recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ကျောက်ခွဲပင်သည် 'ဆက်စီဖရာဂေးစီး' (*Saxifragaceae*) မျိုးရင်းတွင် 

ပါဝင်သည်။ ဆက်စီဖရိတ်မှာ လက်တင်ဘာသာ စကားဖြစ်၍ ကျောက်ခွဲပင်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အမည်နှင့် လိုက်အောင် ထိုအပင်များသည် ကျောက်မြေ ကျောက်ခဲများရှိသော နေရာများတွင်သာ ပေါက်ရောက်လေ့ရှိပြီး အမြစ်များသည် မြေကြီးမှ ရေနှင့် ဓာတ်သတ္တုများ ရရှိရေးအတွက် ကျောက်မြေများကို 
ခွဲဖောက်ကာ စွဲမြဲစွာ ပေါက်ရောက်တတ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကျောက်ခွဲပင်များသည် အပင်လောကတွင် အတော်အတန် ထင်ရှားသည်။ ယင်းတို့ကို စိုက်ပျိုးရန် လွယ်ကူသည်။ အချို့ 
ကျောက်ခွဲပန်းမျိုးမှာ အလွန်လှပသောကြောင့် ဥယျာဉ်ခြံမြေများတွင် စိုက်ပျိုးကြ၏။

ကျောက်ခွဲပင်များ ပေါက်ရောက်ပုံမှာ ထူးဆန်းသည်။ အချို့မှာ တောင်များပေါ်တွင် ရေညှိကမ္ဗလာ ခင်းသကဲ့သို့ စိုစိုပြည်ပြည် စု၍ပေါက်ကြသည်။ အချို့မှာ တစ်ပင်စီ ခပ်ခွာခွာ 
ပေါက်သည်။ ရွက်လွှာကလေး များမှာ မွဲပြာရောင်ရှိ၍ နူးညံ့သည်။ အပွင့်ကလေးများမှာ အဖြူ အနီ ပန်းရောင်နှင့် မရမ်းစေ့ရောင် စသည်ဖြင့် အရောင်ကွဲ အမျိုးမျိုးရှိသည်။ 
ပွင့်ရာတွင် အုံလိုက်စု၍ ပွင့်ညှာခိုင်အဖျားတွင် ပွင့်ကြသည်။ 
အလွန်လှပသော တောင်ကျောက်ခွဲ ပန်းရိုင်းတစ်မျိုး၏ အဝါရောင် အပွင့်ကလေးများတွင် အနီစက်ကလေးများ ပါရှိသည်။ 
အချို့အမျိုးမှာ အပွင့်သီးခြား မပွင့်ကြဘဲ ပင်စည်ဘေးရှိ ဖူးထွက်သော သစ်ဖုလုံးကလေးများမှ ထွက်၍ ပွင့်ကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  *Saxifraga* L.။ *Germplasm Resources Information Network*။ United States Department of Agriculture (February 9, 2005)။ 15 January 2009 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  10 November 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)
အိန္ဒိယနိုင်ငံ အန်ဒရာပရာဒေ့ရှ် ဗိစကပတ်နမ်ရှိ တနမ်တီဥယျာဉ်မှ မြင်ရသော နေထွက်ချိန် မြင်ကွင်း
**ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်** (အင်္ဂလိပ်: The Bay of Bengal) သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးသော ပင်လယ်အော်ဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ တြိဂံပုံသဏ္ဌာန် နှင့် ဆင်တူပြီး အနောက်ဘက်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်း၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ နှင့် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်း၊ အရှေ့ဘက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၊ အန်ဒမန်ကျွန်းနှင့် နီကိုဘာကျွန်းတို့ တည်ရှိကြသည်။

ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်သည် ဧရိယာ စတုရန်း ကီလိုမီတာ ၂,၁၇၂,၀၀၀ ကီလိုမီတာ ရှိသည်။ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် အတွင်းသို့ စီးဝင်သော မြစ်များမှာ ပတ်ဒ်မာမြစ် (ဂင်္ဂါမြစ်၏ မြစ်လက်တက်)၊ မဂ်နာမြစ် နှင့် ဂျမူနာမြစ် (ဗြဟ္မပုတ္တရမြစ်၏ မြစ်လက်တက်များ)၊ ဧရာဝတီမြစ်၊ ဂိုဒဗာရီမြစ်၊ မဟာနဒီမြစ်၊ ခရစ်ရှနမြစ်၊ ကာဗရီမြစ် တို့ ဖြစ်ကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Map of Bay of Bengal- World Seas, Bay of Bengal Map Location - World Atlas
2. ↑  Chowdhury၊ Sifatul Quader (2012)။ "Bay of Bengal"။ in Islam၊ Sirajul; Jamal၊ Ahmed A. (eds.)။ *Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh* (Second ed.)။ Asiatic Society of Bangladesh။
**ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ ကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များအသင်း** (အင်္ဂလိပ်: The Republic of the Union of Myanmar Federation of Chambers of Commerce and Industry၊ အတိုကောက် **UMFCCI**) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် သက်တမ်းကြာမြင့်ပြီဖြစ်သော အမြတ်ငွေခွဲဝေခြင်း မပြုရသော ပရဟိတအသင်းကြီး ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတကာ ထုံးတမ်းစဉ်လာနှင့်အညီ မြန်မာနှင့် နိုင်ငံတကာကို ဆက်သွယ်အကျိုးဆောင်ပေးနေသော အစိုးရမဟုတ်သည့် စီးပွားရေး ဦးဆောင်အဖွဲ့တစ်ခု ဖြစ်သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

အသင်းကို ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ယခု ရန်ကုန်မြို့ ရွှေဘုံသာလမ်းနေရာတွင် စတင်ထူထောင်ခဲ့သည်။ ကိုလိုနီခေတ်သူဌေးကြီး ဆာဦးသွင် သည် မြန်မာကုန်သည်များအသင်းကို စတင် တည်ထောင်သူ တဦး ဖြစ်သည်။ ပထမဦးဆုံး ဥက္ကဋ္ဌမှာ ဦးမောင်မောင်အုန်းခိုင် ဖြစ်ပြီး အသင်းကို 'မြန်မာကုန်သည်များအသင်း'ဟု ခေါ်ဝေါ်သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၆)ရက်နေ့တွင် ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁/၈၉ အရ အသင်းကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အသင်းမှတ်ပုံတင်အမှတ်မှာ (၁)ဖြစ်ပြီး ဥက္ကဋ္ဌမှာ ဦးယုဆိုင် ဖြစ်သည်။

၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၂၀)ရက်နေ့တွင် ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁၆/၉၁ အရ အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့သစ် ပြန်လည်ဖွဲ့ရာ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးကိုကိုကြီး ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ် ၊ ဒီဇင်ဘာလ(၁၀)ရက်နေ့တွင် ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်၂/၉၄ အရ အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့သစ် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရာ ဥ က္ကဋ္ဌမှာ ဦးခင်မောင်ရီ ဖြစ်သည်။

ဆောင်ရွက်မှုများ
----------------

ပြည်နယ်/ တိုင်းဒေသကြီး၊ နယ်စပ်ဒေသ ကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရှင်အသင်း(၂၂)ခု၊ လုပ်ငန်းအသင်း(၈) သင်း ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ် ပီပြင်စွာအကောင်အထည်ဖော်ရေးအတွက် ပြည်တွင်းပြည်ပ ရင်းနှီးမြှပ်နှံသူများ၊ နိုင်ငံတော်အဖွဲ့အစည်းများ၊ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများအကြားတွင် ပေါင်းကူးတံတားသဖွယ် အကျိုးဆောင်ပေးနေသည်။ ထုတ်ကုန်လုပ်ငန်းများကို ပင်ရင်းနိုင်ငံ သက်သေခံလက်မှတ်(Country of Origin)ထုတ်ပေးနေသည်။ အသင်းကြီးသည် ယခုအခါ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ ကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များ အသင်းချုပ်ကြီး ပေါ်ထွန်းလာရန် ဦးတည်ထားကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်နေသည်။

ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် သွင်းကုန်ထုတ်ကုန် လိုင်စင်လျှောက်ထားသောအခါ ကုန်သည်ကြီးများအသင်းဝင်လက်မှတ် လိုအပ်သော သွင်းကုန်ထုတ်ကုန်လုပ်ငန်းများ မဖြစ်မနေ ဝင်ရောက်ရန် လိုအပ်လျက်ရှိသည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာ(၂)ရက်နေ့အထိ လူပုဂ္ဂိုလ်နှင့် ကုမ္ပဏီအသင်းဝင် ဦးရေပေါင်း (၂၅၃၈) ရှိသည်။ ယခင်က အသင်းဌာနချုပ်တည်ရာကို အမှတ်ရ၄/၈၆၊ ဗိုလ်ဆွန်ပက်လမ်း ပန်းဘဲတန်းမြို့နယ် ရန်ကုန်မြို့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ရာမှ (၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက် )နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ ကုန်သည်လမ်း အမှတ်(၄၀ဝ) သို့ ပြောင်းရွှေ့ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ ထို့နောက် ယခုအခါ ရန်ကုန်မြို့ လမ်းမတော်မြို့နယ် မင်းရဲကျော်စွာလမ်း အမှတ် (၂၉)သို့ ပြောင်းရွေ့ထားသည်။ အသင်းချုပ်၏ ၂၀ဝ၉-၂၀၁၁ ခုနှစ်အတွက် ဗဟိုအလုပ်မှုဆောင်အဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌမှ ဦးဝင်းမြင့် (ရွှေနဂါးမင်းကုမ္ပဏီ)နှင့် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးမှာ ဒေါက်တာမောင်မောင်လေး(နီလေးနိုင်ကုမ္ပဏီလီမိတက်) တို့ဖြစ်ပြီး ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင်ပေါင်း(၄၀)ဦး ရှိသည်။
**ဦးနေစိုး**(၁၉၆၂ဖွား)သည် မြန်မာတရားသူကြီး ဖြစ်သည်။၎င်းသည် လက်ရှိတွင် ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည်။ထိုတာဝန်ကို ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၁) ရက်နေ့တွင် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံရသည်။

ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး
----------------

ဦးနေစိုးကို ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ခင်ဦးမြို့နယ်၊ သာဝတ္ထိကျေးရွာတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဥပဒေဘွဲ့ကို ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်စာပေးစာယူသင်တန်း(ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်)မှရရှိခဲ့သည်။

ဝန်ထမ်းဘဝ
---------

တရားရေး ဝန်ထမ်းအဆင့် (၄)အဖြစ် ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် စတင်တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ရင်း နောက်ဆုံး ချင်းပြည်နယ်တရားရေး ဦးစီးမှူးအဆင့်ထိ ရာထူးအဆင့်ဆင့်တိုးခံရသည်။သူ၏ တရားရေးဝန်ထမ်း လုပ်သက်မှာ ၃၃ နှစ် ရှိသည်။

တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီးဘဝ
-------------------------

၎င်းသည် တရားသူကြီးချုပ်အဖြစ်တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းမခံရမီက ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ချင်းပြည်နယ်တရားရေးဦးစီးမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

