recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ဥဿရရာဇမဟာဝိဟာရ** သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ ဟင်ဂုရနမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ရှေးဟောင်းဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သီရိလင်္ကာအစိုးရက ကျောင်းတော်ကို ရှေးဟောင်းသုတေသနနယ်မြေတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းကြေညာချက်ကို အစိုးရဂေဇတ်အမှတ် ၁၈၉၅ တွင် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၆ ရက်နေ့၌ ကြေညာခဲ့သည်။

ကျောင်းတော်
-----------

ကျောင်းတော်သည် ဂယ်အိုယသကြားစက်ရုံ၏ အနောက်ဘက်၊ ဟင်ဂုရနအဝိုင်းမှ ၁ ကီလိုမီတာ (၀.၆၂ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဥဿရရာဇမဟာဝိဟာရကို ဘုရင် Saddha Tissa (137 BC – 119 BC) လက်ထက်က တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။ လက်ရှိအချိန်တည်ရှိနေသည့် ခေတ်သစ်ကျောင်းဆောင်သည် Digamadulla မင်းလက်ထက်က တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ မကြာသေးခင်က ပြင်ဆင်မှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့ရာတွင် ရှေးခေတ်လက်ရာများကို လျော့ပါးသွားစေခဲ့သည်။ ရှေးဟောင်းလက်ရာများမထဲမှ ကျောက်စာများရေးသားထားသည့် ကိုရဝက်ဂါလာကျောက်တုံး (Korawak Gala)၊ ကျောက်စက်ရေများကျနေသည့်ဂူများ၊ ကျောက်စာတိုင်အပိုင်းများနှင့် အခြားသော ရှေးဟောင်းလက်ရာများကို ဖော်ထုတ်ခွဲခြားနိုင်ခဲ့သည်။

ကျောက်စာများ
------------

ခရစ်နှစ်မတိုင်မီက အစောပိုင်းဗြဟ္မဏီဘာသာစကားဖြင့် ရေးထိုးထားသည့် ကျောက်စာများကို ဘုရားကျောင်းဆောင်ရှိရာ ကျောင်း၏ ကျောက်သားမျက်နှာပြင်တွင် တွေ့ရသည်။ ကိုကျောက်စာများကို ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ရှေးဟောင်းသုတေသနဌာနက ကူးယူခဲ့သည်။

ခေတ်ကာလ - ဘီစီ ၂ ရာစု၊   

အက္ခရာအစောပိုင်းဗြဟ္မဏီ  

ဘာသာစကား - Old Sinhalese  

စာသား - "Mahamata-Utara-jhita-Racitaya lene"  

ဘာသာပြန် - ဥတ္တရဝန်ကြီး၏ သမီး၊ ရာတီကာဂူ

ကိုးကား
-------

1. ↑   "PART I : SECTION (I) — GENERAL Government Notifications"  (26 December 2014). *The Gazette of the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka* **1895**. [*လင့်ခ်သေ*]
2. ↑  අම්පාරේ හිඟුරාන උත්තර ජයමහා විහාරස්ථානය (In Sinhala)။ Associated Newspapers of Ceylon Limited (5 October 2017)။  8 October 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Hingurana Uththara Jayamaha Viharaya Archaeological Site – හිඟුරාන උත්තර ජයමහා විහාරය පුරාවිද්‍යා භූමිය။ amazinglanka။  3 September 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  Uththara Jayamaha Viharaya။ LankaPradeepa။  30 September 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
5. ↑  Dias, Malini (1991)။ *Epigraphical notes (Nos 1 -18)* (အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြင့်)။ Colombo 7: Department of Archaeology။ p. 4။CS1 maint: location (link)
စိန်ဝင်းစိန်သည် ဘာသာပြန်စာရေးဆရာ၊ အယ်ဒီတာ တစ်ဦးဖြစ်သည်။

စိန်ဝင်းစိန်ကို အဖ သခင်ဟန်သိန်း အမိ ဒေါ်အုံးမြင့် တို့မှ ၁၉၄၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် လပွတ္တာမြို့၌ မွေးမွားခဲ့သည်။ အမည်အရင်းမှာ စိန်ဝင်းဖြစ်သည်။ လပွတ္တာမြို့ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၊ ပုသိမ်ဥပစာကော်လိပ်နှင့် ရန်ကုန်လုပ်သားကော်လိပ်တို့တွင် တက်ရောက်ခဲ့ပြီး မြန်မာစာ အဓိကဖြင့် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရခဲ့သည်။ ဝန်ထမ်းဘဝတွင် အနှစ် ၂၀ ခန့် ကျင်လည်ခဲ့ပြီး ကျူရှင်ဆရာ၊ ကုမ္ပဏီစာရင်းစစ်မန်နေဂျာ အလုပ်များကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်မှစပြီး ခေတ်မြန်မာဂျာနယ်တွင် ပထမဆုံးဘာသာပြန် သတင်းဆောင်းပါးကို ရေးသားခဲ့ပြီး ဘာသာပြန်အလုပ်ကို ဆက်လက်လုပ်ကိုင်သည်။

စိန်ဝင်းစိန် ကလောင်အမည်အပြင် ကလောင်ခွဲအနေဖြင့် တိုးမြင့်၊ သက်ဇော်ဝင်း၊ ကိုဖုန်း( ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်)၊ ကောင်းကောင်း၊ မိုးမြင့်ဦးမောင်၊ JESTER၊ နေနွယ်နိုင် တို့ကို အသုံးပြုပြီး ဘာသာပြန်ဆောင်းပါးတို့ကိုရေးသားခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် လစဉ်ထုတ်မဂ္ဂဇင်းနှစ်စောင်တွင် တာဝန်ခံ အယ်ဒီတာအဖြစ်လည်းကောင်း၊ မဂ္ဂဇင်းတစ်စောင်တွင် ဘာသာပြန်အယ်ဒီတာအဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ပြီး ဘာသာပြန်အလုပ်များကို ပူးတွဲလုပ်ကိုင်ပြီး အသက်မွေးဝမ်းကျောင်ပြုခဲ့သည်။

၁၉၉၈တွင် ခေတ်မြန်မာစာပေ၌ ဘာသာပြန်ဆောင်းပါးများစတင်ရေးသားပြီး စာပေလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ကဘူးလ်မြို့က စာအုပ်ဆိုင်ပိုင်ရှင်(၂၀၁၄) ဘာသာပြန်သည် အထူးထင်ရှားသည်။ ၂၀၁၉၊စက်တင်ဘာတွင် ဝါဆောကရုပ်သေးဆရာကလေးဘာသာပြန် ထွက်ရှိခဲ့သည်။

ဘာသာပြန်ဆရာကြီး စိန်ဝင်းစိန်သည် ၂၀၁၉ခု၊ဒီဇင်ဘာ၁၆ရက်တွင်ကွယ်လွန်ခဲ့လေသည်။

၂၀၂၀ခုနှစ်တွင် ၂၀၁၉အတွက် အမျိုးသားစာပေဘာသာပြန်(ရသ)ဆုကို ဆရာကြီး၏ ဝါဆောက ရုပ်သေးဆရာကလေ(၂၀၁၉) ဘာသာပြန်ကရရှိခဲ့သည်။

ကိုးကား...........................


1. ↑  အမျိုးသားစာပေဆု(၂၀၁၉)
**စိန်မွတ္တား** (၇၀ နှစ်) သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ဆိုင်းပညာရှင် ဖြစ်သည်။

ငယ်ဘဝ
-----

စိန်မွတ္တားကို ဖခင် ဦးဘသောင်း နှင့် မိခင် ဒေါ်သောင်းကြည်တို့မှ ၁၃၁၄ ခုနှစ် ဝါခေါင်လဆန်း ၂ ရက် (၁၉၅၂ ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက် ဗုဒ္ဓဟူး) နေ့ က မန္တလေးမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင် (၈) ယောက်တွင် ဒုတိယမြောက် ဖြစ်သည်။

ပညာရေး
------

အသက် (၁၄) နှစ်တွင် မြန်မာ့ဆိုင်းပညာကို စတင် သင်ယူခဲ့သည်။ လက်ဦးဆရာများမှာ ပန်တျာဆရာတိုင်းချစ်စိန်၊ ဦးစိန်မောင်လွင်၊ စိန်ဗိုလ်တင့် စသူတို့ဖြစ်သည်။

အနုပညာဘဝ
--------

သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန နှင့် အဆို အက အရေး အတီး ကော်မတီ တို့ ပူးပေါင်းကျင်းပသော ဒုတိယအကြိမ် ဖိတ်ခေါ် ဓမ္မတေးပြိုင်ပွဲတွင် ပညာရှင်အဆင့် အတီး ရွှေတံဆိပ်၊ အရေး ရွှေတံဆိပ်တို့ ရရှိချိန်တွင် စတင် လူသိများလာခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ပြိုင်ပွဲစုံမှ ဆုတံဆိပ်များစွာရရှိခဲ့ပြီး နိုင်ငံကျော် ဆိုင်းဆရာတဦးဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်က ပန်းဒဏ္ဍာရီဇာတ်ကားဖြင့် ရုပ်ရှင်တေးဂီတဆု၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ်ဝယ် ကိုးဆယ်ဆသာလိမ့်မည်ဇာတ်ကားဖြင့် ရုပ်ရှင်တေးဂီတဆု တို့ကို ရရှိခဲ့သဖြင့်လည်း နိုင်ငံကျော် ဆိုင်းပညာရှင်ကြီး ထပ်ဆင့်အကယ်ဒမီ ဂီတစာဆို စိန်မွတ္တားဟု ထင်ရှားသည်။

အမျိုးသား ယာဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာတက္ကသိုလ် (မန္တလေး) က ဂုဏ်ထူးဆောင် ဝိဇ္ဇာ ဘွဲ့ ကို ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ အဆိုပါ တက္ကသိုလ်တွင် ဂုဏ်ထူးဆောင် ဧည့်သည်တော် ပါမောက္ခအဖြစ် မကွယ်လွန်မီအထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

နိဂုံး
------

၂၀၂၁ ဇူလိုင် ၂၄၊ ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၁ ရက် စနေ နံနက် ၈ နာရီတွင် မန္တလေးမြို့ရှိ ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံတွင် ဆေးကုသမှု ခံယူရင်း အသက် ၇၀ အရွယ်၌ ကွယ်လွန်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
ရတနာပုံမြို့တည်နန်းတည် မင်းတုန်းမင်းကြီး၏ မိဖုရားခေါင်ကြီးစကြာဒေဝီ၏ ဂူပြာသာဒ်ဖြစ်သည်။ မင်းတုန်းမင်းကြီး တည်ဆောက်ခဲ့သည်။

တည်နေရာ
-------

မြနန်းစံကျော်ရွှေနန်းတော်ကြီး အရှေ့မြောက်ဘက် အတွင်းမြို့ရိုးအတွင်း ရတနာပုံနန်းမြို့၊ အောင်မြေသာစံမြို့နယ်၊ မန္တလေးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် သစ်တပ်အတွင်းမြို့ရိုး၊ လပခ စခန်းရုံးနှင့် ဒင်္ဂါးစက်ရုံ၊ အနောက်ဘက်တွင် နန္ဒဝန်ဥယျာဉ်တော်၊ တောင်ဘက်တွင် မြနန်းစံကျော်ရွှေနန်းတော်ကြီး၊ မြောက်ဘက်တွင် စစ်အကျဉ်းထောင်စခန်းဟောင်းတို့ တည်ရှိသည်။

### ခေတ်ကာလ

ရတနာပုံခေတ်လက်ရာ ဂူပြာသာဒ်ဖြစ်သည်။

### ထူးခြားချက်

ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင် ရတနာပုံမြို့တည်နန်းတည် ဘဝရှင်မင်းတုန်းမင်၏ မိဖုရားခေါင်ကြီး၏ အုတ်ဂူပြာသာဒ်ဖြစ်သည်။

