နောက်မှ ခြံရံ၍ လိုက်ပါကြရခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်း 
ဒိုင်း၊ လွှား၊ ကာတို့ကိုလည်း ဝင်းတော် လေးမျက်နှာသားတို့ 
သာ အမြဲတမ်း ကိုင်ဆောင်ကြသည်ကို ရာဇဝင်များ၌ တွေ့ရ 
ပြီးလျှင်၊ တပင်ရွှေထီး နှင့် ဘုရင့်နောင်တို့လက်ထက် စစ်ပွဲကြီး 
များတွင် များစွာထည့်သွင်းအသုံးပြုခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရပေသည်။ 

ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင်ကား ဘုရင့်နောင်တို့ခေတ်မှာလောက် 
စစ်ဘက်အသုံးတွင် များများစားစား မတွေ့ရတော့ဘဲ မင်းခမ်း 
မင်းနားများတွင်သာ ဒိုင်း၊ လွှား၊ ကာကိုင်တို့ကို စီစဉ်နေရာချ 
ထားပေတော့သည်။

ဒိုင်း၊ လွှား၊ ကာတို့ကို သားရေဖြင့် ပြုလုပ်သောကြောင့်၊ 
အစာငတ်မွတ်သောအခါ၊ ချက်ပြုတ်စားကြရသည်ကိုလည်း 
မဏိရတနာပုံကျမ်းတွင် 'ဘုရင်မင်းခေါင် သားတော်မင်းရဲ 
ကျော်စွာ မြို့ကိုဝန်းရံသောကြောင့် ငတ်မွတ်လှသဖြင့် ကာ 
လွှား မောက်တို့တို့ကို ချက်ပြုတ်၍ စားရချေသည်။'ဟူ၍ 
တွေ့ရလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)
**ကျွန်းဆွယ်** (အင်္ဂလိပ်: Peninsula) (လက်တင်စကားလုံးမှ ဆင်းသတ်လာပီး paene က "almost" ဟုအဓိပ္ပာယ်ရပြီး insula ကတော့ "island(ကျွန်း)" ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကျွန်းဆွယ်ဆိုသည်မှာ ကုန်းမြေ၏ တစိတ်တပိုင်းဖြစ်ပြီး ဘေးမျက်နှာပြင်သုံးဖက်၌ ရေများဝန်းရံထားပြီး ကျန်တဖက်မှာ ကုန်းမြေနှင့် ဆက်စပ်တည်ရှိနေသည်။ ကမ္ဘာ့ အကြီးဆုံးကျွန်းဆွယ်မှာ အာရေဗျကျွန်းဆွယ် (Arabian Peninsula) ဟုခေါ်ပြီး ၁ မီလီယံစတုရန်းမိုင်ကျော် ကျယ်ဝန်းပြီး ယီမင်နိုင်ငံ၊ အိုမန်နိုင်ငံ၊ကာတာနိုင်ငံ၊ ဘာရိန်းနိုင်ငံ၊ ကူဝိတ်နိုင်ငံ၊ ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ၊ အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ နှင့် ဂျော်ဒန်နိုင်ငံနှင့်အီရတ်နိုင်ငံ၏ တစ်စိတ်တပိုင်းတည်ရှိသည်။ အာရှတိုက်၏ အရေးပါသောကျွန်းဆွယ်မှာ ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်နှင့် အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်းဆွယ်တို့ဖြစ်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် အင်ဒိုချိုင်နားကျွန်းဆွယ်ပေါ်တွင်တည်ရှိသည်။

အာဖရိကတိုက်
-----------

ဥရောပတိုက်
----------

အာရှတိုက်
---------

အရှေ့တောင်အာရှ
--------------

* အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်းဆွယ်

### အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ

* အရှေ့ကျွန်းဆွယ်၊ဆူလာဝီဆီကျွန်း
* အရှေ့တောင်ကျွန်းဆွယ်၊ ဆူလာဝီဆီကျွန်း
* တောင်ကျွန်းဆွယ်၊ဆူလာဝီဆီကျွန်း
* မိနာဟာ့ဆကျွန်းဆွယ်၊ဆူလာဝီဆီကျွန်း(Minahassa Peninsula)

