recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ဂျက္ကဗိုက်။ ။
ဥရောပတိုက်နိုင်ငံများတွင် ၁၆ ရာစုနှစ်များအထိ ဗရင်ဂျီ 
ဂိုဏ်းသည် ပြိုင်ဖက်မရှိ ဩဇာကြီးခဲ့သည်။ ပြည့်ရှင်မင်းမှအစ 
ဆင်းရဲသားများအထိ ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင်များဖြစ်၍ ထိုဂိုဏ်းကို 
ဦးစီးသော ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ ဩဇာအာဏာကို ရိုသေ 
လေးစားကြသည်။ သို့ရာတွင် ခရစ်နှစ် ၁၅ဝဝ ကျော်လောက် 
မှစ၍ ဂျာမနီပြည်က အစပြုကာ ပြန့်ပွားလာသော ပရိုတက် 
စတန့်ဂိုဏ်းကြီးထွန်းကားလာရာ ထိုဂိုဏ်းကို သက်ဝင်ယုံကြည် 
သူ ပေါများလာသည်။ ယင်းသို့ဖြစ်ရကား ထိုစဉ်အခါက အဂ‡ 
လန်ပြည်၌ အုပ်စိုးနေသော ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင် စတူးဝပ်မင်းဆက် 
ဒုတိယဂျိမ်းသည် ဗဘုရင်ဂျီဂိုဏ်း ပြန်လည် ထွန်းကား လာစေ 
ရန်အတွက် တိုင်းပြည်ဝန်ထမ်းများအတွက် ဗရင်ဂျီးဂိုဏ်းဝင် 
များအားသာ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ထိုအခါ တိုင်းသူပြည်သားတို့ 
သည် ဒုတိယဂျိမ်းဘုရင်အား စက်ဆုပ်မုန်းတီးသဖြင့် ဂျိမ်း၏ 
သမီးတော် ပရိုတက်စတန့်ဂိုဏ်းဝင်ဖြစ်သော ဟော်လန်နိုင်ငံ 
မိဖုရားမေရီနှင့် မြောက်သားတော် ဝီလျံဘုရင်တို့အားခေါ်၍ 
နန်းအပ်ရာ ဂျိမ်းသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ရ 
လေသည်။

၁၆၈၉ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်ထီးနန်းဆက်ခံခွင့် ဥပဒေကို 
အတည်ပြုလိုက်လေရာ အင်္ဂလိပ်ထီးနန်းဆက်ခံခွင့်ကို ပရိုတက် 
စတန့် ဂိုဏ်းဝင်များသာ ရရှိနိုင်ပေရကား ဂျိမ်းဘုရင်နှင့် သား 
တော် ဂျိမ်းမင်းသားတို့အား လိုလားကြသောသူများက ဂျိမ်း 
ဘုရင် ထီးနန်း ပြန်လည်ရရှိရေးကို ကြိုးစားကြလေသည်။ 
ထိုလူတစ်စုကို ဂျက္ကဗိုက်ဟု ခေါ်လေသည်။ ဂျက္ကဗိုက်ဟူသော 
အမည်မှာ 'ဂျိမ်း'ဟူသော အမည်၏ လက်တင်ဘာသာအခေါ် 
အဝေါ် ဖြစ်လေရာ ထီနန်းမှ နှင်ထုတ်ခြင်းခံရသော ဒုတိယ 
ဂျိမ်းဘုရင်နှင့်တကွ ဆွေစဉ်မျိုးဆက်များကို ဠကည်ညိုသူများဟု 
အဓိပ္ပာယ်ရလေသည်။

၁၇၁၄ ခုနှစ် ပထမဂျော့ဘုရင် နန်းတက်သောအခါ ဘုရင် 
သည် ဂျာမန်လူမျိုးသာဖြစ်သဖြင့် အင်္ဂလိပ်စကားကိုလည်း 
မတတ်၊ အင်္ဂလိပ်ဓလေ့ ထုံးစံကိုလည်း နားမလည်၊ အဂ‡လိပ် 
လူများကိုလည်း မလေးစားဘဲ ရှိနေပေရာ ဂျက္ကဗိုက် အဖွဲ့ဝင် 
များသည် အလွန်စိတ်နာကြည်းလျက် ၁၇၁၅ ခုနှစ်တွင် ပထမ 
ဂျက္ကဗိုက် ပုန်ကန်မှုကြီး ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ သို့ရာတွင် ခေါင်း 
ဆောင်ကောင်း မရှိမှု၊ လက်နက်၊ရိက္ခာ၊ ကြေးငွေ မလုံလောက် 
မှုစသော အကြောင်းများကြောင့် ဂျက္ကဗိုက်များ အရေးနိမ့် 
ရလေသည်။

ဒုတိယဂျိမ်း၏မြေးတော် ချားမင်းသားခေါင်းဆောင်လျက် 
ဒုတိယအကြိမ် ဂျက္ကဗိုက်များ ပုန်ကန်ထကြွကြသည်။ သို့ရာ 
တွင် ထိုအကြိမ်၌လည်း ဂျက္ကဗိုက်များရှုံးပြန်ရာ ချားမင်းသား
သည်ပင် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေရ၏။ ထိုအခါမှစ၍ ဂျက္ကဗိုက် 
တို့သည် နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်မှ ကွယ်ပျောက်၍ သွားသော်လည်း 
အစဉ်အလာ စွဲလမ်းမှုတစ်ခုကဲ့သို့ အရိပ်အငွေ့ ကျန်ရစ်လေ 
သည်။ စကော့တလန်ပြည်မှာ ဂျက္ကဗိုက်တို့၏ ပင်ရင်းဌာန ဖြစ် 
သောကြောင့် ရုတ်တရက် ဝါဒစွဲ မပျောက်နိုင်ခဲ့ပေ။ ပထမ 
ဂျက္ကဗိုက် အစွဲအလမ်းများသည် ကျန်ရှိနေခဲ့ပေသေးသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)
**ပီရင် အမျိုးသားဥယျာဉ်** အား မူလက **ဗီရန် အမျိုးသား ဥယျာဉ်** ဟု အမည်ပေးခဲ့ပြီး ဘူဂေးရီးယားနိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်းရှိ ပီရင်တောင်ကုန်းများရှိရာ နေရာဒေသ အတော်များများ ပါဝင်ကာ ဧရိယာ ၄၀၃.၅၆ km2 (၁၅၅.၈၂ sq mi) မျှ ကျယ်ဝန်းသည်။ ဘူဂေးရီးယားနိုင်ငံအတွင်းရှိ အမျိုးသား ဥယျာဉ် ၃ ခုတွင် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်ပြီး အခြားနှစ်ခုမှာ ရီလာ အမျိုးသားဥယျာဉ် နှင့် ဗဟိုဘော်လကန် အမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုအမျိုးသားဥယျာဉ်အား ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ထိုစဉ်မှစ၍ အကြိမ်ကြိမ် တိုးချဲ့ခဲ့သည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ်အတွင် ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် စာရင်းသွင်းခံခဲ့ရသည်။ ဘူဂေးရီးယားနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအမြင့်ဆုံး တောင်ထိပ်နှင့် ဘော်လကန်ဒေသရှိ တတိယ အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်ဖြစ်သော ဗီရန်တွင် အမြင့်ပေသည် ၉၅၀ မီတာမှ ၂၉၁၄ မီတာ အတွင်း ရှိသည်။

နိုင်ငံ၏ အနောက်တောင်ဘက်အကျဆုံးဒေသဖြစ်သော ဘလေဂိုဗ်ဂရဒ် ပြည်နယ်တွင် တည်ရှိပြီး ထိုဒေသအတွင်း ဘန်စကို၊ ဂေါ့ဆီး ဒဲလ်ချပ်၊ ကရက်စနာ၊ ရက်ဇလော့၊ ဆန်းဒန်းစကီး၊ ဆီမစ်လီ နှင့် စထရမ်ရာနီ အစရှိသော စည်ပင်သာယာ နယ်နိမိတ် ၇ ခု ပါဝင်သည်။ ထိုနယ်မြေအတွင်း လူဦးရေ ထူထပ်သော နေရာ မရှိပေ။ ပီရင်အမျိုးသား ဥယျာဉ်အတွင်း သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဒေသ နှစ်ခု ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့မှာ ဘာယူဗီ ဒူပကီ-ဒီဇင်ဒီဇီရစ်စတာ နှင့် ယူလန် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဘာယူဗီ ဒူပကီ-ဒီဇင်ဒီဇီရစ်တာသည် ဘူဂေးရီးယားတွင် အစောဆုံး သဘာဝထိန်းသိမ်းရေး နယ်မြေဖြစ်ပြီး ၁၉၃၄ တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကာ ယူနက်စကို၏ လူနှင့် ဇီဝရပ်ဝန်း အစီအစဉ်အောက်ရှိ ကမ္ဘာ့ ဇီဝရပ်ဝန်းထိန်းသိမ်းရေး နယ်မြေ ကွန်ယက်တွင် ပါဝင်သည်။ ဒေသတစ်ခုလုံးသည် ဥရောပ သမဂ္ဂ၏ သဘာဝ ထိန်းသိမ်းရေး ဒေသဖြစ်သော နာထရာ ၂၀၀၀ တွင် ပါဝင်သည်။

ပီရင် သည် ၎င်း၏ ရေခဲကန် ၁၁၈ ခုကြောင့် ထင်ရှားသည်။ ၎င်းတို့ထဲမှ အကြီးဆုံး နှင့် အနက်ဆုံးမှာ ပိုပိုဗိုကန် ဖြစ်သည်။ ရေခဲကန်အများစုသည် ရေခဲမြစ်တိုက်စားခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဘဲဥပုံတောင်ကြားဝိုင်း အတွ၍်း တည်ရှိကြသည်။ ရေခဲမြစ် အသေးစား အနည်းငယ်မျှ ရှိပြီး ဗီရန်တောင်ထိပ်၏ မြောက်ဘက်ခြေရင်း စောက်အတွင်းရှိ ဂိုလီမီယာ ဘဲဥပုံတောင်ကြားဝိုင်း အတွင်းတည်ရှိသော စနီဇနီကာ မြစ် နှင့် ဘန်းစကီး ဆူဟိုဒိုမြစ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဥရောပ၏ တောင်ဘက်အကျဆုံး ရေခဲမြစ်များ ဖြစ်သည်။

ပီရင်အမျိုးသားဥယျာဉ်သည် ပယ်လီအာတစ် သမပိုင်း ရွက်ပြန့်နှင့် ရောတော များ၏ ရိုဒုပ် တောင်ပေါ်ရောတော ကုန်းမြေ ဒေသ အတွင်း ကျရောက်သည်။ ဥယျာဉ်၏ ၅၇.၃% အား သစ်တောများ ဖုံးလွှမ်းနေပြီး ၎င်းတို့၏ ၉၅% မှာ ကိုနီဖာ သစ်တောများ ဖြစ်ကြသည်။ သစ်တော၏ ပျမ်းမျှ သက်တမ်းမှာ ၈၅ နှစ် ဖြစ်သည်။ ဘူဂေးရီးယား၏ အသက်အကြီးဆုံး အပင်ဖြစ်သော ဘိုင်ကူးရှပ် ထင်ရူးပင်သည် ဥယျာဉ်အတွင်း၌ ရှိသည်။ ပျမ်းမျှအသက်မှာ ၁,၃၀၀ နှစ်မျှ ရှိပြီ ဖြစ်သဖြင့် ၎င်းသည် ဘူဂေးရီးယားနိုင်ငံကို ထူထောင်သော အေဒီ ၆၈၁ နှင့် အပြိုင်ဖြစ်သည်။ ပီရင်အမျိုးသား ဥယျာဉ်၏ ဒေသရင်း တိရစ္ဆာန်များမှာ များပြားလှပြီး နို့တိုက်သတ္တဝါမျိုးစိတ် ၄၅ မျိုး၊ ငှက်မျိုးစိတ် ၁၅၉ မျိုး၊ တွားသွား သတ္တဝါမျိုးစိတ် ၁၁ မျိုး၊ ကုန်းနေရေနေ သတ္တဝါမျိုးစိတ် ၈ မျိုး နှင့် ငါးမျိုးစိတ် ၆ မျိုးတို့ ပါဝင်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Doupki-Djindjiritza Biosphere Reserve။ 19 August 2015 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  25 June 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
ပင်လတ်မျိုး ဖြစ်ပြီး အကြီးမြန်သော အပင်မျိုး ဖြစ်သည်။ ၁၅ ပေ မှ ၄၀ ပေ အထိမြင့်သည်။ အသီးတောင့်မှာ ၁ ပေခန့် ရှိသည်။ အစေ့နီသည်။ အစေ့ ၆ စေ့မှ ၈စေ့ အထိ ရှိသည်။ သုံးရွက်ဆိုင် ထွက်၏။ ခြံဥယျာဉ် စည်းရိုးတို့၌ စိုက်ပျိုးကြသည်။ အလိုအလျောက်လည်း ပေါက်တတ်သည်။ တခါတရံတွင် ငရုတ်ကောင်း နွယ်များ တင်ရန် စိုက်ပျိုးလေ့ ရှိကြသည်။ အသီးမှ လည်းကောင်း အကိုင်းမှ လည်းကောင်း စိုက်ပျိုး ဖြစ်ထွန်းနိုင်သည်။ ပင်လုံးပင်တံ ချော၏။ ပင်လုံး၏အရောင်မှာ စိမ်းစို၏။ နွေရာသီ၌ အရွက်များ ကြွေကျပြီးသည်နှင့် တပြိုင်နက် ကြက်သွေးရောင် အပွင့်များသည် အကိုင်းထိပ်ဖျားများ၌ ပင်လုံးကျွတ်ပွင့်သည်။ အပွင့်မှာ အဆုပ်လိုက် ပွင့်၍ အနီရောင်မျိုး များသည်။ အဖြူ အဝါတို့လည်း ထွန်း၍ ရှိတတ်သည်။ အချို့အပင်တို့၏ အရွက်သည် ပကတိ အစိမ်းရောင်မျိုး မဟုတ်ဘဲ ပန်းပလောပီနံပင်ကဲ့သို့ ကျားတားတား ရှိတတ်သည်။ အစိမ်းရောင် နှင့် အဝါရောင် ရောတတ်ပြီး ၎င်းကို မြန်မာတို့က ကသစ်ကျားဟု ခေါ်တတ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Groom, A. (2012). "*Erythrina variegata*". *IUCN Red List of Threatened Species* **2012**. IUCN.
2. ↑  အရှင်နာဂသေနာဘိဝံသ (ဓမ္မာစရိယ) ၊ (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၁၈)၊ "အရှင်နာဂသိန် ပုံပြဆေးအဘိဓာန် "၊ မင်္ဂလာ ပုံနှိပ်တိုက်
ခြင်္သေ့နားပုံသဏ္ဌာန် လက်ကွင်းဟန်ဖြစ်သည်။ ကဋကဟတ္ထဟုလည်း တခါတရံခေါ်သည်။ 

လက်ချောင်း ထိပ်ဖျားများကို လက်မနှင့်ထိကာ ခြင်္သေ့၏နားရွက် ပုံသဏ္ဌာန်ကဲ့သို့ လက်ကွင်း၍ ပြထားသော ဟန်မျိုးဖြစ်သည်။ 

ယောက်ျားမြတ်တို့၏ လက္ခဏာတော်ကြီး (၃၂)ရပ်ကို ရည်ညွှန်းဟန် တူသည်ဟု အချို့က ယူဆကြသည်။ 

ဝီရရသကို ပေါ်လွင်စေသည်။ 

ဝီရိယပါရမီကို ညွှန်ပြသည်။ 

သီဟကဏ္ဏမုဒြာပုံပါသော ရုပ်ပွားဆင်းတုတော်များကို စီရင်ထုလုပ် ကိုးကွယ်သူများသည် ခြင်္သေ့မင်းကဲ့သို့ ရဲရင့်ခြင်း, သတ္တိကို ရသည်။ ရန်အပေါင်းကို အောင်မြင်သည်။ ဒိဗ္ဗသောတအဘိညာဉ်ကို ရစေနိုင်သည်။ သူတပါး ပြောဆိုသမျှကို မည်မျှပင် ဝေးလံသော်လည်း ကြားနိုင်သည်။ စစ်မက် ရေးရာတွင် တဖက်ရန်သူကို ချေမှုန်းအောင်မြင်နိုင်စွမ်းရှိသည်။ အစိမ်းသားရဲ သင်းကွဲပြိတ္တာ နတ် မိစ္ဆာများကို နှင်ထုတ်နှိမ်နင်းနိုင်သည် စသည်ဖြင့် အကျိုးများစွာရရှိနိုင်ကြောင်း ပဋိမာသိပ္ပံကျမ်း များ၌ မြွက်ဆိုဖွင့်ဟထားပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  DHI. p.258 Kataka or Simhakarna-hasta

EHI. ii. p.15.
2. 1 2  စဝ်ထွန်းမှတ်ဝင်း မဟာဝိဇ္ဇာ (ရန်ကုန်)၊ မဟာဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး (ဟားဗဒ်) အထက်တန်း သုတေသန ပညာရှင်ဘွဲ့ (ဟားဗဒ်) ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ သုတေသနနှင့် ကျမ်းပြုဌာနခွဲ သာသနာရေး ဦးစီးဌာန။ *မြန်မာ့ရိုးရာ ပဋိမာ သိပ္ပံပညာ*။
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**ကျောင်းကိုရည်ညွှန်း၍ လှူအပ်သော ပုဂ္ဂလိကပစ္စည်း, ကိုယ်တိုင်တောင်း၍ ရအပ်သော ပစ္စည်း ၂-မျိုးဖြင့် ဆေးကို လဲစေမှု။** 

အမှုသည်—**ထုလ္လနန္ဒာ။**

ထုလ္လနန္ဒာနှင့် မဟာရာဇာ
-----------------------

ထုလ္လနန္ဒာသည် များသော အကြားအမြင်ရှိ၏၊ တရားတော်များကို အရဆောင်ထား၏၊ ရဲရင့်၏၊ တရားဟော ကောင်း၏၊ များစွာသော လူတို့သည် ထုလ္လနန္ဒာကို ဆည်းကပ်ကြလေ၏၊ ထိုအခါ၌ ထုလ္လနန္ဒာ၏ ကျောင်းသည် ပြိုကျနေ၏၊ လူတို့က "ဘာ့ကြောင့် ကျောင်းပြိုပါသနည်း"ဟု မေးလျှောက်သောအခါ ပြုပြင်မည့် ဒါယကာမရှိကြောင်းကို ပြောပြသဖြင့် ကျောင်းပြင်ဖို့ရာ သဘောတူသူ လူအများစုပေါင်း၍ ဆန်စသော ပရိက္ခရာကို ထုလ္လနန္ဒာအား လှူကြလေသည်၊ ထုလ္လနန္ဒာသည် ထိုလှူအပ်သောပရိက္ခရာ, မိမိကိုယ်တိုင်လည်း တောင်း၍ရသော ပရိက္ခရာ, ၂-မျိုးဖြင့် ကျောင်းမပြင်ဘဲ ဆေးကို လဲစေလေရာ, ထိုအကြောင်းကို ကြားသောလူတို့ ကဲ့ရဲ့သောကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ယာ ပန ဘိက္ခုနီ အညဒတ္ထိကေန ပရိက္ခာရေန အညုဒ္ဒိသိကေန ပုဂ္ဂလိကေန သညာစိကေန အညံ စေတာပေယျ, နိဿဂ္ဂိယံ ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

အကြင်ဘိက္ခုနီသည် အခြားပစ္စည်းအတွက် လှူအပ်-အခြားပစ္စည်းကို ရည်ညွှန်း၍လှူအပ်သော မိမိပိုင်ပုဂ္ဂလိက ပရိက္ခရာ, ကိုယ်တိုင်တောင်း၍ ရအပ်သော ပရိက္ခရာ, ၂-မျိုးဖြင့် အလှူရှင် ရည်ညွှန်းအပ်သော ပရိက္ခရာမှ အခြားတစ်မျိုးကို လဲစေအံ့၊ ထိုဘိက္ခုနီမှာ နိဿဂ္ဂိ ပါစိတ်အာပတ်သင့်၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
**ဒုကနိပါတ် - ၄။ အသဒိသဝဂ် -၁၈၉ - သီဟစမ္မဇာတ်။ ။** 
အသံမြည်မိ၍ အသက်ဆုံးရှုံးရသော ခြသေ့င်္အရေခြုံ မြည်း အကြောင်း။

ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထု
---------------

ကိုစွမ်းမချင့် ဒုက္ခသင့်
------------------------

နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ပရိသတ်အလယ်တွင် သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ပရိသတ်အလယ်တွင် အသံဖြင့် တရားဟောလိုသော ကောကာလိကကို အကြောင်းပြု၍ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။

အတိတ်ဝတ္ထု
----------

ကုန်သည်ဉာဏ်သုံး သားရေဖုံး
-------------------------

လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် လယ်ယာလုပ်ကိုသော အမျိုး၌ ဖြစ်၍ အရွယ်ရောက်လတ်သော် လယ်ယာလုပ်ကိုင်ခြင်းအမှုဖြင့် အသက်မွေးလေ၏။ ထိုအခါ ကုန်သည်တစ်ယောက်သည် မြည်း၌ ဝန်တို့ကို တင်၍ ကုန်သွယ်ခြင်းအမှုကိုပြုလျက် လှည့်လည်သွားလာ၏။ ရောက်လေရာရာအရပ်၌ မြည်းကျောပေါ်မှ ကုန်ထုပ်တို့ကိုချ၍ မြည်းကိုယ်ကို ခြင်္သေ့ရေဖြင့် ဖုံးအုပ်ကာ သလေးခင်း၊ မုယောခင်းတို့၌ လွှတ်၏။ လယ်စောင့်သော သူတို့သည် မြည်းကိုမြင်လျှင် ခြင်္သေ့မှတ်ထင်ကာ အနားသို့ မချဉ်းကပ်ဝံ့ကြကုန်၏။

သားရဲဖမ်းရန် ဝိုင်းဝန်းပြန်
---------------------------

တစ်နေ့သ၌ ကုန်သည်တို့သည် တစ်ခုသော ရွာတံခါးအနီး၌ ခေတ္တတည်းခိုကြလျက် နံနက်စာ ထမင်းချက်ပြုတ်နေစဉ် မြည်းကို ခြင်္သေ့ရေဖြင့် ဖုံးအုပ်ကာ ထိုအရပ်တွင်ရှိသော မုယောခင်းတို့၌ လွှတ်လေ၏။ လယ်စောင့်သောသူတို့သည် ခြင်္သေ့မှတ်ထင်ကာ မြည်း၏ အနားသို့ မချဉ်းကပ်ဝံ့ကြ၍ အိမ်သို့သွားကာ လယ်ရှင်တို့ကို ပြောကြားကြကုန်၏။ ရွာ၌နေသောသူတို့သည် လက်နက်တို့ကို ကိုင်စွဲကုန်လျက် စည်၊ ခရုသင်းတို့ကို တီးမှုတ်ကာ လယ်အနီးသို့သွား၍ ဟစ်အော်ကြွေးကြော်ကုန်၏။

အသံမြည်ချက် အသက်ထွက်
--------------------

မြည်းသည် သေဘေးမှ ကြောက်သဖြင့် မြည်းမြည်သံကို မြည်လေ၏။ ထိုအခါ မြည်းအဖြစ်ကိုသိလျှင် လယ်သမား ပညာရှိသည် - "အချင်းတို့ ... ဤအသံကား-ခြင်္သေ့အသံမဟုတ်၊ ကျားအသံလည်း မဟုတ်၊ သစ်အသံလည်း မဟုတ်၊ ခြင်္သေ့ရေဖြင့် ခြုံထားသော ယုတ်မာသည် မြည်းအသံဖြစ်၏" – ဟု ပြောဆိုလေ၏။ ထိုအခါ ရွာ၌နေကုန်သောသူတို့သည် မြည်းအဖြစ်ကို သိကြလျှင် ဝိုင်းအုံ၍ အရိုးကျိုးအောင် ရိုက်နှက်ကာ လဲစေလျက် ခြင်္သေ့ရေကို ယူသွားကြကုန်၏။ ထိုနောက်မှ ကုန်သည်တို့သည် လာလတ်၍ ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်နေသော မြည်းကိုမြင်လျှင် -

"အချင်းတို့ ... ဤမြည်းကား မိမိမြည်း အဖြစ်ကို မသိစေဘဲ ခြင်္သေ့ရေကိုခြုံလျက် ကြာမြင့်စွာ စိမ်းစိုသော မုယောတို့ကို စားရလေ၏။ မြည်သော အသံဖြင့်သာလျှင် မိမိကိုယ်ကို ဖျက်ဆီးဘိ၏" –

ဟု ပြောဆိုနေကြစဉ်ပင် မြည်းသည် ထိုအရပ်ဝယ် ဝပ်လျက် သေလေ၏။ ကုန်သည်တို့လည်း မြည်းကိုစွန့်၍ သွားကြကုန်၏။