သမိုင်းအကျဉ်း
-------------

စကြာဒေဝီမိဖုရားခေါင်ကြီးသည် သာယာဝတီမင်းကြီး၏ သမီးတော် တစ်ပင်တိုင်မင်းသမီးဖြစ်ပြီး လောကီ လောကုတ္တရာ၊ ဗေဒင်၊ နက္ခတ်ပညာများကို တတ်ကျွမ်းသည့် ပညာရှိမင်းသမီးတစ်ပါးဖြစ်သည်။ ပုဂံမင်းလက်ထက် တိုင်းပြည်အခြေအနေဆိုးဝါးနေချိန်တွင် မင်းတုန်းမင်းအား ထီးနန်းရရှိရေးအတွက် ဗေဒင်ကိန်းခန်းအရ အကြံပေးညွှန်ကြားခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ မင်းတုန်းမင်းကြီး ဘုရင်အဖြစ် ထီးနန်းရသောအခါ မိဖုရားခေါင်ကြီးအဖြစ် မြှောက်စားခံရပြီး တိုင်းပြည်ရေးရာနှင့် ဘာသာရေး၊ လူမှုရေးကိစ္စများတွင် မင်းတုန်းမင်းကြီးအား အကြံပေးရသူ၊ မင်းတုန်းမင်းကြီး ချစ်ခင်ရိုသေလေးစားရသူလည်း ဖြစ်သည်။ သက္ကရာဇ် ၁၂၃၈ ခု၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆုတ် ၁၂ ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့ (၁၂-၁၁-၁၈၇၆) တွင် စကြာဒေဝီမိဖုရားခေါင်ကြီး နတ်ပြည်စံသည်။ ခေါင်းတော်ကို ရွှေသား ၃၀ ရက်စီ သလွန်ပေါ်တွင် ထီးဖြူရှစ်စင်းမိုးလျက် မြေနန်းတော်ကြီး၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ဥယျာဉ်တော် ရွှေပြည်ဥယျာဉ်တော်အတွင်း အုတ်ဂူပြာသာဒ်သွင်း၍ သင်္ဂြိုဟ်ထားခဲ့သည်။

### အမျိုးအစား

အုတ်အင်္ဂတေဖြင့်တည်ဆောက်ထားသော ဘုံခုနှစ်ဆင့်ပြာသာဒ်ဖြစ်သည်။

### လက်ရှိအခြေအနေ

စကြာဒေဝီဂူပြာသာဒ်သည် ပန္နက်ခုံအမြင့်ပေါ်တွင်တည်ဆောက်ထားသည့် ဘုံခုနှစ်ဆင့်အုတ်ပြာသာဒ်ဖြစ်သည်။ လေးမျက်နှာတွင် မုခ်ကပ်များ တပ်ဆင်ထားပြီး စိန်တောင်များ၊ မုခ်တံကဲများဖြင့် ရတနာပုံခေတ်လက်ရာကို ပီပြင်စွာ လေ့လာတွေ့ရှိနိုင်သည်။

အကိုးအကား
---------

1. ↑  မန္တလေးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အအုံများမှတ်တမ်း၊ အမှတ် (၁)၊ ရှေးဟောင်းသုတေသန၊ အမျိုးသားပြတိုက်နှင့် စာကြည့်တိုက်ဦးစီးဌာန၊ ဒုကြိမ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၁။
**အလင်္ကာကျော်စွာ စိန်ဝေလျှံ**သည် မြန်မာ​တေး​ရေးဆရာ၊ ဂီတပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဆရာစိန်ဝေလျှံ၏ လက်ရာ​တေးသီချင်းများအနက် အထင်ရှားဆုံးသီချင်းမှာ
ပြည်လှ​ဖေသီဆိုခဲ့သည့် **ပပဝင်း** သီချင်းဖြစ်သည်။

**အလင်္ကာကျော်စွာ စိန်ဝေလျှံ**သည် ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဒီပဲယင်းမြို့အပိုင်၊ ရင်းဆွေရွာနေ ဦးပေါ၊ ဒေါ်တုတ်တို့၏ သားသမီးခြောက်ယောက်အနက်မှ စတုတ္ထမြောက်သားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ် (၆)နှစ်သားမှအပြု၍ ရန်ကုန်မြို့ ပုသိမ်ညွန့်၊ ဝိဇယာမကျောင်းတိုက် ဆရာတော် ဦးသုမနနှင့် သရက်တောကျောင်းတိုက် ကျောက်ပန်းတောင်းဆရာတော်ကြီးတို့ထံတွင် ကိုးနှစ်တာကာလပတ်လုံး ရှင်သာမဏေဘဝဖြင့် တပည့်ခံခဲ့ပေသည်။ ခေတ်ပညာကိုလည်း ကိုးတန်းအထိ သင်ကြားဖူးသည်။ ဆရာစိန်ဝေလျှံသည် ဂီတပညာကို တယောဦးဘရီ၊ တယောဦးဘတူတို့ထံတွင် ဆည်းပူးခဲ့သည်။ (၁၉)နှစ်သားတွင် ခွေးတံဆိပ်ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီတွင် ဂီတမှူးအဖြစ် သုံးနှစ်တာမျှ တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပေသည်။ အဆိုတော် စိန်ဂျွန်းခင်မေနှင့် အိမ်ထောင်ပြုသည်။ စိန်မဟာသဘင်တွင် သီချင်းရေးဆရာအဖြစ်၊ ရှေ့ပိုင်းမင်းသားအဖြစ် သိပ္ပံမြိုင်နှင့်တွဲကာ ရှစ်နှစ်တာမျှ ကပြခဲ့ဖူးလေသည်။ သိမ်ချောင်းသူ ဒေါ်လှကြည်နှင့် အိမ်ထောင်သစ်ထူကာ သားသမီးနှစ်ယောက် ထွန်းကားလေသည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ယဉ်ကျေးမှုဌာန၌ တာဝန်ခံအရာရှိအဖြစ်ဖြင့် တရုတ်ပြည်၊ ရုရှားပြည်၊ ချက်ကိုစလိုဗေးကီးယားပြည်တို့ကို ခရီးလှည့်ရပြီးနောက် "အလင်္ကာကျော်စွာ"ဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။ အစိုးရဌာနမှ ပင်စင်ယူပြီး ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီများနှင့် တက်တိုး ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီတွင် ကန်ထရိုက်ယူ၍ တေးဂီတများကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ဆရာစိန်ဝေလျှံ၏ ဆရာအရင်းများမှာ ဘုရားဒကာကြီး ဦးဖိုးစိန်၊ ကောလိပ်စိန်၊ ရွှေမန်းစင်တော်ဆရာကြည်၊ စာရေးဆရာကြီး ဆရာသောင်း၊ ဆရာအောင်၊ ဆရာဘကြီး(မန်း)၊ ဆရာဘကလေး(အလင်္ကာကျော်စွာ၊ မန်း)၊ စန္ဒရားဆရာညွန့်ကြီး၊ ဦးစံဝင်း (မန်းကုန်ရုံဝန်ထောက်)၊ ရွာစားကြီးဦးဘမောင် (အလင်္ကာကျော်စွာ)၊ နှဲဦးဖိုးကာ၊ ဦးဟန်ပ(အလင်္ကာကျော်စွာ)၊ ဆရာရွှေပြည်အေး(အလင်္ကာကျော်စွာ)၊ စန္ဒရားဆရာမြိုင်၊ ဒေါ်စောမြဧကြည်(အလင်္ကာကျော်စွာ) နှင့် စောင်းဆရာငြိမ်း တို့ ဖြစ်ကြသည်။ စန္ဒရားအေဝမ်းခင်မောင်ထံတွင် ရုပ်ရှင်စန္ဒရားတီးပညာကို သင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၂၁) ရက်နေ့၊ အသက် (၆၁)နှစ် တွင် ကွယ်လွန်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အခြေခံ ဆိုရေးတီးပညာနှင့် ခေတ်သုံးခေတ် ဂီတသမိုင်း - စန္ဒရားလှမိုး
တမ်းပလိတ်:Infobox pharaohအယ်ဟု အဖြစ်လူသိများ **Ay II ကိုသည်,** penultimate ခဲ့ သည်ဖာရောဘုရင် ၏ ရှေးခေတ်အီဂျစ် 's 18 မင်းဆက် ။ သူသည်အီဂျစ်ဘုရင်အားလေးနှစ်တာကာလ (ဘီစီ ၁၃၂၃-၁၃၁၉  ဘီစီ ၁၃၂၇-၁၃၂၃၊ ဘီစီ ၁၃၂၇-၁၃၂၃) အတွက်အချိန်ကာလအတိုင်းအတာအရထိန်းသိမ်းထားသည်။ သူသည်ဖာရောဘုရင်နှစ်ပါးနှင့်သုံးပါးတို့၏အနီးကပ်အကြံပေးဖြစ်သော်လည်း၎င်းသည် သူ့ရှေ့မှောက်၌အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီးတာတန် ဟမ် နန်းစံချိန်အတွင်း ပလ္လင်နောက်ကွယ်မှပါဝါ ဖြစ်သည်ဟုယူဆရသည်။ Ay ရဲ့ *prenomen* သို့မဟုတ်တော်ဝင်ဘွဲ့နာမ — Kheperkheperure — နည်းလမ်းများသည်မိမိအနေဖြင့် "ထာဝရ Ra ၏ထင်ရှားကြ၏" *nomen* *Ay က-netjer* "ဟုဘုရားသခငျ၏ Ay, ခမညျးတျော" အဖြစ်ဖတ်တယ်။  Ay အားရှင်းလင်းစွာဖော်ပြနိုင်သောမှတ်တမ်းများနှင့်အထိမ်းအမှတများမှာသူ၏သက်တမ်းတိုတောင်းခြင်းကြောင့်သာမကသူ၏ဆက်ခံသူ Horemheb ကသူနှင့်သူမနှင့်လူကြိုက်များမှုမရှိသော Amarna ကာလ နှင့်ဆက်စပ်သောအခြားဖာရောဘုရင်များအားဆန့်ကျင်သော *damnatio memoriae* ကိုလှုံ့ဆော်သောကြောင့်ရှားပါးသည်။

Amarna ကာလ
----------

 Akhenaten မှ Amarna သင်္ချိုင်းဂူတွင် Ay မှရွှေတံဆိပ်ဆုကိုရရှိသည်။

1. ↑  Erik Hornung, Rolf Krauss & David Warburton (editors), Ancient Egyptian Chronology (Handbook of Oriental Studies), Brill: 2006, p. 493
2. ↑  Peter Clayton, Chronicle of the Pharaohs, Thames & Hudson Ltd, 1994. p136
ဦးစိန်မြင့်ကို ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း၊ ကျောက်မဲမြို့၌ အဖ ဦးအောင်ထွန်း၊ အမိ ဒေါ်ကြင်စိန်တို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း၊ ကျောက်မဲမြို့ အခြေခံပညာ အထက်တန်း ကျောင်း အမှတ် (၁) နှင့် (၂) ၊ တောင်ကြီး ကောလိပ်၊ မန္တလေးတက္ကသိုလ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် တို့တွင် ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ သမိုင်းဘာသာရပ်ဖြင့် ၁၉၈၂ တွင် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ဂုဏ်ထူးဖြင့် မန္တလေးတက္ကသိုလ်မှ ရရှိခဲ့သည်။ တင်သွင်းခဲ့သော ကျမ်းအမည်မှာ မြန်မာစာပေသမိုင်း (ဗဒုံမင်း လက်ထက် မြန်မာစာပေသမိုင်း ၁၈၇၁ - ၁၈၁၉) ဖြစ်သည်။

၁၉၉၆ တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ပွန်ဒီချယ်ရီမြို့တွင် ဖွင့်လှစ်ထားသော အရှေ့တိုင်း ပညာလေ့လာရေး ပြင်သစ်ကျောင်း (E.F.E.O) မှ ပို့ချသည့် ရှေးဟောင်း အဆောက်အအုံထိန်းသိမ်းနည်း နှင့် မှတ်တမ်းတင် နည်းသင်တန်း (Architectyal Syrvey and Drawing Inventory and Condervation of Histric Monuments) သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။

