recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ဂလူးကို့သကြား
-------------

အချို့သစ်သီးနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်တို့တွင် ဂလူးကို့သကြား ပါသောကြောင့် ချိုသည်။ ဂလူးကို့သကြားကို ကောက်နှံများမှ ရသောကစီမှ အမျာအပြား ချက်ယူကြသည်။ ချက်ယူပုံမှာ ကောက်နှံများမှရသည့် ကစီမှုန့်ကို ရေတွင် ဖျော်ပြီးလျှင် ဟိုက်ဒရိုကလောရစ်အက်ဆစ် အနည်းငယ်ထည့်၍ ကျိုသည်။ 
အက်ဆစ်သည် နောက်ဆုံးတွင် သမသွားသောအခါ ဂလူးကို့သကြားပွင့်ကလေးများ ဖြစ်လာသည်။ သကြားပွင့်အဖြစ်သို့ မရောက်သေးသော ဂလူးကို့သည် သကာရည်ကဲ့သို့ ချွဲပျစ် နေတတ်သည်။

ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားရေးအတွက် ဂလူးကို့ကို သကြားပွင့် အဖြစ်သို့ မရောက်မီ သကာကဲ့သို့ ချွဲပျစ်နေသော အနေဖြင့် ယူကြသည်။ ဂလူးကို့သည် လွယ်လင့်တကူ သကြားပွင့် မတက်နိုင်သောကြောင့် သကြားလုံးများ ပြုလုပ်ရောင်းချရန်နှင့် သစ်သီးများ တာရှည်ခံအောင် ပြုလုပ်ရန် များစွာ အသုံးပြုကြသည်။ မုန့်တိုက်ကြီးများတွင်လည်း အဖိုးတန်မုန့် အကောင်းစားများလုပ်သည့်အခါ မုန့်တွင် သကြားပွင့်မတက်အောင် ဂလူးကို့ကို အသုံးပြုကြသည်။

ကျွန်ုပ်တို့၏ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းသို့ အစာအာဟာရအဖြစ်ဖြင့် ဝင်သွားသော ကစီတို့သည် နောက်ဆုံးတွင် ဂလူးကို့သကြားအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပြီးလျှင် သွေးထဲသို့ ဝင်သွားသည်။ ဂလူးကို့သည် သွေးထဲသို့ဝင်သွားပြီးသော် အားကိုဖြစ်စေလျက် ကျန်းမာမှုကို များစွာ အထောက်အပံ့ဖြစ်စေသည်။ ဂလူးကို့သည် 
အစာကြေလွယ်သည်။ ထို့ကြောင့် အထူးသဖြင့် နာလန်ထခါစ အားအင်နည်းသူများနှင့် ကလေးသူငယ်များ စားသုံးရန်အတွက် အလွန်ကောင်းသည်။ အပင်များ၌ရှိသော ကစီသည် အချိန်ကာလအားလျော်စွာ ဂလူးကို့သကြားဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသည်။ စပျစ်သီးခြောက်တွင် တွေ့ရသော သကြားပွင့်ကလေးများသည် အများအားဖြင့် ဂလူးကို့များပင် ဖြစ်၏။ ပျားရည်တွင်လည်း ဂလူးကို့သကြား အများအပြား ပါဝင်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)
ဂလက်ဆီအုပ်စု HCG 16 ၏ အဖွဲ့ဝင် ဂလက်ဆီ ၇ ခုမှ ၄ ခု
**ဂလက်ဆီ အုပ်စု** သို့မဟုတ် **ဂလက်ဆီများအုပ်စု** (**GrG**) သည် အဖွဲ့ဝင် ဂလက်ဆီ ၅၀ မှ ပိုနည်းသော ဂယ်လက်ဆီများဖြစ်ပြီး ဒြပ်ဆွဲအားဖြင့် အချင်းချင်း ရစ်နွယ်ထားကြသည်။ တစ်ခုချင်းစီသည် အနည်းဆုံ နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီကဲ့သို့ တောက်ပကြပြီး (နေထက် အဆပေါင်း ၁၀၁၀) ယင်းကဲ့သို့ အုပ်စုများ၏ ထပ်မံအုပ်စုဖွဲ့သော အစုအဝေးအား galaxy cluster ဟုခေါ်ဆိုသည်။ cluster များ ထပ်မံ အုပ်စုဖွဲ့သည့် အစုအဝေးကိုမူ supercluster များဟုခေါ်သည်။ နဂါးငွေ့တန်းသည် Local Group ဟုခေါ်သည့် ဂလက်ဆီအုပ်စု၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။

ဝိသေသ လက္ခဏာများ
----------------

ကိုးကား
-------

1. ↑  Hubble views a bizarre cosmic quartet။  19 June 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Bärbel Koribalski။ The NGC 6221/15 Galaxy Group။
3. ↑  Hartmut Frommert။ Groups and Clusters of Galaxies with Messier objects။ SEDS။
4. ↑  Object classification in SIMBAD။ SIMBAD။
5. ↑  L.S. Sparke & J.S. Gallagher (2007)။ *Galaxies in the Universe: an Introduction* (2nd ed.)။ Cambridge University Press။ pp. 278။ ISBN 9780521671866။ Cite uses deprecated parameter `|last-author-amp=` (အကူအညီ)
6. ↑  Mike Irwin။ The Local Group။  2009-11-07 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
မိုနာကိုနိုင်ငံမြို့စားကြီး ရယ်နီယေ၏ ဇနီး ကမ္ဘာကျော် 
အမေရိကန်ရုပ်ရှင်မင်းသမီး ဂရေ့ကယ်လီကို အဖ ဂျွန်ဘီ 
ကယ်လီ နှင့် အမိ မာဂရက်မေဂျာတို့မှ ၁၉၂၉ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ(၁၂)ရက်တွင် 
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဖီလာဒဲ ဖီယားမြို့တွင် မွေးဖွားသည်၊ 
ဖခင်သည် အိုင်းရစ်-အမေရိကန် ကပြားဖြစ်ပြီး မိခင်သည် 
ဂျာမန်မျိုးနွယ်ဝင် ဖြစ်သည်။ ဂရေ့ကယ်လီသည် ရုပ်ရှင်လောက၌ 
ရွှေမင်းသမီးဟု တင်စားခံရလောက်အောင် တချိန်က 
နာမည်ကြီးခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ မြို့စားကြီးကတော် ဘဝ၌လည်း 
မိုနာကိုမြို့၏လူမှုရေးရာ ဝန်ထမ်းလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်မှုကြောင့် 
လူချစ်လူခင် ပေါများခဲ့သူ ဖြစ်သည်။

ဂရေ့ကယ်လီသည် ၁၉၅၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၆ ခုနှစ်အထိ 
ငါးနှစ်တာကာလအတွင်း ရုပ်ရှင်ကား ၁၁ ကား ရိုက်ကူးခဲ့ရာ 
အကယ်ဒမီ ရွေးချယ်ရေးတွင် နှစ်ကြိမ်တိုင် အမည်တင်သွင်း 
ခြင်း ခံခဲ့ရပြီး အော်စကာ ရွှေစင်ရုပ်ဆုတစ်ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ရိုက်ကူးခဲ့သော တော၏သမီးပျို 
ဇာတ်ကားဖြင့် အော်စကာဆု ဆွတ်ခူးရရှိသည်။ ထိုကားတွင် 
အရက်သမားတဦး၏ဇနီးအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဂရေ့ကယ်လီ၏ ဇာတ်ကားများတွင် နေမွန်းတည့်ချိန်၊ 
မိုဂန်းဗိုး၊ နောက်ဖေး ပြတင်းပေါက်၊ အထက်တန်းလွှာ၊ လူဆိုး၊ 
လူသတ်စက်ကွင်း၊ တိုကိုရီးမြစ်ပေါ်မှ တံတားစသည့် 
ဇာတ်ကားများသည် အမေရိကန်ရုပ်ရှင်လောက၌ ထင်ရှုားသည်။
ဂရေ့ကယ်လီနှင့်စပ်လျဉ်း၍ နာမည်ကျော် ဒါရိုက်တာကြီး 
ဟစ်ချကော့က ဆွဲဆောင်မှုရှိ၍ မိမိကိုယ်မိမိ အာရုံပြုမှု 
နည်းလွန်းသူ ဆိုခဲ့သည်။

၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် မိုနာကိုမြို့စားကြီး ရယ်နီယေနှင့် 
လက်ထပ်ပြီးသောအခါ ရုပ်ရှင်လောကမှ အနားယူခဲ့သည်။
ဂရ့ကယ်လီသည် ကြက်ခြေနီအသင်း၊ ကင်းထောက်တပ်ဖွဲ့၊ 
အမျိုးသမီးအသင်းအဖွဲ့များတွင် ဦးဆောင်၍ ပါဝင်တတ်သဖြင့် 
မိမိတိုင်းပြည်၌ လူချစ်လူခင်များသူ ဖြစ်သည်။ အနုပညာကို 
လည်း ချစ်မြတ်နိုးသူ ဖြစ်သည်။ သူမကိုယ်တိုင် ပန်းချီကား 
များကို စုဆောင်းပြလေ့ရှိသည်။ ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ကမ္ဘာ့ 
လူထု၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို ခံခဲ့ရသော ရုပ်ရှင်မင်းသမီးတဦး 
ဖြစ်သည်။ ဂရေ့ကယ်လီသည် ၁၉၈၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၄ 
ရက်နေ့တွင် ကားမှောက်ရာမှ ရရှိခဲ့သော ဒဏ်ရာဖြင့် 
ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
[1]

ကိုးကား
-------

1. ↑  စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်၊ (၁၉၈၃)
**ပြုတ်ကြော်ကြော်ခြင်း** သည် မြန်မာချက်ပြုတ်နည်းတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အစားအစာကို ပြုတ်ပြီးမှ ကြော်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ရိုးရိုးကြော်ခြင်းနှင့်မတူသောအချက်မှာ သား၊ ငါး စသည့် စားစရာကို အကောင်လိုက်ဖြစ်စေ၊ အတုံးလိုက်ခပ်ကြီးကြီး အတုံးကြီးကိုဖြစ်စေ အပူရှိန် အသားအတွင်းသို့ ဖောက်ထွင်း၍ ကျက်အောင်ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ မီးအပူကို စားစရာ အစိုင်အခဲအတုံးကြီး၏ ပတ်လည်ဘေးဘီ အထက်အောက် အားလုံးသို့ ရောက်ရှိထိတွေ့အောင် လုပ်ပေးရမည်။ အတွင်းသားများ ကျက်စေရန် မီးရှိန်လျှော့ပေးထားရသည်။ ဒယ်အိုးပက်ပက် ဖြင့် ပြုတ်ကြော်ကြော်မည် ဆိုပါလျှင် အစားအစာများကို အဆက်မပြတ် လှန်ပေးရမည်။

အကိုးအကား
---------

1. ↑  မြန်မာနိုင်ငံမိခင်နှင့်ကလေးစောင့်ရှောက်ရေးအသင်းချက်ပြုတ်အတတ်ပညာ. စန်းလေး(အိမ်တွင်းမှု)

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
ချက်ပြုတ်နည်းစနစ်များ |
| --- |
| ကြော်ခြင်း | 
* ကြော်ခြင်း
* ပြုတ်ကြော်ကြော်ခြင်း
* မွှေကြော်ခြင်း
* ကြွပ်ကြွပ်ကြော်ခြင်း
* ဆီနည်းနည်းဖြင့်ကြော်ခြင်း
* ဆီမြုပ်အောင်ကြော်ခြင်း
* ကြော်ချက် ချက်ခြင်း

 |
| ပြုတ်ခြင်း | 
* ပြုတ်ဖျောဖျောခြင်း

 |
| ချက်ခြင်း | 
* ချက်ပြုတ်ခြင်း
* အိုးကပ်ချက်ခြင်း

 |
| နှပ်ခြင်း | 
* နှပ်ခြင်း
* ကြော်နှပ်နှပ်ခြင်း

 |
| အခြားနည်းလမ်းများ | 
* ပေါင်းခြင်း
* ကျိုခြင်း
* ဖုတ်ခြင်း
* လှော်ခြင်း
* ရေနွေးဖြောခြင်း
* ဆီပူထိုးခြင်း
* ကျပ်တင်ခြင်း
* ကင်ခြင်း
* တံစို့ထိုးကင်ခြင်း

 |
**ပြောင်ခေါင်းစိမ်း**သည် အရည်အသွေးပေါ်မူတည်၍ ဈေးနှုန်းကွာဟချက်ကြီးမားတတ်သည့် ကျောက်မျက်အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ မိုးကုတ်မြို့ အနောက်ဘက် ပြောင်ခေါင်းရွာမှ ပေါများစွာထွက်ရှိသည်ကို အကြောင်းပြု၍ မြန်မာတို့က ပြောင်ခေါင်းစိမ်းဟု ခေါ်ကြခြင်းဖြစ်သည်။ အနောက်တိုင်းအခေါ်အဝေါ်မှာ ပယ်ရီဒေါ့(peridot) (သို့) သံလွင်စိမ်းရောင် ရှိသောကြောင့် အိုလီဗင်း(Olivine) ဟုလည်းခေါ်ပါသည်။