ဇာတ်ပေါင်း
----------

ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် - ရဟန်းတို့ -

ထိုအခါ ကုန်သည်သည် - ယခုအခါ ဒေဝဒတ်။

မြည်းသည်ကား - ကောကာလိက။

လယ်သမား ပညာရှိသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -

ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။

ဆောင်ပုဒ်
---------

(၁) ဆိတ်ဆိတ်နေလျှင်၊ ကိုယ်ဟန်မြင်၊ အထင်ကြီးလိမ့်ရာ။

(၂) ဇာတိမမှန်၊ မူမမှန်၊ အသံမပြုရာ။

(၃) ခြင်္သေ့ရေခြုံ၊ ဘေးမျိုးလုံ၊ မြည်းတုံမြည်းသေရှာ။

သီဟစမ္မဇာတ် ပြီး၏။

* + -

ကိုးကား
-------

1. ↑  မဟာပညာဗလပဌမကျော်ဦးကြီးဖေ။ *ငါးရာငါးဆယ် နိပါတ်တော်စကားပြေ*။
သီအို ပေါလ် အဲလ်ဘရက်ချ် (၁၉၂၂ခုနှစ် မတ် ၂၈ရက်မှ ၂၀၁၀ ဇူလိုင် ၂၄ရက်) သည် ဂျာမန်လူမျိုးစွန့်ဦး တီထွင်သူဖြစ်ပြီး ၂၀၁၀ခုနှစ်တွင် ဖောဘ့်မဂ္ဂဇင်းက ကမ္ဘာ့၃၁ယောက်မြောက် အချမ်းသာဆုံးပုဂ္ဂိုလ် (ပိုင်ဆိုင်မှု ဒေါ်လာ ၁၆.၈ ဘီလီယံ) အဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်။

သူသည် အဲလ်ဒီနော့ဒ် လျှော့ဈေးစူပါမားကတ်ဆိုင်ပေါင်းစု၏ ပိုင်ရှင်နှင့်စီအီးအိုလည်းဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ထရေးဒါးဂျိုး အထူးကုန်စုံဆိုင်ပေါင်းစုကို လည်းပိုင်ဆိုင်သည်။ သူ၏ညီ ကားလ် အဲလ်ဘရက်ချ်မှာမူ အဲလ်ဒီစက်ထ် လျှော့ဈေးစူပါမားကတ်ဆိုင်ပေါင်းစု၏ ပိုင်ရှင်ဖြစ်သည်။

ထိုဆိုင်ပေါင်းစုနှစ်ခုလုံးမှာ အစပိုင်းတွင်မိသားစုပိုင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းဖြစ်ပြီး ၁၉၆၀ တွင် အေးချမ်းစွာ အမွေခွဲဝေ ခဲ့သည်။ အမေရိကန်တွင် အဲလ်ဒီစက်ထ်က အဲလ်ဒီစက်ထ် ကုန်စုံဆိုင်များအဖြစ် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အဲလ်ဒီစက်ထ်နှင့် ထရေးဒါးဂျိုး အထူးကုန်စုံဆိုင်ပေါင်းစုများကို ညီအစ်ကို
နှစ်ဦးကပိုင်သည် ဆိုသော်လည်း သီးခြားပိုင်ရှင်များ၏ သီးခြားလုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုပုံစံနှင့် လည်ပတ်ခဲ့သည်။

၁၉၇၁ခုနှစ်တွင် သီအိုသည် ၁၇ရက်ကြာပြန်ပေးဆွဲခံခဲ့ရသည်။ သူ့ကို ဂျာမန်ငွေ ရသန်း ( ဒေါ်လာ ၂သန်းခန့်) ဖြင့် ရွေးခဲ့ရသည်။ သူတို့ညီအစ်ကိုနှစ်ယောက်မှာ သီအိုပြန်ပေးဆွဲမခံရခင်ကပင် အိမ် ခွဲနေခဲ့ကြသည်။ သူတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဘဝ အကြောင်းများကို လည်းအနည်းအကျဉ်းသာ သိရှိကြသည်။

သီအို၏ နောက်ဆုံးဖော်ပြခံခဲ့ရသော ဓာတ်ပုံမှာ ၁၉၇၁ခုနှစ် ပြန်ပေးမှလွတ်လာပြီး နောက်ရက်တွင် ရိုက်ကူးခဲ့သောပုံဖြစ်သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင်မူ ညီအစ်ကို နှစ်ယောက်တွဲဓာတ်ပုံကို သတင်းစာဆရာ ဖရန့်ရုချ်က ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
အာဖရိကတိုက်နှင့် အာရှတိုက်တို့တွင် အလွန်နှစ်သက်ဖွယ်‌ကောင်းသည့် ‌တောဆိတ် (အန်တီလုပ်)အမျိုး‌ပေါင်း ‌မြောက်မြားစွာရှိ ‌သေးသည်။ ယင်းတို့အနက် ဂက်ဇယ်‌ဆိတ်တစ်မျိုးသည် အလွန်လှပ‌လေသည်။ ဂက်ဇယ်ဆိတ်များသည် ‌ပေါ့ပါး ‌သေးသွယ်‌သော ကိုယ်လုံးရှိကြသည်။ ‌ခြေ‌ထောက်များ မှာလည်း ‌သေးသွယ်သည်။ အဖျားရှူးသွားသည့် ဦးချိုဖျားသည် လှပ‌သော အ‌ကွေ့အ‌ကောက်များနှင့် တွန့်လိမ်လျက်ရှိသည်။ ယင်းတို့၏ သဲ‌ရောင်အ‌မွေးများသည် ‌ချောမွတ်၏။ ဂက်ဇယ်ဆိတ်တို့၏ မျက်နှာတွင် အဖြူစင်း နှစ်ခုရှိ၍ ရှုချင့်စဖွယ် တင့်တယ်သည်။ ထိုအစင်းနှစ်ခုသည် ဦးချိုမှ နှာ‌ခေါင်းဖျား အထိ ‌ရောက်သည်။ ဂက်ဇယ်‌ဆိတ်တို့သည် တိရစ္ဆာန်လောကတွင် အ‌တောက်ပဆုံးနှင့် အလှပဆုံးမျက် လုံးများရှိ ‌သော တိရစ္ဆာန်များဖြစ်ကြသည်။ 

ထို့‌ကြောင့် ထိုလှပ‌သော မျက်လုံးများအ‌ကြောင်းကို ‌ရှေးအာ‌ရေဗျလကင်္ာဆရာများသည် သူတို့၏ကဗျာများတွင် ထည့်သွင်းချီးကျူးဖွဲ့ဆိုခဲ့ကြ‌လေသည်။ ဂက်ဇယ်‌ဆိတ်များသည် အထူးသဖြင့် သဲကန္တာရ အတွင်း၌ ‌နေကြသည်။ ယင်းတို့သည် ‌ပြေးလွှားရာ၌ လျင်မြန် လှသဖြင့် ခြင်္သေ့နှင့် ချီတာကျားသစ်များပင် လိုက်၍မမှီကြ‌ပေ။ လှပသည့် ဂက်ဇယ်‌ ဆိတ်မျိုး ‌မြောက်အမြားရှိသည့်အနက် လူသိအများဆုံးအမျိုးမှာ ‌ဒေါကပ်ဂက်ဇယ်‌ဆိတ်ဖြစ်သည်။ ထို‌ဂက်ဇယ်‌ဆိတ်မျိုးသည် ၂ ‌ပေမျှပင်မမြင့်တတ်‌ချေ။ ‌သေးသွယ်၍ တွန့်လိမ်လျက်ရှိ‌သောဦးချိုများသည် ၁၃ လက်မခန့် ရှည်သည်။ ထို‌ဂက်ဇယ်‌ဆိတ်မျိုးသည် ၃ ‌ပေ၊ ၄ ‌ပေမျှမြင့်‌အောင် ခုန်လွှား သွားနိုင်ကြသည်။ အိန္ဒိယဂက်ဇယ်‌ဆိတ်သည် ‌ဒေါကပ်အရွယ်‌လောက်ပင် ရှိသည်။ ယင်း၌ ‌သေးသွယ်‌သော ကွင်းပုံဦးချို များရှိသည်။ ထိုဦးချိုများသည် အဂင်္လိပ်အက္ခရာကဲ့သို့ ‌ကောက်လျက်ရှိသည်။ ထိုဂက်ဇယ်‌ဆိတ်များသည် ‌ဒေါကပ် ကဲ့သို့ ခုန်လွှား၍မ‌ပြေးနိုင်ကြ‌သော်လည်း အ‌ပြေးတွင် အလွန်မြန်သဖြင့် ‌အာဖရိကအမဲလိုက်ခွေးများပင် ယင်းတို့ကို လိုက်၍မမှီနိုင်‌ချေ။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၅)
ရေဆင်ဆိုသော သတ္တဝါ ရှိမရှိ ယခုတိုင် အငြင်းပွားဆဲဖြစ်သည်။ သို့သော် ဆင်သမားတိုင်းကတော့ ရေဆင်တကယ်ရှိကြောင်း ပြောဆိုနေကြဆဲပါ။ ရေဆင်သည် ရေထဲတွင် ငါးများကဲ့သို့ နေနိုင်ပြီး ကုန်းပေါ်တွင် နာရီအနည်းငယ် အသက်ရှုနေထိုင်နိုင်သည်။ ရေဆင်သည် ဆင်ပုံစံအသေးစားလေးဖြစ်ပြီး အရွယ်အစားမှာ အလျားလေးလက်မ၊ ငါးလက်မ၊ အမြင့် သုံးလက်မခန့် ရှိသည်ဆိုသည်။ ရေထဲရှိ ရေမှော်ပင်များကို စားသောက်ကာ အသက်ရှင်နေကြပြီး ညအခါကြမှ ကုန်းပေါ်သို့ တက်တတ်သည်ဟုဆိုသည်။ ကျောက်ဆောင်ကျောက်တုံးများ ပေါသောရေအိုင်များတွင် အနေများတတ်သည်။ ရေဆင်သည် အဆိပ်ပြင်းသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ရေဆင်ရှိသော နေရာများကို ကုန်းဆင်ကြီးများ မလာရဲကြပေ။ ရေဆင်ကိုက်လျှင် ချက်ချင်းသေတတ်သည်ဟု သိရသည်။

  

၁၉၇၀- ပြည့်နှစ်လောက်တွင် ရေဆင်အကြောင်း ဟိုးလေးတစ်ကျော်ကျော် ဖြစ်ဘူးလေသည်။ ၁၉၇၀- ပြည့်နှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၁၃)ရက် လုပ်သားပြည်သူ့နေ့စဉ်သတင်းစာတွင် သံတွဲမြို့နေ တိရစ္ဆာန်ဆေးကုဆရာဝန် ဦးဘမြိုင်ကိုယ်တိုင် ရေဆင်အမတစ်ကောင်၊ အထီးတစ်ကောင်(အသေ)ကို တံငါသည်များမှတဆင့် ရရှိခဲ့ဖူးကြောင်း ပါရှိလေသည်။ ရေဆင်အမကို ၁၉၃၀-ပြည့်နှစ်တွင် စစ်တွေခရိုင်၊ ပေါက်တောမြို့၊ သရွန်ဂါကျွန်းအုပ်စု အပါအဝင် ဆံတော်ရှင်ကျွန်းတောင်ဘက်ကမ်းမှ ရရှိခဲ့သည်။ ရေဆင်အထီးကို ၁၉၃၅-ခုနှစ်တွင် သံတွဲခရိုင်၊ တောင်ကုတ်မြို့နယ်၊ မဒင်ကျွန်း၊ ငဆောက်ကျေးရွာ အနောက်ဘက်မှ ရရှိခဲ့ဖူးကြောင်း ရေးသားထားသည်။ ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ဗိုလ်တာရာကိုယ်တိုင် ပျဉ်းမနား တောင်တွင်းကြီးနယ် ပဲခူးရိုးမအနောက်ဘက် သစ်တောအတွင်း ကျောက်ရေအိုင် တစ်ခုမှ ရေဆင်တစ်ကောင် အရှင်ဖမ်းမိခဲ့သည်ဟု ရေးသားခဲ့သည်။ ရေဆင်အမ၏ အရောင်သည် မွဲပြာ၍ ချောမွေ့သည်။ ခြေနှင့်လက်ပါရှိသည်။ ခြေချောင်းငယ် လေးချောင်းစီပါသည်။ အထက်အောက် အံ့သွားနှစ်ချောင်းစီ တွေ့ရသည်။ ဆင်မတစ်ကောင်၏ အစိတ်အပိုင်းပါရှိသည်။ အသားစားသည့် လက္ခဏာမရှိ၊ ရေမှော်များသာ စားသည်။ ရေဆင်အထီးသည် မီးခိုးရောင်သန်းသော အဖြူရောင်ရှိသည်။ ခြေချောင်း လေးချောင်းစီရှိသည်။ အဖြူရောင်အစွယ်ရှိပြီး လုံးပတ်မှာ မီးခြစ်ဆံချောင်းခန့် ရှိသည်။ အထက်အောက် အံ့သွား ပါရှိသည်။ မျိုးပွားအင်္ဂါ အပြည့်အစုံ ပါရှိသည်။

  

မန်လည်မြို့ဟောင်းရှိ မန်လည်ဆရာတော်ပြတိုက်တွင် မီးခြစ်ဆံချောင်းခန့်ရှိသော ရေဆင်စွယ်ကို ပြသထားလေသည်။ တစ်ချိန်က ရုပ်ရှင်မင်းသားတစ်ဦးသည် နိုင်ငံတော်ကို ထူးဆန်းသည့် ရေဆင်(အသေ)တစ်ကောင်ကို လှူဒါန်းကြောင်း သတင်းစာထဲတွင် ပါရှိလေသည်။ ထိုလှူဒါန်းလိုက်သော ရေဆင်သည် ရေဆင်အစစ်မဟုတ်ဘဲ မြေကြွက်ကို လုပ်ထားကြောင်း စာရေးဆရာ သာဂဒိုးက စိုက်ပျိုးရေးပြတိုက်သို့ တင်ပြအသိပေး ဖော်ထုတ်ဖူးသည်။ ထိုသို့ ဇာတ်လမ်းများကြောင့် အထောက်အထား လက်ဆုပ်လက်ကိုင် ပြစရာမရှိသဖြင့် ရေဆင်ဆိုသည်မှာ ပုံပြင်ပမာဖြစ်သွားခဲ့ရလေသည်။

ကိုးကား
-------

* ဖိုးကျော့၏ ဆင်သင်္ချိုင်း ရှာပုံတော်နှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ၊
* မောင်ကြည်သန့်၏ အငြင်းပွား အမှတ်လွဲ လူသိနည်း မြန်မာဖြစ်ရပ်(၁၀ဝ)၊
* သာဂဒိုး၏ စာနယ်ဇင်း စွမ်းအား အသုံးမှားသော် ဆောင်းပါး၊
ဆရာမကြီး ဂျာနယ်ကျော်မမလေး ၏ အခြား ထင်ရှားသော ဝတ္ထုမှာ ***သူမ*** ဖြစ်သည်။ ဤဝတ္ထုကို စက္ကူရှားပါးသော ဂျပန်ခေတ် အတွင်းက ပထမအကြိမ်အဖြစ် အုပ်ရေတစ်ထောင် ရိုက်နှိပ်ထုတ်ဝေရသည်။ ယင်းဝတ္ထုနှင့်ပတ်သက်၍ ဒုတိယအကြိမ်ထုတ်ဝေခြင်း (၁၉၅၇) အတွက် အမှာစာရေးသားရာတွင် ဤဝတ္ထုကို စာရေးသူက "လက်တည့်စမ်းရေးကျင့်ခဲ့သောဝတ္ထု" ဟု ဆိုထားသည်။

*"သူမ"* ဝတ္ထုသည် စိတ်ကူးယဉ်ဇာတ်လမ်းဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ ဆရာမကြီး ဂျာနယ်ကျော်မမလေးသည် ဂျပန်ခေတ်က သခင်သန်းထွန်း (နောင်ဗကပဥက္ကဋ္ဌ ထောင်တွင်းကျဆုံး) နှင့် အိမ်ချင်းကပ်နေခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က သခင်သန်းထွန်းသည် လူပျိုဖြစ်သည်။ အဖော်တစ်စုနှင့် ဖြစ်ကတတ်ဆန်း တရုန်းရုန်းနေကြသည်။ ဂျာနယ်ကျော်မမလေးက သခင်သန်းထွန်းအိမ်ကို ပြင်ဆင်မွမ်းမံပေးခဲ့ရသည်။ စည်းကမ်းကလနားများ သတ်မှတ်ပေးခဲ့ရသည်။

"အမျိုးသမီးများနှင့်ပတ်သက်၍ အိမ်မှုလုပ်ငန်းနှင့်စပ်လျဉ်းသော အသိဉာဏ်ကျယ်ပြန့်လာစေသည့် ဝတ္ထုကြောင်းကိုရေးရန် ဝတ္ထုဇာတ်လမ်း တွေးခေါ်ရာတွင် သခင်သန်းထွန်း၏အိမ်ကြီးကိုပြေးမြင်လိုက်ကာ ဝတ္ထုဇာတ်လမ်းအစရသွားလေ၏" ဟု *‘သူမ’* ဝတ္ထု ဒုတိယအကြိမ်ထုတ်ဝေခြင်းအမှာစာတွင် စာရေးသူကဝန်ခံထားသည်။ *‘သူမ’* သည် စိတ်ကူးယဉ်ဇာတ်လမ်းဖြစ်သည့်အလျောက် ဖတ်၍ကောင်းသည်။ လူကြိုက်များသည်။ ရုပ်ရှင်ရိုက်လိုကြသည်။ ယင်းနှင့်ပတ်သက်၍ ဒုတိယရိုက်နှိပ်ခြင်းတွင်ပင် စာရေးသူက …

"ဤဝတ္ထုကို ယခု (၁၉၅၇) ပြန်ဖတ်ကြည့်ရာတွင် စိတ်ကူးဉာဏ်ကွန့်ထားသော စိတ်ကူးယဉ်ဝတ္ထုဟု မြင်နေမိသည်။ စာပေနှင့်ဘဝ ပေါင်းစပ်ကာ သရုပ်ဖော်စာပေမျိုးကိုရေးရန် အားသန်ရှေးရှုနေခိုက် ဝတ္ထုရေးစ လွန်ခဲ့သောဆယ့်နှစ်နှစ်ကရေးခဲ့သောဝတ္ထုကို ရှုမဝက နားပူလွန်းသဖြင့် ရုပ်ရှင်ရိုက်ဖို့ရန် ဖြည့်စွက်ရေးပေးရခြင်းဖြစ်ပါ၏" ဟူ၍ ဖော်ပြထားသည်။

အခြားကြည့်ရန်
-------------

* မုန်း၍မဟူ

ကိုးကား
-------

Than Win Hlaing – ဂျာနယ်ကျော်မမလေး၏ ဘဝနှင့် စာပေလက်ရာများ – အပိုင်း (၁)။  ၃ ၊ ၂၀၁၂ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၂   တွင် ပြန်စစ်ပြီး။[*လင့်ခ်သေ*]
A des­crip­tion of a Volta bat­tery in *In­tro­duc­tion to Chem­istry* (*Seimi Kaisō*) by Udagawa Yōan, published in 1840.
**ဖုရိဂန** (振り仮名) သည် ဂျပန်ဘာသာစကားဖတ်ရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်စေရန် ရေးသားဖော်ပြကြသည့် ခနစကားလုံး အသေးလေးများ ဖြစ်သည်။ ခန်ဂျအက္ခရာ သို့မဟုတ် အခြားအက္ခရာတစ်ခု၏ အသံထွက်ကို ဖော်ပြထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဖုရိဂနကို ယောမိဂန (読み仮名)　သို့မဟုတ် ရုဘိ (ルビ)ဟုလည်း သိကြသည်။ ယခုလက်ရှိ ဂျပန်စာရေးရာတွင် အသုံးနည်းသည့် ခန်ဂျိများကို ပေါ်လွင်အောင် ဖော်ပြရန်၊ စံနှုန်းမရှိသည့် သို့မဟုတ် ရောထွေးစေနိုင်သည့် ခန်ဂျိများကို ပေါ်လွင်အောင် ဖော်ပြရန်၊ ကလေးများ သို့မဟုတ် လေ့လာသူများ အထောက်အကူ ဖြစ်စေရန် ဖုရိဂနကို အသုံးပြုသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်လွန် မတိုင်မီက အက္ခရာများကို ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ၎င်းသည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုကြသည်။

ဖုရိဂနကို ခတခနဖြင့် ရေးသော်လည်း ဟိရဂနဖြင့် အများဆုံး ရေးသားလေ့ ရှိကြသည်။ ဒေါင်လိုက်ရေးသားသည့်စနစ် (tategaki, တတဲဂခိ) တွင် ဖုရိဂနကို စာသား၏ ယာဘကါတွင်ထားကာ ရေးလေ့ရှိသည်။ အလျားလိုက်ရေးသားသည့်စနစ် (yokogaki, ယောခိုဂခိ) တွင် စာကြောင်း၏ အပေါ်ဘက်တွင် ထားကာ ရေးကြသည်။ အောက်ပါပုံအတိုင်း ဖြစ်သည်။

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| 漢 | かん |
| 字 | じ |

 | or | 

|  |  |
| --- | --- |
| かん | じ |
| 漢 | 字 |

 |

  

ဤဥပမာများသည် "ခန်ဂျိ" ဟူသည့် စကားလုံးကို စာလုံးပေါင်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤစကားလုံးတွင် ခန်ဂျိအက္ခရာ နှစ်ခု(漢ခန် နှင့်　字 ဂျိ) ပါဝင်သည်။

ကိုးကား
-------
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင်ရူပကာယတော်၏ ဇရာသဘာဝ မသိမသာဖြစ်ပေါ်လာသည်ကို အရှင်အာနန္ဒာ လျှောက်ထားမှုနှင့်ဆက်စပ်၍ အရွယ်နုပျိုမှု၌ ဇရာဓမ္မ ကျန်းမာမှု၌ ဗျာဓိဓမ္မ အသက်ရှင်မှု၌ မရဏဓမ္မတို့ ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို မိန့်ကြားတော်မူပြီး ဇရာ, မရဏတို့ သတ္တဝါတို့ကို နှိပ်စက်နေပုံကို သံဝေဂဉာဏ်ဖြစ်စေရန် သာဝတ္ထိမြို့ ပုဗ္ဗာရုံကျောင်းတိုက် မိဂါရမာတု ပြသာဒ်အနောက်ဖက် လေသာဆောင်၌ အရှင်အာနန္ဒာအား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဘုရားရှင် နေပူဆာလှုံမှုနှင့်ဆက်စပ်၍ ဖွင့်ဆိုချက်၊ ဘုရားရှင်နှင့် ပကတိလူသားတို့၏ ဇရာဓမ္မနှိုင်းယှဉ်ချက်၊ ဘုရားရှင်၏ ဇရာသဘာဝ အခြားသူတို့အား မသိသာသော်လည်း အနီးကပ်နေသော အရှင်အာနန္ဒာအား သိသာပုံ၊ အရှင်အာနန္ဒာ၏ ဂရဟနစ္ဆရိယဖြစ်ပုံ အစရှိသည်တို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၃၊၁၉၀-၁။ သံ၊မြန်၊၃၊၁၉၆-၇။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၇၅-၆။ သံ၊ဋီ၊၂၊၄၉၈-၉။ သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၄-ဣန္ဒြိယသံယုတ္တ၊ ၅-ဇရာဝဂ္ဂ၊ ပဌမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
တောင်အမေရိက ဘုံဈေး

တောင်အမေရိက ဘုံဈေး 2005
တောင်အမေရိကဘုံဈေးဟု လူသိများသည့် မာကိုဆာအဖွဲ့သည် တောင်အမေရိက၏ ထိပ်တန်းကုန်သွယ်ရေး အုပ်စုဖြစ်သည်။

မာကိုဆာအဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများအတွင်း ကုန်စည်များ၊ အရင်းအနှီး၊ ဝန်ဆောင်မှုနှင့်တကွ ပြည်သူများ အကန့်အသတ်မရှိ လွတ်လပ်စွာ သွားလာဝင်ထွက် ပို့ဆောင်နိုင်ရေး ရည်ရွယ်ကာ ဖွဲ့စည်းခြင်းဖြစ်သည်။ 

တောင်အမေရိကဘုံဈေး (မာကိုဆာ) သည် ပြည်သူသန်း ၂၅၀ ကျော် မှီတင်းနေထိုင်သည့် ဒေသကို အကျုံးဝင်ပတ်သက်ပြီး တောင်အမေရိကတိုက် စီးပွားရေးလှုပ်ရှားမှု တစ်ခုလုံး၏ လေးပုံသုံးပုံကျော်တွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ 

