recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
မြားဆိပ်ပင်၏ ပင်စည်နှင့်အခက်များကို ရှုမြင်ရသည်
**မြားဆိပ်ပင်**များသည် အမြင်၏ပေ ၆ဝ မှ ၈ဝ ခန်၏အထိရှိသော အပင်ကြီးမျိုးဖြစ်၍ ပေ ၆ဝ ခန့်အတွင်း အကိုင်းအခက်အရွက်များမထွက်ဘဲ ဖြောင့်ဖြောင့် မတ်မတ် တက်သွားသော ပင်စည်ကြီးများရှိကြသည်၊ မြားဆိပ်ပင်သည် မိုရေးစီအီး မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍
ယင်း၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ အန်တီအေးရစ် တော့ဆီကေးရီးယား ဖြစ်သည်။ မြားဆိပ်ပင်၏ မူလပေါက်ရာဒေသည် အရှေ့အိန္ဒိယ
ကျွန်းစုများတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သော ဂျားဗားကျွန်းဖြစ်သည်။ 
နောင်အခါမှ အထက်အောက် မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ကုန်းသစ်တောများ၌ အနည်းအကျဉ်းပေါက်ရောက်ကြသည်။ မြားဆိပ်ပင်သည် ယင်း၏ အခေါက်မှ ထွက်သော အဆိပ်စေးများကြောင့် လူသိများ၍ ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။ အခေါက်သည် ဖြူတူတူ အရောင်ရှိ၍ တစ်လက်မခန့် ထူသည်။ အခေါက်ကို အနည်းငယ် ထွင်းဖောက်လိုက်သည့်အခါ ဝါတာတာ နို့ရည်ကဲ့သို့ အစေးများ ယိုစီးထွက်လာ၍ လေသလပ်ခံလိုက်ရာတွင် အညိုရောင်ဖြစ်လာပြီးလျင် မာသွားလေသည်။ ဤအစေးကို ငရုတ်
စေ့နှင့် အခြားပစ္စည်းများဖြင့် ရောစပ်လိုက်သည့်အခါ သေလောက်သော အဆိပ်ဖြစ်လာတော့၏။ ထိုအဆိပ်သင့်သော သူသည် 
ပထမတွင် ဝမ်းဆင်း၍ အော့အန်ပြီးလျင် ထိုင်းမှိုင်းသွားကာ နောက်
ဆုံး အကြောများဆွဲ သေဆုံးသွားလေသည်။ မြားဆိပ်ပင်ကို ခုတ်လှဲလိုက်သောအခါ၌ ဖြစ်စေ၊ အခေါက်များကို ခွာလိုက်သည့်အခါ၌ ဖြစ်စေ ယင်းမှ အန္တရာယ် ဖြစ်စေသော အခိုးအငွေ့များ ထွက်လာသည်။ ထိုအခိုးအငွေ့များကို ရှုမိပါက အရေပြားတွင် အဖုအပိန့်များ ထွက်တတ်သည်။ အပင်ကို မီးရှို့လျင် ထွက်လာသော မီးခိုးသည်လည်း ထိုနည်းတူ အန္တရာယ် ဖြစ်စေနိုင်သည်။
မြားဆိပ်ပင် တစ်မျိုးမှ ဂုံနီအိတ်ကဲ့သို့သော အိတ်မျိုးကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ထိုအပင်မှ အခေါက်ကို ရေဆွတ်၍ ထုရိုက်လိုက်
သောအခါ အတွင်းသားကို မဆုတ်ဘဲနှင့် ခွာထုတ်နိုင်၍ ယင်းကို ဂုံနီအိတ်ကဲ့သို့ ပြုလုပ်အသုံးချနိုင်သည်။

မြားဆိပ်ပင်၏ အတွင်းခေါက်မှ လျှော်မျှင်များကို အထည်ကြမ်း ပြုလုပ်နိုင်၍ ထိုအထည်ကြမ်းကို ဆင်းရဲသား လူတန်းစားတို့ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ သို့သော် ထိုအထည်ကြမ်း ရေစိုသွားပါက ဝတ်ဆင်သူ၏ အရေပြားပေါ်တွင် မခံမရပ်နိုင်သည့် ယားနာများဖြစ်
ပေါ်လာတတ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ဂျားဗားကျွန်းမှ တိုင်းရင်းသားများသည် မြားဆိပ်ပင်မှ ထွက်သော အဆိပ်စေးကို မြားများတွင်လူး၍ ပစ်ရာတွင် အလွန်ထက်မြက်သောကြောင့် ရှေးက နိုင်ငံခြားခရီးသည်များနှင့် နယ်သစ်ရှာဖွေ
သူများပင် ကြောက်ရွံ့၍ အံ့ဩကြရသည်။ ဤမျှ သတ္တိ ထက်မြက်သောကြောင့် အချို့က မြားဆိပ်ပင်အကြောင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အမျိုး
မျိုး ချဲ့ထွင် ပြောကြသေးသည်။ ဤသစ်ပင်၏ (၁၅)မိုင် ပတ်လည်အတွင်းသို့ ရောက်ရှိလာသော တိရစ္ဆာန်ဟူသမျှ သေကြရ၍ မည်သည့် အပင်မျှလည်း ထိုနေရာအတွင်း မပေါက်နိုင်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မြားဆိပ်ပင်ရှိရာသို့ ရာဇဝတ်ဘေး သင့်သူများကိုသာ အဆိပ်စေးထုတ်ရန် စေလွှတ်ရာ အနည်းငယ်သာ အသက်မသေဘဲ ပြန်လာကြသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ယုတ္တိမတန် ဒဏ္ဍာရီတမျှ ပြောဆိုကြ၏။ စင်စစ်ကား မြားဆိပ်ပင်သည် ထိုမျှ မဆိုးရွားလှချေ။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)
**အော်ရိုပရီတိုမြို့** သည် ဘရာဇီးနိုင်ငံ မီနပ် ဂျရိုက်စ်ပြည်နယ်ရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ပြီး ဆီရာဒို အက်စပီညာဆိုတောင်တန်းဒေသတွင် တည်ရှိသော ယခင်ကိုလိုနီခေတ် သတ္တုတွင်းမြို့ တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ အလွန်လက်ရာမြောက်သော ဘာရော့ခ် ဗိသုကာလက်ရာများကြောင့် ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

အော်ရိုပရီတိုသည် ဘရာဇီးနိုင်ငံ ရွှေရှာဖွေတွေ့ရှိချိန်က ရွှေထွက်ရာသို့ အလုအယက်သွားရောက်ကြရာတွင် အဓိကနေရာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ တရားဝင်အားဖြင့် ၁၈ ရာစုအတွင်း ပေါ်တူဂီနိုင်ငံသို့ ရွှေတန်ချိန် ၈၀၀ ကျော် တင်ပို့ခဲ့သည်။ အခြား ရွှေများမှာ တရားမဝင် လှည့်ပတ်ခဲ့ပြီး အချို့မှာမူ ကိုလိုနီနယ်မြေ အတွင်း ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများကို တန်ဆာဆင်ရန် နှင့် အခြားနေရာများတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။

၁၈ ရာစုအတွင်း အော်ရိုပရီတိုသည် ကမ္ဘာသစ် အတွင်း လူဦးရေ အများဆုံးမြို့ အဖြစ် တစ်ကြိမ်တစ်ခါက ရှိခဲ့ပြီး ၁၇၅၀ တွင် ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ ၈၀,၀၀၀ မျှ ရှိခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က နယူးယောက်မြို့ ၏ လူဦးရေမှာ ထိုဂဏန်း၏ တစ်ဝက်မျှသာ ရှိပြီး ဆောပိုလိုမြို့၏ လူဦးရေမှာ ၈,၀၀၀ မျှသာ ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Ouro Preto Ouro Preto။ 10 March 2016 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  2 November 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Ouro Preto Ouro Preto။ 10 March 2016 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  2 November 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
စိန်ပန်းပင်။
ရုက္ခဗေဒ အလိုအားဖြင့် **စိန်ပန်းပင်**ကို 'ပွိုင်စီအားနား ရီဂျီယား'ဟု ခေါ်၏။ ထိုအပင်သည် 'လီဂူမီနိုစီး' မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ သဘာဝအလျောက် ပေါက်သော 
အပင်မျိုး မဟုတ်ပေ။ မူလပေါက်ရောက်ရာအရပ်မှာ အာဖရိကတိုက်အနီးရှိ မက်ဒါဂက်စကာကျွန်းဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ 
ရှေးအခါမှစ၍ စိန်ပန်းပင်ကို စိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်။

စိန်ပန်းပင်သည် အမြင့်ပေ ၃ဝ မကရှိသည်။ အရွက်များမှာ မန်ကျည်းရွက်နှင့် ဆင်တူသည်။ အခေါက်မှာညို၍ အနည်းငယ်ကြမ်းသည်။ မိုးဦးကျတွင် လှပသောပန်းပွင့်များပွင့်သည်။ 
ပန်းပွင့်များမှာ ကြီး၍ အနီရောင်အမျိုးမျိုးရှိကြသည်။ အပေါ်ပွင့်ချပ်၌ အနီနှင့် အဝါစင်းများများ ပါရှိကြသည်။ အသီးမှာ 
အသီးတောင့်များဖြစ်သည်။ ထိုအသီးတောင့်များသည် အပြားကြီး၍၊ အလျား ၁ ပေမှ ၂ ပေအထိ ရှိသည်။ စိန်ပန်းပင်သည်
တစ်နှစ်ပတ်လုံး အမြဲတမ်းလိုပင် စိမ်းလန်းနေတတ်သော်လည်း၊ အရိပ်ကောင်းသော အပင်မျိုးကား မဟုတ်ပေ။ နွေရာသီ၌
ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်ကြာခန့်သာ အရွက်များကင်းလျက်ရှိသည်။ လှပသော ပန်းပွင့်များ ပွင့်သော ပန်းပင်တစ်မျိုးအဖြစ်ဖြင့် စိန်ပန်းပင်ကို စိုက်ကြသည်။ စိန်ပန်းပင်သည် သန်မာ၍ အကြီးမြန်သော အပင်မျိုးဖြစ်သည်။
စိန်ပန်းပင်ကိုအစေ့မှ စိုက်ပျိုးလေ့ရှိသည်။ သို့သော်အကိုင်းများကို ဖြတ်၍လည်း စိုက်ယူနိုင်သည်။ မိုးတွင်းအခါ၌
သီးတောင့်များမှည့်သည်။ သီးတောင့်များမှ မျိုးစေ့ထုတ်ယူ၍ ကောင်းစွာသိမ်းထားရသည်။ မျိုးစေ့များမှ အညှောက်များ
ပေါက်လာစေရန် မြေအိုးတွင် ဦးစွာ စိုစွတ်နေအောင် ပြုလုပ်ထားသော မြေဩဇာထဲတွင် ၂ လခန့် မြှုပ်ထားရသည်။
ထို့နောက် မိုးဦးကျတွင် အညှောက်ပေါက်လာသော အစေ့များကို ပျိုးခင်းတွင်တစ်ဖန် စိုက်ပျိုးရသည်။ ပျိုးခင်းတွင် ၂ နှစ်
ခန့်စိုက်ပျိုးပြီးနောက် အပင်ငယ်ကလေးများကို အလိုရှိသည့် နေရာများသို့ ပြောင်းရွှေ့၍ စိုက်ပျိုးကြသည်။ ပူသောရာသီဥတု
ရှိသည့်နေရာများ၌ စိုက်ခါစ အပင်ကလေးများကို ရေလောင်းပေးရန်လိုသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)
**ဆန်းဒိုင်းဗောဓိသတ္တရုပ်ပွားတော်ကြီး** သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဆန်းဒိုင်းမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဗောဓိသတ္တရုပ်ပွားတော်ကြီးတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ သူမ၏ လက်တွင် စိန်တစ်ခုကို ဆုပ်ကိုင်ထားသည်။ ဤရုပ်တုသည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အရှည်ဆုံးရုပ်တုများထဲတွင် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အရှည်ဆုံးနတ်ဘုရားမရုပ်တု ဖြစ်သည်။ 

၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ဤရုပ်တုသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပဉ္စမြောက်အမြင့်ဆုံးရုပ်တုဖြစ်ကာ ၁၀၀ မီတာ (၃၃၀ ပေ) အမြင့်ရှိသည်။ တည်ဆောက်ပြီးစီးသည့်အချိန် ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ဤရုပ်တုသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမြင့်ဆုံးရုပ်တု ဖြစ်ခဲ့သည်။

ဤရုပ်တုသည် ဗောဓိသတ္တဘုရားလောင်းအဖြစ် သိကြသည့် Byakue ဗောဓိသတ္တကို ထုလုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ Byakue ဗောဓိသတ္တဘုရားလောင်း၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ "အဖြူရောင်သင်္ကန်းဆင်မြန်းထားသည့် ဗောဓိသတ္တဘုရားလောင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ သူမ၏ လက်တွင်လည်း cintamani စိန်ကိုလည်း ကိုင်ဆုပ်ထားသည်။

ပြင်ပလင့်များ
-------------

* Daikannon.com

ကိုးကား
-------

1. ↑  まるでリオ、丘の上の大観音…建立当時は全国からバスツアー : 社会 : ニュース (in ja) (2021-04-27)။  2021-06-20 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  身の丈100m「吸引力」抜群 仙台大観音（仙台市） (in ja) (2018-06-19)။  2021-06-20 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**စွယ်တော်** (Bauhinia acuminata) ပန်းပွင့်သော ချုံနွယ်များ၏ မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး မုတ်သုံရာသီဥတု ရှိသော အရှေ့တောင်အာရှတွင်တွေ့ရသည်။ အခြားခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲသော အမည်များမှာ Dwarf White Bauhinia၊ White Orchid-tree နှင့် Snowy Orchid-tree စသည်တို့ဖြစ်သည်။ နေရာအနှံ့အပြားတွင် ပေါက်ရောက်သဖြင့် စတင်ပေါက်ဖွားရာဒေသ အတိအကျမှာသိရန်ခက်ခဲသော်လည်း မလေးရှား၊ အင်ဒိုနီးရှား (ဂျာဗား၊ ဘော်နီယို၊ ကာလီမန်တန် နှင့် လက်ဆားဆူဒန်ကျွန်းများ) နှင့် ဖိလစ်ပိုင် တို့ဖြစ်နိုင်သည်။

စွယ်တော်သည် ၂မီတာ မှ ၃မီတာ (၆ ပေမှ ၁၀ပေ) အထိအောင် ရှင်သန်ကြီးထွားနိုင်သည်။ အခြား Bauhinia မျိုးစိတ်ဝင်အပင်များကဲ့သို့ပင် အရွက်မှာ နှစ်ခြမ်းရှိပြီး နွားသိုးခွာ ပုံသဏ္ဌန်ရှိသည်။ အရွက်များမှာ ၆ စင်တီမီတာမှ ၁၅ စင်တီမီတာ ထိ ရှည်လျား ကျယ်ဝန်းနိုင်ပြီး အကွဲကြောင်းမှာ ၅ စင်တီမီတာ အထိနက်နိုင်ကာ အညှာမှာ ၁.၅ စင်တီမီတာမှ ၄ စင်တီမီတာအထိရှည်လျားနိုင်သည်။ ပန်းပွင့်များမှာ အနံ့ရှိပြီး ၈စင်တီမီတာ မှ ၁၂ စင်တီမီတာ အထိအချင်းရှိကာ အဖြူရောင်ပွင့်ချပ် ၅ ခုအထိရှိသည်။

  

ရုက္ခဗေဒအမည် 'ဗော်ဟီးနီးယား အကျူမီနေတာ'ဟု 
ခေါ်သော စွယ်တော်ပင်သည် ချုံပင်မျိုးဖြစ်သည် ယင်းကို 
မဟာလှေကားဖြူဟူ၍လည်းခေါ်သည်။ အရွက်သည် ၃ လက်မ 
မှ ၆ လက်မ အထိရှည်သည်။ ပန်းပွင့်သည် ကြီး၍ ဖြူသည်။ 
မဟာလှေကားဖြူသည် မျိုးစေ့ကိုစိုက်ရ၍ အကြီးမြန်သည်။ 
ဒုတိယနှစ် သို့မဟုတ် တတိယနှစ်လောက်တွင် ပန်းပွင့်သည်။ 
ဥယျာဉ်များတွင် အလှအပ စိုက်ပျိုးတတ်ကြသည်။ ထိုအပင်မျိုး 
ကို မြန်မာနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်၊ တရုတ် 
နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရသည်။ အင်္ဂလန်ပြည်သစ်တောများ၌လည်း 
ရှိသည်ဟုဆို၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)
**ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄)** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဥပဒေပြုရေး အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ်များမှ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွက် သတ်မှတ်ထားသော မဲဆန္ဒနယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

၂၀၁၀ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ
-------------------------------

ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ၂၀၁၀ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၏ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄)တွင် တာမွေမြို့နယ်၊ မင်္ဂလာတောင်ညွန့်မြို့နယ်၊ ဒေါပုံမြို့နယ်၊ ပုဇွန်တောင်မြို့နယ်၊ ဗိုလ်တထောင်မြို့နယ်စသဖြင့် မြို့နယ်ပေါင်း ငါးခု ပါဝင်သည်။

* အနိုင်ရ ကိုယ်စားလှယ်မှာ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအင်အားစုပါတီ (NDF) မှ ဒေါက်တာမြတ်ညဏစိုး ဖြစ်သည်။

၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ
-------------------------------

ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၏ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄)တွင် မင်္ဂလာတောင်ညွန့်မြို့နယ်၊ **သာကေတမြို့နယ်**၊ ဒေါပုံမြို့နယ်၊ ပုဇွန်တောင်မြို့နယ်၊ ဗိုလ်တထောင်မြို့နယ်တို့ဖြင့် မြို့နယ်ပေါင်း (၅)ခု ဖွဲ့စည်းထားသည်။  ယခင် ၂၀၁၀ ခုနှစ်အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲမှ တာမွေမြို့နယ်အစား သာကေတမြို့နယ်ကို ပေါင်းထည့်လိုက်ပြီး တာမွေမြို့နယ်ကို မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) မှ အမှတ်(၃) သို့ ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။

* အနိုင်ရ ကိုယ်စားလှယ်မှာ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) မှ ဦးသန်းစိုး(ခ)သန်းစိုး (ဘောဂဗေဒ) ဖြစ်သည်။

၂၀၂၀ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ
-------------------------------

ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ၂၀၂၀ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၏ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄)တွင် လှိုင်သာယာ(အရှေ့ပိုင်း) မြို့နယ်၊ လှိုင်သာယာ(အနောက်ပိုင်း)မြို့နယ်တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) ဖြစ်ခဲ့သော မင်္ဂလာတောင်ညွန့်မြို့နယ်၊ သာကေတမြို့နယ်၊ ဒေါပုံမြို့နယ်၊ ပုဇွန်တောင်မြို့နယ်၊ ဗိုလ်တထောင်မြို့နယ်အုပ်စုကို မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၈) သို့ ရွေ့ပြောင်း စည်းလိုက်သည်။

* ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ကြေညာချက်အမှတ် (၂/၂၀၂၁)အရ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည့် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များ ပယ်ဖျက်ကြောင်း ကြေညာလိုက်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Union Election Commission (November 2010)။ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအတွက်သတ်မှတ်ထားသည့်အမျိုးသားလွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ်များ (in Burmese)။
2. ↑  Union Election Commission (နိုဝင်ဘာလ)။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအတွက် သတ်မှတ်ထားသည့်အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ်များ (in မြန်မာဘာသာ)။
3. ↑  Union Election Commission (နိုဝင်ဘာလ ၂၀၁၅)။ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်၊ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအတွက် သတ်မှတ်ထားသည့်အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ်များ (in ဗမာဘာသာ)။
4. ↑  ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် (26)။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည့် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များ ပယ်ဖျက်ကြောင်း ကြေညာခြင်း။

ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်
---------------

* ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးမှ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များစာရင်း
* မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅ တွင် အနိုင်ရရှိသူများ စာရင်း
* မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀တွင် အနိုင်ရရှိသူများ စာရင်း
**ဆီလန်နယ်** (အင်္ဂလိပ်: Principality of Sealand; /ˈsiːˌlænd/) သည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ ဆာ့ဖစ်ကမ်းရိုးတန်းမှ တစ်ဆယ့်နှစ် ကီလိုမီတာ (၆ ၁⁄၂ ရေမိုင်) အကွာခန့်၊ မြောက်ပင်လယ်အတွင်းတည်ရှိသော အသိအမှတ်မပြုထားသည့်၊ နိုင်ငံဟု ကိုယ်တိုင်ထုတ်ဖော်ကြေညာထားသည့် (Roughs Tower ဟု သိကြသော) HM Fort Roughs ကမ်းလွန်ပလက်ဖောင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ Roughs Tower သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရေပိုင်နက်တွင် ဗြိတိသျှတို့ တည်ဆောက်ခဲ့သော ပင်လယ်ခံတပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်မှစ၍ အသုံးမပြုတော့သော Roughs Tower အား ပတ်ဒီ ရွိုင် ဘိတ် နှင့် မိသားစုတို့က ဝင်ရောက်နေထိုင်ကာ အချုပ်အခြာပိုင် နိုင်ငံအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ ဘိတ်သည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် လိုင်စင်မဲ့ ရေဒီယိုထုတ်လွှင့်သည့် အုပ်စုတစ်ခုထံမှ Roughs Tower ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ကာ ကိုယ်ပိုင်စခန်းအဖြစ် အသုံးချရန် ကြံစည်ခဲ့သည်။ ဆီလန်အား ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ကြေးစားစစ်သားများက ကျူးကျော်ခဲ့သော်လည်း တိုက်ခိုက်မှုကို တွန်းလှန်နိုင်ခဲ့သည်။ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းသည် ယင်း၏ ရေပိုက်နက်ကို ရေမိုင် ၁၂ မိုင်အထိ တိုးချဲ့ခဲ့သည့် ၁၉၈၇ ခုနှစ်မှစ၍ အဆိုပါပလက်ဖောင်းသည် ဗြိတိသျှပိုင်နက်အတွင်း ကျရောက်ခဲ့သည်။

တရားဝင်မှု အခြေအနေ
------------------

ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနှင့် ဆီလန်တို့၏ မြေပုံ
၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းသည် ၎င်း၏ ရေပိုင်နက်ကို ၃ to ၁၂ ရေမိုင် (၆ to ၂၂ ကီလိုမီတာ) တိုးချဲ့သည့်အချိန်မှစ၍ ဆီလန်သည် ဗြိတိသျှရေပိုက်နက်တွင် ကျရောက်ခဲ့သည်။ ဥပဒေကျွမ်းကျင်သူ ဂျွန်ဂစ်ဘ်ဆင်၏ အမြင်အရ ဆီလန်သည် လူလုပ်အဆောက်အဦတစ်ခုဖြစ်သည့်အတွက် နိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုရန် မဖြစ်နိုင်ဟု ဆိုသည်။

ဆီလန်သည် "နိုင်ငံအဖြစ် ကြေညာသည့် အသေးဆုံး ဧရိယာ" ဟူသော ဂင်းနက် ကမ္ဘာ့စံချိန်ကို ရရှိထားသည်။

