recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**စမ်းစမ်းနွဲ့ (သာယာဝတီ)** သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ထင်ရှားသော စာရေးဆရာ၊ သတင်းထောက်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၁၉၉၄ မှ ၂၀၀၁ အထိ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများကြောင့် အကျဉ်းကျခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၁ တွင် ဦးဝင်းတင်နှင့်အတူ မြန်မာနိုင်ငံ၏ သတင်းစာလွတ်လပ်ခွင့်အရေး ထူးချွန်စွာဆောင်ရွက်မှုများကြောင့် လွတ်လပ်မှု ရွှေကလောင်ဆု (Golden Pen of Freedom) ကို ဒေါ်စမ်းစမ်းနွဲ့ အားချီးမြင့်ခဲ့သည်။

အထုပ္ပတ္တိ
----------

ဒေါ်စမ်းစမ်းနွဲ့ကို သာယာဝတီမြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ သတင်းထောက်ပညာကို ပြည့်ပြည့်ဝဝ ဆည်းပူးသော မြန်မာ့အမျိုးသမီးများထဲက တစ်ဦးဖြစ်၍ "ဂီတပဒေသာ" နှင့် "အိပ်မက်ဖြူ" တို့တွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၄ မှစ၍ ယနေ့အထိ ဝတ္ထုရှည် (၁၂) အုပ်ကျော်နှင့် ဝတ္ထုတိုပေါင်း (၅၀၀) ကျော်တို့ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ *Alone in the Wind and the Rain*၊ ခေါက်ထီးလေးမလုံ့တလုံနှင့် မဟူရာအကျဉ်းထောင် စသည်တို့သည် ထင်ရှား၏ ။

၁၉၉၄ အောက်တိုဘာ ၆ တွင် သမီးဖြစ်သူနှင့်အတူ ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရကာ နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်စေရန် လှုံ့ဆော်ခြင်း၊ အန္တရာယ်ရှိသော သတင်းအချက်လက်များ ထုတ်ဝေမှု စသည့်စွဲချက်များဖြင့် အရေးယူခဲ့ကြသည်။ အကျဉ်းထောင်တွင် ခုနစ်နှစ်ကျရောက်ခဲ့၍ ထိုအရေးပေါ်ဥပဒေအရ အမြင့်ဆုံးပြစ်ဒဏ်ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၃ တွင် ပြင်သစ်သတင်းထောက်များကို ဘက်လိုက်သော အမြင်များ ပြောဆိုဖြန့်ဖြူးခြင်းအတွက် နောက်ထပ် သုံးနှစ် ကျခံခဲ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ကုလမှလွှတ်ထားသော အထူးသတင်းထောက်ကို လူ့အခွင့်ရေးဆိုင်ရာ သတင်းများ ထောက်ပံ့ခြင်းဖြင့်လည်း စွပ်စွဲခဲ့ကြသည်။ အကျဉ်းကျစဉ် ဆိုးရွားသည့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ပြဿနာများခံစားခဲ့ရပေသည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာရေး အဖွဲ့က သူမကို ယုံကြည်ချက်ကြောင့် အကျဉ်းကျသူအဖြစ် သတ်မှတ်၍ ပြန်လည်လွတ်မြောက်ရေးအတွက် လှုပ်ရှားမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ 

အကျဉ်းခံသက်တမ်း (၁၀)နှစ်မှ ခုနှစ်နှစ်ကို ကျခံခဲ့ရပြီးနောက် ၂၀၀၁ ဇူလိုင်တွင် အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်မှ ပြန်လွတ်မြောက်လာခဲ့သော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံမှ ပြည်ပသို့ ထွက်ခွာခွင့်မပေးခဲ့ချေ။

ဒေါ်စမ်းစမ်းနွဲ့သည် သူမ၏ လုပ်ဆောင်မှု၊ စာပေလက်ရာများအတွက် ဆုတံဆိပ်များစွာရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၅ ၌ PEN/Barbara Goldsmith Freedom to Write Award နှင့် နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့ဆိုင်ရာ-ပြင်သစ်ဖောင်ဒေးရှင်းဆုကို ၁၉၉၉ တွင် ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ ၌ သူမနှင့် ဦးဝင်းတင်ကို ပူးတွဲ၍ ကမ္ဘာ့သတင်းစာအဖွဲ့၏ လွတ်လပ်မှု ရွှေကလောင်ဆု ကို ချီးမြှင့်ခဲ့ကြသည်။

စာပေလက်ရာများ
-------------

1. ခေါက်ထီးကလေးမလုံ့တလုံ
2. မဟူရာအကျဉ်းထောင်
3. ကေသွယ်အဏုမြူ
4. ကိုကိုကံရာဇာ
5. တစ်ကောင်တည်းပဲ ဒါပေမယ့်ခြင်္သေ့
6. နေပန်းပွင့်တို့၏အပြာရောင်စာမျက်နှာသစ်
7. သတ္တိရှိရင်မြေကြီးနင်းကြည့်ပါလား
8. ပုလဲသီတကွဲစီ
9. တခါတုန်းကတော့မဟေသီ
10. နှင်းဆီကြေးမုံ
11. စကားမပြောနဲ့တဲ့မောင်
12. ကမ္ဘာကြီးနဲ့ကိုင်ပေါက်မယ်
13. ရွက်လွှင့်ရေဆန်-၇၅
14. စိန်မရှား မြမရှားအလွန်ပင်များပါရဲ့
15. နှစ်ဆယ်ရာစုငြိမ်းငြိမ်းနု
16. သာယာဝတီရင်ပြင်နီ (ကဗျာစာအုပ်)

ကိုးကား
-------

1. 1 2  Wan - San San Nweh, Burma။ 14 August 2014 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  19 October 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Myanmar Appeal Cases။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာရေး အဖွဲ့ (September 1996)။  1 February 2012 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
သျှင်ဣန္ဒဂုတ္တ (၈၆ဝ ခန့်-၉၂၅ ခန့်)
----------------------------------

သျှင်ဣန္ဒဂုတ္တသည် စာဆိုတော် သျှင်မဟာသီလဝံသ၏ တပည့်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ဆရာတော်သည် စစ်ကိုင်းမြို့၊ ရတနာဗိမာန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေခိုက် သက္ကတဘာသာ
ဖြင့် ရှိသော နီတိကျမ်းတစ်စောင်ကို အမှီပြု၍ ' နဝရတ်ပျို့ ' ကို ရေးသားလေသည်။ ကျမ်းပြီးနှစ်
မှာ ၉၁၇-ခုနှစ်တည်း။

နဝရတ်ပျို့ဟု ခေါ်တွင်ခြင်းမှာ သမ္မတမင်း အနွယ်တော် ဖြစ်သော သိရိကြမ္မာတိတျာ
မင်းလက်ထက် ရသေ့ပညာရှင်များဖြစ်သော ၁- ဓနွန္ဒြီ၊ ၂- ချပန၊ ၃- အမရသိင်္ခ၊ ၄- သိင်္ခ၊ ၅-
ပေတာလ၊ ၆- ဆာရိကပ္ပ၊ ၇- ကာလီဒါသ၊ ၈- ဝရာဟ၊ ၉- မဟီရ တို့က ပေါင်းသင်း ဆက်ဆံရေး၊
တိုင်းရေးပြည်ရေးနှင့် ကြီးပွား ချမ်းသာရေးတို့ကို တစ်ဦးလျှင် တစ်ဂါထာစီဖြင့် ကိုးဂါထာ
ညွှန်ကြားပြသသည်။ ထိုကိုးဂါထာတို့သည် အဖိုးထိုက်တန်လှသည့်အတွက် ရတနာကိ်ုးပါးနှင့်
တူလှ၏။ ထိုရတနာတို့ကို ဖွဲ့ဆိုသီကုံးထားသောကြောင့် ' နဝရတ်ပျို့ ' ဟု ခေါ်တွင်ခြင်း
ဖြစ်လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑   ရဟန်းစာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ ရေးသားသူ ဘုန်းနွယ်(ရေစကြို)၊ အရှင်ဧသိက(ဘုန်းနွယ်) စာပေရောင်ခြည်ကျောင်း၊ အောင်မြေသာသူဌေးတိုက် ရေစကြိုမြို့။

ဆက်လက်လေ့လာရန်
--------------

၁) မြန်မာစာပေသမိုင်း၊ စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ ၊
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**ရဟန်းတပါးကို ဆွမ်းခံခေါ်သွားပြီးနောက်ဘာမျှပေးဘဲ ပြန်လွှတ်မှု**။

အမှုသည်—**ရှင်ဥပနန္ဒ**။

အရှင်ဥပနန္ဒ၏ မတရားမှု
---------------------

အရှင်ဥပနန္ဒသည် နောင်တော်၏ တပည့်ရဟန်းတပါးကို "လိုက်ခဲ့ ရွာသို့ ဆွမ်းခံဝင်ချေရအောင်"ဟု အဖေါ်ခေါ် သွား၍ ရွာသို့ရောက်သောအခါ အဖေါ်ပါနေသဖြင့် သူပြောချင်တာကို မပြောရသောကြောင့် "ငါ့ရှင်...ပြန်တော့, ငါ့မှာသင်နှင့် အတူဖြစ်နေလို့ စကားပြောရတာ-ထိုင်နေရတာ မချမ်းသာဘူး။ ငါ့တယောက်တည်းနေရတာက ကောင်းသေးတယ်"ဟု ပြော၍ စားသောက်ဘွယ် တစုံ တရာကိုမျှ မပေးဘဲ ပြန်လွှတ်လိုက်လေသည်။ ထိုကိုယ်တော်ကလေးမှာ ဆွမ်းခံဘို့ရာလည်း အချိန်မရှိတော့၊ ဆွမ်းစားကျောင်းမှာလည်း အားလုံး ဆွမ်းစားပြီး နေကြသဖြင့် ဆွမ်းအငတ်ခံရှာရလေ၏။ ထိုအကြောင်းကို ဗုဒ္ဓရှင်တော် သိတော်မူရကား ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ယော ပန ဘိက္ခု ဘိက္ခုံ ‘‘ဧဟာဝုသော, ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိဿာမာ’’တိ တဿ ဒါပေတွာ ဝါ အဒါပေတွာ ဝါ ဥယျောဇေယျ ‘‘ဂစ္ဆာဝုသော, န မေ တယာ သဒ္ဓိံ ကထာ ဝါ နိသဇ္ဇာ ဝါ ဖာသု ဟောတိ, ဧကကဿ မေ ကထာ ဝါ နိသဇ္ဇာ ဝါ ဖာသု ဟောတီ’’တိ ဧတဒေဝ ပစ္စယံ ကရိတွာ အနညံ, ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

