recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ကမ္ဘာမြေသိပ္ပံပညာ** (သို့) **ဘူမိ သိပ္ပံ**တွင် ကမ္ဘာဂြိုဟ်နှင့် ဆက်စပ်သော သဘာဝ သိပ္ပံ အားလုံးပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် ကမ္ဘာမြေနှင့် ၎င်း၏လေထု၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ဓာတုဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ သိပ္ပံပညာ၏ အခွဲတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာမြေသိပ္ပံကို ဂြိုဟ်သိပ္ပံ၏ ဌာနခွဲတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ကမ္ဘာမြေသိပ္ပံပညာသည် အဓိကလေ့လာမှုအပိုင်း (၄) ခုပါဝင်သည်။

reductionism နှင့်ဘက်စုံချဉ်းကပ်မှု နှစ်ခုလုံးရှိသည်။ ၎င်းသည် ကမ္ဘာနှင့်၎င်း၏အိမ်နီးချင်းများကိုအာကာသအတွင်းလေ့လာခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ စွမ်းအင်နှင့်ဓာတ်သတ္တုအရင်းအမြစ်များကိုရှာဖွေရန်နှင့်ဖွံ့ဖြိုးရန်ကမ္ဘာမြေသိပ္ပံပညာရှင်အချို့ကသူတို့၏ဂြိုဟ်အသိပညာကိုအသုံးပြုကြသည်။ အခြားသူများကမူလူသားများ၏လုပ်ဆောင်မှု၏သက်ရောက်မှုကိုကမ္ဘာပတ်ဝန်းကျင်အပေါ်လေ့လာမှုနှင့် ကမ္ဘာဂြိုဟ်အားကာကွယ်ရန်ဒီဇိုင်းရေးဆွဲနည်းများကို လေ့လာကြသည်။ လူအချို့က လူတို့အား ဤအန္တရာယ်ရှိသော အဖြစ်အပျက်များကို မဖော်ထုတ်နိုင်သည့် ရပ်ရွာလူထုများအား စီစဉ်ရန် မီးတောင်များ၊ မြေငလျင်များနှင့်ဟာရီကိန်းများကဲ့သို့သော ကမ္ဘာမြေဆိုင်ရာ ဖြစ်စဉ်များနှင့် ပတ်သက်၍ သူတို့၏ ဗဟုသုတကို အသုံးပြုကြသည်။

ကမ္ဘာမြေသိပ္ပံတွင်ဘူမိဗေဒလေ့လာခြင်း၊ လီတိုဖာနှင့်ကမ္ဘာ့အတွင်းပိုင်း၏ကြီးမားသောဖွဲ့စည်းပုံအပြင်လေထု၊ ရူပဗေဒ၊ ဓာတုဗေဒ၊ ပထဝီ၊ ဇီဝဗေဒနှင့်သင်္ချာပညာရပ်များမှကိရိယာများကို အသုံးပြု၍ ကမ္ဘာမြေ၏အလုပ်လုပ်ပုံနှင့်တိုးတက်ပြောင်းလဲမှုကိုအရေအတွက်အားဖြင့်နားလည်ရန်တည်ဆောက်သည်။ ကမ္ဘာမြေသိပ္ပံပညာသည်ကျွန်ုပ်တို့၏နေ့စဉ်ဘဝအပေါ်အကျိုးသက်ရောက်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်မိုးလေ ၀ သပညာရှင်များကရာသီဥတုကိုလေ့လာပြီးအန္တရာယ်ရှိသောမုန်တိုင်းများကိုစောင့်ကြည့်သည်။ ဇလဗေဒပညာရှင်များသည်ရေကိုလေ့လာပြီးရေကြီးမှုကိုသတိပေးသည်။ ငလျင်ပညာရှင်များသည်ငလျင်များကိုလေ့လာပြီးမည်သည့်နေရာတွင်မည်သည့်နေရာ၌ရောက်ရှိမည်ကိုနားလည်ရန်ကြိုးစားသည်။ ဘူမိဗေဒပညာရှင်များသည်ကျောက်များကိုလေ့လာပြီးအသုံးဝင်သောတွင်းထွက်ပစ္စည်းများရှာဖွေရန်ကူညီသည်။ ကမ္ဘာမြေသိပ္ပံပညာရှင်များသည်တောင်ပေါ်တက်ခြင်း၊ ပင်လယ်ကြမ်းပြင်စူးစမ်းခြင်း၊ ဂူများမှတဆင့်တွားသွားခြင်း၊ ၎င်းတို့သည်နမူနာများ (ဥပမာ ကျောက်တုံးများ(သို့) မြစ်ရေကဲ့သို့) ကို တိုင်းတာ၊ စုဆောင်းပြီးနောက် ရှာဖွေတွေ့ရှိချက်များကို ဇယားများနှင့်မြေပုံများတွင် မှတ်တမ်းတင်သည်။
The Guianas
ဂီယားနား (The Guianas) အမည်ရှိသောနယ်မှာ သာမန်အားဖြင့် တောင်အမေရိကတိုက် အမေဇုံမြစ်၏ မြောက်ဘက်နှင့် အော်ရင်နိုးကိုးမြစ်၏ အရှေ့ဘက်၌ရှိ၍ အကြမ်းအားဖြင့် အကျယ်အဝန်း စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၆၉ဝဝဝဝ ရှိသောနယ် ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ယခုအခါ၌ကား တောင်အမေရိကတိုက်တွင် ဗြိတိသျှ၊ ပြင်သစ်နှင့် အတ်ချ်တို့ စုပေါင်းပိုင်ဆိုင်ကြသောနယ်တို့ကို အတိအကျသတ်မှတ်၍ **ဂီးယားနားနယ်**ဟု ခေါ်သည်။ ထိုဂီယားနားနယ် ၃ နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၁၇၈၅ဝဝ ရှိသည်။ အဆိုပါနယ် ၃ နယ်မှာ ဗြိတိသျှဂီယားနား၊ ဒတ်ချ်ဂီယားနားနှင့် ပြင်သစ်ဂီယားနားတို့ ဖြစ်၏။

ထိုဂီယားနားနယ် ၃ နယ်စလုံး၏ ပကတိအနေအထား အသွင်အပြင်မှာ တစ်မျိုးတည်းဖြစ်၏။ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်း တစ်လျှောက်တွင် နိမ့်သောလွင်ပြင်ဒေသရှိ၍ အတွင်းဘက်တွင် ဂီယားနားကုန်းပြင်မြင့်ရှိသည်။ မြစ်များသည် မြင့်သောတောင်တန်းများမှ သမုဒ္ဒရာထဲသို့စီးဝင်ကြ၏။ ထိုမြစ်တို့သည် များသောအားဖြင့် ရေစီးသန်သဖြင့် လှေများကို ခရီးဝေးအတွက် အသုံးမပြုနိုင်ချေ။

ဂီယားနားနယ် ၃ နယ်လုံး၏ လူဦးရေ စုစုပေါင်းမှာ ၅၅ဝဝဝဝ ဖြစ်၏။ ထိုအနက် နိုင်ငံခြားလူမျိုးပေါင်းစုံသာလျှင် များပြား၍ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများမှာ အနည်းငယ်သာ ပါဝင်သည်။ ဗြိတိသျှဂီယားနားနယ်တွင် တိုင်းရင်းသားဦးရေ ၉ဝဝဝ၊ ဒပ်ချ်ဂီးယားနားနယ်တွင် ပြင်သစ်ဂီယားနားတွင် ၂၅ဝဝ မျှ ဖြစ်၏။ ခရစ် ၁၄၉၈ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာလှည့်သူ ကိုလံဘတ်သည် ဂီယားနားကမ်းခြေကို အဝေးကလှမ်း၍ မြင်ရုံသာမြင်ခဲ့ရသည်။ ကမ်းပေါ်သို့ မတက်ခဲ့ချေ။ အနောက်တိုင်းသားတို့၏ သုဝဏ္ဏ ဘုမ္မိဟုဆိုရမည်ဖြစ်သော အယ်ဒိုရားဒိုးနိုင်ငံကို စပိန်နှင့်ပေါ်တူဂီ သင်္ဘောသားတို့က ဂီယားနားနယ်၌ ရှာဖွေရန် ကြိုးစားသော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ချေ။ဗြိတိသျှလူမျိုး ဆာဝေါ်လတာရာလေးလည်း ထို့အတူပင် မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ၁၇ ရာစုအလယ်ပိုင်းသို့ ရောက်ခါမှ ထိုဒေသများ၌ ကိုလိုနီနိုင်ငံများကို ဥရောပတိုက်သားတို့ စတင်ထူထောင်မိကြလေတော့သည်။

ဗြိတိသျှဂီယားနားနယ်သည် တောင်အမေရိကတိုက်၏ မြောက်ဖက်ပင်လယ်ကမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ ထိုနယ်ကို ဗြိတိသျှဘုရင်က 'ကရောင်းကိုလိုနီ'နယ်အဖြစ် အုပ်ချုပ်သည်။ ထိုနယ်မှာ စတုရန်းမိုင် ၈၃ဝဝဝ ကျယ်၏။ ၁၉၅၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၄၃၇ဝ၂၂ ရှိ၏။ လူမျိုးထဲတွင် အရှေ့အိန္ဒိယလူမျိုးနှင့် ကပ္ပလီများအများဆုံးဖြစ်၍ အင်္ဂလိပ်၊ ပေါ်တူဂီနှင့် တရုတ်အပြင် အခြားလူမျိုးများ သောင်းပြောင်းရှိကြ၏။ ထိုနယ်မှာ ပေ ၂ဝဝဝ အမြင့်မှကျလာသော ကိုင်အက်တူး ရေတံခွန်ကြောင့် ကျော်စော၏။ တွေ့ရှိနိုင်သော ဓာတ်သတ္တုများကား ရွှေ၊ စိန်၊ မန်ဂနိနှင့် ဗောက်ဆိုက်တို့ဖြစ်၍ ထုတ်ကုန်များကား သစ်သကြား၊ ဆန်၊ ရမ်အရက်၊ သကာ၊ ကာဖီနှင့် အုန်းသီးများ ဖြစ်၏။ မြို့တော်မှာ ဂျော့တောင်းဖြစ်သည်။

ဒပ်ချ်ဂီယားနားနယ်ကား ဗြိတိသျှနှင့် ပြင်သစ်ဂီယားနားနယ် ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ စတုရန်းမိုင် ၅၅,၁၂၉ ကျယ်၍၊ လူဦးရေမှာ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၁၇၇,၂၉ဝ ရှိ၏။ မြို့တော်မှာ ပရမ္မာရီဗိုဖြစ်သည်။ထိုနယ်ကို ဒပ်ချအစိုးရက တိုက်ရိုက်ခန့်အပ်သည့် ဘုရင်ခံ က အုပ်ချုပ်သည်။ ဒပ်ချ်ဂီယားနားနယ်၏ ထွက်ကုန်များမှာ ဗောက်ဆိုက်၊ ရွှေ၊ သကြား၊ ကာဖီ၊ ငှက်ပျောသီးနှင့် သစ်စသည်တို့ ဖြစ်၏။

ပြင်သစ်ဂီယားနားနယ်သည် တောင်အမေရိကတိုက် အရှေ့ မြောက်ထောင့်စွန်း၌ တည်ရှိ၍ စတုရန်းမိုင် ၃၄၇၄ဝ ကျယ် ဝန်း၏။ ၁၉၄၆ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၂၈၅၃၇ ရှိသည့်အနက် ကယင်းမြို့တွင် ၁၁၇၇ဝ၄ ယောက်ရှိလေသည်။ ပြင်သစ်ဂီယားနားနယ် အုပ်ချုပ်ရေးမှာ ဗဟိုအစိုးရက တိုက်ရိုက်ခန့်ထားသော ဘုရင်ခံနှင့် သူ၏အတိုင်ပင်ခံအဖွဲ့၏လက်ထဲတွင်ရှိသည်။

ပြင်သစ်ဂီယားနားနယ်မှထွက်သော ကုန်ပစ္စည်းနှင့် အသီး အနှံများမှာ ကိုကိုး၊ ငှက်ပျောသီး၊ သစ်အမျိုးမျိုး၊ ရွှေ၊ ရမ် အရက်၊ သားရေအစိုအခြောက်၊ ဆန်စပါး၊ပြောင်းဆန်နှင့်ကြံပင် တို့ ဖြစ်လေသည်။

[1]

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၃)
|  |
| --- |
| ရွှေပိန်သောင်း |
|  |
| **မွေးသက္ကရာဇ်** |  |
| **အမည်ရင်း** |  |
| **နို်င်ငံ** |  မြန်မာ |
| **မိဘအမည်** |  |
| **ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ** | ဗုဒ္ဓဘာသာ |
| **ကလောင် အမည်ခွဲများ** |  |
| **အလုပ်အကိုင်** | စာရေးဆရာ၊ |
| **မွေးဖွားရာဒေသ** |  |
| **ထင်ရှားကျော်ကြားမှု** |  |

ရွှေပိန်သောင်း [၁၉ဝ၈ - ၁၉၆၁]
----------------------------

ဓားပိန်မြို့ မအူစုပိုင်းနေ ကုန်သည် ဦးခင်၊ ဒေါ်နုယုံ တို့က ၁၉ဝ၈ ခုနှစ် [မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂ရဝ ပြည့်နှစ်] တွင် မွေးဖွားသည်။ အမည်ရင်း ဦးသောင်းညွှန့် ဖြစ်သည်။