မိသားစုဘဝ
---------

၎င်းသည် အိမ်ထောင်ရှိသူဖြစ်ပြီး သား (၁) ဦးနှင့် သမီး (၁) ဦးရှိသည်။

ကိုးကား
-------


1. ↑  အစဉ်အဆက်ပြည်နယ်တတရားသူကြီးချုပ်များ။ *၂၀၂၁ တရားရုံးနှစ်စဉ်အစီရင်ခံစာ*။  ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီးများ။ *ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်ရုံး*။  ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တာ်၌ တရားရုံးကဦးဆောင်သည့် စေ့စပ်ဖြေရှင်းရေးစနစ်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ မိတ်ဆက်ရှင်းလင်းပွဲ ကျင်းပ။ *Myanmar National Post* (၃၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၂)။  ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**ဟင်းမလုပ်ပင်**သည် နှစ်ပေမှ ခြောက်ပေ အထိမြင့်သော
အဆိပ်ပင်ဖြစ်သည်။ ယင်းကို ဆေးဝါးဘက်တွင် 
အသုံးပြုကြလေသည်။ ဟင်းမလုပ်ပင်၌ အကိုင်းများစွာရှိပြီးလျှင် 
ပင်စည်များသည် ခေါင်းပွ များ ဖြစ်ကြသည်။ အပွင့်ဖြူကလေး 
အမြောက်အမြားသည် အခိုင်လိုက် ပွင့်ကြသည်။ ယင်း၏ 
အရွက်များသည် ကရဝေးရွက်များနှင့် အလွန်တူကြသဖြင့် 
တပင်နှင့်တပင် မှားတတ်သည်။ သို့သော် ဟင်းမလုပ်ပင်၌ 
မနှစ်မြို့ဖွယ်သော အနံ့ရှိလေသည်။ အထူးသဖြင့် အရွက်နှင့် 
ပင်စည်များတွင် အနာတရဖြစ်သောအခါတွင် ပို၍ ဆိုးရွားလေ 
သည်။ ထိုအချက်ဖြင့် ကရဝေးနှင့်ဟင်းမလုပ်ပင်ကို ခွဲခြားနိုင် 
လေသည်။ ထို့ပြင် ဟင်းမလုပ်ပင်၏ တောက်ပသော ခေါင်းပွ 
ပင်စည်တွင် အနီ၊ သို့မဟုတ် ပန်းရောင်အစက်များနှင့် အကွက် 
များ ပါရှိသည်။ ဟင်းမလုပ်ပင်၏ အစိတ်အပိုင်း အားလုံး 
သည် အဆိပ်ကို ဖြစ်စေသည်။

ဟင်းမလုပ်သီးသည် တလက်မ၏ ရှစ်ပုံတပုံမျှသာ ရှည်ပြီး 
လျှင် ကြက်ဥပုံသဏ္ဌာန် ရှိသည်။ အသီးများသည် ဩဂုတ်လ၊
သို့မဟုတ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် မှည့်ကြသည်။ ဟင်းမလုပ်ပင်သည် ဂရိတ်ဗြိတိန်၊ ဥရောပတိုက်နှင့် အာရှတိုက်၏ အချို့ 
အစိတ်အပိုင်းများတွင် မူလပေါက်ရောက်သည်။ ထိုဒေသများမှ 
မြောက်အမေရိကတိုက်နှင့် ချီလီနိုင်ငံတို့သို့ ယူဆောင်၍ 
စိုက်ပျိုးယူကြသည်။ ဟင်းမလုပ်ပင်သည် နိမ့်ရာနှင့် မြေဩဇာ ကောင်းရာတွင် အထူးသဖြင့် ပေါက်ရောက်လေသည်။
ဟင်းမလုပ်ပင်မှ အရွက်နှင့်အသီးများတွင် အထူးသဖြင့် 
သက်သာရာရစေမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည့် ဆေးဝါးများ ပါရှိ 
လေသည်။ ရှေးဂရိလူမျိုးတို့သည် သေစေရန် စီရင်ချက်ချထား 
ပြီးသူများကို ဟင်းမလုပ်ပင်မှ ချက်ယူထားသည့်အရည်တစ်မျိုးကို သောက်‌စေခြင်းဖြင့် သေစေကြသည်။ ဒဿနိကဗေဒပညာရှင် 
ဆိုကရေးတီးသည် ထိုအရည်မျိုးကို သောက်၍ သေသွားခြင်း ဖြစ်သည်။

ဟင်းမလုပ်ပင်သည် အမ်ဗဲလစ်ဖဲရီး မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် ကိုနီယမ် မက်ကျူလေတမ်ဟုခေါ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)
မုန်လာဥ၊ သို့မဟုတ် မုန်လာဥဖြူဟု ခေါ်သည့် မုန်လာမျိုးသည် 
မြန်မာနိုင်ငံတွင် အစိုက်များ၍ ဈေး၌ အမြောက်အမြားရောင်းချလေ့ရှိသော သာမန် မုန်လာဥမျိုးပင် ဖြစ်သည်။ မုန်လာဥသည် 
ဂေါ်ဘီထုပ်၊ ပန်းမုန်လာ၊ မုန်ညင်း၊ ခါးဥဖြူ စသည်တို့နှင့်အတူ ကရူစီဖာရီး မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ ယင်း၏ ရုက္ခဗေဒ 
အမည်မှာ ရက်ဖာနပ် စတီဗပ် ဖြစ်သည်။ စပ်ရှားရှား အရသာရှိသဖြင့် မုန်ညင်းနှင့်ပို၍ နီးစပ်သည့်အပင်ဟု ဆိုပေမည် ။
မုန်လာဥကို တရုတ်နိုင်ငံ၌ ခရစ်မပေါ်မီ နှစ်ပေါင်းအတော်ကြာကပင် စိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်။ အာရှတိုက်၌ အစိုက်များသောမုန်လာဥမျိုး
ကို တရုတ်မုန်လာဥဟု ခေါ်သည်။ မုန်လာဥပင်သည် တစ်နှစ်ခံပင်ဖြစ်၍ မုန်ညင်းရွက်ကဲ့သို့သော အရွက်များနှင့် ဖူးပွနေသည့် 
အမြစ်များရှိသည်။ ထိုအမြစ်ကိုပင် ဥဟုခေါ်ကြသည်။ လူတို့ အဓိကထား၍ စားသောအပိုင်းသည် ထိုအမြစ်ဟုခေါ်သည့်အမြစ်များရှိသည်။ ဥများကိုသာမက အရွက်နှင့် အဖူးများကိုလည်း 
ချက်ပြုတ်စားကြသည်။ မုန်လာဥများသည် ပုံသဏ္ဌာန်၊ အရွယ်၊ အရောင်အားဖြင့် အမျိုးမျိုးရှိကြသော်လည်း အရသာနှင့် အနေ
အထားမှာ အတူတူပင် ဖြစ်ကြသည်။ စိုက်ပျိုးရလည်း အလွန်လွယ်သည်။ 

  

ဤမုန်လာမျိုးကို အနောက်နိုင်ငံ၌ နွေကူးရာသီ အစလောက် ကတည်းက စ၍ စိုက်ပျိုးကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဤမုန်
လာမျိုကို အစေ့စိုက်ပြီးနောက် တစ်လကျော်ကျော်ခန့် ကြာလျှင် ဥများကို စားနိုင်လေသည် ထိုကြောင့် ခြံဥယျာဉ်များအတွင်းမြေပို
ရှိပါက ၁ဝ ရက် တစ်ကြိမ် ၁၅ ရက် တစ်ကြိမ် စိုက်ခြင်းဖြင့် လိုသလောက် ရရှိနိုင်လေသည်။ 
ခါးဥဖြူသည် မုန်လာဥကဲ့သို့ပင် ဂေါ်ဘီထုပ်၊ ပန်းမုန်လာ၊ မုန်ညင်းတို့နှင့်အတူ ကရူစီဖာရီး မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သော်လည်း
ယင်း၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ ဗရပ်စီက ကွန်ပက်စထရစ် ဖြစ်သည်။
ခါးဥဖြူကို မုန်လာဥဝိုင်းဟုလည်းခေါ်သည်။
ခါးဥဖြူသည် အေးသော ရာသီဥတုရှိသည့် အရပ်များတွင် ကောင်းစွာ ဖြစ်ထွန်းသည်ဖြစ်ရာ အလွန် ထွားကျိုင်းသော ခါးဥ
အသားဝါမျိုးကို မြောက်ဘက် အအေးပိုင်းဒေသများကို စိုက်ပျိုးကြသည် အဖြူရောင် အသေးစား ခါးဥများကို သာမန် ခြံဥယျာဉ်များ
၌စိုက်ပျိုးကြသည်။ ခါးဥဖြူဥသည် မုန်လာဥကဲ့သို့ ရှည်မျောမျော မဟုတ်ဘဲ တုတ်၍ ဝိုင်းသည်။ စင်စစ်အားဖြင့် ခါးဥဖြူသည် 
ဂေါ်ဘီထုပ် မျိုးပျက်ဖြစ်သည်။ ခါးဥဖြူဥကို လူတို့ စားသုံးကြ၍ ယင်း၏ အရွက်နုများကိုလည်း ဟင်းရွက်အဖြစ် စားသုံးနိုင်သည်။
ခါးဥဖြူသည် အလွန် စိုက်ပျိုးရလွယ်သော အပင်မျိုးဖြစ်သဖြင့် 
ခြံဥယျာဉ်များ၌ ဟိုက်ပျိုးရန် သင့်လျော်သည်။ အစေ့များကို အတန်းလိုက် ပါးပါးချပေးရသည်။ ထိုမျိုးစေ့များပေါ်တွင် မြေဩဇာမှုန့်
များကို ခပ်ပါးပါး ဖုံးအုပ်ပေးပြီးနောက် ရေမှန်မှန် လောင်းသွားလျှင် တညီတညာတည်း သန်စွမ်းလာကြသည်။ အစေ့ စိုက်ပြီး
နောက် ၂လခန့် အကြာတွင် ဥများကို စားနိုင်လေသည်။ အရောင်အဆင်း အရွယ်အစားနှင့် ပုံသဏ္ဌာန်ကို လိုက်၍ ခါးဥပင်မျိုးပေါင်း 
များစွာရှိသည်။ ခါးဥဖြူ အချို့ နိုကိုဟု ခေါ်သည်။
ခါးဥဖြူရွက်များသည် ဗီတာမင် ၊ အေ၊ ဘီ၊ စီဓာတ်များဖြင့် အလွန် ကြွယ်ဝရကား ဟင်းရွက်အဖြစ် စားသုံးရန်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဥများကား အာဟာရဓာတ်တန်ဖိုး များစွာ မရှိလှချေ။ ခါးဥဖြူပင်များကို ခါးဥဖြူပိုး ကလေးများက အလွန်ဖျက်ဆီးတတ်ကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)
**အနာတဟန်** (အင်္ဂလိပ်: **Anatahan**) သည် မိချီရို မာရူယာမာ (Michiro Maruyama) ရေးသားခဲ့သော ဝတ္ထုရှည် တစ်အုပ်ဖြစ်သည်။ အနာတဟန် Anatahan သည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းရှိ မြောက်ပိုင်းမာရီယာနာကျွန်းစုအတွင်းက ကျွန်းတစ်ကျွန်း၏ အမည် ဖြစ်သည်။ ဝတ္ထုသည် ၁၉၄၄၌ မာရီယာနာကျွန်းစု၊ ဆိုက်ပန်ကျွန်းကြီးအနီး အနာတဟန်ကျွန်းတွင် သင်္ဘောပျက်၍ သောင်တင်ခဲ့ရသော စာရေးဆရာနှင့် သင်္ဘောသားအယောက် (၂၀) တို့၏ ခုနစ်နှစ်တာဖြစ်ပျက်မှုများ အကြောင်းကို ရေးသားဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့အုပ်စု ဒုက္ခသုက္ခအပေါင်းမှ ရှင်သန်နေထိုင်ရပုံ၊ အစားအစာ၊ နေထိုင်စရာများ မည်သို့မည်ပုံရှာဖွေရပုံများကိုလည်း ထည့်သွင်းရေးသားထားပေသည်။ ထို့အပြင် အချင်းချင်းကြား မတူညီသည့်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် မတူညီသောအကျင့်စရိုက်များက ဖြစ်စေသော ဆက်ဆံရေးများ၊ ကျွန်းပေါ်ရှိတစ်ဦးတည်းသောအမျိုးသမီး" ကေကို"ကို (Keiko) အကြောင်းပြု၍ ပြိုင်ဆိုင်ကြပုံ၊ သေဆုံးကြပုံများကိုလည်း ဇာတ်လမ်း၏ အထွတ်အထိပ်သဘောဖြင့် ရေးဖွဲ့ထားသည်။ ထို့နောက် ဂျပန်များစစ်ရှုံး၍ အညံ့ခံပြီးနောက် ခြောက်နှစ်ကြာသောအခါ ၁၉၅၁ မှသာ ထိုကျွန်းတွင်ရှင်သန်ကျန်ရစ်သောသူများက အမေရိကန်ရေတပ်ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ထံသို့ အညံ့ခံခဲ့ကြသည်။

