**ဂျပန်အင်ပါယာ**(ဂျပန်: 日本帝国; နိပွန်တေးကိုကု) သို့မဟုတ် **မဟာဂျပန်စကြဝတ္တိ**(ဂျပန်: 大日本帝国; ဒါအိနိပွန်တေးကိုကု)သည် သမိုင်းဝင်နိုင်ငံတော်နှင့် ၁၈၆၈ ခုနှစ်တွင် မေဂျီပြန်လည်ထူထောင်ရေးမှ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီး ၁၉၄၇ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းသည်အထိ တည်ရှိခဲ့သော ကြီးမားသည့် အင်ပါယာဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် နောက်ဆက်တွဲ ခေတ်မီ ဂျပန်နိုင်ငံကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဂျပန်ကျွန်းစုနှင့် ကိုလိုနီနယ်မြေ အများအပြားဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။

ဂျပန်အင်ပါယာမှ ပိုင်ဆိုင်သည့် နယ်မြေများ
ဂျပန်အင်ပါယာ၏ ထွက်နေအလံ
လက်နက်ချရေး စာတမ်းကို လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးနောက် ဂျပန်အင်ပါယာကို မဟာမိတ်တပ်များက ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး သမိုင်းကြောင်းအရ အင်ပါယာကို တရားဝင် ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။

  

**ဂျပန်ဧကရာဇ်** သည် ဥသျှောင်ဘုရင် ဖြစ်ပြီး ဂျပန်ဧကရာဇ်အိမ်တော်၏ အကြီးအကဲဖြစ်သည်။ ဂျပန်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ဂျပန်နိုင်ငံတော်နှင့် ဂျပန်ပြည်သူများစည်းလုံးညီညွတ်မှု၏ သင်္ကေတအဖြစ်သတ်မှတ်ခံရပြီး ၎င်း၏ရာထူးမှာ "အချုပ်အခြာအာဏာ တည်ရှိနေသောပြည်သူများ၏ဆန္ဒ" မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။  Imperial Household Law သည် အင်ပါယာဆက်ခံမှုမျဉ်းကို အုပ်ချုပ်သည်။ ဧကရာဇ်သည် ဂျပန်တရားရုံးချုပ်မှ တရားစွဲဆိုခြင်းမှ ကင်းလွတ်ခွင့်ရှိသည် ။  ရှင်တိုဘာသာ၏ အကြီးအကဲလည်းဖြစ်သည်။ ဂျပန်ဘာသာတွင် ဧကရာဇ်ကို ***Tennō*** (天皇?, အသံထွက် [tennoꜜː]) ၊ စာသားအရ "ကောင်းကင်ဧကရာဇ်" သို့မဟုတ် "ကောင်းကင်ဘုံ၏အချုပ်အခြာအာဏာ "ဖြစ်သည်။  ဂျပန်ရှင်တိုဘာသာတရားက သူ့ကိုနေနတ်ဘုရား Amaterasu ၏ တိုက်ရိုက်ဆင်းသက်လာသူဟုသတ်မှတ်သည်။

ဧကရာဇ်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏အမိန့်များ၊အလှဆင်မှုများ၊ဆုတံဆိပ်များနှင့်ဆုတံဆိပ်အားလုံး၏ ခေါင်းဆောင်လည်းဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်တွင် ဧကရာဇ်မင်းမြတ်အတွက် *Mikado* (帝／御門?) ဟူသော အသုံးအနှုန်းသည် တစ်ချိန်ကအသုံးများခဲ့သော်လည်း ယခုအခါအသုံးမပြုတော့ဟု ယူဆကြသည်။ 

ယာမာတိုမင်းဆက်ဟုလူသိများသော ဂျပန်ဧကရာဇ်နန်းတော် သည်အေဒီ 3 ရာစုမှ 6 ရာစုနှောင်းပိုင်း Kofun ခေတ် နှောင်းပိုင်းတွင်သမိုင်းဝင်ဇစ်မြစ်ဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရှေးအကျဆုံးများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ *Kojiki* ၏ဒဏ္ဍာရီမှတ်တမ်းများအရနှင့် *Nihon Shoki* ဂျပန်နိုင်ငံကို ဘီစီ ၆၆၀ တွင် ဧကရာဇ် Jimmu ကတည်ထောင်ခဲ့သည်။  

ဂျပန်ဧကရာဇ်၏အခန်းကဏ္ဍသည်ကြီးမားသော အခမ်းအနားသင်္ကေတအခန်းကဏ္ဍနှင့် အမှန်တကယ် နယ်ချဲ့အုပ်စိုးသူ၏ သမိုင်းကြောင်းအရ ပြောင်းလဲသွားပါသည်။ 1192 ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး ရှိုးဂန်းတပ်ကိုတည်ထောင်ချိန်မှစ၍ ဂျပန်ဧကရာဇ်များသည် အနောက်တိုင်းဘုရင်များ နှင့် မတူဘဲစစ်မြေပြင်တွင် စစ်သူကြီးအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲပါသည်။ ဂျပန်ဧကရာဇ်များသည် အတိုင်းအတာအမျိုးမျိုးအထိပြင်ပနိုင်ငံရေးအင်အားစုများကအမြဲတမ်းနီးပါး ချုပ်ကိုင်ထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ 1192 နှင့် 1867 ကြားတွင်၊*Shogun* သို့မဟုတ် Kamakura (1203-1333) ရှိ ၎င်းတို့၏ *shikken* ဘုရင်ခံများသည်ဧကရာဇ်မင်းမြတ်က အမည်ခံခန့်အပ်ထားသော်လည်း ဂျပန်၏ *de facto* အုပ်စိုးရှင်များဖြစ်သည်။ ၁၈၆၇ ခုနှစ်တွင် မေဂျီပြန်လည်ထူထောင်ရေး အပြီးတွင်၊ဧကရာဇ်သည် ၁၈၈၉ ခုနှစ် မေဂျီဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့်အတိုင်း နယ်ပယ်အတွင်းရှိအချုပ်အခြာအာဏာအားလုံး၏ သင်္ကေတဖြစ်သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကိုအတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းပြီးကတည်းက ဘုရင်မင်းမြတ်၏ အခန်းကဏ္ဍသည် အမည်ခံနိုင်ငံရေးအာဏာများပင် မရှိဘဲ အခမ်းအနားကျင်းပသည့် နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်အဖြစ်သို့ လွှဲအပ်ခဲ့သည်။

၁၉ရာစုအလယ်ပိုင်းကတည်းက Imperial Palace ကို *Kyūjō* (宮城?) ၊ နောက်ပိုင်းတွင် *Kōkyo* (皇居?) ဟုခေါ်ပြီး တိုကျိုမြို့ (ယခုလက်ရှိဂျပန်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည့် Edo ရဲတိုက် )၏ ယခင်နေရာဟောင်းတွင် တည်ရှိသည်။ အစောပိုင်းက ဧကရာဇ်များသည် ကျိုတို (ရှေးဟောင်းမြို့တော်)တွင် ဆယ့်တစ်ရာစုနီးပါး နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ဧကရာဇ်မွေးနေ့ (ဖေဖော်ဝါရီ ၂၃ ရက်)သည် နိုင်ငံတော်အားလပ်ရက်ဖြစ်သည်။

Naruhitoသည် လက်ရှိ ဂျပန်ဧကရာဇ်ဖြစ်သည်။ ခမည်းတော်ဧကရာဇ် Akihito နန်းစွန့်ပြီးနောက် 2019 ခုနှစ် မေလ 1 ရက်နေ့တွင် Chrysanthemum ရာဇပလ္လင် သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည် ။

မှတ်စု
------

ကိုးကား
-------

1. ↑  Activities of Their Majesties the Emperor and Empress။ *The Imperial Household Agency*။  10 February 2023 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  You must specify ***archiveurl =***  and ***archivedate =***  when using {{cite web}}.The Constitution of Japan။ 8 July 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။
3. ↑  最高裁判所判例集 事件番号 平成1(行ツ)126။  August 10, 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  Tennō။  12 August 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
5. ↑  Kanʼichi Asakawa. *The early institutional life of Japan: a study in the reform of 645 A.D.*. Tokyo: Shueisha (1903), p. 25. "We purposely avoid, in spite of its wide usage in foreign literature, the misleading term *Mikado*. If it be not for the natural curiosity of the races, which always seeks something novel and loves to call foreign things by foreign names, it is hard to understand why this obsolete and ambiguous word should so sedulously be retained. It originally meant not only the Sovereign, but also his house, the court, and even the State, and its use in historical writings causes many difficulties which it is unnecessary to discuss here in detail. The native Japanese employ the term neither in speech nor in writing. It might as well be dismissed with great advantage from sober literature as it has been for the official documents."
6. ↑  *The goddesses' mirror : visions of the divine from East and West*။ Albany။ 1989။ pp. 80–90။
7. ↑  You must specify ***archiveurl =***  and ***archivedate =***  when using {{cite web}}.Amaterasu။ 21 October 2017 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။

1. ↑  This way of counting years is based on Japanese ancient way, not necessarily match current one.