recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
၁၉၉၇
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

| စက်တင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
**အမေကျော်ဒွေးတော်မလွမ်းနှင့်** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

(၁) ပါပါ၊ (၂) သူရဇ္ဇျံ၊ (၃) အမြိုတ္တ၊ (၄) ကောလီ ဟူသော ဓာတ်လေးပါးအနက် ပါပဓာတ်ကိန်းကြုံပါက ကောင်းကင်တွင် သွေးကဲ့သို့ နီရဲခြင်းဖြစ်ပြီး မင်းပြောင်းမင်းလွှဲ ဖြစ်တတ်သည်ဟု လူများ ပြောကြသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘုရင်မကြီး လက်ထက်တွင် ထိုနမိတ်ပြသဖြင့် မင်းပြောင်းမင်းလွှဲ မျှော်လင့်သူများအား အကျိုးအကြောင်းပြကာ ဖွဲ့ဆိုခဲ့သည်။

အမေကျော်ဒွေးတော်မလွမ်းနှင့်
---------------------------

ကပ်မသမာဓာတ်ပါပတွင်မှ၊ ကာလတကြိမ်ပျက်စဉ်က၊ တိမ်တက်ခါနီလို့ရဲခဲ့၊ ဤနဲတူသွင်နီညှိမို့၊ ယခင်လိုပျက်လိမ့်အုံးမည်လို့၊ ပြည်လုံးကုန်ပြောရှာကြပေငဲ့၊ ကောလာဟလဝစနံ။  

  

ယိုးဒယားရယ်နှင့်၊ မျိုးခြားသူဘုရင်ဖြစ်လိမ့်မတဲ့၊ ပြင်သစ်မျှော်ကာတမ်းသူနှင့်၊ ဟော်နန်းစံဉဒည်ဘွာငဲ့ပြင်၊ ရွတ်ရှားတွေလာပြီကောရယ်လို့၊ ဇွတ်သမားတွေမြန်ပြည်တကျောမှာ၊ ပြောရှာကြဆူလို့ညံ။'  

  

နွယ်မတူဘယ်လူမျိုးသော်မှ၊ အုပ်စိုးကာနိုင်ငံချဲ့စေတော့၊ ကံမဲ့လူပျက်ပြိုယွင်းလို့၊ ကံရှိသူ ဂုဏ်ထင်လင်းပါလိမ့်၊ အရင်းဖြင့်ကံသာကံ၊ ဓမ္မခန်စီကုံး။  

  

ကျောင်းကြီးစံမထေရ်ရှင်က၊ ခေါင်းကျင်အောင် ကျောင်းတွင်မျောက်ကိုလ၊ တချက်ပင် ရက်စဉ်ခေါက်သတဲ့၊ ထိုမျောက်ငယ်စိတ်နာသီးလို့၊ ခင်ကြီးကို သေဆုတောင်းပြန်ခဲ့၊ နောက်ကျောင်းတိုင် ဦးပဉ္ဇင်းငယက၊ မြင်ပြင်းကာ နားထင်အပ်အောင်ပ၊ နှစ်ချက်ပင်ရက်စဉ် ခေါက်ပြန်သတဲ့၊ ထိုနောက်မောင် ရှင်လာခဲ့လျှင် မြန်မကြာခန္ဓာ ကြွေမည်ကြောင့်၊ မာပါစေ မေတ္တာပို့သည့်နှယ်၊ မြို့ဥဒည်ဂန္ဓာချုပ်ပေတဲ့၊ တရုပ်တွေခွေဆံကျစ်ရယ်နှင့်၊ ပြင်သစ်လူ ဘယ်ရွတ်ရှားသော်မှ၊ တပါးဘုရင်သခင်မလိုဖြင့်၊ သနားမည်မထင်မှတ်ပါနှင့်၊ ဘိလပ်စံရှင်ဘုရင်ငဲ့ပြင်၊ မျောက်နာအသွင်၊ နောက်လာအရှင်ကိုမတကြနှင့်၊ နှစ်ချက်ဆရာပင် သက်သာလှပြီလို့ကွယ်၊ အောက်မေ့ကြအုံး။

ခက်ဆစ်
------

၁။ ကောလာဟလဝစနံ = အခြေအမြစ်မရှိ ပြောကြားသော စကား။

၂။ ဓမ္မခန် = ဓမ္မခန္ဓာ၊ ဘုရားဟောတရားအစုံ။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
၂၀၀၄
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

| စက်တင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
၂၀၁၃
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

| စက်တင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
**ဗလေဒီမိုင် သဘာဝ ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ** (*မေတောင်ကြား*) သည် ဆေးရှဲနိုင်ငံ ပရာစလင်ကျွန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသော သဘာဝဥယျာဉ်နှင့် ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။  ထိုဥယျာဉ်တွင် ကောင်းမွန်စွာ ထိန်းသိမ်းထားသော အုန်းတောကြီးရှိပြီး ထိုဒေသရှိ ဒေသရင်းပင် ဖြစ်ပြီး ကျော်ကြားသော ကိုကိုးဒီမာ ဟု ခေါ်သည့် အုန်းပင်များနှင့် အခြား ဒေသရင်း အုန်းပင် ၅ မျိုးတို့ ပါဝင်သည်။ ကိုကိုး ဒီမာသည် အုန်းပင် မျိုးစိတ်ဝင်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ရှိသမျှ အပင်ထဲတွင် အကြီးဆုံးသော အဆံ ရှိသည်။ ထိုဥယျာဉ်တွင် သီးသန့် အဖြစ်တည်ရှိနေသော တိရစ္ဆာန်များတွင်လည်း ဆေးရှဲ ကြက်တူရွေးနက်၊ နို့တိုက်သတ္တဝါများ၊ ကဏန်းများ၊ ပက်ကျိများနှင့် အခြားတွားသွားသတ္တဝါများ ပါဝင်သည်။ အခြားလာရောက်စိုက်ပျိုးထားသော အပင်များကို ထိုဒေသမှ ဖယ်ရှားရန် အစဉ်တစိုက် ပြုလုပ်ကြသော်လည်း ကော်ဖီပင်၊ နာနတ်ပင် နှင့် အလှစိုက်အုန်းပင်တို့ကို ဖယ်ရှားရာတွင် ယခုတိုင် မအောင်မြင်သေးပေ။  ယခင်က ဧရာမတိုက်ကြီးဖြစ်သော ဂွန်ဒွါနာ မှ သေးငယ်သော အစိတ်အပိုင်းများ အဖြစ်ကွဲထွက်ရာတွင် ဆေးရှဲလ်အား ယနေ့ခေတ် အိန္ဒိယနှင့် မဒါဂတ်စကားကျွန်းတို့ကြားတွင် ကျွန်းများ အဖြစ် ကျန်ရှိစေခဲ့သဖြင့် ဤသစ်တောတွင် ရှိသော ထူးဆန်းသော အပင်များနှင့် သတ္တဝါမျိုးစိတ်များသည် ထိုအချိန်ကတည်း ကြွင်းကျန်ရစ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  World Heritage List။ UNESCO organization။  22 March 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. 1 2 3  Vallée de Mai Nature Reserve။ UNESCO organization။  22 March 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Lodoicea maldivica Coco-de-mer။ Encyclopedia of Life။  22 March 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  Coe 1998, p. 24.
၂၀၀၁
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

| စက်တင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အား အယ်လ်ကေးဒါး အကြမ်းဖက်သမား အဖွဲ့အစည်းမှ အသေခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ လူ ၃၀၀၀ နီးပါး သေဆုံးခဲ့ရသည်။

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၈၅** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| စက်တင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

သတ္တဝါတို့ကိုယ်တွင်း ကိုယ်ပ၌ ဖွဲ့ယှက်တတ်သောတဏှာကို ဖြေရှင်းနိုင်သောပုဂ္ဂိုလ်ကို မေးလျှောက်သဖြင့် အညတရနတ်သားအား တဏှာအရှုတ်ကို ဖြေရှင်းနိုင်သူ၏ အရည်အချင်းသုံးမျိုး၊ ကျင့်စဉ်သုံးမျိုးနှင့် ဖြေရှင်းပြီးသူ ဖြေရှင်းရာ နေရာတို့ကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ဤသုတ်၌ သပညောဖြင့် ဇာတိပညာ၊ ပညဉ္စဖြင့် ဝိပဿနာပညာ၊ နိပကောဖြင့် ပါရိဟာရိယပညာကို ပြဆိုကြောင်း၊ တဏှာကို ဖြေရှင်းရာ၌ ဥပမာ စကားအစရှိသည်တို့ကို အဋ္ဌကထာ၌ ဖွင့်ပြထားပါသည်။ ဋီကာ၌ တဏှာ၏ ပရိယာယသဒ္ဒါများ၊ ဝါးရုံတောဥပမာ လူရှင်ရဟန်းတို့၏ သကပရိက္ခာရ၊ ပဋိသန္ဓိပညာ၊ ပါရိဟာရိယပညာ ဝိဂြိုဟ်များ၊ သမာဓိကျေးဇူးကြောင့် ပညာထက်မြက်ပုံ၊ ပဋိသညာနှင့် ရူပသညာ-အစရှိသည်တို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

