**အဘဘူကား မာရိ တမ်ဘာဒို** (၁၉၇၂-) သည် **ဘာ တမ်ဘာဒို** အမည်နှင့် လူသိများသည့် ဂမ်ဘီယားနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားနှင့် ရှေ့နေဖြစ်ပြီး ၂၀၁၇ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့မှစ၍ သမ္မတ အဒ္ဒမာ ဘားရိုး၏ ဝန်ကြီးအဖွဲ့တွင် တရားရေးနှင့် ရှေ့နေချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းသည်။ 

ယခင်က ရဝမ်ဒါနိုင်ငံဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာရာဇဝတ်ခုံရုံးတွင် ရှေ့နေအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၂ မှ ၂၀၁၆ အထိ အစိုးရရှေ့နေတွင် အထူးလက်ထောက်အဖြစ် ထမ်းဆောင်သည်။

ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး
-----------------

၁၉၇၂ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၂ ရက်တွင် မွေးသည်။ အယ်လဟာဂျီ မာရိ တမ်ဘာဒို၏ သားဖြစ်ပြီး ရှရစ် တန်ဘာဒိုဟူသော ညီတယောက် ရှိသည်။  နောင်သော် ရှရစ်သည်လည်း ရှေ့နေ ဖြစ်လာသည်။ 

၁၉၈၇ မှ ၁၉၉၂ အထိ ဘန်ဂျူးရှိ စိန့်ဩဂတ်စတင်းအထက်တန်းကျောင်းတွင် တက်သည်။ ၁၉၉၄ မှ ၁၉၉၇ အထိ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းရှိ ဝါးဝစ်တက္ကသိုလ်တွင် ဥပဒေအထူးပြုနှင့် ကျောင်းနေသည်။ ၁၉၉၉ ခုတွင် လင်ကွန်းတည်းအိမ်း ရှေ့နေလုပ်ငန်း၌ ရှေ့နေအဖြစ် အလုပ်ဝင်သည်။ ဥပဒေ မဟာဘွဲ့ကို ၂၀၀၁ မှ ၂၀၀၂ အထိ လန်ဒန်တက္ကသိုလ် SOAS တွင် နိုင်ငံတကာလူ့အခွင့်အရေးဥပဒေနှင့် ရသည်။

သက်မွေးလမ်းကြောင်း
------------------

### ဥပဒေ

Tambadou သည် ၁၉၉၇ မှ ၁၉၉၉ ခုနှစ်အထိဂမ်ဘီယာတရားရေး ၀ န်ကြီးဌာနတွင်အစိုးရရှေ့နေအဖြစ်လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီးဒေသဆိုင်ရာရာဇ ၀ တ်မှုများအားတရားစွဲဆိုခြင်းကိုခံခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် ၁၉၉၉ မှ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်အထိအစိုးရရှေ့နေအဖြစ်တာ ၀ န်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီးအစိုးရရှေ့နေများအပေါ်ကြီးကြပ်ရေးတာဝန်များထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၀၃ ခုနှစ်အထိ Banjul ရှိ Sheriff M. Tambadou Law Chambers တွင် လူ့အခွင့်အရေးဥပဒေ အပေါ်အထူးအာရုံစိုက်ကာပုဂ္ဂလိကဥပဒေရေးရာလေ့ကျင့်မှုများတွင်ပါဝင်ခဲ့သည်။ 

