recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
(အပေါ်လက်ဝဲဘက်) တင်နက်ဆီ ပြည်နယ်၊ စတုန်းမြစ် တိုက်ပွဲမှ ဝီလီယမ် ရို့စ်ခရန်၊ (အပေါ်လက်ယာဘက်) ဂက်တီဘခ်မှ ကွန်ဖက်ဒရိတ် အကျဉ်းသားများ၊ (အောက်) ဟင်းန်မင်းခံတပ်တိုက်ပွဲ အာကန်းဆပ် ပြည်နယ်
**အမေရိကန် ပြည်တွင်းစစ်** (၁၈၆၁ - ၁၈၆၅) ကို ပြည်နယ်အချင်းချင်း ဖြစ်သော စစ်ပွဲဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ပြည်တွင်းစစ် ဖြစ်သည်။ တောင်ဘက် ကျွန်ပိုင်ရှင် ပြည်နယ် ၁၁ နယ်မှ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ နုတ်ထွက်သည်ဟု ကြေညာခဲ့ပြီး သူတို့က အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ခွဲထွက်လိုသည်ဟု ပြောကြားကြသည်။ ထို့နောက် အမေရိကန် ကွန်ဖက်ဒရိတ် ပြည်နယ်များ (သို့) ကွန်ဖက်ဒရေစီ ကို တည်ထောင်ကြသည်။ ဂျက်ဖာဆန် ဒေးဗစ်က ကွန်ဖက်ဒရိတ် ပြည်နယ်များကို ဦးဆောင်ပြီး အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ ပြည်ထောင်စုနယ်များ သို့မဟုတ် မြောက်ဘက်ပိုင်းမှ ပြည်နယ်များတွင် ကျွန်စနစ်ကို တရားမဝင်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး နယ်စပ်ပြည်နယ် ငါးခုတွင်မူ ကျွန်စနစ်သည် တရားဝင် ဖြစ်နေသေးခဲ့သည်။

  

၁၈၆၀ ခုနှစ် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ အတွင်းတွင် အေဘရာဟမ် လင်ကွန်း ဦးဆောင်သော ရီပတ်ဘလစ်ကင် ပါတီမှ ကျွန်စနစ်ရှိပြီးသား ပြည်နယ်များမှ အခြားပြည်နယ်များသို့ ချဲ့ထွင်ခြင်းကို ဆန့်ကျင်၍ မဲဆွယ်ခဲ့သည်။ ရီပတ်ဘလစ်ကင် ပါတီ၏ အောင်ပွဲကို တုံ့ပြန်သည့် အနေနှင့် ပြည်နယ်ခုနှစ်ခုတို့က လင်ကွန်း သမ္မတဖြစ်သော ၁၈၆၁ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့မတိုင်မီတွင် ပြည်ထောင်စုမှ နုတ်ထွက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ကြသည်။ သမ္မတ ရာထူးပြီးဆုံးသွားသော ဂျိမ်းစ် ဘွတ်ခ်နန် အစိုးရ နှင့် သမ္မတရာထူး ဆက်လက်ရယူမည့် လင်ကွန်း၏ အစိုးရ နှစ်ခုစလုံးတို့က နုတ်ထွက်ခြင်းကို တရားမဝင်ကြောင်း ကန့်ကွက်ခဲ့ကြပြီး ပုန်ကန်မှု အဖြစ်မှတ်ယူခဲ့ကြသည်။ အခြားသော ကျွန်စနစ် ကျင့်သုံးသော ပြည်နယ်များကလည်း နုတ်ထွက်ခြင်းကို ကန့်ကွက်ခဲ့ကြသည်။ မည်သည့်နိုင်ငံကမှ ကွန်ဖက်ဒရိတ်ပြည်နယ်များအား နိုင်ငံတစ်ခု အဖြစ် အသိအမှတ် မပြုခဲ့ကြပေ။

ကွန်ဖက်ဒရိတ်ပြည်နယ်များက သူတို့ပိုင်နယ်မြေ အဖြစ်ကြေညာထားသော နယ်အတွင်းမှ ပြည်ထောင်စု၏ ဆမ်တာခံတပ်ကို တိုက်ခိုက်ရာမှ တိုက်ပွဲ စတင်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲများမှာ အများအားဖြင့် တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး နှစ်ဖက်စလုံးမှာ အမေရိကန်များပင် ဖြစ်သည်။ အမေရိကန် သမိုင်းတွင် သေကြေမှု အများဆုံးဖြစ်သည်။ ပြည်ထောင်စုက စစ်ပွဲကို အောင်နိုင်ခဲ့ပြီး အဆုံးသတ် ရလဒ် အဖြစ် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် ကျွန်စနစ်ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ကြသည်။
ကတိုးကောင်သည် ဟိမဝန္တာတောင်ကုန်းမြင့် သစ်တောများတွင် ရှိသော ဒရယ် တစ်မျိုးဖြစ်၍ ယင်းကို လက်တင်ဘာသာဖြင့် မော့ချပ်မော့ချီဖာရာဟု ခေါ်သည်။ ယင်းတို့သည် သမင်မျိုးစိတ်များထက် ပိုမိုရှေးဦးကျသည်။

များသောအားဖြင့် တစ်ကောင်တည်း နေတတ်၏။ တစ်ခါတစ်ရံ ဖိုမတွဲ၍နေသည်ကိုတွေ့ရ၏။ သို့ရာတွင် အစုအအုပ်ဖွဲ့၍ကား မနေချေ။ အရွယ်ရောက်သောအကောင်မှာ အလျား၃ ပေခန့်ရို၍ ပခုံးတွင် လက်မ ၂ဝခန့်မြင့်သည်။ အရောင် အမျိုးမျိုး ရှိသော်လည်း များသောအားဖြင့် အောက်ပိုင်း ဖြူ၍၊ အပေါ်ပိုင်းသည် မီးခိုးရောင်(သို့မဟုတ်) အညိုရောင် ဖြစ်သည်။

ကတိုးကောင်သည် အသီးအရွက်စားသော သတ္တဝါများ ဖြစ်ကာ တောင်ထူထပ်၍ သစ်တောဖုံးလွှမ်းသောအရပ်များတွင် ကျက်စားသည်။ လူသားတို့နေထိုင်ရာနှင့် ဝေးသောအရပ်များတွင် ကျက်စားကြသည်။ သမင်များနည်းတူပင် အရွက်များ၊ ပန်းပွင့်များ၊ မြက်များကို စားသည်။ ရေညှိရေမှော်များကိုလည်း စား သည်။ 

တရုတ်ရေသမင်များနည်းတူ အဖိုနှင့်အမ နှစ်ကောင်စလုံး၌ ဦးချို မရှိချေ။ သို့သော်အဖို၏အပေါ်မေးရိုးတွင် အောက်သို့ထိုးထွက်နေသော အစွယ်များ ရှိ၍ ခုခံကာကွယ်ရာတွင် ထိုအစွယ်များကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ အလွန် မွှေးကြိုင်သော ကတိုးဆီအတွက် ထိုသတ္တဝါတို့ကို ထောင်ချောက်ဖြင် ဖမ်းယူကြ၏။ ကတိုးဆီကို အထီးဝမ်းဗိုက် အောက်တွင်ရှိသော ဂလင်းအိတ်မှရရှိသည်။ ဂလင်းအိတ်မှာ သံပရာသီး အရွယ်ခန့်ရှိ၍ ကတိုးဆီတစ်အောင်စခန့်ပါရှိ၏။ ကတိုးနံ့သည် အလွန်စူးရှကာ တာရှည်ခံသောကြောင့် ကတိုးကို အလွန်အဖိုးတန်သော ပစ္စည်း တစ်ခု အဖြစ်ဖြင့် အရှေ့တိုင်းတွင်အသုံးပြုကြသည်။

ကတိုးကောင်သည် ရှက်ရွံ့တတ်ပြီး ညဘက် (သို့မဟုတ်) မှောင်ရီပျိုးချိန်တွင် ကျက်စားတတ်သည်။ နယ်မြေသတ်မှတ် ကျက်စားတတ်သည်။ မိတ်လိုက်ရာသီ တွင် အဖိုများသည် နယ်မြေကိုစွန့်ခွာကာ အမအတွက် အခြား အဖိုများနှင့် ယှဉ်ပြိုင်လေသည်။ ယင်းသို့ယှဉ်ပြိုင်ရာတွင် အစွယ်ကို အသုံးပြုသည်။ အမသည် ဇီးလွယ်ပြီး ရက် (၁၅၀) မှ (၁၈၀)အတွင်း သားတစ် ကောင်တည်း ပေါက်သည်။ မွေးကင်းစကတိုးကောင်ပေါက်ကလေး သည် အလွန်သေးငယ်သည်။ တစ်လသားအရွယ်အထိ များသောအားဖြင့် မလှုပ်မယှက်နေတတ်သည်။ ယင်းမှာ သားရဲကောင်များလက်မှ လွတ်မြောက်စေသည်။

ကတိုးကောင်မျိုးစိတ်များ
-----------------------

ကတိုးကောင်မျိုးစိတ် (၇) မျိုး ရှိလေသည်။ 

အန်ဟွေးကတိုးကောင်ကို တရုတ်ပြည်တွင် တွေ့ရသည်။ မျိုးတုံး အန္တရာယ်ကျရောက်နေသောမျိုးစိတ် ဖြစ်သည်။

ကတိုးကောင်ပုကို တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းတွင် လည်းကောင်း၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံမြောက်ဖျားစွန်းတွင်လည်းကောင်း တွေ့ရသည်။ မျိုးစိတ်ခွဲလေးမျိုး ရှိလေသည်။ မျိုးတုံး အန္တရာယ်ကျရောက်နေသောမျိုးစိတ်ပင် ဖြစ်သည်။

အယ်လ်ပိုင်းကတိုးကောင်ကို တိဘက်ဒေသတွင်လည်းကောင်း၊ တရုတ်ပြည်အနောက်ပိုင်းတွင် လည်းကောင်း တွေ့ရသည်။ 

ကရှ်မီးယားကတိုးကောင်ကို အာဖဂန်နစ္စတန်၊ အိန္ဒိယ၊ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရသည်။ 

ကတိုးချေကို ဘူတန်၊ အိန္ဒိယ၊ နီပေါ၊ မြန်မာနှင့် တရုတ်ပြည်တို့ တွင် တွေ့ရသည်။ 

ဟိမဝန္တာကတိုးကောင်ကို ခါးဖြူကတိုးကောင်ဟုလည်း ခေါ်သည်။ နီပေါ၊ ဘူတန်၊ အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်းနှင့် တရုတ်ပြည်တို့ တွင် တွေ့ရသည်။ 

ဆိုက်ဘေးရီးယားကတိုးကောင်ကို အာရှတိုက်အရှေ့မြောက်ပိုင်း ရှိ တောင်ပေါ်တောများတွင် တွေ့ရသည်။ ဆိုက်ဘေးရီးယား၊ မွန်ဂိုလီးယား၊ အတွင်းမွန်ဂိုလီးယား၊ မန်ချူးရီးယားနှင့် ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်တို့တွင် တွေ့ရသည်။ မျိုးစိတ်ခွဲတစ်မျိုးကို ဆာခါလင်ကျွန်း တွင် တွေ့ရသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)
တီရာနာတိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်သည် အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ၊ တီရာနာမြို့တော်တွင်တည်ရှိသော တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၆ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်သည်။ ၂၀ဝ၆ခုနှစ်၊ ဧပြီလ၁၄ရက်တွင် နယ်သာလန်နိုင်ငံတွင် အယ်လ်ဘေးနီးယားနှင့် ဒတ်ချ်တို့ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုအရ တီရာနာ တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်၏ လာမည့်နှစ်နှစ်တာအတွက်စီမံကိန်းကို ရေးဆွဲအကောင် အထည်ဖော်ရန်သဘောတူညီမှု ရရှိသည်။ 

တီရာနာတိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်မှ ခြင်္သေ့
တီရာနာတိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်သည် အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ၏ တစ်ခုတည်းသောတိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်ဖြစ်ပြီး ဒေသဆိုင်ရာအစိုးရ (တီရာနာမြူနီစီပါယ်)မှ အုပ်ချုပ်သည်။ တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်အတွင်း မွေးမြူပြသထားသောတိရစ္ဆာန်များတွင် ဝက်ဝံနှစ်ကောင်၊ ခြင်္သေ့နှစ်ကောင်၊ လားမားလ်ကုလားအုတ်ပုခြောက်ကောင်၊ လင်းယုန်ငှက်တစ်ကောင် (အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ၏ အမျိုး သားသင်္ကေတ)၊ မျောက်လေးကောင်၊ မြေခွေးများ၊ ဝံပုလွေများ၊ ငန်းများ ပါဝင်သည်။ တီရာနာမြို့၏ ဂရင်းန်ပါ့ခ်အတွင်း တွင် တည်ရှိသည်။ တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်သည် အရည်အသွေးပြည့်ဝသော ဝန်ထမ်းများ ရှားပါးသည်။ လာရောက်ကြည့်ရှုသူ များသည် ဥယျာဉ်အတွင်းမှတိရစ္ဆာန်များ၏အခြေအနေကို ကျေနပ်ခြင်း မရှိကြပေ။ ပျမ်းမျှအားဖြင့်တစ်ပတ်လျှင် လူသုံးရာ ခန့် တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်သို့ အလည်လာကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Tirana.gov။ 19 November 2015 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  19 August 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Tirana Zoo | 6 of the saddest zoos in the world | MNN - Mother Nature Network
**ဆရာတော်မပြတ်ဖူးချင်လို့** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

သာယာဝတီနယ်၊ သုံးဆယ်ဆင်စုရွာတွင် သီတင်းသုံးနေသည့် မောင်းထောင်ဆရာတော်က မိမိသည် အသက်ကြီးပြီဖြစ်၍ အထက်ကျေးရွာတွင် လုပ်သီးဆောင်တာ လယ်ယာမြေရပ် မိုးကောင်းချောင်းရေဝင်လျှင် လာချင်၏၊ မရှိလျှင်မလာချင်ကြောင်း မိန့်ဆိုသည်ကို ပြန်လည်လျှောက်ကြားလိုက်သော သံချိုကဗျာ ဖြစ်သည်။

ဆရာတော်မပြတ်ဖူးချင်လို့
-----------------------

ပစ္စေကာ သာဝကံနှင့်၊ ဘဂဝါအရဟံသမ္မာသမ္ဗုတို့၊ ပန်ဆုမွန်လိုရာချွေလို့၊ ဖိုလ်အမတာပြေမာခေ ပျော်မဲ့၊ ဆရာတော်မပြတ်ဖူးချင်လို့၊ ကပ်ဦးတည်ကမ္ဘာမြေသို့၊ သတ္တဝါတွေ ဗြဟ္မာပြေကပြောင်းခဲ့တော့၊ ရွှေဒေါင်းကောင်နေရောင်ကိုတလေသို့ အထူးပင်ဖူးမြင်ကြချင်လို့၊ ဦးတင်သစိတ်အာရုံ။  

  

ပြည်ရွာကုန်လည်ကာပတ်လို့၊ ထေရ်မြတ်စွာဝါတော်ဆိုခဲ့ပေါ့၊ ခန္ဓာကိုဇရာအိုမချိတော့၊ ဇာတိတော်ဂါမေ လွမ်းပြီဟု၊ ရွှေခွန်းဖြာညွှန်းကာဖွင့်ပုံက၊ ရာနှင့်ထောင်လွမ်းကာပစ်၍၊ ခုနစ်ဆယ်တစ်ဆွယ်တဲ့အလုံးမှာတော့၊ မြို့သုံးဆယ်အခြေပြုတဲ့၊ ဆင်စုမြေရွှေနာဂီက၊ ဒေသစာရီရွှေညာကိုပြောင်းမည်ဟု၊ ရွာမောင်းမြေထောင်ရွှေကျေးသို့၊ အဝေးမြေတနယ်က၊ မုလေးသွယ်စပယ်နံ့ကဲ့သို့၊ မွှေးပျံ့လို့ထုံ။  

  

မရွာလိုဝါဆိုလဆီက၊ ငိုရမယောင်ယောင်ပ၊ လဝါခေါင်တော်သလင်းမှ၊ လယ်ယာကုန်တွယ်ကာနင်းနိုင်ကြ၊ သီတင်းကုန်ဝါတော်ဆုံးတော့၊ ဝလာမောင် မရွာအုံးသော်ကြောင့်၊ နှလုံးဝယ်ပူဗျာလောင်ကြ၊ မုန်းတန်ဆောင်ဆယ်ရက်ဆန်းတွင်မှ၊ ထက်နန်းအာကာသက၊ ဖျန်းချတဲ့မိုးအမ္ဗုန်၊ ခိုးမာန်ဟုန်စွေတောင်း။  

  

မြန်မာပြေနယ်ခရိုင်က၊ ရှမ်းပြေတိုင်နှမ်းတွေကောင်းလို့၊ ပဲပြောင်းမှာသွန်ကာပစ်ရလိမ့်၊ ခုနစ်ဆယ်သက္ကရာဇ်ဝယ်ထူးပါဘိ၊ ဖြစ်ဘူးပေါင်သည်ခါကြုံကြရ၊ တန်ခူးကုန်ကဆုန်ရောက်တော့၊ ဘုံပေါက်သည်ဝေဇယန်နှင့်၊ ကုဋေတန်ဝိဟာရမို့၊ တကာတကာမတွေအစည်ဆုံးပ၊ တိုက်ကုန်းသာအောင်မြေနယ်သို့၊ သုံးရွှေဆယ်ငွေနာဂီက၊ မကြာမီသာရထီ စီးလျှင်ဖြင့်၊ ခရီးကြုံအဟုန်နှင့် ပို့နေကြ၊ လုံမြို့မြေနဂရာထိ၊ ဗိုလ်ပါကုန်ကြုံလာကြပါလိမ့်၊ ပန်းကြာပဒုံစန်းဖြာခလေသို့၊ ဝမ်းစာလုံချမ်းသာလှပြီမို့၊ ကျမ်းစာအစုံရဟန်းပါသမျှတွေနှင့်၊ မြန်းကြွပါကြောင်း။

ခက်ဆစ်
------

၁။ ပစ္စေကာ = ပစ္စေကဗုဒ္ဓ၊ ဘုရားငယ်။

၂။ သာဝကံ = သာဝက၊ ဧတဒဂ်ရ ရဟန္တာကြီးများ။

၃။ သမ္မာသမ္ဗု = သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ၊ မြတ်စွာဘုရား။

၄။ မာခေ = ခေမာ၊ ဘေးမရှိရာနိဗ္ဗာန်။

၅။ ဂါမေ = ဂါမ၊ ရွာ။

၆။ ဝလာမောင် = မိုဃ်းနတ်သား။

၇။ မိုးအမ္ဗုန် = ရေကိုပေးတတ်သောမိုး။

၈။ ငွေနာဂီ = ဤ၌ မြို့အနက်ရ နဂရပုဒ်ကိုပင် ကဗျာဖြစ်၍ နာရိ၊ နာဂရီ၊ နာဂီဟု ဝေါဟာရဝိပ္ပလ္လသဖြစ်ကာ ရေးထုံးပြုလာသည်ဟု ထင်သည်။

၉။ သာရထီ = ရထားထိန်း၊ ဤ၌ ရထားကိုပင် ဆိုသည်။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
**ဂျော်နီရှီးဒဲ့**(အင်္ဂလိပ်: jonishi rei),(ဂျပန်: 上西怜)သည် ဂျပန်အိုင်ဒေါအမျိုးသမီးသီးသန့်အုပ်စုမှ NMB48အဖွဲ့ဝင်အဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဂျော်နီရှီးဒဲ့သည် ဂျပန်နိုင်ငံသား ရှင်းတိုးဗုဒ္ဓဘာသာဝင် မွန်ကိုးရီးယားလူမျိုးဖြစ်ပြီး  မွေးချင်း​၄ယောက်အနက် တကိုယ်တော်အဆိုတော် ဂျော်နီရှီးကဲ့၏ အငယ်ဆုံးညီမငယ်ဖြစ်သည်။

အတ္ထုပ္ပတ္တိ
------------

ဂျော်နီရှီးဒဲ့၏ အစ်ကိုကြီးဖြစ်သူ ဂျပန်ဂီတ စာရေးဆရာ Intobesaမှ၂၀၁၅ မတ်လ ၈နေ့တွင် NMB48အဖွဲ့တွင် ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်ရန် သူ၏အစ်မဖြစ်သူ တကိုယ်တော် အဆိုတော် ဂျော်နီရှီးကဲ့နှင့်အတူ အကြံပြုတိုက်တွန်းပေးခဲ့သည်။၂၀၁၆ ခုနှစ်အောက်တိုဘာ ၁၂ ရက်နေ့ NMB48၏ ၅ မျိုးဆက် အဖွဲ့ဝင် ဂျပန်အိုင်​ဒေါ၏ ယှဉ်ပြိုင်မှုနောက်ဆုံးနေ့တွင် ယှဉ်ပြိုင်ခြင်းကိုအောင်မြင်ခဲ့ပြီး Team BIIရာထူး တိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။၂၀၁၆ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၈ ရက်နေ့ အိုဆာကာရဲတိုက် NMB48 6th Anniversary LIVEတွင် (大組閣တိုင့်စော့ကာ့ဂူ့) ဟုခေါ်သည့် အဖွဲ့ကိုပြန်လည် ဖွဲ့စည်းခြင်းကြောင့် သူသည် Team BII ၏ သီးသန့်သုတေသနပြု ကျောင်းသား ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ပုံမှန် အသင်းဝင်များနှင့် Team Bllရာထူး ပါဝင်မှုအား"NMB48 ARENA TOUR 2017"အိုဆာကာရဲတိုက်၏ ဒုတိယနေ့ ဖျော်ဖြေရေးပွဲတွင် ကြေညာခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် သူသည် NMB48 အဖွဲ့ ၁၇ ယောက်မြောက် "ワロタピーポーဝါးတိုးတာပီးပေါ်"တွင်  ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် ပထမဆုံးရွေးချယ်ခံရသူဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ခုနှစ် မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် Team Bllရာထူးကို ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် "集英社ရူးအေးသျှ"တွင် ဓာတ်ပုံအယ်လ်ဘမ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် (白間美瑠 ရှီးဒါနာမီဒု) မှထုတ်လုပ်သည့် "大阪魂အိုဆာကဒါမရှီး၊ 大阪魂အိုဆာကဒါမရှီး၊ 捨てたらあかんစတဲ့ကာရအာကန်း" FRONTIER ဖျော်ဖြေပွဲ၏ ပထမဆုံးနေ့တွင် သူမသည် ပုံမှန်စင်တာအဖြစ် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက်တွင် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်ကူးစက်မှုအသစ်ကို ထုတ်ပြန်ကြေညာ‌မှုကြောင့်အလုပ်အာလုံးရပ်နားခဲ့ရပါသည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင်၊ Team M 4th Stage ၏ "恋は突然やってくる ဂေါရီဘ့တော့ဂျူတင်ယားတဲ့ဂုဒု" ဖျော်ဖြေမှု (ညဖျော်ဖြေပွဲ) တွင် ဖျော်ဖြေမှု အပွဲပေါင်း ၄၀၀ကို အောင်မြင်စွာလုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့ပါသည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်ကူးစက်မှုအသစ် (ဒုတိယအကြိမ်) ထက်မံကြေငြာမှုကြောင့် အလုပ်အာလုံးထက်မံရပ်နားခဲ့ရပါသည်။

ပြင်ပလင့်ခ်
-----------

* ဂျော်နီရှီးဒဲ့၏ကိုယ်ရေးဖိုင်NMB48ဝက်ဘ်ဆိုက်
* တွစ်တာပေါ်ရှိ 上西怜【NMB48 公式です！】
* NMB48 ၏တရားဝင်ဘလော့ဂ်
* အင်စတာဂရမ် ပေါ်ရှိ ဂျော်နီရှီးဒဲ့
* ဂျော်နီရှီးဒဲ့၏（NMB48 အဖွဲ့ BII）
* TikTok ပေါ်ရှိ jonishi\_rei
* တွစ်တာပေါ်ရှိ ဂျော်နီရှီးဒဲ့

ကိုးကား
-------

1. ↑  妹っぽさと恋人っぽさが同居する美少女最強のグラビアンボディの逸材！　ＮＭＢ４８・上西怜「写真集で自信がつきました！　"私、かわいい格好してええんかな"って。毎日、かわいい服着てます！」။ 週プレNEWS (2020-11-20)။  2020-11-20 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  【動画】ＮＭＢ４８上西怜ファースト写真集ＤＶＤが週プレ付録に登場！။ 週プレNEWS (2020-11-23)။  2020-11-24 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  上西 怜။  2020-10-07 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  NMB48に姉妹メンバー誕生 上西恵＆山田菜々の妹加入။  2020-10-07 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
5. ↑  "【"グラビアスター"NMB48上西怜、初写真集で美ボディ大胆披露 「10代のうちに写真集!」の念願叶う"၊ oricon ME၊ 2020-10-12။ 2020-10-12 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
6. ↑  "ＮＭＢ４８、上西怜ファースト写真集『水の温度』１１月２５日（水）発売予定！"၊ 集英社၊ 2020-10-13။ 2020-11-24 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
7. ↑  【発売決定】NMB48 26thシングル「タイトル未定」2022年2月23日(水)発売決定！ - NMB48公式サイト 2022年1月1日
8. ↑  NMB48 新チーム体制について - NMB48公式サイト 2022年1月1日
9. ↑  『2022新春特別公演』『2022 新春組閣発表会』 - NMB48オフィシャルブログ 2022年1月1日
10. ↑  原チームM『恋は突然やってくる』公演 初日 - NMB48オフィシャルブログ 2022年2月11日
**ကလျာ(ဝိဇ္ဇာ/သိပ္ပံ)** (၁၄ မေ ၁၉၃၈–၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၉) သည် မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာမတစ်ဦး ဖြစ်သည်။

ငယ်ဘဝ
-----

၁၉၃၈ ခုနှစ် မေလ၊ (၁၄)ရက်နေ့တွင် ဧရာဝတီတိုင်း၊ ဖျာပုံမြို့၌ အဖ ဦးမောင်ထင်၊ အမိဒေါ်ရွှေ၊ တို့ကမွေးဖွားသည်။ အမည်အရင်းမှာ ဒေါ်ခင်ခင်ဝင်းဖြစ်သည်။

အိမ်ထောင်ရေး
------------

မူလတန်းမှစ၍ ဖျာပုံမြိုအစိုးရ အထက်တန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ် တွင် ဆယ်တန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်မှာပင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ၌ပညာဆက်လက်သင်ကြားခဲ့သည်။ ဒုတိယနှစ် ရောက်သောအခါ ကာတွန်းစိန်ကြီးနှင့်လက်ထပ်ခဲ့သည်။

ထုတ်ဝေခဲ့သောလုံးချင်းဝတ္ထုများ
------------------------------

ငယ်စဉ်ကပင် စာပေဝါသနာပါသူဖြစ်၍ ခင်ပွန်းဖြစ်သူကာတွန်းစိန်ကြီး ထုတ်ဝေလျက်ရှိသော ရွှေရုပ်လွှာ စာစောင်နှင့် မိုးသောက်မဂ္ဂဇင်းတို့တွင် အခန်းဆက် ဝတ္ထုရှည်များစတင်ရေးခဲ့သည်။ ၁၉၆၉- ခုနှစ် မေလထုတ် မိုးသောက်မဂ္ဂဇင်းပါ စေတနာမှန်သော်လည်း ဝတ္ထုတိုဖြင့် စာပေလောကထဲသို့ စတင်ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၇၀- ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ တွင် ရမက်ကြမ္မာသံသရာ လုံးချင်းဝတ္ထု စတင်ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ကလောင်အမည် ကလျာ(ဝိဇ္ဇာ၊သိပ္ပံ)ကို ခင်ပွန်းဖြစ်သူကပင် ရွေးချယ်ပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ထုတ်ဝေသူများနှင့် လုံးချင်းဝတ္ထုများရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ရာ အောင်မြင်မှု့များရခဲ့သည်။ ကလျာ(ဝိဇ္ဇာ၊သိပ္ပံ) ၏စာအုပ်ကို ကဉ္စန စာပေမှ အများဆုံးထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၂ခုနှစ်ထိ (၃၃) နှစ်တာ ကာလအတွင်းလုံးချင်းဝတ္ထုအုပ်ရေပေါင်း (၁၀၀)ဝတ္ထုရှည် (၂၀)ခန့် နှင့်ဝတ္ထုတို(၈၀)ကျော် ရေးသားခဲ့သည်။

ထင်ရှားကျော်ကြားဝတ္ထုတိုများ
----------------------------

1985 ခုနှစ်ဇန်နဝါရီလမှစ၍ ကလျာမဂ္ဂဇင်းကို တည်ထောင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ကလျာ(ဝိဇ္ဇာ၊သိပ္ပံ)၏ ဝတ္ထုများကို ဒုတိယအကြိမ် ပြန်ရိုက်ခဲ့သည်။ ခရောင်းတောမှ ခရုအိမ်၊ မချမ်းသော မချမ်းဘော၊ ကျန်စာသင့် ဝိဉာဉ်၊ စိုင်းတို့မောသို့အလွမ်းပြေ၊ ကံ့ကော်မြေမှာစေတဲ့မိုး ၊ ခေမရန်အကျဉ်းစုံ၊ မြောက်ဦးမြို့မှသည်တာချီလိတ်ဆီသို့ (ပ+ဒု)၊ ကိန္နရီအချစ် ကိန္နရာမေတ္တာ(ပ+ဒု)၊ စိတ္တဇ ကန္တာရခရီးသည် (ပ+ဒု)၊ သုဝဏ္ဏဘူမိသူ သီရိပစ္စယာသား(ပ+ဒု)၊ တောင်သမာန်သစ္စာ၊ ငပလီနှင့် လန်ကာဝီ၊ ပင်လယ်ခြားတဲ့ချစ်သူ ဆီမှ (ပ+ဒု) စသောဝတ္ထုတိုများထင်ရှားခဲ့သည်။

### ထင်ရှားသော စာအုပ်အချို့

1. မချမ်းသော မချမ်းဘော
2. ကျိန်စာသင့်ဝိဉာဉ်
3. စိုင်းတို့မောသို့အလွမ်းပြေ
4. ခေမရဌ်အကျဉ်းစံ
5. မြောက်ဦးမြို့မှသည် တာချီလိပ်ဆီသို့(ပ၊ဒု)
6. ကိန္နရီအချစ် ကိန္နရာမေတ္တာ(ပ၊ဒု)
7. စိတ္တဇကန္တာရ ခရီးသည်(ပ၊ဒု)
8. ဇွဲကပင်တောင်ခြေ ချစ်ရိပ်ဝေသည်
9. သုဝဏ္ဏဘူမိသူ-သီရိပစ္စယာသား(ပ၊ဒု)
10. တောင်သမန်သစ္စာ
11. ငပလီနှင့်လန်ကာဝီ
12. စန္ဒကူးစံအိမ်

ကွယ်လွန်ခြင်း
-------------

စာရေးဆရာမကြီး ကလျာ (ဝိဇ္ဇာ/သိပ္ပံ)သည် ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့၌ ရန်ကုန်မြို့ နေအိမ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ဇေယျာမော် (၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၉)။ စာရေးဆရာမကြီး ကလျာ (ဝိဇ္ဇာ/သိပ္ပံ) ကွယ်လွန်။  ၂ ဇူလိုင် ၂၀၁၉ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**ဆရာခ ရူပဗေဒဆု**သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ရူပဗေဒပါမောက္ခ ဖြစ်သော ပါမောက္ခ ဒေါက်တာမောင်မောင်ခကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ပေးအပ်သောဆု ဖြစ်သည်။ ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ၂၀ဝ၉-ခုနှစ်၊ မတ်လ(၂၀)ရက်နေ့၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ရူပဗေဒဌာန တွင် ပေးအပ်ခဲ့ပေသည်။ ၂၀ဝ၈-ခုနှစ်အတွက် အကောင်းဆုံး စာတမ်းအဖြစ် (ဆရာခ ရူပဗေဒဆု)ကို မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန၊ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဒေါက်တာထွန်းလွင်က ရရှိခဲ့သည်။ 

၂၀ဝ၈-ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလမှ ဒီဇင်ဘာလ အထိ ပါရဂူဘွဲ့ရသူများ၏ စာတမ်းများထဲမှ အကောင်းဆုံး စာတမ်းရှင်ကို "ဆရာခ ရူပဗေဒဆု" ချီးမြှင့်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀ဝ၈-ခုနှစ်၏ ပါရဂူဘွဲ့ရ စာတမ်းပေါင်း ၃၀-ဝန်းကျင်ခန့်တွင် "မြန်မာနိုင်ငံ၏ မုတ်သုံရာသီဥတု အကြောင်း" စာတမ်းပြုစုခဲ့သော ဒေါက်တာထွန်းလွင်၏ စာတမ်းက ရရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုစာတမ်းမှာ စာမျက်နှာ(၂၀ဝ)ကျော် ပါရှိသည်။ 

ဆရာခ(ဒေါက်တာမောင်မောင်ခ)သည် ၁၉၁၅-ခုနှစ်၊ အဖဦးရွှေလွင်+အမိဒေါ်လွင် တို့မှ မော်လမြိုင်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၄၅-ခုနှစ်မှ ၁၉၆၃-ခုနှစ်အထိ ၁၈-နှစ်တိုင် ရူပဗေဒ ပါမောက္ခအဖြစ် သင်ကြားရေး၊ စီမံခန့်ခွဲရေး၊ သုတေသနတာဝန်များကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ၁၉၆၃-ခုနှစ်မှ ၁၉၇၇-ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ် ၁၄-နှစ်ကြာ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဆရာခသည် အသက်(၉၀)အရွယ် ၂၀ဝ၅-ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ရူပဗေဒပညာရှင် ဖြစ်သလို မိုးလေဝသ ပညာရှင်လည်း ဖြစ်သည်။ 

ထိုဆုကို ယခုနှစ်မှစ၍ နှစ်စဉ် ချီးမြှင့်သွားမည် ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  7day New ဂျာနယ်၊ အတွဲ(၈)အမှတ်(၄)၊ ၂၀ဝ၉-ခုနှစ်၊ မတ်လ(၂၆)ရက်
**ဆရာကာပြန် အာခေါင်လှံစူး** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

ရှင်းလင်းချက်
-------------

ဗျိုင်းကို ဆရာအဖြစ် အသိအမှတ် မပြုသော လှံကစားသမားသည် အာခေါင်လှံစူး၍ သေရသကဲ့သို့ ဆရာကို ဖက်ပြိုင် အန်တုသူသည် နောက်ဆုံးတွင် ပျက်စီးရသည်။ 

>  ရှေးအခါက ယောက်ျားတစ်ယောက်သည် မြစ်အနီးရှိ ကတွတ်ပေါက်၌ ငါးကို မြှောက်ကစားနေသော ဗျိုင်းကို မြင်တွေ့ရာ အတုယူပြီး သစ်ချွန်များကို ကောင်းကင်သို့ ပစ်မြှောက်၍ မြေသို့ မကျမီ ပါးစပ်ဟခံယူနိုင်အောင် လေ့ကျင့်လေသည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် အုတ်ခဲ၊ လှံတံ၊ သန်လျက် စသည်တို့ကို ပစ်မြှောက်ပြီး မြေသို့ မကျမီ ပါးစပ်ဖြင့် ကိုက်နိုင်အောင် လေ့ကျင့်လေသည်။ ထိုသူသည် မိမိ၏ ကျွမ်းကျင်မှုကို တစ်ရွာဝင် တစ်ရွာထွက် ပြသရာ လူအများသဘောကျ၍ ဆုလာဘ်များစွာရ ရှိ‌လေသည်။ ထိုယောက်ျား၏ သတင်းကို ပြည့်ရှင်မင်းကြားသော် မင်းပွဲသဘင် မင်းရင်ပြင်သို့ ဝင်ရောက်ပြသစေသည်။ ထိုသူ၏ အဲ့မခန်းသည့် ပညာစွမ်းကို မင်းကြီးမြင်၍ အသင်၏ ဆရာသည် မည်သူနည်းဟုမေးရာ ထိုသူက ဗျိုင်းထံမှ ရကြောင်း ဝန်မခံလိုဪ သူ့မှာ ဆရာမရှိကြောင်းဖြေကြားလေသည်။ ထို့နောက်တစ်ဖန် လှံကစားပြန်သော် လှံသွားသည် အာခေါင်၌ စူးဝင်ကာ သေဆုံးရလေသည်။  
> 
> 

|  |  |
| --- | --- |
|  | ဝစ်ရှင်နရီ၊ အခမဲ့အဘိဓာန်တွင် ***ကာပြန်*** ကို ရှာဖွေကြည့်ရှုပါ။ |