### အသိအမှတ်ပြုမှု

*ဩစတြေးလျန်း* သတင်းစာနှင့် Red Bull တို့က ဆီလန်အား ကမ္ဘာ့အသေးဆုံးနိုင်ငံအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သော်လည်း ဆီလန်အား မည်သည့် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံကမှ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုခြင်း မရှိပေ။ သို့သော်လည်း ဆီလန်အစိုးရကမူ ယင်းထံသို့ သံတမန်တစ်ကြိမ် စေလွှတ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနှင့် ဂျာမနီနိုင်ငံတို့မှ အသိအမှတ်ပြုသည်ဟု ထုတ်ဖော်ကြေညာခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Braun၊ Adee (30 August 2013)။ From the Sea, Freedom။ *Lapham’s Quarterly*။  1 November 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ "Roy Bates died in 2012, and was succeeded by Prince Michael..."
2. ↑  Principality of Sealand။ Artists' Association MUU (2003)။ 15 October 2014 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  3 September 2023 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. 1 2  "Sealand: A peculiar 'nation' off England's coast" (in en)၊ *BBC Travel*၊ BBC၊ 5 July 2020။
4. ↑  Eveleth၊ Rose (2015-04-14)။ 'I rule my own ocean micronation'။ BBC။
5. ↑  Cawley၊ Laurence။ "The off-shore fort 'state' of Sealand marks 50 years" (in en-GB)၊ *BBC News*၊ BBC၊ 2017-09-02။
6. 1 2  Ward၊ Mark။ "Offshore and offline?"၊ *BBC News*၊ BBC၊ 5 June 2000။
7. ↑  *Guinness World Records 2008*။ Guinness World Records။ 2007။ p. 131။ ISBN 978-1-904994-18-3။
8. ↑  *Skateboarding the World's Smallest Country: Red Bull All Access*။ RedBull Skateboarding။ Nov 12, 2008 – via YouTube။
9. ↑  "One the heap: JOURNEYS – THE SPIRIT OF DISCOVERY: Simon Sellars braves wind and waves to visit the unlikely North Sea nation of Sealand"၊ *The Australian*၊ 10 November 2007။ 13 September 2023 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 5 December 2008။
10. ↑  Ryan၊ John; Dunford၊ George; Sellars၊ Simon (2006)။ *Micronations*။ Lonely Planet။ p. 11။ ISBN 978-1-74104-730-1။
ဘန်ပိမိုင် (Bun Pi Mai) ဆိုသည်မှာ လာအိုနိုင်ငံ၌ နှစ်စဉ်ပြုလုပ်မြဲဖြစ်သော နှစ်သစ်ကူးပွဲတော် ဖြစ်သည်။ နိုဝင်ဘာလတွင် ပြုလုပ်သော နောချာ့ (Nor Chia) အမည်ရှိ မုန့်ပွဲတော်၊ မေလတွင် ကျင်းပသော ဘန်ဘန်ဖိုင် (Bun Bang Fai)  အမည်ရှိ ဒုံးပွဲတော် တို့မှာ စည်ကားသော်လည်း လူမျိုးဘာသာမရွေး ဆင်နွှဲကြသည့် ဘန်ပိမိုင် မှာ အစည်ကားဆုံးဖြစ်သည်။

အဓိပ္ပာယ်
---------

လာအိုဘာသာစကားဖြင့် ဘန် ဆိုသည်မှာ ပွဲတော်ကို ဆိုလိုသည်။ ပီ မှာ ခုနှစ် ဖြစ်ပြီး မိုင် မှာ သစ်ခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသဖြင့် "နှစ်သစ်ကူးပွဲ" ဟု ဆိုနိုင်သည်။

ကျင်းပပုံ
---------

ဧပြီလလယ်၌ သုံးရက်ကြာကျင်းပသည့် ပွဲတော် (မြန်မာ၌ သင်္ကြန် အကျ၊ အကြတ်၊ အတက် နေ့များနှင့်တူ) ဖြစ်သည်။ 

ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များအနေဖြင့် အိမ်အား သန့်ရှင်းရေး လုပ်ခြင်း၊ အဝတ်သစ်များ ဝတ်ခြင်း၊ သစ်သီးနှင့် ပန်းတို့ကို ဝပ် (ဘုန်းကြီးကျောင်း) ၌ သွားရောက်လှူဒါန်းခြင်းများ ပြုလုပ်ကြသည်။ အိမ်ဝင်းအတွင်း၌ သဲ၊ ကျောက်တုံးတို့ဖြင့်လုပ်သည့် ကျောင်းဆောင်များတွင် သစ်သီးများ၊ ပန်းများ ကပ်လှူသည်လည်း ရှိသည်။ 

ဘန်ပိမိုင်အား ထင်ရှားစေသည့် အဓိကအချက်မှာ ရေကစားခြင်း ဖြစ်သည်။ ရေသည် သန့်ရှင်းခြင်းနှင့် သန့်စင်စေခြင်းကို အနက်ဆောင်သည်။ နှစ်သစ်အစဖြစ်သည့်အတွက် နှစ်ဦးအား သန့်စင်စွာ ဖြစ်ပေါ်စေခြင်းငှာ ရေလောင်းမှုဖြင့် စတင်ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များအနေဖြင့် ဘုရားဆင်းတုများကိုပါ ရေသပ္ပာယ်လေ့ ရှိသည်။ 

ဘုရားအား ရေသပ္ပာယ်နေသူများ

ပြည်နယ်အလိုက် ထူးခြားစွာ ဆင်နွှဲပုံများ
---------------------------------------

လောင်ပရာဘန်း ပြည်နယ်တွင်မူ ဖဘန်းဘုရား (ရုပ်ပွားတော်) အား ရေသပ္ပာယ်ခြင်းကို လူထောင်ပေါင်းများစွာ ပြုလုပ်ကြသည်။ မြို့စောင့်နတ် ပုညိုး နှင့် ညနိုး တို့အား လှည့်လည် အပူဇော်ခံသည်။ ထိုသို့လှည့်လည်ပြီးနောက် ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲ အနေဖြင့် အပြစ်များ ဖယ်ကွာစေရန်နှင့် စိတ်ဝိညာဉ် သန့်ရှင်းစေရန် အချင်းချင်း ရေလောင်းကြတော့သည်။ 

ရေကစားနေကြသည်ကို တွေ့ရစဉ် သူစိမ်းများမှာ အဓိကပစ်မှတ်ဖြစ်သည်။ ကိုယ်လိမ်းပေါင်ဒါများ ပက်ခြင်း၊ နှုတ်ခမ်းနီဖြင့် တို့ခြင်းတို့လည်း ပြုလုပ်တတ်ကြသည်။ 

ပေါင်ဒါဖြင့် ပက်နေသည့် ကလေးအား တွေ့ရစဉ် ရေပက်ခံ လှည့်လည်ခြင်းနှင့် စတုဒီသာကျွေးခြင်းများလည်း ပြုလုပ်လေ့ ရှိသည်။  

အလှပြ လှည့်လည်နေကြသူများ

လောပရာဘန်းတွင် အလှမယ်ရွေးချယ်ပွဲကိုပါ ထည့်သွင်းထားသည်။ ဆဗန်နက်ခက် ပြည်နယ်၌မူ လှေပြိုင်ပွဲကိုပါ ထည့်သွင်းကျင်းပလေ့ ရှိသည်။  လောင်ပရာဘန်း ၌မူ ဝပ်ဟိုဆင်း (Wat Ho Siang) မှ စတင်ခဲ့သည့် မြို့လုံးကျွတ်ဆွမ်းလောင်းပွဲ ရှိသည်။  

အာရုံတက်၌ ဆွမ်းခံနေသည့် ဘုန်းကြီးများအား တွေ့ရစဉ်

ကိုးကား
-------

1. ↑  Arne Kislenko (2009)။ *Culture and Customs of Laos*။ Culture and Customs of Asia။ Greenwood Press။ ISBN 978-0-313-33977-6။
2. ↑  Jeff Cranmer,Steve Martin (2002)။ *Rough Guide to Laos*။ Rough Guides။
3. ↑  Savannakhet Province။ Lao Tourism Organization။ 26 October 2013 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  12 Mar 2012 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  Austin Bush,Mark Elliot,Nick Ray (2010)။ *Laos 7*။ Lonely Planet။CS1 maint: multiple names: authors list (link)
ကိုဩဒိနိတ်: 16°28′17″N 97°38′8″E﻿ / ﻿16.47139°N 97.63556°E﻿ / 16.47139; 97.63556

**မော်လမြိုင် ဘူတာ**သည် မော်လမြိုင်မြို့၊ မွန်ပြည်နယ် ပဲခူး-မော်လမြိုင်- ထားဝယ် လမ်းပိုင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ နှစ်ထပ်ဘူတာရုံသည် ၂၉၀ ပေ (၈၈ မီတာ) ရှည်လျားကာ ၁၁၀ ပေ (၃၄ မီတာ) ကျယ်ဝန်းပြီး ကြမ်းပြင်ဧရိယာ စုစုပေါင်း ၆၃၈,၀၀၀ စတုရန်းပေ ရှိသည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်တွင် မော်လမြိုင် ဘူတာ(**Moulmein Railway Station**)သည် တနင်္သာရီကမ်းရိုးတန်းတွင် မော်လမြိုင်-ရေး ရထားလမ်းပိုင်း၏ အစ သီးခြားဘူတာအဖြစ်သာ ရှိခဲ့ပြီး ပင်မရထားလမ်းနှင့် မဆက်ရသေးချေ။ ရန်ကုန်မှလာသော ရထားသည် မုတ္တမမြို့တွင်ရပ်ပြီး ခရီးသည်များသည် ကူးတို့လှေဖြင့် သံလွင်မြစ်ကို ဖြတ်ကာ မော်လမြိုင်သို့ ကူးရသည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် သံလွင်တံတားတည်ဆောက်ပြီးသောအခါ ပင်မရထားလမ်းနှင့်ဆက်သွယ်ပြီး တိုက်ရိုက်သွားလာနိုင်ခဲ့သည်။ ဘူတာရုံသစ်ကို အများအပြောအရ "အာဆီယံအဆင့်မှီ ဘူတာရုံ"အဖြစ် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၁၇ ဧပြီ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ဘူတာရုံ မြေနီကုန်း(Myenigon)အနီး မော်လမြိုင်မြို့မဈေးကြီး၏ အရှေ့ဘက် ၃ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည်။

ဝန်ဆောင်မှု
-----------

ဘူတာရုံသည် နိုင်ငံ၏ ၅,၀၆၈-ကီလိုမီတာ (၃,၁၄၉-မိုင်) ရှည်လျားသော အမျိုးသားရထားကွန်ယက်၏ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ မြန်မာ့မီးရထားမှ ရန်ကုန်နှင့် မော်လမြိုင်သို့ ရထားနှစ်စင်း ပြေးဆွဲရာ ပထမအစုန်ရထားသည် ရန်ကုန်မှ မနက် ၇ နာရီတွင် ထွက်ခွာခဲ့ပြီး မော်လမြိုင်သို့ ညနေ ၅ နာရီတွင် ရောက်ရှိသည်။ ဒုတိယအစုန်ရထားသည် ရန်ကုန်မှ ညနေ ၆ နာရီတွင် ထွက်ခွာခဲ့ပြီး မော်လမြိုင်သို့ နံနက် ၄ နာရီအချိန်တွင် ရောက်ရှိသည်။ မော်လမြိုင်မှ ပထမအဆန်ရထားသည် မနက် ၆ နာရီတွင် ထွက်ခွာပြီး ရန်ကုန်သို့ ညနေ ၅ နာရီအချိန်တွင် ဆိုက်ရောက်သည်။ ဒုတိယ အဆန်ရထားသည် မော်လမြိုင်မှ ည ၉ နာရီတွင် ထွက်ခွာပြီး ရန်ကုန်သို့ မနက် ၈ နာရီတွင် ဆိုက်သည်။

ပြင်ပလင့်များ
-------------

မော်လမြိုင် ရထားဘူတာရုံ Archived 19 February 2015 at the Wayback Machine.