မာချီရို မာရူယာမာသည် ထိုအုပ်စုအတွင်းမှရှင်ကျန်ရစ်သူတစ်ဦးဖြစ်၍ ထိုအကြောင်းများကို ပြန်လည်ပြောပြသည့်ပုံစံဖြင့် ရေးဖွဲ့ခဲ့သည်။ မူရင်းဝတ္ထုသည် ဂျပန်ဘာသာဖြင့်ဖြစ်၍ မည်သည့်ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်ကို မသိရှိသော်လည်း ထိုဝတ္ထုကို ဒေါက်တာ ယန်းဟီးလ် ခန်း (Dr Younghill Kang) က အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်၁၉၅၄ တွင် ဘာသာပြန်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ မူရင်းဝတ္ထုကို မာရူယာမာ ရိုးရိုးရှင်းရှင်း ဉာဏ်ကွန့်မြူးမှုမပါဘဲ ရေးဖွဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။

စာရေးဆရာ စိန်ခင်မောင်ရီက *Anatahan* ကို ဘာသာပြန်၍ ၁၉၈၅ ခုနှစ် အမျိုးသားစာပေဆု ဘာသာပြန် (သုတ) ကို ရရှိခဲ့သည်။

၁၉၅၃ တွင် အဖြူအမည်းဂျပန်ရုပ်ရှင်အဖြစ် Anatahan (သို့) The Saga of Anatahan ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ဒါရိုက်တာ Josef von Sternberg က ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ တွင် ဂျပန်စာရေးဆရာ ကာအိုရူ အိုနိုက (Kaoru Ohno) ဇာတ်လမ်းကိုပြန်လည်အသက်သွင်း၍ *Cage on the Sea* အမည်ဖြင့် ဝတ္ထုရှည်ရေးသားခဲ့ကာ ၂၀၀၈ တွင် နတ်စုအို ကီရီနို (Natsuo Kirino) က "Tokyo-jima" ဝတ္ထုတိုအဖြ​စ်ရေးသားခဲ့ကာ ၂၀၁၀ တွင် ရုပ်ရှင်အဖြစ်မှီငြမ်းတင်ဆက်ခဲ့သည်။

ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း
--------------

*အနာတဟန်* ကျွန်းကြီးပေါ်တွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက (၇)နှစ်တိုင်တိုင် သောင်တင်နေခဲ့သော ဂျပန်စစ်သား ၁၉ ဦး၏ ခက်ခဲကြမ်းတမ်းလှသောဘဝမှတ်တမ်းဖြစ်သည်။ သူတို့သည် ဒုတိယကမ္ဘာ စစ်ပြီးဆုံးသည်ကိုလဲမသိကြပေ။ ရန်သူ့အသံကြားလျှင် ရှိသော လူအင်အားနှင့် ရရာလက်နက်စွဲကိုင်ကာ အညံ့မခံဘဲ တိုက်ခိုက်ကာမျိုးချစ်စိတ်ကိုပြသကြ၏။ နောက်ဆုံးတွင် သူတို့သည် ဂျပန်နိုင်ငံမှ မြို့ပြအုပ်ချုပ်ရေးမှူးတစ်ဦး၏ စာကြောင့်လက်နက်ချခဲ့ကြသည်။ သူတို့၏ ထိုကျွန်းပေါ်တွင် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသော အခက်အခဲများ နှင့် မလျှော့သောဇွဲဖြင့် ဖြေရှင်းခဲ့ကြပုံများကို စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရေးသားဖော်ပြထားသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  Book Review of Anatahan, Kirkus Media LLC.
2. ↑  National Library of Australia, Catalogue[*လင့်ခ်သေ*]
3. ↑  ပြောပြချင်တဲ့ရုပ်ရှင်ဝေဖန်ရေးအကြောင်း၊ မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ၊ စာမျက်နှာ ၆။
4. ↑  Crowther, Bosley (May 18, 1954)။ The Screen in Review; 'Ana-ta-han,' Filmed in Japan, at the Plaza။ *The New York Times*။
5. ↑  Screen: Von Sternberg's Coda။ *The New York Times* (May 19, 1977)။
6. ↑  Mark Schilling: *'Tokyo-jima (Tokyo Island)'. Lust, power, death and deception — welcome to paradise. Japan Times, 27. August 2010 .*
**ဂွေးပင်** (*Spondias pinnata*) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အမြင့်ပေ ၃ဝဝဝ အထိ အနှံ့အပြား တွေ့မြင်နိုင်သော အရွယ်အလတ်စားမျိုးသစ်ပင်ဖြစ်သည်။ ဂွေးပင်များကို အထက်နှင့်အောက် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဥယျာဉ်များတွင်လည်းကောင်း၊ လမ်းဘေးတစ်လျှောက်တွင်လည်းကောင်း တစ်ခါတစ်ရံ တွေ့မြင်နိုင်သော်လည်း ယင်းတို့သည် အထူးတလည် စိုက်ပျိုးကြရသော အပင်များဟု 
မဆိုနိုင်ချေ။ အစေ့ကိုစိုက်၍ အပင်သစ်ပွားအောင် ပြုလုပ်ယူနိုင်သည်။ အစေ့ကို ပျိုး၍ရသည့် တစ်နှစ်သားအရွယ်ရှိ အပင်ငယ်တွင် အကိုင်းဆက်ခြင်းဖြင့်လည်း အပင်သစ်ပွားအောင် လုပ်ယူနိုင်ပေသေးသည်။

ပင်၏အခေါက်သည် ချောမွတ်၍ ယင်း၌ မွှေးကြိုင်သောရနံ့ရှိသည်။ အပင်၏ အမြင့်သည် ပေ ၇ဝ အထိရှိနိုင်၍ ပင်စည်လုံးပတ်မှာ ခုနစ်ပေမျှအထိရှိသည်။ ဝှေးပင်၏ အသားသည် ပျော့၍ဖြူသည်။ ဝှေးသားသည် ပျက်စီးယိုယွင်းလွယ်သဖြင့် ထိုသစ်သားကို အသုံးချနည်းသည်။ သို့သော် စက္ကူလုပ်ရန်ကား ကောင်းမွန်လေသည်။ မီးခြစ်လုပ်ငန်းအတွက်လည်း 
ကောင်းမွန်သောသစ်သားဖြစ်သည်။

ဂွေးပင်မှ သစ်စေးတစ်မျိုးကို ရရှိနိုင်သည်။‌‌ 

```
ဂွေးပင်၏ အခေါက်ကို ဝမ်းကိုက်ပျောက်ဆေးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အသီးကိုအစာအိမ်ပျက်သဖြင့် ခံစားရသော လေနာရောဂါအတွက် ဆေးအဖြစ်လည်းကောင်း အသုံးပြုကြ သည်။ဂွေးပင်ကို ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် စပွန်ဒီယက် မန်ဂျစ်ဖာရာ(*Spondias mangifera*၊ syn. *Spondias pinnata*)ဟု ခေါ်သည်။ ဂွေးပင်တွင် ဂွေးချိုပင်၊ သို့မဟုတ် သင်္ဘောဂွေးပင်နှင့် တောင်‌‌ဂွေးပင်ဟူ၍လည်း အခြားဂွေးပင်မျိုးများရှိကြသေးသည်။ အထက်မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပေပေါင်း ၂၅ဝဝဝ ကျော်မြင့်သော တောင်ပေါ်သစ်တောများတွင် တောင်ဂွေးပင်များပေါက်ရောက်သည်။
```

ဂွေးချိုပင်သည် သာမန်ဂွေးပင်နှင့် ခပ်ဆင်ဆင်တူသော်လည်း အရွက်သေး အရွက်ငယ်တို့သည် အလျားပို၍ ရှည်သည့်အပြင် အရွက်နားတို့တွင်လည်း ခွေးသွားစိတ်များပါရှိလေသည်။ အသီး၌ ချိုသောအရသာရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကြံပဒေသာများနှင့် ဆီးယိုများကို သရေစာအဖြစ်နှင့် ရောင်းချကြသည့်နည်းတူ ဂွေးချိုသီးကို အခွံသင်၍ ဆားနှင့် ငရုတ်သီးမှုန့် ရောရာကို သုတ်လူးပြီးလျှင် ရုပ်ရှင်ရုံ၊ မော်တော်ကားဆိပ် စသော လူစည်ကားသည့် နေရာများ၌ အနှံ့အပြား လှည့်လည်ရောင်းချလျက်ရှိသည်ကို တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Suppl. Pl. 156. 1782
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)
**ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်း** (အင်္ဂလိပ်: Confederation **confederacy** သို့မဟုတ် **လိဂ်** ဟုလည်း ခေါ်သည်) သည် ဘုံလုပ်ဆောင်ချက်အတွက် ရည်ရွယ်၍ စည်းလုံးသော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံများ၏ နိုင်ငံရေးပြည်ထောင်စုတစ်ခုဖြစ်သည်။  အများအားဖြင့် ပဋိညာဉ် တစ်ခုဖြင့် ဖန်တီးထားသော ပြည်နယ်များ၏ ဖက်ဒရေးရှင်းများသည် ကာကွယ်ရေး၊ နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး၊ ပြည်တွင်းကုန်သွယ်မှု သို့မဟုတ် ငွေကြေးစသည့် အရေးကြီးသောပြဿနာများကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရန်အတွက် ဗဟိုအစိုးရက ၎င်း၏အဖွဲ့ဝင်အားလုံးအတွက် ပံ့ပိုးပေးရန် လိုအပ်သဖြင့် ဗဟိုအစိုးရမှ ထူထောင်ထားလေ့ရှိသည်။ ဖက်ဒရယ်စနစ်သည် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် လွတ်လပ်မှု သို့မဟုတ် အစိုးရအပေါ် အခြေခံ၍ ဖြစ်ပေါ်သည့် နိုင်ငံတစ်ဝိုက်တွင် အပြန်အလှန်တုံ့ပြန်မှုပုံစံအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ဖက်ဒရယ်စနစ် ၏ အဓိကပုံစံကို ကိုယ်စားပြုသည်။

ဖက်ဒရေးရှင်းများ ဖွဲ့စည်းထားသည့် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအကြား ဆက်ဆံရေး၏ သဘောသဘာဝသည် သိသိသာသာကွဲပြားသည်။ အလားတူပင်၊ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများနှင့် အထွေထွေအစိုးရတို့ကြား ဆက်ဆံရေးနှင့် ၎င်းတို့၏ အာဏာခွဲဝေမှု ကွဲပြားသည်။ အချို့သော ဖယ်ဒရေးရှင်းများသည် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများ နှင့် ဆင်တူသည်။ တင်းကျပ်သောစည်းမျဉ်းများပါရှိသော အခြားသော ဖက်ဒရေးရှင်းများသည် ဖက်ဒရယ်စနစ်များနှင့် ဆင်တူနိုင်သည်။

ဖက်ဒရေးရှင်းအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများသည် ၎င်းတို့၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို ထိန်းသိမ်းထားသောကြောင့် ၎င်းတို့တွင် သွယ်ဝိုက်သော ခွဲထွက်ခွင့် ရှိသည်။ နိုင်ငံရေးဒဿနပညာရှင် Emmerich de Vattel က "အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်ပြီး လွတ်လပ်တဲ့နိုင်ငံအများအပြားဟာ အထူးသဖြင့် ပြီးပြည့်စုံတဲ့ပြည်နယ်တစ်ခုမဖြစ်မနေဘဲ ထာဝရကွန်ဖက်ဒရိတ်ကနေ သူတို့ကိုယ်သူတို့ ပေါင်းစည်းနိုင်တယ်။... တူညီသော ဆွေးနွေးမှုများသည် အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးစီ၏ အချုပ်အခြာအာဏာအား အကြမ်းဖက်မှုကို ပေးဆောင်မည်မဟုတ်ပါ။" ဟု ဆိုခဲ့သည်။

ဖက်ဒရေးရှင်းတစ်ခုအောက်တွင် ဖက်ဒရယ်ပြည်နယ် တစ်ခုနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ဗဟိုအာဏာသည် အတော်လေး အားနည်းသည်။  အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၏ ကောင်စီတစ်ခုဖြစ်သည့် တစ်ခုတည်းသော ဥပဒေပြုလွှတ်တော်တွင် အထွေထွေအစိုးရမှ ပြုလုပ်သော ဆုံးဖြတ်ချက်များသည် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၏ နောက်ဆက်တွဲ အကောင်အထည်ဖော်မှု လိုအပ်သည်။ ၎င်းတို့သည် တစ်ဦးချင်းအပေါ် တိုက်ရိုက်သက်ရောက်သော ဥပဒေများမဟုတ်သော်လည်း နိုင်ငံအချင်းချင်း သဘောတူညီချက်များ၏ စရိုက်လက္ခဏာများ ပိုမိုရှိသည်။  ထို့အပြင် အထွေထွေအစိုးရတွင် ဆုံးဖြတ်ချက်ချခြင်းသည် အများအားဖြင့် အများအားဖြင့်မဟုတ်ဘဲ အများသဘောဆန္ဒ (unanimity) ဖြင့် လုပ်ဆောင်သည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ဤအင်္ဂါရပ်များသည် ပြည်ထောင်စု၏ ထိရောက်မှုကို ကန့်သတ်ထားသည်။ ထို့ကြောင့်၊ ဒေသတွင်းပေါင်းစည်းမှု ဆိုင်ရာ အမေရိကန်၊ ဆွဇ်နှင့် ဂျာမန်ကိစ္စများတွင်ကဲ့သို့ ဖက်ဒရယ်အစိုးရအသွင်ကူးပြောင်းမှုအတွက် နိုင်ငံရေးဖိအားများသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ တည်ဆောက်လေ့ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Oxford English Dictionary
2. ↑  Vattel, Emmerich (1758) *The Law of Nations*, cited in Wood, Gordon (1969) *The Creation of the American Republic 1776–1787*, University of North Carolina Press, Chapel Hill, p.355.
3. ↑  McCormick, John (2002) *Understanding the European Union: a Concise Introduction*, Palgrave, Basingstoke, p. 6.
4. ↑  This was the key feature that distinguished the first American union, under the Articles of Confederation of 1781, from the second, under the current US Constitution of 1789. Alexander Hamilton, in *Federalist 15*, called the absence of directly-effective law in the Articles a "defect" and the "great and radical vice" in the initial system. Madison, James, Hamilton, Alexander and Jay, John (1987) *The Federalist Papers*, Penguin, Harmondsworth, p. 147.
တမ်းပလိတ်:Infobox clergy
**ဂျွန် ဖူလာတန် မက်အာသာ ဂျူနီယာ** (၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ ဇွန် ၁၉ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွား) သည်အမေရိကန် ပရိုတက်စတင့် သင်းအုပ်ဆရာဖြစ်ပြီးသူ၏နိုင်ငံတကာတွင်စုစည်းထားသောခရစ်ယာန်သွန်သင်ချက်ရေဒီယိုနှင့်ရုပ်မြင်သံကြားအစီအစဉ် *Grace to You* ကြောင့်လူသိများသောစာရေးဆရာဖြစ်သည်။  သူသည် ဖေဖော်ဝါရီ ၉ ရက်၊ ၁၉၆၉ ခုနှစ်ကတည်းက ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ Sun Valley ရှိ ဂိုဏ်းဂဏမဟုတ်သော ဘုရားကျောင်းဖြစ်သည့် ဂရေ့စ် ကွန်မျူနတီ အသင်းတော် ၏ သင်းအုပ်ဆရာဖြစ်ခဲ့သည်။  လက်ရှိတွင် သူသည် Santa Clarita ရှိ The Master's University နှင့် Master's Seminary ၏ အဓိပတိဖြစ်သည်။

မက်အာသာ သည် expository ဟောပြောခြင်း အတွက် ခိုင်မာသောထောက်ခံသူဖြစ်ပြီး *ယနေ့ခေတ်ခရစ်ယာန်ဘာသာ* မှ အသိအမှတ်ပြုခံရပြီး သူ၏ခေတ်တွင် ဩဇာအရှိဆုံးတရားဟောဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။  MacArthur သည် စာအုပ်ပေါင်း 150 ကျော်ကို ရေးသား တည်းဖြတ်ခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် အုပ်ရေ တစ်သန်းကျော် ရောင်းချခဲ့ရသော *MacArthur Study Bible* သည် Gold Medallion Book Award ကို ရရှိခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  'Grace to You' Television Program with John MacArthur Launches in Major U.S. Markets။  November 1, 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Theology and Ministry: An Interview with John MacArthur (January 16, 2011)။  September 19, 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑   "The Top 25 Most Influential Preachers"  (2006).  Archived 1 February 2006 at the Wayback Machine. မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ။ 1 February 2006 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  27 November 2022 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  1998 Gold Medallion Book Awards Winners။  March 6, 2008 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**စစ်ငြိမ်းအေး** (၁၉၅၆-၂၀၂၃)  သည် မြန်မာ ပန်းချီဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။

စစ်ငြိမ်းအေး ကို အဖ ဦးထွန်းဖေ၊ အမိ ဒေါ်သန်းဆွေတို့က ၁၉၅၆ ခု၊ ဧပြီ ၂၄ ရက်နေ့ ပုဂံ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ မအူပင်တွင် မွေးဖွားသည်။ အမည်ရင်းက ဦးစိန်အေး ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး ပန်းချီ ပန်တျာကျောင်းသို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး၊ ပန်တျာကျောင်းမှ ကျောင်းပြီးခဲ့သည်။ 

မန္တလေး မှ ဆရာ ဦးအေးကျော်နှင့် ဆရာ ဦးခင်မောင်တို့ထံမှ ပန်းချီ ပညာကို လေ့လာ ဆည်းပူးခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၇ မှာ "စစ်ငြိမ်းအေး" စီးပွားရေး ပန်းချီလုပ်ငန်းကို တည်ထောင် လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး၊ စီးပွားရေး ပန်းချီခေတ် တခေတ်ဆန်းစေခဲ့သူ ဖြစ်သည်။

မန္တလေးတိုင်း၊ တိုင်းသမ၏ **ပန်းရိုးမ** ပြက္ခဒိန်များတွင် သူ၏ လက်ရာများ ဖော်ပြပါရှိသည်။ ၁၉၈ဝ နဲ့ ၁၉၈၈ မတိုင်မီ ကြားကာလမှာ အထူး အောင်မြင်ခဲ့ပြီး၊ နာမည်ကြီး ကြော်ငြာမှန်သမျှ စစ်ငြိမ်းအေး လက်ရာနဲ့ မကင်းခဲ့ပေ။ 

၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ ရှစ်လေးလုံး ပြည်သူ့ အရေးတော်ပုံတွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ ရှစ်လေးလုံး အရေးတော်ပုံ ကာလအတွင်း မန္တလေးမှာ ဖွဲ့စည်းခဲ့တဲ့ "ဂဠုန်နီ" သံဃာအဖွဲ့၏ အာဘော် "ဂဠုန်နီ သတင်းစာ"ကို စာရေးဆရာ မြတ်ထက်နဲ့အတူ ဦးစီး ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့မှာ စစ်တပ်က နိုင်ငံတော် အာဏာအရပ်ရပ်ကို အကြမ်းဖက် အုပ်စီးလိုက်တဲ့ အခါ မပြီးဆုံးသေးတဲ့ ဒီမိုကရေစီ တော်လှန်ရေးကို ဆက်လက် ဆင်နွဲရန်အတွက် အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်သို့ ထွက်ခွာလာခဲ့သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ မဏိပူရ နှင့် မီဇိုပြည်နယ်တို့တွင် လှည့်လည် နေထိုင်ခဲ့သည့်အပြင် နယူးဒေလီမြို့တွင်လည်း အခြေချ နေထိုင်ခဲ့သည်။ယင်းနောက် အမေရိကန်သို့ ပြောင်းရွေ့သည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် အခြေချနေထိုင်သော စစ်ငြိမ်း‌အေးသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ (၁) ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ကွယ်လွန်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  စစ်ငြိမ်းအေး - ဆေးမပြယ်နိုင်တဲ့ ဒိုင်ယာယီထဲက ဟံသာဝတီ ဦးဝင်းတင်။ *မိုးမခ* (၂၁ ဧပြီ ၂၀၂၂)။  ၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  စစ်ငြိမ်းအေး၏ အာဇာနည်သစ်ပင် အနုပညာတင်ဆက်မှု။ *မိုးမခ* (၁၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၁)။  ၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
မြန်မာဝေါဟာရအားဖြင့် သစ်ဥဟုခေါ်သော်လည်း ယင်းတို့သည်သစ်ပင်များတွင်တွေ့ရသော အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်မဟုတ်ချေ။ ယင်းတို့ကို အပင်ပျော့များ၌သာတွေ့ရရာ အထူးသဖြင့်ရွက်ထီး ပင်ပျော့မျိုး၌ပို၍တွေ့ရသည်။ ဥများသည်စင်စစ် 
မြေငုပ်အဖူးအတက်တမျိုးဖြစ်၍ မြေငုပ်ပင်စည်မျိုးတွင် ပါဝင်လေသည်။ များသောအားဖြင့် ယင်းဥတို့သည် လုံးဝန်းသောပုံသဏ္ဌာန် ရှိသည်။ ရုက္ခဗေဒအရဆိုလျှင် သစ်ဥတို့ကို ဗဗ်အတက်များဟု ခေါ်ဝေါ်သုံးနှုန်းလေသည်။

သစ်ဥတွင် ပင်စည်ငုတ်တိုရှိ၍ 
ထိုပင်စည်ကိုအသားထူသောအရွက်များကဖုံးအုပ်ထားကြရာ 
ထိုအ ရွက်ဖတ်များတွင် အပင်စာ၊ သို့မဟုတ်အစာဩဇာ 
ဓာတ်အပြည့်အစုံရှိသည်။ ထင်ရှားသိသာလွယ်သောပုံစံ 
တစ်ခုကိုညွှန်ပြရလျှင် ကြက်သွန်နီဥကိုညွှန်ပြရပေမည်။
သစ်စေ့ကဲ့သို့ပင် သစ်ဥတွင်နောင်အပင်သစ် ဖြစ်လာမည့် 
အပင်လောင်း၏အရွက်၊ ပွင့်တံစသည့် 
အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများအပြည့်အစုံပါရှိသည်။ 
အစေ့မှအပင်ပေါက်ခြင်းထက် ဥမှအပင်ပေါက်ခြင်းသည်ပို၍
လျင်မြန်သည်။ အကြောင်းမူ သစ်ဥတွင်အပင်သစ်ပေါက်နိုင်ရန် 
အပင်စာအလုံအလောက်သိုလှောင်ထား ရှိပြီးသောကြောင့်ပင် 
ဖြစ်ပေသည်။

အချို့သစ်ဥများသည် ကြက်သွန်ဥ၊ ဟိုင်းယားဆင့် 
(မြေပေါက်ဗေဒါမျိုး) ဥတို့ကဲ့သို့အသားထူသောအလွှာများ၊ 
အထပ်များဖြင့်ပြီး၍ ယင်းတို့၏အတွင်းထဲ၌အပင်လောင်း၏ 
အစိတ်အပိုင်းများရှိသည်။ အပေါ်ဆုံးလွှာသည်စက္ကူသဖွယ် 
အလွန်ပါးလှပ်၍ ယင်းသည်တလွှာတည်းဖြင့် ဥတစ်ခုလုံးကို 
ရစ်ပတ်လွှမ်း ခြုံထားသည်။ ကြက်သွန်နီဥကြီးတွင် 
ထိုအလွှာကိုကြက်သွန်မြှေးဟုခေါ်သည်။ လီလီပန်းပင်၏ ဥကဲ့သို့သော အချို့ဥများ၏အပေါ်ယံအလွှာသည် တခုတည်း 
မဟုတ်ချေ။ ငါးအကြေးခွံကဲ့သို့အဆင့်ဆင့်ရှိလေသည်။ 
နနွင်းတက်ကဲ့သို့အချို့ဥများတွင်အပေါ်လွှာသည်အသားနှင့်
ကပ်လျက်တပြင်တည်းရှိ၍ အတွင်း သားသည်လည်း 
တလုံးတခဲတည်းကျစ်ကျစ်လျစ်လျစ်ဖြစ်လေသည်။

သင့်လျော်သောကာလ ဒေသတွင်လိုအပ်သော 
ရေမြေပေး၍ မြေကြီး၌ထိုဥများကိုချစိုက်ကြည့်လျှင် 
ဥ၏အောက်ဘက်မှ အမြစ်များထွက်လာသည်ကိုတွေ့ရလိမ့်မည်။ 
အစို့များမှာမူ ဥ၏အလယ်ဗဟိုမှထွက်သည်။ 
ထိုအစို့များတွင်ပင်စည်အရွက်နှင့်အပွင့်တို့ပါလာလေသည်။
နာဆစ်ဆပ်ပန်းပင်၊ ဒက်ဒီဖိုးပန်းပင်တို့၏ ဥများသည် 
မိမိတို့၌အရွက်နှင့်အပွင့်များပေါ်ထွက်ရန် အစာဩဇာဓာတ် 
ရိက္ခာ အပြည့်အစုံပါရှိသည်။ ထိုကြောင့်ထိုပန်းပင်မျိုးတို့ကို 
အိုးများထဲတွင် ရေနှင့် ကျောက်ခဲများထည့်ကာ 
အိမ်တွင်း၌ပင်စိုက်ပျိုးနိုင်လေသည်။

မြေငုပ်ပင်စည်ရှိသော အပင်မျိုးတို့သည်အပင်စာဩဇာ 
ဓာတ်များကိုဥများ၊ အတက်များအားဖြင့်သို လှောင်ထားနိုင်ကြ 
သဖြင့် ကာလရှည်လျား၍ချမ်းအေးလွန်းသော ဆောင်းရာသီ၏ 
ဒဏ်ကိုခံနိုင်ရည်ရှိကြသည်။ ထိုကြောင့်ထိုရာသီဥတုမျိုး၌ရှိသော 
ဒေသများ၌ထိုအပင်မျိုးတို့ကိုတွေ့ကြရသည်။

ဥမှပေါက်သောအပင်တို့သည်မူ ပင်မကြီးနှင့် တစ်ပုံစံတည်း
ပင်ပေါက်သည်။ အချို့ဥများမှပေါက်သော 
အပွင့်တို့သည်အလွန်လှပ၍ သင်းပျံ့ပျံ့ယနံ့လည်းရှိသည်။ 
တျူးလစ်တို့သည် သစ်ဥမှပေါက်သော ပန်းပင်မျိုးဖြစ်ကြသည်။ 
သစ္စာပန်းပင်တို့သည်ကွမ်းအတက်များမှပေါက်သည်။ 

မြေငုပ်ပင်စည်မျိုးခြင်းတူ သော်လည်း 
ဗဗ်အတက်နှင့်ကွမ်းအတက်တို့၏ခြားနားချက်ကား ကွမ်းအတက်
တွင်အရွက်လောင်းမပါချေ။ ဗဗ်သည်နှစ်ကြာကြာ 
ခံသော်လည်းကွမ်းသည်တစ်နှစ်သာခံ၍အသစ်ပြန်၍ပြန်၍အတက်
သစ်ထွက်လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)
**ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ** (Yangon City Development Committee၊ အတိုကောက် **YCDC**)သည် ရန်ကုန်မြို့၏ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။ ကော်မတီရုံးနှင့် ဌာနပေါင်း ၂၀ ဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားကာ ရန်ကုန်မြို့တော်ခန်းမတွင် ရုံးစိုက်သည်။ ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌသည် ရန်ကုန်မြို့တော်ဝန်အဖြစ် တာဝန်ယူသည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

ရန်ကုန်မြို့သည် ပုဂံမင်းလက်ထက် ခရစ်နှစ် ၁၈၅၂ ခု ဒီဇင်ဘာ ၂၀ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီနယ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်အစိုးရမှ Town Magistrate ခေါ် မြို့ဝန်တစ်ဦး ခန့်အပ်ပြီး ရန်ကုန်မြို့ပြအုပ်ချုပ်ရေးကို စတင်ခဲ့သည်။ ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့တော်မြူနီစပါယ် အက်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းပြီး အဖွဲ့ဝင် ၃၂ ဦးပါဝင်သည့်အဖွဲ့ဖြင့် မြို့တော်စည်ပင်သာယာရေးလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့တော်မြူနီစပါယ် အက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းပြီး ထိုအက်ဥပဒေအရ ယခင်မြူနီစပါယ်အဖွဲ့ဝင်လူကြီးများကို လူမျိုးစုအလိုက် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပြီး မြို့တော်စည်ပင်သာယာရေးလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့ကို မြူနီစပါယ်ကော်ပိုရေးရှင်းဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ် တော်လှန်ရေးကောင်စီတက်လာပြီးနောက် ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ယခင်မြူနီစပါယ်အဖွဲ့ကို မြူနီစပါယ်ကော်မတီအဖြစ် ရန်ကုန်တိုင်း လုံခြုံရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကော်မတီမှ ကိုယ်စားလှယ်များ၊ မြို့နယ်လုံခြုံရေးနှင့် အုပ်ချုပ်မှုကော်မတီမှ ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

၁၉၇၄ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အမိန့်ကြေညာစာဖြင့် ရန်ကုန်မြို့တော် မြူနီစပါယ်ကော်မတီကို ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့ဟု အစားထိုးခေါ်ဝေါ်စေခဲ့ပြီး၊ ၁၉၇၇ ခုနှစ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၁၃၊ ပုဒ်မ ၃၉ အရ ရန်ကုန်တိုင်းပြည်သူ့ကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌမှ ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌ (မြို့တော်ဝန်) အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

၁၉၈၄ ခုနှစ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၅ ဖြင့် စည်ပင်သာယာရေးဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ယင်းဥပဒေ အခန်း ၂ ဖွဲ့စည်းခြင်း၊ ပုဒ်မ ၃ ပါ အပ်နှင်းထားသည့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များအရ နိုင်ငံတော်ကောင်စီသည် အမိန့်ကြေညာစာအမှတ် ၃၈/၈၅ ကို ၁၉၈၅ ခုနှစ် မတ်လ ၁၂ ရက်စွဲဖြင့်ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုအမိန့်ကြေညာစာအရ ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့သည် ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီအဖြစ် ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာနက သီးခြားကော်မတီအဆင့် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။

ဌာနများ
-------

* ကော်မတီရုံး
* စီမံရေးရာဌာန
* ဘတ်ဂျက်နှင့်ငွေစာရင်းဌာန
* စစ်ဆေးရေးဌာန
* ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ရေးဌာန
* ရာဖြတ်ဌာန
* အခွန်ဌာန
* ဈေးများဌာန
* တိရစ္ဆာန်ဆေးကုနှင့်အသားထုတ်လုပ်ရုံများဌာန
* ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့်သန့်ရှင်းရေးဌာန
* အင်ဂျင်နီယာဌာန
	+ အင်ဂျင်နီယာဌာန (လမ်းနှင့်တံတား)
	+ အင်ဂျင်နီယာဌာန (ရေနှင့်သန့်ရှင်းမှု)
	+ အင်ဂျင်နီယာဌာန (အဆောက်အအုံ)
* စက်ရုံနှင့်မော်တော်ယာဉ်ဌာန
* ဗဟိုပစ္စည်းထိန်းဌာန
* ပန်းဥယျာဉ်နှင့်အားကစားကွင်းများဌာန
* လုံခြုံရေးနှင့်စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးဌာန
* မြို့ပြစီမံကိန်းနှင့်မြေခန့်ခွဲမှုဌာန
* ကျန်းမာရေးဌာန
* ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့်ပြန်ကြားရေးဌာန
* ထုတ်လုပ်ရေးဌာန
* ရန်ကုန်မြို့တော်ဘဏ်လီမိတက်
* မြို့တော်ဂေါက်ကွင်း

ကိုးကား
-------

1. ↑  "Public-Private Partnership for Yangon’s Water Supply" .
2. ↑  {{}
3. ↑  ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ။ ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ။ 5 March 2016 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  January 22, 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ။ 28 September 2022 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  28 September 2022 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
မြန်မာဘာသာဖြင့် သင့်လျော်သော အမည်မရှိသေးသောကြောင့် ဤဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်ကို အခြားဘာသာစကား / စာဖြင့် ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်သည်။

**Bitly** သည် URL အတိုချုံ့သည့် ဝန်ဆောင်မှုနှင့် လင့်များကို ထိန်းသိမ်းသည့် ပလက်ဖောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကုမ္ပဏီမှာ Bitly, Inc ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ည်။ ၎င်းသည် ပုဂ္ဂလိကပိုင်ကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်ကာ နယူးယောက်မြို့တွင် အခြေစိုက်သည်။ Bitly သည် တစ်လလျှင် လင့်ပေါင်း သန်း ၆၀၀ ကို အတိုချုံ့ပေးလျက်ရှိသည်။ ထိုအတိုချုံ့ထားသည့် လင့်များကို လူမှုကွန်ယက်များ၊ စာတိုပေးပို့မှုများနှင့် အီးမေးများတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ Bitly သည် အသုံးပြုသူများစွာကို URL များကို အတိုချုံ့သည့် အခါ စုစုပေါင်းအချက်အလက်ဖန်တီးမှုအပေါ်တွင် မူတည်ကာ အခကြေးငွေ ကောက်ခံကာ ဝင်ငွေရှာသည်။ 

၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် Spectrum Equity က Bitly ၏ ရှယ်ယာ ဒေါ်လာ ၆၄ သန်းကို ဝယ်ယူခဲ့သည်။ 

၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် Bitly သည် URL ၃၇ ဘီလီယံကျော်ကို အတိုချုံ့ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။

ထုတ်ကုန်များ
------------

နည်းပညာ
-------

အတိုချုံ့ထားသည့် URL များ၏ အကြိုမြင်ကွင်း
-----------------------------------------

ပြောင်းလဲနိုင်သည့် ဒိုမိန်းများ
-------------------------------

ပြင်ပလင့်များ
-------------

ကိုးကား
-------

1. 1 2  Ha၊ Anthony (July 12, 2017)။ Bitly sells a majority stake to Spectrum Equity for $63M။ *TechCrunch*။
2. ↑  "Bitly Company Profile"၊ *Craft*။
3. ↑  Bitly Helps the Red Cross Get to Hope.ly (1 December 2014)။ 3 December 2014 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  22 December 2014 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
*Kōjien* 7th edition（2018）displayed at a bookstore in Tokyo
*Kōjien* second edition (1969)
**ခိုးဂျိအန်း** (広辞苑, စာဖြင့် - "စကားလုံးဥယျာဉ်ကျယ်ကြီး") သည် ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် အိဝနမိရှောတန်းစာပေထုတ်ဝေရေးက ပထမဆုံးအဖြစ်ထုတ်ဝေခဲ့သည့် အတွဲတစ်ခုတည်းသာပါရှိသည့် ဂျပန်အဘိဓာန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤအဘိဓာန်တွင် ဂျပန်ဘာသာအဘိဓာန်များတွင် အထင်ရှားဆုံးတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ သတင်းစာတည်းဖြတ်သမားများတို့သည် ၎င်းအဘိဓာန်မှ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များကို မကြာခဏ ဖော်ပြလေ့ရှိကြသည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ၎င်းအဘိဓာန်သည် ၁၁ သန်းရောင်းချခဲ့ရသည်။

အိဇုရု ရှင်းမုရ
---------------

ခိုးဂျိအင်း ကို တိုကျိုတက္ကသိုလ်၏ ဂျပန်ဘာသာစကားပါမောက္ခဖြစ်သူ ရှင်းမုရ အိဇုရ (၁၈၇၆ - ၁၉၆၇) က ရေးသားခဲ့သည်။ သူ့ကို ယာမဂုချိစီရင်စုတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ တိကျိုတက္ကသိုလ်မှ ဘာသာဗေဒဖြင့် ဘွဲ့ရခဲ့သည်။ တိုကျိုတက္ကသိုလ်တွင် သူသည် ခဇုတိရှိ အုအဲဒ  (上田万年, Ueda Kazutoshi, 1867–1937) ၏ ကျောင်းသားတပည့်တစ်ယောက် ဖြစ်ခဲ့သည်။ သူသေဆုံးပြီးနောက် ထုတ်ဝေခဲ့သည့် ခိုးဂျိအန်း၏ ထုတ်ဝေမှုများတွင် ရှင်းမုရကို အဓိကတည်းဖြတ်သူအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ ဂျာမဏီတွင် ပညာသင်ကြးပြီးနောက်တွင် အုအဲဒသည် ဘာသာစကားများ၏ သမိုင်းကြောင်းဆိုင်ရာ  comparative linguistics ကို သင်ကြားပေးခဲ့ပြီး မိအဲဂျိခေတ်ကာလ၏ နိုင်ငံခြားဘာသာစကားအဘိဓာန်တစ်ခုကို တည်းဖြတ်ခဲ့သည်။ သူ၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် ရှင်းမုရသည် ဂျပန်ဘာသာစကားစစ်ဆေးသည့်အလုပ်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

ကိုးကား
-------

1. ↑  မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ (in ja)။ Yomiuri Shimbun (2007-10-23)။ 25 October 2007 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  10 August 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
ကာတွန်းဦးငွေကြည်၏ အမည်ရင်းမှာ ဦးကြည်လွင် ဖြစ်သည်။ ကာတွန်းမောင်လင်း ဟူသော ကလောင်အမည်ခွဲဖြင့်လည်း ကာတွန်းများ ရေးဆွဲသေးသည်။

၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ မေလ(၂၆)ရက်နေ့တွင်တွင် ရန်ကုန်၌ မွေးဖွားသည်။

၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော် အစိုးရ ပန်းချီကျောင်း (S.S.F.H) မှ ဘွဲ့ရသည်။ ကာတွန်းနှင့် ပန်းချီပညာကို ရန်ကုန်ပန်းချီ၊ ပန်းပုကျောင်းနှင့် ကာတွန်းဦးအောင်ရှိန်တို့ထံတွင် လေ့လာသင်ကြားခဲ့သည်။ 

၁၉၆၄ခုနှစ်တွင် ကျော်ကျော်လွင် အမည်ဖြင့် ကာတွန်းများစတင်ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ၁၉၆၉ခုနှစ်မှစတင်ကာ ငွေကြည်အမည်ဖြင့် ကာတွန်းများ တောက်လျှောက် ဆွဲခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထင်ရှား ကျော်ကြားသော ကာတွန်းဆရာ ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ် ၂၀၀၇ နှစ်အတွင်း ပြည်တွင်း အုပ်စုလိုက် ပန်းချီပြပွဲများတွင် ပြသခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ပထမ အကြိမ် တစ်ကိုယ်တော် ပန်းချီပြပွဲကို New Treasure Art Gallery ၌ ပြသခဲ့သည်။ အဓိက နှစ်သက် ရေးဆွဲသော Medium မှာ Oil နှင့် Acrylic ဖြစ်သည်။

၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ပန်းချီ ပန်းပု ကောင်စီ (ရန်ကုန်) အမှုဆောင်နှင့် ကာတွန်းအဖွဲ့ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ရိုးရာ ပန်းပညာရှင်များ အစည်းအရုံး ဗဟို အမှုဆောင် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

လက်ရှိတွင် ပန်းချီဆရာ၊ ကာတွန်းဆရာ (Painter, Cartoonist) အဖြစ် ရပ်တည် အသက်မွေး ဝမ်းကြောင်းပြုလျက် ရှိသည်။ စာနယ်ဇင်းများတွင် ကာတွန်းအမြောက်အမြား ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ရှုမဝမဂ္ဂဇင်းပါ "လောကကြီးမှာဗျာ"၊ ရွှင်ပြုံးစာစောင်ပါ "မြန်မာ့ရိုးရာဟာသ" ကာတွန်းများမှာ အထူးအောင်မြင်ထင်ရှားသည်။ရုပ်စုံကမ္ဘာလစဉ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ တစ်ကွက်ကာတွန်းများနှင့် ဟာသ ကာတွန်းများကို လုံးချင်းအဖြစ် စုစည်းထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထင်ရှားသော ကာတွန်းဇာတ်ကောင်များမှာ ကမ္ဘာရှား နှင့် ကြောင်စီထူးတို့ ဖြစ်သည်။

အဆိုတော် စည်သူလွင်သည် သားဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ForEverSpace.com.mm မှာ လွှင့်တင် ထားတဲ့ ကာတွန်း ငွေကြည်ရဲ့ အတ္ထုပ္ပတ္တိအကျဉ်း
၁၈၇၇ - ၁၈၉၆
-----------

မြန်မာနိုင်ငံ၏ မီးရထားပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးသည် ၁၈၇၇ ခုနှစ်၊ မေလတွင် စတင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းသည် ကိုလိုနီအင်္ဂလိပ်တို့၏ လက်အောက်ခံ နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မှ ဧရာဝတီ မြစ်ဝှမ်းဒေသသို့ လမ်းကြောင်း ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ထိုလမ်းသည် ၁၆၃ မိုင် ရှည်လျား၏။ ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက် အပြိုင်ဖောက်လုပ်ထားပြီး အိန္ဒိယမှ ခေါ်လာခဲ့သည့် လုပ်သားတို့ဖြင့် ဖောက်လုပ်ခဲ့ရာ သုံးနှစ်ကျော် ကြာမြင့်၏။ ၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် ၊ ကုမွပဏီသစ်တစ်ခုသည် စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်းဒေသရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ထိုရထားလမ်းသည် ရန်ကုန်မှ ပဲခူးတိုင်း၊ တောင်ငူမြို့အထိ ၁၆၆ မိုင် ရှည်လျားသည်။ ဧရာဝတီလမ်းကြောင်းသည် စီးပွားရေးအရ အရေးပါ၏။ ထိုဒေသမှ ဆန်စပါးများကို ရန်ကုန်မြို့သို့ သယ်ဆောင်ရန် ဖြစ်၏။ စစ်တောင်းလမ်းကြောင်းသည် ဗျူဟာအရ အရေးပါ၏။ တောင်ငူမြို့သည် အထက်မြန်မာပြည်နှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိ၏။ ထိုလမ်းကြောင်းသည် ရထားလမ်းဖွင့်လှစ်ပြီး တစ်နှစ်ကြာပြီးနောက် ဖြစ်ပွားသည့် တတိယ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်ပွဲတွင် ထင်ရှားအရေးပါလာခဲ့သည်။ နှစ်လမ်းသွားရထားလမ်းကို တည်ဆောက်ရာတွင် ကုန်ကျစရိတ်သည် ပေါင် ၁၉၂၆၆၆၆ (£1,926,666) ရှိခဲ့သည်။ အထက်မြန်မာပြည်ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ရထားလမ်းကို တောင်ငူမှ မန္တလေးအထိ တိုးချဲ့ခဲ့ရာ ၂၂၀ မိုင် ရှည်လျား၏။ ထိုလမ်းပိုင်း ဖွင့်လှစ်ပြီးနောက် မူးမြစ်ဝှမ်းဒေသရထားလမ်းကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ တည်ဆောက်မှုကို စစ်ကိုင်းမှ မြစ်ကြီးနားအထိ စတင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမှ ရွှေဘိုအထိကို ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။ ၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင် ဝန်သိုအထိ ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။ ၁၈၉၅ ခုနှစ်တွင် ကသာမြို့ကို ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။ ၁၈၉၈ ခုနှစ်တွင် မြစ်ကြီးနားသို့ ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။ ထိုရထားလမ်းပိုင်းကို ဖွင့်လှစ်ပြီးခြင်းနှင့်အတူ ရန်ကုန်မှ မြစ်ကြီးနားအထိ လမ်းကို ကချင်တောင်တန်းများကို ဖြတ်ကျော်ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ဧရာဝတီမြစ်ကို ဖြတ်ကူးရန် စစ်ကိုင်းမြို့၌ အင်းဝတံတားကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ အင်းဝတံတားသည် ဧရာဝတီမြစ်ကူးဖြတ်ကူးရန် တစ်ခုတည်းသော တံတားဖြစ်ပြီး ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထိုတံတားတွင် ကားလမ်းနှင့် ရထားလမ်း ပါရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  Nisbet၊ John (1901)၊ *Burma Under British Rule - and Before, v1*၊ London: Archibald Constable and Co. Ltd
2. ↑  White၊ Herbert Thirkell (1913)၊ *A Civil Servant in Burma*၊ London: E. Arnold
3. ↑  Dautremer, Joseph (1913) *Burma under British Rule* (translated from Dautremer, Joseph (1912) *La Birmanie sous le régime britannique: une colonie modèle* Guilmoto, Paris, OCLC 250415892) T.F. Unwin, London, page 205, OCLC 9493684; full text pp. 194-213 Archived 13 August 2017 at the Wayback Machine. from the online library eBooksRead.com
4. ↑
5. ↑  Kratoska၊ Paul (2001)၊ *South East Asian, Colonial History*၊ Taylor and Francis
**ဦးစိန်ဝင်းအောင်** သည် မန္တလေးမြို့၏ ဒုတိယ​မြောက်မြို့တော်ဝန် ၊ သံအမတ်ကြီး၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ သူသည် တပ်မတော်မှ ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်ဖြင့် အငြိမ်းစားယူခဲ့သူဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မြန်မာ-တရုတ် ချစ်ကြည်ရေးအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်သည်။

မိသားစု
-------

ဦးစိန်ဝင်းအောင်ကို ဦးတင်အောင်၊ ဒေါ်ရင်ရင်တို့က မန္တလေးမြို့ မလွန်၊ ခဲလန်တန်းတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဗမာလူမျိုးဖြစ်ကာ ဗုဒ္ဓဘာသာကိုးကွယ်သူဖြစ်သည်။ ဇနီးဖြစ်သူမှာ ဒေါ်ထွေးရည်ဖြစ်သည်။

ထမ်းဆောင်ခဲ့သောတာဝန်များ
------------------------

### တပ်မတော်

ခလရ(၆)၊ (၇၂)၊ (၉၄)၊ (၉၅)တို့တွင် တပ်စုမှူး၊ တပ်ခွဲမှူး၊ တပ်ရင်မှူးတာဝန်များ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တွင် စစ်ဦးစီးမှူး (တတိယတန်း)နှင့် စစ်ဦးစီးမှူး (ပထမတန်း)တာဝန်များ၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး (ကြည်း) စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့ရုံးတွင် စစ်ဦးစီးမှူး(ဒုတိယတန်း) တာဝန်များ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ခုနှစ်မှ ၁၉၉၅ခုနှစ်အထိ အမှတ်(၂၂)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်တွင် ဗျူဟာမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

### အစိုးရအဖွဲ့

၁၉၉၅ခုနှစ်မှစ၍ မန္တလေးမြို့တော်စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ၊ မြို့တော်ဝန် အဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၈ခုနှစ်အထိဖြစ်သည်။ ၁၉၉၈ခုနှစ်မှ ၂၀၀၃ခုနှစ်အထိ လာအိုနိုင်ငံ ၊ တရုတ်နိုင်ငံ နှင့် မွန်ဂိုလီးယားနိုင်ငံဆိုင်ရာမြန်မာသံအမတ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ခုနှစ်မှ ၂၀၀၅ခုနှစ်အထိ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်၊ ၂၀၀၄ခုနှစ်မှ ၂၀၀၇ခုနှစ်အထိ အမျိုးသားညီလာခံကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

### နောက်ပိုင်းအလုပ်အကိုင်

လူမှုရေးလုပ်ငန်းများအဖြစ် မန္တလေးတက္ကသိုလ်နှင့် အမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်းတို့၏ အသင်းအဖွဲ့များတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ မြန်မာ-တရုတ် ချစ်ကြည်ရေးအသင်း၏ဥက္ကဋ္ဌ ၊ ရွှေတိဂုံဘုရားဂေါပကအဖွဲ့ဝင်၊ ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ၏ သာသနာရေးဆိုင်ရာအကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ (၁၉.၁၁.၂၀၂၂)။
2. 1 2  The Myanmar Ambassador in Beijing။
3. ↑  Mandalay Urban Development Project inspected။
4. ↑  ကလောင်စုံ။ *တိုက်ပွဲဝင်တပ်မှူးများ*။
5. ↑  Secretary-2 exchanges views with Laotian leaders to further strengthen relations, cooperation Myanmar goodwill delegation concludes La0 PRD visit။
6. ↑  "Spring Line: First China Gourmet Festival Opened in Yangon, Myanmar"။
7. ↑  သမ္မတ အကြံပေးတွေ ထပ်ခန့်။
**ဦးထွန်းထွန်းဦး (တရားသူကြီး)** (၁၉၆၃ ဖွား) သည် လက်ရှိ ကယားပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ်ဖြစ်သည်။

ဝန်ထမ်းဘဝ
---------

၁၉၈၄ ခုနှစ် တွင် LL.B ဥပဒေဘွဲ့ရပြီးနောက် ၃နှစ်အကြာ ဦးထွန်းထွန်းဦး သည် တရားရေးဌာန သို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။စတင်ဝင်ရောက်ချိန်သူသည် တရားရေးအရာရှိ အဆင့်(၄) ဖြင့် ဝင်ရောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး တရားစီရင်ရေးကဏ္ဍအသီးသီးတွင် တရားသူကြီးအဖြစ် ၃၄ နှစ်ကျော် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။နောက်ဆုံးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် ရာထူးမှာ ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် ညွှန်ကြားရေးမှူး ဖြစ်သည်။

တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီးဘဝ
-------------------------

ကယားပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီး အဖြစ် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီက ဦးထွန်းထွန်းဦးကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ တွင်ခန့်အပ်သည်။ ပြည်နယ်တရားသူကြီးချုပ် ဒေါ် သန်းသန်းအေး ပင်စင် ယူသွား၍ ထိုနေရာသို့ အစားထိုးဝင်ရောက်သည်။ ၂၀၂၃ မတ်လ ၁၃ရက်တွင် ကယားပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ်အဖြစ် တရားဝင် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။

မိသားစုဘဝ
---------

သူသည် အိမ်ထောင်သည် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------


1. ↑  ကယားပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း။ *MOI Myanmar* (၁၃ မတ် ၂၀၂၃)။  ၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  ကယားပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးများ။ *ကယားပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်*။  ၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  ကယားပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီးချုပ်နှင့်တရားသူကြီးများ။ *ကယားပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်ရုံး ၂၀၂၁ တရားရုံးနှစ်စဉ်အစီရင်ခံစာ*။  ၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
နိုရာဟူစိန် (Bengali: নূর হোসেন; Anglicised: Nur Hossain, 1961 – November 10, 1987) သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ ဇီးရိုးပွိုင့်အနီတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် သမ္မတဟူစိန် မိုဟာမဒ် အာရှတ်အား ဆန္ဒပြပွဲအတွင်း ၁၉၈၇ ခုနှစ် နိုင်ဝင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဘင်္ဂလာဒေ့ရှ်ရဲများ ပစ်ခတ်သောကြောင့် သေဆုံးခဲ့ရသည့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်လူမျိုး ဒီမိုကရေစီအရေး တတ်ကြွလှုပ်ရှားသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူသေဆုံးခဲ့ရသည် ဇီးရိုးပွိုင့်နေရာအား နိုရာဟူစိန်ရင်ပြင် ဟူ၍ အမည်ပေးခဲ့ပြီး သူသေဆုံးခဲ့ရသည်နေ့အား ရှိူဟတ် နိုရာဟူစိန်နေ့ အဖြစ် နှစ်စဉ်ကျင်းပရန် အစိုးရက သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ သူ့အား ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ ဒီမိုကရေစီခေတ်ဦး လှုပ်ရှားမှုများ သူရဲကောင်းအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုကြလေသည်။

အစောပိုင်းဘဝ
------------

ဖခင်ဘက်မှ ဆွေးမျိုးများရှိသည့် ပီရော့ဂျပါခရိုင် မတ်ဘူရီယ ဥပေါသလတွင်ရှိသည့် ဂျစ်တီဘူနီယာရွာတွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ဖခင် မူဂျီဘူ ရာဟ်မန်သည် သုံးဘီးမောင်းသူတစ်‌ေယာက်ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ၁၉၇၁ခုနှစ် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်လွတ်မြောက်ရေးစစ်ပွဲအတွင်း ဒါကာရှိ ဘန်ဂရမ်လမ်း ၇၉/၁သို့ ပြောင်းရွေ့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ 
ထို့နောက် ဒါကာရှိ အထက်တန်းကျောင်းတစ်ခုတွင် အဋ္ဌမတန်းသို့ တတ်ရောက်ပညာသင်ကြားခဲ့သော်လည်း ဆင်းရဲသောကြောင့် ကျောင်းထွက်ခဲ့ရသည်။ ကျောင်းထွက်ပြီး ဖခင်ကဲ့သို့ သုံးဘီးမောင်းရန်အတွက် ယာဉ်မောင်းသင်တန်းတစ်ခုသို့ တတ်ရောက်ပညာသင်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးတွင် စိတ်ဝင်စားသည့်အလျောက် ဒါကာမြို့ရှိ နိုင်ငံရေးပါတီဖြစ်သည့် ဂျောင်ဘိုအဖွဲ့ချုပ် ဘန်ဂရမ်ယူနစ်ကော်မတီ ပြန်ကြားရေး အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် ပညာတတ်လူတန်းစားလည်း မဟုတ်သလို ကြေးရတတ်လည်းမဟုတ်ချေ။ သူသည် နိုင်ငံ၏ဆင်းရဲသည့် သာမန်လူတန်းစား၏ ရုန်းကန်နေရခြင်း ပြယုဒ်အဖြစ် ဖော်ပြနေပြီး ပြည်သူ့သင်္ကေတဖြစ်လာခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2
2. ↑  "Shaheed Noor Hossain Day today"၊ November 10, 2009။ June 10, 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 4 March 2016။
3. 1 2
4. ↑  Hossain၊ Ashik။ "'Ershad should have been hanged'"၊ November 10, 2012။ June 10, 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
ရူပဗေဒရှိ **အား** (အင်္ဂလိပ်: force) ဆိုသည်မှာ ဒြပ်ထုတခုခုကို အလျင်ပြောင်းနှုန်း ဖြစ်ပေါ်စေသည့် ဗှတ္တာ တိုင်းဖွယ် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အရာဝတ္တုတစ်ခုကို ဆွဲခြင်း၊ တွန်းခြင်း စသည့် တခြားအရာဝတ္တုတစ်ခုမှ (အပြန်အလှန် ဖြစ်သော) သက်ရောက်မှုများက အား ဖြစ်သည်။
ဥပမာအားဖြင့် ဘောလုံးကို ကန်လိုက်လျှင် ကနဦး အလျင်ရှိမနေသော ဘောလုံးကို အလျင်တစ်ခုဖြင့် စတင် ရွေ့လျားစေခြင်း ဖြစ်သဖြင့် အလျင်ပြောင်းနှုန်း (acceleration) ဖြစ်ပေါ်စေမှု မြောက်လေရာ ဘောလုံးအပေါ်ကို အားသက်ရောက်လိုက်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ အလေးချိန်သည်လည်း အားတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ကြမ်းပြင်၏ ထောက်ပံ့မှုသည်လည်း အားတစ်ခု ဖြစ်လေရာ ကြမ်းပြင်ပေါ် တင်ငြိမ်နေသည့် အရာဝတ္ထုမှာ အောက်သို့တိုးဝင်အား နှင့် အထက်သို့ပင့်ပံ့အား ပမာဏချင်းတူစွာ ချေဖျက်ခြင်းကြောင့် ငြိမ်နေခြင်း ဖြစ်သည်။
SI ယူနစ်မှာ **Newton** ဖြစ်ပြီး သင်္ကေတ (**F**) ဖြင့် ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ 1N သည် 1kgm/s2 နှင့်ညီသည်။

နယူတန်၏ ဒုတိယနိယာမအရ အရာဝတ္တုတစ်ခုပေါ် သက်ရောက်နေသော အား အားလုံး၏ စုစုပေါင်းရလဒ်သည် အဟုန်၏ အချိန်အလိုက်ပြောင်းလဲနှုန်းနှင့် ညီသည်ဟုဆိုသည်။ အကယ်၍ အရာဝတ္တုတစ်ခု၏ ဒြပ်ထုသည် မပြောင်းလဲဘူးဆိုပါက ထိုဥပဒေသအရ အရာဝတ္တု၏အရှိန်သည် ထိုအရာဝတ္တုအပေါ်သက်ရောက်နေသော စုစုပေါင်းအားနှင့် တိုက်ရိုက်အချိုးကျ၍ ဒြပ်ထုနှင့်တော့ ပြောင်းပြန်အချိုးကျသည်။ 

{\displaystyle {\vec {F}}=m{\vec {a}}}
အားများကို အခြေခံအားဖြင့် (၂)မျိုးခွဲခြားနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်ဆိုသော် စပရင်တခုကို ဆွဲလိုက်သည့်အခါဖြစ်စေ၊ တွန်းလှည်းတစ်ခုကို တွန်းလိုက်သည့်အခါဖြစ်စေ၊ ဘောလုံးကို ကန်လိုက်သောအခါတွင်ဖြစ်စေ မူလအနေအထားပျက်သွားကာ ရွေ့လျားမှုတစ်ခုဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထိုကဲ့သိုသော အားမျိုးကို ဆက်နွယ်အား(*Contact Forces*) ဟုခေါ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် အရာဝတ္တုတစ်ခုနှင့် တစ်ခုသည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ ဆက်နွယ်မှုရှိနေသည်။ နောက်ထပ်အားတစ်ခုမှာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ ဆက်နွယ်မှုမရှိပဲ လေဟာနယ်(empty space)ကို ဖြတ်၍ သက်ရောက်သောအားကိုဆိုလိုသည်။ ထိုအားအမျိုးအစားကို Field Forces(သို့) **အခြေခံအား(*Fundamental Forces*)** ဟု လူသိများကြပြီး အမျိုးအစားလေးမျိုး ရှိသည်။

နယူတန်မတိုင်မီ အားနှင့်ပတ်သတ်သောအယူအဆများ
-----------------------------------------

နယူတန်၏ နိယာမများ
-----------------

အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြထားသောဆောင်းပါး - နယူတန်၏ ရွေ့လျားမှုဆိုင်ရာ နိယာမများ

အခြေခံအားများ
-------------

လောက(universe)ထဲရှိ အခြေခံအားကြီးများ ဆိုသည်မှာ အခြေခံ သက်ရောက်မှုကြီးများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည့် အားများကို ဆိုလိုသည်။

1. ဒြပ်ဆွဲအား

1. လျှပ်စစ်သံလိုက်အား

1. နျူကလီးယား အားအပျော့

1. နျူကလီးယား အားအပြင်း
**ဒေါ်ခင်ဆွေထွန်း** သည် လက်ရှိ ကရင်ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် ၏ တရားသူကြီးချုပ်ဖြစ်သည်။ထို တာဝန်ကို ၂၀၂၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂၃ရက်တွင် အပ်နှင်းခံရသည်။

ပညာရေး
------

ရန်ကုန်ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်မှ (၁၉၈၁ ) ခုနှစ်တွင် LL.Bဘွဲ့ ရရှိသည်။ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဥပဒေဌာနမှ Business Law Course (DBL) ကို (၂၀၀၄) ခုနှစ်တွင် ရရှိခဲ့သည်။

ဝန်ထမ်းဘဝ
---------

ဗဟိုတရားရုံးတွင် တရားရေးဝန်ထမ်းအဆင့် (၄)အဖြစ် ၁၉၈၃ ခုနှစ်မှ စတင်ပြီး တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ လုပ်ငန်းဝင်သင်တန်းများ တက်ရောက်ပြီးနောက် တရားရေးဝန်ထမ်းအဆင့် (၄) ဝန်ထမ်းဘဝ မှတဆင့် တရားရေးဝန်ထမ်းအဆင့်(၁)အဖြစ် အဆင့်ဆင့်ရာထူးတိုးခံရသည်။ သူမသည် တရားရုံးချုပ် (ရန်ကုန်)၊ မော်လမြိုင်ခရိုင် တရားရုံး၊ မြောင်းမြခရိုင်တရားရုံး၊ တွဲဖက်ပြည်နယ်တရားသူကြီးအဖြစ် ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း) တရားရုံး၊ တွဲဖက်တိုင်းတရားသူကြီးအဖြစ် ရန်ကုန်တိုင်းတရားရုံးတို့တွင် (၂၀၁၁) ခုနှစ်၊ မတ်လအထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။နောက်ဆုံးအနေဖြင့် တရားရုံးချုပ် (ရန်ကုန်) တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီးနောက် ၂၀၀၈ခုနှစ်၊ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပုဒ်မ ၃၀၈(ခ)(၄) အရ ပေါ်ပေါက်လာသော ကရင်ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တွင် တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးအဖြစ် ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ရက်တွင် တာဝန်ပေးခံရသည်။

တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီးဘဝ
-------------------------

ကရင်ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီး တာဝန်ကို ၁၂နှစ် နီးပါး တစ်ဆက်တည်း ထမ်းဆောင်ပြီးနောက် သူမကို နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီက ကရင်ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ်အဖြစ် ၂၀၂၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂၃ရက်တွင် ခန့်အပ်သည်။

ကိုးကား
-------


1. ↑  ကရင်ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီးချုပ်နှင့်တရားသူကြီးများ။ *ကရင်ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် ၂၀၂၂နှစ်စဉ်အစီရင်ခံစာ*။  ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  တိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း။ *MOI Myanmar* (၂၃ မတ် ၂၀၂၂)။  ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**ထူပါရာမယ**သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာစေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ Mahamewna ဥယျာဉ်အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။ စေတီတော်သည် ကျွန်း၌ အစောဆုံးတည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည့် စေတီပုထိုးတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ဒေဝနမ္ပိယ တိဿဘုရင် Devanampiya Tissa (247-207 BC) ခေတ်ကာလက တည်ထားခဲ့သည်။ စေတီတော်ကို အစိုးရက သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၏ ရှေးဟောင်းသုတေသနနယ်မြေအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။

သမိုင်း
-------

Stone pillars around the Stupa suggest that there was a Vatadage with a conical roof and the Stupa in the center of the house

စေတီတော်
--------

သုပရမစေတီတော်ကို ခေါင်းလောင်းပုံစံ တည်ဆောက်ထားသည်။ စေတီတော်သည် အချိန်နှင့်အမျှ ဖျက်ဆီးခြင်းလည်း ခံခဲ့ရသည်။ ဘုရင် Agbo II လက်ထက်တွင် စေတီတော်ကို လုံးဝဖျက်စီးပစ်ပြီး ဘုရင်သည် စေတီတော်ကို ပြင်ဆင်မွမ်းမံခဲ့သည်။ ယခုလက်ရှိအချိန်မြင်တွေ့ရသည့် စေတီတော်သည် အေဒီ ၁၈၄၂ တွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့သည့် ပုံစံဖြစ်သည်။ ရာစုနှစ်များစွာကြာမြင့်၍ အကြိမ်များစွာ အသစ်ပြုပြင်မှုများပြုပြင်ပြီးသည့် ယနေ့အချိန်တွင် စေတီတော်အောက်ခြေ၏ အချင်းသည် ၅၉ ပေ (၁၈ မီတာ) ရှိသည်။ အမိုးခုံးသည် မြေပြင်မှ ၁၁ ပေ ၄ လက်မ (၃.၄၅ မီတာ) မြင့်ပြီး အချင်း ၁၆၄.၅ ပေ (၅၀.၁ မီတာ) ရှိသည်။ စေတီတော်တွင် နှမ်းဖတ်ကျောက်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် စင်္ကြံလမ်းရှိသည်။ ထို့အပြင် စေတီတော်ကို ပတ်ရံထားသည့် ကျောက်တိုင်များသည် အတန်းနှစ်တန်း တည်ရှိသည်။ အစောပိုင်းကာလအတွင်းက စေတီတော်၏ ပတ်လည်သည် ကျောင်းတော်ပုံစံ တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

Thuparamaya Stupa and Stone PillarsThuparamaya Stupa and Stone Pillars

ပြင်ပလင့်များ
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | ဝီကီမီဒီယာ ကွန်မွန်းစ်တွင် ***Thuparamaya*** နှင့် ပတ်သက်သော မီဒီယာ ရှိသည်။ |

* Discover Sri Lanka - more information & images about Thuparamaya  Archived 13 July 2011 at the Wayback Machine.
* New Photos of Thuparamaya Archived 17 January 2021 at the Wayback Machine.

ကိုးကား
-------

1. ↑  Gunawardena၊ C. A. (2003)။ *Encyclopedia of Sri Lanka* (အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြင့်)။ Sterlin Publishers Pvt. Ltd. New Delhi-110020။ p. 290။ ISBN 81-207-2536-0။
2. ↑  Archaeological Sites (Map)။ Department of Archaeology။ 25 January 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  11 January 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  "සෙල්ලිපියට කොන්ක්‍රීට් දැමූ පින්වතුන්! (In Sinhala)"၊ Wijeya Newspapers၊ 16 September 2017။
**ဘိင်္ဂပင်**သည် ရူဗီအေစီအီး မျိုးရိုးတွင်ပါဝင်၍ 
ယင်းကို ရုက္ခဗေဒ အလိုအားဖြင့် စတက်ဖီဂျင်နီ ဒိုင်ဗာစီ
ဖိုလီယာဟုခေါ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ တလျှောက်တွင် 
မြောက်ဘက် အထက်ချင်းတွင်းအရပ်မှ တောင်ဘက် ထားဝယ်
နယ်အထိ မြေညီသစ်တောများ၌ ဘိင်္ဂပင်များကို တွေ့နိုင်သည်။ 
ဘိင်္ဂပင်နှင့် နှောဘိင်္ဂပင်၊ နှောသိမ်ပင်တို့မှာ အပင်တူများ
ဖြစ်ကြသည်။ ဘိင်္ဂပင်တို့သည် တောသစ်ပင် အလတ်စားများ 
က၍ အမြင့်ပေ ၅ဝ အထိ ရှိကြသည်။ ပင်စည်လုံးပတ်
မှာ ၆ ပေအထိရှိသည်။

ဘိင်္ဂသားသည် ဝါကြန်ကြန်အရောင်ရှိ၍ အတော်
အသင့်မာသည်။ အသားပြင်မှာ ညက်ညော၍ ပြုပြင်ရန် 
လွယ်ကူသည့်ပြင် အသားသေလွယ်သည်။ နိုင်ငံခြားမှလာသော 
ဗတ် (ချ) ခေါ် ဘုဇပတ် သစ်သားအစား အသားသေပြီးသော 
ဘိင်္ဂသားကို ဓာတ်ပုံဘလောက်များ ပြုလုပ်ရာ၌ အသုံးပြုကြ
သည်။

တံစည်း၊ စို့ဆောက်စသော လက်နက်ကိရိယာများ၏ 
လက်ကိုင်ရိုးများ၊ သစ်သား ပွတ်တိုင်စင်များ၊ စားပွဲ၊ သေတ္တာမှ
စ၍ အိမ်အသုံးအဆောင်များကို ဘိင်္ဂသားဖြင့် ပြုလုပ်ကြသည်။ 
ဘိင်္ဂသား မီးသွေးမှာ အိမ်သုံး အတွက် အကောင်းဆုံး မီးသွေး
ဖြစ်သည်။

သာယာဝတီနယ်နှင့် ပဲခူးနယ်တွင်းရှိ မြေညီသစ်တော
များ၌ ပေါက်ရောက်သော သစ်ဖယောင်းပင်မှ သစ်သားသည်
ပြုပြင်ရ လွယ်ကူသလိုရှိ၍ အတော်အတန် ခိုင်ခံ့သဖြင့် 
ဘိင်္ဂသားကို အသုံးချသည့် နေရာများတွင် ထိုသစ်သားကို 
အသုံးပြုနိုင်ဖွယ်ရာ ရှိပေသည်။

ဘိင်္ဂပင်ကို ကရင် အမျိုးသားတို့က ကဘောဟူ၍ 
လည်းကောင်း၊ ရှမ်းအမျိုးသားတို့က မဲ့နောဟူ၍ လည်းကောင်း 
အသီးအသီး ခေါ်ကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈)