recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ကွာ့ခ်နှင့် နျူကလီယွန်တို့ကို **နျူကလီးယားအပြင်းစက်**က စုစည်းပေးနေပုံ သဘောတရား။ u, d တို့ဖြင့် ပြထားသည်မှာ ကွာ့ခ်များ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ ၃ခုစီအကြား ဖလှယ်ကူးလူးနေသော အစက်ငယ်လေးများမှာ နျူကလီးယားအပြင်းစက်ကို ဖော်ဆောင်သူ ဂလူယွန်လေးများ။ ကြားကူး ကွာ့၂ခုတွဲအဖြစ် ဤတွင် သွားလာနေသည့် မေဇွန်ကိုမူ ပိုင်ယွန်ဟု ခေါ်၏။

  

**နျူကလီးယား အပြင်းစက် (သို့) နျူကလီးယား သက်ရောက်မှုအပြင်း (Nuclear Strong Interaction)** (သို့မဟုတ်) **နျူကလီးယား အားအပြင်း (Strong Nuclear Force)** သည် အရောင်ဓာတ် (color charge) ရှိသည့်  အခြေခံ အမှုန်လေးများကို အစုလိုက်ပေါင်းစည်းလျက် အမှုန်၁ခုတည်းသဖွယ် သွားလာလှုပ်ရှားအောင် ပြင်းထန်စွာ စုစည်းပေးသည့် သဘောတရားဖြစ်သည်။ လောက(Universe) တွင် အရောင်ဓာတ်ရှိသော အမှုန်များမှာ ကွာ့ခ်များ ဖြစ်သဖြင့် နျူကလီးယား အပြင်းစက်က ကွာ့ခ်များကို ဟဒ်ရွန်များ ဖြစ်အောင် စုစည်းပေးသည်။ အရေအတွက် မကိန်း ရှိသည့် ကွာ့ခ်များ စုစည်းမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော ဖှာမီယွန်ဆန်သည့် ဟဒ်ရွန်များကို ဘက်ရီယွန် (baryon) ဟုလည်းကောင်း၊ အရေအတွက် စုံကိန်း ရှိသည့် ကွာ့ခ်များ စုစည်းမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော ဘိုဇွန်ဆန်သည့် ဟဒ်ရွန်များကို မေဇွန် (meson) ဟုလည်းကောင်း ခွဲခြားခေါ်ဆိုသည်။ လူသိများဖွယ် ဥပမာမှာ ကွာ့ခ် ၃ခုစီဖြင့် စုဖွဲ့ထားသော ပရိုတွန်နှင့် နျူထရွန် ဟူသည့် နျူကလီယွန် ၂မျိုး ဖြစ်ပေမည်။  

နျူကလီးယား အပြင်းစက်သည် လျှပ်စစ်သံလိုက်ဓာတ်၊ နျူကလီးယား အပျော့စက်နှင့် ဒြပ်ဆွဲမှုတို့နှင့်အတူ အခြေခံ သက်ရောက်မှုကြီး ၄ ခုထဲမှ တစ်ခုအပါဝင်ဖြစ်သည်။  

၁၀−၁၅ မီတာ အတိုင်းအတာ၌ ဤအပြင်းစက်သည် လျှပ်စစ်သံလိုက်ဓာတ်ထက် အဆပေါင်း ၁၃၇ နီးပါးခန့်၊ အားနည်းစွာ အချင်းချင်းသက်ရောက်မှုထက် အဆပေါင်း တစ်သိန်း၊ ဒြပ်ဆွဲငင်အားထက် အဆပေါင်း ၁၀၃၈ ပိုမိုများပြားသည်။ ကွာ့ခ်များကို စုစည်းလျက် နျူကလီယွန်များကို ဖြစ်ပေါ်စေသကဲ့သို့ ၎င်းနျူကလီယွန်များကို ထပ်မံစုစည်းလျက် အက်တမ့် ဗဟိုဆံ ဖြစ်ပေါ်စေသည်မှာလည်း ဤ နျူကလီးယား အပြင်းစက် ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ဤ အခြေခံသက်ရောက်မှိုကို ဖော်ဆောင်သူ ဘိုဇွန် ၂မျိုး တွေ့ရသည်။ ၁ မှ ၃ ဖန်တိုမီတာခန့်မျှသော တိုင်းဝန်းတာ(scale) တွင် နျူကလီယွန်တို့ကို အက်တမ်ဗဟိုဆံအဖြစ် စုစည်းပေးနေသည်မှာ မေဇွန်များက ဖြစ်သည်။ (၎င်းမေဇွန် တစ်ခုချင်းမှာ ကွာ့ခ်၂ခု စုစည်းထားခြင်းဟု နားလည်နိုင်သည်။) ပိုသေးငယ်သည့် ၀.၈ ဖန်တိုမီတာခန့်သော တိုင်းဝန်းတာအတွင်း ကွာ့ခ်များကို ၃ခု၁စု စုစည်းလျက် နျူကလီယွန် ဖြစ်ပေါ်စေသည်မှာ ဖော်ဆောင်သူ ဂလူယွန် (gluon) အမှုန် ဖြစ်လေသည်။  ထို့ကြောင့် နျူကလီးယားအပြင်းစက်ကို အရင်းခံ ဖော်ဆောင်သူ ဘိုဇွန်မှာ ဂလူယွန်ပင် ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ သဘောတရားက အရောင်ဓာတ် (color charge) ရှိသော အရာများကို ပေါင်းစည်းပေးခြင်း ဖြစ်သဖြင့် ဤနျူကလီးယားအားအပြင်းကို အရောင်အား (color force) ဟုလည်း ခေါ်နိုင်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Relative strength of interaction varies with distance. See for instance Matt Strassler's essay, "The strength of the known forces".
2. ↑  The four forces: the strong interaction Duke University Astrophysics Dept website

ထပ်မံဖတ်ရန်
-----------

* Christman၊ J.R. (2001)။ MISN-0-280: *The Strong Interaction*။
* Griffiths၊ David (1987)။ *Introduction to Elementary Particles*။ John Wiley & Sons။ ISBN 978-0-471-60386-3။
* Halzen၊ F.; Martin၊ A.D. (1984)။ *Quarks and Leptons: An Introductory Course in Modern Particle Physics*။ John Wiley & Sons။ ISBN 978-0-471-88741-6။
* Kane၊ G.L. (1987)။ *Modern Elementary Particle Physics*။ Perseus Books။ ISBN 978-0-201-11749-3။
* Morris၊ R. (2003)။ *The Last Sorcerers: The Path from Alchemy to the Periodic Table*။ Joseph Henry Press။ ISBN 978-0-309-50593-2။
သက္ကရာဇ် ၈၈၈ ခုမှ ၉၁၃ ခုအထိ ၂၅ နှစ်ခန့်အတွင်း အထက်မြန်မာနိုင်ငံ အင်းဝ၌ ရှမ်းများ လွှမ်းမိုး အုပ်စိုးလေသည်။ သက္ကရာဇ် ၈၈၈ ခုတွင် အင်းဝ၌ ရှမ်းသိုဟန်ဘွား နန်းတက်၏။ ထိုအခါ မြန်မာတို့သည် အင်းဝတွင် မနေနိုင်၊ မနေလိုကြ၍ မြန်မာအားကြီးရာ ပြည်၊ တောင်ငူ (အထူးသဖြင့် တောင်ငူ) သို့ ပြောင်းရွှေ့ ခိုဝင်ကြကုန်၏။

ရှမ်းသိုဟန်ဘွားသည် အလွန်ဆိုးသော မင်းဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် မြန်မာတို့သည် မခံမရပ်နိုင်ဖွယ်များသော် သိုဟန်ဘွား၏ အတိုင်ပင်ခံ ဖြစ်သော မြန်မာ အမတ်ကြီး မင်းကြီးရန်နောင်အား တိုင်ကြားကြကုန်၏။

ဤမင်းကြီးရန်နောင်မှာ အလွန် ဖြောင့်မတ်၏။ မိမိ အမျိုးသားတို့ကို အကယ်စင်စစ် ချစ်ခင်လှ၏။ သိုဟန်ဘွား နန်းတက်စက မြန်မာတို့နေရာ ပြည် နှင့် တောင်ငူသို့ ချီတက် တိုက်ခိုက်မည်ဟု မင်းကြီးရန်နောင်အား တိုင်ပင်ရာ ဤရှမ်းမင်း လုပ်ကြံသော် ပြည်၊ တောင်ငူ တို့ ခံနိုင်မည်မဟုတ်၊ ပျက်ခဲ့လျှင်လည်း ရှမ်းတို့သာ မြန်မာနိုင်ငံလုံး အုပ်စိုးကြတော့မည်။ ကျန်သည့် မြန်မာနိုင်ငံ ကျန်ပါစေတော့ကြံ၍ မင်းကြီး ရန်နောင်က "သွားရောက်တိုက်ခိုက်ရန် မလိုပါ၊ ဘုန်းတော်ကြောင့် အလိုလို ညွတ်လာကြပါလိမ့်မည် "ဟု လျှောက်လေ၏။ သိုဟန်ဘွား လည်း မတိုက်တော့ချေ။

မင်းကြီးရန်နောင်သည် ပြည် နှင့် တောင်ငူ တို့သို့ "ရှမ်းမင်းနှင့် အညီအညွတ် ဖြစ်စေလော့ "ဟု တိတ်တဆိတ် စေ၏။ ပြည်၊ တောင်ငူ တို့ကလည်း လက်ဆောင်ပဏ္ဏာပို့၍ မဟာမိတ်ပြုကြ၏။ အင်းဝနှင့် တောင်ငူစပ်၊ ပြည်စပ်တို့တွင် ရှမ်းတို့ သွားရောက်နေမည် စိုး၍ ကန်၊ ချောင်း၊ ဆည်မြောင်း တို့ကိုလည်း ဖို့စေ၏။

အထက်က ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း မြန်မာတို့ မခံမရပ်နိုင်လွန်း၍ မင်းကြီးရန်နောင်အား တိုင်ကြားကြသောအခါ မတရားကို မနှစ်မြို့သော ဤမြန်မာလူမျိုး မင်းကြီးရန်နောင်သည် မတရားမင်းကို လုပ်ကြံအံ့ဟု အောက်ပါအတိုင်း စီရင်လေသည်။

သက္ကရာဇ် ၉၀၄ ခုတွင် သိုဟန်ဘွားသည် ဥယျာဉ်တော်၌ ယာယီတဲနန်း စံတော်မူမည် ရှိရာ မင်းကြီးရန်နောင်က မြန်မာအမှုထမ်း တို့အား မိမိစွဲဆောင်သော ဓားများကို တဲတော်အတွင်း မိမိတို့ ခစားမည့်နေရာ တိတ်တဆိတ် မြှုပ်ထားစေ၏။ "ငါ ထလျှင် မင်းတို့က ဓားကို ယူ၍ ရှမ်းအမတ်တို့ကို ခုတ်လေ "ဟု မှာထားနှင့်၏။ ယာယီနန်းတွင် မင်းကြီးရန်နောင် စီမံချက်အရ မြန်မာတစ်သိုက်၊ ရှမ်းတစ်သိုက် လက်နက်မပါ အယဉ်အကျေး ဝတ်ဆင်၍ အသီးသီး ခစားကြရ၏။
ယာယီနန်းတွင် စုံလင်ခစားမိကြသော် မင်းကြီးရန်နောင်က ဓားရလိုသည်နှင့် ဓားကောင်းအကြောင်းကို စပ်၍ပြော၏။ 

သိုဟန်ဘွား က "အစ်ကို ရှေးက ဆင်ကိုပင် ထိသည် ဆိုသည်။ ထိုဓားကို သိပါမည်လော "ဟု မေး၏။ မင်းကြီးရန်နောင်က "သိပါသည် "ဟု ဆိုသဖြင့် မင်းစဉ်လက်သုံးဓားစုကို ယူ၍ပြစေလျှင် "သည်ဓား ဖြစ်သည် "ဟု ကောက်ဟူ၍ ညွှတ်ကမ်းဟန်နှင့် သိုဟန်ဘွားကို တအား ခုတ်လိုက်လေ၏။ သိုဟန်ဘွား ပြတ်သည့်ပြင် မှီထိုင်နေသော ဝါးပိုးတိုင်နှင့် ကြမ်းလေးချောင်း ပြတ်သေးသော ဟူ၏။