---

အထက်သုတ်ဒေသနာတော်အတိုင်း ဇဋာဘာရဒွါဇပုဏ္ဏား၏ မေးလျှောက်ချက်ကြောင့် ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်၊ ဘာရဒွါဇပုဏ္ဏား ရဟန်းပြု၍ တရားအားထုတ်ရာ ရဟန္တာဖြစ်သွားပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၁၊၁၃။ သံ၊မြန်၊၁၊၁၃။ သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၈-၄၉။ သံ၊ဋီ၊၁၊၉၁-၉၄။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-ဒေဝတာသံယုတ္တ၊ ၃-သတ္တိဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။
2. ↑  -သံ၊၁၊၁၆၇။ သံ၊မြန်၊၁၊၁၅၇-၈။ သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၁၁။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၇-ဗြာဟ္မဏသံယုတ္တ၊ အရဟန္တဝဂ္ဂ။ ဆဋ္ဌသုတ်။
3. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**ဘော်စတွန်တီးပါတီ** (အင်္ဂလိပ်: Boston Tea Party) သည် အမေရိကန်ရှိ နိုင်ငံရေးနှင့်ကုန်သွယ်ရေးဆိုင်ရာ ဆန္ဒပြမှုတခုဖြစ်ပြီး လွတ်မြောက်ခြင်း၏သားတော်များအဖွဲ့က မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်၊ ဘော်စတွန်မြို့၌ ၁၇၇၃ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၆ ရက်၌ လုပ်ခဲ့သည်။ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ၁၇၇၃ ခု၊ မေလ ၁၀ ရက်တွင် ပြဋ္ဌာန်းသော လက်ဖက်ခြောက်ဥပဒေကို ကန့်ကွက်ခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါဥပဒေအရ တောင်းရှန့်ဥပဒေနှင့်စည်းကြပ်သောအခွန်များကို ဆောင်ရန်မလိုဘဲ တရုပ်မှ လက်ဖက်ခြောက်များကို အမေရိကရှိ လက်အောက်ခံနယ်မြေများသို့ ဗြိတိသျှအရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီက တင်ပို့ခွင့်ရသည်။ လွတ်မြောက်ခြင်း၏သားတော်များအဖွဲ့က တောင်းရှန့်ဥပဒေအရ စည်းကြပ်သောအခွန်တို့ကို ၎င်းတို့ရပိုင်ခွင့်များ ထိပါးခြင်းဟု ခံယူကာ အပြင်းအထန်ကန့်ကွက်သည်။ အမေရိကန်အင်ဒီယန်များလည်း ပါဝင်သည်ဟု ယူဆရသော ဆန္ဒပြသူများက အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီ၏ လက်ဖက်ခြောက်တင်သွင်းသော သင်္ဘောဆိပ်တခုလုံးကို ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။

ဆန္ဒပြသူများသည် ဘော်စတွန်ဆိပ်ကမ်းမှ သင်္ဘောများပေါ်တက်ကာ လက်ဖက်ခြောက်သတ္တာတို့ကို ရေထဲကန်ချသည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရက ပြင်းပြင်းထန်ထန် နှိပ်ကွပ်ခဲ့ရာမှ မလိုလားအပ်သောကိစ္စများဖြစ်လာခါ အမေရိကန်တော်လှန်ရေး ပေါ်ပေါက်လာသည်။ တီးပါတီသည်လည်း အမေရိကန်သမိုင်း၌ အထင်ကရဖြစ်ရပ် ဖြစ်လာသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ တီးပါတီလှုပ်ရှားမှုကဲ့သို့သော နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ဆန္ဒပြမှုများက ယင်းတို့သည်လည်း ၁၇၇၃ ဘော်စတွန်ဆန္ဒပြမှု၏ဆက်ခံခြင်းများအဖြစ် ရည်ညွှန်းကြသည်။

တီးပါတီသည် ဗြိတိသျှပါလီမန်က ၁၇၇၃ ခု၌ ပြဋ္ဌာန်းသော ဗြိတိသျှအမေရိကအတွက် လက်ဖက်ခြောက်ဥပဒေကို ကန့်ကွက်သောလုပ်ရပ်၏ အကျိုးဆက်ဖြစ်သည်။ နယ်ချဲ့တို့က ၎င်းတို့ကိုယ်စားမပြုရသောနေရာတွင် အခွန်ပေးရန်မလိုဟု ယုံကြည်ကာ အင်္ဂလိပ်လူမျိုးအနေဖြင့် ရပိုင်ခွင့်ချိုးဖေါက်ခံရသည်ဟု ခံယူသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ လက်အောက်ခံနယ်မြေအတွက်ထုတ်သော ဥပဒေကို ကိုလိုနီရှင် အင်္ဂလိပ်တို့က လိုက်နာရန်မလိုဟု ယုံကြည်ခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းကြောင့် အဆက်အသွယ်ကောင်းသော အရှိ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီသည် ကိုလိုနီနယ်မြေသို့ လက်ဖက်ခြောက်တင်သွင်းသူများအကြား၌ အသာစီးယှဉ်နိုင်မှု ရခဲ့သည်။ ဆန္ဒပြသူများသည် အခြားကိုလိုနီနယ် ၃ ခုတွင် လက်ဖက်ခြောက်မချအောင် တားနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဘော်စတွန်တွင်မူ မြို့အုပ်မင်း သောမတ်ဟတ်ချင်ဆန်က လက်ဖက်ခြောက်များကို ဗြိတိန်သို့ ပြန်ပို့ရန် ငြင်းဆိုသည်။
ဘော်စတွန်တီးပါတီဖြစ်ပြီးသည်နောက် ၁၇၇၄ ခု၌ ပါလီမန်က တင်းကြပ်သောဥပဒေများ ပြဋ္ဌာန်းကာ ကိုလိုနီနယ်မြေများကို နှိပ်ကွပ်သည်။ ၎င်းတို့အနက် မက်ဆာချူးဆက်ရှိ ဒေသခံအစိုးရအား ဖျက်သိမ်းခြင်းနှင့် ဘော်စတွန်ရှိ ကုန်သွယ်ရေးအား ပိတ်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ နယ်ချဲ့တို့က ၎င်းတို့ပိုင် လက်အောက်ခံနယ် ၁၃ ခုတွင် ဥပဒေများကို အတင်းအလျှော့လုပ်ကာ ဆန္ဒပြမှုများကို တားခဲ့သည်။ ဥပဒေများအား ပြင်ဆင်နိုင်ရန်နှင့် လက်အောက်ခံမြေတို့မှ ကန့်ကွက်မှုများကို ညှိနှိုင်းရန် ဗြိတိန်တော်ဝင်မိသားစုကို တောင်းဆိုကာ ပထမအကြိမ် တိုက်ကြီးများဆိုင်ရာကွန်ဂရက် ကျင်းပခဲ့သည်။ အကြပ်အတည်းများ ပွင့်အန်ကာ ၁၇၇၅ ခု၌ ဘော်စတွန်အနီးတွင် အမေရိကန်တော်လှန်ရေးစစ်ပွဲ စဖြစ်တော့သည်။
**ကုန်းလိပ်**သည် ကုန်းပေါ်တွင် နေထိုင်ကျက်စားသော တွားသွားသတ္တဝါဖြစ်၍ Testudinidae အနွယ်ဝင်ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့နှင့် မျိုးနွယ်တူ ပင်လယ်လိပ်များကဲ့သို့ပင် သားစားသတ္တဝါများဘေးမှ ကာကွယ်နိုင်ရန် ထူထဲသော အခွံပါရှိသည်။

ကုန်းလိပ်ကြီးများ
-----------------

မွေးမြူရေးခြံရှိ ၎င်း၏နေထိုင်ရာနေရာတွင် အနားယူနေသည့် လိပ်
ကုန်းလိပ်ကြီးများသည် မြေပေါ်တွင် တွားသွားကောင်များအနက် အလွန်ပင်ရှေးကျသော သတ္တဝါများဖြစ်သည်။ ယခုခေတ်တွင် တိမ်ကောသွား ပြီဖြစ်သော ပေ ၈ဝ ခန့်ရှည်သည့် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းကိုသာ တွေ့ရသော ဒိုင်နိုဆောခေါ် တွားသွားကောင်ကြီးများထက်ပင် ရှေးကျသေးသည်ဟု ဆိုလေသည်။

ထင်ရှားသော *လိပ်ဘီလူး* များဟု ခေါ်လောက်သည့် ကုန်းလိပ်ကြီးမျိုးများကို ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတောင်ပိုင်း တောင်အမေရိတိုက် အနောက်ဘက်ကမ်းခြေနှင့် မိုင် ၅ဝ ကွာခန့်၌ရှိသည့် ဂလားပါးဂိုးကျွန်းစု၌ တစ်ကြိမ် က အမျိုးပေါင်းအတော်များများ တွေ့ရှိခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ မတွေ့ရ တော့ချေ။ အခြားအလားတူ အကောင်ကြီးများကို အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာအတွင်းရှိ အချို့ကျွန်းများပေါ်၌ တွေ့ရသည်။ အချို့မှာ ပေါင် ၅ဝဝ ခန့်ပင် အချိန်စီး၍ အခွံများပင် လေးငါးပေခန့် အလျားရှိလေသည်။

သို့သော် အကြီးဆုံးတွေ့ရသော လိပ်ဘီလူးကြီးတစ်ကောင်၏ အခွံစုကို ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းမှ ကံအားလျော်စွာ တူး ဖော်ရရှိလေသည်။ အခွံစုမှာ ကြေမွနေပြီဖြစ်၍ ရှားပါးသော ရှေးဟောင်း ပစ္စည်းတစ်ခုအနေဖြင့် အဖိုးထိုက်တန်လှသောကြောင့် သိပ္ပံပညာရှင်များသည် နဂိုပကတိအတိုင်းဖြစ်စေရန် နှစ်နှစ်တိုင်တိုင် ကြိုးစားဆက်စပ်ယူရ၏။ ပြီး စီးသောအခါ လိပ်ကြီးကို နဂိုမြင်နေရသည့် ပုံအတိုင်းရရှိ၍ အခွံကြီး၏ အရှည်မှာ ရှေးအဖျားစွန်းမှ နောက်အဖျားစွန်းအထိ ခုနစ်ပေကျော်ကျော် ရှိ လေသည်။ ထိုသတ္တဝါကြီးမှာ လူအများတွေ့ရသော ကုန်းလိပ်များထဲတွင် အကြီးဆုံးသော သတ္တဝါကြီးဖြစ်လေသည်။

> *"လိပ်များမှာ အလွန်အသက်ရှည်၍ နှစ်ပေါင်း ၂ဝဝ ကျော် ၃ဝဝ မျှပင် နေရသည်ဟုဆိုသည်။"*
> 
> 

ကုန်းလိပ်နှင့် ပင်လယ်လပ်တို့သည် *'ကိလိုနီယာ'* မျိုးစဉ်တွင် ပါဝင်လေသည်။ အချို့ပါရဂူများကမူ ကုန်းလိပ်ကို *'တက်စတူဒီနေတာ'* မျိုးစဉ်၊ ပင်လယ်လိပ်ကို *'ကဲလိုနီဒ'* မျိုးစဉ် တို့တွင်ပါဝင်သည်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ ကုန်းလိပ်သည် ယင်း၏ဦးခေါင်းကို လုံးဝလိပ်ခွံအတွင်း သွင်းယူနိုင်သော် လည်း ပင်လယ်လိပ်ကမူ ယင်း၏ဦးခေါင်းကို တစ်စိတ်တစ်ဒေသသာ သွင်း ယူနိုင်လေသည်။