ဓာတုဖွဲ့စည်းမှု
---------------

မဂ္ဂနီဆီယံသံဆီလီကိတ် ဖြစ်သည်။ ပုံဆောင်စနစ်မှာ ရွမ်းဘတ်စနစ်(Orthorhombic System) ဖြစ်ပြီး သိပ်သည်းဆ ၃.၃၄ ရှိသည်။ မာဆင့် ၆.၅ ရှိကာ ဖန်ရောင်လက်ဖြစ်သည်။ ပျော့ပျောင်းလွန်းသောကြောင့် ငရဲမီးဒဏ်ကို မခံနိုင်ပါ။ နှစ်စုံအလင်းယိုင်ခြင်း (သို့) ဒွိအလင်းယိုင်ခြင်း ထင်ရှားမှုသည် ပြောင်ခေါင်းစိမ်း၏ ထင်ရှားသည့် ထူးခြားမှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကျောက်၏ အောက်ခြေမျက်နှာပြင်ရှိအနားစောင်းများကို အထက်မျက်နှာပြင်မှ လှမ်းကြည့်လျှင် စောင်းနှစ်ထပ်အဖြစ် မြင်ရမည်ဖြစ်သည်။

ထွက်ရှိရာဒေသများ
----------------

မြန်မာ၊ တရုတ်၊ ဩစတြေးလျ၊ ဘရာဇီး၊ တောင်အာဖရိက တို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် ပြောင်ခေါင်းစိမ်းထွက်ရှိသော်လည်း ယခုအခါတွင် အဝါရောင်သန်းသည့် တရုတ်နိုင်ငံထွက် ပြောင်ခေါင်းစိမ်းများကို ဈေးကွက်အတွင်းတွင် ပေါ်များစွာတွေ့ရှိနေရသည်။
|  |
| --- |
| **၁၉၁၉** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇွန်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၀၆** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇွန်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၁၀** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇွန်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
ဗထွေး၊ သိပ်ပံ(ခရစ် ၁၉၃၂-၁၉၈ဝ)။ ။
စာရေးဆရာ ဦးဗထွေးကို ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် မြောင်းမြ ခရိုင် အိမ်မဲမြို့နယ် သရက်ကုန်းရွာ၌ ဆန်စက်ပိုင်ရှင် ဦးကာစီ၊ ဒေါ်တင့်တို့မှ မွေးဖွားသည်။ မွေးချင်းခြောက် ယောက်အနက် ပဉ်စမမြောက် ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉျဘဝကပင် စာရေးစာဖတ် ဝါသနာပါပြီး စာတိုစာစများရေးကာ စာရေးဆရာများနှင့် ဆွေးနွေးလေ့ရှိသည်။ စာရေးဆရာ သိပ်ပံဗထွေး၏ အမည်ရင်းသည် ဦးဗထွေးပင် ဖြစ်သည်။

သိပ်ပံဗထွေးသည် ဆယ်တန်းအောင်ပြီးနောက် အင်းစိန် စက်မှုလက်မှုကျောင်းသို့ တက်ရောက်ခဲ့ရာ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် လျှပ်စစ်ဒီပလိုမာ အောင်လက်မှတ် ရရှိခဲ့သည်။ ဒီပလိုမာရပြီးနောက် လျှပ်စစ်အဖွဲ့တွင် ဝင်ရောက်အမှုထမ်းစဉျ ဂျာမနီနိုင်ငံသို့ လျှပ်စစ်ပညာတော်သင်အဖြစ် သွားရောက်ခဲ့ရသည်။ ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် နှစ်နှစ်နီးပါး ပညာသင်ပြီး အမ်-အိုင်-အီး-အီး နှင့် အမ်-အက်စ-အီး လျှပ်စစ်အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာသည်။ ဂျာမနီမှ ပြန် 
လာပြီးနောက် ပုသိမ်၊ လွိုင်ကော်၊ ကျိုင်းတုံ၊ မုံရွာ၊ ရမည်းသင်း၊ သာစည်မြို့များတွင် ခရိုင်လျှပ်စစ် အင်ဂျင်နီယာအဖြစ် ပြောင်းရွေ့အမှုထမ်းခဲ့သည်။

သိပ်ပံဗထွေးသည် ၁၉၅၂ ခုနှစ်မှ စတင်၍ ရှုမဝမဂ်ဂဇင်းတွင် မနုဿဝတ်ထုတိုများ ရေးကာ စာပေနယ်သို့ ဝင်ခဲ့သည်။ စာပေသက်နုနယ်ချိန်တွင်ပင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားဖြင့် စက်မှုလက်မှုနိုင်ငံ ထူထောင်ရန် လှုံ့ဆော်သော သတင်းစာဆောင်းပါးများကို ရေးခဲ့သည်။ ဝတ်ထု၊ ဆောင်းပါးများသာမက လောပီတ ဘီလူးချောင်း ရေအားလျှပ်စစ် စီမံကိန်း၊ မိုးဗြဲစသော မှတ်တမ်းစာအုပ်များကိုလည်း ရေးသားခဲ့ရာ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် 
လောပီတ ရေအား လျှပ်စစ်စီမံကိန်း အမည်ရှိ စာအုပ်ဖြင့် ယူနက်စကို စာပေဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် လျှပ်စစ် အန်တရာယ် မှုခင်းအသွယ်သွယ်စာမူဖြင့် အမျိုးသား စာပေ သုတပဒေသာဆု ရရှိခဲ့သည်။ သိပ်ပံဗထွေး၏ နောက်ဆုံး ရေးသားခဲ့သောလက်ရာမှာ ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလထုတ် သင့်ဘဝမဂ်ဂဇင်းပါ "သူ၏ညာဉ်"ဝတ်ထုတို ဖြစ်လေသည်။

သိပ်ပံဗထွေးသည် မည်သည့်နေရာဌာနတွင်မဆို သူတွေ့မြင်သော ခွၽတ်ယွင်းမှု၊ လစ်ဟင်းမှု၊ ဖောက်ပြန်မှုများကို ဖော်ပြ၍ အကြံပေးလမ်းညှှန်မှုများကို ရေးသားတတ်သည်။ ရေးသားတင်ပြပုံမှာလည်း ကိုယ်ပိုင်ဟန် ရှိသည်။ ဝါကျတို၊ စာပိုဒ်တိုများသုံး၍ တိုတိုတိတိ ထိထိမိမိရေးသားပုံသည် သိပ်ပံဗထွေး၏ စာရေးဟန်ပင် ဖြစ်သည်။ 

သိပ်ပံဗထွေးသည် တိုင်းပြည်နှင့်လူမျိုးအပေါ် စေတနာ ကြီးမားသူဖြစ်ရာ မြန်မာအက်ခရာများကိုသုံး၍ ကယား၊ လီစူး၊ နာဂ စာပေများ တီထွင်ခဲ့သည်။

နယ်တွင် အမှုထမ်းနေရာမှ ရန်ကုန်သို့ ပြန်လည်ရွေ့ပြောင်းရပြီးနောက် ရန်ကုန်လျှပ်စစ်ဌာန စာကြည့်တိုက်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ ထိုနောက် ဗဟိုသုတေသန လုပ်ငန်းအဖွဲ့သို့ စာကြည့်တိုက်မှူးအဖြစ် ပြောင်းရွေ့တာဝန် ထမ်းဆောင်သည်။ 

သိပ်ပံဗထွေးသည် ဗဟိုသုတေသနလုပ်ငန်းအဖွဲ့တွင် စာကြည့်တိုက်မှူးအဖြစ် အမှုထမ်းဆဲ ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးဒေါ်ခင်သန်းမြင့်နှင့် သမီးတစ်ဦး၊ သားသုံးဦး ကျန်ရစ်သည်။
**ဗဒင်** (၁၉၆၄–၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၀၁) သည် ပေါ့ပ်ဂီတဖြင့် ကျော်ကြားခဲ့သော မြန်မာအဆိုတော် တေးရေးဆရာ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ကိုယ်ပိုင်သံစဉ် သီချင်းများကိုသာ ရေးသားသီဆိုလေ့ရှိပြီး သူ၏ "နေရာ" သီချင်းစီးရီး မှာ မြန်မာ့ဂီတသမိုင်းတွင် ရောင်းအားအကောင်းဆုံးအဖြစ် စံချိန် တင်ခဲ့သည်။ သို့သော် သီချင်း စီးရီး ၄ ခုသာ ထုတ်ဝေခဲ့ပြီးနောက် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ
---------------

ဗဒင်သည် ရန်ကုန်တိုင်း အင်းစိန်မြို့နယ် ဒေါနလမ်းတွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။ နှစ်ခြင်း ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်တစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး အင်းစိန်မြို့နယ် မင်းကြီးလမ်းမပေါ်ရှိ ရွာမနှစ်ခြင်းအသင်းတော်တွင် ပုံမှန်တက်ရောက်လေ့ရှိသည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ စိတ်ပညာ အထူးပြုဖြင့် မဟာဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ စာဖတ်ဝါသနာပါသူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားကို ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုနိုင်သည်။

မအောင်မြင်မီအချိန်ကာလများ
-------------------------

ဗဒင်သည် နာမည်ကျော်အဆိုတော်မဖြစ်မီအချိန်က သီချင်းရေးဆရာတစ်ယောက်အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ဇော်ရည် သီဆိုခဲ့သော "ရိုးရိုးအေးအေးကြီးကိုပဲ" နှင့် ဂျေမောင်မောင် သီဆိုသော "အသည်းစွဲ" သီချင်းများမှာ ဗဒင် အဆိုတော်မဖြစ်မီ အချိန်က ရေးစပ်ခဲ့သော သီချင်းများထဲမှ ထင်ရှားသော သီချင်းများဖြစ်သည်။ ဗဒင်၏ နာမည်အကြီးဆုံးသီချင်းဖြစ်သော "သိုးမည်းတွေအကြောင်း" သီချင်းမှာ သူအဆိုတော် မဖြစ်မီ အချိန်ကာလက ဘဝကို ထင်ဟပ်ပြထားသော သီချင်းဖြစ်သည်။

ပထမဆုံးနှင့် အကျော်ကြားဆုံးစီးရီး
---------------------------------

ဗဒင်သည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် "နေရာ" အမည်ရှိသော ပထမဆုံးစီးရီးကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ "နေရာ" စီးရီး၏ မူပိုင်ထုတ်ဝေသူမှာ ဗဒင်၏ ကွယ်လွန်ပြီးခဲ့သော အခင်ဆုံးသူငယ်ချင်းတစ်ဦး၏ မိခင်ဖြစ်ပြီး သူ့အား မြေတောင်မြှောက်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ "နေရာ" အခွေသည် စတင်ထွက်ရှိသည့်နေ့မှစ၍ သူ၏ ဇာတိမြို့ဖြစ်သော အင်းစိန်မြို့နယ်တွင် ရေပန်းအစားဆုံး သီချင်းစီးရီးဖြစ်ခဲ့ပြီး မကြာမီအချိန်အတွင်းတွင် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး တောမြို့များပါမကျန် ပျံ့နှံ့ နာမည်ကျော်ခဲ့သည်။ နေရာ စီးရီးအတွက် ကက်ဆက်ခွေ ကာဗာကတ်ဒ် ၁ သိန်းကျော်နှင့် သီချင်းစာအုပ်ပေါင်း ၅ သိန်းကျော် ရောင်းချခဲ့ရသဖြင့် မြန်မာ့ဂီတသမိုင်းတွင် ရောင်းအားအကောင်းဆုံး စီးရီးအဖြစ် စံချိန်တင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြား မြို့ကြီးများသာမက ကျေးလက်တောရွာများတွင်ပင် ဗဒင်၏ သီချင်းများက ကျော်ကြားခဲ့သည်။

*နေရာ* စီးရီး ထွက်ရှိပြီးနောက် အချိန်အတော်ကြာသည်အထိ ဒုတိယစီးရီးကို မထုတ်ဝေခဲ့ပေ။ "ဒီအတိုင်းပဲ" ဟု အမည်ရသော သင်္ကြန်သီချင်းတစ်ပုဒ်ကို သာ အခြားအဆိုတော်များနှင့် တွဲဖက်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