၁၉၉၇ တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ရှေးဟောင်း သုတေသနပညာ ဒီပလိုမာကို ရရှိခဲ့သည်။ ထို့ ပြင် ၁၉၉၉ တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ နာရာမြို့တွင် ဖွင့်လှစ်ထားသော Nara National Caltural Properties Research Institute မှ ပို့ချသော ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာ ဘာသာရပ်၏ အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည့် တူးဖော်ရေး နည်းစနစ်ပညာသင်တန်းကို တက်ရောက်သင်ယူခဲ့သည်။ ယခုအခါ တက္ကသိုလ်များ သမိုင်းသုတေသန ဦးစီးဌာန၌ လက်ထောက်ညွှန်ကြားရေးမှူးတာဝန်ကို ထမ်းရွက်လျက် မြန်မာ့အကြိုသမိုင်း (Prehistory) နှင့် အစသမိုင်း (Proto history) တို့ကို အထူးပြုလေ့လာလျက်ရှိသည်။

ကိုးကား
-------
စိန်မုဒြာဟုလည်း ခေါ်သည်။ ဉာဏမုဒြာ ဗျာချာနမုဒြာ သန္ဒဿနမုဒြာတို့နှင့် ဆင်တူယိုး မှားဖြစ်သည်။ စိန္တမုဒြာနှင့်ရုပ်ပွားတော်ကို စိန္တာမုနိကိုယ်တော်ဟု ခေါ်ကြသည်။ 

လက်မထိပ်ဖျားနှင့် လက်ညှိုးကို ထိထားပြီး အခြားလက်ချောင်းများကို ထောင်ထားကာ လက်ဝါးကို ပြင်ဘက်သို့ ပြထားသော ဟန်ဖြစ်သည်။ လက်ကိုရင်ဘတ်နှင့် ကပ်၍ ထားတတ်သည်။ တခါတရံ လက်ကိုရှေ့သို့ထုတ်ပြီး၊ လက်မလက်ညှိုးကွင်း၍ အောက်နှိမ့်ပြီး ပြထားတတ်သည်။ 

တရားသဘောကို ရှင်းလင်းဟောပြနေသည့် သဘောကို ဆောင်သည်။ 

အနှစ်သာရအားဖြင့် ဈာန်သမာဓိလုပ်ငန်း သမထလမ်းကို ညွှန်ပြလိုခြင်းဖြစ်သည်။ 

ဓမ္မဿဝနမင်္ဂလာ, ဓမ္မသာကစ္ဆာမင်္ဂလာ, ဓမ္မေသု အပ္ပမာဒမင်္ဂလာ, ဗာဟုသစ္စမင်္ဂလာ, ဝိနယ သုသိက္ခိတမင်္ဂလာများနှင့် ပြည့်စုံကြပါရန် သဏ္ဌာန်သရုပ်ဆောင် ပြထားခြင်း ဖြစ်သည်။ 

သန္တရသ, ဝီရရသများကို ပေါ်လွင်ထင်ရှားစေသည်။ 

ပညာပါရမီ သစ္စာပါရမီ အဓိဋ္ဌာနပါရမီ မေတ္တာပါရမီစသည်တို့ကို ညွှန်ပြထားသည့်ဟန်ဖြစ်ပေသည်။ 

ဒိသာပါမောက္ခဆရာကြီးက တပည့်များအား သင်ပြရှင်းလင်းနေသည့် ရုပ်ပုံများတွင် ဤ မုဒြာဖြင့် တွေ့ရတတ်သည်။ 

ရသေ့များ ရဟန်းများ ပုဏ္ဏားတို့၏ ရုပ်ပွား ရုပ်လုံး ရုပ်ကြွများတွင် တခါတရံ တရားရှင်းပြနေဟန်ဖြင့် ဤမုဒြာကို တွေ့ရတတ်ပေသည်။ 

ဤစိန္တမုဒြာပါသောရုပ်တုကို ကိုးကွယ်လျှင် အကြံအစည်ကောင်းများ ပေါ်ပေါက်လာတတ်ခြင်း သမထပေါက်မြောက်ခြင်း, သိဒ္ဓိပြီးစီးခြင်း, တရားထူးကို ရရှိခြင်း, ပညာထူးကို ရရှိခြင်း, လျှိုပညာ မှော် ပညာများကို တတ်မြောက်ခြင်း, ပညာဉာဏ်ထက်မြက်ခြင်း စသောအကျိုးထူးများကို ရနိုင်သည်ဟု တန္တရာယာန ကျမ်းများ၌ ဖွင့်ဆိုထားပေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  CIN MUDRA. see also Jñana Mudrā, Vyākhyāna Mudra and Sandarsana Mudrä. Icons in Bronze, p. 30.
DHI. p. 255, pl. III, fg. 3.
2. 1 2  စဝ်ထွန်းမှတ်ဝင်း မဟာဝိဇ္ဇာ (ရန်ကုန်)၊ မဟာဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး (ဟားဗဒ်) အထက်တန်း သုတေသန ပညာရှင်ဘွဲ့ (ဟားဗဒ်) ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ သုတေသနနှင့် ကျမ်းပြုဌာနခွဲ သာသနာရေး ဦးစီးဌာန။ *မြန်မာ့ရိုးရာ ပဋိမာ သိပ္ပံပညာ*။
ပုံသဏ္ဌာန် : -တစ်နှစ်ခံပင်ပျော့မျိုးဖြစ်သည်။ ရွက်လွှဲထွက်ပြီး ရှည်မျောမျောပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်သည်။ ရွက်နားတွင် သေးငယ်သောဆူးသွားများရှိသည်။ ပန်းခိုင်သည် ထိပ်ထွက်ပန်းခိုင်ဖြစ်ပြီး ပြွန်ပုံသဏ္ဌာန်လိမ္မော်ဝါရောင်ပန်းများ ပွင့်သည်။
အပင်
- ပင်ငယ်ပင်ပျော့မျိုးဖြစ်၍ ၁-၃ ပေ မြင့်သည်။ ပင်စည် ထောင်မတ်၍ ပြောင်ချောသော်လည်း ဆူးများရှိသည်။
အရွက်
- ရွက်လွှဲထွက်သည်။ ရှည်လျားသော လှံသွားပုံဖြစ်၍ ရွက်ထိပ်ချွန်ပြီး ရွက်ရင်းသွယ်သည်။ အနားများတွင် သေးငယ်သော ဆူးပါသည့် ခွေးသွားစိပ်များ ရှိသည်။
အပွင့်
-ပန်းခိုင်၏ထိပ်တွင် စုပြုံ၍ ပွင့်၏။ အပွင့်သေးငယ်၍ လိမ္မော်ရောင်သမ်းသော အနီရောင်ဖြစ်သည်။ အရွက်နှင့်တူသော ပွင့်ခံရွက်များဖြင့်ဝန်းရံထားသည်။ ဆူးရှိ ဆူးမဲ့ ၂ မျိုးရှိ၏။
အသီး
- သေးငယ်သည်။ လေးမြှောင့်ရှိသည်။
အမြစ်
- ရေသောက်မြစ် တုတ်ခိုင်ပြီး ဘေးမြစ်များ သေးငယ်သည်။
အသုံးပြုနိုင်သည့်
အစိတ်အပိုင်းများ : အရွက်၊ အပွင့် ၊ အမြစ်၊ အစေ့။ (အပွင့်အား ကုံကုမံအတုအဖြစ် အသုံးပြုကြ၏။)
မြန်မာနိုင်ငံတွင်
တွေ့နိုင်သောနေရာများ : မြန်မာ နိုင်ငံတွင် စိုက်ပျိုးပင်အဖြစ် ပေါက်ရောက်သည်။ စိုက်ပျိုးပင် ဖြစ်သည်။
စိုက်ပျိုးပုံ-
(က) မြေပြုပြင်ခြင်း။ ။ စိုက်ခင်းမြေအား မှုန့်ညက်အောင် ကောင်းစွာ ပြုပြင်၍ အကျယ် ၄ ပေ ၊ အလျားပေ ၂၀ ရှိ ဘောင်များပြုလုပ်ပြီး မြေဆွေးများကို ၂ လက်မခန့် ထူအောင်ချ၍ အောက်ခံမြေနှင့် မွှေထားပေးရမည်။
(ခ) စိုက်ပျိုးခြင်း။ ။ တော်သလင်း၊ နတ်တော်လများတွင် အစေ့မှ တိုက်ရိုက် ချ၍ စိုက်ပျိုးသည်။ ပြုပြင်ပြီးဘောင်များပေါ်တွင် တစ်တန်းနှင့် တစ်တန်း ၉ လက်မခြား မြောင်းတိမ်များပြုလုပ်၍ မျိုးစေ့များချကာ မြေဖြင့်ပါးပါး ဖြူး၍ ဖုံးပေးရမည်။
(ဂ) ပြုစုဂရုစိုက်ခြင်း။ ။ နွားချေးမြေ များများ ဖြူးပေးရန်လိုသည်။ တစ်ပင်နှင့် တစ်ပင် ၄ လက်မ ခြား၍ ထားရမည်။ ပေါင်းလိုက်ခြင်း၊ ရေလောင်းခြင်းကို လိုအပ်သလို ပြုလုပ်ပေးရမည်။
(ဃ)ဆွတ်ခူးခြင်း။ ။ စိုက်ချိန်မှ ရက်ပေါင်း ၄၅-၆၀ အကြာတွင် ဆွတ်ခူးနိုင်သည်။
အသုံးဝင်ပုံ : 
အာနိသင်
- မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ အစေ့သည် ချိုအေး၏။၊ လေသလိပ်ကို ကင်းဝေးစေသည်။ ကာမကို အားပေး၏။ ခွန်အားကို ဖြစ်စေ၏။ အရွက်သည် ပူ၏၊ ခါး၏၊ ချို၏။ ဝမ်းသက်စေ၏၊ ဝမ်းမီးကို တောက်စေ၍ သည်းခြေကို ဖြစ်စေ၏။ မျက်စိကို အကျိုးပြု၏။ သလိပ်ကို ပယ်၏။

အသုံးပြုပုံ-အရွက်
၁။ အရွက်ကို ချဉ်ရည်ဟင်း ချက်စားခြင်းဖြင့် ဆီးကိုရွှင်စေပြီး ခွန်အားကို တိုးပွားစေ၏။
အပွင့်
၁။ အပွင့်ကို ကြိတ်၍ သောက်ပါက မြွေဆိပ်၊ ကင်းဆိပ်ကို ပြယ်စေ၏။
၂။ အပွင့်ခြောက်ကို အမှုန့်ပြုစားသုံးပါက အသားဝါရောဂါ ပျောက်၏။
၃။ အပွင့်ကိုကြိတ်၍ သကြားနှင့် ရောသောက်ပါက လိပ်ခေါင်းနှင့် ကျောက်တည်ရောဂါ ပျောက်သည်။
၄။ အပွင့်ပြုတ်ရည်ကို နှာရောင်၊ ကြွက်သားရောင်ခြင်း၊ အဆစ်နာခြင်း အတွက် သုံးသည်။
၅။ အပွင့်ကို ဒန်းကြီးရွက်နှင့် ရောကြိတ်ပြီး ခြေ၊ လက်ဖဝါးတို့၌ လိမ်းက ကျောက်ရောဂါ ပျောက်၏။ အမြစ် ၁။ ဆီးရွှင်ဆေး အဖြစ် အသုံးပြုသည်။
အစေ့
၁။ ဆူးပန်းစေ့နှင့် ဆူးဖြူခေါက်တို့ကို အညီအမျှစီယူ၍ မီးရှို့ပြာချ ပြီးနောက် ယင်းပြာကို စပယ်ဆီနှင့်ရော၍ ဆံပင်၌ လိမ်းလျှင် ဆံပင်များ နူးညံ့ပျော့ပျောင်း၍ ဆံပင်အလွန် ကောင်းလာစေသည်။
၂။ အစေ့ကို အမှုန့်ပြု၍ နွားနို့နှင့်သောက်ပါက အရူးရောဂါ ၊ လေဖောက်ပြန်သောရောဂါ ၊ ယားနာ ပျောက်၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Tropicos။ Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO (2016)။  16 June 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑
**သဲသယ်သည့် နွားပမာအလား** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

