recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***စသည်၊ စသည်ဖြင့်***စာအုပ်သည် ‌ ရွှေအမြု‌တေ မဂ္ဂဇင်းတွင် မြင့်သန်း‌ရေးသားခဲ့သည့် စာ‌ပေ၊ ဘာသာစကား၊ ယဉ်‌ကျေးမှု၊ သမိုင်း၊ ရသပညာစသည့် အ‌ရေးအသားများနှင့် ပတ်သက်‌သော‌ဆောင်းပါးများကို စုစည်း၍ နှစ်ကာလများစာ‌ပေက ၂ဝ၁၂ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ပထမအကြိမ်အဖြစ်ထုတ်‌ဝေခဲ့‌သောစာအုပ် တစ်အုပ်ဖြစ်သည်။ စာအုပ်အမည်ကိုလည်း *စသည်၊ စသည်ဖြင့်…၊ စာ‌ပေ၊ ဘာသာစကား၊ ယဉ်‌ကျေးမှု၊ သမိုင်း၊ ရသပညာ စသည့် အ‌ရေးအသားများ*ဟု အမည်‌ပေးထားသည်။

စသည်၊ စသည်ဖြင့်စာအုပ်တွင် စာ‌ပေ၊ ဘာသာစကား၊ ယဉ်‌ကျေးမှု၊ သမိုင်းနှင့်ရသပညာ စသည့် ပညာရပ်ဆိုင်ရာများကို အ‌ထောက်အထားမဲ့၊ အကိုး အကားမဲ့ ‌ဖော်ပြသည့်အပြင် ‌သေချာ‌ရေးရာသည် သု‌တေသနပြုမှု မရှိဘဲနှင့် မိမိထင်မြင်ယူဆသည့် ထင်မြင်ယူဆချက်အတိုင်း မိမိနားလည်သည့်‌ဘောင်တစ်ခု အတွင်းမှ ‌ရေးသား‌ဖော်ပြခဲ့သည့် စာတမ်းများနှင့်‌ဆောင်းပါးများ (ဆရာ)မြင့်သန်းက အကိုးအကားများဖြင့် ပြန်လည်‌ထောက်ပြ ရှင်းလင်းထားသည့် ‌ဆောင်းပါးများဖြစ်သည်။

စသည်၊ စသည်ဖြင့်စာအုပ်တွင် (၁) ဂီတသဘင်ဆိုင်ရာ မြန်မာရသပညာ ‌နောက်ခံသမိုင်းစာတမ်းအား ချဉ်းကပ်သုံးသပ်ခြင်း၊ (၂) ဝတ္ထုတို၊ မြန်မာဝတ္ထုတို နှင့်စပ်ကြားအ‌ရေးအသား၊ (၃) သမိုင်းစာ၊ သမိုင်းဝတ္ထု ‌ရေကန်သာကြာတိုင်း‌အေး စသည် စသည်ဖြင့်၊ (၄) မြန်မာရသပညာဆိုတဲ့ ကိစ္စ၊ (၅) အမြင်ကျဉ်း၊ စံအမှားတို့ဖြင့် ဖန်တီးမှုအနုပညာကို ချဉ်းကပ်ခြင်း၊ (၆) အနုပညာ၊ ရသပညာ၊ ကိုယ့်ကျင့်တရားနှင့်တန်ဖိုး၊ (၇) အနုပညာ၊ ခံစားချက်၊ ဂီတနှင့်ရသပညာ၊ (၈) သူများဇာတ်‌ကောင်၊ ကိုယ့်ဇာတ်‌ကောင်နှင့်လက်လွတ်စပယ်လုပ်ပိုင်ခွင့်၊ (၉) အနုပညာ၏ ဖန်တီးမှုနှင့်နည်းလမ်း စ‌သော‌ဆောင်းပါး ကိုးပုဒ်ကို ‌ဖော်ပြထားသည်။

ကိုးကား
-------
**ကျောက်ကပ်**သည် ကျောရိုးရှိ သတ္တဝါတို့၏ ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါ တစ်ခုဖြစ်၍ ကျောရိုး သို့မဟုတ် ကျောက်ကုန်းရိုး၏ ခါးပိုင်း တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် တည်ရှိသည်။ ကျောက်ကပ်၏ အဓိက စွမ်းဆောင်ရည်မှာ သွေးကြောမှ စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများအား ဆီးအဖြစ် စစ်ထုတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ လူတို့တွင် ကျောက်ကပ်တို့သည် မဲနောက်စေ့သဏ္ဌာန်ရှိသည်။ ပမာဏအားဖြင့် အလျား ၄ ၁/၂ လက်မ၊ အကျယ် ၂ ၁/၂ လက်မရှိပြီး ၁ ၁/၂ လက်မခန့်ထူသည်။ အလေးချိန်အားဖြင့် ၉ ကျပ်သားခန့် ရှိသည်။ 

လက်ယာဘက်ရှိ ကျောက်ကပ်နှင့် လက်ဝဲဘက်ရှိ ကျောက်ကပ်တို့သည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ခပ်ကွေးကွေး ဆိုင်၍နေသည်။ လက်ျာဘက် ကျောက်ကပ်သည် အထက်၌ အသည်း ရှိနေသဖြင့် လက်ဝဲဘက် ကျောက်ကပ်ထက် အနည်းငယ် အောက်ကျ၍နေသည်။ သွေးကြောမ (Aorta) မှလာသော သွေးလွှတ်ကြောသည် ကျောက်ကပ်ထဲသို့ ခွက်နေသော နေရာတွင် ဝင်သည်။ သွေးပြန်ကြောသည်လည်း ဤနေရာမှ စ၍ထွက်သည်။ အာရုံကြောနှင့် ဆီးကြောတို့သည် ကျောက်ကပ်တွင်းသို့ ဝင်သောအခါ ကတော့သဏ္ဌာန် ကား၍သွားသည်။ ထိုကားနေသော အပိုင်းကို ကျောက်ကပ်ခွက်ဟု ခေါ်သည်။ 

ကျောက်ကပ်သားမှာ အတွင်းအပြင် မတူချေ။ အပြင်သားသည် ညို၍ ချောမွတ်သည်။ အတွင်းသားကား ဖြော့သောအဆင်းရှိပြီး အတွင်းဘက်သို့ ချွန်း၍ အမြှောင်းမြှောင်း ပေါ်နေသည်။ ကျောက်ကပ်တစ်ခုလုံး၌ အလွန်သေးငယ် မှုန်မွှားသော ပြွန်ကလေးများ ပြည့်လျက် ရှိသည်။ ထိုပြွန်ကလေးများသည် အပြင်လွှာ၌ တည့်တည့်တန်းလျက် စီနေသည်။ အတွင်းလွှာ၌ကား ခွေလျက် တည်ရှိသည်။ 

ကျောက်ကပ်သည် သွေးထဲမှ ကျင်ငယ်ရည်အား စစ်ထုတ်ယူ၍ ဆီးကြောမှတစ်ဆင့် ဆီးအိမ်သို့ ပို့ပေးသည်။ ကျောက်ကပ်အတွင်းရှိ သွေးကြောတွင် ဆဲလ်များစီတန်းလျက်ရှိရာ ဤဆဲလ်များသည် ဖြတ်သန်းသွားသော သွေးကြောများမှ ဆီးကိုစစ်ထုတ်ပေးသည်။ 

လူကောင်းတစ်ယောက်တွင် ပျမ်းမျှအားဖြင့် တစ်နေ့လျှင် ၃ ပိုင့်မှ ၄ ပိုင့်ခန့်အထိ ဆီးသွားသည်။ ထိုဆီးထဲတွင် ကိုယ်ခန္ဓာတွင်း၌ မလိုအပ်သော အညစ်အကြေးများ ပါသွားသည်။ ထို့ကြောင့် ကျောက်ကပ်၏ စွမ်းရည်များကို ပျက်ပြားအောင် နှောက်ယှက်မှု ဟူသမျှသည် ကိုယ်တွင်း၌ အဆိပ်အတောက် ဖြစ်စေမည့် အညစ် အကြေးများအား စုဝေးစေရာ ရောက်သည့်အပြင် အသက်အန္တရာယ်ကိုပင် ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ဥပမာ ဗရိုက်ရောဂါခေါ် ကျောက်ကပ်ရောင် ရောဂါ ဖြစ်သောအခါ ကျောက်ကပ်သည် မိမိ၏ ကိစ္စကို ကောင်းစွာ မဆောင်ရွက် နိုင်တော့ချေ။ ထိုအခါ ယူရီးယားခေါ် အဆိပ်တစ်မျိုးသည် သွားရိုးသွားစဉ်အတိုင်း ဆီးနှင့်အတူ ပါမသွားပဲ သွေးထဲတွင် စုရုံးလာပြီး လူ၏အသက်ကို အန္တရာယ် ဖြစ်စေတတ်သည်။ 

တစ်ခါတစ်ရံတွင်လည်း ကျောက်ကပ်တွင် ကျောက်တည်၍ ဆီးကြောင်း ပိတ်သွားသဖြင့် ဆီးမသွားနိုင်ပဲ ဖြစ်တတ်သည်။ ထိုအခါမျိုးတွင် ကျောက်ကို လျင်မြန်စွာ ခွဲထုတ် မပစ်နိုင်ပါက မကြာမီ သေဆုံးသွားတတ်သည်။ လူတို့တွင် ဖြစ်တတ်သည့် ရောဂါ အားလုံးလိုလိုပင် ကျောက်ကပ်ကို အနည်းနှင့်အများ ထိခိုက် ပျက်ပြားစေသည်။ ထိုကြောင့် ရောဂါ တစ်ခုခုဖြစ်၍ ဆရာဝန်ထံ သွားရောက် ပြသသည့်အခါ ဆီးကိုချက်၍ ဓာတ်ခွဲကြည့်လေ့ရှိသည်။ 

ကျောက်ကပ်၏ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ချက်များ

* အက်စစ် ဘေ့(စ်) ထိန်းချုပ်ခြင်း
* သွေးဖိအားကို ထိန်းချုပ်ခြင်း
* ဟော်မုန်းများကို ထုတ်လွှတ်ခြင်း
* သွေး၏ ပစ်ဆေးအားကို ထိန်းချုပ်ခြင်း

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၂)၊ အပိုင်း-က
**ကကူရံ**သည် ပင်လယ်ငါးမျိုးဖြစ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ်ဖက်တွင် ငလက်ခွာဟုလည်းကောင်း၊ ထားဝယ်ဖက်၌ ငကွဲယင်ဟုလည်းကောင်း၊ မြိတ်ဘက် ကျွဲယင်ဟု တွင်သည်။ နိုင်ငံခြားတွင်မူ အိန္ဒိယဆာမန်ဟု ခေါ်လေ့ရှိကြသည်။ ပါဏဗေဒ အလိုအရ ကကူရံသည် ငပုဏ္ဏားနှင့်အတူ 'ပေါ်လီနီမီဒို' မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍၊ ဤငါးနှစ်မျိုးလုံးပင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ လူကြိုက်များသဖြင့် အရောင်းရ တွင်ကျယ်လေသည်။ ကော်လုပ်ရန် စည်ဖောင်းရသော ပင်လယ်ငါးကြီးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။

  