"ရဟန်းတပါးကို ရွာသို့ (သို့မဟုတ်-နိဂုံးသို့) ဆွမ်းခံဝင်ချေကြစို့"ဟု ခေါ်သွားပြီးလျှင် ထိုအဖေါ် ရဟန်းအား ခဲဘွယ် ဘောဇဉ်တစုံတရာကို ပေးပြီး၍ဖြစ်စေ, မပေးဘဲဖြစ်စေ, "ငါ့ရှင်-ပြန်တော့၊ သင်နှင့်အတူနေ၍ စကားပြောရ-ထိုင်နေရတာ မချမ်းသာဘူး ငါ့တယောက်ထည်း နေရတာက ချမ်းသာသေးတယ်"ဟု ပြော၍ ပြန်လွှတ်အံ့။ ထိုပြန်လွှတ်ရာ၌ မိမိတယောက်ထည်း ပြောချင်ရာ ပြောဘို့-နေချင်သလိုနေဘို့-ကျင့်ချင်သလိုကျင့်ဘို့ အကြောင်းမှ တပါး, (၂-ပါးအတူ ဆွမ်းခံလျှင် မပြည့်စုံမည်ကို စိုးရခြင်းစသော) အခြားသင့်တော်သော အကြောင်းမရှိဘဲ ပြန်လွှတ်လျှင် အာပတ် သင့်၏။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ဗိမ္ဗိသာရမင်းကြီး၏ သားတော် ဇယသေနမင်းသားက "အစိရဝတ သာမဏေ၏ တရားတော်ကိုနာယူပြီး "အပ္ပမတ္တ, အာတာပီ, ပဟိတစိတ္တ" ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဧကဂ္ဂစိတ္တ မဖြစ်နိုင်ပုံကို"ပြောဆိုမှုနှင့် ဆက်စပ်၍ အစိရဝတ သာမဏေ၏ လျှောက်ထားချက်အရ "ကာမဘောဂီပုဂ္ဂိုလ်များ ဧကဂ္ဂစိတ္တကို မသိမမြင်နိုင် မျက်မှောက် မပြုနိုင်ပုံကို "တောင်ထိပ်ပေါ်၌နေသော ယောက်ျား၏မြင်ကွင်းကို တောင်အောက်၌နေသော ယောက်ျားမမြင်နိုင်ပုံ ဥပမာဖြင့်လည်းကောင်း, တောဆင်ရိုင်းကို ဖမ်းယူပြီး ယဉ်ကျေးလိမ္မာသော ဆင်လိမ္မာဖြစ်အောင် ဆုံးမသောဥပမာဖြင့် အမျိုးကောင်းသား၏ ရှေးဦးစွာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် သူတော်စင်ဖြစ်ပုံ၊ ဘုရားရှင်၏ တရားတော်ကို နာယူပြီး တရားတော်၌ သက်ဝင်ယုံကြည်ပုံ၊ ရဟန်းပြုပုံ၊ ရဟန်းတရားကို ပွားများအားထုတ်ပြီး ဝိဇ္ဇာသုံးပါးနှင့်တကွ ရဟန္တာဖြစ်ပုံ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၏ ဂုဏ်ရည်များ "ဒန္တမရဏ" ဖြစ်ပုံကို ဘုရားရှင်က အစိရဝတသာမဏေအား ဟောတော်မူပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -မ၊၃၊၁၆၉-၁၇၇။ မ၊မြန်၊၃၊၁၇၄-၁၈၂။ မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၄၀-၁၄၂။ ( မ၊ဋီ၊၃၊၃၄၅-၆။

-မဇ္ဈိမနိကာယ၊ ဥပရိပဏ္ဏာသ၊ ၃-သုညတဝဂ္ဂ၊ ပဉ္စမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**အယ်လ်ဖာအမှုန်**တွင် ပရိုတွန် နှစ်ခုနှင့် နျူထရွန် နှစ်ခုတို့သည် အမှုန်တစ်ခုအဖြစ် စည်းနှောင်ပေါင်းစပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဟီလီယမ်ဒြပ်စင်၏ နျူကလိယနှင့် ထပ်တူညီသည်။ အယ်လ်ဖာအမှုန်များကို အယ်လ်ဖာပြိုကွဲမှု ဖြစ်စဉ်တွင် ထုတ်လွှတ်လေ့ရှိသည်။ သို့သော်အခြား နည်းလမ်းများဖြင့်လည်း ထုတ်လွှတ်နိုင်သည်။ အယ်လ်ဖာအမှုန်ကို ဂရိအက္ခရာ အယ်လ်ဖာ α ကိုအစွဲပြုပြီး အမည်ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။ အယ်လ်ဖာအမှုန်အတွက် သင်္ကေတအဖြစ် α သို့မဟုတ် α2+ ဖြင့်ဖော်ပြသည်။ ၎င်းတို့သည် ဟီလီယမ် အက်တမ်၏ နျူကလိယနှင့် ထပ်တူညီ၍ အီလက်ထရွန် နှစ်လုံးပျောက်ဆုံးနေသော +2 လျှပ်စစ်ဓာတ်ဆောင်သည့် ဟီလီယမ် အိုင်ယွန် သင်္ကေတအဖြစ် He2+  
 သို့မဟုတ် 4  
2He2+  
 ဟု တစ်ခါတစ်ရံတွင် ရေးသားဖော်ပြသည်။ အကယ်၍ ၎င်းအိုင်ယွန်သည် ပတ်ဝန်းကျင်မှ အီလက်ထရွန်များ ရရှိပါက ၎င်းအယ်လ်ဖာအမှုန်ကို သာမန် ဟီလီယမ်ဒြပ်စင် သင်္ကေတအဖြစ် 4  
2He ဟု ရေးသားနိုင်သည်။ အမည်ပေးစနစ် သေချာသတ်မှတ်ထားခြင်း မရှိ၍ ယေဘုယျအားဖြင့် အလျင်နှုန်း အမြင့်ဖြင့် ရွေ့လျားနေသော ဟီလီယမ် နျူကလိယများ အားလုံးကို အယ်လ်ဖာအမှုန်ဟု ရည်ညွှန်း ရေးသားလေ့ရှိသည်။ ဟီလီယမ် နျူကလိယကဲ့သို့ပင် အယ်လ်ဖာအမှုန်၏ အသားတင် စပင်မှာ သုညဖြစ်သည်။ စံပြုထားသည့် အယ်လ်ဖာ ရေဒီယိုသတ္တိကြွပြိုကွဲမှုတွင် ထုတ်လွှတ်သော အယ်လ်ဖာအမှုန်များတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် အရွေ့စွမ်းအင် ၅ MeV ခန့်ရှိပြီး အလျင်နှုန်းမှာ အလင်းအလျင်၏ ၅% ခန့် ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  
CODATA Value: Alpha particle mass။ NIST။  2011-09-15 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  
Krane၊ Kenneth S. (1988)။ *Introductory Nuclear Physics*။ John Wiley & Sons။ pp. 246–269။ ISBN 0-471-80553-X။
|  |
| --- |
| 
 |

ရင့်မှည့်ခါနီး ကျောက်ဖရုံသီးတစ်လုံး
**ကျောက်ဖရုံပင်**သည် အမြင့်ပေပေါင်း ၄၀၀၀ အထိဖြစ်ထွန်းပြီး မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွက် ပေါက်ရောက်သည်။ စိုက်ပျိုးပင်ဖြစ်သည်။ မိုးဦးတွင် ကဆုန်မှ ဝါဆိုအတွင်း မိုးနှောင်း တွင် တော်သလင်း လမှ တန်ဆောင်မုန်း အတွင်း အစေ့ကို တိုက်ရိုက် ချစိုက် နိုင်သည်။ ကျင်းအနက် တစ်တောင် ၊ အကျယ် ၄ ပေ ပတ်လည် တူး၍ မြေဆွေး ၅၀ % ခန့် ရောစပ်ပြီး ဖရုံစေ့များကို အစေ့မြှပ်ရုံမျှ စိုက်ရမည်။ စင်တောင့်တောင့် ထိုးပေးရသည်။ မိုးနည်းသောဒေသများတွင် မြေတွင် လွှတ်၍ စိုက်နိုင်သည်။ ခြောက်သွေ့ သော ဒေသများတွင် လိုအပ်သည့် အစိုဓာတ်ရအောင် ရေလောင်း ပေးရန်လိုသည်။ စိုက်ပျိုးပြီး ရက်ပေါင်း ၆၀ မှ ၁၀၀ အတွင်း စတင် အသီးသီး ၍ ဆွတ်ခူးနိုင်သည်။ (အထူးသဖြင့် ကျောက်ဖရုံသည် အနံ့အသက်များကို စုပ်ယူနိုင်သော သတ္တိရှိသဖြင့် အနံ့အသက်ဆိုးသည့် နေရာများအနီး စိုက်ပျိုးခြင်း ၊ ထားသိုခြင်း မပြုရန် လိုသည်။ )

ပုံသဏ္ဌာန်
----------

တစ်နှစ်ခံနွယ်ပင်မျိုးဖြစ်သည်။ အဖြူရောင် သို့မဟုတ် သံချေးရောင် အမွေးကလေးများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေသည်။ ပင်စည် တောင့်တင်း၍ ထောင့်ပါသည်။ နွယ်နှာမောင်း ၃ ခုဖြာသည်။

### အရွက်

အရွက်သည် တောက်ပသော အစိမ်းရောင် ဖြစ်သည်။ အမွေးများရှိ၍ အောက်မျက်နှာပြင် တွင် ပို၍ အမွေးထူသည်။ နှလုံးပုံဖြစ်ပြီး အဝိုက် ၅-၇ ခုရှိသည်။ အဝိုက်များသည် ကျယ်ပြန့်၍ သုံးမြှောင့်ပုံရှိသည်။

### အပွင့်

အဝါရောင်ဖြစ်သည်။ ကြီး၍ ပွင့်ထီး ဖြစ်သည်။ လိင်စုံသည်။ 

### အသီး

တိုင်လုံးပုံဖြစ်ပြီး အစိမ်းရောင်နှင့် အဖြူရောင် ရောနေ၏။ နုစဉ် အခွံပျော့၍ ရင့်သော် ကြွပ်ဆတ်ပြီး မာသည်။ အခွံပေါ်တွင် အမွေးကြမ်းလေးများရှိသည်။ အစေ့များ ပြားပြီး အဖြူရောင် ရှိသည်။

အသုံးဝင်ပုံ
-----------

အပွင့် ၊ အသီး ၊ အစေ့ ၊ အမြစ် ၊ အထူးသဖြင့် အသီးကို ပို၍ အသုံးပြု၏။

### အာနိသင်

မြန်မာဆေးကျမ်းများအလိုအရ ချို၍ အနည်းငယ် ငန်သော အရသာရှိသည်။ အားကို တိုးပွားစေ၍ သည်းခြေကို နိုင်၏။ မှည့်သောအသီးသည် ဝမ်းမီးကို တောက်စေသည်။ သွေး ၊ လေရောဂါနှင့်ရူးသွပ်ခြင်းကို ပျောက်စေ၍ ဆီးအိမ်ကို သန့်ရှင်းစေတတ်၏။ 

### အပွင့်အသုံးပြုပုံ

ကျောက်ဖရုံပွင့်ကို ကြိတ်စားသော် ကာလဝမ်းရောဂါပျောက်၏။ 

### အသီးအသုံးပြုပုံ

အသီးသည် အဆုတ်ရောဂါကြောင့် အားအင်ကုန်ခန်းခြင်းအတွက် အာဟာရ ဖြစ်စေ သည်။ အသီးရည်ကို သောက်ခြင်းဖြင့် သွေးယိုစီးခြင်းနှင့် သွေးအန် သွေးကျ ရောဂါ ပျောက်၏။ အသီးရည်တွင် ရှိန်းခိုနှင်ဂျုံပြာဆား အနည်းငယ်ထည့်သောက်သော် ဆီးအိမ်ရောင်ခြင်း ပျောက်၍ ကျောက်ကပ် တွင်တည်သော ကျောက်ကို အရည်ပျော်၍ ကျစေ၏။ ကျောက်ဖရုံရည် ကို ဝက်ရူးနာ ၊ လေနာ ၊ အရူးရောဂါတို့ အတွက်လည်း သုံး၏။ 

