**အနူးလူမျိုး**သည် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် တိုင်းရင်းသား (၁၃၅)မျိုးထဲတွင် ပါဝင်လေသည်။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးကြီး (၈)မျိုးအနက်၊ ချင်းတိုင်းရင်းသားထဲမှ လူမျိုးစု တစ်စုဖြစ်သည်။ အနူးလူမျိုးတို့သည် ပလက်ဝနယ်တွင် ခမီလူမျိုးတို့နှင့် ရောနှောနေထိုင်ကြသည့် လူမျိုးများဖြစ်သည်။ အနူးတို့ ပြောဆိုသောစကားမှာ ခမီရှေးဟောင်းစကားနှင့် များစွာတူသည်။

အနူးအမျိုးသားများသည် အလျား ၃-တောင်၊ အနံ ၁-တောင် တောင်ဆုပ်ခန့်ရှိသော အဝတ်ရှည်စ တစ်ခုကို ခါးတွင်စည်း၍ နောက်ဘက်မှ ရှေ့သို့ ထုတ်ယူပြီး ငယ်ပါကို ဖုံးအုပ်ကာ အမြိတ်သဖွယ် ဖားလျားချထားသည်။ အရောင်မှာ အဖြူဖြစ်၍ အနီရောင်များကိုလည်း တချို့ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အဖြူရောင်ဝတ်သူသာ များလေသည်။ သျှောင်ထုံးခေါင်းပေါင်းတို့ကို ကြည့်၍ ယောက်ျား မိန်းမ ခွဲခြားသိနိုင်သည်။ အနူးအမျိုးသားများသည် ခေါင်းပေါင်းအဖြူကို ပေါင်းပြီး ဆံထုံးကို ထိပ်တည့်တည့်တွင် ထုံးထားသည်။ 

အနူးအမျိုးသမီးများသည် အလျား၂-တောင်၊ အနံ ၁-တောင်လောက်ရှိသော ဂျပ်ခုတ် သင်တိုင်းထဘီများကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ထိုသင်တိုင်းထဘီတွင် အလယ်မှ ကန့်လန့်စင်းများ အမြဲပါရှိသည်။ အများအားဖြင့် အနူးအမျိုးသမီးများသည် ထဘီကို ညာဘက်ပေါင်တွင် ခွဲ၍ ဝတ်ဆင်လေ့ရှိသည်။ ရင်ဖုံးကို ညာစလွယ်သိုင်း၍ အစတစ်စသည် ဘယ်ချိုင်း၏ နောက်မှ လျှိုကာ ဘယ်ဘက်ဘေးတွင် တခြားတစ်ဖက်မှ အစနှင့် ချည်နှောင်ထားသည်။ 

အနူးအမျိုးသားများသည် လူပျိုလှည့်သည်ကို မီးတောင်းသည်ဟု ခေါ်သည်။ ကာလသားများသည် မိန်းမပျိုလေးများထံ လာရောက်၍ ချစ်ရေးဆိုကြရာ အချစ်ဆိုသည်မှာ မီးကဲ့သို့ ပူရိုးမှန်ရကား၊ ချစ်ခွင့်တောင်းသည်ကိုပင် မီးဖြင့်တင်စား၍ မီးတောင်းသည်ဟု ယူဆနိုင်သည်။ တချို့က လူပျိုလှည့်ရသော အချိန်သည် မှောင်မိုက်သော ညဖြစ်သဖြင့် ချစ်သူမျက်နှာကိုကြည့်ရန် မီးဖြင့်တောင်း၍ ကြည့်ရာမှ မီးတောင်းသည်ဟူသောစကား ဖြစ်လာသည်ဟု ဆို၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မောင်ပုဆိုးကြမ်း ရေး တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ အဘိဓာန်