ကကူရံသည် ခြောက်ပေကျော်ကျော်အထိ ရှည်နိုင်သည်။ နှာယောင်ပွ၍ ဝိုင်းသည်။ မျက်လုံးကြီးသည်။ ပါးစပ်ကြီး၍ 
ပါးစပ်ပေါက်နက်သည်။ ကျောဆူးတောင်နှစ်ခုပါ၍ ထင်ရှားပေါ်လွင်သည်။ အမြီးခွနက်သည်။ အနားကြမ်းမျိုး ဖြစ်သည့်
အကြေးများမှာ သေးငယ်၍ ထောင်လိုက်ပေါက်သော ဆူးတောင်ဖျားအထိပင် ဖုံးအပ် နေတတ်သည်။ ဤငါး၏ အရောင် 
မှာ အစိမ်းနှင့်ငွေရောင် ရောစပ်ထားသောအရောင်မျိုးဖြစ်၍ကိုယ်နံဘေး နှင့်ဝမ်းပိုက်ပိုင်းတွင် ဖြူဝါရောင်သို့ ပြောင်းသွား 
သည်။ ကျောနှင့်အမြီးဆူးတောင်ထိပ်များတို့မှာမည်း၍ သေးငယ်သော အမည်းပြောက်ကလေးများပါသည်။ ဝမ်းနှင့်စအို ဆူး 
တောင်တို့၏ အနားတစ်လျောက်မှာ အဝါနု ရောင်သန်းနေ၏။ 

ပါးဟက်ဖုံးပေါ်တွင် အမည်းကွက်တစ်ခုစီပါရှိသည်။ ကကူရံကို အဆိပ်အတောက်ကင်းသည်ဆိုကာ လူဖျားလူနာများ စားသုံး 
နိုင်သော ငါးမျိုးစာရင်းတွင် ထည့်သွင်းထားသည်။ ကကူရံကို မြန်မာနိုင်ငံပင်လယ်မှ အမြောက်အမြား ဖမ်းဆီးရမိလေ့ ရှိသည့် 
အတိုင်း၊ လတ်လတ်ရောင်းချရန်ထက် ပိုလျှံနေသော ငါးများကို ငါးပုပ်ခြောက်များ ငါးခြောက်များပြုလုပ်၍ ရောင်းချစားသောက် 
လေ့ရှိကြသည်။ ကကူရံခြောက်ကို မီးဖုတ်ပြီး ဆီစိမ်ထားကာ စားသုံးနိုင်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "*Eleutheronema tetradactylum* ". *IUCN Red List of Threatened Species*. IUCN. no identifier
2. ↑  Rainer Froese နှင့် Daniel Pauly ၏ တည်းဖြတ်မှု (2020 ခုနှစ်)။ "*Eleutheronema tetradactylum*" ဆိုင်ရာ FishBase ၏ 2020 ခုနှစ် Decemberလထုတ် မူကွဲပုံစံပါ အချက်အလက်များ။
3. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)

|  |  |
| --- | --- |
|  | ဝစ်ရှင်နရီ၊ အခမဲ့အဘိဓာန်တွင် ***ကကူရံ*** ကို ရှာဖွေကြည့်ရှုပါ။ |
**မဟာမြတ်မုနိဘုရား** သည် မော်လမြိုင်မြို့ အရှေ့ဘက်ရှိ တောင်ရိုးတန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည့် ရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

ခရစ်နှစ် ၁၈၇၈ ပြည့်နှစ်တွင် မင်းတုန်းမင်း နတ်ရွာစံပြီးနောက် ဝဇိရာရာမဆရာတော်နှင့် သင်္ဂဇာဆရာတော်တို့သည် မော်လမြိုင်သို့ ကြွတော်မူ၏။ ဆရာတော်တို့ကို ကြည်ညိုရင်းစွဲရှိသည့် စိန်တုံးမိဖုရားကြီးလည်း စုဖုရားလတ်၏ မယ်တော် ဆင်ဖြူမရှင်၏ နန်းတွင်းလူသတ်ပွဲ အန္တရာယ်ကို ရှောင်တိမ်းသည့်သဘောဖြင့် သီပေါမင်းပိုင် အထက်မြန်မာပြည်မှ ဗြိတိသျှပိုင် အောက်မြန်မာပြည်ကို စုန်ဆင်းကာ လိုက်ပါလာခဲ့သည်။

ကာလကြာရှည်လာသည့်အခါ မန္တလေးမြို့ရှိ မဟာမြတ်မုနိဘုရားကြီးကို ဖူးမြော်လိုစိတ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မော်လမြိုင်မြို့ရှိ ပြည်သူများလည်း ဖူးမြော်ခွင့်ရစေရန် ဝဇီရာရာမဆရာတော်သည် ကျောင်းဒါယကာမ ဒေါ်ရွှေပွင့်ကို မန္တလေးရှိ မဟာမြတ်မုနိရုပ်ပွားတော်၏ ပုံတော်ကို ကူးယူစေသည်။

ထို့နောက်တွင် ကျိုက်သလ္လံကုန်းတော်မြောက်ဖျား တောင်စွယ်၌ ရုပ်ပွားတော်ကို သွန်းလုပ်ခဲ့သည်။ ရုပ်ပွားတော်ကို သွန်းလုပ်ခဲ့သည့်အချိန်မှာ ၁၂၆၆ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း ၁၄ ရက်နေ့ ဖြစ်သည်။

ပြုလုပ်လှူဒါန်းမှုများ
----------------------

ရုပ်ပွားတော်ကို ပြုလုပ်ရာတွင် ရွှေသား ၁၈၄၃ ကျပ်၊ ငွေသား ၆၂၈၄ ကျပ် ထည့်သွင်းကာ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံသား မဒရာစီလူမျိုးတစ်ဦးဖြစ်သည့် ဂါနာပတီ သည် ၂၃ ရတီရှိ ပတ္တမြားကို သင်းကျစ်တော်တွင် ခြယ်လှယ်ရန် လှူဒါန်းခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  လှသမိန် (ဧပြီ ၁၉၆၈)။ *မြန်မာနိုင်ငံတခွင် ဘုရားသမိုင်းပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: မဟာဝိဇ္ဇာစာပေ။ pp. ၁၆၀၊ ၁၆၁။
**လင်းဝက်** (*Nycticorax nycticorax*) သည် ဗျိုင်းမျိုးတို့နှင့်အတူ ဆီကိုနီအီ 
ဖောမီး မျိုးစဉ်တွင် အာဒီအီဒီး မျိုးရင်း၌ပါဝင်၍ ပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် 
နစ်တီကောရက် ဟုခေါ်သည်။ အလျား ၂၄ လက်မ ရှိသည်။ လင်းဝက်သည် 
ဗျိုင်းမျိုးရင်း၌ ပါဝင်သော်လည်း ဗျိုင်းနှင့် အလေ့အထချင်း လုံးဝမတူချေ။ 
ညဉ့်ငှက်ဖြစ်သည် အားလျော်စွာ ညဉ့်အချိန်တွင် ကျက်စား၍ နေ့ခင်းတွင် 
အရွက်ထူသောသစ်ပင်၌ အိပ်နေတတ်သည်။ ပျံသန်းနေသည့်အခါ စင်ရော် 
ငှက်ကဲ့သို့ ဦးခေါင်းကို တုတ်ခိုင်သောကိုယ်ထည်အတွင်းသို့ ကျုံ့သွင်းထား 
ဘိသကဲ့သို့ရှိရကား အဝေးကကြည့်လျှင် လင်းဝက်သည် ခပ်လုံးလုံးကဲ့သို့ 
တွေ့ရသည်။ သို့ဖြင့် ဦးခေါင်းနှင့်ကျောရှိ အမည်းရောင်အမွှေးများမှာ တစ် 
ဆက်တည်းဖြစ်လျက်ရှိလေသည်၊ ဝိုင်း၍ကျယ်ပြန့်သော အတောင်များနှင့် 
အမြီး၏အရောင်မှာမူ ညိုမွဲမွဲရှိ၏။ လဲနေသော အမောက်မည်းတစ်ခုနှင့် 
လည်ကုပ်တွင် ဖြူသောအမွှေးမျှင် သုံးချောင်းရှိသည်။ မိတ်လိုက်သည့်အခါ 
လဲနေသော အမောက်နှင့် ရင်ပတ်၊ လည်ကုပ်၊ ကျောမှအမွှေးများ ထောင်ထ 
လာတတ်သည်။ ငှက်သားကလေးများ၏ ကိုယ်အထက်ပိုင်းသည် အညိုပုပ် 
ရောင်ရှိ၍ ဖြူဝါဝါအပြောက်ကလေးများနှင့် အစင်းများရောလျက်နေသည်။ 
အောက်ပိုင်း၏ အရောင်မှာကား မွဲပြာပြာရှိ၍ အမည်းစင်းများ ရောလျက် 
ရှိသည်။

  

တစ်ခါတစ်ရံ နေ့လယ်ခင်းများပင် ဖြစ်သော်လည်း လင်းဝက်၏ 
အော်သံကိုကြားရတတ်သည်။ လင်းဝက်များသည် သဘာဝအားဖြင့် ကြောက် 
တတ်သည့်အပြင် ဆိတ်ဆိတ်နေလေ့ရှိသည်။ အအုပ်အသင်းဖြင့်နေ၍ မှောင်စ 
ပျိုးချိန်တွင် ပျံသန်းကာ အစာရှာဖွေထွက်ကြသည်။ အစာကို တစ်ကောင် 
ချင်းရှာဖွေလေ့ရှိသည်။ မိုးရာသီအတွင်း သားပေါက်၍ တစ်မြုံလျှင် လေးဥမှ ငါးဥအထိ 
ရှိ၏။ လင်းဝက်များကို ကမ္ဘာအရပ်ရပ်တွင် တွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ 
လွင်တီးပြင်များတွင် တွေ့ရသည်။

ပုံများ
-------

* In Saint-Eustache, Quebec, CanadaIn Saint-Eustache, Quebec, Canada
* In Saint-Eustache, Quebec, CanadaIn Saint-Eustache, Quebec, Canada
* In Saint-Eustache, Quebec, CanadaIn Saint-Eustache, Quebec, Canada
* Immature in mangroves of Ding Darling National Wildlife Refuge, Sanibel Island, FloridaImmature in mangroves of Ding Darling National Wildlife Refuge, Sanibel Island, Florida
* Immature in flight, Kolkata, West Bengal, IndiaImmature in flight, Kolkata, West Bengal, India
* Immature acquiring adult plumage, Kolkata, West Bengal, IndiaImmature acquiring adult plumage, Kolkata, West Bengal, India
* Close-up of juvenile, Lake Merritt, Oakland, California, USAClose-up of juvenile, Lake Merritt, Oakland, California, USA
*

ကိုးကား
-------

1. ↑  BirdLife International (2012). "*Nycticorax nycticorax*". *IUCN Red List of Threatened Species* **2012**. IUCN. old-form url
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)
ရုပ်ပွားတော်မြတ်ကြီးနှင့် လှေကား ၂၁၇ ထစ်, Wuxi
ကိုဩဒိနိတ်: 31°25′55″N 120°5′29″E﻿ / ﻿31.43194°N 120.09139°E﻿ / 31.43194; 120.09139

**လင်းရှန်း ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြီး** (ရိုးရှင်းတရုတ်: 灵山大佛; ရိုးရာတရုတ်: 靈山大佛; ပင်ယင်: *Língshān Dà Fó*) သည် လုံရှန်းတောင် (Longshan) ပေါ် တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ လုံရှန်းတောင်သည် မာရှန် (Mashan) မြို့အနီးတွင် တည်ရှိသည်။ မာရှန်မြို့သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ကျန်းစူး ဒေသ၊ ဝူရှိ ၏ မြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် တရုတ်နိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံး ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ဖြစ်သည်သာမက ကမ္ဘာပေါ်တွင်လည်း အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။

အမြင့်မှာ ၈၈ မီတာကျော် ရှိသည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် တည်ခဲ့ပြီး ရုပ်ပွားတော်သည် မတ်တပ်ရပ်နေဟန်ဖြစ်ကာ ကြေးညိုဖြင့် တည်ထားသည်။

၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ပွားတော်၏ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် "Five-signets" Palace နှင့် a ဗြမ္မာ့နန်းတော် တို့ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။

ရုပ်ပုံများ
-----------

* Lingshan Brahma PalaceLingshan Brahma Palace
* Inside Ling Shan Brahma PalaceInside Ling Shan Brahma Palace
* Ling Shan "Five-signets" PalaceLing Shan "Five-signets" Palace
* Ling Shan the Buddha's birthLing Shan the Buddha's birth
* Ling Shan the Grand BuddhaLing Shan the Grand Buddha
* Hand of Buddha at Ling Shan (replica)Hand of Buddha at Ling Shan (replica)

ကိုးကား
-------
ဗြိတိသျှနိုင်ငံရေးနယ်ပယ်တွင် လွန်ခဲ့သော နှစ် 
ပေါင်းများစွာကစ၍ ကွန်ဆားဗတစ်ပါတီနှင့် အတိုက်အခံ အာဏာလုဖက် 
ဖြစ်ခဲ့သော လစ်ဗရယ်ပါတီသည် ပထမတွင် *ဝှစ်* ပါတီအမည်ဖြင့် 
ထင်ရှားလေသည်။ လစ်ဗရယ်ဟူသော 
နာမည်ကို ၁၈၁၅ ခုနှစ်လောက်တွင် စတင်သုံးစွဲခဲ့သော်လည်း ၁၈၄ဝ 
ပြည့်နှစ်ကျမှသာ ပါတီ၏နာမည်အဖြစ်ဖြင့် အတိအကျ လက်ခံသုံးစွဲကြ၏။ 
ယင်းသို့ ပါတီ၏နာမည်ပြောင်းခြင်းသည် ပါတီ၌နှစ်ပေါင်းများစွာကြီးစိုး 
ခဲ့သော ဝှစ်အထက်တန်းစားများ၊ အရင်းရှင်များနေရာ၌ နိုင်ငံရေးအမြင် 
ကျယ်သော စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များ ရောက်လာခြင်းကို အမှတ်သညာ 
ပြုခြင်းပင် ဖြစ်လေတော့သည်။
လစ်ဗရယ်ဟူသော အင်္ဂလိပ်စကား၏အနက်မှာ မတွန့်တိုသော၊ 
ရက်ရောသောဖြစ်၏။ အမှန်အားဖြင့်လည်း လစ်ဗရယ်ပါတီဝင်များသည် 
နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေးများ၌ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုကို 
လိုလားသူများဖြစ်လေသည်။ အစဉ်အလာကို တော်လှန်ရန် ဝန်မလေးသူများ 
လည်း ဖြစ်လေသည်။ လစ်ဗရယ်ပါတီသည် ၁၈၃၁ ခုနှစ် ပြုပြင်ရေးအက် 
ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းပြီးနောက် နှစ်ပေါင်း ၅ဝ ခန့် နိုင်ငံရေးအာဏာကို လက် 
ဝယ်ရရှိကာ အုပ်ချုပ်နိုင်ခဲ့လေသည်။ ခေါင်းဆောင်များမှာ အားဂရေး၊ အား 
ရပ်ဆယ်၊ လော့ပါးမာစတန်၊ ဂလက်စတုန်း စသည်တို့ဖြစ်ကြသည်။ 

  

၁၈၈၅-ခုနှစ်၌ ဟုမ္မရူးဥပဒေကြမ်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပါတီတွင် 
အတွင်းသဘောကွဲလွဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာသည်တွင် နိုင်ငံရေးအာဏာကို လက် 
လွှတ်လိုက်ရလေသည်။ တစ်ဖန် ၁၈၉၂ ခုနှစ်မှ ၁၈၉၅ ခုနှစ်အထိ အစိုးရ 
ဖွဲ့နိုင်ခဲ့ပြီးလျှင် ၁၉ဝ၅ ခုနှစ်မှ အစပြု၍ ၁ဝ နှစ်ခန့် နိုင်ငံရေးအာဏာရရှိ၍ 
နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ရပြန်လေသည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်း ညွန့်ပေါင်းအစိုးရ 
အဖွဲ့တွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးသောအခါ ပါတီမှာ အလွန်အင်အား 
နည်းလျက်ရှိနေသည်။ ပါတီလုပ်ငန်းစဉ်များမှာ များသောအားဖြင့် ဆောင် 
ရွက်ပြီးဖြစ်ခဲ့၍ ကျန်နေသော လုပ်ငန်းရပ်များကိုလည်း နိုင်ငံက စိတ်ဝင် 
စားခြင်းမရှိတော့သဖြင့်လည်းကောင်း၊ လေဘာပါတီမှလည်း တစ်စတစ်စ 
လစ်ဗရယ်ပါတီထက် အင်အားတောင့်တင်းလာကာ အတိုက်အခံပါတီအဖြစ် 
အသိအမှတ်ပြုရသည့်အခြေသို့ပင် ရောက်ရှိခဲ့သဖြင့်လည်းကောင်း လစ်ဗရယ် 
ပါတီသည် တဖြည်းဖြည်း နာမည်မှေးမှိန်သွားရလေသည်၊
အခြားထင်ရှားသော လစ်ဗရယ်ခေါင်းဆောင်ကြီးများမှာ ဂျိမ်း 
ဖောက်၊ ရစ်ချတ်ကော့ဗဒင်၊ ဂျွန်ဗရိုက်၊ အိပ်အိပ် အက်စကွစ်နှင့် ဒေးဗစ် လွိုက်ဂျော့တို့ ဖြစ်ကြသည်။ [1]

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)
ဂီတနက်သန် ကိုစောညိန်း
**ဂီတနက်သန် ကိုစောညိန်း** (၁၉၂၅-၁၉၅၂) သည် မြန်မာလူမျိုး ဂီတပညာရှင် ဖြစ်သည်။

ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး
-----------------

၁၉၂၅ ခု၊ မတ်လ ၃၁ ရက်တွင် မြင်းခြံနယ်၊ နွားထိုးကြီးအပိုင် ရွာသာရွာ၌ ဦးမောင်ကြီး၊ ဒေါ်တင်တို့မှ မွေးသည်။ 

မိဘများ ရန်ကုန်ပြောင်းလာရာ ၂၁ လမ်းရှိ ဦးဘိုးအေးကျောင်းတွင် ပညာသင်သည်။ (၇) တန်းအောင်ပြီးနောက် သရက်တောကျောင်း ဦးပရမ၏ တိုင်းရင်းသားဘာသာကျောင်းတွင် (၁၀) တန်းအထိ တက်သည်။

အနုပညာခရီး
----------

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ခရမ်းသို့ စစ်ရှောင်စဉ် ဦးငွေစိုးထံမှ တယော၊ မယ်ဒလင်နှင့် သီချင်းရေးခြင်းကို သင်ယူသည်။ 

၁၉၄၈ ခုတွင် ရန်ကုန်ပြန်လာ၍ မြန်မာညွန့် ဦးချစ်မောင်၊ ဒေါ်အောင်ကြည်၊ စန္ဒယား ဆရာမြိုင်၊ စောင်း ဦးဘသောင်း၊ ဂီတာ ဦးစိမ်းမောင်၊ ရွှေတိုင်အေးတို့ထံတွင် တပည့်ခံသည်။ 

၁၉၅၀ ပြည့်တွင် စန္ဒယား ကိုလှသွင် ဦးစီးသော *ဆန်းသစ်စ* အပျော်တမ်းတူရိယာအဖွဲ့၌ သီချင်းစရေးသည်။ *ဝဿန်ခါဦး* (မုတ်သုန်လေဦး)၊ *ငွေဝန်းသော်တာ*၊ *ဆောင်းနတ်မယ်*၊ *နွေဦး* စသည်တို့မှာ ဆန်းသစ်စတွင် အသံလွှင့်ဖြစ်သော သီချင်းများဖြစ်သည်။ 

ထို့နောက် *ဂီတနက်သန်* ကို ဖွဲ့စည်းကာ ကိုလှထွန်း၊ (စာရေးဆရာ) သန်းဆွေ၊ အောင်လင်း၊ မသန်းမြင့်၊ စန်းစန်းတင့်၊ လှလှထွန်း စသူတို့ဖြင့် အသံလွှင့်သည်။ 

အေဝမ်းရုပ်ရှင် *သက်ဝေ*၊ ဗြိတိသျှဘားမားရုပ်ရှင် *သည်ဆောင်းဟေမန်* တို့အတွက် ဇာတ်ဝင်တေး ရေးပေးခဲ့သည်။ 

### ရေးသားသော သီချင်းများ

* သပြေရွက်ရေ
* နွေနှောင်းဝသန်
* စံပယ်
* ကောက်စိုက်မယ်
* စိမ်းသစ္စာ
* နွေဦး
* မိုးသက်လေနှင် (နောက်ဆုံးအသံလွှင့်သော သီချင်း)
* ငွေဝန်းသော်တာ (မှာလိုက်စမ်းပါရစေ) (ကိုယ်တိုင်ဆိုသည်)
* ပွင့်ဦး
* သစ္စာတော်ဦး
* ဝသန်ခါဦး (မုတ်သုန်လေဦး)
* ဆည်းဆာ
* ရတုဘုရင်
* ဝိဇယ
* ချစ်ကန္တာရ
* မဗေဒါ
* ချစ်တိုင်းမညား
* ချစ်ပြုံးနှင်းဆီ
* ဝဏ္ဏပဘာ
* အရုဏ်
* အရုဏ်ဦးမှာ
* သည်းကြွေလုပြီ
* ဆည်းဆာ
* သိင်္ဂီ
* မြနဒီ
* စာဆိုရှင်
* မေတ္တာနှောင်ကြိုး
* မယ့်ကြမ္မာ
* ဆောင်းညဉ့်
* ရွှင်မြူးညိုညို
* လှိုင်းရေယာဉ်ဦး
* လွမ်းဓလေ့၊
* သည်ဆောင်းဟေမန်
* မြန်မာ့တေးသံ
* မိုး
* နှုတ်ခွန်းဆက်လွှာ

### ရေးသားသော စာအုပ်

ကဗျာ၊ ဆောင်းပါးများ ရေးခဲ့ပြီး *မရဏမောင်းသံ* ဝတ္ထုမှာလည်း ထင်ရှားသည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

၁၉၅၂ ခု၊ အောက်တိုဘာလ ၃၁ ရက်တွင် လူမှား ရန်ပြုခံရ၍ ကွယ်လွန်သည်။
ရိုင်းမြစ်
----------

ရိုင်းမြစ်သည် ဂျာမန်လူမျိုးအတွက် ယင်းတို့၏ အမျိုး 
သားရေးဆိုင်ရာ သမိုင်းနှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသော အထိမ်း 
အမှတ် ဖြစ်သည်။ ရိုင်းမြစ်ဝှမ်းသည်လည်း ထင်ရှားသော 
သမိုင်းပုံပြင်များ ပေါ်ထွက်ရာဒေသ ဖြစ်၏။ ထိုကြောင့် ဂျာမန် 
တို့သည် *ဖခင်ရိုင်းမြစ်*ဟူ၍ပင် ခေါ်စမှတ်ပြုကြသည်။ ရှေး 
အခါမှစ၍ ဥရောပတိုက်တွင် ကူးသန်းသွားလာရေးအတွက် 
အရေးပါ အရာရောက်ဆုံး လမ်းခရီး ဖြစ်လေသည်။

