recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
"မဧခြင်ထောင် ကစားခြင်း"ကိုလည်း မြန်မာကလေးများ 
ကစားလေ့ရှိကြ၏။ အထူးသဖြင့် ငယ်ရွယ်သော ကလေးများက 
နှစ်ခြိုက်ကြလေသည်။ ကစားရာတွင် ကလေးခြောက်ယောက်မှ 
ဆယ့်နှစ်ယောက်အထိ ကစားနိုင်လေသည်။ ကစားသူများက 
လက်များကို ဆက်ထားကြပြီးလျှင် ဝိုင်းထားကြသည်။ 
အရွယ်အကြီးဆုံး၊ သို့မဟုတ် ကစားတတ်သည့် ကလေးက 
အလယ်တွင် ရပ်နေပြီးလျှင် မဧခြင်ထောင် 
ဘယ်လောက်ပေးရတယ် ဟု အော်မေးလိုက်သောအခါ 
အားလုံးကဝိုင်း၍ ငါးမူးပဲတင်းပေးရတယ်ဟု ပြန်အော်ပြောလိုက် 
ကြသည်။ ထိုအခါ အလယ်တွင် နေသူက ဘယ့်လောက် 
ရှည်သလဲဟု အော်၍ မေးလိုက်သောအခါ လက်များကို 
ဆက်ထားကြသော ကလေးများက ဟောသည်လောက်ကြီး 
ရှည်တယ်ဟူ၍ အော်ပြောကြပြီးလျှင် သူတို့၏ 
လက်ကလေးများကို ဆန့်နိုင်သမျှ ဆန့်လိုက်ကြလေသည်။ 
ဘယ်လောက်ကျဉ်းသလဲဟု အော်၍ မေးလိုက်ပြန်သောအခါတွင် 
သည်လောက်ကလေး ကျဉ်းတယ်ဟူ၍ အော်ပြောလိုက်ကြ 
ပြီးလျှင် သူတို့၏ လက်ကလေးများကို ကျုံ့လိုက်ကြလေသည်။ 
ထိုနောက်မှ နေမြဲအတိုင်း ပြန်၍နေကြလေသည်။ ပြီးလျှင် 
အလယ်၌ နေသူက ငါ့ကိုရောင်းပါကွယ်ဟု ပြောလိုက်ရာ 
မေမေ ဆူလိမ့်မယ် ဟူ၍ အားလုံးက ဝိုင်းအော်ကြလေသည်။ 
ထိုအခါ အလယ်၌ရှိသူက မေမေဆူလျှင် ငါ့ဆီလာခဲ့ဟု 
ပြောလိုက်ပြီးလျှင် ဝိုင်းကြီး ပတ်ပတ် ဒူဝေဝေ ဝိုင်းကြီး 
ပတ်ပတ် ဒူဝေဝေ ဟူ၍ ဆိုကာ လှည့်ပတ်၍ ပြေးလေ့ရှိကြ 
သည်။ များသောအားဖြင့် လက်ယာရစ် လှည့်လေ့ရှိကြသည်။ 
ထိုသို့လှည့်ပတ်၍ ပြေးကြရာတွင် ဝိုင်းပြုတ်၍ မသွားမခြင်း 
ပြေးကြလေသည်။

တူတူပုန်းတမ်း
-------------

တူတူပုန်းတမ်း ကစားခြင်းကိုလည်း မြန်မာကလေးများက 
လွန်စွာ နှစ်ခြိုက်ကြလေသည်။ ကစားရာတွင် လိုက်ရှာရမည့် 
ကလေးကို နို့ဆီခွက်တစ်ခုကို ဖြစ်စေ၊ အခြားပစ္စည်းတစ်ခုခုကို 
ဖြစ်စေ တော်တော်ဝေးရာသို့ လွှင့်ပစ်လိုက်ပြီးလျှင် လိုက်၍ 
ကောက်စေသည်။ ထိုသို့ ပစ္စည်းကိုပြေး၍ ကောက်နေစဉ် 
အခြားကစားသည့် ကလေးများက သင့်တော်သည့် ချောင်ကြို ချောင်ကြားများတွင် ဝင်၍ ပုန်းနေကြလေသည်။ 
နို့ဆီခွက် လိုက်ကောက်ပြီးလျှင် ပြန်ရောက်လာသော 
ကလေးသည် ပုန်းနေသော ကလေးများကို လိုက်၍ 
ရှာရလေသည်။ တွေ့အောင် မရှာနိုင်လျှင် ပန်းပေးပြီဟု 
အော်ပြောလိုက်ရ၍၊ ထိုအခါ ပုန်းနေကြသောကလေးများသည် 
ထွက်လာကြပြီးလျှင် ထိုကလေးကိုပင် ပြန်၍ လိုက်အရှာခိုင်း 
ကြပြန်သည်။ အကယ်၍ နို့ဆီခွက်ကို ပြေးကောက်၍ 
ပြန်လာသော ကလေးသည် ကလေးတစ်ယောက်ယောက်ကိုသာ 
တွေ့အောင် ရှာနိုင်လျှင်၊ ဥပမာ အနေဖြင့် *မောင်စိန်* 
တွေ့ပြီဟေ့ *ဟုဆိုကာ မြေကြီးပေါ်တွင် သူကောက်ယူလာသည့်* 
နို့ဆီခွက်ဖြင့် သုံးချက်ခေါက်၍ အော်ပြောလိုက်လျှင် 
ကျန်ကလေးများသည် ပုန်းနေသည့်နေရာ အသီးအသီးမှ 
ထွက်လာကြကာ ပထမ စ၍ အတွေ့ခံရသူကို လိုက်အရှာခိုင်း 
ကြပြန်သည်။ ထိုနည်းဖြင့် ပျော်ရွှင်စွာ ကစားကြလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀)
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဤဗြဟ္မာဘုံသို့ လာရောက်နိုင်သော သမဏ, ဗြာဟ္မဏတို့ မရှိဟု အယူမှားနေသော အညတရဗြဟ္မာ၏ စိတ်အကြံကို သိတော်မူ၍ ထိုဗြဟ္မာ၏ အထက်ကောင်းကင်၌ ဘုရားရှင်နှင့် အရှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်ထေရ် အရှင်မဟာကဿပထေရ်၊ အရှင်မဟာကပ္ပိနထေရ်၊ အရှင်အနုရုဒ္ဓါထေရ်တို့ ကြွရောက်၍ တေဇောကသိုဏ်းသမာပတ် ဝင်စား၍ သီတင်းသုံးတော်မူပုံ၊ အရှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်မထေရ်က မေးမြန်းသဖြင့် အညတရဗြဟ္မာက "မိမိမှာ မူလကယူမှားခဲ့သော အယူမှားများမရှိတော့ကြောင်း" လျှောက်ထားပြီး၊ ယင်းဗြဟ္မာက ဗြဟ္မပါရိသဇ္ဇာဗြဟ္မာအား "အရှင်တို့ကဲ့သို့ တန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးမားသော အခြားဗုဒ္ဓသာဝကများ ရှိပါသေးသလော" ဟု မေးလျှောက်စေ၍ အရှင်မောဂ္ဂလ္လာန်အား မေးလျှောက်ပုံ၊ အရှင်မောဂ္ဂလ္လာန်ထေရ်က "တန်ခိုးအာနုဘော် ကြီးမားသော အခြားဗုဒ္ဓသာဝကများ များစွာရှိပုံ"ကို ဟောပြသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ -တေဇောကသိဏသမာပတ်ဝင်စားပုံ၊ ဘုရားရှင်၏ ရောင်ခြည်တော်မှာ ခြောက်မျိုးရှိသော်လည်း သာဝကများ၏ ရောင်ခြည်မှာ ပကတိ အရောင်များသာဖြစ်ပုံ၊ ဒေသနာတော်အဆုံး၌ အညတရဗြဟ္မာ သောတာပန်ဖြစ်ပုံ၊ ဗြဟ္မပါရိသဇ္ဇာ ဗြဟ္မာတို့ အကြောင်းကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၁၊၁၄၆-၈။ သံ၊မြန်၊၁၊၁၄၀-၂။ သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၉၄-၅။ သံ၊ဋီ၊၁၊၂၄၄။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၆-ဗြဟ္မသံယုတ္တ၊ ၁-ပဌမဝဂ္ဂ၊ ပဉ္စမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
ပါရယ်လက်ပုံနှိပ်တိုက်သည် အကျိုးအမြတ်မယူသည့် စာအုပ်များထုတ်ဝေသူ ဖြစ်ပြီး ဇင်ဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည့် Thich Nhat Hanh က တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ Plum Village Community of Engaged Buddhism ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပါရယ်လက်၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ နောင်လာမည်အနာဂတ်လူသားများအတွက် စောင့်ရှောက်ပေးရန်နှင့် မည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်မဆို သင်ကြားမှုများကို ရရှိကာ နေ့စဉ်ဘဝတွင် သတိတရားနှင့် ပတ်သက်သည့် စာအုပ်များကို ဖတ်ရှုကာ အသုံးချသွားနိုင်ရန် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ကုမ္ပဏီသည် ထိုအလုပ်များကို လက်ရှိ လူ့လောကကြီးအား ငြိမ်းချမ်းစေရန်နှင့် လူတို့၏ ကြောက်ရွံ့မှုများကို ပြေပျောက်စေရန် ရည်ရွယ်သည်။ စာရေးသူများတွင် Thich Nhat Hanh, Sister Chan Khong, Sister Annabel Laity, the 14th Dalai Lama, Joanna Macy, Brother Phap Hai, Larry Ward, Sister Dang Nghiem, Pablo d'Ors, Alberto Blanco (poet), Jaimal Yogis, and Mayumi Oda တို့ ပါဝင်သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဧပြီလကတည်းက ပါရယ်လက်ပုံနှိပ်တိုက်၏ စာအုပ်များကို Penguin Random House Publisher Services ဖြင့် ဖြန့်ဝေခဲ့သည်။

ထုတ်ဝေမှုများ
-------------

ပါရယ်လက်ပုံနှိပ်တိုက်သည် အောက်ပါထုတ်ဝေမှုသုံးခုကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။

* Palm Leaves Press: Sutra commentaries and scholarly books on aspects of Buddhist history
* Parallax Press: Books on mindfulness in daily life, from taking care of emotions to peace activism
* Plum Blossom Books: Books for children of all ages

ကိုးကား
-------

1. ↑  About – Parallax Press (in en-US)။  2017-12-16 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Profile: Parallax Press (in en-US)။  2020-07-20 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**ထောပတ်ကိုတောင်းပြီးနောက် ရသောအခါ မလိုချင်ဟု ပြော၍ ဆီတောင်းမှု။** 

အမှုသည်—**ထုလ္လနန္ဒာ။**

အခြားတစ်မျိုးပြော၍ အခြားတစ်မျိုး တောင်းမှု
------------------------------------------

ထုလ္လနန္ဒာသည် မကျန်းမမာဖြစ်နေ၏၊ သူ့ကို ကြည်ညိုသော ဥပါသကာတစ်ယောက်သည် ဂိလာနအမေးလာ၍ "ရောဂါက ဘာရောဂါပါလဲ, ဘာကို ယူခဲ့စေလိုပါ သလဲ"ဟုလျှောက်၏၊ ထုလ္လနန္ဒာသည် "ထောပတ်အလို ရှိတယ်"ဟု ပြောလိုက်၏။ ဥပါသကာသည် ဈေးဆိုင်မှ ထောပတ်တစ်ကျပ်ဖိုး ဝယ်ခဲ့၍ ထုလ္လနန္ဒာအား လှူလေသော်... (ဒီလိုပြောရလျှင် ပါလာသော ထောပတ်ကို လှူပြီး ဆီကိုလဲ နောက်ထပ် လှူလိမ့်မည်" ဟု ယူဆ၍) "ဥပါသကာ... ထောပတ် အလိုမရှိတော့ဘူး၊ ဆီကိုအလိုရှိသည်" ဟု ပြောလေသည်။