ရှမ်းတို့ သောသောထလျှင် မြန်မာတို့က မြှုပ်ထားသောဓားကို ဖော်ယူ၍ ရှမ်းတို့ကို ခုတ်လေ၏။ သိုဟန်ဘွား အနိစ္စရောက်လျှင် မှူးမတ်ပြည်သူ အများကပင် မင်းကြီးရန်နောင်အား မင်းပြုရန် တောင်းပန်ကြကုန်၏။ မင်းကြီးရန်နောင်ကား "ငါသည် မတရားမင်းကို ချခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ ငါကိုယ်တိုင် မင်းမပြုလို၊ တရားလည်း တရားသော မြန်မာကိုလည်း လိုလားသော အုန်းဘောင်ခုံမှိုင်းကို နန်းတင်ကြလေ "ဆိုသဖြင့် နန်းတင်ကြလေ၏။ မိမိကား နောက်တစ်နှစ်ကြာသော် လောကကို ငြီးငွေ့၍ တောထွက် ရဟန်းပြုသွားလေသတည်း။

1. ↑  
မြန်မာ့ဂုဏ်ရည်ရာဇဝင်ဖတ်စာ (ဦးဖိုးကျား)
**ဦးနာအောက်ကျောင်း** (မွန်: ကျာ်နဲာအံက်ကွာန်ကအ်နှာတ်; **ဦးနာအောက်သိမ်တော်ကြီး**ဟုလည်း သိကြ) သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်မြို့နယ်၊ ကော့နှတ်ရွာတွင် တည်ရှိသည့် သမိုင်းဝင်ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းဝင်းသည် မြန်မာ့ဗိသုကာပညာရပ်များနှင့် နိုင်ငံခြား ဗိသုကာလက်ရာတို့ကို ရောနှောကာတည်ဆောက်ထားသည့်အတွက် လူသိများသည်။ သိမ်အဆောင်တစ်ခုကို ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ဗိမာန်သုံးခုနှင့် ဘုရားနှစ်ဆူကိုလည်း ၁၉၀၂ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၀၄ ခုနှစ်ကြားတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ နှစ်ကျိပ်ရှစ်ဆူဝတ်တန်ဆောင်း သည် မျက်နှာကြက်တွင် ဖန်အပြောက်အမွမ်းခြယ်သထားသည့် ဗိသုကာများ၊ ကနုတ်ပန်းမုခ်ခုံးများ၊ ကျွန်းသားပေါ်တွင် ထွင်းထားသည့် ပန်းပုအပြားအချပ်များကြောင့် ထင်ရှားသည်။ ကျောင်းတော်ရှိ အဆောက်အဦနှစ်ခုတွင် အိန္ဒိယ - ဥရောပနှင့် တရုတ် အနုပညာလက်ရာများကို ထည့်သွင်းတည်ဆောက်ထားသည်။ ထိုအဆောက်အဦနှစ်ခုကို သစ်ထုတ်လုပ်ရေးအကြီးအကဲများဖြစ်သည့် ထော်အိနှင့် ထွန်းကျော်တို့က လှူဒါန်းခဲ့သည်။ 

ကျောင်းတော်၏ အမည်သည် မွန်လူမျိုး ကျွန်းသစ်ထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းရှင် (၁၈၃၂-၁၉၁၃) ၏ အမည် ဦးနာအောက်ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
**ချင်းပြည်** သို့မဟုတ် **ချင်းလဲန်** သည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် ကိုယ်ပိုင်လွတ်လပ်သောနိုင်ငံအဖြစ် မိမိကိုယ်ကိုယ်ကြေညာထားသော တိုင်းပြည်ဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၊ ချင်းပြည်နယ်၏ နယ်မြေကို ရယူထားသည်။

သမိုင်း
-------

ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး (CNF) နှင့် ဒေသဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များမှ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် ချင်းပြည်နယ်ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေကို အတည်ပြုပြီးနောက် ချင်းပြည်နယ်ကောင်စီကို ချင်းပြည်နယ် ကောင်စီကို အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အဖြစ် ဖွဲ့စည်းကာ ချင်းပြည်နယ် အမည်ဟောင်းကို ချင်းပြည်နယ်ဟု ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်အခြေခံမူများနှင့် အညီ ချင်းလူမျိုးများ အတွက် နိုင်ငံတော်တည်ဆောက်ရန် ရည်ရွယ်သည့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဖြစ်သည်။ 

ချင်းပြည် နယ်ကောင်စီတွင် ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး အဖွဲ့ဝင် ၂၇ ဦး၊ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၁၄ ဦးနှင့် ဒေသဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၆၈ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး ချင်းပြည်နယ်ရှိ အသိအမှတ်ပြု ဒေသဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ ၁၇ ဖွဲ့အနက် ၁၄ ဖွဲ့က ဖလမ်း ၊ တီးတိန် နှင့် မင်းတပ်တို့ မှ လွဲ၍ ကျန် ၁၄ ဦး၏ ထောက်ခံမှု ရရှိထားသည်။

ဖွဲ့စည်းပုံ
-----------

ချင်းပြည် ၏ အစိုးရအား အုပ်ချုပ်ရေး၊ ဥပဒေပြုရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးမဏ္ဍိုင် ခွဲ၍ ချင်းလန်းကောင်စီက ကြီးကြပ်ပြီး 2024 ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် အဆိုပါဌာနခွဲသုံးခုကို အပြည့်အဝတည်ထောင်ရန် မျှော်မှန်းထားသည်။ ကာကွယ်ရေး၊ ပြည်ထဲရေး၊ နိုင်ငံခြားရေးနဲ့ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန ၁၅ ခု ပါဝင်မယ်လို့ ခန့်မှန်းထားပါတယ်။ 

ချင်းပြည်ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေတွင် လည်း ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်ကို ပြည်နယ်၏တစ်ခုတည်းသော အမျိုးသားတပ်မတော်အဖြစ် ထူထောင်ထားသည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ ဒေသဆိုင်ရာအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များသည် ၎င်းတို့၏ကိုယ်ပိုင်လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားဆဲဖြစ်ပြီး အများစုမှာ ချင်းပြည်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် ချင်းပူးပေါင်းကာကွယ်ရေးကော်မတီတွင် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ 

### အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်း ကွဲပြားခြင်း။

 ချင်းပြည်နယ်၏ သက်ဆိုင်သူများ၊
* တွန်းဇံ
* ဟွားလ်ငိုး
* တီးတိန်
* စီးယင်း
* ဇန်ညှပ်
* ဖလမ်း
* ငေါ်န်
* ထန်တလန်
* ဟားခါး
* ဇိုဖေ
* ဆန်းထန်
* လောင်သူ
* မရာ
* ဇိုသွန်း
* မတူပီ
* ပလက်ဝ
* ဒိုင်ရ်
* ကန်ပက်လတ်
* မင်းတပ်

### သင်္ကေတများ

ချင်းပြည်န်ယ်၏ ယခင်အလံနှင့် မတူဘဲ ချင်းပြည်အတွက် အလံအသစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းတွင် အနီ၊ အဖြူ နှင့် အပြာ အလျားလိုက် ကြိုးသုံးချောင်းပါ၀င်ပြီး အလယ်ဗဟိုတွင် အောက်ချင်းငှက် နှစ်ကောင်ဖြင့် စွဲချက်တင်ထားသည်။

လက်ရှိအခြေအနေ
-------------

"ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုရရှိရေး" ကြိုးပမ်းရန် ကြိုးပမ်းနေချိန်တွင် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေသည် မြန်မာနိုင်ငံ နှင့်စပ်လျဉ်း၍ ချင်းပြည်နယ်၏ အဆင့်အတန်းကို မဆွေးနွေးဘဲ ခွဲထွက်ရေးဖြစ်နိုင်ချေကို ထင်ကြေးပေးမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ 

ထို့အပြင် ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ယခင် ချင်းအမျိုးသား အတိုင်ပင်ခံ ကောင်စီ (ယာယီ) မှ အဖွဲ့ဝင် အချို့ သည် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ အတည်ပြု ပြဌာန်း ပါက ICNCC ကို ဖျက်သိမ်း မည်ကို စိုးရိမ် သဖြင့် ချင်းပြည်နယ် ကောင်စီ ၏ အခွင့်အာဏာ ကို ပယ်ချ ခဲ့သည်။

ဆက်လက်ဖက်ရှုရန်
---------------

* ဝပြည်နယ်

ကိုးကား
-------


1. ↑  Union of Myanmar။ City Population။  10 April 2009 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  *Census Report*။ The 2014 Myanmar Population and Housing Census။ **2**။ Naypyitaw: Ministry of Immigration and Population။ May 2015။ p. 17။
3. 1 2 3 4 5 6 7  The First Chin-Written Constitution: A New Template For Self-Determination? (26 December 2023)။ December 26, 2023 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။
ရှားစောင်းလက်ပတ် (Aloe vera) သည် ရှားစောင်းလက်ပတ် မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မျိုးစိတ်ပေါင်း ၅၀၀ ခန့်ရှိပြီး နေရာဒေသကျယ်ပြန့်စွာ ပေါက်ရောက်သည်။

ရှားစောင်းလက်ပတ်၏ ကောင်းခြင်းများမှာ
------------------------------------

ရှားစောင်း လက်ပတ်ရည်သည် ဗီတာမင်များ၊ သတ္တုဓာတ်များ၊ အမိုင်နိုအက်ဆစ်များသာမက အဆိပ်အတောက်ဖြစ်မှုကို ဟန့်တားပေးသော အစွမ်းသတ္တိများ ကြွယ်စွာပါဝင်သည်။ အူမကြီးကို ရှင်းလင်းပေးသည့် ဝမ်းနုတ်ဆေးဟုပင် ဆိုနိုင်သည်။

လေ့လာချက်များအရ
---------------

● ဆီး ၊ ဝမ်း ချုပ်ခြင်းတို့ကို ကောင်းမွန်စေခြင်း၊
● အူသိမ် အူမလမ်းကြောင်းရှိ မှို၊ ဒုက္ခပေးသော ဘက်တီးရီးယားပိုးများ၊ ကပ်ပါးပိုးများကို ဖျက်ဆီးပေးခြင်း၊
● အစာခြေရာ တွင် ကူညီခြင်းတို့ကို တွေ့ရှိရသည်။

ခန္ဓာကိုယ်ရှိ ရောဂါပိုးများကို တိုက်ဖျက်သည့် T-cells များနှင့် antibodies များထုတ်လုပ်ခြင်းကို လှုံ့ဆော်ပေးခြင်း၊ ရောဂါမဝင်အောင် ဆောင်ရွက်ပေးရာတွင်များစွာ အကျိုးရှိသည်။ ရှားစောင်းလက်ပတ်သည် ဆဲလ်နံရံများထဲသို့ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်နိုင်သော ဓာတုပစ္စည်းများ ပါဝင်ပြီး အရည်အဖြစ် ဆဲလ်အတွင်း ထိုးဖောက် ဝင်ရောက်ကာ(toxins) များကို ဆဲလ်အပြင်သို့ ထုတ်ပေး၍ အာဟာရဓာတ်များ (nutrients) ကို ဆဲလ်အတွင်း ဝင်ရောက်သွားစေရန် ဆောင်ရွက်ပေးပါသည်။

ရှားစောင်းလက်ပပ်ရဲ့ ဂျဲလ်ပုံစံကြောင့် အေးမြစေတဲ့ ဂုဏ်သတ္တိရှိပြီး မျက်စိအောက်က အရေပြားပျော့ ဖောင်းနေတာကို သက်သာစေပါတယ်။ ဒါကြောင့် ရှားစောင်းလက်ပပ်ကို မျက်လုံးခရင်မ် (Eye Cream)တွေ၊ အစက်အပြောက်ဖုံးမိတ်ကပ် (Concealer)နဲ့ အိုင်းရှဲဒိုးမှာတောင် ပါဝင်ပစ္စည်းတစ်ခုအနေနဲ့ ထည့်သွင်းထုတ်လုပ်လာကြပါတယ်။ ရှားစောင်းလက်ပပ်ဟာ အန္တရာယ်ကင်းပြီး ဓာတ်မတည့်မှု မဖြစ်စေတဲ့အတွက် ဒီနေ့ခေတ် အမျိုးသမီးတွေဟာ ရှားစောင်းလက်ပပ် အခြေခံမိတ်ကပ်ပစ္စည်းတွေကို အားကိုးအားထားပြုလာ ကြပါတယ်။