ဝိသေသလက္ခဏာများ
---------------

တောင်အာဖရိကမှ ကုန်းလိပ်
ခြေထောက်များတွင် ရိုးရိုးခြေသည်းများ ပါရှိသည်။ ခြေချောင်းများ၌ ရေယက်များမပါရှိ။ ခြေချာင်းအဆစ် (၂)ခု (သို့မဟုတ်) နှစ်ခုထက် ပိုနည်းသည်။ တုတ်ခိုင် သည့် ခြေထာက်များရှိသည်။ အခွံမာလိပ်ဖြစ်သည်။ ခြေထောက် နှင့် နဖူးတွင် အကြေးများပါရှိသည်။ ကုန်းပေါ် ၌သာနေထိုင်ကျက်စားသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)
2. ↑  မြန်မာ့လိပ်များ by ဒေါက်တာဝင်းမောင် နှင့် ဦးဝင်းကိုကို
**ဝင်းစိန်ရတနာတောင်တောရ ဆရာတော် ဒေါက်တာဘဒ္ဒန္တကေသရ** (၂၂ ဇန်နဝါရီ ၁၉၂၂ - ၂၆ ဧပြီ ၂၀၁၅) သည် မြန်မာ မွန် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။

ဖွားမြင်ခြင်း
-------------

ဆရာတော်လောင်းလျာကို မွန်ပြည်နယ်၊ မုဒုံမြို့နယ်၊ လက်တက်ကျေးရွာ၌ ခမည်းတော် ဦးနိုင်ဖေ၊ မယ်တော် ဒေါ်တရုတ်မတို့မှ ၁၂၈၃ ခုနှစ်၊ ပြာသို လပြည့်ကျော် ၁ဝ ရက် (တနင်္ဂနွေ)၊ ၁၉၂၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။

ရှင်ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ခြင်း
-----------------------------

၁၃၃၃ ခုနှစ်၊ တန်ခူးလဆန်း(၁၃)ရက်နေ့၊ နံနက် ၇ နာရီ ၄၅ မိနစ်အချိန်တွင် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်မြို့၊ ဈေးကြိုရပ်၊ ဇောတိကာရာမကျောင်းတိုက် ခဏ္ဍသိမ်တော်မြတ်၌ ဇောတိကာရာမကျောင်းဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တသောဘိတကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။

ပရိယတ္တိစာပေသင်ယူခြင်း
----------------------

ဆရာတော်သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မုဒုံမြို့နယ်၊ ကတိုးကော့နှပ်ကျောင်းဆရာတော်နှင့် ကျောင်းသစ်ကျောင်းဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဝေပုလ္လ တို့ထံတွင် ပိဋကတ်အခြေခံကျမ်းစာများကို သင်ကြားတတ်မြောက်ခဲ့ပြီး ကျမ်းအစောင်စောင်တို့ကို သင်ယူလေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်။

သာသနာရေးအားပေးဆောင်ရွက်တော်မူခြင်း
----------------------------------

ဆရာတော်သည် သာသနာပြုသက်တမ်း နှစ် ၅ဝ အတွင်း မြန်မာပြည်အရပ်ရပ်ရပ်ရှိ သုဿာန်ပေါင်း ၁၃၃ ခုတွင် ကမ္မဋ္ဌာန်းအားထုတ်ခြင်း နှင့် ဓုတင် ၁၃ ပါးကို ကျင့်ကြံအားထုတ်ခဲ့ပြီး ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ ဇာသပြင်သာသနာပြုစခန်း၊ မုဒုံမြို့နယ် ခပ်ရခပ်ယူ သာသနာပြုစခန်း၊ ကမာချိုင့်သာသနာပြုစခန်း၊ ကမာတာသာသနာပြုစခန်း၊ ကမာခရဲသာသနာပြုစခန်း၊ ကော့ဟဘင်ကွင်းကလေးသာသနာပြု စခန်း၊ ကွေ့ဝမ်းကျေးရွာ သာသနာပြုစခန်း၊ နိုင်းပြိုင်ကျေးရွာသာသနာပြုစခန်း၊ မော်လမြိုင်မြို့နယ်၊ ဖားအောက်ကျေးရွာသာသနာပြုစခန်းတို့ကို ထူထောင်၍ ပဋိပတ္တိသာသနာတော်ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဝင်းစိန်တောရသာသနာပြုစခန်း တွင် အတောင် ၄ဝဝ ပြည့် ဇိနသုခရန်အောင်ချမ်းသာ လျောင်းတော်မူဘုရားကြီး တည်ထားကိုးကွယ်ခြင်းအပါအဝင် စေတီပုထိုးပေါင်း ၆ဝဝ ကျော်တို့ကို ပြုပြင်မွမ်းမံတည်ထားခြင်း၊ သာသနိကအဆောက်အအုံ ၃ဝ ကျော်တို့ကို ပြုပြင်မွမ်းမံတည်ဆောက်ခြင်းများအပြင် ပြည်ပနိုင်ငံများသို့ကြွရောက်သာသနာပြုခြင်း၊ အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်းဆောင်များ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခြင်းနှင့် ပရဟိတလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ အခြားဘာသာဝင်လူမျိုးပေါင်းများစွာကို ဗုဒ္ဓဘာသာသို့ သက်ဝင်ယုံကြည်လာအောင် ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

ဘွဲ့တံဆိပ် အလှူခံရရှိတော်မူခြင်း
--------------------------------

ဆရာတော်သည် ၂ဝ၀၁ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရက ဆက်ကပ်လှူဒါန်းသော အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကိုလည်းကောင်း၊ ၂ဝ၁၄ ခုနှစ်တွင် ဆက်ကပ်လှူဒါန်းသော အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို ရရှိခဲ့သည်။

ဘဝနတ်ထံပျံလွန်တော်မူခြင်း
-------------------------

ဆရာတော်ကြီးသည် သက်တော် ၉၄ နှစ်၊ သိက္ခာတော် ၄၄ ဝါအရ ၁၃၇၇ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း ၉ ရက် (၂၆-၄-၂ဝ၁၅) တနင်္ဂနွေနေ့ မွန်းလွဲ ၂ နာရီ အချိန်၊ နှလုံးရောဂါဖြင့် ရန်ကုန် အာရှတော်ဝင်ဆေးရုံတွင် ဘဝနတ်ထံ ပျံလွန်တော်မူသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ မဟာချူလာလောင်ကွန်း ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်မှ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဒေါက်တာဘွဲ့ကို ဆက်ကပ်လှူဒါန်းခြင်း မခံယူမီ လပိုင်းအလိုတွင် ပျံလွန်တော်မူခြင်းဖြစ်သည်။ ဆရာတော်ရုပ်ကလာပ်ကို ညနေ ၄နာရီခွဲအချိန်ခန့်တွင် မွန်ပြည်နယ်၊ မုဒုံမြို့သို့ ပြန်လည်ပင့်ဆောင်သွားသည်။

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**ခိုးသူကုန်သည်နှင့် အတူသွားမိမှု။**

အမှုသည်—**ရဟန်းတပါး။**

ခိုးမည့်ကုန်သည်များနှင့် အတူခရီးသွားမှု
---------------------------------------

ကုန်သည်တစုသည် ရာဇဂြိုဟ်မှ အနောက်အရပ်သို့ ခရီးသွားရန် ပြင်ဆင်နေကြ၏။ [ပဋိယာလောကော နေရောင်၏ ရှေးရှုဖြစ်သော အနောက် အရပ်၊] ရဟန်းတပါးသည် "ငါ့ရှင်(ဒါယကာ) တို့နှင့် အတူလိုက်ပါရစေ"ဟု ပြောလေရာ, "တပည့်တော်တို့သည် (ကင်းကောက် မပေးရအောင်) ကင်းကို ရှောင်လွှဲ၍ သွားကြမလို့ပါ"ဟုလျှောက်ကြ၏၊ "သင်တို့ ဘာသာ သိကြတာပေါ့"ဟု ရဟန်းကပြော၍ လိုက်သွားလေသည်။ 

စစ်မှုထမ်းတို့သည် ထိုအကြောင်းကိုကြားသဖြင့် ထိုကုန်သည်များကို လမ်းကနေ၍ ဖမ်းကြပြီးလျှင် ထိုရဟန်းကိုလည်း ကင်းခွန်မပေးရအောင် ခိုး၍သွားမည့် ကုန်သည်တွေမှန်း သိလျက် ဘာ့ကြောင့် အတူသွားရပါသလဲ"ဟု အပြစ်တင်ကြလေသည်၊ ထိုအကြောင်းကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ယော ပန ဘိက္ခု ဇာနံ ထေယျသတ္ထေန သဒ္ဓိံ သံဝိဓာယ ဧကဒ္ဓါနမဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇေယျ အန္တမသော ဂါမန္တရမ္ပိ, ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

အကြင် ရဟန်းသည် ထေယျသတ္ထဟုသိလျက် ခိုး၍ လာသည့်ကုန်သည် ခိုး၍ သွားမည့်ကုန်သည်အပေါင်းနှင့် တကြောင်းထည်း အဓွန့်ရှည်သော ခရီးကို သွားအံ့၊ အောက်ထစ်ဆုံးအားဖြင့် အခြားတရွာသို့လည်း သွားအံ့၊ ထိုရဟန်းမှာ ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
**ကျောက်ကူးဘုရားစေတီတော်** သည် ညောင်ဦးမြို့ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ထားသည့် စေတီတော် တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ညောင်ဦးမြို့မှ တာ ၇၀၀ ဝေးကွာသည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

သက္ကရာဇ် ၅၃၆ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်၏။ ထိုအချိန်တွင် နရပတိစည်သူ မင်းကြီးသည် စိုးစံနေ၏။ ထိုမင်းလက်ထက်တွင် အရှင်ဥတ္တရဇိဝထေရ်၏ တပည့်ဖြစ်သည့် အရှင်ပဏ္ဍိတထေရ် အကျင့်သီလနှင့် ပြည်စုံ၍ မင်းနှင့်တကွ ပြည်သူတို့သည် ကိုးကွယ်ကြ၏။

တစ်နေ့သောအခါ မိန်းမတစ်ဦးသည် တရားအားထုတ်ဟန်ဆောင်ကာ ကျောင်း၏ ဥပစာကမ်းထိပ်တွင် ရက်အတန်ကြာအောင် နေ၏။ ထို့နောက် ရဟန်းနှင့် ငြိစွန်းခဲ့လေဟန် မမှန်သတင်း လွှင့်လေ၏။