ဥပါသကာ ကဲ့ရဲ့ခြင်း
------------------

ဥပါသကာသည် (ထိုထောပတ်ကို ထုလ္လနန္ဒာမျှော်လင့် ခြင်းသလို မလှူခဲ့ဘဲ) ဈေးသည်ထံ သွား၍ အရှင်မက ထောပတ်မလိုတော့ဘူးတဲ့, ဆီကို အလိုရှိသတဲ့၊ ဒါ့ကြောင့် အသင်၏ ထောပတ်ကို ပြန်ယူပြီး ဆီကိုပေးပါ"ဟု ပြောလေသည်၊ ထိုအခါ ဈေးသည်က "ရောင်းပြီးသော ဘဏ္ဍာကို ပြန်ပြီး လက်ခံရမယ်ဆိုလျှင် ကျွန်တော့ ကုန်ပစ္စည်းတွေ ဘယ်တော့ ကုန်တော့မှာလဲ၊ ဆီလိုချင်လျှင် ဆီအဖို့ ယူခဲ့ပေါ့"ဟု ပြောလေသည်၊ ထိုစကားလည်း အမှန်ပင် ဖြစ်နေရကား ဥပါသကာလည်း ရှေ့မပြောသာတော့ဘဲ ထုလ္လနန္ဒာကိုသာ "ခုတစ်မျိုး ခုတစ်မျိုး တောင်းရကောင်းလားဟု ကဲ့ရဲ့လေတော့သည်၊ ထိုကြောင့် ဤ သိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ယာ ပန ဘိက္ခုနီ အညံ ဝိညာပေတွာ အညံ ဝိညာပေယျ, နိဿဂ္ဂိယံ ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

အကြင်ဘိက္ခုနီသည် အခြားတစ်မျိုးကို ပထမတောင်းပြီးနောက်၊ ပြောင်းလဲ၍ အခြားတစ်မျိုးကို တောင်းပြန်အံ့၊ ထိုဘိက္ခုနီသည် နိဿဂ္ဂိပါစိတ်အာပတ်သင့်၏။

မှတ်ချက်
--------

မကျန်းမမာသောအခါ သင့်တော်သော အစာနှင့်ဆေးကို တောင်းကောင်း၏၊ ထို့ကြောင့် ထောပတ်အပြင် ဆီကိုအလိုရှိ၍ ဆီကို ထပ်တောင်းလျှင်လည်းကောင်း, ဆေးဘက်အတူတူဝင်၍ ဆီက ဈေးချိုခြင်း စသော အကျိုးကိုပြောပြ၍ ထောပတ်တောင်းပြီးမှ ဆီကိုပြင်၍ တောင်းလျှင်လည်းကောင်း, အာပတ်မသင့်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် "အလောင်းတော်ဘဝ သဗ္ဗညုဘုရားရှင် မဖြစ်သေးမီက လောကကို စွဲ၍ဖြစ်ပေါ်လာသော သုခ, သောမနဿသည် လောက၌ "အဿာဒ"၊ အနိစ္စ, ဒုက္ခ, ဝိပရိဏာမဓမ္မသည် လောက၌ "အာဒီနဝ"၊ ဆန္ဒရာဂကို ပယ်ဖျောက်နိုင်ခြင်း, ပယ်စွန့်နိုင်ခြင်းသည် လောက၌ "နိဿရဏ"ဟု ကြံစည်တော်မူခဲ့ပြီ။

လောက၏ အဿာဒကို အဿာဒအားဖြင့်, အာဒီနဝကို အာဒီနဝအားဖြင့် နိဿရဏကို နိဿရဏအားဖြင့် အမှန်အတိုင်းထိုးထွင်း၍ သိမြင်တော်မူသည့်အခါ၌သာ သဒေဝက, သမာရက, သဗြဟ္မကဟူသော ဩကာသလောက၊ သမဏ, ဗြာဟ္မဏ, သဒေဝမနုဿ-ဟူသော သတ္တလောက၌ "အနုတ္တရသမ္မာသမ္ဗောဓိ"ကို ထိုးထွင်း၍သိမြင်တော်မူပြီ"ဟု ဝန်ခံတော်မူပုံ၊ "အကုပ္ပါ မေ ဝိမုတ္တိ၊ အယမန္တိမာ ဇာတိ၊ နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ"ဟု ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်ဖြစ်တော်မူပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၁၊၂၆၁။ အံ၊မြန်၊၁၊၂၇၉။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၀၂။ အံ၊ဋီ၊၂၊၂၃၀။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ တိကနိပါတ၊ ၃-တတိယပဏ္ဏာသက၊ (၁၁) ၁-သမ္ဗောဓဝဂ္ဂ၊ ပဌမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ဒဏ္ဍကကနိဂုံး အညတရရုက္ခမူလ၌ သီတင်းသုံး နေတော်မူစဉ် ဒေဝဒတ်အသင်းဝင် ရဟန်းတစ်ပါး၏ မေးခွန်းကို ဖြေကြားမှုနှင့် ဆက်စပ်၍ ဘုရားရှင်အား အရှင်အာနန္ဒာက လျှောက်ထား မေးမြန်းရာ "အပါယိကော ဒေဝဒတ္တော နေရယိကော, ကပ္ပဋ္ဌော, အတေကိစ္စော"ဟု မိန့်ကြားတော်မူခြင်း အကြောင်းနှင့် အပရိဟာနဓမ္မ, ပရိဟာနဓမ္မ, အာပါယိက, နေရယိက-ဟူသော ရှေးပုဂ္ဂိုလ် သုံးယောက်နှင့် ပရိဟာနဓမ္မ, အပရိဟာနဓမ္မ, ပရိနိဗ္ဗာနဓမ္မ-ဟူသော နောက်ပုဂ္ဂိုလ်သုံးယောက်တို့၏ စိတ်ကို ဘုရားရှင်၏ စိတ်တော်ဖြင့် သိမြင်တော်မူပုံနှင့် ဘုရားရှင်၏ "ပုရိသိန္ဒြိယဉာဏ်"ကို ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်စီ တစ်ယောက်စီ ခွဲခြမ်းဝေဖန်တော်မူ၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ်ရာ ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၂၊၃၅၂-၈။ အံ၊မြန်၊၂၊၄၄၄-၄၅၁။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၃၄။ အံ၊ဋီ၊၃၊၁၃၅-၈။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဆက္ကနိပါတ၊ ၆-အဗျယဝဂ္ဂ၊ ဒုတိယသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
ငွေလွှဲစနစ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ
--------------------------

မြန်မာနိုင်ငံ ငွေလွှဲစာစနစ်ဟောင်းကို တရားဝင်ရပ်ဆိုင်း ခဲ့ပြီး
မြန်မာနိုင်ငံ ငွေလွှဲစာ စနစ်သစ်ဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်။ ငွေလွှဲ
စာစနစ်သစ်ကို ၁၉၇၈ ခုနှစ် မေလ ၃ ရက် နေ့မှ စတင်၍
အကောင်အထည်ဖော် ကျင့်သုံးခဲ့လေသည်။

ငွေလွှဲ စနစ်သစ်အရ တီထွင်ခဲ့သော ငွေလွှဲစာတွင် လုပ်
သားပြည်သူများ နားလည်နိုင်စေရန် မြန်မာစာကိုသာ အသုံးပြု
ထားသည်။ ငွေလွှဲစာပုံစံတွင် အပိုင်းသုံးပိုင်းပါဝင်သည်။ ပထမ
ပိုင်းကို ဆက်သွယ်ရေး စခန်းတွင် သိမ်းထားသည်။ ဒုတိယပိုင်း
ကို ငွေပို့သူက သိမ်းထားနိုင်ပြီး တတိယပိုင်းသည် ငွေလွှဲစာဖြတ်
ပိုင်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ ငွေလွှဲစာတွင် တန်ဖိုးနှင့် ငွေလွှဲခကို
အပြီးရိုက်နှိပ်ထားသည်။

ငွေလွှဲစာများကို တန်ဖိုးအလိုက် အရောင်ခွဲခြား၍ ပုံနှိပ်
ထားပြီး အက္ခရာအနောက်၌ ဂဏာန်းခြောက် လုံးပါရှိသည်။ ငွေ
လွှဲစာတစ်ထုပ်လျှင် အရွက်တစ်ရာပါရှိသည်။ ငွေလွှဲခမှာ ငါး
ကျပ်၊ တဆယ်နှင့် နှစ်ဆယ့် ငါးကျပ် တန်ဖိုးအတွက် ပြားငါး
ဆယ်၊ ငါးဆယ်တန်အတွက် တကျပ်နှင့် တရာတန်အတွက်
နှစ်ကျပ် ဖြစ်သည်။

ငွေလွှဲစာကို ခြောက်လအတွင်း ထုတ်ယူခွင့်ရှိသည်။
ခြောက်လကျော်လွန်ပြီးမှ ငွေထုတ်ပေးရန်တောင်း ခံလာပါက
ဆယ့်နှစ်လမကျော်သေးလျှင် ဒုတိယအကြိမ်ငွေလွှဲခ ထပ်မံပေး
ဆောင်စေပြီး ထုတ်ယူခွင့်ရှိသည်။ ဒုတိယ အကြိမ်ငွေလွှဲခကို
ငွေလွှဲခနှင့် ညီမျှသော စာပို့ တံဆိပ်ခေါင်းများကို ငွေလွှဲစာ၏
နောက်ကျောတွင် ကပ်၍ပေးဆောင်ရသည်။ ဆယ့်နှစ်လကျော်မှ
ငွေတောင်းခံလျှင် လုံးဝယူခွင့် ရမည်မဟုတ်ပေ။

သေဆုံးသူအမည်ပါ ငွေလွှဲစာများကိုမူ ငါးရာကျပ်မ
ကျော်ပါက အငြင်းပွားမှုကင်းပါက သက်ဆိုင်ရာ တိုင်း၊ ပြည်
နယ်ရှိ ဆက်သွယ်ရေးကော်ပိုရေးရှင်း မန်နေဂျာများထံ တင်ပြ
တောင်းဆိုရမည်ဖြစ်သည်။ တောင်း ခံသူသည် အမှန်ခံစားခွင့်ရှိက
ငွေထုတ်ယူနိုင်သည်။ ငါးရာကျပ်ကျော်ပါက ဆက်သွယ်ရေး
ကော်ပိုရေးရှင်း ဦးဆောင်ညွန်ကြားရေးမှူးထံ တင်ပြတောင်းခံ
ရမည် ဖြစ်လေသည်။

အရွယ်မရောက် သေးသူများ အမည်ဖြင့် ငွေထုတ်ယူ
လိုက အခြေခံသဘောတရားကို နားလည်သော အရွယ်ဆိုလျှင်
ကိုယ်တိုင်လက်မှတ်ထိုး ထုတ်ယူနိုင်သည်။ ငယ်လွန်းသူများကိုမူ
မိဘ သို့မဟုတ်အုပ်ထိန်းသူ များက ဆက်သွယ်ရေး ကော်ပိုရေး
ရှင်း စခန်းမှူး၏ အမိန့်အရ ထုတ်ယူနိုင်သည်။

ငွေလွှဲစာများ ပျောက်ဆုံးခြင်းသို့မဟုတ် ပျက်စီးခြင်း
ကြောင့် တန်ဖိုးငွေများကို ထုတ်ပေးရန်လျှောက် ထားလိုသော်
ငွေလွှဲစာ ဝယ်ယူသူက ငွေထုတ်ပေးမည့် စခန်းများသို့ လျှောက်
ထားနိုင်သည်။ လျှောက်လွှာနှင့် အတူ ဝယ်ယူသူက သိမ်းထား
သော လက္ခံဖြတ်ပိုင်းနှင့် ပျက်စီးနေသော ငွေလွှဲစာကို တင်ပြရ
မည်။ ပျက်စီး သော ငွေလွှဲစာကို တင်မပြနိုင်က ငွေလွှဲစာအမှတ်
တန်ဖိုးနှင့် ဝယ်ယူသော စခန်းအမည် နေ့စွဲတို့ကိုဖော်ပြ ထုတ်ယူ
နိုင်လေသည်။