ကိုးကား
-------

1. ↑  "Mawlamyine Railway Station, Thanlwin Bridge (Mawlamyine) rail bridge open"၊ The New Light of Myanmar၊ 2006-04-19။ 19 March 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 22 October 2007။
2. ↑  Htar Htar Khin. "New shop houses near ‘ASEAN railway station’". The Myanmar Times.  မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ။ 11 March 2008 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  19 March 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. 1 2  Mawlamyine Train Station။ Mawlamyine.com။ 20 February 2014 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  2008-12-28 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  Dieter Hettler (2004-11-01). "Update from Myanmar". Railway Gazette.
မဟာကာလီဂူများသည် ကျောက်ကိုထွင်းထုကာ ပြလုပ်ထားသည့် ဂူ ၁၉ ခု ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည့် ဂူအစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို BCE ၁ ရာစုနှင့် CE ၆ ရာစုအကြားက တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။

ဤဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ နေရာကို အိန္ဒိယနိုင်ငံအနောက်ပိုင်း မွမ်ဘိုင်းမြို့၊ အန်ဒီရိ (Andheri) ၏ အရှေ့ဘက်ဆင်ခြေဖုံးနေရာတွင် တည်ရှိသည်။ ပန်းပုများကို ကျောက်ထွင်းဂူအစုနှစ်ခုတွင် တွေ့မြင်ရသည်။ ထိုဂူအစုနှစ်ခုနှာ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ ဂူလေးခုနှင့် အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ ဂူ ၁၅ ခုတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဂူအများစုသည် ဝိဟာရများ ဖြစ်ကြပြီး ရဟန်းများတရားအားထုတ်ရန် အခန်းများ ပါဝင်ကြသည်။ သို့သော် အရှေ့တောင်ဘက်ဂူအစုရှိ ဂူအမှတ် ၉ သည် စေတီပါဝင်သည့် ဂူဖြစ်သည်။ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ ဂူများကို ၄ ရာစုနှင့် ငါးရာစုက တည်ဆောက်ခဲ့ကြပြီး အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ ဂူအစုကိုမှာမူ ထို့ထက် ပိုမို၍ ရှေးကျစွာ တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ပန်းပုလက်ရာများတွင် ကျောက်ထွင်းလက်ရာများနှင့် အခြားသော ပျက်စီးနေသည့် အကြွင်းအကျန်များ ပါဝင်ကြသည်။

ဂူများသည် မီးတောင်ချော်နက်ကို ထွင်းထုကာ တည်ဆောက်ထားကြသည့် ဂူများဖြစ်ကြသည်။

အကြီးဆုံးဂူဖြစ်သည့် ဂူအမှတ် ၉ တွင် ဗုဒ္ဓသရုပ်ဖော်မှုများ ၇ ခု ရှိပြီး ဗုဒ္ဓ၏ ဘဝဖြစ်စဉ်ကို သရုပ်ဖော်ထားသည်။ သို့သော်လည်း အားလုံးသည် ဆိုးဆိုးရွားရွားပင် ပျက်စီးနေသည်။

ဂူများသည် Jogeshwari-Vikhroli Link Road နှင့်SEEPZ အကြား ဆုံရာနေရာတွင် တည်ရှိသည်။

ရုပ်ပုံများ
-----------

* Kondivite CavesKondivite Caves
* Buddha Stupa in Cave 9.Buddha Stupa in Cave 9.
* Volume plan of Cave 9.Volume plan of Cave 9.

ကိုးကား
-------

1. ↑  Jaisinghani၊ Bella။ "Ancient caves battle neglect"၊ 13 July 2009။ 2009-10-28 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Bavadam၊ Lyla။ "In a shambles"၊ Frontline၊ 18–31 July 2009။ 2009-10-28 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 2013-01-25။
3. ↑  Gaur၊ Abhilash (2004-01-25)။ Pay dirt: Treasure amidst Mumbai’s trash။ *The Tribune*။  2008-09-01 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
မကွေးတိုင်းဒေသကြီး ဆိပ်ဖြူမြို့နယ် ရွာမကျေးရွာအုပ်စု မြောက်ရွာမ ရွာဟောင်းအနီး တည်ရှိသည်။

တည်နေရာ
-------

နေရာကုဒ် 21.095149, 94.722092

ဘုရားကို တောင်ကုန်းငယ်ထက်တွင် တည်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဘုရားကုန်းမှာ လက်ရှိ ‌မြောက်ရွာမ (ရွာသစ်) ၏ အရှေ့မြောက်ဘက် မီတာ သုံးရာခန့် သာ ‌ဝေးကွာသည်။ ဘေးပတ်လည်မှာ ဘုရားပွဲကျင်းပရာ ကွင်းပြင်၊ ဘုန်းကြီး‌ကျောင်း ပရဝုဏ်၊ ရွာပျက်၊ ယာခင်းများ စသည်တို့ ရှိပြီး တောင်ကုန်း မှာ မြေပြန့် လွင်ပြင်အတွင်း ထီးထီး တည်ရှိသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် ယောချောင်း စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။

ဗိသုကာလက်ရာ
-----------

အတွင်းရှိစေတီငယ်ကို ဂူဘုရားဖြင့် ငုံ၍တည်ထားသော နှစ်ထပ်ဘုရားဖြစ်သည်။

ဘုရားကုန်းအခြေ အ‌‌‌ရှေ့ မြောက်ဖက်စောင်းတန်း အဆင်းလှေကားရင်း မြောက်ဘက်တွင် ပဋိက္ခရားမင်းသား၏ အုတ်ဂူ ဟုဆိုသော အုတ်ဂူကြီး ရှိသည်။

ဘုရားဒါယိကာများ
---------------

အတွင်းစေတီငယ်မှာ သီရိဓမ္မာသောကမင်း ကောင်းမှုဖြစ်၍ အပြင်မှ ထပ်ငုံတည်ထားသည်မှာ ကျန်စစ်သားမင်းကြီးကောင်းမှုဖြစ်သည်။

ဘုရားပွဲ
--------

ဘုရားပွဲကို နှစ်စဉ် ကဆုန်လဆန်း (၁၂) ရက်မှ လပြည့်နေ့ အထိ စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာကျင်းပသည်။ ဇာတ်ပွဲ၊ အငြိမ့်ပွဲ၊ အားကစားပွဲ၊ ကြည့်ချင်ပွဲ၊ ‌ဈေးဆိုင်တန်းများ၊ အစားအသောက်ဆိုင်များ ဖြင့် လွန်စွာစည်ကားလှသည်။ ဆိပ်ဖြူမြို့နယ်တွင်း အစည်ကားဆုံး‌ော ဘုရားပွဲဖြစ်သည်။

ဘုရားပွဲချိန်တွင် ဒေသတွင်း ဈေးသည်များ၊ ဆယ့်နှပွဲဈေးသည်များသာမက ချင်းပြည်နယ်၊ ရှမ်းပြည်နယ်တို့မှ ‌ဈေးသည်များပါ လာ‌ရောက် ‌ရောင်းချကြသည်။ ပစ္စည်းချင်း ဖလှယ်သည့် စနစ်ကို ထူးခြားစွာ ‌တွေ့ရသဖြင့် လွန်စွာ‌ရှေးကျသော ပွဲ‌တော်တခုဖြစ်မည်ဟု မှန်းဆသိရှိနိုင်သည်။

အနီးဝန်းကျင် ဆိပ်ဖြူမြို့နယ်၊ ပေါက်မြို့နယ်၊ ပခုက္ကူမြို့နယ် များအတွင်းမှ ကျေးရွာအလိုက် လှည်းတန်းကြီးများဖြင့် လာရောက်ကြပြီး လှည်းဝိုင်းကြီးများဖြင့် စခန်းချ ဆင်နွှဲကြသည်ကို တွေ့ရသည်။
၁၈၆၀ က ႏွစ္ဘက္ျမင္ပုံ
ပစၥည္းတစ္ခုကို မ်က္စိ ႏွစ္လုံးျဖင့္ ၾကည့္ရာ၌ မ်က္စိ 
တစ္ဖက္က ျမင္သကဲ့သို႔ အျခားတစ္ဖက္ကလည္း အတူတူ 
ပင္ ျမင္သည္ဟု ယူဆၾကသည္။ အမွန္မွာ လက်ာ္ဖက္ 
မ်က္စိသည္ ပစၥည္း၏လက်ာ္ဖက္ကို ပိုျမင္၍ လက္ဝဲဘက္ 
မ်က္စိကလည္း ထိုပစၥည္း၏လက္ဝဲဘက္ကို ပို၍ျမင္သည္။ 
လက္ေတြ႕သိလိုလွ်င္ မ်က္စိတစ္ဖက္စီကို ပိတ္၍ ၾကည့္ပါ။ 
မ်က္စိႏွစ္လုံးျဖင့္ ပစၥည္း တစ္ခုကို ၾကည့္ရာ၌ ပုံႏွစ္ပုံေပၚ 
မလာဘဲ တစ္ပုံတည္း ေပၚလာသည္။ ထိုသို႔ ေပၚလာေစရန္ 
အသိဉာဏ္က ျပဳျပင္၍ေပးေလသည္။ ပစၥည္း၏ ႐ုပ္လုံးပုံကို 
ျမင္ရျခင္းမွာ မ်က္စိႏွစ္လုံးျဖင့္ ၾကည့္ေသာေၾကာင့္ ျမင္ရ 
ျခင္းပင္ ျဖစ္ေလသည္။ သာမန္ဓာတ္ပုံရိုက္ကိရိယာသည္ 
မ်က္စိတစ္ဖက္တည္းကဲ့သို႔ေသာ မွန္ဘီလူးတစ္ခုသာရွိသျဖင့္ 
ထိုကိရိယာမ်ိဳးျဖင့္ ရိုက္ယူေသာ ဓာတ္ပုံမ်ားသည္ ျပား၍ 
ေနၾကသည္။

စတီရီယိုစကုပ္၏သေဘာမွာ မ်က္စိ၏သေဘာအတိုင္းပင္ 
ျဖစ္သည္။

  

စတီရီယိုစကုပ္ပစ္ ကင္မရာသည္ပစၥည္းတစ္ခုကို 
ဓာတ္ပုံရိုက္ရာ၌ မွန္ဘီလူးတစ္ခ်ပ္ကို ထို 
ပစၥည္း၏ လက္်ာဘက္သို႔ အနည္းငယ္ ပို၍ ရိုက္နိုင္ရန္ 
အနည္းငယ္ေ႐ႊ႕ထား၍ အျခားမွန္ဘီလူးတခ်ပ္ကို ပစၥည္း၏ 
လက္ဝဲဘက္သို႔ အနည္းငယ္ပို၍ ရိုက္နိုင္ရန္ အနည္းငယ္ 
ေ႐ႊ႕ထားၿပီး ဓာတ္ပုံႏွစ္ခုကို တစ္ၿပိဳင္တည္း ရိုက္ယူသည္။ 
ထိုစတီရီယို ဓာတ္ပုံႏွစ္ခုကို ေဘးခ်င္းယွဥ္၍ ကပ္ထားသည္။ 
ထိုဓာတ္ပုံႏွစ္ပုံကို မွန္ဘီလူးႏွစ္ခု တပ္ဆင္ထားသည့္ ကိရိယာ 
တြင္ ထည့္၍ၾကည့္လိုက္ေသာအခါ ထိုဓာတ္ပုံႏွစ္ပုံသည္ တစ္ပုံ 
တည္းသေဘာျဖင့္ သဘာဝက်က် ႐ုပ္လုံးျဒဗ္ ေပၚလာသည္။ 
ထိုသို႔ တပုံတည္း သဘာဝက်က် ေပၚလာေစရန္ ၾကည့္ရႈရ 
ေသာ မွန္ေျပာင္းကို စတီရီယိုစကုပ္ဟု ေခၚသည္။ စတီရီယို 
စကုပ္ ဟူသည္မွာ ဂရိဘာသာေဝါဟာရျဖစ္၍ ျမန္မာဘာသာ 
ျဖင့္ ဆိုရလွ်င္ ႐ုပ္လုံးျဒပ္ေပၚေအာင္ၾကည့္ျခင္းဟု အဓိပၸာယ္ 
ေပါက္သည္။

စတီရီယိုစကုပ္သည္ ယခု ေခတ္သစ္မွ ေပၚေပါက္လာေသာ 
ကိရိယာျဖစ္သည္။ ပထမအမ်ိဳးအစားကို ၁၈၃၈ ခုႏွစ္ေလာက္ 
တြင္ အဂၤလိပ္႐ူပေဗဒ ကဝိတစ္ဦးျဖစ္သူ ဆာခ်ားဝွိစတုန္း 
ဆိုသူက စတင္ျပဳလုပ္ခဲ့ေလသည္။ ထိုေနာက္ ၁၈၉၄ ခုႏွစ္ 
ေလာက္တြင္ ဆာေဒးဗစ္ဗ႐ူးစတား ဆိုသူက ပို၍ေကာင္းေအာင္ 
ျပဳျပင္ၿပီးလွ်င္ လူႀကိဳက္အလြန္မ်ားေသာ လင္းစတီရီယိုစတုပ္ကို 
တီထြင္ခဲ့ေလသည္။ လူသုံးမ်ားေသာ စတီရီယိုစကုပ္ကိုကား 
ေအာ္လီဗာ ဝင္းဒဲ ဟုမ္းဆိုသူ တီထြင္ ခဲ့ေလသည္။

|  |
| --- |
| စတီရီယိုစကုပ္ သရီးဒီေတာင္တန္း (မွန္ကန္စြာ ရႈျမင္နိုင္ရန္ သရီးဒီမ်က္မွန္ လိုအပ္သည္။) |

စတီရီယိုစတုပ္၏နည္းကို စစ္ေျမျပင္တြင္သုံးသည့္ မွန္ ဘီလူး
မ်ားတြင္ အသုံးျပဳလ်က္ရွိသည္။ ႐ုပ္ရွင္ရိုက္ကူးသည့္ စက္မ်ား
တြင္လည္း အသုံးျပဳရန္ ႀကံစည္ခဲ့ၾကရာ ေအာင္ျမင္ၿပီ ျဖစ္၍
ယခုအခါ 'သရီးဒီ'ေခၚ ႐ုပ္လုံးေပၚ႐ုပ္ရွင္ကားမ်ားကို ကြၽႏု္ပ္တို႔
ၾကည့္ရႈေနၾကရၿပီျဖစ္သည္။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ျမန္မာ့စြယ္စုံက်မ္း၊ အတြဲ(၃)
**ဂရင်းအမှတ်တရဆေးရုံ** သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ မနိပေမြို့တွင် တည်ရှိသည့် အကျိုးမအမြတ်မယူသည့်ဆေးရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ၁၈၄၈ တွင် ဒေါက်တာဆာမျူရယ်ဖစ်ဂရင်း (Dr Samuel Fisk Green) က တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပရဟိတာဆေးရုံတစ်ခုဖြစ်ပြီး Jaffna Diocese of the Church of South India (JDCSI) က လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို လုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်။

ပညာရေး
------

ဤဆေးရုံသည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံရှိ ပထမဆုံးသော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာကျောင်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဒေါက်တာဂရင်းသည် ၆၀ ကို အမေရိကန် - သီရိလင်္ကာမစ်ရှင်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် နှစ် ၃၀ ကြာသက်တမ်းတွင် ၎င်းဆေးရုံကို အသုံးပြုကာ ဒေသခံ ၆၀ ကို ဆရာဝန်များဖြစ်လာစေရန် လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ ဂရင်းအမှတ်တရဆေးရုံသည် တောင်အာရှတွင် ဒုတိယမြောက်သက်တမ်းအရှည်ကြာဆုံး သင်ကြားရေးဆေးရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

လူနာစောင့်ရှောက်မှု
-------------------

၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် ဤဆေးရုံသည် ချမ်းသာသူများးနှင့် ဆင်းရဲသူများကို ဆေးဝါးစောင့်ရှောက်မှုပေးသည့်နေရာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဆေးရုံသည် ချွတ်ယွင်းသည့်အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ဤဆေးရုံသည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ ဂျက်ဖနာကျွန်းဆွယ်ရှိ ဦးစားပေး ဆေးဘက်ဆိုင်ရာနေရာတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း မခံခဲ့ရပေ။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် များစွာသော ပြင်ဆင်မှုများ၊ ပြန်လည်ပြင်ဆင်မှုများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

ဆေးရုံ၏ ညွှန်ကြားရေးမှူးများ
----------------------------

Hospital Leadership| Director(s) | Years | Nationality | Citation |
| --- | --- | --- | --- |
| Samuel Fisk Green | 1848-1873 | American |  |
| Mary Scott, Thomas Scott | 1893-1913 | Canadian |  |
| Isabella Curr | 1902 (interim) | Scottish |  |

မိတ်ဖက်အဖွဲ့များ
----------------

### မနိပေသူနာပြုကျောင်း

ဂရင်းအမှတ်တရဆေးရုံ၏ ညွှန်ကြားရေးမှူးဖြစ်သူ Mary Elizabeth MacCallam Scott သည် သူနာပြုများအား လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးသည့် ကျောင်းတစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကျောင်းကို Willis F. Pierce သူနာပြုကျောင်းဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ယခုအခါ ထိုကျောင်းကို မနိပေသူနာပြုကျောင်းဟု ခေါ်ဆိုပြီး ဒေသတွင်းရှိ သူနာပြုများ၏ အရည်အသွေးတိုးတက်စေရန် လုပ်ဆောင်ပေးလျက်ရှိသည်။

### ဆေးသိပ္ပံအင်စတီကျု

ဆေးသိပ္ပံအင်စတီကျုမှ အာရုံကြောပြန်လည်ရှင်သန်ရေးဝန်ဆောင်မှု၊ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအခမဲ့ဝန်ဆောင်မှု၊ Gabriella Rasaiah pediatric အစီအစဉ်၊ အမျိုးသမီးကျန်းမာရေးစင်တာတစ်ခုနှင့် ဂရင်းအမှတ်တရဆေးရုံမှာကဲ့သို့ပင် ပညာရေးဆိုင်ရာအစီအစဉ်များကို ထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  You must specify ***title =***  and ***url =***  when using {{cite web}}.။ Friends of Manipay Hospital။  3 January 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Vijayakumar၊ James (2007)။ Green Memorial Hospital, Manipay။ Global Ministries။ 2007-12-29 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  2007-10-31 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Ambihaipahar၊ R (November 11, 1998)။ *Scientific Pioneer: Dr.Samuel Fisk Green*။ Colombo: Dhuhlasi Publications။ p. 130။ ISBN 955-8193-00-3။
4. ↑  Mary, Mary (1897-11-27). "Woman's Medical Mission, Ceylon." (in en). *Journal of the American Medical Association* **XXIX** (22): 1126–1126. doi:10.1001/jama.1897.02440480042013. ISSN 0002-9955.
**စတန်းဖို့ ထောင်တွင်းစမ်းသပ်ချက်**(အင်္ဂလိပ်: Standford Prisoner Experiment) သည် အစမ်းသပ်ခံတို့၏ တုံ့ပြန်ချက်၊ အပြူအမူတို့ကို ထောင်တွင်း၌ ၂ ပတ်ကြာ စစ်ဆေးသော စမ်းသပ်ချက်တခု ဖြစ်သည်။ စတန်းဖို့တက္ကသိုလ်မှ စိတ်ပညာပါမောက္ခ ဖိလစ် ဇင်ဘာဒိုက သုတေသနကို ဦးဆောင်ပြီး ၁၉၇၁ ခု၊ နွေရာသီတွင် လုပ်သည်။ 

သုတေသနဖြစ်မြောက်ရန် အမေရိကန်ရေတပ်သုတေသနရုံးမှ ငွေကြေးထောက်ပံ့သည်။ စမ်းသပ်ချက်မှ အချို့ကို ရုပ်သံမှတ်တမ်းတင်ထားပြီး တစိတ်တပိုင်းကို အများပြည်သူတို့ လွတ်လပ်စွာ ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ 

စမ်းသပ်ချက်စသော တရားဝင်နေ့စွဲမှာ ၁၉၇၁ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက် ဖြစ်သည်။ ပေါ်လိုအာတိုရဲများက ဖမ်းထားသော အကျဉ်းသားတို့ကို သုံး၍ စသည်။ အချို့သော ထောင်စောင့်များ၏ အပြုအမူမှာ အကျဉ်းသားတို့အပေါ် အလွန်ခက်ထန်လာသည့်အတွက် ခရစ္စတီးနားမာ့စလက်က သုတေသနခေါင်းဆောင် ဇင်ဘာဒိုကို ရပ်ရန် ပြောရသည်။ သို့ဖြင့် သတ်မှတ်ကာလမစေ့မီ ရပ်လိုက်ရသည်။ စမ်းသပ်ချက်ကို ၆ ရက်အကြာ ဩဂုတ်လ ၂၀ ရက်တွင် ရပ်သည်။ ထောင့်စောင့်များနှင့် အကျဉ်းသားတို့အား စမ်းသပ်ချက်ရလဒ်အကျဉ်းကို ဇင်ဘာဒိုက ရှင်းပြပြီးနောက် ရလာသော အချက်အလက်များကို ဆန်းစစ်ကာ တွေ့ရှိချက်များကို စာတမ်းအဖြစ် ထုတ်ဝေသည်။ 

ဤစမ်းသပ်ချက်ကို လူမှုစိတ်ပညာသင်ရိုးမိတ်ဆက်တို့တွင် ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။  သို့သော် အချို့ကျောင်းများကလည်း ကျင့်ဝတ်မဲ့ နည်းလမ်းမကျခြင်းတို့ကြောင့် ၎င်းကိစ္စကို လူမှုစိတ်ပညာအဖြစ် ထည့်သွင်းစဉ်းစားခြင်း မပြုပေ။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Bekiempis, Victoria (August 4, 2015). "What Philip Zimbardo and the Stanford Prison Experiment Tell Us About Abuse of Power". *Newsweek*.
2. ↑  "FAQ on official site". Archived from the original on September 9, 2012.
3. ↑  "A Simulation Study of the Psychology of Imprisonment Archived 6 September 2015 at the Wayback Machine.". *Stanford University*. Retrieved August 19, 2021.
4. ↑  "Intro to psychology textbooks gloss over criticisms of Zimbardo's Stanford Prison Experiment". September 7, 2014.
5. ↑  "Psychology Itself Is Under Scrutiny"
ရန်ကုန်မြို့ရှိ **မြန်မာတိုင်း(မ်)** ရုံးဌာနချုပ်
**မြန်မာတိုင်း(မ်)** (အင်္ဂလိပ်: The Myanmar Times) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် မြန်မာ၊ အင်္ဂလိပ် နှစ်ဘာသာဖြင့် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသည့် အပတ်စဉ်ဂျာနယ် တစ်စောင်ဖြစ်သည်။ ၆၈ မျက်နှာပါ မြန်မာဘာသာ ဂျာနယ်စာကို သောကြာနေ့တွင် လည်းကောင်း၊ မျက်နှာ ၄၀ ပါ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ဂျာနယ်ကို တနင်္လာနေ့တွင် လည်းကောင်း ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသည်။

မြန်မာတိုင်း(မ်)ကို ဩစတြေးလျနိုင်ငံသား ရော့စ် ဒန်ကလေ (Ross Dunkley) နှင့် တပ်မတော် ထောက်လှမ်းရေးမှ ဗိုလ်မှူးချုပ်သိန်းဆွေ၏သား ဦးဆန်နီဆွေတို့က ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ Myanmar Consolidated Media Co. Ltd. (MCM) ပိုင်ဆိုင်သည့် မြန်မာတိုင်း(မ်)သည် လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံတွင် နိုင်ငံခြားသား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခွင့်ပြုထားသည့် တစ်ဦးတည်းသော ဂျာနယ်ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း Myanmar Consolidated Media ရှယ်ယာ၏ နိုင်ငံခြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုမှာ ၄၉ % သာရှိပြီး ကျန် ၅၁ % မှာ ပြည်တွင်းရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဖြစ်သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ဦးဆန်နီဆွေအဖမ်းခံရပြီးနောက် ပြည်တွင်းရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ၅၁ % ကို မီဒီယာလုပ်ငန်းရှင် ဒေါက်တာ တင်ထွန်းဦးမှ ဆက်ခံခဲ့သည်။

ပြင်ပလင့်ခ်များ
---------------

* Official site (အင်္ဂလိပ်)
* Official site (မြန်မာ) Archived 16 October 2019 at the Wayback Machine.