စတုရာရက္ခတရား လေးပါးတွင် ပါဝင်သဖြင့် လူတိုင်း၏ စရိုက်နှင့် လျော်သော သဗ္ဗတ္ထက၊ မရဏ သတိကမ္မဋ္ဌာန်းကို စီးဖြန်းကြရန် ဖွဲ့ဆိုထားသည့် သံချိုကဗျာ ဖြစ်သည်။

သဲသယ်သည့် နွားပမာအလား
---------------------

မရပ်ကယ်မတည်နှင့်၊ ရဟတ်လည် ပမာသို့၊ သတ္တဝါ ဝေနေယျငယ်တို့၊ သေကြရန် တမန်ဆိုက်တော့၊ ခံထိုက်သူဘယ်သူဆီးနိုင်ပ၊ လူကြီးငယ်ရွယ် အလတ်နှင့် အကလေးအရွယ် ရွေးချယ်၍ မလှပ်ပြီဘု၊ ရေးလက်မှတ်ပါကြရာ။  

  

အသက်ရှေစဉ် လက်ခြေအလုပ်ကယ်နှင့်၊ ငွေထုပ်ကိုယ်စီရှာကြ၊ ဥစ္စာမြှုပ်ခါ ဝှက်ပါလို့၊ ရုပ်ခန္ဓာပျက်ကြွေ သေရှာကြသူ၏၊ ရွှေစငွေ အထွေထွေကျန်တော့၊ အမွေခံဝေဖန်ရစ်သူက၊ ရန်ဖြစ်ကာ ကိုယ်ဘို့ခဲရှာကြ၊ ထိုနဲတူ ငါသေအုံးမည်ဟု၊ နှလုံးတွင် မထင်တဲ့သဘောရယ်နှင့်၊ မနောမှာကြည်လင်ကြပါဘိ၊ လောဘသက္ကာ။  

  

သူခိုးဓမြတွေတို့၊ ဆိုးလှသည် တကယ်ထင်ကြတော့၊ တလတွင်တကြိမ် မတိုက်နိုင်ဘု၊ အိမ်၌ပင် တဲအုံထိုးပါလို့၊ ကုန်မျိုးစုံ ရင်းခါရောင်းသူတို့၊ တင်းတောင်းကို လိမ်ကာယူ၍၊ ချိန်ရှာသူ အဒိန္နဒါန်က၊ မဟိန္ဒာဝယံ၊ ခိုးသူကြီးသာပ၊ ထွန်စီးလူတောင်သူများငယ်တို့၊ ကျွဲ နွားကို မညှာတာ၍၊ သနားစရာ မောရှာလူတို့၊ ဂေါဏမောင် လက်ခြေညောင်းသော်လဲ၊ နေစောင်းတောင် ထွတ်မဖြုတ်ပြီဘူ့၊ လွန်ယုတ်မာ အိုလို့ မသွားပြန်တော့၊ ထိုနွားကို လဲကာရောင်းပါလို့၊ ဖဲပေါင်းစုံ ကြွေအံခတ်သူတို့၊ အလေ့တထွေ ရှေ့နေအတတ်ကယ်နှင့်၊ ငွေရတတ်ဘို့ ပိုက်ဆံရှာ၊ မြိုက်ဉာဏ်သာတဲ့ စနက်မီး။  

  

လေးသစ္စာ လှစ်ကာဖွင့်လိုက်တော့၊ မြစ်ဂင်္ဂါ ဝါဠုသဲတွင်မှ၊ ပျံဝဲကာ တလူလူနှင့်၊ အတူတူ ဘယ်သူမှမဟုတ်ပြီဘု၊ ရုပ်ခန္ဓာဥစ္စာခဲရှာကြ၊ ဖုတ်ထဲဝယ် သဲသယ်သည့် နွားကဲ့သို့၊ လှည်းသွားလျှင် အားကုန်လို့ မရုန်းနိုင်တော့၊ သုံးဆယ်တစ်ဘုံအစွန်းတွင်မှ၊ နစ်မွန်းသည် တလည်လည်နှင့်၊ မတည်ကြည် ဂယ်ကပြေးရှာကြ၊ စက်လေးဖြာ ဩဃာသဝတွင်မှ၊ ပြောကြရန်အခါခါမို့၊ ဘာဝနာ မပြတ်ပွားပါကြ၊ မြတ်ဘုရားနော် မကြုံရလို့မို့၊ သုညတွေကမ္ဘာညံလိမ့်၊ မဟာဘဒ္ဒကံ တဆူကျန်တော့၊ သရဖူရန် အရိမေတ္တေးမတော့၊ ညစ်ကြေးနော် ဆေးလျော်သန့်လို့မို့၊ မွှေးကံ့ကော် ညှာတံဝတ်ကိုလ၊ ပန်ဆွတ်ယူ တူတူပါကြအောင်၊ လူသတ္တဝါတွေ ဗြဟ္မက စတာမို့၊ အမျိုးပုံတော်ကို နှိုးဆော်လို့ ဆွလိုက်ပေါ့၊ အကျိုးမျှော်ကာ မိုးပေါ်ကပြပါလိမ့်မယ်၊ ဖိုးကျော်လှကြီး။

ခက်ဆစ်
------

၁။ လောဘသက္ကာ = အလိုရမက်ကြီးခြင်း။

၂။ မဟိန္ဒာဝယံ = ကြီးသည့်အုနုဘော်ရှိသော။

၃။ ဩဃာသဝ = ယိုစီးတတ်သောတရား။

၄။ မဟာဘဒ္ဒကံ = မြတ်သောဘဒ္ဒကမ္ဘာ။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော ခေါင်းစဉ်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------



1. ↑  *မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ၏ သံချိုကဗျာပေါင်းချုပ်*။ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမှုဗိမာန်ဌာန။ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၃။
ကထိက ဦးစိန်လွင်လေး၊ ဝိဇ္ဇာ (ဂုဏ်ထူး)၊ ဒီဂျေ

ကထိက ဦးစိန်လွင်လေး၊ ဝိဇ္ဇာ (ဂုဏ်ထူး)၊ ဒီဂျေ
-------------------------------------------

▪ ၁၉၂၉ နိုဝင်ဘာ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အဖ ရွှေကုန်သည် ဦးမောင်လေး၊ အမိ ဒေါ်အေးချို တို့က ပျဉ်းမနားမြို့၌ မွေးဖွားခဲ။

  

▪ ရန်ကုန်မြို့ မြို့မ အထက်တန်းကျောင်းမှ ၁၉၄၇-၄၈ ခုတွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အောင်မြင်ခဲ့။ ၁၉၅၄ ခုတွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာ (ဂုဏ်ထူး) မြန်မာစာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့။ ၎င်းခုနှစ်တွင်ပင် လူထု ပညာရေး ကောင်စီတွင် ပြန်ကြားရေး အရာရှိ အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရ။ ရန်ကုန်မြို့ သက်ကြီးတက္ကသိုလ်၊ လုပ်သားများ ကောလိပ် တို့တွင် အချိန်ပိုင်း ကထိက အဖြစ် မြန်မာစာပေ ပို့ချခဲ့။

  

▪ ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် စာပေဗိမာန် ပြန်ကြားရေး အရာရှိ အဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့် ခန့်ထားခြင်း ခံခဲ့ရ။

  

▪ ၁၉၆၃ တွင် ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၌ အရပ်သား အရာရှိ စစ်ဦးစီးမှူး (တတိယတန်း) ဗိုလ်ကြီး အဆင့်အဖြစ် ခန့်ထားခြင်း ခံခဲ့ရ။

  

▪ နိုင်ငံတော် ကာကွယ်ရေး တက္ကသိုလ်တွင် နည်းပြအရာရှိ (ဗိုလ်မှူး) အဖြစ် ၂၇ နှစ်တိုင်တိုင် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့။

  

▪ အငြိမ်းစား ယူပြီးနောက် မင်္ဂလာဘိသေက ပညာရှင် အဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိစဉ် ၂၀၀၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့ အသက် (၇၆) နှစ်တွင် ကွယ်လွန် အနိစ္စရောက်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ရန်အောင်စာပေ - ၂ မှ ဒုတိယအကြိမ် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေတဲ့ ကထိက ဦးစိန်လွင်လေး ဝိဇ္ဇာ (ဂုဏ်ထူး)၊ ဒီဂျေ ပြုစုရေးသားတဲ့ 'မင်းတရားရွှေထီးနှင့် ဘုရင့်နောင် (ကေတုမတီ တောင်ငူရာဇဝင် အစ အဆုံး)' စာအုပ်မှ
**စိန္တာမဏိဂါထာ** သည် မန္တန်ပေါင်း (၁၉) မျိုးအနက် အလွန်နာမည်ကြီးသော ဂါထာ ဖြစ်သည်။ ၅၅၀ နိပါတ် ပဒကုသလဇာတ်တွင် ဘုရားအလောင်းတော် ပဒကုသလလုလင်အား မယ်တော်ဘီလူးမက ပေးခဲ့သည့် ဂါထာဖြစ်သည်။ ထိုဂါထာတတ်မြောက်သည့် ဘုရားလောင်း ပဒကုသလလုလင်သည် ခြေရာကောက်သည့် အတတ်ပညာကို တတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ဘုရင်၏ ဘဏ္ဍာထုပ်များကို ပြန်လည်ရှာဖွေနိုင်ခဲ့ခြင်း၊ သန်လျက်ပျောက်ဆုံးမှုတို့ကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သဖြင့် ဘုရင့်စည်းစိမ်ကို ခံစားခဲ့ရသည်။

စိန္တာမဏိဂါထာတော် ပါဠိ
----------------------

**၁။** စိန္တာမဏိ ရတနာနိ၊ ဗုဒ္ဓံ ဗုဒ္ဓရတနာနံ။  

ကရံ ကရတိ သရဏံ၊ ခိပ္ပမေဝ သမိဇ္ဈတု။  

  

**၂။** စိန္တာမဏိ ရတနာနိ၊ ဓမ္မံ ဓမ္မရတနာနံ။  

ကရံ ကရတိ သရဏံ၊ ခိပ္ပမေဝ သမိဇ္ဈတု။  

  

**၃။** စိန္တာမဏိ ရတနာနိ၊ သံဃံ သံဃရတနာနံ။  

ကရံ ကရတိ သရဏံ၊ ခိပ္ပမေဝ သမိဇ္ဈတု။

စိန္တာမဏိဂါထာတော် မြန်မာပြန်
----------------------------

၁။ **စိန္တာမဏိရတနာနိ** − ကြံဖန်လိုက်တိုင်း ရပ်ဆိုင်းမရှိ အလိုကို ပြည့်စေနိုင်သော ရတနာတို့သည်။ **ဗုဒ္ဓံ** − ဘုရားတည်းဟူသော ရတနာမြတ်ပေတည်း။ **ဗုဒ္ဓရတနာနံ** − ဘုရားတည်းဟူသော ရတနာတို့ကို။ **သရဏံ** − ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်လေးမြတ်ခြင်းကို။ **ကရံ ကရောန္တော** − ပြုထိုက်သည်ဖြစ်၍။ ကရတိ − ပြုသောသူ၌။ **ဣစ္ဆာ** − ကြံစည်တောင့်တ လိုအင်ဆန္ဒသည်။ **ခိပ္ပမေဝ** − ဆောလျင်စွာလျှင်။ **သမဇ္ဈတု** − ပြည့်စုံပါစေသတည်း။

  