ရန်ကုန် အရှေ့ပိုင်း ရေကျော် မက်သဒစ် ကျောင်းနှင့် မြို့မ အမျိုးသား အထက်တန်း ကျောင်းတို့တွင် ပညာ သင်ကြား ခဲ့သည်။ မြို့မကျောင်းမှ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာ ၁ဝ တန်း စာမေးပွဲ အောင်မြင် ခဲ့သည်။ ကျောင်းသား ဘဝတွင်ပင် ကျောင်းသား ရေးရာများကို စွမ်းစွမ်းတမံ ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ကဗျာ၊ ဆောင်းပါး၊ ဝတ္ထု စတင် ရေးသားခြင်း၊ မြန်မာ့ အလင်း သတင်းစာ အတွက် ရုပ်ရှင် သတင်းထောက် အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခြင်းတို့ ပြုလုပ် ခဲ့သည်။ ဓားပိန်မြို့ ဇာတိ ဖြစ်၍ "ရွှေပိန်သောင်း" ကလောင် အမည် ယူခဲ့သည်။

မြို့မ ကျောင်းမှ ထွက်ပြီးနောက် မြန်မာ့ အလင်း သတင်းစာတွင် လက်ထောက် အယ်ဒီတာ (၁၉၃၅-၄၈)၊ အယ်ဒီတာ (၁၉၄၈-၅၂)၊ တွဲဖက် အယ်ဒီတာ (၁၉၅၂-၆၁) [ကွယ်လွန်ချိန် အထိ] ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာတွင် ၂၆ နှစ်မျှ ဆက်တိုက် အမှု ထမ်းခဲ့သည်။

  

မြန်မာနိုင်ငံ စာရေး ဆရာ အသင်း ဥက္ကဋ္ဌ (၁၉၅၃ - ၅၄)၊ မြန်မာနိုင်ငံ သတင်းစာ ဆရာ အသင်း ဥက္ကဋ္ဌ (၁၉၅၈ - ၅၉) အဖြစ် တာဝန် ယူခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ရုပ်ရှင်နှင့် ပြဇာတ် အစည်းအရုံး အမှုဆောင် လူကြီး၊ ရုပ်ရှင် ဆင်ဆာ အဖွဲ့တွင် စာရေးဆရာ အသင်း ကိုယ်စားလှယ်၊ ငါးပါး သီလ စောင့်ထိန်းရေး အဖွဲ့ အမှုဆောင် လူကြီး စသည် တို့တွင် ပါဝင် ခဲ့သည်။ သတင်းစာ ကိုယ်စားလှယ်၊ ယဉ်ကျေးမှု ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ရုရှ၊ တရုတ်၊ အင်္ဂလန်၊ ပြင်သစ်၊ ယူဂိုစလားဗီးယား၊ ဟန်ဂေရီ အစ ရှိသည့် နိုင်ငံများသို့ သွားရောက် ခဲ့သည်။

မြို့မ ကျောင်းသား ဘဝ ကပင် ဒဂုန်၊ ကဝိ မျက်မှန် စသော ရှေးခေတ် စာနယ်ဇင်း များတွင် ဝတ္ထု ဆောင်းပါး များစွာ ရေးသား ခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင် ဇာတ်ညွှန်း များနှင့် သတင်းစာ အခန်းဆက် ဆောင်းပါး များကိုလည်း ရေးသား ခဲ့သည်။ ထင်ရှားသည့် စာအုပ် အချို့မှာ ချစ်သမျှကို၊ သုဝဏ္ဏ စန္ဒီ၊ လူထူးလူဆန်းနှင့် မြေစာပင် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ 'လူထူးလူဆန်း' ကို ပဲရော့ ရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီက ရုပ်ရှင် ရိုက်ကူး ခဲ့သည်။

ဂျပန် ခေတ်တွင် ဂျပန် အစိုးရ ဝါဒ ဖြန့်ဖြူးရေး ဌာနက ထုတ်ဝေသည့် ဂရိတ်တား အေရှ သတင်းစာ တိုက်၏ ၁၉၄၃ ခု ပထမ အကြိမ် ဂရိတ်တားအာရှဆု စာပေဆု ပြိုင်ပွဲတွင် "ဗိုလ်အေရှ" ဝတ္ထုဖြင့် ဝတ္ထု ပထမဆု ရရှိခဲ့သည်။ တဖန် ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ် စာရေးဆရာ အသင်းက ကြီးမှူး ကျင်းပသော စာဆိုတော်နေ့ ဆောင်းပါး ပြိုင်ပွဲတွင် ပထမ ရွှေတံဆိပ် ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

၁၉၆၁ ခု ဩဂုတ်လ ၉ ရက် နံနက် ၁၁ နာရီ အချိန်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ကန်တော်ကလေး ၉၃ လမ်း၊ အမှတ် ၈၄ ရှိ နေအိမ်၌ ရုတ်တရက် ကွယ်လွန်သည်။

စာညွှန်း
--------

1. ↑  ရာပြည့် ဦးစိုးညွန့် စုစည်း တည်းဖြတ်သော '၂ဝ ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ ၁ဝဝ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း' စာအုပ် (၂ဝဝ၅ ခု၊ ဇူလိုင်)

1. ဒဂုန် ရွှေမျှား။ မြန်မာနိုင်ငံ စာပေ ဆုများ။ စာ ၄၅၅-၄၅၆။
2. စံပြ တင်ဦး။ မြန်မာ စာရေးဆရာ အဘိဓာန်။ စာ ၃၁၅-၃၁၈။
3. ရှုမဝ သတင်း၊ ရှုမဝ မဂ္ဂဇင်း (စက်တင်ဘာ ၁၉၆၁)။ စာ ၁၅။
4. ကာတွန်းကျော်ဆန်း။ ရွှေပိန်သောင်း၊ သွေးသောက် (စက်တင်ဘာ ၁၉၆၁)။ စာ ၁၈၉-၁၉၂။
5. ခင်မောင်ရီ။ သူတို့နှစ်ယောက်၊ သွေးသောက် (အောက်တိုဘာ ၁၉၆၁)။ စာ ၁၂၈-၁၃ဝ။
စိုက်ပျိုးရေးမိုးလေဝသဌာနခွဲ
---------------------------

စိုက်ပျိုးရေးမိုးလေဝသဌာနစိတ် စတင်တည်ထောင်ခြင်း
၁။ စိုက်ပျိုးရေးမိုးလေဝသ ဌာနစိတ်ကို မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနတွင် ၁၉၇၀ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ(၁)ရက်နေ့၌ စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ စို်က်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများ အကောင်အထည်ဖော်ရာတွင် လိုအပ်သော အထောက်အကူများ၊ မိုးလေဝသအချက်အလက်များ ကူညီပံ့ပိုးပေးရန် ဖြစ်သည်။ စိုက်ပျိုးရေးမိုးလေဝသ စခန်းများကို စိုက်ပျိုးရေးဌာနတွင် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၇၀ မှ ၁၉၈၂ခုနှစ်အတွင်း စိုက်ပျိုးရေးမိုးလေဝသစခန်း (၆)စခန်းကို စိုက်ပျိုးရေးခြံများတွင် ဖွင့်လှစ်ပေးလျက် စိုက်ပျိုးရေးအတွက် လိုအပ်သော မှတ်တမ်းအချက်အလက်များ ပံ့ပိုးပေးလျက် ရှိသည်။

၂။ ကမ္ဘာ့မိုးလေဝသအဖွဲ့ချုပ်နှင့် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးမှုအစီအစဉ် အထောက်အပံ့များ အရ (၄-၉-၈၀) မှ (၃-၁၀-၈၀) ရက်နေ့အထိ WMO Consultant Mission လာရောက်ကာ Bur/80/016 Development of Meteorological Services to Agriculture in Burma စီမံချက်ကို ချမှတ်ပေးခဲ့ရာ ၁၉၈၂ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ(၁)ရက်နေ့မှစတင်၍ စိုက်ပျိုးရေး မိုးလေဝသဌာနစိတ်မှ၊ စိုက်ပျိုးရေးမိုးလေဝသဌာနခွဲအဖြစ် စတင်တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
စိုက်ပျိုးရေးမိုးလေဝသဌာနခွဲ၏လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ချက်များ

၃။ မိုးလေဝသနှင့်ဇလ‌ဗေဒ ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန၏ စိုက်ပျိုးရေးမိုးလေဝသဌာနခွဲသည် နိုင်ငံအတွင်း စိုက်ပျိုးရေးမိုးလေဝသစခန်း(၁၇)ခု ဖွင့်လှစ်ထားရှိလျက် စိုက်ပျိုးရေး မိုးလေဝသ ဆိုင်ရာ အချက်အလက် တိုင်းတာချက်များကို ရယူခြင်း၊ စိစစ်ခြင်း၊ သုတေသနပြုခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ရသည်။ အဆိုပါဌာနခွဲမှ လစဉ် စိုက်ပျိုးရေးမိုးလေဝသစာစောင်ကို ၁၉၉၃ ခုနှစ် ဇွန်လမှစတင်၍ တစ်လလျှင်(၃)ကြိမ် (၁၀ ရက်လျှင်တစ်ကြိမ်) ပြုစုထုတ်ဝေခြင်းကို ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။
၄။ စိုက်ပျိုးရေး စီမံကိန်းများတွင် လိုအပ်နေသော စိုက်ပျိုးသီးနှံ အမျိုးအစား ‌ရွေးချယ်မှု၊ စိုက်ပျိုးသီးနှံ သက်တမ်းရွေးချယ်မှု၊ စိုက်ချိန် ပျိုးချိန် နှုတ်ချိန် သတ်မှတ်မှု သီးနှံရာသီ ဥတု ပြက္ခဒိန် (Crop Weather Calendar) ရေးဆွဲမှု၊ သီးနှံပိုးမွှားကျရောက်မှု ဘေးမှကာကွယ်မှု၊ ဆည်ရေ ပေးဝေရေး ဆိုင်ရာစီမံကိန်းများ ချမှတ်နိုင်မှုစသည်တို့အတွက် လိုအပ်သော မိုးလေဝသ နှင့်ဇလဗေဒ၊ စိုက်ပျိုးရေး မိုးလေဝသဆိုင်ရာ ရာသီဥတု အချက်အလက်များကို ပံ့ပိုးပေးလျက်ရှိသည်။
စိုက်ပျိုးရေးမိုးလေ၀သစခန်းများ ဖွင့်လှစ်ထားရှိမှုအခြေအနေ

၅။ မိုးလေဝသနှင့်ဇလ‌ဗေဒ ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန၏ စိုက်ပျိုးရေးမိုးလေဝသဆိုင်ရာ တိုင်းတာရေးစခန်း/ရုံးများ ဖွင့်လှစ်ထားရှိမှု အခြေအနေ မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် -

* စိုက်ပျိုးရေးမိုးလေဝသစခန်း = (၁၇)စခန်း

  

စိုက်ပျိုးရေးမိုးလေ၀သဆိုင်ရာ တိုင်းတာသည့်အချက်အလက်များ

၆။ တိုင်းတာရေးစခန်းများအလိုက် တိုင်းတာသည့် တိုင်းထွာချက်များမှာ အောက်ပါ အတိုင်းဖြစ်သည် -

(၁) မိုးရေချိန် တစ်နေ့ (၁)ကြိမ်

(၂) ရေငွေ့ပျံနှုန်း တစ်နေ့ (၁)ကြိမ်

(၃) အပူချိန်(အမြင့်ဆုံး/အနိမ့်ဆုံး) တစ်နေ့ (၁)ကြိမ်

(၄) လေတိုက်နှုန်း တစ်နေ့ (၅)ကြိမ်
ရောမတို့၏ လက်ရာ ပန်းချီကား ဂေါ့သ်များကို အာရိယန် အဖြစ် ပြောင်းလဲနေပုံ

ဂေါ့သလူမျိုး
------------

ဘီစီ ၃ဝဝ လောက်က ရောမနိုင်ငံကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် သော ဂျာမန်လူမျိုးတစ်မျိုးမှာ ဂေါ့သလူမျိုးဖြစ်သည်။ မူလက သူတို့သည် ဘောလတစ် ပင်လယ်ကမ်းခြေ တစ်လျှောက်တွင် နေထိုင်ကြ၏။ အေဒီ ၂ဝဝ လောက်ရောက်သောအခါ သူတို့ သည် ဒန်းညုမြစ်နှင့် ပင်လယ်နက်မြောက်ဘက်တွင် လူအင်အား တောင့်တင်းစွာဖြင့် နိုင်ငံကြီးတစ်နိုင်ငံကို တည်ထောင်ကြသည်။ ထိုနောက် ဂေါ့သတို့သည် ရောမပိုင်နက်ဖြစ်သော ဒေးရှိယာကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ကြရာ ဩရီးလီယန်ဘုရင်သည် အေဒီ၂၇၂ ခုနှစ်တွင် ဂေါ့သတို့လက်သို့ ဒေးရှိယာကို အပ်လိုက်ရ၏။ နှစ်ပေါင်း ၁ဝဝ ခန့်ကြာသောအခါ ဂေါ့သလူမျိုး ၂ စုကွဲသွား ၏။ တစ်စုမှာ အောစတြိုဂေါ့သခေါ် အရှေ့ပိုင်းဂေါသဖြစ်၍ ကျန်တစ်စုမှာ ဗီစီဂေါ့သခေါ် အနောက်ပိုင်း ဂေါ့သတို့ ဖြစ်သည်။ အော့စတြို ဂေါ့သတို့သည် ပင်လယ်နက်ကမ်းခြေ တစ်လျှောက်တွင် နေထိုင်ကြ၍ ဗီစီဂေါ့သတို့မှာ ကားဒေးရှိယာနယ်နှင့် ဒန်းညုမြစ်ကမ်းတစ်လျှောက်၌ နေထိုင်ခဲ့ကြ၏။