နှုတ်ခမ်းအတွက်
--------------

ရှားစောင်းလက်ပပ်မှာ ဗီတာမင်အီး ကြွယ်ဝစွာပါဝင်ပြီး ရေဓာတ်လည်း ပြည့်ဝစွာပါဝင်တာကြောင့် ခြောက်သွေ့နေတဲ့ နှုတ်ခမ်းတွေကို အစိုဓာတ်ဖြည့်ပေးနိုင်ပါတယ်။

အသားအရေအတွက်
------------

ရှားစောင်းလက်ပပ်ဂျဲလ်ဟာ အသားအရေအတွက် အစိုဓာတ်ထိန်းဆေး (Moisturizer)ပါပဲ။ အရေပြားရဲ့ သဘာဝ pH ကိုလည်း ထိန်းသိမ်းပေးပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ရှားစောင်းလက်ပပ်မှာ အရောင်ကျစေတဲ့အာနိသင်ရှိတဲ့အတွက် ခြောက်သွေ့ယားယံတဲ့ အရေးပြာအတွက်လည်း အကျိုးပြုပါတယ်။ ဒါကြောင့် ရှားစောင်းလက်ပပ်ကို အသားအရေ အတွက်လိမ်းတဲ့အလှကုန် ပစ္စည်းတွေမှာ အဆီ ဒါမှမဟုတ် ပေါင်ဒါလိုမျိုး ပါဝင်ပစ္စည်းတွေနဲ့ ရောစပ်ထည့်သွင်း ကြပါတယ်။

မျက်နှာပေါ်မှအမဲစက်များအတွက်
----------------------------

ပျိုမေများရာသီမမှန်လို့ မျက်နှာမှာ အမဲစက်များ ဖြစ်ပေါ်လာလျှင် ရှားစောင်းလက်ပပ်၏ အတွင်းသားအနှစ်ကိုခြစ်ယူပြီး သကြား အနည်း ငယ်ရောပြီး စားသုံးနိုင်သည်။ ပုံမှန်စားသုံးပေးပါက အမဲစက်များ ပါးသွားမည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Aloe vera (L.) Burm. f. Tropicos.org
2. ↑  *Aloe vera* (L.)။ The Plant List (26 March 2012)။ 11 September 2017 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  1 July 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Aloe vera (true aloe) (13 February 2019)။  2019-10-15 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
|  |
| --- |
| မိုးစက်ဝိုင် |
| ဖိုင်:Moe Set Wine.png |
| **အမည်** | မိုးစက်ဝိုင် |
| **အမည်ရင်း** | မဝေဝေခင် |
| **မွေးသက္ကရာဇ်** |  (၁၉၈၈-0၅-၂၀) ၂၀ မေ၊ ၁၉၈၈ (အသက် ၃၄) |
| **မွေးဖွားရာ ဒေသ** | ရန်ကုန်မြို့၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊  မြန်မာနိုင်ငံ |
| **နိုင်ငံ** |   မြန်မာနိုင်ငံ |
| **ပညာအရည်အချင်း** | BA(စီးပွားစီမံ) |
| **အလုပ်အကိုင်** | မော်ဒယ်လ် |
| **လှုပ်ရှားမှု** | ၂၀၁၃ - |
| **မျက်လုံးအရောင်** | အနက်နု |
| **ဆံပင်အရောင်** | အညိုရောင် |
| **အရပ်** | ၁.၇၈ မီတာ( ၅ပေ၊ ၁၀ လက်မ) |
| **အလေးချိန်** | ပေါင် ၁၃၂ |
| **အချိုးအစား** | ၃၅-၂၅-၃၆ |
| **ထင်ရှားကျော်ကြားမှု** | မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြုမယ်(၂၀၁၃ မယ်စကြဝဠာ) |
| **ပြိုင်ပွဲများ** | မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၃(ဆုရှင်)၊မယ်စကြဝဠာ ၂၀၁၃(မော်စကိုမြို့၊ ရုရှားနိုင်ငံ) |

**မိုးစက်ဝိုင်** (၁၉၈၈-ခုနှစ်၊ မေလ (၂၀)ရက်၊ ရန်ကုန်မြို့ဖွား)သည် မြန်မာနိုင်ငံ အလှမယ်ကိုယ်စားပြု မယ်စကြဝဠာ မြန်မာဆုကို ၂၀၁၃ခုနှစ်တွင်ရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။ သူမသည် မော်စကိုမြို့၊ ရုရှားနိုင်ငံတွင်ကျင်းပမည့် မယ်စကြဝဠာ ၂၀၁၃ ပြိုင်ပွဲကို မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြု ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၁-ခုနှစ် မယ်စကြဝဠာ ပြိုင်ပွဲပြီးကတည်းက အခုအချိန်အထိ ယှဉ်ပြိုင်ခြင်းမရှိပဲ မိုးစက်ဝိုင်သည် ယခု ၂၀၁၃-ခုနှစ် မယ်စကြဝဠာ ပြိုင်ပွဲတွင်မြန်မာနိုင်ငံမှ ပထမဦးဆုံးသော ယှဉ်ပြိုင်မည့် အမျိုးသမီးဖြစ်သည်။ အရင် မယ်စကြဝဠာနောက်ဆုံးပြိုင်ပွဲတွင် ဗမာဟူသောအမည်ဖြင့် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာမှ သူမသည် ယခု မြန်မာဆိုသောနာမည်ဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရမည်ဖြစ်သည်။

ဘဝအစ
----

မိုးစက်ဝိုင်သည် ၁၉၈၈-ခုနှစ်၊ မေလ (၂၀)ရက်၊ ရန်ကုန်မြို့၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူမသည် ဒဂုံ တက္ကသိုလ်မှ အင်္ဂလိပ်စာမေဂျာဖြစ် ကျောင်းပြီးခဲ့သည်။ ထို့နောက် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ကာလီဖိုးနီးယား လူတရန် တက္ကသိုလ်မှ စီးပွားစီမံပညာဖြင့် ပညာရေးဆက်ခဲ့၍ စီးပွားစီမံဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။

ပြိုင်ပွဲများ
-------------

၂၀၀၉-ခုနှစ်တွင် မိုးစက်ဝိုင်သည် တရုတ်အမည်(ရန်ရှင်းရုန့် - 楊鑫榮)ဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံ ဒေသသတင်းစာဖြစ်သော ရွှေဇာမဏီမှ ဦးစီးကျင်းပသော တရုတ် - မြန်မာ အလှမယ်ပြိုင်ပွဲတွင် ဒုတိယဆုကို ရရှိခဲ့သည်။

### မယ်စကာဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၃

မိုးစက်ဝိုင်သည် ၂၀၁၃-ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၃)ရက်၊ အမျိုးသားကဇာတ်ရုံ၊ ရန်ကုန်မြို့၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျင်းပသော မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၃ ပြိုင်ပွဲကြီးကို ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ထိုပြိုင်ပွဲကို Hello Madam မီဒီယာအဖွဲ့မှ ဦးစီး၍ကျင်းပခဲ့သည်။ ထိုပြိုင်ပွဲသည် ၁၉၆၁-ခုနှစ် ကတည်းက ကျင်းပခြင်းမရှိ၍ ယခုအချိန်မှ ပြန်လည်ကျင်းပသော ပထမဦးဆုံးသော ပြိုင်ပွဲကြီး ဖြစ်သည်။ သူမသည် အသားရေအလှဆုံးဆုနှင့် အကျော်ကြားဆုံးဆုကို အင်တာနက်နှင့် SMS မတ်ဆေ့ဂျ်မှ မဲအများဆုံးရရှိခဲ့သည်။ သူမသည် မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၃ ပြိုင်ပွဲကြီး အပြီးတွင် မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၃ဆုကို ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။

အငြင်းပွားမှု
-------------

တရုတ်နိုင်ငံ သတင်းစာတွင် မိုးစက်ဝိုင်၏ တရုတ် - မြန်မာ အလှမယ်ပြိုင်ပွဲတွင် ပါဝင်မှုကို ကြေညာပြီးနောက် အချို့သော မြန်မာမီဒီယာများက သူမ၏ မျိုးရိုးနဲ့ ပတ်သတ်၍ မေးခွန်းထုတ်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံဖွား တရုတ်လူမျိုးတစ်ယောက်မှ မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြု အလှမယ်အနေဖြင့် ယှဉ်ပြိုင်သင့်မသင့်ကို မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၃ ပြိုင်ပွဲကြီးကို ဦးစီး၍ကျင်းပသော Hello Madam မီဒီယာအဖွဲ့မှ ပြောရေးဆိုခွင့်ရသူ တစ်ဦးမှ သူမသည် မြန်မာနိုင်ငံသား ဖြစ်ကြောင်းကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ ပြီးတော့ သူမ၏ မိဘများမှာ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း၊ နမ့်ခမ်းမြို့ ဇာတိဖြစ်၍ ရှမ်း - ဗမာ လူမျိုးများဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း ရှင်းလင်းခဲ့သည်။
မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲ၏ စီးပွားရေးနယ်နိမိတ်များ

GMS (Greater Mekong Subregion)
------------------------------

G M S ဆိုသည်မှာ The Greater Mekong Sub-region မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲ၏ အတိုကောက်စာလုံးဖြစ်သည်။ မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲဆိုသည်မှာ မဲခေါင်မြစ်ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ နိုင်ငံ(၆)နိုင်ငံကို စုစည်းတည်ထောင်ထားသော အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။

G M S အဖွဲ့တွင်ပါဝင်သောနိုင်ငံများမှာ -

1. တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ (ယူနန်ပြည်နယ်)
2. လာအိုနိုင်ငံ
3. မြန်မာနိုင်ငံ
4. ထိုင်းနိုင်ငံ
5. ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ
6. ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ တို့ ဖြစ်သည်။

G M S ဖွဲ့စည်းခြင်းနှင့် ရည်ရွယ်ချက်
------------------------------------

G M S အဖွဲ့ ကို ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၊ မနီလာမြို့အခြေစိုက် ADB (အာရှဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်) ၏အကူအညီဖြင့် ၁၉၉၂ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ G M S အဖွဲ့ အားအောက်ပါရည်ရွယ်ချက်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

1. G M S ဒေသခွဲနိုင်ငံများအတွင်း စီးပွားရေးဖွံ့ ဖြိုးတိုးတက်ရန်။
2. G M S ဒေသခွဲနိုင်ငံများအတွင်း လူနေမှုအဆင့်အတန်းမြင့်မားရန်။
3. G M S ဒေသခွဲအတွင်း ကုန်သွယ်ရေးနှင့်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအတွက် အခွင့်အလမ်းများရှာဖွေရန်။
4. အခြေခံစီးပွားရေး အဆောက်အဦး ဖွံ့ဖြိုးရေးစီမံကိန်းများ၊ ဒေသတွင်း စက်မှုနှင့်လယ်ယာကဏ္ဍများ တိုးချဲ့ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန်တို့ဖြစ်သည်။

ကုန်သွယ်မှုလျှင်မြန်ချောမွေ့စေရေး လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုအခြေအနေ
-------------------------------------------------------------

၁၉၉၄ခုနှစ်တွင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ ဟနွိုင်းမြို့၌ ကျင်းပသော တတိယအကြိမ် GMS ဝန်ကြီးအဆင့် ညီလာခံတွင် ကုန်သွယ်မှုလျင်မြန်ချောမွေ့ရေးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းအဖွဲ့
( Trade Facilitation Working Group) ဖွဲ့စည်းရန်စတင်ဆွေးနွေးခဲ့ပြီး TFWG ဖွဲ့စည်းရေး ကြိုတင်ပြင်ဆင်သည့် အလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲတစ်ရပ်ကို ၁၉၉၄ခုနှစ်တွင် ဖိလစ်ပိုင်
နိုင်ငံ မနီလာမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့ပါသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနမှ တက်ရောက်ခဲ့ပါသည်။

TFWG - မှဆောင်ရွက်ရမည့် လုပ်ငန်းအစီအစဉ်များ
-------------------------------------------