### အစေ့အသုံးပြုပုံ

အစေ့ကို သန်ကျဆေးအဖြစ် သုံးသည်။ 

### အမြစ်အသုံးပြုပုံ

ကျောက်ဖရုံမြစ်မှုန့်ကို ရေနွေးနှင့် သောက်လျှင်ချောင်းဆိုးရောဂါနှင့် ပန်းနာရင်ကျပ် ရောဂါ ပျောက်၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Benincasa hispida (Thunb.) Cogn.။ *The Plant List: A Working List of All Plant Species*။ 3 October 2018 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  10 May 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
အယ်လ်စီဒီရုပ်မြင်သံကြား
**အယ်လ်စီဒီ**(အင်္ဂလိပ်: LCD)ဆိုသည်မှာ အရည်ပုံဆောင်ခဲများ၏ဂုဏ်သတ္တိကို အသုံးပြုကာ ပြုလုပ်ထားသော ရုပ်ပုံပြစက်အပြားကိုသော်လည်းကောင်း၊ အခြားလျှပ်စစ်ရုပ်ပုံပြစက်များကိုသော်လည်းကောင်း ဆိုလိုသည်။ အယ်လ်စီဒီဆိုသည်မှာ အင်္ဂလိပ်လို **L**iquid-**c**rystal **D**isplay ၏ အတိုကောက် ဖြစ်သည်။ **အရည်ပုံဆောင်ခဲရုပ်ပုံပြစက်**ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ *အယ်လ်စီဒီ(အရည်ပုံဆောင်ခဲရုပ်ပုံပြစက်)*ဆိုသည့်အမည်အတိုင်း အဓိကအားဖြင့် အရည်လည်းမဟုတ်၊ ပုံဆောင်ခဲ(အခဲ)လည်းမဟုတ်၊ အရည်နှင့်အခဲနှစ်ခုကြား အခြေအနေတွင် ရှိသော အရာတစ်ခုနှင့် တည်ဆောက်ထားသည်။ ထိုအရာ၏ ထူးခြားသည့် အသွင်ကြောင့် အလင်းနှင့် လျှပ်စစ်ရဲ့ သေးငယ်သည့် ပြောင်းလဲမှုများကို သိလွယ်ပြီး ပြောင်းလဲမှုအလိုက် တုံ့ပြန်မှုပေးသည်။ လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်း၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုအောက်တွင် ပြန်လည်နေရာယူတန်းစီနိုင်ပြီး ဖောက်ထွင်းမမြင်နိုင်သည့် အခြေအနေကြား ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ ဤဂုဏ်သတ္တိကို အခြေခံ၍ အယ်လ်စီဒီကို ဖန်တီးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

တည်ဆောက်ပုံ
-----------

အယ်လ်စီဒီကို ပြုလုပ်ရန် လွယ်ကူသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် အရွယ်အစားတူညီသည့် ညီညာပြန့်ပြူးနေသော ဖန်ပြင်နှစ်ခုကြားတွင် ၁၀ မှ ၁၅ မီလီမီတာ အထူရှိသော ၎င်းအရည်မဟုတ်၊ အခဲမဟုတ်သည့်အရာကို ထည့်ထားသည်။ ၎င်းဖန်ပြင်၏ အနားပတ်လည်ကို အလုံပိတ်လိုက်သည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် အယ်လ်စီဒီတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ ၎င်း၏အထူသည် သမားရိုးကျတီဗီ၏ ၁/၂၀ မှ ၁/၃၀ သာ ရှိသည်။ အလေးချိန်က ၈၀% မှ ၉၀% အထိ ပိုပေါ့သွားသည်။ ထို့ပြင် ဖန်သားပြင်ကြီးချင်သလောက် အယ်လ်စီဒီကိုလည်း ကြီးအောင်ပြုလုပ်နိုင်သည်။

အားသာချက်
---------

### လျှပ်စစ်သုံးစွဲမှုသက်သာခြင်း

အယ်လ်စီဒီ၏ အားသာချက်တစ်ခုမှာ လျှပ်စစ်သုံးစွဲမှု သက်သာခြင်း ဖြစ်သည်။ သမားရိုးကျတီဗီလောက် လျှပ်စစ်စွမ်းအင် မလိုချေ။ ဓာတ်ခဲနှင့်ပင် အယ်လ်စီဒီကို ဖွင့်ကြည့်နိုင်သည်။ အရွယ်အစားနံပါတ် ၅ ရှိသော ဓာတ်ခဲလေးလုံးကို ဆက်ထားရုံနှင့် ၁၀ နာရီကြာ အယ်လ်စီဒီဖြင့် ရုပ်ရှင်ကြည့်နိုင်သည်။ 

### အသွင်အပြင်ကောင်းမွန်ခြင်း

အသွင်အပြင်ကောင်းမွန်ခြင်းဆိုရာတွင် 

* ပေါ့ပါးခြင်း
* လိုရာဖန်သားပြင်အရွယ်အစားရနိုင်ခြင်း
* နေရာယူမှုနည်းခြင်း စသည်ဖြင့် ခွဲခြားနိုင်သည်။
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**အံ့ဩဖွယ်ပြုခြင်း သုံးပါး**

၁။ ပစ္စယပဋိသေဝနကုဟနာ၊

၂။ သာမန္တဇပ္ပနကုဟနာ၊

၃။ ဣရိယာပထသန္နိဿိတကုဟနာဟု အံ့ဩဖွယ်ပြုခြင်း သုံးပါး ရှိ၏၊

၁။ ပစ္စယပဋိသေဝနကုဟနာ
--------------------

ဒါယကာ ဒါယိကာမတို့က ပစ္စည်းလာဘ်ဖြင့် လာလှူသောအခါ အလိုနည်းပါးလေဟန် ပယ်လှန်၍ အတင်းလှူလျှင်ဖြစ်စေ, များများလှူလျှင်ဖြစ်စေ အသင်တို့အား ချီးမြှောက်သောအားဖြင့် အလှူခံရတော့မည်ဟု ဆို၍ ထပ်ခါ ထပ်ခါ လှူချင်အောင် လာဘ်များများရအောင် အံ့ဩဖွယ်ပြုခြင်း စသည်တို့တည်း။

၂။ သာမန္တဇပ္ပနကုဟနာ
-------------------

ယုတ်မာသော အလိုဆိုးဖြင့် စျာန်ရပုဂ္ဂိုလ် အရိယာပုဂ္ဂိုလ်ဟု မှတ်ထင်စရာစကားဖြင့် အံ့ဩဖွယ်ပြုခြင်း သူတစ်ပါးကို ပြောသကဲ့သို့ မိမိနှင့် နီးစပ်အောင်ပြောခြင်း, အလိုဆိုးဖြင့် ကိုယ်နှုတ်ကို လူရှေ့သူရှေ့၌ လွန်စွာ စောင့်စည်းဟန်ဆောင်၍ အလွန် မျက်မှောင်ကြုတ်ခြင်း, အံ့ဩစေခြင်း စသည်တည်း။

၃။ ဣရိယာပထသန္နိဿိတကုဟနာ
-----------------------

ယုတ်မာသော အလိုဆိုးဖြင့် သူတစ်ပါးတို့ ချီးမွမ်းအောင် အထင်ကြီးအောင် ပြုအပ်သော သွား, ရပ်, ထိုင်, လျောင်း, ဣရိယာပုထ်တို့ဖြင့် ပြုရိုးပြုစဉ် မဟုတ်ဘဲ ဖြည်းဖြည်းသက်သာ ဟန်ဆောင်ကာ လူအများ မြင်ရာ၌သာ အံ့ဩဖွယ်ပြုခြင်း စသည်တည်း။ ထိုသို့ အထင်ကြီးအောင် ဟိတ်ဟန်ဆောင် အားထုတ်မှုဖြင့် ရလေသမျှ ပစ္စည်းတို့ကို သုံးဆောင်ခြင်းသည် မိစ္ဆာဇီဝပင် ဖြစ်၏၊

ကိုးကား
-------

1. ↑  လင်းရောင်ကြည် ဆရာတော် ဦးကောဝိဒါဘိဝံသ (ဝိနည်းပဒေသာ သင်တန်း)
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဂဇင်္ဂလနိဂုံး သုဝေဠုတောအုပ်ဝယ် ဘုရားရှင်သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အနီးသို့ ရောက်လာသော ပါရာသိဝိယဗြာဟ္မဏ၏တပည့် ဥတ္တရလုလင်၏ ပါရာသိဝိယဗြာဟ္မဏ၏ ဣန္ဒြိယဘာဝနာနှင့် ဆက်စပ်၍ လျှောက်ထားမှုကို ပယ်တော်မူပြီး အရှင်အာနန္ဒာထေရ်၏လျှောက်ထားချက်အရ ပါရာသိဝိယဗြာဟ္မဏ၏ ဣန္ဒြိယဘာဝနာနှင့် မတူသော အရိယသာသနာတော်၏ အတုမရှိသောဣန္ဒြိယဘာဝနာကို ဟောတော်မူသည်။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်ဖြင့်သိအပ်သော ရူပါရုံ၊ သောတဝိညာဏ်ဖြင့်သိအပ်သော သဒ္ဒါရုံ၊ ဃာနဝိညာဏ်ဖြင့်သိအပ်သော ဂန္ဓာရုံ၊ ဇိဝှါဝိညာဏ်ဖြင့်သိအပ်သော ရသာရုံ၊ ကာယဝိညာဏ်ဖြင့်သိအပ်သော ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ၊ မနောဝိညာဏ်ဖြင့်သိအပ်သော ဓမ္မာရုံတို့၌ ဥပမာအသီးအသီးတို့ဖြင့် အနုတ္တရဣန္ဒြိယဘာဝနာဖြစ်ပုံ၊ ယင်းအာရုံတို့ကို သိရာဝယ် သေခပဋိပဒါဖြစ်ပုံ၊ သတိသမ္ပဇဉ်ဖြင့် ဝိပဿနုပေက္ခာဖြစ်ပုံ၊ အရိယဘာဝိတိန္ဒိယ ဖြစ်ပုံ၊ ဗုဒ္ဓအနုသာသနီကို မိန့်တော်မူပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -မ၊၃၊၃၄၇-၃၉၂။ မ၊မြန်၊၃၊၃၅၂-၆။ မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၂၅၀-၂။ မ၊ဋီ၊၃၊၄၂၉-၄၄၂။

-မဇ္ဈိမနိကာယ၊ ဥပရိပဏ္ဏာသ၊ ၅-သဠာယတနဝဂ္ဂ၊ ဒသမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**အယ်ရစ္စတိုင်ဒီ**သည် အေသင်မြို့သား နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ စစ်ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ ရိုးသားသူတစ်ယောက် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် တရားမျှတသော 
အယ်ရစ္စတိုင်ဒီဟူ၍ ခေါ်ကြသည်။ ဘီစီ ၄၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဖြစ်ပွားသော မာရသွန်တိုက်ပွဲ၌ ပါဝင်ခဲ့သည့် အေသင်ဗိုလ်ချုပ် ၁ဝ ဦးတွင် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ မာရသွန်တိုက်ပွဲတွင် 
ဂရိတို့၏ ကြည်းတပ်စွမ်းရည်ကြောင့် ပါးရှင်းတို့ကို ချေမှုန်းနိုင်ခဲ့သဖြင့် အက်သင်း၏ ကြည်းတပ်အင်အားကို ဖြည့်တင်းရမည်ဟုယူဆသည်။ ထိုကဲ့သို့ ခေါင်းဆောင်နှစ်ဦးသည် အချင်းချင်း အယူအဆကွဲလွဲသည့်အခါ၌ လူထု၏အဆုံးအဖြတ်ကို ခံယူရမြဲထုံးစံရှိလေသည်။ လူထု၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ တစ်ဦးဦးသည် ပြည်နှင်ဒဏ်ကိုခံရသည်။

အေသင်မြို့သားတို့သည် ထိုခေါင်းဆောင်နှစ်ဦးအနက် မိမိတို့ထုတ်ပယ်လိုသူ၏ အမည်ကို အိုးခြမ်းပဲ့ပေါ်တွင်ရေး၍ ဆန္ဒပြကြရသည်။ ဆန္ဒပြသူများထဲမှ အယ်ရစ္စတိုင်ဒီကို မမြင်ဖူး 
သူတစ်ယောက်သည် ထိုခေါင်းဆောင်ကြီးကိုယ်တိုင်ထံသို့လာ၍ မိမိ၏အိုးခြမ်းပဲ့ပေါ်တွင် *အယ်ရစ္စတိုင်ဒီ* အမည်ကို ရေးပေးရန် စေခိုင်းသည်ဟုဆိုသည်။ ထိုအခါ အယ်ရစ္စတိုင်ဒီကို 
မည်သည့်အတွက်ကြောင့် ပြည်နှင်ဒဏ် ပေးလိုပါသနည်းဟု ဆန္ဒပေးသူအားမေးလျှင် ထိုသူက အခြားအကြောင်းဟူ၍မရှိပါ၊ တရားမျှတသူ အယ်ရစ္စတိုင်ဒီဟူသောအမည်ကို ကြားရဖန်များ 
သဖြင့် ငြီးငွေ့လာသောကြောင့်ဟု ပြန်ဖြေလေသည်။ 

ထို့ကြောင့် ဘီစီ ၄၈၃ ခုနှစ်ခန့်တွင် အယ်ရစ္စတိုင်ဒီသည် ပြည်နှင်ဒဏ် ၁ဝ နှစ်ခံရသဖြင့် အက်သင်းမြို့မှ ထွက်ခွာခဲ့ရသည်။ သို့ရာတွင် ဘီစီ ၄၈ဝ ပြည့်နှစ်၌ ပါးရှင်းတို့သည် ဂရိနိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်ရန် စစ်ချီလာကြပြန်သဖြင့် အယ်ရစ္စတိုင်ဒီကို ပြည်နှင်ဒဏ်နှစ်မစေ့မီ အေသင်မြို့သို့ ပြန်ခေါ်ရသည်။ ထို့နောက် သီမစ္စတိုကလီနှင့်ပူးပေါင်း၍ ဆလာမစ် တိုက်ပွဲတွင် ပါးရှင်းရေတပ်ကို တိုက်ခိုက် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ နောက်တစ်နှစ်၌လည်း အယ်ရစ္စတိုင်ဒီဦးစီးသော အေသင်တပ်သည် ပလက်တီးယား တိုက်ပွဲတွင် ပါးရှင်းတို့ကိုအောင်မြင်ခဲ့လေသည်။ 

ဘီစီ ၄၇၇ ခုနှစ်တွင် ပါးရှင်းတို့၏ရန်ကို ခုခံ ကာကွယ်ရန် အေသင်မြို့က ခေါင်းဆောင်၍ ဂရိပြည်နယ်များ စုပေါင်းဖွဲ့စည်းသော ဒီးလီးယန်အဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ဖွဲ့စည်းရာ၌ ပြည်နယ်အသီးသီးက စစ်စရိတ်မည်မျှကျခံသင့်ကြောင်း အဆုံးအဖြတ်ပေးရန် ရိုးသား၍ တရားမျှတသော အယ်ရစ္စတိုင်ဒီကိုပင် တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့ကြသည်။

အယ်ရစ္စတိုင်ဒီသည် ထင်ရှားသော နိုင်ငံခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သော်လည်း ဆင်းရဲနွမ်းပါးသူ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် သူကွယ်လွန်သောအခါ အေသင်အစိုးရက သင်္ဂြိုဟ်စရိတ်ကို စိုက်ထုတ်သုံးစွဲရသည်။ ကျန်ရစ်ခဲ့သော သားတစ်ယောက်နှင့် သမီးနှစ်ယောက်တို့ကိုလည်း အစိုးရကကြည့်ရှုထောက်ပံ့ခဲ့ရလေသည်။[1]

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅)
**ဆန်းကြယ်သောဖူးစာ** (ဟန်းဂု : 남자친구(နမ်ဂျာချင်းဂူ) ၊အင်္ဂလိပ် : Encounter/Boyfriend ၊ မူရင်းမြန်မာပြန် : ချစ်သူကောင်လေး) သည် တောင်ကိုရီးယား ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ ဖြစ်ပြီး ဆောင်းဟေကိုနှင့် ပတ်ဘိုဂွံတို့က အဓိကပါဝင် သရုပ်ဆောင်ထားသည်။ ဤဇာတ်လမ်းတွဲကို တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ tvN ရုပ်သံလိုင်းတွင် ၂၈ နိုဝင်ဘာ၊ ၂၀၁၈ မှ ၂၄ ဇန်နဝါရီ၊ ၂၀၁၉ အထိ အပတ်စဉ် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့နှင့် ကြာသပတေးနေ့ ၂၁ : ၃၀ (KST) အချိန်တွင်ပြသခဲ့သည်။ အဆိုပါဇာတ်လမ်းတွဲသည် တောင်ကိုးရီးယားဒရာမာ ဇာတ်လမ်းတွဲသမိုင်းတွင် rating အများဆုံးဇာတ်လမ်းတွဲများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို မြန်မာနိုင်ငံ၏ Channel7 ရုပ်သံလိုင်းတွင် ၂၀၁၉ခု မတ်လ၊ ၂၅ရက်တွင် စတင်ပြသတော့မည် ဖြစ်ကြောင်း Channel 7၏ Facebook စာမျက်နှာတွင် ကြေညာခဲ့သည်။

ဇာတ်လမ်းနောက်ခံ
---------------

ဆန်းကြယ်သောဖူးစာသည် အချစ်ဒရာမာ ဇာတ်လမ်းတွဲအမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ဇာတ်လမ်းနောက်ခံမှာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းစုကြီးတစ်ခု၏ အမွေဆက်ခံသူနှင့် ကွာရှင်းပြတ်စဲထားသည့် အမျိုးသမီး၊ မိမိဘဝကို စိတ်တိုင်းကျ တစ်ခါမှမနေထိုင်ဖူးသည့် အမျိုးသမီး ချာဆွန်းဟွန်း နှင့် သာမန်ရိုးရှင်းသော ဘဝမှာ သူလိုကိုယ်လို လွတ်လပ်ပျော်ရွှင်စွာနေတတ်သည့် ကောင်လေး ကင်ဂျင်ဟွတ်တို့၏ အကြောင်းကို အခြေခံထားသည်။ Dong Hwa ဟိုတယ်၏ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ ဆွန်းဟွန်း သည် ၎င်း၏အဖေပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သည့် ရွေးကောက်ပွဲများကို ကူညီထောက်ပံ့ပေးသူတစ်ယောက်အဖြစ် လူသိများ ကျော်ကြားသူဖြစ်သည်။ သူမသည်သူမ၏ အဖေစိတ်ကျေနပ်မှုရရှိရန် Tae Kyung Group အမွေခံ ၏သားဖြစ်သူကို လက်ထပ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၎င်းတို့၏ အိမ်ထောင်ရေးသည် ကွာရှင်းပြတ်စဲခြင်းဖြင့် အဆုံးသတ်ခဲ့ကြသည်။ သူမသည် လျော်ကြေးအဖြစ် Dong Hwa ဟိုတယ်ကို ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ရပြီး လုပ်ငန်းများကို အောင်မြင်စွာ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ သူမသည် မိမိအား Dong Hwa ဟိုတယ်၏ ဥက္ကဋ္ဌအနေဖြင့်သာ လူအများ၏ အသိမှတ်ပြုမှုကို ခံချင်ပြီး Tae Kyung Group ၏ ချွေးမဟောင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ကြမည်ကို မလိုလားသူဖြစ်သည်။

ဂျင်ဟွတ်သည် Hongjae Dong မှာကြီးပြင်းခဲ့ပြီး အသက်၂၉နှစ် အရွယ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် လူများအပေါ် အမြဲ ကြင်နာတတ်ပြီး မိမိ၏အိမ်နီးချင်းများနှင့်လည်းခင်မင်ရင်းနှီးသူဖြစ်သည်။ ရပ်ကွက်ထဲမှ လူကြီးများ၏ ချစ်ခင်စောင့်ရှောက်ခြင်းခံရသူလည်း ဖြစ်သည်။ သူသည် စာတော်သည့်ကျောင်းသားတစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး ဘွဲ့ရပြီး တစ်နှစ်ကြာသည်ထိ အလုပ်ရှာမတွေ့သေးသည်ကိုတော့ လူကြီးများက နားမလည်နိုင်ခဲ့ကြပေ။ ဂျင်ဟွတ်သည် အတည်တကျ အလုပ်ရှာဖွေနေရင်းတစ်ဖက်၌လည်း အချိန်ပိုင်းအလုပ်များကို ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ပြီး ကျူးဘားနိုင်ငံကို လေးပတ်ခန့် အပန်းဖြေခရီးသွားနိုင်ရန် ငွေစုနေခဲ့သည်။ ဤအပန်းဖြေခရီးကို မိမိဘဝတွင် မိမိကိုယ်ကို ပေးသောဆုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဤအခွင့်အရေးမျိုးသည် နောက်တစ်ကြိမ်မရှိနိုင်သော အခွင့်အရေးဟု ၎င်းကသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထိုခရီးကိုထွက်လာခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးရက်မှာတွင် သူသည် လမ်းပျောက်နေသော အမျိုးသမီးတစ်ယောက်နဲ့ ဆုံဆည်းမိခဲ့သည်။ ထိုမှစ၍ သူ၏ ဘဝသည် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Song Hye-kyo, Park Bo-gum to Co-Star in New TV Series (July 10, 2018)။
2. 1 2 3 4  Song Hye-kyo, Park Bo-gum to star in drama (July 31, 2018)။
3. 1 2  Premiere of new series 'Boyfriend' confirmed for tvN in November (July 30, 2018)။
ကျောက်ပွ
**ကျောက်ပွ** သည် သဘာဝအလျောက် ဖြစ်ပေါ်နေသော 
ကျောက်မျိုးမဟုတ်၊ သဏ္ဌာန်အားဖြင့် စပန်းရေမြှုပ်၊ ဖန်တုံး 
အရိုင်းတို့နှင့် ဆင်တူ၍ အဖြူရောင်မှ အညိုရောင်အထိ 
အရောင်အမျိုးမျိုးဖြင့် တွေ့မြင်ရတတ်သည်။ မီးတောင်ပေါက်ကွဲ 
ရာတွင် ထွက်လာသော ချော်ရည်တို့မှ အမြှုပ်များသည် ပြင်ပ 
အအေးဓာတ် နှင့် တွေ့သောအခါ ခရစ္စတယ်များ မဖြစ်မီ 
လျင်မြန်စွာ ခဲသွားကြသည်။ ထိုချော် မြှုပ်ခဲသည် ကျောက်ပွ 
ဖြစ်လာသည်။

  

ကျောက်ပွသည် ပွ၍ ပေါ့ပြီးလျှင် ရေ၌ ပေါလောပေါ် 
သည်။ အမြှုပ်အဖြစ်မှ ရုတ်ခြည်းခဲရသောကြောင့် မွှေးညှင်း 
ပေါက်ကဲ့သို့သော အပေါက်ငယ်တို့ဖြင့် ပြည့်လျက်ရှိ၏။ 
လက်၌ ဆီချေး စသော ချေးများတင်လျှင် ဤကျောက်ပွနှင့် 
ပွတ်၍ ဆေးကြောကြသည်။ ထိုမျှသာမက၊ သစ်သား၊ သတ္တု၊ 
ဆင်စွယ်၊ စကျင်ကျောက် စသည်တို့ကို အရောင်တင်ရာတွင် 
လည်း ဤကျောက်ပွနှင့် တိုက်ရသည်။ အမှုန့်ပြု၍ ချေးညှော် 
ချွတ်သော ဆေး၊ သွားတိုက်ဆေးများ အဖြစ်လည်း သုံးရ၏။ 
အထူးသဖြင့် ဖန်ဗူးဆို့များကို ကျောက်ပွဖြင့်ပွတ်၍ ချောမွတ်ယူ
ကြသည်။

ကျောက်ပွများကို စစ္စလီကျွန်း မြောက်ဘက် မိုင် ၂ဝဝ ခန့် 
ဝေးသော လစ်ပါရီကျွန်းများမှ အများအပြား ရရှိ၍ နိုင်ငံခြား 
သို့ တင်ပို့ကြသည်။ ကျောက်ပွတွေ့ရှိသော အခြားနေရာများမှ 
အိုက်စလန်ကျွန်း၊ နယူးဇီလန် ကျွန်း၊ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၊ 
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအတွင်းရှိ နေရာအချို့တို့ ဖြစ်ကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)
|  |
| --- |
| **၁၈၉၈** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဖေဖော်ဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ |  |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
ဆီဆမိုဂရပ်ခေါ် ငလျင်တိုင်း ကိရိယာဆိုသည်မှာ မြေငလျင် 
လှုပ်ခြင်းကို တိုင်းတာသော ကိရိယာ ဖြစ်၏။ ဤကိရိယာကို 
အသုံးပြု၍ ငလျင်မည်သည့်အချိန်၌ လှုပ်သည်၊မည်သည့်နေရာ၌ 
လှုပ်သည်၊ မည်မျှ ပြင်းထန်စွာ လှုပ်သည်တို့ကို သိရှိနိုင်ပေ 
သည်။ ထိုကိရိယာသည် မြေငလျင်လှုပ်သည့်နေရာနှင့် ခရီး 
မိုင်ပေါင်းများစွာ ကွာဝေးစေကာမူ မည်သည့်အရပ်တွင် စတင် 
၍ ငလျင်လှုပ်ကြောင်းကို အတိအကျ ပြသနိုင်ပေသည်။ ရှေး 
အကျဆုံး ငလျင်တိုင်း ကိရိယာသည် အေဒီ ၁၃၂ ခုနှစ်က 
ချန်ဟိန်းဆိုသူ တရုတ်ပညာရှိကြီး တီထွင်သော ကိရိယာ 
ဖြစ်သည်။ ထိုကိရိယာတွင် ချိန်သီးတစ်ခုပါရှိ၍ ထိုချိန်သီးကို 
အရပ်ရှစ် မျက်နှာသို့ လှုပ်ရှားနိုင်စေရန် လမ်းကြောင်းများ 
လုပ်ထား၏။ ထိုလမ်းကြောင်းများပေါ်တွင် သတ္တုလုံးများ 
တင်ထား၏။ ချိန်သီးကလာ၍ ရိုက်သောအခါ ထိုသတ္တုလုံးတို့ 
သည် အောက် ခံခွက်ထဲသို့ သူ့လမ်းကြောင်းအတိုင်း ကျဆင်း 
ကုန်၏။ ဤသို့ဖြင့် ငလျင်လှုပ်သော အရပ်မျက်နှာကို သိနိုင် 
အောင် စီမံထားလေသည်။

ငလျင်တိုင်းကိရိယာ အမျိုးမျိုး ရှိ၏။ ယင်းတို့၏ အခြေခံ 
သဘောမှာ ချိန်သီး၏ သဘောမျိုးပင် ဖြစ်သည်။ ငလျင်တိုင်း 
ကိရိယာတွင် ပေါင်နှင့် ချိန်သီးပါရှိ၏။ ချိန်သီးကို ပေါင် 
တွင် တွဲလောင်းဆွဲထားသည်။ ငလျင်လှုပ်သောအခါ ပေါင် 
သာလျှင် လှုပ်ရှား၍ ချိန်သီးမှာမူ မလှုပ်ရှားဘဲ တည်ရှိနိုင်၏။ 
ချိန်သီးထပ်တွင် ခြစ်တံတစ်ခု တပ်ထား၍ ထိုခြစ်တံသည် 
မြေကြီးနှင့် အတူလိုက်၍ လှုပ်နေသော စက္ကူပေါ်၌ မျဉ်း 
ကောက်ကို တင်စေ၏။ စက္ကူသည် ဘီးလုံးပေါ်တွင် ရစ်ပတ် 
လျက်ရှိသည်။ ထိုဘီးလုံးသည် လည်ပတ်နိုင်၍ ရှေ့သို့လည်း 
ရွေ့ရှားနိုင်၏။ဤသို့ဖြင့် ခြစ်တံသည် စက္ကူပေါ်၌ မျဉ်းကြောင်း 
ကို အဆက်မပြတ် ထင်စေနိုင်သည်။

ပို၍ ကောင်းမွန်သော အမှတ်အသားများကို ရရှိစေရန် 
ရိုးရိုးစက္ကူကို မသုံးဘဲ ဓာတ်ပုံကူးစက္ကူကို အသုံးပြုရသည်။ 
ခြစ်တံအစား ကြည့်မှန်မှ ရောင်ပြန်ဟပ်သော အလင်းရောင်ကို 
အသုံးပြုသည်။ ထို့ပြင် ကြည့်မှန်ကို ချိန်သီးတွင် တိုက်ရိုက် 
မတပ်ဆင်ဘဲ လှုပ်ရှားမှုကို အကြီးချဲ့ပေးနိုင်သော မောင်းတံ 
များတွင် တပ်ဆင်ထား၏။ ဤသို့ဖြင့် သာမန်မသိရှိနိုင်သော 
လှုပ်ရှားမှုများကိုပင် အကြီးချဲ့၍ သိရှိနိုင်ပေသည်။ ယခုအခါ 
ငလျင်တိုင်း ကိရိယာများကို လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် စီမံထားရာ 
ငလျင်လှုပ်ခြင်းကို ပို၍ တိကျအောင် တိုင်းတာယူနိုင်ကြပေပြီ။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**မိမိက အကြားလွဲအမှတ်လွဲ၍ သူတစ်ပါးကို ကဲ့ရဲ့ စေမှု။** 

အမှုသည်—**ဘဒ္ဒါကာပိလာနီ၏တပည့်မဘိက္ခုနီ။**

ရှင်မဘဒ္ဒါ၏ တပည့်မ
------------------

ဘဒ္ဒါကာပိလာနီ၏ တပည့်မ ဘိက္ခုနီသည် သူ၏ ဆရာမကို ကောင်းမွန်စွာ ပြုစုလုပ်ကျွေး၏၊ ဘဒ္ဒါကာပိနီ၏ ထိုတပည့်မ၏ ကောင်းမွန်စွာပြုစုဘော်ရကြောင်းကိုလည်းကောင်း, ထိုတပည့်မအား သင်္ကန်းပေးမည့် အကြောင်းကိုလည်းကောင်း, အခြား ဘိက္ခုနီတို့အားပြောပြ၏၊ ထိုစကားကို တပည့်မဘိက္ခုနီသည် "ကောင်းစွာ ပြုစုဘော်မရဘူး, သူအား သင်္ကန်းမပေးတော့ဘူး"ဟု ပြောင်းပြန်ကြားသဖြင့် သူ့ဆရာ(ရှင်မဘဒ္ဒါ)အား အထင်သေး အမြင်သေး ဖြစ်အောင် "တပည့်တော်က သူ့ကိုကောင်းမွန်စွာ မပြုစုဘူးတဲ့, တပည့်တော်ကို သင်္ကန်း မပေးဘူးတဲ့"ဟု အခြားဘိက္ခုနီတို့အား ပြောလေသည်၊ ထိုသို့ သူအကြား လွှဲ၍ ဆရာမအား အပြစ်ပြောသည်ကို မခံနိုင်သော ဘိက္ခုနီတို့က ကဲ့ရဲ့ကြသောကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ဒုဂ္ဂဟိတေန ဒူပဓာရိတေန ပရံ ဥဇ္ဈာပေယျ, ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

အကြင်ဘိက္ခုနီသည် မိမိက မှားမှား ယွင်းယွင်း ယူခြင်း, မှားမှားယွင်းယွင်း မှတ်ထားခြင်းဖြင့် (ရဟန်းဖြစ်သူ) သူတစ်ပါးကို အထင်သေး အမြင်သေးခံရအောင် အပြစ်ပြောအံ့၊ ထိုဘိက္ခုနီမှာ ပါစိတ်အာပတ်သင့်၏။ [ထိုသို့ အမှတ်လွဲ၍ သာမဏေ-လူဝတ် ကြောင်ကို အပြစ်ပြောလျှင် ဒုက္ကဋ်အာပတ်သင့်၏။]

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
**အယ်လ်ပါကာကလားအုပ်**သည် တောင်အမေရိကတိုက်၊ အန်းဒီးတောင်ကုန်းမြင့်ပေါ်တွင် တွေ့ရှိရသော ဒရယ်အရွယ် သားကောင်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ပီရူး၊ ဗိုလစ်ဗီးယား နှင့် ချီလီနိုင်ငံတို့တွင် ပေပေါင်း ၈ဝဝဝ မှ ၁၂ဝဝဝ အထိမြင့် သော တောင်ကုန်းများပေါ်၌ ကျက်စားနေထိုင်သည်။ တိုင်းရင်း သားတို့သည် အယ်လ်ပါကာကုလားအုတ်ကို ယင်းကိုယ်မှရရှိသော သိုးမွေးကဲ့သို့သော အမွေးနုအတွက် မွေးမြူလေ့ရှိကြသည်။ အန်းဒီးတောင်တန်းပေါ်တွင် ဂွာနာကိုခေါ် သားရိုင်းကောင်များ ရှိရာ အယ်လ်ပါကာကုလားအုပ်နှင့် လာမာကုလားအုပ်တို့သည် ထိုဂွာနာကိုမှ ဆင်းသက်လာကြသည်ဟု ယူဆကြရလေသည်။ ထိုတိရစ္ဆာန်မျိုးသည် ကုလားအုပ်မျိုးထဲမှ ဖြစ်သော်လည်း ဘို့ မပါချေ။ 

အယ်လပါကာကောင်သည် လာမာကုလားအုပ်နှင့် ပုံသဏ္ဌာန်ခြင်းဆင်တူသည်။ လာမာကုလားအုပ်လောက် အရပ်မမြင့် သော်လည်း ကိုယ်ထည်ပို၍ရှည်သည်။ 

အယ်လပါကာကောင်၏ လည်တံနှင့်မျက်နှာတို့သည် ကုလားအုပ်နှင့်တူ၍ ကိုယ်ခန္ဓာသည်သိုးနှင့်တူ၏။ အလွန်မြင့်မား သော တောင်ကုန်းပေါ်၌ နေနိုင်လောက်အောင် တစ်ကိုယ်လုံး တွင် အမွေးရှည်များ ဖုံးအုပ်လျက်ရှိသည့်အပြင် ခြေအလွန်မြဲ သည်။ အယ်လပါကာကောင်မှရသော အမွေးသည် သိုးမှရသော သိုးမွေးထက်ပို၍နုသည်။ ဖြောင့်လည်းဖြောင့်သည်။ အရောင် အားဖြင့် အနက်၊ အဖြူနှင့် အညိုသွေးရောင် အမျိုးမျိုးရှိ၍ တောက်ပြောင်သည်။ တောင်အမေရိကတိုက်သို့ ဥရောပတိုက် သားများ မရောက်ရှိမီ ရှေးအခါမှစ၍ ပီရူးနိုင်ငံတွင် နေထိုင် ကြသော တိုင်းရင်းသားတို့သည် အယ်လ်ပါကာကောင်မှရသော အမွေးဖြင့် အဝတ်အထည် ရက်လုပ်ခဲ့ကြသည်။ အယ်လပါကာ မွေးကို တစ်နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ်ကျ ည|ပ်ယူလေ့ရှိသည်။ ၁၈၃၆ ခုနှစ်တွင် ဆာတိတပ်ဆော့ဆိုသူက အယ်လပါကာမွေးဖြင့် ပေါ့ပါးခိုင်ခန့်သော အဝတ်အထည် ရက်လုပ်ခြင်းကို စတင် တီထွင်ခဲ့သည်မှစ၍ ဗိုလစ်ဗီးယားနှင့် ပီရူးနိုင်ငံတို့တွင် အယ်လ ပါကာကောင် မွေးမြူသည့်လုပ်ငန်းမှာ ကြီးပွားတိုးတက်လာ လေသည်။ သို့ရာတွင် ယခုအခါ အယ်လပါကာထည်ဟု ရောင်းချလျက်ရှိသော အဝတ်အထည်တို့သည် အများအားဖြင့် သိုးမွေးနှင့်ချည် ရောစပ်ရက်လုပ်ထားသော အရောင် တောက် ပြောင်နေသည့် အထည်မျှသာဖြစ်၍ အယ်လပါကာအမွေးစစ်စစ် မပါရှိချေ။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅)
အယ်လက်ဇန္ဒာဘုရင်(ယူဂိုဆလားဗီးယား)(ခရစ်၁၈၈၈-၁၉၃၄)
------------------------------------------------

ပထမအယ်လက်ဇန္ဒာဘုရင်သည် ဆားဗီးယားပြည့်ရှင် ပီတာ 
ဘုရင်၏ ဒုတိယသားတော်ဖြစ်၍ ၁၈၈၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ 
၁၇ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။ နောင်တော်အိမ်ရှေ့မင်းသား
ဂျော့သည် ထီးမွေနန်းမွေကိုစွန့်လွှတ်သဖြင့် အယ်လက်ဇန္ဒာ
သည် နန်းလျာဖြစ်လာလေသည်။ ငယ်စဉ်က ဂျီနီးဗားမြို့နှင့် 
ရုရှနိုင်ငံ ၏မြို့ဟောင်းဖြစ်သော လီနင်ဂရက်မြို့တို့တွင် 
ပညာဆည်းပူးခဲ့ရ သည်။ ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် ဗော်လကန်စစ်ပွဲ
ဖြစ်ပွားသောအခါ ဆားဗီးယားတပ်ကိုဦးစီး၍ တူရကီနှင့် 
ဗူလဂေးရီးယန်းစစ်တပ် များကို တိုက်ခိုက်သည်။ ၁၉၁၄ 
ခုနှစ်တွင် ခမည်းတော် နာမကျန်းဖြစ်သောကြောင့် 
နန်းစောင့်အဖြစ် ဆားဗီးယားပြည်ကို အုပ်ချုပ်ရလေသည်။ 

ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းက အယ်လက်ဇန္ဒာသည် ဆားဗီးယားတပ်
များ၏ သေနာပတိအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် ခမည်းတော် ပီတာဘုရင် ကွယ်လွန် 
သောအခါ အယ်လက်ဇန္ဒာသည် ဆားဗီးယား၊ ဆလိုဗင်းနီးယား 
နှင့် ကရိုအေးရှားပြည်များကို စည်းရုံးပူးပေါင်း၍ ဖြစ်ပေါ်လာ 
သော ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံသစ်၏ ဘုရင်ဖြစ်လာလေသည်။ 
၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် အယ်လက်ဇန္ဒာဘုရင်သည် ရူမေးနီးယား 
ဘုရင်၏ သမီးတော်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ 

  

အယ်လက်ဇန္ဒာဘုရင်လက်ထက်တွင် ပြည်တွင်းနိုင်ငံ 
ရေး လှုပ်ရှားမှုများဖြစ်ပေါ်လာရာ စည်းလုံးညီညွတ်ရေး ပျက်စီး 
မည့်အခြေသို့ ဆိုက်ရောက်လာလေသည်။ ထို့ကြောင့် ၁၉၂၉ 
ခုနှစ်တွင် ဘုရင်သည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ပယ်ဖျက်၍ 
အာဏာရှင်အဖြစ် နိုင်ငံကိုအုပ်ချုပ်သည်။ ၁၉၃၁ ခုနှစ်၌ 
ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသစ်ကို ကြေညာ၍ အုပ်ချုပ်ရေးစံနစ်ကို 
ပြောင်းလဲခဲ့သော်လည်း ပြည်တွင်းဆူပူမှုများမှာ မပြေလည်ချေ။ 
အထူးသဖြင့် ကရိုးအက်လူမျိုးတို့က ဘုရင်၏အုပ်ချုပ်ပုံကို 
မကျေနပ်ကြချေ။

၁၉၃၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် 
အယ်လက်ဇန္ဒာဘုရင်သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ မာဆေးမြို့သို့ ဆိုက် 
ရောက်လာစဉ် မိမိနိုင်ငံသား ကရိုးအက်လူမျိုးတစ်ယောက်က 
သေနတ်နှင့်ပစ်၍လုပ်ကြံသဖြင့် ဘုရင်နှင့်တကွ အတူပါလာ 
သော ပြင်သစ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အမ်၊ဗားတူးလည်း ကျဆုံးခဲ့ 
ရလေသည်။ ထိုအခါ ၁၁ နှစ်အရွယ်ရှိ သားတော်ပီတာက 
ခမည်းတော်၏ ညီတော်ဝမ်းကွဲ ပေါမင်းသားကို ရင်ခွင်ပိုက် 
အုပ်စိုးစေကာ ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံ၏ ထီးနန်းကိုဆက်ခံလေ 
သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅)
**အယ်လ်ဖာ** (/ˈælfə/)  (စာလုံးကြီး**Α** ၊ စာလုံးသေး**α** ; ရှေးဟောင်းဂရိ: ἄλφα , *álpha*, သို့မဟုတ် ဂရိ: άλφα, ရောမအက္ခရာ: *álfa*) သည် ဂရိအက္ခရာ ၏ ပထမဆုံး အက္ခရာ ဖြစ်သည်။ ဂရိဂဏန်းများစနစ်တွင် ၎င်းသည် တန်ဖိုးတစ်ခုဖြစ်သည်။ Alpha alephသည် **နွား** အတွက် အနောက်ဆီးမိုက် စကား Phoenician အက္ခရာ aleph မှဆင်းသက်လာသည်။  အယ်လ်ဖာမှ ထွက်လာသော စာလုံးများတွင် လက်တင် အက္ခရာ A နှင့် Cyrillic အက္ခရာ А တို့ ပါဝင်သည်။

အသုံးပြုပုံများ
---------------

### ဂရိ

ရှေးဂရိဘာသာတွင် အယ်လ်ဖာသည် [a]
ဟု အသံထွက်ပြီး အသံထွက် အားဖြင့် ရှည် ([aː]) သို့မဟုတ် အတို ([a]) ဖြစ်နိုင်သည်။ မရှင်းမလင်းဖြစ်နေပါက အရှည်နှင့်အတို alpha ကို တစ်ခါတစ်ရံ macron-breve ဖြင့် Ᾱᾱ ၊ Ᾰᾰ ဟုရေးသည်။

* ὥρα = ὥρᾱ *hōrā* ဂရိ အသံထွက်: [hɔ́ːraː] "အချိန်"
* γλῶσσα = γλῶσσᾰ *glôssa* ဂရိ အသံထွက်: [ɡlɔ̂ːssa] "လျှာ"

ခေတ်သစ်ဂရိဘာသာစကားတွင် သရအလျား များ ပျောက်ဆုံးသွားပြီး အယ်လ်ဖာ၏ အသံထွက် IPA: [a] သည် *အာ* မဟုတ်တော့ဘဲ *အ* သာလျှင်ဖြစ်တော့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "alpha"၊ *Oxford English Dictionary* (3rd ed.)၊ Oxford University Press၊ September 2005 မရေရာသော `|mode=CS1` (အကူအညီ) (Subscription or UK public library membership required.)
2. ↑  *Chamber Concise Dictionary*။ 2004။ p. 30။
ဆပင်စာ ဟားဗတ်
ဟားဗတ် ဆပင်စာသည် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ယထယဘူတ 
ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်၍၊ ၁၈၂ဝ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ ၂၇ ရက်နေ့၌ 
အင်္ဂလန်ပြည် ဒါဗီမြို့တွင် မွေးဖွားသည်။ သူ၏ ဖခင်မှာ 
ကျောင်းဆရာ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဖခင်ဖြစ်သူသည် ထုံးထမ်းစဉ် 
လာတို့ကို လိုက်နာလက်ခံသူ မဟုတ်ချေ။ ထို့ကြောင့် ဖခင် 
ဖြစ်သူ၏ သွန်သင်မှုကိုခံယူခဲ့သော ဆပင်စာမှာ အတွေးအခေါ် 
အမြေ|ာ်အမြင်ကြီး သူတစ်ယောက်ဖြစ်လာလေသည်။ သူသည် 
ဓမ္မတာအလျှောက် အဆင့်ဆင့် ဖွံ့ဖြိုးကြီးပွားလာခြင်းနှင့် 
ပြောင်းလဲမှုများကိုသာ တွေးခေါ်ကြံဆနေတတ်သူဖြစ်သည်။ 
သူ့ခေတ်တွင် ထွန်းကားလျက်ရှိသော သိပ္ပံပညာဆိုင်ရာ အတွေ့ 
သစ်များကို မှီငြမ်းပြုလျက် ဘာသာရပ်များအားလုံးတွင် 
အသုံးပြုနိုင်မည့် ယထာဘူတ ပညာတစ်ရပ်ကို ဖော်ထုတ်ရန် 
အထူးကြိုးစားခဲ့ခြင်းကြောင့်လည်း ကျော်ကြားခဲ့ပေသည်။
ဆပင်စာသည် ၁၈၃၇ ခုနှစ်မှ ၁၈၄၆ ခုနှစ်အထိ 
လန်ဒနှ်င့် ဗာမင်ဂမ်မီးရထားကုမ္ပဏီတွင် အင်ဂျင်နီယာအဖြစ် 
အမှုထမ်းခဲ့ပြီးနောက်၊ ထိုအလုပ်ကိုစွန်လွှတ်၍၊ 'စီပွားရေး' 
သတင်းစာတွင် လက်ထောက် စာတည်းအဖြစ်ဖြင့် ၁၈၄၈ 
ခုနှစ်မှ ၁၈၅၃ခုနှစ်အထိ လုပ်ကိုင်ယင်း စာပေပညာရပ် 
အမျိုးမျိုးတို့ကို လေ့လာလိုက်စားခဲ့သည်။ သူသည် သိပ္ပံပညာ၊ 
ယထာဘူတပညာတို့နှင့် သက်ဆိုင်သော အကြောင်းရပ်များစွာ 
ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့လေသည်။ ၁၈၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် သူ၏ 
'သမ္ဘာရ ယထာဘူတပညာရပ်'ဆိုင်ရာ စာစဉ်များကို စတင် 
ထုတ်ဝေလိုက်၏။ အထင်ရှားဆုံးသော စာစဉ်များမှာ 'ရှေးဦး 
အခြေခံ သဘောတရားများ'၊ 'ဇီဝဗေဒအခြေခံသဘောတရား 
များ'၊ 'စိတ်ပညာအခြေခံသဘောတရားများ'၊ 'လူမှုရေးရာ 
အခြေခံသဘော တရားများ'နှင့် 'လူ့ကျင့်ဝတ်အခြေခံ သဘော 
တရားများ' စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဆပင်စာသည် ၁၉ဝ၃ 
ခုနှစ် ဒီဇင်္ဘာလ (ဂ) ရက်နေ့တွင် ဗရိုက်တန်မြို့၌ ကွယ်လွန် 
လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ကောင်းကင်သို့ ပစ်လွှတ်လိုက်သောဒုတ်သည် အရင်းဖြင့်ကျလိုက်၊ အလယ်ဖြင့်ကျလိုက်၊ အဆုံးဖြင့်ကျလိုက်ဖြစ်သကဲ့သို့၊ အဝိဇ္ဇာဖြင့် ဖုံးအုပ်, တဏှာဖြင့် နှောင်ဖွဲ့ထားသော သတ္တဝါတို့သည် ဘဝတစ်ခုမှ ဘဝတစ်ခုသို့ ပြေးသွား ပြောင်း ရွှေကြကုန်လျက် ဤဘဝမှ ထိုဘဝသို့ ထိုဘဝမှ ဤဘဝသို့ လာရောက်ကြရကုန်၏။ ဘဝသံသရာ အစမရှိခြင်းကြောင့်ပေတည်း။ ထို့ကြောင့် အလုံးစုံသော သင်္ခါရဓမ္မတို့၌ ငြီးငွေ့ခြင်း, တပ်မက်မှုကင်းခြင်းမှ လွတ်မြောက်ခြင်းငှါ, အားထုတ်လိုက်တော့သည် သာဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

ဋီကာ၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

---

ဘုရားရှင် ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့တော်အနီး သီသပါဝန၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အထက်ပါသုတ်အတိုင်း သစ္စာလေးပါးကို မသိခြင်းကြောင့် သံသရာ၌ ပြောင်းရွှေ့ကျင်လည်ရပုံကို မိန့်ကြားတော်မူပြီး သစ္စာသိမြင် ကျွတ်တမ်းဝင်အောင် အားထုတ်ကြရမည်ဟု ဘုရားရှင်က ရဟန်းတော်တို့အား ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် သာဝတ္ထိမြို့တော်နှင့် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်အကြား၌ မြွေကို ဒုတ်ဖြင့် ရိုက်နှက်သတ်ဖြတ်နေကြသော သူငယ်တို့ကို တွေ့မြင်၍ "သုခကာမာနိ" အစရှိသော (၂)ဂါထာဖြင့် ဥဒါန်းကျူးရင့်တော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ အတ္ထုပ္ပတ္တိနှင့်တကွ အကျယ်ကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၁၊၃၉၂။ သံ၊မြန်၊၁၊၃၇၉။ သံ၊ဋီ၊၂၊၁၅၂။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၄-အနမတဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ဒုတိယဝဂ္ဂ၊ နဝမသုတ်။
2. ↑  -သံ၊၃၊၃၈၄။ သံ၊မြန်၊၃၊၃၉၂။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၃၁။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁၂-သစ္စသံယုတ္တ၊ ၄-သီသပါဝနဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။
3. ↑  -ဥဒါန၊၈၉၊ ဥဒါန၊မြန်၊၈၂-၃။ ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၉၇-၈။ ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဥဒါန၊ ၂-မုစလိန္ဒဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။
4. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

ဝေဒနာသုံးပါးတို့တွင် သုခဝေဒနာကို ဒုက္ခဟု ရှုရမည်။ ဒုက္ခဝေဒနာကို သလ္လအားဖြင့် ရှုရမည်။ အဒုက္ခမသုခဝေဒနာကို အနိစ္စအားဖြင့် ရှုရမည်။ ထိုသည့် အတိုင်း ဉာဏ်ဖြင့်သိမြင်သောရဟန်းကို မှန်ကန်စွာ သိမြင်သူ၊ တဏှာကို ဖြတ်တောက်ပြီးသူ၊ သံယောဇဉ်အနှောင်အဖွဲ့ကို ခြေချွတ်နိုင်သူ၊ မာနကို အရဟတ္တမဂ်ဖြင့် ပယ်နိုင်ခြင်းကြောင့် ဒုက္ခ၏ကုန်ဆုံးရာနိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုသူဟု ဆိုအပ်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။

---

သဒ္ဓါအစရှိသော ဣန္ဒြေငါးပါးတို့တွင်...

(၁) သောတာပတ္တိမဂ်ကို ရနိုင်သော တရား(အင်္ဂါ)လေးမျိုးတို့၌ သဒ္ဓိန္ဒြေသည် အကြီးအကဲဖြစ်သည်။

(၂) သမ္မပ္ပဓာန်တရားလေးပါးတို့၌ ဝီရိယိန္ဒြေသည် အကြီးအကဲဖြစ်သည်။

(၃) သတိပဋ္ဌာန်တရားလေးပါးတို့၌ သတိန္ဒြေသည် အကြီးအကဲဖြစ်သည်။

(၄) ရူပါဝစရဈာန်လေးပါးတို့၌ သမာဓိန္ဒြေသည် အကြီးအကဲဖြစ်သည်။

(၅) အရိယသစ္စာလေးပါးတို့၌ ပညိန္ဒြေသည် အကြီးအကဲဖြစ်သည်ဟု ဘုရားရှင် ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ ဣန္ဒြေငါးပါးတို့ကို သူဌေးသားလေးယောက်နှင့် ဘုရင်တို့ နက္ခတ်ပွဲသဘင်အခါ အချင်းချင်းအပြန်အလှန် ဧည့်ဝတ်ပြုပုံဥပမာဖြင့် ထင်ရှားအောင် ဖွင့်ပြထားပါသည်။

ဋီကာ၌လည်း ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။

---

သဒ္ဓါအစရှိသော ဗိုလ်ငါးပါးတို့တွင်...

(၁) သဒ္ဓါဗိုလ်ကို သောတာပတ္တိယင်္ဂတရားလေးပါးတို့၌

(၂) ဝီရိယဗိုလ်ကို သမ္မပ္ပဓာန်တရားလေးပါးတို့၌

(၃) သတိဗိုလ်ကို သတိပဋ္ဌာန်တရားလေးပါးတို့၌

(၄) သမာဓိဗိုလ်ကို ရူပါဝစရဈာန်လေးပါးတို့၌

(၅) ပညာဗိုလ်ကို အရိယသစ္စာတရားလေးပါးတို့၌ အကြီးအကဲအဖြစ်ထား၍ ရှုမှတ်ရ မည်ဟု ဘုရားရှင်က ရဟန်းတို့အား ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ သံယုတ်အဋ္ဌကထာအတိုင်း ဗိုလ်ငါးပါးကို နက္ခတ်သဘင်ပွဲ ဆင်နွှဲကြသော သူဌေးသားလေးယောက်နှင့် ရှင်ဘုရင်တို့ ပျော်ပွဲစားထွက်ပုံ ဥပမာဖြင့် ဖွင့်ပြထားပါသည်။ ဤသုတ်၌ သေခဗလကို ဟောတော်မူပုံနှင့် ကောရဏ္ဍကောလဝါသီ မဟာဒန္တထေရ်၏ အဆိုအမိန့်ကိုလည်း ပြဆိုထားပါသည်။

ဋီကာ၌လည်း အကျယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။


---

ဒဋ္ဌဗ္ဗသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် အားငါးမျိုးတို့ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။

ဒဋ္ဌဗ္ဗသုတ်
-----------

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၂၊၄၀၉။ သံ၊မြန်၊၂၊၄၀၄။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၁၇။ သံ၊ဋီ၊၂၊၃၅၆။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ သဠာယတနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၂-ဝေဒနာသံယုတ္တ၊ ၁-သဂါထာဝဂ္ဂ၊ ပဉ္စမသုတ်။
2. ↑  -သံ၊၃၊၁၇၂။ သံ၊မြန်၊၃၊၁၇၇။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၆၄-၅။ သံ၊ဋီ၊၂၊၄၈၈။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၄-ဣန္ဒြိယသံယုတ္တ၊ ၁-သုဒ္ဓိကဝဂ္ဂ၊ အဋ္ဌမသုတ်။
3. ↑  -အံ၊၂၊၁၀။ အံ၊မြန်၊၂၊၁၄။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၄-၅။ အံ၊ဋီ၊၃၊၅-၆။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ပဉ္စကနိပါတ၊ ပဌမပဏ္ဏာသက၊ ပဌမပဏ္ဏာသက၊ ၂-ဗလဝဂ္ဂ၊ ပဉ္စမသုတ်။
4. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
5. 1 2  *ဆဋ္ဌသံဂါယနာတင် ပိဋကတ်တော်၊ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်ဝင် သုတ္တန်ပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန်၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ ပဌမပဏ္ဏာသက - ပဌမသုတ်ငါးဆယ်၊ ၂-ဗလဝဂ်၊ ၅- ဒဋ္ဌဗ္ဗသုတ်* (တတိယအကြိမ် ed.)။ ရန်ကုန်မြို့၊ ကမ္ဘာအေး၊ သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ သာသနာရေးဦးစီးဌာနပုံနှိပ်တိုက်။ ၁၉၉၈။
|  |
| --- |
|  လီယိုနာ ဒိုဒါဗင်ချီ၏ ဒီဇိုင်း အတိုင်း ဆောက်လုပ်ထားသော ဖလိုင်းဝှီး
ကရိုင်းရှပ် ၏ အစွန်းတဘက် တွင် တပ်ဆင်ထားသော ဖလိုင်းဝှီး၊ ရိုးရိုးဂီယာဖြင့် မောင်းသော ကား၏ ကလပ်ကို ဆင်ရာတွင် သုံးသည်။ ပုံပါ ဖလိုင်းဝှီးသည် တစ်မိနစ်လျှင် အပတ် ၉ ထောင် လည်နိုင်သည်။
This is a video montage of the Otto engines running at the Western Minnesota Steam Threshers Reunion (WMSTR), in Rollag, Minnesota. (2min 16sec, 320x240, 340kbit/s video)
ဧရာမ ဖလိုင်းဝှီး တပ်ဆင်ထားသော လန်ဒီနီ ထွန်စက်
1928 Lanz Bulldog showing the flywheels and a hot bulb engine
Zaschka helicopter with flywheels, Berlin Tempelhof Airport, 1928
Spoked flywheel |

ဖလိုင်းဝီး ဆိုသည်မှာ ချပ်ပြား သို့မဟုတ် ဘီး အထူစားဖြစ်ပြီး လည်ပတ်နေသော ဝင်ရိုးများနှင့် တွဲချိတ်ထားသည်။ ဖလိုင်းဝှီးသည် အရွေ့စွမ်းအင်ကို သိမ်းဆည်းပေးသော ပစ္စည်းဖြစ်သည်။ ဖလိုင်းဝှီးသည် ၎င်းတွင် ရှိနေသော အဟုန်ကြောင့် အရှိန်ကို အလွယ်တကူ မပြောင်းလဲနိုင်ပေ။ ထို့အတွက်ကြောင့် ဖလိုင်းဝှီးတို့သည် ဝင်ရိုးများကို တသမတ်တည်းသော အရှိန်ဖြင့် ဆက်လက် လည်ပတ်နေစေရန် အထောက် အကူပေးသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ဝင်ရိုးပေါ်တွင် သက်ရောက်သော အားစုံတွဲ (Torque) မကြာခဏ ပြောင်းလဲသော နေရာတွင် အထောက်အကူ ပေးသည်။ မညီမျှသော အားစုံတွဲတို့သည် လည်ပည်နေသော အရှိန်ကို ပြောင်းလဲစေနိုင်သည်။ သို့သော်လည်း ဖလိုင်းဝှီးမှ အရှိန်ပြောင်းလဲမှုကို တန်ပြန်သက်ရောက်မှု ပေးသောကြောင့် မညီမျှသော အားစုံတွဲ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုကို လျှော့ချနိုင်သည်။ ပစ်စတင် သုံးသော အင်ဂျင်များတွင် မညီမျှသော အားစုံတွဲ၏ ပြဿနာ ရှိပြီး ဖလိုင်းဝှီးကို သုံးခြင်းအားဖြင့် ထိုပြဿနာကို ဖြေရှင်းနိုင်သည်။
**မွန်တက်မဟယ်** သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ ကိုလံဘိုမြို့၏ ဆင်ခြေဖုံးအရပ်တစ်ခုဖြစ်သည့် ကိုလုပိတိယတွင် တည်ရှိသည့် သီရိလင်္ကာပါလီမန်ပြောခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ်၏ ယခင်က နေအိမ်ဖြစ်သည်။ ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် သမ္မတအိမ်တော်ပြောခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ်၏ နေအိမ်အဖြစ် ထားရှိရန် ဝယ်ယူခဲ့သည်။ Sri Jayawardenapura-Kotte ရှိ ပါလီမန်အဆောက်အဦအသစ် အနီးတွင် ၂၀၀၀ ခုနှစ်၌ နေအိမ်အသစ် မတည်ဆောက်ရသေးခင်အထိ နေထိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ထိုအိမ်၌ အမျိုးမျိုးသော အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများသည် အသုံးပြုနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။

သမိုင်း
-------

အဆောက်အဦကို ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ St Margaret ၏ ပြင်သစ်ပုံစံအိမ်သည် ပျက်စီးပြီးနောက်တွင် တည်ဆောက်မှုများကို ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ဂယ်လီလမ်းမပေါ်ရှိ Kollupitiya တွင် တည်ရှိသည့် မြေကွက်တစ်ခုပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ St Margaret ၏ အိမ်ကို မိုဟာမက်အလီမိုဟာမက်ဟူစိန်အတွက် သူ၏ ဖခင်ဖြစ်သူ မိုဟာမက်အလီက တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်။ အိမ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ပြီး နှစ်အနည်းငယ်ကြာသည့်အခါ ဟူစိန်သည် စိတ်ဓာတ်အကြီးအကျယ်ကျဆင်း၍ ဒေဝါလီခံခဲ့ရသည်။ ထို့နောက်တွင် အိမ်ကို ပြင်သစ်သံတမန်ရုံးသို့ ငှားရမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၄၃ ခုနှစ် ပြင်သစ်အစိုးရ ကျဆုံးပြီးနောက်တွင် ပြင်သစ်သံတမန်ရုံးသည် ကျွန်းပေါ်မှ ထွက်ခွာခဲ့သည်။ အိမ်ကို သီရိလင်္ကာနိုင်ငံအကြီးအကဲ  Vice Admiral Sir Geoffrey Layton က အသုံးပြုရန်အတွက် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ သူသည် စစ်ပြီးဆုံးသည့်တိုက်အောင် ထိုအိမ်၌ နေထိုင်သွားခဲ့သည်။ သီရိလင်္ကာလွတ်လပ်ရေးရလာသည့်အခါတွင် ထိုအိမ်ကို သီရိလင်္ကာအစိုးရက ဝယ်ယူခဲ့ကာ အိမ်တော်ပြောရေးဆိုခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ် Sir Francis Molamure ၏ တရားဝင်နေအိမ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။  Sri Jayawardenepura Kotte ရှိ ပါလီမန်အဆောက်အဦအသစ်ဘေးနားရှိ အိမ်အသစ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည့် ၂၀၀၁ ခုနှစ်အထိ နေထိုင်ခဲ့သည်။ 