ရိုင်းမြစ်သည် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်း အဲ့လပတောင် 
တန်းများတွင် မြစ်ဖျားခံ၍ မြောက်ဘက်သို့ မိုင် ၈၅ဝ ခန့် 
စီးဆင်းပြီးလျှင် မြောက်ပင်လယ်ထဲသို့ စီးဝင်သည်။ မြစ်မနှင့် 
တကွ မြစ်လက်တက်များအပါအဝင် ရေဆင်းနယ် အကျယ် 
အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် တစ်သိန်းနီးပါးမျှ ရှိသည်။

ရိုင်းမြစ်ကို အထက်ပိုင်း၊ အလယ်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းဟူ၍ မြစ်ကြောင်းသုံးပိုင်းခွဲခြားထားနိုင်သည်။ 
မြစ်ဖျားခံရာမှ ကွန်စတန့်အိုင်ကို ဖြတ်သန်းလျက် အနောက် 
ဘက်သို့ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံရှိ ဗားလမြို့အထိသည် မြစ်ကြောင်း 
အထက်ပိုင်းဖြစ်၍ ပေ ၇ဝ အမြင့်ရှိသော ရှပ်ဖဟောင်ဇင် 
ရေတံခွန် ရှိ၏။ ဗားလမြို့မှ မြောက်ဘက်သို့ ဂျာမနီနိုင်ငံ 
ကိုလုန်းမြို့အထိသည် မြစ်ကြောင်း အလယ်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ 
ဤအပိုင်းသည် ရိုင်းမြစ်သည် ရေစီးသန်၏။ ထို့ပြင် မြစ်ကြောင်း 
တစ်လျှောက် တောင်ထိပ်များပေါ်၌ ရှေးရဲတိုက်ကြီးများကို တွေ့ 
နိုင်သည်။ သမိုင်းပုံပြင်များ ပေါ်ထွက်ရာအရပ်ဖြစ်၍ ရှုခင်း 
အလွန်သာယာသည် ကိုလုန်းမြို့မှ နယ်သာလန် နိုင်ငံကို ဖြတ် 
၍ ပင်လယ်ထဲသို့စီးဆင်းသည်အထိသည် မြစ်ကြောင်း အောက် 
ပိုင်းဖြစ်သည်။ နယ်သာလန်နိုင်ငံတွင် ရိုင်းမြစ်ကြောင်းသည် 
ကုန်စည် ကူးသန်းရေးအတွက် အသုံးဝင်၏။

ရိုင်းမြစ်သည် ရုန်းမြစ်၊ ဒန်းညူမြစ်အပြင် အခြားမြစ်များ 
နှင့်လည်း တူးမြောင်းများဖြင့် ဆက်သွယ်လျက် ရှိခြင်းကြောင့် 
မြစ်တစ်ဖက်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ ဗဲလဂျီနိုင်ငံတို့နှင့်၎င်း၊ အခြား 
တစ်ဖက်တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံနှင့်၎င်း ကူးလူးဆက်ဆံနိုင်သည်။ 
မိုဇဲမြစ်သည် ရိုင်းမြစ်၏ အကြီးဆုံး မြစ်လက်တက်ဖြစ်၏။
မြစ်ကြောင်းတစ်လျောက်ရှိ ထင်ရှားသောမြို့များမှာ 
စထရပ်စဗူးမြို့၊ စပီးယားမြို့၊ ဗမ်းမြို့၊ မန့်ဇမြို့၊ ကိုလုန်းမြို့၊ 
မန်းဟိုင်းမြို့၊ ဒူဆဲလဒေါ့မြို့နှင့် ရော့တဒမ်းမြို့များ ဖြစ်သည်။ 
၁၉၃၆ ခုနှစ်မှစ၍ ဂျာမန်တို့သည် ရိုင်းမြစ်ဒေသဘက်၌ 
စစ်တပ်များ စေလွှတ်၍ အင်အားဖြည့်ထားခဲ့၏။ ဒုတိယကမ္ဘာ 
စစ် ဖြစ်ပွားလာသောအခါ မဟာမိတ်တပ်များသည် ရိုင်းမြစ်ကို 
ဖြတ်ကူးနိုင်မှသာလျှင် ဂျာမနီနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက်နိုင်မည် 
ဖြစ်သဖြင့် ထိုဒေသ၌ တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်စွာ ဆင်ရခဲ့လေ 
သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)
မြန်မာဘာသာဖြင့် သင့်လျော်သော အမည်မရှိသေးသောကြောင့် ဤဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်ကို အခြားဘာသာစကား / စာဖြင့် ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်သည်။

**Harley Quinn ဟာလီ ကွင်း(န်)** သည် DC Comics မှ ထုတ်ဝေသော အမေရိကန် စိတ်ကူးယဉ် ကာတွန်း ဇာတ်ကောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ရူးကြောင်ကြောင် လူဆိုး စရိုက်နှင့် မိန်းမ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
Harley Quinn သည် လူဆိုး မဖြစ်မီက Dr. Harleen Frances Quinzel, M.D. အမည်ရှိ စိတ်ပညာဆရာဝန်မလေး တစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ Arkham တွင် Joker ဆေးရုံတက်နေစဉ်၌ တွေ့ဆုံကြုံကြိုက်သွားပြီး Joker ၏ ဖြားယောင်းမှုကြောင့် စိတ်ပညာဆရာဝန် အဖြစ်မှ စိတ္တဇဆန်ဆန် လူဆိုး ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။ Harley သည်လည်း Joker ၏ ချစ်သူအဖြစ်ဖြင့် နာမည်ကြီးကာ လူအများမှ ကြောက်ရွံ့ကြသည်။

လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းရည်များ
--------------------------

Harley ဟာ အဆိပ်ပြီးသူ တစ်ယောက်ဖြစ်သည်။Harley အဆိပ်မိပြီး သေမလိုဖြစ်ရာတွင် Poison Ivy မှ သူမကိုကယ်တင်ခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အဆိပ်လူးမြှားတွေ အဆိပ်ငွေ့တွေနဲ့ Harley ကို သွားတိုက်ခိုက်၍မရနိုင်ပါ။ 
ထို့အပြင် Harley သည် Olympic ကျွမ်းဘားကစားသမားတစ်ယောက်ထက်ပင် ကျွမ်းဘားတို့ အမြင့်ခုန်တို့ ကျွမ်းကျင်သည်။ အန္တရာယ်များလွန်းသော အမြင့်တွေအား Harley ကသည် အလွယ်တကူ ခုန်တက် ခုန်ချလို့ရသည်။ ထိုစွမ်းရည်များကြောင့် ရန်သူသည် သူမလက်က ပြေးထွက်ဖို့မလွယ်နိုင်ပါ။
သူမနှင့် စကားပြောဆိုခြင်းတွေ ဉာဏ်ပညာယှဉ်ခြင်း ပြုလုပ်လာသော ရန်သူများ (လင်းနို့လူသားအပါအဝင်) ဒုက္ခရောက်သွားကြသည်။ Aman Waller (Suicide Squad Team Leader) ကပင် တစ်ခါတစ်လေမှာ Harley ကို Genius ဟုတင်စားတတ်သည်။
လက်နက်ကြီး လက်နက်ငယ်တွေသာမက Batman ၏ လက်နက်တွေကိုပါ ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင်စွာ အသုံးချနိုင်သူတစ်ယောက်ဖြစ်သည်။
အဆိပ်တွေကိုလဲ ကျွမ်းကျင်စွာ အသုံးပြုနိုင်သည်။ Harley ဟာ ရန်သူနဲ့ ရင်ဆိုင် တိုက်ခိုက်ဖို့အတွက်လဲ လုံလောက်တဲ့ ခွန်အားနဲ့ လျင်မြန်ဖျတ်လတ်မှူတွေ ပိုင်ဆိုင်ထားသော အမျိုးသမီး လူကြမ်းတစ်ဦးဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
စိုက်ခင်းများတွင် ပျိုးကြဲပြီးစကာလတွင် ငှက်များသည် စပါး၊ပဲ စသောမျိုးစေ့များကို လာရောက်စားတတ်ကြ၏။ တောင်သူလယ်သမားများသည် မျိုးစေ့များကို စားသောက်ခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် စာခြောက်ရုပ် ပြုလုပ်ကာ ငှက်များကို ခြောက်လှန့်ကြသည်။ ငှက်အမျိုးမျိုးလာရောက်စားကြသော်လည်း စာကလေးဟုခေါ်သော ငှက်ငယ်များကသာ အများဆုံး စားသောက်ဖျက်ဆီး တတ်ကြသည်။ စာကလေးများကို အဓိကထား ခြောက်လှန့်ရာမှ စာခြောက်ရုပ်ဟု ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်ဟန်တူသည်။

ပြုလုပ်ပုံ
----------

ဝါးအသေးနှစ်လုံးကို အပေါင်းလက္ခဏာ (+) ပုံစံဖြစ်အောင် ကြိုးဖြင့်ချည်သည်။ ထို့နောက် ဝါးလုံးကို ကောက်ရိုးဖြင့် ပတ်ကာ လူပုံသဏ္ဌာန် ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်၏။ အပေါင်းလက္ခဏာ၏ အပေါ်ဘက်ကို ဦးခေါင်းပုံစံဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ကြသည်။ ဦးခေါင်းပုံစံပြုလုပ်ရာတွင် ပိုမိုပီပြင်စေရန် ဦးထုပ်၊ ခမောက်စသော လူ့အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများကို ဝတ်ဆင်ပေးကြသည်။ အပေါင်းလက္ခဏာ၏ ဘယ်၊ ညာ နှစ်ဖက်ကိုမူ လက်ပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ကြသည်။ အလယ်ပိုင်းတွင် အင်္ကျီဝတ်ဆင်ပေးကြသည်။ အောက်ပိုင်းတွင်မူ ပုဆိုး၊ ထဘီစသည်တို့ကို ဝတ်ဆင်ပေးကာ လူနှင့် တူစေရန် အမျိုးမျိုးပြုလုပ်ကြသည်။ စာခြောက်ရုပ်ကို လူများသီးနှံဆွတ်ခူးနေဟန်သော်လည်းကောင်း၊ မတ်တပ်ရပ်ကာ ပေါက်ပြားကိုင်နေဟန်သော်လည်းကောင်း နှစ်သက်ရာ လူတို့၏ အပြုအမူ၏ အမျိုးမျိုး ပြုလုပ်ကာ ငှက်တို့ကို ခြောက်လှန့်ကြ၏။ ပြုလုပ်သူပေါ်မူတည်၍ ပုံသဏ္ဌာန် နှင့် အနေအထားမှာ ကွဲပြားသည်။