#### ရဝမ်ဒါအမှု

2003 ခုနှစ်တွင်သူသည်မှာအလုပ်ဖို့ဂမ်ဘီယာ left ကုလသမဂ္ဂ ရဝမ်ဒါများအတွက်နိုင်ငံတကာပြစ်မှုဆိုင်ရာခုံရုံး အတွက် Arusha, တန်ဇန်းနီးယား တွဲဖက်ဥပဒေရေးရာအရာရှိချုပ်သူ 2005 မှ 2003 ကနေကျင်းပမယ့်အနေအထားအဖြစ်။ ၂၀၀၅ မှ ၂၀၀၈ အထိသူသည်ရှေ့နေချုပ်အဖြစ်အမှုထမ်းခဲ့ပြီးရ ၀ မ်ဒါတွင်နိုင်ငံတကာလူ့အခွင့်အရေးဥပဒေချိုးဖောက်မှုများကိုတရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ သူသည်ယခင်ရဝမ်ဒါစစ်တပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး Augustin Bizimungu အပါအဝင်လူလေး ဦး ၏တရားစွဲဆိုမှုကိုရရှိခဲ့သည်။ 2008 *ခုနှစ်တွင်သူတစ်ဦးအယူခံအကွံဉာဏျဖြစ်လာပြီးသွ Bizimungu* နှင့် *vs အစိုးရရှေ့နေ* *vs အစိုးရရှေ့နေအပါအဝင်အယူခံအပေါ်အမှုပေါင်းတစ်အရေအတွက်,* ကိုင်တွယ် *Théoneste Bagosora ။* အယူခံအကြီးတန်းအကြံပေးအရာရှိမရှိသည့်အချိန်တွင်သူသည်အရာရှိတ ဦး အဖြစ်တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင်သူသည်အစိုးရရှေ့နေ၏အထူးလက်ထောက်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၎င်းတွင်စာတမ်းများနှင့်မူဝါဒမူကြမ်းများ၊ ဦး ဆောင်ဆွေးနွေးမှုများနှင့်ရှေ့နေချုပ်ရုံး၏ ၀ န်ထမ်းအဖြစ်တာ ၀ န်ထမ်းဆောင်ခြင်းတို့ပါဝင်သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်မှစ၍ အစိုးရရှေ့နေသည်ဂမ်ဘီယာတရားရေး ၀ န်ကြီး Hassan Bubacar Jallow ဖြစ်သည်။ Tambadou အပြီးသတ်တရားရုံးမှ 2016 ခုနှစ်တွင်။   

#### မြန်မာအမှု

၂၀၁၈ ခု၊ မေလတွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ရှိ ဒုက္ခသည်စခန်းများသို့ ကြည့်သည်။ ၂၀၁၉ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်တွင် ဟိတ်မြို့ရှိ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး၌ မြန်မာနိုင်ငံအား ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြုကာ စွဲချက် တင်သည်။  ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးတို့အား လူမျိုးတုံးလုပ်ကြံမှုဟု ခေါင်းစဉ်တပ်ပြီး ထိုဖြစ်ရပ်ကြောင့် ဒုက္ခသည် ၇၀၀၀၀၀ ကျော် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်သို့ ထွက်ပြေးရကြောင်း ၄၆ မျက်နှာပါ စွဲချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။  ဥပဒေရေးရာ ကိစ္စများအတွက် အမေရိကန်မှ ဖိုလီဟော့ (Foley Hoag) ဥပဒေလုပ်ငန်းကို ငှားထားသည်။ ထိုသို့ နိုင်ငံချင်း တရားစွဲပါက နှစ်ချီ၍ ကြာတတ်ပြီး ဒေါ်လာ သန်းနှင့်ချီ၍ ကုန်ကျစရိတ် ရှိသည်။ သို့သော် ဤကိစ္စအတွက် ကျောထောက်နောက်ခံ အိုအိုင်စီရှိသဖြင့် မထောင်းသာပေ။ 

### နိုင်ငံရေးသမား

သမ္မတ အဒ္ဒမာ ဘားရိုးက တရားရေးဝန်ကြီးနှင့် ရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ရွေးသည်။ ၂၀၁၇ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်တွင် ကျမ်းကျိန်သည်။

ပုဂ္ဂိုလ်ရေးရာ
--------------

တမ်ဘဒိုသည် အင်္ဂလိပ်၊ ပြင်သစ်၊ ဝူလို၊ မန်ဒင်ကာ၊ ခရီယိုနှင့် ဆိုနင်ကီ ဘာသာစကားတို့ကို ပြောတတ်သည်။ ။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "Feared Disappearance Of Imam Sawaneh"၊ 14 April 2016။
2. 1 2 3 4  "Justice Minister Ba Tambadou’s Curriculum Vitae"၊ 7 February 2017။
3. ↑  "New Justice Minister reports for duty"၊ 8 February 2017။
4. 1 2  "Gambia’s new Justice Minister Tambedou sworn-in"၊ 7 February 2017။
5. ↑  Stephanie van den Berg (11 Nov 2019) "Gambia Files Rohingya Genocide Case Against Myanmar at World Court: Justice Minister". Reuters.
6. ↑  Danielle Paquette (12 Nov 2019) "Why a Tiny African Country Is Taking the Rohingya's Case to the World Court". Washington Post.