recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Taste bud
အချို့သော မော်လီကျူးနှင့် အိုင်းယွန်းတို့က တိရစ္ဆာန်အချို့၏ လျှာရှိ အာရုံခံဆဲလ်များကို လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် ဦးနှောက်သို့ ဆိုင်ရာသတင်း ပေးပို့သည့်အခါ ဖြစ်ပေါ်လာသော သိရှိခံစားချက်မှာ **အရသာ(taste)** တို့ကို တွေ့ကြုံမိခြင်း ဖြစ်သည်။  

ကျွန်ုပ်တို့ သိရှိနေကြသော အရသာဟူသည့် လှုံ့ဆော်ချက်သည် အနံ့နှင့် များစွာ 
ဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် နှာပိတ်ချိန်၌ သစ်သော့သီးကို
စားကြည့်လျှင် ယခင် စားရိုးအတိုင်း စားစဉ်ကနှင့်လုံးဝမတူပဲ 
သစ်သော့သီးသည် ကြက်သွန်၏ အရသာကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်ကို 
တွေ့ရပေမည်။ သို့ဖြင့် အနံ့နှင့်အရသာ ခွဲခြား၍ မရလောက်အောင်
ဒွန်တွဲနေသည်ဟု အချို့က ဆိုကြသည်။

အနံ့ကိုပင် အရသာဟု ယူဆကြပြီးလျှင် အထင်မှား အပြော 
မှား ဖြစ်တတ်ကြသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ အအေးမိ၍ နှာစေးပြီး 
နှာခေါင်းပိတ်နေသောအခါ မည်သည့် အစာကိုပင်စားစား 
ယခင်ကကဲ့သို့ အနံ့မရချေ။ ယင်းသို့ အနံ့မရသဖြင့် စား 
သောက်မကောင်း ဖြစ်သည်ကို အရသာပျက်သည်ဟု ပြော 
ဆိုလေ့ ရှိကြ၏။ အမှန်မှာ အရသာပျက်ခြင်း မဟုတ်ချေ။ 
အနံ့မရတော့သဖြင့် ယခင်က အရသာဟု ထင်မှတ်မှားသော 
အနံ့တွင် ချွတ်ယွင်းခြင်းသာလျှင် ဖြစ်သည်။

အမှန်အားဖြင့် အရသာကို လျှာပေါ်၌ရှိနေသော အရသာဖု 
ကလေးများဖြင့်သာ ခံစားနိုင်ကြ၏။ ထိုအရသာ ဖုကလေးများ 
၏ထိပ်တွင် ရသာရုံ နာဗ်ကြောစွန်းများသည် အနှံ့အပြား ယှက် 
သန်း၍ နေကြ၏။ ရသာရုံ သတင်းကို ရသာရုံ နာဗ်ကြော 
တို့သည် ဦးနှောက်သို့ ဆောင် ယူသွားကြသဖြင့် အရသာသိမှု 
ဖြစ်ပေါ် လာလေသည်။ သို့သော် အရသာကို ကျွန်ုပ်တို့သည် 
လျှာတစ်ခုလုံးတွင် အနှံ့အပြား ခံစားရခြင်း မဟုတ်ချေ။ လျှာ 
၏ အလယ်ကောင်အပိုင်းသည် အရသာမပေါ်သောအပိုင်း ဖြစ် 
၏။ ရသာရုံနာဗ်ကြောတို့ အနေများရာ၌သာလျှင် အရသာကို 
ကောင်းစွာ ခံစားနိုင်ကြလေသည်။ လျှာဖျားသည် ချိုသော 
အရသာကို ပိုမိုခံစားနိုင်၍ လျှာရင်းမှာမူကား ခါးသော အရသာ 
ကို ပိုမို ခံစားနိုင်လေသည်။ အငန်နှင့် အချဉ်အရသာများကို 
လျှာ၏ ဘေးနှစ်ဖက်တွင် ခံစားနိုင်သည်။

များစွာသော အစာတို့တွင် အရသာတစ်မျိုးတည်း မရှိပဲ 
ရသာပေါင်းစုံ ရောလျက်ရှိတတ်သည်။ အချို့တွင် အနံ့သာ 
လျှင်ရှိ၍ အရသာ လုံးဝမရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ မည်သည့် 
အရာဝတ္ထုပင် ဖြစ်စေကာမူ အရည် မပျော်ပဲ အတုံးအခဲဖြစ်နေ 
လျှင် အရသာမပေါ်ချေ။ ပါးစပ်ကိုဟ၍ အသက်ရှူရှိုက်ပေး 
ပါက လျှာသည် ခြောက်၍ လာပေမည်။ ယင်းသို့ ခြောက်နေ 
စဉ် သကြားမှုန့်များကို လျှာပေါ်တွင် တင်ပေးပါက မည်သည့် 
အရသာမျှ မပေါ်သည်ကို တွေ့ရမည်။ အတန်ကြာ၍ သကြား 
အရည်ပျော်သောအခါမှသာလျှင် ချိုသော အရသာ ပေါ်လာ 
လေသည်။

အချို၊ အချဉ်၊ အငန်၊ အခါးဟူ၍ အရသာလေးမျိုးရှိ၏။ 
ထိုအရသာတစ်ခုစီ၌ ဆိုင်ရာ နာဗ်ကြောစွန်းများနှင့် ဆိုင်ရာ 
နာဗ်ကြောမျှင်များ ရှိကြသည်။ ဦးနှောက်၌လည်း အရသာ 
တစ်ခုစီကို ချုပ်ကိုင်သောဌာန ရှိပေမည်။ ထိုအရသာလေးမျိုးမှ 
လွဲ၍ ကျန်အရသာများမှာ အနံ့ကိုသာလျှင် အကြောင်းပြု၍ 
ဖြစ်ကြသည်။

အနံ့သည် အရသာနှင့် များစွာ ဆက်သွယ်မှု ရှိသည်။ 
ကျွန်ုပ်တို့ ခံစားရသော အနံ့အသက်ဟူသည်မှာ အနံ့နှင့် 
သက်ဆိုင်သော နာဗ်ကြောများ ရှိသည့်နေရာတွင် ဓာတ်ပစ္စည်း 
များ လာရောက် တွေ့ထိသောကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည်။ အနံ့ 
အသက်တစ်မျိုးစီသည် နာဗ်ကြောတစ်မျိုးစီနှင့် သက်ဆိုင်၍ ထို 
နာဗ်ကြောကို သွားရောက် တွေ့ထိသောအခါမှဆိုင်ရာ အနံ့ 
အသက်ကို ရရှိခြင်း ဖြစ်၏။ ထိုပစ္စည်း၏ အနံ့ကို ရရှိနိုင်၏။ 
ဓာတ်ငွေ့များ သည် ပျံ့နှံ့တတ်သော သဘောရှိ၍ အဝေး၌ 
ရှိသော ပစ္စည်းများကို အနံ့ဖြင့် သိရှိကြရလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)
Balanced Rock stands in the Garden of the Gods park in Colorado Springs
ဘူမိဗေဒတွင် ကျောက်ကို အမျိုးခွဲခြားထားပုံမှာ 

* မီးသင့်ကျောက်ခေါ် အပူကြောင့်ဖြစ်သောကျောက်၊
* အနည်ကျကျောက် ခေါ် ရေစီးတွင် အနည်အနှစ်ထိုင်၍ ဖြစ်လာသောကျောက်နှင့်
* အသွင်ပြောင်းကျောက်ခေါ် ဖိအား၊ အပူနှင့် ဓာတ်ပြောင်းလဲမှုကြောင့် ဖြစ်လာသည့်ကျောက်ဟူ၍ သုံးမျိုးဖြစ်သည်။

အများအားဖြင့် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို အနည်ကျကျောက်များ 
တွင် တွေ့ရသည်။ အနည်ကျကျောက်ဖြစ်ရန် ပစ္စည်းများသည် 
ကုန်းပေါ်မှ ပယ်လယ်နှင့်မြစ်များသို့ မျောပါသွား၍ ရေအောက် 
တွင် မြေဖြူ၊ ထုံးကျောက် သို့မဟုတ် သဲကျောက်အဖြစ်ဖြင့် 
တည်ရှိကြသည်။

ကျောက်ပွ၊ နှမ်းဖတ်ကျောက်၊ မီးတောင်ချော်နက်နှင့် 
အော့ဗဆစ်ဒီကျောက်တို့သည် မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှု ကြောင့်၎င်း၊ 
သို့မဟုတ် ကမ္ဘာမြေလွှာအတွင်းရှိ အပူကြောင့်၎င်း၊ ဖြစ်ပေါ်လာ 
ရသည့် မီးသင့်ကျောက်များ ဖြစ်သည်။ စကျင်ကျောက်သည် 
အသွင်ပြောင်းကျောက်များတွင် ခရစ္စတယ် အသွင်ဖြင့် 
တွေ့ရသော ကျောက်မျိုး ဖြစ်သည်။ ဤကျောက်သည် 
ထုံးကျောက်မှတစ်ဆင့် ဖြစ်လာ၏။ အသွင်ပြောင်းကျောက် 
တစ်မျိုးဖြစ်သည့် သင်ပုန်းကျောက်သည် ယှေလကျောက်မှ 
ဖြစ်၍ ကွာကျောက်(ကျောက်သလင်း)မှာမူကား သဲကျောက် 
တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၁) သီတင်းသုံးဖော်တို့ ချစ်ခင်မြတ်နိုး လေးစားကြခြင်း၊ (၂) ပစ္စည်းလေးပါး ရရှိခြင်း၊ (၃) အလှူရှင်တို့၏ ဒါနစေတနာအကျိုးကြီးမားစေလိုခြင်း၊ (၄) ဆွေမျိုးများ ကောင်းရာသုဂတိရောက်စေလိုခြင်း၊ (၅) ရသမျှပစ္စည်းဖြင့် ရောင့်ရဲတင်းတိမ်ကျေနပ်ခြင်း၊ (၆) သဘာဝဘေးဒဏ်, ဝေဒနာဒဏ်တို့ကို သည်းခံနိုင်ခြင်း၊ (၇) တရားဓမ္မ၌ မွေ့လျော်လိုခြင်း၊ (၈) ကြောက်ရွံ့ ထိတ်လန့်မှုကို သည်းခံနိုင်ခြင်း၊ (၉) ရူပါဝစရဈာန် လေးတန်တို့ကို ရရှိလိုခြင်း၊ (၁၀) အာသဝေါကင်းကွာ ရဟန္တာဖြစ်လိုခြင်း-ဟူသော အကျိုး ၁၀-ပါးကို လိုလားတောင့်တသောပုဂ္ဂိုလ်သည် သီလကို ဖြည့်ကျင့်ရမည်။ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလကို စောင့်ရှောက်ထိန်းသိမ်းရမည်-အစရှိသည်ဖြင့် သီလရှိသူများ ခံစားရမည့်အကျိုး ၁၀-ပါးကို အကျယ် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ -ပါတိမောက္ခသံဝရသီလသည် ဦးခေါင်းနှင့် တူပုံ၊ ကြွင်း သီလသုံးပါးသည် လက်ခြေတို့နှင့် တူပုံ၊ ပစ္စည်းလေးပါးသည် သီလ၏အာနိသင်ဖြစ်ပုံ၊ သီလရှိသောရဟန်းအား လှူဒါန်းသော ဆွမ်းဒါနနှင့် ကျောင်းဒါနတို့၏ အကျိုး၊ သီလရှိသောရဟန်း၏ မိဖများ ကောင်းရာသုဂတိရောက်ရှိနိုင်ပုံ အစရှိသည်တို့ကို ဖွင့်ပြ ထားပါသည်။

ဋီကာ၌ -ဤဒေသနာတော်သည် သိက္ခာသုံးပါးကိုဟောတော်မူသည့် ဒေသနာတော်ဖြစ်ပုံ အကျယ်၊ စိတ်တည်ကြည် ငြိမ်သက်မှု၊ သင်္ခါရတရားတို့ကို ရှုမှတ်ပုံ (သမထ, ဝိပဿနာ)တို့ဖြင့် သီလကို စောင့်ရှောက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ပုံ အစရှိသော သိမှတ်ဖွယ်များနှင့် အရိယကောဋိယဝါသီ မဟာဒတ္တထေရ်ဝတ္ထုကို ပြဆိုထားပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၃၊၃၆၁-၂။ အံ၊မြန်၊၃၊၃၅၈-၃၆၀။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၂၀-၂။ အံ၊ဋီ၊၃၊၃၃၉-၃၄၅။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဒသကနိပါတ၊ ဒုတိယပဏ္ဏာသက၊ (ဂ) ၃-အာကင်္ခဝဂ္ဂ၊ ပထမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
ဖိုတွန်အမှုန်တွင် ကွာ့ ၃ ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး ယင်းတို့သည် အခြေခံအမှုန်များဖြစ်ကြသည်။
ရူပဗေဒတွင် **အက်တမ်တွင်း ပါတစ်ကယ်** (အင်္ဂလိပ်: Subatomic particle) ဆိုသည်မှာ အက်တမ်၏ တစ်စိတ်စပိုင်းအဖြစ် ပါဝင်နေသော ပါတစ်ကယ်များ ဖြစ်သည်။ အက်တမ်တွင်း ပါတစ်ကယ် အမျိုးအစားနှစ်မျိုးရှိသည်။ တစ်မျိုးမှာ လက်ရှိသီအိုရီများအရ ထပ်မံခွဲစိတ်မရတော့သည့် ပကတိအမှုန်များဆန်သော အခြေခံ ပါတစ်ကယ်များ ဖြစ်သည်။ ကျန်တစ်မျိုးမှာ ပေါင်းစပ်ရလဒ်ဆန်သော ပါတစ်ကယ်များ ဖြစ်သည်။ အမှုန်ရူပဗေဒနှင့် နျူကလီးယားရူပဗေဒတို့သည် အဆိုပါ ပါတစ်ကယ်များနှင့် ၎င်းတို့၏ အပြုအမူများကို လေ့လာသော ဘာသာရပ်များ ဖြစ်ကြသည်။

အမှုန်ရူပဗေဒတွင် အမှုန်တစ်ခု၏ သဘောတရားမှာ ရှေးရိုးရူပဗေဒမှ သဘောတရားများပေါ်တွင် အခြေခံသည်။ ထိုအတူ နေ့စဉ် သာမန်အတွေ့အကြုံသဘာဝများနှင့် ခြားနားသည့် ခေတ်ပေါ်ရူပဗေဒ၏ ကွမ်တမ်အဆင့် ဒြပ်နှင့် စွမ်းအင် သဘောတရားများလည်း ထင်ဟပ်သည်။ 

လက်တွေ့စမ်းသပ်ချက်များအရ အလင်းရောင်သည် ဖှိုတွန်ဟုခေါ်သော ပါတစ်ကယ်များ၏ သဘာဝလည်းရှိသကဲ့သို့ လှိုင်း များကဲ့သို့လည်း ပြုမူသော သဘာဝရှိ၍ ပါတစ်ကယ်နှင့် ပတ်သက်သည့် အသိအမြင်အယူအဆများကို ပြန်လည်စဉ်းစားရန် လိုအပ်လာခဲ့သည်။ ကွမ်တမ်အရွယ်အစားရှိ အမှုန်များသည် အမှုန်ကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ လှိုင်းများကဲ့သို့လည်းကောင်း ပြုမုသဖြင့် ၎င်းနှစ်မျိုးလုံးခြုံငုံမိစေမည့် လှိုင်း-ပါတစ်ကယ် တဖြစ်လဲ သဘောတရားအသစ်ကို ဖော်ထုတ်လာရသည်။ (လှိုင်း-အမှုန် *ဒွန်တွဲမှု* ဟု ဘာသာပြန်နှင့် အယူအဆ မမှားအပ်ပါ။)  

အခြားသဘောတရား အသစ်တစ်ခုဖြစ်သည့် မရေရာခြင်း နိယာမကလည်း အမှုန်များတွင် ရှိနေသော ၎င်းတို့၏ တည်နေရာနှင့် အဟုန် ကဲ့သို့ ဂုဏ်သတ္တိများကို တိတိကျကျ တိုင်းတာ၍ မရနိုင်ဟု ဆိုသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် လှိုင်း-အမှုန်စုံတွဲမှု သဘောတရားကို ဖိုတွန် များအတွက်သာမက အခြားသော အမှုန်များအတွက်ပါ သုံးနိုင်ကြောင်း သိရှိလာကြသည်။

ကွမ်တမ်စက်ကွင်းသီအိုရီ၏ ဘောင်အတွင်း အမှုန်များ၏ အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှုကို အဆိုပါ အခြေခံ အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှုများ၏ ကွမ်တာ အထုပ်ငယ်များ ဖန်တီးခြင်းနှင့် ပျက်သုဉ်းခြင်း များအဖြစ် နားလည်နိုင်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Subatomic particles။ NTD။ 16 February 2014 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  5 June 2012 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  
Fritzsch၊ Harald (2005)။ *Elementary Particles*။ World Scientific။ pp. 11–20။ ISBN 978-981-256-141-1။

ဋ၏ *"ပါတစ်ကယ် သုတ္တန်"*
ဖိုတွန်အမှုန်တွင် ကွာ့ ၃ ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး ယင်းတို့သည် အခြေခံအမှုန်များဖြစ်ကြသည်။
ရူပဗေဒတွင် **အက်တမ်အောက်အမှုန်** (အင်္ဂလိပ်: Subatomic particle) ဆိုသည်မှာ အက်တမ်၏ အရွယ်အစားအောက် များစွာ သေးငယ်သော အမှုန်များကို ခေါ်ဆိုသည်။ အက်တမ်အောက်အမှုန် အမျိုးအစားနှစ်မျိုးရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ လက်ရှိသီအိုရီများအရ ထပ်မံခွဲစိတ်မရတော့သည့် ပကတိအမှုန်များဖြစ်သည့် အခြေခံအမှုန်များ နှင့် ပေါင်းစပ်ထားသောအမှုန်များ ဖြစ်သည်။ အမှုန်ရူပဗေဒနှင့် နျူကလီးယားရူပဗေဒတို့သည် အဆိုပါ အမှုန်များနှင့် ၎င်းတို့၏ အပြုအမူများကို လေ့လာသော ဘာသာရပ်များဖြစ်သည်။

အမှုန်ရူပဗေဒတွင် အမှုန်တစ်ခု၏ သဘောတရားမှာ ရှေးရိုးရူပဗေဒမှ သဘောတရားများပေါ်တွင် အခြေခံသည်။ ထိုအတူ နေ့စဉ် သာမန်အတွေ့အကြုံသဘာဝများနှင့် ခြားနားသည့် ခေတ်သစ် ရူပဗေဒ၏ ကွမ်တမ်အဆင့် ဒြပ်နှင့် စွမ်းအင် သဘောတရားများလည်း ထင်ဟပ်သည်။ 

လက်တွေ့စမ်းသပ်ချက်များအရ အလင်းရောင်သည် ဖိုတွန်ဟုခေါ်သော အမှုန်များ၏ သဘာဝလည်းရှိသကဲ့သို့ လှိုင်း များကဲ့သို့လည်း ပြုမူသော သဘာဝရှိ၍ အမှုန်နှင့် ပတ်သက်သည့် အသိအမြင်အယူအဆများကို ပြန်လည်စဉ်းစားရန် လိုအပ်လာခဲ့သည်။ ကွမ်တမ်အရွယ်အစားရှိ အမှုန်များသည် အမှုန်ကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ လှိုင်းများကဲ့သို့လည်းကောင်း ပြုမုသဖြင့် ၎င်းနှစ်မျိုးလုံးခြုံငုံမိစေမည့် လှိုင်း-အမှုန်စုံတွဲမှု သဘောတရားအသစ်ကို ဖော်ထုတ်လာရသည်။ အခြားသဘောတရား အသစ်တစ်ခုဖြစ်သည့် မရေရာခြင်း နိယာမကလည်း အမှုန်များတွင် ရှိနေသော ၎င်းတို့၏ တည်နေရာနှင့် အဟုန် ကဲ့သို့ ဂုဏ်သတ္တိများကို တိတိကျကျ တိုင်းတာ၍ မရနိုင်ဟု ဆိုသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် လှိုင်း-အမှုန်စုံတွဲမှု သဘောတရားကို ဖိုတွန် များအတွက်သာမက အခြားသော အမှုန်များအတွက်ပါ သုံးနိုင်ကြောင်း သိရှိလာကြသည်။

ကွမ်တမ်စက်ကွင်းသီအိုရီ၏ ဘောင်အတွင်း အမှုန်များ၏ အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှုကို အဆိုပါ အခြေခံ အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှုများ၏ ကွမ်တာ အထုပ်ငယ်များ ဖန်တီးခြင်းနှင့် ပျက်သုဉ်းခြင်း များအဖြစ် နားလည်နိုင်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Subatomic particles။ NTD။ 16 February 2014 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  5 June 2012 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  
Fritzsch၊ Harald (2005)။ *Elementary Particles*။ World Scientific။ pp. 11–20။ ISBN 978-981-256-141-1။
**ဦးဖုန်း​ဇော်ဟန်** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်သော မန္တလေးမြို့၏ ယခင်မြို့တော်ဝန်ဖြစ်သည်။ မြို့​တော်ဝန်အဖြစ် နိုင်ငံ​တော်​အေးချမ်းသာယာ​ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုး​ရေး​ကောင်စီအစိုးရနှင့် ဦးသိန်းစိန်အစိုးရလက်ထက်တို့တွင် ၇နှစ်အကြာ တာဝန်ယူခဲ့သည်။ သူသည် ယခင်က ဗိုလ်မှူးချုပ်တစ်ဦးဖြစ်ကာ ၂၀၁၀အ​ထွေ​ထွေ​​ရွေး​ကောက်ပွဲတွင် အရပ်ဖက်​ပြောင်းခဲ့သည်။

ဘဝအစနှင့် ပညာရေး
----------------

ဇေယျာကျော်ထင် ဗိုလ်မှူးသိန်းဟံနှင့် ဒေါ်မူမူဟန်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့ကာ ရန်ကုန်မြို့ အ.ထ.က(၁) ဒဂုံမှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်။ စစ်တက္ကသိုလ် ဗိုလ်လောင်းအမှတ်စဉ်သင်တန်း (၁၉)သို့ တက်ရောက်ခဲ့ကာ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့နှင့် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (ကာကွယ်ရေးပညာ)တို့ ရရှိခဲ့သည်။

နိုင်ငံ​ရေး
-----------

သူ၏လက်ထက်တွင် မြို့အတွင်း လမ်းများနှင့် အ​ခြေခံအ​ဆောက်အဦးများတည်​ဆောက်မှု၊ မန္တလေးမြို့အား ကြွပ်ကြွပ်အိတ်ကင်းစင်ရေး ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ရေပေဝေရေးလုပ်ငန်းများ​ကြောင့် နာမည်​ကျော်ကြားသည်။ ထို့အပြင် သူ၏ ခက်ထန်မှု၊လာဘ်စားမှုများ၊မန္တ​လေးမြို့အတွင်း အိမ်များစွာ ​ဆောက်လုပ်မှုတို့​ကြောင့် မြို့​နေပြည်သူအကြား မ​ကောင်းသတင်းဖြင့် နာမည်ကြီးခဲ့သည်။၂၀၁၂ခုနှစ်တွင် မြို့​တော်ဝန်အဖြစ်မှ အနား​ပေးခံရပြီး ​တိုင်း​ဒေသကြီး ဘဏ္ဍာ​ရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးအဖြစ် ၂၀၁၃ခုနှစ်အထိ တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ထို့​နောက် နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ဖြင့် စစ်​ဆေးခံခဲ့ရပြီး ​နောက်ပိုင်းတွင် ​နေပြည်​​တော်​ကောင်စီဝင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။၂၀၁၅ အ​ထွေ​ထွေ​ရွေး​ကောက်ပွဲတွင် တစ်သီးပုဂ္ဂလအဖြစ် ဝင်​ရောက်အ​ရွေးခံ​သော်လည်း ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ (၁၉.၁၁.၂၀၂၂)။
2. ↑  SPDC Order No. 3/2005: The Mayor of Mandalay Appointed - မန္တလေးမြို့တော်ဝန်ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း။
3. ↑  List of members of the Government of Burma/Myanmar။ European Commission။
4. ↑  Mandalay chief minister promises mcdc shakeup။ 22 April 2017 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  26 January 2019 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
5. ↑  Ex Mayor။ 2 August 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  2 August 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**ဦးမင်းသိန်းဇံ**သည် အားကစားနှင့် လူငယ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန ၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဖြစ်သည်။ သူသည် တပ်မတော်မှ ဗိုလ်မှူးချုပ်အဆင့်ဖြင့် အငြိမ်းစားယူခဲ့သူဖြစ်ကာ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံနှင့် မော်လ်ဒိုက်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ်လည်း ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။

အလုပ်အကိုင်
-----------

ဦးမင်းသိန်းဇံသည် စစ်တက္ကသိုလ် အပတ်စဉ် (၂၃)ဆင်းဖြစ်သည်။ တပ်မတော်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ပြည့်နှစ်တွင် ဘုတ်ပြင်းတပ်နယ်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ သူ၏ကိုယ်ပိုင်အမှတ်မှာ ကြည်း ၁၆၇၃၆ ဖြစ်သည်။ တပ်မတော်တွင် (၃၅)နှစ်ခန့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၁၃ခုနှစ် မေလ (၁၄)ရက်နေ့တွင် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနမှ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနသို့ ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၅ရက်နေ့တွင် မော်ဒိုက်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်အဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်ခံရသည်။

### ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး

၂၀၂၁ခုနှစ် ဩဂုတ်လ (၁)ရက်နေ့တွင် ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစားဝန်ကြီးဌာနအား ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် အားကစားနှင့် လူငယ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရာ ဦးမင်းသိန်းဇံအား အားကစားနှင့် လူငယ်ရေးရာ ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။

ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ
--------------

ဦးမင်းသိန်းဇံ၏ ဇနီး ဒေါ်မေသန်းကြိုင်သည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ အငြိမ်းစားပါမောက္ခဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် အိမ်နီးချင်းသူငယ်ချင်းများ ဖြစ်ခဲ့ကြပြီး ၁၉၈၀ကျော်တွင် လက်ထပ်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့တွင် သားသုံးဦးရှိသည်။ သားအကြီးဆုံးမှာ သင်္ဘောကပ္ပတိန်၊ အလတ်မှာ ဒုတိယတန်းအရာရှိဖြစ်ပြီး အငယ်ဆုံးမှာ မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မွေးစားသားတစ်ဦးလည်းရှိသည်။ 

ဦးမင်းသိန်းဇံသည် ဂေါက်သီးရိုက်အားကစားကို ဝါသနာပါသူဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  U Min Thein Zan - Myanmar's New Ambassador to Sri Lanka.။
2. ↑  APPOINTMENT OF AMBASSADOR OF THE REPUBLIC OF THE UNION OF MYANMAR TO SRI LANKA။
3. 1 2  Aced art။
4. 1 2  New Burmese Ambassador presents credentials to the President။
5. ↑  "An Attempt to Lead Myanmar Back to the Future? Data on the State Administration Council Regime’s Union Ministers"။
6. ↑  စစ်ကိုင်း၊ တနင်္သာရီနှင့် ဧရာဝတီ တိုင်းဒေသကြီး စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌများအား တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခဲ့ပြီး ပြည်ထောင်စု ဝန်ကြီးဌာနအချို့ကို ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်း။
7. ↑  မြန်မာ့အားကစားသမိုင်းနှင့် ဝန်ကြီးဌာန သမိုင်းအကျဉ်း။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

"သတ္တဝါတို့၏ အသက်ကို ဇရာသည် မရဏ၏အနီးသို့ဆောင်အပ်ပေ၏။ သတ္တဝါတို့၏ အသက်ရှင်နေရခြင်းသည် အလွန်တိုတောင်းလှချေ၏၊ ဇရာသည် မရဏသို့ အသက်ကိုဆောင်သည်ရှိသော် မရဏသို့မရောက်အောင် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မည့် အားကိုးစရာတစုံတစ်ယောက်မျှ မရှိပေ၊ အသက်ကို မရဏသို့ဆောင်ခြင်း၊ အသက်ရှည်ခြင်း၏ တိုတောင်းလှခြင်း၊ အသက်ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်နိုင်မည့်ပုဂ္ဂိုလ် မရှိခြင်း-ဟူသော ဤဘေးသုံးမျိုးကို သေရခြင်း၌ရှုကြည့်လျက် ကပ္ပါပေါင်းများစွာ အသက်ရှည်သော ဗြဟ္မာဘုံသို့ ရောက်ကြောင်းချမ်းသာကို ဆောင်နိုင်ကုန်သော ကောင်းမှုတို့ကို ပြုရမည်"ဟု လျှောက်ထားလာသော အညတရနတ်သား၏ လျှောက်ထားချက် ဝဋ္ဋကထာကို ဘုရားရှင်က နိဗ္ဗာန်ရှုငဲ့လျက် လောက၌တဏှာဖြင့် သုံးသပ်အပ်သော ပစ္စည်းလေးဝ "လောကာမိသကို စွန့်လွှတ်ရမည်ဟု ဝိဝဋ္ဋကထာဖြင့် ပယ်ရှား၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ/ဋီကာတို့၌-မှတ်သားဖွယ်များကို လေ့လာနိုင်ပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၁၊၂။ သံ၊မြန်၊၁၊၂။ သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၀-၂။ သံ၊ဋီ၊၁၊၆၃-၆။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-ဒေဝတာသံယုတ္တ၊ ၁-နဠဝဂ္ဂ၊ ဒုတိယသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
နျူထရွန်က ပရိုတွန်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားပုံ ဥပမာကို ဖှိုင်းန်မန်း ပုံဆွဲနည်းဖြင့် သရုပ်ဖော်ပုံ။ နျူထရွန်ကို (n = udd) ဖြင့်၊ ပရိုတွန်ကို (p = udu) ဖြင့်၊ အီလက်ထရွန်ကို (e−) ဖြင့် and ဓာတ်ခြားနျူထြီးနိုကို {\displaystyle (\ {\bar {\nu }}\_{\mathrm {e} }\ )} ဖြင့် ကိုယ်စားပြုပြထား၏။ (  
W−  
) ဟူသည်မှာ ဤအဖြစ်အပျက်ကို ဖော်ဆောင်ပေးသော ဘိုဇွန်၊ ဤတွင် အနုတ် W ဘိုဇွန် ဖြစ်၏။
**နျူကလီးယား အပျော့စက် (သို့) နျူကလီးယား သက်ရောက်မှုအပျော့ (Weak Interaction)** (သို့မဟုတ်) **နျူကလီးယား အားအပျော့ (Nuclear Weak Force)** ဆိုသည်မှာ တစ်နည်းအားဖြင့် ကွာ့ခ်အမျိုးအစား (flavor of a quark) ပြောင်းလဲမှု သဘောတရား ဖြစ်သည်။  

နျူကလီးယား အပျော့စက်၏ သက်ရောက်နိုင်မှု နေရာအတိုင်းအတာမှာ ပရိုတွန်၏ အချင်းအကျယ်ထက် တိုသည်။
နျူကလီးယား အပျော့စက်သည် ဒြပ်ဆွဲမှု၊ လျှပ်စစ်သံလိုက်ဓာတ်၊ နျူကလီးယား အပြင်းစက်တို့နှင့်အတူ အခြေခံ သက်ရောက်မှုကြီး ၄မျိုးတွင် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်သည်။

ဖြစ်စဉ် ဥပမာ
------------

* Up quark (အထက် ကွာ့ခ်)
* Down quark (အောက် ကွာ့ခ်)
* Charm quark (ချားမ် ကွာ့ခ်)
* Strange quark (စထြဲန်းဂျ် ကွာ့ခ်)
* Top quark (တော့ပ် ကွာ့ခ်)
* Bottom quark (ဘော့တမ် ကွာ့ခ်)

ဤသည်တို့မှာ ကွာ့ခ်အမျိုးအစား (flavor) ၆မျိုး ဖြစ်သည်။

နျူထရွန်တစ်ခု၏ ဖွဲ့စည်းမှုမှာ အောက်ကွာ့ခ်၂ခု နှင့် အထက်ကွာ့ခ် ၁ခု ဖြစ်ပြီး ပရိုတွန်တစ်ခု၏ ဖွဲ့စည်းမှုမှာ အောက်ကွာ့ခ်၁ခု နှင့် အထက်ကွာ့ခ် ၂ခု ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် နျူထရွန်၏ အောက်ကွာ့ခ်၂ခုအနက် တစ်ခုက အထက်ကွာ့ခ် အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သော် ဘက်ရီယွန်တစ်ခုလုံး အနေနှင့်မူ နျူထရွန်အဖြစ်မှ ပရိုတွန်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲခြင်း ဖြစ်ပေမည်။ ဤတွင် လျှပ်ဓာတ်၏ တည်မြဲမှု သဘောတရားကို ထည့်တွက်ရမည်။ အောက်ကွာ့ခ်၏ လျှပ်ဓာတ်က -⅓ ဖြစ်သဖြင့် လျှပ်ဓာတ် +⅔ ရှိသော အထက်ကွာ့ခ် တစ်ခု ရှိလိုလျှင် ၎င်း -⅓ ကို 1 ပေါင်းရမည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ၎င်းထဲမှ -1 နုတ်ပယ်ရမည်။ -⅓-(-1)=-⅓+1=+⅔ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် -1 ရှိသော လျှပ်ဓာတ် နုတ်ပယ်ခြင်းသည် အီလက်ထရွန် တစ်ခု နုတ်ထွက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း အထက်ဆုံး၌ ပြထားသည့် ပုံတွင်လည်း ကြည့်နိုင်သည်။  

နျူထရွန်တစ်ခုက ပရိုတွန်တစ်ခုအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသည့်အခါ ဘီတာရောင်ခြည်အဖြစ် လွတ်ထွက်သော အီလက်ထရွန်နှင့်တကွ ဓာတ်ခြားနျူထြီးနို တစ်ခုလည်း လွတ်ထွက်ပုံ
ဤသို့သော နျူကလီးယား အပျော့စက် ဖြစ်စဉ်အမျိုးမျိုးကို ဖော်ဆောင်ပေးသူ ဘိုဇွန်အမှုန်များမှာ (  
W+  
)၊ (  
W−  
) နှင့် Z(ဇီး) ဘိုဇွန် ဟူသော ၃မျိုး ဖြစ်ပေသည်။

အမည်ပေးမှု
----------

နျူကလီယွန်တို့နှင့် ပတ်သက်သဖြင့် *"နျူကလီးယား"* အမည်ကို ရရှိသည်။ သို့သော် ကွာ့ခ်တို့၏ အရောင်ဓာတ် (color)နှင့် ဆိုင်သော တစ်မျိုးက ပြင်းအား ပိုသဖြင့် ၎င်းကို *"အပြင်း"* ဟု ခေါ်ပြီး ကွာ့ခ်အမျိုးအစား (flavor)နှင့် ဆိုင်သော ဤတစ်မျိုးကိုမူ *"နျူကလီးယား အပျော့စက်"* ဟု ခွဲခေါ်ကြသည်။ (ဤတွင် ထည့်သုံးသော *"စက်"* မှာ machine ကို မဆိုလိုဘဲ mechanism ကို ဆိုလိုသည်။ မြန်မာစာပေ၏"အာဏာ*စက်*"၊ "ဆောင်း*စက်*ရိပ်ခို ရေတွက်လို့ ဆိုတော့မည်" စသည်တို့၌ တွေ့ရသည်မျိုးကို မှီငြမ်း၏။)

အကိုးအကား
---------

1. ↑  Schwinger, Julian (1957-11-01). "A theory of the fundamental interactions" (in en). *Annals of Physics* **2** (5): 407–434. doi:10.1016/0003-4916(57)90015-5. ISSN 0003-4916. Bibcode: 1957AnPhy...2..407S.
2. ↑   "Valence and sea quarks in the nucleon"  (2015). *Journal of Physics: Conference Series* **578** (1): 012015. doi:10.1088/1742-6596/578/1/012015. Bibcode: 2015JPhCS.578a2015B.
3. ↑  ဘုန်းနှင့်ကံနှင့် ရွှေသဇင်
**ပရိဗိုဇ်** ဆိုသည်မှာ လူ့ဘောင်ကို စွန့်ခွာ၍ ပဗ္ဗဇ္ဇအသွင်ဖြင့် သွားလာကျင့်ကြံကာ နေထိုင်သူများကို ဆိုလိုသည်။ "ပရိဗ္ဗာဇက"၊ "ပရိဗ္ဗာဇိကာ" ဟူသည့် ပါဠိဘာသာစကားကို မြန်မာပြန်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

သမိုင်း
-------

ပရိဗိုဇ်များသည် မြတ်စွာဘုရား မပွင့်မီ ကာလကပင် ရှိခဲ့၏။ ရှေးယခင်က လူ့ဘောင်လောကကို ငြီးငွေ့ကာ တောတောင်သို့ ကပ်ရောက်ကြသူများတွင် အချို့သည် ရသေ့အဖြစ်လည်းကောင်း၊ အချို့သည် ပရိဗိုဇ်အဖြစ်လည်းကောင်း နေထိုင်ကြသည်။

ရသေ့နှင့် ပရိဗိုဇ်တို့သည် တောထွက်ကာ ကျင့်ကြံနေထိုင်ကြသည် တူ၏။ သို့သော် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုအသွင်အပြင်တွင် မတူညီကြပေ။

ပရိဗိုဇ်တို့သည် ဆံပင်တို့ကို ပယ်ကြ၏။ ထိုသို့ ဆံပင်များကို ရိတ်ပယ်ရာတွင်လည်း ဓားစသည်တို့ကို အသုံးပြုကာ ပယ်သည်ထက် ထန်းစေ့ဖြင့် ညှပ်ကာ နှုတ်၍ ပယ်သည်ကို အလေးပေးကာ ပြုလုပ်လေ့ရှိ၏။ အချို့ပရိဗိုဇ်မများသည် ထပ်မံ၍ ပေါက်လာသော ဆံပင်များကို မနှုတ်ဘဲ ထားခွင့်ရှိသည်လည်း ရှိ၏။

ပရိဗိုဇ်အမျိုးအစားများ
----------------------

ဘုရားပွင့်တော်မူစဉ်ကာလက အယူဝါဒကွဲပြားမှုအလျောက် ပရိဗိုဇ်အမျိုးအစား များစွာရှိ၏။ သို့သော် အမျိုးတူရာ ခွဲခြားပါက (၂) မျိုးရ၏။ ထိုနှစ်မျိုးမှာ 

၁။ အစေလကပရိဗိုဇ်၊

၂။ ဆန္နပရိဗိုဇ် 

### (၁) အစေလကပရိဗိုဇ်

အစေလက ပရိဗိုဇ်တို့သည် အဝတ်အစား ဝတ်စားဆင်ယင်ခြင်း မပြုဘဲ ကိုယ်တုံးလုံးနေထိုင်ကာ ကျင့်ကြံကြ၏။ အာဇီဝကတက္ကတွန်းများသည်လည်း အဝတ်မဝတ်သော အစေလကပရိဗိုဇ်မျိုး ဖြစ်၏။ 

နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တဟုခေါ်သော မဟာဝီရသည်လည်း အစေလကပရိဗိုဇ်ပင် ဖြစ်၏။ ၎င်း၏ ဂျိန်းဘာသာသည် ယခုထက်တိုင် အိန္ဒိယတွင် တည်ရှိနေသည်။ 

### ဆန္နပရိဗိုဇ်

ဆန္ဒပရိဗိုဇ်တို့သည် အဝတ်အစား ဝတ်စားကြ၏။ ဤဆန္နပရိဗိုဇ်တို့သည် အမျိုးအစား များစွာရှိကြ၏။ ဤပရိဗိုရ်တို့သည် ဘုရားသာသနာရှိ ရဟန်းတော်များကဲ့သို့ အရောင်တူ အသွေးတူ ဖန်ရေဆိုးသည် သင်္ကန်းကို ဝတ်ဆင်ကြသူများ၊ သဖန်းမြက် ဖြူဆံမြက်တို့ကို ရက်လုပ်ကာ ဝတ်ဆင်ကြသူများ၊ သစ်ခေါက်တို့ကို စီ၍ ဝတ်ဆင်ကြသူများ စသည်ဖြင့် အမျိုးအစားပေါင်း များစွာရှိကြသည်။ 

သိဉ္စည်းဆရာကြီး၏ တပည့်ဖြစ်သည့် အရှင်သာရိပုတြာအလောင်း ဥပတိဿ၊ အရှင်မောဂ္ဂလန်အလောင်း ကောလိတ၊ သုပ္ပိယပရိဗိုဇ်၊ သုဘဒ္ဒပရိဗိုဇ် စသော သူတို့သည် ဆန္နပရိဗိုဇ်များ ဖြစ်ကြသည်။ 

#### ပဏ္ဍရင်္ဂပရိဗိုဇ်

ဤပရိဗိုဇ်အမျိုးအစားသည် ဆန္နပရိဗိုဇ်အမျိုးအစားတွင် ပါဝင်၏။ အဝတ်အဖြူကို ဝတ်ဆင်၏။ ဦးခေါင်းကို ဦးပြည်းရိတ်ကြသည်။ ဤပရိဗိုဇ်အမျိုးအစားသည် ဘုရားမပွင့်မီ နှစ်ပေါင်းများစွာကပင် အစဉ်မပျက် တည်ရှိခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4 5 6  ရဝေထွန်း (မတ် ၁၉၇၈)။ *ဘိက္ခုနီသာသနာနှင့် သီလရှင်သမိုင်း*။ ရန်ကုန်: ရွှေတည်စာပေတိုက်။
လုဒ်(စ်)မယ်တော်သခင်မကျောင်းသည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်လေးပင်မြို့၌ တည်ရှိသည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

လုဒ်(စ်)မြို့သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ အနောက်ဘက်နယ်စပ်မြို့ကလေး တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ဤမြို့တွင် ၁၉၅၈ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ(၁၁)ရက်နေ့၌ ဆင်းရဲနွမ်းပါးသော ဘေနဒစ်ရိုဘီရူး ညီအစ်မသုံးယောက်ထံ မယ်တော်ထင်ရှားပြခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က လုဒ်(စ်)သည်အလွန်သေးရွယ်သော ကျေးရွာကလေးမှ ယနေ့အလွန်စည်ကား လှပသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်လာသည်။ ကမ္ဘာ့အနှံ့အပြားရှိ ကက်သလစ်ဘာသာဝင်များနှင့် ဘာသာဝင်မဟုတ်သော သဒ္ဒါကြည်ညို ဘုရားဖူးများ နှစ်စဉ်မတ်လမှအောက်တိုဘာလအတွင်း သန်းပေါင်းများစွာလာရောက်ဘုရားဖူးကြသော ဘုရားဖူးဒေသ တစ်ခုဖြစ်သည်။

၁၈၉၂-ခုနှစ်မှစတင်၍ ဆရာတော် ဘီဂန်းဒက်က ပဲခူးတိုင်းသို့ သာသနာပြုရန် ဘုန်းတော်ကြီး Perro အား တာဝန်ပေးခဲ့သည်။ ဘုန်းတော်ကြီး Perro ကဒေသခံ ကရင်ဘုန်းတော်ကြီး Andreas နှင့် အတူ ညောင်လေးပင်အနီးရှိ ကျေးရွာများတွင် သာသနာပြုခဲ့သည်။ ၁၈၉၂-ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၃)ရက်နေ့တွင် ဦးပုလု(အသက်၆၀)နှင့် ဇနီးတို့က ကက်သလစ်ဘာသာကို စဝင်ခဲ့သည်။

၁၈၉၂-ခုနှစ်တွင် ဆရာတော် ဘီဂန်းဒက်က ဘုန်းတော်ကြီး Mignot(ဦးမီးညို) အား ညောင်လေးပင်မြို့၌ အခြေစိုက်၍ သာသနာပြုရန် တာဝန်ပေးခဲ့သည်။ ဘုန်းတော်ကြီးဦးမီးညိုသည် ညောင်လေးပင် မီးရထားဘူတာရှိ အလုပ်သမားများတည်းခိုဆောင်၌ တည်းခို၍ သာသနာလုပ်ငန်းကို စတင်ခဲ့သည်။ ၁၈၉၃-ခုနှစ်တွင် လက်ရှိ ဘုရားကျောင်းမြေပေါ်တွင် ပျဉ်ထောင်(၂)ထပ်ကျောင်းကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ အပေါ်ထပ်ကိုဘုရားကျောင်းအဖြစ် အသုံးပြု၍ အောက်ထပ်တွင် ဘုန်းတော်ကြီးနေထိုင်ခဲ့သည်။ ယင်းဘုရားကျောင်းတွင် လုဒ်မယ်တော်ပုံကို ပင့်ဆောင်၍ ပူဇော်အပ်နှံခဲ့သည်။

ဤကျောင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် လုဒ်(စ်)မယ်တော်အား အပ်နှံခဲ့သော ပထမဆုံး ကျောင်းဖြစ်သည်ဟု သိရှိရသည်။ ၁၉၀၀-ပြည့်နှစ်တွင် အနုပညာအလွန်မြောက်သော ကျောင်းကိုဆောက် လုပ်ခဲ့ပြီး ၁၉၀၂ ခုနှစ်၊ဧပြီလ(၃၀)ရက်နေ့တွင် ကျောင်းသစ်ကို ရေစက်ချ၍ လုဒ်(စ်)မယ်တော်ပွဲကို စတင်ခဲ့ပြီး မယ်တော်ပွဲကို မြန်မာနိုင်ငံ ကက်သလစ်ဆရာတော်များ ကွန်ဖရင့်မှ တစ်နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ဘုရားဖူးဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ဘုရားဖူး ဒေသဖြစ်သည်ဟူ၍ သိရှိသည်။

* ဂျပန်ခေတ်တွင် ဂျပန်စစ်သားများက လုဒ်(စ်)မယ်တော်ရုပ်ပွားတော်နှင့် ကျောင်းနံရံအား ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။
* ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် လုဒ်(စ်)မယ်တော်သခင်မပွဲတော်အား ညောင်လေးပင်မြို့၌ တစ်ကြိမ်ကျင်းပခဲ့သည်။
* ထို့နောက်တွင်မှ ၁၉၅၇ ခုနှစ်မှစတင်၍ ညောင်လေးပင်မြို့တွင် ကျင်းပခဲ့ရာ ယနေ့အထိ အစဉ်အဆက် ကျင်းပလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
* ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် (၇၅)နှစ်မြောက် စိန်ရတုပွဲ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ခေါင်းလောင်းစင်ကို တည်ဆောက် ခဲ့သည်။
* ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် မယ်တော်ရင်ပြင်အားတိုးချဲ့ ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။
* ဖေဖော်ဝါရီလ(၃)ရက်မှ (၁၂)ရက်ထိ လုဒ်(စ်)မယ်တော်သခင်မပွဲတော်အား (၁၀)ရက်တိုင်တိုင် နှစ်စဉ်ကျင်းပလျက် ရှိသည်။
* ညောင်လေးပင်မြို့ မယ်တော်ပွဲသည် မြန်မာနိုင်ငံကက်သလစ်ဆရာတော်များ ကွန်ဖရင့်မှ တစ်နိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ ဘုရားဖူးဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ဘုရားဖူးဒေသဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ။ 14 March 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  8 May 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
ဝင်​​ပေါက်
ကျောက်ယုထိုင် နိုင်ငံတော်ဧည့်ဂေဟာ
**ကျောက်ယုထိုင် နိုင်ငံတော်ဧည့်ဂေဟာ** (အင်္ဂလိပ်: Diaoyutai State Guesthouse;ရိုးရှင်းတရုတ်: 钓鱼台国宾馆; ရိုးရာတရုတ်: 釣魚台國賓館; ပင်ယင်: *Diàoyútái Guóbīnguǎn*)သည် ​ပေကျင်းမြို့ရှိ သမိုင်းဝင် ဟိုတယ်နှင့် ဧည့်​ဂေဟာဖြစ်သည်။ အ​ဆောက်အဦးများ၊အိမ်​တော်များနှင့် ဥယျာဉ်များစွာ ပါဝင်သည်။ဤဧည့်​​ဂေဟာသည် ​တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံတည်​ထောင်ခြင်း ၁၀နှစ်ပြည့်အဖြစ် ၁၉၅၉ခုနှစ်တွင် ​ပေကျင်းမြို့တွင် တည်​ဆောက်ခဲ့​သော အထိမ်းအမှတ်၁၀ခုအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။ 

ဤဧည့်​ဂေဟာကို နိုင်ငံတကာမှ အဆင့်မြင့်ဧည့်သည်​တော်များ၊ တရုတ်နိုင်ငံတွင်းမှ ပြည်နယ်အစိုးရအရာရှိများအတွက် အသုံးပြုသည်။​ဂေဟာ၏အမည် ​ကျောက်ယုထိုင်မှာ ငါးမျှားရာ​နေရာဖြစ်ပြီး ဧကရာဇ်​ဇောင်ဇန်း နှစ်သက်ခဲ့သည့် ငါးမျှားရာ​နေရာဖြစ်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "နိုင်ငံတော်၏အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် တရုတ်နိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိ"၊ နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံရုံးဝန်ကြီးဌာန၊ ၁၈ ဩဂုတ် ၂၀၁၆။ 17 August 2019 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 17 August 2019။ "မြန်မာပြန်ထားသည့် ဧည့်​ဂေဟာ၏အမည်ကို ​တွေ့နိုင်သည်။"

ပြင်ပလင့်ခ်
-----------

* တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုက် Archived 22 October 2019 at the Wayback Machine.
**ခွေးတောက်မြစ်ယှက်၊ စိုက်ရောဖက်က၊ သရက်ပင်မင်း၊ သီးချိုကင်း၏** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

ရှင်းလင်းချက်
-------------

ခွေးတောက်မြစ်နှင့် သရက်ပင်ပင်အမြစ်တို့ ရောယှက်စိုက်သဖြင့် သရက်သီးတွင် အချိုအရသာကင်းပြီး အခါးအရသာ ဖြစ်လာသကဲ့သို့ နီးစပ်ရာ၏ ဓလေ့စရိုက် ကူးစက်သည်။

> တစ်နေ့သ၌ ဒဓိဝါဟအမည်ရှိသော မင်းသည် မြစ်အတွင်း၌ ရေကစားစဉ် နတ်တို့သုံးဆောင်သော သရက်သီးတစ်လုံးသည် မြစ်ရေတွင် မျောပါလာကာ မင်းကြီးရေကစားရာ၌ ကာကွယ်ထားသော ပိုက်ကွန်၌ ငြိလေ၏။ ထိုအခါ မင်းချင်းတို့က မင်းကြီးအား သရက်သီးကို ဆက်၏။ မင်းကြီး သုံးဆောင်ကြည့်သော် သရက်သီးသည် အလွန် ချိုမြိန်လှသဖြင့် အစေ့ကို စိုက်စေ၏။ သီးသောအခါ တစ်ပါးသော မင်းတို့အား လက်ဆောင်ပေး၏။ ထိုသို့ပေးသောအခါ အပင်မပေါက်စေအံ့သော်ငှာ အညှောက်ထွက်ရာ နေရာကို ဓားရိုးဖြင့် ထိုးဖောက်၍ ပေးစေ၏။ မင်းတို့သည် သရက်သီးကို စားပြီးသော် အစေ့ကို စိုက်လျှင် အပင်မပေါက်။ ထိုအကြောင်းကို စုံစမ်း၏။ ဒဓိဝါဟနမင်း၏ အစီအမံဖြစ်ကြောင်း သိရလျှင် မင်းတစ်ပါးသည် ထိုသရက်ပင် ပျက်စေအံ့သောငှာ မိမိ၏ ဥယျာဉ်စောင့်ကို ဒဓိဝါဟနမင်းထံ စေလွှတ်ဖျက်စီးစေ၏။ ဥယျာဉ်စောင့်သည် ဒဓိဝါဟနမင်းထံရောက်သော် မင်းကြီးနှစ်ခြိုက်စေအံ့သောငှာ ပွင့်ချိန်မတန်သေးသော ပန်းတို့ကို ပွင့်စေ၏။ သီးချိန်မတန်သေးသော အသီးတို့ကို သီးစေ၏။ ဥယျာဉ်ကို မွေ့လျော်ဖွယ် ပြုပြင်၏။ မင်းကြီးနှစ်ခြိုက်လှသဖြင့် ဥယျာဉ်တွင် ဥယျာဉ်စောင့် ခန့်၏။ ဥယျာဉ်စောင့်သည် သရက်ပင်ကို ခြံရံ၍ တမာပင်၊ ခွေးတောက်ပင်တို့ကို စိုက်လျှင် ချိုမြိန်သော အသီးတို့ ခါးလေ၏။ ထိုအခါ ဥယျာဉ်စောင့်သည် ထွက်ပြေး၏။ ထိုအကြောင်းကို မင်းကြီး သိလျှင် သရက်ပင်ပတ်ဝန်းကျင်၌ ရှိကုန်သော တမာပင်၊ ခွေးတောက်ပင်တို့ကို နုတ်စေ၏။ ခါးသော မြေမှုန့်တို့ကို ဖယ်၍ ချိုသော မြေမှုန့်တိုကို ထည့်စေ၏။ သရက်ပင်ကို နို့ရည်၊ သကာရည်၊ နံ့သာရည် သွန်းလောင်းစေ၏။ ထိုအခါသရက်သီးတို ချိုမြဲ ချိုလေ၏။
> 
>

အခြားအသုံးအနှုန်း
-----------------

* **ခါးတောက်မြစ်ယှက်၊ စိုက်ရောဖက်သား၊ သရက်ပင်မင်း၊ သီးချိုကင်း၏** ဟူ၍လည်း အသုံးရှိသည်။

မူလရင်းမြစ်
-----------

* "**ခါးတောက်မြစ်ယှက်၊ စိုက်ရောဖက်သား၊ သရက်ပင်မင်း၊ သီးချိုကင်းသို့၊**" [၈၈၅] ကိုး\* ၁၅။
* "**ချိုမှည့်သရက်၊ ခါးတောက်ဖက်**သို့၊ ယွင်းပျက်လေတတ်၊ မင်းနှင့်မတ်ကို၊**" [၁၁၈၄] အာသံ\*၂၁။**
* "**တမာခွေးတောက်၊ မြစ်ရှောက်ရောယှက်၊ တူနှောဖက်၍၊ သရက်ချိုမြ၊** ဘန္တရလည်း၊ ကွယ်ပအပြီး၊ **အခါးသီး**၏၊" [၁၂၆၆] မဃ\*၂၃၇။

ကျမ်းကိုး
---------

1. ↑  ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ၁၈၆-ဒဓိဝါဟနဇာတ်။
**စိုးညွန့်ဝေ (လွိုင်ကော်)** (၁၉ ဧပြီ ၁၉၈၈ မွေးဖွား) သည် မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။

အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး
------------------------

စာရေးဆရာ စိုးညွန့်ဝေ (လွိုင်ကော်) ကို အဖ ဦးစိုးမြင့်အောင် နှင့် အမိ ဒေါ်ဝင်းဝင်းရီတို့မှ ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် လွိုင်ကော်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးစိုးရာဇာဝင်းဖြစ်သည်။

အထက(၄)လွိုင်ကော်မှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းအောင်မြင်ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် လွိုင်ကော်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့(မြန်မာစာ)ရရှိခဲ့သည်။

စာပေရေးသားခြင်း
---------------

၂၀၀၂ ခုနှစ် (၈)တန်းကျောင်းသားဘဝမှစတင်ကာ ဆရာမင်းယုဝေ အယ်ဒီတာချုပ်လုပ်သော မြတ်မင်္ဂလာစာစောင်၊ မင်္ဂလာမောင်မယ်စာစောင်၌ ဆောင်းပါးများ၊ ကဗျာများ စတင်ရေးသားခဲ့သည်။

၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် *ဗျည်းနွဲ့ကြားရင်ငိုသွားမယ်နှင့်သရော်ဆောင်းပါးများ* စာအုပ်ကို ဆရာလေးကိုတင်၏ အမှာစာဖြင့် Pica Media Publishing House မှ ထုတ်ဝေဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် *ချောကလက် စာသင်ခန်းအတွေးရသ*စာအုပ်ကို ဆရာဦးဘုန်း(ဓာတု)၏ အမှာစာဖြင့်လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် *လက်ဝဲသုန္ဒရ၊ ဒဂုန်တာရာနှင့် စိမ်းလန်းသောမဲဇာများ* စာအုပ်ကို ဆရာမ စမ်းစမ်းနွဲ့(သာယာဝတီ)၏ အမှာစာဖြင့်လည်းကောင်း လင်းလွန်းခင်စာပေတိုက်က ထုတ်ဝေဖြန့်ချိခဲ့သည်။

ရုပ်ရှင်အောင်လံ၊ မဟေသီ၊ ကလျာ၊ ရွှေအမြုတေ၊ ရုပ်ရှင်တေးကဗျာ၊ ခေတ်ရနံ့၊ စုံနံ့သာ၊ ပန်းအလင်္ကာ၊ ကျေးရွှေတမာ၊ မြဝတီ၊ ငွေတာရီ၊ အပျိုစင်၊ 7 Day News၊ အလင်းတန်း စသည့်မဂ္ဂဇင်း၊ ဂျာနယ်များတွင် တစ်မျက်နှာဝတ္ထု၊ ဝတ္ထုတို၊ အက်ဆေး၊ ဆောင်းပါးများရေးသားခဲ့သည်။

၂၀၁၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၀ ခုနှစ်ထိ ကယားပြည်နယ်နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာချုပ်၊ ကယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှ ထုတ်ဝေသော ကယားတိုင်းမ်ဂျာနယ် အယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ်တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

စိတ်ကူးချိုချို စာပေတိုက်ထုတ် မြန်မာအက်ဆေး (၁၀၁)စာအုပ်(၂၀၁၅ ခုနှစ်)၊ စိတ်ကူးချိုချိုမြန်မာဝတ္ထုတိုများစာအုပ်(၂၀၁၇)ခုနှစ်၊ ဥတ္တရလမင်းခံစားသူအကြိုက်ဝတ္ထုတိုများစာအုပ်(၂၀၁၉ခုနှစ်)၊ လင်းလွန်းခင်စိတ်ကြိုက်မဂ္ဂဇင်းဝတ္ထုတိုများ(၂၀၁၇၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ်)တို့တွင် အက်ဆေးနှင့် ဝတ္ထုတိုများရွေးချယ်ဖော်ပြခြင်းခံရသည်။

ရရှိခဲ့သော ဆုတံဆိပ်များ
-----------------------

၂၀၁၇ ခုနှစ် မြဝတီမဂ္ဂဇင်း နှစ်ပတ်လည်အကောင်းဆုံးဆောင်းပါးဆုကို ဆိုင်းသမားရွာစားစိန်တင်ဟန် ဆောင်းပါးဖြင့် ရရှိခဲ့သည်။ တေးသီချင်းများလည်းရေးသားခဲ့ရာ "ပြည်ထောင်စုယျာဉ်နန်း" သီချင်းကို ၂၀၁၇ ခုနှစ် ငြိမ်းချမ်းရေးဂီတပွဲတော် သီချင်းဆိုပြိုင်ပွဲတွင် ပြိုင်ပွဲဝင်ပြဋ္ဌာန်းတေးသီချင်းအဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်။

ကိုးကား
-------
ပြထားသော အမှုန်မှာ နျူထရွန်ဖြစ်၏။ အနီမျဉ်းများမှာ သံလိုက်စက်ကွင်း ဖြစ်ပြီး အမည်းရောင်မြားက လည်အင်(spin)ကို ကိုယ်စားပြုထားသည်။
**လည်အင်** (အင်္ဂလိပ်: **spin**; စပင်န်) ဆိုသည်မှာ အခြေခံအမှုန်တို့၏ ကွမ်တမ် သဘောတရားဆိုင်ရာ လည်ဟုန်အသွင် တိုင်းဖွယ်တစ်မျိုး ဖြစ်၍ ၎င်းအမှုန်တို့၏ စုပေါင်းရလဒ် စုဖွဲ့အမှုန်များတွင်လည်း ရှိတတ်သော ပကတိသတ္တိတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။  သို့သော် ၎င်းလည်အင်(spin) ဟူသည် အမှုန်တို့၏ တကယ့်ဒြပ်ထုက လည်မွတ်နေသည့် သဘောဟုမူ မမှတ်သင့်ပါ။ ကွမ်တမ်သဘောတရားဖြင့်သာ တွက်ဆရသည့် ဗှတ္တာ တိုင်းဖွယ် တမျိုး ဖြစ်သည်။

အီလက်ထရွန်၌ လည်အင်ဟူသော ကွမ်တမ်သတ္တိ ရှိနေကြောင်းကို စတရ်န်-ဂါးလာ့ချ် စမ်းသပ်ချက်မှ သိရှိကြရသည်။ အီလက်ထရွန် ပတ်လမ်းအားဖြင်း လည်ဟုန် မရှိသင့်သော ငွေအက်တမ်များကို စမ်းသပ်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်လည်း တွေ့ရှိခဲ့ရသည့် လည်အင်သဘောသတ္တိ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သင်္ချာတွက်ချက်မှုများဖြင့် ချိန်ညှိသောအခါ ပါအူးလီ ကန့်ပယ်စည်းမျဉ်း (Pauli Exclusion Principle) အရလည်း အီလက်ထရွန်၌ ထိုလည်အင်သတ္တိ ရှိလိုက်ကြောင်း အဖြေထွက်ပြီး လက်ခံစဉ်းစားလာကြခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။

အကိုးအကား
---------

1. ↑  Merzbacher၊ Eugen (1998)။ *Quantum Mechanics* (3rd ed.)။ pp. 372–373။ ISBN 9780471887027။
2. ↑  Griffiths၊ David (2005)။ *Introduction to Quantum Mechanics* (2nd ed.)။
3. ↑  Eisberg၊ Robert; Resnick၊ Robert (1985)။ *Quantum Physics of Atoms, Molecules, Solids, Nuclei, and Particles* (2nd ed.)။ pp. 272–273။ ISBN 9780471873730။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်၏ ပလာစမာအခြေအနေတွင် ခရမ်းရောင်တောက်ပမှု၊ ထိုဟိုက်ဒရိုဂျင်အခြေအနေသည် လောက(Universe)တွင် အပေါများဆုံးဖြစ်သည်။
ဒြပ်(mass) ဟူသည်မှာ အလျင်ပြောင်းနှုန်း (acceleration)ကို အရာဝတ္ထုတခုခုက တောင့်ခံနိုင်မှု ပမာဏသဘောတရား ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ရူပဗေဒတွင် ဒြပ်ထုပမာဏ ဟူသည့် စကေလာ တိုင်းဖွယ် တခု ဖြစ်သည်။  

ဂန္ထဝင် ရူပဗေဒနှင့် ယေဘုယျ ဓာတုဗေဒတို့တွင် **ဒြပ်သား** (အင်္ဂလိပ်: Matter) ဆိုသည်မှာ ဒြပ်ထုနှင့်ထုထည်ရှိသောအရာဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။ နေ့စဉ်ထိတွေ့နိုင်သော အရာများအားလုံးသည် အက်တမ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး ထိုအက်တမ်များကို အက်တမ်အောက်အမှုန်များဖြင့် ထက်မံဖွဲ့စည်းထားသည်။ ထိုအရာများအားလုံးသည် "ဒြပ်သား"၌အကျုံးဝင်သည်။ ဖိုတွန်ကဲ့သို့သော ဒြပ်ထုမဲ့အမှုန်များ၊ အလင်း၊ အပူကဲ့သို့သော စွမ်းအင်နှင့် လှိုင်းများသည် "ဒြပ်သား"၌အကျုံးမဝင်ပေ။ ဒြပ်သည် အခြေအနေအမျိုးမျိုး (သို့မဟုတ် အဆင့်များ) တွင်တည်ရှိနိုင်သည်။ ယင်းတို့သည် အစိုင်အခဲ၊ အရည်၊ အငွေ့ ဟူသောအများသိသည့် အခြေအနေများဖြစ်ကြသည်။ သာဓကအားဖြင့် ရေသည် ရေခဲ၊ ရေနှင့် ရေနွေးငွေ့ အခြေအနေသုံးမျိုးလုံးအဖြစ်တည်ရှိသည်။ ဤအခြေအနေသုံးရပ်အပြင် ဒြပ်များသည် ပလာစမာ၊ ဘို့စ်–အိုင်းစတိုင်း ကွန်ဒန်စိတ်၊ ဖာမီယွန်နစ် ကွန်ဒန်စိတ်၊ ကွာ့–ဂလူယွန် ပလာစမာစသော အခြားအခြေအနေများတွင်လည်း တည်ရှိနိုင်ကြသည်။.

ကိုးကား
-------

1. ↑  ။R. Penrose (1991)။ "The mass of the classical vacuum"။ in S. Saunders; H.R. Brown (eds.)။ *The Philosophy of Vacuum*။ Oxford University Press။ pp. 21–26။ ISBN 978-0-19-824449-3။
2. ↑  
"Matter (physics)"။ *McGraw-Hill's Access Science: Encyclopedia of Science and Technology Online*။ 17 June 2011 တွင် မူရင်း အား မော်ကွန်းတင်ပြီး။ 2009-05-24 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  "RHIC Scientists Serve Up "Perfect" Liquid" (သတင်းထုတ်ပြန်ချက်)။ Brookhaven National Laboratory။ 18 April 2005။ 16 July 2012 တွင် မူရင်း အား မော်ကွန်းတင်ပြီး။ 2009-09-15 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
သခင်တင် (ဝိုင်အမ်ဘီ) နှင့် မရောထွေးပါနှင့်။

**ဒဂုန်ဆရာတင်**သည် မြန်မာ​တေး​ရေးဆရာ၊ ပြဇာတ်ဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။

ဒဂုန်ဆရာတင်ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၆၅ ခုနှစ်တွင် အဘ ရွေပန်းတိမ် ဆရာကြီး ဦးဖိုးကြင် အမိ ဒေါ်ဖွားရှင်တို့မှ ကွမ်းခြံကုန်းမြို့ အပိုင် ကော့မူးရွာ တွင် ဖွားမြင်သည်။ မွေးချင်း လေးယောက်အနက် ဒုတိယမြောက်သားဖြစ်သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်ညွန့်ဖြစ်ပြီး ဆရာတင် (၃) နှစ်သားအရွယ်တွင် မိဘများရန်ကုန်မြို့ ရွှေတောင်တန်း သို့ပြောင်းရွေ့ကြသည်။ ဘုန်းကြီးလမ်း ဒေါ်မယ်မ အလွတ်ပညာ သင်ကျောင်းမှ တစ်ဆင့် စိန်ဂျွန်းကျောင်းသို့ ပြောင်း‌ 
ရွှေ့ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။ လေးတန်းအရောက် မိဘနှစ်ပါးကွယ်လွန် သွားသဖြင့် ကျောင်းဆက် မတက်နိုင်တော့ဘဲ ကော့မူးရွာသို့ပြန်ခဲ့ရသည်။ ရွာတွင် ဘုန်းကြီးဦးဩသဓကျောင်း၌ သင်္ကန်းဝတ်၍ ပရိယတ္တိစာဝါတက်ခဲ့သည်။ အသက်(၁၈) နှစ်အရွယ်တွင်လူထွက်၍ ရန်ကုန်မြို့ အစိုးရရုံးတွင် စာရေးကြီးလုပ်ရာမှ ဒီးဒုတ်ဦးဘချို၏ အစီအမံဖြင့် ဘားမားရီဗျူးဂျာနယ် တွင် စာပြင်ဆရာအဖြစ် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်းမှ ဂီတလောကသို့ရောက်ရှိလာပြီးမူလ အချစ်သီချင်းများမှ အမျိုးသားရေး သီချင်းများကို စာတင်ရလောက်အောင် ရေးဖွဲ့ခဲ့သည့် အပြင် စင်တင် ပြဇတ်လောကတွင်လည်း ပြဇာတ်ဝိဇ္ဇာ ဟူသောဘွဲ့ ရရှိလောက်အောင် ထူးချွန်ခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်က အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ်၊ဧပြီလ(၂) ရက် အသက်(၇၃)နှစ်အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်သည်။

ရည်ညွှန်းကိုးကား
----------------
**ဆိုးလ်မြို့ ပထမတိုက်ပွဲ** သည် ကိုရီးယားစစ်ပွဲ အတွင်း ၁၉၅၀ပြည့်နှစ် ဇွန်လ (၂၅) ရက်မှ (၂၈) ရက်နေ့များတွင် မြောက်ကိုရီးယားတပ်များက တောင်ကိုရီးယားမြို့တော် ဆိုးလ်မြို့ ကို သိမ်းပိုက်သည့် တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။

နောက်ခံဖြစ်ရပ်
--------------

အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြထားသောဆောင်းပါး - ကိုရီးယားစစ်ပွဲ
၁၉၅၀ပြည့်နှစ် ဇွန်လ (၂၅) ရက်နေ့တွင် မြောက်ပိုင်းတပ် (ကိုရီးယားပြည်သူ့တပ်မတော်) သည် (၃၈) ဒီဂရီမျဉ်းပြိုင်၏ တောင်ဘက်ကို စတင်ကျူးကျော်ခဲ့သည်။ တောင်ပိုင်းရှိ ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ သမ္မတ ရီဆွန်းမန်း နှင့် အစိုးရသည် မြို့တော်တွင် ရှိနေမည်ဟု အခိုင်အမာပြောဆိုခဲ့သည်။ ဆိုဗီယက်နောက်ခံဖြင့် ကြိုတင်ပြင်ဆင်လေ့ကျင့်မှုများနှင့် မြောက်ပိုင်းတပ်များကို စစ်အင်အားလျော့နည်းပြီး လက်နက်များမရှိသည့် တောင်ပိုင်းတပ်များ မယှဉ်နိုင်ခဲ့ပေ။ ရီဆွန်းမန်းအစိုးရသည်လည်း ဇွန်လ (၂၇)ရက်နေ့က မြို့တော်ကို စွန့်ခွာကာ ဘူဆန်သို့ ပြေးခဲ့ရသည်။

တိုက်ပွဲ
--------

ဇွန်လ (၂၈) ရက်နေ့ နံနက် (၂)နာရီတွင် တောင်ပိုင်းတပ်များက ဟန်မြစ်ကူးတံတားကို ဖောက်ခွဲခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မြို့တော်ကို စွန့်ခွာနေသော စစ်ဘေးဒုက္ခသည် (၄,၀၀၀) ခန့် တံတားကို ဖြတ်သန်းနေရာ လူ(၁၀၀) ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။ မြောက်ပိုင်းတပ်များကိုလည်း အနည်းငယ် ဟန့်တားနိုင်ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် မြောက်ပိုင်းတပ်များသည် မြစ်ကို ဖြတ်သန်းနိုင်ခဲ့ပြီး မြို့တော်ဆိုးလ်အား သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။

နောက်ပိုင်းဖြစ်ရပ်များ
----------------------

ဇွန်လ (၃၀) ရက်နေ့တွင် မြောက်ပိုင်းကွန်မြူနစ်များ၏ ကျူးကျော်မှုသည် အမေရိကန်နှင့် ပစိဖိတ်ဒေသကို ခြိမ်းခြောက်နေကြောင်း အမေရိကန်သမ္မတ ထရူးမင်းက စာထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အမေရိကန်က တပ်ဖွဲ့များကို တောင်ပိုင်းသို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ကုလသမဂ္ဂကလည်း မြောက်ကိုရီးယားကို ကျူးကျော်သူအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ လုံခြုံရေးတပ်များကို တောင်ပိုင်းသို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ပန်းဆက်လမ်းအယ်ဒီတာအဖွဲ့။ *ကိုရီးယားစစ်ပွဲ*။
2. ↑  Millett၊ Allan R. (2007)။ *The Korean War: The Essential Bibliography*။ The Essential Bibliography Series။ Potomac Books Inc.။ pp. 18–19။ ISBN 978-1-57488-976-5။
**ဒြပ်ပေါင်း**သည် ဒြပ်စင်နှစ်မျိုး သို့မဟုတ် နှစ်မျိုးအထက် စုတွဲသော မော်လီကျူးများ စုဝေး၍ ဖြစ်စေ ပေါ်ပေါက်လာသော ဒြပ်သားစု ဖြစ်သည်။ ရိုးစင်းသည့် ဒြပ်ပစ္စည်းများအဖြစ် ထပ်မံခွဲခြား၍မရပေ။ ဒြပ်ပေါင်းများသည် သီးခြားသတ္တိနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံရှိကြသည်။ ဒြပ်ပေါင်းများတွင် အက်တမ်များ တိကျသည့် အချိုးအဆအလိုက်ပါဝင်ပြီး အချင်းချင်း ဓာတုစည်း (chemical bond) ဖြင့် ဆွဲငင်ထားပြီး စနစ်တကျ စီစဉ်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဒြပ်ပေါင်းများသည် ဖက်စပ်စည်း (covalent bond)ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ဒြပ်ပေါင်းမော်လီကျူး၊ အိုင်ယွန်းနစ်စည်း (ionic bond)ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ဆား၊ သတ္တုစည်း (metallic bond)ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် သတ္တုဒြပ်ပေါင်း သို့ ကိုဩဒနိတ် ဖက်စပ်စည်း (coordinate covalent bond) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ကွန်ပလက်စ် (complex) များဖြစ်နိုင်သည်။ ဒြပ်စင် သို့ မဟုတ် အက်တမ်တစ်မျိုးတည်းသာပါဝင်သည့် ဒြပ်စင်မော်လီကျူးများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ဒြပ်ပစ္စည်းများအား ဒြပ်ပေါင်းဟု မသတ်မှတ်နိုင်ပါ။

အကျယ်ဖွင့်ဆိုချက်
-----------------

အထက်ဖော်ပြပါ ဖွင့်ဆိုချက်တွင် ချွင်းချက်အချို့ရှိသည်။ ပုံဆောင်ခဲ ဒြပ်ပေါင်းတချို့သည် non-stoichiometric ဒြပ်ပေါင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ပုံဆောင်ခဲအတွင်း ပိတ်မိနေသည့် အက်တမ်အချိုးအဆကိုလိုက်၍ ကွဲပြားမှုရှိသည်။ အချို့ဒြပ်ပေါင်းများတွင် ဓာတုသင်္ကေတအားဖြင့် ထပ်တူဖြစ်သော်လည်း အလေးချိန်မတူသည့် အိုင်ဆိုတုပ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသောကြောင့် အလေးချိန် မသိမသာ ကွဲပြားမှုရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ဒြပ်ပေါင်းများသည် လုံးဝတသားတည်းမဖြစ်နိုင်သော်လည်း စမ်းသပ်မှုများတွင် ပိုမိုရိုးစင်းစေရန် မော်လီကျူးတိုင်း တထပ်တည်း ဖြစ်သည်ဟု ယူဆလေ့ရှိသည်။

ဒြပ်ပေါင်းနှင့် ဒြပ်နှော
------------------------

ဒြပ်ပေါင်းများတွင် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းသည့် ဒြပ်စင်များအလိုက် ရုပ်သတ္တိ၊ ဓာတ်သတ္တိ မတူညီကြပါ။ ဤအချက်သည် ဒြပ်ပေါင်းအား ဒြပ်နှောမှ ခွဲခြားသည့် အခရာကျသည့် သတ်မှတ်ချက်တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ဒြပ်နှောများ၏ သတ္တိများသည် ဖွဲ့စည်းပါဝင်သည့် ဒြပ်ပစ္စည်များ၏ သတ္တိနှင့် ယေဘုယျအားဖြင့် ဆင်တူသည်၊ ဆက်စပ်မှုရှိသည်။ နောက်သတ်မှတ်ချက်တစ်ရပ်မှာ ဒြပ်နှောတွင် ပါဝင်သည့် ပစ္စည်းများအား ရေကဲ့ယူခြင်းစသည့် ရိုးစင်းသည့်နည်းလမ်းများဖြင့် ခွဲယူနိုင်သည်။ ဒြပ်ပေါင်းများမှာမူ ဤသို့ ခွဲယူရန် လွန်စွာခဲယဉ်းသည်။ ဒြပ်ပေါင်းဖြစ်ပေါ်လာချိန်တွင် ဓာတ်ပြုမှုမှ ဓာတ်သတ္တိ ပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ 

ဒြပ်ပေါင်းဟု ထင်ယောင်ထင်မှားဖြစ်စေသည့် ဒြပ်နှောတစ်မျိုးမှာ သတ္တုစပ်ဖြစ်သည်။ သတ္တုစပ်များအား များသောအားဖြင့် အပူပေးကာ အလျင်အမြန်ရစ်ခွေသည့် နည်းဖြင့် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ ဘယ်လိုပင်ဖြစ်စေ ဒြပ်ပေါင်းနှင့် ဒြပ်နှော တိတိကျကျ မခွဲခြားနိုင်သည်လည်း ရှိသည်။ ဥပမာ အမိုနီးယားဖြင့် ဖျော်ထားသော သတ္တုအယ်လ်ကာလီပျော်ရည်။

ကျမ်းကိုး
---------

1. ↑  Halal၊ John (2008)။ "Chapter 8: General Chemistry" (PDF)။ *Milady's Hair Structure and Chemistry Simplified*။ Milady Publishing။ p. 96-98။ ISBN 1428335587။ Text "edition 5" ignored (အကူအညီ)
**ကေလာသစေတီတော်** သည် တောင်စွန်းမြို့တွင် တည်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ကျိုက်ထီးရိုးတောင်၏ အနောက်တောင်ဘက် တောင်စွန်းရွာအနီးတွင် တည်ရှိသည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

မြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မူချိန် ဖြစ်၏။ ထိုအချိန်တွင် သုဝဏ္ဏဘုမ္မိတိုင်း၌ တိဿဓမ္မမင်းသည် စိုးစံ၏။ သာသနာနှစ် ၁၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် သုဿဏ္ဏဘုမ္မိတိုင်းသို့ ကြွလာခဲ့၏။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် ခုနစ်ရက်တိုင်တိုင် တရားဟောကြားလေ၏။

တရားဟောကြားပြီးနောက် ဂစ္ဆဂိရိတောင်မှ တိဿရသေ့၊ ဗန္ဓဝဂီရိတောင်မှ သီဟရသေ့၊ ကေလာသတောင်မှ ကေလာသရသေ့တို့ကို ဆံတော်နှစ်ဆူစီ ပေးသနားတော်မူခဲ့၏။ ကေလာသရသေ့သည် ဆံတော်တစ်ဆူကို နေထိုင်သီတင်းသုံးသည့် ကေလာသတောင်တွင် ဌာပနာကို စေတီတည်ခဲ့၏။ ထိုကေလာသရသေ့သည် ကွယ်လွန်သည့်အခါ ဆံတော်တစ်ခု ကျန်ခဲ့၏။ ထိုကျန်ခဲ့သည့် ဆံတော်တစ်ခုနှင့်အတူ တိဿရသေ့သည် မိမိ၏ ဆံတော်နှစ်ဆူနှင့်အတူ ကျိုက်ထီးရိုးဘုရားတွင် ဌာပနာထည့်ကာ စေတီတည်ခဲ့၏။

အတိုင်းအတာများ
--------------

စေတီတော်သည်တည်ရှိရာတောင်သည် ပေ ၁၀၀၀ ကျော်မြင့်သည်။ စေတီတော်၏ ဉာဏ်တော်မှာ ၁၁၃ ပေ မြင့်သည်။ ရင်ပြင်တော်မှာ ၁၇ တောင် ရှိသည်။

အမည်တွင်ပုံ
-----------

ခိုင်မာသော အထောက်အထားများအရ စေတီတော်၏ မူလအမည်မှာ ယနေ့ခေတ်တွင်သည့် *ကေလာသ* စေတီအမည်ပင်ဖြစ်သည်။ ဤအမည်ကို ပိဋကတ်တော်၌လည်း တွေ့နိုင်သည်။ ပုဂံခေတ်တွင်လည်း ကေလာသ ဟုပင်အမည်တွင်သည်။ 

အချို့က ကေလာသစေတီတော်ကို သာသနာနှစ် ၁၁၇ ခုနှစ်တွင် တည်ခဲ့သည်။ သထုံတိုက်ကုလားမြို့စား သပေါ်မင်းလက်ထက်တွင် တည်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည့်အတွက် ကျိုက်သီလပေါ်ဟု ခေါ်ခဲ့ကြသည်။ နောင်တွင် ကျိုက်ကေလာသ၊ ထို့နောက် ကေလာသဘုရား စသည်ဖြင့် တွင်ခဲ့သည် *ဟု ယူဆရေးသားမှုအချို့ရှိသည်။*

ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှုများ
------------------------

* **သာသနာနှစ် ၂၃၅** − တိုက်ကုလားမြို့ သီရိမာသောကမင်းသည် စေတီတော်ကို ပြုပြင်ခဲ့သည်။
* **သာသနာနှစ် ၁၂၂၂** − နောင်အခါတွင် တောဖုံ့းလာသည့်အတွက် သံဃာတော်များ ဦးဆောင်ပြုပြင်ကာ ထီတော်အသစ် တင်ခဲ့သည်။
* **သာသနာနှစ် ၁၂၄၀** − ဆရာတော် ဦးမဉ္စူသည် ထိန်းသိမ်းကာ ၁၂၄၄ တွင် ထီးအသစ် လှူခဲ့သည်။
* **သာသနာနှစ် ၁၂၆၄** − အမြင့် ၁၆ ပေ၊ အနံ ၉ လက်မရှိသော ထီးတော်သစ်ကို တင်လှူခဲ့သည်။
* **သာသနာနှစ် ၁၂၉၂** − ကဆုန်လဆန်း ၁၄ ရက်နေ့တွင် စေတီတော်၏ ငှက်ပျောဖူးသည် မိုးကြိုးထိမှန်ခဲ့သည်။ ဝါခေါင်လတွင် မိုးဒဏ်ကြောင့် ပြိုကျခဲ့သည်။
* **သာသနာနှစ် ၁၂၉၄** − ၁၂၉၄ ခုနှစ်၊ တန်ခူးလတွင် ဒါယကာများက ပြုပြင်ခဲ့သည်။ ဝါဆိုလတွင် ကျိုက်ထိုမြို့ ရာဇဝတ်ထောက် ဦးဖိုးစိန်က ကမ္မကထပြု၍ စိန်ဖူးတော် တင်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4 5  လှသမိန် (ဧပြီ ၁၉၆၈)။ *မြန်မာနိုင်ငံတခွင် ဘုရားသမိုင်းပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: မဟာဝိဇ္ဇာစာပေ။
*Nepenthes muluensis* pitchers hang from tendrils. (cultivated plant).
**ရေကရားပင်** (**Pitcher plant**) သည် မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် အာရှတိုက်အပူပိုင်းဒေသများအပြင် ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစု၊ ဩစတြေးလီးယားတိုက် မြောက်ပိုင်းနှင့် မက်ဒါဂက်စကားကျွန်းတို့တွင် ပေါက်သည်။ အထူးသဖြင့် ဗော်နီယိုကျွန်းတွင် ပေါများသည်။ ရေကရားပင်သည် နီပင်သေးစီအီး မျိုးရင်းတွင် နီပင်သီးမျိုးစု၌ ပါဝင်၍ မျိုးစိတ်ပေါင်း ၆ဝ ခန့်ရှိသည်။ ရေကရားပင်သည် နွယ်ပင်မျိုးဖြစ်၍ ချုံဖုတ်များကို နွယ်ပတ်၍ ပေါက်သည်။ ရေကရားပင်ဟု ခေါ်ဆိုရခြင်းမှာ အရွက်ဖျား၌ ရေကရားပုံရှိသော ထူးဆန်းသည့် အရွက်အိတ်ကလေးများ တွဲလျားကျနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

ရေကရားပင်ကို သားစားပင်(သို့မဟုတ် ပိုးကောင်စားပင်) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အဆိုပါ အရွက်အိတ်ထဲသို့ ဝင်မိသောပိုးကောင်များသည် ထောင်ချောက်တွင် မိနေသကဲ့သို့ ဖြစ်၍ ထွက်မလာနိုင်တော့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

ရေကရားပုံ ရွက်အိတ်ကလေးများသည် အပင်မျိုးစိတ်ကို လိုက်၍ ပုံအမျိုးမျိုးနှင့် အရွယ်အမျိုးမျိုးရှိသည်။ အချို့သည် လက်ညှိုးလောက်သာရှိ၍ အချို့သည် အစိတ်ဝင် ပုလင်းလောက်အထိ ကြီးမားသည်။ အရောင်မှာလည်း အဝါမှ အစိမ်းပုပ်အထိ အမျိုးမျိုးကွဲလွဲ၍ အချို့တွင် အနီစင်းများပင် ပါတတ်သေးသည်။ ရွက်အိတ်တွင် အဖုံးများလည်း ပါရှိ၍ ယင်းတို့သည် ရွက်အိတ် နုနယ်စဉ်အချိန်တွင် ပိတ်နေလျက် ကြီးရင့်လာသောအခါကျမှ ပွင့်သွားလေသည်။

ရွက်အိတ်ပိုင်းသည် အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း ပိုးကောင်ထောင်ချောက် ဖြစ်၏။ ထိုထောင်ချောက်အတွင်း၌ ပိုးကောင်များကို သွေးဆောင်နိုင်သော ဝတ်ရည်ရှိသည်။ ပိုးကောင်များသည် ထိုဝတ်ရည်ကို စားသောက်ရန် အပေါက်ဝမှ အထဲသို့ ဝင်ကြသည်။ ထိုအခါ ဝင်လမ်းသာရှိ၍ 
ထွက်လမ်းမရှိသော ရွက်အိတ်ထဲတွင် ပိုးကောင်တို့သည် ဝတ်ရည်များနှင့် ရောသွားပြီးလျှင် သေကြေ ပျက်စီးသွားကြလေသည်။ တစ်နည်းဆိုလျှင် အပင်က ပိုးကောင်များကို ဝါးမျို ချေဖျက်လိုက်လေသည်။ ထိုသို့ ချေဖျက်လိုက်ခြင်းဖြင့် အပင်၏ အသက်ရှင်ရေးအတွက် လိုအပ်သော နိုက်တြိုဂျင်ဓာတ်ကို ရရှိသွားလေသည်။

ပြခန်း
------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| Most North American Pitcher plants belong to the genus *Sarracenia*. |
| Most North American Pitcher plants belong to the genus *Sarracenia*.  |

|  |
| --- |
| Cobra lilies (*Darlingtonia californica*) use window-like areolae to lure insects into their hollow leaves. |
| Cobra lilies (*Darlingtonia californica*) use window-like areolae to lure insects into their hollow leaves.  |

|  |
| --- |
| The Australian Pitcher Plant is the only member of the Australian genus *Cephalotus*. |
| The Australian Pitcher Plant is the only member of the Australian genus *Cephalotus*.  |

|  |
| --- |
| *Nepenthes truncata* |
| *Nepenthes truncata*  |

 |

ကိုးကား
-------

1. ↑   "Quite a few reasons for calling carnivores 'the most wonderful plants in the world"  (2011). *Annals of Botany* **109** (1): 47–64. doi:10.1093/aob/mcr249. PMID 21937485.
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)
**ရခိုင်ပြည်နယ်အလံ** သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ရခိုင်တိုင်းရင်းသားတို့၏ အထိမ်းအမှတ်အလံဖြစ်ပြီး ရှေးခေတ်ကပင် အသုံးပြုခဲ့သော အောင်လံ၏ အခြေခံအမှတ်အသားကို မူတည်ခဲ့ကြသည်၊၊ အောင်လံအတိုင်းအတာမှာ ခေတ်အဆက်ဆက်က အသုံးပြုခဲ့သော အောင်လံ၊ ကောင်းရှည်ရေအတွက်နှင့် အခုခေတ်ကိုက်ညီအောင် အသုံးပြုနိုင်ရန် မူလအတိုင်းအတာကိုမှီပြီး အချိုးအစားအလိုက် ပြုပြင်ခဲ့ကြသည်။ မူလအတိုင်းအတာ အချိုးအစားမှာ အလျား ကိုးတောင် အနံ ခြောက်တောင် ဖြစ်သည်။

အောင်လံ၏ အရောင်အဆင်းကို မူလရောင်စုံအတိုင်း အတည်ပြုခဲ့ကြသည်။ မူလရောင်စဉ် အဆင်းမှာ ဖြူရောင်ထက်ဝက်နှင့် အနီရောင်ထက်ဝက်ဖြစ်သည်။ အပေါ်ပိုင်းထက်ဝက်မှာ အဖြူရောင်ဖြစ်ပြီး အောက်ပိုင်းထက်ဝက်မှာ အနီရောင်ဖြစ်သည်။

အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်မှာ အပေါ်ပိုင်းအဖြူရောင်သည် ရခိုင်အမျိုးသားတို့၏ ဖြူစင်ရေးစိတ်ဓာတ်ရှိခြင်း၊ အမျိုးသီလနှစ်ဌာနကို စောင့်ထိန်းခြင်း၊ ဖြူစင်ဖြောင့်မတ်ရေး စိတ်ရှိခြင်းနှင့် ဖြူစင်တည်ကြည်စောင့်ထိန်းအပ်ရေး ကိုယ်ကျင့်တရားရှိခြင်းများ ဖြစ်သည်။ အနီရောင်၏ သဘောမှာ ရဲရင့်တည်ကြည်ရေး သတ္တိနှင့် ခိုင်ခံ့တည်ကြည်ရေး ဇာတိသွေး၊ ဇာတိမာန် ရှိခြင်းများကို ဖော်ဆောင်ပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Minahan၊ James B. (2016)။ *Encyclopedia of Stateless Nations: Ethnic and National Groups around the World, 2nd Edition: Ethnic and National Groups around the World* (အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြင့်)။ ABC-CLIO။ p. 35။ ISBN 9781610699549။ 27 August 2018 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Rakhine State (Myanmar)။  27 August 2018 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Rakhine State | Flag | Myanmar။  27 August 2018 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**ကျောက်တံခါးမြို့** သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်လေးပင်ခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်   ၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။

ကျောက်တံခါးသည် ကိုလိုနီခေတ်ဦးကာလတွင်မှ စည်ပင်လာသည့် မြို့ ဖြစ်သည်။ သီပေါမင်း ပါတော်မူချိန်ထိ တောဖုံးနေသေးသည်။ မြို့အရှေ့ဘက် စစ်တောင်းမြစ်ကမ်းတွင် လှေသမ္ဗန်များ ရပ်တန့်ကာ ကုန်တင်ကုန်ချ လုပ်သည်။ ၁၈၈၅ တွင် အိန္ဒိယအစိုးရက အိန္ဒိယမြေပိုင်ရှင် သူဌေး အိတ်ချ်အေ မီး‌လင်း ပိုင်ဆိုင်သော မြေကွက် ယူ၍ ကျောက်တံခါးအနောက်ဘက် တောဖုံလွှမ်းရာ မြေဧက ၂၈၇၀၀ ကျော်ကို နှစ် ၆၀ ဂရန်ဖြင့် ပေးသည်။

မစ္စတာ မီးလင်းသည် ထိုစဉ် အိန္ဒိယမှ ဟိန္ဒူများကို လယ်လုပ်ခွင့် ပေးမည်၊ လယ်ပိုင်ဆိုင်ခွင့် ရမည်ဆိုကာ စရိတ် ထုတ်ပေးပြီး ၁၈၈၅ မှ စတင် ခေါ်ယူသည်။ ထိုစဉ် ရန်ကုန်ပြွန်တန်ဆာ- တောင်ငူ မီးရထားလမ်း ဖောက်လုပ်နေရာ၊ ၃ နှစ် ဆက်တိုက် ခေါ်ယူ နေရာချထားပေးသည်။ မူလဂရန်မြေအတွင်းတွင် ကရင်၊ ရှမ်းနှင့် ဗမာရွာ အနည်းငယ် ရှိနေရာ ရှမ်းကုန်းတွင် တောင်ယာလုပ်ကိုင် စားသောက်သူများ နေထိုင်သည်။

ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများသည် ကျန်းမာရေးအတွက် ရှမ်းအုတ်သျှစ်ကုန်းနေ မြန်မာဆေးဆရာကို အားကိုးပြုသည်။ ယင်းဆေးဆရာကို ကျောင်းတကာဟု ခေါ်ရာ ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများက ကျောက်တကားဟု မပီမသ ခေါ်ဆိုသည်။ မီးရထားလမ်း ဖောက်ပြီးသောအခါ ရန်ကုန်ကျောက်တံတားနှင့် ဆင်တူယိုးမှား ဖြစ်၍ ကျောက်တံခါးဟု ပြောင်းသည်။ နောက် ပဲနွယ်ကုန်း၊ တောကျွဲအင်း၊ ဖဒို၊ **ကျောက်တံခါး** ၄ နယ်ကို ပေါင်း၍ ကျောက်တံခါးမြို့နယ် ဖြစ်လာသည်။ 

ကျောက်တံခါးမြို့သည် တော်လှန်ရေးကောင်စီလက်ထက် ၂၈ ဩဂုတ် ၁၉၆၄ တွင် ညောင်လေးပင် အနောက်ပိုင်း မြို့နယ်အဖြစ်မှ သီးခြား ခွဲထုတ်ကာ မြို့နယ် ဖြစ်လာသည်။

အထင်ကရပုဂ္ဂိုလ်
---------------

* ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ဗိုလ်မှူးအောင်
* သီဟဗလ ဦးစံကျော်
* အဆိုတော် ဒွန်း
* အဆိုတော် ဇီဇဝါ

တပင်ရွှေထီး စစ်ချီလမ်း
----------------------

ကျောက်တံခါးအနောက် ၅ မိုင်အကွာတွင် တပင်ရွှေထီးမင်း စစ်ချီတက် တိုက်ခိုက်ရာ စစ်ချီလမ်းကို တွေ့ရသည်။ ယင်း‌လမ်းကြောင်းမှာ ကျွန်းချောင်းရွာအနီးမှ ပဲနွယ်ကုန်းရွာမကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။

ရှေးမြို့ဟောင်း
---------------

ကျောက်တံခါးအရှေ့ဘက် ၃ မိုင်ခန့်အကွာ၌ ရှေးမြို့တော်ဟောင်း တမြို့ ရှိခဲ့ရာ ကျောက်စရစ်ကျေးရွာအနီး ရှိ၍‌ ကျောက်စရစ်မြို့ဟောင်းဟု သစ်တောမင်းကြီးဟောင်း ဦးအောင်မြင့်က အမည်ပေးခဲ့သည်။

ကျောက်တံခါးမြို့တွင် ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲများထက်ဘာသာရေးကိုအထူးပြု၍ တရားပွဲများအမြဲကျင်းပလေ့ရှိသည်

```
ကျောက်တံခါးသင်္ကြန်သည် တစ်ခြားမြို့များနှင့်မတူ ကျောက်တံခါး ပဲနွယ်ကုန်း တောကျွဲအင်း
```

ဖဒို မြို့ချောင်း စသည့်မြို့များနှင့် သင်္ကြန်ယိမ်းအကများယှဉ်ပြိုင်လေ့ရှိသည်
ကျောက်တံခါး တန်ဆောင်တိုင်သည် မြို့လုံးကျွတ်ပျော်သော စည်ကားသောတန်ဆောင်တိုင်ဖြစ်သည်
တစ်နိုင်ငံလုံးရှိမြို့များနှင့်မတူ တော်သလင်းလပြည့်နေ့တွင်ဆီဆွမ်းလောင်းပွဲကျင်းပသည်
ယက္ကန်းလုပ်ငန်းကိုလည်းအထူးပြုလုပ်ကြသည်

1. ↑  Kyauktaga Township Map။
2. ↑  Township 31, "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Archived 2010-12-03 at the Wayback Machine. Myanmar Information Management Unit (MIMU)
3. ↑  တင်နိုင်တိုး (ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃)။ *မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်*။ မဇ္ဈိမစာပေ။ p. ၈၀။
4. ↑
5. ↑
**လိုင်လာခန်း** (အာရပ်: ساندار وين ليلى خان‎)သည် အိန္ဒိယနွယ်ဖွား မြန်မာနိုင်ငံသူ သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယတွင် သရုပ်ဆောင်အဖြစ်သွားရောက်ကျင်လည်ဖူးသူဖြစ်ပြီး မြန်မာပြည်၌လည်း အနုပညာလှုပ်ရှားမှု အတော်အတန် ရှိခဲ့ရှိနေသည်။ မြန်မာပြည်ဖွား ဘောလီးဝုဒ်မင်းသမီး လိုင်လာခန်း၏ မြန်မာအမည်မှာ မစန္ဒာဝင်း ဖြစ်သည်။ ဒါရိုက်တာ မောင်မျိုးမင်း ရိုက်ကူးသည့် *တိုက်ဆိုင်မှုရှိလျှင်* ဇာတ်ကားတွင် ဗီလိန်ဇာတ်ရုပ်ကို ပိုင်နိုင်စွာ သရုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် မြန်မာပြည်တွင် လူသိလာခဲ့သည်။

အနုပညာခရီး
----------

အစောပိုင်းက ဒူဘိုင်းတွင် အလုပ်လုပ်နေရင်း အဆက်အသွယ်ရပြီး အိန္ဒိယတွင် အနုပညာအလုပ် လုပ်ခဲ့သည်။ မလေးရှားတက္ကသိုလ်တစ်ခုတွင် MBA ပရိုဂရမ်ကို ၃ နှစ်ကြာလေ့လာပြီးနောက် ဒူဘိုင်းသို့ သွားရောက်ကာ ကြော်ငြာကုမ္ပဏီတစ်ခုတွင် အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။ ကြော်ငြာကုမ္ပဏီတွင် အထွေထွေမန်နေဂျာအဖြစ်လုပ်နေစဉ် ကြော်ငြာအပ်သူ ဘောလီးဝုဒ် ဒါရိုက်တာများ၊ ထုတ်လုပ်သူများက သတိထားမိပြီး ဘောလီးဝုဒ်တွင် သရုပ်ဆောင်လာလုပ်ရန် တိုက်တွန်းအားပေးကြရာမှ ဘောလီးဝုဒ်တွင် သရုပ်ဆောင်ခွင့်ရမည့် အိပ်မက်ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် မွန်ဘိုင်းသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ မွန်ဘိုင်းတွင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှ ဆွဲဆောင်မှုရှိသူ အမျိုးသမီး သရုပ်ဆောင်အရွေးခံသူများနှင့်အပြိုင် အရွေးခံသည့်အဆင့်အောင်မြင်ပြီး တစ်လအကြာ၌ Kool Nahi Hot Hai Hum ဇာတ်ကားအတွက် သရုပ်ဆောင်ခွင့် စတင်ရရှိခဲ့သည်။ မွန်ဘိုင်းတွင် သရုပ်ဆောင်လုပ်နေစဉ် အနုပညာအမည်အတွက် သူမ၏ မူလအမည် Laila တွင် Khan ထပ်ဖြည့်ပြီး မှည့်ခေါ်ပေးကြရာမှ လိုင်လာခန်း (Laila Khan) ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်၌ ရုံတင်သော *ရာဇဝင် ရိုင်းသူများ* ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားတွင် ပြေတီဦး၊ မြင့်မြတ်တို့နှင့်အတူ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

ပါဝင်သော ဇာတ်ကားများ
--------------------

| ရုံတင်နှစ် | ဇာတ်ကားအမည် | ဇာတ်ရုပ် | မှတ်ချက် |
| --- | --- | --- | --- |
| ၂၀၁၄ | *တိုက်ဆိုင်မှုရှိလျှင်* | Angela | ဇာတ်ပို့ |
| ၂၀၁၇ | *ရာဇဝင်ရိုင်းသူများ* | စင်တီယာ | ဇာတ်ဆောင် |
| ၂၀၀၈ | *Students* |  |  |
| ၂၀၁၁ | *Faraar* | Maria | ဇာတ်ဆောင် |
| ၂၀၀၈ | *Kool Nahi Hot Hain Hum* | Samia |  |
| ၂၀၁၀ | *ba cahao* | Rani | ဇာတ်ဆောင် |
| ၂၀၀၇ | *Ghutan* | ကက်သရင်း |  |
| ၂၀၁၃ | *International daroga* | Shweta | ဇာတ်ဆောင် |
| ၂၀၁၈ | *baiyajee superhit* | LoLo | ဧည့်သည်သရုပ်ဆောင် |

ကိုးကား
-------

1. ↑  Actress Laila Khan comes home for love။  2014-8-19 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  လိုင်လာခမ်းရဲ့ ပထမဆုံး ဗီလိန်ဇာတ်ရုပ်။  2014-10-9 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  မိခင်ဖြစ်သူကို အတုခိုးရင်း အမြဲလှချင်သွားတယ်"ဆိုတဲ့ သရုပ်ဆောင် လိုင်လာခမ်း။  2018-7-6 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  ဘောလီးဝုဒ်ရုပ်ရှင်ထဲက မြန်မာ့အလှ။  2017-8-10 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
5. ↑  အကယ်ဒမီဆုရဖို့ ရေပန်းစားနေကြတဲ့ အနုပညာရှင်များ။  2016-4-1 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။

ပြင်ပလင့်ခ်များ
---------------

* ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် ပေါ်ရှိ လိုင်လာခန်း

 စာနယ်ဇင်းပေါ်မှလိုင်လာခန်းပုံရိပ်အချို့