ငွေလွှဲစာစနစ်သစ်သည် လုပ်သားပြည်သူများ အတွက်
အကျိုးရှိသည်။ ငွေလွှဲစာဝယ်ယူသူငွေပို့သူက မိမိကိုယ်တိုင်ဖြစ်
စေ၊ လူကြုံနှင့်ဖြစ်စေ၊ မိမိနှစ်သက်ရာ နည်းလမ်းများဖြင့် ဖြစ်စေ
ပေးပို့နိုင်သည်။ ထီလက် မှတ် ငွေစုလက်မှတ်များနည်းတူ ငွေလွှဲ
စာများကို သတ်မှတ်ထားသော တန်ဖိုး ကော်မရှင်ခများပေး၍
ဝယ်ယူ ပြီး မိမိလက်ဝယ် ခြောက်လအထိ ထားနိုင်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံ တစ်ဝန်းလုံးရှိ စာတိုက်တိုင်းတွင် ဝယ်ယူနိုင်ခြင်း၊
ငွေပြန်ထုတ်ယူနိုင်ခြင်း စာတိုက်မှ မှတ်ပုံတင် ပြုလုပ်ပေးခြင်း
စသည်တို့ကြောင့် ငွေလွှဲစာစနစ်သစ်သည် လုပ်သားပြည်သူများ
အသုံးပြုရာတွင် လွယ်ကူသော စနစ်ဖြစ်လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑   မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)
အာသံနိုင်မော်ကွန်းကို ဘိုးတော်ဘုရား၊ ဘကြီးတော်ဘုရား၊ ရွှေဘိုမင်းတို့ လက်ထက် ချီးမြှင့် သူကောင်းပြုခံရသော ပညာရှိ ဝက်မစွတ်မြို့စား နဝဒေး စီကုန်းရေးသားသည်။ ၎င်းရေးသားသော အခြားသော မော်ကွန်းများကဲ့သို့ နိဂုံးချုပ်သံပိုင် ပါဝင်သော်လည်း မည်သည့်ခုနှစ်တွင် ဆိုကြောင်း တပ်အပ်သေချာ မသိရပေ။ သို့ရာတွင် ဘကြီးတော်ဘုရားလက်ထက် သက္ကရာဇ် ၁၁၈၄-ခုနှစ်တွင် "'ကာမရူပ၊ အသမနှင့်၊ သက္ကဝဇ္ဇီ၊ ဝေသာလီ"'ဟု ရာဇဝင်တွင် ထင်ရှားသော အာသံပြည်ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းယူ အောင်မြင်သည်ကို ထောက်ရှု၍၎င်း၊ မော်ကွန်းစာကိုယ်နိဂုံးတွင် "ဗိုလ်ပွဲပြန်တွင်၊ အောင်ဘန်ပွားစီး၊ များလေပီးသား၊ မင်းကြီးမဟာဗန္ဓုလ၊ သေနကကို၊ နေကျသီးသန့်၊ ဝန်ကြီးခန့်၏။"ဟူ၍ ပါရှိသည်ကို ထောက်ရှု၍၎င်း၊ ရတနာသီခ ဒုတိယမဟာရာဇဝင်ကြီးတွင် ၁၁၈၄-ခု၊ တပေါင်းလဆန်း (၁၂)ရက်နေ့တွင် မင်းကြီးမဟာဗန္ဓုလကို အဂ္ဂမဟာသေနာပတိ ဝန်ကြီးခန့်ကြောင်း ပါရှိသဖြင့် ၎င်းနောက်မှ ဤ အာသံနိုင်မော်ကွန်းကို ရေးသားသည်ဟု ယူဆသင့်သည်။ [1]

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်း၊ စာစု-၃၆၊ ဝက်မစွတ်နဝဒေး၏ အာသံနိုင်မော်ကွန်း၊ တည်းဖြတ်သူ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရ-ဦးစိန်ဝင်း၊ စတုတ္ထအကြိမ် (၁၉၅၈-ခု)၊ ဟံသာဝတီ စာအုပ်တိုက်
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်အား တိတ္ထိတို့က "ဒုက္ခနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဝါဒလေးမျိုးကို မေးလျှောက်ရာ အရှင်သာရိပုတ္တရာ၏ ဖြေရှင်းပုံကို အရှင်အာနန္ဒာက ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားသဖြင့် ဘုရားရှင်က သာဓုခေါ်တော်မူပြီး အရှင်သာရိပုတ္တရာ၏ ဖြေကြားချက်မှန်ကန်ကြောင်း ဖဿကို အကြောင်းပြု၍ ဒုက္ခဖြစ်ပုံကို ဤရာဇဂြိုဟ်မြို့တော်၌ပင် တိတ္ထိတို့၏ အရှင်သာရိပုတ္တရာအား မေးမြန်းသည့်အတိုင်း မေးမြန်းခဲ့ရာ၌ ဤအတိုင်းပင် ဖြေရှင်းဟောကြားခဲ့ပုံ၊ တိတ္ထိတို့က ချီးမွမ်းစကားလျှောက်ထားခဲ့ပုံကို မိန့်တော်မူပြီး အရှင်အာနန္ဒာအား မေးတော်မူ၍ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ကို ဇရာ, မရဏမှစ၍ အနုလုံ, ပဋိလုံအားဖြင့် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

---

ဘုရားရှင်က ရဟန်းတို့အား ရာဂ, ဒေါသ, မောဟတရားသုံးပါးတို့၏ ထူးခြားမှု ပယောဂလွန်ကဲမှု ဖြစ်ပေါ်ခြင်း တိုးပွါးခြင်းအကြောင်း, ပယ်စွန့်နိုင်သောအကြောင်းများကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌-ဘုရားရှင်သည် တရားတော်၏မူလက, နေတ္တိက, ပဋိသရဏ ဖြစ်ပုံနှင့် မယားကိုစွဲလမ်း၍ သေခြင်းကြောင့် သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် အသတ်ခံရပုံဝတ္ထု၊ ရာဂစသည်တို့၏ မဟာသာဝဇ္ဇဖြစ်ပုံ၊ ခိပ္ပဝိရာဂီ, ဒန္ဓဝိရာဂီဖြစ်ပုံတို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၁၊၂၆၉-၂၇၃။ သံ၊မြန်၊၁၊၂၅၅-၉။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၅၂-၃။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-နိဒါနသံယုတ္တ၊ ၃-ဒသဗလဝဂ္ဂ၊ စတုတ္ထသုတ်။
2. ↑  -အံ၊၁၊၁၉၉-၂၀၁။ အံ၊မြန်၊၁၊၂၁၈-၉။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၈၈-၁၉၁။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ တိကနိပါတ၊ ဒုတိယပဏ္ဏာသက၊ ၂-မဟာဝဂ္ဂ၊ အဋ္ဌမသုတ်။
3. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**ငရုတ်ပင်** (**chili pepper**) ကို ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် 'ကက်ဆီကမ်းအန်နျူ 
အမ်း'ဟု ခေါ်သည်။ ငရုတ်စေ့များကို ဧပြီလမှ ဇွန်လအထိ 
ပျိုးခင်းများ၌ ကြဲပေးရသည်။ စတုရန်း ၁ဝ ပေတွင် ငရုတ်စေ့ 
၅ အောင်စ ကြဲလျှင်သင့်၏။ အပင်ကလေးများထွက် လာ၍ 
လေးလက်မခန့်မျှ မြင့်လျှင် ပြောင်းရွှေ့၍ အတန်းလိုက် 
တစ်ပင်နှင့် တစ်ပင်ကို ၁၂ ပေခန့်ခြားကာ စိုက်ပေးသင့်သည်။
မြေဩဇာကောင်းသောနေရာ၌ ငရုတ်ပင် စိုက်ပျိုးလျှင် 
ဖြစ်ထွန်းသည်။ ဆောင်းတွင်းအတွက် မြေဩဇာထည့်ပေးပြီး 
သား ဖြစ်လျှင် နောက်ထပ်ထည့်ပေးရန် မလိုချေ။ သို့ရာတွင် 
လွန်ခဲ့သည့် ခြောက်လအတွင်းမှာ မြေဩဇာ မထည့်ရသေးလျှင် 
ငရုတ်ပင်များကို မစိုက်မီ မြေဩဇာ ထည့်ပေးသင့်သည်။ 
ရာသီဥတုခြောက်သွေ့နေပါက ၇ ရက်တစ်ပတ်လျှင် တစ်ကြိမ် 
ကျ ရေလောင်းပေးသင့်သည်။ ပေါင်းသင်ပေးမှ အပင်များ 
သန်စွမ်းနိုင်သည်။

မိုးတွင်းနှင့် ဆောင်းတွင်းတွင် အသီးများ ရင့်မှည့်ကြသည်။ 
ငရုတ်သီးသည် အရှည် ၁ လက်မနှင့် ၁ လက်မခန့် ရှိသည်။ 
အတွင်း၌ အစေ့ပြားကလေးအများ ရှိသည်။ ငရုတ်သီးသည် 
အလွန်စပ်ပြီး သနပ်၊ လက်သုတ်စုံ စသည်တို့တွင် အနံ့အရသာ 
အတွက် အသုံးပြုကြသည်။ ငရုတ်သည် ဆေးများဖော်စပ်ရာ၌ 
အသုံးဝင်သည်။ ငရုတ်ကာလီ၊ ငရုတ်ဖရုံ၊ ငရုတ်မိုးမျှော်နှင့် 
ငရုတ်ရွှေအပ်ဟူ၍ ငရုတ်အမျိုးမျိုး ရှိသည်။

Gallery
-------

* မြန်မာနိုင်ငံ ကယန်းဒေသထွက် ငရုတ်သီးများ

ကိုးကား
-------

1. ↑  "*ငရုတ်ပင်*"၊ *Germplasm Resources Information Network (GRIN)*၊ Agricultural Research Service (ARS), United States Department of Agriculture (USDA)
2. ↑  Capsicum annuum L. — The Plant List။ 2 November 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  2 November 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**ဟတ္တ, ပတ္တ, ဩဋ္ဌနိလ္လေဟက သိက္ခာပုဒ် ၃-ပါး** **(သုရုသုရုဝဂ်)**

လက်ကိုလျက်ခြင်း
---------------

ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ဆွမ်းစားသောအခါ လက်ကို လျှာဖြင့် လျက်၍ လျက်၍ စားကြကုန်၏၊ သပိတ်ကိုလည်း လက်ဖြင့် ခြစ်၍ ခြစ်၍ စားကြကုန်၏၊ နှုတ်ခမ်းကိုလည်း လျှာဖြင့် လျက်၍ လျက်၍ စားကြကုန်၏၊ ထိုအပြုအမူအားလုံးပင် လူကြီးသူမတို့၏ အပြုအမူ မဟုတ်ရကား လူတို့ ကဲ့ရဲ့ကြသောကြောင့်—

"န ဟတ္ထ နိလ္လေဟကံ...၊ 

ပတ္တနိလ္လေဟကံ...၊ 

န ဩဋ္ဌနိလ္လေဟကံ ဘုဉ္ဇိဿာမီတိ သိက္ခာ ကရဏီယာ"။ ဟု ဤသိက္ခာပုဒ် ၃-ပါးကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

မြန်မာပြန်
----------

"လက်ကိုလျက်၍... 

သပိတ်ကိုခြစ်၍... 

နှုတ်ခမ်းကို လျက်၍ မစားအံ့"ဟု အလေ့အကျင့်ကို ပြုရမည်။ 

ဤသိက္ခာပုဒ်များအရ ကပ်နေသော ဆွမ်းစ ဟင်းစကို နှမြောသော အနေဖြင့် လက်ဝါးကိုဖြစ်စေ လက်ချောင်းကို ဖြစ်စေ လျှာဖြင့် မလျက်ရ၊ လက်ချောင်းဖြင့် တို့၍ ကော်၍ စားရသော နို့ဃနာ သကာရည်စသည်ကို စားရာ၌ကား လက်ကို လျက်သော်လည်း အာပတ်မသင့်’ဟု အဋ္ဌကထာ ဆို၏၊ ထိုသို့ ကော်ယူ၍ စားရာ၌ လက်ချောင်းသည် ခံတွင်းထဲသို့ ရောက်သွား၏၊ ထိုသို့ရောက်သွားသော်လည်း "သဗ္ဗဟတ္ထ မုခပက္ခိပန" သိက္ခာပုဒ်ဖြင့် အာပတ်မသင့်ဟု ဝိမတိဋီကာဆိုသည်။ [ဝိမတိ၌ "ယာဂုပြစ်" စသည်ကို စားရာဝယ် သပိတ်ကို လက်ဖြင့် ခြစ်ကောင်း, နှုတ်ခမ်းကို လျှာဖြင့် လျက်ကောင်း၏"ဟု ဆိုထားသေးသည်ကို စဉ်းစားသင့်၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**ပတ္တသညီဘုဉ္ဇနသိက္ခာပုဒ်** **(သက္ကစ္စဝဂ်)**

ဆွမ်းစားခွက်၌ သတိမထားခြင်း
--------------------------

ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ဆွမ်းစားသောအခါ ဆွမ်းထည့် စားရာခွက်၌ စိတ်မစိုက်ဘဲ တောင်ကြည့် မြောက်ကြည့် ကြည့်၍ စားကြကုန်၏၊ [ရှေးက ဆွမ်းဟင်းပွဲနှင့် စားကြသည်မဟုတ်၊ စားလိုရာဟင်းကို သပိတ်၌သာ ထည့်၍ စားကြကုန်၏၊ တောင်ကြည့် မြောက်ကြည့် ကြည့်၍ ငေးချင်ရာငေး တွေးချင်ရာတွေး၍ စားနေကြသောကြောင့်] သပိတ်ထဲ၌ ဆွမ်း-ဟင်းများကို နောက်ထပ် ထည့်သည်ကိုလည်း မသိလိုက်ကြ၊ ထည့်ပြီး၍ လွန်သွားသည်ကိုလည်း မသိလိုက်ကြသဖြင့် လူတို့ကဲ့ရဲ့ကြသောကြောင့်—

"ပတ္တသညီ ပိဏ္ဍပါတံ ဘုဉ္ဇိဿာမီတိ သိက္ခာ ကရဏီယာ"။ ဟု ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

မြန်မာပြန်
----------

"သပိတ်၌ (ဆွမ်းစား ခွက်၌) အမှတ်သညာထား၍ ဆွမ်းစားမည်"ဟု အလေ့အကျင့်ကို ပြုရမည်၊ [ဤ၌ "ပတ္တ"ဟူသည် သပိတ်သာမက, ဆွမ်းထည့်၍ စားရာ ခွက်အားလုံးကိုပင် ယူရမည်၊ တချို့ကား "ပတ္တ" ဟူသော ပါဠိ၌ "သပိတ်"ဟုသာ အနက်ထင်၍ "ဇလုံပုဂံ"တို့၌ ထည့်၍ စားသော်လည်း "သပိတ်အမှတ်ဖြင့် စားရမည်"ဟု မဆီမဆိုင် အဓိပ္ပါယ် ပြောကြလေသည်။]

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**ပတ္တသိက္ခာပုဒ်** သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းတော်များ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရန် ပညတ်တော်မူခဲ့သည့် နိဿဂ္ဂိပါစိတ်အာပတ်တစ်ခု ဖြစ်၏။

သမိုင်း
-------

မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိမြို့၊ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်တွင် သီတင်းသုံးနေတော်မူ၏။ ထိုအချိန်တွင် ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် သပိတ်တို့ကို စုဆောင်း၏။ ထိုသို့ သပိတ်များ စုဆောင်းသည်ကို လူတို့သည် မြင်သောအခါ "ရဟန်းတို့သည် အဘယ်ကြောင့် သပိတ်တို့ကို စုဆောင်းကြသနည်း၊ သပိတ်ကုန်သွယ်ခြင်းကို ပြုကြကုန်လတ္တံ့၊ အိုးခွက်ဈေးဆိုင်ကိုသော်လည်း တည်ခင်းကြလတ္တံ့" ဟု ကဲ့ရဲ့ကြ၏။

ထိုသို့ လူတို့ ကဲ့ရဲ့သည်ကို ရဟန်းတို့သည် ကြား၏။ ထိုအခါ အလိုနည်းသော ရဟန်းတို့သည် ကဲ့ရဲ့ကြ၏။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်ထား၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် "အပိုသပိတ်တို့ကို ဆောင်ကြသည်မှာ မှန်ပါသလား" ဟု မေး၏။ "ဟုတ်မှန်ပါသည်" ဟု ဖြေကြား၏။

ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ကဲ့ရဲ့တော်မူကာ အောက်ပါသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူ၏။

သိက္ခာပုဒ်
----------

"အကြင်ရဟန်းသည် အပိုသပိတ်ကို ဆောင်ငြားအံ့၊ (ထိုရဟန်းအား) နိဿဂ္ဂိပါစိတ်အာပတ် သင့်၏" ဟု မိန့်တော်မူ၏။

ဒုတိယအနုပညတ်သိက္ခာပုဒ် သမိုင်း
------------------------------

မြတ်စွာဘုရားသည် အထက်ပါသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်ပြီးချိန်တွင် ဖြစ်၏။ အရှင်အာနန္ဒာသည် အပိုသပိတ် ဖြစ်ပေါ်၏။ ထိုသပိတ်ကို အသျှင်သာရိပုတြာအား လှူဒါန်းလို၏။ အသျှင်သာရိပုတြာသည် သာကေတမြို့၌ နေသဖြင့် မည်သို့မည်ပုံ လှူရမည်နည်းဟု စဉ်းစား၏။

ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားအား ထိုအကြောင်းကို လျှောက်ထား၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် "သာရိပုတြာ အချိန်မည်မျှကြာသည့်အခါ လာမည်နည်း" ဟု မေး၏။ အသျှင်အာနန္ဒာသည် "ကိုးရက်မြောက်နေ့သော်လည်းကောင်း၊ ဆယ်ရက်မြောက်နေ့သော်လည်းကောင်း ပြန်လာပါမည်" ဟု လျှောက်၏။

ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့အား တရားစကားဟောကြားတော်မူကာ အပိုသပိတ်ကို ဆယ်ရက်အပိုင်းအခြား ကာလတ်ပတ်လုံး ခွင့်ပြုကြောင်း အောက်ပါအနုပညတ်သိက္ခာပုဒ် ပညတ်ကာ ခွင့်ပြုတော်မူ၏။

ဒုတိယအနုပညတ်သိက္ခာပုဒ်
----------------------

"ဆယ်ရက်အပိုင်းအခြားရှိသော ကာလပတ်လုံး အပိုသပိတ်ကို ဆောင်ရမည်၊ ထို (ဆယ်ရက်အပိုင်းအခြားရှိသော ကာလ) ကို လွန်စေသော ရဟန်းအား နိဿဂ္ဂိပါစိတ်အာပတ် သင့်၏" ဟု မိန့်တော်မူ၏။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4 5  *ဝိနည်းပိဋက၊ ပါရာဇိကဏ်ပါဠိတော်မြန်မာပြန်*။
**ဂျွန် ဒေးဗစ် မက္ခဖီး** (၁၉၄၅ စက်တင်ဘာ ၁၈ - ၂၀၂၁ ဇွန် ၂၃) သည် ဗြိတိန်-အမေရိကန် ကွန်ပျူတာပရိုဂရမ္မာ၊ စီးပွားရေးသမားနှင့် နှစ်ကြိမ်တိုင် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်ဖူးသူ ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၇ တွင် ပထမဆုံး စီးပွားဖြစ် အန်တိုင်ဗိုင်းရပ်စ်ဆော့ဝဲလ်ကို ရေးပြီး ၎င်းကိုရောင်းရန် မက္ခဖီးရောင်းရင်းများလုပ်ငန်းကို ထောင်သည်။ ၁၉၉၄ ခု၌ ကုမ္ပဏီမှ ရှယ်ယာအားလုံးကို အင်တဲလ်သို့ရောင်းကာ ၎င်းလုပ်ငန်းမှ ထွက်သည်။

၎င်းနောက်တွင် မက္ခဖီးသည် အလုပ်မဖြစ်သော ဟန်ပြဆော့ဝဲလ်သာဖြစ်သည်ဟု ဝေဖန်ကာ ထိုအန်တိုင်ဗိုင်းရပ်စ်ဆော့ဝဲလ်အား ဖြုတ်ရန် သုံးစွဲသူတို့ကို အဓိကတိုက်တွန်းသူ ဖြစ်လာသည်။ အင်တဲလ်က အမည်ပြောင်းရန် ခေတ္တမျှ ကြိုးပမ်းဖူးသော်လည်း နောက် မက္ခဖီးဟူသောအမည်အတိုင်း ပစ္စည်းတံဆိပ်ကို ဆက်ထားခဲ့သည်။ 

၂၀၀၇ ခုတွင် ဒေါလာ သန်း ၁၀၀ မျှ ကြွယ်ဝဖူးသည်။ သို့သော် စီးပွားပျက်ကပ်၌ မသင့်လျော်သော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတို့ကြောင့် ကံကောင်းမှုတို့ ပြုန်းလေသည်။ သူပိုင်ကုမ္ပဏီမှ ထွက်ပြီးနောက် ပေါဝေါ စကားပြောပရိုဂရမ်ထုတ်သည့် ထရစ်ဘယ်လ်ဗွိုက်စ်၊ ကိုရမ်အိက်စ်၊ ဖျူးချားတန့်စ် စန်ထရယ်၊ အဲဗားကီး၊ အမ်ဂျီတီ အရင်းရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု၊ လက်စကိုးနှင့် အခြားသော လုပ်ငန်းများကို ထူထောင်ဖူးသည်။ စမတ်ဖုန်းအက်ပ်၊ ဝှက်စာသွင်းငွေကြေးစနစ်၊ ယောဂနှင့် စိတ်ပျော်ဆေးလုပ်ငန်းများတွင် ကျင်လည်သည်။ ဘလိဇ်၌ နှစ်အတန်ကြာအခြေချသော်လည်း ၂၀၁၃ ခု၌ လူသတ်မှုတွင် သံသယရှိသူအဖြစ် အဖမ်းအဆီးပြုခြင်းကို ရှောင်ရန် အမေရိကန်သို့ ပြန်လာသည်။

၂၀၂၀ အောက်တိုဘာလတွင် အခွန်ရှောင်မှုအတွက် အမေရိကန်နိုင်ငံကိုယ်စား စပိန်က မက္ခဖီးကို ဖမ်းသည်။ အမေရိကန်ဖယ်ဒရယ်အစိုးရရှေ့နေတို့က မက္ခဖီးသည် လေးနှစ်ကြာ ဝင်ငွေခွန်ပေးရန် ရှောင်လွှဲနေကြောင်း အမှုတင်ပြီးသောကြောင့်တည်း။ 

စပိန်က အမေရိကန်သို့ လွှဲတော့မည်ဟု ကြေညာပြီး မရှေးမနှောင်းကာလဖြစ်သော ၂၀၂၁ ခု၊ ဇွန်လ ၂၃ ရက်တွင် မက္ခဖီးကို ဘာစီလိုနာအနီးရှိအကျဉ်းခန်းထဲ၌ ကြိုးဆွဲ၍သတ်သေကြောင်း တွေ့ရသည်။
ဂျဲဂျူကျွန်းအား ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံဖြင့် မြင်ရစဉ်
**ဂျဲဂျူကျွန်း(済州岛)** (ကိုရီးယား: 제주도) သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ဂျဲဂျူကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရပြည်နယ်တွင် ရှိပြီး ဧရိယာအားဖြင့် ၁၈၃၃.၂ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်သည်။  တောင်ကိုရီးယားမြေ၏ ၂% မျှ ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ စစ်တမ်းအရ လူဦးရေ ၆၇၀,၀၀၀ မျှ နေထိုင်သည်။ 

ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်အစွန် ကိုရီးယားရေလက်ကြားတွင် ရှိပြီး (တောင်)ဂျိုလာပြည်နယ်၏ တောင်ဘက်တွင် ဖြစ်သည်။ ဂျဲဂျူပြည်နယ်ရှိ ဂျဲဂျူကျွန်းသည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ တခုတည်းသော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရပြည်နယ်လည်း ဖြစ်၏။

လွန်ခဲ့သော နှစ် ၂ သန်းခန့်က မီးတောင်ပေါက်ကာ ဖြစ်လာသောကျွန်းဖြစ်သည်။  ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင်လည်း ဖြစ်သည်။  ကျွန်းပေါ်၌ ရာသီဥတုမျှတပြီး ဆောင်းကာလ၌ပင် ၀ ဒီဂရီဆဲလစီးယပ်အောက် မကျ‌ပေ။ ဂျဲဂျူကျွန်းသည် ကျော်ကြားသော အားလပ်ရက်အပန်းဖြေရာဖြစ်ပြီး ကျွန်း၏စီးပွားရေးတွင် ခရီးသွားလုပ်ငန်းကလည်း အတော်အသင့် ထောက်ပံ့နေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "120417(조간)\_2012년도\_지적통계연보\_발간(지적기획과1)" (HWP). April 16, 2012. The total area of the Jeju Special Self-Governing Province is 1,849 km.
2. ↑  Ministry of Public Administration and Security, September 30, 2020. At the end of September 2020, the total resident registration population of Jeju Special Self-Governing Province is 672,948, of which 4,000 reside in attached books such as Chuja Islands and Udo Island.
3. ↑  "Jeju Island". *Business Traveller*. February 2011.
4. ↑  "UNESCO names World Heritage sites". *BBC News*. June 28, 2007.
**ဂျွန် ဟမ္ပဒန်** (အင်္ဂလိပ်: John Hampden; ခရစ် ၁၅၉၅-၁၆၃၄) သည် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ တိုင်းပြည်ပြု လုပ်ငန်း ၌လည်းကောင်း၊ စစ်ဆင်မှုရေးရာ၌
လည်းကောင်း အရည်အခြင်းနှင့် ပြည့်စုံလှသောကြောင့် သက်ဆိုးသာရှည်ခဲ့ပါမူ အင်္ဂလန်ပြည်၏ ဝါရှင်တန်တစ်ဦး ဖြစ်ကောင်းဖြစ်လာမည်ဟု ပြောဆို ချီးကျူးခြင်းခံရသူကား ဂျွန်ဟမ္ပဒန် ဖြစ်လေသည်။

ဟမ္ပဒန်ကား ကြွယ်ဝချမ်းသာသော မြေပိုင်ရှင်တစ်ဦး၏ 
သားဖြစ်၍ အော်လစ်ဗား ကရွမ်းဝဲနှင့် သားချင်း တော်စပ်သူ 
လည်း ဖြစ်၏။ သူသည် ၁၅၉၄ ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်မြို့၌ 
မွေးဖွားခဲ့ဟန်တူသည်။ သူသည် အောက်စဖို့ရှိုင်ယာနယ်ရှိ 
သဒ္ဒါကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားပြီးနောက် အောက်စဖို့ 
တက္ကသိုလ် မော့ဂဒါလင်း ကောလိပ်တွင် ဆက်လက် 
သင်ကြားခဲ့လေသည်။ ၁၆၂၁ ခုနှစ်၊ ၁၆၂၅ ခုနှစ်နှင့် ၁၆၂၆ 
ခုနှစ်များတွင် ဆင့်ခေါ်သည့် ပါလီမန်များသို့ အမတ်အဖြစ် 
တက်ရောက်ခဲ့၏။ ၁၆၂၇ ခုနှစ်တွင်ကား ပထမချားဘုရင်၏ 
ဥပဒေနှင့်လည်းမညီ အကြောင်းလည်း မလျော်ပဲ ငွေချေးသည် 
ကို ငြင်းဆန်လိုက်သဖြင့် ထောင်ချခြင်း ခံရသောကြောင့် 
လူသိများလာလေသည်။ ၁၆၃၅ ခုနှစ်တွင် ချားဘုရင်သည် 
သင်္ဘောအခွန်တော်ကို ကုန်းတွင်း ပိုင်းကျသော ဒေသများတွင် 
ကောက်ခံခဲ့ရာ၌ ပါလီမန် သဘောတူညီချက်လည်းမရ 
အကြောင်းလည်း မလျော်သဖြင့် အပြင်းအထန် ကန့်ကွက် 
ခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့် သူ့ကိုရုံးတင် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်တွင် 
သူကိုယ်တိုင် ခုခံ လျှောက်လဲခဲ့သော်လည်း တရားသူကြီး ၁၂ 
ဦးအနက် ခုနစ်ဦးက သူ့ကို အရှုံးပေးလိုက်လေသည်။ သို့သော် 
ထိုဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပါလီမန်က ပယ်ဖျက်ခဲ့၏။

မည်သို့ဖြစ်စေ အာဏာရှင်ဆန်လွန်းသော ဘုရင်ကို မူအား 
ဖြင့် ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ကန့်ကွက်ပြောဆိုခဲ့သောကြောင့် လူထုက 
ကြည်ညို လေးစားခြင်း ခံလာရသည့်ပြင် ပါလီမန်ဂိုဏ်းတွင် 
ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်လာလေသည်။

သူသည် သက်တမ်းတိုပါလီမန်သို့လည်းကောင်း၊ သက်တမ်း 
ရှည် ပါလီမန်သို့လည်းကောင်း တက်ရောက်ခဲ့လေသည်။ သက် 
တမ်းရှည် ပါလီမန်သို့ တက်ရောက်ခဲ့စဉ်က ရဲရင့်လှသော ပျူရီ 
တန်တို့၏ ခေါင်းဆောင်ပင်း၏ ညာလက်ရုံးအဖြစ် ထင်ရှားလေ 
သည်။ ၁၆၄၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအတွင်း ချားဘုရင် ဖမ်းဆီး 
ရန် ကြံစည်ခဲ့သော အမတ်ငါးဦးတွင် ဟမ္ပဒန်လည်း တစ်ဦး 
အပါအဝင် ဖြစ်၏။

ပြည်တွင်းစစ်ပွဲဖြစ်ပွားသောအခါ ဟမ္ပဒန်သည် ကရွမ်းဝဲနှင့် 
အတူ ပါလီမန်စစ်တပ်တွင် ဝင်ရောက်အမှုထမ်းခဲ့၍ ရက်ရက် 
ရောရော အကူအညီပေးခဲ့လေသည်။ ထို့ပြင် သူကိုယ်တိုင် 
အကုန်အကျခံပြီးလျှင် ခြေလျင်တပ် တစ်တပ် ဖွဲ့စည်းကာ 
ဘုရင့်ဂိုဏ်းသားများအား ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့လေသည်။ တိုက်ပွဲ 
များတွင်လည်း ရဲစွမ်းသတ္တိနှင့် ပြည့်စုံစွာ ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ တိုက် 
ခိုက်ခဲ့၍ စစ်တပ်များကို ကွပ်ကဲစီမံရာ၌ ထူးခြားလှသော 
အရည်အခြင်းနှင့် ပြည့်စုံသူဖြစ်ကြောင်းလည်း တွေ့ရှိရလေ 
သည်။ ယင်းသို့ ထူးခြားသော အရည်အခြင်းများနှင့် ပြည့်စုံသူ 
ဂျွန် ဟမ္ပဒန်မှာ ၁၆၄၃ ခု ဇွန်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ရှားလရို့ 
ကွင်းပြင်တိုက်ပွဲ၌ ရရှိသော ဒဏ်ရာဖြင့် ဇွန်လ ၂၄ ရက်နေ့ 
တွင် ကွယ်လွန်သွားရှာလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**နေရာထိုင်ပေါ် ထိုင်ပြီးနောက် အကြောင်းမကြားဘဲ ပြန်သွားမှု။**

အမှုသည်—**ဘိက္ခုနီတစ်ယောက်။**

နေရာထိုင် ပျောက်ခြင်း
---------------------

ဘိက္ခုနီတစ်ယောက်ကို အိမ်တအိမ်က အမြဲဆွမ်းစားပင့်ထား၏၊ ထိုဘိက္ခုနီသည် ပုရေဘတ္တအခါ (မွန်းမတည့်မီ အချိန်) ထိုအိမ်သို့သွား၍ ထိုင်စရာတစ်ခုပေါ်မှာ ထိုင်ပြီးလျှင် ပြန်သွားသောအခါ ဥစ္စာရှင်တို့ကို မတိုင်ကြားဘဲ ပြန်သွားလေသည်၊ ထိုအိမ်က ကျွန်မသည် တံမြက်လှည်းသောအခါ ထိုနေရာထိုင်ကို အိုးခွက်တို့ အကြား၌ ပစ်ထားလိုက်၏၊ ဥစ္စာရှင်တို့သည် ထိုနေရာထိုင်ကို ရှာ၍ မတွေ့သောကြောင့် ဘိက္ခုနီအပေါ် မယုံသင်္ကာဖြစ်ရကား "နေရာထိုင် ဘယ်မှာလဲ"ဟု မေးကြလေသော် ဘိက္ခုနီကလည်း သူမယူရကြောင်း ပြောသဖြင့် ထိုဘိက္ခုနီကို ခြိမ်းချောက်၍ အမြဲဆွမ်းဝတ်ကိုလဲ ဖြတ်လိုက်ကြလေသည်။ 

ထို့နောက် ထိုအိမ်ရှင်တို့သည် အိမ်ကို သုတ်သင်ရှင်းလင်းသောအခါ အိုးခွက်တို့ အကြား၌ ထိုနေရာထိုင်ကို တွေ့၍ ဘိက္ခုနီကို တောင်းပန်ပြီးလျှင် ဆွမ်းကျွေးမြဲ ကျွေးလေသည်၊ မိမိဖြစ်ပုံကို ထိုဘိက္ခုနီက အခြားဘိက္ခုနီတို့အား ပြောပြလေသော် အခြားဘိက္ခုနီတို့က ခွင့်မပန်ဘဲ ပြန်လာမှုကို အပြစ်တင်ကြသောကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ပုရေဘတ္တံ ကုလာနိ ဥပသင်္ကမိတွာ အာသနေ နိသီဒိတွာ သာမိကေ အနာပုစ္ဆာ ပက္ကမေယျ, ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

အကြင်ဘိက္ခုနီသည် ပုရေဘတ်အချိန်ဝယ် အိမ်တို့သို့ ချဉ်းကပ်၍ နေရာတစ်ခုခု၌ ထိုင်ပြီးလျှင် ဥစ္စာရှင်တို့ကို "ပြန်တော့မည်"ဟု မတိုင်ကြားဘဲ ပြန်သွားအံ့၊ ထိုဘိက္ခုနီမှာ ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။ [ဤသိက္ခာပုဒ်၌ "အာသန"ဟူသည် တင်ပလ္လင်ခွေ၍ ထိုင်နေ နိုင်လောက်အောင် ကြီးကျယ်သော နေရာထိုင်(ထိုင်ခုံ)တည်း။]

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
ကားတာယာတစ်ခုပေါ်ရှိ ပန်း
**ပန်း**ဆိုသည်မှာ ဘီးတပ်ယာဉ်များ၏ဘီးအပေါ်တွင် တပ်ဆင်ထားသော တာယာ၏ အပြင်ဘက်မျက်နှာပြင်ပေါ်ရှိ မညီညာသော **မျဉ်း၊ သို့မဟုတ် လှိုင်း**များ ဖြစ်သည်။ ထိုလှိုင်းတို့မှာ ဘီးနှင့် မြေပြင်ကြားရှိ ပွတ်တိုက်အား ပိုကောင်းအောင် ရည်ရွယ်ကာ ပြုလုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းပန်းများကို ကုန်ကား၊ အိမ်သုံးကား၊ အများပြည်သူစီး ဘတ်စ်ကား၊ စက်ဘီး၊ ဆိုင်ကယ် စသည့် ယာဉ်များ၏ တာယာပေါ်တွင် အလွယ်တကူတွေ့နိုင်သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

အကယ်၍ နှင်းခဲနေသော မြေပြင်၊ သို့မဟုတ် ပြောင်ချောနေသော ကြမ်းပြင်ပေါ်တွင် အောက်မျက်နှာပြင် ပြောင်ချောနေသည့်ဖိနပ်ကိုစီးကာ လမ်းလျှောက်မည်ဆိုလျှင် ခြေချော်ပြီး လဲကျပါလိမ့်မည်။ အကြောင်းမှာ ဖိနပ်နှင့် မြေပြင်၊ သို့မဟုတ် ကြမ်းပြင်တို့အကြား ပွတ်တိုက်မှုအား အလွန်နည်းနေသည့်အတွက်ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထိုနည်းတူစွာ ပြောင်ချောနေသောတာယာနှင့် ကား၊ သို့မဟုတ် စက်ဘီးကို မောင်းနှင်မည်ဆိုပါကလည်း အနှေးနှင့်အမြန်ဆိုသလို လမ်းပေါ်မှ ချော်ထွက်ကာ ယာဉ်မတော်တဆမှု ဖြစ်နိုင်လေသည်။ ထို့ကြောင့် တာယာများ၏အပေါ်မျက်နှာပြင်တွင် ပန်းများပါရှိရန် လိုအပ်လာသည်။ ထိုပန်းများသည် ၁၈၉၂ ခုနှစ်တွင် စပေါ်လာခဲ့သည်။ အစပိုင်းက ထိုပန်းများသည် အလွန်ရိုးရှင်းလှသည်။ အလျားလိုက်မျဉ်းများသာ ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ကား၏ ကုန်တင်နိုင်သည့် အလေးချိန်၊ အမြန်နှုန်းတို့အပေါ် မူတည်ပြီး ပုံစံအမျိုးမျိုး ပြောင်းလဲလာကြသည်။

ပန်းအမျိုးအစားနှင့် ပုံစံများ
-----------------------------

ယခုအခါတွင် ကားဘီးပေါ်ရှိ ပန်းများမှာ အလွန်များပြားရှုပ်ထွေးလှသော်လည်း အခြေခံအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း သုံးမျိုးခွဲခြားနိုင်သည်။

1. အများသုံးပန်းများ
2. တောလမ်းသုံးပန်းများ
3. အထွေထွေသုံးပန်းများ ဖြစ်ကြသည်။

တောင်တက်စက်ဘီးတာယာပေါ်ရှိ ပန်းများ
ပန်းပုံစံများကိုမူ ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ၅ မျိုး ခွဲခြားနိုင်သည်။

1. အလျားလိုက်မျဉ်းပုံ
2. ဒေါင်လိုက်မျဉ်းပုံ
3. မျဉ်းစောင်း
4. စတုဂံပုံ
5. ရောနှောနေသည့်ပုံ တို့ဖြစ်ကြသည်။

### အများသုံးပန်းများ

အများပြည်သူစီး ဘတ်စ်ကားဘီးများတွင် တွေ့နိုင်သည်။ ပန်းပုံစံမှာ ဒေါင်လိုက်မျဉ်းပုံနှင့် လွှသွားပုံ ရောထားသည်။ ၎င်းပုံစံကို ဆူညံသံမထွက်သည့်အတွက် အသံငြိမ်ပန်းပုံစံဟုလည်း ခေါ်သည်။

### တောလမ်းသုံးပန်းများ

ထော်လာဂျီ၊ အလေးမ,ကရိန်းကားတို့တွင် တွေ့နိုင်သည်။ ပန်းပုံစံမှာ စတုဂံပုံပန်းအကြီးကြီးများ ဖြစ်သည်။ အားပိုသုံးရန် လိုအပ်သည့် ကားများတွင် သုံးသည်။ 

### အထွေထွေသုံးပန်းများ

လမ်းကြောင်းတစ်ခုတည်းမှာပင် မတူညီသောလမ်းအခြေအနေများအတွက် သုံးသည်။ အချို့လမ်းများတွင် ကတ္တရာလမ်းတစ်လှည့်၊ သဲလမ်းတစ်လှည့်၊ ရွှံ့လမ်းတစ်လှည့် စသည်ဖြင့် ရှိတတ်သည်။ အဆိုပါလမ်းများတွင် အထွေထွေသုံးပန်းကို သုံးသည်။
**လက်မည်းကြီး**ဟူသော လျှို့ဝှက်အသင်းသည် ဆားဗီးယားပြည်၊ အလက်ဇန္ဒြားဘုရင်ကို သတ်သူ အွမ်လာဒီနာတစ်ဦး **အပစ်ဆ်**ဆိုသူက အွမ်လာဒီနာ လျှို့ဝှက်အသင်း ငြိမ်နေသောအခါ အလားတူ အသင်းတစ်ခု ထူထောင်လိုက်သည်။ ထိုအသင်းကို လက်မည်းကြီးဟု ခေါ်ကြသည်။ ကြွေးကြော်သံမှာ **ညီညွတ်ရေး သို့မဟုတ် သေ** ပင်တည်း။ ဆလက်ဗ်လူမျိုးများ ပေါင်းသင်းညီညွတ်ရေး အဓိကထား၏။ ဘဲလ်ဂရိတ်မြို့တော်၊ **ပိုင်မောင့်**သတင်းစာတိုက်၌ အသင်းလျှို့ဝှက်စွာ စည်းဝေး၏။ **ပန်းကုံးစိမ်း**ဟိုတယ်ဆိုင်မှာလည်း ကျောင်းပြေးနှင့် နိုင်ငံရေးသမား၊ လူငယ်များ စုရုံး၍ တိုင်းရေးပြည်ရေး ဆွေးနွေးရာမှ လက်မည်းကြီး ပေါ်သည်ဆို၏။

  

၁၉၀၇-ခုနှစ်၌ လက်မည်းကြီး က မွန်တီနီဂရိုနယ်ဘုရင် နီကိုလတ်ခ်ကို ဗုံးဖြင့် ပစ်သတ်ရန် ကြံစည်ဖူး၏။ ၁၉၁၁-ခုနှစ် အွမ်လာဒီနာဂိုဏ်းဝင် လက်မည်းကြီး သင်းထောင်သူ အပစ်ဆ် က လက်မည်းကြီး သင်းကို တန်ခိုးကြီးအောင် လုပ်ကြံပြန်သည်။ အွမ်လာဒီနာအသင်းဝင်ဟောင်းများစု၍ အသင်းဝင် ငါးဦး "'လက်တစ်ချောင်း"'တပ်ခွဲ ဖွင့်၏။ တစ်သဝေမတိမ်း လူကြီးဩဇာ လိုက်နာပါမည်ဟု သစ္စာဆိုကြ၏။ အသင်းတံဆိပ်မှာ လူ့ခေါင်းခွံနှင့် ခြေရိုးလက်ရိုး ကြက်ခြေခတ်များနှင့် ဓားမြှောင်၊ ဗုံးအဆိပ်ပုလင်းကို လက်ဖြင့် ဆုပ်ထားပုံ ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြဒေါင်းညို ရေး ၊ ကမ္ဘာ့လျှို့ဝှက်အသင်းများ စာအုပ်မှ၊ စာ-၁၂၄၊ ၂၀၁၈၊ ဩဂုတ်လ၊ ဒုအကြိမ်
**နန်းဦးရွှေဘုံသာစေတီတော်** သည် ကင်းတပ်မြို့ရှိ စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

### မဏိပူရသို့ ချီတက်ခြင်း

သက္ကရာဇ် ၁၁၂၀ ပြည့်နှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၂ ရက်နေ့တွင် အလောင်းမင်းတရားကြီးသည် မဏိပူရကို ချီတက်တိုက်ခိုက်ရန် ချင်းတွင်းမြစ်ကြောင်းအတိုင်း ဆန်တက်လာ၏။ ထို့နောက် နတ်ကျွန်းတောင်မြေတွင် တပ်ကို ရပ်နားလေသည်။

ထို့နောက်တွင် မြစ်၏ အနောက်ဘက်ကမ်း မော်လူးရွာမှ ချောင်းရိုးအတိုင်း ချီတက်လာ၍ တာတစ်တောင်ခရီးရောက်တိုင်း လက်ဝဲလက်ယာရှိ သစ်ပင်များတွင် ဆင်တစ်ရပ်အမြင့် တွင်းဖောက်ကာ ရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူကျစိ သွင်းထားကာ ပူဇော်ခဲ့သည်။ တမူးမြို့အထိ ရုပ်ပွားတော် ၂၉ ဆူ ရှိပြီး ကက်စိန်စခန်းအထိ ၄၉ ဆူရှိသည်။

### စေတီတော်တည်ခြင်း

ပြာသိုလဆန်း ၁၄ ရက်နေ့တွင် မဏိပူရကို တိုက်ခိုက်ကာ အောင်မြင်ခဲ့၏။ ထို့နောက်တွင် တမူးမှတစ်ဆင့် ပြန်လာရာ မော်လူးနတ်ကျွန်း တောင်မြေစခန်းသို့ တပို့တွဲလဆန်း ၁ ရက်နေ့တွင် ရောက်၏။ ထိုနေရာကို "ကင်းတပ်တော်" ဟု အမည်တွင်စေခဲ့သည်။ ယာယီစံမြန်းရာ နန်းတော်ဦးကုန်းထိပ်တွင် ဓာတ်တော်များ ဌာပနာကို စေတီတော်ကို တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ စေတီတော်ပြီးမြောက်သောအခါ ထီးတော်တင်၍ "ရွှေဘုံသာ" ဟု သမုတ်ခဲ့သည်။

ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ
---------------------

* သက္ကရာဇ် ၁၂၅၁ ခုနှစ်တွင် စေတီတော်ကို ကင်းတပ်မြို့၊ ညောင်ဝိုင်းဆရာတော်က ပြုပြင်ခဲ့သည်။
* သက္ကရာဇ် ၁၂၉၀ တွင် ဒုတိယ ညောင်ဝိုင်းဆရာတော်နှင့် ဒါယကာ ဒါယိကာမများက ပြုပြင်ခဲ့သည်။
* သက္ကရာဇ် ၁၃၁၄ တွင် ကလေးဝ တောကျောင်းဆရာတော် ဦးသာဂရသည် ပြုပြင်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  လှသမိန် (ဧပြီ ၁၉၆၈)။ *မြန်မာနိုင်ငံတခွင် ဘုရားသမိုင်းပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: မဟာဝိဇ္ဇာစာပေ။ pp. ၁၂၉၊ ၁၃၀။
The bay of Sorrento during the late afternoon
The Türkenschanzpark[de] in Vienna during the early afternoon
**မွန်းလွဲ** သည် နေ့တစ်နေ့၏ သတ်မှတ်ထားသည့် အချိန်ကာလတစ်ခု ဖြစ်သည်။ နေ့လယ် ၁၂ နာရီအချိန် သို့မဟုတ် ထမင်းစားချိန်မှ ညနေအချိန် (သို့) ညနေ ၅ (သို့) ၆ နာရီ မတိုင်မီကာလသည် မွန်းလွဲ ဖြစ်သည်။ မွန်းလွဲဆိုသည့် စကားလုံးကို တိုက်ရိုက်ကောက်လျှင် မွန်းတည့်ချိန်ပြီးနောက်ဖြစ်ပေါ်သည့် အချိန်ကိုကိုယ်စားပြုသည်။

ဝေါဟာရ
------

Afternoon ဟူသည့် ဝေါဟာရသည် "after" နှင့် "noon" မှ ဆင်းသက်လာသည်။

ဖြစ်ရပ်များ
-----------

မွန်းလွဲချိန်သည် နေ၏ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရနေရာမှ အကျဘက်သို့ ရောက်ရှိသည့် ကာလ ဖြစ်သည်။ မွန်းလွဲအချိန်ကာလတွင် နေသည် အနောက်ဘက်ဆီသို့ ကောင်းကင်၏ အလယ်ဗဟိုနေရာမှ အနောက်ဘက်ဆီသို့ ရွေ့လျားသည်။ မွန်းလွဲချိန်၏ နောက်ပိုင်းကာလတွင် နေသည် အထူးတောက်ပပြီး ဖိတ်ဖိတ်တောက်လျက်ရှိသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် နေသည် ကောင်းကင်၌ ထောင့်ကျဉ်းတစ်ခုတွင် ကျရောက်နေချိန် ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ စက်မှုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ပြီးသော နိုင်ငံအများစုတွင် စံသတ်မှတ်ထားသည့် အလုပ်လုပ်ချိန်သည် မနက်ခင်းမှ မွန်းလွဲချိန် နောက်ပိုင်း (သို့မဟုတ်) ညနေခင်းပိုင်းအထိ ဖြစ်သည်။ မနက် ၉ နာရီမှ ညနေ ၅ နာရီ (အချို့နိုင်ငံများတွင် ၆ နာရီ) ဖြစ်သည်။ စာသင်ကျောင်းများသည် မွန်းလွဲပိုင်းအချိန်တွင် ကျောင်းဆင်းလေ့ရှိကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Definition of evening in English။ Collins။ 13 April 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  6 April 2019 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Oxford English Dictionary, Third Edition (online), entries at afternoon and evening.
3. ↑  Noon။ Merriam-Webster။  October 9, 2014 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  Aggarwal၊ Anjali; Upadhyay၊ Ramesh (2013)။ *Heat Stress and Animal Productivity*။ Springer Publishing။ p. 172။ ISBN 978-8-132-20879-2။
5. ↑  Nine-to-fiver။ Merriam-Webster။  October 9, 2014 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
မြန်မာဘာသာဖြင့် သင့်လျော်သော အမည်မရှိသေးသောကြောင့် ဤဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်ကို အခြားဘာသာစကား / စာဖြင့် ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်သည်။

၂၄အခြားသော ဥပမာစကားကိုမိန့်မြွက်တော်မူသည်ကား၊ ကောင်းကင်နိုင်ငံတော်သည် ကောင်းသောမျိုး စေ့ကို လယ်၌ကြဲသောသူနှင့်တူ၏။ ၂၅လူတို့သည် အိပ်ပျော်သောအခါ သူ၏ရန်သူသည်လာ၍ကောင်းသောစပါးနှင့်လက္ခဏာတူသော တော မျိုးစေ့ကို စပါးအထဲ၌ကြဲ၍ သွားလေ၏။ ၂၆အပင်ပေါက်၍ အသီးအနှံထွက်သောအခါ၊ တောပင်များလည်းထင်ရှားလျှင်၊ ၂၇ကျွန်တို့သည် အိမ်ရှင်ထံသို့သွား၍ သခင်၊ ကောင်းသောမျိုးစေ့ကို လယ်၌ကြဲတော်မူသည် မဟုတ် လော။ တောပင်တို့သည် အဘယ်ကဖြစ်သနည်းဟု လျှောက်ကြလျှင်၊ ၂၈အိမ်ရှင်က ဤအမှုကား ရန်သူပြုသောအမှုတည်းဟု ဆို၏။ အကျွန်ုပ်တို့သည်သွား၍ တောပင်တို့ကို ရွေးနှုတ်စေခြင်းငှါ အလိုတော်ရှိသလောဟု လျှောက်ကြလျှင်၊ ၂၉အိမ်ရှင်က ထိုသို့ငါအလိုမရှိ။ တောပင်တို့ကိုရွေးနှုတ်လျှင် စပါးပင်တို့ကိုရောနှော၍ နှုတ်မိမည် စိုးရိမ် စရာအကြောင်းရှိ၏။ ၃၀စပါးရိတ်သည်ကာလတိုင်အောင် အပင်နှစ်မျိုးတို့သည် အတူကြီးပွားပါလေစေ။ စပါးရိတ်သည်ကာလ ရောက်လျှင်၊ တောပင်တို့ကို ရှေ့ဦးစွာရွေးနှုတ်၍ မီးရှို့ခြင်းငှါစည်းနှောင်ကြလော့။ စပါးကိုကား ကျီ၌စုသိမ်း သွင်းထားကြလော့ဟု ရိတ်သောသူတို့အား ငါစီရင်မည်ဟု အိမ်ရှင်ဆိုသည်ဟု မိန့်တော်မူ၏။ 

၃၆ထိုနောက်မှ ယေရှုသည် လူအစုအဝေးများကိုလွှတ်၍ အိမ်သို့ဝင်တော်မူပြီးမှ၊ တပည့်တော်တို့သည် ချဉ်းကပ်၍၊ လယ်၌ကြဲသောတောမျိုးစေ့၏ ဥပမာအနက်အဓိပ္ပာယ်ကို အကျွန်ုပ်တို့အား ဘော်ပြတော်မူပါဟု လျှောက်ကြလျှင်၊ ၃၇ကိုယ်တော်က၊ ကောင်းသောမျိုးစေ့ကိုကြဲသောသူသည် လူသားဖြစ်၏။ ၃၈လယ်ကား ဤလောကဖြစ်၏။ ကောင်းသောအစေ့ကား နိုင်ငံတော်သားဖြစ်၏။ တောမျိုးစေ့ကား နတ် ဆိုးသားဖြစ်၏။ ၃၉တောမျိုးစေ့ကိုကြဲသောရန်သူကား မာရ်နတ်ဖြစ်၏။ စပါးရိတ်သောကာလကား ဤကမ္ဘာကုန်သော ကာလဖြစ်၏။ စပါးရိတ်သောသူကား ကောင်းကင်တမန်ဖြစ်၏။ ၄၀တောပင်တို့ကိုရွေးနှုတ်၍ မီးရှို့သကဲ့သို့ ဤကမ္ဘာအဆုံး၌ဖြစ်လတံ့။ ၄၁လူသားသည် မိမိကောင်းကင်တမန်တို့ကိုစေလွှတ်ပြီးလျှင်၊ မှားယွင်းစေသောသူတို့နှင့် မတရားသော အမှုကို ပြုသောသူရှိသမျှတို့ကို နိုင်ငံတော်ထဲကရွေးနှုတ်၍၊ ၄၂ငိုကြွေးခြင်း၊ အံသွားခဲကြိတ်ခြင်းရှိရာ မီးဖို၌ချကြလတံ့။ ၄၃ထိုအခါ ဖြောင့်မတ်သောသူတို့သည် နေထွန်းလင်းသကဲ့သို့ မိမိတို့အဘ၏နိုင်ငံတော်၌ ထွန်းလင်းကြ လတံ့။ ကြားစရာနားရှိသောသူသည် မည်သည်ကားကြားပါစေ။
**ယိုကိုဟားမားမြို့**သည် ဟွန်ရှူးကျွန်း အရှေ့ဘက်ကမ်းပေါ် 
တွင် တည်ရှိ၍ တိုကျိုမြို့မှ အနောက်တောင်ဘက် ၁၈ မိုင်ခန့် 
ကွာဝေးသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပဉ္စမမြို့ကြီးဖြစ်၍ ထင်ရှားသော 
သင်္ဘောဆိပ်မြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ဆိပ်ကမ်းအပြင်ဘက်တွင် 
ကြီးကျယ်ခိုင်ခံ့သော ရေကာတံတိုင်းကို ဆောက်လုပ်ထားသဖြင့် 
ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောကြီးများအတွက် လုံခြုံစိတ်ချရသည်။ 
တိုကျိုမြို့နှင့် မီးရထားလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ်လျက် ရှိ၏။
ယိုကိုဟားမား မြို့ကွက်သည် မြေပြန့်ဖြစ်၍ တောင်ကုန်း 
များ ရံလျက်ရှိသည်။ ပင်လယ်ကမ်းဘက်၌ သင်္ဘောကုမ္ပဏီ 
များ၊ ကုန်သွယ်ရေးကုမ္ပဏီများ ရှိသည်။ အတွင်းဘက်တွင် 
အရောင်းအဝယ်ဖြင့် စည်ကားသော လူနေရပ်ကွက် ရှိလေ 
သည်။ ကြေးရတတ် ဂျပန်အမျိုးသားများနှင့် နိုင်ငံခြားသား 
များကမူ မြို့တော်ဘက်ရှိ တောင်ကုန်းဒေသပေါ်၌ နေထိုင်ကြ 
သည်။ တိုကျိုပင်လယ်အော်ကို ထိုတောင်ကုန်းဒေသပေါ်မှ စီး၍ 
မြင်နိုင်၏။

၁၈၅၄ ခုနှစ်တွင် ယိုကိုဟားမားမြို့သည် တံငါရွာမျှ 
လောက်သာ ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်သို့ ရောက် သောအခါ 
ဂျပန်အစိုးရသည် အနောက်နိုင်ငံများနှင့် အဆက်အသွယ်မရှိဘဲ၊ 
အထီးတည်းနေသော ဝါဒကို စွန့်ပြီးလျှင် နိုင်ငံခြားနှင့်ကူးသန်း 
ရောင်းဝယ်ရေးကို လိုက်လျောခွင့်ပြုလိုက်လေသည်။ ထိုအခါမှ 
စ၍ ယိုကိုဟားမားတွင် ကုန်သွယ်ရေးအတွက် နိုင်ငံခြားသား 
မြောက်မြားစွာ လာရောက်နေထိုင်ကြလေသည်။ ယိုကိုဟားမား 
သည်လည်း ကြီးကျယ်စည်ကားသောမြို့ကြီး ဖြစ်လာသည်။ 
သို့ရာတွင် ၁၉၂၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် 
အလွန်ပြင်းထန်သော ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် တစ်မြို့လုံးနီးပါးမျှ 
ပျက်စီးခဲ့ရလေသည်။ မြို့ကို အသစ်ပြန်တည်ရာ၌ လမ်းများကို 
လည်း ချဲ့ထွင်ကြ၏။ အဆောက်အအုံများကိုလည်း ခေတ်မီ 
အောင် တည်ဆောက်ကြ၏။ တစ်ဖန် ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် အမေ 
ရိကန် လေတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်သောကြောင့် သင်္ဘောဆိပ် 
ကမ်းတစ်လျှောက်ရှိ ရပ်ကွက်မှတစ်ပါး ကျန်ရပ်ကွက်တို့မှာ 
ပျက်စီးကုန်၏။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် မြို့ကို ပြန်လည် ထူထောင် 
လျက် ရှိကြသည်။

ယိုကိုဟားမားမြို့သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ကုန်သွယ်ရေး 
အတွက် အချက်အချာမြို့ ဖြစ်သည်။ ပိုးခြည်၊ ပိုးထည်၊ လက် 
ဖက်ခြောက်၊ ယွန်းထည်၊ ကြေးနီ၊ ကျောက်မီးသွေးတို့သည် 
ထင်ရှားသောထွက်ကုန်များဖြစ်၍၊ သိုးမွေးထည်၊ ဝါချည်၊ 
သကြားတို့ကို တင်သွင်းသည်။ သင်္ဘောတည်ဆောက်သည့် 
လုပ်ငန်းသည်လည်း အရေးကြီးသောလုပ်ငန်းတစ်ရပ် ဖြစ်လေ 
သည်။

ယိုကိုဟားမားမြို့၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၇ဝ 
ခန့်ရှိ၍ လူဦးရေသည် ၁၆၁၉ဝဝဝ ယောက် (၁၉၆၄) ဖြစ်လေ 
သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Yokohama official web site Archived 13 March 2014 at the Wayback Machine. (အင်္ဂလိပ်)
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)

|  |  |
| --- | --- |
| Authority control | 
* WorldCat Identities
* VIAF: 125484182
* LCCN: n80022957
* ISNI: 0000 0004 0389 2294
* GND: 4192186-0
* SUDOC: 031371957
* NLA: 35347048
* NDL: 00263587
* BNE: XX461331
* CiNii: DA00907372

 |
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

 အဋ္ဌမ၊ နဝမ၊ ဒသမသုတ်။

ဤသုတ်၌ "စန္ဒိမသုတ်၊ အာဒိစ္စသုတ်၊ ကာသိကဝတ္ထသုတ်"ဟု သုတ် သုံးသုတ် ပါရှိသည်။

နက္ခတ်, ကြယ်တာရာ အလင်းရောင်အပေါင်းတို့ထက် လရောင်သည် အလင်းဆုံးဖြစ်သကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ သရဒရတုအခါ မိုးတိမ်ကင်းစင် ထက်ကောင်းကင်၌ နေရောင်သည် အမှောင်ပယ်ခွင်း အလင်းဆုံးဖြစ်သကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ အဝတ်အထည်အားလုံးတို့ထက် ကာသိတိုင်းဖြစ် အဝတ်အထည်သည် အကောင်းဆုံး ဖြစ်သကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ကုသိုလ်တရားအားလုံးတို့ထက် အပ္ပမာဒ(သတိ)တရားသည် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သည်။ အပ္ပမာဒရှိသောရဟန်းသည် ဝိဝေကနိဿိတ, ဝိရာဂနိဿိတ, နိရောဓနိဿိတ, ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမိကဖြစ်သော အဋ္ဌင်္ဂိကအရိယာ မဂ်ကို ပွားများ၏။ ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြု၏-အစရှိသည်ဖြင့် အကျယ် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၃၊၄၁။ သံ၊မြန်၊၃၊၄၃-၄။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-မဂ္ဂသံယုတ္တ၊ အပ္ပမာဒပေယျာလဝဂ္ဂ၊
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
မဟာအောင်မြေ ဘုံစံဆရာတော် ဦစန္ဒိမာသည် ဓမ္မပဒ ဝတ္ထုတော်ကြီးကို မြန်မာဘာသာဖြင့် ပြန်ဆိုတော်မူသောပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ပြီး များစွာထင်ရှားသည်။

### ငယ်စဉ်ဘဝ

ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် သက္ကရာဇ် ၁၂၃၆ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်း 
လပြည့်ကျော် ၈ ရက် အင်္ဂါနေ့ တွင် မြန်အောင်မြို့၊ မြို့မရပ်၊ 
ရွှေဘုံသာကုန်း၌ ဖခင်ဦးကြီး၊ မိခင်ဒေါ်ဆိုင်းတို့မှ ဖွားမြင်ရာ 
မွေးချင်းပေါက်ဖော်အားလုံး ၁ဝ ယောက်ရှိသည့်အနက် ဆရာ
တော်မှာရှစ်ယောက်မြောက်ဖြစ်သည်။ ဆရာတော်၏ ငယ်မည်မှာ 
မောင်ညိုထွားဟူ၍ဖြစ်သည်။ ၆ နှစ်သားအရွယ်တွင် မြန်အောင် 
မြို့ သင်္ဂဇာကျောင်းဆရာတော် သီရိသဒ္ဓမ္မပါလထံတွင် အပ်နှံ 
ပညာသင်ကြား၍ ၁၃ နှစ်သားအရွယ်တွင် ယင်းဆရာတော် 
ထံ၌ပင် ရှင်သာမဏေပြုသည်။ ရှင်စန္ဒိမာဟု ဘွဲ့အမည်ရသည်။ 
၁၂၅၅ ခုနှစ် တပို့တွဲလဆန်း ၅ ရက် သော်ကြာနေ့တွင် ဆရာ 
တော်သီရိသဒ္ဓမ္မပါလကိုပင် ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ရဟန်းအဖြစ်သို့ 
ရောက်ရာ၊ သာမဏေဘွဲ့အတိုင်း ဦးစန္ဒိမာဟူ၍ပင် တွင်သည်။ 
ရဟန်းဒကာများကား၊ သာယာဝတီ၊ တာပွန်မြို့၊ အမိန့်တော်ရ 
ဦးရွှေသဲ၊ ဒေါ်နုတို့ ဖြစ်သည်။

### စာပေသင်ကြားခြင်း

ရဟန်းဖြစ်၍ တစ်နှစ်ခန့်အကြာတွင် မန္တလေးမြို့ 
မြတောင်ကျောင်းတိုက်၌ စာပေသင်ကြားနေထိုင်သည်။ ၁၂၅၈ 
ခုတွင် ရန်ကုန်မြို့သို့ ကြွလာပြီးလျှင်၊ အရှေ့တောရမြန်အောင် 
ကျောင်းတိုက်၌ သီတင်းသုံးသည်။ ထိုအခါက ဘုရားရင်ပြင် 
ပေါ် ဖိနပ်စီးကောင်း၊ မစီးကောင်း ဟူသော ဝိဝါဒပေါ်လာ 
သဖြင့်၊ လေးဝါမျှသာရသေးသော ရဟန်းတော်ဦးစန္ဒိမာ မစီး 
ကောင်းသည့်ဖက်က သတ္ထုဂါရဝ စာတမ်းကိုရေးသားသည်။ 
ယင်း စာတမ်းကို ရေးသားသဖြင့် မန်လည်ဆရာတော်ဘုရား၏ 
ချီးကျူးခြင်းကိုခံရသည်။ ဤအတွက်ကြောင့်လည်း ဦးစိန္ဒိမာ 
သည် ထင်ရှားကျော်ကြားလာသည်။ ထို့နောက်၌ကား ၁၂၆ဝ 
ခုနှစ်တွင် ငါးထပ်ကြီးဆရာတော်ထံ အပါး၌၎င်း၊ ၁၂၆၄ ခုနှစ် 
တွင် သိမ်ဖြူလိပ်ပြာကန်ကျောင်း၌၎င်း စာပေပို့ချခဲ့သည်။ မိမိ 
ကိုယ်တိုင်လည်း ဗင်္ဂလားဆရာတော်ကြီးထံတွင် သက္ကဋဘာသာ 
များကို သင်ကြားဆည်းပူးခဲ့သည်။

### ကျောင်းထိုင်တော်မူခြင်း

၁၂၆၇ ခုနှစ်၊ နတ်တော်လအတွင်း တန်ဆောင်းအမကြီး 
ဒေါ်ဖွားနှင့်တကွ ငွေစာရင်းမင်းကြီးကတော် ဒေါ်မြမေတို့၏ 
ပင့်လျှောက်တောင်းပန်ချက်အရ မဟာအောင်မြေဘုံစံကျောင်း 
တိုက်ကြီးကို ဦးစီးအုပ်ချုပ်၍ ကျောင်းထိုင်တော်မူသည်။ ၁၂၈၇ 
ခုနှစ်တွင် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့ရတော်မူသည်။

### ရေးသားပြုစုသော ကျမ်းများ

အထက်က ပြဆိုခဲ့သော သတ္ထုဂါရဝစာတမ်းနှင့် ဓမ္မပဒ 
ဝတ္တုတော်ကြီး (ငါးစောင်တွဲ)တို့အပြင်၊ ဆရာတော်ပြုစုခဲ့သော 
ကျမ်းများမှာ ဝိနိစ္ဆယစာတမ်း၊ ပရမတ္ထသရူပဝန္ဒနာကျမ်း၊ နဝ 
ကမ္မဝိနိစ္ဆယကျမ်း၊ အရှင် မဟာဗုဒ္ဓဃောသဝတ္ထုစကားပြေ၊ 
ခဲရာခဲဆစ် အမေးအဖြေ၊ စာဏကျနီတိဘာသာပြန်၊ သဒ္ဒန္တဘေဒ 
စိန္တာယောဇနာကျမ်း၊ ဋီကာကျော်နိဿယည်းချနက်၊ ဝိနည်း 
အဋ္ဌကထာနိဿယည်းချနက်စသည်တို့ဖြစ်သည်။

### ဘဝနတ်ထံပျံလွန်တော်မူခြင်း

၁၂၉၇ ခုနှစ်၊ 
တော်သလင်းလဆန်း ၁၄ ရက်၊ အင်္ဂါနေ့ညနေ ၄ နာရီခွဲအချိန် 
တွင် ဖားကူးရွာ၌ ဘဝနတ်ထံ စံလွန်တော်မူသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)
နန်းဦးမင်္ဂလာမြင်းဝန်
---------------------

နန်းဦးမင်္ဂလာမြင်းဝန်မှာ ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်းကာလတွင်မှ စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။ သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် မြန်မာမြင်းတပ်၌ အစု ၁၁ ခု ရှိရာ နန်းဦးမင်္ဂလာမြင်း အစုလည်း ပါဝင်သည်။ သီပေါမင်းနန်းတက် လာပြီးနောက် ၁၈၇၉ ခုနှစ်တွင် နန်းဦးမင်္ဂလာမြင်းတပ်စုကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့၏။ အစု အမှုထမ်း ၅၆၆ ဦး ပါရှိပြီး လစဉ် လစာငွေ ၇၁၃၀ ကျပ် ကုန်ကျကြောင်း သိရှိရ၏။
နန်းဦးမင်္ဂလာမြင်းအစုသားများသည် ဝမ်းဗိုက်နံဘေးတွင် မြင်းရုပ်ရေးထိုးထားကြသည်။

နန်းဦးမင်္ဂလာ မြင်းဝန် ဦးအိပ်
-----------------------------

သီပေါမင်း လက်ထက်တစ်လျှောက်လုံးတွင် နန်းဦးမင်္ဂလာမြင်းဝန်အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့ရသူမှာ ခေါင်းတုံးမြို့စား မဟာမင်းကျော်သူရရဲခေါင်ဘွဲ့ခံ ဦးအိပ် ဖြစ်သည်။ ၁၈၇၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ဗြိတိသျှ ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ မန္တလေးသို့လာရောက်စဉ် စစ်ရေးပြအခမ်းအနားသို့ နန်းဦးမင်္ဂလာ မြင်းဝန်ဦးအိပ်နှင့် အစုသားများ ပါဝင်တက်ရောက်ခဲ့ရ၏။ ထို့နောက် ၂၈ မေ ၁၈၈၁ တွင် အစည်းအဝေး ဆုံးဖြတ်ချက်အရ နယ်မြေ ၁၂ ရပ် သတ်မှတ်ကာ ရာဇဝတ်မှု ကင်းစင်ရေးတာဝန်ပေးအပ်ရာ နန်းဦးမင်္ဂလာ မြင်းဝန် ဦးအိပ်သည် သေနတ်ဝန်ကြီး တူမြေကာင်းမှ တောင်ဘက်၌ မြေမီ ရိုး၊ အနောက်ဘက်၌ ရွှေတချောင်းထိ၊ အရှေ့ဘက်၌ ငပွားတံတားအထိ တာဝန်ယူခဲ့ရသည်။
နန်းဦးမင်္ဂလာ မြင်းဝန်ဦးအိပ်သည် အင်္ဂလိပ် မြန်မာ တတိယစစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားလုနီးကာလ ၁၁ နိုဝင်ဘာ ၁၈၈၅ တွင် နန်းဦးမင်္ဂလာ မြင်းမှုထမ်း ၅၅၀ နှင့်အတူ စစ်မြပြေင်သို့ ချီတက်ခဲ့ရ၏။ နန်းဦးမင်္ဂလာမြင်းဝန် ဦးအိပ်၏ လက်အောက်တွင် မြင်းစာရေး နှစ်ဦးခန့် အပ်ထားရာ၎င်းင်းတို့၏ အမည်မှာ မောင်ချုပ်နှင့် မောင်လန်းတို့ ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။