ထိုအခါ လူတို့သည် ရဟန်းအား ထိုအကြောင်းနှင့် ပတ်သက်၍ မေး၏။ ထိုအခါ ရဟန်းက ဒါယကာ ဒါယကမတို့ကို မြစ်ကမ်းသို့ ခေါ်သွားကာ သစ္စာပြုလေ၏။ ထို့နောက် ဒါယကာတစ်ယောက်ထံမှ ဓားနှင့် ဓားသွေးကျောက်ကို ယူကာ "မိမိ၏ သီလသည် မပျက်ယွင်းပါက ဤကျောက်နှင့် ဓားသည် ရေသတ္တဝါကဲ့သို့ မြစ်၌ ကူးပါစေသား" ဟု ဆိုကာ ပစ်ချလိုက်၏။ ထိုအခါ ကျောက်နှင့် ဓားသည် ရေဆန်သို့ ပေါ်ကာ ဆန်တက်လေ၏။ ထို့အခါမှ ဒါယကာ ဒါယကာမတို့သည် ယုံမှားမှုကင်းကာ သဒ္ဓါတရားတို့ ပိုမို ဖြစ်ခဲ့လေသသည်။

ထိုကဲ့သို့ သမိုင်းကြောင်း ရှိခဲ့သည်ကို သိသာထင်ရှားစေရန် သက္ကရာဇ် ၅၅၀ တွင် နရပတိစည်သူမင်းသည် ထိုကမ်းပါးတွင် စေတီတော် တည်ကာ **ကျောက်ကူးဘုရား** ဟု သမုတ်လေသည်။

အတိုင်းအတာများ
--------------

စေတီတော်သည် ချောက်ကမ်းပါးတွင် ဥမင်တူးကာ ကျောက်သား အုတ်တို့ဖြင့် မွမ်းမံထား၏။ ဂူအတွင်းတွင် ရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ရှိ၏။ ထိုရုပ်ပွားတော်သည် ပလ္လင်အမြင့် ၆ တောင်၊ ထိုပလ္လင်ထက်တွင် ရုပ်ပွားတော်တည်ရှိပြီး ဉာဏ်တော် ၁၂ တောင် မြင့်သည်။ နံရံတွင်လည်း ဗုဒ္ဓဝင်ဇာတ်တော်များကို ရေးသားစေသည်။ ထို့နောက် ဂူနှစ်ဆင့်ထက်တွင် ဉာဏ်တော် ၇ တောင်ရှိသည့် စေတီတော်ကို တည်ခဲ့သည်။

အမည်
----

ရေတွင် ကျောက်သည် ကူးသည်ကို အစွဲပြု၍လည်းကောင်း၊ ဥမင်ကို ကျောက်ဖြင့် ကူးဆက်ပေါင်းမိုးကာ တည်ထားသဖြင့်လည်းကောင်း **ကျောက်ကူးဘုရား** ဟု သမုတ်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  လှသမိန် (ဧပြီ ၁၉၆၈)။ *မြန်မာနိုင်ငံတခွင် ဘုရားသမိုင်းပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: မဟာဝိဇ္ဇာစာပေ။ pp. ၅၁၊ ၅၂။
ရွှေနန်းတော်ပတ်လည်၌ သစ်လုံးများဖြင့် ကာရံထားသော သစ်တပ်ဝင်းကြီးရှိရာ ၎င်းဝင်းကြီးကို စောင့်ကြပ်ရသည့် ကောင်ဟန်အစုသားများအား အုပ်ချုပ်ကွပ်ကဲရသူမှာ **ဝင်းကောင်ဟန်ဝန်**ပင် ဖြစ်သည်။

ကုန်ဘောင်ခေတ်ဦး ကာလ
-------------------

ဝင်းကောင်းဟန်ဝန် ရာထူးကို ကုန်ဘောင်ခေတ်ဦး ကာလကပင် စတင်တွေ့ရှိခဲ့ရ၏။ မြေဒူးမင်း (ဆင်ဖြူရှင်) (၁၇၆၃-၁၇⁠၇၆) လက်ထက်ခန့်အပ် ခံခဲ့ရသူ ဝင်းကောင်ဟန်ဝန်မှာ ပျံချီသီရိကျော်ထင် ဖြစ်သည်။ သူသည် စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် ဖြစ်ပွားသော တရုတ် မြန်မာ စစ်ပွဲ၌ ပါဝင်စစ်မှုထမ်းရွက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ၁၇၆၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် တရုတ်တပ်များနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးကိစ်စ ဆွေးနွေးသောအခါ ဝင်းကောင်ဟန်ဝန် ပျံချီသီရိကျော်ထင်လည်း ဆွေးနွေးပွဲသို့ တက်ရောက်ခဲ့ရသည်။ ယင်းအခမ်းအနားသို့ တပ်ကောင်းဟန်ဝန်နှင့် ယွန်းစုကောင်ဟန်ဝန်များလည်း အစုံအညီ တက်ရောက်ခဲ့ကြ၏။

ဗဒုံမင်းလက်ထက်
--------------

ဗဒုံမင်း (ဘိုးတော်ဘုရား) နန်းတက်လာပြီးနောက် ဝင်းကောင်ဟန်ဝန်အဖြစ် ရွှေတောင်သီဟအား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဝင်းကောင်ဟန်ဝန် ရွှေတောင်သီဟသည် ၁၈၀၆ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသည့် ဆင်ဖြူတော်သိမ်း အခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ခဲ့သူ ဖြစ်၏။ ယင်းနောက်ပိုင်းတွင် ဝင်းကောင်ဟန်ဝန်အဖြစ် ဆက်လက် ခန့်အပ်ခဲ့ခြင်း ရှိမရှိကိုမူ မသိရပေ။ ရွှေတောင်သီဟ၏ ရာထူးကို ဆက်ခံခဲ့သူမှာ ဝင်းကောင်ဟန်ဝန် မဟာမင်းလှကျော်သူ ဖြစ်သည် ထင်ပါသည်။ စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက် ၁၈၂၄ ခုနှစ်တွင် အမှုထမ်းဟောင်းများအား အဆောင်အရွက် အစီးအနင်းများ ပေးအပ်သောအခါ ဝင်းကောင်ဟန်ဟောင်း မဟာမင်းလှကျော်သူအား ရွှေစလွယ် ၉ သွယ် အပါအဝင် အခြား အဆင်တန်ဆာများ ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရ၏။

စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက်
-------------------

စစ်ကိုင်းမင်း (ဘကြီးတော်) (၁၈၁၉-၁၈၃၇) နန်းတက်စ ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် ပျံချီရဲခေါင်အား ဝင်းကောင်ဟန်ဝန်ရာထူး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ သို့သော် စစ်ကိုင်းမင်း လက်ထက် နောက်ပိုင်းတွင် ဝင်းဟောင်ဟန်ရာထူးကို ဆက်လက်ခန့်အပ်တော့ခြင်း မရှိဘဲ ကောင်ဟန်ဝန် ဖြစ်သူကသာ ဆက်လက် အုပ်ချုပ်ကွပ်ကဲရဟန်တူ၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  တင်နိုင်တိုး၏ ဝန်တစ်ရာ စာအုပ် ၂၇-၅-၂၀⁠၀၉
**ဇွဲသန်လျှင်နိဗ္ဗာန်မြန်း** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

စံကျောင်းဆရာတော်တို့က ရုပ်သေးမခံအပ်ဟု ဟောသည်ကို ပြန်လည်ချေပကာ ရေးဖွဲ့ထားသည်။

ဇွဲသန်လျှင်နိဗ္ဗာန်မြန်း
------------------------

ဒုစရိုက်ကယ်နှင့်၊ သုစရိုက်နှစ်ထွေရှုပ်လို့မို့၊ လောကုတ်ကိုမမှီ၍၊ လောကီမှာ ရွှင်ပျော်ပါးကြတယ်၊ များနိုင်သမျှသတ္တဝါ။  

  

ဤသဗ္ဗကာရံမှာ၊ ဝါဏိဇ္ဇံမရှုပ်ထွေးရအောင်၊ ရုပ်သေးမခံကောင်းသည်ဟု၊ စံကျောင်းတော်ဆရာများက၊ တရားသွန်သင်လို့ ဟောခဲ့တယ်၊ သဘောဉာဏ် အယူလွဲကာဖြင့်၊ ငရဲရွာအပါယ်သို့ထိသတဲ့၊ ကျမ်းဘိဓမ္မာ။  

  

ပဉ္စသီကာရာနှင့်၊ ဝါစကာ အမှန်လိုက်လို့မို့၊ ပွဲတော်ျလာပျိုအိုတို့၊ ငါတို့ကိုယ်ဟာ ထိုအရုပ်ကဲ့သို့၊ အပုပ်နော် ငါ့ကိုယ်ထဲမှာလ၊ ဆင်းရဲခေါ် ဒုက္ခတုံးပါကလား၊ အသုံးနော် ဘာမကျချေဘု၊ အနိစ္စကာယံနှင့်၊ အနတ္တံ မြတ်ကမ္မဋ္ဌာန်းကိုလ၊ ဇွဲသန်လျှင်နိဗ္ဗာန်သို့ မြန်းရပါလိမ့်၊ လက်တန်းဉာဏ် ဆရာလှရယ်က၊ ဋ္ဌကထာညဝါကျသူမို့၊ ယမိုက်ဆောင် ဆိုက်အောင်ပြခဲ့မယ်၊ ပွဲမျှပဋ္ဌာန်း။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
**ထူးတဲ့ဆုတောင်း** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

မောင်းထောင်ဆရာတော် သီဟိုဠ်ကျွန်းသို့ စွယ်တော်ဖူးမြော်ရန်သွားသည့်အကြောင်းကို ဖွဲ့ဆိုထားသည်။

ထူးတဲ့ဆုတောင်း
--------------

ကိန်းယူဇနာတြိန်းသတာ အဝှန်းတဲ့၊ စာညွှန်းပုံမပိုမိုဘု၊ ကျွန်းသီဟိုဠ်ခေါ်သမိုက်ကြ၊ နန်းစိုက်သည့်နုရာဓ တွင်မှ၊ တွင်ပသည့်သာသနာ။  

  

