recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ဩရိန်းမင်းသား **ဝီလျံ သ ဆိုင်းလင့်** (English: William the Silent; Dutch: Willem de Zwijger) သည် ဒပ်ချ်သမ္မတနိုင်ငံ (နယ်သလန်) 
ကို တည်ထောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ နိုင်ငံရေးရာကိစ္စ၌ ချင့်ချိန်တိုင်းထွာ၍ 
ပြောဆိုတတ်သောကြောင့် ဝီလျံ သ ဆိုင်းလင့်ဟု အမည်တွင်သည်။ 
နက်စိုးမြို့စား၏ သားဖြစ်၍ ၁၅၃၃- ခုနှစ်တွင် ဒီလင်ဗတ် ရဲတိုက် (Dillenburg Castle) ၌ 
ဖွားမြင်သည်။

ဝီလျံသည် ရောမဧကရာဇ် ပဉ္စမချားဘုရင်၏ နန်းတော်တွင် ကြီး 
ပြင်းလာခဲ့သူဖြစ်သည့်အပြင် ဘုရင်ကြီး၏ မြှောက်စားခြင်းကိုလည်း ခံရ 
သည်။ မိဘတို့သည် ပရိုတက်စတင့်ဂိုဏ်းဝင်များဖြစ်ကြသော်လည်း ဘုရင် 
ကြီး၏ အလိုဆန္ဒအရ သူသည် ရောမကက်သလစ် ဂိုဏ်းသို့ကူးပြောင်း 
ခဲ့သည်။ ၁၅၄၄ ခုနှစ်တွင် ဩရိန်းမင်းသားဘွဲ့ကို ဆက်ခံရရှိသည်။ ၁၅၅၅-
ခုနှစ်တွင် နယ်သာလန်ရှိ စစ်တပ်တို့၏ တပ်မှူးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။ 
ထိုနှစ်၌ပင် ချားဘုရင်ကြီးသည် နယ်သာလန်နိုင်ငံ အုပ်ချုပ်မှုကို သားတော် 
ဒုတိယ ဖိလစ်အား လွှဲအပ်ခဲ့သည်။ တစ်ဖန် ၁၅၅၆ ခုနှစ်တွင် ဖိလစ်သည် 
စပိန်ထီးနန်းကိုလည်း ခမည်းတော်ထံမှ ဆက်ခံရရှိလေသည်။ 

ထိုအခါက နယ်သာလန်နိုင်ငံသည် စပိန်ဘုရင်၏ လက်အောက်ခံ 
နိုင်ငံဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၅၅၉ ခုနှစ်တွင် ဖိလစ်ဘုရင်က ဝီလျံကို ဟော်လန်၊ 
ဇီလန်နှင့် ယူးထရက်တို့ အတွက် ဘုရင်ခံအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ 
သို့ရာတွင် ဖိလစ်ဘုရင်၏ စစ်ဗိုလ်ချုပ် အာလဗာမြို့စားသည် ဒပ်ချ်အမျိုးသားတို့ကို နှိပ်စက်ညှင်းပန်းသဖြင့် ဝီလျံသည် ဂျာမနီပြည်၊ ဒီလင်ဗတ်မြို့သို့ သွားရောက်၍ စပိန်အစိုးရကို တော်လှန်ရန် စီစဉ်လေသည်။ ပရိုတက်စတင့်ဂိုဏ်းသို့လည်း ကူးပြောင်းခဲ့သည်။ အစအဦးတွင် ဝီလျံခေါင်းဆောင်သော ဒပ်ချ်တော်လှန်ရေးသည် မအောင်မြင်ခဲ့ချေ။ သို့ရာတွင် ဝီလျံသည် 
ဇွဲသန်သန်ဖြင့် တော်လှန်ရေးကို ဆက်လက်ကြိုးပမ်းခဲ့ရာ ၁၅၈၁ ခုနှစ်၌ 
နယ်သာလန်မြောက်ပိုင်း ပြည်နယ်ခုနစ်နယ်တို့သည် စပိန်၏ ကြီးစိုးမှုအောက်မှ လွတ်မြောက်၍ ဒပ်ချ်သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ 
ထိုသို့အားဖြင့် နယ်သာလန်နိုင်ငံဟူ၍ သီခြားနိုင်ငံ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့လေသည်။

ဒုတိယ ဖိလစ်ဘုရင်ကလည်း ဝီလျံကို ဖမ်းဆီးပေးနိုင်သူအား 
ဆုငွေချီးမြှင့်မည်ဟူ၍ ကြေညာထားသည်။ ဝီလျံသည် ဒက်ဖရိုင်တွင် 
နေထိုင်စဉ် ၁၅၈၄ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ဝ ရက်နေ့၌ ဗာလသာဇာ ဂျဲရတ် 
ဆိုသူ လူသတ်သမားတစ်ဦး၏ လုပ်ကြံခြင်းကိုခံရ၍ အနိစ္စရောက်လေသည်။
ဝီလျံသည် နယ်သာလန်နိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးနှင့် စည်းလုံးညီညွတ် 
ရေးကို အုတ်မြစ်ချပေးခဲ့သူဖြစ်သဖြင့် ဒပ်ချ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ ဖခင်ဟု ဥဒါန်း 
တွင်ရစ်ခဲ့လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)
*Tyto alba guttata*
**လင်ကောင်ပိုး**
မိန်ငှက်လင်ကောင်ပိုး ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ **ငှက်ဆိုး**ဟူ၍ လည်းကောင်း ခေါ်သော မိန်ငှက်သည် တိုင်တိုနီဒီး(Tytonidae) မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍
ပါဏဗေဒ အလိုအားဖြင့် တိုင်တိုအယ်လဗာ စတာတင်း ဟုခေါ်
သည်။ မိန်ငှက်သည် အလျား ၁၃ လက်မခွဲရှိ၍ တီးတုတ်လောက် 
မကြီးမားလှချေ။ မိန်ငှက်၏ ကိုယ်ထည် တည်ဆောက်ထားပုံမှာ
တီးတုတ်ငှက်မျိုးနှင့် တူသယောင်ရှိသော်လည်း မျိုးရင်းချင်းကား 
မတူ၊ ကွဲပြားကြသည်။ 

မိန်ငှက်၏ မျက်နှာအနေအထားသည် မျောက်မျက်နှာကဲ့သို့ဝိုင်း၍ သေးငယ် တောက်ပသော မျက်လုံးများရှိသည်။ မှောင်စပျိုးချိန်၌ ပျံသန်းသွားသောအခါ မိန်ငှက်၏ အရောင်သည် ဖြူဖတ်ဖြူယော်အရောင်ရှိသည်။ ကိုယ်အထက်ပိုင်းသည် အရောင်ခပ်မွဲမွဲရှိ၍ မျက်နှာကား ဆွတ်ဆွတ်ဖြူလျက် အောက်ပိုင်းတွင် အဖြူပေါ်၌ အညိုစက်များ ရှိသည်။ ခြေတံရှည်၍ နားသောအခါ မတ်မတ်နားနိုင်သည်။ နေဝင်ရီတရော အချိန်၌အများအားဖြင့် ပျံသန်းနေသည်ကိုသာ တွေ့ရသည်။

မိန်ငှက်သည် တီးတုတ်၊ ဇီးကွက်ငှက်များကဲ့သို့ ညဉ့်ငှက်သက်သက်ဖြစ်သဖြင့် နေ့အခါတွင် သစ်ခေါင်း၊ လိုဏ်ခေါင်းများ၌အိပ်၍ မှောင်စပျိုးသည့် အချိန်ကျမှ ထွက်ကာ တညဉ့်လုံး လိုက်လံကျက်စားသည်။ ကြွက်များကို မြေကြီးပေါ်မှ ဖမ်းယူစားသောက်သည်။ အခြားတိရစ္ဆာန်ကလေးများနှင့် ငှက်ကလေးများကိုလည်း ဖမ်း၍ အကောင်လိုက် မျိုချတတ်သည်။ အတန်ကြီးသည့် ငှက်များကိုလည်း ဖမ်း၍ သတ်စားလေ့ ရှိသည်။ မိန်ငှက်သည် အစာများကို တစ်နေရာတည်း၌သာ စား၍ ထိုနေရာ၌ပင် မကြေသော အစာများကို အန်ထုတ်လေ့ရှိသည်။ အမွေးနှင့် အရိုး စသည့် မကြေနိုင်
သော အစာများသည် ငှက်၏ ပါးစပ်မှ အလုံးကလေးများ အဖြစ်ထွက်လာပြီးလျှင် ခြောက်သွားသည့် တိုင်အောင်ပင် မည်း၍ ပြောင်နေသည်။ မိန်ငှက်သည် ညဉ့်အခါ စူးစူးရှရှ 'ဂစ်' ဟူသော အသံမျိုးနှင့် အော်တတ်ရာ အချို့က လူမမာသေမည့် အတိတ်ဆိုး နိမိတ်ဆိုးဟု ယူဆသောကြောင့် ယင်းကို ငှက်ဆိုးဟု ခေါ်သည်။ အချို့ကမူ 'ငှက်သူတော်' ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထိုငှက်၏ အော်သံကို စက်တင်ဘာလမှ မတ်လအထိ ကြားရ၍ အခြားအချိန်၌ ကြားရခဲသည်။

ဒေသအလိုက် သားပေါက်ချိန် အမျိုးမျိုးရှိသော်လည်း၊ များသောအားဖြင့် ဒီဇင်ဘာလနှင့် ဇန်နဝါရီလ လများတွင် မိန်ငှက်များ သားပေါက်တတ်ကြသည်။ သို့ရာတွင် အသိုက်ကို တစ်နှစ်ပတ်လုံး အုတ်နံရံခေါင်းတွင် ဖြစ်စေ၊ ရေတွင်းနံရံခေါင်းတွင် ဖြစ်စေ၊ သစ်ခေါင်းတွင် ဖြစ်စေ တွေ့နိုင်သည်။ အသိုက်ဟု ဆိုရသော်လည်း စားကြွင်းစားကျန်များ၊ အန်ဖတ်များ စုပုံနေသော နေရာမျှသာဖြစ်သည်။ ကျနစွာ ပြုလုပ်ထားလေ့ မရှိချေ။ တမြုံလျှင် ၄ ဥမှ ၇ ဥအထိ ရှိသည်။ ဥများသည် ဖြူ၍ ချောပြီးလျှင် လုံးသယောင်ယောင်ရှိသည်။ မိန်ငှက်ကို ကမ္ဘာပေါ်ရှိ နေရာအနှံ့အပြားတွင် တွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ကား ကွင်းပြင်များ၌ နေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  BirdLife International (2019). "*Tyto alba*". *IUCN Red List of Threatened Species* **2016**. IUCN. doi:10.2305/IUCN.UK.2019-3.RLTS.T22688504A155542941.en. |volume= / |doi= mismatch
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် ကောလိယနိုင်ငံ ဟလိဒ္ဒဝသန-အမည်ရှိသော ကောလိယမင်းတို့၏ နိဂုံးဝယ် သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ကောလိယပုတ္တ နွားအကျင့် ကျင့်သော "ပုဏ္ဏ"နှင့် အဝတ်မဝတ်သော ခွေးအကျင့်ကို ကျင့်သော "သေနိယ"တို့က "ခွေးအကျင့် နွား အကျင့် ကျင့်သူတို့ ကွယ်လွန်သည့်အခါ ရောက်ရှိနိုင်သည့် ဘဝကို" မေးလျှောက်ကြသဖြင့် ဘုရားရှင်က "ခွေးတို့၏ အလေ့အကျင့်ကို ကျင့်သူသည် သေလျှင် ခွေးဖြစ်မည်။ နွားတို့၏ အလေ့အကျင့်ကို ကျင့်သူသည် သေလွန်လျှင် နွားဖြစ်လိမ့်မည်"ဟု ဖြေကြားတော်မူရာ၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်နှစ်ဦးတို့က "မိမိတို့၏ အလေ့အကျင့်များကို စွန့်လွှတ်နိုင်သော တရား ဟောတော်မူရန် လျှောက်ထားကြလေသည်။ ဘုရားရှင်က ထိုသူတို့အား "ကဏှ ကဏှဝိပါက၊ သုက္က သုက္ကဝိပါက၊ ကဏှသုက္က ကဏ္ဍသုက္ကဝိပါက၊ အကဏှ သုက္က အကဏှသုက္ကဝိပါက ကမ္မက္ခယ သံဝတ္တနိက"ဟူသော ကမ္မစတုက္ကဒေသနာတော်ကို အကျယ်ဟောတော်မူပါသည်။ ။ ဒေသနာတော်အဆုံး၌ နွားအကျင့် ကျင့်သော ကောလိယပုတ္တ ပုဏ္ဏ သရဏဂုံတည် ဥပါသကာအဖြစ်ခံယူပြီး အဝတ်မဝတ်သော ခွေးအကျင့်ကို ကျင့်သော သေနိယ ရဟန်းဘဝကို ရရှိပြီး တရားအားထုတ်ရာ မကြာမီ ရဟန္တာဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ/ဋီကာတို့၌-အကျယ်ဖွင့်ပြချက်များ၊ မှတ်သားဖွယ်များ ပါရှိပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -မ၊၂၊၅၀-၄။ မ၊မြန်၊၂၊၅၅-၆၀။ မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၇၀-၅။ မ၊ဋီ၊၃၊၄၃-၇။