မူလရင်းမြစ်
-----------

* "**ဆရာကိုပယ်၊ ကိုယ်ဝယ်လှံစူး**၊ အထူးမျက်မှောက်၊ မန္တန်ပျောက်နှင့်၊ အုတ်ကျောက်ခဲပြို၊ မြေခွဲမျို၍၊" [၁၂၆၆] မဃ \* ၂၅၅။
* အဲဒါ **ဆရာ**ကို ကာပြန်လို့ **အာခေါင်**ကို လှံစူးတာပဲ။ ဆရာဆိုတာ သင်ဆရာ၊ မြင်ဆရာ၊ ကြားဆရာတဲ့ကွဲ့။ ... ဆရာသုံးပါးစလုဲးရဲ့ ကျေးဇူးကို ဘယ်တော့မှ မမေ့ရဘူး။" [၁၃၁၆] စာဗိမာန်၊ ၃၊ ၃။ ၁၆။

ကျမ်းကိုး
---------

1. ↑  *မြန်မာစကားပုံ* (စတုတ္ထအကြိမ်တည်းဖြတ်ထုတ်ဝေခြင်း ed.)။ မြန်မာစာအဖွဲ့ဦးစီးဌာန။ ဇွန် ၂၀၀၈။ p. နှာ-၆၄။
2. ↑  ပုတ္တောဝါဒဆုံးမစာ။ ၄၄။
ပုလွေမှုတ်ခြင်း
လိင်ကွဲစုံတွဲ ပုလွေမှုတ်ခြင်း
မူကွဲတမျိုး
**ပုလွေမှုတ်ခြင်း** ဆိုသည်မှာ ယောက်ျား၏ လိင်အင်္ဂါကို အခြားသူတစ်ဦးမှ ပါးစပ်အတွင်းသို့ ထည့်သွင်းခြင်းဖြင့် လိင်ဆက်ဆံသည့် နည်းလမ်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို လိင်တူ/လိင်ကွဲ ချစ်သူစုံတွဲနှစ်မျိုးစလုံးပြုလုပ်လေ့ရှိကြပြီး၊ လိင်တံကို ပါးစပ်တွင်းထည့်သွင်း၍ နှုတ်ခမ်းဖြင့် ပွတ်တိုက်လှုပ်ရှား အသွင်းအထုတ်ပြုလုပ်ခြင်း၊ စုပ်ခြင်း၊ လိင်တံနှင့် ဝှေးစေ့ကို နှုတ်ခမ်းဖြင့်ပွတ်သပ်ခြင်း၊ နှာခေါင်းဖြင့် နမ်းရှုံ့ခြင်း၊ လျှာဖြင့်လျှက်ခြင်းတို့ဖြင့် သာယာကျေနပ်မှုရရှိစေသော လိင်ဆက်ဆံမှုပုံစံတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အစဉ်အလာအားဖြင့် လိင်ကွဲချစ်သူများကြားတွင် လက်မထပ်မီ အပျိုစင်ဘဝကိုမပျက်စီးလိုသောရည်ရွယ်ချက်၊ ကိုယ်ဝန်မရရှိလိုသော ရည်ရွယ်ချက်များဖြင့် ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်။ ရှေးယခင်က သဘာဝနှင့်ဆန့်ကျင်သော၊ ပုံမှန်မဟုတ်သည့် ရွံရှာစက်စုပ်ဖွယ် အပြုအမူအဖြစ် ရှုံ့ချခဲ့ကြပြီး၊ ရာဇဝတ်ပြစ်မှုအဖြစ်ပင် ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းတားမြစ်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ ယနေ့ခေတ်တွင်မူ သာမန်ချစ်မှုရေးရာကိစ္စတစ်ရပ်အဖြစ် လူ့အသိုင်းအဝိုင်းက လက်ခံထားကြကာ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအများစုတွင် ရာဇဝတ်ပြစ်မှုအဖြစ်မှ ပယ်ဖျက်ထားကြပြီးဖြစ်သည်။ ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်းက Linda Lovelace ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သော ပါးစပ်အသုံးပြု လိင်ဆက်ဆံမှုအသားပေးရုပ်ရှင် Deep Throat အောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သည်မှ စတင်ကာ ဤအပြုအမူ ခေတ်စားလာခဲ့သည်။ အိမ်ဖြူတော်သို့ လုပ်အားပေးလာရောက်လုပ်ကိုင်သူ မိန်းမပျို မော်နီကာလီဝင်းစကီးနှင့် အမေရိကန်သမ္မတ ဘီလ်ကလင်တန် တို့ပါးစပ်အသုံးပြု လိင်ဆက်ဆံမှု ပြင်ပသို့ ပေါက်ကြားခဲ့ပြီးသည့်နောက်တွင် လူအများစိတ်ဝင်စားမှုပိုမို မြင့်တက်ခဲ့သည်။ ကျန်းမာရေးရှုဒေါင့်မှကြည့်လျှင် ကူးစက်ရောဂါကင်းရှင်းပြီး တကိုယ်ရည်သန့်ရှင်းရေးကို ဂရုစိုက်သည့် စုံတွဲများကြား ပါးစပ်ကို အသုံးပြုလိင်ဆက်ဆံခြင်းတွင် မည်သည့်အန္တရာယ်မှ မရှိဟု ဆိုနိုင်သည်။ လိင်မှတဆင့်ကူးစက်တတ်သော ရောဂါများကူးစက်မှုတွင် သဘာဝနည်းလမ်းဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်းထက် ရောဂါကူးစက်နိုင်ခြေ နည်းပါးသော်လည်း တစ်ယောက်အကြောင်းတစ်ယောက်၊ ကောင်းစွာမသိသူ လူစိမ်းများတွင်မူ ပါးစပ်ကိုအသုံးပြု၍ လိင်ဆက်ဆံခြင်းကို အကာကွယ်မဲ့ မပြုလုပ်သင့်ပါ။ လိင်ကွဲချစ်သူများကြားတွင် အများအားဖြင့် လိင်ဆက်ဆံမှုသက်တမ်း ရှည်ကြာလာပြီးနောက်တွင် စတင်ပြုလုပ်လေ့ရှိကြပြီး၊ သဘာဝလိင်ဆက်ဆံမှုမပြုမီ လိင်စိတ်တက်ကြွလာစေရန်၊ လိင်တံမာကျောလာစေရန် နှိုးဆွပေးသည့်သဘောဖြင့်ပြုလုပ်ခြင်း၊ လိင်ဆက်ဆံမှုအထွတ်အထိပ်ရောက်ချိန် မိန်းမအင်္ဂါတွင်းသို့ သုက်မလွှတ်လို၍ ပါးစပ်တွင်းသို့ လိင်တံကို ထိုးသွင်းဆက်ဆံအဆုံးသတ်ခြင်းနှင့် လိင်ဆက်ဆံမှုအစမှအဆုံးတိုင် ပါးစပ်ချည်းသက်သက်ဖြင့် ပြုလုပ်ခြင်းဟူ၍ အမျိုးမျိုးကွဲပြားကြသည်။ စင်္ကာပူနိုင်ငံဥပဒေတွင် လိင်စိတ်တက်ကြွလာစေရန် ပါးစပ်ဖြင့် နှိုးဆွပေးခြင်းကို ခွင့်ပြုသော်လည်း သုက်လွှတ်သည်အထိ ပါးစပ်ဖြင့်ဆက်ဆံခြင်းကိုမူ ရာဇဝတ်ပြစ်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားဆဲဖြစ်သည်။ ပါးစပ်ကို အသုံးပြု လိင်ဆက်ဆံခြင်းသည် မျိုးဆက်ပြန့်ပွားရေးနှင့် လုံးဝမပတ်သတ်ဘဲ၊ ချစ်သူများကြား အချစ်ကို သက်သေပြသော သဘောသက်သက်ဖြင့် ပြုလုပ်ကြသည်။ ပါးစပ်တွင်းသုက်လွှတ်သည့်အခါ သုက်ရည်ကို မထွေးထုတ်ဘဲ မျိုချခြင်းဖြင့် ချစ်သူများကြား သံယောဇဉ် ပိုမိုခိုင်မြဲစေသည်ဟုလည်း အချို့က ယူဆကြသည်။ သုက်ရည်တွင် ပရိုတိန်း၊ ဗီတာမင်နှင့် သတ္တုဓာတ်များကြွယ်ဝပြီး၊ ကယ်လိုရီပါဝင်မှုနိမ့်ကာ ကိုလက်စထရောပါဝင်မှုမရှိပါ။ သုက်ရည်ကို ရွံစရာဟု အချို့က ထင်ကြသော်လည်း ကြိုက်နှစ်သက်သူများလည်းရှိကြပြီး အစားအသောက်ကြောင့်လည်း ၎င်း၏ အနံ့အရသာကို ပြောင်းလဲစေနိုင်သည်။ စီးပွားဖြစ်ရိုက်ကူး ထုတ်လုပ်နေသော လိင်ဆိုင်ရာ ရုပ်ရှင်တို့တွင်လည်း သုက်ရည်မျိုချမှုကို ကျေနပ်နှစ်ခြိုက်စွာ ပြုလုပ်ပြသူ သရုပ်ဆောင်အမျိုးသမီးများစွာ ယနေ့ခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။
ပန်းကန်လုံးငယ်တွင် ထည့်ထားသော ပုလဲသီးများ
**ပုလဲသီး** ဟူသည် စား၍ရသော အကြည်လုံးဖြစ်ပြီး ပီလောပီနံမှုန့်မှ လုပ်သည်။  အရှေ့တောင်အာရှ၌ အသုံးအစားများသည့် သာကူစေ့မှာ ဈေးများသည့်အတွက် သာကူစေ့အစား ဈေးပေါသော ပီလောပီနံမှုန့်မှ ထုတ်ခြင်းတည်း။  ဘာဘယ်တီးတို့တွင် ပုလဲသီးကို *ဘိုဘာ* ခေါ်သည်။ ဘိုဘာမှ တရုပ်ဗန်းစကားဖြင့် နို့သီးခေါင်းကို ဆိုခြင်းတည်း။  ပုလဲသီးအချင်းမှာ ၅-၁၀ မီလီမီတာမျှ ရှိသည်။ အိန္ဒိယ မြောက်ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းတို့တွင် ဇမ္ဗူ့ဓန ဟု သိကြပြီး အခြားအခေါ်အဝေါ်များလည်း ရှိသေး၏။  အခြားပါဝင်ပစ္စည်းများထည့်ကာ အရောင်၊ အသွင်အပြင် ကွဲသွားနိုင်သည်။  မူရင်းအရသာမှာ ခပ်ချဉ်ချဉ်ဖြစ်သည်။ သို့ဖြင့် သကာရည်တွင်စိမ်ကာ အရသာပုံမှန်ဖြစ်အောင် သို့မဟုတ် ချိုအောင် ဖန်တီးရ၏။  လက်ဖက်ရည်တို့တွင် ထည့်သည်မှာ အသွင်အပြင်ကောင်းစေရန် ဖြစ်ပြီး အရသာမှာ ယင်းလက်ဖက်ရည်အရသာအတိုင်း ဖြစ်လာသည်။ အရသာမဲ့ခြင်းနှင့် ဂျယ်လီဖြစ်လွယ်ခြင်းတို့ကြောင့် ပူတင်းကိုပျစ်စေသည့် ထပ်တိုးပစ္စည်းအဖြစ် ထည့်တတ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Editor, Julie R. Thomson Senior; Taste; Post, The Huffington (2015-07-13). "So What Exactly Is Tapioca, Anyway?". *The Huffington Post*.
2. ↑  Hutton, Wendy (2012). *Southeast Asia's Best Recipes: From Bangkok to Bali*. Tuttle Publishing. ISBN 9781462905683.
3. ↑  Alford, Jeffrey; Duguid, Naomi (2000). *Hot Sour Salty Sweet: A Culinary Journey Through Southeast Asia*. Artisan Books. p. 323. ISBN 9781579655648.
4. ↑  "boba". *Merriam-Webster Dictionary*.
5. ↑  "The 5 Most Common Types of Boba, Explained for the Bubble Tea Newbie". *Spoon University*. 2018-04-11.
6. ↑  "What are Boba Pearls? A Quick Guide to 4 Tasty Types!". *Your Coffee & Tea Essentials*. August 2021.
7. ↑  Hughes, Becky. "DIY Bubble Tea Is About to Be Your New Summer Go-To". *Epicurious*.
8. ↑  "So what is bubble tea, exactly? Everything you need to know about the drink and boba balls". *Mic*.
ဂုံး ခေါ် ယောက်သွား
**ဂုံး**ဆိုသည်မှာ အခွံနှစ်ခြမ်းရှိသော ခရုငယ်မျိုးဖြစ်၍ ရေကန် မြစ်​​​ချောင်းများတွင် တွေ့ရှိရသည်။ အခွံကိုခွာ၍ အထဲမှ အသားကို စားသုံးကြသည်။ နုံစပ်သဲပြင်များတွင်လည်း တိုး၍ နေတတ်သည်။ ဂုံးမှာ ဘဲဥပုံဆင်ဆင်ရှိ၍ ရှပ်ကောင်မှာ သုံးထောင့်ချွန်း ဆင်ဆင်ဖြစ်သော ဂုံးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ရှပ်မှာ ပင်လယ်ကမ်းစပ်တွင် ရေကျစ၌ နုံးသဲလွှာအောက်တွင် တိုးဝင်နေတတ်၍ စူးထိုးကာရှာဖွေ ဖမ်းယူကြသည်။ ဂုံးသည် အခွံမာသော်လည်း ပါးလွှာ၍ ရေချိုတွင် အတွေ့ရများသည်။ အခြားနိုင်ငံများတွင် ဂုံးအသားကို ထုတ်၍ စည်သွပ်ရောင်းချကြသည်။ ဂုံးကို ယောက်သွားဟူ၍လည်း ခေါ်ကြသည်။

ယခုအခါ နိုင်ငံတော်တော်များများတွင် ခုံးကောင်(ကမာ)ကို လူတော်တော်များများ စားသုံးခြင်း များလာကြသည်။ ခုံးကောင်၏ ဂုဏ်သတ္တိမှာ အေး၏။ အရသာမှာ ငန်၏။ အသည်းနှင့် ကျောက်ကပ်တို့အတွက် ကောင်းကျိုးပေး၏။ ခုံးကောင်ကို အသက်ကြီးငယ်မရွေး စားသုံးနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် ကိုလက်စထရောများသူ၊ သွေးတွင်း အဆီများသူ၊ ဂလင်းရောင်သူ၊ ​​လေပြွန်​ရောင်သူ၊ အစာအိမ်ရောဂါရှိသူတို့ စားသုံးသင့်သည်။ သို့သော် ယခင်က အနာရောဂါဟောင်းရှိတက်သူ၊ သရက်ရွက်၊ အစာအိမ် အားနည်း၍ အေးတတ်သူများ သိပ်များများမစားသင့်ပါ။ သတိထားရန်အနေဖြင့် ခုံးကောင်ကို ဗီတာမင် B1 စားသုံးနေချိန်တွင် မစားရပါ။ ခုံးကောင်ကို စားသုံးလျှင် အကြိမ်တိုင်း ၅ ကောင်မှ ၁၀ ကောင်အထိ စားနိုင်သည်။ ခုံးကောင်ထဲတွင် ဗီတာမင်နှင့် အာဟာရဓာတ်ပြည့်ဝစွာ ပါဝင်သည်။ ခုံးကောင်ကို စားသုံးပြီးနောက် အေးမြ လန်းဆန်းသော ခံစားချက်ကို ရရှိစေနိုင်သည်။ ခုံးကောင်သည် စိတ်ရှုပ်ခြင်းနှင့် ဦးနှောက်ရာဂါတို့ကို ဖယ်ရှားပေးနိုင်သည်။ ဂုံးသားစားခြင်းကြောင့် အပူကင်းစေနိုင်သည်။ ခုံးကောင်တွင် ပရိုတင်း၊ အဆီ၊ ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်၊ အမိုင်နိုအက်ဆစ်၊ Taurine ဓာတ်၊ ဗီတာမင် B12၊ ဗီတာမင် E၊ သံဓာတ်၊ ကယ်လ်ဆီယမ်၊ ဆိုဒီယမ်၊ ခယ်လီယမ်၊ မီးစုန်းဓာတ်၊ ဇင့်ဓာတ်တို့ ပြည့်ဝစွာ ပါဝင်သည်။ ခုံးကောင်စားခြင်းဖြင့်အသားဝါခြင်း၊ ရေဖျဉ်းဆွဲခြင်း၊လည်ပင်းကြီးရောဂါ၊သွေးယိုခြင်း၊ အဖြူဆင်းခြင်း၊ ဆီးချိုရောဂါတို့ကို ပျောက်ကင်းစေနိုင်သည်။ ဆီးသွားခြင်းကိုလည်း ကောင်းကျိုးပေး၏။ ခုံးကောင်တွင်ပါဝင်သော ပရိုတင်း၊ ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်၊ ဗီတာမင်၊ သတ္ထုဓာတ်၊ အမိုင်နိုအက်ဆစ်တို့ ပါဝင်မှု ကြောင့် အပူကျစေကာ လူကြီးများတွင် ဖြစ်ပွားသော နာတာရှည်ရောဂါကို ကူညီကုသပေးနိုင်သည်။

ခုံးကောင်ရွေးဝယ်ရာတွင် လက်ဖြင့် တစ်ကောင်ချင်းကိုင်၍ လှုပ်ကြည့်ပြီး ခုံးကောင်အတွင်းမှာ "ဂလောက်" "ဂလောက်" ဟု မြည်သံကြားပြီး အလေးချိန်မှာ ပေါ့ပါးနေလျှင် သေပြီးသား အကောင်ဖြစ်၍ အသေကို ရွေးဝယ်ပါ။ ခုံးကောင်ကို ရက်ရှည်ထား၍ သိမ်းဆည်းလိုပါက ဆားရည်ထဲတွင် စိမ်၍ ထားပေးပါ။ ခုံးကောင်ကို အသုံးပြုမည်ဆိုပါက အသုံးမပြုခင် ဆားရည်ဖြင့် တစ်နာရီကြာ စိမ်ပြီးမှ သုံးပါ။

ဝေါဟာရရင်းမြစ်
--------------

မြန်မာဝေါဟာရတွင် *ဂုံး* (သို့) *ဂုံးကောင်* (သို့) *ခုံးကောင်* ဟူ၍ ရေးသားတတ်ကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  လှသမိန် (ဧပြီ ၁၉၇၈)။ "***ဂုံး***" (pdf)။ in စာပေစိစစ်ရေးကော်မတီ (ed.)။ ***ဗဟုသုတ စွယ်စုံ*** (ပထမအကြိမ် ed.)။ တောက်တောက်ဝင်း ပုံနှိပ်တိုက်၊ ရန်ကုန်မြို့။: ဇော်မော် စာပေ။
2. ↑  ခုံးကောင်အစွမ်းများ | Pho Thu Taw | PhoThuTaw.com | ဖိုးသူတော်
**ဘုန်းတော်အလွန်ကြီးမြတ်တော်မူလှသော အရှင်မင်းမြတ်**[] သည် ဘုရင်အတွက် - **ဘုန်းတော်အလွန်ကြီးမြတ်တော်မူလှသောနေထွက်ဘုရင်မင်းမြတ်၊** **ဘုန်းတော်ကြီးဘုရား** (ခ) မိဘုရားအတွက် - **အသျှင်နန်းမတော်ဘုရား** ဆိုသည့် စကားလုံးအတွက် အတိုကောက်ဖြစ်ပြီး မိန့်ခွန်းပြောရာ၌ **ဘုန်းတော်ကြီးဘုရားနှင့် အသျှင်နန်းမတော်မိဘုရားခေါင်ကြီးဘုရား**; လက်တင်ဘာသာ *maiestas* မှ "ကြီးမြတ်ခြင်း" ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ဘွဲ့တော်ကို ဘုရင်မင်းမြတ်များ (ခ) ဘုရင်မများ မိန့်ခွန်းပြောကြားရာ၌ သုံးနှုန်းသည်။ အသုံးပြုသည့်နေရာတွင် *(အင်ပါယာ/တော်ဝင်) မြင့်မြတ်တော်မူသောဘွဲ့*ထက် သာလွန်သော်လည်း ရှေးယခင်ခေတ်က *ဘုန်းတော်အလွန်ကြီးမြတ်တော်မူလှသောဧကရာဇ်မင်းမြတ်* ဘွဲ့တော်အောက် တစ်ဆင့်နိမ့်ပါသည်။ ၎င်းတွင် အခြားဘာသာစကားများစွာဖြင့် အထူးသဖြင့် ဥရောပနိုင်ငံများတွင် သင်ယူမှုများရှိသည်။

မူလ
---

မူလက ရောမသမ္မတနိုင်ငံအတွင်း *maiestas* ဟူသော စကားလုံးသည် အခြားအရာအားလုံးထက် မြင့်မြတ်သောနိုင်ငံတော်၏ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် ထည်ဝါမှုအတွက် တရားဝင်အသုံးအနှုန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို *laesa* *maiestas* (နောက်ပိုင်း ပြင်သစ်နှင့် အင်္ဂလိပ် ဥပဒေတွင် အထူးချီးမြှောက်ခြင်းဘွဲ့)ဟုခေါ်သော သီးခြားကိစ္စရပ်တစ်ခု တည်ရှိခြင်းကြောင့် ၎င်းကို အဓိပတိဂုဏ်ပုဒ်အဖြစ် သတ်မှတ်ဖော်ပြခဲ့သည်။ အများပြည်သူ ဝမ်းနည်းခြင်းနေ့တွင် ပါတီပွဲကျင်းပခြင်း၊ နိုင်ငံတော်၏ ဓလေ့ထုံးတမ်း အမျိုးမျိုးကို မထီမဲ့မြင်ပြုခြင်းနှင့် နှုတ်ကပတ်တော် သို့မဟုတ် လုပ်ရပ်အပေါ် သစ္စာမဲ့ခြင်းစသည့် အမျိုးမျိုးသော လုပ်ရပ်များသည် နိုင်ငံတော်၏ ဘုန်းအာနုဘော်ကို ဆန့်ကျင်သည့် ရာဇ၀တ်မှုအဖြစ် အပြစ်ပေးခံရသည်။ သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် အင်ပါယာ အောက်တွင် ဧကရာဇ်မင်းမြတ် ၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို စော်ကားခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်သည်။

နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်ပုံစံ
------------------------

### ဂရိတ်ဗြိတိန်နှင့်ဓနသဟာယ

### ရှေးခေတ်တရုတ်ပြည်

တရုတ်ဧကရာဇ်နိုင်ငံ ဂုဏ်ထူးဆောင် (陛下)ဘွဲ့သည် တရုတ်ဧကရာဇ် (皇帝) ကို ရည်ညွှန်းသဖြင့် ရည်ညွှန်းအသုံးပြုခဲ့သည်။

### ဂျပန်

ဂျပန်ပြည်တွင် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့(陛下)ကို လက်ရှိစိုးစံဧကရာဇ် (今上天皇) ကို ရည်ညွှန်းသောအနေဖြင့် မိန့်ခွန်းပြောရာတွင် အသုံးပြုသည်။ )

### ဘရူနိုင်း

### မလေးရှား

ကိုးကား
-------

ပြင်ပလင့်များ
-------------
အမည်ရင်းဦးကျော်ဇင်ဖြစ်သည်။၁၉၅၈ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ၂၀တွင်မွေးဖွားသည်။ မိဘများမှာ ဦးခင်မောင်တင့်(တက္ကသိုလ်ဘုန်းနိုင်-အငြိမ်းစားပါမောက္ခချုပ် ပညာရေးတက္ကသိုလ် ရန်ကုန်)နှင့်ဒေါ်နီနီခင်တို့ဖြစ်သည်။
အင်္ဂလိပ်စာအထူးပြုဖြင့်တက္ကသိုလ်ပညာကို သငယူဆည်းပူးခဲ့သည်။ ပထမနှစ်တွင် သမိုင်းဘာသာရပ်ကို ပြဋ္ဌာန်းဘာသာရပ်တခုအဖြစ်သင်ယူခဲ့ရသည်။၁၉၈၂-၈၃ခုနှစ် အင်္ဂလိပ်စာအသင်း(ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်)၏အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။၁၉၈၃ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ အင်္ဂလိပ်စာ(အဓိက)ဘွဲ့ကိုရရှိခဲ့သည်။၁၉၈၃ခုနှစ်မှ၁၉၉၄အထိ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အင်္ဂလိပ်စာဌာနတွင် ဆရာငယ်တဦးအဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။၁၉၉၃ခုနှစ်မှစတင်၍ တက္ကသိုလ်ဘုန်းနိုင် ၊တက်တိုး၊ မောင်ခင်မင်(ဓနုဖြူ) ၊သောင်းထိုက် ၊မောင်ထွန်းသူ ၊ငြိမ်းကျော် ၊ဆောင်းဝင်းလတ် ၊ဇဝန၊ သော်တာဆွေ၊ မင်းလူ ၊ဒေါ်ခင်နှင်းယု၊ မောင်မိုးသူ ၊မောင်မြင့်ကြွယ် အစရှိသော စာရေးဆရာကြီးများနှင့် အခြားသော စာရေးဆရာ စာရေးဆရာမများ၏ မြန်မာရသစာပေဝင်ဝတ္ထုများ ကမ႓ာ့စာပေဂန္ထဝင် ဘာသာပြန်ဝတ္ထုများ ကဗျာစာအုပ် သုတကျမ်း ပညာရပ်ကျမ်းစာအုပ်များကို ကိုယ်တိုင်ဖြန့်ချိစီစဉ်သည်။ သရဖူစာပေမဂ္ဂဇင်း(၁၉၉၄-၉၅) အတွဲ(၁)အမှတ်(၁)မှ အမှတ်(၈)အထိ စီစဉ်သူ အယ်ဒီတာအဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ကံ့ကော်ဝတ်ရည်စာပေတိုက်၏ ထုတ်ဝေဖြန့်ချိသူ ပိုင်ရှင် အယ်ဒီတာအဖြစ် လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်လုပ်ကိုင်သည်။
ဒေါက်တာသန်းထွန်း သဘာပတိအဖြစ်ဆောင်ရွက်သော ၂၀၀၃ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၃ရက်နေ့ စာတမ်းဖတ်ပွဲတွင် *ကျမ်းကိုးများ ရှေးဗမာကျောက်စာများနှင့် ကွဲလွဲမှားယွင်းနေသော ဂျီအိတ်ချ်လုစ်၏ ဗမာသမိုင်းအယူအဆ*စာတမ်းကိုတင်သွင်းဖတ်ကြားခဲ့သည်။ထိုစာတမ်းကို အပိုင်း၂ပိုင်းခွဲကာ၂၀၁၀ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် စာအုပ်၂အုပ်ထုတ်ခဲ့သည်။
*မြန်မာဟူသော ပျူရာဇဝင်ဆိုရိုးစကားကို ရှေးပျူဗမာကျောက်စာများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လေ့လာကြည့်ခြင်း* ဒေါက်တာသန်းထွန်းပင် သဘာပတိအဖြစ်ဆောင်ရွက်သော သမိုင်းသုတေသနစာတမ်းကို (၂၀၀၄)ခုနှစ် မတ်လ(၁၁)ရက်နေ့တွင် တင်သွင်းဖတ်ကြားခဲ့သည်။၂၀၀၅ခုနှစ် ဩဂုတ်လမှ ၂၀၀၆ခုနှစ်ဖေဖော်ဝါရီလအထိ ရုပ်ရှင်တေးကဗျာမဂ္ဂဇင်းတွင် ခုနစ်လကြာ ဖော်ပြခဲ့သော ပျူစစ်လျင်မြန်မာ အခန်းဆက်ဆောင်းပါးများကို ်စုစည်းကာ စာအုပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ စာအုပ်အမည်မှာ ပျူစစ်လျင်မြန်မာဖြစ်ပြီး ၂၀၀၇ခုနှစ်ဒီဇင်ဘာလတွင် ပထမအကြိမ်ထွက်ရှိလာသည်။ စာတမ်း၂စောင်ကို အနှစ်ချုပ်ကာ *သည်အေးရှန့်ဟစ်စ်တွရွီအော့ဖှ် ပျူဗြဟ္မာ ဘီဖှိုးအနော်ရထာ*အမည်ဖြင့်စာအုပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထိုစာအုပ်သည် ၂၀၁၅ ဧပြီတွင် ပထမအကြိမ်အဖြစ်ထွက်ရှိလာသည်။

ပြင်ပလင့်ခ်များ
===============

* အင်္ဂပူမြို့နယ်ကပျူဂဝံမြို့ဟောင်း-နီလာဝင်း(ရွှေသွေးကြီး)
* ပထမ မြန်မာနိုင်ငံတော် သရေခေတ္တရာ- ဘုန်းတင့်ကျော်[*လင့်ခ်သေ*]
* DVB Debate: Is it too late to save Burma’s crumbling heritage? - DVB Multimedia Group Archived 28 March 2015 at the Wayback Machine.
* ဗရမ္မာ ခေါ် ပျူတွေ စာတတ်မြောက်တဲ့ခေတ်-ဘုန်းတင့်ကျော်
* အနိရုဒ္ဓမတိုင်ခင်က ပေထက် အက္ခရာတင် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ပါဠိတော်-ရန်ဝင်း (တောင်တံခါး)[*လင့်ခ်သေ*]
* နှစ်ပေါင်းနှစ်ထောင်ကျော်ခဲ့ပြီဖြစ်သောမြန်မာ့သမိုင်း အပိုင်း(၁)

အောက်ခြေမှတ်စု
--------------

1. ↑  အမှာစာကို ၁၊၂၊၃၊၄ ဟူသောဂဏန်းများမသုံးဘဲ စာဖြင့် အမှတ်စဉ်တပ်ခြင်းဖြစ်သည်။

စာကိုး
======

1. ↑  နှစ်ပေါင်းနှစ်ထောင်ကျော်ခဲ့ပြီဖြစ်သော မြန်မာ့သမိုင်း
အပိုင်း(၁) စာတမ်းပြုသူ၏ ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ
2. ↑   နှစ်ပေါင်းနှစ်ထောင်ကျော်ခဲ့ပြီဖြစ်သော မြန်မာ့သမိုင်း
အပိုင်း(၁) စာမျက်နှာ ကီ၊ကီး
3. ↑  SBB StaBiKat - results/shortlist
4. ↑  *ပျူစစ်လျင်မြန်မာ* စာအုပ် စာမျက်နှာ၉
5. ↑  The Ancient History of PYU-BYAMMAR before Anawrahtar by Bhone Tint Kyaw
*၂ဝဝ၅ ခု၊ ဇူလိုင်ထုတ် ရာပြည့် ဦးစိုးညွန့် စုစည်း တည်းဖြတ်တဲ့ '၂ဝ ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ ၁ဝဝ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း' စာအုပ်မှ စာရေးတွေရဲ့ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း တွေကို ပြန်လည် ကူးယူ ဖော်ပြတာ ဖြစ်ပါတယ်။*

ရွှေဝယ်ဧ [၁၈၉၃ - ၁၉၇၈]
----------------------

တနင်္သာရီတိုင်း ထားဝယ်မြို့ ဇရစ်ရပ်၌ ကုန်သည် ဦးရွှေသောင် - ဒေါ်မြိုင်သူ မိဘ နှစ်ပါးက ၁၈၉၃ ခု မတ် ၂၄ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။ မွေးချင်း သားယောင်္ကျား သုံးဦး အနက် သားလတ် ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးဘအေး ဖြစ်၏။

  

ငယ်စဉ် ကတည်း ကပင် စာပေ ဝါသနာ ကြီးခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ စတုတ္ထတန်းတွင် သင်ကြား နေစဉ် မှာပင် ဟံသာဝတီ သတင်းစာပါ ဆောင်းပါး၊ ကဗျာ များကို လေ့လာ မှတ်သား ခဲ့သည်။ ပါဝင် ရေးသားရန် စုံစမ်း မေးမြန်း ခဲ့သည်။ မြန်မာ သတ္တမတန်းနှင့် အလယ်တန်း ဆရာ ဖြစ်သင် စာမေးပွဲ အောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ထားဝယ် မြို့မှာပင် အလယ်တန်းပြ ဆရာ အဖြစ် အမှုထမ်း ခဲ့သည်။ ဂျပန် ခေတ်တွင် ကျောင်းဆရာ မလုပ် တော့ဘဲ အခြား အလုပ်အကိုင်ဖြင့် အသက် မွေးဝမ်းကျောင်း ပြုခဲ့သည်။ စစ်ပြီးနောက် ထားဝယ်မြို့ ရှမ်းမလည်ဆွဲ အရပ်တွင် မူလတန်း ကျောင်းအုပ် အဖြစ် ပြန်လည် ထမ်းရွက် ခဲ့သည်မှာ ၁၉၅၂ ခုနှစ် အငြိမ်းစား ယူသည် အထိ ဖြစ်သည်။

  

၁၉၁၂ ခု ဝန်းကျင် ဆဋ္ဌမတန်း ကျောင်းသား ဘဝ၌ပင် "ထားဝယ်သူ မပြုံးကြည်" ကလောင် အမည်ဖြင့် ဟံသာဝတီ သတင်းစာတွင် ဆောင်းပါး၊ ကဗျာများ စတင် ရေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် သူရိယ၊ ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေး၊ လစ်ဘာတီ၊ အောင်မြန်မာ၊ သစ္စာဝါဒီ သတင်းစာ များနှင့် သူရိယ မဂ္ဂဇင်း၊ ကောဇာသစ် မဂ္ဂဇင်း များတွင် ဆက်လက် ရေးသား ခဲ့၏။

  

စစ်ကြိုခေတ် (ဂျပန် ဝင်ခါနီး) အချိန်၌ လူထု ဦးလှနှင့် စာရေးဆရာ အချို့၏ အကြံပေးချက် အရ "ရွှေဝယ်ဧ" ကလောင် အမည်သို့ ပြောင်းကာ၊ ကြီးပွားရေး မဂ္ဂဇင်းတွင် စတင် ရေးသား ခဲ့သည်။ စစ်ပြီး ခေတ်တွင် ဟံသာဝတီ၊ ပြည်ထောင်စု၊ မဏ္ဍိုင်၊ လုပ်သား ပြည်သူ့ နေ့စဉ် စသော သတင်းစာများ၊ ဂျာနယ် များနှင့် ရှုမဝ၊ သွေးသောက်၊ အလင်းရောင်၊ လူထု ပညာ၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ စာပေ ဗိမာန်၊ မြဝတီ၊ ငွေတာရီ၊ စန္ဒာ မဂ္ဂဇင်း များတွင် စာပေ၊ ဂီတနှင့် ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှု ဆောင်းပါး များကို ရေးခဲ့သည်။ ထားဝယ် ယဉ်ကျေးမှု၊ ထားဝယ် ဒိန်းသံ ဆောင်းပါးများ ရေးခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ထားဝယ်၏ ဘာသာရေး၊ သာသနာရေး၊ ရိုးရာ ဓလေ့ ထုံးစံများ၊ စကား အပြောအဆို အသုံးအနှုန်း၊ စာပေ အရေးအသား၊ သမိုင်းဝင် ဘုရားများ၊ အဆောက်အအုံများ၊ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်များ အစ ရှိသည် တို့ကို မှတ်တမ်း တင်ထားသည့် ထားဝယ် ရာဇဝင် သမိုင်း (၁၉၇၄) ကြောင့် ထင်ရှား ခဲ့သည်။ ဆောင်ပါး ပေါင်းချုပ် ထုတ်ဝေရန်လည်း တာစူ ခဲ့သည်။

  

ရွှေဝယ်ဧသည် လူပျိုကြီး တဦး ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အသက်အရွယ် ကြီးလာသော အခါ တပည့် ဖြစ်ခဲ့ ဖူးသူ သဗြေချောင်း ဘုန်းတော်ကြီး ကျောင်းတွင် နေထိုင်ရင်း ကျောင်းသား ကျောင်းသူ များကို စတုတ္ထတန်း အထိ စာသင် ပေးသည်။ ၇ နိုဝင်ဘာ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ထားဝယ်မြို့ ရှမ်းမလည်ဆွဲ ရပ်ရှိ နေအိမ်၌ ကွယ်လွန် အနိစ္စ ရောက်သည်။

စာညွှန်း
--------

1. ရွှေဝယ်ဧ။ ထားဝယ်ရာဇဝင်သမိုင်း (၁၉၇၄)။ စာ ဂ-ဃ။
2. မြန်မာ့ စွယ်စုံကျမ်း နှစ်ချုပ် (၁၉၇၉)။ စာ ၂၃၈-၂၃၉။
3. ရှုမဝ စာတည်း အဖွဲ့။ ဝမ်းနည်း မှတ်တမ်း၊ ရှုမဝ (ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၈)။ စာ ၁၅၄။
4. ရွှေဝယ်ဧ။ နရုပ္ပတ္တိ အကျဉ်းချုပ်၊ မိုးဝေ (ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၈)။ စာ-။
5. မောင်သန်းဆွေ (ထားဝယ်) ၏ မှတ်စုများ။]
**မောရိယတိုင်း၊ ပိပ္ပလိဝနမြို့**
၎င်းမောရိယတိုင်းသည် မြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်က ထင်ရှားရှိသော တိုင်းပင် ဖြစ်သော်လည်း ၎င်း၌မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်သော ဒေသနာတော် နည်းပါး၍ ပေတဝတ္ထုများ၌သာ ၎င်းမောရိယတိုင်း မင်းမျိုးများ၏ အကြောင်းအရာပါသည့် အပြင် မြတ်စွာဘုရားဓာတ်တော်များ ဝေဖန်တောင်းခံကြရာတွင်လည်း-

မြတ်စွာဘုရားသည် မင်းမျိုးဖြစ်ကြောင်း၊ သူတို့လည်း မင်းမျိုးဖြစ်ကြောင်း၊ မြတ်စွာဘုရား သရီရဓာတ်တော်ကို ရယူပူဇော်ထိုက်ကြောင်း-

သုတ်မဟာဝါ ဓာတ်တော် ဝေဖန်ရာ၌ လာသောကြောင့်၎င်းတိုင်းနှင့် မင်းမျိုးများ ဖြစ်သည်မှာ ထင်ရှား၏။ သို့ရာတွင် ထိုမောရိယမင်းမျိုးများမှာကား ဓာတ်တော်ဝေဖန် ရာတွင် မရှိကြသဖြင့် မြတ်စွာဘုရား၏ သရီရဓာတ် သင်္ဂြိုဟ်ရာအရပ်မှ မီးသွေးမျှသာ ရလေသဖြင့် ၎င်းမီးသွေး စေတီမျှ တည်ကြရလေ၏။ ၎င်း၏မြို့တော်ကား ပိပ္ပလိဝန-ဟု ထိုခေတ်ကခေါ်၍ အလွန်မထင်ရှားလှသော်လည်း သာသနာတော် နောက်ခေတ်၌ကား သာသနာဝင်တွင်မက ကမ္ဘာကြီးတစ်ခုလုံး ချီးကျူးရသော သာသနာ၌ ဘယ်အခါမှ မဖြစ်ဘူး မကြုံဘူးအောင် အထူးထောက်ပင့်ပြုစုတော်မူသော အသောကမင်းတရားကြီး လက်ထက် မှာမူ၎င်းမောရိယမင်းမျိုးများ အထူးထွန်းကားလျက် အထင်ရှားဆုံး ဖြစ်လာခဲ့လေ၏။

### ကိုးကား

1. ↑  အရှင်သံဝရာဘိဝံသ (ပရိယတ္တိ သာသနာဟိတဓမ္မာစရိယ ရွှေကျင်နာယကဆရာတော်)။ *ဗုဒ္ဓနိုင်ငံတော် (ပထမတွဲ)*။



| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားဖူးခရီး |
| --- |
| သံဝေဇနိယလေးဌာန | 
* လုမ္ဗိနိဥယျာဉ်
* မဟာဗောဓိမဏ္ဍိုင်
* မိဂဒါဝုန်
* ကုသိနာရုံ

 |
| အဝိဇဟိတလေးဌာန | 
* ရာဇဂြိုဟ်
* ဝေသာလီ
* သာဝတ္ထိ
* သင်္ကဿနဂိုရ်

 |
| အခြားဌာနများ | 
* အမရာဝတီ
* စန္ဒဝရံ
* ဒေဝဒဟ
* ဂါယာမြို့
* ကပိလဝတ်ပြည်
* ကေသရိယာစေတီ
* ကောသမ္ဗီ
* နာလန္ဒာ
* ပါဋလိပုတြ
* ပါဝါ
* ဗာရာဏသီမြို့

 |
| နောင်းဌာနများ | 
* အဇန္တာဂူ
* ဗရာဗရဂူ
* ဘရဟုတ်
* ဝေရူဠဂူ
* လလိတဂိရိ
* မထုရာ
* ပါဏ္ဍဝလေဏီဂူ
* ပိပြဝါ
* ပုပ္ဖဂိရိဝိဟာရ
* ရတနာဂိရိ
* ဆန်ချီ
* ဥဒယဂိရိ
* ဝိကြမသီလ

 |
ကြေးဝိုင်း
----------

ဆိုင်းဝိုင်းဖွဲ့စည်းပုံကို ပိုင်းခြား၍ ကြည့်လျှင် ဆိုင်းဝိုင်း၌ ပတ်ဝိုင်း၊ ကြေးဝိုင်း၊ ပတ်မကြီး၊ နှဲဟူသည်တို့မှာ အဓိက အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်ကြသည်ကို တွေ့ရလိမ့်မည်။ 
အကျယ် တစ်ပေကိုးလက်မခန့်ရှိသော ပန်းပြားပေါင်း ရှစ် ပြားကိုစပ်၍၊ ကြေးဝိုင်းလုပ်လေ့ရှိသည်။ သို့သော် တစ်ခါတစ်ရံ ပန်းပြားခြောက်ခုဖြင့်သာ စပ်လုပ်ကြသည်။ ထိုသို့ပန်းပြား ခြောက်ခုဖြင့် လုပ်သောအခါ၊ ပန်းပြား တပြား၏အကျယ်မှာ နှစ်ပေလေးလက်မဖြစ်သည်။ ကြေးဝိုင်း၏ အဝန်းမှာ ၁၄ ပေ ခန့်ရှိသည်။ အမြင့်မှာ တစ်ပေလေးလက်မခန့် မြင့်သည်။ ကြေး ဝိုင်းတွင် ကြေးနောင်ပေါင်း ၁၈ လုံးဖြစ်စေ၊ ၁၉ လုံးဖြစ်စေ တပ်ဆင်ရသည်၊ ကြေးနောင်ကို လက်ခတ်နှင့် တီးရသည်။ ကြေးဝိုင်းကို ပတ်ဝိုင်းနည်းတူ မှန်စီရွှေချပြုလုပ် လေ့ရှိကြ သည်။ ရှေးရိုးမူအတိုင်းမှာ ကြေးနောင်ဝိုင်းကို ပန်းပြားကြီး များဖြင့် တပ်ဆင်လေ့ရှိသော်လည်း၊ နှောင်းအခါ၌ ပန်းပြား အစား ပွတ်လုံးများဖြင့် တပ်ဆင်ကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
မြန်မာ့တူရိယာများ |
| --- |
| ကြိုးတပ်တူရိယာများ | 
* စောင်းကောက်
	+ ကရင်စောင်းကောက်
* ဒုံမင်း
* မြန်မာဂီတာ
* မိကျောင်း

 |
| လေမှုတ်တူရိယာများ | 
* ချည်ချောင်း
* ငြှင်း
* တံပိုး
* နှဲ
* ပလွေ

 |
| စည်းချက်တူရိယာများ | 
* ဆိုင်းဝိုင်း
	+ ကြေးဝိုင်း
	+ ပတ်မကြီး
	+ ပတ်လုံး
	+ ပတ်ဝိုင်း
	+ သံလွင်
* ပတ္တလား
* ပလုတ်
* ဖားစည်
* ဗြော
* ဝါးလက်ခုပ်
* အိုးစည်
* မောင်း

 |
| အခြား | 
* ခရုသင်း

 |
**အာဖရိကတိုက်ရှိ အချိန်ဇုန်များ**:  

|  |  |
| --- | --- |
|  -01:00  | ကိတ်ဗာဒီ စံတော်ချိန်[a] |
|  ±00:00  | ဂရင်းနစ်စံတော်ချိန် |
|  +01:00  | * ဗဟိုဥရောပဒေသ စံတော်ချိန်
* အနောက်အာဖရိကဒေသ စံတော်ချိန်
 |
|  +02:00  | * ဗဟိုအာဖရိကဒေသ စံတော်ချိန်
* အရှေ့ဥရောပဒေသ စံတော်ချိန်
* အီဂျစ် စံတော်ချိန်
* တောင်အာဖရိက စံတော်ချိန်
 |
|  +03:00  | အရှေ့အာဖရိကဒေသ စံတော်ချိန် |
|  +04:00  | * မောရစ်ရှ စံတော်ချိန်[b]
* ဆေးရှဲ စံတော်ချိန်[b]
 |

**a** ကိတ်ဗာဒီကျွန်းသည် အာဖရိကပင်မကုန်းမြေ၏ အနောက်ဘက်တွင်ရှိသော ကျွန်းဖြစ်သည်။  
**b** မောရစ်ရှနှင့် ဆေးရှဲတို့သည် မဒါဂတ်စကား၏ အရှေ့နှင့် အရှေ့မြောက်တွင် အသီးသီးတည်ရှိသည်။

**မောရစ်ရှ စံတော်ချိန်**(အင်္ဂလိပ်: Mauritius Time)သည် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာတွင်ရှိသော ကျွန်းနိုင်ငံဖြစ်သည့် မောရစ်ရှနိုင်ငံတွင် အသုံးပြုသော အချိန်ဇုန်ဖြစ်သည်။ Coordinated Universal Time ထက် လေးနာရီရှေ့ရောက်သောအချိန်(UTC+04:00) အချိန်ကို အသုံးပြုသည်။ 

နေ့အလင်းရောင်ထိန်းသိမ်းသောအချိန်ကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၆ ရက်နေ့တွင် နာရီများကို ရှေ့သို့ UTC+05:00 တွင် ထားခဲ့ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ် မတ်လ ၂၉ ရက်နေ့ 3AM တွင် စံတော်ချိန်သို့ ပြန်လည်ပြောင်းခဲ့သည်။ ထိုအချိန်ကို ဆက်လက်အသုံးပြုခြင်း မရှိခဲ့ပေ။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Mauritius turns the clock forward in October 2008 (in en) (25 June 2018)။  2019-10-20 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
|  |
| --- |
| **၁၉၅၉** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| နိုဝင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၆၁** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| နိုဝင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၅၅** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| နိုဝင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၇၂** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |


| နိုဝင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
ရှင်ဂုဏာစာရ (၁၀၈၀ − ၁၁၃\*)သည် ဒုတိယကျော်အောင်စံထားဆရာတော်ဟု လူသိများကြသည့် ဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ရတနာပုရအင်းဝမြို့ အရှေ့ဘက်တွင် ဆင်ဖြူရှင်းမင်းတရားကြီး၏ အမှုတော်ထမ်းအရွတ်ဝန် ဆောက်လုပ်ခဲ့သည့် ကြေးနီးကျောင်းတွင် သီတင်းသုံးတော် မူသည်။

ဘဝ
--

ဆရာတော်ကို အင်းဝမြို့တောင်ဘက် ငစင်ရိုင်းရွာတွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၈၀ ပြည့်နှစ်၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ဆရာတော်သည် ကျမ်းဂန်တတ်မြောက်သည့်အပြင် ဉာဏ်မှ ထိုးထွင်းနက်နဲထက်သန်သည်။ မြန်မာစာပေ အခြေမှီငြမ်းတစ်ဆူဖြစ်သည့် ဝေါဟာရတို့၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်များကို အကျယ်ဖွင့်ပြသည့် "ဝေါဟာရတ္ထပကာသနီကျမ်း" ကို ရေးသားခဲ့သည်။

အမည်တွင်ပုံ
-----------

ဟံသာဝတီရောက်မင်းဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့သည့် ကျောင်းရံတစ်ရာရှိ ကျော်အောင်စံထားအမည်ရှိသည့် ကျောင်းတော် ရှိ၏။ ထိုကျောင်းတော်တွင် မာဂဓအဘိဓာန်ကို ပြန်ဆိုခဲ့သည့် ပထမကျောင်းထိုင်ဆရာတော် ရှင်ဉာဏဝရသည် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုအခါ ဆရာတော်သည် ထိုကျောင်းသို့ ပြောင်းကာ သီတင်းသုံးခဲ့ရာမှ "ဒုတိယကျော်အောင်စံထားဆရာတော်" ဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။ (တတိယ၊ စတုတ္ထကျော်အောင်စံထားဆရာတော်များလည်း ရှိသေးသည်။)

ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများ
----------------------

၁။ မာဂဓအဘိဓာန်ဋီကာ နိသျဟောင်း (၁၁၄၀)၊

၂။ ဂုတ္တောဒယ ဆန်းနိသျနံကျယ် (၁၁၅၁)၊

၃။ ဝေါဟာရတ္ထပကာသနီကျမ်း (၁၁၃၁)၊

၄။ ဝံသဒီပနီ။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၂၅၊ ၂၆။
|  |
| --- |
| **၁၉၆၅** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| နိုဝင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
**အိဒယ်ဂရှင်းနဘူတာ** (ඉදල්ගස්හින්න දුම්රිය ස්ථානය), တမီးလ်: இடல்கஷின்னா ரயில் நிலையம்) သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ အဓိကလမ်းပေါ်ရှိ ၆၈ ခုမြောက် ဘူတာဖြစ်သည်။ Uva စီရင်စု၊ ဘဒ်ဒူလာခရိုင်ရှိဘူတာများဖြစ်သည့် Haputale နှင့် Ohiya တို့အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ဘူတာသည် ဟပူတလီမှ အနောက်ဘက် ၈ ကီလိုမီတာ (၅ မိုင်) အကွာ၊ ပင်လယ်ရေမျက်နှာအပြင်အထက် ၁၆၁၅ မီတာ (၅၂၉၉ ပေ) တွင် တည်ရှိသည်။ ဤဘူတာကို ၁၉၈၃ ခုနှစ် Nanu Oya railway station မှ Haputale အထိ ရထားလမ်းတိုးချဲ့ပြီးနောက်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။

၅ ပေ ၆ လက်မ (၁၆၇၆ မီလီမီတာ) ကျယ်သည့် ရထားလမ်းကျယ်လမ်းမကြီးရှိ Haputale နှင့် Idalgashinna အကြား လမ်းပိုင်းသည် လမ်း၏ နှစ်ဖက်စလုံးတွင် နိမ့်ကျဖြတ်သန်းမောင်းနှင်ရသဖြင့် ထင်ရှားသည့်ရှုမျှော်ခင်းကို မြင်တွေ့ရသည်ဟု ပြောဆိုကြသည်။ ရထားလမ်းကို Boralanda နှင့် Welimada မှ Udupussellawa နှင့် Hakgala အထိ တိုးချဲ့ပြီးနောက်တွင် ဘူတာ၏ မြောက်ဘက်ကို တိုးချဲ့ခဲ့သည်။ တောင်ဘက်အပိုင်းသည် Beragala, အောက်ဘက်တွင် Hambantota ရှိ ကမ်းခြေနှင့် Udawalawa reservoir တို့ကို ကောင်းမွန်စွာ မြင်တွေ့ရသည်။

ဤဘူတာတွင် အမြန်ရထားများဖြစ်ကြသည့် Podi Menike, Udarata Menike and Night mail train စသည်တို့ကို ပြေးဆွဲလျက်ရှိကြသည်။ ထို့ကဲ့သို့ပင် အဓိကလမ်းမပေါ်ရှိ ဒေသတွင်းရထားများအားလုံးသည်လည်း ဤဘူတာကို ဖြတ်သန်းမောင်းနှင်ကြသည်။

Ohiya နှင့် Idalgashinna ဘူတာများအကြားတွင် ဥမင်ပေါင်း ၁၄ ခု ရှိသည်။

ဘူတာစဉ်
-------

| ယခင် ဘူတာ |   | Sri Lanka Railways |   | နောက် ဘူတာ |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Haputale |   | Main Line |   | Ohiya |

ကိုးကား
-------

1. ↑  DistancesTo။
2. ↑  Rail Road Distance in Sri Lanka။
3. ↑  "Daily News"၊ *IESL proposes railway electrification project*၊ 25 December 2010။ Archived from the original on 8 March 2012။
ရှင်ဇယန္တ (၁၂၀၉ - ၁၂၇၄) သည် "မိုးနံကုန်းဆရာတော်" ဟု ထင်ရှားခဲ့သည့် ကျမ်းပြုဆရာတော် ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

ဆရာတော်ကို ၁၂၀၉ ခုနှစ်တွင် ရမည်းသင်းမြို့၊ ရွှေဒါးဘူတာအနောက်ပေတောကုန်းရွာ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ ဦးမှုန် ဖြစ်သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ အဘဦး+ - ဒေါ်ဘုံကြီး ဖြစ်သည်။ 

ငယ်စဉ်က ပေတောကုန်းကျောင်းတိုက် ရှင်ဉာဏထံတွင် ပညာသင်ကြား၍ အရွယ်ရောက်သည့်အခါ သာမဏေပြုခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် မန္တလေးမြို့ တောင်ပြင်ဘုရားကြီးကျောင်းတိုက် ရဟန်းဘောင်သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် စလင်းဆရာတော် ရှင်ကေတုထံ၌လည်း ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။ 

မင်းတုန်းမင်းသည် "ပထမစာချတန်းဂုဏ်ထူးဘွဲ့" ဆပ်ကပ်တော်မူခဲ့သည်။ ဆရာတော်အား စကြဒေဝီမိဖုရားကြီးက ကိုးကွယ်တော်မူခဲ့သည်။

သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် ပေတာကုန်းကျောင်းတိုက်သို့ ပြန်ကြွ၍ ပျော်ရွာ၊ ပိတောက်ကုန်းရွာများ၌ သီတင်းသုံးတော်မူခဲ့သည်။ 

တောင်ခွင်သာသနာပိုင်ဆရာတော်က ရန်အောင်ဂိုဏ်းအုပ်ဆရာတော်အဖြစ် ခန့်အပ်တော်မူခဲ့သည်။

ပျံလွန်တော်မူခြင်း
------------------

ဆရာတော်သည် ၁၂၇၄ ခုနှစ်၊ တပေါင်လဆန်း ၈ ရက်နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။

ကျမ်းများပြုစုခြင်း
-------------------

ဆရာတော်သည် မိုးနံကုန်းအဆုံးအဖြတ် စသည့်ကျမ်းများကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၁၇၅။
၁၉၉၃
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

| နိုဝင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
**ရွှေသဌေးနှင့် သေဘေး** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

အများသံဝေဂ ဖြစ်ကြစေရန် သံသရာအကြောင်းကို ဖွဲ့ဆိုထားသည်။

ရွှေသဌေးနှင့် သေဘေး
-------------------

စီးမြစ်ရေ၊ အဏ္ဏဝါကဲ့သို့၊ ဖန်ခါခါ သံသရာဝဲမှာဖြင့်၊ နာမ်စဲလျှင် ဝိညာဉ်တွယ်လို့၊ ငရဲအပါယ်လူ့ဘုံနတ်ကယ်နှင့်၊ အမြဲမတည်ဝဲလည်တဲ့ ရဟတ်ကဲ့သို့၊ စွဲဥပါဒ်ဌိနှင့်။  

  

သန္ဓေတည် ရေကြည်က ပျက်တတ်တဲ့၊ ခြေလက်စုံ အင်္ဂါနှင့်၊ မြင်မျက်နှာ ပေါက်လာထွက်တော့၊ ခြောက်ရက်က ရှင်သူရှင်နှင့်၊ ပုခက်တင်အရွယ်က၊ တဆယ်နှစ်ဆယ် သုံးဆယ်ထားလို့၊ လေးငါးဆယ်ခြောက် ခုနစ်နှင့်၊ အလွန်ရှစ်ပါ တရားကိုးဆယ်ထိ၊ သေမျိုးကိုမလွန်နိုင်၊ အခွန်ပိုင်ရိုးရာဘက်ကယ်က၊ ငြိုးရက်နေ့စဉ်။  

  

ပရမတ်ကိုဖြင့်၊ မပြတ်အောင်ဆင်ခြင်၍၊ အရဟတ္တမင် ဓာတ်အသင်္ခတသို့၊ ဝင်ကြကာ ခိုလှုံမိမှ၊ ဇာတိဇရာနှင့်၊ ဗျာဓိမရဏ၊ ဝဋ်ကြမ္မာငြိမ်းတော့မှ၊ ဒွတ္တိံသာ အစအဆုံး၏၊ နိဂုံးမှာချုံးကာထားတဲ့၊ သုံးပါးပြိုင် လက္ခဏာရေးနှင့်၊ ကွာဝေးလှအများပင်၊ ရှာခင်ကြစိတ်ပုတီး။  

  

တမျက်လွှာ စက်ကာမအိပ်ရဘူ့၊ ပရွက်ဆိပ်ကောင် ကျင်ကောင် များကဲ့သို့၊ အသွားအလာနှင့်၊ စားအစာရှာဖွေလို့၊ စပါးရာကဋေ ပတ္တမြား ရတနာရွှေငွေ ဌေးချင်ကြ၊ သေဘေး ဘယ်ခါ ရောက်မည်ဟု၊ မကြောက်နိုင် လူဗိုလ်ပါတို့၊ ဟိုမသာမှာ ငိုရှာသူအပါးက၊ မရဏာတရားဘယ်သူဟောလိမ့်၊ ရယ်မောပျော်ချင်တိုင်းနှင့်၊ သဘင်ဆိုင်းစုံ ခုန်ကာကကြ၊ မျောစရာ ဩဃာသဝတို့၊ မောဟာမှောင် ဒေါမနာသ ငယ်နှင့်၊ လောဘလောင်မီး။

ခက်ဆစ်
------

၁။ ဥပါဒ်ဌီဘင် = ဖြစ်တည်ပျက်တရားသုံးပါး။

၂။ အရဟတ္တမင် = အရဟတ္တမဂ္ဂတရား။

၃။ ဓာတ်အသင်္ခတ = ပြုပြင်မှုမရှိသော နိဗ္ဗာန်။

၄။ ဇာတိဇရာ = ဖြစ်ခြင်းအိုမင်းခြင်းတရား။

၅။ ဗျာဓိမရဏာ = နာဖျားခြင်း သေခြင်းတရား။

၆။ ဒွတ္တိံသာ = ၃၂ ပါးသော ကိုယ်ခန္ဓာအမှတ်စု။

၇။ ဩဃာသဝ = ယိုစီးတတ်သောတရားလေးပါး။

၈။ မောဟာ = မှောင်မိုက်သောတရား။

၉။ ဒေါမနာသ = ဒေါသ မနဿတရား။ ဒေါသနှင့် ယှဉ်သော စိတ်။

၁၀။ လောဘ = အလိုဆန္ဒကြီးခြင်း။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော ခေါင်းစဉ်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------



1. ↑  *မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ၏ သံချိုကဗျာပေါင်းချုပ်*။ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမှုဗိမာန်ဌာန။ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၃။