၂။ **စိန္တာမဏိရတနာနိ** − ကြံဖန်လိုက်တိုင်း ရပ်ဆိုင်းမရှိ အလိုကို ပြည့်စေနိုင်သော ရတနာတို့သည်။ **ဓမ္မံ** − တရားတည်းဟူသော ရတနာမြတ်ပေတည်း။ **ဓမ္မရတနာနံ** − တရားတည်းဟူသော ရတနာတို့ကို။ **သရဏံ** − ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်လေးမြတ်ခြင်းကို။ **ကရံ ကရောန္တော** − ပြုထိုက်သည်ဖြစ်၍။ **ကရတိ** − ပြုသောသူ၌။ **ဣစ္ဆာ** − ကြံစည်တောင့်တ လိုအင်ဆန္ဒသည်။ **ခိပ္ပမေဝ** − ဆောလျင်စွာလျှင်။ **သမိဇ္ဈတု** − ပြည့်စုံပါစေသတည်း။

  

၃။ **စိန္တာမဏိရတနာနိ** − ကြံဖန်လိုက်တိုင်း ရပ်ဆိုင်းမရှိ အလိုကို ပြည့်စေနိုင်သော ရတနာတို့သည်။ **သံဃံ** − သံဃာတည်းဟူသော ရတနာတို့ကို။ **သရဏံ** − ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်လေးမြတ်ခြင်းကို။ **ကရံ ကရောန္တော** − ပြုထိုက်သည်ဖြစ်၍။ ကရတိ − ပြုသောသူ၌။ **ဣစ္ဆာ** − ကြံစည်တောင့်တ လိုအင်ဆန္ဒသည်။ **ခိပ္ပမေဝ** − ဆောလျင်စွာလျှင်။ **သမိဇ္ဈတု** − ပြည့်စုံပါစေသတည်း။

ရွတ်ဖတ်ရကျိုး
-------------

ဤစိန္တာမဏိဂါထာသည် အလွန်နာမည်ကြီး၍ အကျိုးကျေးဇူးလည်း များသည်။ **စိန္တာ** ဟူသည် အကြံအစည်ပညာ၊ **မဏိ** သည် မြကျောက် ပတ္တမြားဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။ အဓိပ္ပာယ်သည် ပတ္တမြားကဲ့သို့ အဖိုးတန်သော အကြံအစည်ပညာဉာဏ်သည် **စိန္တာမဏိ** ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ရွတ်ဖတ်ပူဇော်သူသည် အကြံကောင်း ဉာဏ်ကောင်းများ ရနိုင်သည်။ သူတစ်ပါးတို့၏ အကြံများကို ကြိုတင်သိရှိနိုင်သည်။ ဘေးအန္တရာယ်ကို ကြိုတင်ရှောင်ရှားနိုင်သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  *ဗုဒ္ဓဘာသာကောင်းတစ်ယောက်*။ သာသနာတော် ထွန်းကားပြန့်ပွားရေး ဦးစီးဌာန။ ၂၀၀၅။
**ကိဗုကန်** သည် အာဖရိကတိုက်ရှိ ကန်ကြီးများထဲတွင် ပါဝင်သည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကွန်ဂိုနိုင်ငံနှင့် ရဝမ်ဒါနိုင်ငံတို့အကြား နယ်နိမိတ်တွင်တည်ရှိသည်။ ဤကန်သည် Albertine အက်ကြောင်းနှင့် အရှေ့အာဖရိကအက်ကြောင်း ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ဤကန်မှ ရေသည် ရုဇိဇိမြစ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ ထိုမြစ်မှတစ်ဆင့် တောင်ဘက်သို့ ဆက်လက်စီးဆင်းသွားကာ တန်ဂန်ယိကကန်အတွင်းသို့ စီးဆင်းသည်။

Kivu lake shoreline at Gisenyi, Rwanda

ပထဝီသွင်ပြင်
------------

ကိဗုကန်သည် ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၉၀ ကီလိုမီတာ (၅၆ မိုင်) ရှည်လျားကာ အကျယ်ဆုံးနေရာသည် ၅၀ ကီလိုမီတာ (၃၁ မိုင်) ရှိသည်။ ကန်၏ ပုံသဏ္ဌာန်သည် ပုံမှန်မဟုတ်သည့်အတွက် ၎င်း၏ မျက်နှာပြင်ကို တိကျစွာတိုင်းတာရန် ခက်ခဲသည်။ ခန့်မှန်းကာ တိုင်းတာချက်များအရ ၎င်း၏ မျက်နှာပြင်ဧရိယာသည် ၂၇၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၀၄၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ဤကန်သည် အာဖရိကတိုက်၏ ရှစ်ခုမြောက်အကြီးဆုံးကန် ဖြစ်သည်။ ကန်၏ မျက်နှာပြင်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁၄၆၀ မီတာ (၄၇၉၀ ပေ) တွင် တည်ရှိသည်။ ဤကန်သည် နှစ် ၁၀၀၀ ပြည့်သည့်အခါတိုင်း လင်းမနစ်ပေါက်ကွဲမှု (limnic eruption) တစ်ကြိမ် ဖြစ်ပေါ်သည်။ ကန်၏ အမြင့်ဆုံးအနက်သည် ၄၇၅ မီတာ (၁၅၅၈ ပေ) ရှိသည်။ ၎င်း၏ ပျှမ်းမျှအနက်သည် ၂၂၀ မီတာ (၇၂၂ ပေ) ရှိသည်။ ဤကန်သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ကန်များတွင် အမြင့်ဆုံးအနက်အရ တစ်ဆယ့်ရှစ်ခုမြောက် အနက်ဆုံး ကန်ဖြစ်သည်။ ပျှမ်းမျှအနက်အရ ကိုးခုမြောက် အနက်ဆုံးကန် ဖြစ်သည်။

ကန်၏ ၁၃၇၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅၂၉ စတုရန်းမိုင်) သို့မဟုတ် ကန်ရေ၏ ၅၈ ရာခိုင်နှုန်းသည် ကွန်ဂိုနိုင်ငံ၏ နယ်နိမိတ်အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။

ရုပ်ပုံများ
-----------

* Lake Kivu from Sake, Goma, D R CongoLake Kivu from Sake, Goma, D R Congo
* Lake Kivu with Goma in the background, Congo

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  Kivu, lake, Congo and Rwanda Archived 2006-01-09 at the Wayback Machine. Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05.
2. 1 2 3 4  Scheffel၊ Richard L.; Wernet၊ Susan J. eds. (1980)။ *Natural Wonders of the World*။ United States of America: Reader's Digest Association, Inc။ pp. 206–207။ ISBN 978-0-89577-087-5။
3. 1 2 3  The Largest Lakes in Africa။
ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ်
---------------

ဒေါက်တာ ဦးကိုကိုကို အဘ ဦးဘိုကြီး၊ အမိ ဒေါ်တင်တင်တို့မှ ပုဂံမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်က ပခုက္ကူမြို့တွင် နေထိုင်ခဲ့ပြီး ဝက်စလီကျောင်း၌ ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ပခုက္ကူ အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်းမှ ၁ဝ တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ဆေးသိပ္ပံမှ M.B.B.S. ဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ အီဒင်ဘာရာ တက္ကသိုလ် DPH (Edin), DTM & H (Eng:) နှင့် FRCP (Edin) ဘွဲ့များ ရရှိခဲ့သည်။

၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး၌ လက်ထောက်ဆရာဝန်၊ အင်းစိန်ခရိုင်၌ လက်ထောက် ကျန်းမာရေး ဆရာဝန်၊ ခရိုင် ကျန်းမာရေး ဆရာဝန်ကြီး အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ကျန်းမာရေး ဦးစီး ဌာနတွင် လက်ထောက် ညွှန်ကြားရေးမှူး အဖြစ် အဆင့်ဆင့် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဆေးဝါးဗေဒ ဆိုင်ရာ လေ့ကျင့် သင်ကြားရေး တာဝန်ကို ရန်ကုန် ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) နှင့် (၂) တို့တွင် သရုပ်ပြ အချိန်ပိုင်း ကထိက၊ ပါမောက္ခ တာဝန်များဖြင့် ပို့ချခဲ့သည်။ ကျန်းမာရေး ဦးစီး ဌာနတွင် ညွှန်ကြားရေးမှူး (ရောဂါ နှိမ်နင်းရေး) အဖြစ် နောက်ဆုံး တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ နယူးဒေလီမြို့ရှိ အရှေ့တောင်အာရှဒေသကြီး၏ ရုံးချုပ်တွင် လူမှုရေး ကျန်းမာရေး အကြံပေးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ အမှုထမ်း ခဲ့သည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ်မှ စ၍ ၁၉၉၄ ခုနှစ် အထိ ကမ္ဘာ့ ကျန်းမာရေး အဖွဲ့ အရှေ့တောင် အာရှ ဒေသ ဆိုင်ရာ ညွှန်ကြားရေးမှူး အဖြစ် ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ထိုတာဝန်မှ အငြိမ်းစား ယူခဲ့ပြီး ၁၉၉၆ ခုနှစ် အထိ ဂျီနီဗာမြို့ရှိ ကမ္ဘာ့ ကျန်းမာရေး အဖွဲ့ချုပ်၏ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံတကာ ဆေးပညာ နှီးနှော ဖလှယ်ပွဲများ၊ အလုပ်ရုံ ဆွေးနွေးပွဲများ၊ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ ကြီးမှူးကျင်းပသော ညီလာခံများသို့ အကြိမ်ကြိမ် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ဒေါက်တာဦးကိုကိုသည် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ ၏ ဂုဏ်ထူးဆောင် ညွှန်ကြားရေးမှူး ဖြစ်သည့်အပြင် မြန်မာနိုင်ငံဆေးပညာရှင်များအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်လည်းထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ 

ဒေါက်တာ ဦးကိုကို၏ ဇနီးသည်မှာ ဒေါ်ခင်ညွန့်ညွန့် ဖြစ်ပြီး သားသမီး ၆ ဦး ရှိသည်။
၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်သည်။

စာပေရေးသားခြင်း
---------------

ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် တွင် ပညာသင်ကြားနေစဉ် *တက္ကသိုလ်မဂ္ဂဇင်း*၊ *ဆေးသိပ္ပံမဂ္ဂဇင်း* များတွင် ကဗျာ ဆောင်းပါး၊ ဝတ္ထုတိုများ ရေးသားခဲ့ပြီး *ဆေးသိပ္ပံမဂ္ဂဇင်း* ကို တည်းဖြတ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဆေးပညာရပ်ဆိုင်ရာ သုတေသနလုပ်ငန်းများကို လက်တွေ့ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ သိပ္ပံနှင့် သုတေသန ဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများ၊ စာတမ်းများကို ဆေးပညာဂျာနယ်များတွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ပုဒ်ရေ ၁၂ဝ ရေးသား ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဆရာသည် မြဝတီ၊ ငွေတာရီ၊ ဆေးပညာမဂ္ဂဇင်း၊ ကျန်းမာရေးပညာမဂ္ဂဇင်းများနှင့် အကောက်ခွန်ဂျာနယ်၊ မြန်မာနိုင်ငံဆေးဂျာနယ်၊ ဇီဝကဆေးကျန်းမာရေးတို့တွင် ဆောင်းပါးများရေးသားခဲ့သည်။
ကလောင်အမည်ခွဲမှာ ကမ္ဘာလှည့်မောင်အောင် ဖြစ်သည်။

၁၉၉၉ ခုနှစ် အမျိုးသားစာပေဆု (သုတပဒေသာ၊ အသုံးချသိပ္ပံ) ကို စာပေလောက စာအုပ်တိုက်မှ ထုတ်ဝေခဲ့သည့် "ရောဂါကင်းဝေး သက်ရှည်ရေး" စာအုပ်ဖြင့် ရရှိခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ဒေါက်တာ ဦးကိုကို ကွယ်လွန်| ဘီဘီစီ မြန်မာ ၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၈
2. ↑  အမျိုးသားစာပေဆုရစာအုပ်စာရင်း
3. ↑  နှစ်ဆယ်ရာစု မြန်မာ စာရေးဆရာများနှင့် စာစုစာရင်း (ဒုတိယတွဲ)၊ ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာန (ရုံးချုပ်)၊ ရွှေဟင်္သာ စာအုပ်တိုက်၊ ၂၀၀၆ နိုဝင်ဘာ
မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်မှ **တစ်သောင်းကျပ်တန် ငွေစက္ကူ** အမျိုးအစားသစ်ကို ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် စတင် ထုတ်ဝေသည်။ 