ကိုးကား
-------

1. ↑  Burma: Co-founder of Myanmar Times On Trial Archived 20 November 2008 at the Wayback Machine. *Centre for Independent Journalism*, February 8, 2005.
ဓမ္မဒိန္နာထေရီ
--------------

ဓမ္မဒိန္နာထေရီသည် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား လက်ထက် 
တော်တွင် တရားဟောကြားရာ၌၊ တရားကျအောင် ရှင်းလင်း 
ပြတ်သားစွာ ဟောကြားနိုင်စွမ်းရည်ကြောင့်၊ ဓမ္မကထိကအရာ၌ 
ဧတဒဂ်ရသော ထေရီတစ်ပါးဖြစ်သည်။ ထိုထေရီသည် ပဒုမ္မုတ္တ 
ရ မြတ်စွာဘုရားလက်ထက်ကစ၍ ပါရမီဆည်းပူးခဲ့ရာ၊ ဘဝများစွာ ကျင်လည်ပြီးနောက်၊ ကဿပမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တွင် ကိကီမင်း၏ သမီးတော် သုဓမ္မာမင်းသမီး ဖြစ်လေသည်။ 

တဖန် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်၌ ရာဇဂြိုဟ်ပြည် 
သူဌေးကြီးတစ်ဦး၏ သမီး ဓမ္မဒိန္နာဟူ၍ ဖြစ်လာသည်။ အရွယ် 
ရောက်သောအခါ၊ ပညာသင်ဘက် မိတ်ဆွေ ဝိသာခ သူဌေး 
နှင့် ဗိမ္ဗိသာရမင်းကြီးက လက်ထပ်ပေးသည်။ ဝိသာခါသူဌေးကား သောတာပန်တည်ပြီးသော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။ ဝိသာခါ 
သူဌေးသည် အမြဲသဖြင့် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ သွားရောက်၍ 
တရားနာလေ့ရှိသော်လည်း၊ ဓမ္မဒိန္နာသည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ 
တစ်ကြိမ်တခါမျှ မလိုက်ပါဘဲ နေခဲ့သည်။

တစ်နေ့သ၌ ဝိသာခ သဌေးသည် သောတာပန်စခန်းမှ 
အနာဂါမ်စခန်းသို့ ဆိုက်ရောက်ပြီး၍၊ အိမ်သို့ပြန်သောအခါ၊ 
ဓမ္မဒိန္နာအား ရွှင်ပြကြည်ဖြူစွာ မဆက်ဆံဘဲ နေလေ၏။ 
ဓမ္မဒိန္နာသည် လင်သူဌေး၏ အမူအရာကို မေးသည့်အခါဝယ်၊ 
သူဌေးက မိမိသည် မြတ်စွာဘုရားထံတွင် တရားနာယင်း၊ 
အနာဂါမ်အဖြစ်ကို ရရှိပြီးဖြစ်ကြောင်းကို ပြောပြ၏။ ထိုမျှမက 
မိမိကို မောင်ဖွားကဲ့သို့ အောက်မေ့၍ နောက်ထပ် အိမ်ထောင် ပြုလိုကလည်းပြုလေဟု ခွင့်ပေးသည်။ ထိုအခါ ဓမ္မဒိန္နာသည် 
လွန်စွာပူဆွေးလျက် ငိုယိုပြီးနောက်၊ မိမိလင်ယောက်ျားကပင် 
သံယောဇဉ်ကို ဖယ်ခွါနိုင်လျှင်၊ မိမိကလည်း အဘယ်ကြောင့် 
မခွာနိုင်အံ့နည်းဟု မာန်တက်ကာ၊ ဘိက္ခုနီမ ပြုခွင့်တောင်း၍၊ 
မြတ်စွာဘုရား၏ ကျောင်းတော်သို့ သွားလေသည်။ 

ကျောင်းတော် သို့ရောက်သောအခါ လူဝတ်ကိုပယ်၍ ရဟန်းပြုရာ၊ 
လူအများက ခြီးကျူးအံ့ဩကြရသည်။ များစွာသော အမျိုးသမီး 
တို့သည်လည်း အတုယူ၍ ရဟန်းပြုကြသည်။ ဓမ္မဒိန္နာသည် 
မကြာမီ တောသို့ထွက်၍ တရားအားထုတ်သဖြင့်၊ ပဋိသမ္ဘိဒါ 
လေးပါးနှင့်တကွ ရဟန္တာဖြစ်လေသည်။ လူအများက မေးမြန်း 
သော တရားပုစ္ဆာများကိုလည်း ဖြေဆိုနိုင်၏။ ထိုနောက် ဓမ္မ 
ဒိန္နာသည် ဝိသာခါသူဌေးအား မဇ္ဈိမနိကာယ်လာ စူဠဝေဒလ္လ 
သုတ်ကို ဟောကြားသည်။ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ဓမ္မဒိန္နာ 
အား တရားဟောကြားရာတွင် တိကျပြတ်သား မှန်ကန်ခြင်း 
တို့ကြောင့် ဓမ္မကထိက ဧတဒဂ်ဘွဲ့ထူးဖြင့် ချီးမြှင့်တော်မူလေ 
သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)
**ရှန်းယန်** (/ʃɑːŋ/; တရုတ်: 商鞅; ပင်ယင်: *Shāng Yāng*), သို့မဟုတ် **ဝေ့ယန်း**  (တရုတ်: 衞鞅; ပင်ယင်: *Wèi Yāng* ၊ **ကုန်းစွန်း** ဟုလည်း အမည် တွင်သူ ( ဝေ့ပြည်နယ်၊ ကျိုးနိုင်ငံတော်; c. 390 – 338 BCE), သည် ရှေးခေတ် တရုတ်ပြည်၏ တိုက်ပွဲနွှဲနေသည့် ကာလဝယ် ချင်ပြည်နယ်မှ နိုင်ငံရေးသမားနှင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူ၏ မူဝါဒတို့သည် ချင်တိုင်းပြည်ကို ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် စည်းလုံးညီညွတ်စေ၍ ချင်မင်းဆက်ကို ဖြစ်ပေါ်စေရန် တရုတ်ပြည် အလုံးကို အနိုင်ယူနိုင်မည့် အခြေခံ အုတ်မြစ်ကို ချပေးခဲ့သည်။
သူ နှင့် သူ၏ နောက်လိုက်တို့သည် သခင်ရှန်း ၏ စာအုပ် ကို ပြုစုရာတွင် ပါဝင်ကြခြင်းဖြင့် တရုတ်တရားဥပဒေ ဟု ခေတ်မီမီ ခေါ်ဝေါ်သော စာအုပ်ကို ပြုစုခဲ့သည်။

အတ္ထုပတ္တိ
----------

ချင် ၏ နယ်စားကြီး ရှောင် ၏ အကူအညီဖြင့် ရှန်းယန်သည် ဝေ့မှ သူ၏ နိမ့်ကျသော ရာထူးမှ (မိသားစုသည် နန်းတွင်းမှ ဖြစ်သော်လည်း ရာထူးမြင့် မရသေးသောကြောင့်) ထွက်ကာ ချင်တွင် အကြံပေးချုပ် အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ချင်ပြည်နယ်တွင် သူ၏ များပြားလှသော ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများသည် သာမည ချင်ပြည်နယ်ကို စစ်ရေးအရ အင်အားကြီး၍ ဗဟိုအာဏာထိန်းချုပ်မှု အားကောင်းသော တိုင်းပြည်တစ်ခု အဖြစ် ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။ ချင်ပြည် ၏ တရားဥပဒေကို ပြောင်းလဲမှုများသည်(ထို အချိန်က ချင်ပြည် ၏ ဥပဒေသည်  လီခွီ ၏ *ဥပဒေကျမ်း* အပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထား) စည်ပင်ဝပြောမှုသို့ တွန်းပို့ပေးခဲ့သည်။ အရည်အသွေးအလျောက် ချီးမြင့် မြှောက်စားသည့် သူ၏ အုပ်ချုပ်မှုသည် မြေရှင်ကြီးများ၏ အာဏာကို လျော့ကျစေခဲ့သည်။

မာ့ခ်အက်ဒ်ဝပ်လူးဝစ်သည် ကုန်းစွန်း (ဝေ့ယန်း)၏ စစ်ရေး အပေါ် အလေးထားမှုကို တရုတ်ပြည် မြောက်ပိုင်းတစ်လျှောက် လမ်းမကြီးများကို စနစ်တကျ ဖောက်ထားစေခြင်း နှင့် လယ်ယာမြေများကို စနစ်တကျပိုင်းခြားစေခြင်း တို့အပေါ် ထောက်ပြခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ထိုခေတ် အနေနှင့်မူ ခေတ်ရှေ့ပြေးနေဟန် ရှိသော်လည်း ကုန်းစွန်းကို 'ဥပဒေပညာရှင် တစ်ယောက်အနေနှင့်သာမက စစ်ရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး ပညာရှင် တစ်ဦး' အနေ ဖြင့်ပါ မှတ်ယူနိုင်သည်။ ကုန်းစွန်းသည် ရှန်ယန် မြို့ကို တည်ဆောက်ရာတွင် ကြီးကြပ်ခဲ့သည်။

မှတ်စုများ
----------

1. ↑  "Shang". *Random House Webster's Unabridged Dictionary*.
2. 1 2 3  Antonio S. Cua (ed.), 2003, p. 362, *Encyclopedia of Chinese Philosophy*
3. ↑  Pines, Yuri, "Legalism in Chinese Philosophy", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Winter 2014 Edition), Edward N. Zalta (ed.), 1.1 Major Legalist Texts,
4. ↑  pg 79 of *Classical China*
5. ↑  Paul R. Goldin, *Persistent Misconceptions about Chinese Legalism*. p. 18
6. ↑  John Man 2008. p. 51. *Terra Cotta Army*.

ကိုးကားချက်
-----------

* Zhang, Guohua, "Shang Yang"[*လင့်ခ်သေ*]. *Encyclopedia of China* (Law Edition), 1st ed.
* Xie, Qingkui, "Shang Yang" Archived 9 May 2007 at Archive.is. *Encyclopedia of China* (Political Science Edition), 1st ed.
* 国史概要 (第二版) ISBN 7-309-02481-8
* 戰國策 (*Zhan Guo Ce*), 秦第一

ပိုမို ဖတ်ရှုလိုလျှင်
---------------------

* Li Yu-ning, *ShangYang's Reforms* (M.E. Sharpe Inc. 1977).

ပြင်ပ လင့်များ
--------------

* Lord Shang (died 338 BC)။
* 商君書 - Shang Jun Shu။
* 秦一။
* Works by Yang Shang at Project Gutenberg
စုံတွဲနှစ်ဦး ဖရင့်ကစ် နမ်းပုံ
ပြင်သစ်အနမ်း ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဖရင့်ကစ် (French kiss) သည် အချစ် နှင့် လိင်ဆန္ဒ သဘော သက်ရောက်သော နမ်းခြင်း တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး တစ်ယောက်၏ လျှာသည် အခြားတစ်ယောက်၏ ပါးစပ် အတွင်းမှ လျှာသို့ ထိတွေ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ဖရင့်ကစ်သည် နှုတ်ခမ်း၊ လျှာ နှင့် ပါးစပ် တို့ကို လှုံ့ဆွပေးပြီး ၎င်းတို့မှာ အထိအတွေ့ကို အလွန် ခံစားလွယ်သော နေရာများဖြစ်ပြီး အများအားဖြင့် အရသာရှိသည် ဟု ယုဆကြပြီး အလွန်ရင်းနှီးစေကာ လိင်စိတ်ကို ဆွသည်။ အခြား နမ်းခြင်းများနှင့်မတူ ဖရင့်ကစ် အနမ်းသည် တစ်ခါတစ်ရံ အလွန်ကြာတတ်ပြီး ပြင်းထန်ကာ မတ်မတ်မောမော ရှိသည်။ ထိုသို့ လိင်စိတ်ကို ဆွသော သဘောရှိသောကြောင့် ရပ်ကြည့်သူများမှ မနှစ်သက်ကြပဲ နိူင်ငံများစွာတို့တွင် ပေါ်တင်ပြုခြင်းကို အားမပေးကြပေ။

တိရစ္ဆာန်များ၏ အပြုအမူများကို လေ့လာရာမှ၊ ဆင့်ကဲပြောင်းလည်းမှု ဇီဝဗေဒ ပညာရှင် Thierry Lode သည် ဖရင့်ကစ် တွင် အပိုမဟုတ်ပဲ အစစ်အမှန် လိုအပ်သော လုပ်ငမ်းတစ်ရက်ဖြစ်ကြောင်း၊ မိတ်ဖတ်၏ ကိုယ်ခံစနစ် (immune system) ကိုက်ညီမှုကို တံတွေး မှတဆင့် စမ်းစစ်ခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ဆွေးနွေးခဲ့သည်။ လိင်ဆက်ဆံခြင်း မပြုမှီ ဖရင့်ကစ်ပြုကျင့်ခြင်းဖြင့် မိမိသွေးသားတော်စပ်သူနှင့် မိတ်မလိုက်ရန် ကာကွယ်သည်။ 