၃၉၅ ခုနှစ် သီအိုဒိုးဆီးယပ်ဘရင် နတ်ရွာစံသောသောအခါ အဲလရစ်ဘုရင်ကြီးမှူးသော ဗီစီဂေါ့သတို့သည် ပုန်ကန်ထကြွကြ ၍ ဂရိပိုင်နယ်များကို သိမ်းယူကြသည်။ ထိုနောက် အီတလီသို့ ချီတက် တိုက်ခိုက်ကြပြန်ရာ ရောမမြို့တော်လည်း ၄ဝဝ ပြည့် နှစ်တွင် ဂေါ့သတို့လက်ထဲသို့ ကျရောက်ရလေသည်။ ခေါင်းဆောင် အဲလရစ်မှာ စစ္စလီနယ်မြေများသို့ သွားရောက် တိုက်ခိုက်ရန် ပြင်ဆင်ဆဲတွင် သေဆုံးသွားလေသည်။ အဲလရစ်၏ နေရာကို ဆက်ဆံသော ဂေါ့သတို့သည် သူတို့ လူများနှင့် အီတလီနိုင်ငံမှ ထွက်ခွါသွားကြ၍ စပိန်နှင့် ဂေါ့သ တောင်ပိုင်း (ယခုပြင်သစ်)တွင် နိုင်ငံသစ် တည်ထောင်ကြသည်။ ဖရန့်လူမျိုးများနှင့် ၅ဝ၇ ခုနှစ်တွင် တိုက်ခိုက်ကြ ပြန်ရာ ဗီစီဂေါ့သတို့ အရေးနိမ့်၍ သူတို့၏ မြောက်ပိုင်းနယ်မြေ များကို ဖရန့်ဘုရင် ကလိုးဗစ်လက်သို့ ပေးအပ်လိုက်ရသည်။ 

စပိန်ပြည်တွင် တည်ထောင်သော ဂေါ့သနိုင်ငံမှာကား ၇၁၁ ခုနှစ်ကျမှ ပျက်စီး၏။ မူးဝါး(ခေါ်) မွတ်စလင်များက အာဖရိက တိုက်မှ လာရောက်၍ တိုက်ခိုက်ကြရာ ဂေါ့သဘုရင် ရောဒရစ် ကျဆုံးသွားသောအခါ တိုင်းပြည်ကိုပါ အပ်လိုက်ရသည်။ ခရစ်နှစ် ၄ဝဝ ကျော်လောက်တွင် အော့စတြိုဂေါ့သတို့သည် ဒန်းညုမြစ်နှင့် ဆားဗားမြစ်အကြားရှိ ရောမပိုင်နယ်ဖြစ်သော ပန်နိုးနီးယား၌ နေထိုင်ခွင့် ရကြလေသည်။ သူတို့၏ ခေါင်းဆောင်မှာ သီအိုဒေါရစ်ဘုရင် ဖြစ်သည်။ သူသည် ၄၈၈ ခုနှစ် တွင် အီတလီနိုင်ငံသို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သည်။ နှစ်ပေါင်း အတော်ကြာ တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ၄၉၃ ခုနှစ်ကျမှ သူသည် ရောမထီးနန်းကို မတရားသိမ်းပိုက်ထားသော အော်ဒိုစာဘုရင်ကို သတ်ဖြတ်၍ ဂေါ့သနိုင်ငံကြီးတစ်ခု တည်ထောင်နိုင်သည်။ သီအိုဒေါရစ်သည် သူတည်ထောင်ခဲ့သော နိုင်ငံကြီး မပြိုမကွဲအောင် စောင့်ရှောက်ထိန်းသိမ်းလျက် ၅၂၆ ခုနှစ်၌ ကွယ်လွန်လေသည်။ သီအိုဒေါရစ် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် နိုင်ငံကို တည်တံ့ အောင် အုပ်ချုပ်နိုင်မည့် ခေါင်းဆောင်ကောင်းများ မပေါ်ပေါက်တော့ချေ။ အော့စတြိုဂေါ့သတို့ကို အရှေ့တိုင်းမှ ဘုရင်များက မကြာခဏ လာရောက်တိုက်ခိုက် နှောင့်ယှက်ကြ၏။ ဤသို့ နှောင့်ယှက်ဖန် များသောအခါ အော့စတြိုဂေါ့သတို့မှာ ကြာရှည် မခံနိုင်ကြတော့ဘဲ လုံးပါးပါးကာ ၅၅၄ ခုနှစ်လောက်တွင် ဂေါ့သလူမျိုးတို့၏ နိုင်ငံမှာ လုံးဝပျက်စီးသွားတော့၏။ 

ထိုအခါမှစ၍ ဂေါ့လူမျိုးများသည် တိမ်ကောပပျောက် သွားကြ ကာ ဥရောပနိုင်ငံသမိုင်းတွင် ဂေါ့သလူမျိုးဟူ၍ သီးခြား မတွေ့ရတော့ချေ။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာစွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)
**ရတနာပုံသင်္ဘောကျင်း**သည် ပြည်တွင်းရေကြောင်း ပို့ဆောင်ရေးလက်အောက်ရှိ သင်္ဘောကျင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

ရတနာပုံသင်္ဘောကျင်းသည် မန္တလေးမြို့ မဟာအောင်မြေမြို့နယ် ကမ်းနားလမ်းနှင့် ၄၁ လမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ ၁၈၅၃ခုနှစ်တွင် ရတနာပုံသင်္ဘောကျင်းအမည်ဖြင့် စတင်တည်ရှိခဲ့သည်။ ၁၈၆၄ တွင် အိမ်ရှေ့စံ ကနောင်မင်းသားကြီးမှ တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး မင်းတုန်းမင်း၏ ရေယာဉ်များကို ပြင်ဆင်ရာတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ်မှစပြီး ဧရာဝတီ ဖလော်တီလာ ကုမ္ပဏီမှ လွှဲပြောင်းရယူခဲ့ကာ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာအစိုးရမှ ပြန်လည်ရယူခဲ့သည်။ ထိုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်တွင်းရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးသည် အစိုးရပိုင်အဖွဲ့အစည်းဖြစ်လာပြီး ရတနာပုံသင်္ဘောကျင်းသည် ထိုအောက်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။

ရေယာဉ်များအနေဖြင့် ပြပြင်ရာတွင် ရန်ကုန်မြို့ အလုံနှင့် ဒလသင်္ဘောကျင်းများသို့ ပို့ဆောင်ရသဖြင့် ငွေကုန်ကြေးကျများသဖြင့် ရတနာပုံသင်္ဘောကျင်းအား အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈ ရက်နေ့တွင် တန် ၃၀၀ တင်နိုင်သည့် တစ်ကြိမ်လျှင် ရေယာဉ် ၅ စင်း ပြုပြင်နိုင်သည့် သင်္ဘောကျင်းဖြစ်လာသည်။ ယခုအခါတွင် ဧရာဝတီဌာနခွဲရှိ စက်ရှိ/စက်မဲ့ယာဉ်များအားလုံးကို ပြုပြင်ပေးလျက်ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "ရတနာပုံသင်္ဘောကျင်း"၊ ပြည်တွင်းရေကြောင်း ပို့ဆောင်ရေး။ Archived from the original on 25 January 2021။
**ရတနာမိုင်** (၁၉၈၉ ဩဂုတ် ၁၇ မွေးဖွား) သည် ရခိုင်လူမျိုးဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရုပ်ရှင်မင်းသမီးနှင့်အဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်သည်။

အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး
------------------------

ရတနာမိုင်ကို ရခိုင်ပြည်နယ်၊ သံတွဲမြို့၌ ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူမသည် တစ်ချိန်က ကျော်ကြားခဲ့သည့် အမျိုးသမီးအဆိုတော် မိုင် ၏ သမီးဖြစ်သည်။ သူမသည် လသာ (၂) မှ ထူးချွန်နှင့် ဒဂုံ (၁) သို့ ပြောင်းခဲ့သည်။

အနုပညာလှုပ်ရှားမှုများ
----------------------

၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် စီးတီးအက်ဖ်အမ် ၆ နှစ်ပြည့် အထိမ်းအမှတ်ပွဲတွင် မိခင်ဖြစ်သူ မိုင်နှင့် သီချင်းအတူဆိုကာ အနုပညာလောကသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ သူမသည် တေးစီးရီး ငါးခု ဖြန့်ချိခဲ့ပြီး "အလွမ်းသင့်ပန်းချီ"၊ "Good Night"၊ "သူသိစေ"၊ "ပြောသားပဲ"၊ "မမေးပါနဲ့ ရိုးရိုးလေး"၊ "လိုရာသုံး" သီချင်းများမှ ထင်ရှားသည်။ ဒါရိုက်တာ ကြည်ဖြူသျှင် ရိုက်ကူးခဲ့သော အနာဂတ်ရဲ့ ကြယ်ပွင့်လေးများအမည်ရှိ ရုပ်ရှင်တွင်လည်း ကျောင်းသူ ရတနာမိုင်အဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

တေးအယ်လ်ဘမ်များ
---------------

* မရှိလို့မဖြစ်
* ပ ဖ ဗ ဘ မ
* Good Night, Lover
* သူသိစေ
* ပြောသားပဲ
* Who are you

ရရှိသော ဆုတံဆိပ်များ
--------------------

* Female Singer Award of Most Requested Song (ရွှေအက်ဖ်အမ် 7th Anniversary)
* Female Singer Award of Most Popular Requested Song (စီးတီးအက်ဖ်အမ် 16th Anniversary)

ကိုးကား
-------

တမ်းပလိတ်:Resflist


1. ↑  လသာ (၂) ကျောင်းကနေ ထူးချွန်နဲ့ အ.ထ.က(၁)ဒဂုံကို ပြောင်းခဲ့ပါတယ်။
2. ↑  "ေတးသံရွင္ ရတနာမိုင္ႏွင့္ ေတြ႕ဆုံျခင္း" (in my)၊ *Eleven Media Group Co. Ltd*။
3. ↑  Part 3။ 3 July 2013 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  4 July 2014 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  "ရတနာမိုင္၏ Who Are You ေတးစီးရီး မိတ္ဆက္ပြဲ" (in en)၊ *Golden Place*။ 14 March 2022 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 14 June 2021။
***ရတနာသုံးပါးကို ယုံကြည်ကိုးကွယ် ဆည်းကပ်လာသူတစ်ယောက်အကြောင်း*** သည် ဆန်းလွင် (အရှင်အာဒိစ္စရံသီ) ၏ ကျော်ကြားသည့် စာအုပ်တစ်အုပ်ဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

စာအုပ်တွင် ဦးဆန်းလွင်သည် အစ္စလာမ်၊ ခရစ်ယာန် စသည့်ဘာသာများမှ ဗုဒ္ဓဘာသာသို့ ကူးပြောင်းခဲ့ပုံကို ရေးသားတင်ပြထားသည်။ သူ၏ ဘဝအတွေ့အကြုံနှင့် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာ အတွေးအခေါ်၊ ဝါဒတို့ကိုလည်း ရေးသားဖော်ပြထားသည်။ 

ဦးဆန်းလွင်သည် သူသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်မဖြစ်မီ (၃၅) နှစ်ကာလပတ်လုံး ဘဝဒဿန၊ အတွေးအခေါ်၊ အယူဝါဒတို့ကို လေ့လာခဲ့ပုံကို စာအုပ်တွင်

> အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်သည် အသိပညာကို လိုလားသည် ဖြစ်အံ့၊ ဘဝသစ္စာကို ရှာလိုသည်ဖြစ်အံ့၊ ယထာဓမ္မကိုသာ မြင်လိုသည် ဖြစ်အံ့၊ ကမ္ဘာပေါ်၌ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီးသော အယူဝါဒ မျိုးစုံကို မွှေနှောက်လိုသည် ဖြစ်အံ့။ ထိုသူအား စင်ကြယ်သော အမြင်ကို ဖြစ်စေခြင်းငှါ ဖွင့်ထားသော စိတ်နှလုံး (open mind) ရှိအပ်၏။ ဖွင့်ထားသော စိတ်နှလုံးရှိသူတိုင်းအား ဤစာကို ဖတ်ရန် ဖိတ်ကြားပါသည်။
> 
> 