ထွက်ရှိခဲ့သော တေးစီးရီးများ
---------------------------

ဗဒင်သည် *နေရာ ၊ ဒီနေ့ ၊ မမေ့ပါဘူး* နှင့် *အရှိအတိုင်း* တေးအယ်လ်လ်ဘမ် စုစုပေါင်း ၄ ချပ်သာ ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ဇွဲဉာဏ် (၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀)။ အဆိုတော်ဗဒင်ရဲ့ပရိသတ်တွေအတွက် ပြုလုပ်မယ့် အခမဲ့ဖျော်ဖြေပွဲ။ 7Day News။ 25 February 2020 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  ၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  ‘ပျိုပျိုမေရဲ့ သိုးမည်းကြီး’- အဆိုတော်ဗဒင်အမှတ်တရ ဂီတဖျော်ဖြေပွဲ ကျင်းပမည်။ DVB (၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀)။  ၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**ဂျိုဟန္နက်စဗတ်မြို့**သည် ထရန်စဗားပြည်နယ်မြို့တော်ဖြစ်၍ 
အာဖရိကတိုက်၏ တောင်ပိုင်းတွင် အနေအထား အလှအပ 
ဆုံးနှင့် အရောင်းအဝယ် အစည်ကားဆုံးမြို့ ဖြစ်လေသည်။
မြို့၏တောင်ဘက်တွင် ရွှေအမြောက်အမြားထွက်ရာ တောင် 
တန်းကြီးတစ်ခု တည်ရှိ၍ မြို့၏တောင်ဘက်၊ အရှေ့ဘက်နှင့် 
အနောက်ဘက်များတွင် ရွှေတွင်းများ၊ အလုပ်ရုံများ၊ အလုပ် 
သမားတန်းလျားများဖြင့် ပြည့်နှက်နေ၏။ မြို့ပေါ်ရှိ လမ်းများမှ 
လည်း လေးကွက်ကျားချ၍ထားဘိသကဲ့သို့ အရှေ့နှင့်အနောက်၊ 
တောင်နှင့်မြောက် တည့်မတ်စွာတည်ရှိ၍ အလွန်လှပသော မြို့ 
တစ်မြို့ ဖြစ်လေသည်။
ခရစ် ၁၈၈၆ ခုနှစ် ကရန်စဗားနယ် သတ္တုတူးဖော်ရေးဖက် 
ဆိုင်ရာ မြေတိုင်းမင်းကြီး ဂျိုဟန္နက်ရစ်ဆက်၏အမည်ကို 
အစွဲပြုပြီးလျှင် ဂျိုဟန္နက်စဗတ်မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြ၏။ 
ထိုမြို့မှ ကိပ်ကိုလိုနီမြို့ကြီးများ၊ နာတဲပြည်နယ်ရှိ မြို့ကြီးများ 
နှင့် မီးရထားလမ်း အဆက်အသွယ်ကောင်းခြင်းဖြင့် သတ္တု 
တူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းများကို ပို၍ဖွံ့ဖြိုး အကျိုးဖြစ်ထွန်းလာ 
စေ၏။
ဝစ်ဝေါတားဆရန်းခေါ်သည့် ရွှေထွက်ရာတောင်ကျော်မှာ ၆၁ 
မိုင်ရှည်လျား၍ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရွှေအထွက်ဆုံးနေရာဖြစ်သဖြင့် 
ထင်ရှား ကျော်စောပြီးလျှင် ယင်းဒေသ၏ သတ္တုတူးဖော်ရေး 
လုပ်ငန်းများကို အမှီပြု၍ တည်ထားသော ဂျိုဟန္နက် စဗတ်မြို့ 
ကိုလည်း 'ရွှေမြို့တော်ကြီး'ဟူသော အမည်ကိုပင် ပေးထားကြ 
လေသည်။
မြူနီစပယ်အဆောက်အအုံများ၊ မြှိုတော်ခန်းမကြီး၊တက္ကသိုလ် 
ကျောင်းတော်ကြီး၊ အနုပညာပြခန်း၊ စာတိုက်ရုံး၊ တရားရုံးများ 
မှစ၍ ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော အဆောက်အအုံကြီးများမှာ မြို့၏ 
ကျက်သရေဆောင်များ ဖြစ်ကြ၍ အခြားကျော်စော ထင်ရှား 
သော နေရာများမှာ မြင်းပြိုင်ကွင်းနှင့် တိရစ္ဆာန်ရုံ စသည်တို့ 
ဖြစ်၏။
မြို့အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၈၉ မိုင်ရှိ၍ လူဦးရေ 
၈၈ဝ,ဝဝဝ ကျော်ခန့် ရှိလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)
|  |  |
| --- | --- |
|  | ဝစ်ရှင်နရီ၊ အခမဲ့အဘိဓာန်တွင် ***ဝံပိုင့်*** or ***ကြောင်ကတိုး*** ကို ရှာဖွေကြည့်ရှုပါ။ |

**ဝံပိုင့်** (အင်္ဂလိပ်: **Palm Civet**, (*Viverridae*)) ဆိုသည်မှာ ခန္ဓာကိုယ်အရွယ် အငယ်စားနှင့် အလတ်စား အမျိုးမျိုးရှိကြသော ဇီဝမျိုးတူ နို့တိုက်သတ္တဝါများ မျိုးရင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး သိပ္ပံအမည်ဖြင့် "*ဗီဗာရီဒီး*"ဟု ခေါ်လေသည်။ ဝံပိုင့်များ၏ ပုံပန်းသွင်ပြင်သည် ကြောင်နှင့် ခပ်ဆင်ဆင်တူသော်လည်း ဗီဇမျိုးရိုး၊ စရိုက်လက္ခဏာနှင့် ခန္ဓာကိုယ်၏ အသေးစိတ် ဖွဲ့စည်းပုံများမှာမူ အတန်ပင်ကွဲပြား၏။

ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ မျိုးရိုးခွဲခြားခြင်း
-----------------------------------

(***ဝံပိုင့်***) ဗီဗာရီဒီး မျိုးရင်းသည် ဖီးလစ်ဒီး(*ကြောင်မျိုးရင်း*)၊ ဟိုင်အီးနီဒီး(*ဟိုင်အီးနား*)၊ ဟာပတ် စတီဒီး(*မြွေပါ*)၊ ပရီအိုနိုဒွန်တီဒီး(*လင်စိုင်*) စသည့် တိရစ္ဆာန်မျိုးရင်း တို့နှင့်အတူ နို့တိုက်သတ္တဝါ မျိုးစဉ်ခွဲ "ဖဲလစ်ဖော်မီယာ (အက်စ်ပဲရန်တို: Feliformia, lit. 'ကြောင်အသွင်ရှိသတ္တဝါ')" ထဲ၌ ပါဝင်သည်။ ဝံပိုင့်မျိုးရင်းအား မျိုးစိတ် (၃၃) မျိုးပါဝင်သော မျိုးစု (၁၅) စုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။

တွေ့ရှိရသော ဒေသများ
-------------------

ဝံပိုင့်များသည် အရှေ့တိုင်းဒေသများဖြစ်သော အာရှတိုက်တခုလုံး၊ အာဖရိကတိုက်တစ်ဝှမ်းလုံးနှင့် ဥရောပတိုက်၏ တောင်ပိုင်းဒေသတို့တွင် နေထိုင်ကျက်စားကြသည်။ မဒါဂတ်စကားကျွန်းနှင့် ဆူလာဝေစီကျွန်း များတွင်လည်း ကျက်စားကြပြီး၊ ကမ္ဘာ့ဟောင်းဟုခေါ်သော အရှေ့တိုင်းရှိ အပူပိုင်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသည့်အပြင် အင်ဒို-ပစိဖိတ်ဒေသရှိ Wallace မျဉ်းဟုခေါ်သော အာရှနှင့် ဩစတြေးလျကြားရှိ ဇီဝမျိုးကွဲရပ်ဝန်း အပိုင်းအခြားကို ကျော်လွန်၍ ကျက်စားကြသည်ကိုလည်းတွေ့ရသည်။ မျိုးရင်းဝင်အများစုသည် အပူပိုင်းမိုးသစ်တောများတွင် ပိုမိုနေထိုင်ကျက်စားကြသော်လည်း အချို့ဝံပိုင့်မျိုးနွယ်များမှာ တောအုပ်များ၊ ဆာဗားနားမြက်ခင်းပြင်များနှင့် တောင်ပေါ်ဒေသများတွင်လည်း နေထိုင်ကြသည်ကိုလည်း တွေ့နိုင်သည်။

"ကြောင်ကတိုး/ကြောင်နံ့သာ"
-------------------------

ဝံပိုင့် မျိုးရင်းဝင်အများစုသည် **ကြောင်ကတိုး** (ဝါ) **ကြောင်နံ့သာ** ဟုခေါ်သည့် ခန္ဓာကိုယ်မှ ရနံ့တစ်ခုထုတ်သည့် ကြောင်အသွင်ရှိ တိရစ္ဆာန်များဖြစ်ကြလေ၏။ ၎င်းရနံ့ထုတ်နိုင်သော ဝံပိုင့်အများစုမှာ "*ဗီဗားရာ၊ စီဗက်တစ္စတစ်၊ ဗီဗားကျူလာ* "မျိုးစုများမှ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုကဲ့သို့ ရနံ့ထွက်ခြင်းမှာ ၎င်းမျိုးစုဝံပိုင့်များ၏ ဒွါရနားတွင် ရနံ့ထုတ်ဂလင်းတစ်ခုပါရှိသောကြောင့် ဖြစ်လေ၏။ သို့ရာတွင် ၎င်းတို့အားလုံး၏ ရနံ့တိုင်းသည် "*ကတိုး*" ဟူသော နှစ်လိုဖွယ်ကောင်းနေခြင်းမျိုးမဟုတ်ဘဲ တချို့သောဝံပိုင့်များ၏ ရနံ့မှာ မခံမရပ်နိုင်လောက်ပင် ပြင်းထန်သည်ဟုသိရသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေကာမူ ၎င်း "ကတိုး" ဟူသောအသုံးအနှုန်းသည်လည်း တခါတရံတွင် နှစ်လိုဖွယ်မကောင်းသော ရနံ့များကို ရည်ညွှန်းရာ၌လည်း လူတချို့ သုံးလေ့ရှိကြလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  ဝစ်ရှင်နရီ contributors (၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၁)။ ဝံပိုင့်။ ဝစ်ရှင်နရီ။  ၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၁ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑   "On the natural arrangement of vertebrose animals"  (1821). *London Medical Repository* **15** (1): 296–310.
3. ↑  Wozencraft, W. C. (2005). "Order Carnivora" Archived 24 June 2011 at the Wayback Machine.. In Wilson, D. E.; Reeder, D. M (eds.). *Mammal Species of the World* (3rd ed.). Johns Hopkins University Press. pp. 548–559. ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.CS1 maint: ref=harv ()
4. ↑  Pocock၊ R. I. (1939)။ "Family Viverridae"။ *The Fauna of British India, including Ceylon and Burma*။ Mammalia. – Volume 1။ London: Taylor and Francis။ pp. 330–332။
**မင်္ဂလာရဲညွန့်မြင်းဝန်**ရာထူးကို ယေဘုယျအားဖြင့် ရဲညွန့်မြင်းဝန်ဟူ၍ သာခေါ်ဆိုလေ့ ရှိသည်။ သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် မြင်းတပ်စု ၁၁ စု ရှိသည့်နောက် မင်္ဂလာရဲညွန့်မြင်းအစုသားများအား ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲရသူမှာ မင်္ဂလာရဲညွန့်မြင်းဝန်ဖြစ်၏။ ယင်းမင်္ဂလာရဲညွန့် မြင်းတပ်ကို သီပေါမင်းလက်ထက် ၁၈⁠၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က မြင်းတပ်သား ၄⁠၄၀ ဦးရှိပြီး လစာငွေ ၅၈၃၀ ကျပ် သုံးစွဲခဲ့ကြောင်းသိရှိရ၏။ မင်္ဂလာရဲညွန့် မြင်းတပ်သားများသည် ဝမ်းဗိုက်နံဘေးတွင် မြင်းရုပ်ရေးထိုး ထားရ၏။ မင်္ဂလာရဲညွန့် မြင်းဝန်၏ လက်အောက်တွင် မြင်းစာရေးနှစ်ဦး ကိုလည်းခန့်အပ်ထားရှိ၏။

မင်္ဂလာရဲညွန့်မြင်းဝန်များ
--------------------------

သီပေါမင်း လက်ထက် မင်္ဂလာရဲညွန့်မြင်းတပ်ကို ၁၈⁠၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့စသ်က မင်္ဂလာရဲညွန့်မြင်းဝန်အဖြစ် ဦးသိုင်းဖြူအား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဦးသိုင်းဖြူမှာ နောင်တော်ခွင် မြို့စားဝန်ကြီးအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သူဖြစ်သည်။ သို့သော် မကြာမီ ဦးကြီးဆိုသူအား မင်္ဂလာရဲညွန့်မြင်းဝန် အရာခန့်အပ်ခဲ့ပြန်ပါသည်။ မင်္ဂလာရဲညွန့် မြင်းဝန်ဦးကြီသည် ဝတ်မစွတ်ဝန်ထောက်ဦးလတ်၏ ဒိုင်ယာရီအရ ကိုလိုနီးခေတ်ဦးကာလ ၂၈ ဩဂုတ် ၁၈⁠၈၈ ခုနှစ်အထိ သက်ရှိထင်ရှား ရှိနေဆဲဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။