ကိုးကား
-------
**Art punk** or avant-punk ကို punk rock နှင့် post-punk တို့ကို ရည်ညွန်းစမ်းသပ်ပြုလုပ်ထားသည်။ art school, the art world(သို့) avant-garde တို့ဖြစ်သည်။ အစောဆုံးတီးဝိုင်းများကို ၁၉၇၀အလယ်မှ New York ဖြစ်ရပ်များတီးဝိုင်းများဖြစ်သည်။ သူတို့၏အစောပိုင်းနှစ်များမှ New York Dolls, Television, Patti Smith, Devo နှင့် Talking Heads တို့ဖြစ်သည်။ တီးဝိုင်းများများ Wire နှင့် The Ex တို့သည် punk rock အသံများမှာ jazz,noise နှင့် ethnic ဂီတများကို ပေါင်းစပ်ထားသည်။ avant-garde မှ အစိတ်အပိုင်းများမှာ avant-punk ဟု ဖော်ပြထားသည်။ တီးဝိုင်းများမှာ Dog Faced Hermans တို့ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၀နှင့် အစောပိုင်း ၁၉၈၀မှ no wave ဖြစ်ရပ်များကို art punk ၏အမျိုးအနွယ်ဖြစ်သည်။ Suicide မှ Martin Rev ကို ပြီးပြည့်စုံသော avant-garde rock တိုးချဲ့ခြင်းဟု ခေါ်သည်။ art punk ထဲမှ Fugazi နှင့် Goes Cube တို့ပါဝင်သည်။ Crass သည်လည်း သူတို့၏ဖျော်ဖြေတင်ဆက်မှုများထဲသို့ သူတို့၏ အနုပညာပုံစံထဲသည် art punk ကို ပေါင်းစပ်ထားသည်။ သူတို့၏ Art into Pop စာအုပ်ထဲတွင် Simon Frith နှင့် Howard Horne တို့သည် ၁၉၇၀ punk တီးဝိုင်းများ၏ တီးဝိုင်းမန်နေဂျာများကို "art punk movement ဆက်စပ်ပေးသော အယူအဆများဖြစ်သည်။ Bob Last ၏ Fast Product ကို သီအိုရီထဲမှ ပထမဆုံးအကြိမ် အသိအမှတ်ပြုခြင်းဖြစ်သည်။ Tony Wilson ၏ Factory Record တို့က ကုမ္ပဏီ ပစ္စည်းများအတွက် Bachaus မူရင်းသဘောတရားကို အသုံးပြုထားသည်။ Anna Szemere သည် ၁၉၇၈ မှ Hangarian art-punk ယဉ်ကျေးမှုအစကို ခြေရာခံထားသည်။ punk တီးဝိုင်း The Spion ဖျော်ဖြေတင်ဆက်ပုံစံသည် performance art နှင့် Antonin Artaud ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော ဇာတ်စင်ကို neo-avant-garde/anarchist ရည်ရွယ်ချက်ကို ပရိသတ်ဆီသို့ ပေးအပ်ခဲ့သည်။ Wise မှ Colin Newman သည် ၂၀၀၆မှ art punk ကို မျိုးဆက်သစ်တစ်ခုလုံး ရွေးချယ်သော ဆေးဝါးများ ဟုခေါ်သည်။
|  |
| --- |
| **၁၉၁၁** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇန်နဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၀၇** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇန်နဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
**ချားလ်စ် သီအိုဒို ပက်ချယ်ဘဲလ်** (အင်္ဂလိပ်: **Charles Theodore Pachelbel**၊ ဂျာမန်: Carl Theodorus (Karl Theodor) Pachelbel) သည် ဘားရော့ခ်ခေတ်နှောင်းပိုင်းကာလ ဂျာမန်လူမျိုး တေးရေးဆရာနှင့်အော်ဂန်တီးခတ်သူဖြစ်သည်။ နာမည်ကြီးတေးရေးဆရာဖြစ်သူ ယိုဟန် ပက်ချယ်ဘဲလ်၏ သားငယ်လည်းဖြစ်သည်။ အမေရိကသို့ရွှေ့ပြောင်းသွားခဲ့သော ဥရောပတေးရေးဆရာများအနက် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်ဟုလည်းဆိုကြသည်။

ကိုယ်ရေးအကျဉ်း
--------------

ချားလ်စ် သီအိုဒို ပက်ချယ်ဘဲလ်သည် ၁၆၉၀ ခုနှစ်တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံ၊ စတုဂတ်မြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ၁၆၉၅ တွင် မိဘများနှင့်အတူ နုရင်ဘတ်ဂ်မြို့သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ဖခင်ကွယ်လွန်ပြီးသောအခါ အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်။

၁၇၃၃ ခုနှစ်တွင် မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်၊ ဘော့စတွန်မြို့သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် သူ့အားရုဒ်အိုင်းလန်းပြည်နယ်မှ အော်ဂန်တပ်ဆင်ရန်အတွက် အကူအညီတောင်းခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့်သူသည် အော်ဂန်ဆရာအဖြစ် ခေတ္တလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၇၃၆ ခုနှစ်တွင် နယူးယောက်မြို့၌ဖြော်ဖြေပွဲနှစ်ပွဲကျင်းပခဲ့သည်။

သူသည်နောက်ပိုင်းတွင် တောင်ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ်သို့နောက်ဆုံးပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ထိုနေရာ၌ပင် ဟာနာ ပွိုင့်တီဗင် (Hanna Poitevin) နှင့်လက်ထပ်ခဲ့၍ သားတစ်ယောက်ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ၁၇၄၀ နှင့် ၁၇၄၉ ခုနှစ်တွင် စိန့်ဖစ်လစ် (St.Phillip's) ဘုရား‌ကျောင်း၏ အော်ဂန်ဆရာဖြစ်ခဲ့သည်။ ချားလ်စ် သီအိုဒို ပက်ချယ်ဘဲလ်သည် ၁၇၅၀ တွင်အဖျားရောဂါဖြင့်ကွယ်လွန်ခဲ့‌လေသည်။ သူ၏မယားသည် ၁၇၆၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၆ ရက်နေ့တွင်ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

သီချင်းများ
-----------

ချားလ်စ် သီအိုဒို ပက်ချယ်ဘဲလ်တွင် သီချင်းအနည်းငယ်ရှိရာ ယခုအခါတွင်မူပျောက်ဆုံးသွားလေသည်။

အခြားဖတ်ရှုရန်
--------------

* ယိုဟန် ပက်ချယ်ဘဲလ်
* ဝီလ်ဟမ် ဟီရွန်နမုစ် ပက်ချယ်ဘဲလ်

ကျမ်းကိုး
---------

* Butler, H. Joseph: "Charles Theodore Pachelbel", Grove Music Online ed. L. Macy (Accessed March 2, 2005), (subscription access)Archived 16 May 2008 at the Wayback Machine.
* Cienniwa, Paul: "Music at Trinity" (Accessed July 25, 2011)
* Redway, Virginia Larkin: "Charles Theodore Pachelbell, Musical Emigrant", *Journal of the American Musicological Society*, Vol. 5, No. 1. 1952. pp. 32–36
* Redway, Virginia Larkin: "A New York Concert in 1736", *The Musical Quarterly*, Vol. 22, No. 2. 1936. pp. 170–177
* Welter, Kathryn Jane: *Johann Pachelbel: Organist, Teacher, Composer. A Critical Reexamination of His Life, Works, and Historical Significance*. Harvard University, Cambridge, Massachusetts, 1998, dissertation. Available through UMI Dissertation Services, 2001. 384p
* Williams, G.W.: "Early Organists at St Philip's, Charleston", *South Carolina Historical Magazine*, liv (1953), 83–87
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်***ကောင်းသောကျက်သရေရှိသော***ဟု အဓိပ္ပါယ်ကိုဆောင်သည့် မြန်မာစကားလုံး ***လေးစားအပ်ပါသော***သည် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု သို့မဟုတ် နိုင်ငံတစ်ခုရှိ ရာထူးကြီးမြင့်သူများထံပေးအပ်သည့်ဘွဲ့ဖြစ်ပြီး သံတမန်ရေးရာအမည်များရှေ့တွင် အသုံးပြုသည်။

သုံးစွဲပုံအနေအထား
-----------------

ဤဘွဲ့ကို ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ၊ သမ္မတကတော် ၊ နိုင်ငံတော်၏အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယက ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယက၊ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဗဟိုဘဏ် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး၊ အဖွဲ့ဝင်များ၊ မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရအဖွဲ့ ၊ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များ၊ မြို့တော်ဝန်များနှင့် သံတမန်များတွင်သုံးနှုန်းနိုင်သည်။

အထက်ပါပုဂ္ဂိုလ်များကို "လေးစားအပ်ပါသော"ဟူသောစကားလုံးဖြင့် ခေါ်ဝေါ်သုံးနှုန်းခြင်းမျိုးလည်းရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ တရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားသူကြီးများအား "ရိုသေလေးစားအပ်ပါသော"တရားသူကြီးမင်းဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ Excellencyဟူသည့် အင်္ဂလိပ်စကားလုံးကို ကင်းဝန်မင်းကြီးသည် မြန်မာဘာသာအားဖြင့် ‌‌ကောင်းသောကျက်သရေရှိသောဟု ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့သည်။[]

ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ၊ သမ္မတကတော် ၊ နိုင်ငံတော်၏အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယက ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယက၊ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဗဟိုဘဏ် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး၊ အဖွဲ့ဝင်များ၊ မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရအဖွဲ့ ၊ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များ ၊ မြို့တော်ဝန်များနှင့် သံတမန်များ ကို "မိမိ/အဒေါ်" အဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံ တရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားသူကြီးများအား "ရိုသေလေးစားအပ်ပါသေပုဂ္ဂိုလ်"ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**ရထားလမ်းစသည်၌ ယောက်ျားနှင့်အတူ တစ်ယောက်ချင်း နေမှု။**

အမှုသည်—**ထုလ္လနန္ဒာ။**

ထုလ္လနန္ဒာ၏ နေပုံ
-----------------

ထုလ္လနန္ဒာသည်(မြင်းရထား, မော်တော်ကားစသည်တို့ သွားနိုင်ရာ) ရထားလမ်း၌လည်းကောင်း, (အခြားလမ်းသို့ ထုတ်ချင်းမပေါက်ဘဲ ဝင်သောနေရာမှပင် ပြန်၍ထွက်ရသော) လမ်းတို့၌လည်းကောင်း, လမ်းဆုံ လမ်းခွ၌လည်းကောင်း, ယောက်ျားနှင့်အတူ တစ်ယောက်ချင်းအနီး၌လည်း ရပ်၏, အနီး၌လည်း စကားပြော၏၊ နားအနီး ကပ်၍လည်း တိုးတိုးပြော၏၊ အဖေါ်ပါလာလျှင်လည်း ပြောချင်တာပြော ရအောင် ပြန်၍ လွှတ်၏၊ ထိုပြုလုပ်ပုံတွေကို အခြားဘိက္ခုနီတို့ ကဲ့ရဲ့ကြသောကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ရထိကာယ ဝါ ဗျူဟေ ဝါ သိင်္ဃာဋကေ ဝါ ပုရိသေန သဒ္ဓိံ ဧကေနေကာ သန္တိဋ္ဌေယျ ဝါ သလ္လပေယျ ဝါ နိကဏ္ဏိကံ ဝါ ဇပ္ပေယျ ဒုတိယိကံ ဝါ ဘိက္ခုနိံ ဥယျောဇေယျ, ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

အကြင်ဘိက္ခုနီသည် ရထားသွားလောက် ထုတ်ချင်း ပေါက်လမ်း၌သော်လည်းကောင်း, ထုတ်ချင်းမပေါက်သောလမ်း၌သော်လည်းကောင်း, လမ်းဆုံ လမ်းခွ၌သော်လည်းကောင်း, ယောက်ျားနှင့်အတူ တစ်ယောက်ချင်း ရပ်တည်မူလည်း ရပ်တည်အံ့, စကားပြောမူလည်း စကားပြောအံ့, နားရင်း၌မူလည်း ပြောဆိုအံ့, အဖေါ်ဖြစ်သော ရဟန်းမကိုမူလည်း ပြန်လွှတ်အံ့၊ ထိုဘိက္ခုနီမှာ ပါစိတ်အာပတ်သင့်၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**သံဃိကကျောင်း၌အိပ်ရာနေရာခင်း၍ မရုပ်သိမ်းဘဲသွားမှု**။ 