-မဇ္ဈိမနိကာယ၊ မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ၊ ၁-ဂဟပတိဝဂ္ဂ၊ သတ္တမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

အရှင်အာနန္ဒာနှင့် အရှင်ဘဒ္ဒထေရ်တို့ ပါဋလိပုတ်မြို့တော်အနီး ကက္ကူဋာရာမ၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရှင်ဘဒ္ဒထေရ်က မေးလျှောက်သဖြင့် "အဋ္ဌင်္ဂိက မိစ္ဆာမဂ် ရှစ်ပါးသည် အဗြဟ္မစရိယဖြစ်ပုံကို" အရှင်အာနန္ဒာထေရ် ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်။

---

အရှင်ဘဒ္ဒထေရ်က မေးလျှောက်သဖြင့် "အဋ္ဌင်္ဂိက အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးသည် "ဗြဟ္မစရိယဖြစ်ပုံ၊ ရာဂ, ဒေါသ, မောဟတို့ကုန်ခမ်းသွားခြင်းသည် "ဗြဟ္မစရိယ ပရိယောသာနဖြစ်ပုံကို" အရှင်အာနန္ဒာထေရ် ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်။

---

အရှင်ဘဒ္ဒထေရ်က မေးလျှောက်သဖြင့် "အဋ္ဌင်္ဂိက အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးသည် "ဗြဟ္မစရိယဖြစ်ပုံ၊ အဋ္ဌင်္ဂိက အရိယမဂ်နှင့်ပြည့်စုံသူ (အဋ္ဌင်္ဂိက အရိယမဂ်ကို ကျင့်သုံး သူ)သည် "ဗြဟ္မစာရီ"ဖြစ်ပုံ၊ ရာဂ, ဒေါသ, မောဟတို့ကုန်ခမ်းသွားခြင်းသည် "ဗြဟ္မစရိယ ပရိယောသာန ဖြစ်ပုံကို" အရှင်အာနန္ဒာထေရ် ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၃၊၁၃။ သံ၊မြန်၊၃၊၁၅။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၆၈။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-မဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၂-ဝိဟာရဝဂ္ဂ၊ အဋ္ဌမသုတ်။
2. ↑  -သံ၊၃၊၁၃။ သံ၊မြန်၊၃၊၁၅။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ ... နဝမသုတ်။
3. ↑  -သံ၊၃၊၁၄။ သံ၊မြန်၊၃၊၁၆။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ ... ဒသမသုတ်။
4. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
ကောသလတိုင်း၊ **သာဝတ္ထိမြို့**သည် သရယူ=သရဂျူ (ခေါ်) သရဘူမြစ်၏ကမ်းနား၌ တည်ရှိသော တစ်ခုသော နိဂုံး ဖြစ်လေသည်။ သို့သော် ဗုဒ္ဓခေတ်၌ ယင်းမြို့၏ထင်ပေါ်မှုသည် မရှိခဲ့ပေ။ ဆိုရိုးစကားရှိသည်မှာ သာဝတ္ထိအမည်ရှိသော ရသေ့၏ အမည်ဖြင့်ပင်လျှင် သာဝတ္ထိမြို့၏အမည် ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ပပဉ္စသူဒနီ အဋ္ဌကထာအလိုအားဖြင့် အလုံးစုံ ဘာမဆို ဥစ္စာဓန ရှိခြင်းကြောင့် ဤမြို့၏အမည်သည် သာဝတ္ထိဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ သာဝတ္ထိမြို့သည် စည်းစိမ်ဥစ္စာဓန လွန်စွာပေါကြွယ်ဝ၍ လှပတင့်တယ်သောမြို့ ဖြစ်လေသည်။ 

ဤမြို့၏လူဦးရေမှာ ၇-ကုဋေ ရှိခဲ့သည်။ ဘုရားရှင်သည် ဤမြို့၌ ၂၅-ဝါတိုင် ဝါဆိုတော်မူခဲ့သည်။ ထို့ပြင် လွန်စွာ အစီးအပွားနှင့်စပ်သော တရားတော်များကို ဤမြို့၌ပင်လျှင်
ဟောကြားခြင်းကို ပြုတော်မူခဲ့သည်။ အနာထပိဏ္ဍိကသည် ဤမြို့မှာ လွန်စွာ ကြွယ်ဝသော သူဋ္ဌေးကြီး ဖြစ်လေသည်။ ထို့ပြင် မိဂါရမာတာ ဝိသာခါသည် လွန်စွာ သဒ္ဓါတရားရှိသော ဥပါသိကာမ ဖြစ်လေသည်။ ပဋာစာရာ၊ ကိသာဂေါတမီ၊ နန္ဒ၊ ကင်္ခါရေဝတ နှင့် ကောသလမင်း၏နှမတော် သုမနာ တို့သည် ဤမြို့မှ ရဟန်းပြုခဲ့ကြသော ပုဂ္ဂိုလ်များ ဖြစ်ကြလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ဘဒ္ဒန္တဇောတိကာဘိဝံသ ပါဠိပါရဂူ၊ သိရီပဝရဓမ္မာစရိယ၊ သကျသီဟဓမ္မာစရိယ (သက္ကတ, ပါကတ, ပါဠိ, ဟိန္ဒီ, အင်္ဂလိပ် ၅-ဘာသာ) ဘာသန္တရကောဝိဒ၊ ဇောတိကာရုံစာချကျောင်း၊
တောင်ထီးလင်းတိုက်၊ မန္တလေးမြို့။ (ဗုဒ္ဓခေတ် ဘာရတနိုင်ငံ ပထဝီဝင် လေ့လာချက် စာအုပ်)

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားဖူးခရီး |
| --- |
| သံဝေဇနိယလေးဌာန | 
* လုမ္ဗိနိဥယျာဉ်
* မဟာဗောဓိမဏ္ဍိုင်
* မိဂဒါဝုန်
* ကုသိနာရုံ

 |
| အဝိဇဟိတလေးဌာန | 
* ရာဇဂြိုဟ်
* ဝေသာလီ
* သာဝတ္ထိ
* သင်္ကဿနဂိုရ်

 |
| အခြားဌာနများ | 
* အမရာဝတီ
* စန္ဒဝရံ
* ဒေဝဒဟ
* ဂါယာမြို့
* ကပိလဝတ်ပြည်
* ကေသရိယာစေတီ
* ကောသမ္ဗီ
* နာလန္ဒာ
* ပါဋလိပုတြ
* ပါဝါ
* ဗာရာဏသီမြို့

 |
| နောင်းဌာနများ | 
* အဇန္တာဂူ
* ဗရာဗရဂူ
* ဘရဟုတ်
* ဝေရူဠဂူ
* လလိတဂိရိ
* မထုရာ
* ပါဏ္ဍဝလေဏီဂူ
* ပိပြဝါ
* ပုပ္ဖဂိရိဝိဟာရ
* ရတနာဂိရိ
* ဆန်ချီ
* ဥဒယဂိရိ
* ဝိကြမသီလ

 |
**ပထမ မန်လည်ဆရာတော်** သည် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးနှင့် ခေတ်လယ်ပိုင်းတွင် ကျော်ကြားထင်ရှားခဲ့သည့် ဆရာတော်တစ်ပါးဖြစ်သည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ် အစတွင် သက်တော် (၃၉) သာရှိသေး၏ ။ သက္ကရာဇ် ၁ဝ၇၆ တွင်ဖွားမြင်၍ ဇာတိရပ်ရွာမှာ သစိုးမန်လည်ရွာဖြစ်ကာ ငယ်အမည်မှာ သာကြီး ဟုခေါ်တွင်သည်။ သာမဏေဝတ်သောအခါ *ရှင်ဂုဏ* ဘွဲ့အမည်ရရှိ၏ ။ သာမဏေခုနစ်ဝါ၊ သက်တော် နှစ်ဆယ်ကျော်၌ ရဟန်းပြုသည်။ ရဟန်းအမည် *ဂုနမဉ္စူ* ဖြစ်သည်။ စဉ့်ကူးမင်းလက်ထက် သင်္ကန်းဝတ်ရုံကို တင်ခြင်း၊ ရုံခြင်း အဓိကရုဏ်းဖြစ်သောအခါ ရဟန်းများ ကျောင်းမှထွက်ခွာလျှင် သင်္ကန်းကိုလုံခြုံအောင် ဝတ်ရုံရမည်၊ ဗလာဖခုံးထက်၌ ခေါက်၍တင်ရုံဖြင့်မရဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ဤအဓိကရုဏ် ငြိမ်းအေးသောအခါ *ဂုဏမုနိန္ဒာအဓိပတိပဝရသာမိ မဟာဓမ္မ ရာဇာဓိရာဇဂုရု* တံဆိပ်တော်ကို ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။ စဉ့်ကူးမင်းလက်ထက်၌ ဖြစ်သည်။

ဘိုးတော်မင်းတရားကြီးလက်ထက်ကန္နီမြို့ကို အပိုင်စားရသော သမီးတော်ကြီးနှင့် ခမည်းတော် မင်းတရားကြီးတို့ကိုးကွယ်ကြသည်။ ရွှေမြို့တော် အရှေ့တောင်ယွန်း၌ သမီးတော် ကန္နီမင်းသမီး ဆောက်လုပ်အပ်သော အမိုးလေးဆင့်ရှိရွှေကျောင်းတော်ကို ဘုံသာဝေယံ ကမ္ပည်း တပ်၍ ၁၁၅၃ ခုနှစ် နတ်တော်လဆန်းတစ်ဆယ့်နှစ်ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် မင်းဧကရာဇ်ကိုယ်တိုင် ရွှေကရားဖြင့်ရေစက်သွန်းချ၍ မန်လည်ဆရာတော်ကြီးအား တင်လှူပြီး သာသနာပိုင်လည်း အပ်တော်မူသည်။

မန်လည်ဆရာတော်ကြီးသည် သီလပညာ၌ အလွန်ထူးချွန်သူဖြစ်ကာ ဝိနယသင်္ဂဟအဋ္ဌကထာတစ်စောင်လုံး နှုတ်တက် ဆောင်သော ကြောင့်ဝိနည်းသင်္ဂြိုဟ်ဟု ဆရာတို့က ဆိုစမှတ် ပြုကြသည်။ ဝိနည်းအဆုံးအဖြတ်၌ ပိုင်နိုင်ကျွမ်းကျင်သည်။ စကားအရာ၌လည်း သူတစ်ပါး မေးခွန်းပြန်လည်မထုတ်နိုင်လောက်အောင် မိန့်ကြားဖြေဆိုတတ်သည်။ ထိုမင်းတရားကြီး လက်ထက် မန်လည်ဆရာတော်ကြီးကို "သမ္မုတိမှန်၏လော" ဟု အတွင်းဝန်ကမေးလျှောက်ရာ "ငါ့ဆရာလည်းမှန်၏၊ ငါလည်းမှန်၏" ဟုမိန့်ဆိုသောအခါ သည့်တိုင်းဖြစ်လျှင် နှလုံးတော်နှင့်မတိုက်မိရှိချိမ့်မည်၊ လျှောက်ပြန်ရာ မတိုက်မိသည်ကို တိုက်မိအောင်ငါမဆိုသာ၊ မတိုက်မိ၍ ထားသောမင်းဒဏ်ကိုလည်း စိုးရိမ်သင့်သည်မဟုတ် ရေးသာရေးဟု မင်းမျက်နှာကိုမလိုက်ပဲမိန့်ဆိုသည်။ တစ်ရံရောအခါ တပည့်ဖြစ်သော မုန်တောဆရာတော်၊ မဲထီးဆရာတော်၊ ဆင်တဲဆရာတော်တို့အချင်းချင်း နှလုံးမသာ ရှိကြသည်ကိုခေါ်၍ ငါအရွယ်ကြီးပြီ၊ မည်သူနှင့်မျှခိုက်ရန်မဖြစ်စဖူးဟူ၍သာမိန့်ဆိုသည်။

တပည့်သုံးပါးလည်း စိတ်နှလုံးချမ်းသာစွာရှိကြသည်။ မန်လည်ဆရာတော်ကြီးသည် သက်တော် ၉၃ (ဝါတော် ၇၁) ၁၈၀၇ (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၆၉) တွင် မိုးထိတိုက် ဘုံသာဝေယံကျောင်းတော်ကြီး၌ ပျံလွန်သည်။ လွန်သောအခါ သိက္ခာကိုစွန့်၍ လွန်သောဟူ၏။ ရရှိခဲ့သော တံဆိပ်တော်တို့မှာ 'ဂုဏမုနိန္နာဓိပတိမဟာ ဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရု၊ ဂုဏမုနိန္နာဓိပတိပဝရသာမိ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရု တို့ဖြစ်ကြသည်။

အခြားကြည့်ရန်
-------------

မန်လည်ဆရာတော် (ဒုတိယ)

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  the WORKING PEOPLE'S DAILY, Vol.II, No. 4, April 1988
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)
ကိုဩဒိနိတ်: 1°S 12°E﻿ / ﻿1°S 12°E﻿ / -1; 12

**ဂါဘွန်နိုင်ငံ**သည် အာဖရိကအလယ်ပိုင်း အနောက်ဘက်တွင် ရှိသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ အီကွေတာကို ခွလျက် တည်ရှိသည်။ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် အီကွေတာဂီနီနိုင်ငံ၊ မြောက်ဘက်တွင် ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် ကွန်ဂိုသမ္မတနိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ခြင်း ထိစပ်လျက် ရှိသည်။ အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ]]၏ တစိတ်တဒေသဖြစ်သော ဂီနီပင်လယ်ကွေ့သည် အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ အကျယ်အဝန်းမှာ ၂၇၀,၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိပြီး ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေမှာ ၁သန်းခွဲခန့် ရှိသည်။ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့မှာ လစ်ဗရီဗေးလ်မြို့ ဖြစ်သည်။

ဂါဘွန်သမ္မတနိုင်ငံသည် ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လ ၁၇ရက်နေ့တွင်လွတ်လပ်သော သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်လာသည်။ 

ဂါဘွန်သမ္မတနိုင်ငံ၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၁ဝ၂,၃၁၇ ရှိပြီး ၁၉၇၆ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၅၃ဝဝဝဝ ခန့်ရှိသည်။ ဂါဘွန်သည် ပြင်သစ်အီကွေတာ အာဖရိက နယ်လေးခုအနက် အတိုးတက်ဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ 

ဂါဘွန် သမ္မတနိုင်ငံသည် သစ်တောထူထပ်၍ သစ်လုပ်ငန်းတွင် အာဖရိကတိုက်၌ နာမည်ကျော်ကြားသောနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ အဖိုးတန်သစ်များ ထွက်ရှိသည့်အပြင် မန်းဂနိ၊ ယူရေနီယံနှင့် ရေနံတို့ ထွက်ရှိပြီး နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ ရောင်းချသည်။ သီးနှံ စိုက်ပျိုးရေးတွင် ကိုကိုး၊ စပါး၊ ငှက်ပျောနှင့် ဆီအုန်းပင်များကို အများအပြား စိုက်ပျိုး၍ ပြည်ပသို့ တင်ပို့ ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။ ပြည်တွင်း သွင်းကုန်ထက် ပြည်ပသို့ ကုန်ပိုမိုတင်ပို့နိုင်၍ နိုင်ငံစီးပွားရေး အခြေအနေ ကောင်းမွန်လျက် ရှိသည်။

ဂါဘွန်နိုင်ငံသို့ ၁၄၇ဝ ပြည့်နှစ်လောက်မှ အစပြု၍ ဥရောပတိုက်သားများ ရောက်ရှိ အခြေစိုက်ခဲ့ကြသည်။ ပထမတွင် ပေါ်တူဂီလူမျိုးများ ရောက်ရှိခဲ့ကြပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဒပ်ချနှင့် ပြင်သစ်လူမျိုးများ ရောက်ရှိခဲ့ကြသည်။ ၁၈၈၄-၈၅ ခုနှစ် ဘာလင်မြို့၌ ကျင်းပသော ဥရောပတိုက်နိုင်ငံကြီးများ ကွန်ဖရင့်က ဂါဘွန်ကို ပြင်သစ်ပိုင်နယ်ပယ်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။

၁၉၈၅ ခုနှစ် နိုင်ဝင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ပြင်သစ် လူမျိုးစု သဟာယအဖွဲ့ဝင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေး ရှိသောနိုင်ငံ ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင်မူ လွတ်လပ်သော ဂါဘွန်သမ္မတ နိုင်ငံအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုနှစ်အတွင်းတွင်ပင် ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ လက်ရှိသမ္မတအွမ္မဗွန်ဂိုသည် နိုင်ငံတွင်း တစ်ပါတီစနစ်ကို ကျင့်သုံးသည်။ ဗွန်ဂိုသည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် 
ကွယ်လွန်သူ သမ္မတလီယွန်အမ်ဗာကို ဆက်ခံသူဖြစ်သည်။ နိုဘယ်ဆုရ ဒေါက်တာ အယ်လဗတ် ရွိုက်ဇာသည် ၁၉၁၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂါဘွန်နိုင်ငံ၊ လမ်ဗာရိန်းမြို့၌ ကုဋ္ဌရောဂါသည်များအတွက် ဆေးရုံကို တည်ဆောက်ခဲ့လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  World Population Prospects: The 2017 Revision။ United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division။  10 September 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. 1 2 3 4  Report for Selected Countries and Subjects။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့။  20 January 2019 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  GINI index (World Bank estimate)။ ကမ္ဘာ့ဘဏ်။ January 21, 2019 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  20 January 2019 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  *Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene* (PDF)။ ကုလသမဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးမှု အစီအစဉ်။ 15 December 2020။ pp. 343–346။ ISBN 978-92-1-126442-5။ 16 December 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
5. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)
နာဂတောင်တန်း မောင်ကြည်ဇင် [၁၉၃၁ - ၁၉၇၈]
---------------------------------------

နာဂတောင်တန်းခရိုင် ဟုမ္မလင်းမြို့နယ် မောင်းခန်းရွာ၌ အဖ ရှမ်းလူမျိုး တောင်သူကြီး ဦးစိုးပင်၊ အမိ ဒေါ်စောခင် တို့က ၁၉၃၁ ခု (သက္ကရာဇ် ၁၂၉၃ ခု ဝါဆိုလ) တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးကြည်ဇင် ဖြစ်သည်။ လောကုတ္တရာစာပေနှင့် မြန်မာစာပေ အဆီအနှစ်များကို ဇာတိ မောင်းခန်းရွာ ရွှေတဆယ့်ကိုးရွာ ဂုဏ်းချုပ်ဆရာတော် ဦးဇယန္တထံတွင် လည်းကောင်း၊ စာပေအခြခံပညာကို ဆရာ ဦးဘိုးထွေး၊ ဆရာဦးကိုကြီး၊ ဆရာ ဦးဘဆန်း စသော လက်ဦးဆရာများထံတွင် လည်းကောင်း၊ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်း စစ်ဘေးအန္တရာယ်ကို ပြေးလွှားရင်း စာပေ ဗဟုသုတနှင့် လူ့လောက ဗဟုသုတ များကို မိခင်ကြီး ဒေါ်စောခင် ထံတွင်လည်းကောင်း သင်ယူခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ၆ နှစ်ခန့်မျှ သင်္ကန်း ဝတ်ခဲ့ဖူးရာ ဦးပဉ္စင်းသုံးဝါ ရခဲ့သည်။ ကျောင်းဆရာ၊ ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေး အရာရှိ၊ ထွန်းနေ့စဉ်သတင်းစာ အယ်ဒီတာ စသည်ဖြင့် လုပ်ကိုင်ခဲ့ဖူးသည်။ ၁၉၅၆ - ၅၇ မှစပြီး ကြေးမုံဂျာနယ်၊ ဟံသာဝတီသတင်းစာ၊ ပြည်ထောင်စုသတင်းစာ၊ မဏ္ဍိုင်သတင်းစာ တို့တွင် နယ်သတင်းထောက်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ရင်း ဝတ္ထုတိုနှင့် ဆောင်းပါးများ စတင်ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ် မေလထုတ် မြဝတီမဂ္ဂဇင်းတွင် ပါရှိခဲ့သည့် "နာဂ တောင်တန်းမှ ထူးဆန်းသော ကြေကွဲမှု" ဝတ္ထုတိုကို 'နာဂတောင်တန်း မောင်ကြည်ဇင်' ကလောင် အမည်နှင့် ရေးသားပြီး မဂ္ဂဇင်းလောကထဲသို့ ဝင်ခဲ့သည်။ "တောင်ပေါ်မြေနှင့် မြေပြန့်ပန်း" သည် ပထမ ဆုံးသော လုံးချင်းဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ တောင်ပေါ်မြေနှင့် မြေပြန့်ပန်း (၁၉၆၄)၊ ပြေစေချင်သည့် သည်ချစ်ကြိုး (၁၉၆၄)၊ အကယ်ဒမီ ကိုလွန်းပွေ (၁၉၆၅)၊ နော် (၁၉၆၆)၊ မချစ်သော်လည်း မမုန်းပါ (၁၉၆၇)၊ အောင်ပွဲခြိမ့်ခြိမ့် ရင်သိမ့်သိမ့် (၁၉၆၈)၊ ဖျောက်ဆိတ်ပင်ကို သက်သေတည် (၁၉၇ဝ) နှင့် မုန်းစေချင်ဘိသည် (၁၉၇၁) မှာ ထင်ရှားသည်။ "တောင်ပေါ်မြေနှင့် မြေပြန့်ပန်း" ဖြင့် ၁၉၆၄ ခုနှစ် အနုပညာစာပေဆိုင်ရာဆု ဝတ္ထုရှည် ပထမဆု၊ "အောင်ပွဲခြိမ့်ခြိမ့် ရင်သိမ့်သိမ့်"ဖြင့် ၁၉၆၈ ခုနှစ် အမျိုးသား စာပေဆု ဝတ္ထုရှည် တတိယဆု တို့ကို ရရှိခဲ့သည်။ စာပေလောကသို့ ဝင်လာခြင်းမှာ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ညီညွတ်ရေးနှင့် မဖွံ့ဖြိုးသေးသောဒေသများအတွက် ပြုပြင်ရေး လုပ်ငန်းများကို ထုတ်ဖော်လိုသောဆန္ဒကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

၁၉၇၈ ခု ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့၊ အသက် ၄၇ နှစ် အရွယ်တွင် ကွယ်လွန် ခဲ့သည်။

စာညွှန်း
--------

1. ↑  ရာပြည့် ဦးစိုးညွန့် စုစည်း တည်းဖြတ်သော '၂ဝ ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ ၁ဝဝ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း' စာအုပ်*၂ဝဝ၅ ခု၊ ဇူလိုင်*

# မလိခ။ မြန်မာဝတ္ထု အညွှန်း (၄)။ စာ ၁၉၄ - ၂၁၄။

1. မလိခ။ မြန်မာစာပေ အဘိဓာန် (၃)။ စာ ၂၃ဝ - ၂၃၁။
2. ဒဂုန် ရွှေမျှား။ မြန်မာနိုင်ငံ စာပေဆုများ။ စာ ၁၆၃ - ၁၆၅။
3. နာဂတောင်တန်း မောင်ကြည်ဇင်။ တောင်ပေါ်မြေနှင့် မြေပြန့်ပန်း (၂ ကြိမ်၊ ၁၉၆၆)။
4. နာဂတောင်တန်း မောင်ကြည်ဇင်။ နာဂတောင်တန်းမှ ထူးဆန်းသော ကြေကွဲမှု၊ မြဝတီ (မေ ၁၉၅၇)။ စာ ၂၁၈ - ၂၃၁။
5. ကြံခင်းစိုးလွင်။ ၁၉၆၈ ခု အမျိုးသားစာပေ ဆုနှင်းသဘင်၊ ငွေတာရီ (ဇန်နဝါရီ၊ ၁၉၇ဝ)။ စာ ၁၈ - ၂၄ နှင့် ၁၇၉ - ၁၈ဝ။
6. မြန်မာ့ စွယ်စုံကျမ်း နှစ်ချုပ် (၁၉၇၉)။ စာ ၂၉၉။
ပေါင်းကူး ဆက်ဆံရေး (ပြင်ပဆက်ဆံရေး ဟူ၍လည်းသုံးနှုန်း)သည် တဦးချင်း သို့မဟုတ် [[အဖွဲ့အစည်း]] (စီးပွားရေးအဖွဲ့အစည်း၊ အစိုးရအေဂျင်စီ သို့မဟုတ် အကျိုးအမြတ်မယူသော အဖွဲ့အစည်း) နှင့် ပြင်ပ (လူထု) အကြားတွင် သတင်းအချက်အလက်များ ဖြန့်ဝေမှုအား စီမံခန့်ခွဲရသည့် အလေ့အထ ဖြစ်သည်။ ပေါင်းကူး ဆက်ဆံရေးတွင်  တစ်ဦးချင်း သို့မဟုတ် အဖွဲ့လိုက်မှ ၎င်းတို့၏ ပရိသတ်များ (ဖောက်သည်၊ စားသုံးသူ၊ ထောက်ခံသူစသည်)အား တိုက်ရိုက်ပေးချေစရာမလိုသော အများ စိတ်ဝင်စားဖွယ်အရာများနှင့် သတင်းအချက်အလက်များဖြင့် သတိထားမိလာအောင် ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကြော်ငြာမှဈေးကွက်ရှာဖွေရေးဆိုင်ရာ ပေါင်းကူးဆက်ဆံရေး ပုံစံ တစ်ခုအဖြစ် ခွဲခြားထားခြင်း ဖြစ်သည်။ Public relations ပေါင်းကူးဆက်ဆံရေးသည် ကြော်ငြာနှင့် ဈေးကွက်ရှာဖွေရေးထက် ဖောက်သည်များအတွက် အခမဲ့ဖြစ်စေရန် ခြုံငုံ ဖန်တီးထားသော စိတ်ကူးစိတ်သန်း ဖြစ်သည်။ ပေါင်းကူး ဆက်ဆံရေးအတွက် ဥပမာကောင်းတစ်ခုမှာ ဖောက်သည်များအတွက် ဆောင်းပါးဘေးတွင် ကြော်ငြာခပေး၍ ကြော်ငြာခြင်းထက် ဖောက်သည်များ အကြောင်း ဆောင်းပါး ရေးသားခြင်း ဖြစ်သည်။ ပေါင်းကူး ဆက်ဆံရေး၏ ရည်ရွယ်ချက်သည် လူထု၊ ဖောက်သည်ဖြစ်နိုင်ချေရှိသူများ၊ ရင်းနှီးမြှပ်နှံမည့်သူများ၊ တွဲဖက်လုပ်ကိုင်မည့်သူများ၊ ဝန်ထမ်းများ နှင့် အခြားသော ဆက်စပ်ပတ်သက်နေသည့် သူများမှ အဖွဲ့အစည်း ၊ အဖွဲ့အစည်း၏ ခေါင်းဆောင်မှုအပိုင်း၊ ထုတ်ကုန်များ သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်များ အပေါ်တွင် အပေါင်းလက္ခဏာဆန်သော သို့မဟုတ် ကောင်းသော အမြင်များ အား ထိန်းသိမ်းရန် အစွမ်းကုန် စွဲဆောင်မှု ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ပေါင်းကူးဆက်ဆံရေး ကျွမ်းကျင်သူများသည် ပုံမှန်အားဖြင့် PR နှင့် ဈေးကွက်ရှာဖွေရေး လုပ်ငန်း၊ စီးပွားရေး နှင့် ကုမ္ပဏီ၊ အစိုးရ နှင့် ပြည်သူ့ရုံးများ၊ အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများ နှင့် အကျိုးအမြတ်မယူသော အ ဖွဲ့စည်းများအတွက် လူထုသတင်းအချက်အလက် ပြန်ကြားရေးအရာရှိများ အဖြစ်လုပ်ကိုင်ကြသည်။ပေါင်းကူး ဆက်ဆံရေးအလုပ်များတွင် ဖောက်သည်ဆိုင်ရာ ညှိနှိုင်းရေးမှူး (account coordinator)၊ ဖောက်သည်ဆိုင်ရာအမှုဆောင် (account executive)၊ဖောက်သည်ဆိုင်ရာ ကြီးကြပ်ရေးမှူး (account supervisor) နှင့် မီဒီယာဆက်ဆံရေး မန်နေဂျာတို့ ပါဝင်သည်။r.

ပေါင်းကူးဆက်ဆံရေး ကျွမ်းကျင်သူများသည် အဖွဲ့အစည်း၏ ပစ်မှတ်ထားရာ ပရိသတ် ၊ မီဒီယာ၊ ဆက်စပ်သက်ဆိုင်နေသော စာနယ်ဇင်းများ နှင့် အခြားသော ဩဇာလွှမ်းမိုးသည့် ခေါင်းဆောင်များ နှင့် ဆက်ဆံရေး ထိန်းသိမ်း ထူထောင်ခြင်းဖြစ်သည်။ အထွေထွေ တာဝန်များတွင် ပေါင်းကူးဆက်ဆံရေး ကန်ပိန်းအား ဒီဇိုင်းရေးဆွဲခြင်း၊ သတင်းထုတ်ပြန်ချက်များ ရေးသားခြင်း နှင့် သတင်းရေးသားခြင်း၊ သတင်းစာရှင်းလင်းခြင်းအတွက် လုပ်ဆောင်ခြင်း၊ကုမ္ပဏီ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူများအတွက် အင်တာဗျူးစီစဉ်ပေးခြင်း၊ ကုမ္ပဏီ၏ ခေါင်းဆောင်များအတွက် မိန်းခွန်းရေးပေးခြင်း၊ အဖွဲ့အစည်း၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ် ပြုမူခြင်း၊ဖောက်သည်များအတွက် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ ပြင်ဆင်ပေးခြင်း၊ မီဒီယာ အင်တာဗျူးနှင့် ဝက်ဘ်ဆိုက်နှင့် လူမှုကွန်ယက်မီဒီယာအတွက် ရေးသားပေးခြင်း၊ ကုမ္ပဏီ၏ သတင်းကျော်ဇောမှုအတွက် စီမံခန့်ခွဲခြင်း (ပဋိပက္ခဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲရေး)၊ အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ပေါင်းကူးဆက်ဆံရေးအတွက် စီမံခန့်ခွဲခြင်း၊ ကုန်အမှတ်တံဆိပ် နှင့် ပြပွဲများကဲ့သို့သော မာကတ်တင်း (ဈေးကွက်ရှာဖွေရေး) လုပ်ဆောင်မှုများ ပြုလုပ်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။  အောင်မြင်သော ပေါင်းကူးဆက်ဆံရေးသမားသည် ကုမ္ပဏီ အကျိုးစီးပွားနှင့် သက်ဆိုင်နေသူတိုင်း၏ စိတ်ဝင်စားမှုနှင့် ဆက်စပ်နေမှုများကို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း နားလည်သဘောပေါက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ပေါင်းကူးဆက်ဆံရေး ကျွမ်းကျင်သူများသည် ပြင်ပဆက်ဆံရေးနှင့် ပတ်သက်၍ အသုံးဝင်မည့် နည်းလမ်းများကို မည်ကဲ့သို့ အကျိုးရှိစွာ အသုံးပြုရမည်ကို သိရှိထားရမည် ဖြစ်သည်။
သာသနာ ၂၅၀၀ စေတီတော် ရေလယ်ဘုရားသည် ရေးမြို့၊ ရန်ကြီးအောင်ရပ်ကွက်ရှိ ရှေးဟောင်းကျုံးတော်ကြီး၌ သာသနာနှစ် ၂၅၀၀ ပြည့် အထိမ်းအမှတ် တည်ထားခဲ့သော စေတီတစ်ဆူဖြစ်သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

သာသနာ ၂၅၀၀ ပြည့် နီးကပ်လာသောအခါ ရေးမြို့ မြို့မိ မြို့ဖများသည် သာသနာ ၂၅၀၀ ပြည့် အထိမ်းအမှတ် စေတီတော်တစ်ဆူ တည်ထားရန် စည်းဝေးတိုင်ပင်ကြသောအခါ ရေးမြို့ဟောင်း၏ ကျုံးအလယ်တွင် ရေလယ်စေတီတော်တဆူတည်ရန် မြို့သူမြို့သားများ၏ လုပ်အားဒါနဖြင့် ကျောက်၊ သဲများ သယ်ဖို့ကာ ကျွန်းငယ်တခုကို တည်ဆောက်ခဲ့​သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၁၆ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လပြည့်နေ့ (တနင်္လာနေ့)၌ သံဃာတော်များ၊ မြို့မိမြို့ဖများက အုတ်မြစ်ချပြီး တည်ထားမည့် စေတီတော်ပုံစံကို ရေးမြို့နေ ငွေတိုက်စာရေးကြီးဦးသောင်းရွှေက ရေးဆွဲ၍ မော်လမြိုင်မြို့မှ ဗိသုကာဆရာကြီးဦးဘငယ်ကို အပ်နှံကာ စေတီတော်ကိုတည်ထားကြသည်။ ၁၃၁၈ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လပြည့်နေ့(ကြာသပတေးနေ့) တွင် ဌာပနာတိုက်၌ မြတ်စွာဘုရား၏ သရီရဓာတ်တော်၊ မွေတော်များကို ရွှေသင်္ဘောတွင်တင်၍ ပူဇော်ဌာပနာကာ ထီးတော်တင်သည်။ စေတီတော်သည် မြေပေါက်(ထူပါရုံ)စေတီပုံစံအမျိုးအစားမဟုတ်ဘဲ ကုလားကျောင်းခံ၍ ပစ္စယာအထက်တွင် တည်ထားသည့် အင်းလေးဖော်တော်ဦးစေတီပုံစံဖြစ်ပြီး ရင်ပြင်တော်မှ စိန်ဖူးတော်အထိ ဉာဏ်တော် ပေ ၃၀ အမြင့်ရှိသည်။ စေတီတော်အောက်ခြေ ဂန္ဓကုဋီအတွင်း အလယ်မဏ္ဍိုင်တွင် ကြာပွင့်ခံ ရပ်တော်မူ ရုပ်ပွားတော် လေးဆူ ကိန်းဝပ်စံပယ်ပြီး၊ မိတ္ထီလာမြို့၊ ဝမ်းတော်တိုက်ကျောင်းမှ ပင့်ဆောင်ပူဇော်လာသည့် ဗုဒ္ဓ၏ သရီရဓာတ်တော်များ၊ အဂ္ဂသာဝကနှစ်ပါးနှင့် ရဟန္တာအရှင်သူမြတ်များ၏ ဓာတ်တော်များကိုလည်း အပူဇော်ခံထားရှိသည်။

ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲတော်များ
----------------------

စေတီတော်ကို အကြောင်းပြု၍ နှစ်စဉ် မြန်မာနှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့တွင် စေတီတော်၏ ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲတော်အထိမ်းအမှတ် သံဃာများကို ဆွမ်းဆန်စိမ်းလောင်းလှူခြင်း၊ တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် ဆီမီးတစ်ထောင်ပူဇော်ခြင်း၊ တော်သလင်းလတွင် ဆွမ်းတော်ကြီးကပ်လှူပူဇော်ခြင်းနှင့် တန်ဆောင်မုန်းလတွင် စေတီတော်၌ အပူဇော်ခံထားရှိသော မြတ်စွာဘုရားနှင့် ဧတဒဂ်ရ ရဟန္တာ ၄၁ ပါးတို့၏ ရုပ်ပွားတော်များကို ရေးမြို့ရှိ ရပ်ကွက်အသီးသီးရှိ မဏ္ဍာပ်စံကျောင်းဆောင်များ၌ အသီးသီးခွဲဝေ ပင့်ဆောင်ပူဆောင်ကာ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၁၃ ရက်၊ ၁၄ ရက်နှင့် လပြည့်နေ့ညများတွင် ရေးမြို့အတွင်းသို့ သုံးညတိုင်တိုင် ဒေသစာရီကြွချီပူဇော်ခြင်း အစရှိသော ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲများကိုလည်း စည်းကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပကြလေ့ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ရေးမြို့ သာသနပါလ ရန်ကင်းကျောင်းတိုက်ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဇောတိက ရေးသားသော သာသနာ ၂၅၀၀ ရေလယ်ဘုရားသမိုင်း
**အီတိုင်ပူ ရေကာတာကြီး** သည် တောင်အမေရိကတိုက်ရှိ ပါရာဂွေးနှင့် ဘရာဇီးနိုင်ငံအကြားတွင် တည်ဆောက်ထားသော ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ် ရေကာတာကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပါရာဂွေးနိုင်ငံ သမ္မတ အာလ်ဖရက်ဒို စထရို အက်ဆနာနှင့် ဘရာဇီးနိုင်ငံ သမ္မတ ဘက်တစ်စတာ ဖီဂွီရီဒို တို့သည် ၁၉၈၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် တရားဝင် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။

အီတိုင်ပူဟူသော ဝေါဟာရသည် ထိုဒေသရှိ တိုင်းရင်းသား တူပီဂွာရာနီ အင်ဒီယန်းလူမျိုးတို့၏ ဘာသာစကားဖြစ်၍ တေးဆိုသော ကျောက်ခဲ ("the sounding stone") ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဘရာဇီးနိုင်ငံနှင့် ပါရာဂွေးနိုင်ငံ နှစ်နိုင်ငံအကြား နယ်နိမိတ် ဖြစ်သော ပါရာနာမြစ်ပေါ်တွင် အီတိုင်ပူ ရေကာတာ တည်ရှိ၍ အလျားငါးမိုင်၊ အမြင့်ပေ ၆၄ဝ ရှိသည်။ အမြင့်ဆုံးနေရာ၌ ၆၇၅ ပေကျော် (၂၂၅ မီတာ) ရှိသည်။ ကွန်ကရိဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော ပင်မဗဟို ရေကာတာသည် ၄ဝ၆၉ ပေ (၁၂၃၄ မီတာ) ရှည်လျားသည်။

အီတိုင်ပူရေကာတာ၏ လျှပ်စစ်စွမ်းအင် ထုတ်လုပ်နိုင်မှု ပမာဏသည် အီဂျစ်သမ္မတနိုင်ငံရှိ အဆွမ် ရေကာတာမှ ရရှိ သော စွမ်းအင်ပမာဏ၏ ခြောက်ဆမျှ ဖြစ်၍ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးရေကာတာ ဖြစ်သည်။

၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် ချုပ်ဆိုသော နှစ်နိုင်ငံ သဘောတူညီချက်အရ အီတိုင်ပူရေကာတာကို ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် စတင် တည်ဆောက်ခဲ့ရာ ရှစ်နှစ်ခန့်ကြာသောအခါ တာဘိုင်စက်ကြီး ၁ဝ ခု ပါရှိသော ရေအားမောင်းလျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်သည့် စက်ယန္တရားများကို အောင်မြင်စွာ တပ်ဆင်နိုင်ခဲ့သည်။ ဆီတိုင်ပူရေကာတာကို အလုပ်သမား ၄ဝဝဝဝ ဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၉.၆ ဘီလီယံ ကုန်ကျခဲ့သည်။

ထိုရေကာတာကြောင့် ပါရာဂွေးနိုင်ငံ၏ စတုရန်း ကီလိုမီတာ ၆ဝဝ ကျယ်ဝန်းသော နယ်မြေနှင့် ဘရာဇီးနိုင်ငံ၏ စတုရန်းကီလိုမီတာ ၈ဝဝ ကျယ်ဝန်းသော မြေပြင်တို့ကို ရေဖုံးသွားမည် ဖြစ်သောကြောင့် ထိုဒေသရှိ လူဦးရေ ၄၂ဝဝဝ ခန့် ကို ရေလွတ်ရာဒေသများသို့ ပြောင်းရွှေ့ပေးခဲ့ရသည်။ ကုန်ကျစရိတ်ကို နှစ်နိုင်ငံ ညီတူညီမျှခံရမည်ဖြစ်၍ အစုရှယ်ယာကို ၅ဝ ရာခိုင်နှုန်းစီ ပိုင်ဆိုင်ကြသည်။ သို့ရာတွင် 
ပါရာဂွေးနိုင်ငံသည် မိမိတို့၏ အစုရှယ်ယာများကို ဘရာဇီး နိုင်ငံသို့ ရောင်းချထားရာ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို လွှဲပြောင်းပြီဖြစ်လေသည်။

အီတိုင်ပူရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံမှ လျှပ်စစ်စွမ်းအားကို ရေကာတာနှင့် မိုင် ၆၆ဝ ဝေးသော ဝေါပေါ်လို စက်မှု လုပ်ငန်းမြို့သို့ ပေးပို့အသုံးပြုသကဲ့သို့ စထရိုအက်ဆနာမြို့နှင့် ဗီလာဟေးယက်မြို့ရှိ သံမဏိစက်ရုံများသို့လည်း ပေးပို့အသုံးပြုသည်။

အီတိုင်ပူ ရေကာတာ၏ မြင်ကွင်းကျယ်ဓာတ်ပုံအီတိုင်ပူ ရေကာတာ၏ မြင်ကွင်းကျယ်ဓာတ်ပုံ

ကိုးကား
-------

1. ↑  Itaipu production in 2016 should once again exceed 90 million MWh။ Itaipu Binacional။  5 January 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  "Drought curbs Itaipu hydro output"၊ 5 January 2015။ 5 January 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 8 January 2015။
3. ↑  *Energy*၊ Itaipu Binacional၊ 2014၊ 4 July 2014 တွင် ပြန်စစ်ပြီး
4. ↑  Three Gorges breaks world record for hydropower generation။ Xinhua (1 January 2014)။  2 January 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
Location of the Toshka Lakes and Lake Nasser in Egypt.
**တော့ကာရေကန်** (အာရပ်: بحيرات توشكى‎, တမ်းပလိတ်:IPA-arz) သည် အီဂျစ်နိုင်ငံ၊ ဆာဟာရသဲကန္တာရတွင် တည်ရှိသည့် ရေကန် ဖြစ်သည်။

ဝေါဟာရ
------

ကန်၏ အမည်သည် နုဘီယမ်လူမျိုးများ၏ရွာတစ်ခုဖြစ်သည့် "တော့ကာ"မှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။) ဤရွာသည် အက်စဝမ်ဆည် တည်ဆောက်ပြီးနောက်တွင် နစ်မြုပ်သွားခဲ့သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

မြင့်မားသည့် အက်စဝမ်ဆည်ကို အီဂျစ်နိုင်ငံတွင် ၁၉၆၄ - ၁၉၆၈ အချိန်ကာလက တည်ဆောက်ခဲ့ကာ နက်ဆာရေကန်ကို ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ၎င်းကန်သည် အမြင့်ဆုံးရေအမှတ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁၈၃ မီတာ (ပေ ၆၀၀) ရှိသည်။ ၁၉၇၈ တွင် အီဂျစ်တို့သည် နက်ဆာရေကန်မှသည် ဝဒီတော့ကာသို့ NW ဦးတည်ရာအတိုင်း ဆဒတ်တူးမြောင်း (Sadat Canal) ကို တူးဖော်ခဲ့သည်။ ၁၇၈ မီတာ (၅၈၄ ပေ) အမြင့်ရှိသည်။

### ဖြစ်ပေါ်လာမှု

ပထဝီသွင်ပြင်
------------

ပြင်ပလင့်များ
-------------

ကိုးကား
-------

1. ↑  El-Shabrawy၊ Gamal M; Henri J. Dumont (2009)။ *The Toshka Lakes*။ *In the Nile*။ Monographiae Biologicae။ **89**။ pp. 157–162။ doi:10.1007/978-1-4020-9726-3\_8။ ISBN 978-1-4020-9725-6။
2. ↑  R. Pierce. "Nubian Toponyms in Medieval Nubian Sources" (in en) **4**.
ကိုကြည် (ပြင်ဦးလွင်)

ကိုကြည် (ပြင်ဦးလွင်) (၁၉၄၅-၁၉၉၆)
--------------------------------

၁။ အမည်ရင်း - ဦးခင်မောင်ကြည်  

၂။ မိဘအမည် - ဗိုလ်မှူးကြီး ဘကြင် + ဒေါ်သန်းသန်း  

၃။ မွေးသက္ဗရာဇ် - ၆၊ ၁၁၊ ၁၉၄၅  

၄။ မွေးဖွားရာဒေသ - မန္တလေးတိုင်း၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့

ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ်
---------------

ကိုကြည် (ပြင်ဦးလွင်) ကို အဘ ဗိုလ်မှူးကြီး ဘကြင်၊ အမိ ဒေါ်သန်းသန်းတို့မှ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး သားအကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဗိုလ်ကြီး ခင်မောင်ကြည် (အငြိမ်းစား) ဖြစ်သည်။ အသက် ၁၅ နှစ်တွင် ဆယ်တန်း အောင်မြင်ခဲ့ပြီး အသက် ၁၆ နှစ်တွင် စစ်တက္ကသိုလ် တက်ရောက်ခဲ့သည်။

  

၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် အမှတ် (၈) ဗိုလ်လောင်းသင်တန်းမှ အောင်မြင်ခဲ့၍ ဒုတိယဗိုလ် အဆင့်ဖြင့် တပ်မတော် (လေ) တွင် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ လေသူရဲ အဖြစ်ဖြင့် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်အဆင့်၊ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဗိုလ်ကြီး အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် စစ်တက္ကသိုလ် အင်္ဂလိပ်စာ ဌာနသို့ ပြောင်းရွှေ့ တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်မှ မိမိ ဆန္ဒအလျောက် အနားယူခဲ့၍ စာပေ သင်ကြားခြင်းဖြင့် နေထိုင်ခဲ့သည်။

  

၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် စာပေဗိမာန်ဆုကို "ဂျက်လန်ဒန်၏ လက်ရာမွန်သုံးပုဒ်" စာမူဖြင့် ဘာသာပြန် စာပေ (ပထမဆု) ကို လည်းကောင်း၊ (၄၈) နှစ်မြောက် တပ်မတော်နေ့ စာပေပြိုင်ပွဲ ဝတ္ထုတို (ဒုတိယဆု)ကို လည်းကောင်း၊ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် စာပေဗိမာန် စာမူဆုကို "ဘဝဆိုတာ သည်လိုပါ" စာမူဖြင့် ဘာသာပြန် (ပထမဆု) ကို လည်းကောင်း၊ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် စာပေဗိမာန် စာမူဆုကို "ပွဲတွေ့ မှတ်ဉာဏ် ထက်မြက်နည်းများ" စာမူဖြင့် ဘာသာပြန် စာပေ (ပထမဆု) ကို လည်းကောင်း ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၃-၉၄ ခုနှစ်တွင် New Light of Myanmar သတင်းစာတွင် အထူးတာဝန် (စာတည်း) အဖြစ် တာဝန် ယူခဲ့သည်။ ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီး ဌာန ဘာသာပြန် သင်တန်းများတွင် ဆရာ အဖြစ် စေတနာ့ဝန်ထမ်း တာဝန် ယူခဲ့သည်။ စာရေးဆရာ၊ ဘာသာပြန် ဆရာ အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ချယ်ရီဟေးလ် ကုမ္ပဏီ အမှုဆောင် ဒါရိုက်တာ အဖြစ် လည်းကောင်း၊ Business Advisory Group တွင် ဒါရိုက်တာ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဆရာ ကိုကြည် (ပြင်ဦးလွင်) သည် ၂၁၊ ၄၊ ၉၆ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

ရေးသား ပြုစုခဲ့သော စာအုပ်များ
-----------------------------

1. ဂျက်လက်ဒန်၏ လက်ရာမွန် သုံးပုဒ် ၁၉၉၃
2. ဘဝဆိုတာ သည်လိုပါ ၁၉၉၅
3. ပွဲတွေ့ မှတ်ဉာဏ် ထက်မြက်နည်းများ ၁၉၉၆

ကိုးကား
-------

1. ↑  ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ ဆက်ဆံရေး ဦးစီးဌာန စာတည်းအဖွဲ့မှ စုဆောင်း ပြုစုပြီး၊ ရွှေဟင်္သာ စာအုပ်တိုက်က ၂၀၀၈ စက်တင်ဘာမှာ ပထမအကြိမ် ပုံနှိပ် ဖြန့်ချိခဲ့တဲ့ 'နှစ်ဆယ်ရာစု မြန်မာ စာရေးဆရာများနှင့် စာစုစာရင်း (ပဉ္စမတွဲ)' စာအုပ်မှ
အီဖယ်လ်မျှော်စင်ကြီးအား အဝေးမှ တွေ့ရပုံ

အီဖယ်လ်မျှော်စင်
အီဖယ်လ်မျှော်စင် (အင်္ဂလိပ်: Eiffel Tower /ˈaɪfəl ˈtaʊər/ ပြင်သစ်: ***tour Eiffel*** [tuʁ‿ɛfɛl]) သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံနှင့် ပါရီမြို့တို့၏ အထင်ကရပြယုဂ်တစ်ခုဖြစ်ပေသည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယအမြင့်ဆုံးနှင့် ပါရီမြို့၏ အမြင့်ဆုံးသော အီဖယ်လ် မျှော်စင်သည် ပါရီမြို့ရှိ ရှမ့် ဒီ မားစ် အရပ်တွင်တည်ရှိပြီး သံဘောင်များဖြင့် သီးသန့်တည်ဆောက်ထားသည့် လက်ရာဖြစ်သည်။ မျှော်စင်၏ အမည်အား ပုံစံထုတ်လုပ်ပေးသည့် အင်ဂျင်နီယာ ဂတ်စတပ်ဗ် အီဖယ်လ်အား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ 

မျှော်စင်သည် ခရီးသွားများနှင့် လေ့လာသူများအတွက် လှည့်ပတ်ကြည့်ရှုရန် အထပ်သုံးထပ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ပထမထပ်(မြေညီထပ်) နှင့် ဒုတိယထပ်များအား လှေကားနှင့် ဓာတ်လှေကားများ အသုံးပြု၍ လှည့်ပတ်ကြည့်ရှုနိုင်သော်လည်း အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည့် တတိယထပ်ကိုမူ ဓာတ်လှေကားတစ်မျိုးတည်းဖြင့်သာ တက်ရောက်နိုင်သည်။

နောက်ခံသမိုင်း
--------------

အီဖယ်လ် မျှော်စင်အား ညဘက်တွင် The Palais de Chaillot မှ တွေ့ရစဉ်
ပြင်သစ်တို့သည် နာမည်ကျော် ပြင်သစ်တော်လှန်ရေးကြီး နှစ်၁၀၀ပြည့် အထိမ်းအမှတ်အနေဖြင့် ပါရီမြို့တော်တွင် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦး တည်ဆောက်ရန် အကြံရကြသည့်နောက် ၁၈၈၉ ခုနှစ်တွင် ဗိသုကာပြိုင်ပွဲကျင်းပကာ ရွေးချယ်ခံရသည့် မျှော်စင်ပုံအား တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ သို့ဖြင့် လုပ်သားပေါင်း ၃၀၀ကျော်တို့သည် အထူးသန့်စင်ထားသည့် သံမဏိသံပေါင် အစိတ်အပိုင်းပေါင်း ၁၈၀၃၈ခု တို့ကို ဆက်စပ်တပ်ဆင်ကြသည်။ ထိုသို့တပ်ဆင်ရာတွင် ရီပစ်ပေါင်း ၂သန်းခွဲကျော် အသုံးပြူခဲ့ကြရသည်။ ထိုခေတ်ကာလများတွင် ဤကဲ့သို့မြင့်မားသည့် မျှော်စင် အဆောက်အဦးတည်ဆောက်ခြင်းသည် အလွန်အန္တရာယ်များလှသော်လည်း တာဝန်ယူကြီးကြပ်သည့် အင်ဂျင်နီယာ၊ ဗိသုကာများ၏ ကျွမ်းကျင်စေ့စပ်မှုတို့ကြောင့် တည်ဆောက်ရေးကာလအတွင်းတွင် လုပ်ငန်းခွင်အတွင်းသေဆုံးမှုအနေဖြင့် လုပ်သားတစ်ဦးသာ အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ ၃၁ရက်၊ မတ်လ၊ ၁၈၈၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ကာ ၆ရက်၊ မေလတွင် ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အရှင်ဥတ္တရထေရ်သည် မဟိသဝတ္ထုအရပ် သင်္ခေယျကတောင် ဝဋဇာလိက ကျောင်းဝယ် သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ရဟန်းတော်တို့အား "ငါ့ရှင်တို့ ရဟန်းသည် ရံဖန်ရံခါ အတ္တဝိပတ္တိကို, ရံဖန်ရံခါ ပရဝိပတို့ကို ရံဖန်ရံခါ အတ္တသမ္ပတို့ကို ရံဖန်ရံခါ ပရသမ္ပတို့ကို ဆင်ခြင်နေမူကောင်း၏"ဟု မိန့်ကြားတော်မူပါသည်။

အရှင်ဥတ္တရထေရ်၏ တရားတော်ကို မြောက်အရပ်မှ တောင်အရပ်သို့ တစုံ တခုသောပြုဘွယ်ကိစ္စဖြင့်သွားသော ဝေဿဝဏ်နတ်မင်းကြီး ကြားသိရသဖြင့် အလျင် အမြန်သွား၍ သိကြားမင်းအား လျှောက်တင်လေသည်။ သိကြားမင်းသည် အလျင် အမြန် အရှင်ဥတ္တရထံသို့ ရောက်လာပြီးလျှင် "အရှင်ဥတ္တရထေရ်သည် အထက်ပါ အတိုင်း တရားတော်ဟော၏ဟူသည် မှန်ပါသလော"ဟု မေးမြန်းလျှောက်ထားသည့် အခါ အရှင်ဥတ္တရထေရ်က မှန်ကန်ကြောင်း မိန့်ကြားပါသည်။ ။ဤတရားတော်ကို အရှင်ဥတ္တရထေရ်၏ဉာဏ်၌ ထင်မြင်ချက်ဖြင့် ဟောပါ သလော၊ သို့မဟုတ် ဘုရားရှင်၏ တရားတော်ကို စွဲယူ၍ ဟောပါသလော-ဟု မေးလျှောက်သည့်အခါ အရှင်ဥတ္တရထေရ်က "စပါးပုံကြီးထဲက စပါးသယ်ယူသော" ဥပမာစကားဖြင့် ပြန်လည်မိန့်ကြားတော်မူပါသည်။ သိကြားမင်းက အရှင်ဥတ္တရထေရ်အား တအံ့တဩ ချီးမွမ်းပြီးလျှင် ဤတရားတော်ကို ဘုရားရှင် ရာဇဂြိုဟ်မြို့တော် ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်ကျောင်းတော်၌ ဒေဝဒတ် ခွဲထွက်သွားပြီး မကြာမီ ဟောတော်မူခဲ့ကြောင်း, လာဘ, အလာဘ, ယသ, အယသ, သက္ကာရ, အသက္ကာရ, ပါပိစ္ဆ ပါပမိစ္ဆတာဟူသော မသူတော်တရားရှစ်ပါးတို့ နှိပ်စက်ခံရသောကြောင့် ရှင်ဒေဝဒတ်သည် အပါယိကစသည်ဖြစ်ရပုံ, ယင်းတရားရှစ်ပါးကို လွှမ်းမိုးနှိမ်နင်း၍ နေကြကုန်အံ့-ဟု ကျင့်ကြံရမည်ဟု ဘုရားရှင်ဟောတော်မူကြောင်း အကျယ်တဝင့် လျှောက်ထားပြီး အရှင်ဥတ္တရသည် ဤတရားဒေသနာတော်ကို သင်ယူတော်မူပါ၊ သင်ကြားပေးတော်မူပါ၊ ဆောင်ထားတော်မူပါ၊ ဤတရားတော်သည် အတ္ထသံဟိတ, အာဒိဗြဟ္မ စရိယကဖြစ်ပါကြောင်း လျှောက်ထားသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၃၊၁၁-၁၄။ အံ၊မြန်၊၃၊၁၂-၁၅။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၉၆။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ အဋ္ဌကနိပါတ၊ ပဌမပဏ္ဏာသက၊ ၁-မေတ္တာဝဂ္ဂ၊ အဋ္ဌမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
အီဒီယမ်(Idiom)
--------------

အီဒီယမ် ဆိုသည် အင်္ဂလိပ်စကားမှ လာသည်။ မြန်မာလို ဘန်းစကား/ဗန်းစကား ဖြစ်သည်။ အီဒီယမ်ဟူသည် ဘာသာစကားတစ်ခု၌ မူလအဓိပ္ပာယ် မဟုတ်သော သီးခြားအဓိပ္ပာယ် ဆောင်နေသည့် အပြောအဆို အရေးအသားတစ်ခု ပြင်ဖြစ်သည်။ သက်ဆိုင်ရာ ဘာသာစကားဖြင့် အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုဖော်ပြသော မိမိတို့ လူမျိုး ဓလေ့ထုံးစံအတိုင်း သုံးစွဲသည့် ဓလေ့သုံး စကားလုံးဟုလည်း ဆိုနိုင်သည်။ 

ဘာသာဗေဒပညာရှင် မာရီယိုပေ့ (Mario Pei)က အီဒီယမ်နှင့် ပတ်သက်၍ သာဓကတစ်ခု ထုတ်ပြပါသည်။ တစ်ခါက ပြင်သစ်အမျိုးသမီး တစ်ယောက်သည် မီးရထားဖြင့် ခရီးထွက်လာရာ ရထားပြတင်းပေါက် အပြင်ဘက်သို့ ဦးခေါင်းထုတ်ပြီး လိုက်ပါလာခဲ့သည်။ မီးရထားသည် လိုဏ်ခေါင်းတစ်ခုအတွင်းသို့ ဝင်မည်ပြုစဉ် ခရီးသွားဖော် အမေရိကန်လူမျိုးတစ်ယောက်က ထိုသူ၏ အင်္ကျီကော်လာကို အတင်းဆွဲပြီး "Look out "ဟု အော်ပြောသည်။ ပြင်သစ်ခရီးသည်က ဦးခေါင်းကို ပြန်သွင်းပြီး အမေရိကန် ခရီးသည်ကို ကျေးဇူးတင်စကား ပြောဆိုသည်။ ထို့နောက် "ခင်ဗျားက ကျွန်တော့ကို (Look in )အတွင်းကြည့်စေချင် ပါရက်နဲ့ ဘာကြောင့် အပြင်ကိုကြည့် (Look out)အပြင်ကို ကြည့်လို့ ပြောရတာလည်း"ဟု မေးမြန်းပါတော့သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် Look out ကို တစ်လုံးချင်း အဓိပ္ပာယ် ကောက်ပါက အပြင်ဘက်သို့ ကြည့်ဟု အနက်ရသော်လည်း Look out ဟူသော စကားလုံး နှစ်လုံးတွဲကို "သတိထား"ဟူ၍ သုံးလေ့ရှိသည်။ ထိုသို့ ပါဝင်သော အစိတ်အပိုင်း၏ လုံးချင်း အဓိပ္ပာယ်အတိုင်း မဟုတ်ဘဲ အဓိပ္ပာယ် တစ်ခုခုဖြင့် သုံးသော စကားမျိုးသည် အီဒီယမ် ပင် ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ဒေါက်တာ ချိုချိုတင့် (မြန်မာစာ)၏ အသုံးချ မြန်မာဘာသာနှင့် စာပေဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများ
**ဒေါက်တာလှရွှေ** သည် ၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံတွင် အာဏာရှင် လှရွှေဟု ကျော်ကြားခဲ့သူဖြစ်သည်။ ကိုလှရွှေသည် ၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံ၏ အမှတ်အသား ဖြစ်သည်။

ငယ်ဘဝ
-----

ပျဉ်းမနားမြို့၌ ၁၂၇၆ ခု နယုန်လပြည့်ကျော် ၁၂ ရက်နေ့ (၂၀ မေလ ၁၉၁၄) တွင် ဖွားမြင်၍ ဖျာပုံမြို့၌ ကြီးပြင်းခဲ့ရသည်။ သူ၏ အစ်ကိုအရင်းမှာ သခင်လှဖေ (နောင်အခါ ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ဗိုလ်လင်္ကျာ) ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့မြို့မ အထက်တန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ခဲ့သည်။

တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားဘဝ
----------------------

၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ စတင်ပညာသင်ကြား၍ ဆေးအတတ် ပညာကို ဆက်လက်သင်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၃၆-၃၇ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ (တကသ) အတွင်းရေးမှူး၊ ၁၉၃၈-၃၉ ခုတွင် တကသ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ၊ ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများ အဖွဲ့ချုပ် (ဗကသ) ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ (ထိုနှစ်က ဗကသ ဥက္ကဋ္ဌမှာ ဦးအောင်ဆန်း ဖြစ်သည်)အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၉-၄၀ ခုတွင် တကသ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်။ ဆေးကောလိပ် ဥက္ကဋ္ဌလည်းဖြစ်သည်။ ၁၉၃၈-၃၉ ခုနှစ် ၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံကြီးတွင်၊ သမဂ္ဂဥက္ကဋ္ဌကိုဗဟိန်း အဖမ်းခံရပြီးနောက်၊ ကိုလှရွှေသည် အရေးတော် ပုံကြီးကို ဆက်လက် ခေါင်းဆောင်ကာ တိုက်ပွဲ ဝင်ခဲ့သည်။ အာဏာရှင် ကိုလှရွှေဟူ၍ တိုင်းပြည်က သိရှိခဲ့ကြသည်။ ၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံကို ဆက်လက်ခေါင်းဆောင်ရင်း အဖမ်းခံရသည်။ 

၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် အာဏာရှင်ဦးလှရွှေ ဦးဆောင်သော တကသမှ ကြီးမှူးကာ ဗိုလ်အောင်ကျော် ကျဆုံးသော နေ့ကို အာဇာနည်နေ့ဟု သတ်မှတ်ကာ ပထမဆုံး ကျင်းပခဲ့ကြသည်။

ဆရာဝန်ဘဝ
--------

ကိုလှရွှေသည် ဆရာဝန်ဘွဲ့ကို ၁၉၄၀-၄၁ ခုနှစ်တွင် ဆွတ်ခူး ပြီးနောက်၊ ဆေးပညာဖြင့် အသက်မွေးကာ အေးချမ်းစွာ နေခဲ့သည်။ 

၁၉၄၂ တွင် ရန်ကုန်မြို့ ဂေါ်ရာကုန်းမြေ ဒိုင်အိုစီဇင်မိန်းကလေးကျောင်း၌ ဒေါက်တာဘသန်း ဦးဆောင်၍ ဆေးရုံ ဖွင့်လှစ်သည်။ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးကိုဂျပန်တပ်များတပ်ခွဲထားရာ ဘီဒီအေဆေးရုံသည် ဒေါက်တာဘမော်အုပ်ချုပ်ရေးခေတ်တွင် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးဖြစ်လာသည်။ ဒေါက်တာဘသန်း၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် ဒေါက်တာလှရွှေ နှင့်အတူ ဒေါက်တာကြည်ပေါ၊ ဒေါက်တာဦးအေး၊ ဒေါက်တာမြင့်ဆွေ၊ ဒေါက်တာဒေါ်ရင်မေ၊ သူနာပြု ကယ်လီ၊ မတင်ထွေး (ဒေါက်တာမြင့်ဆွေ၏ဇနီး)၊ သူနာပြုချုပ် ဒေါ်ခင်ကြည် တို့ အမှုထမ်းခဲ့လေသည်။ (ဒေါ်ခင်ကြည် သည် ဘီဒီအေ စစ်သေနာပတိဗိုလ်ချုပ်ဗိုလ်တေဇ (ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း) ဆေးရုံ လာတက်ရာမှ တွေ့ဆုံမေတ္တာမျှခဲ့လေသည်။)

ဘဝနိဂုံး
--------

ဒေါက်တာလှရွှေ သည် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အပြီး၊ ဆေးပညာ ဆက်လက်ဆည်းပူးရန်၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ အသွား၊ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့၊ ဘေရိန်းကျွန်းအနီးတွင် လေယဉ်ပျံ ပျက်ကျ၍ အနိစ္စရောက်ခဲ့လေသည်။


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |
| ဗိုလ်လက်ျာ |  | အာဏာရှင်လှရွှေ |
**သီဖ** ဟူ၍လည်းခေါ်သော **သောင်တင်းငှက်** သည် ကရက်ရီ အီးဖော်မီး မျိုးစဉ်တွင် ဂလာရီအီးလီဒီး မျိုးရင်း၌ပါဝင်၍ ပါဏဗေဒအလိုအရ ဂလာရီအိုလာလက်တီး ဟုခေါ်သည်။ အလျား ခုနစ်လက်မရှိ သည်။ ပျံသန်းစဉ်ရှေ့ပိုင်းညို၍ နောက်ပိုင်းဖြူသော အရောင် နှစ်မျိုးရှိသည့်အတောင်ကို ထင်ရှားစွာတွေ့ရသည်။ အမြီး၌ အဖြူစင်းများ ပါရှိသည်။ ပျံသန်းရာတွင် ပျံလွှားငှက်များကဲ့သို့ အလွန်တစ်ရာငြိမ့်ညောင်းလှပေသည်။ အသံမှာတိုးသော်လည်း စူးရှ၍မကြာ ခဏအော်တတ်ကြသည်။ သောင်တင်းငှက်များကို ဧရာဝတီမြစ် တစ်လျှောက်တွင် တွေ့ရသည်။ 

ရေပေါ်၌အုပ်ကြီးများဖွဲ့၍ ပျံနေသည်ကို လည်းကောင်း၊ သဲသောင်ပြင်များတွင် ပြေးလွှားနေသည်ကိုလည်းကောင်း တွေ့ရတတ်သည်။ ခြေတိုသော်လည်း ကုန်းပေါ်တွင် 
လျင်မြန်စွာ ပြေးနိုင်သည်။ နေ့အချိန်များထက် နေဝင်ရီတရော အချိန်တွင် ပို၍ မြူးတူးကြသည်။ ရေအိုင်များတွင် များသောအားဖြင့် ကျက်စား၍ ပိုးမွှားများကို စားသောက်ကြသည်။ ဧပြီလတွင် သောင်တင်းငှက်ကလေးများ ဥမှ ပေါက်ကြသည်။ အသိုက်များကို သဲသောင်ပြင်တွင် တစ်စုတစ်ဝေး ပြုလုပ်တတ်ကြသည်။ သောင်တင်းငှက်အုပ်အနီးသို့ ကပ်သွားလျှင် အထူးပင် လန့်ဖျပ်သွားကြသည်။ အချို့ငှက်များသည် ရေပေါ်တွင် ရှပ်၍ပျံပြီးလျှင် အသံအမျိုးမျိုးဖြင့်အော်ကြသည်။ 

အချို့ကမူ အထက်မှ အောက်သို့ ထိုးဆင်းလာပြီးလျှင်ဒဏ်ရာ တစ်ခုခုရရှိသွားဘိသကဲ့သို့ တောင်ပံကို သဲပေါ်တွင် တဖတ်ဖတ် ရိုက်ခတ်နေတတ်သည်။ ဥများကိုအရိပ်ရအောင် သစ်ရွက်ခြောက် မြက်ခြောက်များနှင့်ဖုံး အုပ်ထားသော်လည်း သဲပေါ်တွင် ထင်ထင်ရှားရှား ပေါ်လျက် ရှိနေတတ်သည်။ တစ်မြုံလျှင် ဥနှစ်လုံးမှလေးလုံးအထိ ရှိတတ်သည်။ ဥများမှာ စိမ်းဖျော့ဖျော့ အရောင်မှ သဲအရောင်အထိ အရောင် အမျိုးမျိုး ရှိ၍ အစက်အပြောက်များ အမျိုးမျိုးပါရှိသည်။ ယင်းတို့ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် သီဟိုဠ်ကျွန်းရှိ မြစ်ကြီးများ၌သာ တွေ့ရသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  BirdLife International (2012). "*Glareola lactea*". *IUCN Red List of Threatened Species* **2012**. IUCN. old-form url
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)

|  |  |
| --- | --- |
| Taxon identifiers | 
* Wikidata: Q934460
* Wikispecies: Glareola lactea
* ADW: Glareola\_lactea
* Avibase: D9A310F122B86A22
* BirdLife: 22694152
* eBird: smapra1
* Euring: 4680
* GBIF: 2480755
* iNaturalist: 4602
* IRMNG: 11082834
* ITIS: 176772
* IUCN: 22694152
* WoRMS: 366836
* Xeno-canto: Glareola-lactea

 |
အီမန်နျူရယ် ဆွီဒင်ဗော့
သိပ္ပံပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်သော အီမန်းနျူအယ် ဆွီဒင်ဗော့ 
သည် ဆွီဒင်နိုင်ငံ စတော့ဟုမ်းမြို့၌ ဖွားရာဇာတိရှိသည်။ ယင်း 
၏အမည်မှာ ဆွီဒင်စကားဖြင့် ဆွေးဒင်ဗောရီဟု အသံထွက် 
သည်။ ဖခင်မှာ ခရစ်ယန်ဂိုဏ်းအုပ် ဘုန်းတော်ကြီးတစ်ဦးဖြစ် 
လေရာ၊ သူသည် သာသနာရေး ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးလည်း 
ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဦးစွာ၌ အပ်ဆားလားတက္ကသိုလ်တွင် ပညာသင်၍၊ 
ယင်းမှတစ်ဖန် ဥရောပတိုက်ရှိ ယူးထရက်၊ ပါရစ်တက္ကသိုလ် 
များ၌၎င်း၊ ဗြိတိန်နိုင်ငံရှိ အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်၌၎င်း ဆက် 
လက်ပညာသင်၍၊ သင်္ချာ၊ နက္ခတ္တ ဗေဒ၊ အနာတမီ၊ ဘူမိဗေဒ 
ပညာရပ်တို့တွင် တတ်ကျွမ်းသော ပညာရှင်ဟု အများကအသိ 
အမှတ်ပြုခြင်းကို ခံယူရသည်။ တီထွင်တတ်သော ဉာာဏ်ပဋိ 
ဘာန်ရှိသည့်အလျောက်၊ ရေငုပ်သင်္ဘော၊ လေသင်္ဘော၊ ယမ်း 
တောင့်အိမ် တပ်ထားသော သေနတ်စသည်တို့ကို ပြုလုပ်ရန် 
စနစ်ပုံစံများရေဆွဲခဲ့ဘူးသည်။ သိပ္ပံပညာအကူအညီဖြင့် ခေတ်မှီ 
ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးကိုလည်း တီထွင်ခဲ့သည်။ လကိုကြည့်၍ မည် 
သည့်လောင်ဂျီတွဒ်သို့ ရောက်ရှိနေကြောင်း တွက်ချက်သည့် 
နည်းကိုလည်း ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ခရစ် ၁၇၁၆ ခုနှစ်မှစ၍ 
နှစ်ပေါင်းသုံးဆယ်မျှ သိပ္ပံပညာကျမ်းစာများကို ရေးသားပြုစု 
ခဲ့၏။

ပညာသင်ကြားတတ်မြောက်ပြီးနောက် ဦးစွာမိမိ၏ နိုင်ငံ 
ဖြစ်သော ဆွီဒင်နိုင်ငံ၌ သတ္တုတွင်းဆိုင်ရာ ဘုတ်အဖွဲ့တွင် ရာ 
ပြတ်အဖြစ်ဖြင့် နှစ်ပေါင်းများစွာ အမှုထမ်းယင်း ဥရောပတိုက်ရှိ 
သတ္တုတွင်းအမျိုးမျိုး၊ သတ္တုအရည်ကျိုစက်အမျိုးမျိုးတို့ကို လေ့ 
လာခဲ့ဘူး၏။ နောင်သော် ၁၇၄၇ ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်မြို့၌ 
အတည်တကျနေထိုင်ခဲ့ရာ သေသည်အထိပင် ဖြစ်သည်။
ဆွီဒင်ဗော့သည် လူလတ်ပိုင်း အရွယ်သို့ရောက်သောအခါ 
သာသနာရေးဖက်သို့ ပို၍စိတ်ညွတ်လာသည်။ ၁၇၄၇ ခုနှစ်မှ 
စ၍ သာသနာရေးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ သူ၏အယူအဆတို့ကို ကျမ်း 
အမျိုးမျိုးဖြင့် ရေးသားဖြန့်ချိ ခဲ့ရာတွင် အများပင်လက်ခံလာကြ 
သည်။ သူ၏ဝါဒကို လက်ခံသူတို့သည် ဆွီဒင်ဗော့ ကွယ်လွန် 
ပြီးနောက်၊ ခရစ် ၁၇၈၇ ခုနှစ်တွင် သူ၏ အမည်ကိုစွဲ၍၊ 
အသင်းတော်သစ်တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းကြသည်။ ထိုသာသနာရေး 
အသင်းများသည် ဆွီဒင်ဗော့၏ ကျေးဇူးကြောင့် သမ္မာကျမ်းစာ 
၌ သာမန်လူတို့မသိ မမြင်ရသေးသော အဓိပ္ပာယ်သစ်တို့ ပေါ် 
လွင်လာလေသည်။ ဆွီဒင်ဗော့သည် ၁၇၇၂ ခုနှစ်တွင် လန်ဒန် 
မြို့၌ သေဆုံး၍၊ သူ၏ရုပ်ကလာပ်ကိုမူ ဆွီဒင်နိုင်ငံသားတို့က 
စတော့ဟုမ်းမြို့သို့ ယူဆောင်၍၊ မြှုပ်နှံသဂြိုဟ်လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)
**ချင်းမိုင်တက္ကသိုလ်** (ထိုင်း: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่; - မဟာဝိဒျာလယ်ချေီယင်ဟ္မိုင်) သည် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၊ ချင်းမိုင်မြို့တွင်ရှိသည်။ မြန်မာတို့က ချင်းမိုင်ကို ဇင်းမယ်အဖြစ်သိကြသည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် ထိုင်းဘုရင် ဘူမိဗလ် အဒုလျဒေ့ကျ်၏ တော်ဝင်ချာတာ (Royal Charter) ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် စတင်တည်ထောင်သည်။ အတိုကောက်အားဖြင့် CMU, ဒေသအခေါ်အားဖြင့် အတိုကောက် "မောချော (ထိုင်း: มช.; Mor Chor)" ဟု တွင်သော ချင်းမိုင်တက္ကသိုလ်သည် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများအခြေချနေထိုင်သော ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၌ ပထမဆုံးသော အဆင့်မြင့်ပညာရေးအဖွဲ့အစည်းဖြစ်ပြီး၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော ခရိုင်တက္ကသိုလ်လည်းဖြစ်သည်။ 

ချင်းမိုင်တက္ကသိုလ် အဝင်ဝ

နောက်ခံသမိုင်း
--------------

တက္ကသိုလ်ပင်မနယ်မြေရှိ အာင်ကဲဝ်ရေ(လှောင်)ကန်
တက္ကသိုလ်ဓမ္မာရုံ
စတင်ဖွင့်လှစ်ခါစ၌ မူလအားဖြင့် မဟာဌာနကြီး သုံးခုရှိသည်။ သိပ္ပံ၊ လူမှုသိပ္ပံနှင့် လူမှုရေးဘာသာရပ်ဌာနတို့ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ်၏ လိုအပ်ချက်၊ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ချိတ်ဆက်မှု (ဥပမာ - CDCE)၊ ကျောင်းသားများ၏ စိတ်ဝင်စားလျှောက်ထားမှု (ဥပမာ - နာနိုသိပ္ပံ) တို့အရ ဌာနများတို့ချဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ် CMU တွင် ဌာနခွဲပေါင်း ၁၀၇ ခုပါဝင်သော မဟာဌာန ၁၇ ခု နှင့် Graduate School ရှိသည်။ လျှောက်ထားနိုင်သော ပရိုဂရမ်ပေါင်း ၂၅၃ ခုရှိသည်။ Certificate ပရိုဂရမ် ၂ ခု၊ ရိုးရိုးဘွဲ့တန်း ၈၇ ခု၊ ဘွဲ့လွန်နှင့် ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာ ၁၆၃ ခုရှိပြီး ကျောင်းသားကျောင်းသူပေါင်း ၂၅,ဝ၀ဝ ကျော်ရှိသည်။ ထို့ပြင် နိုင်ငံတာကျောင်းသားများအတွက် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်သင်ကြားသော ရိုးရိုးဘွဲ့တန်း ၂ ခုနှင့် မဟာနှင့် ပါရဂူတန်း ၁၈ ခုရှိသည်။ နိုင်ငံတကာတန်းများသည် လူမှုသိပ္ပံ၊ ကျန်းမာရေးသိပ္ပံနှင့် သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဌာနများ၌ ရှိသည်။

နိုင်ငံတကာ၊ ဌာနဆိုင်ရာနှင့် ဌာနခွဲဆိုင်ရာအားဖြင့် CMU သည် ၂၇ နိုင်ငံမှ တက္ကသိုလ်၊ အင်စတီကျု၊ နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့များနှင့် ပူးတွဲဆောင်ရွက်မှု၊ နားလည်မှုစာချွန်ရေးထိုးထားမှု ၁၄၆ ခုရှိသည်။ ယင်းသဘောတူညီချက်၊ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများတွင် ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု၊ ကျမ်းကြီးကြပ်မှု၊ ပရောဂျက်အတိုင်ပင်ခံ၊ ပူးတွဲသုတေသန၊ ဆရာနှင့် ကျောင်းသား အပြန်အလှန်ဆက်သွယ်လုပ်ကိုင်မှု၊ ပူးတွဲ ဆယ်မီနာကျင်းပခြင်းနှင့် သတင်းအချက်အလက်ဖလှယ်ခြင်းတို့ အကျုံးဝင်သည်။

မဟာဌာနများ
----------

* စိုက်ပျိုးရေးဌာန
* လယ်ယာ-စက်မှုဌာန
* ဗိသုကာဌာန
* ဆေးသိပ္ပံဘက်ဆိုင်ရာဌာန
* စီပွားရေးစီမံခန့်ခွဲမှုဌာန
* သွားဘက်ဆိုင်ရာဌာန
* စီပွားရေးဌာန
* ပညာရေးဌာန
* အင်ဂျင်နီယာဌာန
* ရသပန်းချီဌာန
* လူမှုဘာသာရပ်ဌာန
* ဥပဒေဌာန
* ဆေးပညာဌာန
* သူနာပြုဌာန
* ဆေးဝါးဌာန
* သိပ္ပံဌာန
* လူမှုသိပ္ပံဌာန
* တိမွေးကုဌာန
* လူထုဆက်သွယ်ရေးဌာန
* လုပ်သားကောလိပ်

တက္ကသိုလ်ပရဝုဏ်များ
-------------------

ပရဝုဏ်အတွင်းရှိ စက်မှုလက်မှု တက္ကသိုလ်

ထင်ရှားသော ကျောင်းသားဟောင်းများ
-------------------------------

* ဘန်ကောက်မြို့တော်ဝန် အပီရတ် ကိုစာယိုထင်
* ထိုင်းပထမဆုံး အမျိုးသမီး ဝန်ကြီးချုပ် ယင်လပ် ရှင်နာဝပ်

ကိုးကား
-------

ပြင်ပလင့်ခ်များ
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | ဝီကီမီဒီယာ ကွန်မွန်းစ်တွင် ***ချင်းမိုင်တက္ကသိုလ်*** နှင့် ပတ်သက်သော မီဒီယာ ရှိသည်။ |
**ဘေဘီလုံကုန်းတိုက်ပွဲ** (အင်္ဂလိပ်: Battle of Babylon Hill ) သည် အဆုံးအဖြတ်မပေါ်ခဲ့သော ပဋိပက္ခတခုဖြစ်ပြီး အင်္ဂလန်အနောက်တောင်ပိုင်း၊ ယိုဗယ်မြို့ (Yeovil) အနီးတွင် ဖြစ်ပွားသည်။ ၁၆၄၂ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်၌ ဘုရင့်သစ္စာခံများနှင့် ပါလီမန်လိုလားသည့်တပ်များ တိုက်ကြခြင်းဖြစ်ပြီး ပထမအင်္ဂလိပ်ပြည်တွင်းစစ်၏ အစောပိုင်းအဖြစ်အပျက်များအနက် တခုအဝင်အပါတည်း။

ဘုရင့်သစ္စာခံများ တပ်စွဲထားသည့် ရှာဘုန်း (Sherborne) ကို ပါလီမန်လိုလားသည့်တပ်က စီးနင်းရာတွင် မအောင်မြင်။ သို့ဖြင့် အနီးရှိ ယိုဗယ်သို့ ပြန်ဆုတ်ရသည်။ ထိုအခါ ဘုရင့်သစ္စာခံတပ်ဘက်မှ အင်အား ၃၅၀ ခန့်လွှတ်ကာ လိုက်စစ်ဆင်သည်။ ဆာ ရာ့ဟော့ပတန် (Ralph Hopton) ဦးဆောင်သော ထိုတပ်သည် ယိုဗယ်မြို့ပြင်ရှိ ဘေဘီလုံကုန်းတွင် တပ်ချ၍ နေသည်။ နေမဝင်မီ တနာရီခွဲခန့်အလိုတွင် တပ်ပြန်ဆုတ်ရန် ဆုံးဖြတ်ကာ ခြေလျင်တပ်များ စထွက်သည်။ ထိုစဉ် ပါလီမန်လိုလားသည့်တပ်ဘက်မှ ချဉ်းကပ်ကာသည်ကို တွေ့ရ၏။ သို့ဖြင့် ဆုတ်ရန်ပြင်သည့်အနေအထားမှ ရင်ဆိုင်တွေ့သည့်အခြေအနေသို့ ပြောင်းသွားသည်။ တိုက်ပွဲမှာ အတွေ့အကြုံနည်းသောတပ်သားတို့ကြောင့် အသေအပျောက်များသည်။ နှစ်ဘက်အင်အားမှာ အတူပင်ဖြစ်ရာ ပါလီမန်လိုလားသည့်တပ်ဘက်မှ ချပ်ဝတ်ဆင်တပ်သားတို့ဖြင့် ၃ ကြိမ်ထိုးသော်လည်း ဘုရင့်သစ္စာခံတို့က ကောင်းစွာတွန်းလှန်နိုင်သည်။ ညဉ့်ဝင်လာသည်နှင့်အမျှ တပ်ချင်းရောကာ အထိအခိုက်များမည်စိုးသဖြင့် အမှောင်ကိုကွယ်ကာ နှစ်ဘက်လုံး ပြန်ဆုတ်ကြ၍ ရလဒ်မပေါ်ခဲ့။ နှစ်ဘက်စလုံးမှာ အခြားဘက်တွင် အလွန်အဆုံးအရှုံးများမည်ဟု ပြောဆိုကြသော်လည်း ခန့်မှန်းသည်မှာ ဘုရင့်သစ္စာခံဘက်မှ ၂၀ ခန့်၊ ပါလီမန်လိုလားသည့်တပ်မှ ၅၀ ခန့် ကျရှုံးမည် ဟူသတတ်။ နောက် ပါလီမန်လိုလားသည့်တပ်သည် ယိုဗယ်မှ တောင်ဘက်ရှိ ဒေါချက်စတာ (Dorchester) သို့ ထပ်ဆုတ်သည့်နည်းတူ ဘုရင့်သစ္စာခံဘက်မှလည်း ၂ ပတ်အကြာတွင် ဘေဘီလုံကုန်းကို လုံးဝစွန့်ခွါသွားသည်။

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**ဧကကနိပါတ် - ၆။ အာသီသဝဂ် -၅၉- ဘေရိဝါဒကဇာတ်။ ။** 
အဖန်ဖန်သားကို တား၍ နားမထောင်သဖြင့် ပျက်စီးရသော စည်တီးသမား သားအဖ အကြောင်း။

ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထု
---------------

ဆုံးမခက်လှအတိတ်ပြ
-----------------

နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသောမြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အဆုံးအမခက်သော ရဟန်းတစ်ပါးရှိလေ၏။ ရဟန်းတို့သည် ထိုရဟန်းကို မြတ်စွာဘုရားထံ ဆောင်ယူသွားကြရာ မြတ်စွာဘုရားသည်"ရဟန်းတို့ ... ဤရဟန်းသည် ယခုအခါမှသာ အဆုံးအမခက်သည် မဟုတ်၊ ရှေးအခါကလည်း အဆုံးမခက်ဖူးပြီ" ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသည်း။

အတိတ်ဝတ္ထု
----------

ဖခင်မြစ်တားမနာကြား
------------------

လွန်လေပြီးသောအခါဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် စည်တီးမျိုး၌ဖြစ်၍ရွာငယ်တစ်ခုတွင် နေလေ၏။

တစ်ရံသောအခါဗာရာဏသီပြည်ဝယ်နက္ခတ်ပွဲသဘင် ဖြစ်လတ်သော် ထိုပွဲသဘင်ဝယ် စည်ကို အခစားတီး၍ပစ္စည်းဥစ္စာကို ယူမည်ဟု ကြံစည်လျက် သားကိုခေါ်၍ ပွဲသဘင်သို့သွားကာ စည်ကိုတီးသဖြင့်ဥစ္စာများစွာ ရလေ၏။

ပွဲသဘင်ပြီး၍မိမိတို့နေရာ ရွာငယ်သို့ ပြန်လာသောအခါ ခရီးအကြားဝယ် သူခိုးတို့နေရာတော်သို့ရောက်လျှင် စည်ကို ဆက်ကာ ဆက်ကာ မပြတ်တီးနေသော သားကို အဘသည်"အမောင် ...စည်ကို မပြတ် မတီးပါနှင့်၊ ခရီးသွားသော မင်းကြီးစည်ပမာ ရံခါ ရံခါသာ တီးပါ" ဟုဆုံးမ တားမြစ်လေ၏။

နားမထောင်ကပျက်စီးရ
------------------

သားလည်း အဘ တားမြစ်သည်ကိုမနာယူဘဲ စည်သံဖြင့် သူခိုးတို့ကို ပြေးစေမည်ဟု ပြောဆိုတာ မပြတ်သာ တီးလေ၏။သူခိုးတို့လည်း ရံခါရံခါသာ တီးသော စည်သံကို ကြားရလျှင် မင်းကြီးစည်သံ ထင်မှတ်၍အတန်ငယ် ပြေးပြီးမှ နားထောင်ပြန်ရာ တစ်စပ်တည်း မပြတ် တီးနေသော စည်သံကိုကြားရပြန်သဖြင့် မင်းကြီးစည်သံ မဟုတ်မှန်းသိ၍ တစ်ဖန် ပြန်လာကာ သားအဖ နှစ်ယောက်ကိုရိုက်နှက် ပုတ်ခတ်၍ ပစ္စည်းတို့ကို လုယူသွားကြကုန်၏။

ထိုအခါ အဘသည်သားမိုက်အား -

"ဟယ်သားမိုက် ... နင် င့ါစကားကို နားမထောင်၊လမ်းသွားရင်း မင်းကြီစည်နှင့် တူအောင် ရံခါ ရံခါသာ တီးပါဟုဆိုလျက် ဆက်ကာ ဆက်ကာမပြတ်တီးသည့်အတွက် သူခိုးတို့ ယူသွားကြသဖြင့် ဆင်းဆင်းရဲရဲ ရှာဖွေစုဆောင်းရသောပစ္စည်းများ ဆုံးပါး ပျက်စီးရချေပြီ" –

ဟု အပြစ်တင်ကာ ပြောဆိုလေ၏။

ဇာတ်ပေါင်း
----------

ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -

ရဟန်းတို့ -

ထိုအခါ စည်တီးသမား သားမိုက်သည် - ယခုအခါ အဆုံးမခက်သော ရဟန်း။

စည်တီးသမားသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -

ဟုဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။

ဆောင်ပုဒ်
---------

(၁) ကျိုးလိုဆုံးမ၊ မနာက၊ မုချပျက်စီးမြဲ။

(၂) ဆက်ကာ ဆက်ကာ၊ စည်တီးရာ၊ ဥစ္စာသူခိုးဆွဲ။

ဘေရိဝါဒကဇာတ် ပြီး၏။

* + -

ကိုးကား
-------

1. ↑  မဟာပညာဗလပဌမကျော်ဦးကြီးဖေ။ *ငါးရာငါးဆယ် နိပါတ်တော်စကားပြေ*။
**ဆင်ပြောင်ကြီး အမြီးကျမှတစ်** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

ရှင်းလင်းချက်
-------------

ဆင်ပြောင်ကြီး တစ်ကိုယ်လုံး လွတ်လွတ်ကျွတ်ကျွတ် ထွက်နိုင်ပြီး အမြီးကျမှ တစ်သည်ဆိုသကဲ့သို့ လုပ်ငန်းတစ်ခုကို ချောချောမောမော ဆောင်ရွက်လာပြီး နောက်ဆုံးကျမှ အထစ်ထစ်အငေါ့ငေါ့ ဖြစ်ရသည်။ 

> ဝေဿဘူဘုရားလက်ထက်က ကုမာရကဿပမည်သော ရဟန်းတစ်ပါးသည် သူဌေးအိမ်မှ ဆွမ်းကျွေးပင့်ဖိတ်သဖြင့် ကြွရောက်ရာ သူဌေးသမီးကိုမြင်၍ တပ်မက်စွဲလမ်းစိတ်ဖြင့် မကျန်းမမာ ဖြစ်လေ၏။ ထိုအခါ သူဌေး၏စည်းစိမ်စောင့်နတ်သည် သူဌေးသမီးရုပ်ဟန်ကိုလည်းကောင်း၊ ရဟန်း၏ ဥယျာဉ်စောင့်နတ်သည် ဆင်၏အသွင် သဏ္ဌာန်ကိုလည်းကောင်း ဖန်ဆင်း၍ သူဌေးသမီးကို ဖမ်းမည့်ဟန်ဖြင့် ဆင်က လိုက်လေသည်။ သူဌေးသမီးလည်း ရဟန်း၏ ကျောင်းပေါ်သို့ တက်ပြေးကာ ရဟန်းအနီးရှိ ကရားသို့ ဝင်ပြေးလေသည်။ ဆင်လည်း ကရားတွင်းသို့ ဝင်လိုက်ရာ သူဌေးသမီးက ကရား၏နှုတ်သီးမှ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်သွားလေသည်။ ဆင်ကား ကရားနှုတ်သီးမှ ကိုယ်ခန္ဓာထွက်လာသော်လည်း အမြီးမှာမူ မထွက်နိုင်ဘဲ တစ်နေလေသည်။ ရဟန်းသည် ထိုအချင်းအရာကို မြင်ပြီး ငြိတွယ်ခြင်းသဘောကို ဆင်ခြင်မိသဖြင့် ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်လေ၏။  
> 
>

မူလရင်းမြစ်
-----------

* "ပမာပုံမှီး၊ **ဆင်ပြောင်ကြီး၊ အမြီးတွင်မှ၊ မကျပ်**ရပါဘူး။" [၁၂၂၅-ခန့်] ပဒု။ ၉။
* "သတ္တဝါပုံယင်၊ ဤလူရှင်တို့၊ **ဆင်တစ်ကောင်ကြီး၊ အမြီးတွင်တစ်**၊ ဟူတုံလစ်သို့၊" [၁၂၆၆] မဃ \* ၁၂၉

ကျမ်းကိုး
---------

1. ↑  *မြန်မာစကားပုံ* (စတုတ္ထအကြိမ်တည်းဖြတ်ထုတ်ဝေခြင်း ed.)။ မြန်မာစာအဖွဲ့ဦးစီးဌာန။ ဇွန် ၂၀၀၈။ p. နှာ-၇၀။
2. ↑  သုဓမ္မစာရီဖြတ်ထုံး။ ၆။