TFWG အနေဖြင့် ဆောင်ရွက်ရမည့် လုပ်ငန်းအစီအစဉ်များမှာ -

1. National Trade Facilitation committee တည်ထောင်ရန်။
2. ဒေသခွဲအတွင်း ကုန်သွယ်မှုဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းနှင့် ပုံစံများရှင်းလင်းလွယ်ကူမှုရှိစေရေး စံနှုန်းများသတ်မှတ်ရန်။
3. Data များတင်ပြရာတွင် Standard Codes များကို အသုံးပြုရန်။
4. ပညာရေးနှင့် လေ့ကျင့်ရေးသင်တန်းအစီအစဉ်များ ကျင်းပဆောင်ရွက်ရန် တို့ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  www.commerce.gov.mm/gms.html
၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၁၁ ခုနှစ် အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ အနက် ဆုံးရှုံးမှုအများဆုံးဖြစ်ပွားခဲ့သော သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ၁၀ ခုစာရင်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ သဘာဝ ဘေးအန္တရာယ် ၁၀ ခုတွင် မုန်တိုင်းက ဖြစ်စဉ် ရှစ်ခုဖြင့် အများဆုံးဖြစ်ပြီး ငလျင်တစ်ကြိမ်နှင့် ရေကြီးမှုတစ်ကြိမ်စီ ပါဝင်သည်။

ဆုံးရှုံးမှုအများဆုံး သဘာဝဘေးဖြစ်စဉ် ၁၀ ခု
------------------------------------------

| စဉ် | အမျိုးအစား | ဖြစ်ပွားသည့်ရက် | သေဆုံးသူဦးရေ |
| --- | --- | --- | --- |
| ၁ | မုန်တိုင်း | ၂၀၀၈ မေ | ၁၃၈၃၆၆ |
| ၂ | မုန်တိုင်း | ၁၉၂၆ မေ | ၂၇၀၀ |
| ၃ | မုန်တိုင်း | ၁၉၆၈ မေ | ၁၀၇၀ |
| ၄ | မုန်တိုင်း | ၁၉၃၆ ဧပြီ | ၁၀၀၀ |
| ၅ | မုန်တိုင်း | ၁၉၀၂ မေ | ၆၀၀ |
| ၆ | ငလျင် | ၁၉၃၀ မေ | ၅၀၀ |
| ၇ | မုန်တိုင်း | ၂၀၀၄ မေ | ၂၃၆ |
| ၈ | မုန်တိုင်း | ၁၉၇၅ မေ | ၂၀၀ |
| ၉ | မုန်တိုင်း | ၁၉၆၇ အောက်တိုဘာ | ၁၇၈ |
| ၁၀ | ရေကြီးမှု | ၂၀၁၁ အောက်တိုဘာ | ၁၀၆ |

စာရင်းထုတ်ပြန်သူ
----------------

အဆိုပါစာရင်းကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များနှင့် ပတ်သက်၍ နိုင်ငံတစ်ခုချင်းစီအလိုက် သတင်းအချက်အလက် များကို ထုတ်ပြန်ပေးနေသည့် International Disaster Database (emdat.be) တွင် ထုတ်ပြန်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

အခြေပြုအချက်အလက်များ
--------------------

ဖော်ပြထားသည့် အချက်အလက်များသည် သဘာဝဘေးကြောင့် လူ ၁၀ ဦးနှင့် အထက်သေဆုံးမှု၊ လူ ၁၀၀ နှင့်အထက် သက်ရောက်ခံစား ရမှု၊ နိုင်ငံတကာမှ အကူအညီများ လက်ခံရမှု၊ နိုင်ငံတွင်အရေးပေါ် အခြေအနေအဖြစ် ထုတ်ပြန်ရမှု စသည်တို့ အပေါ်တွင် အခြေခံထားခြင်းဖြစ် သည်ဟု သိရှိရသည်။

သဘာဝဘေးဖြစ်စဉ်များ၏အဓိကအကြောင်းရင်းများ
---------------------------------------

မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကြုံတွေ့လာရသော သဘာဝ ဘေးအန္တရာယ်များ၌ ရေကြီးမှုဖြစ်စဉ်မှာ အများဆုံးကြုံတွေ့လာရကြောင်း၊ သစ်ပင်သစ်တောများ ပြုန်းတီးလာမှု၊ မြေဆီလွှာပြုန်းတီး လာမှုတို့သည် မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းမှုဖြစ်ပေါ်ချိန်တိုင်း ရေကြီး ရေလျှံမှုများကို အလွယ်တကူဖြစ်ပေါ် စေလာကြောင်း သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ပညာရှင်များက သုံးသပ်ကြသည်။

မြန်မာနိုင်ငံသည် ယခုနှစ်များ အတွင်း ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုများ ကို ရင်ဆိုင်လာရကာ ၂၀၀၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်အတွင်း ခြောက်နှစ်ဆက်တိုက် မုန်တိုင်းဝင်ရောက်ခြင်း၊ လျှပ်တစ်ပြက်ရေကြီးမှုများ ကြုံတွေ့ လာရခြင်းတို့ ရှိလာခဲ့ကြောင်း Eleven Media Group မှ ဆိုထားသည်။

ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန်
-----------------

* ၂၀၁၁ ပခုက္ကူရေကြီးမှု
* ၂၀၁၁ ကျောက်ဆည်ရေကြီးမှု
* ၂၀၁၁ ပုဂံညောင်ဦးမိုးကြီးမှု
* ၂၀၁၁ မုံရွာရေကြီးမှု
* ၂၀၁၁ မြစ်သာမြစ်ရေကြီးမှု
* ၂၀၁၁ ဆင်ဖြူကျွန်းရေကြီးမှု
* ဆုံးရှုံးမှုအများဆုံးမြန်မာ့သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ
* ၂၀၁၁ မြန်မာ ငလျင်
* နာဂစ်မုန်တိုင်း

ကိုးကား
-------

1. ↑  Home - Eleven Media Group
**မစာဥကစားနည်း**သည် မြန်မာ့ ကျေးလက်ရိုးရာ ကစားနည်း ဖြစ်သည်။ ရှေးယခင် လသာသာ ညအခါဝယ် ဤကစားနည်းကို ကလေးများသည် ထုပ်ဆီးထိုးတမ်း၊ ကြက်ဖခွပ်တမ်းကစားနည်းများ နည်းတူ ပျော်ရွှင် သွက်လက်စွာ ကစားလေ့ ရှိပေသည်။ ယခုအခါ ကစားသူ သိပ်မရှိတော့ချေ။

ကစားပုံ
-------

ထိုကစားနည်းတွင် စည်းဝိုင်းတစ်ခုကို တုတ်တစ်ချောင်းဖြင့် 
ဆွဲလိုက်ကြသည်။ ထို့နောက် ထိုနောက် မျဉ်းကြောင်းလေးကြောင်း 
ကန့်လန့်ဖြတ်ထားသည့် လမ်းကြောင်းတစ်ခုကို စည်းဝိုင်းနှင့် 
ထိပ်တိုက်ဆွဲကြသည်။ ပြီးလျှင် တစ်ယောက်မှလွဲ၍ 
ကျန်ကစားသူများ အားလုံးသည် စည်းဝိုင်းကြီးအတွင်း၌
နေကြသည်။ ကျန်တစ်ယောက်က လမ်းကြောင်းအတိုင်း 
တစ်ကွက်စီနင်းယင်း ဒုံးဒုံးဟုဆိုကာ လျှောက်လာလေသည်။ 
ထိုအခါ ကစားသူများက ဘယ်သူလဲဟု မေးလိုက်ကြရာ 
ဒုံးဒုံးဟုဆိုကာ လျှောက်လာ လေသည်။ ထိုအခါ 
ကစားသူများက ဘယ်သူလဲဟု မေးလိုက်ကြရာ 
ဒုံးဒုံးဟုဆိုသူက မစာရုဟု ပြန်ဖြေလေသည်။ ထိုအခါ 
စည်းဝိုင်းအတွင်းနေ ကစားသူများက ဘယ်သွားမလို့လဲဟု 
မေးကြရာ မစာရုက ပွဲသွားမယ်လို့ဟု ဖြေလေသည်။ ထိုအခါ 
ကစားသူများက တို့လဲလိုက်မယ်ဟု ပြောကြသောအခါ မစာရု 
လုပ်သူက မလိုက်နဲ့ ကျားတွေဆင်တွေပေါတယ်ဟူ၍ ဖြေလေ 
သည်။ ထိုနောက် ကိုက်ကိုက်သေသေ လိုက်ခဲ့ဟု ဆိုပြီးမှ 
ဒုံးဒုံးဟုဆို၍ ကျန်နှစ်ကွက်ကို လှမ်းနင်းလိုက်ပြီးလျှင် စည်းဝိုင်း 
တစ်လျှောက်တွင်ပြေး၍ စည်းဝိုင်းတွင်းရှိ ကစားသူ 
တစ်ယောက်ယောက်ကို အပြင်သို့ မရောက်ရောက်အောင် 
ဆွဲထုတ်လေသည်။ စည်းဝိုင်းတွင်းရှိ ကစားသူများကလည်း 
သူတို့၏ လူစည်းဝိုင်းအပြင်သို့ ရောက်မသွားစေရန် ဝိုင်း၍ 
ကူဆွဲကြလေသည်။ ထိုသို့ ကူဆွဲနေကြ စဉ် မစာရု၊ မစာရုဟု 
မပြတ်အော်ဟစ်ကာ ကစားကြလေသည်။ စည်းဝိုင်းအပြင်သို့ 
ရောက်သွား သူသည် နောက်တစ်လှည့်တွင် မစာရုအဖြစ် 
ကစားရလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀)
**ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူး** (အင်္ဂလိပ်: Managing Director) ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ ကော်ပိုရေးရှင်း၊ လုပ်ငန်း၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအဖွဲ့၊ ဘဏ် အစရှိသော ဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်းများ၏ အကြီးအမှူးရာထူးဖြစ်သည်။ "ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူး" ဆိုသော အခေါ်အဝေါ်ကို အစိုးရဌာနဆိုင်ရာများတွင် သုံးလေ့ရှိပြီး အစိုးရပိုင်မဟုတ်သည့် အများနှင့်သက်ဆိုင်သော (သို့မဟုတ်) အများနှင့်မသက်ဆိုင်သော ကုမ္ပဏီများတွင်မူ "မန်နေဂျင်းဒါရိုက်တာ" ဟုလည်းကောင်း၊ "အုပ်ချုပ်မှုဒါရိုက်တာ" ဟုလည်းကောင်း သုံးလေ့ရှိသည်။

ဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်း
-----------------

ဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်းများတွင် ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူးသည် ယင်းအဖွဲ့အစည်းများ၏ အမြင့်ဆုံးရာထူးဖြစ်ပြီး ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်/ပါမောက္ခချုပ်/လေကြောင်းပျံသန်းရေးဌာနမှူးချုပ် အစရှိသော ရာထူးများနှင့် ညီမျှသည်။ အစိုးရစီမံခန့်ခွဲမှုအင်္ဂါစဉ်အရ ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူးသည် အထွေထွေမန်နေဂျာ (အင်္ဂလိပ်: General Manager) ၏ အထက်တွင်ရှိပြီး အချို့အဖွဲ့အစည်း၌မူ ဒုတိယဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူး (အင်္ဂလိပ်: Deputy Managing Director) ၏ အထက်တွင်ရှိသည်။

ကုမ္ပဏီ
-------

အများနှင့်သက်ဆိုင်သော (သို့မဟုတ်) အများနှင့်မသက်ဆိုင်သော ကုမ္ပဏီများတွင် ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူးထက် မန်နေဂျင်းဒါရိုက်တာဖြစ်စေ၊ အုပ်ချုပ်မှုဒါရိုက်တာဖြစ်စေ သုံးနှုန်းလေ့ရှိသည်။ ယျေဘုယျအားဖြင့် ယင်းရာထူးသည် ဒါရိုက်တာများဘုတ်အဖွဲ့၏ အကြီးအကဲဖြစ်ပြီး ကုမ္ပဏီ၏ အစုရှယ်ယာရှင်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဥက္ကဋ္ဌ၊ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် အစရှိသော ရာထူးများ၏ အောက်တွင်ရှိပြီး ဒါရိုက်တာများ၏ အထက်တွင်ရှိသည်။ ဥက္ကဋ္ဌ၊ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် မရှိသည့် ကုမ္ပဏီများတွင် မန်နေဂျင်းဒါရိုက်တာ (သို့မဟုတ်) အုပ်ချုပ်မှုဒါရိုက်တာသည် ယင်းကုမ္ပဏီ၏ စီမံခန့်ခွဲမှုတွင် အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည်။
ဆရာကြီး အဏ္ဏဝါစိုးမိုးသည် ရခိုင်ပြည်နယ် ၊ဂွ မြို့နယ်၊ကျိန္တလီရွာ ဇာတိဖြစ်ပြီး ကိုယ်တိုင်လည်း သင်္ဘောသားတစ်ဦးဖြစ်ကာ နိုင်ငံတကာတွင် သင်္ဘောတို့၏ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည့် အဖြစ်အပျက်များကို ဝတ္ထုတိုများ၊ သရော်စာများ၊ ဘာသာပြန်စာအုပ်များ များစွာ ရေးသားခဲ့သည်။