မင်္ဂလာရဲညွန့် မြင်းဝန်ဦးစိုးရ
------------------------------

သီပေါမင်းလက်ထက် ၈ မတ် ၁၈⁠၈၃ ခုနှစ်တွင် စားတော်ကွမ်းရေးကိုင် ဦးစိုးရအား ရဲညွန်မြင်းဝန်အရာခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဦးစိုးရသည် မြင်းစုကြီးဝန်၏ သားဖြစ်သည်ဆိုပါ၏။ အင်္ဂလိပ်မြန်မာ တတိယစစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားလုနီးကာလတွင် မင်္ဂလာရဲညွန့်မြင်းဝန် ဦးစိုးရ ( ဗိုလ်စိုးရ ) သည် စစ်မြေပြင်သို့ ချီတက်ခဲ့ရ၏။ ၁၁ နိုဝင်ဘာ ၁၈⁠၈၅ ခုနှစ်တွင် မြင်းစစ်သည်တော် ၄၀၀ ကို အုပ်ချုပ်လျက် နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ်တို့အား တိုက်ခိုက်ရန် ချီတက်ခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
ဖြစ်ပေါ်လာပုံသမိုင်းကြောင်း
---------------------------

ဂျပန်ခေတ်အတွင်း ၁၉၄၂၊ ဇူလိုင်-၂၇ ရက်နေ့မှာ တို့ဗမာဆင်းရဲသား အစည်းအရုံးကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါတယ်။ သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း တို့ဗမာအစည်းအရုံး၊ သခင်ထွန်းအုပ်၊ သခင်ဗစိန် တို့ဗမာအစည်းအရုံးနဲ့ ဒေါက်တာဘမော်ရဲ့ ဆင်းရဲသားပါတီတို့ ပူးပေါင်းလိုက်ကြပြီး (တသွေးထဲ-တသံထဲ-တမိန့်ထဲ) တသွေးတသံတမိန့် ဆိုတဲ့ ကြွေးကြော်သံ နဲ့အတူ တို့ဗမာဆင်းရဲသားအစည်းအရုံး ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပါတယ်။

ခေါင်းဆောင်များ
---------------

တို့ဗမာဆင်းရဲသားအစည်းအရုံးရဲ့ ခေါင်းဆောင် (အာဏာရှင်) အဖြစ် ဒေါက်တာဘမော်ကို ရွေးချယ် တင်မြှောက် ပါတယ်။ အစည်းအရုံးရဲ့နာယကအဖြစ် သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း ဖြစ်ပါတယ်။ အာဏာရှင်ရဲ့ အတိုင်ပင်ခံ အဖွဲ့ဝင်များဖြစ် သခင်မြ၊ ဦးဘဝင်း၊ ဗန္ဓုလဦးစိန်၊ သခင်သန်းထွန်း၊ သခင်ဗစိန်၊ သခင်ထွန်းအုပ်တို့ ဖြစ်ပါတယ်။ အစည်းအရုံးရဲ့ တာဝန်ခံအဖြစ် သခင်နုဖြစ်ပါတယ်။

ဖွဲ့စည်းပုံ
-----------

အစည်းအရုံးကို အဖွဲ့ (၃) ဖွဲ့ကပုဂ္ဂိုလ်တွေ ပါဝင် ဖွဲ့စည်း ဦးဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ ဖွဲ့စည်းပုံမှာ 

* (၁) သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း နာယက
* (၂) ဒေါက်တာဘမော် ခေါင်းဆောင် (ဆင်းရဲသား ဝံသာနု)
* (၃) သခင်နု ဌာနချုပ်မှူး (မှိုင်း-တို့ဗမာ)
* (၄) သခင်ညီ ဒု-ဌာနချုပ်မှူး (သခင်ထွန်းအုပ်-ဗစိန် တို့ဗမာ)
* (၅) သခင်ချစ် ဒု-ဌာနချုပ်မှူး (မှိုင်း-တို့ဗမာ)
* (၆) ဦးသန့်ဇင် ဘဏ္ဍာရေးမှူး (ဆင်းရဲသား ဝံသာနု)
* (၇) သခင်သင် စီးပွားရေးမှူး (သခင်ထွန်းအုပ်-ဗစိန် တို့ဗမာ)
* (၈) သခင်တင် ဝါဒဖြန့်ချိရေးမှူး (မှိုင်း-တို့ဗမာ)
* (၉) သခင်တင်ထွန်း လူငယ်ဌာနမှူး (မှိုင်း-တို့ဗမာ)
* (၁၀) သခင်စံဝေ စုံစမ်းရေးမှူး (မှိုင်း-တို့ဗမာ)
* (၁၁) သခင်၀တင် စည်းရုံးရေးမှူး (သခင်ထွန်းအုပ်-ဗစိန် တို့ဗမာ) တို့ ဖြစ်ကြပါတယ်။

ဖွဲ့စည်းရခြင်း ရည်ရွယ်ချက် နှင့် လုပ်ဆောင်ချက်များ
--------------------------------------------------

ဂျပန်တို့နဲ့ဆက်ဆံရာမှာ မြန်မာများစည်းစည်းလုံးလုံးရှိမှ ဂျပန်ကလေးစားမယ်။ ဒါကြောင့် မြန်မာများ တစည်း တလုံးတည်း ရှိကြောင်းပြသတဲ့အနေနဲ့ တို့ဗမာဆင်းရဲသားအစည်းအရုံး ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

စစ်အတွင်း ကာလဖြစ်တဲ့ အပြင် ဂျပန်တို့ရဲ့ ဓားမိုးအုပ်ချုပ်မှုအောက်မှာ မယ်မယ်ရရ နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုများ မလုပ်ဆောင်နိုင်ပဲ ဂျပန်တပ်မတော်အတွက် အလုပ်သမားနဲ့ ရိက္ခာစုဆောင်းပေးရတဲ့ အလုပ်တွေ လောက်ပဲ လုပ်ရတဲ့အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒေါက်တာဘမော် ကိုယ်တိုင်က ဂျပန်ခေတ်အတွင်း အစိုးရအဖွဲ့ရဲ့အဓိပတိကြီးဖြစ်နေတဲ့အတွက် ဒေါက်တာ ဘမော် ဦးဆောင် ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ အစည်းအရုံးကြီးဟာ အာဏာရ နိုင်ငံရေး အဖွဲ့အစည်းတခု သဖွယ်တော့ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒေါက်တာဘမော် ရုပ်သေးအစိုးရနဲ့ အရပ်ဘက်အုပ်ချုပ်ရေးတွေအတွင်းမှာ အစည်းအရုံးဝင်များ ပါဝင် နေရာရခဲ့ကြတာတော့ ရှိပါတယ်။

မဟာဗမာ အစည်းအရုံး
-----------------

၁-၈-၁၉၄၃ နေ့ ဂျပန်က ပေးတဲ့ လွတ်လပ်ရေးကို ကြေညာပြီးနောက်ပိုင်း တို့ဗမာဆင်းရဲသား အစည်းအရုံးကို မဟာဗမာအစည်းအရုံးလို့ အမည်ပြောင်းလဲ မှည့်ခေါ်ပါတယ်။

ကိုးကား
-------

* ဝင်းတင့်ထွန်း (ဩဂုတ် ၂၀၁၀)။ *ဗမာပြည် နိုင်ငံရေးပါတီအဖွဲ့အစည်း အသင်းအပင်းများ အညွှန်း*။ ပထမ အကြိမ်။ နေ့သစ်အင်အားစု၊ ဂျပန်။
**ဈေးကောင်းတဲ့လယ်ယာမြေ** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

၁၂၇၄၊ ၁၂၇၅၊ ၁၂၇၆ ခုနှစ်များက မောင်းထောင်နယ်တွင် မိုးကောင်းကာ စပါးရရှိကြ၏။ စပါးကောင်း၍ လယ်မြေဈေးလည်း ကောင်းသည်။ ထိုကြောင့် လယ်မြေများကို အလုအယက် ဝယ်ယူကြသောကြောင့် ယခင်က ၁၀၀ တန်လယ်သည် ၅၀၀၊ ၆၀၀ တန်သည်အထိ ဖြစ်လာသည်။ ဤကဲ့သို့ လယ်ဈေးတက်သည်ကို ရေးဖွဲ့ထားသည်။

ဈေးကောင်းတဲ့လယ်ယာမြေ
--------------------

အမျိုးမြန်မာ ရိုးရာသားတို့၊ ဘိုးဘွားအစဉ် ဘေးဘီ ထိအောင်ဖြင့်၊ ရှေးပကတူ မေးသူမရှိကြဘူ့၊ ပေးသတိသည်နှစ်မှာ။  

  

သဌေးနွယ် သူကြွယ်ဟောင်းတို့၊ ဘယ်ချောင်းဝင်ဘယ်မြေရိုးက၊ ငွေကိုးရာတထောင်ထိုက်သည်ဟု၊ ရှေးအစဉ် ဘေးဘင်ထိလိုက်နိုင်က၊ ကြေးပိုက်ဆံ ငွေသပြာတို့၊ ပဒေသာမြေမှာပေါက်သော်ကြောင့်၊ မွေနှောက်ကာ မထောက်မညှာစတမ်းပ၊ ရွာလမ်းတွင် လူသူသွားသမျှ၊ တူသားနောင် မောင်နှစ်မနှင့်၊ သားဘခင်မခေါ်အုံးသည့်ပြင်၊ ခင်ဘုန်းဆရာဒကာ မတွေ့ချင်ဘူ့၊ မုန်း၍စိတ်နာ။  

  

အဘိဇ္ဈာ ဣဿာ မဖြစ်ကြနှင့်၊ ခါခေတ်တွင် ကြုံသည့်ကိန်းဟာမို့၊ အတူတူဘယ်သူမှမတိမ်းနိုင်ဘူ့၊ လူစိမ်းဘယ်သူကျက်သော်မှ၊ ငွေသပြာ စေတနာမထွက်နိုင်ဘူ့၊ မြေလက်ကိုင်အထယ်ကောင်းလို့၊ လယ်ရောင်းမည် ပေါင်မည် ပြောရင်ဖြင့် သဘောခံစိတ်ကြည်ညွတ်လို့၊ လောကွတ်နှင့် သူထက်ငါ၊ လုယက်လာလူပေါင်း။  

  

လူ့ပြည်တွင် ခုသည်နှစ်လိုဖြင့်၊ တခေတ်ကယ် တခါကြုံကြရ၊ အသပြပုံ တောင်လိုမောက်စေတော့၊ မြေဂုဏ်လို ငွေဂုဏ် မရောက်နိုင်ဘူ့၊ စုံထောက် မျှော်ဝယော် ရင့်သူတို့၊ ခေါ်ပင့်ကာ ခွင့်သာတဲ့ အရေးဟာမို့၊ အမျိုးအဆွေအဖိုးအဖေက မေးကြ၊ မညှိုးအသရေ အကျိုးငွေက ပေါးပါဘိ၊ လေးခုနှစ်ကောင်း။

ခက်ဆစ်
------

၁။ ပကတူ = ပကတူး (ပေါ)၊ ရှေးအခါ။

၂။ အဘိဇ္ဈာ = သူတစ်ပါး စည်းစိမ်ကို မိမိစည်းစိမ်ဖြစ်အောင် ကြံသောစိတ်။

၃။ ဣသာ = မနာလိုသောစိတ်။

၄။ လောကွတ် = လောကဝတ္တရား။

၅။ ဝယော် = ဝယ (ပါ)၊ အရွယ်။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
တိုးနယား
ဒဏ္ဍာရီတွင် **တိုးနယား** သည် ခြေထောက် လေးချောင်းပါသော နဂါး အကောင်ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ ရိုးရာ ဂီတ ဖြစ်သည့် ပတ်မကြီး ကို တိုးနယားရုပ်ပါသော စင်ဖြင့် ချိတ်ဆွဲလေ့ရှိသည်။

တိုးနယားဟူ‌သော သတ္တဝါသည် ပန်းချီပန်းပုဆရာတို့၏ 
စိတ်ကူးမျှသာဖြစ်သည်။ ပန်းချီပန်းပုတို့၏ အဆင်တန်ဆာ 
အဖြစ်ဖြင့် တိုးနယား၏ သဏ္ဌာန်ကို အသုံးပြု‌လေ့ရှိသည်။ ပုံစံ 
အားဖြင့်ကြက်လျှာ၊ တံခွန်၊ အလံစသည်တို့တွင် တိုးနယားရုပ် 
များကို ‌ရေးခြယ်‌လေ့ရှိကြသည်။ ထို့ပြင်လည်း ယွန်းထည်၊ 
ပန်းပုပစ္စည်း၊ မှန်စီ‌ရွှေချ သားရိုးထည်တို့တွင် ရုပ်လုံး ရုပ်ပြား 
များကို ခြယ်လှယ်ရာ၌ တိုးနယားရုပ်ဖြင့် ခြယ်လှယ်ကြသည်။ 

