recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
အစေး
----

အချို့အချို့သော သစ်ပင်ကြီးငယ်များ၏ အခေါက်ကို ခုတ်ထစ်
ပေးလိုက်သည့်အခါ ယင်းတို့မှ စီးယိုထွက်လာသော စေးထန်း
ထန်းအရည်ကို ကော်စေး၊ သို့မဟုတ် အစေးဟူ၍ခေါ် ကြသည်။ 
ထိုအစေးသည် ခြောက်သွေ့သွားသောအခါ ဆတ်၍ရေတွင် ပျော်
နိုင်သည်။ အစေးအမျိုးပေါင်း ၁၅ဝ ခန့် ရှိသည်ဟု သိရရာများ
သောအားဖြင့် ထိုအစေးများကို မုံ့၊ အရောင်တင်ဆီဆေးဘက်နှင့်
အခြားစက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြုကြသည်။

စီးပွားရေးလောကတွင် သစ်စေးများကိုလည်း အစေးဟူ၍ပင် 
ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲကြသည်။ အမှန်မှာ အစေး (ကော်စေး)နှင့် 
သစ်စေးတို့သည် မတူကြချေ။ အစေး(ကော်စေး)အစစ်တို့သည် 
အနည်းနှင့်အများ ရေတွင်ပျော်ကြ၍ သစ်စေးအစစ်တို့သည် 
ရေတွင် မပျော်ချေ။ တာပင်တိုင်ဆီပါသောကြောင့် အယ်လကို 
ဟော(အရက်) တွင် ထည့်၍ဖျော်မှသာ ပျော်လေသည်။ 

  

ထနောင်းပင်မျိုးမှရသော အစေးသည် အလွန်အသုံးဝင်သော 
အစေးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ထိုအစေးကို အာဖရိကတိုက်မြောက် 
ပိုင်း၊ ဩစတြီးယားတိုက်နှင့် တူရကီနိုင်ငံတို့တွင် ပေါက်ရောက် 
သော အကေးရှားပင် (ထနောင်းမျိုး)ဖြစ်သည့် အပင်အမျိုးမျိုး 
တို့မှ ရရှိ၏။ ထိုအစေးကို အလုံးကလေးများအဖြစ်နှင့် ဈေး 
တွင် ရောင်းချကြသည်။ အရောင်မှာ နီရဲနေသောအရောင်မှ 
ကောက်ရိုးရောင်ကဲ့သို့ ဖျော့တော့တော့နေသော အရောင်အထိ 
အမျိုးမျိုး ရှိ၏။ ကောက်ရိုးရောင်ရှိသော အစေးလုံးကလေးများ 
သည် အကောင်းဖြစ်၍ များသောအားဖြင့် ဟိုဘက်သည်ဘက် 
မြင်ရသလောက်ရှိတတ်သည်။ ထိုအစေးကို အနောက်နိုင်ငံ 
များတွင် သရည်စာမုံ့လုပ်ရာ၌လည်းကောင်း၊ ဆေးဘက်တွင် 
အသားအရေ လိမ်းဆေးရည် ဖန်ရည်များ ဖော်စပ်ရာ၌လည်း 
ကောင်း၊ အီးမားရှင်းဆေးများ ဖော်စပ်ရာ၌ ဆေး ဘက်ဆီများ 
တစ်ခုနှင့်တစ်ခု သမအောင် ပေါင်းစပ်မိစေရန် လည်းကောင်း 
အသုံးပြုကြသည်။ ပိုးထည်နှင့် ပိုးတုအထည်များကို အရောင် 
တင်ရန်နှင့် အခြား အထည်အလိပ်များ အသား ပိတ်နေစေရန် 
ကော်တင်ရည်အဖြစ်ဖြင့်လည်း အသုံးပြုကြလေသည်။

  

အာရှမိုင်းနား ကျွန်းဆွယ်မှလာသော ထနောင်းမျိုးမှရသည့် 
အစေးတစ်မျိုးမှာလည်း အလွန်ကောင်းသည်။ ထိုအစေးသည် 
အလေးချိန်အားဖြင့် ရေအဆပေါင်း ၅ဝ မျှအထိ ရောစပ်နိုင်၍ 
ထိုသို့ ရောစပ်သောအခါ ပြစ်နေသည့် ကော်ရည်ကို ရရှိလေ 
သည်။ ထိုကော်စေးရည်ကို သရက်ထည် အပွင့်ရိုက်သော 
လုပ်ငန်းတွင် ချုပ်ဆေးအဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ အထည်များ 
မာလာစေရန် ကော်တင်ရည်အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း များစွာ 
အသုံးပြုကြသည်။ အရည်မပျော်နိုင်သော ဘယဆေးမှုန့်များကို 
တစ်လုံးတစ်စည်း ပေါင်းစပ်နေအောင် တေရန်အတွက်နှင့် 
ပြတိုက်များတွင်ဖြစ်စေ၊ ကိုယ်ပိုင်စုဆောင်းရာတွင်ဖြစ်စေ ပိုးမွှား 
အသေကောင်များကို အရှင်ကဲ့သို့ ရုပ်မပျက်အောင် ပြုလုပ်ထား 
သော လုပ်ငန်းများတွင်လည်း ထိုကော်စေးရည်ကို အသုံးပြုကြ 
လေသည်။

နယူးဇီလန်ကျွန်းနှင့် ဩစတြီးယားတိုက်ရှိ အလွန်ကြီးမား 
သော ကောင်ရီထင်ရှူးပင်များမှ ကောင်ရီ သစ်စေး အများ 
အပြား ရရှိ၏။ ထိုအပင်များမှရသော သစ်စေးကို များသာအား 
ဖြင့် မြေမှ တူးဖော်ရရှိလေသည်။ ထိုသစ်စေးသည် အရောင် 
တင်ဆေး ပြုလုပ်ရန်အတွက် အလွန်ကောင်း၏။ အရောင် 
တင်ဆေး ပြုလုပ်ရာ၌ အသုံးပြုသော ကိုပယ် အစေးတစ်မျိုးကို 
အာဖရိကတိုက်ရှိ ဇန်ဇိဗာကျွန်း၊ မက်ဒါဂက်စကာကျွန်းနှင့် 
အာရှတိုက် အချို့ဒေသများတွင် မြေမှ တူးဖော်ရရှိလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)
ဗဲရင်းပင်လယ်အား Universal Transverse Mercator coordinate system အရ ၅၆ ယူမှ ၁၀ ဒဗလျူအထိသတ်မှတ်ထားသော လတ္တီကျု၊ လောင်ဂျီကျူတည်နေရာပြ၍ မြေပုံတွင်ဖော်ပြထားပုံ
ဗဲရင်းပင်လယ်(Bering Sea)သည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ၏ မြောက်ဘက်ဆုံး အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။ မြောက်အမေရိကတိုက်ရှိ အလာစကာပြည်နယ်နှင့် အာရှတိုက်၏ အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်းအကြားတွင် ရှိ၍၊ အလျူးရှင်ကျွန်း၏ မြောက်ဘက်ကျသည်။ 

ဗဲရင်းရေလက်ကြားသည် ဗဲရင်းပင်လယ်ကို အာတိတ်သမုဒ္ဒရာမှ ပိုင်းခြားထား၍ အလျူးရှင်းကျွန်းသည် ဗဲရင်းပင်လယ်ကို ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာမှ ပိုင်းခြားထားလေသည်။ ဗဲရင်းပင်လယ်သည် မြောက်မှတောင်သို့ အလျားမိုင် ၁,၀၀၀ ခန့် ရှည်လျား၍၊ အရှေ့မှအနောက်သို့ မိုင် ၁,၅၀၀ ခန့် ကျယ်ဝန်းသည်။ ဗဲရင်းရေလက်ကြားတွင်မူ အလာစကာပြည်နယ်နှင့် အာရှတိုက်တို့သည် ၅၄မိုင်ခန့်မျှသာ ကွာဝေးလေသည်။ ပင်လယ္၏ အနက်သည် ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် ၄,၇၀၀ ပေရှိရာ အနက်ဆုံးနေရာတွင် ပေပေါင်း ၁၃,၄၀၀ ကျော်ခန့် ရှိလေသည်။ 

ဗဲရင်းပင်လယ်အား ဖော်ပြသော ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံ-ညာသက်ထိပ်ဆုံးသည် အယ်လက်စကာဖြစ်၍၊ ဘယ်ဘက်ထိပ်သည် ရုရှားနိုင်ငံဖြစ်သည်။

ကျွန်းများနှင့် ရာသီဥတု
-----------------------

ဗဲရင်းပင်လယ်ထဲတွင် ကျွန်းကလေးများ၊ ရေလက်ကြားများ များစွာ ရှိသည်။ ပရစ်ဗီလော့ကျွန်းသည် အရေးအပါဆုံးသော ကျွန်းဖြစ်သည်။ ထိုပင်လယ်သည် ကမ္ဘာ့အအေးပိုင်းဒေသ၌ တည်ရှိသဖြင့် ပင်လယ်၏မြောက်ဘက်ပိုင်းသည် ဆောင်းရာသီတွင် လပေါင်းများစွာ ရေခဲနေတတ်သည်။ နွေရာသီတွင်မူ ပင်လယ်တစ်ခုလုံးသည် ရေခဲခြင်းမှ ကင်းလွတ်သဖြင့် ကူးသန်းသွားလာနိုင်ပေသည်။ အာရှတိုက်ဖက်မှ၎င်း၊ မြောက်အမေရိကတိုက်ဖက်မှ၎င်း မြစ်များစွာ ဗဲရင်းပင်လယ်ထဲသို့ စီးဝင်ရာ၊ ယင်းတို့တွင် အာလာစကာပြည်နယ်မှ ယူးကွန်မြစ်နှင့် ဆိုက်ဗီးရီးယားပြည်မှ အနာဒါမြစ်တို့လည်း ပါဝင်သည်။ 

လေကြောင်းမှ မြင်ရသော ဗဲရင်းပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်းတစ်နေရာရှိ တူကာကိုကီအမည်ရှိ ပင်လယ်ပျော်ငှက်များ ရှိရာနေရာတစ်ခု၊ တောင်ဘက်ဟော့ပါပင်လယ်အော်။
### ကျွန်းများ

ဗဲရင်းပင်လယ်တွင် အောက်ပါကျွန်းများ ပါဝင်လေသည်။ 
ပရစ်ဗီလော့ကျွန်း
ကိုမန်ဒေါ်စကီ ကျွန်း(ဗဲရင်းကျွန်းအပါအဝင်)
စိန့် လောရင့်စ်ကျွန်း၏
ဒိုင်ရိုမီဒီကျွန်း
ဘုရင်ကျွန်း
စိန့်မတ်ထော်ကျွန်း
ကာရာဂျင်စကိုင်းကျွန်း
နျူနီဗက်ကျွန်းတို့ဖြစ်ကြသည်။

သမိုင်း
-------

ရှေးအခါက ဗဲရင်းပင်လယ်ကို ကမ်ချက်ကာပင်လယ် ဟုလည်း ခေါ်တွင်သည်။ နောင်အခါ ရုရှဇာဘုရင် ပီတာ-သဂရိတ်က ဗဲရင်းပင်လယ်၏ အကျိုးအကြောင်းကို စုံလင်စွာ သိရှိလို၍ စေခိုင်းသဖြင့် ထိုပင်လယ်ကို သေချာစွာ စူးစမ်းလေ့လာ တိုင်းထွာ မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သူ ဒိန်းမှတ်လူမျိုး ဗီတူးဗဲရင်းကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ဗဲရင်းပင်လယ်ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။ စင်စစ်သော်ကား ရုရှားကော့ဆပ်လူမျိုး ဒက်ရှနက်ဆိုသူသည် ၁၆၄၈ ခုနှစ်တွင် ထိုပင်လယ်ကို စတင်တွေ့ရှိခဲ့လေသည်။