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
မြန်မာအစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် တိုင်းရင်းသားများနှင့် လူမျိုးများ |
| --- |
| ကချင် (၁၂) | 
* ဂျိန်ဖော့ (သိန်းပေါ်၊ ဂျင်းဖော)
* အဇီး (ဇိုင်ဝါး)
* လော်ဝေါ် (သို့) မရူ
* ရဝမ်(နုံ)
* လရှီ (လာချိဒ်)
* လီဆူး
* ဒူးလင်း
* ခါ့ခူး
* တရုမ်း (ထရုံ)
* ဒလောင်
* ဂေါ်ရစ်

 |
| ကယား(သို့)ကရင်နီ (၉) | 
* ကယန်း (သို့) ပဒေါင်
* ဂေခို (ကဲ့ခို)
* ဂေဘား
* လာ့တ (သို့) ဇယိန်
* ပရဲ (ကယော)
* မနူမနော
* ယင်းတလဲ
* ယင်းဘော်

 |
| ကရင် (၁၁) | 
* ကရင်ဖြူ
* စကောကရင်
* တလှေပွာ
* ပကူး
* ပလေကီး (ပလေချီး)
* ပိုးကရင် (ရှို)
* ဘွဲ
* မိုးပွ
* မောနေပွား
* မွန်ကရင် (စာဖြူ)

 |
| ချင်း (၅၃) | 
* မေ့ထေး(ကသည်း)
* ဆလိုင်း
* ကလင်ကော့ (လူရှေ)
* ခမီ
* အဝခမီး
* ခေါနှိုး
* ခေါင်စို
* ခေါင်ဆိုင်ချင်း
* ခွာဆင်းမ်
* ခွန်လီ (ဆင်မ်)
* ဂန်တဲ့ (လင်တဲ)
* ဂွေးတဲ
* ငွန်း
* စုမ်းတူ
* ဆီစာန်
* ဆင်တန်
* ဆိုင်းဇန် (ဆိုင်းတန်)
* ဇာဟောင်
* ဇိုတုံး
* ဇိုဖေ
* ဇို (ဇိုမီး)
* ဇန်ညှပ်
* တပေါင်
* တီးတိန် (တဲဒင်မ်)
* တေဇန်
* တိုင်ချွန်း
* တာ့ဒိုး
* တောရ်
* ဒင်မ်
* ဒိုင် (ယင်ဒူး)
* နာဂ
* မာရင်
* ပနမ်း
* မကန်း
* မတူ
* မီရမ် (မရာ)
* မီအဲ
* မွင်း
* လူရှေ (လူရှိုင်း)
* လေးမြို့
* လောက်ထူ
* လိုင်
* လိုင်ဇို
* မြို (ဝါကုန်း)
* ဟွာလ်ငို
* အနူး
* အနန်
* အူပူ
* လျင်းတု
* အရှိုချင်း
* ရောင်ထု
* ချိုး
* လိုင်မီး
* ထမန်း

 |
| ဗမာ (၉) | 
* ကဒူး
* ကနန်း
* ဆလုံ
* တောင်သား (ရဘိန်း)
* ထားဝယ်
* ဖွန်း (ဖုန်း)
* မြိတ်
* ယော

 |
| မွန် (၁) | 
* မွန်

 |
| ရခိုင် (၇) | 
* ကမန်
* ခမီး
* ဒိုင်းနက်
* မရမာကြီး
* မြို
* သက်

 |
| ရှမ်း (၃၃) | 
* ထနော့
* ဓနု
* အိုက်ဆွယ်
* အင်
* ဂုံရှမ်း (ခွန်)
* အင်းသား
* ကော် (အာခါ၊ အိကော)
* ခန္တီးရှမ်း
* ခမူ
* ကိုးကန့်
* ကွီ
* လားဟူ
* မိုင်းသာ
* မြောင်ဇီး
* မောရှမ်း
* ပလောင်
* ပလေး
* ပအိုဝ်း (တောင်သူ)
* ဖျင်
* ရှမ်းကလေး (တိုင်းနွဲ့)
* ရှမ်းကြီး (တိုင်းလုံ)
* မုံ
* တိုင်းလွယ်
* တိုင်းလျမ် (ရှမ်းနီ)
* လူး
* တိုင်းလေ့ (လိရှမ်း)
* တောင်ရိုး (တိုရု)
* ဝ
* ယောင်
* ယင်းကျား
* ယင်းနက်
* ယွန်း

 |
| ရှေးလူမျိုးများ | 
* ပျူ
* ကမ်းယံ
* သက်
* ကူကီးလူမျိုး
* ဂေါ်ရခါးလူမျိုး

 |