ယွန်းထည် ကလပ်‌ခြေတို့ကို များ‌သောအားဖြင့် တိုးနယားဖြင့် 
ထုလုပ်ခြယ်လှယ်သည်။ တိုးနယား၏ ကိုယ်‌နေဟန်မှာ ‌ပြေပြစ် 
‌ကြော့ရှင်းသဖြင့်၊ ‌ကျောင်း‌လှေကားလက်ရန်း၊ ‌စောင်း တန်း 
လက်ရန်း၊ ‌လှေကားထစ်၊ ‌လှေကား‌ဘောင် ဟူသည်တို့တွင် 
တိုးနယားဟန် ထုထွင်းမွမ်းမံကြသည်။ အုတ်တိုင်များ၌ တိုင် 
ဆင်းနယား ထုလုပ်ထားသည်မှာ အလွန်တင့်တယ်၏။ ‌ကျောင်း 
ကန်ဘုရား အ‌ဆောက်အအုံဆိုင်ရာ အနုပညာ‌မြောက်သည့် 
လက်ရာ‌ကောင်းတို့တွင် တိုးနယားရုပ်ကို ‌တွေ့ရစမြဲဖြစ်သည်။ 

ကုန်း‌ဘောင်‌ခေတ်တွင် မြန်မာဘုရင်များ သွန်းလုပ်‌သော ‌ကြေး 
ပိုက်ဆံ၊ ‌ငွေဒင်္ဂါး စသည်တို့တွင် တိုးနယားရုပ်ကို ထုလုပ်၍၊ 
‘တိုးတံဆိပ်‌တော်’ဟု ခပ်နှိပ်သည်။ မြန်မာဆိုင်းဝိုင်းတွင် ပတ်မထမ်းသည် မူလကရိုးရိုးပင်ဖြစ်‌သော်လည်း‌နောင်အခါ၌ တိုးနယားရုပ်ဖြင့် ခြယ်လှယ်ထား‌သော ပတ်မထမ်းဖြစ်လာ‌လေသည်။ 

‌ရွှေဘုံနိဒါန်းတွင် ခြ‌င်္သေ့‌ဖေါင်၊ ကရဝိတ်‌ဖေါင်၊ 
စာမရီ‌ဖေါင်၊ ဧဏီ‌ဖေါင်များအပြင် တိုးနယား‌ဖေါင်များကိုလည်း 
ပြုလုပ်မြဲဖြစ်‌ကြောင်း ‌ဖော်ပြထားသည်။ တိုးနယားရုပ်ပုံ‌ရေးခြယ် 
ရာ၌ ခြူးပန်း၊ ကနုတ်ပန်းတို့ကို အသုံးပြုသည်။ ‌ကော့ညွတ်‌နေ 
ဟန်ရှိ‌သော ကိုယ်ထည်တွင် ငါး‌ကြေးခွံများ ထုထွင်းထားသည်။ 
‌ရှေးအခါမှစ၍ ယခု‌ခေတ်တိုင်‌အောင် ဘုရားပွဲ၊ အလှူပွဲ၊ 
မင်္ဂလာပွဲများတွင် တိုးနယားအကကို ကပြ‌လေ့ရှိကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၅)
ဘာလင်တံတိုင်း၏ နံမည်ကျော် **သေမင်းလမ်းကြား**
**ဘာလင်တံတိုင်း**သည် အနောက်ဂျာမဏီ နှင့် အရှေ့ဂျာမဏီကို ပိုင်းခြားထားခဲ့သည့် တံတိုင်းကြီး ဖြစ်သည်။ နေတိုး စစ်အုပ်စု၏ အနောက်အုပ်စုနှင့် ဝါဆော တို့၏ အရှေ့အုပ်စုကို ပိုင်းခြားထားသည့် သံကန့်လန့်ကာ (Iron Curtain) ၏ ပြယုဂ်လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ 

ဘာလင်တံတိုင်းကြီးသည် အရှေ့ဂျာမဏီနှင့် အနောက်ဂျာမဏီကို ၁၉၆၁ ဩဂုတ် ၁၃ မှ ၁၉၈၉ နိုဝင်ဘာ ၉ ထိ ရာစုနှစ်၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့်ကြာအောင် ပိုင်းခြားထားခဲ့သည်။ ထိုကာလအတွင်း တရားဝင် စာရင်းအရ အနောက်ဂျာမဏီသို့ ဖြတ်ကူးရန် ကြိုးပမ်းသည့် လူ (၉၈) ယောက်ခန့် အသတ်ခံခဲ့ရသည်။ အရှေ့ဂျာမဏီ အစိုးရသည် ဘာလင်တံတိုင်းအား တရားမဝင် ဖြတ်ကျော်၍ အနောက်သို့ ကူးပြောင်းလိုသူတိုင်းအား ပစ်သတ်ရန် နယ်ခြားစောင့် တပ်များအား အမိန့်ပေးထားခဲ့သည်။ 

ဘာလင်တံတိုင်းနှင့် နယ်ခြားဂိတ်များ

နောက်ခံသမိုင်း
--------------

ဘာလင်မြို့ ကောင်းကင်မြေပုံ၊ တံတိုင်းကို အဝါရောင်ဖြင့် ပြသထားသည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် ပြီးနောက် နာဇီ ဂျာမဏီ၏ နယ်မြေများကို ပို့စ်ဒမ်သဘောတူညီချက်အရ အမေရိကန် ၊ အင်္ဂလန် ၊ ပြင်သစ် နှင့် ဆိုဗီယက် တို့က အပိုင်း (၄) ပိုင်း ခွဲခြမ်းခဲ့ကြသည်။ ဂျာမဏီ၏ မြို့တော် ဘာလင်ကိုလည်း နိုင်ငံပေါင်းစုံ အဖွဲ့ကြီး၏ ရုံးဌာနချုပ်အဖြစ် ထားရှိခဲ့သည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်း ပေါင်းစည်းခဲ့ကြသည့် မဟာမိတ် စစ်တပ်များအနေဖြင့် စစ်ပွဲအပြီးတွင် ဂျာမဏီကို ပူးတွဲအုပ်ချုပ်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့ကြသည့် အားလျော်စွာ ပြင်သစ် ၊ အင်္ဂလိပ်နှင့် အမေရိကန်တို့သည် ၁၉၄၉ တွင် အနောက်ဂျာမဏီကို ထူထောင်ပေးခဲ့ပြီး ဆိုဗီယက်တို့က အရှေ့ဂျာမဏီကို ထူထောင်ကာ စစ်အေးတိုက်ပွဲ ကာလကို စတင်ခဲ့ကြသည်။ အနောက်ဂျာမဏီသည် ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်ကို ထူထောင်၍ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ကျင့်သုံးကာ အရှေ့ ဂျာမဏီသည် ဆိုဗီယက်ပုံစံ စီမံကိန်းချ စီးပွားရေးစနစ်ကို ထူထောင်ကာ ဗဟိုအစိုးရစနစ် ကျင့်သုံးခဲ့သည်။

၁၉၅၂ ခုနှစ်အထိ အရှေ့ဂျာမဏီနှင့် အနောက်ဂျာမဏီ၏ နယ်ခြားများကို လွယ်ကူစွာ ဖြတ်ကျော်နိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၂ ဧပြီ ၁ တွင် အရှေ့ဂျာမဏီနှင့် ဆိုဗီယက် ခေါင်းဆောင်များ တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးခဲ့ကြကာ နယ်ခြားကာကွယ်ရေးကို တိုးမြှင့်ကြရန် သဘောတူညီ ခဲ့ကြသည်။

ဘာလင်တံတိုင်း
-------------

၁၉၅၂ ဧပြီ ၁ တွင် ဂျာမဏီနှင့် ဆိုဗီယက် နှစ်နိုင်ငံ ခေါင်းဆောင်များ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီးနောက် အရှေ့နှင့် အနောက် ဂျာမဏီနှစ်နိုင်ငံအား သံဆူးကြိုးဖြင့် ကာရံခဲ့ကြသည်။ ဘာလင်မြို့တွင်းရှိ အရှေ့နှင့် အနောက် နယ်ခြားကို ဆက်လက် ဖွင့်ထားခဲ့သော်လည်း ဖြတ်သန်းခွင့်များကို တင်းကြပ်ခဲ့ကြသည်။
လင်းယုန်သစ်လွင် (၁၉၁၇-၁၉၉၃)
---------------------------

၁၂၇၉ - ခုနှစ်၊ တော်သလင်းလပြည့်ကျော်(၉)ရက်၊ ခရစ်နှစ်-၁၉၁၇-စက်တင်ဘာ(၉)တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ဧရာဝတီတိုင်း ညောင်တုန်းမြို့၌ အဖ-ဦးဖိုးလူ၊ အမိ-ဒေါ်နှင်းဦးတို့က ဖွားမြင်သည်။ ညောင်တုန်းမြို့၊ အစိုးရအထက်တန်း ကျောင်းတွင်-အဌမတန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ စစ်မဖြစ်မီက မော်လမြိုင်မြို့မှ ထုတ်ဝေသော *ခေါင်း ဆောင်*သတင်းစာတွင် နယ်သတင်းထောက်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့။

၁၉၄၇ - ဟံသာဝတီနှင့် ဗမာ့ခေတ်-သတင်းစာတွင် နယ်သတင်းထောက်အဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့။

၁၉၄၉ - ရန်ကုန်သို့ရောက်ရှိပြီး*လင်းယုန်သတင်းစာ*တွင် အလုပ်သမားသတင်းထောက်လုပ်ရာမှ *လင်းယုန် သစ်လွင်* ကလောင်အမည်ယူခဲ့သည်။ ထို့နောက်*လင်းယုန်ဂျာနယ်*၊ *ပြည်တော်သစ်ဂျာနယ်*၊ *လူထုဂျာနယ်* တို့တွင် အယ်ဒီတာအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့။ *ရှုဒေါင့်*ဂျာနယ် အယ်ဒီတာအဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ သည်။

၁၉၅၀ - ပြည့်နှစ်၊ စာရေးဆရာအသင်းနှစ်ပတ်လည်စာပေပြိုင်ပွဲတွင်*တို့ကျေးရွာ*ဝတ္ထုတိုဖြင့် ဝတ္ထုတိုဆုရရှိခဲ့။

၁၉၅၇ - ၅၈ - ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံစာရေးဆရာအသင်း အလုပ်အမှုဆောင်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့။

၁၉၆၂ - *သီတာသောင်ခြေဦး*လုံးချင်းဝတ္ထုဖြင့် အနုပညာစာပေ ဝတ္ထုရှည်ဆုရရှိ။

၁၉၆၈ - *ယိုးဒယား မြန်မာ မီးရထားလမ်း ကိုယ်တွေ့ချွေးတပ်မှတ်တမ်း* စာအုပ်ဖြင့် အမျိုးသားစာပေ၊ စာပ ဒေသာဆုရရှိခဲ့။

၁၉၇၁ - *ဓမ္မဝိလာသ* လုံးချင်းဝတ္ထုရှည်ဖြင့် အမျိုးသားစာပေ ဝတ္ထုရှည်ဆုရရှိခဲ့။ စာရေးဆရာကြီးလင်းယုန် သစ်လွင်သည် ၁၉၅၂-ခုနှစ်မှ ၁၉၈၆-ခုနှစ်အထိ-လုံးချင်းစာအုပ်(၇၀)ရေးသားခဲ့သည်။

၁၉၉၃ - ဩဂုတ်လ(၂၁)ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

ထင်ရှားသောစာအုပ်အချို့
----------------------

1. ဘုံကျွန်
2. သေမင်းတမန်လမ်းပေါ်ဝယ်
3. သောင်းဒီပါမြေ
4. ဓမ္မရက္ခိတ
5. သီတာသောင်ခြေဦး(စာပေဆုရ)
6. ဓမ္မဝိလာသ(စာပေဆုရ)
7. ယိုးဒယားမြန်မာမီးရထားလမ်းကိုယ်တွေ့ ချွေးတပ်မှတ်တမ်း(စာပေဆုရ)
8. ဆားချက်မြေ
9. ပင်လယ်တံငါ
10. အသက်သွေးချွေးစတေး၍
11. ယမုံနာ(ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ်)

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **ခရစ်စတိုဖာ ကိုလံဘတ်စ်** |
|  |
| မွေးသက္ကရာဇ် | ၁၄၅၁၊ အောက်တိုဘာ (၃၁) |
| သေဆုံးခြင်း | ၁၅၀၆၊ မေ (၂၀) |

  

**ခရစ္စတိုဖာ ကိုလံဘတ်စ်** (Christopher Columbus)(၁၄၅၁-၁၅၀၆) သည် အီတလီလူမျိုး ပင်လယ်ရေကြောင်း ကျွမ်းကျင်သူ၊ နယ်မြေသစ်စူးစမ်းရှာဖွေသူဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာကို ဖြတ်ပြီး အမေရိက နယ်မြေသစ်ကိုသွားရောက်ခဲ့ပြီး အနောက်ကမ္ဘာခြမ်းမှ ကိုလိုနီများအား ရှေ့ဆောင်လမ်းပြပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အိန္ဒိယသို့ ကုန်သွယ်ကူးသန်း နိုင်သော ရေလမ်းကြောင်းအသစ်ကို ရှာဖွေရင်း မြောက်အမေရိကတိုက်ကို မတော်တဆ တွေ့ရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၄၉၂ နှင့် ၁၅၀၄ ခုနှစ်အတွင်းတွင် ကာရေဘီယန်ဒေသ၊ တောင်အမေရိကတို့ကို စုစုပေါင်း လေးကြိမ် သွားရောက်ခဲ့သည်။

ကမ္ဘာ့ အကြီးကျယ်ဆုံးသော အလွဲဖြစ်သည့် ကမ္ဘာသစ်အား တွေ့ရှိခြင်းဟူသည့် အလွဲအား ဆောင်ရွက်ခဲ့သူအဖြစ် ခရစ္စတိုဖာ ကိုလံဘတ်စ်အား သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ကြသည်။ ကိုလံဘတ်စ်အား ၁၄၅၁၊ အောက်တိုဘာ (၃၁)က အီတလီနိုင်ငံ၊ ဂျီနိုအာမြို့တွင် ဖွားမြင်သည်။ အရွယ်ရောက်သောအခါ ပင်လယ်ရေကြောင်းခရီးသွားလာရေးတွင် ထူးချွန်ကာ သင်္ဘောကပ္ပတိန် ဖြစ်လာသည်။ 
သူကိုယ်ပိုင် ယေဘူယျယူဆချက်များဖြင့် အနောက်ဘက်သို့ ရွက်လွှင့်ခြင်းဖြင့် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာကို ဖြတ်မိလျှင် ကမ္ဘာ့အရှေ့ခြမ်းရှိ အရှေ့အာရှသို့ရောက်နိုင်သည်ဟု တစ်ထစ်ချ ယူဆခဲ့သည်။ ထိုယူဆချက်အတိုင်း မဖြစ်မနေပင် ကြိုးပမ်းအားထုတ်သည်။ ဥရောပတိုက်ရှိ နယ်ချဲ့လိုသူမင်းစိုးရာဇာအသိုင်းအဝိုင်းထဲသို့ ဝင်ရောက်တင်ပြသော်လည်း ကုန်ကျစရိတ်ကို အကြောင်းပြုကာ သဘောမတူသူများသည်။ နောက်ဆုံးတွင် စပိန်ရှိ ကာ့စတီးလ်(Castile) ဘုရင်မ ပထမ အိဇဘဲလား (Queen Isabella I) က ကုန်ကျစရိတ်အား မတည်ထုတ်ပေးသဖြင့် စူးစမ်းလေ့လာခရီးထွက်ရန် စတင်သည်။
၁၄၉၂ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ၊ ၃ရက်နေ့တွင် စပိန်နိုင်ငံမှ သင်္ဘောများဖြင့် ထွက်ခွာသည်။ ကနေရီကျွန်းတွင် ပထမရပ်နားပြီးနောက် စက်တင်ဘာလ၊ ၆ရက်နေ့တွင် အနောက်စူးစူးသို့ ဦးတည်ကာ ထွက်ခွာခဲ့သည်။ ကာလကြာရှည် ပင်လယ်တွင်း ရွက်လွှင့်သည့်အတွက် သင်္ဘောသားများ၏ စိုးရိမ်ကြောက်ရွှံ့မှုများ တိုးပွားလာပြီး နေရပ်ပြန်ရန် အုံ့ကြွမှုများကိုလည်း ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းရသည်။ ၁၄၉၂ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ၊ ၁၂ရက်နေ့တွင် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ကမ်းခြေကို မြင်တွေ့ရသည်။ ၁၄၉၃ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် စပိန်သို့ပြန်ရောက်သည်။ 
ထိုသို့ပြန်ရောက်လျှင် အမြင့်ဆုံးသော ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များဖြင့် ချီးမြှောက်ခြင်းခံရသည်။ ထိုနောက်ပိုင်းတွင်လည်း ဂျပန်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ တရုတ်ကိုသော်လည်းကောင်း တွေ့ရှိဦးမည် မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် အနောက်ဘက်သို့ အကြိမ်ကြိမ်ရွက်လွှင့်သော်လည်း မအောင်မြင်ပေ။ 
ဘုရင်မ အိဇဘဲလားက ကိုလံဘတ်စ်အား တွေ့ရှိရသမျှ နယ်မြေတို့တွင် ဘုရင်ခံအဖြစ် အုပ်ချုပ်ခွင့်ပေးသည်။ သို့သော် အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းတွင်မူ ကိုလံဘတ်စ် မအောင်မြင်ပေ။ နောက်ဆုံးတွင် အချုပ်ဖြင့် စပိန်သို့ ပြန်လည်ပို့ဆောင်ခြင်း ခံရပြီးနောက်တွင် မည်သည့်အုပ်ချုပ်ရေးတာဝန်မှ ထပ်မံပေးအပ်ခြင်းမရှိတော့ပေ။ ၁၅၀၆၊ မေ (၂၀)တွင် လူချမ်းသာတစ်ဦး၊ လူဂုဏ်တန်တစ်ဦးအနေဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။

ဒုတိယရေကြောင်းခရီးစဉ်
---------------------

ဒုတိယ အခေါက်တွင် ဂျမေကာနှင့် ကာရီဘီယံ ပင်လယ်တွင်း ကျွန်းများကို တွေ့ရသည်။

တတိယရေကြောင်းခရီးစဉ်
--------------------

တတိယအခေါက်တွင် သရိန်နီဒက်ကျွန်းကို တွေ့သည်။

စတုတ္တရေကြောင်းခရီးစဉ်
----------------------

အကျိုးဆက်
---------

ကိုလံဘတ်စ်၏ ကမ္ဘာသစ်တွေ့ရှိမှုသည် ကမ္ဘာ့သမိုင်းကို များစွာပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။ ကမ္ဘာသစ်မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် အမေရိကတိုက်ပေါ်သို့ ဥရောပတိုက်မှ လူအများ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်အခြေချသည်။ မူလအင်ဒီးယန်းများလည်း အဖိနှိပ်ခံရကာ အင်အားနည်းပါးသွားရသည်။ ခေတ်သစ်ကမ္ဘာ၏ ဦးဆောင်မှု ကဏ္ဍတွင် အပြောင်းအလဲဖြစ်ခွင့်ရခဲ့သည်။
သစ်သားထုတ်ကုန်ပစ္စည်းတစ်ခုအား လုပ်ဆောင်နေသော CNC စက်
**ကွန်ပျူတာထိန်းချုပ် စက်မှုပုံစံပြုစက်များ** (အင်္ဂလိပ်: computer numerical control; CNC) ဆိုသည်မှာ အပေါက်ဖောက်စက်၊ တွင်ခုံ၊ ဂီယာထွင်းစက်၊ သုံးဖက်မြင်ရုပ်ကြွထုတ် ပရင်တာ အစရှိသော စက်မှုပုံစံပြုစက်များကို ကွန်ပျူတာဖြင့် အလိုအလျှောက်ထိန်းချုပ်မောင်းနှင်သည့် စက်များကို ခေါ်ဆိုသည်။ လူသိများသောနာမည်မှာ CNC စက်များဟူ၍ ဖြစ်သည်။ CNC စက်များသည် သတ္တု၊ ပလက်စတစ်၊ သစ်သား၊ ကြွေနှင့် ​ပေါင်းစပ်ဒြပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းများအား လူက စက်၏လုပ်ဆောင်မှုကို တိုက်ရိုက်ထိန်းချုပ်ခြင်းမရှိဘဲ သွင်းထား/ရေးဆွဲစေခိုင်းထားသော ပရိုဂရမ်(အစီအစဉ်) ညွှန်ကြားချက်များကို လိုက်နာခြင်းဖြင့် အသေးစိတ် ညွှန်ကြားခိုင်းစေချက်များကို ရရှိစေရန် ပြုလုပ်ဆောင်ရွက်ကြသည်။

CNC စက်များသည် မော်တာများဖြင့် လည်ပတ်လုပ်ကိုင်သည့် ပုံစံပြုစက်အမျိုးအစားများဖြစ်၍ သီးသန့်ညွှန်ကြားချက်များသွင်းယူကာ ကွန်ပျူတာက ထိန်းချုပ်ပေးသည်။ CNC စက်များသို့ အစီစဉ်တကျ ပရိုဂရမ်ညွှန်ကြားချက်များ (ဥပမာ : G-code, M-code) ထည့်သွင်းကာ ခိုင်းစေသည်။ သွင်းယူမည့် ပရိုဂရမ်ကို လူပုဂ္ဂိုလ်ကသော်လည်းကောင်း ပို၍ ဆောင်ရွက်ကြသည်မှာ ဂရပ်ဖ်ပုံစံ ကွန်ပျူတာထောက်ကူပုံစံဆွဲဆော့ဖ်ဝဲ (CAD) နှင့်/သို့ ကွန်ပျူတာထောက်ကူထုတ်လုပ်ရေးဆော့ဖ်ဝဲ (CAM) များကသော်လည်းကောင်း ရေးဆွဲကြသည်။

CNC စက်များသည် ကွန်ပျူတာမထိန်းချုပ်နိုင်သော စက်များ တစ်နည်း လူထိန်းချုပ်သည့်စက်များ (သို့) လိုချင်သည့်အနေအထားဖြစ်စေရန် တပ်ဆင်ထားသော ကမ် (cam) ကဲ့သို့သော စက်ပိုင်းဆိုင်ရာထိန်းချုပ်မှုများ အပေါ်တွင် လွန်စွာသာလွန်ကောင်းမွန်ကြသည်။ ခေတ်ပေါ် CNC စက်များ၏စနစ်တွင် ထုတ်လုပ်မည့် စက်ပစ္စည်းကိရိယာပုံစံ၊ ခုတ်ထွင်ထုတ်လုပ်မည့် ပရိုဂရမ်များသည် အလိုအလျှောက် လုပ်ကိုင်သည့်အနေအထားပုံစံ ဖြစ်ကြသည်ကများသည်။ ထုတ်မည့်အစိတ်အပိုင်း၏ အတိုင်းအတာများကို ကွန်ပျူတာထောက်ကူပုံစံဆွဲဆော့ဖ်ဝဲများကို အသုံးချ၍ သတ်မှတ်ကြကာ ထိုအတိုင်းအတာများကို ကွန်ပျူတာထောက်ကူထုတ်လုပ်ရေးဆော့ဖ်ဝဲများက ထုတ်လုပ်မည့်လမ်းညွှန်ချက်များအဖြစ် ဘာသာပြန်ကြ၏ ။ ရရှိလာသောလမ်းညွှန်ချက်များကို ထုတ်လုပ်ခုတ်စားမည့်စက်တစ်ခုအတွက် သီးသန့်အသေးစိတ် လမ်းညွှန်ချက်များအဖြစ် အသွင်ပြောင်းယူကာ CNC စက်အသွင်းသို့ ထည့်သွင်းသည်။ 

ထုတ်မည့်ကုန်ပစ္စည်းတစ်ခုသည် ၎င်းကိုခုတ်စားမည့် ကိရိယာအများအပြားလည်း လိုအပ်နိုင်ချေရှိရာ ဥပမာ လွန်းပူ (drill) ၊ လွှသွား (saw) ... စသဖြင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ ခေတ်မှီစက်များ၌ ထိုကိရိယာများစွာ ပေါင်းစပ်ပါဝင်သဖြင့် အချိန်နှင့် အခြားစက်များစွာထားရှိရေးကို ချွေတာနိုင်ပေသည်။ 