စီးပွားရေး
----------

ဗဲရင်းပင်လယ်သည် ပင်လယ်ဖျံသားမွေး အမြောက်အမြားထွက်ရာ ဒေသဖြစ်သည်။ ပရစ်ဗီလော့ ကျွန်းသည် ပင်လယ်ဖျံ သားမွေးလုပ်ငန်း၏ အချက်အချာ ဌာန ဖြစ်သည်။ ၁၈၆၇ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အစိုးရက ရုရှအစိုးရထံမှ အလာစကာပြည်နယ်ကို ဝယ်ယူပြီးသည့်နောက်တွင် ဂရိတ်ဗြိတိန်းနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့သည် ဗဲရင်းပင်လယ်အတွင်း ပင်လယ်ဖျံ ဖမ်းဆီးရေးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အကြီးအကျဘ် အချင်းများခဲ့ဖူးလေသည်။ 
ထို့ပြင် ဗဲရင်းပင်လယ်သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ပင်လယ်ပျော်ငှက်များအတွက် အလွန်အရေးကြီးသော ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။ မျိုးစိတ်ပေါင်း ၃၀ ကျော်သော ပင်လယ်ပျော်ငှက်များနှင့် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၂၀ မီလီယံခန့်ရှိသော ပုဂ္ဂလိကပိုင် မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများကိုလည်း ဗဲရင်းပင်လယ်ဒေသတွင် တွေ့ရလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊အပိုင်း-က၊ အတွဲ-၈၊နှာ-၄၀။
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**အတ္တကာမပါရိစရိယသိက္ခာပုဒ်** သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းတော်များ စောင့်ထိန်းလိုက်နာကြရန် ပညတ်တော်မူခဲ့သည် သံဃာဒိသိသ်အာပတ်တစ်ခု ဖြစ်၏။

သမိုင်း
-------

မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိပြည်၊ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်တွင် သီတင်းသုံးတော်မူနေချိန် ဖြစ်၏။ တစ်ခုသောနံနက်တွင် အသျှင်ဥဒါယီသည် သပိတ်ကို ယူဆောင်ကာ လင်သေဆုံးပြီးသော မိန်းမ၏ နေအိမ်သို့ ချဉ်းကပ်၍ ထိုင်နေ၏။ ထိုမိန်းမသည် အလွန်တရာ လှ၏၊ ရှုချင်ဖွယ် ဖြစ်၏။ ထိုအမျိုးသမီးသည် အသျှင်ဥဒါယီကို ရိုသေစွာရှိခိုးပြီးလျှင် "အသျှင်ဘုရား အလိုရှိရာကို အမိန့်ရှိတော်မူပါ။ တပည့်တော်သည် အသျှင်ဘုရားအား သင်္ကန်း၊ ကျောင်း၊ ဆေးအသုံးအဆောင်တို့ကို ထောက်ပံ့ပေးနိုင်သည်" ဟု လျှောက်၏။ ထိုအခါ အသျှင်ဥဒါယီသည် ထိုအရာတို့သည် မိမိအတွက် မခဲယဉ်းပေ။ စွမ်းနိုင်ပါက ခဲယဉ်းသော အရာဝတ္ထုကို လှူပါဟု ဆို၏။ အမျိုးသမီးသည် မည်သည့်အရာနည်းဟု မေးမြန်းရာ အသျှင်ဥဒါယီက မေထုန်အမှု ဖြစ်ကြောင်းပြောပြ၏။

ထို့နောက် အမျိုးသမီးသည် "အသျှင်ဘုရား ကြွပါ" ဟု ဆိုကာ တိုက်ခန်းသို့ဝင်ကာ ထဘီကိုချွတ်၍ ညောင်စောင်း ‘ခုတင်’ ပေါ် ပက်လက် အိပ်၏။ ထိုအခါ အသျှင်ဥဒါယီသည် အမျိုးသမီးထံ ချဉ်းကပ်၍ "အဘယ်သူသည် ယုတ်မာဆိုးရွား မကောင်းသော အနံ့ရှိသော ဤအရာဝတ္ထုကို သုံးသပ်လိမ့်မည်နည်း" ဟု ဆိုကာ တံတွေထွေး၍ ထွက်ခွာသွား၏။

ထိုအခါ အမျိုးသမီးသည် အသျှင်ဥဒါယီနှင့် ပတ်သက်၍ ရဟန်းတို့အား ကဲ့ရဲ့၏။ ထိုအကြောင်းကို ရဟန်းတို့သည် ကြားသိရသဖြင့် မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်ထားကြ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့အား စုဝေးစေပြီးလျှင် အသျှင်ဥဒါယီအား မေးမြန်း၏။ အသျှင်ဥဒါယီသည် ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ ဖြေကြား၏။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် အသျှင်ဥဒါယီအား များစွာသော အကြောင်းတို့ဖြင့် ကဲ့ရဲ့တော်မူ၏။ ထို့နောက် ရဟန်းတို့အား အောက်ပါအတိုင်း လိုက်နာစောင့်ထိန်းကြစေရန် သိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူ၏။

သိက္ခာပုဒ်
----------

"အကြင် ရဟန်းသည် ရာဂဘီလူး ပူးဝင်အပ်သည်ဖြစ်၍ ဖောက်ပြန်သော စိတ်ဖြင့် မိန်းမ၏ အထံ၌ မိမိ အလိုရှိအပ်သော ကာမဖြင့် လုပ်ကျွေးခြင်း၏ ကျေးဇူးကို ပြောဆိုငြားအံ့၊ ‘နှမ အကြင်မိန်းမသည် အကျင့်သီလရှိသော ကောင်းသော တရားရှိသော မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်လေ့ရှိသော ငါကဲ့သို့သော သူကို ထိုမေထုန်အမှုဖြင့် လုပ်ကျွေးရာ၏၊ ဤလုပ်ကျွေးခြင်းသည် လုပ်ကျွေးခြင်းတကာတို့တွင် အမြတ်ဆုံးပေတည်း’ ဟု မေထုန်နှင့် စပ်သော စကားဖြင့် ပြောဆိုငြားအံ့၊ ထိုရဟန်းအား သံဃာဒိသိသ်အာပတ် သင့်၏" ဤသို့ ပြကြကုန်လော့ဟု မိန့်တော်မူ၏။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  *ဝိနည်းပိဋက၊ ပါရာဇိကဏ်ပါဠိတော်မြန်မာပြန်*။ Text "publisher" ignored (အကူအညီ)
ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲတမ်းပလိတ်:SHORTDESC:ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲ

**ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်**သည် ဩစတြေးလျ ဓနသဟာယနိုင်ငံ၏ အစိုးရအကြီးအကဲဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးချုပ်သည် ဩစတြေးလျ ဖက်ဒရယ် အစိုးရ၏ အမှုဆောင် ဌာနခွဲကို ဦးစီးပြီး တာဝန်ယူမှုရှိသော အစိုးရ၏ အခြေခံမူများအောက်တွင် ဖက်ဒရယ်ပါလီမန်ကို တာဝန်ခံသည်။ အလုပ်သမားပါတီမှ အန်တိုနီ အယ်လ်ဘာနီစီသည် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ မေလ (၂၃) ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။

ဩစတြေးလျဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားခြင်းမရှိသောကြောင့် ဘုရင်ခံချုပ်သည် တရားဝင်ခန့်အပ်ထားသော ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးအား ဝက်စ်မင်စတာစနစ်ကွန်ဗင်းရှင်းဖြင့် အုပ်ချုပ်ပါသည်။ ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ရန် နိုင်ငံရေးသမားသည် အောက်လွှတ်တော်၏ ယုံကြည်မှုကို ကွပ်ကဲနိုင်ရမည်။ ထို့ကြောင့် ဝန်ကြီးချုပ်သည် အများအားဖြင့် အများစုပါတီ သို့မဟုတ် ညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးချုပ်များသည် သတ်မှတ်ထားသော ကြာချိန် သို့မဟုတ် အရေအတွက် သတ်မှတ်ချက်များ မပါရှိသော်လည်း ၎င်းတို့၏ နိုင်ငံရေး ပါတီသည် ဖက်ဒရယ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရှုံးနိမ့်သည့်အခါ သို့မဟုတ် ၎င်းတို့၏ ပါတီ၏ ခေါင်းဆောင်မှုကို ဆုံးရှုံးခြင်း သို့မဟုတ် စွန့်လွှတ်လိုက်သည့်အခါ တစ်ဦးချင်း၏ သက်တမ်းသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ကုန်ဆုံးသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Contact Your PM။  29 May 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  How to address Senators and Members။  26 Apr 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. 1 2 3  Prime Minister။  29 May 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. 1 2 3  Prime Ministers။  29 May 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
5. ↑  Salary (3 February 2020)။ 23 June 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  6 August 2022 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**ဒေါ်ဩဘာသောင်း** (၁၁ ဧပြီ ၁၈၉၈–၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၇၁) သည် အငြိမ့်မင်းသမီးနှင့် အဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ကဗျာလွတ်အကကို တီထွင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ 

ဒေါ်ဩဘာသောင်းကို ၁၈၉၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ အဘ အင်ဂျင်နီယာ ဦးစံဒွန်း၊ အမိဒေါ်သာလိတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ မသောင်းတင် ဖြစ်သည်။

ဩဘာသောင်း ငယ်စဉ်ကပင် အဆိုအကဝါသနာထုံခဲ့သည်။ သဘင်မျိုးရိုးမဟုတ်သော်လည်း အတီးအမှုတ် ဝါသနာပါသော ဖခင်ဖြစ်သူက အားပေးသဖြင့် အငြိမ့်သဘင်လောကသို့ ရောက်၍လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကလေးဘဝကပင် ရန်ကုန်၊ ကြက်တန်း၊ ဘုရားဖြူဆရာတော်ပျံတော်မူရာ ရေကျော်ဆီဆုံတန်း၊ ယိမ်းတွင် ပါဝင် ကပြရာမှ အကကောင်းသူအဖြစ် ချီးမွမ်းခြင်းခံရသည်။ ဩဘာသောင်း ၁၃ နှစ် သမီးအရွယ်တွင် မိခင်ကွယ်လွန်သွားသဖြင့် ဖခင်ဖြစ်သူနှင့်အတူ မန္တလေး သို့ ပြောင်းရွေ့လာကြသည်။ အကအခုန် ဝါသနာကြီးသည့် သမီးဖြစ်သူကိုလည်းအဆိုအကတွင် ထွန်းထွန်း ပေါက်⁠ပေါက်ဖြစ်စေရန် ထိုခေတ်က ပန်တျာကျောင်းကဲ့သို့ သင်ကြားပေးနေသော ပေါက်⁠ပေါက်တန်း ဇာတ်စာရေးဆရာ ဦးထွန်းရထံ အဆိုအကပညာများ သင်ကြားခဲ့ရသည်။ ငါးလခန့်အကြာတွင် အငြိမ့်တစ်ငြိမ့်မှသဘောကျသဖြင့် ခေါ်ယူခဲ့ရာ ၁၄ နှစ် သမီးအရွယ်မှာပင် အငြိမ့်မင်းသမီးဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဆရာဖြစ်သူ ရွေး ချယ်ပေးသည့်အမည်မှာ ဩဘာသောင်းတင်ဖြစ်သော်လည်း နောက်တွင် ဩဘာသောင်း အမည်ဖြင့်သာ ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့လေသည်။

ဩဘာသောင်း အငြိမ့်လောကသို့ မဝင်ရောက်မီက အငြိမ့်မင်းသမီးကြီးများမှ သီချင်းကြီး၊ သီချင်းခန့်၊ မြိုင်ထ၊ ဘောလယ်များ သီဆိုရ၍ ငြိမ့်ညောင်းသာယာသော တေးသံဖြင့် ညက်ညက်ညောညော ကကြသော်လည်း ဩဘာသောင်း အငြိမ့်စင်ပေါ်သို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ တေးထပ် မြိုင်ထတို့ကို ပစ်ပယ်ပြီး ယောက်ျားများ စိတ်လှုပ်ရှားစေသည့် စန်ကွေထူး၊ ဘာဂီတင်၊ ကာတစ်စသည့် သီချင်းများ သီဆိုကပြခဲ့ရာ အဆိုအတီး မြူး⁠မြူးကြွကြွ၊ အက ကလည်း သွက်သွက်လက်လက်ဖြင့် အငြိမ့်ခေတ်တစ်ခေတ်ပြောင်းခဲ့သည်။

ဩဘာသောင်းအငြိမ့် ကလေရာတွင် ကျောင်းသားများ၊ ကာလသားများ ဝိုင်း⁠ဝိုင်းလည်ခဲ့သည်အထိ စန်းထခဲ့သည်။ သို့ကြောင့်ပင် ဇာတ်မင်းသား ဖိုးစိန်ကြီးက မင်းသမီးကို အရူးအမူးဖြစ်နေကြသည့် လူငယ် များကို သတိပေးသောအနေဖြင့်ဇာတ်သမကို မခင်တွယ်ကြနဲ့ သဘင်သည် ဝေးရာကကြည့်ဆိုသည့် သီချင်း သီဆို၍ ဥက္ကာသေနမယ် ရူပဇာတ်ကို ကပြခဲ့ရသည်ဟု အဆိုရှိခဲ့သည်။

အဆစ်ကျဲကျဲ ကရာမှာ လေဘာတီမြရင် အကောင်းဆုံး၊ ဆစ်စိပ်စိပ် ကရာမှာ ဩဘာသောင်း အကောင်းဆုံးဟု အငြိမ့်သဘင်လောကတွင် ပြောစမှတ်ပြုခဲ့ရသည်။ မင်းသမီးမထွေးလေး၊ မင်္ဂလာ သိန်းညွန့်၊ မစံထား၊ မစံရှား၊ ဇာတ်မင်းသား ဦးစိန်အုပ် စသည် ထင်ရှားသောမင်းသား မင်းသမီးများ ရွာစားကြီး စိန်ဗေဒါ၊ အဆိုတော်ဆရာမှန် စသည့် ဂီတပညာရှင်များထံမှ အဆိုအကပညာများ သင်ယူခဲ့သည်။ ဩဘာသောင်း ကိုယ်တိုင် စန္ဒယား၊ ပတ္တလား၊ ဟွန်းတယောဂီတတူရိယာများ တီးနိုင်သူဖြစ်သည်။

ဖခင်ကြီးက ရုပ်သေးမင်းသမီးကြိုးဆွဲဆရာ ဆရာမှန်ကို အိမ်သို့ပင့်ဖိတ်ခေါ်ယူ သင်ကြားပေးသည်။ ဆရာမှန်၏ မင်းသမီးရုပ်ကို အတုယူကပြရာမှ ခြေလက်ခေါင်းခါး မင်းသမီးဂွင်အနေအထားတွင် လှပညက်ညောသူအဖြစ် နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ အသက် ၃၈ နှစ်တွင် ခင်ပွန်းသည်၏ ဆန္ဒအရ အငြိမ့်လောကမှ အနားယူခဲ့ရသည်။

၁၉၅၃ ခုနှစ် မန္တလေးပန်တျာကျောင်း စတင်ဖွင့်လှစ်သည့်အခါ အကနည်းပြဆရာအဖြစ် တာဝန်ယူသင်ကြားခဲ့ရသည်။ ဒေါ်ဩဘာသောင်းသည် ကဗျာလွတ်အကကိုလည်း မင်းသား ရွှေဒေါင်းညို၊ စိန်လှမောင် တို့နှင့် ညှိနှိုင်းတိုင်ပင် တီထွင့်ခဲ့ရာ မြန်မာအကသမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ခြင်း ခံရသည်အထိ အောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ 

ကဗျာလွတ်မိခင်ကြီး ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဒေါ်ဩဘာသောင်းသည် ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်၊ ၁၉၇၈
အတုအယောင်နိုးထခြင်း (False awakening) ဆိုသည်မှာ အိပ်မက်မှနိုးထလာပြီဟု အထင်အရှားသိနေသည်ဟုထင်ရသော်လည်း အိပ်မက်မက်သူသည် အမှန်တကယ်နိုးထလာခြင်း မဟုတ်ဘဲ ဆက်လက်အိပ်ပျော်နေသည့် ဖြစ်စဉ်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အများစုသည် အတုအယောင်နိုးထပြီးချိန်၌ ဆက်လက်မက်သောအိပ်မက်မှာ ချက်ပြုတ်ခြင်း၊ သန့်ရှင်းရေးပြုလုပ်ခြင်း၊ နံနက်စာစားခြင်း အစရှိသည့် နံနက်တိုင်းလုပ်နေကျကိစ္စများ ဖြစ်လေ့ရှိသည်။

အခြားအယူအဆများ
--------------

အတုအယောင်နိုးထခြင်းမှာ အိပ်မက်တစ်ခုပြီးသည့်နောက် သို့မဟုတ် အသိရှိအိပ်မက်တစ်ခုမက်ပြီးနောက် ဆက်လက်မက်မည့် အိပ်မက်သို့အကူး၌ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။ (အသိရှိအိပ်မက်ဆိုသည်မှာ အိပ်မက်မက်နေစဉ် မက်သူကလည်း အိပ်မက်မက်နေကြောင်း သိလျက်နှင့်ပင် အိပ်မက်မက်နေခြင်းဖြစ်သည်။) အတုအယောင်နိုးထခြင်းဖြစ်ချိန်တွင် အိပ်မက်မက်သူသည် အိပ်မက်မှနိုးထလာပြီဟု မြင်မက်လျက် ဒုတိယမြောက်အိပ်မက်ကို ဆက်လက်မြင်မက်သည်။ ဟားဗတ်စိတ်ပညာရှင် Deirdre Barrett ၏ လေ့လာမှုတွင် အိပ်မက် ၂,၀၀၀ တွင် (၂၀၀)မှာ အတုအယောင်နိုးထခြင်းများမှာ တစ်ညတည်းတွင်မက်သော မတူညီသည့် အိပ်မက်နှစ်ခုတွင်လည်းကောင်း၊ တစ်ထပ်တည်းတူညီသည့် အိပ်မက်နှစ်ခုကြား တစ်ခုမှတစ်ခုသို့ ကူးပြောင်းချိန်တွင် ဖြစ်လေ့ရှိကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။
ခရုပတ်ပုံစံ ဂလက်ဆီ၏ ဥပမာတစ်ခုမှာ ချားရဟတ် ဂလက်ဆီ (Messier 101 သို့မဟုတ် NGC 5457 ဟုလည်းသိထား) ဖြစ်သည်။
**ခရုပတ်ပုံစံ ဂလက်ဆီ** သည် ၁၉၃၆ ခုနှစ် အက်ဒွင် ဟာဘယ် ဖော်ပြသော *The Realm of the Nebulae* မှ ဂလက်ဆီအမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်သည်။ ခရုပတ်ပုံစံ ဂလက်ဆီများသည် ပြားချပ်ပြီး ကြယ်များဖြင့် အလယ်ဗဟိုတွင် ဖိသိပ်ကာ လည်ပတ်နေသည့် ဂလက်ဆီဖြစ်သည်။ ယင်းဂလက်ဆီများသည် ဝက်အူရစ်ပုံစံ သို့မဟုတ် ခရုပတ်ပုံစံရှိကြသဖြင့် ခရုပတ်ပုံစံရှိ ဂလက်ဆီဟု ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ဂလက်ဆီ၏ လက်မောင်းတွင် ငယ်ရွယ်သည့်ကြယ်များ ရှိကြပြီး ဗဟိုထက် ပိုမိုတောက်ပသည်။ အလယ်ဗဟို၌မူ သက်တမ်းရင့်ကြယ်များ တည်ရှိသည်။ ခရုပတ်ပုံစံဂလက်ဆီအားလုံး၏ ၃ ပုံ ၂ ပုံတွင် တန်းလျားပုံစံရှိသော နောက်ထပ် ဂလက်ဆီပုံစံခွဲ ရှိကြသည်။ လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၈ ဘီလီယံအကြာက တန်းလျားပုံစံ ခရုပတ်ပုံစံသည် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းရှိရာမှ ယနေ့လက်ရှိအချိန်တွင် မြင်နိုင်သော စကြဝဠာ၌ ၃ ပုံ ၂ ပုံကျော် ဖြစ်လာသည်။ မိမိတို့၏ နဂါးငွေ့တန်း ဂလက်ဆီသည်လည်း ယခင်က ခရုပတ်ပုံစံဟု ထင်မှတ်ခဲ့ရာ ၁၉၉၀ ခုနှစ်များတွင် တန်းလျားပုံစံ ခရုပတ်ပုံစံရှိကြသဖြင့် ဂလက်ဆီဖြစ်သည်ဟု အတည်ပြုနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ယင်းတန်းလျားကိုမူ ကမ္ဘာမြေ၏ လက်ရှိ ဂယ်လက်တစ် တည်နေရာမှ လေ့လာရန် မလွယ်ကူချေ။ ပုံစံမမှန်သော ဂလက်ဆီများဖြင့် ခရုပတ်ပုံစံရှိကြသဖြင့် ဂလက်ဆီများသည် local စကြဝဠာတွင် ဂလက်ဆီအားလုံး၏ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါးခန့် နေရာယူထားလေသည်။ ယင်းတို့ကို သိပ်သည်းမှုနည်းသော နယ်မြေတွင် အများစုတွေ့ရှိရပြီး ဂလက်ဆီ အစုအပြုံများ၏ အလယ်ဗဟို၌မူ တွေ့ရခဲသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Hubble၊ E.P. (1936)။ *The realm of the nebulae*။ Mrs. Hepsa Ely Silliman memorial lectures, 25။ New Haven: Yale University Press။ ISBN 9780300025002။ OCLC 611263346။ archived from the original on 2 June 2019။ 11 May 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။CS1 maint: BOT: original-url status unknown (link)(pp. 124–151)
2. ↑  D. Mihalas (1968)။ *Galactic Astronomy*။ W. H. Freeman။ ISBN 978-0-7167-0326-6။
3. ↑  "Hubble and Galaxy Zoo Find Bars and Baby Galaxies Don't Mix"၊ Science Daily၊ 16 January 2014။
4. ↑  Ripples in a Galactic Pond, Scientific American, October 2005
5. ↑  Loveday, J. (February 1996). "The APM Bright Galaxy Catalogue". *Monthly Notices of the Royal Astronomical Society* **278** (4): 1025–1048. doi:10.1093/mnras/278.4.1025. Bibcode: 1996MNRAS.278.1025L.
6. ↑  Dressler, A. (March 1980). "Galaxy morphology in rich clusters — Implications for the formation and evolution of galaxies". *The Astrophysical Journal* **236**: 351–365. doi:10.1086/157753. Bibcode: 1980ApJ...236..351D.
အရိုးရှင်းဆုံး ဟိုက်ဒရို ကာဘွန် ဒြပ်ပေါင်း ဖြစ်သော မီသိန်း မော်လီကျူး၏ တည်ဆောက်ပုံ
**ဩဂဲနစ် ဓာတုဗေဒ** (အင်္ဂလိပ်: Organic Chemistry) ဆိုသည်မှာ ကာဘွန် အခြေခံ ဒြပ်ပေါင်းများ၊ ဟိုက်ဒရိုကာဘွန်များ နှင့် ၎င်းတို့မှ ဆင်းသက်လာသော ဒြပ်ပေါင်းများ၏တည်ဆောက်ပုံ၊ ဂုဏ်သတ္တိ၊ ဖွဲ့စည်းပုံ၊ ဓာတု ဆိုင်ရာ ဓာတ်ပြုပုံ နှင့် ၎င်းတို့အား ဆင်းသစစ်နည်း (synthesis) သို့မဟုတ် အခြားနည်းများဖြင့် ထုတ်လုပ်ပုံတို့ကို သိပ္ပံနည်းကျ လေ့လာသော ပညာရပ်ဖြစ်သည်။ ထိုသို့သော ဒြပ်ပေါင်းများတွင် အခြားဒြပ်စင်များ ဖြစ်သော ဟိုက်ဒရိုဂျင်၊ နိုက်ထရိုဂျင်၊ အောက်ဆီဂျင် နှင့် ဟေလိုဂျင် တို့သာ မက ဖော့စဖရပ်စ်၊ ဆီလီကွန် နှင့် ကန့် တို့လည်း ရောနှောပါဝင်နိုင်သည်။

ဩဂဲနစ် ဒြပ်ပေါင်းများသည် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ အားဖြင့် အမျိုးမျိုး အစားစား ရှိပြီး ထိုဒြပ်ပေါင်းများအား အသုံးချပုံမှာလည်း အလွန်ကျယ်ပြန့်သည်။ ၎င်းတို့သည် ပလတ်စတစ်များ၊ ဆေးဝါးများ၊ ဓာတုလောင်စာများ၊ အစားအသောက်များ၊ ပေါက်ကွဲစေတတ်သော ပစ္စည်းများ၊ သုတ်ဆေးများ အစရှိသည့် ပစ္စည်းအမျိုးမျိုး တို့၏ အခြေခံ သို့မဟုတ် အရေးပါသော အစိတ်ပိုင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ထို့အပြင် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သက်ရှိတို့တွင် ခြွင်းချက် အချို့မှလွဲ၍ အခြေခံ ဒြပ်ပေါင်း ဖြစ်သည်။

  

  

Organic သည် Organism (သက်ရှိ) ဟူသော စကားလုံးမှ ဆင်းသက်လာသည်။ ထို့ကြောင့် ရှေးအခါက Organic Chemistry သည် သက်ရှိများတွင်ဖြစ်သော ဓာတုဒြပ်ပေါင်းများကို လေ့လာသော ဓာတုဗေဒပညာရပ် ဖြစ်သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခဲ့သည်။ သက်ရှိများတွင်ဖြစ်သော ဒြပ်ပေါင်းများတွင် အသက်ဓာတ်တစ်မျိုး ပါဝင်နေပြီး အခြား inorganic compounds များနှင့် ဖန်တီးယူ၍မရပါဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။

၁၈၂၈ ခုနှစ်တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံသား ဓာတုဗေဒပညာရှင် Fredrich wöhler သည် inorganic compound များ ဖြစ်ကြသော ammonium chloride နှင့် silver cyanate တို့ကို အပူပေးခြင်းဖြင့် လူ၏ကျင်ငယ်ရေ (urine) တွင် ပါဝင်သော ယူရီးယား (urea) ကို ထုတ်ယူရရှိနိုင်ခဲ့ သည်။ ထို့နောက် inorganic နှင့် Organic တို့အား ခွဲခြားမှုကိုပြန်လည်ဆန်းစစ်ခဲ့ကြပြီး ပိုမိုတိကျ၍ ခေတ်မီသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို အောက်ပါအတိုင်းသတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။

Organic chemistry ဆိုသည်မှာ carbon နှင့် carbon ကြား ဓာတ်စည်း (သို့မဟုတ်) carbon နှင့် hydrogen ကြား ဓာတ်စည်း အနည်းဆုံးတစ်ခု ပါဝင်သော ကာဗွန်ဒြပ်ပေါင်းများကို လေ့လာသော ဓာတုဗေဒပညာရပ် ဖြစ်သည်။

~~ဓာတုဆရာလေး

ကိုးကား
-------

1. ↑  Robert T. Morrison, Robert N. Boyd, and Robert K. Boyd, *Organic Chemistry*, 6th edition (Benjamin Cummings, 1992, ISBN 0-13-643669-2) - this is "Morrison and Boyd", a classic textbook
2. ↑  John D. Roberts, Marjorie C. Caserio, *Basic Principles of Organic Chemistry*,(W. A. Benjamin, Inc. ,1964) - another classic textbook
3. ↑  Richard F. and Sally J. Daley, *Organic Chemistry*, Online organic chemistry textbook. Ochem4free.info
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် ဘဂ္ဂနိုင်ငံ သုသုမာရဂိရမြို့အနီး ဘေသကဠာ(ဘေးမဲ့ ပဲစဉ်းငုံ) တောအုပ်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဗောဓိမင်းသား၏ ကောကနဒပြာသာဒ်တက်ပွဲ အခမ်းအနား၌ သဉ္စိကာပုတ္တအား ဘုရားပင့်လွှတ်ပုံ၊ ဘုရားရှင်အား ပင့်လျှောက်ပုံ၊ စောင်းတန်းဦး၌ ဗောဓိမင်းသားသည် ဘုရားရှင်အား ကြိုဆိုရှိခိုးပုံ၊ ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ခင်းထားသော ပုဆိုးဖြူ၊ အခင်းများပေါ် နင်းကြွတော်မမူ၊ အရှင်အာနန္ဒာ ရုပ်သိမ်းခိုင်းပုံ ဆွမ်းပုံ၊ ဆွမ်း ပြီး ဗောဓိမင်းသားက "သုခဖြင့် သုခကို မရနိုင်ကြောင်း ဒုက္ခဖြင့်သာ သုခကိုရနိုင်ကြောင်း"ဟူသော မိမိအယူဝါဒကို ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားပါသည်။

ဘုရားရှင် "မိမိကိုယ်တိုင် ဘုရားရှင်မဖြစ်သေးမီက ဤသို့ အယူရှိခဲ့ပုံကို တောထွက်၍ အာဠာရ၊ ဥဒကရသေ့တို့ထံနည်းခံပြီး အရူပဈာန်ရသည်အထိ အားထုတ်ခဲ့ပုံ၊ ငြီးငွေ့ပြီးထွက်ခဲ့ပုံ၊ နိဗ္ဗာန်တရားရှာမှီးရင်း သေနာနိဂုံးသို့ရောက်ခဲ့ပုံ၊ ရေစိုသောထင်းနှင့် ရေခြောက်သွေ့နေသောထင်းတို့ကို မီးထွက်အောင်ပွတ်သည့် ဥပမာနှစ်မျိုးဖြင့် ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂအကျင့်နှင့် အတ္တကိလမထာနုယောဂ အကျင့်တို့ကိုနှိုင်းယှဉ်ပြီး ဒုက္ကရစရိယာအကျင့်များကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ပင်ပန်းခံ၍ ကျင့်ခဲ့ပုံ၊ အာဟာရပြတ်ပြီးလဲနေသည်ကို နတ်တို့က သေပြီဟုထင်မြင်ကြပုံ နတ်တို့၏ မွှေးညင်းပေါက်များကနေ၍ အာဟာရသွင်းပေးမည့်အစီအစဉ်ကို လက်မခံခဲ့ပုံ၊ ခန္ဓာကိုယ်၏ ပုံစံအနေအထားနှင့် ဒုက္ကရစရိယာအကျင့်၏ အကျိုးကျေးဇူးကို ဆင်ခြင်ပြီး ဘုရားဖြစ်နိုင်သော အကျင့်မဟုတ်သဖြင့် စွန့်လွှတ်ပြီး ခမည်းတော် သုဒ္ဓေါဒန မင်းကြီး လယ်ထွန်မင်္ဂလာပွဲ၌ အားထုတ်ခဲ့သော အာနာပါနစတုတ္ထဈာန် အကျင့်ကို ကျင့်သုံးရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပုံ၊ သေနာနိဂုံး၌ ဆွမ်းခံဘုဉ်းပေးခဲ့ပုံ၊ ပဉ္စဝဂ္ဂီများ စိတ်ပျက်ပြီး ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ် မပြုတော့ဘဲ ထွက်ခွာသွားကြပုံ၊ ထိုအာနာပါန အကျင့်ဖြင့် ပု-ဒိ-အာ ဝိဇ္ဇာဉာဏ်သုံးပါးကို ထိုးထွင်းသိမြင်ပြီး သဗ္ဗညုဘုရားရှင်အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိပုံ၊ ဗြဟ္မယာစနကထာ၊ ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနသုတ္တန် အနတ္တလက္ခဏ သုတ္တန် ဟောတော်မူပုံ ပဉ္စဝဂ္ဂီရဟန်းတော်များ အာသဝေါကုန်ခန်း ရဟန္တာဖြစ်ကြပုံကို အကျယ်တဝင့် ရှင်းလင်းဟောကြားတော်မူပါသည်။

ထိုအခါ ဗောဓိမင်းသားက "မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူသည့်အတိုင်း တရား အားထုတ်လျှင် အရဟတ္တဖိုလ်ကို အဘယ်မျှကြာအောင် အားထုတ်မှ ရပါမည်နည်း? ဟု မေးလျှောက်ပါသည်။

မြတ်စွာဘုရားက ဆင်စီးအတတ်၊ ချွန်းကိုင်အတတ်ကို ဗောဓိမင်းသား သင်ပေးသောဥပမာဖြင့်ပင် ပဓာနိယင်္ဂတရားငါးပါးနှင့် ပြည့်စုံသောရဟန်း၏ အရဟတ္တဖိုလ်ကို သိနိုင်သည့် အတိုင်းအတာအချိန်ကာလတို့ကို အကျယ်တဝင့် ဟောတော်မူပါသည်။

ဗောဓိမင်းသားက တရားတော်ကို ချီးကျူးလျှောက်ထားပြီး သရဏဂုံ မဆောက်တည်ပုံကို သဉ္ဇိကာပုတ္တကပြောဆိုရာ မိမိ သရဏဂုံကို ခံယူဆောက်တည် သည်မှာ ယခုအခါဖြင့်ဆိုလျှင် သုံးကြိမ်ရှိပြီဖြစ်ကြောင်း လျှောက်ထားပြောကြားသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဗောဓိမင်းသား၊ ကောကနဒပြာသာဒ်နှင့်တကွ သုတ်တော်၌လာသော သိသင့်သောပုဒ်တို့ကို အကျယ်တဝင့် ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။ မှတ်သားဖွယ် များစွာရှိပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -မ၊၂၊၂၇၇-၃၀၀။ မ၊မြန်၊၂၊ ၂၈၆-၃၀၆။ မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၂၂-၂၂၆။ မ၊ဋီ၊၃၊၁၅၂-၄။

-မဇ္ဈိမနိကာယ၊ မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ၊ ၄-ရာဇဝဂ္ဂ၊ ပဉ္စမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
ဗုဒ္ဓဘာသာ သင်္ကေတ
**ဩဒါတ − အဖြူကသိုဏ်း**သည် ရှေးအတိတ်နီးသောဘဝက ဩဒါတ − အဖြူကသိုဏ်းကို ရဖူးသော အထုံဝသီ ပါရမီ အဓိကာရ ရှိခဲ့လျှင် မပြုမပြင်ဘဲ ဖြူဖြူမြင်သမျှ အလုံးစုံသော ဝတ္ထုကိုပင် ကြည့်ရှု၍ အလွယ်တကူဖြင့် နိမိတ်ရနိုင်၏။ အထုံဝသီပါရမီ အဓိကာရ မရှိခဲ့လျှင် မိမိအထွာဖြင့် တစ်ထွာလောက် အလျားအနံကျယ်စွာ သစ်သားကို ယပ်ဝန်း၊ ရေအိုးဖုံးများကဲ့သို့ လက်ကိုင်စရာ အရိုးနှင့်တကွ ကသိုဏ်းဝန်းလုပ်၍ အဖြူဆုံးသောဆေးကို အချောဆုံး အလှဆုံးနေအောင် သုတ်၍ အနား၌ အဖြူရောင်ကို တောက်ထစေတတ်သော အနက်ဖြစ်စေ၊ အဝါဖြစ်စေ၊ အနီဖြစ်စေ အမှတ်မရှိ တစ်ခုခု ဒန်ပူပြား (ငွေမူးစေ့ခန့်) ဆေးမင်အနားပတ် တင်သား သုတ်လိမ်း၍ "အဖြူ အဖြူ" ဟု စိတ်ထဲက မှတ်၍ ကြည့်ရှု၍ နိမိတ်ယူရာ၏။

ဤအဖြူကသိုဏ်း၌ ဥဂ္ဂဟနိမိတ်ကား ပြင်ဘက် ပရိကမ္မနိမိတ်နှင့် တထပ်တည်းတူစွာ မျက်စိနှင့် မြင်သောအတိုင်းပင် ထင်၏။ ပဋိဘာဂနိမိတ်မှာ ထိုဥဂ္ဂဟနိမိတ်ထက် အဆအရာမက ဖြူချောနုနယ်ပြောင်လင်းလျက် အလွန်နှစ်သက်ဖွယ် ဖြစ်၍ ထင်၏။ အဖြူ ပရိကမ္မနိမိတ်ကို ကြည့်ရှုသောအခါ အပေါ်ရံ၌ ရေကဲ့သို့ လှုပ်ရှားအိအိ အပေါ်ရောင်ရှိ၏။

ထိုအရောင်ပေါ်တွင် အတွင်းက ပေါ်လာသော အဖြူထက်ပင် ပဋိဘာဂနိမိတ်က အဆများစွာ သာလွန်၍ ဖြူချောနုနယ် ပြောင်လင်းသေး၏။ ဈာန်ပေါ်ပုံမှာ ပထဝီမြေကသိုဏ်းနည်းအတိုင်း ပေါ်၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  လယ်တီဆရာတော်။ *ကမ္မဋ္ဌာန်းကျမ်းကြီး*။ မိခင်ဧရာဝတီစာအုပ်တိုက်
location = ရန်ကုန်။ pp. ၇၃၊ ၇၄။ line feed character in `|publisher=` at position 23 (အကူအညီ); Missing pipe in: `|publisher=` (အကူအညီ)
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ် ရဟန်းတို့အား မိန့်ကြားတော်မူသော နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို ဝေဒယိတမရှိ၍ ချမ်းသာမဟုတ်ဟု လာဠုဒါယီ လျှောက်ထားချက်နှင့် ပတ်သက်၍ အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်က

-ပထမဈာန်ရရှိသောပုဂ္ဂိုလ်၏ အာဗာဓသည် ကာမသဟဂတသညာ မနသိကာရ

-ဒုတိယဈာန်ရရှိသောပုဂ္ဂိုလ်၏ အာဗာဓသည် ဝိတက္ကသဟဂတသညာ မနသိကာရ

-တတိယဈာန်ရရှိသောပုဂ္ဂိုလ်၏ အာဗာဓသည် ပီတိသဟဂတသညာ မနသိကာရ

-စတုတ္ထဈာန်ရရှိသောပုဂ္ဂိုလ်၏ အာဗာဓသည် ဥပေက္ခာသဟဂတသညာ မနသိကာရ

-အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်ရရှိသောပုဂ္ဂိုလ်၏ အာဗာဓသည် ရူပသဟဂတ သညာမနသိကာရ၊

-ဝိညာနဉ္စာယတနဈာန်ရရှိသောပုဂ္ဂိုလ်၏ အာဗာဓသည် အာကာသာနဉ္စာယတန သဟဂတသညာမနသိကာရ၊

-အာကိဉ္စညာယတနဈာန်ရရှိသောပုဂ္ဂိုလ်၏ အာဗာဓသည် ဝိညာနဉ္စာယတန သဟဂတသညာမနသိကာရ၊

-နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်ရရှိသောပုဂ္ဂိုလ်၏ အာဗာဓသည် အာကိဉ္စညာယတန သဟဂတသညာမနသိကာရ၊

အာဗာဓအားလုံးကို ဘုရားရှင်က ဒုက္ခဟု ဟောတော်မူကြောင်း အာဗာဓမရှိရာဖြစ်သော သညာဝေဒယိတနိရောဓပညာဖြင့် အာသဝတို့ ကုန်ခမ်းပုံ ဤအကြောင်းကြောင့် နိဗ္ဗာန်သည်သုခဖြစ်ပုံကို ရဟန်းတို့အား အရှင်သာရိပုတ္တရာ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၃၊၂၁၃-၅။ အံ၊မြန်၊၃၊၂၁၃-၆။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၇၇။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ နဝကနိပါတ၊ ၁-ပဌမပဏ္ဏာသက၊ ၄-မဟာဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ပရိဗ္ဗာဇကအာရာမ်၌ အညတိတ္ထိယတို့က "(၁၂)နှစ်ပတ်လုံး ဗြဟ္မစရိယကို ပရိပုဏ္ဏ ပရိသုဒ္ဓဖြစ်အောင် ကျင့်ပြီးသူကို "နိဒ္ဒသဘိက္ခု"ဟုခေါ်ဆို ထိုက်၏"ဟူသောစကားကို မနှစ်သက်၍ အရှင်သာရိပုတ္တရာက ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားရာ ဘုရားရှင်က "ဤဓမ္မဝိနယ သာသနာတော်၌ ဓမ္မမဖက် နှစ်အရေအတွက်မျှဖြင့် "နိဒ္ဒသ ဘိက္ခု"ဟု သတ်မှတ်ပညတ်ခြင်းငှါ မထိုက်ပုံ ငါဘုရား ကိုယ်တော်တိုင် ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိတော်မူ၍ မျက်မှောက်ပြုတော်မူ၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ကုန်သော သိက္ခသမာဒါန, ဓမ္မနိသန္တိ ဣစ္ဆာဝိနယ, ပဋိသလ္လာန, ဝီရိယာရမ္ဘ, သတိနေပက္က, ဒိဋ္ဌိပဋိဝေဓ, ဟူသော နိဒ္ဒသဝတ္ထု (၇)မျိုးတို့ကို (၁၂)နှစ်, (၂၄)နှစ်, (၃၆)နှစ်, (၄၈)နှစ်တို့ပတ်လုံး ပရိပုဏ္ဏ, ပရိသုဒ္ဓဖြစ်အောင် ဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်သုံးလျှင် နိဒ္ဒသဘိက္ခုဟုခေါ်ထိုက်၏ဟု အရှင်သာရိပုတ္တရာအား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

ဘုရားရှင် ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့ ဃောသိတာရုံကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံး နေတော်မူစဉ် အထက်သုတ်အတိုင်း တိတ္ထိယတို့၏ နိဒ္ဒသဘိက္ခု သတ်မှတ်ပုံ နှင့်ဆက်စပ်၍ အရှင်အာနန္ဒာက လျှောက်ထားသဖြင့် "ဤဓမ္မဝိနယသာသနာတော်၌ နှစ်အရေအတွက်မျှဖြင့် "နိဒ္ဒသဘိက္ခု" ဟုမသတ်မှတ်ပုံ၊ ငါဘုရားကိုယ်တော်တိုင် ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိတော်မူ၍ မျက်မှောက်ပြုတော်မူ၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ကုန်သော သဒ္ဓ, ဟိရီမာ, ဩတ္တပ္ပီ, ဗဟုဿုတ, အာရဒ္ဓဝီရိယ, သတိမာ, ပညဝါဟူသော နိဒ္ဒသဝတ္ထု (၇)ပါးတို့နှင့်ပြည့်စုံသော ရဟန်းသည် (၁၂)နှစ်၊ (၂၄)နှစ်၊ (၃၆)နှစ်၊ (၄၈)နှစ်တို့ပတ်လုံး ပရိပုဏ္ဏ, ပရိသုဒ္ဓဖြစ်အောင် ကျင့်သုံးသော ရဟန်းတော်ကို "နိဒ္ဒသဘိက္ခု" ဟုခေါ်ထိုက်ပုံကို အရှင်အာနန္ဒာထေရ်အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၂၊၄၂၄-၅။ အံ၊မြန်၊၂၊၅၃၆-၈။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ သတ္တကနိပါတ၊ ၄-ဒေဝတာဝဂ္ဂ၊ ဧကာဒသမသုတ်။
2. ↑  -အံ၊၂၊၄၂၅-၇။ အံ၊မြန်၊၂၊၅၃၈-၅၄၀။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ သတ္တကနိပါတ၊ ၄-ဒေဝတာဝဂ္ဂ၊ ဒွါဒသမသုတ်။
3. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ကိုယ်နယ်ဆီကို ဝါးခြမ်းစိတ်ဖြင့် ခြစ်ပစ်သကဲ့သို့ သူတစ်ပါးတို့၏ ဂုဏ်သတင်းကျော်စောမှုကို ခြစ်ပစ်သော သူသည် တစ်နည်း = နံ့သာခဲကို ကြိတ်ခြေ၍ အနံ့ရှာသကဲ့သို့ သူတစ်ပါးတို့၏ ဂုဏ်ကို ကြိတ်ခြေ၍ လာဘ်ကို ရှာသောသူသည် (နိပ္ပေသေတီတိ နိပ္ပေသိကော) နိပ္ပေသိက မည်၏၊ ထိုသူ၏ ဖြစ်ကြောင်းအမူအရာသည် နိပ္ပေသိကတာ မည်၏၊ ၎င်းနိပ္ပေသိကတာသည် အက္ကောသနာ, ဝမ္ဘနာ, ဂရဟနာ, ဥက္ခေပနာ, သမုက္ခေပနာ, ခိပနာ, သံခိပနာ, ပါပနာ, သမ္ပာပနာ, အဝဏ္ဏဟာရိတာ, ပရပိဋ္ဌိကမံသကတာဟု (၁၁)ပါး ရှိသည်။

၁။ **အက္ကောသနာ** = ကြောက်၍ လှူလာအောင် ဆဲရေးခြင်း (၁၀)ပါးဖြင့် ဆဲရေးခြင်း၊

**ဇာတိ နာမ ဂေါတ္တ ကမ္မံ၊ သိပ္ပံ အာဗာဓ လိင်္ဂိတံ။**

**ကိလေသာပတ္တိ အက္ကောသာ ဒသဝိဓာ တထာ ဣမေ။**

၂။ **ဝမ္ဘနာ** = နှိပ်စက်၍ ရှုတ်ချ၍ ဆိုခြင်း၊

၃။ **ဂရဟနာ** = သဒ္ဓါတရားနည်းသူ စသည်ဖြင့် အပြစ်တင် ကဲ့ရဲ့ခြင်း၊

၄။ **ဥက္ခေပနာ** = ဤအလှူ၌ ဤသူကို မပြောကြနှင့်ဟု ပယ်ထုတ်သော စကားကို ဆိုခြင်း၊ တစ်နည်း မလှူသောသူကို "အလှူရှင်ကြီးပါတကား "ဟု မြှောက်၍ ဆောင့်ချစကား ဆိုခြင်း၊

၅။ **သမုက္ခေပနာ** = ကျိုးကြောင်းပြ၍ ပယ်ထုတ်သော စကားကို ဆိုခြင်း (ဝါ) အလှူရှင်သဒ္ဓါတုံးကြီး စသည်ဖြင့် လွန်စွာ ချီးမြှောက် ဆောင့်ချစကား ဆိုခြင်း၊

၆။ **ခိပနာ** = ဤသူသည် လူဖြစ်ကျိုးမနပ်၊ အဟောင်းသာ စားသည်ဟု ပြက်ရယ်လှောင်ပြောင် ပြောဆိုခြင်း၊

၇။ **သံခိပနာ** = အလှူခံ လာတိုင်း လစ်လပ်သည် မရှိ နတ္ထိကို လှူ၏ဟု လွန်စွာ ပြက်ရယ်ဆိုခြင်း၊

၈။ **ပါပနာ** = မလှူသောသူ၏ အဖြစ်သို့ ရောက်အောင် စေးနဲသည် လူဖြစ်ကျိုးမနပ် စသည် ဆိုခြင်း၊

၉။ **သမ္ပာပနာ** = ခပ်သိမ်းသော အဖို့အားဖြင့် မလှူသောသူ၏ အဖြစ်သို့ ရောက်အောင် ဆိုခြင်း၊

၁၀။ **အဝဏ္ဏဟာရိတာ** = ကြောက်၍ ရှက်၍ ငါ့အား လှူသတဲ့ဟု တစ်အိမ်မှ တစ်အိမ်, တစ်ရွာမှတစ်ရွာ ကျေးဇူးမဲ့ကို ဆောင်၍ ပြောဆိုခြင်း၊

၁၁။ **ပရပိဋ္ဌိကမံသကတာ** = မျက်မှောက်ချိုသာ ကွယ်ရာမှာ အပြစ်ပြောခြင်း (မျက်နှာချင်း မဆိုင်ဝံ့၍ နောက်ကွယ်မှ ကျောက်ကုန်းသားကို ဖဲ့စားသည်နှင့် တူသော စကားဟူလို)

ကိုးကား
-------

1. ↑  (ဝိသုဒ္ဓိမဂ်အရသာ၊၃၀။)
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**ဩမသဝါဒသိက္ခာပုဒ်** သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းတော်များ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရန် ပညတ်တော်မူခဲ့သည့် သုဒ္ဓပါစိတ်အာပတ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

သမိုင်း
-------

မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိပြည်၊ဇေတဝန်ကျောင်းတော်တွင် သီတင်းသုံးနေတော်မူ၏။ ထိုအချိန်တွင် ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်တို့သည် သီလကို ချစ်မြတ်နိုးသည့် ရဟန်းတို့နှင့် ငြင်းခုံကြ၏။ ထိုသို့ ငြင်းခုံသည့်အခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် သီလမြတ်နိုးသည့် ရဟန်းတို့ကို အမျိုးဇာတ်အားဖြင့် လည်းကောင်း၊ အမည်အားဖြင့် လည်းကောင်း၊ အတတ်ပည်အားဖြင့် လည်းကောင်း၊ အနွယ်အားဖြင့် လည်းကောင်း၊ အလုပ်အကိုင်အားဖြင့် လည်းကောင်း၊ အသွင် ‘ပုံသဏ္ဌာန်’ ဖြင့် လည်းကောင်း၊ ဆဲရေးခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချ၏။
ထိုအခါ အလိုနည်းသော ရဟန်းတို့သည် ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့ကို ကဲ့ရဲ့ကြ၏။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်ထားကြ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် "ဟုတ်မှန်ပါသလား" ဟု မေး၏။ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့လည်း "ဟုတ်မှန်ပါသည်" ဟု ဖြေ၏။ 
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ကဲ့ရဲ့တော်မူကာ အောက်ပါသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူ၏။