စိန္တေယျာရွှေဗျာသံနှင့်၊ ဒေဝါနံ စေနာရှိန်ကြောင့်၊ မာရဇိန် နိဗ္ဗာန်သို့လှစ်ခဲ့တော့၊ ကျန်ရစ်သည်ဓာတ်တမျိုးတဲ့၊ ညှပ်ရိုးတော်ပူဇော်လှုံလို့၊ ထူပါရုံတည်ကာဆင်မိရင်၊ ထေရ်ရှင်ပင်မဟိန္ဒက၊ နှမတော်သင်္ဃမိတ်ကယ့်ကို၊ ပင့်ဖိတ်ပါဒကာကိုဟောသတဲ့၊ ထိုရောအခါဖြင့်၊ အသောကာမာသီရိက၊ ဗောဓိညောင်တောင်အခက်ကို၊ ဆောင်ရွက်တော်မူပါဟု၊ မြင်းသီလာ ရွှေဝါသားလိုက်ရင်၊ ဆယ်ပါးမွန်နံ့သာဖြင့်၊ သုဝဏ္ဏာကုမ္ဘာအိုးနှင့်၊ စိုက်ပျိုးစဉ်အခါက၊ ရိုးသန္တာရွက်ညွန့်ဖျား၊ ကွန့်နားကာအဲသည်တုန်းက၊ ငါးလုံးတိုင်ရွှေညောင်သီးက၊ ရေမီးစုံရောင်ညီဖြာ၍၊ ဗြဟ္မာရွာတိုင်အောင်ထွန်းသတဲ့၊ ဤကျွန်းခွင်သီဟိုဠ်မှာရှိရစ်တဲ့၊ ဗောဓိရုက္ခာ။  

  

ရှစ်ပြည်ထောင်ယူဆောင်ကြဉ်းကြတဲ့၊ တတင်းချင်ဓာတုယောတို့၊ တဒေါဏာလေးပြည်ရှိသတဲ့၊ ကောလိယာပြည်စံမင်းတို့၊ ဆောင်ကြဉ်းကာ တည်စေတီနှင့်၊ ရေနဒီမြစ်ကမ်းပါးမှ၊ ဘုရားပြိုပြန်၍၊ နဂါးထံယူဆောင်ကြဉ်းတော့၊ ခံတွင်းဝယ်ဓာတ်တော်ကြုပ်ကို၊ သောနုတ္တရာ မထေရ်ပျံက၊ သီဟဠံကျွန်းဒေသ၏၊ ဟေမမာဥယျာဉ်တွင်း၊ မြှုပ်သွင်းစေဌာပနနာလို့၊ တည်မဟာစေတီသခဲ့၊ မင်းဒုဋ္ဌမဏိကာ ရှိပဏာညွတ်ပြောင်း။  

  

ပြည်သီဟိုဠ်စေတီပေါင်းငယ်နှင့်၊ ရွှေကျောင်းရာဟူသရွေ့တို့၊ စုံစေ့အောင်စာမသွင်းပြီဘု၊ မင်းဋ္ဌောဂါမဧိက၊ အာဒိပထမံပ၊ ဓမ္မခန်ဒေသနာတို့၊ သေချာအောင်ပေလွှာဖူးငယ်နှင့်၊ ရေကူးကာမူတင်ဘို့၊ ထေရိရှင်ပင်ငါးရာဟောလောက်တဲ့၊ အာလောကာဂူလိုဏ်ကြီးနှင့်၊ ခရီးကွာဘိတောင်းပ၊ ရွာမောင်းထောင်စဉ်ကာတဲ့၊ မြို့သေလာသင်္ခန္တ၊ သင်္ခငွေပုလဲကဲ့သို့၊ လက်ဝဲစွယ်တော်ဖူးကြရ၊ ဗလဝါမုက္ခာ၊ မဟာသမုဒ္ဒရာကူးနိုင်လို့၊ ထူးတဲ့ဆုတောင်း။

ခက်ဆစ်
------

၁။ တြိန်းသတာ = ၃၀၀ အရေအတွက်။

၂။ နုရာဓ = အနုရာဓမြို့တော်။

၃။ ရွှေဗျာသံ = ရွှေဗျာဒိတ်မြွက်ကြားခဲ့သည့်အသံ။

၄။ ဒေဝါနံ = ဒေဝါနံပီယတိဿမင်း။

၅။ မာရဇိန် = မာရ်ငါးပါးကို အောင်သည့်ဘုရား။

၆။ အာသောကာမာသီရိ = သီရိဓမ္မာသောကမင်းကြီး။

၇။ သုဝဏ္ဏကုမ္ဘာ = ရွှေအိုး။

၈။ တဒေါဏာ = လေးပြည်၊ တစိတ်။

၉။ သောဏုတ္တရာ = သောဏနှင့် ဥတ္တရမထေရ်။

၁၀။ ဒုဋ္ဌမဏိကာ = ဒုဋ္ဌကာမဏိမင်းကြီး။

၁၁။ သင်္ခန္တ = သင်္ခတ တရားတို့ကုန်ဆုံးရာမြို့။

၁၂။ ဗလဝါမုက္ခာ = လှိုင်းလေထန်သော ရေပင်လယ်။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ရူပါရူပသမာပတ်(၈)ပါး နိရောဓသမာပတ်တို့၌ ခန္ဓာငါးပါးတရားတို့ကို အနိစ္စ ဒုက္ခ ရောဂ, တဏ္ဍ, သလ္လ, အဃ, အာဗာဓ, ပရ, ပလောက, သုည အနတ္တအားဖြင့် ရှုသောယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် ထိုခန္ဓာငါးပါးတရားတို့မှ စိတ်ကို နစ်စေ၍ နိဗ္ဗာနဓာတ်သို့ စိတ်ကိုရောက်အောင်ဆောင်၏။ ထိုယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် ထိုနိဗ္ဗာန်အာရုံ၌တည်လျှက် အာသဝေါတရားတို့ ကုန်ခြင်းသို့ရောက်၏ အစရှိ သည်ဖြင့် လေးသမားဥပမာဖြင့် သမာပတ်တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ရှုမှတ်ပုံ၊ နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်မပြုနိုင်လျှင် ဩရမ္ဘာဂိယသံယောဇဉ်တို့၏ ကုန်ခြင်းကြောင့် ထိုထို သမာပတ်၏ဘုံ၌ ဩပပါတိက ပဋိသန္ဓေနေ၍ အောက်ကာမဘုံသို့ ပဋိသန္ဓေအားဖြင့် မပြန်တော့ပုံကို သမာပတ်တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ အကျယ်ဝေဖန်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

သဒ္ဓါ, သီလ, ဗဟုဿုတ, ဓမ္မကထိက, ပရိသာဝစရ ဝိသာရဒေါ ပရိသာယ ဓမ္မဒေသက, ဝိနယဓရ, အာရညိက ပန္တသေနာသန, အာဘိစေတသိကာဒီနံ စတုန္နံ ဈာနာနံ နိကာမလာဘီ, အာသဝက္ခယပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်အောင် အဆင့်ဆင့်အားထုတ်ရမည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်လျှင် သမန္တပါသာဒိက, သဗ္ဗာကာရ ပရိပူရပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ကြောင်း ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၃၊၂၂၀-၄။ အံ၊မြန်၊၃၊၂၂၀-၄။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၇၇-၉။ အံ၊ဋီ၊၃၊၂၉၈-၉။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ နဝကနိပါတ၊ ပဌမပဏ္ဏာသက၊ ၄-မဟာဝဂ္ဂ၊ ပဉ္စမသုတ်။
2. ↑  -အံ၊၃၊၂၆၄-၅။ အံ၊မြန်၊၃၊၂၆၅-၆။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၈၈။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဒသကနိပါတ၊ ပဌမပဏ္ဏာသက၊ ၁-အာနိသံသဝဂ္ဂ၊ အဋ္ဌမသုတ်။
3. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**ဧကကနိပါတ် - ၁၄။ အသမ္ပဒါနဝဂ် -၁၃၄ - ဈာနသောဓနဇာတ်။ ။** 
ရူပဘဝ ရောက်သည်ဟု ပြောသဖြင့် မယုံသော တပည့်များကို ဆရာလာ၍ ဆုံးမကာ တပည့်ကြီးအား

ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထု
---------------

အကျဉ်းမေးလို ကျယ်ဖြေဆို
-----------------------

နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဝေဠုဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သင်္ကဿနဂိုရ်မြို့တံခါးဝယ် မြတ်စွာဘုရား အကျဉ်းအားဖြင့် မေးတော်မူအပ်သော ပြဿနာကို ရှင်သာရိပုတ္တရာ အကျယ်အားဖြင့် ဖြေဆိုခြင်းကို အကြောင်းပြု၍ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။

အတိတ်ဝတ္ထု
----------

တပည့်မယုံကြ ဆရာကြွ
------------------

လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည ရသေ့ဖြစ်၍ တောကျောင်း၌ စုတေခါနီးတွင် တပည့်တို့မေးကြရာ "နေဝသညီနာသညီ" ဟု ပြောဆို၍ စုတေသောအခါ အာဘသရဘုံ၌ ဖြစ်လေ၏။ ရသေ့တို့သည် "နေဝဿညီနာသညီ" ဆိုသောစကား အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို တပည့်ကြီးထံ မေးကြရာ တပည့်ကြီး ပြောသာစကားကို မယုံကြည်ကြကုန်။

ထိုအခါ ဗြဟ္မာကြီးသည် အာဘဿရဘုံမှ လာ၍ ကောင်းပင်၌ ရပ်လျက် -

"သညာရှိသော သတ္တဝါတို့သည် ဆင်းရဲကုန်၏၊ သညာမရှိသော သတ္တဝါတို့သည်လည်း ဆင်းရဲကုန်၏။ ထို သညီဘဝ၊ အသညီဘသကို ကြဉ်၍ နေဝဿညာ နာသညာယတန ဈာန်ချမ်းသာသည် အပြစ်မရှိ" ဟု တရားဟော၍ တပည့်ကြီး၏ ကျေးဇူးကို ပြောဆိုကာ ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့ ပြန်လေ၏။ ထိုအခါ ကြွင်းကုန်သော တပည့်တို့သည် တပည့်ကြီးစကားကို ယုံကြည်ကြကုန်၏။