ထို့အပြင် မတူညီသော စက်အမျိုးမျိုးကို ပြင်ပထိန်းချုပ်သည့်အရာတစ်ခုခုကို တွဲဖက်၍လည်း အသုံးချနိုင်သည်။ ဤဖြစ်စဉ်၌ လူ (သို့) စက်ရုပ် မောင်းနှင်ကိုင်တွယ်သူများသည် ထုတ်မည့်ကုန်ပစ္စည်းအစိတ်အပိုင်းကို စက်တစ်ခုမှ တစ်ခုသို့ ပြောင်း၍ ရွှေ့ပေးနိုင်သည်။ မည်သည့် ပုံစံကိုသုံးသာ်ဖြစ်စေ လိုသလိုပုံဖော်မည့် ဖြစ်စဉ်သည် အလိုအလျှောက်သဘောသာဖြစ်၏ ။ ထွက်ရှိလာမည့်ပစ္စည်းသည်လည်း မူလဒီဇိုင်းပုံစံနှင့် လွန်စွာတူညီသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Geddes၊ Duncan (7 August 2019)။ CNC machines: a complete guide။
**ကျမ်းပြုယောက်ျား** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

သာယာဝတီနယ်၊ သုံးဆယ်မြို့ ကျောင်းဒကာ ဦးလူငယ်သည် ရဟန်းများနှင့်လည်း တရားဓမ္မပြောဆို ငြင်းခုံသည်၊ ဇာတ်သဘင်သည်တို့နှင့် တွေ့လျှင်လည်း ဇာတ်စကား လင်္ကာစကားတို့ကို ပြောကာ သူကပင် အနိုင်ယူတတ်သည်။ ဦးလူငယ်အကြောင်းကို ဤသံချိုကဗျာဖြင့် ဖွဲ့ဆိုခဲ့သည်။ ထိုအခါ နှစ်သက်၍ ဆုငွေများ ကန်တော့ခဲ့သည်။

ကျမ်းပြုယောက်ျား
----------------

အလဇ္ဇီ လဇ္ဇီ တချို့ငယ်နှင့်၊ ဘယ်မြို့ ဘယ်ရွာက၊ ဘယ်ဆရာ ဘယ်လိုကျင့်လို့၊ ဘယ်သင့် ဘယ်လိုပြုရင်ဖြင့်၊ ဘယ်ကုသိုလ် ဘယ်ကိုသွားသည်ဟု၊ စကားအစုံနှင့်၊ တရားပုံ အခြေသိပေတဲ့၊ ဖျားစေတီ ဒါယကံ။  

  

ဥပဒေလိမ္မာဟန်ကြောင့်၊ ကြိမ်ရာဒဏ်ထောင်ဒဏ်ထားနိုင်ရဲ့၊ တရားမလော်လီဘု ကော်မတီ ဝန်စုဘုန်းပေမို့၊ နှစ်လုံးဝယ်ပညာကြွယ်သော်ကကြောင့်၊ သုံးရွှေဆယ် မြေပိုင်နက်မှာ၊ ရုံးတက်ရပြန်။  

  

ဘွဲ့ကဗျာတျာတေးနှင့်၊ စာရေးသူဟူသမျှတို့ကို၊ သူကပင် မူတင်လို့ ထုတ်နိုင်ငဲ့၊ ဘယ်ရုပ်စုံ၊ ဘယ်စင်လာခဲ့တော့၊ မယှဉ်သာ ပညာအထွဋ်ဟာမို့၊ နားဝင်သာအောင် လင်္ကာရွတ်နိုင်ရဲ့၊ ဝိုင်းကျွတ်လို့ ပေလာကန်၊ လေအာသံ မောက်ကြွား၊ အဖြာဖြာသဒ္ဓါရှိသမျှ၊ ပါဠိမြန်မာပြန်လို့၊ အဘိဓာန်ဋီကာထွင်တဲ့၊ စတုရင်္ဂါဗလံဟု၊ ရာဇဓမ် အမတ်ကြီးကဲ့သို့၊ တတ်သီး၊ ပုံပညာစူးဘိ၊ အထူးသူတယ်တဲ့၊ ဦးလူငယ် ရွှေဆယ်ရုံးတွင်မှ၊ တလုံးတောင် ရွှေမေရုကဲ့သို့၊ ရဟန်းတကာ စမ်းလှာလို့ မတုနိုင်တဲ့၊ ကျမ်းပြုယောက်ျား။

ခက်ဆစ်
------

၁။ အလဇ္ဇီ = အရှက်ကင်းသူ။

၂။ လဇ္ဇီ = အရှက်ရှိသူ။

၃။ ဖျာ့းစေတီ = ဘုရားစေတီကို ကဗျာသံနှင့် ရွတ်သည့်အတိုင်း ရေးသည်။

၄။ ကော်မတီ = အဖွဲ့ဝင် (အင်္ဂလိပ်စကား)။

၅။ ပေလာကန် = ရှေးကစာရေးရာတွင် မြှုပ်ထားလိုသော နေရာတွင် ပေလာယျကန်၍ ထားလေ့ရှိသည်။

၆။ လေအာသံ = အာဘောင်အာရင်းနှင့် လေလုံးမိုးလုံး ထွားသောအသံ။

၇။ စတုရင်္ဂလ = ပင်းယခေတ် ပညာရှိကြီးတစ်ဦး၏ အမည်။

၈။ ရာဇဓံ = ရာဇဓမ္မမင်းတို့၏ ကျင့်ထုံးဥပဒေ။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
***တို့တိုင်းပြည်***ကဗျာကို အမျိုးသားစာဆို ဆရာ ဇော်ဂျီ ရေးသားပြီး၊ ၁၉၃၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လထုတ် ကြီးပွားရေးမဂ္ဂဇင်း အတွဲ (၃) အမှတ် (၁၀) တွင် ပုံနှိပ်ဖော်ပြခဲ့သည်။ မြန်မာတို့အား မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ် နိုးကြားတက်ကြွေစေလိုသည့် စေတနာဖြင့် ရေးဖွဲ့ထားကြောင်း ထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်ရသည်။

ကဗျာစာသား
---------

ထလော့မြန်မာ အိုမြန်မာတို့
တို့ရွာတို့မြေ တို့ရွာမြေဝယ်
စေတီစပါး များလည်းများ၏
များပါလေလဲ တမွဲမွဲနှင့်
ဆင်းရဲကာသာ ကာလကြာလျှင်
ယာစကာမျိုး တညှိုးညှိုးနှင့်
ပုထိုးမြင့်မောင်း ကျောင်းကြိုကျောင်းကြား
လှည့်လည်သွားလျက်
မစားလေရ ဝမ်းမဝ၍
ဆွမ်းမျှမတင်နိုင် ရှိမည်တည်း။
ထလော့မြန်မာ အိုမြန်မာတို့
တို့ရွာတို့မြေ တို့ရွာမြေဝယ်
ရေချိုသောက်ရန် မြစ်ချောင်းကန်နှင့်
သီးနှံချိုပျား များလည်းများ၏
များပါလေလဲ တမွဲမွဲနှင့်
ဆင်းရဲကာသာ ကာလကြာလျှင်
မြင်သာမြင်ရ မစားရ၍
တောကပြိတ္တာ ဖြစ်မည်တည်း။
ထလော့မြန်မာ မြန်မာထလော့
အားမပျော့နှင့် မလျော့လုံ့လ
သူကစ၍ ငါကအားလုံး
လက်ရုံးများမြောင် ဉာဏ်များမြောင်နှင့်
စွမ်းဆောင်ကြလေ ဆောင်ကြလေလော့
ဤမြေဤရွာ ဘယ်သူ့ရွာလဲ
ဤယာစပါး ဘယ်သူ့စပါးလဲ
ထားလော့တာဝန် ပွန်လော့လုပ်ငန်း
ဉာဏ်ရှေ့ပန်း၍
တစ်ဝမ်းတစ်စိတ် ညီစေသတည်း။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ဇော်ဂျီ (ဇွန် ၁၉၉၈)။ *ဇော်ဂျီ ကဗျာပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်: စာပေလောကစာအုပ်တိုက်။ p. ၁၀၃။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ဘထွေးတော်၏သားဖြစ်သော အရှင်တိဿထေရ်၏ ဝစနက္ခမဂုဏ် ပျက်ယွင်းခြင်းကို အကြောင်းပြု၍ ကောဓ, မာန, မက္ခတို့ကို ပယ်ဖျောက်ခြင်းအကျိုးငှါ ဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်သုံးအပ်၏ဟု တိဿရဟန်းအား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထု၊ အတိတ်ဝတ္ထုများကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။

---

ဘုရားရှင်၏ ဘထွေးတော်သား အရှင်တိဿသည် ရဟန်းတော်များအား "မိမိ၏ကိုယ်ခန္ဓာသည် လေးလံနေကြောင်း၊ အရပ်မျက်နှာတို့ကိုလည်း မထင်မြင်တော့ကြောင်း၊ ဓမ္မကိုလည်း မထင်မြင်ကြောင်း၊ မိမိ၏စိတ်ကို ထိနမိဒ္ဓက လွှမ်းမိုးနေကြောင်း၊ ဓမ္မ၌လည်း ယုံမှားတွေးတောမှုတွေ ဖြစ်နေကြောင်း ပြောကြားပါသည်။ ထိုအကြောင်းကို ရဟန်းတော်များက ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားပါသည်။

ဘုရားရှင်က ရဟန်းတစ်ပါးအခေါ်လွှတ်ပြီး အရှင်တိဿကို မေးမြန်းတော်မူရာ အရှင်တိဿက မှန်ပါကြောင်း လျှောက်ထားပါသည်။ ထိုအခါ ဘုရားရှင်က အရှင်တိဿအား ခန္ဓာငါးပါးတို့၌ စွဲမက်မှုမကင်းသူ လိုချင်မှုမကင်းသူ၊ ခင်တွယ်မှု မကင်းသူ၊ မွတ်သိပ်မှု မကင်းသူ၊ ပူလောင်မှု မကင်းသူ၊ တဏှာမကင်းသူအား ထိုခန္ဓာငါးပါးတို့၏ ဖောက်ပြန်ခြင်းတစ်မျိုးတစ်ဖုံ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် စိုးရိမ်မှု၊ ငိုကြွေးမှု၊ ကိုယ်ဆင်းရဲမှု၊ စိတ်ဆင်းရဲမှု ပြင်းစွာပင်ပန်းမှုတို့ ဖြစ်ကုန်သည်မဟုတ်လောဟု ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ မေးတော်မူပါသည်။ အရှင်တိဿက ဤသို့သာ ဖြစ်ပါသည်ဟု လျှောက်ပါသည်။

ခန္ဓာငါးပါးတို့၌ စွဲမက်မှုကင်းသူ၊ တဏှာကင်းပြီးသူတို့အား ထိုခန္ဓာတို့၏ ဖောက်ပြန်ခြင်း တစ်မျိုးတစ်ဖုံဖြစ်ခြင်းကြောင့် စိုးရိမ်မှု၊ ပြင်းစွာပင်ပန်းမှုတို့ ဖြစ်ကုန် သေးသလောဟု ဘုရားရှင်က မေးတော်မူပါသည်။ အရှင်တိဿက မဖြစ်ပါ မြတ်စွာဘုရားဟု လျှောက်ထားသည့်အခါ ဘုရားရှင်က "တိဿ ... ကောင်းပေစွ၊ ကောင်းပေစွ"ဟု မိန့်ကြားတော်မူပြီး ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို အနတ္တ လက္ခဏသုတ် ဒေသနာတော်နည်းဖြင့် မေးမြန်းဟောကြားတော်မူပါသည်။

ဘုရားရှင်က လမ်းခရီး၌ ကျွမ်းကျင်သောယောက်ျား၊ မကျွမ်းကျင်သော ယောက်ျားနှစ်ယောက်ဥပမာဖြင့် အကျယ်ရှင်းလင်းမိန့်ကြားတော်မူပြီး၊ တိဿ သာသနာတော်၌ ပျော်မွေ့လော့ ငါဘုရားသည် ဩဝါဒ အနုသာသနီဖြင့် ဆုံးမတော် မူအပ်ပြီဟု မိန့်တော်မူပါသည်။ အရှင်တိဿသည် ဘုရားရှင်၏ဩဝါဒ အနုသာသနီ ဒေသနာတော်ကို အလွန်နှစ်သက်ပြီဟု ပြဆိုသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်သင့်သည့်ပုဒ်များကို ပြည့်စုံအောင် ဖွင့်ပြပြီး အရှင်တိဿသည် ဘုရားရှင်၏ဓမ္မကို အားထုတ်သည်ရှိသော် မကြာမီ အာသဝေါ ကုန်ခမ်းရဟန္တာ ဖြစ်သွားပုံကို ပြဆိုထားပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၁၊၄၆၉။ သံ၊မြန်၊၁၊၄၅၇-၈။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၂၀-၃။ သံ၊ဋီ၊၂၊၁၉၇-၈။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ နိဒါနဝဂ္ဂ၊ ၁၀-ဘိက္ခုသံယုတ္တ၊ နဝမသုတ်။
2. ↑  -သံ၊၂၊၈-၉။ သံ၊မြန်၊၂၊၈၂-၄။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၈၄။ သံ၊ဋီ၊၂၊၂၄၄။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-ခန္ဓသံယုတ္တ၊ (၉၄-ထေရဝဂ္ဂ၊ ဒုတိယသုတ်။
3. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**ညီစေမင်း** (၁၉၄၉ ဇန်နဝါရီ ၄ – ၂၀၂၁ ဩဂုတ် ၉) သည် မန္တလေးမြို့မှ စာရေးဆရာ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူသည် အထက်ဗမာနိုင်ငံ စာရေးဆရာအသင်း ဂုဏ်ထူးဆောင်အသင်းသား၊ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားဟောင်း၊ လူထုကြီးပွားရေးစာအုပ်တိုက် အယ်ဒီတာ လည်း ဖြစ်သည်။

ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး
-----------------

၁၉၄၉-ခု၊ ဇန်နဝါရီလ (၄)ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးမြိုင်၊ အမိ ဒေါ်သိန်းတို့မှ မြင်းခြံမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး အမည်ရင်းမှာ ဦးကျော်ဇံလှ ဖြစ်သည်။ 

၁၉၅၃-၁၉၆၆ ကာလတွင် အထက(၁) မြင်းခြံ၌ ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ၁၉၆၆-၁၉၆၈ ၌ မန္တလေး ဆရာအတတ်သင်သိပ္ပံ၊ ၁၉၆၈-၁၉၇၃ တွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ် ညနေသင်တန်း၊ ၁၉၇၆-၁၉၇၈ အတွင်း ရန်ကုန်ပညာရေးတက္ကသိုလ်တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ရာ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊ ပညာရေးဆိုင်ရာ ဒီပလိုမာဘွဲ့၊ ဥပဒေပညာ HGP ဘွဲ့များ ရရှိခဲ့သည်။

သက်မွေးလမ်းကြောင်း
------------------

၁၉၆၈ ခုတွင် ဆရာအတတ်သင်သိပ္ပံမှ ဘွဲ့ရသည်နောက် ကျောင်းဆရာအဖြစ် အလုပ်ဝင်သည်မှာ ၁၉၇၈ ခု အဖမ်းမခံရခင်အထိ ဖြစ်သည်။

၁၉၈၀ ပြည့်တွင် ထောင်မှလွတ်သည်နောက် ကျူရှင်ဆရာလုပ်ကာ အသက်မွေးသည်မှာ နောက် အချိန်ပြည့် စာရေးဆရာအဖြစ် မခံယူခင်အထိဖြစ်သည်။

ကလောင်ရှင်ဘဝ
------------

ကျောင်းဆရာဖြစ်စ ၁၉၆၇-၆၈ ပညာသင်နှစ်ထုတ် ဆရာအတတ်သင် နှစ်ပတ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် ဆောင်းပါးရေးကာ စာပေနယ်သို့ ခြေချသည်။

၁၉၇၀ ပြည့်၊ မေလထုတ် ရှုမဝမဂ္ဂဇင်းတွင် မောင်ငြိမ်းခိုင်အမည်ဖြင့် ကဗျာ စပါသည်။ သို့သော် နောက်ပိုင်းတွင် ဆောင်းပါး၊ ဝတ္ထုများကိုသာ အားစိုက်တော့၏။

ရုပ်ရှင်မျက်မှန်၊ ပန်းတိုင်၊ မြန်မာ့ဓန၊ ဗြူးတီး၊ ရုပ်ရှင်သစ္စာ၊ စံပယ်ဖြူ စသည်တို့တွင် ဆောင်းပါးများ၊ ဘာသာပြန်ဝတ္ထုများ ရေးခဲ့သည်။ မန္တလေးအခြေစိုက် ပန်မဂ္ဂဇင်း၏ အယ်ဒီတာချုပ်ဖြစ်ဖူးပြီး မြန်မာ့ဓန စီးပွားရေးမဂ္ဂဇင်းတွင် ပင်တိုင်ဆောင်းပါးရှင်ဖြစ်၏။

### ရေးသားသော စာအုပ်များ

| ထုတ်ဝေနှစ် | ခေါင်းစီး | ပုံနှိပ်တိုက် | မှတ်ချက် |
| --- | --- | --- | --- |
| ၂၀၀၃ | ဒါဖတ်ပြီးမှ ... |  |  |
| ၂၀၀၉ | သတင်းသမားကောင်းဖြစ်ဖို့ |  |  |
| ၂၀၁၄ | နပိုလီယံကိုခြောက်တဲ့တစ္ဆေနှင့်အခြားဝတ္ထုတိုများ |  | ဘာသာပြန် |
|  | ပေါက်ဖော်ဆွေရင်းနံနက်ခင်း စာစုများ |  |  |
|  | ဟယ်လင်ကဲလား |  | ဘာသာပြန် |
|  | စန္ဒာရှင်မနှင့်ခေတ်စမ်းပုံပြင်များ |  | ဘာသာပြန် |
| ၂၀၁၄ | ဝိရောဓိများစုဆုံရာ |  |  |
| ၂၀၁၇ | သမိုင်းရိပ်ထင်ဂန္ထဝင်ရုပ်ရှင်ကားများ |  |  |
|  | ခေါ်ခင်မျိုးချစ်မှသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ထိ |  | ဘာသာပြန် |
| ၂၀၂၀ | နိုင်ငံတော်စစ်ဆေးရေးမှူးချုပ် |  |  |
| ၂၀၁၅ | ခေတ်နှစ်ခေတ် ထောင်နှစ်ထောင် |  |  |

နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ
--------------------------

၁၉၆၃-၆၄ ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများသမဂ္ဂတွင် မြင်းခြံမြို့နယ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ 

ရန်ကုန် ပညာရေးတက္ကသိုလ်၌ ပညာသင်နေစဉ် ကွန်မြူနစ်ဝါဒ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများနှင့် ပေါင်းသင်းကာ မြေအောက်လှုပ်ရှားမှုတို့တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ယင်းသို့ ပါဝင်မှုကြောင့် ၁၉၇၈-၁၉၈၀ ကာလကို အင်းစိန်ထောင်တွင် နေထိုင်ဖြတ်သန်းရသည်။

၁၉၈၉-၉၄ ကာလတွင် ဒီမိုကရေစီရေးလှုပ်ရှားမှုတို့ကြောင့် မန္တလေး အိုးဘိုထောင်တွင် အချိန်ကုန်ရပြန်သည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

၂၀၂၁ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ကိုဗစ် ၁၉ ရောဂါဖြင့် မန္တလေးဆေးရုံကြီးတွင် ကွယ်လွန်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ထင်ရှားတဲ့ မြန်မာ ကဗျာနဲ့စာရေးဆရာ သုံးဦး တနင်္လာနေ့က ကွယ်လွန် (in my)။  ၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. 1 2  မန္တလေးက လူထုကြီးပွားရေးစာအုပ်တိုက် အယ်ဒီတာ ညီစေမင်း ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန် (in en) (9 ဩဂုတ် 2021)။  ၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  ညီစေမင်း (၂၀၁၅) "*ခေတ်နှစ်ခေတ် ထောင်နှစ်ထောင်* "။
4. ↑  အထက်ဗမာနိုင်ငံစာရေးဆရာအသင်း (မန္တလေး)။ "*ဝမ်းနည်းကြောင်းသဝဏ်လွှာ* "။ ၂၀၂၁ ဩဂုတ် ၁၁။
ပုံသဏ္ဌာန် : အပင်
- အပင်ငယ် မျိုးဖြစ်သည်။ အမြင့် ၂ ပေ မှ ၃ ပေ အထိ ရှိ၏ ။ ပင်စည် ဖြောင့်မတ်ပြီး လေးထောင့် ပုံရှိသည်။ အခက်အလက် များ နူးညံ့၍ အမွေးများ ရှိပြီး အနံ့မွှေး သည်။ ပင်စည် နှင့် အကိုင်းအခက် အစိမ်းရောင် ဖြစ်သော် လည်း တစ်ခါ တစ်ရံ သပြေ ရောင်သမ်းသည်။ မြန်မာ နိုင်ငံ၌ ပင်စိမ်းဖြူ သို့မဟုတ် ဟင်းစား ပင်စိမ်း ၊ ပင်စိမ်းနက် ၊ ပင်စိမ်းညို ၊ ပင်စိမ်းကြီး ဗလရှင် စသည်ဖြင့် ပင်စိမ်း အမျိုးမျိုး ပေါက်ရောက်ပြီး ယင်းတို့၏ အာနိသင် မှာ အနည်းငယ် စီသာ ကွာခြား၏ ။
အရွက် - ရွက်ဆိုင် အလှည့်ကျ ထွက် ၏ ။ ရွက်ထိပ်ချွန် ပြီး ရွက်ရင်း သွယ်သည်။ အလျား ၁-၃ လက်မထိ ရှည်သည်။ ရွက်နား လွှသွား ပုံရှိသည်။ ရွက်ညှာ ၁ လက်မထိ ရှည်၏ ။
အပွင့်
- သေးငယ်ပြီး အဖြူရောင် ရှိသည်။ အလွန် မွှေးသည်။ အခိုင်လိုက် ပွင့်သည်။ ပွင့်ချပ်ပေါ် တွင် အမွေးလေး များရှိသည်။ တပေါင်း ၊ တန်ခူးတွင် ပွင့်သည်။
အစေ့
- လုံးဝိုင်း ပြီး တစ်ဖက်တွင် အနည်းငယ် မောက်၍ တစ်ဖက် တွင် ပြား၏ ။ အရောင် မည်း၏ ။ အနံ့ မရှိ ၊ အရသာ ပူစပ်၏ ။
အသုံးပြုနိုင်သည့်
အစိတ်အပိုင်းများ : အရွက် ၊ အစေ့။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်
တွေ့နိုင်သောနေရာများ : မြန်မာ နိုင်ငံ အနှံ့အပြား ပေါက်ရောက်သည်။ အထူး သဖြင့် အပူပိုင်း ဒေသတွင် ပိုမို ပေါက်ရောက်သည်။ သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက်သော် လည်း ဟင်းစား နှင့် ဆေးအတွက် စိုက်ပျိုး ကြသည်။ အမြင့်ပေ ၃၀၀၀ အထိ စိုက်ပျိုး နိုင်သည်။
စိုက်ပျိုးပုံ-
(က)မြေပြုပြင်ခြင်း
- ဟင်းသီး ဟင်းရွက် ခင်းများ ပြုပြင် သကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။
(ခ) မျိုးစေ့ချခြင်း
-တစ်တန်းနှင့် တစ်တန်း ၂ ပေမှ ၃ ပေ အထိ ခွာ၍ အလျား ၁ ပေလျှင် မျိုးစေ့ ပေါင်း ၁၂ မှ ၁၅ စေ့ အထိ ချရသည်။ မျိုးစေ့များ စိပ်မနေ စေရန် ဂရုပြု ရမည်။
(ဂ) ပြုစုဂရုစို်က်ခြင်း
- ပေါင်းနှိမ်ခြင်း ၊ မြေဆွခြင်းကို လိုအပ်သလို ပြုလုပ်ရမည်။ မြေဩဇာ အထူးမလို သော်လည်း ထည့်နိုင်မည် ဆိုက ပိုမို ကောင်းမွန်သည်။
(ဃ) စုဆောင်းရယူခြင်း
-စတင် ပွင့်ချိန် လောက်၌ ရိတ်သိမ်း ဖြတ်ယူပြီး အငုတ် မှ ထွက်လာသော အတက် များ သည် နောက်တစ်ကြိမ် ပွင့်လာပါက ထပ်မံ ဖြတ်ယူနိုင်သည်။ တစ်ရာသီ လျှင် ၂ ကြိမ် မှ ၃ ကြိမ် အထိ ရယူနိုင်သည်။ အညွန့် နှင့် အရွက် များကို အရိပ်ထဲ၌ အခြောက် လှန်းရသည်။
အသုံးဝင်ပုံ : အာနိသင်
-မြန်မာ ဆေးကျမ်း များ အလိုအရ ပင်စိမ်းသည် ပူ စပ် အရသာ ရှိ၏ ။ အနည်းငယ် ခါး၏ ။ လေနှင့် သလိပ် ကို နိုင်၏ ။ ရင်ကျပ် ချွဲကျပ် ၊ အစာမကြေသော အနာမျိုးကို နိုင်၏ ။ သည်းခြေကို ပျက်စေတတ်၏။
အသုံးပြုပုံ-
အရွက်
၁ ။ ပင်စိမ်း ရွက်ကို ကြိတ်ညှစ်၍ ရသော အရည်သည် ချောင်းဆိုး ရောဂါ ၊ အရေပြား ရောဂါ ၊ မစားချင် မသောက်ချင် ဖြစ်ခြင်း နှင့် အစာအိမ် ရောဂါ ကြောင့် ဗိုက်နာသော ဝေဒနာ တို့အား ပျောက်ကင်းစေသည်။

ကိုးကား
-------