ဤအိမ်ကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအဖွဲ့နှင့် Fiscal Ombudsman စသူတို့သည် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ပါဠိတက္ကသိုလ်အဖြစ်သို့ မပြောင်းမီ ဆက်တိုက်နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ အဆောက်အဦသည် ဆိုးရွားစွာ ပျက်စီးခဲ့ပြီးနောက်တွင် မူလ အပြင်အဆင်များ၊ ပရိဘောဂများသည် ပျောက်ဆုံးပျက်စီးမှုများ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။

ပြင်ပလင့်များ
-------------

* Parliament of Sri Lanka

ကိုးကား
-------

1. ↑  Kirinde၊ Chandani။ "PM proposes pay hike, extra allowances for MPs"၊ 20 November 2016။
2. 1 2 3  A Mansion called Mumtaz။ Sunday Times of Ceylon (7 November 1993)။ 8 August 2017 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  30 May 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. 1 2 3  Hussein၊ Ameena။ "Mumtaz Mahal, The Story of a House"။ 30 May 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 25 October 2016။
**မှန်တော့ပင်**သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းနှင့် မလေးရှားနိုင်ငံ 
များတွင် မူလပေါက်ရောက် သည့် သစ်ပင်မျိုးဖြစ်၍ မြန်မာ 
နိုင်ငံတွင် အနှံ့အပြား ပေါက်ရောက်လေသည်။ အချိုးအစား 
ကျ၍ ရွက်အုံကောင်းသည့် အပင်မျိုးဖြစ်သည်။ အမြင့် ၂၅ 
ပေမှ ပေ ၃ဝ အထိ ရှိတတ်သည်။ အရွက်များသည် ကြီးမား 
မာကျော ပျဉ်းတွဲပြီးလျှင် ၁ဝ လက်မမှ ၁၅ လက်မအထိ 
ရှည်၍ သုံးလက်မခန့် ကျယ်သည်။ များသောအားဖြင့် 
ဒီဇင်ဘာလမှ ဖေဖော်ဝါရီလအတွင်း ချောမွတ်၍ အဝါ 
ရောင်ရှိသည့် မက်မောဖွယ်ကောင်းသော အသီး အမြောက် 
အမြား သီးသည်။ အသီး၏ အရွယ်အစားနှင့် ပုံသဏ္ဌာန်မှာ 
သေးငယ်သော လိမ္မော်သီးများနှင့် တူသည်။ အသီး၏ အဖျား 
ဘက်တွင် ဝတ်ဆံမထိပ်ကဲ့သို့ ချွန်ထွက်နေသည်။

အရည်ရွှမ်း၍ အဝါရောင်ရှိသော အသားများကို စားနိုင် 
သည်။ အရသာမှာ ချဉ်သော်လည်း နှစ်သက်စဖွယ် ဖြစ်၏။ 
မှန်တော့ပင်၏ အခေါက်များမှာ အဝါရောင်ဆိုးဆေး 
ရရှိနိုင်ပေသည်။ အာသံပြည်နယ်တွင် ထိုဆိုးဆေးဖြင့် 
အဝတ်အထည်များကို ဆိုးလေ့ရှိကြသည်။
အသားထူသော အစေ့ကြီးများကို ပျိုးယူခြင်းဖြင့် မှန်တော့ 
ပင်များကို စိုက်ပျိုးနိုင်ပေသည်။ 

မှန်တော့ပင်သည် ဂတ်တစ်ဖာရီး(Guttiferae; ယခုအခါတွင် Clusiaceae) မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ 
ထိုအပင်ကို ရုက္ခဗေဒ အလိုအရ ဂါဆီနီးယား ဇန်သိုခိုင်းမတ်(*Garcinia xanthochymus*) 
ဟူ၍ ခေါ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Hooker, J.D. (1974)။ *Flora of British India*။ **1**။ p. 269။
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀)
တော်ဝင်နန်းတော် (အမ်စတာဒမ်) - ၁၆၆၄၊ ဂျကော့ဗန်ခန်ပဲန်။
**ဒတ်ခ်ျဘရောကက်ဗိသုကာ**သည် ၁၇ ရာစု ဒတ်ခ်ျရွှေခေတ် အတွင်း ဒတ်ခ်ျသမ္မတနိုင်ငံ နှင့်ကိုလိုနီနယ်မြေများတွင်ကြီးပွားခဲ့သော Baroque ဗိသုကာ အမျိုးမျိုးဖြစ်သည်။ (ထိုကာလအတွင်းဒတ်ခ်ျပန်းချီကားကို Dutch Golden Age ပန်းချီ ဖြင့်ဖုံးအုပ်ထားသည်)

အင်္ဂလန်ရှိခေတ်သစ်တိုးတက်မှုများကဲ့သို့ပင်ဒတ်ခ်ျ Palladianism သည်ietyန္ဒြေစောင့်ခြင်းနှင့်ထိန်းသိမ်းခြင်းတို့ဖြင့်မှတ်သားထားသည်။ ဥရောပမြောက်ပိုင်းတွင်ပထမဆုံးသောသမ္မတနိုင်ငံ၏ဗိသုကာသည် ရှေးရိုးရှေးဟောင်း မှကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ကိုးကားခြင်းဖြင့်ဒီမိုကရေစီတန်ဖိုးများကိုထင်ဟပ်စေရန်ရည်ရွယ်သည်။ ၁၇ ရာစုအစောပိုင်းဗိသုကာလက်ရာများသို့ ဗင်နီ ဇင်နင့်ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုရှိသော ဟန်ဒရစ်ဒီကင်းစာ ၏ဒီဇိုင်းများကိုတွေ့ရသည်။ ၎င်းသည်အဆောက်အအုံသစ်များဖြစ်သော Noorderkerk ("Northern Church", 1620–1623) နှင့် Westerkerk ("အနောက်ဘုရားရှိခိုးကျောင်း") အမ်စတာဒမ် အတွက် ", 1620-1631) ။ ထဲမှာယေဘုယျအားဖြင့်ဗိသုကာ အနိမျ့နိုင်ငံများ, ထိုအတွက်နှစ်ဦးစလုံး ကောင်တာ-ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး -influenced တောင်ဘက် နှင့် ပရိုတက်စတ ပြင်းပြင်းထန်ထန်မြောက်ပိုင်းရင်းနှီးမြှုပ်နှံနေဆဲဖြစ်ပြီး, မြောက်ဘက် -dominated အီတလီ Renaissance နှင့် Mannerist အဆိုပါ predated ကြောင်းပုံစံများကို ရောမ အမြင့်ဘားရို့ ၏စတိုင်လ် Borromini နှင့် Bernini ။ ၎င်းအစား၊ ဒတ်ခ်ျသမ္မတနိုင်ငံတွင်ပိုမိုတင်းကြပ်သောပုံစံကိုကျင့်သုံးခဲ့သောအဓိကအဆောက်အအုံပုံစံများနှင့်အံဝင်ဂွင်ကျဖြစ်ခဲ့သည်။ အ ၀ တ ်များ နှင့် အိမ် အဆောက်အအုံများအတွက်နန်းတော်များ၊ Antwerp ရှိအချို့သောပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကိုတန်ပြန်သောပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုပုံစံကလွှမ်းမိုးမှုမရှိခဲ့ပါ။
မောင်ဇနိယကို ၁၉၃၅ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၃ ရက်န့တွင် သထုံခရိုင် တောင်စွန်းမြို့ ကတကဲကျေးရွာတွင် မွန်အဆက်အနွယ် တောင်သူလယ်သမားကြီး ဦးကြည် ဒေါ်အေး တို့မှ ဖွားမြင် သော တစ်ဦးတည်းသော သားဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးမြမောင် ဖြစ်၏။ ငယ်စဉ်က ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများတွင် စာပေသင်ကြားခဲ့ပြီး ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ကျောက်မြောင်း အစိုးရတန်းမြင့်ကျောင်းသို့ လာရောက် ပညာသင် ကြား၍ တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲကို အလွတ်ဖြေဆို အောင်မြင်ခဲ့သည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ်မှစ၍ ကလောင်အမည် အမျိုးမျိုးဖြင့် စာပေများ ရေးသားခဲ့ပြီး ၁၉၅၇။ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ဇနိယ ကလောင်အမည်ခံခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် `ခါးပိုက်နှိုက်' ဝတုဖြင့် အမျိုးသားစာပေဆုရရှိခဲ့ပြီး `မွန်းတည့်ချိန်တွင် နေဝင်သည်' အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင်ပိတ်ကားပေါ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ` မြန်မာ့ရေးရာ သုတပဒေသာ' စာအုပ်၊ `စာချွန်စာမွန် စာစီစာကုံးစာအုပ်'၊ ` သဘာဝနှင့် သိပ္ပံ' စာအုပ်၊ရှင်ဗုဒ္ဓဃောသ ဦးဘသန်းနှင့် တွဲဖက်၍ `မြန်မာ့ရတနာများ' စာအုပ်၊ ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် `မြန်မာမှုအဘိဓာန်' စာအုပ်နှင့် ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် `မြန်မာ့ကျောက်စိမ်း' စာအုပ်များကို ရေးသားပြုစုခဲ့ပြီး အကြိမ်ကြိမ်ပုံနှိပ်ကာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။
မောင်ဇနိယသည် ကျောင်းဆရာ၊ သတင်းထောက်၊ သတင်းစာအယ်ဒီတာ၊ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေရေးလုပ်ငန်းရှင်ဟူသော ဘဝအထွေထွေဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုခဲ့သည်။ သူသည် ဝတုတိုပေါင်း များစွာကိုလည်း ရေးသားခဲ့ပြီး ၁၉၈၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ရှာသည်။

ကိုးကား
-------
ဒတ်ချ်နားတိုယုန်  
(နားရွက်တိုတို၊ brachycephalic ခေါင်းနှင့်အမွေးထူကိုယ်လုံးလေးကိုသတိပြုကြည့်ပါ )  
*ပတ္တမြားရောင်ထွက်နေသည့်မျက်လုံးဖြူ*
 နှိုင်းယှဉ်သည်  
 ပိုလန်ယုန်တစ်ကောင်  
(အမွေးသိပ်မထူသော်လည်း နားရှည်များ၊ brachycephalic ခေါင်းပုံမရှိခြင်းကိုသတိပြုပါ)  
*ပတ္တမြားရောင်ထွက်နေသည့်မျက်လုံးဖြူ*
နယ်သာလန်နိုင်ငံရှိ ဒတ်ချ်နားတိုယုန်လေးများသည် ပြည်တွင်းယုန်များထဲမှ မျိုးဖောက်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ၁.၁–၂.၅ ပေါင် (၀.၅၀–၁.၁၃ ကီလိုဂရမ်) အလေးချိန်)   Netherland Dwarf သည် အနည်းဆုံးယုန်မျိုးစိတ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန် အဖြစ်ပြသသည့်ယုန်သည်လူကြိုက်များခြင်းသည်၎င်း၏ neotenic အသွင်အပြင်မှထွက်ပေါ်လာနိုင်သည်။ အဆိုပါနယ်သာလန်တဲ့ dwarf အဆိုပါနှစ်ဦးစလုံးကအသိအမှတ်ပြုသည်ကို အမေရိကန်ယုန်မြိုးဆကျအစည်းအရုံး (အာဗ) နှင့် ဗြိတိန်ယုန်ကောင်စီ (BRC) ။ Netherland Dwarf သည် ပိုလန် ယုန်မျိုးနွယ်စုများနှင့်ရှုပ်ထွေးသော်လည်းအဆုံးတွင်နားများရှည်လျားပြီး brachycephalic ခေါင်းနှင့် cobbiness နည်းသည်။

1. ↑  ARBA Recognized Breeds။  5 April 2018 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Breed Standards 2016-2020။ 21 January 2018 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  5 April 2018 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။