သိက္ခာပုဒ်
----------

"ထိခိုက်နာကျင်အောင် ပြောဆိုခြင်းကြောင့် ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏" ဟု မိန့်တော်မူ၏။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  *ဝိနည်းပိဋက − ပါရာဇိကဏ်ပါဠိတော်မြန်မာပြန်၊ မုသာဝါဒဝဂ်*။
|  |
| --- |
| နန်းခင်ဇေယျာ |
|  |
| **အမည်ရင်း** | နန်းခင်ဇေယျာ |
| **မွေးသက္ကရာဇ်** |  (၁၉၈၈-0၃-0၄) ၄ မတ်၊ ၁၉၈၈ (အသက် ၃၅) |
| **လူမျိုး** |  ပအိုဝ်း၊ ရှမ်း၊  မြန်မာ |
| **မွေးဖွားရာ ဒေသ** | တောင်ကြီး၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊  မြန်မာနိုင်ငံ |
| **နိုင်ငံ** |   မြန်မာနိုင်ငံ |
| **ပညာအရည်အချင်း** | Law (LL.B.) |
| **အလုပ်အကိုင်** | တိုးရစ်ဂိုက်၊ မော်ဒယ်လ် |
| **မျက်လုံးအရောင်** | အနက် |
| **ထင်ရှားကျော်ကြားမှု** | မယ်မြန်မာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ၂၀၁၂ |
| **ရရှိခဲ့သောဆုများ** | Miss Yangon 2012(winner)မယ်မြန်မာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ၂၀၁၂(အနိုင်ရရှိသူ)မယ်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ(Miss Internet) |

နန်းခင်ဇေယျာ (၄ရက်၊ မတ်လ၊ ၁၉၈၈ခုနှစ်၊ တောင်ကြီးမြို့တွင် မွေးဖွား)သည်။ မယ်မြန်မာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဆု ရရှိထားသော မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြုအလှမယ်ဖြစ်သည်။ သူသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တိုင်းရင်းသားဖြစ်သော ပအိုဝ်းလူမျိုးဖြစ်သည်။ သူမဟာ မယ်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ, အိုကီနာဝါ၊ ဂျပန်ပြိုင်ပွဲကြီးမှာ Miss People's Choice ဆုနဲ့ Miss Internet ဆုကို မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြုအလှမယ်အနေနဲ့ ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။

ဘဝအစ
----

နန်းခင်ဇေယျာကို ၄ရက်၊ မတ်လ၊ ၁၉၈၈ခုနှစ်၊ တောင်ကြီးမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမှတ်(၄) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း၊ တောင်ကြီးတွင် ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။ တောင်ကြီးတက္ကသိုလ်တွင် ဥပဒေပညာ နှင့် ကျောင်းပြီးခဲ့သည်။ သူမသည် ကျောင်းပြီးပြီးနောက် ရှေ့နေမလုပ်ဘဲ ခရီးသွားလမ်းညွှန် လုပ်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် မော်ဒယ်လ်သင်တန်း ဆက်တက်ခဲ့သည်။ သူမသည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား နှင့် ဂျာမန်ဘာသာစကားကို ပြောဆိုနိုင်သည်။

အသက်မွေးမှုလုပ်ငန်း
-------------------

နန်းခင်ဇေယျာသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် မော်ဒယ်လ်စတင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ မဂ္ဂဇင်းများ၊ ဂျာနယ်များ၊ မော်ဒယ်လ် ဝဘ်ဆိုဒ်များစွာ အတွက် ဓာတ်ပုံရိုက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် မယ်မြန်မာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဆုကိုရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကြော်ငြာအချို့ကိုလည်း ရိုက်ကူးခဲ့သည်။

ပြိုင်ပွဲများ
-------------

### မယ်မြန်မာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ၂၀၁၂

```
၂၅ရက်၊ မတ်လ၊ ၂၀၁၂ခုနှစ်၊ Myanmar Convention Center (MCC)၊ ရန်ကုန် တွင် ကျင်းပေသော မယ်မြန်မာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ၂၀၁၂ ဝင်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ထိုပြိုင်ပွဲကို မြန်မာ့ခရီးသွားအဖွဲ့Myanmar Travel Board (MTB) လက်အောက်တွင် ရှိသော မြန်မာ့ခရီးသွားဝန်ဆောင်မှုကုမ္မဏီအဖွဲ့ Myanmar Tourism Services (MTS) Co. မှကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုပြိုင်ပွဲကို နိုင်ငံတွင် ခရီးသွားလုပ်ငန်း အထောက်ကူဖြစ်ရန် နှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းအစိတ်ပိုင်းတွင် နိုင်ငံသားများ၏ စိတ်ဝင်စားမှု တိုးတက်စေရန် ရည်ရွယ်၍ ကျင်းပခြင်းဖြစ်သည်။ နန်းခင်ဇေယျာသည် Miss Yangon title ဆု၊ Miss Myanmar 2012 title ဆု များကိုရရှိထားသည်။ ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ခရီးသွား သံအမတ်အဖြစ်လည်းခန့်အပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
```

### Miss International 2012

```
အိုကီနာဝါ, ဂျပန်တွင်ကျင်းပသော Miss International 2012 တွင် ဝင်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ဒါဟာ ၁၉၆၂ခုနှစ် ကတည်းက မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအလှမယ် ပြိုင်ပွဲဝင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံးပြိုင်ပွဲကို ၂၁ရက်၊ အောက်တိုဘာလ၊ ၂၀၁၂ခုနှစ်တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။  ထိုနေ့ညတွင် Missosology ၏ Miss International 2012 People's Choice ဆု ကိုဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ သူသည် Miss Internet ဆုကို ထိုပြိုင်ပွဲတွင် ရရှိခဲ့သည်။
```

အကိုးအကား
---------

အခြားလင့်များ
-------------

* Nang Khin Zay Yar on Facebook
အောက်မေ့ဖွယ်ကျောက်ပြား
အောက်မေ့ဖွယ်ကျောက်ပြား
အူဘာလင်ဂန် အောက်မေ့ဖွယ် နေရာ
၂၀၀၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁ရက်တွင် ဘက်ရှ်ကီးရီးယန်း လေကြောင်းလိုင်း လေယာဉ်ခရီးစဉ်အမှတ် ၂၉၃၇ အနေနှင့် ပျံသန်းသော တူပိုလက်ဗ် တီယူ-၁၅၄ အမျိုးအစား လေယာဉ် နှင့် ဒီအိတ်ချ်အယ်လ် ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေးမှ ဘိုးအင်း၇၅၇ ကုန်တင်လေယာဉ် တို့ ဆွစ်ဇာလန် နယ်စပ်အနီး ဂျာမန်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း ကွန်စတင့်ရေကန် နံဘေးရှိ အူဘာလင်ဂန်မြို့ ၏ အပေါ် ကောင်းကင်ယံတွင် တိုက်မိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ တူပိုလော့ လေယာဉ်ပေါ်ရှိ ခရီးသည်နှင့် လေယာဉ်အမှုထမ်း ၆၉ ဦးနှင့် ဘိုးအင်း ၇၅၇ ပေါ်မှ လေယာဉ်အမှုထမ်း နှစ်ဦးတို့ သေဆုံးခဲ့သည်။

ဂျာမန် ဖက်ဒရယ် ဗြူရိုရှိ လေယာဉ်ဆိုင်ရာ မတော်တဆမှုများ စုံစမ်းစစ်ဆေးရေး အေဂျင်စီ က လေယာဉ်တိုက်ရသည့် အကြောင်းမှာ ဆွစ်ဇာလန်မှ လေကြောင်းထိန်းသိမ်းရေး အရာရှိ၏ ချို့ယွင်းချက်ကြောင့် လည်းကောင်:၊ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ရှောင်ကွင်းရေးစနစ် အသုံးပြုရမည့် အဆင့်ဆင့်နည်းလမ်းများနှင့် ပတ်သက်၍ ရှုပ်ထွေးမှုများ ရှိနေခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း ဖြစ်သည်ဟု ရှာဖွေဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ :110

ကိုးကား
-------

1. ↑  Passenger List (in German)။ 29 October 2008 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  21 November 2008 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Investigation Report AX001-1-2 (English)။ German Federal Bureau of Aircraft Accidents Investigation (2 May 2004)။ 23 January 2007 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  17 January 2007 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဗောဇ္ဈင် (၇)ပါးကို ဘာဝိတ ဗဟုလီကတဖြစ်အောင် ပွားများလျှင် ဧကန္တနိဗ္ဗိဒ၊ နိရောဓ၊ ဥပသမ၊ အဘိညာ၊ သမ္ဗောဓ၊ နိဗ္ဗာန်အကျိုးငှါ ဖြစ်ကုန်၏-ဟု ဗောဇ္ဈင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

ဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါးကို အထက်သုတ်အတိုင်းပွားလျှင် ဧကန္တနိဗ္ဗိဒ၊ နိရောဓ၊ ဥပသမ၊ အဘိညာ၊ သမ္ဗောဓ၊ နိဗ္ဗာန်အကျိုးငှါ ဖြစ်ကုန်၏ဟု ဣဒ္ဓိပါဒ်တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

"ကာယေ အသုဘာနုပဿီ၊ အာဟာရေပဋိကူလသညာ၊ သဗ္ဗလောကေ အနဘိရတသညီ၊ သဗ္ဗသင်္ခါရေသု အနိစ္စာနုပဿီ၊ အဇ္ဈတ္တံ မရဏသညာ သူပဋ္ဌိတာ" ဟူသော တရားငါးမျိုးကို အထက်သုတ်အတိုင်း ပွားများလျှင် "ဧကန္တနိဗ္ဗိဒ၊ နိရောဓ၊ ဥပသမ၊ အဘိညာ၊ သမ္ဗောဓ၊ နိဗ္ဗာန်အကျိုးငှါ ဖြစ်ကုန်၏"ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။


---

နိဗ္ဗိဒါသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် တရားငါးမျိုးတို့ကို ပွားများအပ် ကြိမ်ဖန်များစွာ ပြုအပ်ကုန်သည်ရှိသော် စင်စစ်ငြီးငွေ့ခြင်းငှါ စွဲမက်မှု ‘ရာဂ’ ကင်းချင်းငှါ ချုပ်ခြင်းငှါ (ကိလေသာ) ချုပ်ခြင်းငှါ ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိခြင်းငှါ သစ္စာလေးပါးတရားကို သိခြင်းငှါ နိဗ္ဗာန်အကျိုးငှါ ဖြစ်ကုန်ကြောင်းကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။

နိဗ္ဗိဒါသုတ်
------------

ရဟန်းတို့ ဤတရားငါးမျိုးတို့ကို ပွားများအပ် ကြိမ်ဖန်များစွာ ပြုအပ်ကုန်သည်ရှိသော် စင်စစ်ငြီးငွေ့ခြင်းငှါ စွဲမက်မှု ‘ရာဂ’ ကင်းချင်းငှါ ချုပ်ခြင်းငှါ (ကိလေသာ) ချုပ်ခြင်းငှါ ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိခြင်းငှါ သစ္စာလေးပါးတရားကို သိခြင်းငှါ နိဗ္ဗာန်အကျိုးငှါ ဖြစ်ကုန်၏။ အဘယ်တရားငါးမျိုးတို့နည်း ဟူမူ -

* ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ခန္ဓာကိုယ်၌ မတင့်တယ်ဟု ရှုလျက် နေ၏။
* မျိုအပ်သောအစာ ‘အာဟာရ’၌ စက်ဆုပ်ရွံရှာဖွယ်ဟု အမှတ်ရှိ၏။
* လောကအားလုံး၌ မွေ့လျော်ဖွယ်မရှိဟု အမှတ်ရှိ၏။
* အလုံးစုံသော သင်္ခါရတရားတို့၌ မမြဲဟု ရှုလေ့ရှိ၏။
* သေခြင်း၌ ဖြစ်သော ‘မရဏသညာ’ သည် ထိုရဟန်း၏ အတွင်းသန္တာန်၌ ကောင်းစွာတည်၏။