ဇာတ်ပေါင်း
----------

ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -

ရဟန်းတို့ -

ထိုအခါ တပည့်ကြီးသည် - ယခုအခါ သာရိပုတ္တရာ။

ဗြဟ္မာကြီးသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -

ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။

ဆောင်ပုဒ်
---------

(၁) သညာရှိခြင်း၊ မရှိခြင်း၊ ဆင်းရဲသည်ဟုသိ။

(၂) နေဝသညာ၊ နာသညာ၊ မှန်စွာအပြစ်မရှိ။

ဈာနသောဓနဇာတ် ပြီး၏။

* + -

ကိုးကား
-------

1. ↑  မဟာပညာဗလပဌမကျော်ဦးကြီးဖေ။ *ငါးရာငါးဆယ် နိပါတ်တော်စကားပြေ*။
**မာနရေကန် အမျိုးသားဥယျာဉ်** သည် ဇင်ဘာဘွေ မြောက်ပိုင်းရှိ ၂၁၉,၆၀၀ ဟက်တာ မျှရှိသော တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး ဧရိယာနှင့် အမျိုးသားဥယျာဉ် ဖြစ်သည်။  ၎င်းသည် ဇင်ဘာဘွေ ရှိ ဇမ်ဘီဇီမြစ် ၏အောက်ပိုင်းဒေသဖြစ်ပြီး မိုးရာသီ တိုင်းတွင် ရေလွှမ်းလွင်ပြင်များ သည် ကျယ်ပြန့်၍ လှပသော ရေကန်များ ဖြစ်လာသည်။ ရေကန်များ တဖြည်းဖြည်း ခန်းခြောက်၍ ရေနည်းလာသည်နှင့်အမျှ ဒေသသည် ကြီးမားသော တိရစ္ဆာန်အမြောက်အမြားကို ရေရှာဖွေရန် ဆွဲဆောင်သဖြင့် ၎င်းသည် အာဖရိက ၏ကျော်ကြားသော တောလိုက်တိရစ္ဆာန် ကြည့်ရှုသည့် ဒေသတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ 

အဆိုပါ ဥယျာဉ်သည် ဆာပီ တောလှည့်ဒေသ (၁၁၈,၀၀၀ ဟက်တာ) နှင့် ချီဝိုး တောလှည့်ဒေသ (၃၃၉,၀၀၀ ဟက်တာ) တို့နှင့်အတူ တွဲဖက်. (339,000 ဟက်တာ) ၍ ယူနက်စကို ၏ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် တစ်ပေါင်းတည်း (စုစုပေါင်း ၆၇၆,၀၀၀ ဟက်တာ) သတ်မှတ်ခဲ့သည်။  အဆိုပါ မာနာရေကန်ဒေသ အား အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အရေးပါသော ရမ်ဆာ စိုစွတ်မြေ အဖြစ် ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၃ ရက်တွင် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  Mana Pools National Park, Sapi and Chewore Safari Areas, World Heritage Convention, UNESCO
2. ↑  The Annotated Ramsar List: Zimbabwe။ The Ramsar Convention on Wetlands။ 10 May 2013 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  20 February 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
မမြကလေး (၁၁၇၁ - ၁၂၀၇) သည် ကုန်းဘောင်ခေတွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် အမျိုးသမီးစာဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

မမြကလေးကို ၁၁၇၁ ခုနှစ်၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ၂ ရက်နေ့ တနင်္လာနေ့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မိဘနှစ်ပါးမျာ ပုသိမ်နယ် သာရဝေါ-ပဲ့နင်းမင်းပျံချီဘွဲ့ခံ သမိန်ထောရာဇာနှင့် မယ်အိ ဖြစ်သည်။ မမြကလေး၏ ငယ်မည်မှာ "မမြကြုတ်" ဖြစ်သည်။

သာယာဝတီမင်းသည် မြို့စားအဖြစ်ဖြင့် စံနေစဉ် မမြကလေးအား နှစ်သက်တော်မူသဖြင့် ကောက်ယူခဲ့သည်။ ၁၁၉၉ ခုနှစ် အထွတ်အမြတ်သို့ ရောက်သည့်အခါတွင် သုရတနာစန္ဒာဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် အနောက်နန်းတော်ကို ချီးမြှောက်ပေးအပ်ခဲ့သဖြင့် အနောက်နန်းတော်မမြလေးဟု တွင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် သမီးတော် လှိုင်ထိပ်ခေါင်တင်ကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်။

ကွယ်လွန်ခြင်း
-------------

မမြကလေးသည် အထင်တော်လွဲခြင်း ခံရ၍ ၁၂၁၇ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လတွင် ကွပ်မျက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။

စာပေများ ရေးသားပြုစုခြင်း
-------------------------

မမြကလေးသည် ပတ်ပျိုးများ၊ တေးထပ်၊ ဒွေးချိုး၊ လေးချိုးနှင့် ဘုန်းတော်ဘွဲ့သီချင်းခံကြီးများကို ရေးသားခဲ့သည်။ မမြကလေး ရေးသားခဲ့သည့် ပတ်ပျိုးများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်။

၁။ ရှိစုံရွက်ကြာချီပတ်ပျိုး၊

၂။ နဝရတ်ရောင်စုံချီပတ်ပျိုး၊

၃။ ဂန္ဓမာရိပ်သာဖလ်ဂျနန်းကလေချီပတ်ပျိုး၊

၄။ ရွှေဖီဂေါ်ဇင်ချီပတ်ပျိုး၊

၅။ ဂန္ဓမာတောင်ချီပတ်ပျိုး၊

၆။ ချစ်သမျှကိုချီပတ်ပျိုး။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၂၉၇၊ ၂၉၈။
**မာဗယ် ရုပ်စုံ** (**Marvel Comics** သို့မဟုတ် **Marvel**) သည် မာဗယ် ဖျော်ဖြေရေး ကုမ္ပဏီ၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ပြီး **Marvel Worldwide Inc.** (ယခင် **Marvel Publishing, Inc.** နှင့် **Marvel Comics Group**) ၏ အမှတ်အသားဖြစ်ကာ "စူပါဟီးရိုး" ရုပ်ပြစာအုပ်များ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသည့် အမေရိကန် ရုပ်ပြစာအုပ် ကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ထိပ်တန်းပြိုင်ဘက်မှာ ဒီစီ ရုပ်စုံ (စူပါမင်း၊ လင်းနို့လူသား နှင့် Wonder Woman တို့၏ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသော ကုမ္ပဏီ) ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ဝေါ့လ်ဒစ်စနီ ကုမ္ပဏီသည် မာဗယ်ကို အမေရိကန်ဒေါ်လာ $ ၄ ဘီလီယံဖြင့် ဝယ်ယူခဲ့သည်။

မာဗယ် ကို Timely Comics အဖြစ် Martin Goodman မှ ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် Atlas Comics အဖြစ်လူသိများလာခဲ့သည်။ ကုမ္ပဏီသည် Stan Lee ၊ Jack Kirby ၊ Steve Ditko နှင့် အခြားပုဂ္ဂိုလ်များစွာမှ ဖန်တီးခဲ့သည့် *The Fantastic Four* နှင့် အခြား စူပါဟီးရိုးဇာတ်လမ်းများစွာဖြင့် ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် မာဗယ် ခေတ်ကို စတင်ခဲ့သည်။

ကုမ္ပဏီသည် ပင့်ကူလူသား ၊ Iron Man ၊ Captain America ၊ Thor၊ Doctor Strange ၊ Hulk ၊ Daredevil ၊ Wolverine ၊ Black Panther နှင့် Captain Marvel စသည့် အထင်ကရရှိပြီး ကျော်ကြားသော စူပါဟီးရိုးများစွာကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ Avengers ၊ X-Men ၊ Fantastic Four နှင့် Guardians of the Galaxy ကဲ့သို့သော စိတ်ကူးယဉ်အဖွဲ့များသည်လည်း အလွန်ရေပန်းစားသည်။ မာဗယ်၏ လူသိအများဆုံး ဗီလိန်များမှာ Doctor Doom ၊ Magneto ၊ Ultron ၊ Thanos ၊ Kang the Conqueror ၊ Green Goblin ၊ Red Skull ၊ Galactus ၊ Loki နှင့် Kingpin တို့ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ထုတ်ဝေမှုအများစုသည် မာဗယ် စိတ်ကူးယဉ် ဇာတ်လမ်း ကမ္ဘာ အတွင်းတွင် တည်ရှိပြီး၊ နေရာအများစုသည် လက်တွေ့ဘဝနေရာများကို အခြေတည်ထားသည်။ အဓိကဇာတ်ကောင်များစွာသည် နယူးယောက်မြို့တွင်အခြေစိုက်သည်။ ထို့အပြင် မာဗယ် သည် အခြားကုမ္ပဏီများထံမှ လိုင်စင်ရ ပိုင်ဆိုင်မှုများကိုလည်း ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ၎င်းထုတ်ဝေမှုတွင် *Star Wars* ရုပ်ပြပါဝင်ခဲ့သည်။

ရုံးများ
--------

နယူးယောက်မြို့တွင် တည်ရှိသော မာဗယ်၏ ရုံးချုပ်အဖြစ် ခေတ်အဆက်ဆက်တည်ရှိခဲ့သော နေရာများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် -

* In the McGraw-Hill Building, where it originated as Timely Comics in 1939.
* In suite 1401 of the Empire State Building.
* At 635 Madison Avenue.
* 575 Madison Avenue.
* 387 Park Avenue South.
* 10 East 40th Street.
* 417 Fifth Avenue.
* A 60,000-square-foot (5,600 m2) space at 135 W. 50th Street.

ကိုးကား
-------

1. ↑  Schedeen၊ Jesse (March 25, 2021)။ Marvel Comics Shifts to New Distributor in Industry-Rattling Move – IGN (in en)။  March 25, 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Hachette – Our Clients။ September 11, 2017 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  September 17, 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Rapoport၊ Michael။ "How Much of the Marvel Universe Did Stan Lee Really Create?" (in en-US)၊ *Wall Street Journal*၊ 2021-02-20။
4. ↑  Couch၊ Andy Lewis,Aaron (2018-07-06)။ Steve Ditko, Spider-Man Co-Creator and Legendary Comics Artist, Dies at 90 (in en-US)။ *The Hollywood Reporter*။  2021-05-05 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
မြန်မာဘာသာဖြင့် သင့်လျော်သော အမည်မရှိသေးသောကြောင့် ဤဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်ကို အခြားဘာသာစကား / စာဖြင့် ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်သည်။

**The Motherland Calls** (Родина-мать зовёт!) သည် ရုရှားနိုင်ငံ၊ ဗော်ဂါဂရတ်မြို့၊ Mamayev Kurgan တွင်တည်ရှိသည့် ရုပ်တုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းရုပ်တုကို ပန်းပုဆရာ Yevgeny Vuchetich က ဒီဇိုင်းဆွဲခဲ့သည်။ တည်ဆောက်မှု အင်ဂျင်နီယာမှာ နိခိုလိုင် နိခိတင် ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမြင့်ဆုံးသော ရုပ်တုလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဤရုပ်တုသည် ဥရောပတွင် အမြင့်ဆုံး ရုပ်တု ဖြစ်သည်။ အောက်ခံခုံကို ထည့်မတွက်ပါက ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမြင့်ဆုံး ရုပ်တု ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှုနှင့် မသက်ဆိုင်သော ရုပ်တုများတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။