ဖရင့်ကစ်ကြောင့် တံတွေး မှတဆင့် Infectious mononucleosis ကဲ့သို့ ပါးစပ်မှ တဆင့်ကူးစက်သော ရောဂါများ ကူးစက်ပြန့်ပွားနိုင်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  VMA's Madonna-Britney-Christina Kiss: Progress or Publicity Stunt?, Sarah Warn 2003။ 29 May 2012 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  29 May 2012 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**အီဂျီမဲ** သည် ၂၀၀၈ခုနှစ်က ထွက်ရှိခဲ့သည့်​ တောင်ကိုရီးယားရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ ဖြစ်သည်။ ထိုကားသည် ၁၉၇၅ မှ ၁၉၇၇ အတွင်း ဂျိုဆွန်း​ခေတ် ​ရော်ဘင်ဟုအ​ကြောင်းဖြစ်​သောကာတွန်းကားကိုအ​ခြေခံထားသည်။

အကျဉ်းချုပ်
-----------

၁၆၃၃ခုနှစ်ဝန်းကျင် ဂျိုဆွန်း​​ခေတ် လီဂျီယွန်းသည် အမတ်လီဝန်းဟို၏သားဖြစ်သည်။ လီဝန်းဟိုသည် ဘုရင်၏စိတ်ချအားထားရသူဖြစ်ကာ ချင်ဝူးဟိုးလျှို့ဝှက်အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။ မျက်မမြင်​ရှေးဖြစ်​ဟောဆရာ၏​ပြောချက်အရ သူ့အိမ်တွင်အနာဂတ်​ခေါင်း​ဆောင်ကို​တွေ့ရ​ကြောင်းဘုရင်သိလျှင် သူ့ကိုသတ်​​စေခဲ့သည်။ သူ့သားကိုဘီရိုအတွင်းပုန်း​နေ​စေရာ လီဂျီဟွန်းသည် ဘီရိုအ​ပေါက်မှတစ်ဆင့်သူ့အ​ဖေကိုသတ်သူ၏ဓား​ပေေါ်မှတံဆိပ်ကို​တွေ့လိုက်သည်။ သူ့အ​မေနှင့်အိမ်ရှိလူများဖမ်းခံရ​သော်လည်းသူမှာလွတ်​မြောက်သွားသည်။ သူ့အ​မေမှာ သူ့သားအားလွတ်​စေလို၍ သားမဟုတ်​​ကြောင်းသက်​သေပြရန်သူ့အားခဲနှင့်​ပေါက်ရာ​စေမှလီဂျီဟွန်းသည် အ​ကြောင်း​ကြောင်း​ကြောင့် အတိတ်​မေ့သွားသည်။ သူ့အား​သူခိုး​ဟောင်း ဆိုးဒယ်မှ"ယန်း"ဟုအမည်​ပေးကာ​မွေးစားခဲ့သည်။ ၁၃နှစ်အကြာတွင် မှတ်ဉာဏ်ပြန်ရလာပြီး သူ၏အမကို လိုက်ရှာသည်။

သူ့အမကို ​ထောင်ချ၍ သတ်လိုက်ခြင်းသည် သူ့အားဂလဲ့စား​ချေရန် တွန်းအား​ပေးလာသည်။ ဓား​ပေါ်မှတံဆိပ်ကို မှတ်မိ၍ပြန်ရှာကာ ဂလဲ့စား​ချေရန် လိုက်ရှာရင်း သူ့ကိုယ်သူ အနက်​ရောင်ဝတ်စုံဖြင့် အီဂျီမဲအဖြစ်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ထိုသို့လှုပ်ရှားရာတွင် ချင်ဝူးဟိုးလျှို့ဝှက်အဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်​ယောက်ချင်းစီတိုင်း၏ အိမ်ကိုဝင်​ဖောက်ခဲ့သည်။ မတရားမှုခံရသူများကို ကူညီခြင်းဖြင့်နာမည်ကြီးလာသည်။ လုယက်မှုတစ်ခုပြီးတိုင်း ချယ်ရီပန်းပွင့်ပုံ လက်ကိုင်ပုဝါကို ချန်ခဲ့သည်။ ထိုပုံမှာ ငယ်စဉ်က​နေခဲ့​သော အိမ်​တော်ရှိချယ်ရီပင်နှင့် သူ့အ​ဖေ​ရေးဆွဲခဲ့​သောပန်းချီဖြစ်သည်။ အီဂျီမဲဆိုသည်မှာ တစ်ကိုင်းတည်းရှိ​သောချယ်ရီပင် ဖြစ်သည်။​နောက်ပိုင်းတွင်သူ့အ​ဖေကို သတ်သူမှာ ဘုရင်ကြီးဖြစ်​ကြောင်း သိလိုက်ရသည်။

ရိုက်ကူးခြင်း
-------------

### အဓိက

* လီဂျွန်ကီ -အီဂျီမဲ၊လီဂျီဟွန်း၊ယန်း
* ယိုဂျင်ဂူး-လီဂျီဟွန်း၏က​လေးဘဝ

* ဟန်ယိုဂျူး-ဘန်အွန်းချယ်
* ကန်ယိုးဂျူ-ဘန်အွန်းချယ်၏က​လေးဘဝ

* လီ​ယောင်အ-ဘွန်ဆွန်း
* ​ဂျောင်ဒဘင်း-ဘွန်ဆွန်း၏ငယ်ဘဝ

* ပတ်ဆီဟူး-ဘန်ဆီဟူး
* လီဒဗစ်-ဘန်ဆီဟူး၏က​လေးဘဝ

ကိုးကား
-------
လန်ကာဝီကျွန်း၏ စီးပွားရေး အချက်အချာ ဖြစ်သော ကွားမြို့
လန်ကာဝီ (တရားဝင် အမည်အားဖြင့် "လန်ကာဝီ၊ ကဒါး၏ ရတနာ" သည် မလေးရှားနိုင်ငံရှိ ခရိုင် တစ်ခု နှင့် ကျွန်းပေါင်း ၉၉ ကျွန်းပါဝင်သော (ကျွန်း ၅ ခုခန့်မှာ ရေကျချိန်တွင်သာ မြင်နိုင်သည်) ကပ္ပလီပင်လယ် အတွင်းမျ ကျွန်းစု တစ်ခု ဖြစ်ကာ မလေးရှားနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းမှ ၃၃ ကီလိုမီတာ အကွာ ကမ်းလွန် တွင် တည်ရှိသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ နယ်နိမိတ် နှင့် ကပ်လျက် ရှိသော ကဒါးပြည်နယ်တွင် ပါဝင်သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁၅ တွင် ကဒါးစူလတန် အဘဒူ ဟာလင်းမှ ရွှေရတုပွဲကျင်းပခြင်း နှင့် အတူ မြို့အမည်အား "လန်ကာဝီ၊ ကဒါး၏ ရတနာ" ဟု ပြောင်းလဲခြင်းကို ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ကျွန်းများထဲတွင် အကြီးဆုံးကျွန်းကို လန်ကာဝီကျွန်းဟု ခေါ်ကြပြီး လူဦးရေ ၆၄, ၇၉၂ ဦး ရှိကာ အနီးအနားရှိ လူနေထိုင်သော အခြားကျွန်းမှာ တစ်ကျွန်းတည်းရှိပြီး ထိုကျွန်းမှာ တူဘားကျွန်း ဖြစ်သည်။

လန်ကာဝီသည် အုပ်ချုပ်ရေး ခရိုင်တစ်ခု လည်း ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့မှာ ကွားမြို့ ဖြစ်သည်။ ပန်တိုင်း စီနန် သည် လန်ကာဝီရှိ ရေပန်းအစားဆုံး ကမ်းခြေနှင့် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများ လည်ပတ်ရာ နေရာတစ်ခု ဖြစ်ကာ နှစ်စဉ် လူ ၁ သောင်းကျော် လာရောက် လည်ပတ်ကြသည်။

လန်ကာဝီသည် အကောက်ခွန်မဲ့ ကျွန်းတစ်ကျွန်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Pantai Cenang - Everything you Need to Know About Pantai Cenang (in en-US)။  2019-06-03 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  "Shopping in Langkawi"၊ ABC Langkawi။ 11 August 2009 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 16 July 2012။
ဆွမ်းစားနေစဉ် လာရောက် ထည့်စွက်သော ဘောဇဉ်ကို တော်ပြီ တန်ပြီဟု မြစ်မိ−ပဝါရိတ်ပြုမိ–၍ ပဝါရိတ်သင့်သောရဟန်းသည် ထိုဆွမ်းကို ဆက်လက်၍စားနိုင်ရန် "အတိရိတ္တံ ကရောထ ဘန္တေ"ဟုဆိုရာ ဝိနည်းဓိုရ်ကတဖန် "အလမေတံ သဗ္ဗံ"ဟု ပြန်၍ ဆိုအပ်သော ဘောဇဉ်ကို "အတိရိတ်ဝိနည်းကံ ပြုအပ်သော ဘောဇဉ်"ဟု ခေါ်သည်။

အတိရိတ်ဝိနည်းကံပြုခြင်းအင်္ဂါ ၇-ပါး
-----------------------------------

ပဝါရိတ်သင့်ပြီး ဣရိယာပုဒ်ပြောင်းပြီးမှ နောက်ထပ်စားလိုသော ရဟန်းသည် မိမိစားလိုရာ ခဲဖွယ်ကို ခွက်၌ထည့်၍ ထိုဘောဇဉ်ကို…

* ၁- ကပ္ပိခြင်း စသည့် အပ်စပ်အောင်ပြုပြီးဖြစ်ခြင်း၊
* ၂- အကပ်ခံပြီးဖြစ်ခြင်း၊
* ၃- ဝိနည်းဓိုရ်၏အနီး၌ မြှောက်ချီထားခြင်း၊
* ၄- ဝိနည်းဓိုရ်၏ ဟတ္ထပါသ်အတွင်းသွား၍
* "**အတိရိတ္တံ ကရောထ ဘန္တေ**= အကြွင်းအကျန် ပြုလုပ်ပေးပါဘုရား" ဟု ပါဠိလိုဖြစ်စေ၊ မြန်မာလိုဖြစ်စေ ပြောကြားခြင်း၊
* ၅- ဝိနည်းဓိုရ်သည် ထိုနေ့အဖို့၌ ဘောဇဉ်တစ်ခုခုကို အနည်းငယ်ဖြစ်စေ စားပြီးသူဖြစ်ခြင်း၊
* ၆- ဝိနည်းဓိုရ်ကိုယ်တိုင် ပဝါရိတ်သင့်နေလျှင် ထိုသင့်သောနေရာမှ မထသေးခြင်း၊
* ၇- ဝိနည်းဓိုရ်ရဟန်းက ထိုဆွမ်းဘောဇဉ်ကို လက်ဖြင့်သုံးသပ်၍ "**အလမေတံ သဗ္ဗံ**= ဤအလုံးစုံကို ငါတော်ပြီ" ဟု ၃-ကြိမ် ဆိုရခြင်း…တို့ ဖြစ်သည်။

ထိုအခါ အတိရိတ်ဝိနည်းကံ ပြုပြီးဖြစ်တော့သည်။
(အတိရိတ်ဝိနည်းကံပြုပေးမည့် ရဟန်းကို ဝိနည်းဓိုရ်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်ပါသည်)

**ဆောင်ပုဒ်** ။ ။ အပ်စပ်ပြီးမှန်-၁၊ အကပ်ခံ-၂၊ ချီပြန်-၃၊ ဟတ္ထပါသ်-၄၊ စားပြီးရာက-၅၊ နေရာမှ မထ-၆ "မေတံ"ရွတ်-၇။

ပဝါရိတ်သင့်သောရဟန်းသည် ဣရိယာပုဒ်ပြောင်းပြီးမှ အာဟာရအတွက်ရည်ရွယ်၍ ယာမကာလိက၊ သတ္တာဟကာလိက၊ ယာဝဇီဝိကတို့ကို ခံယူလျှင် ဒုက္ကဋ်အာပတ်သင့်၍ မျိုတိုင်းမျိုတိုင်း ဒုက္ကဋ်အာပတ်သင့်၏။