ရဟန်းတို့ ဤတရားငါးမျိုးတို့ကို ပွားများအပ် ကြိမ်ဖန်များစွာ ပြုအပ်ကုန်သည်ရှိသော် စင်စစ်ငြီးငွေ့ခြင်းငှါ စွဲမက်မှု ‘ရာဂ’ ကင်းချင်းငှါ ချုပ်ခြင်းငှါ (ကိလေသာ) ချုပ်ခြင်းငှါ ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိခြင်းငှါ သစ္စာလေးပါးတရားကို သိခြင်းငှါ နိဗ္ဗာန်အကျိုးငှါ ဖြစ်ကုန်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၃၊၇၅။ သံ၊မြန်၊၃၊၇၉။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၂-ဗော်သံယုတ္တ၊ ၃-ဥဒါယိဝဂ္ဂ၊ ဒသမသုတ်။
2. ↑  -သံ၊၃၊၂၂၃။ သံ၊မြန်၊၃၊၂၂၅။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၇-ဣဒ္ဓိပါဒသံယုတ္တ၊ ၁-စာပါလဝဂ္ဂ၊ စတုတ္ထသုတ်။
3. ↑  -အံ၊၂၊၇၃။ အံ၊မြန်၊၂၊၈၉။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ပဉ္စကနိပါတ၊ ၂-ဒုတိယပဏ္ဏာသက၊ (၇) ၂-သညာဝဂ္ဂ၊ နဝမသုတ်။
4. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
5. 1 2  *အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန်၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ ၂-ဒုတိယပဏ္ဏာသက (ဒုတိယသုတ်ငါးဆယ်)၊ (၇) ၂-သညာဝဂ် ၉ နိဗ္ဗိဒါသုတ်*။
အေကေ-၆၃၀
**အေကေ-၆၃၀** (အင်္ဂလိပ် : AK-630) ဟာ ရုရှားနိုင်ငံရဲ့ ၃၀မမ ပြောင်းခြောက်လုံးတွဲ ဆုံလည်အမြှောက်အပေါ်မှာ  အခြေခံထားတဲ့ fully automatic naval Close In Weapon System (အနီးကပ်ကာကွယ်ရေးလက်နက်စနစ်) ဖြစ်ပါတယ်။ ပြောင်း(၆)လုံးတွဲရဲ့ ၆ နဲ့ ၃၀မမ ရဲ့ ၃၀ ကိုယူပြီး အေကေ-၆၃၀ လို့နာမည်ပေးထားခြင်းဖြစ်သည်။ အလိုအလျှောက်ဆုံလည်ပေါ်တွင် တပ်ဆင်ထားပြီး ရေဒါနှင့် တီဗွီတို့မှ ပစ်မှတ်ကို ရှာဖွေထောက်လှမ်း လမ်းညွှန်ပေးမှုဖြင့် ပစ်ခတ်နိုင်သည်။ အဓိကအားဖြင့် သင်္ဘောဖျက်ဒုံးပျံများနှင့် precision guided weapon များ၏အန္တရာယ်မှကာကွယ်ရန်ထုတ်လုပ်ထားသော်လည်း၊ လေယာဉ်၊ ရဟတ်ယာဉ်၊ သင်္ဘော၊ ကမ်းခြေပစ်မှတ်များနှင့် ရေပေါ်မိုင်းများကိုပါ တိုက်ခိုက်နိုင်ပါတယ်။ အေကေ-၆၃၀ ဟာ Phalanx, Goalkeeper စသည့် CIWS များမပေါ်ခင်အချိန်ကတည်းက စတင်ထုတ်လုပ်ခဲ့သည့် ကမ္ဘာပထမဆုံး CIWS ဖြစ်ပါတယ်။ MR-123-02 Fire Control Radar System, SP-521 Electo-Optical Tracker နှင့် အေကေ-၆၃၀ များအားလုံး ပါဝင်သည့်စနစ်တစ်ခုလုံးကို A-213-Vympel-A လက်နက်စနစ်လို့ခေါ်ပါတယ်။ MP-123 ရေဒါစနစ်တစ်ခုတည်းမှ အေကေ-၆၃၀ အမြှောက် (၂)လက်ကို တစ်ပြိုင်နက်တည်းထိန်းချုပ်အမိန့်ပေးနိုင်ပါတယ်။ အဆိုပါရေဒါစနစ်ဟာ ရေပြင်နှင့် ဝေဟင်ပစ်မှတ် များကို ၄ ကီလိုမီတာ မှ ၅ ကီလိုမီတာ အကွာအဝေးအတွင်းမှာ ရင်ဆိုင်ပစ်ခတ်နိုင်ပါတယ်။ Electro-Optical စနစ်ဟာ တော်ပီဒိုဘုတ် အရွယ်ရှိ ရေပြင်ပစ်မှတ်ကို ၇၀ ကီလိုမီတာ အကွာအဝေး၌လည်းကောင်း၊ MIG-21 အရွယ်ခန့်ရှိ ဝေဟင်ပစ်မှတ်များကို ၇ ကီလိုမီတာအကွာအဝေး၌လည်းကောင်း သိရှိထောက်လှမ်းနိုင်ပါတယ်။

Surveillance & Tracking Mode High Jamming Immunity, Laser Range Finder နှင့် TV optical sight စသည့် လက္ခဏာများလည်းပေါင်းစပ်ထည့်သွင်းထားပါတယ်။ အေကေ-၆၃၀ ဟာ အလိုလျောက်ကျည်ဖြည့်စနစ် ဖြစ်သလို၊ အော်ပရိတ်တာမှ Control Console မှသော်လည်းကောင်း၊ သင်္ဘောအပေါ်မှ အဝေးထိန်းပစ်မှတ်ချိန်စနစ် ကနေသော်လည်းကောင်း ထိန်းချုပ်ပစ်ခတ်နိုင်ပါတယ်။ ၎င်းဟာ Phalanx, Goalkeeper အစရှိတဲ့ CIWS တွေထက် ပစ်ခတ်မှုနှုန်း ကောင်းမွန်တဲ့စနစ်တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ အမြှောက် (၂) လက်ပါတဲ့စနစ်အဖြစ်တပ်ဆင်ကြပြီး၊ ကြီးမားတဲ့သင်္ဘောကြီးများအတွက်တော့ အမြှောက်(၄)လက်ပါတဲ့စနစ်အဖြစ်တပ်ဆင်ကြသည်။ အေကေ-၆၃၀, အေကေ-၆၃၀အမ်, အေကေ-၃၀၆, အေကေ-၆၃၀အမ် ၁-၂ ဆိုပြီးမျိုးကွဲများရှိသည်။

ကိုးကားချက်
-----------
ကျိုက်က္ကလွန်းပွန်းစေတီတော်သည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ မအူပင်ခရိုင်၊ ဓနုဖြူမြို့တွင်တည်ရှိသည့် မြို့ကျက်သရေဆောင် ရှေးဟောင်းသမိုင်းဝင် စေတီတော်မြတ်ကြီးဖြစ်သည်။

သမိုင်း
-------

စေတီတော်၏ သမိုင်းကြောင်းအရ သုဝဏ္ဏဘုမ္မိ(သထုံ)မင်းများ၏ (၁၈) ဆက်မြောက်မင်းဖြစ်သော ယုဂန္ဓကုမ္မာလက်ထက်က အရှင်သောဏနှင့် အရှင်ဥတ္တရ ရဟန္တာမထေရ်မြတ် နှစ်ပါးတို့က မောရတောင်တွင် သီတင်းသုံးရင်း ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ၏ ဓာတ်တော်မွေတော်များကို ဌာပနာ၍ တစ်လံခန့်ရှိသော စေတီကို စတင်တည်ထားခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းသာသနာသက္ကရာဇ် ၄၄၇ ခုနှစ်တွင် ပဲခူးဘုရင် ဓနုသင်္ဂဟမင်းမှ မူလစေတီငယ်ကိုငုံ၍ မိုးတိမ်ထိနီးစေတီကြီး တည်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ဆက်လက်၍ ပုသိမ်သမုဒ္ဓဃောသမင်း၏ မိဖုရား ဥမ္မာဒန္တီက မိဖုရားမဖြစ်မီမှာပင် သာသနာသက္ကရာဇ် ၇၀ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြုပြင်တည်ခဲ့ပြန်သည်။ ထို့နောက် ခေတ်ကာလ အဆက်ဆက်တွင် ရှေးဘုရင်များ ဖြစ်ကြသော ဓမ္မစေတီမင်း၊ တပင်ရွှေထီးမင်းတို့မှလည်း ပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့ကြပြီး မင်းအဆက်ဆက် ကိုးကွယ်ခဲ့သည့် ရှေးဟောင်းစေတီတော်ကြီးတစ်ဆူဖြစ်သည်။ စေတီတော်မြတ်ကြီး၏ ဉာဏ်တော်မှာ ရင်ပြင်တော်မှ စိန်ဖူးတော်အထိ ၁၂၈ ပေ အမြင့် ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

ကျိုက္ကလွန်ပွန်းစေတီတော်ဂေါပကအဖွဲ့မှ ပြုစုသော စေတီတော်သမိုင်းစာအုပ်
**ကျိုက်ကမာစိန်စေတီတော်**  သည် ရန်ကုန်မြို့ အရှေ့ပိုင်း ပုဇွန်တောင်ရှိ ဘုရားဖြူကျောင်းတိုက်အတွင်းရှိ စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

သာသနာနှစ် ၂၁၈ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်၏။ ပါဋလိပုတ်ပြည်တွင် သီရိဓမ္မသောကမင်းကြီး စိုးစံနေ၏။ ထိုအချိန်တွင် ထီးပြိုင်နန်းပြိုင်ဖြစ်သည့် သထုံပြည် သီဟဒီပမင်းသည် အသောကမင်းထံမှ မြတ်စွာဘုရား၏ ဓာတ်တော်မွေတော်တို့ကို ပူဇော်ခွင့် ရခဲ့၏။ ထို့နောက် ထိုဓာတ်တော်များကို သူရဲကောင်းရှစ်ဦးတို့ကို ခွဲဝေပေးကာ စေတီတော်တည်စေရာ ကျိုက်ကမာစိန်စေတီတော် ပါဝင်ခဲ့သည်။

အမည်
----

စေတီတော် တည်ရှိရာ နေရာသည် ဆင်များရေသောက်သည့် နေရာဖြစ်သည်ကို စွဲကာ မွန်ဘာသာဖြင့် ကျိုက္ကမာစိန် ဟု သမုတ်ခဲ့သည်။ နှစ်ကာလ ကြာညောင်းလာသည့်အခါ စေတီတော်သည် ယိုယွင်းပျက်စီးလာခဲ့၏။ ထိုအခါ မထေရ်တစ်ပါးသည် ပုဇွန်တောင်ချောင်းအနီးရှိ ကမ်းပြိုသဖြင့် ပျက်စီးနေသည့် ရှေးဘုရားတစ်ဆူကိုပါ ပင့်ဆောင်၍ ကျိုက်ကမာစိန်စေတီတော်ကို ပြုပြင်ခဲ့သည်။

ဘုရားဖြူကျောင်းတိုက်
--------------------

စေတီတော်အနီးတွင် သီတင်းသုံးတော်မူသည့် မန္တလေးမြို့ ၊ မိုးကောင်းကျောင်းတိုက် ဇီးပင်ကျောင်းဘုန်းတော်ကြီး ဦးကေလာသဘသည် စေတီတော်ကို ထုံးသင်္ကန်း ကပ်လှူခဲ့သည်။ ထိုသို့ ထုံးသင်္ကန်း လှူခဲ့သည့် အချိန်မှစကာ ဘုရားဖြူဟု ခေါ်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ကျောင်းတိုက်ကိုလည်း ဘုရားဖြူကျောင်းတိုက်ဟု ခေါ်တွင်လာခဲ့ကြသည်။

ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှုနှင့် ထီးတော်
---------------------------------