၁၀၀၀ဝ ကျပ် (၂၀၁၂)ဇွန်လ ၁၅ ရက်နေ့၊ မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံ၊ ၎င်းကို ဝန်းရံထားသော သပြေခက် နှစ်ခက်၊ မျက်နှာချင်းဆိုင် တည်ရှိနေသည့် ဆင်ဖြူတော် နှစ်စီးနှင့် ထိပ်တွင် ကြာဖြူတစ်ပွင့်ပုံ 
၁၀၀၀ဝ ကျပ် (ကျောဘက်) ရတနာပုံ မန္တလေး နန်းတော်၏ မြို့ရိုးနှင့် ကျုံးပုံ

### အရွယ်အစား

၁၅×၇ စင်တီမီတာ

### ပေါ်လွင်သောအရောင်

အပြာရောင်

### မျက်နှာစာဘက်

ထိပ်ပိုင်းတွင် "မြန်မာနိုင်ငံတော် ဗဟိုဘဏ်" စာတမ်း ရိုက်နှိပ် ထားသည်။ အလယ်ပိုင်းတွင် ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာ နိုင်ငံတော် မြေပုံ၊ ၎င်းကို ဝန်းရံထားသော သပြေခက် နှစ်ခက်၊ မျက်နှာချင်းဆိုင် တည်ရှိနေသည့် မြန်မာ့ အနုပညာ လက်ရာ မြောက် ဆင်ဖြူတော် နှစ်စီးနှင့် ထိပ်တွင် ကြာဖြူတစ်ပွင့် ရိုက်နှိပ် ထားသည်။ ငွေစက္ကူ တန်ဖိုးကို ဖော်ပြထားသည့် မြန်မာ စာတန်း"တစ်သောင်းကျပ်" ကိုလည်း ရိုက်နှိပ် ထားသည်။ လက်ယာ ဘက်ပိုင်းတွင် မြန်မာ့ အနုပညာ လက်ရာမြောက် ကနုတ်ပန်းခက် များကို ရိုက်နှိပ် ထားသည်။ ထောင့်သုံးထောင့် တွင် ငွေစက္ကူ တန်ဖိုးကို ဂဏန်း များဖြင့် ရိုက်နှိပ် ထားသည်။ ငွေစက္ကူ တန်ဖိုးကို မြန်မာ၊ အင်္ဂလိပ် နှစ်ဘာသာဖြင့် ရိုက်နှိပ် ထားသည်။ လက်ဝဲဘက်ပိုင်းတွင် ကြာဖြူ ပွင့်ပုံ ရေစာ ပါရှိ ပါသည်။ ငွေစက္ကူတွင် လုံခြုံရေး ကြိုးတစ်ချောင်းကို ဒေါင်လိုက် ထည့်သွင်းထားသည်။

### ကျောဘက်

ထိပ်ပိုင်းတွင် "CENTRAL BANK OF MYANMAR" စာတန်းကို ရိုက်နှိပ်ထားပြီး ၎င်းစာတန်း၏ အောက်တွင် "TEN THOUSAND KYATS" ဟူသော စာတန်း ပါရှိသည်။ အလယ်ပိုင်းတွင် ရတနာပုံ မန္တလေး နန်းတော်၏ မြို့ရိုးနှင့် ကျုံးပုံကို ရိုက်နှိပ် ထားသည်။ ဘေးဘောင်များတွင် မြန်မာ့ အနုပညာ လက်ရာမြောက် ကနုတ် ပန်းခက်များကို ရိုက်နှိပ် ထားသည်။ ထောင့် သုံးထောင့်တွင် ငွေစက္ကူ၏ တန်ဖိုးကို ဂဏန်းများဖြင့် ရိုက်နှိပ် ထားသည်။

### ကိုးကား

1. ↑  ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက်။[*လင့်ခ်သေ*]
|  |
| --- |
| **၁၉၀၆** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| မတ်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၈၈၃** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| မတ်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၀၇** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| မတ်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
**ယူနန် - မြန်မာ ရထားလမ်း** (တစ်နည်းအားဖြင့် မြန်မာ – ယူနန် ရထားလမ်း) ဗြိတိသျှတို့ ဖောက်လုပ်ခဲ့ပြီး အောင်မြင်မှုမရှိခဲ့သည့် တရုတ်နိုင်ငံ၏ အနောက်တောင်ဘက် ယူနန်ဒေသနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့အကြား ဆက်သွယ်သည့် ရထားလမ်း ဖြစ်သည်။

ဖောက်လုပ်ခြင်း
--------------

‌ဖောက်လုပ်ခြင်းလုပ်ငန်းများကို ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် ALCO ကုမ္ပဏီထံမှ 25 1,000 mm (3 ft 3 3⁄8 in) meter gauge 2-8-8-2 mallet-type articulated engines ကို မှာယူခဲ့ပြီး အမေရိကန်မှလည်း တည်ဆောက်ရေးအတွက် စတီးများထုတ်လုပ်ပေးရန် သဘောတူညီခဲ့သည်။

၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် 15 1⁄4 in (387 mm) အကျယ်ဖြင့် ယူနန် အနောက်ပိုင်း နှင့် မြန်မာကို ဆက်သွယ်မည့်လမ်းတည်ဆောက်ရန် အဆိုပြုခဲ့သည်။

  

၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၇ ရက် ကြာသပတေးနေ့တွင် Royal Arch Gunnison ရေးသားခဲ့သည့် San Francisco Chronicle မှ ဆောင်းပါးတွင် "အမေရိကန်အင်ဂျင်နီယာများသည် ရထားလမ်းအား ၁၂ လမှ ၁၅ လအတွင်း ပြီးစီးရန် မျှော်လင့်ကြသည်" ဟု ရေးသားဖော်ပြခဲ့သည်။ အမေရိကန် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုမှ Dr. Victor Haas  သည် ရေဆိုးနှင့် ငှက်ဖျားအကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။

ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှု၏ ကော်မရှင်ကို လက်ခံကာ အမေရိကန်မှ Paul Stevenson ကဲ့သို့သော အမေရိကန်အမှုထမ်းများသည် ဆောက်လုပ်ရေးတွင် ဖြစ်ပွားနေသည့် ငှက်ဖျားရောဂါကို ကူညီဆောင်ရွက်ရန် စေလွှတ်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------
**ဗြိတိသျှဘုရင်စနစ်**ဟု အများအားဖြင့် ရည်ညွှန်းသော **ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၏ ဘုရင်စနစ်** မျိုးရိုးအမွေ ဆက်ခံသော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံတော်၏ အကြီးအကဲအဖြစ် စိုးစံသော စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်အစိုးရပုံစံဖြစ်ပြီး၊ ဓနသဟာယ နိုင်ငံတော်များ နှင့် ဗြိတိသျှ ပင်လယ်ရပ်ခြား နယ်မြေများတို့၏ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲလည်း ဖြစ်သည်။ လက်ရှိဘုရင်ကြီးမှာ တတိယ ချားလ်စ်ဖြစ်သည်။

ဘုရင်နှင့် ၎င်းတို့၏ မိသားစုဝင်များသည် တရားဝင်၊ အခမ်းအနားများ၊ သံတမန်ရေးနှင့် ကိုယ်စားပြုမှုဆိုင်ရာ တာဝန်အမျိုးမျိုးကို ထမ်းဆောင်ကြသည်။ ဘုရင်စနစ်သည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေက စည်းမျဉ်းထားသောကြောင့် ဘုရင်သည် နိုင်ငံရေးပါတီမဝင်ဘဲ လုပ်ဆောင်သည့် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ ပေးအပ်ခြင်းနှင့် ဝန်ကြီးချုပ်ခန့်အပ်ခြင်းစသည့် လုပ်ငန်းဆောင်တာများအတွက် ကန့်သတ်ထားသည်။ ဘုရင်သည် ဗြိတိသျှစစ်တပ်၏ အကြီးအကဲဖြစ်သည်။ အစိုးရအပေါ် အဆုံးစွန်သော အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို တော်ဝင်အခွင့်အာဏာဖြင့် တရားဝင် အုပ်ချုပ်မှုမှတဆင့် ဆက်လက်တည်ရှိနေသော်လည်း အဆိုပါ အာဏာများကို လွှတ်တော်တွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် ဥပဒေများအတိုင်းသာ အသုံးပြုနိုင်မည်ဖြစ်ပြီး လက်တွေ့တွင်မူ ကွန်ဗင်းရှင်းနှင့် ရှေးထုံးများ၏ ကန့်သတ်ချက်များအတွင်းသာ ဖြစ်သည်။
**ကျောင်းဟောင်းပြုပြင်အသစ်ဆင်** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

မုံရွာခရိုင်၊ ဘုတလင်မြို့နယ် ခိုးကျောင်းရွာတွင် သီတင်းသုံးနေထိုင်တော်မူသော ဘုန်းတော်ကြီး ဦးဧသီသည် ပျက်စီးယိုယွင်းသေ ကျောင်းဟောင်းကို ပြုပြင်ရန်အတွက် ဦးပဉ္ဇင်းတစ်ပါးအား သစ်တောဝန်မင်းထံ အလှူခံစေရာ ကနီမြောက်လက် အင်ပေါင်းနယ်အတွင်း မည်သည့်ကျွန်းမဆို အလုံးငါးဆယ် ခုတ်ယူရန် လှူလိုက်သည့်အပြင် ရေကန်တူးစဉ်အခါကလည်း ကျင်းပေါင်း နှစ်ထောင်ဖိုး လှူသည့်အကြောင်းကို ဖွဲ့ဆိုထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကျောင်းဟောင်းပြုပြင်အသစ်ဆင်
---------------------------

ခရောင်းပြင်မြေတာနှင့်၊ မြောင်းသေလာ ချောင်းရွှေခိုးတွင်မှ၊ ဘေးဘိုးဘီအစဉ်အလာက၊ သံဃာတော်ဝင်သာကိတို့၊ ခါနိယံ ခိုလှုံရာဘို့၊ ကုဋိကာဝိဟာ မြောက်စေဟု၊ ကျောင်းဆောက်၍ လှူခဲ့ပေ။  

  

ဦးဧသီ၊ ပကတူး အခြေကို မမှီလို့၊ မသိပေဘု ကြွေရိရှာ ဝိဟာရကိုဖြင့်၊ နဝကမ္မာဘို့၊ ဖြစ်တန်ရာ ခရစ်ယာန်ဘာသာနှင့် နှောမိအောင်၊ သစ်တောပိုင် ဝန်ရှင်မင်းသို့၊ ပဉ္စင်းဆရာ ချည်းကာတောင်းတော့၊ အင်းပေါင်းမြေနယ်အဝှန်း၊ ဘယ်ကျွန်းမဆို ငါးဆယ်ဖြင့်ခုတ်ပါတော့၊ အဖိုးတန်သကြတိုးနပန်မှ မလုပ်ရထဲ့၊ ကိုးရှစ်ဆုပ်ထွေ။  

  

ပြည်နိဗ္ဗာန်စံယူထဲ့၊ သယမ္ဘူ မာရဇိန်သို့၊ နာထပိဏ်ကပ်လှူသတဲ့၊ ဇေတဝနေကျောင်းရယ်က၊ ရှေညောင်းစွာဟောင်းကာပျက်တော့၊ လောင်းစွက်ပြင်ရှင်အာနန်နှင့်၊ သင်္ဃာအရံ ရဟန်းသာဝကတွေတို့၊ ကျမ်းစာပြပုံပမေ၊ ဂုဏ်သရေပွင့်လင်း။  