တည်ဆောက်မှု
-----------

Eternal Flame in Mamayev Kurgan memorial complex
ပန်းပုပညာရှင် Yevgeny Vuchetich နှင့် အင်ဂျင်နီယာ နိခိုလိုင် နိခိုတင် သည် ၈၅ မီတာအမြင့်ရှိသည့် အမျိုးသမီးမတ်တပ်ရပ်နေပြီး ဓားမြှောက်ထားသည့်အရုပ်ကို ပြုလုပ်ကြသည်။ ရုပ်တုသည် မိခင်တစ်ဦးကို ပမာခိုင်းထားခြင်း ဖြစ်ပြီး သူမ၏ သားနှင့် သမီးများကို ခေါ်ကာ ရန်သူများကို တွန်းလှန်ရန်နှင့် အဝေးကွာဆုံးအထိ တိုက်ထုတ်ရန် ဖြစ်သည်။

အတိုင်းအတာများ
--------------

၎င်းသည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် အမြင့်ဆုံးသော ရုပ်တု ဖြစ်ခဲ့သည်။ အတိုင်းအတာများမှာ ဓားအဖျားမှ အောက်ခံခုံအထိ ၈၅ မီတာ (၂၇၉ ပေ) ရှိသည်။ အောက်ခံခုံသည် ၂ မီတာ (၆.၆ ပေ) ရှိပြီး ကွန်ကရစ်အောက်ခြေသည် ၁၆ မီတာ (၅၂ ပေ) ရှိသည်။ ရုပ်တုသည် ၅၂ မီတာ (၁၇၁ ပေ) ရှိပြီး ဓားသည် ၁၆ မီတာ (၁၀၈ ပေ) ရှိသည်။ ရုပ်တု၏ အလေးချိန်သည် ၈၀၀၀ တန်ကျော် လေး၏။ ရုပ်တုတွင် ကွန်ကရစ် ၅၅၀၀ တန်ပါဝင်ပြီး သတ္ထု ၂၄၀၀ တန် ပါဝင်သည်။ ဓား၏ အလေးချိန်သည် ၁၄ တန် လေးသည်။ ရုပ်တုကို ပြုလုပ်ရာတွင် သတ္ထုကြိုး ၉၉ ခုကို လိုအပ်သည် တင်းအား(Tension) အတွက် အသုံးပြုထားသည်။

ဆောက်လုပ်မှု ပြဿနာများ
----------------------

ဓားသည် မူလက စတီးဖြင့် ပြုလုပ်ပြီး တိုက်တနီယမ်ဒြပ်စင်ဖြင့် သပ်ရပ်အောင် ပြုလုပ်ရန် ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "Sobering memorials and Europe's tallest statue: What England fans can expect in Volgograd"၊ *The Telegraph*။
2. ↑  Pearman၊ Hugh (5 November 2014)။ The Power of Remembrance။ *RIBA Journal*။ 4 November 2016 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  5 November 2018 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  "Памятник-ансамбль героям Сталинградской битвы на Мамаевом кургане"။ *Подвиг народа: Памятники Великой Отечественной войны*။ 1980။ p. 127။
4. ↑  Родина-мать зовет! – Военная история – Каталог статей – Танковое братство။
**မယိမ်တက်** (ခေါ်) **မအိမ်တက်** ပွဲအခမ်းအနားသည် ရခိုင်တိုင်း သံတွဲမြို့နယ်တွင် ရှေးနှစ်ပေါင်း များစွာကပင် အစဉ်အလာ တည်ရှိခဲ့သော လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်း ဆိုင်ရာ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။

ဝေါဟာရ အဓိပ္ပာယ်
----------------

မယိမ်တက် စကား ဝေါဟာရ မှာ "မယားအိမ်တက်"၊ "မအိမ်တက်"ဟူသော စကား အသုံးအနှုန်းမှ ပြောင်းလဲခေါ်တွင်လာသည့် ဝေါဟာရ စကားအသုံးအနှုန်း တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို "မယားအိမ်တက်" ဟူ၍လည်း ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲကြသေးသည်။ 

မူလစကား မယားအိမ်တက်ကို မယအိမ်တက်၊ မယိမ်တက် ဟူ၍ သံတွဲနယ်မှ ရခိုင်များမှ အသံထွက်လေ့ရှိကြသည်။ ထို့အတူ မယားအိမ်တက် ဟူသော စကားအသုံးအနှုန်းကိုလည်း "မယိမ်တက်"ဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲခြင်းလည်း ရှိကြပေသည်။ မ´အိမ်တက်ဟူ၍ မ´စကားလုံးနှင့် ယိမ်စကားလုံးကို ခွဲ၍ ရွတ်ဆိုသည့် အသံထွက်မျိုး လုံးဝမဟုတ်ပါ။ မယိမ်တက်ဟူ၍သာ ခေါ်ဝေါ်သည်။

ထို့ကြောင့် မယိမ်တက်အခမ်းအနားသည် ထိမ်းမြားမင်္ဂလာပြုခြင်း ရိုးရာဓလေ့တွင် သတို့သား ​ယောက်ျားဖြစ်သူသည် မယားလောင်း (ဝါ) ဇနီးလောင်း သတို့သမီးအိမ်သို့ တက်ရောက်လက်ထပ်ရသည့် အခမ်းအနားပင် ဖြစ်သည်။

မယိမ်တက် အခမ်းအနားဆိုင်ရာ ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းများ
------------------------------------------------

မယိမ်တက်အခမ်းအနားသည် ရခိုင်ရိုးရာ လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်း ဓလေ့ထုံးတမ်း၏ အစိတ်အပိုင်း တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
**ပြည်သာယာ စစ်ဆင်ရေး** သည် တပ်မတော်က ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နယ်စပ်တွင် ၁၉၉၁ မှ ၁၉၉၂ အကြား လှုပ်ရှားခဲ့သော စစ်ဆင်ရေး ဖြစ်သည်။  နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့လက်ထက်တွင် ရိုဟင်ဂျာညီညွတ်ရေးအဖွဲ့ အားကောင်းလာသည့်အတွက် ဦးနှိမ်ရသော စစ်ဆင်ရေး ဖြစ်သည်။ 

၁၉၇၈ က နဂါးမင်း စစ်ဆင်ရေးကဲ့သို့ပင် စစ်ဆင်ရေး၏ ခေါင်းစဉ်မှာ ထိုဒေသမှ နိုင်ငံသားမဟုတ်သူများကို ဖယ်ရှားရန်ဟု အစိုးရက တရားဝင်ရှင်းချက်ထုတ်သည်။ ရိုဟင်ဂျာညီညွတ်ရေးအဖွဲ့မှ ထကြွသူတို့ကိုလည်း ဖမ်းမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း စစ်ဆင်ရေးကြောင့် အရပ်သား ၂၀၀၀၀၀ မှ ၂၅၀၀၀၀ ကြား အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်သို့ ပြေးရသည်။ သို့သော်လည်း ထကြွသူတို့ကို အမြစ်မဖြတ်နိုင်သဖြင့် ၁၉၉၀ ဝန်းကျင်တွင် တကျော့ပြန် သေးသည်။  

၁၉၉၁ ဒီဇင်ဘာလတွင် တပ်မတော်မှ စစ်သားတို့ နယ်စပ်ကိုကျော်သည်ကို သတိမထားမိဘဲ ဘင်္ဂလားဒေ့ရ်ှ ကင်းစခန်းကို မှားပစ်သောကြောင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် - မြန်မာဆက်ဆံရေး အဖုအထစ် ဖြစ်ရသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  "Bangladesh: The Plight of the Rohingya" (in en)၊ 18 September 2012။ 25 September 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Understanding and responding to the Rohingya crisis (in English) (27 May 2015)။  25 September 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. 1 2  "Trapped inside Burma's refugee camps, the Rohingya people call for recognition"၊ 20 December 2012။ 25 September 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
၁၉၂၅ ခုနှစ်၊ မင်းတိုင်ပင်အမတ် ရွေးကောက်ပွဲ အပြီးတွင် ဦးပေါ်ထွန်း ခေါင်းဆောင်သည့်  ဆွာရပ်ဂျ်ပါတီ၊ သာယာဝတီ ဦးပု ခေါင်းဆောင်သည့် ဟုမ္မရူးပါတီ နှင့် ၂၁ ဦးအဖွဲ့ (အမျိုးသားပါတီ) တို့ ပူပေါင်းပြီး ပြည်သူပြည်သားအဖွဲ့ ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အဖွဲ့ ခေါင်းဆောင်မှာဦးဘဖေ ဖြစ်သည်။ ပါလီမန် အတွင်း အစိုးရ ၏အပြုအမူများကို မနှစ်သက်သောအမတ်များ ရာထူးလက်မဲ့ ဖြစ်သည့်အခါတွင် အစိုးရအား တရားဝင် ဆန့်ကျင်ဘက် ပြုလုပ်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်ကာ ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစသည်။ ၂၁ဦးအဖွဲ့မှ ဦးဘဖေ၊ ဝတ်လုံဦးပု (ရမည်းသင်း)၊ ဒေါက်တာသိန်းမောင် တို့ ပါဝင်သကဲ့သို့ ဟုမ္မရူးပါတီမှ သာယာဝတီ ဦးပု၊ အမျိုးသား ပါလီမန် ဖြစ်မြောက်ရေး အဖွဲ့မှ ဝတ်လုံဦးနီ၊ ဝတ်လုံဦးဘစိုး ကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များအပြင် ဦးထွန်းဝင်း၊ ဦးမြဦး စသော တသီးပုဂ္ဂလများပါ ပါဝင်သည်။ ခွဲရေး-တွဲရေး ပြဿနာ ပေါ်သောအခါတွင် ပြည်သူပြည်သားအဖွဲ့ အတွင်း သဘောထားကွဲသွားခဲ့ပြန်သည်။ 

၁၉၂၈ ခုနှစ်၊ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြည်သူပြည်သားအဖွဲ့က မဲဆန္ဒနယ် (၅၉) နယ်အနက် နယ် (၄၀)တို့တွင် အနိုင်ရခဲ့သည်။ အထက်တွင် ဆိုပြီးသကဲ့သို့ ဂျီစီဘီအေအဖွဲ့ကြီး အတွင်းမှ သဘောထားကွဲသွား ခဲ့ကြကာ ပါတီအသီးသီး အဖွဲ့အသီးသီး ဖြစ်သွားခဲ့ကြသူများအား ပြည်သူပြည်သား အဖွဲ့ အဖြစ် ပါဝင်ပေါင်းစည်းကြရာ တဖန် ခွဲရေး-တွဲရေးပြဿနာ ဝင်လာသောအခါ ထပ်မံ၍သဘောထား ကွဲပြားကြရ ပြန်သည်။ သာယာဝတီ ဦးပုတို့က တွဲရေး ဖြစ်သွားပြီး၊ ဦးဘဖေတို့က ခွဲရေးဖြစ်သွားသည်။ ဦးပေါ်ထွန်း တို့ကလဲ တွဲရေးသမားတွေ ဖြစ်သွားကြပါတယ်။ ခွဲရေးကို လိုလားသည့် ပြည်သူပြည်သား အဖွဲ့ဝင်များက ပြည်သူပြည်သား အဖွဲ့အမည် ဖြင့်ပင် ကရင်အမျိုးသားအသင်း၊ ဗြိတိသျှ မြန်မာအဖွဲ့များနှင့် ပူးပေါင်းပြီး ခွဲရေးအသင်း ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။

ကိုးကား
-------

* ဝင်းတင့်ထွန်း (ဩဂုတ် ၂၀၁၀)။ *ဗမာပြည် နိုင်ငံရေးပါတီအဖွဲ့အစည်း အသင်းအပင်းများ အညွှန်း*။ ပထမ အကြိမ်။ နေ့သစ်အင်အားစု၊ ဂျပန်။
ပကတိဘုရင်စနစ် (သို့)​ အကြွင်းမဲ့ဘုရင်စနစ်သည် ဘုရင်၏ ကိုယ်ပိုင်အခွင့်အရေးဖြင့် အုပ်ချုပ်သည့် ဘုရင်စနစ်ပုံစံတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤကဲ့သို့သော ဧကရာဇ်စနစ်တွင် ဘုရင် သို့မဟုတ် ဘုရင်မသည် များသောအားဖြင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (ယခုခေတ်ကတည်းက) ကန့်သတ်ထားသည်။ သို့ရာတွင် အချို့သော အကြွင်းမဲ့ ဧကရာဇ်နိုင်ငံများတွင် ဘုရင် သို့မဟုတ် မိဖုရားသည် မည်သည့်နည်းဖြင့်မျှ အကန့်အသတ်မရှိ၊ အကြွင်းမဲ့အာဏာရှိသည်။ ယင်းတို့သည် မျိုးရိုးလိုက်သော ဘုရင်များ ဖြစ်လေ့ရှိသည်။ တစ်ဖက်တွင်မူ နိုင်ငံတော်၏ အကြီးအကဲ၏ အခွင့်အာဏာကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ကန့်သတ်ချုပ်ချယ်ထားသည့် စည်းမျဉ်းခံဘုရင် သို့မဟုတ် ဥပဒေပြုသူ သို့မဟုတ် မရေးမထားသော ထုံးတမ်းစဉ်လာအရ ဘုရင် သို့မဟုတ် မိဖုရားသည် တစ်ဦးတည်းသာ ဆုံးဖြတ်ရန်မဟုတ်ဘဲ ၎င်းတို့၏ အခြွေအရံများကိုလည်း ကျင့်သုံးသည်။ အာဏာ၊ အဓိကအားဖြင့် ဝန်ကြီးချုပ်။

Salman bin Abdulaziz နှင့် Haitham bin Tariq တို့သည် ဆော်ဒီအာရေးဗီးယားနှင့် အိုမန် တို့၏ အကြွင်းမဲ့ ဘုရင်များ ဖြစ်ကြပါသည်။

ဥရောပရှိ အကြွင်းမဲ့ဘုရင်စနစ်သည် ပြင်သစ်တော်လှန်ရေးနှင့် ပထမကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် သိသိသာသာ ကျဆင်းသွားခဲ့ပြီး ယင်းနှစ်ခုစလုံးသည် လူကြိုက်များသော အချုပ်အခြာအာဏာကို အခြေခံသော အစိုးရသီအိုရီများ ပေါ်ပြူလာဖြစ်စေခဲ့သည်။

ပကတိ ဧကရာဇ်နိုင်ငံများတွင် ဘရူနိုင်း၊ အက်စဝပ်တီနီ၊ အိုမန်၊ ဆော်ဒီအာရေဗီးယား၊ ဗာတီကန်စီးတီးနှင့် တစ်ဦးချင်းစော်ဘွားများ ပါဝင်သော အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု၊ ဖက်ဒရယ်ဘုရင်စနစ်ဖြစ်သည့် ဖက်ဒရယ်ဘုရင်စနစ်ဖြစ်သည့် အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဘုရားမဖြစ်မီ အလောင်းတော်ဘဝ၌ ဇရာ-မရဏဟူသော ဆင်းရဲခြင်း အကြောင်းကို ကြံစည်ရာက ဇာတိမှ ဝိညာဏအထိ အနုလောမ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဓမ္မတို့၏ ကြောင်းကျိုး ဝိညာဏ၏အကြောင်းသည် နာမ်ရုပ်ဖြစ်ပုံ, နာမ်ရုပ်၏အကြောင်းသည် သဠာယတနဖြစ်ပုံမှ ဆင်းရဲအစုဖြစ်ပုံအထိ အနုလောမ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဓမ္မတို့၏ ကြောင်းကျိုးဆက်၍ ဖြစ်နေပုံကို လည်းကောင်း ဇာတိချုပ်ခြင်းကြောင့် ဇရာ မရဏချုပ်ပုံမှစ၍ နာမ်ရုပ်ချုပ်ခြင်းကြောင့် ဝိညာဏ်ချုပ်ပုံ အစုံအဆန် ပဋိလောမ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဓမ္မတို့ကိုလည်းကောင်း ရှေးကမကြားဖူးသော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဓမ္မတို့၌ ဉာဏ် မျက်စိ အသိဉာဏ် ပညာဝိဇ္ဇာ အလင်းရောင်ဖြစ်ပုံ တောအုပ်အတွင်း လမ်းဟောင်း ဖြင့်သွားသောယောက်ျား၏ ရှေးဟောင်း မင်းနေပြည် မြို့တော်ဟောင်းကို တွေ့မြင်ပုံ၊ မြို့တော်အသစ် ပြန်လည်တည်ဆောက်ပုံ ဥပမာကိုလည်းကောင်း အဋ္ဌင်္ဂိက အရိယာ မဂ္ဂင် ရှစ်ပါးသည် ရှေးဘုရားရှင်တို့ ကြွသွားတော်မူခဲ့သော လမ်းဟောင်း လမ်းမှန်ဖြစ်ပုံ၊ ထိုလမ်းကြောင်း အတိုင်းသွားလျှင် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဓမ္မတို့နှင့် နိဗ္ဗာန်ကို သိမြင်နိုင်ပုံ၊ အဋ္ဌင်္ဂိကအရိယာ မဂ်တည်းဟူသော အကျင့်မြတ်ကို သိနိုင်ရန် ပရိသတ်လေးပါးတို့အား ဟောကြားတော်မူပုံကို အကျယ်အားဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဤသုတ်တော်လာဓမ္မတို့နှင့် ဆက်စပ်၍ မှတ်သားဖွယ်များကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၁၊၃၂၇-၉။ သံ၊မြန်၊၁၊၃၁၄-၆။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၆-၁၁၀။ သံ၊ဋီ၊၂၊၁၁၆-၁၁၉။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-နိဒါနသံယုတ္တ၊ ၇-မဟာဝဂ္ဂ၊ ပဉ္စမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**စင်းလုံးစိန်သွား** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

အပြိုင်စာဆိုဖက်ဖြစ်သော ဦးဉာဏ်ကျယ်အား စိန်ခေါ်သည့်အနေနှင့် ဖွဲ့ဆိုထားသည်။

စင်းလုံးစိန်သွား
----------------

ငါးဆင့်ရယ်အာလိန်နှင့်၊ တာဝတိန်အာကာသက၊ မာဃရှင်သိကြားနှင့်၊ အလားတူ ပမာမှီးရတော့၊ ရာထီးပိုင်စေတလုံးနှင့်၊ ရွှေဘုန်းတော် တေဇာဟိတ်ကယ်ကြောင့်၊ သုံးကျိပ်ကျော်ဝါသကဲ့သို့၊ ထူတော်ရမက်ပေါင်းစုံ။  

  

မင်းသမီးငယ်တို့၊ ကွင်းပြီးလျှင်ရှောင်သူများတဲ့ပြင်၊ မင်းသားကိုအဖက်နဲကြပေါ့၊ လက်စွဲတွေ သံချိုပေါ်ကြ၊ စာဆိုတော် ရွှေထောင်မောင်းငယ်နှင့်၊ တောင်ချောင်းရွာ တဆယ်ဦးဆီက၊ စိတ်ကူးပုံ ဉာဏ်ကျယ်နှင့်၊ လဲအလှယ်သံချိုလျှောက်ကြရ၊ ဦးမြှောက်၍လှုံ။  

  

ဖရုဿာ၊ နှုတ်အာကြမ်းငယ်တို့၊ ဟော့ရမ်းဉာဏ်မကျန်ရောင်နှင့်၊ ဒဏ်တထောင်နံစောင်ခတ်မည်ကြောင့်၊ ဂိုဏ်းလှပ်ခဲ့ခုတဖုံ၊ လူဂုဏ်ဖြင့်မကြွား။  

  

မောင်းထောင်ဆို သာမညရယ်လို့၊ ယှဉ်မရအောင် မကျန်ရွယ်နှင့်၊ အန္တရာယ် ရောဂါများမည်ကြောင့်၊ မှာကြားခါ စာဆိုညွှန်ခဲ့မယ်၊ အချိန်ဝန်တထောင်ဗိုလ်နှင့်၊ လေးဆိတ်ချိုတင်တဲ့မောင်းကဲ့သို့၊ ထက်ကောင်းကင်နဘာဟိန်က၊ ဝါအရှိန်နီအဖြူနှင့်၊ လျှပ်ဝိဇ္ဇူတခါပြက်လို်က်လျှင်၊ အချက်ရေတထောင်ရနေကျ၊ မောင်လှကျော်သည်ဆရာငဲ့၊ မညှာတာ အာဏာပြင်းရယ်ကြောင့်၊ အဆိပ်ပျံ ထိပ်ဆံတင်းတဲ့အောင်၊ ဉာဏ်ကျယ်ကို ရန်စွယ်ခင်းခဲ့မယ်၊ စင်းလုံးစိန်သွား။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------