ဆရာကြီး၏ လက်ရာများတွင် '' သတင်းစာအဟောင်းနှင့်မီးချောင်းအကျွမ်း (၁၉၈၀) သည် ပထမဆုံးလက်ရာဖြစ်ပြီး "အဏ္ဏဝါခရီးသည်၊ ပင်လယ်ပျော်ကြီး၊ သင်္ဘောသား၏ ဂန္ထဝင်ကလဲ့စား၊ သင်္ဘောသားလောက၏ မှုခင်းများ၊ အိုပယ်ကြီး၏ နောက်ဆုံးနေ့များ'' စသည့် စာအုပ်များအပြင် သရော်စာများသည်လည်း ထင်ရှားခဲ့သည်။

ဆရာကြီးအဏ္ဏဝါစိုးမိုးသည် ကွယ်လွန် ချိန်တွင် အသက် ၈၁နှစ်ရှိပြီ ဖြစ်သည်။

|  |
| --- |
| ထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များ |
|  | **ပေါ်ပြူလာဟာသစာစုများ**by အဏ္ဏဝါစိုးမိုး |
  |
|  | **ဒုက္ခရသဝတ္ထုတိုများ**by အဏ္ဏဝါစိုးမိုး |
  |
|  | **ဆုတောင်းမဆုံးစေနဲ့စောကလျာ**by အဏ္ဏဝါစိုးမိုး |
  |
|  | **ဟီးဟီးဟားဟားမော်တော်ကား**by အဏ္ဏဝါစိုးမိုး |
  |
|  | **မဖြူတုတ်တို-့အကြောင်းနှင့်**by အဏ္ဏဝါစိုးမိုး |
  |
|  | **ပျားတစ်စက်**by အဏ္ဏဝါစိုးမိုး |
  |
|  | **ပန်းပန်မှနန်းဆန်တော့သည်**by အဏ္ဏဝါစိုးမိုး |
  |
|  | **ပင်လယ်ပျော်ကြီး**by အဏ္ဏဝါစိုးမိုး |
  |

ကိုးကား
-------

1. ↑
**ဒေါ်စုစုလွင်** သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ နဝမမြောက် သမ္မတဖြစ်သူ ဦးထင်ကျော်၏ ဇနီး ဖြစ်သည်။ သူမသည် သုံးခွမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်မှ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ၂၀၁၂ ခုနှစ် မေလ ၂ ရက်နေ့မှ စတင်ကာ ဆောင်ခဲ့သည်။ ပြည်သူ့လွှတ်တော်၏ နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေးကော်မတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကိုလည်း ၂၀၁၆ မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့အထိ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

ငယ်ဘဝ
-----

ဒေါ်စုစုလွင်ကို လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင် အငြိမ်းစား ဗိုလ်မှူးကြီး နှင့် အငြိမ်းစား နိုင်ငံတော် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် သီရိပျံချီ ဦးလွင် နှင့် ဒေါ်တင်မမလေးတို့က ၁၉၅၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သမီးနှစ်ဦးအနက် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က အထက ၃၊ မော်လမြိုင်၊ အထက ၂ ကမာရွတ်၊ အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ ဝါရှင်တန်မြို့၊ Radnor Elementary School မက်သဒစ် အင်္ဂလိပ်အထက်တန်းကျောင်း တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။

နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းဘဝ
-----------------

ပညာရေးတက္ကသိုလ်မှ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို အင်္ဂလိပ်စာ အဓိကဖြင့်ရရှိခဲ့ကာ မြန်မာနိုင်ငံ ပညာရေး သုတေသီအဖွဲ့တွင် ၁၃ နှစ် ကျော်ကြာ တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် ဦးထင်ကျော်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။

ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၊ ဆစ်ဒနီတက္ကသိုလ်တွင် သင်ခန်းစာ ရေးသားခြင်းဆိုင်ရာ ဘွဲ့လွန်သင်တန်း တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကထိကရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။

နိုင်ငံရေးသမားဘဝ
----------------

၁၉၈၉ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ဖွဲ့စည်းပြီးနောက်ပိုင်း ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ ခြံဝင်းအတွင်း၌ အင်္ဂလိပ်စာသင်တန်းများ ပို့ချပေးခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ခုနှစ်မှစ၍ UNICEF တွင် ပညာရေး စီမံကိန်းအရာရှိအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့ခြင်း၊ လူအခွင့်အရေး အခြေပြု စီမံကိန်းရေးဆွဲခြင်း တာဝန်များ ထမ်းဆောင်ကာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲများ၊ သင်တန်းများကို ဖိလစ်ပိုင်၊ ထိုင်း၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ ဗီယက်နမ်၊ မော်ရိုကို တို့တွင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။

​လွှတ်​တော်ကိုယ်စားလှယ် ဒေါ်စုစုလွင်
၁၉၉၉-၂၀၀၀ မှစ၍ သုံးခွမြို့နယ်တွင် ကျောင်းနေအရွယ် အားလုံး ကျောင်းနေရေး စီမံကိန်းနှင့် စဉ်ဆက်မပြတ် အကဲဖြတ် အတန်းတင် စီမံရေးအရာရှိအဖြစ် UNICEF ဘက်မှ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကာ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ဘုန်းတော်ကြီးသင် ပညာရေးကျောင်း လုပ်ငန်းများတွင် စေတနာ့ဝန်ထမ်းအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အမေ့အိမ်အခမဲ့ ပညာဒါနကျောင်းများဖွင့်ကာ စေတနာ့ဝန်ထမ်း ဆရာ၊ ဆရာများအား ကလေးဗဟိုပြု ချဉ်းကပ်သင်ကြားနည်းများ ပို့ချဆွေးနွေးပေးခဲ့သည်။

ခင်ပွန်းဖြစ်သူ သမ္မတဦးထင်​ကျော်နှင့်အတူ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးသွား​ရောက်စဉ်
၂၀၁၅ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် NLD ပါတီ၏ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး သုံးခွမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံခဲ့ရသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  လွှတ်တော်အမတ်များ - ဒေါ်စုစုလွင်။ Open Myanmar Initiative။  ၁၅ မတ် ၂၀၁၆ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. 1 2  Aung Hla Tun။ "Presidency beckons for Suu Kyi confidant after two months in party"၊ *Reuters News*၊ 10 March 2016။ 10 March 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  ဒေါ်စုစုလွင် ပြည်သူ့ လွှတ်တော်။ 14 November 2017 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  24 January 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  "မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ First Lady ဖြစ်လာမယ့် ဒေါ်စုစုလွင်"။

ပြင်ပလင့်
---------

*
**အကြောက်တရား** (အင်္ဂလိပ်: Fear) ဆိုသည်မှာ သတ္တဝါတို့၏ အာရုံကြောစနစ်က ဖြစ်ရပ်တစ်ခုခုအပေါ် တုံ့ပြန်ရာတွင် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာမနှစ်မြို့ဖွယ်လှုံ့ဆော်မှု (သို့မဟုတ်) ကြောက်ရွံ့မှုကိုဖြစ်စေသော အရာဖြစ်သည်။ အကြောက်တရားသည် သတ္တဝါတို့၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာလှုံ့ဆော်မှုများကိုဖြစ်စေသကဲ့သို့ ခန္ဓာကိုယ်စနစ်များအပေါ်လည်း သက်ရောက်မှုများဖြစ်စေတတ်သည်။ သတ္တဝါတို့တွင် အကြောက်တရားအမျိုးမျိုးရှိကြပြီး ၎င်းတို့မှာ ယျေဘုယျအားဖြင့် ပကတိအကြောက်တရား၊ လက်တွေ့ဆန်သောအကြောက်တရားနှင့် လက်တွေ့မဆန်သောအကြောက်တရား ဟူ၍ သတ်မှတ်နိုင်သည်။

ပကတိအကြောက်တရား
---------------

သတ္တဝါတို့၏ ပကတိအကြောက်တရား (အင်္ဂလိပ်: Primal Fear) သည် မွေးရာပါ ယင်းတို့၏အသိစိတ်ထဲတွင် အာရုံကြောစနစ်က ကြောက်ရွံ့ခြင်းဟူသော လှုံ့ဆော်မှုကိုဖြစ်စေနိုင်သည့် အရာများဖြစ်သည်။ ထိုသို့ပကတိအကြောက်တရားများသည် များသောအားဖြင့် သတ္တဝါတို့ထိန်းချုပ်ရန်ခက်ခဲသော အကြောက်တရားများဖြစ်ပြီး အတိတ်၌ မကြုံတွေ့ဖူးသည့်တိုင် ကြောက်ရွံ့စေတတ်သည်။ အကြောက်လွန်ရောဂါ (အင်္ဂလိပ်: Phobia) တို့မှာ များသောအားဖြင့် ပကတိအကြောက်တရားများဖြစ်သည်။ ပကတိအကြောက်တရားများမှာ ယျေဘုယျအားဖြင့် သေခြင်းကိုကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ အမှောင်ကိုကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ သွေးကိုကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ အနန္ဒလောကကိုကြောက်ရွံ့ခြင်း အစရှိသည်တို့ဖြစ်ကြသည်။

လက်တွေ့ဆန်သောအကြောက်တရား
------------------------

လက်တွေ့ဆန်သောအကြောက်တရား (အင်္ဂလိပ်: Rational Fear) သည် အတိတ်၌ ဖြစ်ရပ်တစ်ခုခုဖြစ်စေ၊ ပစ္စုပ္ပန်၌ဖြစ်စေ မိမိကိုယ်တိုင် (သို့မဟုတ်) အခြားသူထံမှသွယ်ဝိုက်၍ တွေ့ကြုံဖူးသည့် အကြောက်တရားမျိုးဖြစ်သည်။ လက်တွေ့ဆန်သောအကြောက်တရားသည် အမှန်တကယ် ကြားဖူး၊ မြင်ဖူး၊ ကြုံဖူးမှသာ ဖြစ်ပေါ်တတ်လေ့ရှိသော အကြောက်တရားဖြစ်ပြီး ၎င်းအကြောက်တရားမျိုးကို စိတ်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ အမှန်တကယ်ရင်ဆိုင်ခြင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း ထိန်းချုပ်ရန်ဖြစ်နိုင်သည်။ လက်တွေ့ဆန်သောအကြောက်တရားမျိုးမှာ ကြောက်မက်ဖွယ်သားရဲများနှင့်တွေ့ဆုံရာ၌ကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ ရုပ်ရှင် (သို့မဟုတ်) ရုပ်သံများတွင် မြင်တွေ့သည့်အရာများကိုကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ အန္တရာယ်တစ်ခုကိုရင်ဆိုင်နေရစဉ်ကြောက်ရွံ့ခြင်း အစရှိသည့်အကြောက်တရားမျိုးပင်ဖြစ်သည်။ အကြောက်လွန်ရောဂါ (အင်္ဂလိပ်: Phobia) အချို့သည်လည်း လက်တွေ့ဆန်သောအကြောက်တရားများကို အလွန်အမင်းကြောက်ရွံ့ရာမှ ဖြစ်စေတတ်သည်။