  

ပေါက္ခဏီ ညီတညာပ၊ ကျောက်သီလာ အောက်ပထဝီကလှပ်စေ၍၊ စီရသံ ကမ္ဘာရှေရအောင်၊ သဟဿေ၊ နှစ်ရပ်ငွေပေါင်းရဲ့ပြင်၊ ရွှေကျောင်းကို ပြင်ရန်ဘို့၊ အကြောင်းခံ သိစေအပ်တော့၊ ဘိလပ်စံလွန်သဒ္ဓါတဲ့၊ မသက်မစာအမစ္စောပေပ၊ သစ်တောပိုင်ဝန်ရှင်မင်းက၊ ပဉ္စင်းဆရာ၊ လိုရာလှူသော်ကြောင့်၊ ပမာတူ ဇေတာန ကဲ့သို့၊ မကောင်းအပေါ်ရံ၊ အဟောင်းအရှော်ချပါလို့၊ တသောင်းကျော်တန်၊ ကျောင်းတော်အမြန်ထချည်တော့၊ ပေါင်းခြောက်လတွင်း။

ခက်ဆစ်
------

၁။ ဝင်သာကိ = သာကီဝင်မျိုးဖြစ်သည့် ရဟန်များ။

၂။ ခါနိယံ = အခါမရွေး၊ အမြဲအစဉ်။

၃။ ကဋိကာ = ကဋိကာရ၊ လက်သမား။

၄။ ဝိဟာ = ဝိဟာရ၊ ကျောင်း။

၅။ ပကတူး = ရှေးလွန်လေပြီးသောကာလ။

၆။ နဝကမ္မာ = ရဟန်းတို့အတွက် ကိုးပါးသောအမှု။

၇။ သကြထိုး = သွားကြားထိုး။

၈။ နပန် = နားပန်။

၉။ ကိုးရှစ်ဆုပ် = လုံးပတ်အားဖြင့် ကိုးဆုပ် ရှစ်ဆုပ်ရှိသော သစ်။

၁၀။ သယမ္ဘူ = အလိုလိုသိမြင်သော ဘုရား။

၁၁။ မာရဇိန် = မာရ်ငါးပါးကို အောင်မြင်သော ဘုရား။

၁၂။ ပေါက္ခရဏီ = ကြာရှိသောကန်။

၁၃။ စီရသံ = ကြာညောင်းသောကာလ။

၁၄။ သဟဿေ = ထောင်ဂဏန်း။

၁၅။ အမစ္စော = အမတ်မင်း။

၁၆။ ဇေတဝန = ဇေတဝန်ကျောင်း။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
လက်ညှိုးထောင်၍ ပိုက်ကွန်ယက်ကို ကိုင်ထားသည့် ပုံဖြစ်သည်။ 

တဇ္ဇနီမုဒြာမှ ခွဲထွက်လာသော ပုံဖြစ်သည်။ 

လက်ျာလက်ညှိုးကို ဖြစ်စေ, လက်ညှိုးနှင့် လက်မကို ဖြစ်စေ ထောင်ပြထားကာ ထိုလက်ဖြင့်ပင် ပိုက်ကွန်ယက်ကို ကိုင်ပြထားပေသည်။ 

တဇ္ဇနီ လက်ညှိုးမှာ သတိပေးခြင်း, ဆုံးမခြင်း, ကြိမ်းမောင်း မာန်မဲခြင်း အဓိပ္ပါယ်ကို ဆောင်သည်။ ပါသ = ပိုက်ကွန်ယက်မှာ ဖြားယောင်း သွေးဆောင်ခြင်း, စိတ်ညှို့ခြင်း, ချော့မော့ခြင်း အမိအရဖမ်းယူခြင်း သိမ်းသွင်းခြင်း အနက်သဘောကို ဆောင်ပေသည်။ 

ဓမ္မေသု အပ္ပမာဒမင်္ဂလာ၊ ခန္တီမင်္ဂလာများကို သဏ္ဌာန်ဆောင်ပြထားသည်။ 

ကရုဏာရသကို ပေါ်လွင် စေသည်။ 

ပညာပါရမီနှင့် ဝီရိယပါရမီ, သစ္စာပါရမီ, မေတ္တာပါရမီတို့ကို ရည်ညွှန်းထားသည်ဟု ဆိုကြသည်။ 

ပုံစံအားဖြင့် မာရ်နတ်သားနှင့် အခြားနတ်များ၏ ရုပ်တုများတွင် မကြာခဏတွေ့ရတတ်သည်။ ဂဟပတိဇာတက ရုပ်ကြွတွင် ဘုရားအလောင်းက အခြားလူတဦအား ဆုံးမ သွန်သင်နေ့ဟန်၌ ဤတဇ္ဇနီပါသဟတ္ထပုံဖြင့် တွေ့ရှိရသည်။ 

68 8

ပုဂံ အပယ်ရတနာလှိုဏ်ဂူဘုရားတွင်း ဆေးရေးပန်းချီများတွင် တဇ္ဇနီပါသဟတ္ထဖြင့် မာရ်နတ်၏ ရန်ကို အမြဲတစေ သတိတရားဖြင့် ဆင်ခြင်ရှောင်ကွင်းနိုင်စေရန် သတိပေးလိုသော ဆန္ဒဖြင့် အသုံးပြု ထုလုပ်ရေးဆွဲခဲ့ကြဟန်တူသည်။ အထောက်အထား ခိုင်လုံစွာ မတွေ့ရှိသေးပါ။ 

အပယ်ရတနာလိုဏ်ဂူဘုရား ဦးမြ—၁၉၆၈-တွင်ရှုပါ။

ကိုးကား
-------

1. ↑  TARJANĪ PĀSA HASTA

IBI. p. 439.

DHI. p. 259.
2. 1 2  စဝ်ထွန်းမှတ်ဝင်း မဟာဝိဇ္ဇာ (ရန်ကုန်)၊ မဟာဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး (ဟားဗဒ်) အထက်တန်း သုတေသန ပညာရှင်ဘွဲ့ (ဟားဗဒ်) ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ သုတေသနနှင့် ကျမ်းပြုဌာနခွဲ သာသနာရေး ဦးစီးဌာန။ *မြန်မာ့ရိုးရာ ပဋိမာ သိပ္ပံပညာ*။
|  |
| --- |
| **၁၈၈၀** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |


| မတ်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
လှိုင်းကျယ်(Broadband)ဆိုသည်မှာ ဆက်သွယ်ရေးလှိုင်းများ လွှင့်ရာ သို့ ပို၍ ကြီးမားသည့် လှိုင်းဗြက် ကို အသုံးပြုသည့် စက်၊ ဆိုလိုရင်းမှာ ပုံမှန်အသုံးပြုနေသည့် လှိုင်း သို့ စက်ပစ္စည်းများတွင် ပို၍ကျယ်ဝန်းအောင် လုပ်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်(လှိုင်းကျယ်လျင် အသွားအလာလုပ်နိုင်သည့် အချက်အလက် ပမာဏ ပိုများလေဖြစ်)။

အခေါ်အဝေါ် "broad" သည် နေရာအများတွင် အသုံးပြုသည့် စကားလုံးဖြစ်သည်။ ရူပဗေဒမှ ဆင်းသက်လာသည့် စကားလုံးဖြစ်ပြီး၊ အသံပျံ့နှံ့ခြင်းဆိုင်ရာ နှင့် ရေဒီယို အင်ဂျီနီယာ စနစ် တို့တွင် အသုံးပြုကြသည့် wideband နှင့်လည်း ဆင်တူဖြစ်သည်။
သို့သော် ထို Broadband အခေါ်အဝေါ်သည် ၁၉၉၀ ခုနှစ်ပိုင်းများတွင် အင်တာနက် ချိတ်ဆက်မှု အမည်တစ်ခုဖြင့် ရောင်းချအသုံးပြုခြင်းများကြောင့် လူသိများလာသည်။

ဆက်သွယ်ရေးတွင်
--------------

ရုပ်မြင်သံကြားစက်တွင် လှိုင်းကျယ်ဟု ဆိုလိုခြင်းသည် လိုင်းပေါင်းများစွာ ဖမ်းယူနိုင်မည်ဖြစ်ပြီး၊ Lo-VHF အင်တာနာ အသုံးပြုသည့် ကြိမ်းနှုန်းတစ်ခု သို့ လှိုင်းကျဉ်းသည် ၁လိုင်း မှ ၅ လိုင်းအထိသာ လက်ခံနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန် နိုင်ငံစံနှုန်း FS-1037C တွင် "broadband" သည်wideband၏ ကြောင်းတူသံကွဲဖြစ်သည်ဟုဆိုသည်.

ကွန်ပျူတာ ကွန်ယက်များတွင်
-------------------------

ရုပ်သံများတွင်
--------------

အင်တာနက် ချိတ်ဆက်မှုတွင်
------------------------

ဆက်လေ့လာရန်
-----------

* မိုဘိုင်းလ် လှိုင်းကျယ်(Mobile broadband)
* ကြိုးမဲ့ လှိုင်းကျယ်(Wireless broadband)
* နှုန်းလွန် လှိုင်းကျယ်(Ultra-wideband)
* အလုံးစုံ လှိုင်းကျယ် ဝန်ဆောင်မှု(Broadband universal service)

**နိုင်ငံများအလိုက်-**

* ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများ လှိုင်းကျယ်စနစ် အသုံးပြုခြင်း
* အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် လှိုင်းကျယ်စနစ် မြေပုံ

ကိုးကား
-------

1. ↑  Keith Attenborough (1988). "Review of ground effects on outdoor sound propagation from continuous broadband sources". *Applied Acoustics* **24** (4): 289–319. doi:10.1016/0003-682X(88)90086-2.
2. ↑  John P. Shanidin (September 9, 1949)။ Antenna။ *US Patent 2,533,900*။ 1 December 2011 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  12 May 2012 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Issued December 12, 1950.
3. ↑  Definition: broadband။ *Federal Standard 1037C, Glossary of Telecommunication Terms* (1996)။ 5 May 2012 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  July 19, 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
|  |
| --- |
| **၁၉၀၄** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| မတ်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၈၈၉** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| မတ်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
ရန်အောင်မောင်မောင်(၁၉၂၉-၁၉၉၄)
-----------------------------

၁၉၂၉ - ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ(၁၀)ရက်နေ့တွင်၊ ရမည်းသင်းခရိုင် ရန်အောင်မြို့၌ အဖ-ဦးမင်းကို၊ အမိ-ဒေါ်သိန်းတို့က ဖွားမြင်သည်။ မန္တလေးအမှတ်(၁)အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းမှ (၁၀)တန်းအောင်သည်။ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်တွင် ဥပစာ-ဝိဇ္ဇာ(က)တန်း၌ ဆက်လက်ပညာသင်ကြားသည်။

၁၉၅၀ - ပြည့်နှစ်တွင်ကျောင်းထွက်၍ မြန်မာနိုင်ငံအကျဉ်းဌာနတွင် ထောင်မှူးအဖြစ်ဝင်ရောက် အမှုထမ်းခဲ့ သည်။ ကျောင်းသားဘဝမှစ၍ ကျောင်းနံရံကပ်စာစောင်များ နှစ်ပတ်လည်စာစောင်များတွင် စာပေများရေးသားခဲ့ သည်။

၁၉၅၁ - ဗမာ့ခေတ်သတင်းစာမှထုတ်သော ယု၀တီဂျာနယ်တွင် 'ရန်အောင်မိမိထွေး' အမည်ဖြင့် ဝတ္ထုတိုများ စတင်ရေးသားခဲ့သည်။