ဟု ရေးသားခဲ့သည်။

ထုတ်ဝေခြင်း
-----------

ယခင်က စာအုပ်ကို လေးတွဲခွဲ၍ ထုတ်ဝေခဲ့၏။ နောင်အခါ တစ်အုပ်တည်းအဖြစ် ပေါင်း၍ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ "ရတနာသုံးပါးကို ကိုးကွယ်ယုံကြည် ဆည်းကပ်လာသူတစ်ယောက်အကြောင်း" သည် ဦးဆန်းလွင် ရေးခဲ့သည့် စာအုပ်များထဲတွင် အထူးထင်ရှားသည့်စာအုပ် ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  ဆန်းလွင် (အရှင်အာဒိစ္စရံသီ)။ *ရတနာသုံးပါးကို ယုံကြည်ကိုးကွယ် ဆည်းကပ်လာသူတစ်ယောက်အကြောင်း*။ ၁၄၉၊ ၃၇ လမ်း၊ ရန်ကုန်။: ဘဝတက္ကသိုလ်စာပေ။CS1 maint: location (link)
**ကတ္တရာ**ကို ဟိုက်ဒရိုကာဗွန်ဒြပ်ပေါင်း အမျိုးမျိုး ပါဝင်သည့် ဗစ်တျူမင်ကတ္တရာခေါ် ပစ္စည်းတစ်မျိုးမှ ရရှိ၏။ ကတ္တရာအရောင်မှာ အညို သို့မဟုတ် အမည်းဖြစ်၏။ အချို့ ကတ္တရာသည် မည်း၍ အရောင်လက်၏။ အချို့မှာ တွင်းထွက် ကျောက်မီးသွေးများမှရသော ကတ္တရာစေးကဲ့သို့ ကပ်စေးစေး ရှိ၏။ ကတ္တရာကို တစ်ခုခုတွင်ထည့်၍ မီးတိုက်ပေး သောအခါ အပူချိန် စင်တီဂရိတ်ဒီဂရီ ၁၀ဝ တွင် အလွယ်တကူ အရည် ပျော်၍ ထူထပ်သောမီးခိုးလုံးများထွက်လာ၏။ 

ကတ္တရာကို တောင်အမေရိကတိုက် အော်ရင်နိုးကိုးမြစ်ဝ အလွန်တွင် တည်ရှိသော ထရင်းနီဒက်ကျွန်းမှ အမြောက်အမြား ရရှိသည်။ ထိုကျွန်းရှိ ကတ္တရာကျင်းများမှာ ရေကန်ကြီးသဖွယ်ဖြစ်၍ အကျယ်မှာတစ်မိုင်ခန့်ပင်ရှိ၏။ ထိုကတ္တရာကျင်း တည်နေရာသည် ရွှံ့မီးတောင်သေ၏ထိပ်ဝဖြစ်ဟန်တူသည်။ ထူးခြားသောအချက်တစ်ရပ်မှာ ကျင်းတစ်ကျင်းမှ ကတ္တရာကို အမြောက်အမြား ထူးဖော်ထုတ်ယူသော်လည်း ကတ္တရာများပြန်၍ ပြည့်လာသောအချက်ပင်ဖြစ်၏။ ယင်းသို့ပြန်ပြည့်လာခြင်း အကြောင်းမှာ ကတ္တရာကျင်းရှိရာမြေအောက်မှ ကတ္တရာများသည် အပေါ်သို့ အစဉ်မပြတ်တက်လာနေသောကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။ ကတ္တရာကို တောင်အမေရိကတိုက် ဗင်နီးဇွီးလား နိုင်ငံမှလည်းကောင်း၊ ကျူးဗားကျွန်းမှလည်းကောင်း၊ အများအပြားတူးဖော်ရရှိကြ 
၏။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကာလီဖိုးနီးယား ပြည်နယ်မှ ထွက်သော ကတ္တရာသည် အလွန်ကောင်းသောကြောင့် မည်သို့မျှ ပြုပြင်မပေးရဘဲ လမ်းခင်းရန်အတွက် အသုံးပြုနိုင်ပေသည်။ 
ကတ္တရာကို အခြားအမေရိကန်ပြည်ထောင်စုပြည်နယ်များ၊ ကနေဒါပြည်နှင့် ဥရောပတိုင်းပြည်များမှလည်း ရနိုင်သည်။

ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာက ပင်လယ်အောက်တွင် နစ်မြုပ်လျက်ရှိသော အပင်နှင့် တိရစ္ဆာန်တို့၏ အကြွင်းအကျန်တို့သည် သဘာဝအလျောက် တဖြည်းဖြည်း ရေနံဘဝသို့ပြောင်းသွား၍ 
ထိုရေနံဘဝမှတစ်ဖန် နှစ်လရှည်ကြာလတ်သော် ကတ္တရာဖြစ် လာသည်ဟု ဘူမိဗေဒပညာရှင်အားလုံးလောက်တို့က တညီ တညွတ်တည်းယူကြ၏။ ယင်းသို့ဖြစ်လာပုံမှာ မြေအောက်တွင် 
ကတ္တရာအဖြစ် မရောက်မီ ရေနံဘဝနှင့်ရှိနေစဉ် ရေနံမှပေါ့ပါး သော ဆီတို့သည် မြေကြီးပပ်ကြောင်းအက်ကြားမှ သဘာဝ အလျောက် အငွေ့ပျံ၍ တက်သွားကြ၏။ ယင်းသို့ အငွေ့ပျံ 
တက်သွားရာမှ ကျန်ရှိနေသောရေနံသည် အောက်ဆီဂျင်နှင့် ပေါင်းစပ်ပြီးလျှင် ကတ္တရာဖြစ်သွား၏။ ကတ္တရာရိုင်းကိုကျို၍ ဗစ်တျူမင်ခေါ် တွင်းထွက်ကတ္တရာစေးကဲ့သို့သောပစ္စည်းများ၊ 
သဲများ၊ ကယ်လဆီယမ်ကာဗွန် နိတ်များနှင့် ရောစပ်၍ အင်္ဂတေပြုလုပ်ကြသည်။

အနက်ရောင်အရောင်တင်ဆီများ၊ အိမ်မိုးရန်တရပတ်များနှင့် ရေခံစက္ကူများကို ကတ္တရာဖြင့် ပြုလုပ်စီမံကြ၏။ ထို့ပြင် တံတားများနှင့် အဆောက်အဦအုတ်မြစ်များတွင်လည်း ရေမဝင်စေရန် ရေခံပစ္စည်းအဖြစ်ဖြင့် အသုံးပြုကြသေး၏။ ရှေးအခါကပင် ကတ္တရာကို လမ်းခင်းရာ၌အသုံးပြုခဲ့ကြရာ ယခု အခါ၌ကား လမ်းများပိုမိုခိုင်ခံ့၍ တာရှည်ခံနိုင်စေရန် ကတ္တရာကို သဲများ၊ ကျောက်အကြေများနှင့် ရောစပ်၍သုံးစွဲကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)
ပုံသဏ္ဌာန် : အပင်
ပင်ပျော့ပင်ငယ်မျိုးဖြစ်၍ အမြင့် ၁ ပေခန့်ရှိသည်။ ရေခဲပြင်အောက် ၌ပေါက်ရောက်သော အပင်မျိုးဖြစ်သည်။ ပင်တည်းဖြစ်၍ ပင်စည် အစိမ်းရောင်ရှိပြီး ချောမွေ့သည်။
အရွက်
ရွက်ဆိုင်ထွက်သည်။ ဖြောင့်မတ်သည်။ ကြိုးပြားသေးပုံရှိပြီး ရွက်ထိပ် ချွန်သွယ်သည်။ ရွက်ညှာမဲ့သည်။ ရွက်လယ် ကြော ထင်ရှားသည်။ ၂ လက်မ ၄ လက်မ ရှည်သည်။
အပွင့်
ပွင့်တည်း ပွင့်သည်။ ၁ မှ ၂ လက်မ အထိ ရှည်သည်။ ခေါင်းလောင်း ပုံဖြစ်သည်။ စိမ်းဝါ ရောင်ရှိသည်။
ဥ
လုံးဝိုင်းသည်။ အဖြူရောင်ရှိသည်။ ကြက်သွန်ဥနှင့် ဆင်သည်။
အသုံးပြုနိုင်သည့်
အစိတ်အပိုင်းများ : ဥ။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်
တွေ့နိုင်သောနေရာများ : ကချင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ရေခဲများဖုံးအုပ်သော ဒေသ တွင် များစွာ ပေါက် ရောက်သည်။ ရေခဲများဖုံးအုပ်ချိန်၌ ရေခဲ များအောက်၌ ပေါက်ရောက်ပြီး ရေခဲများအရည်ပျော်သွား သောအခါမှ ပေါ်ထွက်လာသည်။
ပေါက်ရောက်ပုံ
သဘာ၀အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။
အသုံးဝင်ပုံ : အာနိသင်
မြန်မာဆေးကျမ်းများအလိုအရ ၎င်းဥသည်ခါးသည်၊ဆိမ့်သည်၊ အသက်ကို ရှည်စေနိုင်သော ဂုဏ်သတ္တိရှိ၏။ လူသားတို့အတွက် အရေးကြီးသော လေဓာတ်ကို အားပေး၏။ ယုတ်လျော့နေသော ကိုယ်ငွေ့အပူ ဓာတ်ကို ဖြစ်ထွန်း နိုင်ရန် များစွာ အထောက်အပံ့ ပြု၏။
အသုံးပြုပုံ-
ဥ
၁။ မချစ်ဥ၍ ထူးခြားသော အစွမ်းသတ္တိရှိ၍ ယင်းကို မအို၊ မနာ၊ မသေဆေး ဟု ယူဆကြသည်။
၂။ အနာပေါက်၊ ပန်းနာ၊ သွေးအားနည်းရောဂါ ၊ ချောင်းခြောက် အဆုတ်နာ၊ လေကျိတ်၊ သွေးကျိတ်၊အကြောနာ၊အဆစ်ကိုက် ၊ဆီးပူငုပ်၊ နာတာရှည်ဖျား စသော ရောဂါများ မကျရောက်နိုင်အောင် လည်းကောင်း၊ ပျောက်ကင်း ချမ်းသာစေရန်လည်းကောင်း အသုံးပြု၏။
၃။ မချစ်ဥကို အမှုန့်ပြု၍ လိမ္မော်ခွံနှင့် ပြုတ်ပြီးသောက်ခြင်းဖြင့် ပန်းနာရောဂါ နူနာရောဂါများ ပျောက်ကင်းစေ၏။
၄။ မချစ်ဥခြောက်အမှုန့်ကို ပျားရည်ပုလင်းကြီး တစ်ဝက်ခန့်နှင့်စိမ်ထားပြီး နေ့စဉ်နံနက် ည လက်ဖက်ရည်ဇွန်းတစ်ဇွန်းကျ စားသုံးပေးပါက ဒူလာရောဂါ ပျောက်ကင်း၍ အိပ်ပျော်စားဝင် အသက်ရှည်စေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  The Plant List
2. ↑
သီရိမဟာသုမင်္ဂလာစန္ဒာဒေဝီဘွဲ့ခံ **မကွေးမိဖုရား** (မြစ်ကွေးမိဖုရား) သည် မန္တလေးမြို့တည်နန်းတည် ဘဝရှင် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး၏ နှမတော် နန်းဆွယ်မိဖုရားတစ်ပါးဖြစ်သည်။

သာယာဝတီမင်းနှင့် ဘဏ္ဍာစိုး ကျပင်းမိဖုရားတို့၏ သမီးတော်ဖြစ်ပြီး၊ ခမည်းတော်လက်ထက်တွင် တောင်သာမြို့ကို စားရသည်။

မင်းတုန်းမင်းနန်းတက်သောအခါ သီရိမဟာသုမင်္ဂလာစန္ဒာဒေဝီ ဟူသော ဆယ့်နှစ်လုံးဘွဲ့နှင့် မကွေးမြို့အား စားကျေးပေးကာ၊ နန်းရမိဖုရား လေးပါးအောက်၊ ဆောင်ရမိဖုရား လေးပါးအထက်ရှိ နန်းဆွယ်မိဖုရားအရာ မြှောက်စားခံရသည်။ လယ်ကိုင်းမြို့စားမင်းသား၊ မင်းခင်းမြို့စားစုဖုရား၊ ပြင်စည်မြို့စားစုဖုရားတို့၏ မယ်တော်ဖြစ်သည်။

အလယ်နန်းမတော် ဆင်ဖြူမရှင်နှင့် အလွန်းမသင့်သည်ဖြစ်၍ (စကြာဒေဝီ မိဖုရားခေါင်ကြီး၏ တွက်ချက်မှုများအရ) အန္တရာယ်ကို ကြိုတင်ရှောင်ရှားနိုင်ရန်အလို့ငှာ မင်းတုန်းမင့်း ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် မိဖုရားအဆောင်အယောင်များ ရုပ်သိမ်း၍ နန်းတော်မှထွက်ကာ သာမန် ကုန်သည်တစ်ဦးကို လက်ဆက်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  တင် (ဦး)၊ မောင်မောင် (1967)။ *ကုန်းဘောင်ဆက် မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး*။ လယ်တီမဏ္ဍိုင်ပုံနှိပ်တိုက်။
2. 1 2  ကြီး)၊ ဦးရာကျော် (စာရေးတော် (1968)။ *မြန်မာမဟာမင်္ဂလာ မင်းခမ်းတော်*။ ပုည စာအုပ်တိုက်။
3. ↑  တင် (ဦး)၊ မောင်မောင် (2004)။ *ကုန်းဘောင်ဆက် မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး*။ လောကစာပေ။
4. ↑  လှ၊ တိုး (2004)။ *နှစ်ဆယ်ရာစု၏ မဟာလူသား: အရှင် ဝိစိတ္တသာရာဘိဝံသ, တိပိဋကဓရ ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိက*။ Myanmar Historical Commission။
5. ↑  "မိဖုရား ၊ ဝန်ကြီးနှင့် တရားသူကြီးများ"၊ *HapEye*၊ 3 June 2020။ [*လင့်ခ်သေ*]
မွေးရပ်
-------

မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊တောင်သာမြို့နယ်၊ကြာပို့ကျေးရွာဆင်းရဲတဲ့မိသားစုကနေ မွေးဖွားခဲ့သူဖြစ်ပါတယ်။

ဦးအောင်နိုင်ဝင်း၊အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း(ရေးမြို့နယ်)

ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ
--------------------

အလယ်တန်းအဆင့်ထိ ဇာတိဒေသမှာပဲ ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီးအခြေခံပညာအထက်တန်းအဆင့်(၁၀) တန်းကို မန္တလေးမြို့ ၊ အထက ( ၁၇ )ကနေ ၁၉၉၁ ခုနှစ်မှာ အောင်မြင်ခဲ့ပါတယ်၊

၁၉၉၃ ကနေ ၁၉၉၇ ခုနှစ်အထိ စစ်တက္ကသိုလ်၊အမှတ်စဉ် (၃၈ ) ဗိုလ်လောင်းသင်တန်းမှာ တက်ရောက်အောင်မြင်ခဲ့ပြီး၊တပ်မတော်မှာ ဗိုလ်မှူးအဆင့်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပါတယ်၊

၂၀၁၁ ခုနှစ်မှာ တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစားရယူခဲ့ကာ ရေးမြို့မှာအိမ်ထောင်ကျပြီး အခြေချနေထိုင်ခဲ့ပါတယ်၊ဇနီးအမည်က ဒေါ်ငယ်ငယ်ထွေးဖြစ်ပြီး မွန်တိုင်းရင်းသူတစ်ယောက်ဖြစ်ပါတယ်၊

ရေးမြို့မှာ အခြေချနေထိုင်စဉ်ကစလို့ ဒေသနဲ့ ဒေသခံတွေရဲ့အရေးကိစ္စများအတွက် လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသမျှ ပါဝင်လုပ်ကိုင်ခဲ့ပါတယ်၊

၂၀၁၂ ခုနှစ်မှစပြီး ယနေ့ကာလအထိ NGO,INGO,CSO တွေနဲ့ ချိတ်ဆက်ပေါင်းစပ်ပြီး ဒေသတွင်းရှိ CSO များနှင့် ပူးပေါင်း၍ စွမ်းဆောင်ရည်မြှင့်သင်တန်းများ၊အသိပညာပေးလှုပ်ရှားမှုများကို အကြိမ် ၅၀ ကျော် ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ခဲ့ပါတယ်၊

၂၀၁၄ ခုနှစ်မှာ ရေးမြို့နယ်လူမှုအကျိုးဆောင်အဖွဲ့ (Ye Social Society- YSS ) အဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းရာတွင် ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းသူအဖြစ်ပါဝင်ခဲ့ပြီး အတွင်းရေးမှူတာဝန်ယူကာ အဖွဲ့နှင့်အတူ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများ၊တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးဆိုင်ရာများ၊အသိပညာပေးဆောင်ရွက်မှုများ၊အဂတိတိုက်ဖျက်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များနှင့် ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးဆိုင်ရာ၊သဘာဝဘေးအန္တရာယ်အတွက် ကူညီကယ်ဆယ်ရေးဆိုင်ရာများ၊ကပ်ရောဂါဘေးဆိုင်ရာ ကာကွယ်/ကူညီ/ထောက်ပံ့ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များတွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်လုပ်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်၊

ရေးတော်ဝင်(အခမဲ့) သတင်းလွှာကို ၂၀၁၄ ခုနှစ်မှစတင်၍ တာဝန်ခံအယ်ဒီတာနှင့် ထုတ်ဝေသူအဖြစ် တာဝန်ယူကာ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အထိ နှစ်ပတ်တစ်ကြိမ် ထုတ်ဝေဖြန့်ချိခဲ့ပါတယ်၊ရေးတော်ဝင်သတင်းလွှာတွင် စေစားရာ၊တင်မိုးရွာကဗန်ဂိုး၊ဖိုးသိ၊အောင်နိုင်ဝင်း(ရင်တွင်းဖွင့်) စသောကလောင်အမည်များဖြင့် ဆောင်းပါး၊ကဗျာ၊သရော်စာ နှင့် သတင်းများကို ရေးသားခဲ့ပါတယ်၊

​ရေးမြို့နယ်တွင် ၂၀၁၃ ခုနှစ်၌ စတင်ဖွဲ့စည်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သော ရေးမြို့နယ်ဓမ္မစကူးဖောင်ဒေးရှင်းတွင် ၂ နှစ်ကျော်ကြာ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ယူ၍ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်၊

စီးပွားရေးအနေဖြင့် ရောင်းဝယ်ရေးလုပ်ငန်း၊ဥယဉ်ခြံလုပ်ငန်းများလုပ်ဆောင်နေပါသည်၊

ယနေ့အချိန်တွင် 2020 ရွေးကောက်ပွဲ၌ မွန်ပြည်နယ် အမျိုးသားလွှတ်တော်၊မဲဆန္ဒနယ်မြေ အမှတ် ၆ မှ တစ်သီးပုဂ္ဂလကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဝင်ရောက်ရွေးချယ်ခံသွားမည် ဖြစ်သည်။
ဂီတာဖေဝင်းသည် ဂန္ဓဝင်တေးသီချင်းရေးဆရာ၊ မြန်မာသံစဉ်တေး အဆိုတော်နှင့် ဂီတာမယ်ဒလင် တီးခတ်သူ အနုပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူ၏သီချင်းများထဲမှ မျက်လုံးဖွင့်ပြီးအိပ်ကြည့်ပါ သီချင်းသည် မြန်မာသံစဉ်တေးများတွင် နာမည်ကျော်ကြားသော တေးတစ်ပုဒ်ဖြစ်သည်။

ငယ်ဘဝ
-----

ဂီတာဖေဝင်းကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆-၄-၁၃၀၉-ခု၊ ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၉၄၈-ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့၊ အဖဦးညီစံ နှင့် အမိ ဒေါ်သန်းမှ ရခိုင်ပြည်နယ် ဂွမြို့ ဆပ်သွားကျိုင်ကောက်မှ မွေးဖွားခဲ့ပြီး မွေးချင်းမောင်နှမလေးဦးအနက် အငယ်ဆုံးသားဖြစ်သည်။

အနုပညာလောက
----------

တပ်မတော်(ရေ)တွင် ဆယ်နှစ်ကြာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ပင်စင်ယူခဲ့ကာ အနုပညာလောကထဲသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၉-ခုနှစ်လောက်ကတည်းက သီချင်းများကို စတင်ရေးသားနေပြီ ဖြစ်သည်။ Slice ၊ လက်ခတ်နှင့် တွဲလျက်တီးရသောတူရိယာ ဂီတာ၊ မယ်ဒလင်ကို တီးခတ်နိုင်ပြီး ခဲခြစ်ပန်းချီကိုလည်း ရေးဆွဲနိုင်သူ ဖြစ်သည်။ ကာရံနဘေ အကျအန ကဗျာစာဆိုသီကုံး အရေးအသား ပိုင်နိုင်သူလည်းဖြစ်သည်။ ညမွှေးပန်း၊ အလွမ်းရှင်၊ ချစ်၍ချစ်ခါလာသည်မှ၊ မျက်လုံးဖွင့်ပြီးအိပ်ကြည့်ပါ၊ မျက်ရည်တစ်ပေါက်ရဲ့တန်ဖိုး၊ လွမ်းစရာအမုန်းသာ အချမ်းသာဆုံးပါ၊ ကြားလေသွေးလို့ ဝေးမှာလား အစရှိသော ဂန္ဓဝင်တေးသီချင်းလက်ရာတွေကို ဖန်တီးရေးသားခဲ့ပြီး တေးစီးရီးများစွာကိုလည်း ကိုယ်တိုင်သီဆိုထုတ်ဝေခဲ့သလို
နိုင်ငံကျော်တေးသံရှင်များစွာက ပြန်ဆိုတေးအဖြစ် အကြိမ်ကြိမ်သီဆိုခဲ့ကြတဲ့ ဂန္ဓဝင်သီချင်းများစွာကို ရေးစပ်သီကုံး ဖန်တီးခဲ့သူပါ။
၁၉၇၇-ဝန်းကျင်မှာ တွံတေးသိန်းတန်ရဲ့ ဂီတရုပ်ရှင်ပြဇာတ်သဘင်မှာ အစီအစဉ် ကြေညာသူအဖြစ် သီဆိုသူအဖြစ် ဆယ့်တစ်နှစ်တိုင်တိုင် လက်တွဲပါဝင်ခဲ့ပြီးနောက် မိသားစုစားဝတ်နေရေးအတွက် ၁၉၈၉-တွင် နိုင်ငံခြားသင်္ဘော လိုက်ခဲ့သည်။ 

၁၉၇၈-ခုနှစ်တွင် လားရှိုးသူ မေမေဌေး (ရေဒီယိုတေးသံရှင် ဌေးမြမြဝင်း)နှင့်လက်ထပ်ခဲ့ပြီး တစ်ဦးတည်းသော သမီးဖြစ်သူ မာရီယာအိဇာဇာဝင်းကို မွေးဖွားခဲ့သည်။
၁၉၉၃-ခုနှစ်တွင် ဇနီးဖြစ်သူနှင့် ကွာရှင်းခဲ့ပြီး ကွယ်လွန်ချိန်အထိ နောက်အိမ်ထောင်မပြုဘဲ တူတူမများနှင့်သာ နေထိုင်သွားခဲ့သည်။
၁၉၉၅- ခုနှစ်၌ ဂရိတ်တေးသံသွင်း တေးထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိရေးကို ကွယ်လွန်ချိန်အထိ တူ/တူမများနှင့်အတူ ဦးစီးလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ဆိုကရေးတီးပြိုင်ပွဲများတွင်လည်း ကြီးကြပ်ဒိုင်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သလို ဂီတဆောင်းပါးများ စာပေရေးသားခြင်းနှင့်အတူ စာပေဟောပြောပွဲများစွာတွင်လည်း ဟောပြောခဲ့သည်။

နိုင်ငံတော်မှချီးမြှင့်သော ဂီတပညာရှင်ဆိုင်ရာ ဆုတံဆိပ်မြောက်မြားစွာကိုလည်း ရရှိထားခဲ့သော အနုပညာရှင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

ဂီတာ ဖေဝင်းသည် ၁၅ ၅ ၂၀၂၀ ရက်နေ့ ည(၇)နာရီအချိန်၌ အမှတ်(၂) ကုတင် ၅၀ဝ စစ်ဆေးရုံတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် စာဆိုတေးရှင် ဂီတာဖေဝင်းသည် အသက် (၇၂)နှစ် ရှိပြီ ဖြစ်သည်။ မကွယ်လွန်မီ နာရီပိုင်းအလိုအထိ သူဖန်တီးထားသော တေးသီချင်းများနှင့် ပျော်မွေ့စွာ ဖက်တွယ်သွားသူ ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

[]
1939 ကြည်းတပ်စာရင်း, Dominion နှင့်ကိုလိုနီတပ်ရင်းအညွှန်းကိန်း 
 ၁၉၄၅ စစ်တပ်စာရင်း၊ ကိုလိုနီနယ်မြေအများစုချန်လှပ်ထားသောဗြိတိသျှစစ်တပ်၏အမိန့်အာဏာ၊ 
ဤအကြောင်းအရာမှာ ဗြိတိသျှအင်ပါယာ ၏လက်နက်နိုင်ငံတော်နမြေတစ်ခုစီတွင်ဗြိတိသျှတို့ကဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် **အရန် တပ်ရင်းများသို့မဟုတ်ယူနစ်များစာရင်းဖြစ်သည်** ။ ကိုလိုနီအချို့တွင် ဗြိတိသျှကြည်းတပ် မှအရာရှိများ ဦး ဆောင်သည်။ အထူးသဖြင့်ကိုလိုနီများဖြစ်သည့်ကိုလိုနီများ၌ပင်လူဖြူမဟုတ်သည့်လူနည်းစုစုဆောင်းထားသည့်ယူနစ်များတွင်ကော်မရှင်များသည်ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင်လူဖြူများကိုသာကန့်သတ်ထားသည်။ အဖြူရောင်မဟုတ်သောကိုလိုနီများသာမကဗြိတိန်နိုင်ငံမှလူဖြူမဟုတ်သူများ (ဗြိတိသျှစစ်တပ်၏ဗြိတိသျှအနောက်အိန္ဒိယတပ်ရင်းအားဗြိတိသျှ၌ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်အကူအညီပေးခဲ့ကြသော်လည်း၊ ကိစ္စရပ်အဖြစ်တာ ၀ န်ခန့်အပ်ခံထားရသူ) သည်အဓိကအားဖြင့်အခြားရာထူးများတွင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၇ နှင့် ၁၈ ရာစုအတွင်းအင်္ဂလန်နှင့်ဝေလနယ်ရှိပြည်သူ့စစ်များကဲ့သို့တူညီသောအခြေခံအားဖြင့်လုပ်ဆောင်နေသောပြည်သူ့စစ်များသည်ကိုလိုနီအမြောက်အမြားကိုတည်ထောင်ခဲ့သော်လည်း ၁၉ ရာစုမှနောက်ပိုင်းတွင်ကိုလိုနီနယ်မြေများသည်များသောအားဖြင့်ဆန္ဒအလျောက်ဖြစ်ခဲ့ပြီးစစ်ကာလအတွင်းတွင်ခေါ်ရန် အရံအင်အား ကိုထောက်ပံ့ခဲ့သည်။ အိမ်တွင်းကာကွယ်ရေးအတွက်ပုံမှန်ဗြိတိသျှစစ်တပ်တပ်များကိုအားဖြည့်ပေးရန်သို့မဟုတ်အချို့ကိစ္စများတွင်အိမ်ကာကွယ်ရေးအတွက်လုံးဝတာဝန်ရှိသည်။ သို့သော်ယူနစ်များစွာသည်ကမ္ဘာ့စစ်ပွဲနှစ်ခုအပါအဝင်ဗြိတိသျှအင်ပါယာတွင်ပါဝင်ခဲ့သည့်ပconflictsိပက္ခများတွင်အိမ်ကာကွယ်ရေး၏အခန်းကဏ္ outside အပြင်ဘက်တွင်တက်ကြွသောလှုပ်ရှားမှုများတွင်ပါ ၀ င်ခဲ့သည်။
ရိုက်ပုတ်ဟန်ဟု ခေါ်ပါသည်။ 

လက်တဖက်ကို ဖြန့်ကာ မြှောက်ချီပြီး လက်ဝါးဖြင့် ရိုက်ပုတ်တော့မည့်ဟန် ပြနေသည်ကို စပေဋဒါနမုဒြာဟု ခေါ်သည်။ 

ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သောသဘော, စိတ်ဆိုး မာန်ရှ ဖြစ်နေသည့် ဒေါသအရိပ်အရောင် ... လွှမ်းနေသည့်သဘောကို ဆောင်လေသည်။ ဖူးမြင်ရသူများအား ဆုံးမသွန်သင် ပြုပြင်လိုသောဆန္ဒ ရှိဟန် သဏ္ဌာန်ကို ဆောင်ပြထားသည်။ ခိုက်ရန်ငြင်းပွား အချင်းများနေကြသော မင်းများ, ရဟန်းများ, စစ်သည်တော်များ စသည့်ပုံများတွင် ဤ မုဒြာဖြင့် တွေ့ရတတ်သည်။ အနှစ်သာရအားဖြင့် မိဘဆရာများက သားသမီး တပည့်များအား မကောင်းမြစ်ထာ ကောင်းရာညွှန်ပြနေသော ဟန်ပန် မျိုး ဖြစ်ပေသည်။ 

သို့သော် အဘယမုဒြာနှင့် ကွဲပြား ထူးခြားချက် ရှိပေသည်။ 

ကရုဏာရသ, ဘယာနကရသ, ရုဒ္ဓရသတို့ကို ပေါ်လွင် ထင်ရှားစေသည်။

အာရတီ ဝိရတီ ပါပါ မင်္ဂလာ, ဝိနယသုသိက္ခိတမင်္ဂလာ, အတ္တသမ္မာပဏိဓိမင်္ဂလာ, ခန္တီမင်္ဂလာ, သောဝစဿတာမင်္ဂလာများနှင့် ပြည့်စုံစေရန် ရည်ညွှန်း ဆုံးမနေဟန်မျိုး ဖြစ်လေသည်။ 

သီလပါရမီ ခန္တီပါရမီ စခန်းသို့ ညွှန်ပြထားပေသည်။ 

ပုံစံအားဖြင့် အပရာဇိတာ၏ ရုပ်တုတွင် ဤ စပေဋဒါနမုဒြာကို တွေ့ရှိရသည်။ အာဠဝက ဘီလူးပုံများတွင်လည်း ဤ ဟန်ကို တွေ့ရှိရသည်။

စပေဋဒါနမုဒြာပါသော ရုပ်တုများကို မိဘဆရာ မင်းစိုးရာဇာများက သားသမီး တပည့် တပန်း လက်အောက် ငယ်သားများအား လိမ္မာရေးခြား ရှိစေရန်အတွက်၎င်း, အမြဲတစေ စည်းကမ်း သေဝပ်မှု တာဝန် ဝတ္တရားကျေပြွန်မှု ရှိစေရန်အတွက်၎င်း စီရင်ထုလုပ်ထားတတ် ကြသည်။ လိမ္မာ ရေးခြားရှိခြင်း, စည်းကမ်းသေဝပ်ခြင်း စသောအကျိုးတရားများကို ရရှိစေနိုင်သည်ဟု တန္တရာယာန ဂိုဏ်းဝင်များက ယုံကြည်ကြလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  CAPEŢADĀNA MUDRĀ
IBI. p. 245.
compare with Abhaya Mudra.
2. 1 2  စဝ်ထွန်းမှတ်ဝင်း မဟာဝိဇ္ဇာ (ရန်ကုန်)၊ မဟာဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး (ဟားဗဒ်) အထက်တန်း သုတေသန ပညာရှင်ဘွဲ့ (ဟားဗဒ်) ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ သုတေသနနှင့် ကျမ်းပြုဌာနခွဲ သာသနာရေး ဦးစီးဌာန။ *မြန်မာ့ရိုးရာ ပဋိမာ သိပ္ပံပညာ*။
ဂီဇာမဟာပိရမစ်ကြီး ဘီစီ ၂၅၆၀၊ ဂီဇာဂူသင်္ချိုင်း ပိရိမစ်များထဲမှ ရှေးအကျဆုံးနှင့် အကြီးဆုံး ပိရမစ်

|  |  |
| --- | --- |
|  | ဝီကီမီဒီယာ ကွန်မွန်းစ်တွင် ***ဂီဇာမဟာပိရမစ်ကြီး*** နှင့် ပတ်သက်သော မီဒီယာ ရှိသည်။ |

**ဂီဇာမဟာပိရမစ်ကြီး** (Great Pyramid of Giza) ကို ခူဖူးပိရမစ် (Khufu's Pyramid or the Pyramid of Khufu) သို့ ချီရော့ပ်ပိရမစ် (Pyramid of Cheops) ဟုလည်းခေါ်ဆိုကြပြီး ဂီဇာဂူသင်္ချိုင်း (Giza Necropolis) ပိရမစ်များထဲမှ ရှေးအကျဆုံးနှင့် အကြီးဆုံး ပိရမစ် ဖြစ်သည်။ အီဂျစ်နိုင်ငံ ကိုင်ရိုမြို့အစပ်တွင်တည်ရှိပြီး ရှေးခေတ်ကမ္ဘာ့အံဖွယ်ခုနစ်ပါးထဲမှ တစ်ခုတည်း ကြွင်းကျန်ရစ်သော အဆောက်အဦးဖြစ်သည်။ စတုတ္ထမြောက် အီဂျစ်မင်းဆက် ၏ ဖာရိုဘုရင် ခူဖူး(ဂရိဘာသာဖြင့် ချီရော့ပ်) ၏ ဂူသင်္ချိုင်းအဖြစ်ဆောက်လုပ်ခဲ့သည် ဟု ယုံကြည်ယူဆပြီး အနှစ် ၂၀ ကျော်ကြာဆောက်လုပ်ခဲ့ကာ ဘီစီ ၂၅၆၀ ခန့်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ မဟာပိရမစ်ကြီးမှာ လူတို့တည်ဆောက်သော အဆောက်အဦးများထဲတွင် အမြင့်ဆုံးအဆောက်အဦးအဖြစ် နှစ်ပေါင်း ၃၈၀၀ ကျော်မျှရပ်တည်ခဲ့သည်။ ယခုထက်တိုင် မြင်နိုင်သော ကြွင်းကျန်ရစ်သော အရာမှာ အထပ်ဆင့်ပိရမစ် (step-pyramid) ၏ အောက်ခံ အတွင်းပိုင်း ပုံပန်းသဏ္ဌန်သာဖြစ်သည်။ အပေါ်မှကာရံထားသော အကာအရံကျောက်တုံးများကို မဟာပိရမစ်ကြီး ၏အောက်ခြေတွင် ယနေ့ထက်တိုင်မြင်နိုင်သေးသည်။ ပိရမစ် မည်သို့တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟူသော အချက်နှင့် ပတ်သက်၍ ကွဲပြားခြားနားသော သိပ္ပံနည်းကျ သီအိုရီနှင့် အခြားသီအိုရီမြောက်မြားစွာရှိသည်။ အများစုလက်ခံထားကြသော တည်ဆောက်မှုနှင့်ပတ်သက်သည့် သီအိုရီမှာ ကြီးမားသော ကျောက်တုံးများကို ကျောက်ထုတ်ရာဒေသမှ ဆွဲယူလာပြီး နေရာတကျမတင် တည်ဆောက်ခဲ့သည် ဟူ၍ ဖြစ်သည်။

မဟာပိရမစ်အတွင်း၌ ခန်းမဆောင် ၃ခုရှိသည်ဟု သိရသည်။ အနိမ့်ဆုံးတွင်တည်ရှိသော ခန်းမဆောင်မှာ အောက်ခံအဖြစ်တည်ဆောက်ထားပြီး အပေါ်မှပိရမစ်ကို ထပ်ဆင့်တည်ဆောက်ထားကာ ပြီးစီးအောင်တည်ဆောက်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ ဘုရင်၏ ခန်းမဆောင်နှင့် မိဖုရား၏ခန်းမဆောင်မှာ ပိရမစ်တည်ဆောက်မှု၏ ပိုမိုမြင့်သောအပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဂီဇာမဟာပိရိမစ်ကြီးသည် အဆောက်အဦးအစုအဝေး၏ အဓိကအဆောက်အဦးဖြစ်သည်။ အဆောက်အဦးအစုအဝေးတွင် ခူဖူးအား ဂုဏ်ပြုတည်ဆောက်ထားသော အသုဘရှုဘုရားကျောင်း ၂ ကျောင်း (တစ်ခုမှာ ပိရိမစ်နှင့်နီးပြီး အခြားတစ်ခုမှာ နိုင်းမြစ်နှင့်နီးသည်။)၊ ခူဖူး၏ဇနီးများအတွက် ပိရမစ်အငယ်စား ၃ခု အပြင် သစ္စာတော်ခံနောက်လိုက်အတွက် ပိရမစ်အသေးစား ၁ ခု၊ ဘုရားကျောင်းနှစ်ခု ကိုဆက်သွယ်ထားသော မိုးပျံတံတား နှင့် ပတ်ပတ်လည်ရှိ ဂုဏ်ထူးဆောင်ပုဂ္ဂိုလ် များအတွက် မက်စ်တာဘာ ဂူသင်္ချိုင်းများပါဝင်သည်။

သက်ဆိုင်သောဆောင်းပါးများ
------------------------

* ပိရမစ်
* ကမ္ဘာ့အံ့ဖွယ်များ
**ကောင်းရှုံ အမျိုးသား အားကစားကွင်း**သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့အားကစားပွဲတော် ကျင်းပရာ အားကစားကွင်း ဖြစ်သည်။ ဘက်စုံအားကစားပွဲများ ကျင်းပနိုင်ပြီး ထိုင်ဝမ် ကောင်းရှုံမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ဆောက်လုပ် ပြီးစီးကာ အဓိကအားဖြင့် ၂၀၀၉ ကမ္ဘာ့အားကစားပွဲတော် ဖွင့်ပွဲ၊ ပိတ်ပွဲ အခမ်းအနားများနှင့် ကမ္ဘာ့အားကစားပွဲတော်တွင် ပါဝင်သည့် ပြေးခုန်ပစ်နှင့် ရတ်ဂဗီ ပြိုင်ပွဲများကို ကျင်းပရန် ဖြစ်သည်။ ဤအားကစားကွင်းသည် ပရိသတ် ၅၅,၀၀၀ ဦးရေ ဝင်ဆံ့နိုင်သည်။ ကမ္ဘာ့အားကစားပွဲတော် ပြီးဆုံးပြီးနောက် ဘောလုံးပြိုင်ပွဲများအတွက် အသုံးပြုမည်ဖြစ်သည်။ 

ဂျပန်ဗိသုကာ တိုယို အိတိုက ဒီဇိုင်းရေးဆွဲသည့် ဤအားကစားကွင်တွင် လျှပ်စစ်မီးအားအတွက် နေရောင်ခြည်ကို ဖမ်းယူနိုင်သည့် ဆိုလာဆဲလ်ပြားများ တပ်ဆင်ထားသည်။  Archived 17 August 2017 at the Wayback Machine. ဤအားကစားကွင်းသည် နဂါးတကောင် ခွေနေသည့်အလား ဆောက်လုပ်ထားသောကြောင့် "နဂါးပျံ" (龍騰) ဟုလည်း အမည်တွင်သည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ၁ မဂ္ဂါဝပ် ထုတ်လုပ်ပေးနိုင်သည့် ကမ္ဘာတွင် ပထမဦးဆုံးသော နေစွမ်းအင်သုံး အားကစားကွင်း ဖြစ်သည့်အပြင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဘောလုံးအသင်းချုပ် (FIFA) စံချိန်မှီသည့် ထိုင်ဝမ်၏ ဒုတိယ ဘောလုံးကွင်းလည်း ဖြစ်သည်။

ဓာတ်ပုံများ
-----------

* အဝင်ဝအဝင်ဝ
* ပွဲကြည့်စင်ပွဲကြည့်စင်
* အမိုးအမိုး
* အဝေးမှ မြင်ကွင်းအဝေးမှ မြင်ကွင်း
စိန်းမြစ်။
**စိန်းမြစ်**သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ မြစ်ကြီးလေးသွယ်တွင် 
အထင်ရှားဆုံးသော မြစ်ဖြစ်သည်။ ပါရစ်မြို့တော်ကြီးမှာ ထိုမြစ် 
ကမ်းပါးပေါ်တွင် တည်ရှိလေသည်။
နွေအခါများတွင် ဤမြစ်၏ မြစ်ဖျားသည် ခန်းခြောက်လု 
မတတ်ရှိသော သာမန်ချောင်းငယ်မျှသာဖြစ်သော်လည်းအို့ဗမြစ်၊ 
ယွန်းမြစ်၊ ဝမြစ်နှင့် မန်းမြစ်တို့စီးဝင်ကြသဖြင့် ရေအားကောင်း 
သော မြစ်ကြီး ဖြစ်လာပြီးလျှင် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများ 
အတွက် လိုသောရေအားကိုပင် ရရှိနိုင်စေ၏။ သင်္ဘောကလေး
များမှာ ပါရစ်မြို့တော်အထက် အတော်ဝေးသော နေရာအထိ 
ဆန်တက်နိုင်လေသည်။

စိန်းမြစ်သည် ပြင်သစ်ပြည်နယ်ဟောင်းတစ်ခုဖြစ်သော 
ဗာဂန်ဒီနယ် ကုန်းမြေမြင့်များတွင် မြစ်ဖျားခံ၍ အနောက် 
မြောက်သို့ ၄၈၂ မိုင် စီးဝင်လေသည်။ မြစ်ဝ၏ တစ်ဖက် 
တစ်ချက်တွင် အွန်းဖလားနှင့် လာအားဗားဆိပ်ကမ်းမြို့များရှိ၏။ 
ထိုမြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ အခြားထင်ရှားသောမြို့များမှာ ထရွား၊ မယ် 
လွန်၊ ဖောင်တိန်ဗလိုး၊ စန်ဒနီး၊ စန်ဂျာမိန်းနှင့် မွန်းစသော မြို့ 
များဖြစ်လေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်း ခရစ် ၁၉၄ဝ 
ပြည့်နှစ်တွင် ဂျာမန်တို့သည် စိန်းမြစ်ကိုဖြတ်၍ ပါရစ်မြို့ကို 
သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြ၏။ ၁၉၄၄ ခုနှစ်၌မူ အမေရိကန်တို့သည် စိန်း 
မြစ်ကိုဖြတ်၍ ပါရစ်မြို့ကို ဂျာမန်လက်မှ လွတ်မြောက်အောင် 
သိမ်းယူခဲ့ကြပြန် သည်။ ဤအချက်နှစ်ချက်ကြောင့် စိန်းမြစ် 
သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက နာမည်ထင်ရှားခဲ့သည်။[1]

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)
ရတနာပုံ တယ်လီပို့
-----------------

ရတနာပုံတယ်လီပို့သည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံးသော အင်တာနက် ဝန်ဆောင်မှု ကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ သတင်းအချက်အလက်နှင့် ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာ အခန်းကဏ္ဍကို ဖြည့်ဆည်းပေးရန် အတွက် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရနှင့် ပြည်တွင်း ကုမ္ပဏီများ၏ကြားတွင် အဓိက ထောက်တိုင်အဖြစ် မ,တည်ငွေ ကျပ်ပေါင်း ၅၀ဝ ဘီလီယံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခဲ့သော ကုမ္ပဏီတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ရတနာပုံတယ်လီပို့သည် အိုင်တီလောက၏ အထင်ကရ နေရာတစ်ခုဖြစ်သော ရတနာပုံဆိုက်ဘာစီးတီး - ရတနာပုံ နည်းပညာ မြို့သစ်တွင် ဗဟိုပြုအခြေစိုက်ကာ ပြည်သူလူထုအကြား ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ 

ရတနာပုံတယ်လီပို့ ပင်မကွန်ယက်အင်ဖရာမှာ ကမ္ဘာ့အဆင့်မီ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံးနှင့် တစ်ခုတည်းသော ဒေတာစင်တာဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ကိုလိုကေးရှင်း ဝန်ဆောင်မှုများကို ပေးလျက်ရှိသည်။ ရေရှည်လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ရပ်အဖြစ် ရတနာပုံတယ်လီပို့သည် သုံးစွဲသူ မိဘပြည်သူများအား ကုန်ကျစရိတ်နှင့် ထိုက်တန်သော အရည်အသွေးမြင့်မားသော ဝန်ဆောင်မှု၊ သုံးစွဲသူ၏ လိုအပ်ချက်များအား အလေးပေး ဆောင်ရွက်ထားသော နောက်ဆုံးပေါ် နည်းပညာများ၏ ပံ့ပိုးကူညီမှုများကို အတတ်နိုင်ဆုံး ရှေးရှုကာ သုံးစွဲသူများ စိတ်ကျေနပ်မှုရရှိစေရန် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ရတနာပုံတယ်လီပို့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းရှိ အားလုံးသော လူနေမှုဘဝမျိုးစုံအတွင်း အရှိန်အဟုန်ပြင်းသော ဒစ်ဂျစ်တယ် နည်းပညာ ယဉ်ကျေးမှုသစ်နှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်စေရန် အဓိကထား ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပြီး အသစ်အသစ်သော နည်းပညာများ၊ ပြည့်ဝသော ဝန်ဆောင်မှုများနှင့်အတူ တိုင်းပြည်၏ နည်းပညာကွန်ယက်အတွက် အပြည့်အဝ တာဝန်ယူပေးလျက်ရှိသည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံ အင်တာနက် ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း၏ မူလပထမဖြစ်သော ရတနာပုံတယ်လီပို့ ကုမ္ပဏီလိမိတက်သည် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ အကျိုးအမြတ်၏ ၅၁ ရာခိုင်နှုန်း ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါတွင် အများနှင့်သက်ဆိုင်သော ကုမ္ပဏီအဖြစ် ပြောင်းလဲကာ သီးခြားရပ်တည်နေပြီ ဖြစ်သည်။ ကုမ္ပဏီအနေဖြင့် ယခုအခါတွင် အင်တာနက် ဝန်ဆောင်မှု ကုမ္ပဏီမှသည် တယ်လီကွန်း အော်ပရေတာအဖြစ် ပြောင်းလဲ ရပ်တည်နေသော ကာလလည်းဖြစ်သည်။ ယခု လက်ချိန်အချိန်တွင် ရတနာပုံတယ်လီပို့သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ များစွာ အလှမ်းမဝေးကွာသော နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီတစ်ခုနှင့် အကျိုးတူ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးလျက်ရှိပြီး မည်သူမည်ဝါနှင့် ပူးပေါင်းမည်ကို လက်ရှိလိုင်စင်ရ အော်ပရေတာများ၏ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများနှင့် လျော်ညီစွာ တရားဝင် ထုတ်ပြန်ကြေညာသွားမည် ဖြစ်သည်။

ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
---------------

* မြန်မာ့ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း

ကိုးကား
-------
ကျောက်မီးသွေး၊ သစ်သား၊ အရိုးများနှင့် 
အခြားအလားတူဩဂဲနစ်ပစ္စည်းများကို လေအလုံပိတ်ပြီးနောက် မီးပြင်းတိုက်ပေးသောအခါ ထိုပစ္စည်းများမှ အခိုးများထွက် လာသည်။ ထိုအခိုးများကို ပေါင်းခံနည်းဖြင့် အအေးခံယူရာတွင် ပျစ်၍ မည်းနေသော ဆီကဲ့သို့သော အရည်ကိုရရှိ၏။ ထိုအရည်မှာ ကတ္တရာစေးပင်ဖြစ်သည်။ အများအားဖြင့် ကတ္တရာစေးကို 
သစ်သားနှင့် ကျောက်မီးသွေးတို့မှထုတ်ယူလေ့ရှိကြ၏။ ထို ကတ္တရာတို့ကို သစ်သားကတ္တရာနှင့် ကျောက်မီးသွေးကတ္တရာ ဟူ၍ ခွဲခြားခေါ်ဝေါ်ကြလေသည်။

သစ်သားကတ္တရာကို များသောအားဖြင့် ထင်းရှူးမျိုးဝင် သစ်သားတို့မှ ထုတ်ယူရရှိရာ ဥရောပတိုက်မြောက်ပိုင်းရှိ ထင်းရှူးတောများမှလည်းကောင်း၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု မြောက်ကယ်ရိုလီးယားပြည်နယ်ရှိ ထင်းရှူးတောများမှလည်းကောင်း၊ အမြောက်အမြား ရရှိသည်။ ဆွီဒင်နိုင်ငံ ထင်းရှူးပင်များမှရသော ကတ္တရာစေးများမှာ အလွန်ကောင်းသဖြင့် အထူးပင်နာမည်ရသည်။ ထိုကတ္တရာစေးတွင် ကရီအိုစုတ် အမြောက်အမြားပါဝင်သောကြောင့် သစ် 
သားများ၊ ကြိုးများနှင့် ကြိတ်သက္ကလတ်များကို ပိုးမစား၊ ပိုးမတောက်ဘဲ တာရှည်ခံအောင် သုတ်လိမ်းပေးရန်အတွက် များစွာအသုံးပြုကြ၏။ ထိုပြင် ဆေးဝါးဖော်စပ်ရာနှင့် အန်တီ 
ဆက်ပတစ်ဆေးဆပ်ပြာများ လုပ်ကိုင်ရာတို့တွင်လည်း အသုံးပြုကြသေး၏။

ကျောက်မီးသွေးကတ္တရာများသည် ဆိုးဆေးအမျိုးမျိုးကို စီမံဖော်စပ်ရာ၌လည်းကောင်း၊ ဆေးဆပ်ပြာများနှင့် အခြားထင်ရှားသော 
စက်မှုလုပ်ငန်းများတွင်လည်းကောင်း များစွာအသုံးဝင်သည်။ 

  

ရှေးခေတ်မှစ၍ ယခုခေတ်တိုင်အောင် လှေစပ်ကြောင်းများမှ ရေမဝင်နိုင်စေရန် ထိုစပ်ကြောင်းများထဲသို့ ပိတ်စကြိုးစများကို 
ရိုက်သွင်းပြီးလျှင် ပစ်ချကတ္တရာဖြင့် ဆို့ပိတ်ဖာထေးခဲ့ကြသည်။ ယင်းသို့ ပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုသော ပစ်ချကတ္တရာမှာ 
ထင်းရှူးကတ္တရာ သို့မဟုတ် ကျောက်မီးသွေးကတ္တရာကို မီးတိုက်ပြီးနောက်ရရှိသည့် သစ်စေးကဲ့သို့သော ပစ္စည်း အမည်းဖြစ်၏။ 
ပစ်ချကတ္တရာကို ရေနံစိမ်း၊ အရိုးများရသော ကတ္တရာစေးနှင့် အမဲဆီ၊ သစ်အဆီများမှ အဆီထုတ်ပြီးနောက် ကျန်ကြွင်းနေသော ပစ္စည်းတို့မှလည်း ထုတ်ယူနိုင်၏။ အရိုးကတ္တရာနှင့် 
အမဲဆီ၊ သစ်အဆီများမှရသော ပစ်ချ ကတ္တရာများမှာ အရောင်တင်ဆီများပြုလုပ်ရာတွင် များစွာ အသုံးဝင်သည်။ သစ်သား ကတ္တရာမှရသော ပစ်ချကတ္တရာကို သစ်သားများ ပိုးမစား၊ ခြမစားရန်နှင့် မိုးခံလေခံရန် သုတ်လိမ်းပေးရာတွင် အမြောက်အမြား အသုံးပြုကြ၏။ ကျောက်မီးသွေး ကတ္တရာမှရသော ပစ်ချကတ္တရာကို အရောင်တင်ဆီအနက် ဖော်စပ်ရာတွင် လည်းကောင်း၊ သံချောင်းသံပြားများ သံချေး မတက်စေရန် သုတ်လိမ်း 
ပေးရာတွင်လည်းကောင်း၊ ဆီမှိုင်းများဖော်စပ်ရာတွင်လည်းကောင်း အမြောက်အမြား 
အသုံးပြုကြ၏။ ဥရောပမြောက်ပိုင်း ဖင်လန်နိုင်ငံမှထွက်သော ဗာဂန်ဒီ ပစ်ချကတ္တရာသည် ဆေးဝင်ပစ္စည်းဖြစ်၍ ဆေးဝါးဖော်စပ်ရာတွင် များစွာ အသုံးဝင်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)
|  |
| --- |
| **၁၈၈၅** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဩဂုတ်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
**ဝိတိုရိယ ကြာပန်းပင်** (အင်္ဂလိပ်: **Victoria Water Lily**) သည် ကြာပန်းပင်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ကြာပန်းပင်များထဲတွင် အကြီးမားဆုံး အရွက်ရှိသည့် အပင်လည်းဖြစ်သည်။ *ဝိတိုရိယ* ကြာပင် မျိုးစုသည် *နင်ဖီအေစီးအီး* မျိုးရင်း၌ ပါဝင်သည်။ ၎င်းတွင် *Victoria amazonica* ဟု သိပ္ပံအမည်ပေးထားသော "ဝိတိုရိယ ဘုရင်မ၏ ကြာပန်း (Queen Victoria's Water Lily)" မျိုးစိတ်နှင့် သိပ္ပံအမည် *Victoria cruziana* ဟုပေးထားသော ဆန်တာခရုဇ် ကြာပန်း (Santa Cruz Water Lily) မျိုးစိတ် ဟူ၍ မျိုးစိတ် နှစ်ခု ထပ်မံခွဲခြားထားသည်။ *Victoria amazonica* ကြာပင်မျိုးစိတ်၏ အရွက်သည် အရွယ်အစား အချင်းအားဖြင့် ၉.၈ ပေ (၃.၀ မီတာ) အထိ ရှိနိုင်ပြီး ရေအောက်ကြမ်းပြင် ကြာပင် အရင်းမှ ရေမျက်နှာပြင်ပေါ် အရွက်ထိ ၂၆ ပေ (၇.၉ မီတာ) အရှည်ထိရှိနိုင်သည်။ ဤကြာပင် မျိုးစု၏ အမည် 'ဝိတိုရိယ'သည် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၏ ဘုရင်မ ဝိတိုရိယ ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ပေးထားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ 

ဝိတိုရိယ ကြာပန်းပင်များသည် ပေါက်ရောက်ရှင်သန်ရာ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ၎င်းတို့၏ ကြီးမားသော အရွက်ကို ပြန့်ကားခြင်းဖြင့် အခြားရေနေ မျိုးကွဲအပင်များအား တွန်းထုတ်လေ့ရှိပြီး နောက်ဆုံးတွင် ၎င်းတို့ မျိုးတူ ကြာပန်းပင်များသာ ကျန်ရှိလေတော့၏။ ဤအခြေအနေဖြစ်လာချိန်တွင် ၎င်းတို့၏ အရွက်ကြီးများသည် ရေအောက်တွင် ရှိနေသော အပင်များထံသို့ နေရောင်ခြည် ရောက်ရှိနိုင်စွမ်းမရှိအောင်ပင် ရေမျက်နှာပြင်တစ်ခုလုံးကို အပြည့်အဝ ဖုံးအုပ်သွားသည်။

ရှင်သန်ကျန်ရစ်သည့် မျိုးစိတ်များ
--------------------------------

| ပုံ | အရပ်သုံး အမည် | သိပ္ပံအမည် | ပေါက်ရောက်ရာ ဒေသ |
| --- | --- | --- | --- |
|  | ဝိတိုရိယ ဘုရင်မ၏ ကြာပန်းပင်
(Queen Victoria's Water Lily) | *Victoria amazonica* | အမေဇုန်မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသများ |
|  | ဆန်တာ ခရုဇ် ကြာပန်းပင်
(Santa Cruz Water Lily) | *Victoria cruziana* | ပါရာဂွေးမြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသများ |
|

မစ်ဆူရီ ရုက္ခဗေဒဥယျာဉ်၏ Linnaean အိမ်ရှေ့ရှိ လီလီရေကန်ထဲတွင် *Victoria cruziana* ၏ သစ်ရွက်ပေါ်၌ ရပ်နေသည့် အမျိုးသမီးတစ်ဦး၏ ဓာတ်ပုံ။ အပင်ပျက်စီးခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် သစ်သားပျဉ်နှင့် ပုဝါကို အရွက်ပြားပေါ်တွင် တင်ထားသည်ကို သတိပြုကြည့်ရှုပါ။
*ဗစ်တိုးရီးယား* ကြာပင်၏ အရွက်သည် အလွန်နူးညံ့သိမ်မွေ့သော်လည်း အပင်၏ ဖွဲ့စည်းမှုပုံစံကြောင့် အလွန်ကြီးမားသည့် အလေးချိန်ကိုပင် ထောက်ပံ့နိုင်စွမ်းရှိသည်။ အကယ်၍ အပင်၏ ရိုးတံအရွယ်အစားသည် ၆ လက်မအထက် ရှိပါက ၎င်းကြာပင်၏ အရွက်ပေါ်သို့ အလေးချိန်ကို တည့်မတ်စွာချခြင်းဖြင့် အလွယ်တကူ ဖြတ်သန်းသွားနိုင်သည်။ အရွက်၏ ပျက်စီးလွယ်သော သဘောသဘာဝကို ဆန့်ကျင်သောအားဖြင့် စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ နိယာမအတိုင်း အလေးချိန်ကို မျက်နှာပြင်အနှံ့ ဖြန့်ဝေနိုင်ရန်အတွက် အရွက်ပေါ်တွင် အထပ်သားတစ်ချပ် ကဲ့သို့ အရာဝတ္တုတစ်ခုထားရှိရန် လိုအပ်သည်။ ထိုသို့ ပြုလုပ်ပေးထားခြင်းဖြင့် အရွက်သည် ၇၁ ပေါင် (၃၂ ကီလိုဂရမ်) အထိ ထောက်ပံ့နိုင်စေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  *The Tyrant of the Deep | The Green Planet | BBC Earth*၊ 2022-01-23 တွင် ပြန်စစ်ပြီး
2. 1 2  *The New American cyclopaedia: a popular dictionary of general knowledge*။ New York။ 1861။ p. 992။

ပြင်ပလင့်များ
-------------

* ကရူး တော်ဝင် ရုက္ခဗေဒဥယျာဉ်ရှိ ကြီးမားသော ရေနေလီလီပန်းများ

  


|  |  |
| --- | --- |
| Taxon identifiers | 
* Wikidata: Q312194
* Wikispecies: Victoria (Nymphaeaceae)
* EoL: 34123
* EPPO: 1VIJG
* GBIF: 3234484
* GRIN: 12702
* iNaturalist: 179032
* IPNI: 28016-1
* IRMNG: 1298447
* ITIS: 896687
* NCBI: 4420
* PLANTS: VICTO
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:28016-1
* Tropicos: 40024133

 |
|  |
| --- |
| **၁၉၁၃** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဩဂုတ်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
**ဝိဇ္ဇာငါးပါးခွဲခြားသိ** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

သင်္ဂဇာဆရာတော်က ဝိဇ္ဇာငါးမျိုးအနက် အရိယာဝိဇ္ဇာမှတပါး အခြားသော လောကီဝိဇ္ဇာများ၊ တဘဝတည်းနှင့် အရိမေတ္တးယျဘုရားအား ဖူးတွေ့နိုင်ကြောင်းကို ကျမ်းဂန်၌ မရှိဟု စစ်တောင်းမြို့အုပ် မောင်မှတ်ကလေးအား မိန့်ဆိုချက်အကြောင်းကို ဦးကျော်လှ ဖွဲ့ဆိုသီကုံးသော လောကီဝိဇ္ဇာဖွဲ့ သံချိုကဗျာ ဖြစ်သည်။

ဝိဇ္ဇာငါးပါးခွဲခြားသိ
---------------------

မဟဂ္ဂုတ်ပေမို့၊ စက်ဆုတ်သည်ညွန်တဏှာတို့၊ လွန်တရာ ရွံရှာဘိ၍၊ ဇာတိကိုကြဉ်ခွာမဲ့၊ အရိယာဇာဓိုရ် နတ်ကယ်တို့၊ နာဂတ် နောက်ကျန်တဆူတဲ့၊ သယမ္ဘူ ရိမေတ္တေးသို့၊ ဆစ်ကွေးနှိမ်ဦးတင်သလို့၊ ဖူးမြင်ရပေလိမ့်မည်။  

  

ဣရုတဖြာနှင့်၊ ယဇု ပါသာမာ စပ်လို့၊ အာတပ္ပနာ ဗေဒင် ကျမ်းတို့လို၊ ကျွမ်းကျင်ပေ၊ နေလျှံတမျှသို့၊ ဝေဒလ္လ ဝိဇ္ဇာမျိုးတို့၊ ဇရာနှိုးဆော် − ခန္ဓာညှိုးလျော်ပျက်လို့၊ အသက်ကိုရှည်အောင်မငံ့နိုင်ဘု၊ နောင်ကံ့ကော်ရိမေတ္တေးသို့၊ အဇ္ဇေးဝါ ဇရာမရဏကြောင့်၊ ဝေးပါလှသည်။  

  

နက္ခတ်ကိုဝေဖန်စိတ်နိုင်တဲ့၊ နေမိတ်ကယ်တကာနှင့်၊ လက္ခဏာအဖုံဖုံငဲ့ပြင်၊ ဂါထာစုံမန္တာန်စသည့်၊ မန္တဝိဇ္ဇာမျိုးတဲ့၊ အဇဋာမိုးဝယ်အဘိညာဉ်နှင့်၊ သရတင်ရှင်နာဒရတို့၊ ဈာနဈာန်ဝသီနှင့်၊ ဉာဏ်လောကီဝိဇ္ဇာတပါးတဲ့၊ ပြ ဒါး ပါ သံ ပါ သေလို့၊ ရတနာထွေထွေ ရွှေငွေပေါသည့်ပြင်၊ မြေကြောကို ရွှံ့ ချင် ရှံ့ နှင့်၊ တမဟုတ်ပင်ဆင်တပ်မြင်းတို့ကို၊ ဖန်ဆင်းနိုင်မကြာမီဖြင့်၊ ဂန္ဓာ ရီ ဝိဇ္ဇာ မျိုးတဲ့၊ တန်ခိုးနှင့် ချိန်ခါရည်၊ ဝတိံသာပြည်ထုတ်ချင်း။  

  

အင်းဆေးပါသံပြဒါးနှင့်၊ လေးပါးဝိဇ္ဇာစုတို့၊ အာယုဝဒ္ဓနန်းဖြင့်၊ ရွတ်မန်းကာဘယ်လိုမှုတ်စေတော့၊ ထိုရုပ်နာမ်တကမ္ဘာမရှေဘု၊ ဗြဟ္မာတွေဇာဘေဝိဇ်ကယ်တို့၊ အနိစ္စံ − ဒုက္ခံ − ကမ္မဋ္ဌာန်းရယ်နှင့်၊ အနတ္တာ မပြတ်ဘာဝနာစွမ်းသော်လဲ၊ ပတ္ထနာပန်းဆင်ရှင့်မေတ္တေးသို့၊ တေ့ဆိုင်ကာဘွေ့နိုင်ဖို့ အရေးကိုဖြင့်၊ အရိယာမဝင် ဝိဇ္ဇာကလေးတို့၊ မိတေးယာအရှင်ဇိနာအထွေးရယ်နှင့်၊ ဝေးကြဘိခြင်း။

ခက်ဆစ်
------

၁။ မဟဂ္ဂုတ် = ရူပစိတ် ၁၅၊ အရူပစိတ် ၁၂၊ နှစ်ရပ်ပေါင်း ၂၇ ကို မဟဂ္ဂုတ်စိတ်ဟု ခေါ်သည်။ အနိမ့်ဆုံးမှ အမြင့်ဆုံး ဈာန်ရသည်အထိရသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် စိတ်များကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။

၂။ ဇာဓိုရ် = ဝိဇ္ဇာဓရ၊ ဝိဇ္ဇာဓိုရ်။

၃။ နာဂတ် = အနာဂတ်ကာလ၊ နောက်ကာလ။

၄။ ရိမေတ္တေး = အရိမေတ္တေးယျဘုရား။

၅။ ဣရု = ဣရုဗေဒင်ကျမ်း။

၆။ ယဇု = ယဇုဗေဒင်ကျမ်း။

၇။ သာမာ = သာမဗေဒင်ကျမ်း။

၈။ အာတပ္ပနာ = အာတပ္ပနဗေဒင်ကျမ်း။

၉။ ဝေဒလ္လ = ဝေဒလ္လကျမ်း၊ ဗေဒင်ပညာအမျိုးမျိုးကို ပြသောကျမ်း။

၁၀။ အဇ္ဇေးဝါ = အဇ္ဇေဝသုတေ၊ ယနေ့လား နက်ဖြန်လား။

၁၁။ နေမိတ်ကယ်တကာ = နေမိတ္တကဝိဇ္ဇာကျမ်း။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော ခေါင်းစဉ်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------



1. ↑  *မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ၏ သံချိုကဗျာပေါင်းချုပ်*။ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမှုဗိမာန်ဌာန။ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၃။
|  |
| --- |
| **၁၉၁၂** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဩဂုတ်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------