လက်တွေ့မဆန်သောအကြောက်တရား
-------------------------

လက်တွေ့မဆန်သောအကြောက်တရား (အင်္ဂလိပ်: Irrational Fear) သည် ပစ္စုပ္ပန်၌အမှန်တကယ်မတွေ့ကြုံဖူးသော်လည်း အနာဂတ်တွင်ကြုံတွေ့လာမည်ကို စိုးရိမ်သည့်စိတ်ကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာသည့် အကြောက်တရားဖြစ်သည်။ ယင်းအကြောက်တရားမျိုးသည် စိတ်ကူးကဖန်တီးလိုက်သော အကြောက်တရားမျိုးလည်းဖြစ်သည်။ လက်တွေ့မဆန်သောအကြောက်တရားများမှာ အမှန်တကယ်တွင် ကြုံတွေ့နိုင်ခြေအလွန်နည်းပါးသော်လည်း စိတ်ကူးထဲ၌ အတွေးလွန်ရာမှ ပိုမိုဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည်။ လက်တွေ့မဆန်သောအကြောက်တရားကို စိုးရိမ်လွန်ရောဂါ (အင်္ဂလိပ်: Anxiety) ခံစားနေရသူများ၊ စိတ်ကစဥ့်ကလျားရောဂါ (အင်္ဂလိပ်: Schizophrenia) ခံစားနေရသူများ၊ စိတ်အတက်အကျမြန်ရောဂါ (အင်္ဂလိပ်: Bipolar disorder) ခံစားနေရသူများ၊ အဆိုးမြင်သမား (အင်္ဂလိပ်: Pessimist) များမှာ အများဆုံးကြောက်ရွံ့တတ်ကြသည်။ လက်တွေ့မဆန်သောကြောက်တရားများတွင် မဖြစ်နိုင်သောအရာများကိုကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ စွဲလမ်းသောအယူအဆတစ်ခုခုအပေါ်ကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ မကြုံတွေ့ဖူးသည့်အရာကိုစိုးရိမ်ကြောက်ရွံ့ခြင်း အစရှိသည်တို့ပါဝင်သည်။
**သာကျော်** (ဘုံပေါက်သာကျော်) နိုင်ငံတော်ကောင်စီဝင် နှင့် တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ ကို ၁၉၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ရခိုင်ပြည်နယ် စစ်တွေမြို့ ၌ အဖ ဦးကျော်ဇံဦး၊ အမိ ဒေါ်လှမိုးသူ တို့မှ မွေးဖွားသည်။ မွေးချင်း ၇ ယောက်အနက် အကြီးဆုံးသား ဖြစ်သည်။ 

ငယ်စဉ်က စစ်တွေမြို့ စိန်ကော်ဘင့်အထက်တန်းကျောင်းနှင့် အမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်းများတွင် မူလတန်းမှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ဦးသာကျော်သည် အသက် ၁၉ နှစ်အရွယ်မှာပင် ၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံကြီးတွင် ရခိုင်ပြည်နယ် ကျောင်းသားသပိတ်ခေါင်းဆောင်ဥက္ကဋ္ဌနှင့် ရခိုင်ပြည်လုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများသမဂ္ဂဥက္ကဋ္ဌ (၁၉၃၉–၄၀)အဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ပြီး နိုင်ငံရေးလောကသို့ စတင်ခြေချလာခဲ့သည်။ 

ဂျပန်ခေတ် စစ်တွေခရိုင် ဘီအိုင်အေအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွင် ကာကွယ်ရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ဖြစ်ပြီး နိဒါန်းကာလမှာပင် နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်တော်လှန်ရေးအတွက် ရခိုင်ပြည် မြေအောက်တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ စတင်ဖွဲ့စည်းရာတွင်လည်းကောင်း၊ ၁၉၄၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ဖက်ဆစ်ဂျပန်တော်လှန်ရေးအတွက် အိန္ဒိယပြည် မိုင်ဆိုမြို့တွင် စစ်သင်တန်း သွားရောက်တက်ခဲ့သော လေထီးတပ်သားများနှင့်အတူ ရခိုင်ပြည်နယ် ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးကို ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ပါဝင်ဆင်နွှဲရာတွင်လည်းကောင်း၊ ၁၉၄၇ ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲကာလတွင် ကက်စဘီ(CAS.B) အစိုးရမှ ဆန္ဒပြသူများအား ပစ်ခတ်ဖြိုခွဲမှုများကြောင့် လက်နက်စွဲကိုင်တော်လှန်ရာတွင်လည်းကောင်း ခေါင်းဆောင်ခဲ့သူ ရခိုင်မျိုးချစ်တော်လှန်ရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။

ရခိုင်ပြည်နယ် နိုင်ငံရေးလောကတွင် နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်တော်လှန်ရေး၊ ဖက်ဆစ်ဂျပန်တော်လှန်ရေးနှင့် လွတ်လပ်ရေးအကြိုတိုက်ပွဲများ၌ မျိုးချစ်ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ရာ ရခိုင်မျိုးချစ် ရဟန်းတော် ဦးစိန္ဒာ၊ ဦးပညာသီဟ၊ ရခိုင်မျိုးချစ်ခေါင်းဆောင် ဦးကြာလှအောင်၊ ဦးညိုထွန်း၊ ဝန်ကြီး ဦးဘစော၊ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတို့နှင့်အတူ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဦးစိန္ဒာ၏ ရခိုင်လွတ်မြောက်ရေးပါတီ(ALP)နှင့် ရခိုင်လူငယ်များအဖွဲ့မှ ကျော်ဇံရွှီးက ပထမ ခွဲထွက်ပြီး ဒုတိယ ဘုံပေါက်သာကျော် ခွဲထွက်၍ ပါတီထောင်ကာ တောခိုခဲ့သည်။

၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် စစ်တွေသူ ဒေါ်စောမေနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးလမ်းစဉ်နှင့်အတူ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ပြီး ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးကို စွန့်လွှတ်ပြီး ဥပဒေဘောင်အတွင်း ပြန်လည်ရောက်ရှိလာ၍ ပါတီနိုင်ငံရေးကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

၁၉၆၃ ခုနှစ် ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲအပြီး ငြိမ်းချမ်းရေးဆန္ဒပြပွဲများကြောင့် နိုင်ငံရေးသမားများ၊ ခေါင်းဆောင်များအား ထိန်းသိမ်းရာတွင် အင်းစိန်ထောင်နှင့် ကိုကိုးကျွန်းတို့၌ အထိန်းသိမ်းခံ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာသည်။ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည် (ဒုတိယအဆင့်) ချီးမြှင့်ခံရသည်။

၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် မိမိ၏ နိုင်ငံရေးဘဝခရီးနှင့် တော်လှန်ရေးခရီးများကို *တော်လှန်ရေးခရီးဝယ်* အတွဲ(၁)နှင့် ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် အတွဲ(၂) တို့ကို နှစ်တွဲခွဲ၍ ပြုစုရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၂၀၀၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၄ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ရွှေပြည်သာမြို့နယ်၌ မိသားစုနှင့်အတူ နေထိုင်ရင်း အသက်(၈၃)နှစ်အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ရာ ဇနီးဒေါ်စောမေနှင့် သားသမီးများဖြစ်ကြသော ဒေါ်စိန်စိန်မေ၊ ဦးအောင်ထွန်းကျော် (ရှေ့နေ၊ ကွယ်လွန်)၊ ဒေါ်စိန်ဝင်း၊ ဦးထွန်းသိန်းကျော်တို့ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------
**ဘုရားကြီးမြို့ဟောင်း**ကို ဟံသာဝတီ (၃၂)မြို့စာရင်း အပါအဝင်အဖြစ် ဖော်ပြထားသည့် မြို့ဟောင်း အမည်တစ်ခုခုဖြင့် ကင်းပွန်းတပ်ရန် ညှိနှိုင်းအဖြေရှာကြည့်သည်။ (၃၂)မြို့အနက် (၂၅)မြို့တည် နေရာကိုဖော်ပြသည့် မြေပုံအဟောင်းသည်လည်း အထောက်အကူမပြုနိုင်လှပေ။

ဘုရားကြီးအနီး ပေ(၁၂၀)နက်သည့်နေရာမှ ရှေးသင်္ဘောများ၏ အစိတ်အပိုင်းများ၊ ဝက်အူ၊ မူလီစသည့် သံထည်ပစ္စည်းများ တူးဖော်တွေ့ရှိဖူးသည်ဟူသော မှတ်တမ်းကိုလည်း ဖတ်ရှုရသည်။

(ပဲခူးဒိစတြိတ်ဂေဇက်တီးယား)။ သို့ရာတွင် ဘုရားကြီးကို တခြားတစ်ပါးသော မြို့ဟောင်း အမည်တစ်ခုခုဖြင့် ဖော်ညွှန်းသည်ကိုမတွေ့ရ။ ဘုရားကြီးအမည်ဖြင့်လည်း မြို့ဟောင်းတစ်ခုအဖြစ် ဖော်ညွှန်းထားသည်ကို မတွေ့ခဲ့ရပေ။

တည်နေရာ
-------

ဘုရားကြီးမြို့ဟောင်းသည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၇ဒဂရီ ၂၉မိနစ်နှင့် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ဒီဂရီ ၁၀မိနစ်တွင် တည်ရှိသည်။ ယခုလက်ရှိ ရန်ကုန်မန္တလေးကားလမ်းနှင့် ရထားလမ်းပေါ်ရှိ ပဲခူးမြို့၏မြောက်(၁၀)မိုင်ကွာရှိ ဘုရားကြီးမြို့အနီး၌ တည်ရှိသည့် မြို့ဟောင်းတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ဘုရားကြီးမြို့၏အနောက်ဘက်၊ ဘုရားကြီးမှ ဘောနတ်ကြီးနှင့် စစ်ပင်ဆိပ်ရွာများသို့ သွားသော လမ်းပေါ်တွင် ဘုရားကြီးနှင့် တစ်စမိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ရှာဖွေတွေ့ရှိရန် လွယ်ကူပြီး လေ့လာမှုပြုရန် သွားရေး၊ လာရေးမခက်သည့် နေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။

ပုံသဏ္ဌာန်
----------

ဘုရားကြီးမြို့ဟောင်းသည် ထောင့်မှန်စတုဂံပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်။ မြို့ရိုးမြို့တာ၊ ကျုံး၊ မြို့ရိုးများ ပီပီပြင်ပြင်ဖွဲ့စည်းတည်ထားသော မြို့ဟောင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ မြို့ရိုးများသည် တောင်နှင့်မြောက် ရှေ့နှင့်နောက်တည့်တည့် သို့မဟုတ်ဘဲ ၂၁ဒီဂရီ စောင်း၍တည်ရှိသည်။

ပွန်းတီးမှု
-----------

မြို့ရိုးများ၏ ပွန်းတီးမှုကို လေ့လာဖတ်ရှုရာတွင် ဘုရားကြီးစစ်ပင်ဆိပ်လမ်းသည် မြို့ဟောင်း ၏ အနောက်တောင်ထောင့်ကိုဖြတ်၍ သွားသည်။ ဤနေရာများမှ လွဲလျှင် ကျန်မြို့ရိုးနေရာများမှာ ဖြိုဖျက်ခံရခြင်း၊ ဖျက်ဆီးခံရခြင်းမရှိလှသေး။ သာမန်ပွန်းတီးယိုယွင်းမှုမျှသာ ခံရာသည့်လက္ခဏာ ရှိသည်။ အနောက်ဘက်မြို့ရိုးတွင် တောင်ပိုင်းတစ်ခုလုံးမှ လယ်ယာမြေ ထွန်ယက်လုပ်ကိုင်မှုကြောင့် များစွာ နိမ့်ဆင်းပြန့်ပြူးခဲ့လေပြီ။

မြို့ရိုးများမှာ မျဉ်းဖြောင့်များပင်ဖြစ်သည်။ ကျုံးများလည်း ပတ်ပတ်လည်ရှိသည်။ သို့ရာတွင် လယ်ယာများရှိနေလေပြီ။ မြောက်ဘက်နှင့်အရှေ့ဘက်တွင်မူ ကလိချောင်းနှင့် လက်တက်တစ်ခုဖြင့် ရေသွင်းအသုံးပြုဟန်ရှိပြီး၊ မြောက်ဘက်ကျုံးများ ပွန်းတီးပျက်စီးခဲ့ပြီ။ မြောက်ဘက်မြို့ရိုးအလယ်ပိုင်း လောက်တွင် မြို့ပြင်၌ရေကန်၊ အင်းတိမ်တစ်ခုရှိသည်ကို တွေ့ရ၏။ မြို့ရိုးများကို ထင်ရှားပီပြင်စွာ တွေ့ရသေးသည်။ မြို့ရိုး၏အရှေ့တောင်ထောင့်တွင် မြို့ထောင့်ချွန်းနေရာ၌ တြိဂံသဖွယ် မြို့ရိုးကုန်း တစ်ခုရှိပြီး ယခင်ကမြို့ထောင့်စေတီရှိခဲ့ဟန်တူ၏။ မြို့ရိုးအတွင်း၌ ရေကန်တစ်ခုရှိခဲ့ဟန် လက္ခဏာ ရှိသော်လည်း ယခုအခါ ခမ်းခြောက်တိမ်ကောခဲ့ပြီ။

ဤမျှပီပီပြင်ပြင် ထင်ထင်ရှားရှားတည်ရှိနေခဲ့သည့် မြို့ဟောင်းတစ်မြို့သည် သမိုင်းဝင် မြို့ဟောင်းအမည်တစ်ခုခုဖြင့် သော်လည်းကောင်း၊ ဘုရားကြီးမြို့ဟောင်းဟူသည့် အမည်နာမနှင့် သော်လည်းကောင်း၊ ထင်ရှားစွာမတည်ရှိခဲ့သည်ကို အံ့ဩရသည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေ၊ ဘုရားကြီး မြို့ဟောင်း၏တည်ဆောက်မှုသည် လကွန်းဗျည်းတည်ဆောက်မှုလောက် မစောနိုင်။ ပုံသဏ္ဌာန် အနေအထားအရလည်းကောင်း၊ ပွန်းတီးမှုအနေအထားရလည်းကောင်း၊ မစောနိုင်ဟုပင် ကောက်ချက်ချမိပါသည်။

ဘုရားကြီးမြို့ဟောင်းသည် အလျား ၇၅၀မီတာခန့်နှင့် အနံမီတာ ၅၀ဝခန့်ရှိသည်။ မြို့ဟောင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။

ကျုံးနယ်များကိုပါ ထည့်သွင်းတိုင်းတာကြည့်လျှင် ၈၀ဝနှင့် ၆၅၀မီတာခန့်ရှိပေလိမ့်မည်။ ဘုရားကြီး၏မြို့ဟောင်းဧရိယာမှာ ၆၄.၇(၆၅)ဧကခန့်ရှိပေသည်။ (၂၆ဟက်တာ)။ သွားရောက် လေ့လာကြည့်ရှုလိုသူများအတွက် ဘုရားကြီးသည် သွားရေးလွယ်ကူသည့်နေရာ ပဲခူးခရိုင်တွင် တည်ရှိလေသည်။ ယခုလက်ရှိ ဘုရားကြီးမြို့နှင့် သိပ်မဝေးကွာလှချေ။

ကိုးကား
-------
**၁၉၈၈ လန်ကန့် - ဂန့်မ ငလျင်များ** (simplified Chinese: 澜沧江－耿马地震; traditional Chinese: 瀾滄江－耿馬地震; pinyin: *Láncāngjiāng-gěng mǎ dìzhèn*) ("၁၁.၆ ငလျင်" ဟုလည်း သိကြ) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ ရှမ်းရိုးမရှိ နယ်စပ်အနီး ယူနန်ပြည်နယ်၊ လန့်ကန့် နှင့် ဂန့်မ မြို့များတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်ဖြစ်သည်။ ငလျင်တစ်စုံသည် ၁၃ မိနစ်ခြားကာ လှုပ်ခတ်ခဲ့ပြီး ပထမတစ်ခုသည် ပမာဏ ၇.၇ ရှိကာ ဒုတိယတစ်ခုသည် ၇.၂ ရှိခဲ့သည်။ ငလျင်နှစ်ခုသည် Mercalli ပြင်းအား X (အလွန်ပြင်းထန်) နှင့် IX (ပြင်းထန်) အသီးသီး ရှိခဲ့ကြသည်။ အနည်းဆုံး လူ ၉၃၉ ဦး သေဆုံးခဲ့ကာ ယူနန်ပြည်နယ်တစ်လျှောက်ရှိ မြို့ပေါင်း ၂၀ တွင် လူပေါင်း ၇၇၀၀ ကျော်သည် ထိခိုက်မှုများ ရှိခဲ့သည်။ ဤငလျင်သည် ၁၉၇၆ ခုနှစ် တန့်ရှန်းငလျင်ဖြစ်ပြီးကတည်းက ဆိုပါက နိုင်ငံတွင် အပြင်းဆုံး ငလျင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ငလျင်နှစ်ခုစလုံးကြောင့် ထိခိုက်မှုနှင့် စီးပွားရေးအရ ဆုံးရှုံးမှုတန်ဖိုးသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၇၀ မီလီယံ (၁၉၈၈ ခုနှစ် ဒေါ်လာဈေးဖြင့်) ရှိခဲ့သည်။ အတော်အတန်ပြင်းထန်၍ ကြီးမားသည့် နောက်ပိုင်းငလျင်များသည် ထိုဒေသတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့ကာ နောက်ထပ် ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများ ရှိခဲ့သည်။ ငလျင်ကြောင့် ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများနှင့် ပတ်သက်သည့် အချက်အလက်အများစုကို တရုတ်အစိုးရသည် နိုင်ငံအတွင်းတွင် ထိုအချိန်က ဖြစ်ပွားနေသည့် နိုင်ငံရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာတော်လှန်ရေးများကြောင့် ထိမ်ချန်ထားခဲ့သည်။

သက်ရောက်မှုများ
---------------

ငလျင်ကြောင့် စာသင်ကျောင်း ၄၀၀၀ ကျော်နှင့် ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ ဆေးဝါးကူညီရေးဌာနမျာား ပျက်စီးခဲ့သည်။ အခြား အိမ်များ ၁.၃၀၈သန်းသည်လည်း ပျက်စီးခဲ့သည်။ ထုထည် ၁,၀၀၀,၀၀၀ ကုဗမီတာရှိသည့် ကျောက်ထုရွေ့လျားမှုကြောင့် ကားလမ်းမများနှင့် မြစ်များကို ပိတ်ဆို့မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ကာ ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးများ ရပ်တန့်ခဲ့သည်။ များသောအားဖြင့် အဆောက်အဦများစွာတို့သည် ပိုမိုကောင်းမွန်သည့်ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းနည်းပညာများနှင့် ငလျင်မတိုင်မီ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရေး လုပ်ငန်းများကြောင့် ငလျင်အတွင်း ကောင်းမွန်စွာရှိခဲ့သည်။ ငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့်ဒေသတွင် တည်ရှိသည့် အဆောက်အဦများစွာတို့သည် ပြိုကျပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ရုပ်ရှင်ရုံတစ်ခုအပါအဝင် အဆောက်အဦအချို့ သည် ငလျင်ဒဏ် ပြင်းအား VIII ကို ခံနိုင်ရန်၊ အဆောက်အဦတစ်ခုသည် ပြင်းအား Ixကို ခံနိုင်ရည်ရှိရန် တည်ဆောက်ထားသည့်အတွက် ငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့်အခါ ပျက်စီးမှု မရှိခဲ့ပေ။ ဤအဆောက်အဦများသည် ငလျင်မလှုပ်ခတ်မီကပင် တောင့်တင်းခိုင်မာစွာ ရှိခဲ့ကြသည်။

### ပျက်စီးမှုများ

### ကယ်ဆယ်ရေး

ကိုးကား
-------

1. 1 2   "Lancang—Gengma Earthquake: A Preliminary Report on the November 6, 1988, Event and its Aftershocks"  (1989). *Eos, Transactions American Geophysical Union* **70** (49). doi:10.1029/89EO00376. Bibcode: 1989EOSTr..70.1527C.
2. ↑  M 6.1 - Myanmar-China border region။  22 February 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  1988年11月6日云南省澜沧-耿马7.6、7.2级地震။ Yunnan Seismological Bureau။ 11 July 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  11 July 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  "谨以此片 纪念澜沧11.6大地震三十周年（一）"၊ Sohu၊ 2018-11-07။
5. ↑  Ramirez, Marizen (2005). "Epidemiology of Traumatic Injuries from Earthquakes". *Epidemiologic Reviews* **21** (1): 47–55. doi:10.1093/epirev/mxi005.
6. ↑  Associated Press။ "Hundreds injured in China earthquake"၊ *The Guardian*၊ 10 July 2010။
7. ↑  "Yunnan November 6, 1988; M7.6, 7.2 Earthquakes"၊ Earthquake Engineering Research Institute၊ 1989။
ဦးဖာ သည် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်ကြီးများဖြစ်ကြသည် ဦးဘဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတို့၏ ဖခင်ဖြစ်ပြီး အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ အဘိုးတစ်ဦးဖြစ်သည်။ အိမ်ထောင်ဖက်မှာ ဒေါ်စုဖြစ်သည်။ သားသမီးပေါင်း ကိုးဦး တိတိ ထွန်းကားခဲ့သည်။ မိဘများမှာ ဦးဒေကိုးနှင့် ဒေါ်ဆွဲလေးတို့ဖြစ်ကြပြီး မြေယာပိုင်ရှင်များဖြစ်သည်။ ဦးဖာသည် လယ် သမားမျိုးရိုးမှဖြစ်ပြီး လောကီရေးရာတွင် လိမ္မာရေးခြားမရှိ၊ စကားမပြော တုံဏှိဘာဝေ နေတတ်သူတဦး ဖြစ်သည်။
ပျော်ဘွယ်မြို့တွင် ဥပဒေသင်တန်း သွားရောက် သင်ကြားခဲ့ပြီး တတိယတန်း အမိန့်တော်ရ စာမေးပွဲကို ဝင်ရောက်ဖြေဆိုရာ နှစ်ချင်းပေါက်အောင်မြင်သည်။ ဉာဏ်ရည်ကောင်း၍ စာပေဖက်တွင် ထူးချွန်သော်လည်း စကားနည်းလွန်းသဖြင့် ဦးဖာသည် မိမိ၏ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းအလုပ်ဖြစ်သော ရှေ့နေအလုပ်၌ အောင်မြင်ခြင်းမရှိခဲ့ပါ။ ထို့ကြောင့် ထက်မြက်သွက် လက်လှသော ဇနီးသည် ဒေါ်စုသာလျှင် မိသားစုစားဝတ်နေရေးကို အဓိကတာဝန်ယူရသည်။
ဦးဖာမှာ ငယ်စဉ်က မြင်းစီး အလွန် ဝါသနာပါခဲ့၍ ထိုစဉ်က နတ်မောက်၌ အလွန်ခေတ်စားခဲ့သော မြင်းပြိုင်ပွဲများတွင် ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင် လေ့ရှိသည်။

ဦးဖာ သည် အသက် ၆၇ နှစ်မှာ လူကြီးရောဂါဖြင့် ၁၉၃၁ ခု၊ မေ ၁၈ ရက်တွင် ကွယ်လွန် အနိစ္စရောက်သွားပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑
မြန်မာဘာသာဖြင့် သင့်လျော်သော အမည်မရှိသေးသောကြောင့် ဤဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်ကို အခြားဘာသာစကား / စာဖြင့် ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်သည်။

***Congo Tales*** သည် အမ်ဘိုမာခရိုင်(Mbomo District)မှ ကွန်ဂိုလူမျိုးတို့၏ အော့ဇာလာ-ကိုကုအာ အမျိုးသားဥယျာဉ်(Odzala Kokoua National Park)အတွင်း ၎င်းတို့ဒဏ္ဍာရီကို သရုပ်ဖော်ထားသည့် ဓာတ်ပုံစာအုပ်စီးရီးတစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုစာအုပ်ကို Random House ၏ လုပ်ငန်းခွဲတစ်ခုဖြစ်သော ပရက်စတယ်ထုတ်ဝေရေး(Prestel Publishing) မှ ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ၂၀၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ဖြန်ချီခဲ့ပြီး ယူကေတွင် ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဂျူလိုင် ၉ ရက်နေ့တွင် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။(ISBN 978-3-7913-5789-8)

Congo Tales. Told by the People of Mbomo. Racontés par les gens de Mbomo
ထိုစာအုပ်အတွင်းရှိ ဓာတ်ပုံများကို Pieter Henket မှ ရိုက်ကူးထားခြင်းဖြစ်ပြီး Storming Donkey Productions မှ Eva Vonk နှင့် Stefanie Plattner တို့မှ တည်းဖြတ်မှု ပြုလုပ်ထားသည်။ ဤစာအုပ်အတွင်းရှိ ကွန်ဂိုဒဏ္ဍရီများသည် ကွန်ဂိုဒဿနိကပညာရှင် S.R. Kovo N’Sondé နှင့် စာရေးဆရာ Wilfried N'Sondé တို့မှ ပြင်ဆင်ပေးထားခြင်းဖြစ်သည်။ Congo Tales သည် Tales of Us စာအုပ်စီးရီးမှ ပထမဆုံးစာအုပ်ဖြစ်သည်။ စီမံချက်ထဲတွင် ဤစာအုပ်အတွင်းရှိ ကွန်ဂိုဒဏ္ဍာရီများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် The Little Fish and the Crocodile အား အခြေတည်၍ Stefanie Plattner မှ ရိုက်ကူးထားသော ဇာတ်လမ်းတိုတစ်ခုလည်း ပါဝင်သည်။

  

* Photograph taken in the Odzala Kokoua National Park by Pieter Henket, and published in the book Congo Tales.Photograph taken in the Odzala Kokoua National Park by Pieter Henket, and published in the book Congo Tales.
* Photograph taken in the Odzala Kokoua National Park by Pieter Henket, and published in the book Congo Tales.Photograph taken in the Odzala Kokoua National Park by Pieter Henket, and published in the book Congo Tales.

ကိုးကား
-------

1. ↑  The People of Mbomo Tell Their Stories (၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၁၉)။
2. ↑  Congo Tales။
3. ↑  Magical Photos Bring Fables From Mbomo To Life။
4. ↑  Excerpt: 'The Mole and the Sun' from 'Congo Tales'။  ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၁၉ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
5. ↑  Congo Tales offers an alternative to fear-based environmental messaging (၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၁၉)။
6. ↑  The People Of Mbomo Tell Their Stories In Congo Tales (၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၁၉)။
7. ↑  PBS News Hour segment on Congo Tales။</

ဆက်လက်ဖက်ရှုရန်
---------------

* Interview with Eva Vonk, Pieter Henket and S.R. Kovo N'Sondé on PBS News Hour
* Interview with Eva Vonk, Pieter Henket and S.R. Kovo N'Sondé on National Public Radio
* Interview with Eva Vonk and S.R. Kovo N'Sondé on Public Radio International, The World
* Review of Congo Tales on My Modern Met

ပြပွဲများ
---------

* 2018, exhibition, Congo Tales, Museum Barberini Archived 9 August 2019 at the Wayback Machine.

ပြင်ပလင့်များ
-------------

* Author’s website Archived 9 August 2019 at the Wayback Machine.
* Storming Donkey Productions Archived 9 August 2019 at the Wayback Machine.
* Tales of Us website Archived 26 November 2018 at the Wayback Machine.
**ဒေါက်တာတင်ဝင်း (၁၉၆၁-၂၀၂၃)** သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အစောဆုံးတည်ထောင်ခဲ့သော ပုဂ္ဂလိကဘဏ်များထဲတစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည့် ပထမပုဂ္ဂလိကဘဏ်လီမိတက် ၏ ဥက္ကဋ္ဌ ( ဖေဖော်ဝါရီ၂၀၂၂-ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၂) အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ရန်ကုန်စီးပွားရေးတက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူပြီး  ပုဂ္ဂလိကဘဏ်တစ်ခု၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာသူလည်းဖြစ်သည်။

ငယ်ဘဝ
-----

ဒေါက်တာတင်ဝင်းကို ဖခင် ဦးမောင်သီ၊မိခင် ဒေါ်တင်ရွှေတို့က ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁၆ရက်တွင် ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနားမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ဗမာ-ကချင်-ရှမ်း ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်ဖြစ်သည်။ မွေးချင်း ၅ယောက်တွင် စတုတ္ထမြောက်သားဖြစ်သည်။၁၉၈၀ခုနှစ်တွင် ဟိုပင်(အ-ထ-က)မှ ဆယ်တန်းအောင်မြင်ခဲ့ပြီး မြစ်ကြီးနားဒေသကောလိပ်သို့တက်ရောက်ခဲ့သည်။ရန်ကုန်စီးပွားရေးတက္ကသိုလ် မှ ၁၉၈၄ခုနှစ်တွင် ဝါဏိဇ္ဇဗေဒဘွဲ့ B.Com ကိုလည်းကောင်း၊၁၉၈၅ခုနှစ်တွင် ဝါဏိဇ္ဇဗေဒ(ဂုဏ်ထူးဘွဲ့) B.Com (Hons)ကိုလည်းကောင်း၊၁၉၉၂ခုနှစ်တွင် မဟာဝါဏိဇ္ဇဗေဒဘွဲ့ M.Com ကိုလည်းကောင်း ရရှိခဲ့သည်။ယင်းနောက် Keio University Japan မှနေ၍ စီမံခန့်ခွဲမှုပညာပါရဂူဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။

တာဝန်ထမ်းဆောင်မှုများ
---------------------

ရန်ကုန်စီးပွားရေးတက္ကသိုလ်၊မိထ္ထီလာစီးပွားရေးတက္ကသိုလ်၊မုံရွာစီးပွားရေးတက္ကသိုလ်တို့တွင် တာဝန်အဆင့်ဆင့်ထမ်းဆောင်ပြီးနောက် ဒေါက်တာတင်ဝင်းသည် ၂၀၁၄ မှ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အထိ မိတ္ထီလာစီးပွားရေးတက္ကသိုလ်တွင် ပါမောက္ခချုပ် ၊ ၂၀၁၈ မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်စီးပွားရေးတက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

ပထမပုဂ္ဂလိကဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာခြင်း
--------------------------------

၎င်းသည် ရန်ကုန်စီးပွားရေးတက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် ၂၀၂၂ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလထဲ ကျင်းပသည့် ပထမပုဂ္ဂလိကဘဏ်လီမိတက်၏ (၁၀) ကြိမ်မြောက် အထူးအစည်းအဝေးနှင့် အကြိမ် (၃၀) မြောက် နှစ်ပတ်လည်အထွေထွေအစည်းအဝေးတဆင့်ယင်းဘဏ်၏ ဒုတိယမြောက် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။၂၀၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၈ရက် တွင် ပြုလုပ်သည့် (၁၁)ကြိမ်မြောက် အထူးအစည်းအဝေးနှင့်(၃၁)ကြိမ်မြောက် နှစ်ပါတ်လည် အထွေထွေအစည်းအဝေး တွင် ဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်မှ နှုတ်ထွက်ခဲ့သည်။

ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ
--------------

၎င်းသည် အိမ်ထောင်သည်တစ်ဦးဖြစ်ကာ သားတစ်ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

ဒေါက်တာတင်ဝင်း သည် ၂၀၂၃ မေလ၃၁ရက် မနက် ၄နာရီ ၁၉မိနစ်တွင် ၉၆ပါး ဝေဒနာဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------


1. ↑   ပုဂ္ဂလိကဘဏ်
2. ↑  YANGON UNIVERSITY OF ECONOMICS IN BRIEF။
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑  စီးပွားရေးပညာရှင်ဒေါက်တာတင်ဝင်း ကွယ်လွန်။ *New Day Myanmar* (၃၁ မေ ၂၀၂၃)။ 31 May 2023 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  ၃၁ မေ ၂၀၂၃ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
"လိုက်ချင်းတေ"ကို ဤနေရာသို့ ညွှန်းသည်။ အခြား အဓိပ္ပာယ်များအတွက် လိုက်ချင်းတေ (သံတူကြောင်းကွဲ)ကို ကြည့်ပါ။
ထိုင်ဝမ် နိုင်ငံရေးသမားတမ်းပလိတ်:SHORTDESC:ထိုင်ဝမ် နိုင်ငံရေးသမား

**ဝီလီယမ် လိုင့်ချင်းဒေ** (၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၆ ရက်ဖွား) သည် ထိုင်ဝမ် နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၂၀၂၀ ခုနှစ်မှစတင်၍ တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ (ထိုင်ဝမ်)၏ ဒုတိယသမ္မတ ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ၁၉၉၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၀ ခုနှစ်အထိ ဥပဒေပြုလွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ထိုင်နန်မြို့၏ မြို့တော်ဝန်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၁၇ ခုနှစ်အထိ တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲသည်။

၂၀၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ဒီမိုကရက်တစ်တိုးတက်ရေးပါတီသည် ဒေသန္တရရွေးကောက်ပွဲများတွင် ကြီးကြီးမားမားရှုံးနိမ့်ပြီးနောက် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ကို ကြေညာခဲ့ပြီး ၎င်း၏ဆက်ခံသူ ဆူဆန်ချန်းသည် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုပြီးနောက် ဇန်နဝါရီလ (၁၄) ရက်နေ့တွင် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ လိုင့်သည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီမိုကရက်တစ်တိုးတက်ရေးပါတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌရွေးကောက်ပွဲတွင် အဓိကယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ရှုံးနိမ့်ပြီးနောက် ၂၀၂၀ ထိုင်ဝမ်သမ္မတ ချိုင်အင်းဝမ်၏ အရွေးခံအဖော်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Vice President Lai။  1 January 2022 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**ချည်ခင်စွတ်ငှက်** (*Ciconia episcopus*) သည် ကြီးမားသောရေငှက်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ငှက်ကျားမျိုးရင်း တွင် ပါဝင်သည်။ သိပ္ပံအမည်မှာ စီကိုးနီးယား အက်ပီစကိုးပတ် ဖြစ်သည်။ သားပေါက်ရာတွင် တစ်ကောင်ချင်း (သို့မဟုတ်) အုပ်စုကလေးများဖြင့် ကျက်စားတတ်သည်။ သစ်တောများအတွင်းရှိ နွံတောများ၊ စိုက်ပျိုးမြေများနှင့် စိမ့်တောများအပါအဝင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်မျိုးစုံတွင် ကျက်စားသည်။ ချည်ခင်စွတ်ငှက်သည် အာဖရိကတိုက်နှင့် အာရှတိုက်အရှေ့ပိုင်းနိုင်ငံများ အနှံ့အပြားတွင်တွေ့ရှိရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းတွင်လည်း ချည်ခင်စွတ်ငှက်သည် တစ်နှစ်ပတ်လုံး ရှိတတ်သည်။

သွင်ပြင်လက္ခဏာ
--------------

ချည်ခင်စွတ်ငှက်သည် အလျား ၃၆ လက်မခန့် ရှိသည်။ ခြေတံအလွန်ရှည်သည်။ နှုတ်သီးရှည်၍ သန်မာသည်။ အတောင် ကျယ်ပြန့်သည်။ ပျံသန်းရာတွင် အလွန်မြန်၍ လင်းတများကဲ့သို့ အလွန်မြင့်မားစွာလည်း ပျံနိုင်သည်။ ချည်ခင်စွတ်ငှက်၏ အသံသည် အောသည်။ အာခေါင်သံနှင့် ဝက်ကဲ့သို့ မြည်သည်။ သို့သော် ဆောင်းရာသီ၌ အသံမပေးဘဲ နေတတ်သည်။

ရေကောင်းစွာရသော ဒေသများတွင် တစ်ကောင်ချင်းသော်လည်းကောင်း၊ စုံတွဲသော်လည်းကောင်း၊ အုပ်ဖွဲ့၍သော်လည်းကောင်း တွေ့ရတတ်သည်။ ရေလွှမ်းမိုးသောနေရာနှင့် လယ်ကွင်းများတွင်လည်း အစာရှာဖွေ၍၊ ဖား၊ ငါး၊ တီကောင်နှင့် ပိုးမွှားများကို စားသည်။ စရိုက်အားဖြင့် ငြိမ်သက်စွာ နေတတ်သည်။

ချည်ခင်စွတ်ငှက်သည် မိုးဦးကျတွင် သားပေါက်သည်။ အသိုက်ကို သစ်ကိုင်းပေါ်တွင် တုတ်ချောင်း၊ သစ်ကိုင်းများဖြင့် 
လုပ်၍ ကောက်ရိုး၊ မြက်၊ ငှက်မွှေး၊ ငှက်တောင်တို့ဖြင့် ကာရံထားသည်။ တစ်မြုံလျှင် ဥ ၃၊ ၄ လုံး ရှိတတ်၍ ဥများမှာ လက်ဦးတွင် အဖြူရောင်ဖြစ်သော်လည်း နောင်အခါ ညိုမည်းသွားသည်။ ဥအရွယ်မှာ ပျမ်းမျှအလျား ၂.၅ဝ လက်မနှင့် ပြက် ၁.၈၃ လက်မခန့်ရှိသည်။ အသိုက်ကို လက်ပံပင်ထက်၌ ဖွဲ့တတ်သည်။ ချည်ခင်စွတ်ငှက်သည် သစ်ပင်တစ်ပင်တည်းကို သာစွဲ၍ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း အသိုက်ဖွဲ့တတ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  BirdLife International (2020). "*Ciconia episcopus*". *IUCN Red List of Threatened Species* **2020**. IUCN.
2. ↑  Sundar, K.S. Gopi (2020). "Woolly-necked Stork - a species ignored". *SIS Conservation* **2**: 33–41.  Archived 12 April 2021 at the Wayback Machine. မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ။ 12 April 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  20 October 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑   "Known and potential distributions of the African Ciconia microscelis and Asian C. episcopus Woollyneck Storks"  (2020). *SIS Conservation* **2**.
4. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)