* သက္ကရာဇ် ၁၂၆၄ ခုနှစ်၊ တော်သလင်း လပြည့်ကျော်နေ့တွင် ဦးပိုက်နှင့် မိသားစုသည် အလျားအနံ ပေ ၄၀၊ အမြင့် ၄၆ ပေရှိသည့် တန်ဆောင်းကို ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။
* ၁၃၁၈ ခုနှစ်တွင် အရှင်ပညာဝံသထေရ်သည် စေတီတော်ကို ပြုပြင်ခဲ့သည်။
* ၁၃၁၈ ခုနှစ်၊ သီတင်းကျွတ်လဆန်း ၁၄ ရက်နေ့တွင် ကြေးထီးတော်အသစ်ကို တင်လှူခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4 5  လှသမိန် (ဧပြီ ၁၉၆၈)။ *မြန်မာနိုင်ငံတခွင် ဘုရားသမိုင်းပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: မဟာဝိဇ္ဇာစာပေ။ pp. ၆၂၊ ၆၃။
**ဦးဝေ**ကို သက္ကရာဇ် ၁၈၂၅ ခုတွင် အင်္ဂပူမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မျိုးရိုးမှာ မွန်အနွယ် မှူးမျိုးမတ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က အမရပူရမြို့တော်တွင် ကျမ်းဂန်စာပေများ လေ့လာသင်ကြားခဲ့သည်။ ပါဠိ၊ သက္ကတ၊ မွန်၊ မြန်မာ ဘာသာစကား လေးမျိုးစလုံးကို ကောင်းစွာ တတ်ကျွမ်းသည်။ လေးဘာသာစလုံး၌လည်း ကျမ်းဂန် နှံ့စပ်သည်။ ထိုခေတ်အခါက "သိပ္ပံကျောင်းတော်ကြီး" ဟု ခေါ်တွင်သော ရန်ကုန် ဟိုက်စတူးကျောင်းကြီးတွင် ပါဠိဘာသာ ဆရာကြီးအဖြစ် နှစ်ပေါင်းများစွာ ထမ်းရွက်ခဲ့သည်။ ထိုနောက် အသက် ၇၀ အရွယ်တွင် ပင်စင် အငြိမ်းစားအဖြစ် ခံယူလိုက်ရသည်။ သို့ရာတွင် ပင်စင်ယူပြီးနောက် ၂ နှစ်မျှအကြာ သက္ကရာဇ် ၁၈၉၇ ခုနှစ် (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅၉ ခု၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၉ ရက်) တွင် ကွယ်လွန် အနိစ္စ ရောက်ခဲ့သည်။

ဆရာကြီးဦးဝေသည် ကျမ်းဂန်နှံ့စပ်၍ ပညာရဲရင့်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ထိုခေတ်က မြန်မာဘာသာ၊ မွန်ဘာသာ စပေပရိယတ္တိကို ဆည်းပူးလေ့လာသူတို့သည် အထူး အားထား ဆည်းကပ်ကြရသည်။ ထိုခေတ်က ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေကြသော မြန်မာကျမ်းစာကြီးများကိုလည်း များသောအားဖြင့် ဆရာကြီးဦးဝေ၏ ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်ခြင်းကို ခံယူကြရသည်။ ထို့အပြင် လူအများ ဖတ်ရှုလေ့လာနိုင်ရန် "သာသနာလင်္ကာရ ကောက်နုတ်ချက်"၊ "သာသနာဝံသ ကောက်နုတ်ချက်"၊ "သံလျင်ရာဇဝင် ကောက်နုတ်ချက်"၊ "ပုသိမ်ရာဇဝင် ကောက်နုတ်ချက်" စသော စာတမ်းများကို ပြုစုထုတ်ဝေခဲ့လေသည်။ ထိုမှတပါး တေးထပ်ရိုးရိုး၊ ရှစ်ဆယ်ပေါ်တေးထပ်၊ လေးချိုး၊ မေတ္တာစာ၊ ရတု အများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သေး၏။ သို့သော် ယခုမူကား (၁) သိင်္ဂုတ္တရတောင်တော်ဘွဲ့၊ (၂) ကန်တော်ကြီးဘွဲ့၊ (၃) သိင်္ဂုတ္တရတောင်အရံ အစိုးရဥယျာဉ်တော်ဘွဲ့၊ (၄) ကြာကန်ပတ်လည် ဝင်္ကပါဗဟန်းဘွဲ့၊ (၅) ရှစ်ဆယ်ပေါ်မိုးဘွဲ့၊ (၆) သိင်္ဂုတ္တရ ရှစ်ဆယ်ပေါ်မိုးဘွဲ့၊ (၇) တိဂုံစေတီတော်ကြီးဘွဲ့၊ (၈) တိဂုံစေတီတော် သုံးချက်ညီ၊ (၉) ကိုယ်ရည်သွေးဘွဲ့ ဟူ၍ စုစုေပါင်း (၉) ပုဒ်ခန့်မျှသာ ထင်ရှားရှိတော့သည်။

ကျမ်းကိုး
---------

1. ↑  ဆရာဇေယျ၊ "ဆရာကြီးဦးဝေ" ဆောင်းပါး၊ မြဝတီမဂ္ဂဇင်း အတွဲ ၃ အမှတ် ၄။
2. ↑  ဗိုလ်မှူးဘသောင်း၊ စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ ၂၀၀၃ ခု၊ နှာ-၂၄၆

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
ကိုလိုနီခေတ် (အေဒီ ၁၈၆၂-၁၉၃၅) |
| --- |
| မဟာဝန်ရှင်တော် မင်းကြီးများ (၁၈၆၂-၁၈၉၇) | 
* ဆာ အာသာ ဖယ်ရာ
* မေဂျာ ဂျင်နရယ် အဲလ်ဗတ် ဖိုက်
* ကာနယ် အာ၊ဒီ-အာဒါး
* ဆာ အက်ရှလေ အီဒင်
* ဆာ အေရေဗား သွမ်မဆင်
* ဆာ ချားလ်စ် အက်ချီဇင်
* ဆာ ချားလ်စ် ဘာနာဒ်
* ဆာ ချားလ်စ် ကရော့စ်ဝိတ်
* အေပီ မက်ဒေါ်နယ်
* ဆာ အလက်ဇန္ဒား မက္ကင်ဇီ
* ဆာ ဖရက်ဒရစ် ဖရိုင်ယာ
* ဒီအမ် ဆမိတွန်

 |
| ဒုတိယ ဘုရင်ခံများ (၁၈၉၇-၁၉၂၂) | 
* ဆာ ဖရက်ဒရစ် ဖရိုင်ယာ
* ဆာ ဟျူ ဘန်း
* ဆာ အိတ်ချိ သာကယ်ဝှိုက်
* ဆာ ဟာဝီအဘမ်ဆင်
* ဆာ ဂျော့ ဒဗလျူရှော
* ဆာ ဟာကုတ် ဘတ္တလာ
* ဒဗလျူ အက်ဖရိုင်စ်
* ဆာ ရက်ဂျီနယ် ကရက်ဒေါက်

 |
| ဘုရင်ခံများ (၁၉၂၃-၁၉၃၅) | 
* ဆာ ဟာကုတ် ဘတ္တလာ
* ဆာ ဝီလျံဂျေကိ
* ဆာ ချားလ်စ် အင်းနစ်
* ဆာ ဂျေအေမောင်ကြီး
* ဆာ ဟုလင်စဒေါင်း စတီဟင်ဆင်

 |
| ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ | 
* လယ်တီဆရာတော်
* ဆရာစံ
* ဦးဘဖေ
* ဦးပု
* ဦးမောင်ကြီး
* ဦးကျော်မင်း (အိုင်စီအက်စ်)
* ဦးတင်ထွဋ်(အိုင်စီအက်စ်)
* ဆာ ပေါ်ထွန်း
* ဆတိုင်မွှတ် ဦးကူး
* မော်လမြိုင် ဆရာယော
* ပုဇွန်တောင် ဆရာခ

 |
| အကြောင်းအရာများ | 
* တို့ဗမာအစည်းအရုံး
* ဒါဘာပွဲ
* ၂၁ ဦး ဂျီစီဘီအေ
* ဂျီစီဘီအေ
* ကရက်ဒေါက်စီမံကိန်း
* ဒိုင်အာခီ
* ၉၁ ဌာနအုပ်ချုပ်ရေး
* ကိုယ့်မင်းကိုယ်ချင်း အဖွဲ့

 |
| * + ပုဂံခေတ်
	+ ပင်းယခေတ်
	+ အင်းဝခေတ်
	+ တောင်ငူခေတ်
	+ ညောင်ရမ်းခေတ်
	+ ကုန်းဘောင်ခေတ်
	+ ရတနာပုံခေတ်
	+ ကိုလိုနီခေတ်
	+ ဂျပန်ခေတ်
	+ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ်
	+ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်
	+ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ခေတ်
	+ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီခေတ်
	+ မျက်မှောက်ခေတ်
 |
**ဦးရစ်စေတီတော်** သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ကုလားတန်မြစ်၏ လက်ယာဘက်ကမ်းရှိ ဦးရစ်တောင်ပေါ်တွင် ရှိသည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

သက္ကရာဇ် ၉၃၆ ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း ၂ ရက်နေ့တွင် ရခိုင်ပြည့်ရှင် မင်းဖလောင်းသည် ရေသဘင်ထွက်တော်မူ၏။ ညဉ့်အချိန်သို့ ရောက်သည့်အခါ ကစ္စပနဒီမြစ်၏ အောက်ပိုင်းတွင် နားတော်မူ၏။ ထိုအခါ မြစ်၏ လက်ယာဘက်ကမ်းရှိ သေလဝဋ္ဌိတောင်ထိပ်မှ မြောက်ဘက်ရှိ သလာယမတောင်ထိပ်သို့ ရောက်ခြည်တော်များ ထွန်းပနေသည်ကို ဖူးမြင်ရ၏။ ထိုအခါ အမတ်တို့အား သွားရောက်ကြည့်ရှုစေရာ အသောကမင်းကြီးတည်ထားတော်မူခဲ့သည့် ဦးရစ်စေတီတော်ကို တွေ့ခဲ့သည်။

မင်းကြီးသည် အနောက်ဘက်တရိုးကို သိမ်းပိုက်၍ အောင်မြင်ခဲ့ပါက စေတီတော်ကို ပြန်လည်ပြုပြင်မည်ဟု ဝန်ခံခဲ့၏။ ထို့နောက် သက်မင်းနိုင်ငံ၊ စစ်တကောင်းနိုင်ငံတို့ကို အောင်မြင်၍ ပြန်ခဲ့သည့်အခါ ဦးရစ်တောင်တွင် စေတီတည်ရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။ သားတော် ဦးရစ်တောင်စားသည် ကူညီ၍ ကျောက်မျက်ညိုတို့ကို မင်းအလံ ၈၀ လုံးပတ်ရှီသည့် စေတီတော်ကို အုတ်မြစ်ချခဲ့သည်။ စေတီတည်နေစဉ်တွင် မြစ်ကမ်းနှစ်ဖက်၌ ရေကန်တူးကာ ရေအလှူပြုခဲ့သည်။

### ဌာပနာခြင်း

သက္ကရာဇ် ၉၅၃ ခုနှစ်၊ တန်ခူးလဆုတ် ၁ ရက်နေ့တွင် ဘုရားရုပ်တုများ၊ ရွှေရုပ်တု ၁၆၀၊ ငွေရုပ်တု ၁၉၂၀၊ ခပ်ပြာရုပ်တု ၅၇၆၀၀၊ ကြေးနီရုပ်တု ၃၄၅၆၀၀၀၊ ကြေးဖြူရုပ်တု၊ ခဲရုပ်တု၊ သံရုပ်တု၊ ရတနာကိုးပါးရုပ်တု စသည့် ရုပ်တုပေါင်း ကုဋေပေါင်း တစ်သောင်းသုံးထောင်ကျော်နှင့် ဓာတ်တော်မွေတော်တို့ကို ဌာပနာခဲ့သည်။

ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ
---------------------

စေတီတော်သည် နှစ်ကာလ ရှည်ကြာလာသည့်အခါ ယိုယွင်းပျက်စီးလာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ၁၂၃၇ ခုနှစ်တွင် ပြုပြင်ခဲ့ရသည်။ ၁၂၄၅ ခုနှစ်တွင် လေပြင်းမုန်တိုင်း တိုက်ခတ်ခဲ့သဖြင့် ငှက်မြတ်နားတော် ကျိုးပြတ်ခဲ့ပြန်သဖြင့် ပြုပြင်ခဲ့သည်။ ၁၂၇၄ ခုနှစ်တွင် ထီးတော်အသစ် တင်ခဲ့သည်။

အတိုင်းအတာများ
--------------

လုံးပတ်သည် အတောင် ၃၂၀၊ ထီးတော်အမြင့် ၃၂ တောင်၊ ထီးတော်ခေါင်းလောင်းလုံးပတ် ၂ တောင် ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4 5  လှသမိန် (ဧပြီ ၁၉၆၈)။ *မြန်မာနိုင်ငံတခွင် ဘုရားသမိုင်းပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: မဟာဝိဇ္ဇာစာပေ။ pp. ၂၉၂၊ ၂၉၃။