### မလေးရှားနိုင်ငံ

* မလေး ကျွန်းဆွယ်
* ပီတက်စ်ကျွန်းဆွယ်၊ ပီတက်စ်မြို့
* ဆမ်ပိုအာရ်နာကျွန်းဆွယ်

### ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ

* ဘာထ်တာအန်းကျွန်းဆွယ်(Bataan Peninsula)၊ လူဇွန်ကျွန်း(Luzon Island)
* ဘီကိုးလ်ကျွန်းဆွယ်(Bicol Peninsula)၊ လူဇွန်ကျွန်း
* ဘွန်ဒေါ့စ်ကျွန်းဆွယ်(Bondoc Peninsula)၊ လူဇွန်ကျွန်း
* ကာရာမိုအန်းကျွန်းဆွယ်(Caramoan Peninsula)၊ ဘီကိုးလ်ဒေသကြီး
* ကာဗိုက်ကျွန်းဆွယ်(Cavite Peninsula)
* ရီဒွန်ဒိုကျွန်းဆွယ်(Redondo Peninsula)၊ လူဇွန်ကျွန်း
* ဆန်အီဒီဖန်ဆိုကျွန်းဆွယ်(San Ildefonso Peninsula)၊ လူဇွန်ကျွန်း
* ဇန်ဘိုအန်ဂါကျွန်းဆွယ်(Zamboanga Peninsula)၊ မင်ဒါနာအိုကျွန်း(Mindanao Island)

### ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ

* ကာမာရ်ဥကျွန်းဆွယ်(Cà Mau Peninsula)
* ဘလန်းအမ်ကျွန်းဆွယ်(Ba Làng An Peninsula)

မြောက်အမေရိက
------------

တောင်အမေရိက
-----------

အန္တာတိက
--------

ကိုးကား
-------

1.Britannica:Planet Earth:Discover and understand our world's natural wonders.

2.Charles F. Keyes:The Golden Peninsula: Culture and Adaptation in Mainland Southeast Asia
**ချမ်းမြငြိမ်း** (၁၉၈၇-) သည် **ချမ်းချမ်း** အမည်ဖြင့် ကျော်ကြားသည့် မြန်မာ အဆိုတော်နှင့် သရုပ်ပြမယ် ဖြစ်သည်။

ဂီတ လှုပ်ရှားမှု
----------------

မြဝတီ ရုပ်သံမှ ကျင်းပသည့် သံစဉ်များနဲ့ကမ္ဘာ (Melody World) အဆိုပြိုင်ပွဲတွင် နှစ်သိမ့်ဆု (ပထမ) ရခဲ့သည်။ ချမ်းချမ်း၏ ပြိုင်ပွဲဝင်သီချင်း "*သီချင်းလက်ဆောင်*" မှာ "*၂၀၀၇ ခုနှစ် သံစဉ်များနဲ့ကမ္ဘာ၏ အကောင်းဆုံးတေးများ*" စာရင်းဝင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုသီချင်းသည် အဆိုပြိုင်ပွဲ၌ ပထမ မရသော်လည်း ပရိသတ်ရစေသည့် ပွဲဦးထွက်သီချင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။

ပြိုင်ပွဲပြီးသည့်နောက် မကြာမီပင် ပထမဆုံးတေးစီးရီး "*တကယ်ဆိုရင် အချစ်ပဲလိုတယ်*" ထွက်လာသည်။ ထိုခွေမှာ ၂၀၁၀ ခုတွင် ချီးမြှင့်သည့် "*စီးတီးအက်ဖမ် အရောင်းရဆုံး အမျိုးသမီးတေးစီးရီးဆု*" ရသည်။ ထိုနှစ်၏ "*အကျော်ကြားဆုံး အမျိုးသမီးအဆိုရှင်ဆု*" လည်း ချမ်းချမ်းက ရသည်။

ပုဂ္ဂိုလ်ရေးရာ
--------------

၂၀၁၃ ခုတွင် ဘုဏ်းသိုက်နှင့် လက်ထပ်ရာ သမီးတစ်ယောက် ရသည်။ ၂၀၁၇ ခုတွင် ကွာရှင်းကြသည်။

တေးစီးရီးများ
-------------

| ခေါင်းစဉ် | ထုတ်ဝေနှစ် | ထုတ်ဝေသူ | မှတ်ချက် |
| --- | --- | --- | --- |
| *တကယ်ဆိုရင် အချစ်ပဲလိုတယ်* | ၂၀၁၀ |  |  |
| *သိပ်ချစ်တယ် အရမ်းမုန်းတယ်* | ၂၀၁၂ |  |  |
| *အိပ်မက်* | ၂၀၁၄ |  |  |
| *သို့ ... ချစ်နေတုန်းပဲ* | ၂၀၁၇ |  |  |

### **သိပ်ချစ်တယ် အရမ်းမုန်းတယ်** (တေးစီးရီး)

**သိပ်ချစ်တယ် အရမ်းမုန်းတယ်** သည် အဆိုတော် ချမ်းချမ်း၏၂၀၁၁-ခုထွက် တေးစီးရီး ဖြစ်သည်။ တေးသရုပ်ဖော်ခွေကို ၂၀၁၂ ခုတွင် ဖြန့်သည်။ လေးဇီးကလပ် ဂီတဝိုင်းက တီးခတ်ပေးကာ ပရို စတူဒီယို၌ အသံသွင်းသည်။ နောက်ခံသီဆိုသည့်အဖွဲ့မှာ အဲဗားဂလိတ် (Ever Glade) ဖြစ်သည်။

#### ပါဝင်သော သီချင်းများ

| ခေါင်းစဉ် | တေးဆို | တေးရေး | မှတ်ချက် |
| --- | --- | --- | --- |
| *အချစ်ဦး* | ချမ်းချမ်း | ချမ်းချမ်း |  |
| *တကယ်ပဲလဲ နင်မချစ်ဘဲနဲ့* | ချမ်းချမ်း | ဂျမန်း |  |
| *အချိန်မီ ပြန်လာပါ* | ချမ်းချမ်း | မြင့်မိုးအောင် |  |
| *သိပ်ချစ်တယ် အရမ်းမုန်းတယ်* | ချမ်းချမ်း | ဂျမန်း |  |
| *ဒီတစ်ခါ နောက်ဆုံးပဲ* | ချမ်းချမ်း | ဂျမန်း |  |
| *ချစ်သူ (Soul Mate)* | ချမ်းချမ်း | ရွှေဂျော်ဂျော် |  |
| *မနေ့ကအချစ်* | ချမ်းချမ်း | ဂျမန်း |  |
| *သွေးထွက်ပါစေ* | ချမ်းချမ်း | ရွှေဂျော်ဂျော် |  |
| *အရင်လိုချစ်ဆဲ ... မင်းကို* | ချမ်းချမ်း | ဂျမန်း |  |
| *ဇာတ်သိမ်းသွားပြီ* | ချမ်းချမ်း | ချမ်းချမ်း |  |
| *မင်းမှမချစ်ဘဲ* | ချမ်းချမ်း | ဂျမန်း |  |
| *ရင်မှာ မင်းတစ်ယောက်* | ချမ်းချမ်း | ဂျမန်း |  |

ကိုးကား
-------

1. ↑  Myanmargirlphoto.com။ 27 July 2014 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  17 March 2019 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Archived copy။ 22 July 2015 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  17 March 2019 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
‌တောကျီးကန်းသည် ‘ပက်ဆာရီ‌ဖောမီး’ မျိုးစဉ်၌၎င်း၊ 
‘ကော်ဗီဒီ’ မျိုးရင်း၌၎င်း ပါဝင် သည်။ ‌တောကျီးကန်း၏ 
အလျားမှာ ၂၀ လက်မမှ ၂၂ လက်မထိရှိသည်။ ပျံသန်းရာတွင် 
အ‌တောင်ကို မှန်မှန်ရိုက်၍ ‌နှေး‌နှေးနှင့် ‌ဖြောင့်‌ဖြောင့် ပျံတတ် 
သည်။ အ‌တောင်စွန်းရှိ အ‌မွေးများသည် မြို့ကျိးကန်းထက်ပို 
ကြီး၍ ကျဲသည်။

အား၊ အားဟု အာတတ်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံစူးရှစွာ မြည် 
တတ်၏။ တစ်ခါတစ်ရံတွင်လည်း သာယာစွာ မြည်‌လေ့ရှိသည်။ 
လည်‌ချောင်းသံနှင့် မြည်သည့်အခါ ‘အားဝါး၊ အားဝါး’ဟု 
အသံထွက်သည်။ ‌နေ့ခင်း ‌နေပူချိန်၌ အရိပ်‌ကောင်းသည့် သစ် 
ကိုင်း‌ပေါ်တွင်နားကာ ‌လေးတွဲ့စွာ ညဉ်း၍လည်း ‌နေတတ်သည်။
‌တောကျီးကန်းကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် အနှံ့အပြား ‌တွေ့နိုင် 
သည်။ အထူးသဖြင့် ‌မေမြို့၌ ‌တောကျီးကန်း ‌ပေါများသည်။ 
ည‌နေအချိန်တွင် ‌မေမြို့မှ ‌တောင်ဘက်သို့ ‌ထောင်‌ပေါင်းများစွာ 
ပါရှိ‌သော ‌တောကျီးကန်းအုပ်ကြီးများ အိပ်တန်းတက်ရန် ပျံ 
သွားကြသည်ကို မြင်နိုင်သည်။ အရုဏ်တက်ချိန်၌ မြို့တွင်းသို့ 
ပြန်ဝင်လာ‌လေ့ရှိကြသည်။

တနသင်္ာရီခရိုင်တွင် ဇန္နဝါရီနှင့် ‌ဖေ‌ဖေါ်ဝါရီလများတွင် 
ဥများကို အု‌လေ့ရှိသည်။ အခြား‌နေရာများတွင်မူ မတ်လနှင့် 
ဧပြီလအတွင်း၌ အုကြသည်။ လွင်ပြင်ရပ်များ၌ကား ‌ဖေ‌ဖေါ် 
ဝါရီလမှစ၍ပင် ‌တောကျီးကန်းအသိုက်များကို ‌တွေ့နိုင်သည်။ 
အသိုက်ကို သစ်ပင်များ‌ပေါ်၌ ‌စောက်နက်နက် ခွက်ပုံလုပ်‌လေ့ 
ရှိသည်။ အသိုက်လုပ်ရာတွင် သစ်ခက်များ၊ တုတ်‌ချောင်းငယ် 
များနှင့် လုပ်‌လေ့ရှိ၍ အတွင်း၌ အ‌မွေးအမှင်၊ သစ်မြစ်၊ မြက် 
‌ခြောက်၊ ‌လျှော်ပင် စသည်တို့ကို ခင်းထားတတ်သည်။ တစ်မြုံ 
လျှင် အများအားဖြင့် ၄ ဥမှ ၅ ဥအထိရှိ၍ တစ်ခါတစ်ရံမှသာ 
၆ ဥအထိရှိတတ်သည်။ ဥများမှာ အပြာ‌ဖျော့အ‌ရောင်ခံ‌ပေါ်တွင် 
အညိုကွက်နှင့် အစင်းများရှိသည်။

‌တောကျီးကန်းကို မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝှန်းလုံး၌သာမက အ‌ရှေ့ 
ဘက်နိုင်ငံများတွင်လည်း အနှံ့အပြား‌တွေ့နိုင်သည်။

ကိုးကား
-------

မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၅)
မြန်မာဂီတ ပညာရှင်များထဲတွင် စန္ဒရားကို မြန်မာ့
ဆိုင်းဝိုင်းတီးကွက်ဖြင့် ပထမဆုံးတီထွင် တီးမှုတ်ခဲ့‌သော ဆရာ
‌တောက်သည် မြန်‌အောင်မြို့နယ် ကျွန်း‌တောတိုက်ပိုင်ဆယ်ရွာစု
တွင် အဖ ဦး‌သော့၊ အမိ ‌ဒေါ်‌ဖော့တို့မှ မြန်မာ ၁၂၆၁ ခုနှစ်
ဝါဆိုလ ပြည့်‌နေ့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့‌သော ဂီတပညာရှင် ဖြစ်သည်။
‌မွေးချင်း‌ခြောက်ဦးအနက် ဒုတိယ‌မြောက်သားဖြစ်သည်။

ဆရာ‌တောက်သည် ‌ခေတ်ပညာ စတုတ္ထတန်း‌အောင်မြင်
ပြီး‌နောက် ဘုန်း‌တော်ကြီး‌ကျောင်း၌ ‌လောကုတ္တရာ စာ‌ပေများကို
သင်ကြားခဲ့သည်။ အသက် ၁၁ နှစ်အရွယ်တွင်ပန်းထိမ်ပညာကို
သင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၃ နှစ်အရွယ်တွင် ကြံခင်းနယ်မှအရပ်ဇာတ်
ဆရာ ဦး‌ပေသီး၏သား ဦးဖိုးသန့်၊ ဦးဖိုးကြင်တို့ထံတွင် အဆို
အက ပညာကို သင်ယူခဲ့‌လေသည်။ ထို့‌နောက် ပခုက္ကူမှဆိုင်း
ဆရာကြီး ဦး‌ဖေညွှန့်နှင့် ဇာတ်မင်းသား ဦးဘလှတို့ထံတွင်ဆိုင်း
ပညာကိုသင်ယူ‌လေသည်။ မင်းသားဦးဘလှ ‌ခေါင်း‌ဆောင်‌သော
ဇာတ်သဘင်အဖွဲ့၌ ဆိုင်းဆရာ ဦး‌ဖေညွှန့်ထံတွင် တပည့်ခံယင်း
ပတ်တီးလက်‌ထောက် အဖြစ်နှင့် တီးခဲ့ရသည်။ အသက် ၁၅နှစ်
အရွယ်တွင် ဆိုင်းဝိုင်းကြီးကို ကျွမ်းကျင်စွာတီးနိုင်ပြီး ၁၆ နှစ်
အရွယ်တွင် ပြည်မြို့ ဆိုင်းဆရာကြီး ဆရာ‌ပေထံတွင်တပည့်ခံ၍
‌ခြောက်နှစ်ခန့် တီးခဲ့သည်။ ထို့‌နောက် ပဲခူးနယ်မှ ဆိုင်းဆရာ
ဦးချစ်လှထံတွင် နည်းနာခံခဲ့‌လေသည်။

ထို့‌နောက် ရန်ကုန်မြို့သို့ ‌ပြောင်း‌ရွှေ့လာပြီး ယူနီယံ
‌အောင်သိန်းခင် အငြိမ့်အဖွဲ့တွင် ဒိုးတီးအဖြစ်ပါ ဝင်ခဲ့‌လေသည်။
ဆရာ‌တောက်သည် စန္ဒရားပညာကို ဆိုင်းဆရာဦးသိန်း
‌ဖေထံ၌ လည်း‌ကောင်း၊ နာမည်ရဆရာကြီး စန္ဒရားဦးသာဒင်ထံ
၌လည်း‌ကောင်း နည်းနာခံ၍ သင်ယူတတ်‌မြောက်လာ‌သောအခါ
ဆိုင်းဆရာဘဝမှစန္ဒရား ဆရာဘဝသို့ ကူး‌ပြောင်းခဲ့ပြီး ရုပ်ရှင်
ဇာတ်ကားများတွင် ‌နောက်ခံတီးလုံးများ တီးခဲ့‌လေသည်။ မြန်မာ
အ‌ဆွေ ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီမှ ရိုက်ကူး‌သောမှိုင်း‌ဝေ‌ဝေ ဇာတ်ကားမှစ၍
တီးဝိုင်း ‌ခေါင်း‌ဆောင်အဖြစ်နှင့် ‌နောက်ခံတီးလုံးများ တီးခဲ့သည်။
ရုပ်ရှင်တီးလုံးဆန်းများကိုလည်း တီထွင်ခဲ့သည်။

မြန်မာအ‌ဆွေ ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီ၌ လုပ်ကိုင်လျက် ရှိစဉ်က
ပင် ‌ခွေးတံဆိပ် ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီနှင့် ဆက်သွယ်မိပြီး ဓာတ်ပြား
များသွင်းခဲ့သည်။ မြန်မာအ‌ဆွေမှ ထွက်ခဲ့ပြီး‌နောက်ရုပ်ရှင် ဇာတ်
ကားများကိုကံထရိုက် စနစ်ဖြင့် တီး‌နေခဲ့‌လေသည်။ ထို့‌နောက်
ဗြိတိသျှဘားမား ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီမှ ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီ သီးခြားဖွင့်
လှစ်ရာတွင် လခစားအဖြစ် ဝင်‌ရောက်လုပ်ခဲ့‌လေသည်။

ဆရာ‌တောက် စန္ဒရားတီး၍ အသံသွင်းခဲ့‌သောဓာတ်
ပြားများမှာ နဂရာမြင့် သီဆို‌သော ဆန်းသဉ္ဇာ‌ညောင်၊ မကြည်
‌အောင်သီဆို‌သော နိ‌ဂြောဓသမင်နှင့် စိတ္တရဂီဝါ၊‌မေ‌မေဝင်းသီဆို
‌သော မြနန်း‌စေတီ၊မင်းသား ခင်‌မောင်ရင် သီဆို‌သောဥ‌ပေါသထ
ဆင်နှင့် စိတ်သီချင်းများအပြင် ပြည်‌မောင်ကြီး၊ မ‌ကြွေနှင့်ခင်ခင်ရီ
စ‌သော အဆို‌တော်များ၏ သီချင်းများဖြစ်သည်။ အထက်ပါသီ
ချင်းများအနက် စိတ္တရဂီဝါ၊ နိ‌ဂြောဓသမင်၊ စိတ်နှင့် ဥ‌ပေါသထ
သီချင်းတို့ကို ကိုယ်တိုင် ‌ရေးစပ်ခဲ့‌လေသည်။

ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီ၊ ရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီတို့တွင် အလုပ်လုပ်
‌နေစဉ် ‌ခေတ်‌ဟောင်း အသံလွှင့်ဌာနမှ ဆရာ‌တောက် တူရိယာ
အဖွဲ့အမည်ဖြင့် သီချင်းကြီးများကို အခါအား‌လျော်စွာထုတ်လွှင့်
ခဲ့သည်။ မြန်မာလွတ်လပ် ‌ရေး‌ခေတ်တွင် ရန်ကုန်ဆရာအတတ်
သင်သိပ္ပံ၌ ဂီတဘက်ဆိုင်ရာ လက်‌ထောက် ကထိကအဖြစ်‌ဒေါ်
‌စောမြ ‌အေးကြည်နှင့်အတူ သုံးနှစ်တာမျှ အမှုထမ်းခဲ့သည်။

‌တော်လှန်‌ရေးအစိုးရ တက်လာပြီး‌နောက် ဆရာ‌တောက်
သည် မြန်မာအသံ သီချင်းကြီးစိစစ်‌ရေး အဖွဲ့ဝင်လူကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း၊
မြန်မာနိုင်ငံ ဂီတ‌ကောင်စီ (ဗဟို) ၏အမြဲတမ်း နာယကအဖြစ်
လည်းကောင်း၊ ယဉ်‌ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန အနုပညာအကြံ‌ပေး အတိုင်ပင်ခံလူ
ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း ‌‌ဆောင်ရွက်‌နေယငင်း ၁၉၇၈ ခုနှစ် ‌ဖေဖွာဝါရီလ ၂၄
ရက်၊ အသက် ၇၈ အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅)
‌တောက်ရပ်ပင်သည် ‘ယူ‌ဖောဗီးယားစီအီး’မျိုးစဉ်တွင် ပါဝင် 
၍၊ ယင်း၏ ရုက္ခ‌ဗေဒအမည် မှာ ‘ပူတြန်ဂျီဗာ ‌ရော့ကစဗာဂိုင် 
အီ’ဖြစ်သည်။ ‌တောက်ရပ်ပင်ကို ပုတီးဖြူဟူ၍လည်း‌ခေါ်သည်။
အမြဲစိမ်း‌သောအပင်ဖြစ်သည်။ အမြင့်‌ပေ ၅၀ ရှိ၍၊ အကိုင်း 
များမှာ ‌အောက်သို့တွဲကျ‌နေတတ်သည်။ အရွက်များသည် အုပ် 
အုပ်ဆိုင်းဆိုင်း ‌ပေါက်တတ်သဖြင့် အရိပ်‌ကောင်းရ၏။ 
အ‌ခေါက်မှာ မွဲပြာ‌ရောင်ရှိ၍ ပြားလိုက်အ‌ရေး‌ကြောင်းများနှင့် 
ရှည်လျားလျား အကွက်များပါရှိသည်။ အပင်နုမှ အ‌ခေါက်မှာ 
ဖြူဖပ်ဖြူ‌ရော်ရှိသည်။ အသားမာ၍ သိပ်သည်းသည်။ 

အရွက်တို့မှာ ရွက်လွှဲဖြစ်၍ ငှက်‌ပျောဖူး ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်။ 
အရွက်၏အရွယ်မှာ အလျား ၃ လက်မခန့်ရှိ၍၊ ရွက်နားတွင် 
‌ခွေးသွားစိတ်အနည်း ငယ်ပါရှိသည်။ အပွင့်‌သေးငယ်၍ အဝါ 
‌ရောင်ရှိသည်။ ပွင့်ဖိုနှင့် ပွင့်မနှစ်မျိုးပွင့်သည်။ ပွင့်မသည် ပွင့်ဖို 
ထက် အရွယ်ကြီး၏။ ‌တောက်ရပ်သီးသည် ချယ်ရီသီးအရွယ် 
ရှိ၍ အတွင်းအခွံမာသီးမျိုးဖြစ်သည်။ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ ဝိုင်း၍ 
အဖြူ‌ရောင်ရှိသည်။ အ‌မွေးအမှင်ပါရှိသည်။

‌တောက်ရပ်ပင်ကို အများအားဖြင့် နုံး‌မြေ‌ပေါရာ‌ဒေသတွင် 
‌တွေ့ရသည်။ လှပတင့်တယ်‌သော အပင်ဖြစ်သည်။ အချိန် 
အတန်ကြာမှာ အပင်ရင့်သန်သည်။ ‌ခြောက်‌သွေ့‌သော‌ဒေသများ၌ 
‌ပေါက်‌ရောက်‌သော ‌တောက်ရပ်ပင်မှာ ပုကွကွဖြစ်၍ ချုံပင်နှင့် 
တူ၏။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ‌တောက်ရပ်ပင်ကို စွတ်စို‌သော‌ဒေသရှိ
လမ်း‌ဘေး၌ စိုက်ပျိုးရန်သင့်‌တော်သည်။ အပင်ကို အ‌စေ့များမှ 
မျိုးပွားယူရသည်။ အ‌စေ့များသည် မိုး‌နှောင်းတွင်မှည့်လာသည်။ 
ထိုအ‌စေ့များကို ရက်‌ပေါင်းများစွာ ‌ရေတွင်စိမ်ထားပြီးမှ ခြင်း၊ 
‌တောင်း သို့မဟုတ် ပျိုးခင်းများတွင် တစ်‌ပေစီခြား၍ ပျိုးရ 
သည်။ ‌ရွှေ့‌ပြောင်းစိုက်ပျိုး‌သောအခါ ပထမနှစ် ‌နွေရာသီတွင် 
‌ရေလောင်း‌ပေးရန်လိုသည်။ လမ်း‌ဘေးတွင် စိုက်ပျိုး‌သောအခါ 
တစ်ပင်နှင့်တစ်ပင်ကို ‌ပေ ၃၀ စီ ခြားရသည်။
‌တောက်ရပ်ပင်သည် ဟိမဝန္တာ အနိမ့်ပိုင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ 
တွင် ‌ပေါက်‌ရောက်သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌လည်း စိုက်ပျိုး‌လေ့ရှိ 
သည်။

‌တောက်ရပ်သားကို ကရိယာတန်ဆာပလာ ပြုလုပ်ရန် 
အသုံးပြုကြသည်။ အသီးကို စိပ်ပုတီး သို့မဟုတ် လည်ဆွဲပုတီး 
များ ပြုလုပ်ရသည်။

ကိုးကား
-------

မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅)
**ဆရာတောက်** (၁၈၉၉-၁၉၇၈) သည် မြန်မာ ဂီတပညာရှင်နှင့် တေးရေး ဖြစ်သည်။

ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး
-----------------

၁၈၉၉ ခု၊ ဇွန်လ ၂၁ ရက်တွင် မြန်အောင်မြို့၊ ဆယ်ရွာ၌ ဦးသော့၊ ဒေါ်ဖော့တို့မှ မွေးသည်။ မွေးချင်း (၆) ယောက်အနက် ဒုတိယမြောက် ဖြစ်သည်။ ဇာတ်မင်းသား ကိုတောက် အလွန်နာမည်ကြီးနေ၍ မောင်တောက် ဟု အမည်တွင်သည်။

အနုပညာခရီး
----------

သံဖြူအတတ်၊ ပန်းထိမ်အတတ်တို့ သင်ကြားရာမှ ဦးသန်း၊ ဦးကြင်၊ ပဲခူးမြို့မှ ဆိုင်းဆရာ ဦးချစ်လှတို့ထံတွင် လေ့လာ ဆည်းပူးခဲ့ရပြန်သည်။ ဆိုင်းသင်ရာတွင် ရှေးရိုးအတိုင်း ပတ္တလားကိုပါ တွဲသင်ခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် စန္ဒယားဦးသိန်းဖေထံမှ စန္ဒယားသင်ပြီး မြန်မာအဆွေ ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီမှ ရိုက်ကူးသော *တောင်မြိုင်စွန်းက လွမ်းအောင်ဖန်* ဇာတ်ကားတွင် စန္ဒယားစတီးရသည်။ 

ရုပ်ရှင်တေးများအား စန္ဒယားဖြင့် အသံသွင်းခဲ့ပြီး တေးရေးခြင်းကို လှည်းတန်း ဦးလူလေးထံမှ သင်ယူခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် ကံဘဲ့ဆရာအတတ်သင်ကျောင်း၌ ဂီတနည်းပြအဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် မြန်မာ့အသံ သီချင်းကြီးစိစစ်ရေးအဖွဲ့ဝင်အဖြစ်နှင့် ဂီတအကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ 

### ရေးသားသော သီချင်းများ

* နိဂြောဓသမင်
* စိတ်
* ဥပေါသထ

ဘဝနိဂုံး
--------

၁၉၇၈ ခု အသက် (၇၉) နှစ်အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်သည်။

ရည်ညွှန်းကိုးကား
----------------

1. ↑  မြန်မာတူရိယာဂီတပညာကျော်များ (ပန်တျာမြင့်အောင်) စာပေဗိမာန်စာအုပ်တိုက် ၁၆-၇-၆၂