အမှုသည်—**သတ္တရသဝဂ္ဂီရဟန်းကလေးများ**။

သတ္တရသဝဂ္ဂီတို့ မရုပ်သိမ်းမှု
-----------------------------

လူ့ဘောင်မှစ၍ မိတ်ဆွေဖြစ်လာခဲ့ကြသော၁၇-ပါးသော ရဟန်းတို့သည် အတူသွား အတူနေ များစွာအကျွမ်း တဝင်ရှိကြလေသည်၊ ထိုရဟန်းတစုကို "သတ္တရသဝဂ္ဂိယ" ဟုခေါ်၏၊ ထိုသတ္တရသဝဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် သံဃိကကျောင်း၌ အိပ်ရာနေရာများကိုခင်း၍ ထိုင်ကြ အိပ်ကြပြီးလျှင် အရပ်တပါးသို့ သွားကြသည့်အခါ ကိုယ်တိုင်လည်း မရုပ်သိမ်းကြ, သူတပါးကိုလည်း အသိမ်းမခိုင်းကြ, (တာဝန်ဝတ္တရားကို ရိုသေစွာ) စောင့်ရှောက် ကြည့်ရှုမည့် ရဟန်း, သာမဏေ, အာရာမ်စောင့်, ကပ္ပိယများကိုလည်း မတိုင်ကြားဘဲ သွားကြသဖြင့် (အိပ်ရာနေရာတွင် မကဘဲ) ကျောင်းကိုပါ ခြစားသောကြောင့် အခြား ရဟန်းတို့ ကဲ့ရဲ့ကြသဖြင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ယော ပန ဘိက္ခု သံဃိကေ ဝိဟာရေ သေယျံ သန္ထရိတွာ ဝါ သန္ထရာပေတွာ ဝါ တံ ပက္ကမန္တော နေဝ ဥဒ္ဓရေယျ, န ဥဒ္ဓရာပေယျ, အနာပုစ္ဆံ ဝါ ဂစ္ဆေယျ, ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

အကြင်ရဟန်းသည် သံဃာ့ဥစ္စာဖြစ်သော ကျောင်း၌ အိပ်ရာနေရာအခင်းကို ကိုယ်တိုင် ခင်းပြီး၍သော်၎င်း, သူတပါးကို အခင်းခိုင်းပြီး၍သော်၎င်း, ထိုအခင်းကိုအခြားတနေရာ သွားလိုသည့် အခါ၊ ကိုယ်တိုင်လည်း မရုပ်သိမ်းအံ့၊ သူတပါးကိုလည်း အရုပ်သိမ်း မခိုင်းအံ့၊ မပန်ပြောဘဲလည်း သွားအံ့၊ ထိုရဟန်းပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

တာဝန်ဝတ်တရား
------------

ထိုအခင်းများကို သံဃိကကျောင်းပေါ်၌ ခင်းနေ ပြီးနောက် တခြားအရပ်သို့ ညဉ့်အိပ်သွားလိုလျှင် ကိုယ်တိုင်ဖြစ်စေ, ခိုင်း၍ ဖြစ်စေ သိမ်းထားခဲ့ရမည်၊ သို့မဟုတ် ရဟန်း, သာမဏေ, အာရာမ်စောင့် ၃-မျိုးလုံးရှိလျှင် ရဟန်းထံ, ရဟန်းမရှိလျှင် သာမဏေထံ, ရဟန်း သာမဏေမရှိလျှင်အာရာမ်စောင့်ထံ အပ်နှံပန်ပြော၍သွားရမည်၊ မည်သူမျှ မရှိလျှင် ကျောင်းဒါယကာထံ အပ်နှံ၍ကျောင်းဒါယကာက သံဃိကပစ္စည်းကို အိမ်မှာလက်မခံလိုလျှင် တနည်းနည်းနှင့် ကြံဖန်သိမ်းထား၍သွားရမည်၊ ထိုကဲ့သို့မသိမ်းဘဲသွားလျှင် ခြတက်၍ ကျောင်းပါပျက်စီးတတ်သောကြောင့် ပါစိတ်အာပတ်သင့်သည်၊ ကျောင်းတွင်းမဟုတ်ဘဲ အခြားမလုံခြုံသောနေရာ၌ ထားပစ်ခဲ့လျှင် ကျောင်းမပျက်-အခင်းများသာ ပျက်သောကြောင့် ဒုက္ကဋ်၊ [ခြလည်းတက်မည်ဟု မထင်, မိုဃ်းလည်း လုံသောကျောင်းမှသွား ရာ၌ကား မသိမ်း မပန်ဘဲ သွားခြင်းကြောင့် အာပတ်မသင့်ပါ၊ သို့ရာတွင် ရုပ်သိမ်း၍ ပန်ကြား၍သွားခြင်းမှာ ဝတ်တရားဖြစ်သည်။]

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**မုယောခင်း၌ ကျင်ကြီးခွက်ကို စွန့်ပြစ်မှု။** 

အမှုသည်—**ဘိက္ခုနီတစ်ယောက်။**

မုယောခင်း၌ စွန့်မှု
-------------------

ပုဏ္ဏား တစ်ယောက်သည် ဘိက္ခုနီ ကျောင်းအနီး၌ မုယောခင်းလုပ်ထား၏၊ ဘိက္ခုနီတို့သည် အလိုက်မသိ, ကိုယ့်ပစ္စည်းချင်း မစာဘဲ ကျင်ကြီးကျင်ငယ် အမှိုက် စားကြွင်းများကို ထိုမုယောခင်းပေါ်မှာ စွန့်ပစ်ကြလေရာ အခင်းရှင် ပုဏ္ဏားမခံနိုင်၍ ကဲ့ရဲ့သောကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ဥစ္စာရံ ဝါ ပဿာဝံ ဝါ သင်္ကာရံ ဝါ ဝိဃာသံ ဝါ ဟရိတေ ဆဍ္ဍေယျ ဝါ ဆဍ္ဍာပေယျ ဝါ, ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

ကျင်ကြီး ကျင်ငယ် အမှိုက် စားကြွင်းများကို စိမ်းစိုသော ကောက်ပဲသီးနှံအပင်ပေါ်၌ ကိုယ်တိုင်, သို့မဟုတ် စေခိုင်း၍ စွန့်ပစ်သော ဘိက္ခုနီမှာ ပါစိတ်အာပတ်သင့်၏။

မှတ်ချက်
--------

သေခိယ၌လည်း "စိမ်းစိုသောမြက်သစ်ပင်ပေါ်၌ မစွန့်ရ"ဟု ပါခဲ့ပြီး သို့သော် ထို၌ကား တိုက်ရိုက်စွန့်ခြင်းကိုသာ တားမြစ်၏၊ ထိုစားပင် သောက်ပင်မဟုတ်သော သစ်ပင်များလည်း ပါဝင်၏။ ဤ၌ကား စားပင် သောက်ပင်မဟုတ်သော သစ်ပင်များ မပါ၊ ကျင်ကြီးကျင်ငယ်ကို အိုးခွက်၌ စွန့်ပြီးနောက် ထိုခွက်မှတဆင့်စွန့်လျှင် ထို၌ အပြစ်မရှိ၊ ဤ၌ကား ခွက်၌ စွန့်ပြီးနောက် သွန်ခြင်း, ခွက်ပါ စွန့်ပစ်ခြင်းကိုသာ တားမြစ်လိုခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
**App Inventor for Android** သည် Google မှ အစပြု တီထွင်ခဲ့သည့် open-source web application တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယခုအချိန်တွင် Massachusetts Institute of Technology (MIT) က ဆက်လက်ပြီး ထိန်းသိမ်း ရေးသားပေးနေသည်။ ၎င်းကို အတိုကောက်အနေဖြင့် AI ဟု ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိသည်။

AI သည် ပရိုဂရမ် မရေးသားဖူးသေးသည့် လူသစ်များအား Android app အလွယ်တကူနှင့် မြန်ဆန်စွာ ရေးသားနိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်သည်။ Scratch နှင့် StarLogo TNG user interface များကဲ့သို့ပင် drag-and-drop visual object များ အသုံးပြု၍ app များကို ဖန်တီးနိုင်သည်။ မြင်သာအောင် ရှင်းပြရမည် ဆိုပါက ကလေးများ အတုံးဆက် ကစားသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ 
ကလေးများအနေဖြင့် မိမိတို့ တည်ဆောက်လိုသည့် ပုံသဏ္ဌာန်ပေါ်လွင်စေရန် သက်ဆိုင်ရာ အတုံးများကို ဆက်ပေးရသကဲ့သို့ AI ပရိုဂရမ် ရေးသားရာတွင်လည်း မိမိတို့ အလိုရှိသော လုပ်ဆောင်ချက်များ ရရှိနိုင်စေရန် သက်ဆိုင်ရာ block များ ချိတ်ဆက်ရေးသားပေးရမည် ဖြစ်သည်။

AI project သည် Active Learning အရ စိတ်ကူးကောင်းများကို ပရိုဂရမ်းမင်း အသုံးပြု၍ လွယ်ကူစွာ အကောင်အထည် ဖော်နိုင်စေရန် အခြေခံ ဖန်တီးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ Mitchel Resnick ၏ Lego Mindstorms နှင့် StarLogo၊ Seymour Papert နှင့် MIT Logo Group တို့ကို အခြေခံ၍ ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

၂၀၁၀ ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် အများပြည်သူတို့အား စတင်ချပြခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က AI team ကို Hal Abelson နှင့် Mark Friedman တို့က ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ နှစ်လယ်တွင် Google က AI ၏ source code ကို ဖြန့်ဝေခဲ့ပြီး ၎င်းဆာဗာများ ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ သို့သော် ပရောဂျက်ကို ဆက်လုပ်လုပ်ဆောင်နိုင်စေရန် MIT Center for Mobile Learning တည်ထောင်နိုင်ရန် အတွက် ရန်ပုံငွေများ ထောက်ပံ့ ကူညီခဲ့သည်။

ထို့ကြောင့် AI တီထွင်သူ Hal Abelson နှင့် MIT မှ professors များ ဖြစ်ကြသော Eric Klopfer နှင့် Mitchel Resnick တို့က AI ကို MIT တွင် ဆက်လက် ပြုပြင် ရေးသားခဲ့ကြသည်။ ၂၀၁၂ခုတွင် MIT ၏ AI version ကို လွှင့်တင်နိုင်ခဲ့သည်။

၂၀၁၃ခုနှစ်တွင် MIT ၏ AI version 2 ကို ပြင်ဆင်ရေးသား ထုတ်လွှင့်နိုင်ခဲ့ပြီး AI2 ဟု လူသိများလာခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ကောက်ယူရရှိသော အချက်အလက်များအရ အပတ်စဉ် AI2 အသုံးပြုသူ active user ၃ သိန်းကျော်ရှိပြီး နိုင်ငံပေါင်း ၁၉၅ နိုင်ငံက မှတ်ပုံတင်ထားသူ ဦးရေ ၆ သန်းခန့် ရှိကာ ၎င်းတို့ တည်ဆောက်ထားသော app ပေါင်း သန်း၂၀ ခန့် ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်။

ပြင်ပလင့်များ
-------------

* တရားဝင် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်
* AI2 Source on GitHub
* Tutorial, Tips, Sample Apps Archived 27 March 2017 at the Wayback Machine.
* AppInventor.org:On-line book and video tutorials

ကိုးကား
-------

1. 1 2  Hardesty၊ Larry။ "The MIT roots of Google's new software"၊ MIT News Office၊ August 19, 2010။
2. ↑  On the Shoulders of Giants!။ Google။ 11 August 2010 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  August 10, 2010 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Wolber၊ David; Abelson၊ Hal; Spertus၊ Ellen; Looney၊ Liz (May 2011)၊ *App Inventor for Android: Create Your Own Android Apps*၊ O'Reilly၊ ISBN 978-1-4493-9748-7
4. ↑  App Inventor @ MIT။
5. ↑  Clark,first=Andrew (December 30, 2013)၊ *App Inventor launches second iteration*
**စနေကြယ်နေကွယ် မိုက်ပါလိမ့်** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