ယာဝကာလိကကို ခံယူလျှင် ဒုက္ကဋ်အာပတ်သင့်၍ မျိုတိုင်းမျိုတိုင်း ပါစိတ်အာပတ်သင့်၏။

ကာလိကလေးပါး
-----------

ယာဝကာလိက ။ ။ အရုဏ်တက်သည်မှ မွန်းတည့်ချိန်အတွင်း အကပ်ခံစားသုံးအပ်သော ဆွမ်းဘောဇဉ်။

ယာမကာလိက ။ ။ နေလွဲချိန်မှ အရုဏ်မတက်မီအတွင်း ဆာလောင်ခြင်းအကြောင်းရှိလျှင် သောက်ကောင်းသော အပ်စပ်သောအဖျော်ရည်အမျိုးမျိုး။

သတ္တာဟကာလိက ။ ။ ဂိလာနအကြောင်းရှိလျှင် အကပ်ခံပြီး ၇-ရက်အတွင်း သုံးဆောင်ကောင်းသော ဆေးပစ္စည်းမျိုး။

ယာဝဇီဝိက ။ ။ အကပ်ခံပြီးနောက် အကြောင်းရှိလျှင် အသက်ထက်ဆုံးမှီဝဲနိုင်သော နနွင်း၊ ဖန်ခါး အစရှိသော ဆေးပစ္စည်းအမျိုးမျိုး။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အနုဇာနာမိ ဘိက္ခဝေ ဂိလာနဿ အင်္ဂလာနဿ စ အတိရိတ္တံ ဘုဉ္ဇိတုံ။ ဝိ၊၂၊၁၁၁၊ ၁၁၁။ အဋ္ဌ အတိရိတ္တာ။ ဝိ၊၅၊၂၄၄။
2. ↑  တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁
3. ↑  ဘောဇဉ်
4. ↑  (ကင်္ခါ၊ ဋ္ဌ- ၂၂၃)
ကမ္မဝါစာ
**ကမ္မဝါစာ**ဟူသည် **ကမ္မ**ပုဒ်နှင့် **ဝါစာ**ပုဒ်တွဲစပ်ထားသော 
ပါဠိစကားတည်း။ ဤ၌ကမ္မ ဟူသည် ဝိနည်းကံတည်း။ 
ဝါစာဟူသည် ထိုဝိနည်းကံ ဆောင်သည့်အခါ ရွတ်ဖတ် 
အပ်သော စကား ဝါကျ တည်း။ ထိုကြောင့် ကမ္မဝါစာဟူသည် 
ရဟန်းသံဃာများ ဝိနည်းကံဆောင်သည့်အခါ အများ 
သဘောတူညီချက် ရယူရန် ရွတ်ဖတ်အပ်သော စကားဝါကျများ 
ဖြစ်သည်ဟု မှတ်ရမည်။ မြန်မာလို *ကမ္မဝါ*ဟူ၍ ခေါ် 
အပ်သော စကားသည်လည်း ဤကမ္မဝါစာဟူသော ပါဠိ 
စကားကိုလိုက်၍ ခေါ်ခြင်းသာ ဖြစ်ပေသည်။ ရဟန်း သံဃာ 
များ ဝိနည်းကံဆောင်သည့်အခါ ကမ္မဝါစာများ ရွတ်ဖတ်၍ 
အများသဘောတူ ဆုံးဖြတ်ချက် ချမှတ် ရသည်။ ကမ္မဝါစာ၌ 
`ဉတ္တိဒုတိယကမ္မဝါစာနှင့် ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မဝါစာ အဓိပ္ပါယ် 
ပြဆိုလျှင် လုံလောက်၏။ သို့ရာတွင် ဝိနည်းကံ အပြည့်အစုံ 
ပြဆိုမှ ထင်ရှားမည်ဖြစ်၍ ဤ၌ဝိနည်းကံတို့ကို ပြဆိုပေအံ့။

ကမ္မဝါစာလုံး
------------

ဤသည်မှာ အေဒီ ၁၁ ရာစုမှ လက်ရှိအထိ ကမ္မဝါစာရေးရာတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသော မြန်မာပါဠိအက္ခရာပုံစံဖြစ်သည်။ ကမ္မဝါစာရေးသားရာတွင် ပုဂံခေတ်ဟန် လေးထောင့်ဆန်သော ပန်းစာလုံးခေါ် စာညှင်းစာလုံးကိုရေးသားနည်းမှာတမျိုး၊ မြန်မာအက္ခရာဝိုင်းစက်စွာဖြင့် ရေးသားနည်းကတစ်မျိုးဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်။

စာညှင်းစာလုံးအက္ခရာဟန် 

| က | ခ | ဂ | ဃ | င |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |
| စ | ဆ | ဇ | ဈ\* | ည |
|  |  |  |  |  |
| ဋ | ဌ\* | ဍ | ဎ\* | ဏ |
|  |  |  |  |  |
| တ | ထ | ဒ | ဓ | န |
|  |  |  |  |  |
| ပ | ဖ | ဗ | ဘ | မ |
|  |  |  |  |  |
| ယ | ရ | လ | ဝ |  |
|  |  |  |  |  |
| ၐ | ၑ | သ | ဟ |  |
|  |  |  |  |  |

ကိုးကား
-------
**စင်ကာပူ စံတော်ချိန် (Singapore Standard Time** (**SST**) သို့မဟုတ် **Waktu Piawai Singapura** (**WPS**) (တရုတ်: 新加坡标准时间)သည် စင်ကာပူနိုင်ငံတွင် အသုံးပြုသော စံတော်ချိန်ဖြစ်ပြီး GMT (UTC+08:00) ထက် ၈ နာရီ ရှေ့သို့စောသည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

ဗြိတိသျှ မာလာယုလက်အောက်တွင်ရှိစဉ်က စင်ကာပူနိုင်ငံသည် မလေးရှား စံတော်ချိန်အား အသုံးပြုခဲ့ပြီး ဂရင်းနစ်စံတော်ချိန်ထက် ၇ နာရီ ၃၀ မိနစ်စောခဲ့သည်။

ဂျပန်တို့၏ သိမ်းပိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရပြီးနောက်ပိုင်းတွင် မာလာယုကျွန်းဆွယ်၌ ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၂ ခုနှစ်မှစ၍ GMT+9 တွင်ရှိသော တိုကျို စံတော်ချိန်ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ တရားဝင် ထုတ်ပြန်ကြေညာမှုများကို တိုကျိုစံတော်ချိန်အရ ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း စင်ကာပူတွင် မတူညီသော စံတော်ချိန် ၂ ခုကို အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ စင်ကာပူရှိ အိမ်များတွင် ၎င်းတို့ သိမ်းပိုက်ခြင်းမခံရမီက စံတော်ချိန်အား အသုံးပြုလျက်ရှိပြီး ၎င်းတို့၏ လက်ပတ်နာရီများတွင် တိုကျိုစံတော်ချိန်အား အသုံးပြုကြသည်။

ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ပြီးဆုံးသွားပြီး မာလာယုကျွန်းဆွယ်သို့ ဗြိတိသျှတို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာချိန်တွင် စင်ကာပူ၌ စစ်မတိုင်မီက အချိန်ဇုန်အား အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။

### မလေးရှားနိုင်ငံ၏ စံသတ်မှတ်ချက်

၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် မလေးရှားနိုင်ငံတွင် နိုင်ငံ၏ နယ်မြေအားလုံး၌ စံအချိန်ဇုန်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းအားပြုလုပ်ခဲ့ပြီး UTC+08:00 အဖြစ်အသုံးပြုရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ရသည်။ စင်ကာပူနိုင်ငံသည် ၎င်းတို့၏ အလုပ်ချိန်များနှင့် ခရီးသွားအချိန်များကို ထိုစံတော်ချိန်အား အသုံးပြုခဲ့သည်။ ထိုပြောင်းလဲမှု၏ အကျိုးသည် ၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၈၂ တွင် ၎င်းတို့ စံတော်ချိန်အား နာရီဝက်ရှေ့သို့တိုးခဲ့ပြီး GMT ထက် ရှေ့သို့ ၈ နာရီစောသော စံတော်ချိန်အား "စင်ကာပူစံတော်ချိန် (Singapore Standard Time)" (SST) အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့ရာ ထိုစံတော်ချိန်သည် ဟောင်ကောင်၊ တိုင်ပေ၊ ဘေကျင်း၊ မနီလာ နှင့် ပါ့သ် စံတော်ချိန်များနှင့် တူညီခဲ့သည်။ 

|  |  |
| --- | --- |
| **အသုံးပြုခဲ့သော ကာလ**
 | **Time offset from GMT** |
| ၁ ဇွန် ၁၉၀၅ – ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၃၂ | UTC+07:00 |
| ၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၃၃ – ၃၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၁ | UTC+07:20 |
| ၁ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၁ – ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၂ | UTC+07:30 |
| ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၂ – ၁၁ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၅ | UTC+09:00 |
|   ၁၂ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၅ – ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၁ | UTC+07:30 |
| ၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၈၂ - လက်ရှိ | UTC+08:00 |

ပြင်ပလင့်များ
-------------

* Why is Singapore in the "Wrong" Time Zone?
* Singapore Standard Time Archived 25 December 2012 at Archive.is
* National Metrology Centre Archived 16 December 2013 at the Wayback Machine.
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ\ ဝိနယ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

 တိဿဘူတိ-အမည်ရှိသော ထေရ်သည် ပိဋကတ်တော်၌ မှတ်တမ်းတင်ထားသော သီဟိုဠ်ကျွန်းသား ရဟန်းတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ 

ယင်း-သည်-သီဟိုဠ်ကျွန်း အနုရာဓမြို့ မဟာဝိဟာရကျောင်းတိုက်၌ ဂန္ထဓုရ "ကျမ်းဂန်ကို သင်ယူမှု"ဖြင့် ကြာမြင့်စွာသည် ကိလေသာကို ပယ်ခွါထားခဲ့လေရာ အခါတစ်ပါး ဆွမ်းခံဝင် ခိုက် ဝိသဘာဂ မာတုဂါမ အာရုံကို ကြည့်မိ၍ ကာမဝိတက် ဖြစ်ပေါ်လာသဖြင့် သပိတ်၌ ရပြီး ယာဂု ဆွမ်းကို နောက်လိုက် တပည့်အား စွန့်ခဲ့၍ ကမ္မဋ္ဌာန်းဆရာ့အထံသို့ ချဉ်းကပ်လျက် အသုဘကမ္မဋ္ဌာန်းကို တောင်းယူ၍ ရဟန်းကိစ္စမပြီးလျှင် ဆရာ့အထံပြန်မရောက် နိုင်ပါ"ဟု လျှောက်ကာ ရိုသေစ္စာ ရှိခိုးဦးချ ထွက်သွားပြီးလျှင် ကိုယ်နှင့်အသက်ကို မငဲ့တော့ပဲ ရဟန်းတရားပွါးများ အားထုတ်လေရာ နံနက်မလင်းမီ ရဟန်းကိစ္စ ပြီးမြောက်၍ နောက်တစ်နေ့ သင်ယူမြဲ ကျမ်းဂန်ကို ဆက်လက် သင်ယူနိုင်သော စာသင်သား မထေရ် တစ်ပါး ဖြစ်၏ , သီဟိုဠ်ကျွန်း ကာလကရွာ မဏ္ဍလာရာမ ကျောင်းတိုက်၌ သံဃထေရ် ဖြစ်၏ , B. E.-၄၅၀-တွင် ဒုတိယအကြိမ် နန်းတက်သော ဝဋ္ဋဂါမဏိ "ဝလဂမ္ဗာ" မင်း လက်ထက်၌ ထင်ရှားသော မထေရ် ဖြစ်၏

### ကိုးကား

1. ↑  တိဿဘူတိတ္ထေရ (ပု) [တိဿဘူတိ+ထေရ]
2. ↑  (အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၀-၁)
3. ↑  (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၁။ ယင်း ၂။ ၄၂၉)
4. ↑  (သီဟိုဠ် အဋ္ဌကထာ၊ ကထာဝတ္ထု။ ၁၀၀)။ တိဿဘူတိတ္ထေရော... အာဟ။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၄၃၀။ (အံ၊ဋီ၊၁၊၈၁။)
5. ↑  တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၉