မာကိုဆာအဖွဲ့ကို အဆန်းရှင်းသဘောတူ စာချုပ်အရ အာဂျင်တီးနား၊ ဘရာဇီး၊ ပါရာဂွေးနှင့် ဥရုဂွေးနိုင်ငံတို့က ၁၉၉၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဘရာဇီးနှင့် အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံတို့သည် အဖွဲ့၏ စီးပွားရေး အင်အားကြီးနိုင်ငံများ ဖြစ်သည်။

မာကိုဆာအဖွဲ့၏ အကောက်ခွန်မူဝါဒများက သွင်းကုန်နှင့် ပို့ကုန်များကို စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းဖြင့် ထိန်းညှိပေးသည်။ အဖွဲ့ဝင်ချင်း ဖြစ်ပွားသော ဝါဏိဇ္ဇပဋိပက္ခများကို အဖွဲ့က ဖျန်ဖြေပေးသည်။ 

မူလ ၄ နိုင်ငံအပြင် ဗင်နီဇွဲလား၊ ဘိုလီးဗီးယား၊ ချီလီ၊ ကိုလံဘီယာ၊ အီကွေဒေါ၊ ပီရူး စသည့် အခြားသော ၆ နိုင်ငံမှာလည်း အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ဖြစ်သည်။
Large knife with polished wooden handle, lying next to a leather sheathA Bowie knife of pattern-welded steel
Refer to captionA table knife resting on a stand
**ဓား** သည် သတ္တုဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် ပါးလွှာရှလွယ်သည့် သတ္တုပြား ဖြစ်သည်။ ဓားကို အရာဝတ္ထုများ ဖြတ်တောက်လှီးဖြတ်ရာတွင် သုံးသည်။

အမျိုးအစား
----------

* **မီးဖိုချောင်သုံးဓား** ဟင်းလျာချက်ပြုတ်ရာတွင် အသုံးပြုသည်။ ပုံစံအမျိုးမျိုးရှိသည်။ မီးဖိုချောင်သုံးဓားသည် ပါး၍ ရှလွယ်သည်။ လက်ကိုင်ကို သစ်သား၊ ပလတ်စတစ်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်ကြသည်။ အသားနှင့် အစားအစာများ ခုတ်ပိုင်းလှီးဖြတ်ရာတွင် သုံးသည်။

* **စားပွဲသုံးဓား** စားသောက်ရာတွင် အစားအစာများ လှီးဖြတ်ရန် အသုံးပြုသည်။ စားပွဲသုံးဓားများသည် အခြားသော ဓားများထက် ထက်ကြသည်။ သို့သော် မီးဖိုချောင်သုံးဓားများလောက်ကား မထက်ကြပေ။ အသားကိုလှီးဖြတ်ရာတွင် သုံးသည့် ဓားများသည် အသားများ လှီးဖြတ်ရန် ဖြစ်သည့်အတွက် ပို၍ ထက်ကြသည်။ ငါးနှင့် ထောပတ်များကို လှီးရန်အသုံးပြုသည့် ဓားများသည် အဝိုင်းပုံသဏ္ဌာန် ဓားသွားပါရှိကာ ဓားသွားများမှာ မထက်ကြပေ။

* **အမဲလိုက်ဓား(Hunting knives)** အမဲကောင်များကို အရေခွံခွာရာတွင်လည်းကောင်း၊ အသားများ လှီးဖြတ်ရာတွင်လည်းကောင်း အသုံးပြုကြသည်။

* **ငါးစားရာတွင် သုံးသောဓား(Fishing knives)** ငါးများကို လှီးဖြတ်ရာတွင် သုံးသည်။

* **ဆောက်လုပ်ရေးတွင်သုံးသော ဓား(Construction knives)** ဗီနိုင်းကြမ်းခင်များ၊ စာရွက်များ၊ ကော်ဇောများ ဖြတ်တောက်ရာတွင် အသုံးပြုသည်။

ဓားရွေးချယ်ခြင်း
----------------

ဓားအမျိုးမျိုးရှိသည့်အနက် မိမိဖြတ်တောက်လှီးဖြတ်လိုသည့် အရာပေါ်မူတည်ကာ ဓားကိုရွေးချယ်သင့်ပေသည်။ သင့်လျော်သောဓားကို ရွေးချယ်အသုံးပြုမှသာ မိမိလုပ်ဆောင်လိုသည်ကို လွယ်ကူလျင်မြန်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်ပေမည်။ သို့မဟုတ်ဘဲ မသင့်လျော်သောဓားကို ရွေးချယ်မိပါက အလုပ်တစ်ခုအတွက် ပိုမိုအားစိုက်ထုတ်ရမည် ဖြစ်သည်။ ဓားသည် ဖြတ်တောက်လှီးဖြတ်ရာတွင် သေးလွန်းနေပါက လွှ၊ ပုဆိန်တို့ကဲ့သို့ ပိုမိုအားကောင်းသည့် ကိရိယာကို အသုံးပြုရပေမည်။

တရားမဝင်ဓားများ
---------------

နိုင်ငံအတော်များများတွင် ဓားကိုသယ်ဆောင်ခြင်းကို တရားမဝင်သော အပြုအမူအဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြသည်။ အထူးသဖြင့် ဓား၏ အရှည်သည် လက်မအတိုင်းအတာထက် ရှည်သည့် အခါမျိုးဖြစ်သည်။ နောက်တစ်မျိုးသည် ခလုတ်ကိုနှိပ်ကာ ဓားသွားကို ဖွင့်နိုင်၊ ပိတ်နိုင်သည့် ဓားသည် နေရာအတော်များများတွင် ပိတ်ပင်ထားကြသည်။

ကိုးကား
-------
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဇရာမရဏမှလွတ်သော ဇာတိရှိပါသလား? ဟု မေးလျှောက်လာသော ကောသလဘုရင်အား "ချမ်းသာကြွယ်ဝသော ခတ္တိယမဟာသာလ, ဗြာဟ္မဏ မဟာသာလ၊ ဂဟပတိမဟာသာလတို့အားလည်း ဇရာ, မရဏမှ လွတ်သော ဇာတိမရှိပုံ၊ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်း ဤရူပကာယ၏ ပျက်စီးခြင်းသဘော ပစ်ချရခြင်းသဘောရှိပုံ အကျယ်ကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မဟာသာလများအကြောင်းနှင့် သိသင့်သော ပုဒ်တို့ကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။

---

ဇရာမရဏ, ဇရာမရဏသမုဒယ, ဇရာမရဏနိရောဓ, ဇရာမရဏ နိရောဓဂါမိနီပဋိပဒါတို့ကို မသိကြသော သမဏ, ဗြာဟ္မဏတို့ကို သမဏ, ဗြာဟ္မဏတို့၌ သမဏ-ဗြာဟ္မဏဟု မသမုတ်အပ်ကုန်။ ထိုအရှင်တို့သည် မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် သာမညတ္ထ ဗြာဟ္မညတ္ထတို့ကို ကိုယ်တိုင် ထူးသောဉာဏ် ဖြင့်သိ၍ မျက်မှောက်ပြု၍ မနေနိုင်ကြ။ ဇရာမရဏ အစရှိသော ဓမ္မလေးပါးတို့ကို ကွဲကွဲပြားပြား သိကြကုန်သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့ကို သမဏဗြဟ္မဏတို့၌ သမဏဗြာဟ္မဏဟု သမုတ်အပ်ကုန်၏။ ထိုအရှင်တို့သည် သာမညတ္ထ၊ ဗြဟ္မညတ္ထတို့ကို မျက်မှောက်ဘဝမှာပင် ကိုယ်တိုင်ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိကြကုန်၍ မျက်မှောက်ပြုကြကုန်၍ နေနိုင်ကြကုန်၏ဟု ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၁၊၇၀-၁။ သံ၊မြန်၊၁၊၆၉-၇၀။ သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၂၆-၇။ သံ၊ဋီ၊၁၊၁၇၅-၇။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၃-ကောသလသံယုတ္တ၊ ပဌမဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။
2. ↑  -သံ၊၁၊၃၄၈။ သံ၊မြန်၊၁၊၃၃၃-၄။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၁၈။ သံ၊ဋီ၊၂၊၁၂၅။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-နိဒါနသံယုတ္တ၊ ၈-သမဏဗြဟ္မဏဝဂ္ဂ၊ ပဌမသုတ်။
3. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဇလပ်ပန်းလို့ ခေါ်တဲ့ အနံ့မွှေးတဲ့အဖြူရောင်ပန်းပွင့်ဖြစ်တဲ့ Tabernaemontana divaricata Variegata ရဲ့ ပန်းအမည်ကတော့ Crepe Jasmine ၊ Double Crepe Jasmine ၊ Indian Carnation Flower ၊ Double White Gardenia ၊ Creme & Green Double Butterfly Jasmine စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုး ရှိပါတယ်။ Apocynaceae (dogbane family) မျိုးဖြစ်ပါတယ်။

ဇလပ်ပန်းပင်ရဲ့ အကိုင်း အခက်များဟာ မြေပြင်နဲ့ အပြိုင်လို ဖြာထွက်နေခြင်းကြောင့် ချုံပုတ်သဏ္ဌာန်ဖြစ်နေပြီး အမြင့် ၆ ပေအထိ မြင့်ပါတယ်။ အရွက်များက အစိမ်းရောင်ဖြစ်ပြီး ၆ လက်မနဲ့ ၆ လက်မထက် ပိုလို့ ရှည်လျားတတ်ပါတယ်။ အရွက်ရဲ့ အကျယ်ကတော့ ၂ လက်မခန့်ရှိပါတယ်။ ဇလပ်ပန်းပွင့်များက အဖြူရောင် ရှိပြီး ဆောင်းရာသီမှာ အများဆုံးပွင့်ပေမယ့်လည်း တစ်နှစ်ပတ်လုံး အနည်းငယ်စီ ပွင့်နေတဲ့ ပန်းများ ဖြစ်ကြပါတယ်။ ပွင့်ဖတ်များ ၅ ခုရှိပြီး နှစ်ထပ်ဖြစ်နေပါတယ်။ ဇလပ်ပန်းပင်ရဲ့ မူလဇာတိနေရာကတော့ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ရဲ့ ပူနွေးတဲ့ ဒေသများဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ နှင်းမကျသော တိုင်းပြည်များတွင်လည်း ပျံ့နှံ့စွာ စိုက်ပျိုးထားကြပါတယ်။

ဇလပ်ပန်းပင်က နေရောင်ကောင်းစွာ ရရှိတာကို နှစ်သက်ပါတယ်။ ခြောက်သွေ့သော ရာသီများတွင် ရေမှန်မှန် လောင်းပေးရန် လိုအပ်ပြီး ရေစီးရေလာကောင်းမွန်သော မြေဆီလွှာကို နှစ်သက်ပါတယ်။ အစေ့မှသော်လည်းကောင်း ၊ ကိုင်းဖြတ်ကူးခြင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း မျိုးပွားယူနိုင်ပါတယ်။

ဇလပ်ပန်းပင်ကို မိမိနေအိမ်ခြံဝင်းအတွင်းမှာ စိုက်ပျိုးထားရှိလျှင် မွှေးပျံ့သော သင်းရနံ့ကို ခံစားနိုင်ပြီး ဖြူဖွေးလှပသော ဇလပ်ပန်းပွင့်များ ကြောင့် စိတ်နှလုံးကြည်နူးစေနိုင်ပါတယ်။

နေအိမ်ဘုရားစင်ပေါ်တွင် ဗုဒ္ဓ ရုပ်ပွားတော် ခြေရင်းမှာ ပန်းမွေ့ရာ ပြုလုပ်ကာကုသိုလ်ယူ ကြည်နူးစေနိုင်ပါတယ်။
**နာရေးကူညီမှုအသင်း (ရန်ကုန်)** ရုံးချုပ်လက်ရှိတည်နေရာမှာသင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ် ဗြဟ္မဝိဟာရ ပရိယတ္တိစာသင်တိုက်တွင် ဖြစ်သည်။ အသင်း၏ဥက္ကဋ္ဌမှာ နိုင်ငံကျော် ရုပ်ရှင်မင်းသား ကိုကျော်သူဖြစ်သည်။

စတင်ပေါ်ပေါက်လာပုံ
------------------

ရန်ကုန်မြို့ နာရေးကူညီမှုအသင်း ဖြစ်မြောက်ရေးကော်မတီကို ၂၀ဝ၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့မှ စတင် ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ပြီး ပထမဦးဆုံး နာရေးကူညီမှုပြုခြင်း အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် မြန်မာ့ပန်းပုပညာရှင် ဆရာကြီး ဦးဟန်တင်၏ ဈာပနကို မြန်မာအနုပညာရှင် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်၊ ဒါရိုက်တာ အကယ်ဒမီကိုကျော်သူက နာရေးယာဉ်ကို ကိုယ်တိုင်မောင်းနှင်၍ ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။

ဆင်းရဲချမ်းသာ၊ လူမျိုးဘာသာ မရွေး အခမဲ့ အကူအညီပေးမည် ဟူသော အသင်း၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အတိုင်း ဆရာကြီးဦးဟန်တင် ကဲ့သို့သော ချမ်းသာကြွယ်ဝသူ၊ ငွေကြေးတတ်နိုင်သူတို့၏ တဖန်ပြန်လည် လှူဒါန်းငွေများဖြင့်လည်း ငွေကြေးချို့တဲ့ နွမ်းပါးသူတို့၏ နာရေးကိစ္စများတွင် အားဖြည့်သုံးစွဲခွင့် ရခဲ့သည်။

ဆရာကြီး ဦးသုခ၏ အိပ်မက်နှင့် မန္တလေးဗြဟ္မာစိုရ်အသင်းကြီး၏ လမ်းပြမှုမှ အကောင်အထည် ပေါ်လာသော 'ရန်ကုန်မြို့ နာရေးကူညီမှုအသင်း' ဖြစ်မြောက်ရေး ကော်မတီတွင် နိုင်ငံကျော် အနုပညာရှင်များ၊ စာရေးဆရာကြီးများ၊ မဂ္ဂဇင်းထုတ်ဝေသူများ၊ ကုန်သည်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များ၊ ဝန်ထမ်းများ၊ လက်လုပ်လက်စားများ၊ စသည့် လူတန်းစားမျိုးစုံ ပါဝင်သည်။

လူမျိုးဘာသာ၊ ဆင်းရဲချမ်းသာမရွေး ခုနှစ်ရက်သားသမီးတို့၏ နာရေးကိစ္စများ၊ ဆေးကုသမှုများ၊ လေးဘေး၊ မီးဘေး၊ ရေဘေး ကူညီကယ်ဆယ်ရေး လုပ်ငန်းများကို အခမဲ့ ကူညီ ဆောင်ရွက်ပေးနေသော နာရေးကူညီမှုအသင်း (ရန်ကုန်) ရုံးချုပ်ကို ဒဂုံမြို့သစ် (မြောက်ပိုင်း) ၄၈ ရပ်ကွက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။

သုခ ကုသိုလ်ဖြစ် ဆေးခန်း
-----------------------

အသင်းကြီးသည် ရန်ကုန်တိုင်းအတွင်း သေဆုံးသူ ရာချီရှိသည့် အရေအတွက်ကို လစဉ်နီးပါး လိုက်လံသင်္ဂြိုဟ် ပေးနေသလို၊ သုခ ကုသိုလ်ဖြစ် ဆေးခန်း ကလည်း နေ့စဉ်နှင့်အမျှ လူနာပေါင်း ၁၅ဝ ကျော်ကို အခမဲ့ ကုသပေးရင်း လည်ပတ်လာခဲ့သည်။

ပြင်ပလင့်ခ်များ
---------------

* တရားဝင် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်
**ကြီးမြတ်သောဘုရင်နာရိုင်** (ထိုင်း: สมเด็จพระนารายณ์มหาราช, RTGS: *Somdet Phra Narai Maharat*, အသံထွက် [sǒmdèt pʰráʔ nāːrāːj māhǎːrâːt] ဤအသံ အကြောင်းlisten (ကူညီ·ချက်လက်)) သို့မဟုတ် **တတိယမြောက် ရာမာဓိပတိ** (ထိုင်း: รามาธิบดีที่ ๓ ဤအသံ အကြောင်းlisten (ကူညီ·ချက်လက်)) သည် အယုဒ္ဓယပြည်၏ (၂၇) ဆက်မြောက် ဘုရင် ဖြစ်ပါသည်။ ဖရာဆာတ်ထုံ(င်) မင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးနှင့် (၄) ဆက်မြောက် ဘုရင် ဖြစ်ပါသည်။ ဘုရင်နာရိုင်သည် ဖရာဆာတ်ထုံ(င်) မင်းဆက်၏ အကျော်ကြားဆုံး ဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်ပြီး အယုဒ္ဓယပြည်ကို ၁၆၅၆ ခုနှစ် မှ ၁၆၈၈ ခုနှစ် အထိ အုပ်ချုပ်စိုးစံခဲ့ပါသည်။

အယုဒ္ဓယပြည်သည် ဘုရင်နာရိုင်လက်ထက်တွင် အကြွယ်ဝဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဘုရင်နာရိုင်လက်ထက်တွင် အယုဒ္ဓယပြည်သည် အရှေ့အလယ်ပိုင်း နှင့် အနောက်ဉရောပ အပါအဝင် နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်များနှင့် အလွန်ကောင်းမွန်သည့် ကုန်သွယ်ရေးနှင့် သံတမန်ဆက်ဆံရေး လုပ်ဆောင်ချက်များ ရှိခဲ့သည်။ ဘုရင်နာရိုင်သည် သူစိုးစံစဉ်ကာလ နောက်ပိုင်းနှစ်များ၌ သူသဘောအကျဆုံး ဂရိလူမျိုး စွန့်စားရေးသမား ကွန်စတန်တင် ပေါ(လ်)ခွန်အား အာဏာများစွာ ပေးခဲ့သည့်အတွက် ယေဘုယျအားဖြင့် ကွန်စတန်တင် ပေါလ်ခွန်သည် အယုဒ္ဓယပြည်၏ ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့ပါသည်။ ကွန်စတန်တင် ပေါ(လ်)ခွန်၏ စီစဉ်ပေးမှုဖြင့် အယုဒ္ဓယပြည်သည် လူးဝစ် (၁၄) လက်ထက် ပြင်သစ်ပြည်နှင့် အလွန်ရင်းနှီးသော သံတမန်ဆက်ဆံရေး ရှိခဲ့ပြီး ပြင်သစ်စစ်သားများ နှင့် သာသနာပြုများသည် အယုဒ္ဓယ၏ အထက်တန်းလွှာ အသိုင်းအဝိုင်း နှင့် ကာကွယ်ရေးတို့တွင် ပြည့်နှက်နေခဲ့သည်။ ပြင်သစ်အရာရှိများ အယုဒ္ဓယနန်းတွင်းတွင် ထဲထဲဝင်ဝင် ပါဝင်လာမှုကြောင့် ပြင်သစ်အရာရှိများ အချင်းချင်း ကြားတွင်သာမက ဒေသခံ အယုဒ္ဓယပြည်သား အရာရှိများနှင့်ပါ ဝိဝါဒကွဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ကြပြီး အယုဒ္ဓယပြည်တွင် ၁၆၈၈ ခုနှစ် တော်လှန်ရေး ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ကာ ဘုရင်နာရိုင်ခေတ် ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။
**ရွာမ** သည် ရှမ်းပြည်နယ်၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ် အင်းလေးကန်၏ အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည့် ကျေးရွာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အင်းလေးရွာမ ဟု လူအများ သိကြသည်။ ရွာသူရွာသားများသည် ကန်၏ မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည့် ညောင်ရွှေမြို့သို့ လှေကို အများဆုံးအသုံးပြုကာ သွားလာကြသည်။

လူနေအိမ်များနှင့် အဆောက်အဦများ အားလုံးနီးပါးသည် ကန်၏ မြေအောက်ကြမ်းပြင်ကို တိုင်ထူစိုက်ကာ တည်ထားကြသည်။ ထိုဒေသတွင် နေထိုင်ကြသူများသည် လှေငယ်များဖြင့် သွားလာကြသည်။ သို့သော်လည်း ဝါးဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည် လျှောက်လမ်းများနှင့် တံတားများသည် လှေသွားရာလမ်းတစ်လျှောက်တွင် အပေါ်မှ ယှက်သန်းတည်ရှိလျက်ရှိသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် အင်းလေးရွာမတွင် အဓိကလမ်း သို့မဟုတ် လမ်းဆုံဟူ၍ မရှိပေ။ ဘုရားကျောင်းကန်များနှင့် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများသာ တည်ရှိသည်။ 

ရွာမသည် အင်းလေး၌ ငါးရက်တစ်ကြိမ်စီကျ လှည့်လည်ဈေးခင်းသည့် နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုဈေးသည် တစ်နေ့လျှင် မတူညီသည့် နေရာများတွင် ဈေးခင်းသည်။ ရွာမဈေးနေရာသည် ဘုရား၏ ရင်ပြင်တော်တွင် ဈေးခင်းကြသည်။ သို့သော်လည်း ရောင်းဝယ်မှုအများစုကို ဈေးသည်များသည် လှေပေါ်တွင် ပြုလုပ်ကာ သူတို့၏ လက်မှုအနုပညာပစ္စည်းများနှင့် ထုတ်ကုန်ပစ္စည်းများကို ဒေသခံများနှင့် ခရီးသွားများကို ရောင်းချကြသည်။ ဤရေပေါ်ဈေးသည် ခရီးသွားများကို ကြီးမားစွာစွဲဆောင်လျက်ရှိသည်။

ရွာတွင် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတစ်ခု၊ စေတီတစ်ဆူရှိပြီး ပန်းထိမ်လုပ်ငန်းများ၊ ရက်ကန်းလုပ်ငန်းများနှင့် သစ်သားပန်းပုလုပ်ငန်းများနှင့် ထီးလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ထို့အပြင် ရေပေါ်တွင် စိုက်ပျိုးထားသည့် သစ်သီးခြံများလည်း တည်ရှိသည်။ စိုက်ပျိုးသူ တောင်သူများသည် ဝါးတိုင်များကို အမှီပြု စိုက်ထူကာ ကျွန်းမျောများပေါ်တွင် ခရမ်းချဉ်သီးပင်များကို စိုက်ပျိုးကြသည်။

ဝေဟင်မှ ကြည့်လိုက်ပါက သီးနှံများစိုက်ပျိုးထားသည့် စိုက်ခင်းများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသဖြင့် ကန်ရေပြင်ဟု ဆိုခြင်းထက် မြေပြင်တစ်ခုသဖွယ် ဖြစ်နေသည်။
ရွာမသည် ငါးဖယ်ကျောင်း (ကြောင်ခုန်ကျောင်း)၏ တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး ရွှေအင်းတိန်ဘုရားတည်ရှိရာ အင်းတိန်ကျေးရွာ၏ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။

ကိုးကား
-------
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၄)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ နေ့အခါ တစ်ပါးတည်း ကိန်းအောင်းတော်မူနေစဉ် သုဗြဟ္မာအမည်ရှိသော ပစ္စေကဗြဟ္မာနှင့် သုဒ္ဓါဝါသအမည်ရှိသော ပစ္စေကဗြဟ္မာတို့ ရောက်ရှိလာကြပြီး ကောကာလိကရဟန်းကို အကြောင်းပြု၍ "အပ္ပမေယျ ပမိနန္တော"အစရှိသော ဂါထာဖြင့် ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားသည့်သုတ်။

---

ကောကာလိကရဟန်းက အဂ္ဂသာဝကမထေရ်နှစ်ပါးတို့အား ဆဲရေးပြစ်မှားပုံ၊ ဘုရားရှင်က တားမြစ်ပုံ၊ ဘုရားရှင်ရှေ့မှ ထွက်သွားပြီး မကြာမီ ကောကာလိက ရဟန်း အိုင်းအမာနာ အဆင့်ဆင့်ဖြစ်ပေါ် ပေါက်ကွဲပြီး ကွယ်လွန်သွားပုံ၊ ပဒုမ (အဝီစိ) ငရဲ၌ ဖြစ်ရပုံ၊ သဟမ္ပတိဗြဟ္မာကြီးလာရောက်၍ ကောကာလိကအကြောင်း လျှောက်ထားပုံ၊ ပဒုမ (အဝီစိ)ငရဲ သက်တမ်း ပမာဏ၊ အဗ္ဗုဒ၊ နိရဗ္ဗုဒ၊ အဗဗ၊ အဋဋ၊ အဟဟ၊ ကုမုဒ၊ သောဂန္ဓိက၊ ဥပ္ပလ၊ ပုဏ္ဍရိက၊ ပဒုမငရဲကြီးများကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည်။

အဋ္ဌကထာ၌-ကောကာလိကသူဌေးသား "စူဠကောကာလိက"နှင့် ဗြာဟ္မဏ၏သား "မဟာကောကာလိက"ဟု ကောကာလိကအမည်ဖြင့် ရဟန်းနှစ်ပါးရှိပုံ၊ ကောကာလိက ရဟန်း၏ အဂ္ဂသာဝကနှစ်ပါးအပေါ်၌ မကျေနပ်ချက်များ၊ ရန်ငြိုးဖွဲ့ပုံ၊ ကောဋိ, ပကောဋိ-အစရှိသောသင်္ချာများကိုလည်း ပြဆိုထားပါသည်။

---

အထက် (သံ၊၁၊၁၅၂)သုတ်တော်အတိုင်း ဟောတော်မူပါသည်။ ဤသုတ်၌ ကောကာလိက၏ ဥပဇ္ဈာယ်တူရူဗြဟ္မာက လာရောက်၍ အဂ္ဂသာဝကများကို မပြစ်မှားဖို့ ဟောပြောချက်သည်သာ ထူး၏၊

ဋီကာ-၌ သဟမ္ပတိဗြဟ္မာအကြောင်း အနည်းငယ် ဖွင့်ပြထားသည်။

---

စုဏ္ဏိယသုတ်ပါဠိတော်သည် (သံ၊၁၊၁၅၂)သုတ်တော်အတိုင်း ဟောထားပါသည်။ (သံ၊၁၊အံ၊၃)သုတ်၏အဆုံး၌ ဂါထာသုံးဂါထာကို ဟောတော်မူသော်လည်း ဤ၌ (၆၆၂-မှ ၆၈၃-အထိ) (၂၂)ဂါထာ ဟောတော်မူသည်သာ ထူးပါသည်။

အဋ္ဌကထာ၌လည်း -သံယုတ်အဋ္ဌကထာ၊ အင်္ဂုတ္တရအဋ္ဌကထာတို့အတိုင်းသာ ဖွင့်ပါသည်၊ တူရူ-ဗြဟ္မာနှင့် သဟမ္ပတိဗြဟ္မာအကြောင်း ဖွင့်ဆိုချက်၊ ဂါထာဖွင့် ဆိုချက်သာ ထူးပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၁၊၁၅၀။ သံ၊မြန်၊၁၊၁၄၃-၄။ သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၉၆။ သံ၊ဋီ၊၁၊၂၄၅။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ဗြဟ္မသံယုတ္တ၊ ပဌမဝဂ္ဂ၊ သတ္တမသုတ်။
2. ↑  -သံ၊၁၊၁၅၂-၄။ သံ၊မြန်၊၁၊၁၄၅-၇။ သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၉၈-၂၀၁။ သံ၊ဋီ၊၁၊၂၄၇-၈။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ ... ဒသမသုတ်။
3. ↑  -အံ၊၃၊၃၉၃-၈။ အံ၊မြန်၊၃၊၃၈၇-၃၉၀။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၂၆-၉။ အံ၊ဋီ၊၃၊၃၄၇-၉။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဒသကနိပါတ၊ ဒုတိယပဏ္ဏာသက၊ (၉)၄-ထေရဝဂ္ဂ၊ နဝမသုတ်။
4. ↑  -သုတ္တနိ၊၃၇၉-၃၈၅။ သုတ္တနိ၊မြန်၊၃၅၉-၃၆၃။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၉၄-၂၀၂။

-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ သုတ္တနိပါတ၊ ၃-မဟာဝဂ္ဂ၊ ဒသမသုတ်။
5. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**ပီရာဒီနိယလမ်းဆုံဘူတာ** သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ အဓိကလမ်းမပေါ်ရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကသလုဝဘူတာနှင့် ကိုရှင်းနဘူတာ အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ကိုလံဘိုခံတပ်ဘူတာမှ ၄၅ ခုမြောက်ဘူတာဖြစ်ကာ ၁၁၅ ကီလိုမီတာ (၇၁ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၄၇၆ မီတာ (၁၅၆၂ ပေ) အမြင့်တွင် တည်ရှိသည်။ ဤလမ်းဆုံဘူတာသည် သီရိလင်္ကာရထားကွန်ယက်ရှိ အရေးပါသည့် ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ အဓိကလမ်းမကို ဆက်သွယ်ထားကာ ကိုလံဘိုဘူတာမှ ဘဒ်ဒူလာဘူတာနှင့် မတလီလိုင်းကြောင်းသို့ သွားမည့်ရထားလမ်းကို ချိတ်ဆက်ပေးသည်။ မတလီလမ်းကြောင်းသည် ပီရာဒီနိယဘူတာမှ တစ်ဆင့် မတလီဘူတာ၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ကန်ဒသို့ ချိတ်ဆက်ထားသည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

ပီရဒီနိယဘူတာသည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံရှိ သက်တမ်းအကြာမြင့်ဆုံးဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ၁၈၆၇ ခုနှစ် ရထားလမ်းအား အမ်ဘီပက်စာမှ ကန်ဒီသို့ တိုးချဲ့ဖောက်လုပ်သည့်အချိန်၌ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထိုလမ်းကြောင်းသည် ကိုလံဘိုမြို့မှ ကန်ဒီသို့ ချိတ်ဆက်သည့် ပထမဆုံးလမ်းကြောင်း ဖြစ်သည်။ အစကနဦး၌ ဤဘူတာသည် လမ်းဆုံဘူတာတစ်ခု မဟုတ်သေးပေ။ ပီရဒီနိယမှ ဂမ်ပိုလာသို့ ရထားလမ်းဖောက်လုပ်လိုက်သည့်အခါ ၁၈၇၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၅ ရက်နေ့တွင် လမ်းဆုံဘူတာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုအခါ ဘူတာကို "ပီရဒီနိယလမ်းဆုံဘူတာ" ဟု အမည်ထပ်မံပေးခဲ့သည်။ ဘူတာတွင် ရထားလမ်းပလက်ဖောင်းနှစ်ခု ရှိပြီး လမ်းကြောင်းသည် "Y" ပုံသဏ္ဌာန် တည်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ရထားများသည် တစ်လိုင်းမှ တစ်လိုင်းသို့ ပြောင်းမည်ဆိုပါက နောက်ပြန်ဆုတ်၍ ပြောင်းလဲရန် လိုအပ်မည် ဖြစ်သည်။ 

သီရိလင်္ကာမီးရထားသည် လမ်းဆုံဘူတာကွန်ယက်ကို အဆင့်မြှင့်တင်ကာ တြိဂံလမ်းကြောင်းပုံစံကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ရထားများသည် တစ်လိုင်းမှ တစ်လိုင်းသို့ ပြောင်းမည်ဆိုပါက နောက်ပြန်ဆုတ်ရန် မလိုအပ်တော့ပေ။ တတိယမြောက် ပလက်ဖောင်းအသစ်ကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်ခဲ့သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ပလက်ဖောင်းအမှတ် ၁ နှင့် ၂ သည် မတလီလိုင်းနှင့် အဓိကလိုင်းကို လုပ်ဆောင်ပေးသည်။ တတိယမြောက်လိုင်းသည် မိန်းလိုင်းသို့သွားမည့် အဝင်နှင့် အထွက် ရထားများအတွက် လုပ်ဆောင်သည်။ ခရီးရှည်သွားသည့် ရထားများနှင့် ဒေသတွင်းရထားများအားလုံးသည် ဤဘူတာ၌ ရပ်ကြသည်။

အချိန်စာရင်း
------------

ဘူတာစဉ်
-------

| ယခင် ဘူတာ |   | Sri Lanka Railways |   | နောက် ဘူတာ |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Barammane |   | Main Line |   | Koshinna |
| *Terminus* |   | Matale Line |   | Sarasavi Uyana |

ကိုးကား
-------
လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ရာစက်ရုံများမှ လျှပ်စစ်သယ်ယူလာခြင်း
လွတ်လပ်သော အီလက်ထရွန်များ အက်တမ်တစ်ခုမှ တစ်ခုသို့စီးဆင်းသွားသည့်အခါ လျှပ်စီး​ကြောင်းဖြစ်​ပေါ်လာသည်။အီလက်ထရွန်များ ​မြောက်မြားစွာစီးဆင်း​စေ​သော ပစ္စည်းကို လျှပ်ကူးပစ္စည်း (Conductor)ဟု​ခေါ်သည်။ သတ္တုနှင့်ပြုလုပ်​သော ပစ္စည်းအများစုမှာ လျှပ်ကူးပစ္စည်း​ကောင်းများဖြစ်သည်။​ကြေးနီ၊​ငွေ၊အလူမီနီယမ်၊ဇင့်၊​ကြေးဝါနှင့်သံများ မှာလျှပ်ကူး​ကောင်းသည်။ ထိုထဲတွင် ​ကြေးနီမှာ လျှပ်ကူးပစ္စည်းပြုလုပ်ရန် လျှပ်ကူးအ​ကောင်းဆုံးနှင့် ​ဈေးအသက်သာဆုံးဖြစ်သည်။

ခုခံအားနှင့် လျှပ်ကူးအား
------------------------

လျှပ်ကူးပစ္စည်းတစ်ခု၏ ခုခံအားမှာ ထိုပစ္စည်းကိုပြုလုပ်​သော သတ္တုနှင့် မျက်နှာပြင်အ​ပေါ်မူတည်သည်။ ထိုပစ္စည်း၏ ခုခံအားသည် မျက်နှာပြင် ကန့်လန့်ဖြတ်ဧရိယာနှင့် ​ပြောင်းပြန်အချိုးကျသည်။ဥပမာ-ဝါယာအထူတွင် ခုခံအားနည်းသည်။ ထိုပစ္စည်း၏ ခုခံအားမှာ အလျားနှင့် တိုက်ရိုက်အချိုးကျသည်။ဥပမာ- ရှည်လျား​သောဝါယာတွင် ခုခံအားများသည်။

{\displaystyle {\begin{aligned}R&=\rho {\frac {\ell }{A}},\\[6pt]G&=\sigma {\frac {A}{\ell }}.\end{aligned}}}
 {\displaystyle \ell } မှာ အလျား၊ *A* မှာ ကန့်လန့်ဖြတ် ဧရိယာ၊σ မှာ လျှပ်စီးကိန်း(အပူ​လျောက်ကိန်း)၊  ρမှာ ခုခံမှုအားကိန်း (resistivity)ဖြစ်သည်။  σနှင့်ρမှာ ကိန်း​သေဖြစ်သည်။

လျှပ်ကူးပစ္စည်းများ
-------------------

| Material | ρ [Ω·m] at 20°C | σ [S/m] at 20°C |
| --- | --- | --- |
| Silver, Ag | 1.59 × 10−8 | 6.30 × 107 |
| Copper, Cu | 1.68 × 10−8 | 5.96 × 107 |
| Aluminum, Al | 2.82 × 10−8 | 3.50 × 107 |

​ကြေးနီသည် လျှပ်စီးကိန်းမြင့်သည်။ အပူ​ပေး၍အ​အေးခံထား​သော​ကြေးနီ (annealed copper)သည် နိုင်ငံတကာစံချိန်မီဖြစ်သည်။၎င်း၏ လျှပ်စီးကိန်းမှာ 58 MS/mဖြစ်သည်။

​ငွေသည် ​ကြေးနီထက် လျှပ်စီးကိန်း ၆%ပိုများ​သော်လည်း စရိတ်များသဖြင့် လက်​​တွေ့တွင်အသုံးမပြု​ချေ။ သို့​သော် ဂြိုဟ်တုကဲ့သို့​သော အထူးပစ္စည်းများတွင်သုံးသည်။

အလူမီနီယမ်ဝါယာများကို လျှပ်စစ်သွယ်တန်းခြင်းနှင့် ဖြန့်ဖြူးခြင်းတွင် အသုံးများသည်။​ကြေးနီ​အောက် ကုန်ကျမှုနည်းသည်။

ဝါယာအရွယ်အစား
-------------

ဝါယာများကို ၎င်း၏ ကန့်လန့်ဖြတ် ဧရိယာ​ကို တိုင်းတာသည်။ နိုင်ငံများစွာတွင် အရွယ်အစားကို စတုရန်းမီလီမီတာဖြင့်တိုင်းသည်။

လျှပ်တန့်ကိန်း(permittivity)​ပေါ်မူတည်၍အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း| *ε*r″/*ε*r′ | လျှပ်စီးအပူလျှောက်ကူးခြင်း | Electromagnetic propagation |
| --- | --- | --- |
| 0 |  | perfect dielectriclossless medium |
| ≪ 1 | low-conductivity materialpoor conductor | low-loss mediumgood dielectric |
| ≈ 1 | lossy conducting material | lossy propagation medium |
| ≫ 1 | high-conductivity materialgood conductor | high-loss mediumpoor dielectric |
| ∞ | perfect conductor |  |

ကိုးကား
-------

1. ↑  Wire Sizes and Resistance။
2. ↑  High conductivity coppers (electrical)။ Copper Development Association (U.K.)။ 2013-07-20 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။
လျှပ်စစ်ဂစ်တာ
**လျှပ်စစ်ဂစ်တာ** (Electric guitar)သည် လွန်ခဲ့သော ၈၃-နှစ်ခန့်က စတင်ပေါ်ပေါက်လာသည်ဟု ဆိုရမည်။ ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် ဂစ်ဘ်ဆန်ဂစ်တာ ကုမ္ပဏီမှ အင်ဂျင်နီယာ တစ်ဦးဖြစ်သူ Lioyd Loar ဆိုသူက အခြေခံတည်ဆောက်မှုကို စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ဉာဏ်ကွန့်မြူးမှုကြောင့် ကြိုးတပ်တူရိယာပစ္စည်းများအတွက် ဒီဇိုင်းတော်လှန်ရေးဟု ဆိုရလောက်သော ပြောင်းလဲမှုကြီး ဖြစ်လာရသည်။ ပထမဆုံး ပေါ်ထွက်လာသော တူရိယာ ပစ္စည်းမှာ ဂစ်ဆွမ် အက်ဖ်-၅ Gibson - F 5 အမည်ရှိ မယ်ဒလင်များပင်ဖြစ်၏။

Loarသည် ၎င်း၏ ဂစ်ဆွမ် အက်ဖ်-၅ နှင့်ပင် ကျေနပ်မှုမရှိဘဲ ဆက်လက်၍ ဉာဏ်ကွန့်မြူးမှု အသစ်များကို ကြိုးစားဆောင်ရွက်ယူခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ၎င်း၏တူရိယာကြောင့် အခြားအသံများကို လွှမ်းမိုးသွားရသည်ဟု ဂစ်တာတီးသမားများက ကန့်ကွက်ပြစ်တင်မှုများ ပေါ်ပေါက်သွားရသည်။ သို့အတွက် Loar အနေဖြင့် အီလက်ထရောနစ်ဂစ်တာနည်းပညာ၏ ပဓာနကျသော electro static device တစ်ခုကို တီထွင်ယူခဲ့သည်။ ၎င်းကို pickupဟု ဂစ်တာသမားများ နားလည်ထားကြ၏။ ကြိုးတီးခတ်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသောအသံကို လျှပ်စစ် တုန်နှုန်းအဖြစ် ပြောင်းပစ် ပေးကာ အသံချဲ့စက် တဆင့် စပီကာသို့ ပေးပို့ယူသောစနစ်ကို တီထွင်ပေးလိုက်သည်။ သို့သော် ရှုပ်ထွေးပွေလီသော မူလပုံစံကြီး အပေါ် ဂစ်ဘ်ဆန်ကုမ္ပဏီပိုင်ရှင်က စိတ်ဝင်စားမှုမရှိသဖြင့် မကျေမလည်ဖြစ်ကာ ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် အဆိုပါ ကုမ္ပဏီမှ Loar အလုပ် ထွက်လိုက်သည်။ ၎င်းသည် ကိုယ်ပိုင်ကုမ္ပဏီ တစ်ခုတည်ထောင်ကာ လျှပ်စစ် ဂစ်တာဈေးကွက်ကို ရှာဖွေယူခဲ့သည်။ သို့သော် ငွေကြေးကုန်ကျစရိတ် သိပ်မြင့်လှသဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကနဦးပုံစံဒီဇိုင်းများမှာ စွဲမက်စရာမရှိ၍လည်းကောင်း သိပ်မတွင်ကျယ်ခဲ့ပေ။ ထိုစဉ်တွင် Adolph Rickenbackကုမ္ပဏီမှ အင်ဂျင်နီယာ George Reaucharp က ကမ်းလှမ်းလာသဖြင့် ၎င်းဖြင့် ပူးပေါင်းကာ ၎င်း၏ ကုမ္ပဏီနာမည်ကိုသုံးစွဲခွင့်ပြု ခြင်းဖြင့် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ယူခဲ့ကြသည်။ 

တစ်ပြိုင်တည်း ဆိုသလို ဂစ်ဘ်ဆန်အပါအဝင် အခြားကုမ္ပဏီများကလည်း လျှပ်စစ်ဂစ်တာများ ကိုယ်ပိုင်ဖန်တီး ထုတ်လုပ်လာကြပြန်သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်ရောက်သော် Benny Goodman Sextet နှင့်အတူ ဂစ်တာသမား Charlie Christion က ဂစ်ဆွမ် အက်ဖ်-၅-၁၅၀ အမည်ရှိ လျှပ်စစ်ဂစ်တာကို အသုံးပြု၍ တီးခတ်ဖျော်ဖြေမှုကြောင့် တစ်မုဟုတ်ချင်း ပေါ်ပြူလာ ဖြစ်သွားရသည်။ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင်မူ ရော့ခ်အင်ရိုးတေး ဂီတ ပေါ်ထွန်းလာမှုကြောင့် လျှပ်စစ်ဂစ်တာထုတ်လုပ်သူအများအပြား ပေါ်ပေါက်လာပြီး သုံးစွဲသူလည်း အမြောက်အမြားရှိလာတော့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဂစ်တာသမား Les Paul နှင့် Jimi Herdrie တို့လျှပ်စစ်ဂစ်တာ နည်းပညာကို အသုံးချကာ အခြားနိုင်ငံများသို့ သွားရောက် ဖျော်ဖြေရင်း လျှပ်စစ်ဂစ်တာကို ကမ္ဘာတစ်လွှား မသိသူမရှိ သလောက် ဖြစ်လာရပေသည်။ ဤသည်မှာ Loar's Legacy ဟု ခေါ်လျှင် မှားနိုင်မည်မဟုတ်ပေ။

* Ref: Tech Review

ကိုးကား
-------

1. ↑  သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဂျာနယ်၊ အမှတ်(၁၃)၊ ၂၀၀၆-ခု၊ ဇန္နဝါရီလ

en:Electric guitar
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**ဥဒကေဥစ္စာရသိက္ခာပုဒ်** **(ပါဒုကဝဂ်)**

ရေကောင်း၌ ကျင်ကြီးစသည်စွန့်မှု
------------------------------

ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် သောက်ကောင်း, သုံးကောင်းသော ရေ၌ ကျင်ကြီး, ကျင်ငယ် နှပ်, တံတွေးတို့ကို စွန့်ကြ-ထွေးကြကုန်၏၊ ထိုအပြုအမူကို လူတို့ကဲ့ရဲ့ရာမှ ရဟန်းတော်များ တဆင့်ကြား၍ ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချပြီးလျှင် ဘုရားရှင်အား တိုင်တန်း လျှောက်ထားကြသောကြောင့်၊ "မစွန့် မထွေးရ"ဟု တားမြစ်တော် မူပြီးနောက် ဂိလာနတို့အတွက် ခြွင်းချက် ပြုတော်မူကား...

"န ဥဒကေ အဂိလာနော ဥစ္စာရံဝါ ပဿာဝံဝါ ခေဠံဝါ ကရိဿာမီတိ သိက္ခာ ကရဏီယာ"။ ဟူ၍ သိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော် မူရလေသည်။

မြန်မာပြန်
----------

"ငါသည် သုံးကောင်းသောရေ၌ ဂိလာန မဟုတ်လျှင် ကျင်ကြီး, ကျင်ငယ်, နှပ်, တံတွေးကို မစွန့် မထွေးအံ့"ဟု အလေ့ အကျင့်ကို ပြုရမည်။

မှတ်ချက်
--------

ကုဋီတွင်း၌ ဝင်နေသော, သမုဒြာ၌ ဆားငံရေများသည် သုံးကောင်းသော ရေမဟုတ်၊ မြစ်ထဲ၌ လှေ, သင်္ဘော စီးသွားစဉ်၎င်း, မိုးအားကြီး၍ ရေပြင်ကြီးဖြစ်နေစဉ်၎င်း, ဥစ္စာရစသည်ပြုဖို့ ရေလွတ် သောအရပ်ကို မရနိုင်လျှင် "ဧတာဒိသေ ကာလေ-ဤကဲ့သို့သော ကာလ၌၊ အနုဒကဋ္ဌာနံ-ရေမရှိသောအရပ်ကို၊ အလဘန္တေ-မရနိုင်သူသည်၊ ကာတုံ-ရေထဲ၌ စွန့်ချခြင်းငှါ၊ ဝဋ္ဋတိ-အပ်၏"ဟု အဋ္ဌကထာ မိန့်သည်။ 

သေခိယ အခဏ်းပြီး၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
မော်ဒယ်**ရွှေစင်** ကို ဩဂုတ်လ ၂၁ ရက် ၁၉-- ခုနှစ်တွင် တရားရုံးချုပ်ရှေ့နေ ဦးကျော်မြိုင်၊ မေမေဒေါ်ခင်ဝင်းကြည်တို့မှ မန္တလေးမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း(၃)ဦးအနက် အငယ်ဆုံးသမီးဖြစ်ပြီး အစ်ကို (၂)ဦးရှိသည်။ ပညာရေးအနေဖြင့် ဥပဒေမာစတာဘွဲနှင့် DBL တက်ရောက်ပြီးစီးခဲ့သည်။

အနုပညာဘ၀အစ
----------

မန္တလေးမြို့တွင် တစ်နှစ်နီးပါးခန့် မော်ဒယ်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ မန္တလေးမြို့တွင် အရီးတောင်းလက်ဖက်၊ ဗလာစာအုပ်၊ မိုးနတ်မယ်ပါတိတ်၊ ရွှေဆိုင်ကြော်ငြာများ ရိုက်ကူးပြီး Step အင်္ကျီကြော်ငြာပြိုင်ပွဲအတွက် ရန်ကုန်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် တွင် ကျင်းပခဲ့သော Step Fashion Boy & Girl Model & Photo Contest 2009 တွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာမှ ဆုရရှိခဲ့ပြီး အနုပညာလောကသို့ စတင် ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။

ဝေဖန်ချက်များ
-------------

မိမိဝင်ငွေထက် အဆမတန်သုံးစွဲနေခြင်းကိုထုတ်ဖော်ပြောဆိုမှုတို့ကြောင့် ဝေဖန်ပြောဆိုမှုများ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။

အနုပညာလှုပ်ရှားမှုများ
----------------------

1. ကျားမနိုင် သွေးတိုးလေငန်းပျောက်ဆေး
2. ဒီကိုဂျင်
3. အန်နာဗွန်စီ
4. မြန်မာ့သစ်တော
5. မြန်မာ့ကျောက်မျက် ပြက္ခဒိန်

ကိုးကား
-------

1. ↑  ဩဂုတ်လ ၁၉ ရက်နေ့ထုတ် 7 day ဈေးဝယ်လမ်းညွှန် ဂျာနယ်
2. ↑  The Crime ဂျာနယ်
3. ↑  Weekly Eleven Journal
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ငါဘုရားဟောကြားတော်မူအပ်သော အရိယသစ္စာလေးပါးကို ဆောင်ထားကြကုန်လော့ဟု ဘုရားရှင်က မိန့်တော်မူရာ အညတရ ရဟန်းက သစ္စာလေးပါးကို မိမိအစဉ်အတိုင်း ဆောင်ထားပုံကို လျှောက်သည့်အခါ ဘုရားရှင်က သာဓုခေါ်တော်မူပြီး သစ္စာသိအောင် အားထုတ်ကြရမည်ဟု သစ္စာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ရဟန်းတော်တို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

ငါဘုရားဟောကြားတော်မူသည့် အရိယသစ္စာတရားတို့ကို ဆောင်ထားကြ ကုန်လောဟု ဘုရားရှင်က မိန့်ကြားတော်မူရာ အညတရ ရဟန်းက အခြားသော ပုဂ္ဂိုလ်များ ပြောဆိုသော သစ္စာတရားကို လက်မခံပဲ ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့် အတိုင်း အရိယသစ္စာတို့ကို ဆောင်ထားပုံကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ လျှောက်ထားသည့် အခါ ဘုရားရှင်က ဤအတိုင်းသာ ဆောင်ထားပြီး သစ္စာသိမြင်အောင် အားထုတ် ကြရမည်ဟု အကျယ်တဝင့် ရဟန်းတို့အား ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၃၊၃၅၄။ သံ၊မြန်၊၃၊၃၈၀-၁။ သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁၂-သစ္စသံယုတ္တ၊ ပဉ္စမသုတ်။
2. ↑  -သံ၊၃၊၃၇၅-၆။ သံ၊မြန်၊၃၊၃၈၁-၂။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁၂-သစ္စသံယုတ္တ၊ ဆဋ္ဌသုတ်။
3. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**