၁၂၆၉ ခုနှစ် ဂြိုဟ်အသွားအလာတို၏ အကျိုးအပြစ်တို့ကို စိစစ်၍၊ စနေကြယ် နေကွယ်မည့်အကြောင်း ဖွဲ့ဆိုအပ်သော ဆေးတံတို ၆၉ တဘောင်သံချို ဖြစ်သည်။

စနေကြယ်နေကွယ် မိုက်ပါလိမ့်
--------------------------

မန္တလာဇေယျဘုံနှိုက်၊ နေနှစ်စုံ ရောင်ဟုန်ပခဲ့လျှင်၊ မှောင်ကျလာ လကွက်ရက်ကဲ့သို့၊ နွယ်ဆက်မှန် မြန်မာမျိုးတို့ကို၊ အရိုးကို အရွက်ဖုံးသော်ကြောင့်၊ ဆုံးရလျက် လွန်နစ်နာ။  

  

နန်းတည်ရာ မန်းပြည်သားတွေဘို့၊ စကားအလွန်ကြွယ်၍၊ အလွဲရယ် အချော်ချော်နှင့်၊ သူမလျော် လူပေါ်မိုးခိုက်မို့၊ ညှိုးလိုက်လှပါ။  

  

နတ်စက်ရောင်ဆရာတော်နှင့်၊ ပုဏ္ဏားကျော် ဇာဂရုတို့၊ ၉ − ခုသွယ် −ခြောက်ဆယ်သက္ကရာဇ်မှာတော့၊ အသစ်သာသနာမို့၊ ဒါယကာ နရာ့ဖျားကိုလ၊ သိကြားပါကူညီ၍၊ မြို့တည်မည် တဘောင်သိုက်ရယ်နှင့်၊ တွက်လိုက်လျှင် တယ်မလိုဘု၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုဘာပ၊ ကိုယ့်တာကိုယ်သာချုပ်ကြတော့၊ ကိန်းဗုဒ္ဓလောင်းရာဇာ၊ ပေါ်လာလိမ့်မလွဲ။  

  

ချမ်းသာရန် မြတ်လောင်းတော်အခြေမှန်တဲ့၊ မင်းဝေဿန်အခေါင်စစ်မှာဖြင့်၊ နှစ်နှစ်ကျော်ကျော်လိုတော့၊ တရားကိုယ်ကျင့်သီလရယ်နှင့်၊ ဒါနလက်ကိုင်ထားကြမှ၊ ဘုရားရှင်သာသနာ၌၊ ဒါယကာ ကြာကြာဖြင့် မဝေးပြီဘု၊ ဆေးတံတို (၆၉)၊ တေးရိုးတဘောင်သံနှင့်၊ နှစ်စောင်မှန် − ၂ − ဘန်သိုက်ရယ်က၊ သောနဝါ ကောဇာဆိုက်လျှင်ဖြင့်၊ စနေကြယ် နေကွယ်လို့ မိုက်ပါလိမ့်၊ ကိန်းဆိုက်မဲ့ပွဲ။

### မူကွဲ

မန္တလာ ဇေယျဘုံက၊ နေနှစ်စုံ အရောင်ပခဲ့လျှင်၊ မှောင်ကျကာ လကွယ်ရက်ကဲ့သို့၊ ကွယ်ပျက်ပြန် မြန်လူမျိုးတို့၊ အရိုးကို အရွက်ဖုံးသော်ကြောင့်၊ ရှုံးရချက်အမှုနာ။  

တပြည်လာ တရပ်သားတို့၊ တရားနာ အသိနဲသော်ကြောင့်၊ အမှားကို ဖိ၍ဖိ၍ကဲခဲ့၊ အလွဲချော်ချော်နှင့်၊ မသူတော် လူပေါ်ပေါင်းတာကြောင့်၊ စောင်းခဲ့ပေါ့ စာရိတ္တာ။  

  

နတ်စက်ရောင် ဆရာတော်နှင့်၊ ပုဏ္ဏားကျော်ဇာဂရုတို့က၊ ကိုး ခု ရောက် ခြောက်ဆယ်မှာ၊ သာသနာမြတ်ထီး။  

  

တရာဇာ ဒါယကာနရဖျားကိုလ၊ သိကြားပါကူညီ၍၊ မြို့တည်မည်တဘောင်သိုက်ကယ်နှင့်၊ တွက်လိုက်လျှင်တယ်မကွာဘု၊ နယ်နဂရာ၊ မြန်မာအေးစေဘို့၊ ဆေးတံကို ခြောက်ဆယ်ကိုး၊ တေးရိုးကတဘောင်သံနှင့်၊ နှစ်စောင်မှန် ယခင်သိုက်ကယ်က၊ သောနုဝါ ကောဇာဆိုက်ခဲ့လျှင်၊ စနေကြယ်ကို နေကွယ်လို့ မိုက်ပါလိမ့်မကွယ်၊ ကိန်းကြုံဆိုက်နိုး။

ခက်ဆစ်
------

1. မန္တလာ = မန္တလေးနေပြည်တော်။
2. ဇေယျာတုံ = ဇေယျဘူတိ (ဝါ) အောင်မြေ။
3. နေနှစ်စုံ = မင်းမိဖုရားနှစ်ပါး။
4. စာရိတ္တ = ကိုယ်ကျင့်တရား။
5. တရာဇာ = တဦးတည်းသောမင်း။
6. နရဖျား = လူတို့၏ အထွတ်အထိပ်ဖျားဖြစ်သောမင်း။
7. နဂရာ = မြို့။
8. သောနဝါ = ၁၂၆၉ ခုနှစ်ကို ဆိုလိုသည်။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
**လောကသာရ** ကဗျာကို ကန်တော်မင်းကျောင်းဆရာတော် ရေးသားခဲ့သည်။ ပျို့ကဗျာ အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ အပြည့်အစုံကို လောကသာရ ဆုံးမစာပျို့ တွင့် ကြည့်ရှုနိုင်သည်။

**၁။** ပညာမျက်စိ၊ မြင်မရှိ၍၊  

မသိတရား၊ အယူမှားလျက်၊  

စီးပွားမမြော်၊ ကျိုးမပေါ်သား၊  

သူတော်မဟုတ်၊  

ယုတ်သည်စရိုက်၊ လူသူမိုက်ကို၊  

မကြိုက်မချစ်၊ ရန်သူစစ်သို့၊  

မနှစ်သက်ဘဲ၊ ဝေးစွာရှဲ၍၊  

အမြဲခွာရှင်း၊ ဖဲကြဉ်မင်း။  

  

**၂။** ကြောင်းပါးခရီး၊ လမ်းအနီး၌၊  

ပင်ထီးပညောင်၊ မြစ်တထောင်နှင့်၊  

မြားမြောင်ခက်လက်၊ ရွက်လည်းစိပ်စိပ်၊  

စေ့စေ့သိပ်လျက်၊  

ရိပ်လည်းမြိုင်မြိုင်၊ လေမနိုင်လျှင်၊  

ပြွတ်ခိုင်သီးမှည့်၊ အပြည့်ကျေးငှက်၊  

စားလျက်သောင်းသဲ၊ မှီဝဲလူဗိုလ်၊  

ရိပ်ခိုအများ၊ ခရီးသွားတို့၊  

နေနားပျော်ရွှင်၊ ထိုသစ်ပင်ကား၊  

ဝင်လာသသူ၊ ခပ်သိမ်းလူကို၊  

ဆာပူငြိမ်းအောင်၊ စီးပွားဆောင်သို့၊  

လူ့ဘောင်ကောင်းကြွယ်၊ လူကုံကယ်လည်း  

ထိုနှယ်လည်းကောင်း၊ ဖြစ်တုံရှောင်း၍၊  

မျိုးပေါင်းဆွေပါး၊ လူအများကို၊  

သနားကြင်နာ၊ စီးပွားရှာ၍၊  

မေတ္တာမကင်း၊ မစခြင်းဖြင့်၊  

ထံရင်းမှီကိုးကွယ်စေမင်း။

ခက်ဆစ်

၁။စရိုက် = အမူအကျင့်။

၂။ ရှဲ = ရှောင်တိမ်းသည်။

၃။ ဖဲကြဥ် = ရှောင်တိမ်းသည်။

၄။ ကြောင်း = ခရီးလမ်း။

၅။ ပင်ထီး = အထီးတည်းသောအပင်၊တစ်ပင်တည်း။

၆။ ပညောင် = ပြည်ညောင်ပင်။ဗောဓိညောင်ရွက်နှင့်တူသောအရွက်ရှိ၍အကိုင်းမှတွဲလျားကျသောမြစ်ပျဥ်းအများရှိသည့်ညောင်ပင်တစ်မျိုး။

၇။ သောင်းသဲ = ဆူဆူညံညံ။

၈။ မှီဝဲ = ဆည်းကပ်သည်။

၉။ လူဗိုလ် = လူအများ။

၁၀။ ဆာပူ = ပူအိုက်ခြင်း၊ပူလောင်ခြင်း။

၁၁။ ကောင်းကြွယ် = ကြွယ်ဝချမ်းသာသည်။

၁၂။ ကုံကယ် = ပြည့်စုံသည်။

ကိုးကား
-------
**ဦးကိုနီ** (၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၅၃ - ၂၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၇) သည် ထင်ရှားသော မွတ်စလင်မ် ရှေ့နေတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်၏ ဗဟိုဥပဒေ အထောက်အကူပြု အဖွဲ့ဝင် ဥပဒေ အကြံပေး ရှေ့နေတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား နိုင်ငံတော်၏ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်ရာထူးကို ရယူနိုင်အောင် ကြိုးပမ်းခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် အခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ရေးအတွက် တက်ကြွစွာ ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။

ဦးကိုနီသည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် ပြုလုပ်သော Senior Leadership Programme ကို တက်ရောက်ပြီး အပြန် ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်၌ လုပ်ကြံခံခဲ့ရပြီး ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

ငယ်ဘဝ
-----

အဖ ဦးစူလ်တန်၊ မိခင် ဒေါ်ခင်လှ(ခ) ဒေါ်ဟလီမာတို့မှ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ကသာခရိုင်၊ ကသာမြို့နယ်၊ အင်းရွာကျေးရွာတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။

ပညာရေး
------

ကသာမြို့ အထက (၁) ကျောင်းမှ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းအောင်မြင်ခဲ့ပြီး ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံတက္ကသိုလ်တွင် ပညာဆည်းပူးခဲ့ကာ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် B.A(Law) ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် LL.B ( ဥပဒေဘွဲ့) ကို ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၇၅−၁၉၇၆ ပညာသင်နှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဥပဒေအသင်းကြီး၏ ဒုဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၇ မှ ၁၉၇၉ ခုနှစ်အတွင်း ရန်ကုန်အဝေးသင်တက္ကသိုလ်၊ ဥပဒေပညာဌာနတွင် နည်းပညာဆရာအဖြစ် လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

ရှေ့နေဘဝ
--------

၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ဥပဒေဘွဲ့ရရှိပြီးနောက် အဝေးသင်တက္ကသိုလ်တွင် နည်းပြဆရာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရင်း ဆရာကြီးဦးကိုယုထံတွင် အလုပ်သင်ရှေ့နေ၊ အမှုလိုက်ရှေ့နေအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ကာ ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် Laurel Law Firm ကို တရားဝင်မှတ်ပုံတင်ပြီး ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှု
----------------------

အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် သို့ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ​အောက်တိုဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် တရားဝင် ဝင်​ရောက်ခဲ့ပြီး ဗဟိုဥပဒေ အထောက်အကူပြု အဖွဲ့ဝင် တရားလွှတ်တော်ရှေ့နေဖြစ်သည်။ ဦးကိုနီသည် ၂၀၀၈ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်ရေးဆွဲခြင်းထက် အသစ်အစားထိုးရေးဆွဲသင့်သည်ဟု ယုံကြည်ထားသူဖြစ်သည်။

မိသားစု
-------

ဇနီး ဒေါ်တင်တင်အေးနှင့် သားသမီး ၃ ဦး ရှိပြီး သမီးကြီး ဒေါက်တာယဉ်နွယ်ခိုင်၊ ဒေါက်တာအေးသီခိုင်၊ သားငယ် ကိုသန့်ဇင်ဦး (စင်ကာပူ) တို့ဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်တွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ (Senior Leadership Program) အင်ဒိုနီးရှားလေ့လာရေးခရီးစဉ်လိုက်ပါပြီး ရန်ကုန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာစဉ် သေနတ်နှင့် ပစ်ခတ်လုပ်ကြံခံရခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၇ ဇန်နဝါရီလ ၂၉ ရက်နေ့ ညနေ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၆၃ နှစ်ရှိပြီဖြစ်သည်။ ဦးကိုနီ၏ဈာပနသို့ ဘာသာပေါင်းစုံမှ လူ​ပေါင်းထောင်ချီ လိုက်ပါပို့ဆောင်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  "တရားလွှတ်တော်ရှေ့နေ ဦးကိုနီ၏ ကိုယ်ရေးအကျဉ်း"၊ *မဇ္ဈိမ*၊ ၂၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၇။ ၂၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၇ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. 1 2  National League for Democracy Statement။ *facebook* (၂၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၇)။
3. ↑  Jagan၊ Larry။ "Will Aung San Suu Kyi be Myanmar’s next president?"၊ *The Nation*၊ ၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆။ 30 January 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 2 February 2017။
4. ↑  ရှေ့နေကြီး ဦးကိုနီ လုပ်ကြံ သတ်ဖြတ် ခံရ။ *ဘီဘီစီ* (၂၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၇)။  ၂၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၇ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
5. 1 2  "Obituary: The 'irreplaceable' U Ko Ni"၊ 31 January 2017။ 11 February 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
6. ↑  Myanmar ruling party lawyer shot dead at Yangon airport။  29 January 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
7. ↑  Crouch၊ Melissa။ "A personal tribute to U Ko Ni"၊ 31 January 2017။ 31 January 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
အာရှကျားလေးကောင် တည်နေရာ
ဟောင်ကောင် ညရှုခင်း
စင်္ကာပူမြို့လယ် ဆည်းဆာရှုခင်း

  

**အာရှကျားလေးကောင်** (သို့) **အာရှနဂါးလေးကောင်** ဆိုသည့် ဝေါဟာရသည် အာရှမှ 

* ဟောင်ကောင်
* စင်ကာပူ
* တောင်ကိုရီးယား
* ထိုင်ဝမ်

စသည့် ဒေသများ၏ ကောင်းမွန်စွာ တိုးတက်လျက်ရှိသော စီးပွားရေး အခြေအနေကို ညွှန်းဆိုသည်။ 

ဤဒေသများသည် ၁၉၆၀ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၀ ခုနှစ်များအကြား စီးပွားရေး တရှိန်ထိုး တိုးတက်လာခြင်းကြောင့် အများက အာရုံစိုက်လာသည့် အသစ်ပေါ်ထွန်းလာသော စက်မှုနိုင်ငံများဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် ဤဒေသများ၏ စီးပွားရေး တိုးတက်နှုန်း လျင်မြန်နေဆဲ ဖြစ်သော်လည်း လက်ရှိတွင် ဒီ့ထက် တိုးတက်နှုန်းကောင်းမွန်သည့် အာရှ အခြားနိုင်ငံများကို လူအများ ပိုမို စိတ်ဝင်စားလာကြပြီ ဖြစ်သည်။ 

အာရှကျားလေးကောင်မှ လုပ်သားများသည် အဆင့်မြင့် ပညာအရည်အချင်းရှိပြီး နည်းပညာအရ ကျွမ်းကျင်သူများ ဖြစ်ကြသောကြောင့် ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်း မြင့်မားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဟောင်ကောင်နှင့် စင်္ကာပူနိုင်ငံတို့သည် ကမ္ဘာတွင် ရှေ့ပြေးနေသည့် ဘဏ္ဍာရေး လုပ်ငန်း အချက်အချာ ဖြစ်လာသည့်အလျောက် တောင်ကိုရီးယားနှင့် ထိုင်ဝမ်တို့သည် အိုင်တီလုပ်ငန်း (Information Technology) တွင် ဦးဆောင်သူများ ဖြစ်လာသည်။ ဤနှစ်နိင်ငံ၏ အောင်မြင်မြု အတွေ့အကြုံကို ဟန်မြစ်ပေါ်မှ အံ့ဖွယ်တိုးတက်မှုနှင့် ထိုင်ဝမ်၏ အံ့ဖွယ်တိုးတက်မှုဟု တင်စားပြောဆိုလာကြပြီး အခြားနိုင်ငံများအတွက် စံနမူနာ ဖြစ်လာသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Can Africa really learn from Korea?။ afrol News (24 November 2008)။  2009-02-16 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  "Korea role model for Latin America: envoy"၊ Korean Culture and Information Service၊ 1 March 2008။ 2009-02-16 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 22 April 2009။
3. ↑  Leea, Jinyong; LaPlacab, Peter; Rassekh, Farhad (2 September 2008). "Korean economic growth and marketing practice progress: A role model for economic growth of developing countries". Elsevier B.V. (subscription required). Retrieved on 2009-02-16.  မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ။ 16 December 2008 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  27 October 2009 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**ရိုင်းစပါး** (Rye) သည် ဂျုံ၊ မုယောတို့နှင့် ဆင်တူသော ကောက် 
မျိုးဖြစ်၍ ဂရာမီနီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်ပြီးလျှင် ရုက္ခဗေဒအလို 
အားဖြင့် ဆီကာလီဆီရီယေးဟု ခေါ်၏။ ဥရောပတိုက် ပင် 
လယ်နက် မြောက်ဘက်ရှိအရပ်သည် ရိုင်းစပါးကို မူလစိုက်ပျိုး 
သော အရပ်ဖြစ်သည်ဟု ယူဆရသည်။ ရုရှ၊ ဂျာမနီနှင့် စကန် 
ဒီနေးဗီးယားနိုင်ငံတို့သည် ရိုင်းစပါးကို အများဆုံး စိုက်ပျိုး 
သော နိုင်ငံများ ဖြစ်သည်။ အာရှတိုက်မြောက်ပိုင်းနှင့် မြောက် 
အမေရိကတိုက်တို့၌လည်း ရိုင်းစပါးကို စိုက်ပျိုးသည်။ ရိုင်း 
စပါးသည် အခြားကောက်မျိုးများ မဖြစ်ထွန်းသော မြေညံ့အရပ် 
များ၌ စိုက်ပျိုး၍ ရသည်။ အခြားကောက်မျိုးထက် အအေးဒဏ် 
ကို ပို၍ ခံနိုင်၏။ အင်္ဂလန်ပြည် တောင်ပိုင်းတွင် ရိုင်းစပါးကို 
ကျွဲနွားစာအတွက် စိုက်ပျိုး၏။ သို့ရာတွင် ရိုင်းစပါး ရိုးတံ 
သည် မာလွန်း၍၎င်း၊ အဆိပ်အတောက် ဖြစ်စေသည့် မှိုရောဂါ 
ကျရောက်တတ်၍၎င်း ကျွဲနွားစာအတွက် မသင့်လှချေ။
ဥရောပတိုက် မြောက်ပိုင်းတွင် ရိုင်းမှုန့်ဖြင့် ပြုလုပ်သော 
ပေါင်မုန့်နက်ကို ယခုထက်တိုင် စားသုံးလျက် ရှိကြသည်။ 
အမေရိကတိုက်၌မူ ရိုင်းမှုန့်ကို ဂျုံမှုန့်၊ ပြောင်းမှုန့်တို့နှင့် ရော 
စပ်၍ မုန့်လုပ်ကြသည်။ ရိုင်းဆန်ကို မုယောပင်ပေါက်လုပ် 
ရန်နှင့် အရက်ချက်ရန်အတွက်လည်း အသုံးချသည်။
ရိုင်းစပါးပင် ကောက်ရိုးသည် ရှည်၍ ချောသဖြင့် 
ဦးထုပ်နှင့် ဖျာရက်လုပ်ရာ၌ အသုံးဝင်သည်။ အိမ်မိုးရန် 
အတွက်လည်း အသုံးချကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Forage Identification: Rye (September 26, 2017)။  September 26, 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)
**တိုင်ယာမြို့** သည် ရှေးခေတ်အချိန်ကတည်းက ယနေ့အထိ လူတို့ ဆက်တိုက်နေထိုင်ခဲ့သော မြို့များတွင် တစ်မြို့အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း အလယ်ခေတ်က ရာစုနှစ် အချို့တွင် လူအနည်းငယ်သာ နေထိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အစောဆုံး ဖိုနီးရှန်း မက်ထရိုပိုလစ် မြို့တော် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒဏ္ဍာရီလာ ယူရိုပါ နတ်သမီး၊ သူမ၏ အစ်ကို ကက်ဒမတ်စ် နှင့် ဖီးနစ်တို့ မွေးဖွားရာဟု ဆိုကြပြီး ကာသေ့တိုင်းပြည်ကို တည်ထောင်သူ ဒီဒို (အယ်လစ်ဆာ) မွေးဖွားရာ နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ မြို့တော်အတွင်း တိုင်ယာ ဟစ်ပိုဒရုန်း အပါအဝင် ရှေးခေတ်က နေရာ အမြောက်အမြား ရှိပြီး တစ်မြို့လုံးအား ယူနက်စကို၏ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် သတ်မှတ်စာရင်းသွင်းခဲ့သည်။  သမိုင်းပညာရှင် အားနပ်စ် ရီနန်က 

> "*သင့်အနေနှင့် တိုင်ယာအား မြို့ပျက်ဟု ခေါ်နိုင်သလို အပျက်အစီးကြားမှ တည်ဆောက်ထားသောမြို့ဟုလည်း ခေါ်နိုင်သည်။*"
> 
> 

 ဟု ဆိုသည်။

ယနေ့ခေတ်တွင် တိုင်ယာသည် လက်ဘနွန်နိုင်ငံတွင် ဘေရွတ်မြို့၊ ထရီပိုလီမြို့၊ အလေးမြို့နှင့် ဆီဒုံမြို့တို့ပြီးလျှင် ပဉ္စမမြောက် အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်သည်။၎င်းသည် တောင်ပိုင်းပြည်နယ် အတွင်းတွင် တိုင်ယာခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် တိုင်ယာမြို့ပြ ဒေသ၌ လူဦးရေ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၂၀၀,၀၀၀ ဦး ရှိပြီး ဒုက္ခသည်များလည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  World Heritage List: Tyre (2020)။  13 March 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Finlay၊ Victoria (2014)။ *Colour: Travels Through the Paintbox*။ London: Hachette UK။ ISBN 9780340733295။
3. ↑  Tyre City, Lebanon
4. ↑  Maguire၊ Suzanne (2016)။ TYRE CITY PROFILE 12, 16, 33–34, 39–43, 57, 72။ UN HABITAT Lebanon။  29 October 2019 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။