recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
စည်းကမ်းကောင်း၍ ရိုးသားဖြောင့်မတ်ခြင်းသည် လူတို့တွင် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော ဂုဏ်တစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ အဇ္ဇဝ **ajjava** (ရိုးသားဖြောင့်မတ်ခြင်း Honesty) ဆိုသည်မှာ နုံအခြင်းမဟုတ်ချေ။ ပညာမဲ့ခြင်းမဟုတ်ချေ။ ရိုးသားခြင်းသည် အကောင်းဆုံးဝါဒဖြစ်သည် **Honesty is the best policy** ဆိုသော စကားရပ်လည်း ရှိသည်။ ရိုးသားဖြောင့်မတ်စွာကျင့်ကြံရာ၏။ လူသားတိုင်း ရိုးသားဖြောင့်မတ်ရန် အရေးကြီး၏။ ရိုးသားဖြောင့်မတ်ခြင်းသည် ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် လွန်စွာအရေးကြီးသော အရည်အချင်းတစ်ရပ်လည်းဖြစ်သည်။ ရိုးသားဖြောင့်မတ်ခြင်း Honesty and integrity သည် ကမ္ဘာ့ မင်္ဂလာတရား ဖြစ်သည်။ လူရှေ့သူရှေ့မှာသာ ရိုးသားမှုကိုပြရန်မဟုတ်၊ လူကွယ်ရာအရပ်၊ ဆိတ်ကွယ်ရာအရပ်၌ပင် ရိုးသားမှု ရှိရာ၏။

ရိုးသားခြင်းသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ မိသားစုတွင် ထင်ရှားသောအမှတ်အသားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် လင်နှင့်မယားသည် အချင်းချင်း ရိုးသားပွင့်လင်းစွာ စကားပြောဆိုကြရမည်။ အိမ်ထောင်ဖက်မဟုတ်သူနှင့် လူစိမ်းများဖြင့် ပရောပရီပြုခြင်း၊ အင်တာနက်မှတစ်ဆင့် လျှို့ဝှက်ဆက်သွယ်ခြင်း၊ ညစ်ညမ်းသောရုပ်ပုံများကြည့်ခြင်း အစရှိသော မသန့်ရှင်းသည့်အကျင့်များ ဗုဒ္ဓဘာသာ အိမ်ထောင်တွင် လုံးဝမရှိသင့်ပါ။ အိမ်ထောင်သည်အချို့သည် ဤကဲ့သို့သော မှားယွင်းသည့်အကျင့်များကို အိမ်ထောင်ဖက် မသိအောင် လျှို့ဝှက်ပြုမူနေကြ၏။ ထိုသို့ပြုမူခြင်းသည် မရိုးသားပါ။ သင်သည် အိမ်ထောင်သည်ဖြစ်လျှင် သင့်အိမ်ထောင်ဖက်မသိအောင် လျှို့ဝှက်ပြုမူစေသောအပြုအမူများကို ဘယ်တော့မျှမပြုပါနှင့်။ အကယ်၍ တစ်စုံတစ်ယောက်သောသူတစ်ဦးသည် မည်မျှပင်အရည်အချင်းကောင်းများ ပြည့်စုံစေကာမူ ရိုးသားမှုမရှိလျှင် မကြာခင်ကျဆုံးမည်သာဖြစ်သည်။  ရှေးမြန်မာဘုရင်များလက်ထက်ကပင် မင်းကျင့်တရားဆယ်ပါး (Ten Codes of conduct for Kings and Government) ၌ အဇ္ဇဝ (ရိုးသားဖြောင့်မတ်ခြင်း) သည် မရှိမဖြစ် လွန်စွာအရေးကြီးသော အရည်အချင်းတစ်ရပ်အဖြစ် ခေတ်အဆက်ဆက်တွင် ပါဝင်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြို့မ-မြင့်ကြွယ် ရေးသားသော 'ရိုးသားခြင်း'
2. ↑  SIBMA (၄) အဇ္ဇဝ (ရိုးသားဖြောင့်မတ်ခြင်း) Honesty
**အရှေ့တီမော အမျိုးသားအားကစားကွင်း** သည် အရှေ့တီမောနိုင်ငံ၊ ဒီလီမြို့တွင် တည်ရှိသော ဘက်စုံသုံးအားကစားကွင်းဖြစ်သည်။ ဒီလီမြူနီစီပယ်ကွင်းဟုလည်း လူသိများသည်။ ပရိသတ်ဦးရေ (၅,၀၀၀) ဝင်ဆံ့ပြီး ဘောလုံးပွဲများ အများဆုံးကျင်းပသည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

၁၉၉၉ အရှေ့တီမော ပဋိပက္ခအတွင်းတွင် ဤကွင်းကို ယာယီဒုက္ခသည်စခန်းနှင့် ကယ်ဆယ်ရေးပစ္စည်း ဖြန့်ချီရေးစခန်းအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၁၉၉၉ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ရက်နေ့တွင် ဤကွင်း၌ ရှေ့တန်းရောက် ဩစတြေးလျတပ်သားများအတွက် ဖျော်ဖြေပွဲ ကျင်းပခဲ့သည်။

လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ၂၀၀၄ခုနှစ်မှစ၍ အရှေ့တီမောဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်၏ စူပါလိဂ်ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ ဗိုလ်လုပွဲများ ကျင်းပခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ခုနှစ်တွင် ခရစ္စတီးယားနို ရော်နယ်လ်ဒို လာရောက်ခဲ့ဖူးပြီး သမ္မတ ဇာနာနာ ဂတ်စ်မိုနှင့် ဓာတ်ပုံတွဲရိုက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ခုနှစ် နိုင်ငံရေးအကြပ်အတည်းတွင် ဒုက္ခသည်စခန်းအဖြစ် ပြန်လည်အသုံးပြုခဲ့ပြန်သည်။

၂၀၁၅ခုနှစ် မတ်လ ၁၅ရက်နေ့တွင် အရှေ့တီမောအမျိုးသားဘောလုံးအသင်း၏ ၂၀၁၈ဖီဖာကမ္ဘာ့ဖလား ခြေစစ်ပွဲအဖြစ် မွန်ဂိုလီးယားအသင်းနှင့်ယှဉ်ပြိုင်ကစားရာ အရှေ့တီမောအသင်းက (၄)ဂိုး၊ (၁)ဂိုးဖြင့် အနိုင်ရခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ ဤအားကစားကွင်းတွင် အိမ်ကွင်းအဖြစ် ပထမဆုံးကျင်းပသော နိုင်ငံတကာပွဲစဉ်ဖြစ်သည်။

အချက်အလက်များ
-------------

အားကစားကွင်းသည် ပရိသတ် (၅,၀၀၀) ဝင်ဆံ့သည်။ ၂၀၁၁ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၆ခုနှစ်များတွင် အကြီးစားပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ခုနှစ် ပြန်လည်ပြုပြင်ရာတွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၆၄သန်း အသုံးပြုခဲ့ကာ ပင်မပွဲကြည့်စင်ပြုပြင်ခြင်းနှင့် ထိုင်ခုံများ တပ်ဆင်ခြင်း၊ ရေချိုးခန်း၊ မီးစနစ်များ တည်ဆောက်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ၂၀၁၉ခုနှစ် နှစ်လယ်ပိုင်းအထိ ပြုပြင်ရေးလုပ်ငန်းများ မပြီးဆုံးသေးပေ။ ထို့အတွက်ကြောင့် ၂၀၂၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အခြေခံအဆောက်အဦးများ ဘက်ဂျက်အဖွဲ့က အမေရိကန်ဒေါ်လာ သုံးသိန်း ထပ်မံပေးခဲ့သည်။

အားကစားကွင်းတွင် ပြေးလမ်းလည်း ပါဝင်ကာ နွေရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ ယှဉ်ပြိုင်ရန် လေ့ကျင့်ရာတွင် အသုံးပြုသည်။ အားကစားကွင်း၏ အရှေ့ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် ပွဲကြည့်စင်ရှိပြီး ပင်မပွဲကြည့်စင်တွင် အမိုးပါဝင်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "From the Archives, 1999: Australian peacekeepers secure Dili"၊ *The Age*။
2. ↑  East Timorese refugees, including crying children, wait at a makeshift camp at Dili stadium after ...။ Australian War Memorial။
3. ↑  A birds eye view of the Dili Stadium where 18 members of a platoon from Charlie Company, 5/7th ...။ Australian War Memorial။
4. ↑  Timor-Leste emociona Cristiano Ronaldo (in pt)။
**ရီချယ်ကာ** သို့မဟုတ် **ရီချယ်ကားရဲ** (အင်္ဂလိပ်: Ricercar၊ အီတလီ: *Ricercare*) သည် ဉာဏ်သစ်အရေးတော်ပုံခေတ်နှောင်းပိုင်းနှင့် ဘရော့ခ်ခေတ်ဦးပိုင်းအကြားကာလ၌ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော သီချင်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ Ricercar ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ "လေ့လာရှာဖွေခြင်း" ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ရီချယ်ကာကိုရေးသားရာတွင် မိုတီးဖ်တစ်ခုကို မည်သို့မွမ်းမံရမည်ကို စဉ်းစား၍ရေးသားရသည်။

ထိုသို့ရေးသားဟန်ကြောင့် ရီချယ်ကာကို စောပိုင်းကာလ ဖျုဂ် (Fugue) ဟူ၍လည်းခေါ်ဆိုကြသည်။ ဖျုဂ်နှင့်ကွာခြားချက်မှာ ရိချယ်ကာ‌၏ Subject ခေါ်ပင်မတေးသံ၏ နုတ်တန်ဖိုး (Note value) များသည် ရှည်လျားသည်။

ယိုဟန် ဆီဘက်ရှန်း ဘက်ရှ် ရေးသားထားသော ရီချယ်ကာတစ်ပုဒ်မှ မိုတီးဖ်တစ်ခု

ကိုးကားချက်များ
---------------

* Arthur J. Ness, "Ricercar", *Harvard Dictionary of Music*, fourth edition, edited by Don Michael Randel, 729–31. Harvard University Press Reference Library. Cambridge: Belknap Press for Harvard University Press, 2003. ISBN 0-674-01163-5.
* "Ricercar," "Fugue," "Counterpoint" in *The New Grove Dictionary of Music and Musicians*, ed. Stanley Sadie. 20 vol. London, Macmillan Publishers Ltd. 1980. ISBN 1-56159-174-2
**ဇော်ဝင်းလေး**သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တစ်ဦးတည်းသော စစ်တုရင် Grandmaster ဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည် တံခွန်စိုက်ချန်ပီယံဆုကို ၁၉၉၀၊ ၁၉၉၅၊ ၁၉၉၆ နှင့် ၂၀၀၇ ခုနှစ်တို့တွင် လေးကြိမ် ရရှိခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့စစ်တုရင်ချန်ပီယံ ကားပေါ့ ကိုသရေရအောင် ကစားနိုင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။

၁၉၆၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ လ(၂၂)ရက် တွင် ပခုက္ကူမြို့၌အဖ ဦးသိန်းတန်အမိဒေါ်ခင်ဦးတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အသက် (၁၀) နှစ်အရွယ်မှ စတင်၍ စစ်တုရင်ကစားခဲ့သည့် ဇော်ဝင်းလေးသည် ၁၉၈၈ ခုနှစ် တွင် လက်ရွေးစင်စစ်တုရင်ကစား သမားအဖြစ် စတင်ခဲ့ပြီးနောက် မြန်မာပြည် ချန်ပီယံလေးကြိမ် ရရှိခဲ့သည်။ နိုင်ငံတကာ ပြိုင်ပွဲ ၁၃ ခုခန့်တွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာ ဆုတံဆိပ် စုစုပေါင်းဆယ်ခုခန့် ရရှိခဲ့ သူဖြစ်သည်။

၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ်မှ B.A. (English) ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။

၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကမ္ဘာ့စစ်တုရင် အဖွဲ့ချုပ်မှ ချီးမြှင့်သည့် အမြင့်ဆုံး ဂရင်းမာစတာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်း၏ နိုင်ငံတကာ ပြိုင်ပွဲ များအနက် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်က အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ ဘာလီကျွန်းတွင် ကျင်းပခဲ့သည့် JAPFA Classic International Chess Tournament 2000 ပြိုင်ပွဲ၌ ရုရှားနိုင်ငံမှ ကမ္ဘာ့စစ်တုရင် ချန်ပီယံဟောင်း အနာတိုလီ ကားပေါ့နှင့် သရေကျခဲ့သည့် ပွဲစဉ်မှာ ထင်ရှားခဲ့သည်။

Anatoly Karpov နှင့် ကိုဇော်ဝင်းလေးတို့ သရေကျခဲ့သည်ပွဲ၏ ရွှေ့ကွက်မှတ်တမ်း

ကွယ်လွန်ခြင်း
-------------

၂၀၁၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးသည် ဒေါ်ခင်နှင်းနှင့် သမီး ၂ ဦးကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်မှ စပြီး GM ဇော်ဝင်းလေး အမှတ်တရ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စစ်တုရင်ပြိုင်ပွဲ ကို မန္တလေးမြို့တွင် နှစ်စဉ် ကျင်းပခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  Zaw Win Lay။  2020-04-04 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Zaw Win Lay။ Chess DB။ 10 September 2016 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  2020-04-04 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**ပလိပ်ရောဂါ**သည် ယာဆင်နီယာ ပက်စ်တစ် (Yersinia pestis) ခေါ်သည့် ဘက်တီးရီးယား ကြောင့် ဖြစ်ပွားသော ကြောက်မက်ဖွယ် ကူးစက်ရောဂါ ဖြစ်သည်။ ပြင်သစ်−ဆွစ်လူမျိုး ဘက်တီးရီးယား ပညာရှင် အလက်ဇန္ဒား ယာဆင် (Alexendre Yersin)က အဆိုပါ ပိုးကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ရောဂါပိုးကို ကြွက်များက အဓိကသယ်ဆောင်ပြီး ကြွက်သန်း(လှေး) များမှတဆင့် ပြန့်ပွားသည်။ ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် လူအသေအပျောက်အများဆုံးရောဂါအဖြစ်အမည်ဆိုးဖြင့် ကျော်ကြားသည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က ကပ်ရောဂါအသွင်ကျရောက်တတ်သောကြောင့် အဓိကစောင့်ကြည့်ရမည့်ရောဂါအဖြစ် ၂၀၀၇ခုနှစ်၊ ဇွန်လအထိ သတ်မှတ်ထားသည်။

အမည်
----

အင်္ဂလိပ်ဘာသာ Plague ဟူသော စကားလုံးကို မြန်မာအမည်အဖြစ် မွေးစားထားသည်။

ရောဂါဖြစ်ပွားပုံနှင့် ကူးစက်ပုံ
-------------------------------

Y. pestis ဘက်တီးရီးယားရောဂါပိုး ကူးစက်ခံထားရခြင်းမရှိသေးတဲ့ တစ်ဦးချင်းစီကို အောက်ပါနည်းလမ်းများမှ တစ်ခုခုဖြင့် Y. pestis ဘက်တီးရီးယားရောဂါပိုး ကူးစက်ခြင်းဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ 

ခန္ဓာကိုယ် အရည်များမှတဆင့် ကူးစက်ခြင်း - အခြားသူတစ်ဦးအပေါ်ချောင်းဆိုးခြင်း(သို့မဟုတ်)နှာချေခြင်း
ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာတိုက်ရိုက် ထိစပ်ခြင်းမှ ကူးစက်ခြင်း - ရောဂါရှိသူနှင့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အပါအဝင် ထိတွေ့ ဆက်ဆံခြင်း
သွယ်ဝိုက် ထိစပ်ခြင်းမှ ကူးစက်ခြင်း - များသောအားဖြင့် မြေကြီး (သို့မဟုတ်) ပိုးရှိသော ညစ်ညမ်းမျက်နှာပြင်ကိုထိသဖြင့်
လေထဲမှ တဆင့် ကူးစက်ခြင်း - ထိုပိုးမွှားများ လေထုထဲတွင် ကြာရှည်စွာရှိနေနိုင်လျှင်
ပါးစပ် ထဲမှ တဆင့် ကူးစက်ခြင်း - များသောအားဖြင့်ပိုးပါသော အစားအစာ(သို့မဟုတ်) ရေရင်းမြစ်များမှ
ပိုးမွှားများမှတဆင့် ကူးစက်ခြင်း - အင်းဆက်ပိုးမွှားများ သို့မဟုတ် အခြားတိရစ္ဆာန်များကသယ်ဆောင်။

Yersinia pestis ရောဂါပိုးဟာ တိရစ္ဆာန်များ အထူးသဖြင့်ကြွက်များ၏ ခန္ဓာကိုယ်ရှိ ကပ်ပါးကောင်တို့တွင် ပေါက်ပွားရှင်သန်ကြပြီး ပိုးကူးစက်မှုကို ဩစတြေးလျမှလွဲ၍ တိုက်ကြီးအားလုံးတွင် တွေ့ရှိရသည်။ ပလိပ်ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်မှုဟာ သဘာဝအားဖြင့် အပူပိုင်းဒေသများ၊ နွေးသမပိုင်းလတ္တီတွဒ်ဒေသများ တလျောက် နှင့် မျဉ်းပြိုင် 55 ဒီဂရီမြောက်နှင့် 40 ဒီဂရီတောင်အကြား ကမ္ဘာအဝှမ်း သမပိုင်း လတ္တီတွဒ်၏ပူနွေးသောအစိတ်အပိုင်းများတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ ဖြစ်တည်နေပါသည်။ လူအများယုံကြည်ထားသလို ဆင်ထွက်ပလိပ်ပြန့်ပွားတာကို မဟုတ်ပဲ ကြွက်များကိုတိုက်ရိုက် မစတင်ခဲ့ပါဘူး။ ပလိပ်ရောဂါဟာ အဓိကအားဖြင့် ကြွက်တွေ ကိုယ်တိုင် ပထမဦးဆုံးသားကောင်များအဖြစ် ကူးစက်ခံထားရတဲ့ ကြွက်သန်း (လှေး) (Xenopsylla cheopis)တွေမှာ ရှိနေတဲ့ ရောဂါဖြစ်သည်။ ရောဂါပိုး သယ်ဆောင်ထားတဲ့ခွေးလှေးကူးစက်ခံထားရတဲ့ ကြွက်ကိုကိုက်ခြင်းကြောင့် ခွေးလှေးမှာ ရောဂါကူးစက်နိုင်ပြီးထိုကူးစက်ခဲ့ပြီးတဲ့ခွေးလှေးက လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးကိုကိုက်သောအခါ ထိုလူတွင် ရောဂါကူးစက်တတ်သည်။

ကုသပုံ
------

၁၈၉၇ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဘုံဘေမြို့၌ အလုပ်လုပ်သော ဒေါက်တာ ဝါလ်ဒီမာ ဟပ်ဖ်ကိုင်းက ပလိပ်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေးကို စတင်တီထွင်စမ်းသပ်သည်။
ရောဂါအား အချိန်မီ ဖော်ထုတ်နိုင်ပါက ပဋိဇီဝဆေး ကုထုံးဖြင့် ထိရောက်စွာ ကုသနိုင်သည်။ အသုံးပြုလေ့ရှိသော ဆေးများမှာ စထရက်တိုမိုင်စင် (streptomycin)၊ ကလိုရမ် ဖင်နီကော (chloramphenicol)၊ တက်ထရာ ဆိုင်ကလင်း (tetracycline) တို့ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Haffkine, W. M. 1897. Remarks on the plague prophylactic fluid. Br. Med. J. 1:1461
**ဇော်ဝင်း (သစ်ထွင်း)**သည် မန္တလေးမြို့ရှိ ပန်းချီဆရာ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ နာမည်ရင်းမှာ ဇော်ဝင်းဖြစ်ပြီး အဖ သခင်သိုက်ထွန်း(မြောင်းမြ)နှင့် အမိ ဒေါ်ပိုက်စိန်တို့မှ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ဘိုကလေးမြို့နယ်၊ ကျိုက်ပိကျေးရွာ၌ ၁၉၄၄-ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၇)ရက်၊ နေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။ မွေးချင်းမောင်နှမ သုံးဦး ရှိသည့်အနက် သားဦးဖြစ်သည်။ အမည်တွင် (သစ်ထွင်း)ဟု ဂုဏ်ပုဒ်တတ်ရခြင်းမှာ ပန်းချီကားတစ်ခုကို လက်နှင့်မဆွဲဘဲ ခဲ၊ ဇင့် ဘလောက်များကဲ့ သစ်သားပြားပေါ်တွင် လိုချင်သလို သစ်ကို ထွင်းပြီး စက္ကူပေါ်တွင် ဆေးရောင်တစ်ရောင်ခြင်းအတွက် ပုံနှိပ်သလို ရိုက်နှိပ်ရသော အတတ်ကို ကျွမ်းကျင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

ပညာသင်ဘဝ
--------

၁၉၆၃-ခုနှစ်တွင် အခြေခံပညာ အထက်တန်းအောင်မြင်ခဲ့ပြီး ရန်ကုန်မြို့ရှိ ပန်းချီပန်းပုကျောင်းသို့ ဆက်လက် ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။ ၁၉၉၂-ခုနှစ်တွင် တရုတ်ပြည်၊ ဘေဂျင်းမြို့ရှိ ဗဟိုအနုပညာအကယ်ဒမီကျောင်းသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။

သင်ကြားခဲ့သောဆရာများ
--------------------

ဦးမျိုးသန့်၊ ဦးလွန်းကြွယ်၊ Mတင်အေး၊ ဦးသိန်းဟန်၊ ဦးအောင်သွင်၊ ကူယွမ်ပါမောက္ခ(တရုတ်)၊ ရန်ရှင်းရန့်(တရုတ်)၊ ဖန်းထောင်(တရုတ်)၊ ပါမောက္ခလီဟုန်ရင်(တရုတ်)နှင့် မြင်ဆရာ၊ ကြားဆရာများ။

ထမ်းဆောင်ခဲ့ဘူးသော ဌာနနှင့် ရာထူးများ
-------------------------------------

(၁၉၇၁-၁၉၇၃)ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ငွေစာရင်းရုံး၌ စာရင်းစစ် အဆင့်(၂) အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ (၁၉၇၄-၁၉၉၀) ခုနှစ်အထိ မန္တလေးပန်းချီပန်းပုကျောင်း၌ ပန်းချီနည်းပြအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ (၁၉၉၀-၁၉၉၈)ခုနှစ်အထိ မန္တလေးပန်းချီပန်းပုကျောင်း၌ ကျောင်းအုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ (၁၉၉၈-၂၀၀၀)ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်မြို့၊ ယဉ်ကျေးမှုတက္ကသိုလ်၌ ကထိက တာဝန်ယူခဲ့သည်။ (၂၀၀၀-၂၀၀၂)ခုနှစ်အထိ မန္တလေးမြို့၊ ယဉ်ကျေးမှုတက္ကသိုလ်၌ ကထိက တာဝန် ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

မိသားစု
-------

ဇနီးမှာ ဒေါ်ခင်နှင်းဆွေ ဖြစ်ပြီး ဦးဇေယျာဦးနှင့် ဦးဇေယျာအေး(ဒု-နည်းပြ၊ ပန်းချီပန်းပုကျောင်း၊ မန္တလေးမြို့)ဟူသော သားနှစ်ဦးရှိသည်။

သွားရောက်ခဲ့သော နိုင်ငံများ
---------------------------

* (၁၉၆၄-၆၇) တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ
* (၁၉၉၁-၉၂) တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ
* (၂၀၁၂) အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံ
* (၂၀၁၂)နီပေါနိုင်ငံ
* (၂၀၁၆)စင်ကာပူနိုင်ငံ

ထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များ
-----------------------

1. ခဲပုံကြမ်း (၁၀၀)
2. ဇော်ဝင်း(သစ်ထွင်း) အတ္ထုပ္ပတ္တိအကျဉ်း
3. သစ်ထွင်းပုံနှိပ်ပန်းချီ
4. ပန်းချီကားထဲက ရတနာပုံ
5. မင်ခြစ်ပန်းချီ
6. ခဲရှုခင်း (၁၀၀) ဒုတိယတွဲ
7. ကျွန်တော်တစ်သက်လုံးဆွဲခဲ့သော ခဲပန်းချီ(၂၀၁၆။ ဇွန်လ)

ကိုးကား
-------

1. ↑  ကျွန်တော်တစ်သက်လုံးဆွဲခဲ့သော ခဲပန်းချီ(၂၀၁၆။ ဇွန်လ)
ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ **ဇော်ဝေစိုး**သည် အရိုးအကြောဆိုင်ရာ ခွဲစိတ်အထူးကုဆရာဝန်တစ်ဦး နှင့် ပါမောက္ခတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၏ ဆေးတက္ကသိုလ် ၁ ရန်ကုန်၏ ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ် ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။၂၀၁၄ခုနှစ်မှ ၂၀၁၅ခုနှစ်အထိလည်း ဆေးတက္ကသိုလ် ၂ ရန်ကုန်၏ ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ဒေါက်တာဇော်ဝေစိုးအား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီမှ အလုပ်သမား၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန၊ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန စသည့်ဌာနများ၏ ခေတ္တပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် တရားဝင် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။

  

လက်ရှိအချိန်တွင် ပါမောက္ခ ဒေါက်တာဇော်ဝေစိုးသည် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနတို့၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။

အလုပ်အကိုင်
-----------

ဒေါက်တာဇော်ဝေစိုးသည် ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ဆေးတက္ကသိုလ် (၂) ရန်ကုန်မှ ဆေးပညာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။၎င်းနောက် မြင်းခြံဆေးရုံတွင် လက်ထောက်ဆရာဝန်အဖြစ် သုံးနှစ်ကြာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် ယူကေနိုင်ငံမှ ပြန်လာပြီးနောက် ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး အရိုးရောဂါဌာန၊ အရိုးရောဂါအထူးကုဆေးရုံကြီး(ရန်ကုန်) တို့တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ဆေးတက္ကသိုလ် (၂) ရန်ကုန်၏ ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၀ရက်နေ့တွင် ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန် ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ‌

ဒေါက်တာဇော်ဝေစိုးသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောရိုးခွဲစိတ်ပညာ နှင့် အရေးပေါ်ကုသမှုဆေးပညာတို့ကို တည်ထောင်သူများအနက် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။
၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံပါမောက္ခချုပ်များကော်မတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာခဲ့သည်။
၂၀၂၀ ခုနှစ် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်း ကိုဗစ် ၁၉ ရောဂါတိုက်ဖျက်ရေးတွင် ဦးဆောင်သူတစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါ ကာကွယ်၊ထိန်းချုပ်၊ကုသရေး ကော်မတီ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
၂၀၂၁ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရပြီးနောက် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် နှစ်နာရီကြာခန့် ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရပြီး ဆန္ဒပြမှုတွင် ပါဝင်ခြင်း ရှိ၊မရှိ စစ်ဆေးမေးမြန်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "Rector Message"၊ *www.um1ygn.edu.mm*။ Archived from the original on 13 August 2020။
2. ↑  "RECTORS OF UNIVERSITY OF MEDICINE 1, YANGON"၊ *www.um1ygn.edu.mm*။ Archived from the original on 13 July 2020။
3. ↑  "RECTORS OF THE UNIVERSITY OF MEDICINE (2) YANGON"၊ www.um2ygn.edu.mm။ Archived from the original on 29 March 2019။
4. ↑
5. ↑
**မြန်မာကြယ်ငါးပွင့် သင်္ဘောကုမ္ပဏီ** သည် ဗမာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီလက်ထက်တွင် စတင်တည်ထောင်သည့် တပ်မတော်ပိုင် လုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယခုအခါ မြန်မာ့စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက် လက်အောက်တွင် လည်ပတ်လျက် ရှိသည်။

စတင် တည်ထောင်ခြင်း
------------------

၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်တွင် မြန်မာ ကြယ်ငါးပွင့် သင်္ဘောကုမ္ပဏီ ကို စတင် တည်ထောင်သည်။ ၂၁ ရက်နေ့၊ ညနေ (၆) နာရီ၌ ရန်ကုန်မြို့၊ ကမ္ဘောဇ ဟိုတယ်၌ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲပြုလုပ်ရာ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး စိန်လွင်၊ အစ္စရေးရေကြောင်း ကုမ္ပဏီ မန်နေဂျာ အိုင်အီး အိုလန် နှင့် ဒုတိယဒါရိုက်တာ ပီလယ် ဝပ်ဆင် တို့က သတင်းစာဆရာတို့၏ မေးမြန်းမှုများကို ဖြေကြားသွားသည်။ မတည်ငွေ (၁၂) သိန်းဖြင့် တည်ထောင်ပြီး မတ်လ မှစ၍ မြန်မာ-ဂျပန် ရေကြောင်းခရီးဖြင့် စတင်မည်ဖြစ်သည်။ ဆိုက်ကပ်မည့်ဆိပ်ကမ်းများမှာ ရန်ကုန်၊ စင်္ကာပူ၊ ဘန်ကောက်၊ ဆိုင်ဂုံ (ယခု ဟန္နိုင်း)၊ ဟောင်ကောင်၊ ကိုဘေး တို့ ဖြစ်သည်။ မြန်မာ-ဂျပန် လမ်းကြောင်းကို လစဉ်ပြေးဆွဲမည် ဖြစ်ကြောင်းလည်း သိရသည်။ 

၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်၊ မတ်လ မှစ၍ တောင်အာဖရိကမှ ကျောက်မီးသွေးများကို မြန်မာသို့ တင်ပို့ရောင်းချမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "မြန်မာကြယ်ငါးပွင့် သင်္ဘောကုမ္ပဏီ စတင်တည်ထောင်"၊ *အိုးဝေ သတင်းစာ*၊ 22 January 1959။
2. ↑  "ကြယ်ငါးပွင့် သင်္ဘောကုမ္ပဏီ ကုန်တင်ကုန်ချ အထူးအောင်မြင်နေ"၊ *ဟံသာဝတီ သတင်းစာ*၊ 25 January 1960။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ဘယ, ဥပဒ္ဒဝ, ဥပသဂ္ဂအားလုံးတို့သည် ဗာလကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာပုံ၊ ပဏ္ဍိတကြောင့်မဖြစ်ပုံကို ရှင်းလင်း ဟောကြားတော်မူပြီး "ဝီမံသက, ပဏ္ဍိတ" ဖြစ်အောင် ပြုကျင့်ရမည်ဟု ဘုရားရှင် မိန့်ကြားတော်မူပါသည်။ အရှင်အာနန္ဒာ၏ မေးလျှောက်ချက်အရ ဓာတုကုသလ, အာယတနကုသလ, ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒကုသလ, ဌာနာဌာနကုသလဖြစ်သူသည် "ပဏ္ဍိတ, ဝီမံသက" ဖြစ်သည်ဟု မိန့်တော်မူပါသည်။ ဓာတုကုသလဖြစ်သူသည် အဋ္ဌာရသဓာတုကုသလ, ပထဝီ, အာပေါ, တေဇော, ဝါယော, အာကာသ, ဝိညာဏ-ဟူသော ဓာတ် ၆-ပါး၊ သုခ, ဒုက္ခ, သောမနဿ, ဒေါမနဿ, ဥပေက္ခာ, အဝိဇ္ဇာ-ဟူသော ဓာတ် ၆-ပါး၊ ကာမ, နေက္ခမ္မ, ဗျာပါဒ, အဗျာပါဒ, ဝိဟိံသာ, အဝိဟိံသာ-ဟူသော ဓာတ် ၆-ပါး၊ ကာမ, ရူပ, အရူပ-ဟူသော ဓာတ်သုံးပါး၊ သင်္ခတ, အသင်္ခတ-ဟူသော ဓာတ် ၂-ပါးတို့၌ သိမြင်သောပုဂ္ဂိုလ်သည် "ဓာတုကုသလ ဖြစ်ပုံ။

အဇ္ဈတ္တိကာယတန ၆-ပါး, ဗဟိဒ္ဓါယတန ၆-ပါးတို့ကို သိမြင်သောပုဂ္ဂိုလ်သည် "အာယတနကုသလ" ဖြစ်ပုံ၊ အနုလောမ, ပဋိလောမပဋိစ္စသမုပ္ပါဒကို သိမြင် သောပုဂ္ဂိုလ်သည် "ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒကုသလ" ဖြစ်ပုံ။

သောတာပန် အရိယာသာဝကသည် တစ်စုံတစ်ခုသော သင်္ခါရတရားကို နိစ္စ, သုခအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ တစ်စုံတစ်ခုသောဓမ္မကို အတ္တအားဖြင့်လည်းကောင်း မရှုမမြင်ပုံ၊ ပုထုဇဉ်များသာ ရှုမြင်ကြပုံ အာနန္ဒရိယကံငါးပါးကို မကျူးလွန်ပုံ ပုထုဇဉ် များသာ ကျူးလွန်ကြပုံ၊ ဘုရားရှင်မှတစ်ပါးသော ပုဂ္ဂိုလ်ကို မိမိဆရာဟု မညွှန်ပြပုံ။

လောကဓာတ်တစ်ခုတည်း၌ သဗ္ဗညုဘုရားရှင်တို့ တပြိုင်နက်တည်း မပွင့်ပုံ၊ စကြာမင်းနှစ်ပါး မပေါ်ပေါက်နိုင်ပုံ၊ အမျိုးသမီးများ ဘုရားရှင်, စကြာမင်း, သိကြားမင်း, ဗြဟ္မာမင်း, မာရ်နတ်မင်း-တို့ မဖြစ်နိုင်ကြပုံ။

ဒုစရိုက်နှင့် သုစရိုက်တို့ကို ပြောဆို ပြုလုပ် ကြံစည်နေသောသူတို့ အကျိုး ခံစားပုံ ခြားနားချက်-ဟူသော "ဌာနာဌာနကုသလပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ပုံတို့ကို အကျယ်တဝင့် ရှင်းလင်း ဟောကြားတော်မူပါသည်။

ဤသုတ်တော်ကို "ဗဟုဓာတုကသုတ်တော် စတုပရိဝဋ္ဋသုတ်တော်" "ဓမ္မာဒါသသုတ်တော်" "အမတဒုန္ဒုဘိသုတ်တော်ဟု ဆောင်မှတ်နိုင်ပုံကို အရှင်အာနန္ဒာထေရ်အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူပါသည်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များနှင့် မှတ်သားဖွယ်ဗဟုဿုတ များစွာကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -မ၊၃၊၁၀၆-၁၁၂။ မ၊မြန်၊၃၊၁၁၀-၆။ မ၊ဋ္ဌ၊၄-၇၀-၈၉။ မ၊ဋီ၊၃၊၂၈၈-၃၀၃။

-မဇ္ဈိမနိကာယ၊ ဥပရိပဏ္ဏာသ၊ ၂-အနုပဒဝဂ္ဂ၊ ပဉ္စမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ် သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ပြဿနာမေးမြန်းသောသူ၏ ပြဿနာမေးခြင်း အကြောင်းငါးပါးနှင့် မိမိကိုယ်တိုင် ပြဿနာမေးမြန်းခြင်းသည် ပဉ္စမမြောက် အကြောင်း ဖြစ်ပုံကို အရှင်သာရိပုတ္တရာက ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ ဖွင့်ဆိုချက် အနည်းငယ်ရှိပါသည်။


---

ပဉှပုစ္ဆာသုတ် သည် အသျှင်သာရိပုတ္တရာ ဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

ပဉှပုစ္ဆာသုတ်
-------------

ထိုအခါ အသျှင်သာရိပုတြာသည် ရဟန်းတို့ကို "ငါ့သျှင်ရဟန်းတို့"ဟု ခေါ်တော်မူ၏။ ပ။

ငါ့သျှင်တို့ သူတစ်ပါးအား ပြဿနာမေးသူဟူသမျှ အားလုံးသည် အကြောင်းငါးမျိုးတို့ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ထိုအကြောင်းငါးမျိုးတို့တွင် တစ်မျိုးမျိုးဖြင့်သော်လည်းကောင်း မေး၏။

အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ —

ပညာနုံ့သည်၏ အဖြစ် အလွန်တွေဝေသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် သူတစ်ပါးအား ပြဿနာမေး၏။

ယုတ်ညံ့သော အလိုရှိသဖြင့် အလိုဆိုးနှိပ်စက်အပ်သည်ဖြစ်၍ သူတစ်ပါးအား ပြဿနာမေး၏။

နှိပ်စက်လိုသည်ဖြစ်၍ သူတစ်ပါးအား ပြဿနာမေး၏။

သိလိုသည်ဖြစ်၍ သူတစ်ပါးအား ပြဿနာမေး၏။

ထို့ပြင် အကယ်၍ ပြဿနာကို ငါ မေးသည်ရှိသော် ကောင်းစွာ ဖြေဆိုနိုင်ပါမူ ကောင်း၏၊ ကောင်းစွာမဖြေဆိုနိုင်ပါမူ ငါသည်ပင် ထိုသူအား ကောင်းစွာ ဖြေကြားမည်ဟု ဤသို့ စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍သူတစ်ပါးအား ပြဿနာမေး၏။

ငါ့သျှင်တို့ သူတစ်ပါးအား ပြဿနာမေးသူဟူသမျှအားလုံးသည် ဤအကြောင်းငါးမျိုးတို့ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ထိုအကြောင်းငါးမျိုးတို့တွင် တစ်မျိုးမျိုးဖြင့်သော်လည်းကောင်း သူတစ်ပါးအား ပြဿနာမေး၏။

ငါ့သျှင်တို့ ငါသည်မူကား အကယ်၍ ပြဿနာကို ငါမေးသည်ရှိသော် ကောင်းစွာ ဖြေဆိုနိုင်ပါမူကောင်း၏၊ ကောင်းစွာ မဖြေဆိုနိုင်ပါမူ ငါသည်ပင် ထိုသူအား ကောင်းစွာ ဖြေကြားမည်ဟု ဤသို့စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ သာလျှင် သူတစ်ပါးအား ပြဿနာကို မေး၏ဟု (မိန့်ဆို၏)။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၂၊၁၆၈။ အံ၊မြန်၊၂၊၂၁၄။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၅၈။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ပဉ္စကနိပါတ၊ ၄-စတုတ္ထပဏ္ဏာသက၊ (၁) ၂-အာဃာတဝဂ္ဂ၊ ပဉ္စမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
3. 1 2  *အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန်၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ ၄-စတုတ္ထပဏ္ဏာသက (စတုတ္ထသုတ်ငါးဆယ်)၊ (၁၇) ၂ - အာဃာတဝဂ် ၅ - ပဉှပုစ္ဆာသုတ်*။
ကော်ရီဘရယ်ကန်ရှိ ​​ေရဝဲဲ
**ကော်ရီဘရယ်ကန်ပင်လယ်ကွေ့ကို** **ကော်ရီဘရယ်ကန်ရေလက်ကြားဟုလည်း ခေါ်ပါသေးသည်။** ကျဉ်းဖြစ်ပါတယ် ရေလက်ကြား ၏ကျွန်းအကြား Jura နှင့် Scarba အတွက် Argyll နှင့် Bute စကော့တလန် ပြည်မ၏အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းတွင်ရှိသည်။

ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များသည် ဒေသခံဆိပ်ကမ်းများမှ သို့မဟုတ် အိုဘန်လေဆိပ်မှကြည့်ရှုသည့်ခရီးစဉ်များဖြင့် ထိုဒေသသို့သွားရောက်နိုင်သည်။

မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
------------------

 Corryvreckan ပင်လယ်ကွေ့နှင့်၎င်း၏ပတ် ၀ န်းကျင်၏အနောက်တောင်ဘက်သို့မျက်နှာပြုသောဝေဟင်ဓာတ်ပုံတစ်ခု။ အပေါ်ညာဘက်ရှိကျွန်းနှစ်ကျွန်းမှာယူရာ (ပိုကြီးသောကျွန်း) နှင့်စကာဘား၊ Corryvreckan ပင်လယ်ကွေ့သည်သူတို့အကြားတည်ရှိသည်။ ဘယ်ဘက်အပေါ်ဘက်သို့ဆွဲဆန့် ခြင်းသည် Jura အသံဖြစ်သည် ။
အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ ရေစီးကြောင်း နှင့်ပုံမှန်မဟုတ်သောရေအောက် မြေမျက်နှာသွင်ပြင် များသည် Corryvreckan channel တွင်အထူးသဖြင့်ပြင်းထန်သောဒီ ရေအားပြိုင်ပွဲတစ်ခု ကိုထုတ်လုပ်ရန်ကြိုးပမ်းသည်။ ရေကြီးမှု သည်ကျွန်းနှစ်ခုကြားရှိကျဉ်းမြောင်းသောareaရိယာထဲသို့ ၀ င်သောအခါ ၈.၅ knot (၁၆ kilometres per hour) အထိတက်သည် နှင့်နက်နဲသောအပေါက်တစ်ခုနှင့်မြင့်တက်နေသည့်အထွတ်အထိပ်အပါအဝင်ပင်လယ်ကြမ်းပြင်အသွင်အပြင်အမျိုးမျိုးနှင့်တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ဤအင်္ဂါရပ်များသည် ဝိုင်ပူးကပ်များ ၊ ရပ်နေသောလှိုင်းများ နှင့်အခြားမျက်နှာပြင်သက်ရောက်မှုများဖန်တီးရန်ပေါင်းစပ်သည်။
"ပလာတာ"ကို ဤနေရာသို့ ညွှန်းသည်။ စားစရာအတွက် ပလာတာကို ကြည့်ပါ။

**ပလာတာ**သည် မြန်မာရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် နှင့် လူရွှင်တော်ဖြစ်ပြီး၊ ဝင်းဦးနှင့်အတူ ဇာတ်ကားများစွာ၌ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ရေဒီယိုအငြိမ့်ခေတ်ဦးကာလကတည်းက လူရွှင်တော်အဖြစ် ကျင်လည်ပြီး၊ ဦးစံမတူနှင့်တွဲဖက် ဖြစ်သည်။ အဖြူအမည်းရုပ်ရှင်ခေတ်တွင် သရုပ်ဆောင်အဖြစ် ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။

ငယ်စဉ်
------

ခြင်းလုံးခတ် ဝါသနာပါသည်။ အသက်ကြီးသည်အထိ သန်သန်မာမာ ခြင်းလုံးခတ်နိုင်ဆဲ ဖြစ်သည်။

အနုပညာလောက
----------

အနုပညာလောကတွင် နှစ်ပေါင်း ၆၀ နီးပါးခန့် ကျင်လည်ခဲ့သော ဦးပလာတာသည် ပြည်သူ့အချစ်တော် ဦးပလာတာဟူ၍ ထင်ရှားသည်။  ဦးရွှေရိုး၊ ဦးသော်တာ၊ ဦးစံမတူတို့နှင့်အတူ စင်ပေါ်မှ ဟာသပြက်လုံးများကို အတွဲညီညီ ပြက်ကာ၊ နားထောင်သူ ရွှေပွဲလာပရိသတ်များကို ဟဒရွှင်ဆေး တိုက်ကျွေးခဲ့သည်။

မိသားစု
-------

ကြင်ဖက်မှာ ဒေါ်ခင်ထွေးဖြစ်ပြီး၊ ကွယ်လွန်နှင့်ပြီ။ ဦးပလာတာတွင် သားသမီး ၆ ဦး ထွန်းကားသည်။ မြေး ၁၀ ယောက်၊ မြစ် ၁၀ ယောက်ရှိသည်။ မကွယ်လွန်မီ ၃ နှစ်အလိုက မြေးဖြစ်သူ အောင်စိုးမိုးနှင့် သဲနုဝေတို့အား အနုပညာလောကနှင့် မိတ်ဆက်ပေးသွားသည်။ ၂ နှစ်အလိုတွင် အနုပညာလုပ်ငန်းများ ရပ်နားသည်။

နိဂုံး
------

၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၀ နံနက် ၂ ချက်တီးတွင် ရန်ကုန်၊ ပန်းဘဲတန်းမြိုနယ်၊ ၂၆ လမ်း နေအိမ်ဝယ် လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၉၀ အရွယ်တွင် အိပ်နေရင်း အေးချမ်းစွာ ကွယ်လွန်သည်။ နှလုံးသွေးကြောကျဉ်း ရောဂါအခံရှိသည်။ ကိုဗစ်ကာလဖြစ်၍ လူအနည်းအကျဉ်းဖြင့် ရေဝေး၌ ကျော်သူနာရေးအကူအညီဖြင့် မီးသင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ နေ့ချင်း သင်္ဂြိုဟ်သည်မှာလည်း ဦးပလာတာ၏ ဆန္ဒ ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  ဝါရင့် လူရွှင်တော်ကြီး ဦးပလာတာ လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်
2. 1 2 3  ဝေ, လင်း (စက်တင်ဘာ ၂၀၂၀). "လူရွှင်တော်ဟာသသရုပ်ဆောင်ကြီး ဦးပလာတာကွယ်လွန်". *ပြည်ထောင်စုနေ့စဉ်* **၈** (၂၁၂): ၁၆.
3. ↑  ဝါရင့်လူရွှင်တော်ကြီး ဦးပလာတာ ကွယ်လွန်။ 25 November 2020 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  17 September 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  အသက် ၉၀ ရှိ ဝါရင့်လူရွှင်တော်ကြီး ဦးပလာတာ လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန် | The Myanmar Times။ 20 February 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  17 September 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
စာရေးဆရာ **ဇော်ဇော်အောင်**ကို ၁၉၃၇ ခုနှစ် မေလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် မုံရွာခရိုင်၊ ဆားလင်းကြီးမြို့၌ အဖ ဦးဘသက်၊ အမိ ဒေါ်တု တို့မှ မွေးဖွား ခဲ့သည်။ အမည်ရင်း ဇော်မြင့်သက်၊ ငယ်စဉ်က မုံရွာမြို့ အမှတ် (၁) အစိုးရ အထက်တန်း ကျောင်းတွင် မူလတန်းမှ အထက်တန်း အထိ ပညာ သင်ကြား ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ မဟာ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရသည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် လက်ထောက် ကထိက အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်ထုတ် သွေးသောက် မဂ္ဂဇင်းတွင် ‘ဇောသလ႞ာ’ ကလောင် အမည်ဖြင့် စာညွန့် တပုဒ် ဖော်ပြ ခံရပြီး ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ မန္တလေးတက္ကသိုလ် နှစ်လည် မဂ္ဂဇင်း တွင်လည်း The story of a friend pieseller (အင်္ဂလိပ် ဘာသာဖြင့်) ဝတ္ထုတို တပုဒ် ရေးသား၍ စာပေ လောကသို့ ရောက်ရှိ လာသည်။ နောက် ရှုမဝ၊ သရဖူ၊ ဟန်သစ်၊ မဟေသီ၊ ရနံ့သစ်၊ စတိုင်သစ်၊ ရုပ်ရှင် သစ္စာ မဂ္ဂဇင်းတွင် ဆောင်းပါး၊ ဝတ္ထုတို၊ အက်ဆေးများ လုံးချင်း စာအုပ်များ၊ အခြား လုံးချင်း ဝတ္ထု စာအုပ်လည်း ရေးသားခဲ့သည်။

ဇော်ဇော်အောင်သည် ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

ရေးသားခဲ့သော စာအုပ်များ
-----------------------

* *ပို့စ်‌မော်ဒန်သီဝရီများ*
* *အနုပညာ၏အသုံးဝင်မှုတန်ဖိုးနင့် အနုပညာ၏တန်ဖိုး*
* *စာ‌ပေါင်းသိုက်အက်‌ဆေးများ*
* *ယုဇန မခင်ပျို*
* *ပို့စ်‌မော်ဒန်သီဝရီများ*
* ‌*ဝေ‌ဝေရီရီ ဝတ္တု*
* *အနုပညာမပါတဲ့ အနုပညာ*
* *မကြည်ပြာနဲ့ ယုဇနမခင်ပျို*

နှင့် အခြား စာအုပ် စာတမ်းပေါင်းများစွာတို့ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Zaw Zaw Aung, Writer Famed for Ushering in Modernism, Dies at 79။ *The Irrawaddy* (January 27, 2016)။  January 27, 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**ပရားတာ့စ်**ကျွန်း (အင်္ဂလိပ်: Pratas Island) သည် တောင်တရုတ်ပင်လယ်၏ မြောက်ဘက်ပိုင်း၌ရှိပြီး ထိုင်ဝမ်မှ ကောင်းရှုံ မြူနီစပယ်၊ ချီကျင်းဒိစတြိတ်အပိုင်တွင် ရှိသည်။ ဟောင်ကောင်၏ အရှေ့တောင်ဘက် ရေမိုင် ၁၇၀ (ကီလိုမီတာ ၃၁၀၊ မိုင် ၂၀၀) ခန့်တွင် ဖြစ်သည်။ ၆၄ ဟက်တာ (ဧက ၁၆၀) ကျယ်သော ရေပြာအိုင်ရှိပြီး တောင်တရုတ်ပင်လယ်၌ အကြီးဆုံးသောကျွန်း ဖြစ်သည်။ တုံးရှာလေဆိပ်လည်းရှိသည်။

ပရားတာ့စ်ကျွန်း၌ ရေအောက်အစိတ်အပိုင်း ၃ ခုပါသည်။ ပရားတာ့စ် ကျောက်ခတ်ကျွန်းဝိုင်း၊ မြောက်ဗာရက္ကာကမ်းစပ်၊ တောင်ဗာရက္ကာကမ်းစပ်တို့ဖြစ်သည်။ ကျောက်ခတ်ကျွန်းဝိုင်းမှာ ပရားတာ့စ်ကျွန်း၏ အနောက်ဘက်ပိုင်းတွင် လခြမ်းကွေးပုံရှိနေ၏။ ကျွန်းအနောက်မြောက်ဘက်ရေအောက်၌ မြောက်ဗာရက္ကာကမ်းစပ်သည် ရေမျက်နှာပြင်အောက် ၁၁ မီတာ (၃၆ ပေ) တွင် ရှိပြီး တောင်ဗာရက္ကာကမ်းစပ်မှာ ၅၈ မီတာ (ပေ ၁၉၀) တွင်ဖြစ်သည်။

ကျွန်းအနောက်ဘက်တွင် ရေနံတွင်းများ အများအပြား ရှိသည်။ ၂၀၀၇ ခု၌ တုံးရှာကျောက်ခတ်ကျွန်းဝိုင်းအမျိုးသားဥယျာဉ်ကို ထိုကျွန်း၌ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံက ၎င်းကျွန်းကို ကွမ်တုန်းပြည်နယ်ပိုင်အဖြစ် အဆိုပြုလျက်ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  China to conduct major military drill simulating seizure of Taiwan-held island (14 May 2020)။ 14 May 2020 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  4 November 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Pratas Island (Approved - N) at GEOnet Names Server, United States National Geospatial-Intelligence Agency
3. ↑  Pratas Islands Archived 2012-08-06 at the Wayback Machine. vm.nthu.edu.tw
4. ↑  Pratas Island Airfield, Federation of American Scientists, www.fas.org
5. ↑  Note that Woody Island, South China Sea in the Paracel Islands has a land area of 210 ha, which is greater than Pratas Island's 240-64=176 ha. Also, the PRC's land reclamation activities during 2014 & 2015 have created an "island" of ~230 ha at Fiery Cross Reef.
6. ↑  Nautical Chart 93006, National Geospatial-Intelligence Agency, via www.oceangrafix.com
ဦးဇော်ဝင်း (ကျား)သည် အမျိုးသားပညာဝန်ဦးဖိုးကျား ဒေါ်အေးကြည်တို့သားဖြစ်သည်။ သားသမီးဆို၍ သား ဇော်ဝင်း (ကျား) တစ်ယောက်သာ ရှိသည်။ ဇော်ဝင်း (ကျား) သည် ရန်ကုန်မြို့မြို့မ အထက်တန်းကျောင်း တွင် တက်ရောက်ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ ခုနစ် အထွေထွေ သပိတ်တွင် မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်(ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ် ဗဟိုအမှုဆောင်ကော်မတီဝင်  နိုင်ငံတော် စီးပွားကုန်သွယ်ရေး အဖွဲ့အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးချုပ် နှင့် ဥက္ကဋ္ဌ) ၊ ၊ ဦးသန်းဆွေ (သံအမတ်ကြီး ဦးသန်းဆွေ)၊ ဦးသာထွန်း (ရှေ့နေချုပ် ဦးသာထွန်း) ဦးမျိုးမြင့် ( လူထု ပညာရေးမှူး)၊ ဦးမျိုးသန့် ( ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီ ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု အစိုးရ၏ သတင်း ပြန်ကြားရေးမှူး၊ )၊ ဦးရဲမြင့် (ဗိုလ်ကြီးရဲမြင့်အောင်)၊ ဒေါက်တာ သန်းထွန်း (သမိုင်းပါမောက္ခ)၊ ဦးညွန့်လွင် (ဗိုလ်မှူးညွန့်လွင်)၊ သံမဏိ ဦးကျင်လှိုင် ၊ ဦးရန်ဝေး ၁၉၄၈ - ၄၉ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ (တကသ)ဥက္ကဋ္ဌ ၊ ဒေါက်တာ မောင်မောင်ကျော် ၁၉၄၉ - ၅၀ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ (တကသ)ဥက္ကဋ္ဌ ၊ ဦးစိန်လှ ၁၉၄၇ - ၄၈ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ (တကသ)ဥက္ကဋ္ဌ ၊ ဦးရွှေတင် (ရေကြောင်းသိပ္ပံကျောင်းအုပ်ကြီး Captain ရွှေတင်) စသော ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် များနှင့်အတူ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုတွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ဇော်ဝင်း (ကျား)သည် မြို့မရဲခေါင်နှင့် မြို့မရဲညွန့် ကျောင်းသား တပ်ဖွဲ့များတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

* မြို့မကျောင်း စိန်ရတု (၁၉၂၀-၁၉၉၅) အထိမ်းအမှတ် စာစောင်နှင့် ဗဟိုပြခန်း မှတ်တမ်းဓာတ်ပုံ
* ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် စိန်ရတု (၁၉၂၀-၁၉၉၅) အထိမ်းအမှတ် စာစောင်နှင့် ဗဟိုပြခန်း မှတ်တမ်းဓာတ်ပုံ
**ကော့မြစ်** သည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် ဖြစ်သန်းစီးဆင်းနေသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။

မြစ်လမ်းကြောင်း
---------------

မြစ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ Daen Lao တောင်တန်းများမှ စတင်ဖြစ်တည်လာသည်။ ၎င်းသည် အရှေ့ဘက် မြန်မာ - ထိုင်းနယ်စပ် သို့ ဆက်လက်စီးဆင်းကာ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နယ်စပ်မြို့ဖြစ်သည့် Tha Ton ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသွားသည်။ ၎င်းသည် ချင်းမိုင်စီရင်စု၊ Mae Ai ခရိုင်သို့ စီးဆင်းသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဤမြစ်၏ အစိတ်အပိုင်းအများစုသည် Chiang Rai စီရင်စုတွင် ဖြစ်ကာ ထိုနေရာတွင် Mueang Chiang Rai ခရိုင်ကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက်တွင် အရှေ့မြောက်ဘက်သို့ ကွေ့သွားကာMae Chan, Wiang Chai နှင့် Chiang Saen ခရိုင်များကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။

ဤမြစ်သည် ကျယ်၍ တိမ်ပြီး မြစ်ရေစီးဆင်းမှုသည် နှေးသည်။ Tha Ton နှင့် Chiang Rai မြို့အကြားရှိ ခရီးတစ်ဝက်ခန့်ဖြစ်သည့် ၆၀၀ မီတာ (၂၀၀၀ ပေ) သည် ကြည်လင်သည့်အနည်းငယ် စီးဆင်းသည်။

Chiang Rai ၏ မြစ်အောက်ပိုင်းရှိ ကီလိုမီတာများစွာတို့သသည် Wiang Chai အနီး တူးမြောင်းတမံသို့ မရောက်ရှိခင်နေရာသည် ကန်တစ်ခု ဖြစ်လျက်ရှိသည်။

ကော့မြစ်သည် Mekong မြစ်၏ မြစ်လက်တက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် လာအိုနယ်စပ်နှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင် Chiang Saen ခရိုင်ရှိ Sop Kok ၏ မြစ်ဝတွင် တည်ရှိသည်။

Chiang Rai မြို့အနီးတွင် Phahonyothin လမ်းမသည် မြစ်ကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။ Chiang Rai မြို့အနီးတွင် ကော့မြစ်ကို ဖြတ်သန်းဖောက်လုပ်ထားသည့် တံတား ငါးစင်း ရှိသည်။

မြစ်လက်တက်များ
--------------

ကော့မြစ်၏ အဓိက မြစ်လက်တက်များမှာ ဖန့်မြစ်နှင့် လာအိုမြစ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။

ဆည်များ
-------

Chiang Rai ၏ အရှေ့ဘက်ရှိ လယ်စိုက်ခင်းများကို ရေထောက်ပံ့ပေးရန် ဂိတ် ၁၁ ခု ပါရှိသည့် ဆည်အသေး တစ်ခု တည်ရှိသည်။ ဤဆည်သည် Hwy 1 တံတား၏ အရှေ့ဘက် ၁၁ ကီလိုမီတာ (၇ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်းသည် မြစ်ထဲမှ ရေကို ကန်ထဲသို့ ပြောင်းလဲထားသည်။ မိုင်များစွာ ရှည်လျားသည့် ဤဆည်အတွင်းတွင် တစ်နှစ်၏ ရှစ်လကြာ ရေများကို သိုလှောင်သည်။ ထို့အပြင် မြန်မာဘက်ခြမ်းတွင်လည်း ဆည်တစ်ခု ဆောက်လုပ်ရန် စီစဉ်ထားသည်။ ထိုနေရာသည် နယ်စပ်မှ ရေဆန်ဘက် ၃၂ ကီလိုမီတာ (၂၀ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။

တော့ဂီယာ
--------

ကိုးကား
-------

1. ↑  Tue Kell Nielsen, *Kok River Basin, North Thailand*။ 14 July 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  14 July 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Kok River Basin Archived 2016-01-13 at the Wayback Machine.
**ကူးစက်ရောဂါကုဆေးရုံ (အန်ဂိုဒါအဖျားရောဂါကုဆေးရုံ)** သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ အန်ဂိုဒါမြို့တွင် တည်ရှိသည့် အစိုးရဆေးရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ "IDH ဆေးရုံ" ဟု လူသိများကြသည်။ ထို့အပြင် ၎င်းကို ယခုအခါ၌ အမျိုးသားကူးစက်ရောဂါအဖွဲ့ဟု သိကြသည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ဆေးရုံ၌ ခုတင် ၂၂၀ ရှိသည်။ ဤခုတင်အရေအတွက်သည် လက်ခံကုသပေးနေသည့် လူနာအရေအတွက်ထက် တခါတရံ နည်းနေတတ်သည်။ ဤဆေးရုံတွင် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ကူးစက်ရောဂါကို အဓိကထားကာ ကုသပေးနေသည်။

ဤဆေးရုံတွင် HIV နှင့် အခြားသောကူးစက်ရောဂါများကို အဆင့်မြင့်မားစွာ ကုသထိန်းချုပ်ပေးလျက်ရှသည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် သွေးလွန်တုပ်ကွေးအထူးကုသမှုဌာနတစ်ခုကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ၎င်းဌာနသည် ကိုလံဘိုခရိုင်ရှိ သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါထိန်းချုပ်မှု၌ အကောင်းဆုံးအဖွဲ့ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၎င်းသည် သွေးလွန်တုပ်ကွေးဆိုင်ရာ ကုသစောင့်ရှောက်မှုအပေါ် အဓိကထားသော်လည်း ဇန်နဝါရီလ ၂၇ ရက်ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ကိုဗစ် ၁၉ ရောဂါကုသမှုပေါ်၌ပါ အဓိကထားကုသပေးခဲ့သည်။ သီရိလင်္ကာ၌ ပထမဆုံးတွေ့ရှိခဲ့သည် ကိုဗစ်ရောဂါအတည်ပြုလူနာသည် အသက် ၄၄ နှစ်အရွယ် တရုတ်လူမျိုးအမျိုးသမီးဖြစ်ကာ သူမသည် ဟူပေစီရင်စု၊ တရုတ်နိုင်ငံမှ လာရောက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် ကိုဗစ်ကူးစက်ရောဂါကာလစီမံကိန်းတွင် ပြင်ဆင်ထားသည့် အိပ်ခန်းများနေရာ ၁၆ ခုကို တိုးချဲ့ခဲ့သည်။ ၎င်းနေရာတွင် ခုတင် ၃၂ လုံးနှင့် လုံလောက်သည့်နားနေခန်းများလည်း ပါဝင်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  The rise of Dengue continues။ MTV News။  May 4, 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  One Chinese woman tested positive။ LAKE HOUSE။  January 27, 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  IDH transfers another COVID-19 patient to ICU။ Ada Derana။  March 26, 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  New nurses’ quarters for IDH hospital constructed with support of SLPA opened။ Wijeya Newspapers Ltd။  May 11, 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
ရုက္ခဗေဒ အလိုအားဖြင့် မဒမပင်ကို ဒယ်လဗား
ဂျီးယား အိုဗားတားဟု ခေါ်သည်။ ထိုအပင်သည် လီဂူမီနိုးစီး 
မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ မဒမင်သည် အပင်လတ်မျိုးဖြစ်၍ 
အမြင့်ပေ ၃ဝ မှ ၄ဝ အထိရှိသည်။ အသီးတောင့်သည် 
အလွန်ပြား၍ အထဲတွင် အစေ့တစ်ခုနှစ်ခုသာ ပါသည်။ 
မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်း၊ အောက်ပိုင်း ရှိ နွေအခါ အရွက်
ကြွေသော သစ်တောများတွင့် မဒမပင်များ ပေါက်ရောက်ကြ
သည်။ သို့ရာတွင် အခြား တောသစ် ပင်များလောက် 
ယင်းတို့ကို အမြောက်အမြား မတွေ့ရပေ။

သစ်သား၏ အရောင်သည် ညိုမွဲရောင်ဖြစ်စေ၊ 
သို့မဟုတ် ညိုဝါရောင်ဖြစ်စေ ရှိတတ်၍ အတော်အသင့် 
မာသောကြောင့် လှည်းသန်နှင့် လှေရွက်တိုင်များတွက် 
အသုံးပြုကြသည်။ ပုဆိန်၊ ရဲတင်း စသည်တို့၏ လက်ကိုင်
ရိုးများ ပြုလုပ်ရန်အတွက်လည်း အလွန်အသုံးကျသော 
သစ်သားဖြစ်သည်။ မဒမခေါက်များကို ပြုတ်၍ ရသော 
အရည်ကို မြန်မာ လှေရွက်များဆိုးရာ၌ အသုံးပြုကြသည်။

တနင်္သာရီတိုင်း တောင်ပိုင်းနှင့် ပင်လယ်ကမ်းရိုး
တစ်လျှောက်၊ လမုတော၊ လမဲ့တောများ၌ ကတိုင်ပင်ခေါ် 
မဒမပင် တစ်မျိုးကို တွေ့ရှိရသည်။ ထိုမဒမပင်တို့သည် 
သစ်ပင်ငယ်များဖြစ်၍ ထင်းနှင့် မီးသွေးဖုတ်ရန်အတွက်သာ 
ခုတ်ယူ အသုံးပြုကြသည်။

မဒမ သားသည် အတော်အသင့် တာရှည်ခံသော 
သစ်သားဖြစ်သဖြင့် အချို့ဒေသများတွင် အိမ်တိုင်၊ ထုတ်
လျောက်၊ ဒိုင်းစသည်တို့ကို မဒမသားဖြင့် ပြုလုပ်ကြသည်။
မုတ်ဆိုးမပင်ခေါ် မဒမပင် တစ်မျိုးကိုလည်း မြန်မာ
နိုင်ငံ၌ တွေ့ရှိရသေးသည်။ ကချင်ဘာသာဖြင့် ထိုသစ်ပင်မျိုး
ကို နုဝါဥလန်ဟူ၍ ခေါ်သည်။ တနင်္သာရီတိုင်း၌ ထိုမဒမပင်ကို 
ဝန်ဗြောင်ပင်ဟု ခေါ်ကြသည်။ သာမန် မဒမပင်၏ အရွက်
ထက် ဤမဒမပင်၏ အရွက်တို့ကပိုကြီး၍ အဖျားတုံးသည်။

တောင်ငူနယ်နှင့် ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်များ၌ မဒမပင်ခေါ် နွယ်ပင်တစ်မျိုးကို 
တွေ့ရသေးသည်။ မဒမပင်များမှ ချိပ်ရရှိနိုင်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  *The Plant List: A Working List of All Plant Species*၊ 23 February 2020 တွင် မူရင်း အား မော်ကွန်းတင်ပြီး၊ 12 December 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈)
**နန္ဒီသေနပျို့**သည် မြန်မာသက္ကရာဇ်-၁၁၃၁ ခုနှစ်(ခရစ်နှစ်-၁၇၆၉ ခုနှစ်)တွင် လက်ဝဲသုန္ဒရဘွဲ့ခံ အမတ်ကြီး ဦးမြတ်စံ ရေးသားခဲ့သော ပျို့တစ်ပုဒ်ဖြစ်သည်။

ကောက်နှုတ်ဖော်ပြချက်များ
------------------------

> 
> ***" မြိုင်ဝေ တောကြီး၊ ဤခရီးဝယ်၊***
> 
> 
> ***ချည်းနှီး သက်သက်၊ သေသော့ထက်ကား၊***
> 
> 
> ***ဆက်လက် တညီ၊ တစီ တလျဉ်၊***
> 
> 
> ***သားစဉ် မြေး,မြစ်၊ ပြောထုံးဖြစ်အောင်၊***
> 
> 
> ***တစစ်,တမက်၊ ကိုယ် နှင့် သက် ကို၊***
> 
> 
> ***နှင်းဆက် တိုက်မည်၊ အားသံရည်၍၊***
> 
> 
> ***ဦးလည် မသုန်၊ ထမ်းပါကုန်လော့။ ⁠ ။ "***
> 
> 
> 

> 
> ***" ရဲစ ရှိခိုက်၊ လုပ်ကြံလိုက်က၊***
> 
> 
> ***⁠မြိုက်မြိုက်ကျေမွ၊ ချက်ခြင်း ရလိမ့်၊***
> 
> 
> ***နေ့,လ ကြာဝေး၊ တာရှည်သွေး၍၊***
> 
> 
> ***အရေး,စောင့်တော် မမူနှင့်။ ။ "***
> 
> 
> 

> ***" ဗိုလ်မှူး အာဏာ၊ စစ်ကဲမှာလျှင်၊***
> 
> 
> ***တည်ရာ ကြွင်းမဲ့၊ ကြောက်တုန် လဲလော့၊***
> 
> 
> ***စစ်ကဲ အာဏာ၊ တပ်မှူးမှာလျှင်၊***
> 
> 
> ***သေချာ စေ့ငု၊ စွဲမှတ်စုလော့၊***
> 
> 
> ***တပ်မှူးအာဏာ၊ အကြပ်မှာလျှင်၊***
> 
> 
> ***ညီညာနှလုံး၊ ယူ၍ ကျုံးသို့၊***
> 
> 
> ***အရုံး,မခွဲ ကြစေနှင့်။ ။ "*** 
> 
>

ကိုးကား
-------

1. ↑  လက်ဝဲသုန္ဒရ
2. ↑  ဗိုလ်ကြီး-ဘသောင်း (မဟာဝိဇ္ဇာ)။ *နန္ဒီသေနပျို့* (PDF)။
**ခန်းဆောင်နီအိပ်မက် (အင်္ဂလိပ်: Dream of the Red Chamber, ရိုးရှင်းတရုတ်: 红楼梦; ရိုးရာတရုတ်: 紅樓夢; ပင်ယင်: *Hónglóumèng*)** သို့မဟုတ် မူလအခေါ် **ကျောက်ခဲတစ်လုံး၏ ရာဇဝင်** သည် တရုတ်စာပေ၏ ဂုဏ်ယူဖွယ်ရာ တစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး ကျော်ကြားလှသော ဂန္ထဝင် စာပေ ၄ အုပ်အနက် တစ်အုပ်ဖြစ်သည်။ ၁၈ရာစုအလယ်ပိုင်း ချင်းမင်းဆက် ခေတ်ကရေးသားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ရေးသားသူမှာ *ချောင်းရွှယ်ချင်* (Cao Xueqin - 曹雪芹) ဟု ထင်ရသည်။ အပြီးသတ် မရေးခဲ့သဖြင့် ကောင်းအဲ့ (Gao E - 高鹗) က ပြီးဆုံးအောင် ဆက်ရေးသည်။
ဝတ္ထုသွားမှာ ဆောင် မိသားစုကို အခြေခံသည်။ အဓိကဇာတ်ဆောင်၏ ငယ်စဉ်မှစ၍ ကြုံတွေ့ရသော သူငယ်ချင်း၊ ဆွေမျိုး၊ အခိုင်းအစေ စသည့် မြောက်မြားစွာသောမိန်းမတို့အကြောင်း ရေးဖွဲ့ထားသည်။ ထို့ကြောင့် ပထမဆုံးသော မိန်းမဦးစားပေးစာအုပ်ဟု ယူဆနိုင်သည်။ ထို့ပြင် ထိုခေတ်က နေ့စဉ်သုံး အရပ်စကားဖြင့် ရေးသော ပထမဆုံးစာအုပ်ဟုလည်း ယူဆနိုင်သည်။

ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း
--------------

ခန်းဆောင်နီအိပ်မက်မှာ တရုတ်နိုင်ငံ အထက်တန်းစား မိသားစု တစ်စုကို နောက်ခံပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုမိသားစုမှ ပေါက်ယု အမည်ရှိ လူငယ်မှာ ထိုဇာတ်လမ်း၏ အဓိက ဇာတ်ဆောင် ဖြစ်သည်။ ပေါက်ယု၏ အစ်မကြီး ဖြစ်သူမှာ ဘုရင့်မိဖုရား အဖြစ် တော်ကောက်ခြင်း ခံရသည်။ ဘုရင့်မိဖုရား အိမ်သို့ ပြန်လည် လည်ပတ်ချိန်တွင် အပန်းဖြေ အနားယူနိုင်ရန် အတွက် သူမ၏ မိသားစုမှ ပန်းခြံကြီး တစ်ခုကို တည်ဆောက်ပေးကြသည်။ မိဖုရား နန်းတော်သို့ ပြန်ကြွသွားချိန်တွင် ထိုပန်းခြံမှာ ပေါက်ယုနှင့် သူ၏ မောင်နှမဝမ်းကွဲများ အသုံးပြုရာ ဖြစ်လာသည်။ ပေါက်ယုတွင် သူ၏ မိဘများက သဘောတူထားသော ပေါက်ကြည်ဆိုသည့် အစ်မဝမ်းကွဲ တစ်ဦး ရှိပြီး ပေါက်ယု နှင့် ဖွင့်မပြောဘဲ ချစ်ကြိုက်နေသော ထိုက်ယု ဆိုသည့် အစ်မဝမ်းကွဲ တစ်ဦးလည်း ရှိသည်။ သူတို့ ၃ ဦးကြားမှ ၃ ပွင့်ဆိုင် အချစ်ဇာတ်လမ်းကို ထိုခေတ်ထိုအခါက ယဉ်ကျေးမှု များကို နောက်ခံပြုပြီး ချယ်မှုန်းပြထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ကဗျာလင်္ကာများ အများအပြားပါဝင်ပြီး ဇာတ်လမ်း၏ အစိတ်အပိုင်း အတော်များများမှာ ထိုမိသားစု၏ နိစ္စဓူဝ ကိစ္စများသာလျှင် ဖြစ်သည်။

မြန်မာဘာသာပြန်
--------------

မြန်မာစာရေးဆရာ မြသန်းတင့်က *ခန်းဆောင်နီ အိပ်မက်* ဟူသော အမည်ဖြင့် ဘာသာပြန်ခဲ့ပြီး အားမာန်သစ် စာပေမှ ၉ အုပ်ခွဲ၍ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ပုံသဏ္ဌာန် : အပင်
နှစ်ကြာခံမြေတွင် ဖြန့်သွား၍ ပေါက်သော နွယ်ပင်ရှည်မျိုးဖြစ်သည်။ ပင်စည် ခရမ်းညိုရောင် ရှိ၍ သုံးထောင့်ပုံ ဖြစ်ပြီး လိမ်နေသည်။ ထောင့်များ ပေါ်တွင် အတောင် ပါရှိ၏ ။ အခက် အလက် များစွာရှိ၍ အပင်ငယ်တွင် အမွေးနုကလေးများဖြင့် ဖုံးအုပ်နေသည်။
အရွက်
ပင်စည်၏ တစ်ဖက်တည်းမှ လိမ်ထွက်သည်။ ရွက်ပြားကြီး၍ နှလုံးပုံရှိသည်။ ရွက်ရင်းတွင် ညီညာသော အဝိုက်ကြီးများ ရှိပြီး ရွက်ထိပ်ချွန်သည်။ ရွက်ကြောထင်ရှား၍ ရွက်နား လှိုင်း အနည်းငယ် တွန့်သည်။ ရွက်ပြားချောသည်။ ရွက်ညှာအလွန်ရှည်၍ အလယ်တွင် မြောင်းတိမ် ကလေးပါရှိ၏ ။
အပွင့်
ပွင့်ညှာတံ တစ်ခုတွင် အပွင့် ၁ ပွင့် မှ ၇ ပွင့် ထိ ပါရှိ၏ ။ အဖြူရောင် ခေါင်းလောင်း ပုံသဏ္ဌာန် ဖြစ်သည်။ ပွင့်ချပ်သည် အစိမ်းရောင်ရှိ၍ ရှည်မျောမျော ဘဲဥပုံဖြစ်သည် ။ အတွင်း ၃ ဖတ် ၊ အပြင် ၂ ဖတ်ရှိသည်။
အသီး
ကြီး၍ လုံးဝိုင်းသည် ။ အစေ့ ၄ စေ့ပါသည်။ ပြောင်ချောသည်။
အသုံးပြုနိုင်သည့်
အစိတ်အပိုင်းများ : အပင် နှင့် အမြစ်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်
တွေ့နိုင်သောနေရာများ : မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် ပေါက်သည်။
ပေါက်ရောက်ပုံ
သဘာ၀အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။
အသုံးဝင်ပုံ : အာနိသင်
မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ ချို၏ ၊ ခါး၏ ။ ဖန်၏ ၊ ပူသောသတ္တိရှိ၏ ။ လေကို ထုတ်စေတတ်၏ ။ လေနာ ၊ နူနာတို့ကို ပျောက်စေ၏ ။
အသုံးပြုပုံ-
အပင်
၁ ။ အညွန့်ကို ကြက်ရိုးနှင့်သော် လည်းကောင်း ၊ တင်ကျီးရိုးနှင့် သော် လည်းကောင်း ဟင်းချိုချက်သောက်ပါက ဆီးအောင့် ဆီးချုပ်ရောဂါနှင့် အခြား ဆီးနှင့် ပတ်သက်သောရောဂါများ ပျောက်၏ ။ အေးအောင်ပြုသော ဆေးဘက်တွင် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။
၂ ။ ကျောက်တည် ရောဂါ အတွက် ယင်းကြိတ်ညှစ်ရည် ကို နွားနို့ သကြားနှင့်ရော၍ သောက်ရ၏။ ၃ ။ မျက်စိရောဂါနှင့် လေနာ ၊ ရင်ဘတ်နာရောဂါအတွက် လည်း ဆေးအဖြစ် ဖော်စပ်အသုံးပြုနိုင်သည်။
အမြစ်
၁ ။ ဝမ်းသက်ဆေးအဖြစ် အမြစ်ခေါက်ကို ကြိတ်၍ နို့နှင့် သောက်ရ၏ ။
၂ ။ နူနာ ၊ ဖျဉ်းစွဲနာ ၊ ဒူလာရောဂါများအတွက် ချင်း ၊ ငရုတ်ကောင်း တို့နှင့်ဆေးဖော်စပ်၍ စားသုံးရ၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Merremia turpethum, Medicinal Plants of Andhra Pradesh, Part-1, Central Council for Research in Unani Medicine, New Delhi, 1999, pp: 84.
2. ↑
**အရှင်ပဉ္စသီလသမာဒါနိယထေရ်** သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်၏။

ဘဝဇာတ်ကြောင်း
-------------

### အနောမဒဿီဘုရားလက်ထက်

အနောမဒဿီဘုရား ပွင့်တော်မူချိန် ဖြစ်၏။ ထိုအချိန်တွင် အရှင်ပဉ္စသီလသမာဒါနိယထေရ်သည် စန္ဒဝတီမြို့တွင် သူတစ်ပါး အမှုထမ်းဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ရဟန်းပြု၍ ရဟန်းအဖြစ်ကို မရပေ။ ထို့ကြောင့် အမှုထမ်းလုလင်သည် အနေမဒဿီမြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်ဖြစ်သူ နိဘသထေရ်ထံတွင် ငါးပါးသီလကို ခံယူကာ ကောင်းမွန်စွာဆောက်တည်ခဲ့၏။ ထိုအချိန်တွင် လူတို့၏ သက်တမ်းသည် အနှစ်တစ်သိန်း ဖြစ်၏။ လုလင်သည် အနှစ်တစ်သိန်းပတ်လုံး ငါးပါးသီလကို စောင့်ရှောက်ခဲ့၏။

### ငါးပါးသီလဆောက်တည်ခြင်း၏ အကျိုးခံစားရခြင်း

သေလွန်သောအခါ လုလင်သည် တာဝတိံသာနတ်ပြည်သို့ ရောက်၏။ ထို့နောက် နတ်သမီးတို့ခြံရံကာ နတ်စည်းစိမ်ကို ခံစားရ၏။ ထို့ပြင် စကြဝတေးမင်းအဖြစ် ခုနစ်ဆယ့်ငါးကြိမ် ဖြစ်၏။ ပဒေသရာဇ်မင်းအဖြစ်မူ မရေတွက်နိုင်အောင် ဖြစ်ခဲ့၏။

ဤသို့ ဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ရေတွက်ပါက မရေတွက်င်သော ကာလက ဆောက်တည်ခဲ့သည့် ငါးပါးသီလကြောင့် အပါယ်လေးပါးသို့ လုံးဝမကျရောက်ခဲ့ရပေ။

### ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်

နောက်ဆုံးဘဝတွင် အရှင်ပဉ္စသီလသမာဒါနိယထေရ်သည် ဝေသာလီပြည်တွင် ဥစ္စာရှိသော မဟာသလ မျိုးတွင် ဖြစ်၏။ ဝါဆိုခါနီးသော် မိခင်ဖခင်တို့သည် ငါးပါးသီလဆောက်တည်ကြသည်ကို ကြားလေ၏။ ထိုအခါ အရှင်ပဉ္စသီလသမာဒါနိယထေရ်သည် ယခင်ဘဝက ဆောက်တည်ခဲ့သည်ကို သတိရကာ တစ်ထိုင်တည်း ထိုနေရာတွင်ပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်လေ၏။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  *ထေရာပဒါန်ပါဠိတော်၊ သုဘူတိဝဂ်*။
**မိုးညှင်းဆရာတော်** သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ရဟန်းတော်တစ်ပါးဖြစ်၍ သမ္ဗုဒ္ဓေစေတီ ကဲ့သို့သော သာသနိကအဆောက်အဦများကို ဆောက်လုပ်ခြင်း၊ ကျမ်းစာများရေးသားပြုစုခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

ထေရုပ္ပတ္တိအကျဉ်
----------------

မိုးညှင်း ဆရာတော် လောင်းလျာကို ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ သန်လျင်မြို့နယ်ရှိ ဝင်းခနီးရွာ (မြန်မာဂုံညှင်းစု) တွင် ဦးမိုးနှင့် ဒေါ်ဘော် တို့က ၁၂၃၄ ခုနှစ် တပေါင်းလဆန်း(၂ဝ)ရက် သောကြာနေ့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့ကာ မွေးချင်း(၇)ဖော်တွင် အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်။ ငယ်နာမည်မှာ မောင်ဘိုးစ ဖြစ်၏။ မိခင်က အသက်(၅၆)နှစ် အရွယ်ရောက်မှသာ မွေးဖွားခဲ့သော အထွေးဆုံးသား လည်းဖြစ်သည်။ ခရမ်းမြိုနယ် အေးရွာဆရာတော် ဦးအာစရထံ၌ အခြေခံပိဋက စာပေ များ သင်ယူလျှက် အသက် (၁၃) နှစ် အရွယ်တွင် အေးရွာ ဆရာတော်ကြီးကို ဥပဇ္ဈပြု၍ ရှင်သာမဏေဝတ်သည်။

အရှင်သုမနဟူ၍ ဘွဲ့အမည် ရရှိသည်။ (၁၂၅၄) ခုနှစ် ဝါဆိုလဆန်း (၈) ရက်နေ့၌ မောင်းမရွာ ဦးအာစရ ဆရာတော်ကြီးကိုပင် ဥပဇ္ဈပြု၍ ရဟန်းဘောင်သို့ တက်သည်။ ရဟန်း (၄) ဝါ အရတွင် မန္တလေးသို့ စာသင်ထွက်ခဲ့သည်။ ဒက္ခိဏာရာမဘုရားကြီးတိုက်ဦး ရန်ကုန်ကျောင်း၌နေ၍ စာဝါများလိုက်ခဲ့သည်။

ရဟန်းဝါ(၁၇) တွင် ပထမဆုံးအနေဖြင့် တောရဆောက်တည် တရားကျင့်သည်။ ပထဆုံးနေသော တောရမှာ မန္တလေး၊ မြစ်ငယ်မြို့အနီး အဲ့ဗျမက္ခရာတောရ ဖြစ်သည်။ ထိုတောရ၌ (၂) နှစ်နေပြီးသောအခါ မုံရွာနယ်ဆီသို့ ကြွလာခဲ့ရာ ထိုခရီးစဉ်တွင် ချောင်းဦးမြို့နယ် ခင်မွန်ရွာရှိ ဗောဓိတောရ ရွှေကျင်သုံးဂိုဏ်းချုပ်ထံပါး၌ (၃) လမျှ နည်းခံခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရေစကြိုမြို့နယ် ဂူဖြူတောရဆရာတော်ကြီးထံ အကျင့်နည်းခံ (၂) လမျှ နေခဲ့၏။ ထိုမှနောက် မုံရွာမြို့ ကမ္ဘာကျော် လယ်တီဆရာတော် ထံပါးတွင် ကမ္မဋ္ဌာန်းတရား အားထုတ်နည်းယူ၍ လယ်တီဆရာတော်ကြီး၏ ဩဝါဒနှင့် ညွန်ကြားမှုကို ခံယူလျှက် *မိုးညှင်းတောရ* သို့ ၁၂၇၃ ခုနှစ် ဝါဆိုလတွင် ရောက်ရှိခဲ့သည်။

ဤမိုးညှင်းတောရဌာနသို့ ရောက်သည်မှစ၍ လယ်တီဆရာတော်ကြီး၏ ဩဝါဒအတိုင်း လိုက်နာကာ ဒကာ၊ ဒကာမတို့နှင့် စကားမပြော တရားမဟောဘဲ ဆယ်နှစ်တိုင်တိုင် တရား ကျင့်ကြံခဲ့သည်။

ဆယ်နှစ်တိုင်တရားအားထုတ်၍ တရားအသိဉာဏ် ပေါက်သောအခါမှ မြန်မာနိုင်ငံ အမြို့မြို့ အရွာရွာ တရားဟောလှည့်လည် ဟောကြားခဲ့သည်။ ဆရာတော်၏ တရားများလှည့်လည်ဟောကြားမှုကြောင့် လူသိထင်ရှားလာခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ပရိသတ်များ အမြဲထာဝရ ကုသိုလ်တရားတိုးပွားစေရန် ရည်ရွယ်၍ သမ္ဗုဒ္ဓေ စေတီတော်ကြီးမှအစ အမျိုးမျိုးသောသာသနိက အဆောက်အဦတို့ကို ဆောက်လုပ်ခဲ့လေသည်။

သက်တော် ၉​၃ နှစ်​၌ ဘဝနတ်ထံပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။

ရေးသားခဲ့သောကျမ်းများ
---------------------

ဆရာတော်ကြီးသည် ကျမ်းစာ (၃၆) ကျမ်းကို ပြုစုခဲ့၍ ထင်ရှားသော အချို့ကျမ်းများမှာ :

1. ဝိသုဒ္ဓိကျင့်စဉ်ကျမ်း
2. ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒ်
3. ဝိပဿနာအလုပ်ပေးကျမ်း
4. ပဋ္ဌာန်းဝိပဿနာကျင့်စဉ်ကျမ်း
5. နေ့ဟောစဉ်ကျမ်း
6. ညဉ့်ဟောကျမ်း

ယခု​အခါ​ ထို​ကျမ်းစာ​များ​ကို​သမိုင်း​ပြ​တိုက်​တွင်​ပူဇော်​တွေ့​ရှိ​နိုင်​သည်။

ဂုဏ်ပြုခံရမှု
-------------

၁၉၄၁ ၌ နိုင်ငံတော်အစိုးရက အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့တံဆိပ်တော် ဆပ်ကပ်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  ဓမ္မစရိယဦးဌေးလှိုင် (မေ ၁၉၉၃)။ *မြန်မာနိုင်ငံပရိယတ္တိသာသနာဝင် ရဟန္တာနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ထူးများ* (နဝမအကြိမ် ed.)။ ရန်ကုန်မြို့: ဒေါ်ကြင်မြင့်။ pp. ၄၈၂-၅၀၀။
2. ↑  ဆရာတော်​၏​တရား​စာအုပ်​များ။ 30 June 2017 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  14 December 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။

ပြင်ပလင့်ခ်
-----------

မိုးညှင်းသမ္ဗုဒ္ဓေ Archived 30 June 2017 at the Wayback Machine.
**ဦးမိုးဇော်ဦး**သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၆ရက်မှစတင်ကာ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူဖြစ်သည်။

ငယ်ဘဝ
-----

၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးဖွားသည်။ ရန်ကုန်ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်၌ တက်ရောက်နေစဉ် ၈၈၈၈ အရေးအခင်းတွင် ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့ပြီး၊ စက်တင်ဘာလတွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုများကြောင့် ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရပြီး ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။ ထို့နောက် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိပြီး၊ ချူလာလောင်ကွန်းတက္ကသိုလ်မှ အရှေ့တောင်အာရှဆိုင်ရာ လေ့လာမှုပညာ မဟာဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။

နိုင်ငံရေးဆောင်ရွက်ချက်များ
---------------------------

၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာပြီး၊ NLD ဥက္ကဋ္ဌရုံးတွင် လက်ထောက် ရုံးအဖွဲ့မှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ၂၀၁၆ ဖေဖော်ဝါရီတွင် ရုံးအဖွဲ့မှူး ဖြစ်လာခဲ့သည်။

၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်မြို့ တော်ဝင်ကာကွယ်ရေးပညာကောလိပ်မှ နိုင်ငံတကာ မဟာဗျူဟာ လေ့လာမှုပညာ ဘွဲ့လွန်သင်တန်း ပြီးမြောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁တွင် ပြည်ထောင်စု ငြိမ်းချမ်းရေး ကော်မရှင်၏ အကြံပေးအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၆တွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ဖွဲ့စည်းသောအခါ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီးဖြစ်လာခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  DEPUTY MINISTER – MINISTRY OF FOREIGN AFFAIRS။
2. ↑  "Myanmar starts new parliamentary era"၊ *Bangkok Post*။
3. ↑  "Military regime raids office of Suu Kyi’s charity, detains two executives" (in en)၊ *Myanmar NOW*။
4. ↑  ငြိမ်းချမ်းရေး ကော်မရှင် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း။ *Myanmar Law Information System*။
5. ↑  "Formation of the National Unity Government of Myanmar - CRPH"၊ *crphmyanmar.org*၊ 2021-04-15။ 1 July 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 7 May 2021။
6. ↑  "Myanmar unity government says it must be part of any Asean bid to end crisis" (in en)၊ *The Straits Times*၊ 2021-04-18။
**ပလိပ်ရောဂါ ကြောက်ဖွယ်ရာ** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

မောင်းထောင်ရွာ အနောက်ဘက်အနီး သခွတ်တနယ်ရွာ ဘုန်းတော်ကြီး ဦးသူဇာတ၏ ဒါယိကာမ ဒေါ်မယ်သင်၏ သိမ်သမုတ်ပွဲတွင် ဦးကျော်လှအား သံချိုဆိုရန် ဖိတ်ကြသည်းသည်။ သွားရောက်သောအခါ ရွာသူရွာသားများက မောင်းထောင်တွင် ပလိပ်ရောဂါ၊ ကျောက်ရောဂါများ ဖြစ်ပွားနေသောကြောင့် ဦးကျော်လှအား လာခွင့်မပေးနိုင်ကြောင်း ပြောသည်။ ထိုအခါ ဗေဒင်ဆရာ ဦးစံညိမ်းက မောင်းထောင်က ဖိတ်ခေါ်လာသည်မဟုတ်၊ ဘုတလင်မြို့ ပွဲပြနေရာမှ ဖိတ်ခေါ်လာသည်ဟု ပရိယာယ်နှင့် ပြောမှ ဝင်ခွင့်ရသည်။ ထိုအကြောင်းကို ထိုညပြသောပွဲတွင် ရေးဖွဲ့ခဲ့သည်။

ပလိပ်ရောဂါ ကြောက်ဖွယ်ရာ
-----------------------

ဝိလုပ္ပံရှုပ်ပြန်တတ်တဲ့၊ ဆုတ်ကပ်မှာ မဟုတ်မဟပ် သာလို့ပြောချင်ကြ သဘောခံညဏ်ပညာနှင့်၊ မမှန်ရာမှန်ရာ မထောက်ဘု၊ ညှိုးပိန်ကာ စိုးရိမ်၍ကြောက်ရင်ဖြင့်၊ မိုးအောက်တွင်မနေကြပါနှင့်၊ ရှေးလူများစကားစဉ်။  

  

ငယ်သက်ကယ်တဖြာနှင့်၊ ကြက်တက်ပါ အနာကျောက်ကယ်တို့၊ တလေတခါ မွှေလှာရောက်နေကြ၊ ရွာနောက်တောင် စွန်အဖျားတွင်မှ၊ လေးငါးအိမ်ဝင်ကာပေါက်လို့၊ လေးယောက်သူငယ်၊ ကျောက်လယ်၍ဆုံးသောကြောင့်၊ ကွယ်ပုန်းကာ မသိုဝှက်ဝံ့ဘူး၊ ရုံးထက်မှာ၊ ဆက်ခါလျှောက်ရ၊ ရွာပေါက်မှာ အလွှာကပ်သောကြောင့်၊ တခြားတရွာ အသွားအလာပြတ်ကြ၊ ရှားလှပ်၍ကြဉ်။  

  

ပလိပ်နာ အထင် လိပ်ပြာ မသန့်လို့၊ ထိတ်လန့်စွာ မဟုတ်စကားတွေနှင့်၊ လှုပ်ရှားအောင် မောင်းထောင်ကပြောကြ၊ သူကြီးပါအပြီး မရဏာလျှောပြန်သတဲ့၊ နောက်ဂေါယာရွာ မြောက်ပိုင်းတွေက၊ ဗျောဆိုင်းကို စရန်သလို့၊ ပြန်ကြပါ ခဏတာမှ မနားပါနှင့်၊ တံခါးကဆီး၍နှင်၊ မတွေ့ချင် ရှောင်ပုန်း။  

  

ကျောက်အနာ ပျောက်ကာရှဲလို့၊ ရွာထဲမှာ လူတွေဆုံမိ၊ မျာဗိုလ်ပုံပျားအုံသို့ စုပါငဲ့၊ ဗုတလင်မြို့သူကြီးက၊ လှူပြီးလျှင် သဘင်လုပ်လို့၊ စင်ရုပ်စုံတက်ခါနွှဲရာသို့၊ လက်စွဲကိုင် ဆရာလှငဲ့ကို၊ အာမခံ ခြေလျင်လာလို့၊ ဗေဒင်ဆရာ ဦးစံညိမ်းက၊ ခပ်သိမ်းလူ အာရုံပြုတဲ့ပြင်၊ ဦးသုဇာ စိတ်ကြေနပ်အောင်လို့၊ ငွေအပ်နှံ စရန်ငှားခဲ့၊ ကျောက်အနာ ပျောက်ခါရှားလို့၊ သလောက်ကြာတောင်၊ အနောက်တာသားတွေက၊ မထောက်မညှာ အပေါက်ကို မလာသွားစေနှင့်၊ တားမြစ်လှတုန်း။

ခက်ဆစ်
------

၁။ ဝိလုပ္ပံ = ဝိလုပ္ပတိ (ပါ)၊ လုယက်ဖျက်ဆီးတတ်သည်။

၂။ မရဏာလျှော = ကွယ်လွန်သည်။

၃။ ဂေါယာ = အပရဂေါယာန (ပါ)၊ အနောက်ဘက်အရပ်။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
တစ်ခါက အမွှာညီအစ်ကိုနှစ်ယောက်ရှိကြသည်။ အစ်ကိုဖြစ်သူမှာ တန် ဖြစ်ပြီး ညီဖြစ်သူမှာ လန် ဖြစ်သည်။ သူတို့ညီအစ်ကိုနှစ်ယောက်သည် ချူချူ အမည်ရှိ တာအိုဝါဒီရသေ့ထံတွင် ပညာသင်ကြား ကြသည်။ ဆရာချူချူတွင် ၁၈ နှစ်အရွယ် သမီးပျိုတစ်ယောက်ရှိသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဆရာက သမီးဖြစ်သူကို တန် နှင့်လက်ထပ်ပေးရာ ဇနီးမောင်နှံတို့ လင်မယားဘဝ တွင် ပျော်ရွှင်နေကြသည်။ ညီဖြစ်သူလန်အတွက်မှာမူ သူ့အစ်ကိုဖြစ်သူသည် လက်ထပ်ပြီး ကတည်းက သူနှင့်ရင်းနှီးမှု လျော့နည်းလာသည်ဟုခံစားရလာသည်။ သို့ဖြင့် အိမ်မှ ထွက်ခွာပြီး တပြည်လုံးအနှံ့ လျှောက်သွား နေခဲ့သည်။ မြစ်ကြီးတစ်ခုသို့ရောက်လာသောအခါ မဖြတ်နိုင်ပဲ ရှိနေသည်။ လှေတစ်စီးမျှပင်မတွေ့။ လန်သည် ဝမ်းနည်းလှသဖြင့် ငိုရင်းသေဆုံးသွားရာ မြစ်ကမ်းဘေးတွင် ထုံးကျောက်တုံးကြီး ဖြစ်သွားသည်။ 
ညီဖြစ်သူကြာရှည်စွာပျောက်နေသဖြင့် တန်သည် ရှာဖွေရန်ထွက်လာခဲ့သည်။ မြစ်ကမ်းဘေး ရောက်သောအခါ မောပန်းလှသဖြင့် ထုံးကျောက်တုံးကြီးဘေးတွင် သေဆုံးသွားသည်။ သေပြီးနောက် ကွမ်းပင်ဘဝသို့ပြောင်းလဲသွားသည်။ မိန်းမဖြစ်သူသည် လင်ယောက်ျား ပျောက်နေသည်မှာ ကြာနေပြီဖြစ်သဖြင့်ရှာဖွေရန်ထွက်လာရာ ကွမ်းသီးပင်ပေါက်ရာနေရာသို့ ရောက်လာသည်။ ကွမ်းသီးပင်ကိုကျောမှီရင်းသေဆုံးသွားရာ ကွမ်းသီးပင်တွင် တွယ်ကပ် ပေါက်သော ပူစပ်စပ်အရွက်ဖားဖားနွယ်ပင်ကြီးဖြစ်လာသည်။ ဝမ်းနည်းစရာ ဤဇာတ်လမ်းကို ကြားသိရသူ ဒေသခံများသည် သူတို့အတွက် ဘုရားကျောင်းတစ်ဆောင် ဆောက်လုပ်ပေး ခဲ့ကြသည်။
တစ်နေ့တွင် ဟွန့် အမည်ရှိဘုရင်တစ်ပါးသည် ထိုနေရာသို့ရောက်ရှိလာပြီး ဒေသခံများမှ တစ်ဆင့် အဆိုပါဇာတ်လမ်းအားကြားသိသွားသည်။ သူသည် သူ့လူများအား ကွမ်းရွက်တစ်ရွက်၊ ကွမ်းသီး တစ်လုံး နှင့်ထုံးအနည်းငယ်တို့အားရောနှောပြီးကြိတ်စေသည်။ ရလာသောကြိတ်ဖတ်များအား အရည်ညှစ်လိုက်ရာ သွေးကဲ့သို့ချင်းချင်းနီသောအရည်ကိုရရှိသည်။ ဘုရင်ကြီးသည် ယင်းအရည် ကို မြည်းစမ်းကြည့်ရာ အရသာထူးကဲလှသည်ကိုတွေ့ရသည်။ သို့ဖြင့် မင်္ဂလာ အခမ်းအနား များတွင် ကွမ်းစားခြင်းဓလေ့ကိုစတင်ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ကွမ်းစားခြင်းဓလေ့သည် ဗီယက်နမ် လူမျိုးတို့၏ စလေ့ထုံးတမ်းဖြစ်လာခဲ့ပြီး စကားဝိုင်းများတွင် ကွမ်းတစ်ယာဖြင့် စတင် လေ့ရှိကြသည်။