၁၉၅၃ - ယု၀တီကလောင်ရှင်ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။

၁၉၅၆ - နိုဝင်ဘာထုတ် 'နှစ်ပတ်လည်မြ၀တီမဂ္ဂဇင်း'တွင် 'ရန်အောင်မောင်မောင်'အမည်ဖြင့် 'မြစ်တွင်း ထောင်ထမှုကြီး' ဝတ္ထုကို စတင်ရေးသားခဲ့သည်။ အကျဉ်းဌာနဝန်ထမ်းစာပေလောကတွင် စာရေးကြသူများထဲ၌ ရှေးဦးကျသောပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဗန်းမော်မြို့၊ ခရိုင်အကျဉ်းစခန်းတွင် ထောင်မှူးကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်း ဆောင်ခဲ့သည်။

၁၉၆၂ - 'မော'လုံးချင်းဝတ္ထု၊'အမှုတစ်ရာဝတ္ထုများ'စာအုပ်များထွက်ခဲ့။ 'ရန်အောင်မိမိထွေး' အမည်ဖြင့် ရေးသားခဲ့သော 'အချစ်ရူးလေး' အမည်ရှိဝတ္ထုကို မြန်မာ့အသံမှ *ပေဖူးလွှာ*အမည်ဖြင့် ဇာတ်လမ်းပမာနားဆင် စရာအခန်းမှ ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ ထိုဝတ္ထုကိုပင်'အေဝမ်း'ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီမှ 'မေတ္တာမွန်' အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခဲ့ သည်။

၁၉၆၄ - ဒေါ်အေးမြင့်အောင်နှင့်လက်ထပ်ခဲ့သည်။ 'ကြမ္မာရဟတ်တစ်ပတ်လည်' ဝတ္ထုထွက်။ (၎င်းဝတ္ထုကို စာရေးဆရာဒါရိုက်တာဦးသုခက **သိကြားစေသက်သေညွှန်း** အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခဲ့သည်။) အကျဉ်းထောင် လုပ်ငန်းတစ်ရပ်အဖြစ် ရဲဘက်များနှင့်လမ်းဖောက်သည့် လုပ်ငန်းများကိုသရုပ်ဖော်ထားသည့် **အသည်းကွဲစခန်း** လုံးချင်းထွက်(၎င်းဝတ္ထုကို ညွန့်မြန်မာရုပ်ရှင်မှ *သည်လမ်းနှင့်သည်စခန်း*အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင်ရိုက်သည်။)

၁၉၆၆ - *ကြိုးစင်ပေါ်မှမှတ်စုများ*ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ်ထွက်။ (ယင်းနှစ်အတွက် အမျိုးသားစာပေဝတ္ထုတိုပေါင်း ချုပ်ဆု တတိယဆုရရှိ။) *နရသိမ်စံအိမ်ထက်ဆီက*စာအုပ်ထွက်။ *မောင်မနမ်း၍နွမ်းသောပန်း*ဝတ္ထုထွက်။

၁၉၆၇ - ဗန်းမော်မြို့ ခရိုင်အကျဉ်းစခန်းတွင် ထောင်မှူးကြီးအဖြစ်တာဝန်ထမ်း။

၁၉၆၈ - *မိနစ်(၂၀)မှအနှစ်(၂၀)*စာအုပ်ထွက်။

၁၉၇၀ - *မောရရင်ခွင် မိုးသံလွင်*စာအုပ်ထွက်။

၁၉၇၁ - *ထောင်ကြေးမုံ*စာအုပ်ထွက်။

၁၉၇၂ - *ဘဝမှောင်မှောင် ညမှောင်မှောင်*စာအုပ်ထွက်။

၁၉၇၃ - *စောရအိုင်စိမ်း* ဝတ္ထုထွက်။ (ထိုဝတ္ထုကို ဒါရိုက်တာဦးသုခက *ချစ်စရာမို့ချစ်ပါသည်* အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင်ရိုက်ခဲ့။) ရန်အောင်မောင်မောင်၏ဝတ္ထုများမှ ရုပ်ရှင်ကား(၆)ကားရိုက်ခဲ့သည်။

၁၉၇၄ - *ထောင်တံခါးကြီးဖွင့်ပါအုံး*ဝတ္ထုထွက်။

၁၉၇၅ - ဒုတိယထောင်ပိုင်။

၁၉၇၆ - *ကြိုးစင်နှင့်ကြိုးသမား*ဝတ္ထုထွက်။

၁၉၇၇ - *တမာမချို၊ငါမငို*ဝတ္ထုထွက်။ *မပျံတတ်ဘူး ဝဲချင်တယ်*ဝတ္ထုထွက်။

၁၉၇၉ - ထောင်ပိုင်အဆင့်(၁)။ *လလူမိုက်-အမှောင်ကြိုက်*ဝတ္ထုထွက်။

၁၉၈၁ - ပဲခူးတိုင်း တိုင်းကောင်စီဝင်။

၁၉၈၈ - ထောင်ပိုင်အဆင့်(၂)။

၁၉၈၉ - သက်ပြည့်ပင်စင်ယူ၊ စာပေများဆက်လက်ရေးသား။

၁၉၉၁ - *ထောင့်တစ်သက်အတွေ့အကြုံ*စာအုပ်ထွက်။

၁၉၉၂ - *မြစ်တွင်းထောင်ထမှုကြီးနှင့် ထောင်ဝတ္ထုများ*စာအုပ်ထွက်။

၁၉၉၄ - ဧပြီ(၉)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ မရမ်းကုန်းမြို့နယ်၊ နေအိမ်၌ကွယ်လွန်ခဲ့။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်အေးမြင့်အောင်နှင့် သားသမီး(၉)ယောက်ကျန်ရစ်ခဲ့။

ထင်ရှားသောစာအုပ်အချို့
----------------------

1. ထောင်တစ်သက်အတွေ့အကြုံ
2. ကြမ္မာရဟတ်တစ်ပတ်လည်
3. ကြိုးစင်ပေါ်မှမှတ်စုများ
4. နရသိမ်စံအိမ်ထက်ဆီက
5. မိနစ်(၂၀)မှ အနှစ်(၂၀)
6. ထောင်ကြေးမုံ
7. စောရအိုင်စိမ်း
8. ထောင်တံခါးကြီးဖွင့်ပါအုံး
9. ကြိုးစင်နှင့် ကြိုးသမား
10. မြစ်တွင်းထောင်ထမှုကြီးနှင့် ထောင်အတွေ့အကြုံများ။
**ယူကလစ်** (အင်္ဂလိပ်: Euclid /ˈjuːklɪd/; ဂရိ: Εὐκλείδης, translit. *Eukleidēs*) သည် အခြား ပညာလိုလားသူများနှင့်အတူ အက်သင်းမြို့ရှိ ပလေးတို၏ တပည့်များထံ၌ ပညာရပ်များကို ဆည်းပူးခဲ့ဖူးသူ ဖြစ်သည်။ အီဂျစ်နိုင်ငံ၏ ပထမ တော်လမီဘုရင်(ဘီစီအီး ၃ဝ၆-၂၈၃) လက်ထက်တွင် အလက်ဇန္ဒရီးယားမြို့သည် ကမ္ဘာ့ပညာရှင်ကြီးများ စုဝေးရာဌာန တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ ထင်ရှားသည့် ဆရာအမြောက်အမြား ထိုမြို့သို့ ကျောင်းများ တည်ထောင်ရန် သွားရောက်ကြရာတွင် ဂရိလူမျိုး ယူကလစ် အမည်ရှိ ပုဂ္ဂိုလ်လည်း ပါဝင်သည်။ ဤသို့ ယူကလစ်သည် ဂရိလူမျိုးဖြစ်၍ အယ်လက်ဇန္ဒြီးယား တွင် နေထိုင် စာပေ သင်ကြားပို့ချခဲ့သည် ဟူသည်တို့က လွဲ၍ သူ၏အကြောင်းကို မည်မည်ရရ မသိခဲ့ကြပေ။

ယူကလစ်သည် ထိုခေတ် ပညာတတ်များကဲ့သို့ပင် ဂီတ၊ အနုပညာ၊ မြင်မှုပညာနှင့် အခြားပညာရပ်များတွင် ကျွမ်းကျင်လေသည်။ သို့သော် သူစိတ်အဝင်စားဆုံး ပညာရပ်မှာ သင်္ချာဖြစ်သည်။ သူ၏ တပည့်များအား ကြမ်းပြင်ပေါ်၌ သဲများကိုဖြူးကာ တုတ်တစ်ချောင်းဖြင့် ဂျီဩမေတြီပုံများကို ဆွဲ၍ အဆိုမှန်များနှင့် သက်သေပြချက်များကို ရှင်းပြလေ့ရှိသည်။ ယူကလစ်နှင့် ဂျီဩမေတြီကို ခွဲခြား၍ မဖြစ်နိုင်ချေ။ သူရေးသားခဲ့သော စာအုပ်များအနက် လူသိ အများဆုံးဖြစ်သော ယူကလစ်၏ *အခြေခံများ* ဟု ဘာသာပြန်ဆိုနိုင်မည့် အဲလီးမင့်ကျမ်း (Elements) ကို နှစ်ပေါင်း ၂ဝဝဝ ကျော် တိုင်အောင် ကျောင်းသုံးစာအုပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ထိုအဲလီးမင့်ကျမ်းသည် ၁၃ တွဲရှိရာ၊ ပထမ ၄တွဲနှင့် ဆဋ္ဌတွဲ လောက်ကိုသာ လေ့လာသူများသည်။ ထိုအဲလီးမင့်ကျမ်းကို ဘာသာ အမြောက်အမြားသို့ ပြန်ဆိုထားကြသည်။ 

တစ်ခါတွင် အီဂျစ်ဘုရင်က ယူကလစ်အား ဂျီဩမေတြီ ဘာသာရပ်ကို သင်ကြားရာ၌ အဲလီးမင့်ကို လေ့လာရသည်ထက် ပို၍ လွယ်ကူသောနည်း မရှိသလော ဟုမေးရာ ဂျီဩမေတြီသို့သွားရန် မင်းလမ်းမကြီး မရှိပါဟု ပြန်လည်ဖြေကြားသည်ဟု ဆိုသည်။ တစ်ခါတွင်လည်း ဂျီဩမေတြီတွင် ပထမဆုံးဖြစ်သည့် အဆိုကို သင်ကြား၍ အပြီးတွင် တပည့်တစ်ဦးက ထ၍ ဤကိစ္စများကို သင်ကြားခြင်းဖြင့် မည်ကဲ့သို့ အကျိုးထူးများကို ရရှိနိုင်ပါမည်နည်းဟု မေးလိုက်ရာ၊ ယူကလစ်က သူ၏ အစေခံအား ခေါ်၍ သင်ကြားမှုအတွက် အကျိုးအမြတ်ကို ခံစားလိုလှတဲ့ ဒီလူကို သုံးပဲနိပေးလိုက်စမ်းဟု ပြောဖူးသည်ဟု ဆိုလေသည်။

မျက်မှောက်ခေတ် ဂျီဩမေတြီစာအုပ်များသည် ယူကလစ်နှင့် အသေးအဖွဲ အချက်အလက် ကလေးများတွင်သာ ကွဲလွဲပြီး လျှင် သူ၏တွေ့ရှိချက်များပေါ်တွင် အဓိကအားဖြင့် မူတည်ထားသည်ကို တွေ့ရလေသည်။ အမှန်မှာ ထိုစာအုပ်များသည် အဲလီးမင့်ကို တစ်မျိုးတစ်ဖုံ စီစဉ်ထားခြင်းမျှသာ ဖြစ်သည်။ 

ယူကလစ်သည် ဂျီဩမေတြီနှင့် စပ်လျဉ်းသော စာအုပ် အမြောက်အမြားကိုလည်း ရေးထားခဲ့သေးသည်။ ထို့ပြင် မြင်မှု ဆိုင်ရာ ကျမ်းစာအုပ်နှင့် ဂီတပညာဆိုင်ရာကျမ်းများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သေးသည်။ သို့သော် သူရေးသားခဲ့သော စာအုပ် စာတမ်း အမြောက်အမြားပင် ပျောက်ကွယ် ဆုံးရှုံး ကုန်ခဲ့လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀)