recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ပျံလွှားကြီး** (*Apus pacificus*) သည် မျိုးရင်း ပျံလွှားငှက်၏ မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး အာရှတိုက် အရှေ့ပိုင်းတွင် သားပေါက်ကြသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် အရှေ့တောင်အာရှနှင့် ဩစ‌တြေးလျားတွင် ဆောင်းခိုတတ်ကြသည်။ ငယ်ရွယ်ချိန်တွင် အတောင်ပံအမွှေးများဖြင့် အဖိုနှင့်အမခွဲခြားနိုင်သော်လည်း အရွယ်ရောက်ပါက အဖိုနှင့်အမသည် ကွဲပြားမှုမရှိဘဲ တူညီကြသည်။ ဤငှက်မျိုးရင်းရှိ ငှက်အားလုံးကဲ့သို့ ပျံလွှားကြီးများသည် ပျံသန်းနေစဉ် အင်းဆက်များကို ဖမ်းယူစားသောက်ကြသည်။ ဂူများ၊ အိမ်ခေါင်မိုးများ၊ ကမ်းပါးအက်ကွဲကြောင်းများကဲ့သို့သော အကာအကွယ်ရှိသည့်နေရာများတွင် သားပေါက်လေ့ရှိသည်။ အဖြူရောင် ဥ ၂ လုံး သို့မဟုတ် ၃ လုံး ဥတတ်ပြီး သားပေါက်ကာလမှာ ၁၇ ရက်ခန့်ဖြစ်သည်။ ငှက်မိဘများ အစာအလုံအလောက် မရှာပေးနိုင်သည့်အခါ ငှက်ကလေးများသည် အစာမစားဘဲ ရက်အနည်းငယ် မျှရှင်သန်နိုင်ကြသည်။ လူသားများ သို့မဟုတ် သားရဲတိရစ္ဆာန်များ၏ အန္တရာယ်ရှိသော်လည်း ပျံလွှားကြီးများသည် ကျယ်ပြန့်သော သားပေါက်ဧရိယာရှိသဖြင့် နိုင်ငံတကာ သဘာဝထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး အသင်းက ယင်းငှက်အား မျိုးသုဉ်းပျောက်မည့်အန္တရာယ် စိုးရိမ်ရမှု အဆင့်အနည်းဆုံးအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  BirdLife International (2019). "*Apus pacificus*". *IUCN Red List of Threatened Species* **2019**. IUCN.
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

 ဤကာယသတိဝဂ်၌ သုတ်တော်ပေါင်း (၃၇)သုတ် ပါရှိပါသည်။ ကာယဂတာ သတိ-ကို ပွားများခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးများကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်များ ဖြစ်ပါသည်။ ပဌမသုတ်၌ မဟာသမုဒ္ဒရာကို ပမာပြု၍ ကာယဂတာသတိကို ပွားများအပ်, ကြိမ်ဖန်များစွာ လေ့လာအပ်သည်ရှိသော် ဝိဇ္ဇာဘာဂိယဖြစ်သော ကုသိုလ်တရားများ၌ ပါဝင်သွားပုံကို ဟောတော်မူပါသည်။

ဒုတိယသုတ်၌ -သဟောတ္တပ္ပ ဝိပဿနာဉာဏ်နှင့်တကွ ဉာဏ်များစွာဖြစ်ရန် ဖြစ်၏-ဟု ဟောတော်မူပါသည်။

တတိယသုတ်၌ -များစွာသောဖိုလ်ဉာဏ်လေးပါးဖြစ်ခြင်းအကျိုးငှာ ဖြစ်၏ဟု ဟောတော်မူပါသည်။

စတုတ္ထသုတ်၌ -မြင့်မြတ်သော ယောဂက္ခမဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်သို့ရောက်ခြင်း အကျိုးငှာဖြစ်၏-ဟု ဟောတော်မူပါသည်။

ပဉ္စမသုတ်၌ -သတိ, သမ္ပဇဉ်ဖြစ်ရန် အကျိုးငှာဖြစ်၏-ဟု ဟောတော်မူပါသည်။

ဆဋ္ဌသုတ်၌ -ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏ်ရရန်အကျိုးငှာ ဖြစ်၏-ဟု ဟောတော်မူပါသည်။

သတ္တမသုတ်၌ -ဒိဋ္ဌိဓမ္မသုခဝိဟာရအကျိုးငှာ ဖြစ်၏-ဟု ဟောတော်မူပါသည်။

အဋ္ဌမသုတ်၌ -ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိဖိုလ်ကို မျက်မှောက်ပြုရန်အကျိုးငှာ ဖြစ်၏-ဟု ဟောတော်မူပါသည်။ ။

နဝမသုတ်၌ -နာမကာယ, ကရဇကာယ စိတ်တို့ ကိလေသာအပူငြိမ်းအေး၏၊ ဝိတက်, ဝိစာရတို့ ငြိမ်းကုန်၏၊ ဝိဇ္ဇာဘာဂိယဓမ္မဘာဝနာပြည့်စုံခြင်းသို့ရောက်၏-ဟု ဟောတော်မူပါသည်။

ဒမသသုတ်၌ -မဖြစ်သေးသော အကုသိုလ်တရားတို့ မဖြစ်ကုန်၊ ဖြစ်ပြီးသော အကုသိုလ်တရားတို့ကို ပယ်အပ်ကုန်၏-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပါသည်။

ဧကာဒသမသုတ်၌ -မဖြစ်သေးသော ကုသိုလ်တရားတို့ ဖြစ်ရန်၊ ဖြစ်ပြီးသော ကုသိုလ်တရားတို့ လွန်စွာတိုးပွား ပြန့်ပွားရန် ဖြစ်၏-ဟု ဟောတော်မူပါသည်။

ဒွါသမသုတ်၌ -အဝိဇ္ဇာကို ပယ်အပ်၏၊ အရဟတ္တမဂ္ဂဝိဇ္ဇာ ဖြစ်၏၊ (၉-ပါးသော) အသ္မိမာနကို ပယ်အပ်၏၊ အနုသယတို့ အကြွင်းမဲ့ ပယ်ကွာခြင်းသို့ ရောက်ကုန်၏၊ သံယောဇဉ်တို့ကို ပယ်အပ်ကုန်၏-ဟု ဟောတော်မူပါသည်။ ။

တေရသမသုတ်၌ -ပညာအထူးအပြားကိုသိရန် ဖြစ်၏-ဟု ဟောတော်မူပါသည်။

စုဒ္ဒသမသုတ်၌ -အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံရန်အကျိုးငှာ ဖြစ်၏-ဟု ဟောတော်မူပါသည်။ ။

ပန္နရသမသုတ်၌ -အနေကဓာတုကို ထိုးထွင်း၍ သိနိုင်၏-ဟု ဟောတော်မူပါသည်။

သောဠသမသုတ်၌ -အနေကဓာတု (လက္ခဏာ)ကို ထိုးထွင်း၍ သိနိုင်၏ ဟု ဟောတော်မူပါသည်။

သတ္တရသမသုတ်၌ -အနေကဓာတုပဋိသမ္ဘိဒါ (ဓာတုပဘေဒ)ဉာဏ် ဖြစ်၏ဟု ဟောတော်မူပါသည်။

အဋ္ဌရသမသုတ်မှ ဧကဝီသတိမသုတ် အထိ -လေးသုတ်တို့၌ ဖိုလ်ဉာဏ် လေးပါးကို ကိုယ်ထိလက်ရောက် မျက်မှောက်ပြုခြင်းငှာ ဖြစ်၏-ဟု ဟောတော်မူပါသည်။

ဗာဝီသတိမသုတ်မှ သတ္တတိံသတိမသုတ် အထိ -(၁၆)သုတ်တို့၌ ပညာဉာဏ် ၁၆-မျိုးကို သိမြင်ရန် ဖြစ်၏-ဟု ဟောတော်မူပါသည်။ ။

အဋ္ဌကထာ၌-ဤသုတ်များ၌ ပါရှိသောပုဒ်တို့၏ ဖွင့်ဆိုချက် မှတ်သားဖွယ် အကျယ်များကို သိရှိနိုင်ပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၁၊၄၄-၆။ အံ၊မြန်၊၁၊၅၄-၆။ အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၁၀-၆။ အံ၊ဋီ၊၁၊၂၇၅-၂၈၈။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဧကကနိပါတ၊ ၁၉-ကာယဂတာသတိဝဂ္ဂ။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**ဂျွန်လော့** (အင်္ဂလိပ်: John Locke; FRS (/lɒk/; ၂၉ ဩဂုတ် ၁၆၃၂ – ၂၈ အောက်တိုဘာ ၁၇၀၄) သည် ခေတ်သစ် ဒိဋ္ဌအာရုံယူသိမြင်မှု အမှန်ဝါဒ (Empiricism) နှင့် လစ်ဘရယ်ဝါဒ တို့ကို အခြေခံအုတ်မြစ်ချရာတွင် ရှေ့ဆောင်ပါဝင်ခဲ့သည့် အင်္ဂလိပ်ဒဿန ဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။ အချို့ ကမူ ဂျွန်လော့ကို ယနေ့ခေတ် လစ်ဘရယ် နိုင်ငံရေးဝါဒ၏ ဖခင်ဟုလည်း ဆိုကြသည်။ သူ၏ နိုင်ငံရေး အတွေးအခေါ်များသည် ဗောလတဲယား၊ ဂျင်းဂျက် ရုဆိုး၊ စကော့ ဉာဏ်အလင်းခေတ် ဒဿနဆရာများနှင့် အမေရိကန်တော်လှန်ရေး အပေါ်တွင် များစွာလွှမ်းမိုးခဲ့ကြောင်း သုံးသပ်ကြသည်။ သူသည် ဖရန့်စစ်ဘေကွန် စခဲ့သော လက်တွေ့ အာရုံယူသိမြင်မှုဝါဒကို တွင်ကျယ်အောင် ရှေ့ဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သကဲ့သို့ လူမှုပဋိဉာဉ် အယူအဆပေါ်တွင်လည်း များစွာ လွှမ်းမိုးခဲ့ကြောင်း ဆိုကြသည်။ ဂျွန်လော့၏ စိတ္တဗေဒသီအိုရီကို ယနေ့ခေတ်သစ်ပညာရပ် အယူအဆများဖြစ်သော တစ်ဦးချင်းစီ၏ တကိုယ်ရည်ကွဲပြားထူးခြားမှုအယူအဆနှင့် ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးအယူအဆများ၏ အစ ဟုလည်းဆိုကြသည်။ ဂျွန်လော့၏ အယူအဆအရ တစ်ဦးချင်းစီ၏ ပုဂ္ဂလိက ထူးခြားမှုဆိုသည်မှာ စိတ်အစဉ်၏ အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပေါ်မှုသာ ဟု ဆို၏။ သူ့ အယူအဆအရ စိတ်သည် မွေးဖွားစ ကာလက ဗလာကျင်းသော အခြေနေတစ်ခု သာ ဖြစ်၍ အသိပညာ ဗဟုသုတမှန်သမျှသည် တိုက်ရိုက်အာရုံယူမှတ်သားမှုမှ တဆင့်သာဖြစ်ပေါ်ရ၏ ဟု ဆိုပေသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် ဤကဲ့သို့ အယူဝါဒမျိုးကို ဒိဋ္ဌ အာရုံယူသိမြင်မှု အမှန်ဝါဒ (Empiricism) ဟုခေါ်ကြသည်။

စာပေလက်ရာများ
-------------

အောက်ပါတို့မှာ ဂျွန်လော့၏ ထင်ရှားသော ကျမ်းစာအုပ်အချို့ ဖြစ်သည်။

* (1690) *A Second Letter Concerning Toleration*(1692) *A Third Letter for Toleration*
* (1689) *Two Treatises of Government* (published throughout the 18th century by London bookseller Andrew Millar by commission for Thomas Hollis)
* (1690) *An Essay Concerning Human Understanding*
* (1691) *Some Considerations on the consequences of the Lowering of Interest and the Raising of the Value of Money*
* (1693) *Some Thoughts Concerning Education*
* (1695) *The Reasonableness of Christianity, as Delivered in the Scriptures*
* (1695) *A Vindication of the Reasonableness of Christianity*

ကိုးကား
-------

1. ↑  Sharma, Urmila & Sharma, S.K. *Western Political Thought*, Atlantic Publishers, Washington, 2006, p. 440
2. ↑  Baird, Forrest E; Kaufmann, Walter (2008), *From Plato to Derrida*, Upper Saddle River, NJ: Pearson Prentice Hall, pp. 527–29.
3. ↑  Baird၊ Forrest E; Kaufmann၊ Walter (2008)၊ *From Plato to Derrida*၊ Upper Saddle River, NJ: Pearson Prentice Hall၊ pp. 527–29၊ ISBN 978-0-13-158591-1
ရှေးရခိုင်များ အိမ်ကို ကြီးကျယ်စွာ တည်ဆောက်မှုကြောင့် အိမ်ကြီးရခိုင်ဟု ခေါ်ကြခြင်းဖြစ်သည်။ အိမ်ဆောက်ရာတွင် အိမ်တိုင် ၃၈ လုံးပါဝင်ရသည်။ ထိုအိမ်တိုင်များသည် သုံးဆယ့်ရှစ်ဖြာမင်္ဂလာကို ညွှန်းဆိုကြသည်။ အိမ်ဦးခန်း ရခိုင်အခေါ် 'ဗြော့'ကို အရှေ့ဘက်သို့ မျက်နှာမူထားရသည်။ အိမ်ဦးခန်းကို မြေနေရာအနေအထားကြောင့် အရှေ့ဘက်ကို မျက်နှာမူခွင့်မရပါက တောင်အရပ် သို့ မျက်နှာမူရသည်။ အခြားအရပ်သို့ မျက်နှာမမူကောင်းဟု ယုံကြည်ထားကြသည်။ အိမ်ထဲခန်း ပင်မဆောင်၌ အိမ်ရှင်နှင့်ဇနီးတို့နေသော အခန်းအတွက် အရှေ့၊ အနောက် တစ်ဖက်သုံးလုံး တန်းနေသော တိုင်ကြီး ခြောက်လုံးပါရပြီး 'ကွန်း'ဟု ခေါ်သည်။ ထိုအခန်းကို လေးဖက်လေးတန် ဝန်း၍ တိုင် ၁၄လုံးပါရသည်။ ယင်းကို 'ကွန်းရံ'ဟု ခေါ်သည်။ ကွန်းရံအခန်းတွင် သားနှင့်သမီးများ နေရသည်။

အိမ်ကြမ်းပြင်တွင် 'ကွန်း' ထက် 'ကွန်းရံ' က နိမ့်ရသည်။ အိမ်အနောက် ဘက် အရပ်ကို ချန်လှပ်၍ ကျန်အနားဘက်တွင် တိုင် ၁၆လုံးပါရပြီး 'နဂါးရစ်'ဟု ခေါ်၏။ တိုင်ပေါင်း ၃၆ လုံး ဖြစ်သည်။ ရှေ့မျက်နှာစာတွင် နဂါးရစ်မှ တိုင် နှစ်လုံး အပြင်သို့ ထုတ်ထားသည်။ နဂါးရစ်တွင် ဧည့်သည်လာလျှင် တည်းခိုနိုင်သည်။ စားဖိုခန်းနှင့် ထမင်းစားခန်းတို့ကို အခန်းဆီးမထားဘဲ တစ်ဆက်တည်းထားကြသည်။ စားဖိုခန်း နှင့် ရေအိမ်(အိမ်သာ) သီးခြားဖြစ်သည်။ လှေကားရှိ လှေကားထစ်များကို အရေအတွက်အရ စုံဂဏန်းမထားရပါ။ မဂဏန်း ခုနစ်ထစ်၊ ကိုးထစ် အစရှိသည် ဖြင့် ထားရသည်။

ပြတင်းပေါက်များ၌ ဖွင့်ပိတ်တံခါးရွက်များ တပ်ဆင်ထားခြင်း မဟုတ်ဘဲ တံခါးဒေါက်(ဝါးလုံး)များဖြင့် ဒေါက် ထောက်ကာ ဖွင့်ပိတ်လုပ်သည်။ ရှေးအခါက အိမ်ဆောက် ရာတွင် သံမှိုကိုလုံးဝမသုံးကြဘဲ အလွန်မာသည့် တောင်ပေါ် ကြိမ် တစ်မျိုးဖြင့် ချည်နှောင်အသုံးပြုသည်။ ယနေ့ခေတ် ကာလတွင် ကြိမ်အစား သံမှို ၊ မူလီများကို အစားထိုး အသုံး ပြုလာကြသည်။ အကာများကို ဝါးဖြင့် ရက်လုပ်သော ဝါးထရံကိုသာ အသုံးပြုသည်။ အိမ်ခေါင်မိုးမှာ ဒေသထွက် ဓနိ(အုန်း)ပင်အရွက်များကို အသုံးပြုကြသည်။ အမိုးအစွန်များတွင် သစ်သားဖြင့် အလှဆင်ထားသော ပန်းဆွဲကနုတ် များ တပ်ဆင်ထားသည်။

ရှေးအခါက အိမ်ကြီးများကို အိမ်ခွန်ကောက်ခဲ့ရာ နန်းတော်က ဆောက်ခွင့်ရမှ ဆောက်ရသည်ဖြစ်၏။ အိမ်ကြီးများလျှင် ဘုရင့်ဘဏ္ဍာတိုးတက်သည်ဖြစ်သော် လည်း သားစဉ်မြေးဆက်ပေးနိုင်ခြေရှိမှသာ ခွင့်ပြုတတ်ပြီး တိုင်များမှာ အနှစ် ငါးဆယ်သက်တမ်းရှိ အပင်များဖြစ်ရသည်။

အိမ်ကြီးရခိုင် ဆိုစကားအတိုင်း ရှေးရခိုင်လူမျိုး များသည် မိမိတို့၏ အိမ်ကြမ်းအောက်ကို ဆင်တစ်ဝင်မျှ မြင့်ပြီး၊ မြင်းတစ်ပြေးစာမျှ တိုင်များကျယ်၍ ခြေတံရှည်အိမ် များ ဆောက်လုပ်နေထိုင်ခဲ့ကြကြောင်း တင်ပြလိုက်ရပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

အရှင်သာရိပုတ္တရာ၊ အရှင်မဟာမောဂ္ဂလာန်ထေရ်တို့ ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူနေကြစဉ် အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်က မေးလျှောက်သဖြင့် "မိမိသည် ဒုက္ခာပဋိပဒါ ခိပ္ပါဘိညာဖြင့် အာသဝတို့မှ စိတ်လွတ်မြောက်ပုံကို အရှင်မဟာမောဂ္ဂလာထေရ်က ဖြေကြားလျှောက်ထားသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် အရှင်မဟာမောဂ္ဂလာနထေရ် တစ်ပါးတည်းကိန်းအောင်စဉ် "အဘယ်နတ်တို့အား" သောတာပန္နာ နာမ အဝိနိပါတဓမ္မာ နိယတာ သမ္ဗောဓိပရာယဏာ"ဟု ဤသို့သော ဉာဏ်အမြင် ဖြစ်လေသနည်း။ အကြံအစည်ဖြစ်တော်မူပြီး ဗြဟ္မာဘုံသို့ ကြွသွားတော်မူပါသည်။

ဗြဟ္မာပြည်၌ တိဿဗြဟ္မာက အရှင်မောဂ္ဂလာန်ထေရ်အား ပင့်ဖိတ်ပြီး နေရာပေးပါသည်။

အရှင်မောဂ္ဂလာန်ထေရ်က တိဿဗြဟ္မာအား မိမိ၏ အကြံအစည်ကိုမေးလျှင် တိဿဗြဟ္မာက ရတနာသုံးပါး၌ မတုန်မလှုပ် ကြည်ညိုကြသော အရိယကန္တသီလ ရှိသော နတ်တို့သည်သာ ဤကဲ့သို့သော အသိဉာဏ်ဖြစ်ကြပုံ။

ရတနာမြတ်သုံးပါးကို မကြည်ညို။ အရိယာကန္တ သီလမရှိသောနတ်တို့အား ထိုသို့သိမြင်တတ်သောဉာဏ်မရှိပုံကို နတ်ပြည်ခြောက်ထပ်အလိုက် ဖြေကြားလျှောက်ထားသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဘုရားရှင်၏အနီး အနား၌ မိမိ၏အဇ္ဈတ္တသန္တာန်၌ ကာယဂတာသတိဖြင့်ထင်စေလျက် ထိုင်နေသော အရှင်မဟာမောဂ္ဂလာန်ထေရ်ကို မြင်တော်မူသဖြင့် "သတိကာယဂတာ ဥပဋ္ဌိတာ" အစရှိသော ဂါထာဖြင့် ဥဒါန်းကျူးရင့်တော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ အကျယ်ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၁၊၄၇၂-၃၊ အံ၊မြန်၊၁၊၄၈၆။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၄၅။ အံ၊ဋီ၊၂၊၃၄၂-၃။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ စတုက္ကနိပါတ၊ ၄-စတုတ္ထပဏ္ဏာသက၊ (၁) ၂-ပဋိပဒါဝဂ္ဂ၊ သတ္တမသုတ်။
2. ↑  -အံ၊၂၊၂၉၀-၃။ အံ၊မြန်၊၂၊၃၇၅-၇။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၀၆။ -အင်္ဂုတ္တရနိပါတ၊ ဆက္ကနိပါတ၊ ၁-ပဌမပဏ္ဏာသက ၄-ဒေဝတာဝဂ္ဂ၊ စတုတ္ထသုတ်။
3. ↑  -ဥဒါန၊၁၀၈။ ဥဒါန၊မြန်၊၉၉။ ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၁၇၀-၃။

-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဥဒါန၊ ၃-နန္ဒဝဂ္ဂ၊ ပဉ္စမသုတ်။
4. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
ရှေးရိုးရူပဗေဒနှင့် ကွမ်တမ်သဘောအရ အမှုန်တစ်ခု ယိမ်းလွှဲတည်ရုံပုံတို့ မတူညီခြင်းကို သရုပ်ပြသည်။ အပေါ်ဆုံး၂ပုံ (A နှင့် B) က ရှေးရိုးရူပဗေဒအတိုင်း၊ *လူ့စိတ်စွဲတွေးရိုး (commonsense)* အတိုင်း ဖြစ်သည်။ ကျန်ပုံများမှာ ကွမ်တမ်သဘောယန္တရားအရ ဖြစ်ပြီး လှိုင်းသဖွယ်သာ သင်္ချာပြယုဂ်ထွက်သည်။ အနီမျဉ်းတို့ဖြင့် ပြထားသည်မှာ ထိုသင်္ချာဖန်ရှင် လှိုင်းသရုပ် (wavefucntion) ၏ ကိန်းစစ်တန်ဖိုး ဖြစ်ပြီး အပြာဖြင့် ပြထားသည်မှာ ကိန်းတေး (imaginary) တန်ဖိုး ဖြစ်သည်။
ကွမ်တမ်ရူပဗေဒရှိ **လှိုင်းသရုပ်** (အင်္ဂလိပ်: **wave function** or **wavefunction**) ဆိုသည်မှာ သီးခြားကွဲထွက်နေသော ကွမ်တမ်စု၏ ကွမ်တမ်အခြေရပ်တို့ကို သင်္ချာနည်းဖြင့် ဖော်ညွှန်းသည့် သင်္ချာဆက်သွယ်ချက် ဖြစ်သည်။ သို့ဖြင့် အမှုန်၏ တည်ရှိမှုတို့ကို ရှေးရိုးရူပဗေဒကဲ့သို့ အတိအကျ ဖော်ပြခြင်း မဟုတ်တော့ဘဲ ၎င်းလှိုင်းသရုပ်မှ *ဖြစ်တန်ချေတည်ရှိပုံ* ကို တွက်ထုတ်ရတော့သည်။ လှိုင်းသရုပ် (wavefunction) ကို များသောအားဖြင့် ဂရိသင်္ကေတ အသေး—*ψ* အကြီး—Ψ (စိုင်) နှင့် ဖော်ပြရိုးရှိသည်။  

ရှေးရိုးရူပဗေဒ၌ ပါဝင်သော အလျင်၊ အား စသည်တို့က ယူကလစ်ဒ် စပေ့စ် (Euclidean space) အတွင်းရှိ သင်္ချာဇာတ်ကောင်များ (mathematical objects) ဟု တွေးကြည့်နိုင်လျှင် ကိန်းတေး (imaginarue number) ပါဝင်လာသော လှိုင်းသရုပ်တို့က ဟစ်လ်ဘရ်တ် စပေ့စ် (Hilbert space) ရှိ သင်္ချာဇာတ်ကောင်များဟု တွေးကြည့်နိုင်သည်။ သို့သော တူညီသေးသည့်အချက်မှာ အာနိသင်ထပ်ခြင်း နိယာမ (superposition principle) က လှိုင်းသရုပ်များအဖို့လည်း အကျုံးဝင်သည်။ လှိုင်းသရုပ်ချင်း လှိုင်း အာနိသင်ထပ်မှု (wave superposition) ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ လှိုင်းသရုပ်၂ခု ပေါင်းလျက် ထွက်လာသော တတိယတစ်ခုသည်လည်း လှိုင်းသရုပ် မြောက်ပြန်သည်။  

အလင်းအလျင်နှင့် မယှဉ်သာသေးသော အလျင်နိမ့် ရူပဗေဒအားဖြင့် လှိုင်းသရုပ်*ψ* ၏ ပမာဏရင်းနှစ်ထပ်ကိန်း တမ်းပလိတ်:Abs2 ကို တွက်ထုတ်လိုက်လျှင် ၎င်းသည် ဆိုင်ရာအမှုန်၏ ဖြစ်တန်ခြေ ဖြန့်ကျက်အချိုး (probablility density) ရရှိသည်။ ဤနည်းဖြင့်သာ ကွမ်တမ်အမှုန်တို့၏ တည်ရှိမှုကို တွက်ချက်ရသဖြင့် အက်တမ်တစ်ခုတွင် အီလက်ထရွန်က နျူကလိယဘေး၌ ဝဲခိုတည်ရှိရာတွင် ဂြိုဟ်က ကြယ်ကို ပတ်သကဲ့သို့ တိကျသော လမ်းကြောင်းဖြင့် လှည့်ပတ်ခြင်း မဟုတ်ဟု ဆိုကြခြင်းဖြစ်သည်။  

အမှုန်က ဤတလွှားစာတွင်သာ ရှိနိုင်သည် ဆိုပါလျှင်မူ ဖြစ်ပေါ်နေမည့် လှိုင်းသရုပ်သင်္ချာလွတ်လပ်စွာ ရွေ့လျားနေသော အမှုန်အတွက်x သို့မဟုတ် p တို့ကို တိုင်းကြောင်း (dimentsion) တစ်ခုစာတည်းသာ စဉ်းစားကြည့်သည် ဆိုပါစို့။ အမှုန်၏ လည်အင်(spin) ကလည်း သုညဟုသာ ဆိုပါစို့။ Ψ(*x*) ဟူသော လှိုင်းသရုပ်က တည်နေရာ(position) အတွက် ဖြစ်သည်။ Φ(*p*) ဟူသော လှိုင်းသရုပ်က အဟုန်(momentum) အတွက် ဖြစ်သည်။and corresponding probability densities |Ψ(*x*)|2 နှင့် |Φ(*p*)|2 တို့က ဖြစ်တန်ခြေ ဖြန့်ကျက်အချိုး (probability density)များ အတွက် ဖြစ်သည်။
**ကိုယ်စောင့်နတ်**သည် ၂၀၁၈ခုနှစ်က ထွက်ရှိခဲ့သော မြန်မာရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။Media 7 ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးမှ ထုတ်လုပ်ပြီး ဒါရိုက်တာ ဝင်းလွင်ထက်မှ ရိုက်ကူးခဲ့သည်။လွှမ်းပိုင်၊ ခင်ဝင့်ဝါ၊ ရန်အောင်၊ ကျော်သူ၊ ထွန်းထွန်း၊ အောင်ရဲထွေး၊ သုတအောင်တို့မှ သရုပ်ဆောင်ထားသည်။၂၀၁၈ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၈ရက်နေ့တွင် ရုံတင်ခဲ့သည်။ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ရုံတင်သည့် ၂၀၁၈ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် သရုပ်ဆောင်အောင်ရဲထွေးမှာ ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။

ဤဇာတ်ကားတွင် အသုံးပြုသော ရိုက်ကွင်း၊ ဇာတ်လမ်းဇာတ်ကွက်များမှာ ပုံမှန် မြန်မာဇာတ်ကားများ၏ ပုံစံမှ ကွဲထွက်နေသည်။

အကျဉ်းချုပ်
-----------

ဒေးဗစ် (လွှမ်းပိုင်)၊ သုတနှင့် ရဲထွေးတို့သည် ကျောင်းအတူတူတက်သော သူငယ်ချင်းများဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့ကို ကျောင်းတွင် ဗလကြီးနှင့် အဖွဲ့မှ အနိုင်ကျင့်နေကြဖြစ်သည်။ ဒေးဗစ်က ငယ်စဉ်ကပင် ကြိုက်ခဲ့ရသည့် သူငယ်ချင်းဖြစ်သူ ဘယ်လာ (ခင်ဝင့်ဝါ) အား ကျောင်းပွဲတစ်ခုတွင် ဖွင့်ပြောရန် စီစဉ်ခဲ့သော်လည်း အမှားအယွင်းဖြစ်ကာ အရှက်ကွဲခဲ့သည်။ အဆင်မပြေမှုများကြောင့် ကိုယ်စောင့်နတ်အားတိုင်တည်၍ အော်ဟစ်ခဲ့ရာ နောက်တစ်နေ့နံနက်တွင် ၎င်း၏ကိုယ်စောင့်နတ်မှ ကိုယ်ထင်ပြပြီး ဆက်တိုက်ကူညီခဲ့သည်။ ကိုယ်စောင့်နတ်၏ ကူညီမှုဖြင့် အရာရာအဆင်ပြေလာခဲ့ပြီး ကျောင်းဘောလုံးပွဲများတွင် အနိုင်ရလာပြီး နောက်ဆုံးအဆင့်အထိ တက်လာခဲ့သည်။ သို့သော် နောက်ဆုံးပွဲတွင် ကွင်းပိုင်ကြီး (နတ်)ဖြစ်သူ၏ တားဆီးမှုကြောင့် ၎င်း၏ကိုယ်စောင့်နတ်မှာ ကူညီခွင့်မရခဲ့ပေ။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် ကစားခဲ့ကြရသည်။ နောက်ဆုံးပွဲတွင် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သော်လည်း ဒေးဗစ်တို့သည် ထိုအချိန်မှစ၍ မိမိကိုယ်ကို ယုံကြည်မှုများ ရှိလာခဲ့ကြသည်။

ရိုက်ကူးခြင်း
-------------

* ဒေးဗစ် အဖြစ် လွှမ်းပိုင်
	+ ကလေးသရုပ်ဆောင် အဖြစ် အားပုကျူ
* ဘယ်လာ အဖြစ် ခင်ဝင့်ဝါ
	+ ကလေးသရုပ်ဆောင်အဖြစ် ဇူးဇူးဟန်နီထွေး

### ဒေးဗစ်၏ပတ်ဝန်းကျင်

* ကိုယ်စောင့်နတ် အဖြစ် ထွန်းထွန်း
* သုတ(ငပိန်) အဖြစ် သုတအောင်
* ရဲထွေး(ဖက်တီး) အဖြစ် အောင်ရဲထွေး
* ဖခင် အဖြစ် ရဲအောင်
* မိခင်အဖြစ် မေသဉ္စာဦး
* ညီ အဖြစ် မောင်မောင်

### ဘယ်လာ၏ပတ်ဝန်းကျင်

* ကိုယ်စောင့်နတ် အဖြစ် ခေးဆက်သွင်
* သူငယ်ချင်းများ အဖြစ် ခိုင်သဇင်ငုဝါ၊ နန်းချစ်ခွန်းချို

### အခြား

* ကွင်းပိုင်ကြီး အဖြစ် ကျော်သူ
* ဘောလုံးနည်းပြ အဖြစ် ရန်အောင်
* ဗလကြီး အဖြစ် ထူးအောင်
* ကျောင်းကားဆရာ အဖြစ် ကင်းကောင်
* ကျောင်းအုပ်ကြီး အဖြစ် တက္ကသိုလ်ဂွမ်းပုံ
* ဘောလုံးပွဲကြေညာသူများ အဖြစ် ဆန်းထွဋ်၊ ဇင်မျိုး

### ဧည့်သည်သရုပ်ဆောင်

* မျိုးလှိုင်ဝင်း
* သင်ဇာဝင့်ကျော်

ဇာတ်ဝင်တေး
----------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| စဉ် | အမည် | သီဆိုသူ | တေးရေး | ကြာချိန် | ထွက်ရှိသည့်​​နေ့ |
| ၁ | ပြောပါရစေ | * လွှမ်းပိုင်
* Lil' Z
 |  | ၃:၅၄ | ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၈ |

ကိုးကား
-------

1. ↑  ""‘ကိုယ်စောင့်နတ်’ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကို ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက်မှ စတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်း၌ ရုံတင်ပြသမည်"။
2. ↑  ""ကိုယ်စောင့်နတ်" ရုပ်ရှင်အထူးပွဲမှာ အောင်ရဲထွေးနှင့် အမှတ်တရတွေကို ပြောပြခဲ့ကြတဲ့အနုပညာလုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များ"။
3. ↑  "ပရိသတ်တွေကြား ရေပန်းစားနာမည်ကြီးနေတဲ့ လွှမ်းပိုင်နဲ့ Lil’Z တို့ဆိုထားတဲ့ ကိုယ်စောင့်နတ် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးရဲ့ ဇာတ်ဝင်တေ"။ 30 September 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 30 September 2021။
သဘင်ဝန် ဦးနု (၁၂၃၆ခန့် - ၁၃၁၄)
------------------------------

သဘင်ဝန် ဦးနုသည် ငယ်စဉ်က စ၍ မည်သည့်မြို့ရွာတွင် ဖွားမြင်သည်ဟု အတိအကျ မသိရသော်လည်း ညောင်တုန်းမြို့တွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။ မိဘများမှာ ညောင်တုန်းမြို့ ဈေးအတွင်း ကုန်ဈေးဆိုင် ပိုင်ရှင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဦးနု၏ ဖွားရာဇာတိနှင့် မိဘ အမည်ကို မသိရသေးပေ။

  

ညောင်တုန်းမြို့တွင် ကြီးပြင်း လာရခြင်းသည် ဦးနု အဖို့ သဘင်ပညာ လေ့လာခွင့် ရစေရန် အထောက်အပံ့ ပြုသော အခြေအနေ တရပ်ပင် ဖြစ်သည်။ ထိုခေတ်က ညောင်တုန်းမြို့သည် အထက်နှင့် အောက် ကုန်များ ဖလှယ်ရာတွင် အရေးပါသောမြို့ ဖြစ်သည်။ ကုန်သည်မျိုးစုံ စုဝေးရာ ဖြစ်သည်။ ဇာတ်သဘင် ပညာသည်တို့ ဆုံတွေ့ရာလည်း ဖြစ်သည်။ အထက် အညာမှ စုန်ဆင်းလာသော ဇာတ်၊ ရုပ်စုံ ပညာသည်တို့သည် ညောင်တုန်းမြစ်ဆိပ်ရှိ ပွဲရုံများတွင် စခန်းချပြီးနောက် အရပ်ရပ် လှည့်၍ ကပြတတ်ကြသည်။ ဦးနုသည် ဇာတ်သဘင် ပညာသည်တို့နှင့် အကျွမ်းဝင်ရာမှ သဘင်ပညာကို စိတ်ဝင်တစား လေ့လာသည်။ ဖခင်ဖြစ်သူမှာ မြန်မာမှု ဗဟုသုတ ရှိသူ ဖြစ်သဖြင့် ဖခင်ထံမှလည်း ဗဟုသုတ ဆည်းပူးသည်။ ဝါသနာကလည်း စေ့ဆော်သည့် အတွက် ဇာတ်သဘင်နယ် ထဲသို့ တစတစ ဝင်ရောက်လာသည်။ ဦးစိန်ကတုံး၏ ဇာတ်အဖွဲ့တွင် ဇာတ်စာရေး ဆရာ အဖြစ် နှစ်အတန်ကြာ ဆောင်ရွက်သည်။

  

မိဘများ ကွယ်လွန်သော အခါ မိဘ လက်ငုတ်လက်ရင်း ဖြစ်သော ကုန်သေးဆိုင် အလုပ်ကို လုပ်ကိုင်သေးသည်။ အရောင်းအဝယ် ဘက်တွင် စိတ်မဝင်စားသောကြောင့် ဆိုင်ဖြုတ် လိုက်ရသော အခြေအနေသို့ ရောက်သော အခါ ဦးနုသည် သဘင်ဘက်သို့သာ လုံးလုံး အာရုံစိုက်ပြီး လေ့လာသည်။ သဘင် ဗဟုသုတလည်း ကြွယ်ဝလာသည်။ ၁၉၃၉ ခု တဝိုက်က စ၍ သူရိယ မဂ္ဂဇင်းတွင် ဦးနုသည် 'သဘင်ဝန် မှတ်တမ်း' ခေါင်းစဉ်ဖြင့် သဘင်အကြောင်းများ ရေးသားရာမှ 'သဘင်ဝန် ဦးနု' ဟူ၍ ထင်ရှားသည်။

  

ဦးနုတွင် အိမ်ထောင် ၅ ဆက် ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ သို့သော်လည်း ဦးနု၏ စိတ်မြန်မှုကြောင့် မည်သည့် ဇနီးနှင့်မျှ အိမ်ထောင်သက် ရှည်ရှည် မပေါင်းလိုက်ရ။ သားသမီးလည်း မရှိပေ။ ဦးနုကို ကာတွန်း ဆရာကြီး ဦးဘဂျမ်းက အိမ်တွင် ပင့်ခေါ် ကျွေးမွေးပြုစု ထားဖူးသည်။ ဆရာကြီး ဦးနုသည် ဆရာ ဇော်ဂျီနှင့် အခြားသူများ၏ မေတ္တာရပ်ခံချက် အရ စာပေဗိမာန်အတွက် **မြန်မာ သဘင်လောက** အမည်ဖြင့် စာအုပ် တအုပ် ပြုစုပေးသည်။ ထိုစာအုပ်တွင် ကန်းဘောင် ခေတ်မှ မျက်မှောက်ခေတ် အထိ မြန်မာ့သဘင် ပညာ အဆင့်ဆင့် ဖြစ်ပေါ် တိုးတက်လာပုံ၊ သဘင် ပညာသည်ကြီးများ အကြောင်း ဝေဖန်ချက်နှင့် ဂီတပညာ လေ့လာချက်တို့ကို စုံလင်စွာ ဖော်ပြထားသည်။

  

ဦးနုသည် အသက် ၈ဝ အရွယ်တွင် မကျန်းမာသည့် အတွက် မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာ အသင်းက ဦးနုကို ရန်ကုန် ဆေးရုံကြီးသို့ တင်ပေးကာ ဂရုတစိုက် စောင့်ရှောက်သည်။ ထို့နောက် နှင်းဆီကုန်း လူအိုရုံသို့ ပို့ပေးသည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

စာရေး ဆရာကြီး သဘင်ဝန် ဦးနုသည် ၁၃၁၄ ခု၊ တပေါင်းလပြည့်ကျော် ၇ ရက် (၁၉၅၃ ခု၊ မတ် ၆ ရက်) နေ့တွင် နှင်းဆီကုန်း လူအိုရုံ၌ ကွယ်လွန် အနိစ္စ ရောက်သည်။

ကျမ်းကိုး
---------

1. ↑  မောင်သုတ အမည်ခံ ဗိုလ်မှူး ဘသောင်း (မဟာဝိဇ္ဇာ၊ ရွှေတံဆိပ်ရ) ပြုစုကာ ဦးခင်အေး (မောင်ခင်မင်၊ ဓနုဖြူ) ပါမောက္ခ၊ မြန်မာစာ ဌာန၊ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် တည်းဖြတ် ဖြည့်စွက်တဲ့ ပဉ္စမအကြိမ် ၁၊ ဩဂုတ်၊ ၂ဝဝ၂၊ ရာပြည့် စာအုပ်တိုက်ထုတ် 'စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ' စာအုပ်

1. တိုက်စိုးနှင့် မင်းယုဝေ။ စာဆိုနှင့် သုတေသီ။ စာ ၈၅ - ၉၄။
2. သဘင်ဝန် ဦးနု။ မြန်မာသဘင် လောက။
3. မြန်မာ့စွယ် စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၆)။ စာ ၁၁ - ၁၂။
"တိုးတက်သောဝါဒ" နှင့် "တိုးတက်မှုဝါဒ" ကို ဤနေရာသို့ ညွှန်းသည်။ အခြားအသုံးအနှုန်းများ အတွက်၊ တိုးတက်သောဝါဒ (သံတူကြောင်းကွဲ) ကို ကြည့်ပါ။
လူမှုရေးတိုးတက်မှုနှင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကို အထောက်အကူဖြစ်စေသော နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ်{{SHORTDESC:လူမှုရေးတိုးတက်မှုနှင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကို အထောက်အကူဖြစ်စေသော နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ်|}}
**တိုးတက်ပြောင်းလဲရေးဝါဒ** (***Progressivism***) သည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ လူသားလူ့အဖွဲ့အစည်းများ တိုးတက်ကောင်းမွန်လာစေရန် နိုင်ငံရေးလုပ်ဆောင်မှုမှတစ်ဆင့် ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ခံယူထားသော တွေးခေါ်နည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုတစ်ခုအနေဖြင့် တိုးတက်ပြောင်းလဲရေးဝါဒသည် သိပ္ပံ၊ နည်းပညာ၊ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် လူမှုရေးအဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ တိုးတက်မှုများအပေါ် အခြေခံ၍ လူမှုရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုမှတစ်ဆင့် လူ့အခြေအနေတိုးတက်စေရန် ရည်ရွယ်သည်။ ဤအတွေးအမြင်ကို လိုက်နာသူများသည် တိုးတက်ပြောင်းလဲရေးဝါဒတွင် လူတိုင်းအကျုံးဝင်သော အသုံးချမှုရှိကြောင်းနှင့် ဤအယူအဆကို လူ့အသိုင်းအဝိုင်းနေရာတိုင်းသို့ ဖြန့်ကြက်ရန် ကြိုးပမ်းကြသည်ဟု စွဲမှတ်ကြသည်။ လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ အုပ်ချုပ်မှုတွင် လက်တွေ့ကျသော အသိပညာအသစ်ကို အသုံးချခြင်းကြောင့် ဥရောပရှိ လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း တိုးတက်လာသည်ဟု ယုံကြည်ချက်ကြောင့် ဉာဏ်အလင်းပွင့်သည့်ခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
တိုင်းကြောင်း၃ခုရှိသော ယူလစ်ဒ်စပေ့စ်၌ အမှတ်တစ်ခုကို (x, y, z) ဟူသော ကိန်းလုံး၃ခုပါ ချအမှတ်(coordinate) ဖော်ပြနိုင်ပုံ။ ဤ အမှတ်ချအိမ် (coordinates sytem) တစ်ခုလုံးမှာ *ယူကလစ်ဒ်ကျသော* **ကာတက်စီးယန်း အမှတ်ချအိမ် (Cartesian coordinate system)** ဖြစ်၏။
စပေ့စ် (ခေါ်) နေရာရပ်ဝန်းသဘော တစ်ခု၏ အတိုင်းဆ (အကွာအဝေး တွက်ထုတ်မှု သဘောတရား)က



d
(
(

x

1

,

y

1

)
,
(

x

2

,

y

2

)
)
=

(

x

2

−

x

1

)

2

+
(

y

2

−

y

1

)

2

.

{\displaystyle d((x\_{1},y\_{1}),(x\_{2},y\_{2}))={\sqrt {(x\_{2}-x\_{1})^{2}+(y\_{2}-y\_{1})^{2}}}.}

{\displaystyle d((x_{1},y_{1}),(x_{2},y_{2}))={\sqrt {(x_{2}-x_{1})^{2}+(y_{2}-y_{1})^{2}}}.}
ဤသို့ ဖြစ်ပြီး ပမာဏရင်း (norm) ရှာဖွေနည်းက



‖
x
‖
=

x
⋅
x

.

{\displaystyle \|x\|={\sqrt {x\cdot x}}.}

{\displaystyle \|x\|={\sqrt {x\cdot x}}.}
ဤသို့ ဖြစ်နေလျှင် ၎င်းစပေ့စ်ကို **ယူကလစ်ဒ် စပေ့စ်** (အင်္ဂလိပ်: **Euclidean space**; *ယူကလစ်ဒီးယန်း စပေ့စ်*) ဟု ခေါ်သည်။ ၎င်းသည် ဂျီဩမေတြီ၌ အခြေခံကျလှသော အာကာသဖွဲ့စည်းပုံ ဖြစ်ပြီး (အချိန်မပါဘဲ) တပြန့်ညီ နေရာသဘောကို ဖော်ပြရာ၌ အသုံးဝင်သည်၊ အသုံးများသည်။ အကွာအဝေး ရှာလိုလျှင် ချအမှတ် (coordiante)ရှိ အလျားအပိုင်းခွဲများကို ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ်ဖြင့် တွက်ထုတ်ရသော ရိုးရှင်းသည့် စပေ့စ် (နေရာသဘော) ဖြစ်သည်။  

ဟစ်လ်ဘာ့တ် စပေ့စ် (en:Hilbert space) ကဲ့သို့ ကိန်းထွေးများ မပါဝင်ဘဲ ယူကလစ်ဒ် စပေ့စ်အတွက် ချအမှတ်(coordinate) အဖြစ် သုံးသော ကိန်းလုံးတခုချင်းစီတိုင်းမှာ ကိန်းစစ်များချည်း ဖြစ်သဖြင့် တစ်ခါတရံတွင် {\displaystyle \mathbb {R} ^{n}} တိုင်းကြောင်းအရေအတွက် n  ရှိသော ယူကလစ်ဒ် စပေ့စ်ကို {\displaystyle \mathbb {R} ^{n}} ဟု သင်္ကေတပြု ဖော်ညွှန်းသည်။

မည်သို့လျှင် ယူကလစ်ဒ်စပေ့စ် မဟုတ်တော့သနည်း (ဥပမာများ)
-----------------------------------------------------

### တပြန့်ညီလျက် ယူကလစ်ဒ်မဟုတ်သော စပေ့စ်

ထူးရှားနှိုင်းရသီအိုရီသုံး မင်ခေါ့ဗ်ရှကီး စပေ့စ်(ဂျာမန်အမည်ဖြစ်သဖြင့် ဂျာမန်အသံထွက်ကို ယူလျက်) (Minkowski space) သည် ယူကလစ်ဒ်စပေ့စ် ကဲ့သို့ပင် တပြန့်ညီမှု (flatness) ရှိသည်။ သို့သော် မင်ခေါ့ဗ်ရှကီးစပေ့စ်၏ အတိုင်းဆမှာ ကွဲပြားသည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းသည့် ယူကလစ်ဒ်စပေ့စ်မဟုတ် (non-Euclidean)။
ယူကလစ်ဒ်စပေ့စ်၌ တာသေဝန်း (ball) မှာ တိုင်းကြောင်း၃ခုတွင် စက်လုံး၊ တိုင်းကြောင်း၂ခုတွင် စက်ဝိုင်း ဖြစ်သည်။ မင်ခေါ့ဗ်ရှကီး စပေ့စ်၌မူ တိုင်းကြောင်း၂ခုတွင် တာသေဝန်းများက ဟိုက်ပါဘိုလာ (hyperbola)ပုံ ဖော်ဆောင်သည်။

### တပြည့်ညီ မဟုတ်တော့လျှင်

တပြန့်ညီမှု (flatness) မရှိတော့ဘဲ တာယွင်းမှု (curvature) ရှိသွားသည့် စပေ့စ် (နေရာသဘော)တိုင်းသည် ယူလစ်ဒ်စပေ့စ် မဟုတ် (non-Euclidean) ဟု ဆိုနိုင်သည်။

အကိုးအကား
---------

1. ↑  Solomentsev 2001.
2. ↑  Berger 1987, Section 9.1.
3. ↑  General Relativity by *Benjamin Crowell*
**ဒဂုန်ဦးလှဘေ** (၁၄ ဇူလိုင် ၁၈၉၉–၉ ဇူလိုင် ၁၉၈၆) သည် သတင်းစာအယ်ဒီတာ၊ ထုတ်ဝေသူ၊ စာရေးဆရာနှင့် မြန်မာစာအဖွဲ့ဝင်ဟောင်း တစ်ဦး ဖြစ်သည်။

ငယ်ဘဝ
-----

ဦးလှဘေကို ၁၈၉၉-ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ရေတာရှည်မြို့၌ အဖ တောင်သူ ဦးရေချမ်းနှင့် အမိ ဒေါ်ပန်းဥတို့က မွေးဖွားခဲ့သည်။

ပညာရေး
------

ဆရာကြီးသည် တောင်ငူမြို့ ဦးလက္ခဏာနော်မန်ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားရာ ခေတ်ပညာနှင့် သဒ္ဒါ၊ သင်္ဂြုဟ် စသော ဘုန်းကြီးကျောင်းပညာများကိုပါ ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ၁၉၁၈-ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ကိုးတန်းအောင်မြင်သည်။ ၁၉၂၀-၂၁ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့ရှိ သမဝါယမပညာနှင့် စာရင်းစစ်ပညာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။

အလုပ်တာဝန်များ
--------------

၁၉၂၁-ခုနှစ်တွင် မန္တလေးတိုင်း သမဝါယမဝန်ထောက် ဦးမောင်မောင်ပြားထံတွင် တွဲဖက်စာရင်းစစ် အဖြစ် အမှုထမ်းသည်။ ၁၉၂၉-ခုနှစ်တွင် ဒဂုန် မဂ္ဂဇင်းအယ်ဒီတာအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဗြိတိသျှဘားမား ရုပ်ရှင်စာစောင်အယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၅-၄၆ ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီ သတင်းစာ တွဲဖက်အယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ကိုယ်ပိုင်ရွှေပြည်တန် စာပုံနှိပ်တိုက်နှင့် စာပေထုတ်ဝေရေးများကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၇-ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်တထောင် သတင်းစာ တည်ထောင်သူတစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်သည်။ ၁၉၇၁-ခုနှစ် မြန်မာစာကော်မရှင် (ယခု မြန်မာစာအဖွဲ့) တွင် ကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်၊ ၁၉၇၅-ခုနှစ်တွင် မြန်မာစာအဖွဲ့ တွင် အချိန်ပြည့်အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာသဒ္ဒါနှင့် မြန်မာစာအဘိဓာန်ကျမ်းပြုစုရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။

ဆရာကြီးသည် ဗြိတိန်နိုင်ငံတွင် မြန်မာ-အင်္ဂလိပ်အဘိဓာန် ပြုစုနေသော အင်္ဂလိပ်လူမျိုး သုတေသီများနှင့် မြန်မာပညာရှိတို့ဆက်သွယ်၍ မြန်မာမှု မြန်မာစာပေဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ရာတွင် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ မြန်မာမင်းအုပ်ချုပ်ပုံ စာတမ်းတို့ကို တည်းဖြတ်ရာတွင် အကူအညီပေးခဲ့ရသည်။ သစ္စာဝါဒီသတင်းစာနှင့် မန္တလေးထုတ် သမဝါယမဟိတဂျာနယ်တို့တွင် ဆောင်းပါးများ စတင်ရေးသားခဲ့သည်။ ဒဂုန်ဦးလှဘေအမည်ဖြင့် မြန်မာ့စာပေယဉ်ကျေးမှုဆောင်းပါးများ အစဉ်တစိုက် ရေးသားခဲ့သည်။ ဗိုလ်တထောင်သတင်းစာ တွင် ခေါင်းစီးနှင့် စာပေယဉ်ကျေးမှုဆောင်းပါးများ ပင်တိုင်ရေးပေးခဲ့သည်။ စာတံခွန်၊ စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု၊ တွေးခေါ်သိမြင်မှုဒဿနမြင်ကွင်၊ ရွှေပြည်တန်နီတိစသည့် စာအုပ်များကို ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

ကွယ်လွန်ခြင်း
-------------

၁၉၈၆-ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၉ ရက်၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် မြန်မာစာအဖွဲ့၏ တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ရင်း ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။

ကျမ်းကိုး
---------

1. ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာန မြန်မာစာနှင့် ဘာသာစကားပညာရေးဦးစီးဌာန
ခြမ်းထားသော ကီဝီသီးများ
**ကီဝီသီး** (သို့) **တရုပ်ဂုဘယ်ရီ** သည် *အတ်တီနီဒီယာ* မျိုးစုဝင် သစ်နွယ်ပင်တို့မှထွက်သော စား၍ရသည့် ခြုံသီးတမျိုး ဖြစ်၏။  အစိုက်များသော မျိုးစိတ်မှာ *အတ်တီနီဒီယာ ဒယ်လီစီယိုဆာ* ခေါ်သော ဘဲဥပုံဆန်ဆန် ကြက်ဥသာသာအရွယ်ရှိသည့် အသီးမျိုး ဖြစ်သည်။  အရွယ်မှာ အချင်း ၄.၅-၅.၅ စင်တီမီတာရှိပြီး အလျား ၅-၈ စင်တီမီတာ ရှည်၏။ အခွံမှာ ပါးပြီး အပေါ်တွင် အမွှေးကြမ်းများ ခပ်ကြဲကြဲပါသည်။ ၎င်းကိုလည်း စားနိုင်၏။ အသားမှာ အစိမ်းနုရောင်ဖြစ်ပြီး ထက်ခြမ်းခွဲက အနက်ရောင်အစေ့များကို အကွင်းလိုက် တွေ့နိုင်သည်။ အသားမှာ ပျော့၍ အရသာမှာ ချိုသည်။ ၂၀၁၈ ခုတွင် တကမ္ဘာလုံးစားသည့် ကီဝီသီးပမာဏတဝက်ကို တရုပ်ပြည်မှ ထုတ်သည်။

ကီဝီသီး အရင်းစရာသည်လည်း တရုတ်ပြည် အလယ်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းတို့တွင် ဖြစ်သည်။ ကီဝီသီးအကြောင်း အစောဆုံးမှတ်တမ်း တွေ့ရသည်မှာ စုန်မင်းဆက်တွင် ဖြစ်၏။  ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းတွင် ကီဝီသီးမှာ တရုတ်ပြည်မှ နယူးဇီလန်သို့ ရောက်သည်။ စီးပွားဖြစ်စိုက်ခြင်းအစမှာ ယင်းကတည်း။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်တွင် နယူးဇီလန်၌ စခန်းချသော ဗြိတိသျှ၊ အမေရိကန်တပ်သားတို့ အကြိုက်တွေ့သည်။ သို့ဖြင့် ၁၉၆၀ ကာလများတွင် နယူးဇီလန်မှ ဗြိတိန်သို့လည်းကောင်း၊ ကာလီဖိုးနီးယားသို့လည်းကောင်း တင်ပို့ရ၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Morton J (2011). "Kiwifruit: *Actinidia deliciosa* In: Fruits of Warm Climates, 1987". Center for New Crops & Plant Products at Purdue University.
2. ↑  Stirk, Bernadine (2005). "Growing Kiwifruit Archived 24 August 2020 at the Wayback Machine." (PDF). Pacific Northwest Extension Publishing.
3. ↑  Beutel, James A. (1990). "Kiwifruit". In Janick, J.; Simon, J.E. (eds.). *Advances in new crops*. Timber Press. pp. 309–316.
4. ↑  Ward, C; Courtney, D (2013). *Kiwifruit: taking its place in the global fruit bowl*. *Advances in Food and Nutrition Research*. **68**. pp. 1–14.
5. ↑  Green, Emily (8 May 2002). "Kiwi, Act II". *Los Angeles Times*.
**ဝေလမင်းသား** (Prince of Wales) ဟူသောဘွဲ့သည် ဂရိတ် ဗြိတိန်နိုင်ငံတွင် အိမ်ရှေ့ဥပရာဇာ မင်းသားအား ချီးမြှင့်ရသော ဘွဲ့ဖြစ်သည်။ ဤဘွဲ့ကို ဘုရင့်သားတော် အကြီးဆုံးဖြစ်သော နန်းလျာများသာ ရရှိသည်။ သို့ သော်လည်း တစ်ခါတစ်ရံ ဝေလမင်းသားဘွဲ့ရသူ အနိစ္စရောက်သောကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ ဘွဲ့ကိုစွန့်သောကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ အခြားသား တော် တစ်ပါးပါးလက်သို့ ထိုဘွဲ့ရောက်နိုင်သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘုရင် ပထမ အက်ဒွပ်သည် ၁၃ဝဝ ခုနှစ်တွင် ဝေလမင်းသားဟူသောဘွဲ့ကို တီထွင်ခဲ့သည်။

အက်ဒွပ်ဘုရင်သည် ဝေလနယ်ကို သိမ်းသွင်းပြီးနောက် ၁၂၈၄ ခုနှစ်တွင် ကားနာဗွန်ရဲတိုက်၌ သားတော်တစ်ယောက် ဖွားမြောက်ခဲ့သည်။ ထိုအခါ ဘုရင်က သားတော်ကို ဝေလနယ်သားတို့အတွက် အင်္ဂလိပ်စကား မပြောတတ်သော မင်းသားအဖြစ်ဖြင့် အပ်နှင်းခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။ သားတော် ၁၇ နှစ် အရွယ်သို့ရောက်သော် ဘုရင်က ဝေလမင်းသားဟူသောဘွဲ့ကို အပ်နှင်းခဲ့သည်။ နောင်အခါတွင် ထိုမင်းသားသည် ဒုတိယအက်ဒွပ်ဘုရင် ဖြစ်လာသည်။ ထိုမင်း၏ သားတော်သည်ကား ဝေလမင်းသားဘွဲ့ကို မခံခဲ့ချေ။ သို့ရာတွင် နောင် အိမ်ရှေ့မင်းအဆက်ဆက်တို့အား ထိုဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခဲ့လေသည်။

ဝေလမင်းသားဟူသောဘွဲ့သည် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ သက်သက်ဖြစ်၍ ဆက်ခံရရှိသော ဘွဲ့မဟုတ်ချေ။ ဗြိတိသျှတော်ဝင်မိသားစုအတွင်း အိမ်ရှေ့ဥပရာဇာတစ်ဦး ထွက်ပေါ်လာသောအခါ အသစ်တစ်ဖန် ပေးအပ်ချီးမြှင့်ရသော ဘွဲ့ဖြစ်သည်၊ ထီးနန်းကို စွန့်ခဲ့သော အဌမအက်ဒွပ်ဘုရင်သည် ဝေလနယ် ကားနာဗွန်ရဲတိုက်တွင် ပထမဦးဆုံး ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသူဖြစ်သည်။ ခမည်းတော် ပဉ္စမဂျော့ဘုရင်ကိုယ်တိုင် ၁၉၁ဝ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် ထိုရဲတိုက်၌ ဘွဲ့နှင်းသဘင် ဆင်ယင်ခဲ့လေသည်။ယခုလက်ရှိ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၏ ဝေလမင်းသားဘွဲ့ခံ အိမ်ရှေ့မင်းသားမှာ ဝီလီယံမင်းသား ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)
"'ပိုနေမြဲ ကျားနေမြဲ **ဟူသည် မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။**

ရှင်းလင်းချက်
-------------

မောင်ပိုနှင့် ကျားသည် မူလနေမြဲ အတိုင်း ဖြစ်သွားကြ သကဲ့သို့ မူလ အနေအထားကို မပြောင်းလဲဘဲ နဂိုနေမြဲ အတိုင်း ရှိနေသည်။

နောက်ခံပုံပြင်
--------------

ရှေးသရောအခါ တောအုပ်တစ်ခုအနီးတွင် အဘိုးအိုနှင့် အဘွားအို လင်မယားနှစ်ယောက်တို့သည် တဲကလေးထိုးကာနေထိုင်ကြသည်။ တနေ့တွင် အဘိုးအိုသည် ဟင်းရွက်ရှာသွားရင်းနှင့် မွေးကာစ ကျားကလေး တစ်ကောင်ကို တွေ့ရသောကြောင့် သနားချစ်ခင်စွာဖြင့် တဲသို့ ပြန်ယူလာကာ သားသမီးအမှတ် မွေးမြူထားလေသည်။ ထိုကျားကလေး အနည်းငယ်ကြီးလာသောအခါ တောစပ်အနီးတွင် သံလှောင်ချိုင့် တစ်ခုထဲသို့ သွင်း၍ အစာရေစာ ကျွေးကာ စောင့်ရှောက်ခဲ့၏။ ထို သံလှောင်ချိုင့်အနီးတွင် ယာခင်းတစ်ခုရှိသည်ဖြစ်ရာ မောင်ပိုဟု အမည်ရှိသော လူတစ်ယောက်သည် ယာခင်း၏ အလုပ်များကို လုပ်ကိုင်ရင်းဖြင့် ကျားကလေးနှင့် ရင်းနှီးလာလေ၏။ ကျားကလေးသည် လူတို့နှင့် ယဉ်ပါးနေသည် ဖြစ်ရာ လူတို့၏ အပြုအမူနှင့် လူတို့၏ စကားကိုလည်း အနည်းငယ်နားလည်၍ ပြောတတ်ဆိုတတ်သည်လည်း ရှိလေသည်။ 

  

တစ်နေ့သောအခါတွင် မောင်ပိုသည် ယာထွန်လျက်ရှိစဉ် ကျားက "မောင်ပို မောင်ပို"ဟု အော်ခေါ်၏။ မောင်ပိုက လှမ်းကြည့်လျှင် ကျားက ခေါင်းညိတ်၍ ပြသည်။ မောင်ပိုသည် ကျားက သူ့အနားလာဖို့ ခေါ်တာဖြစ်မည်ဟု တွေးကာ ထွန်ကိုရပ်၍ ကျားလှောင်အိမ်အနီးသို့ ရောက်လာ၏။ ထိုအခါ "မောင်ပို... တံခါးဖွင့်"ဟု ပြောသည်။ "တံခါးဖွင့်လို့ ဘယ်ဖြစ်မလဲ၊ ကျားဆိုတဲ့သတ္တဝါက လူတို့ရဲ့ ရန်သူပဲ။ ကိုက်သတ်ရင် ဘယ်နဲ့လုပ်မလဲ" ဟုပြော၏။ ကျားက မောင်ပို "ဒီထဲမှာနေရတာ ငါသိပ်ညောင်းတယ်။ အပြင်ထွက်ပြီး ငါလမ်းလျှောက်ချင်တယ်။ ဖွင့်ပေးပါ။ မင်းကိုငါ ဘာမှ မလုပ်ပါဘူး။" ဟု ကျားက အတန်တန်ပြောသည်။ 

  

မောင်ပိုသည် ကျားစကားကို ယုံကြည်စွာ လှောင်အိမ်တံခါးကို ဖွင့်ပေးလိုက်လျှင် ကျားသည် အပြင်သို့ ရောက်သည်နှင့် မောင်ပိုကို တွန်းလှဲကာ ခြေထောက်ကိုခဲ၏။ ထိုအခါ မောင်ပိုက "မင်း ငါ့ကို ဘာမှ မလုပ်ဘူးဆိုလို့ လှောင်အိမ်တံခါးကို ငါဖွင့်ပေးတယ်။ မင်း ကတိမတည်ဟု ပြောစဉ် ယုန်ငယ်တစ်ကောင်က သူတို့နားသို့ ရောက်လာကာ "ဘာဖြစ်နေကြတာလည်း"ဟု မေးသည်။ မောင်ပိုက ကျားနှင့် သူ့အဖြစ်ကို အစအဆုံး ပြောပြသည်။

  

ယုန်သည် မောင်ပို ပြောပြသည်ကို နားစိုက်ထောင်ပြီးသည့်နောက် "ကောင်းပြီ ငါအဆုံးအဖြတ်ပေးမည်။ ဒီလို မဖြစ်ကြခင်က ကျားဘယ်မှာ နေသလည်း ငါ့ကိုပြပါ။" ဟု ဆိုလျင် မောင်ပိုက ကျားကို လှောင်ချိုင့်ထဲသို့ သွင်းကာ တံခါးကို အပြင်မှ ပိတ်လျက်နေပြသည်။ မောင်ပိုကလည်း ယာထဲသို့သွားကာ ယာထွန်နေသည့်ဟန်ကို ပြသည်။ ထိုအခါ ယုန်က တရားအဆုံးအဖြတ်ပေးသည်မှာ မောင်ပိုသည်လည်း ယာကို ထွန်မြဲထွန်စေ၊ ကျားသည်လည်း လှောင်အိမ်ထဲ၌ပင် နေမြဲနေစေဟု ဆုံးဖြတ်ကာ ထွက်သွားလေသတည်း။ 
(ဤပုံပြင်လာ စကားကို ရည်မှတ်၍ "ပိုလည်း နေမြဲနေစေ၊ ကျားသည်လည်း နေမြဲနေစေ"ဟု ဆိုခဲ့ရာမှ ပိုနေမြဲ ကျားနေမြဲ ဟူသော စကားပုံ ဖြစ်ပေါ်လာရလေသည်ဟု ဆိုသည်။)

* (ဝိစိတြာလင်္ကာရ စကားပုံ ဆုံးမစာမှ)

အခြားအသုံးအနှုန်း
-----------------

* ဗိုနေမြဲ ကျားနေမြဲ

ကျမ်းကိုး
---------

1. ↑  ကြည်ဦး၊ မြန်မာစကားပုံ ပုံပြင်များ၊ ၂၀၁၈၊ မတ်လ (တတိယအကြိမ်) စာ-၄၄
**ခလုပစ္ဆာဘတ်ဓုတင်** သည် ကိလေသာများကို ခါထုတ် ခေါင်းပါးစေသည့် အကျင့်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခလုပစ္ဆာဘတ်ဓုတင် ဆောက်တည်သည့် ရဟန်းသည် ဆွမ်းစားစဉ် "တော်ပြီ" ဟု ပယ်မြစ်ပြီးမှ တစ်ဖန် စားလိုပြန်၍ အတိရိတ်ဝိနည်းကံ ပြုထားသော ဆွမ်းဘောဇဉ်ကို မစားရ။ (ခလုပစ္ဆာဘတ်ဓုတင် မဆောက်တည်သော ရဟန်းများမှာမူ အတိရိတ်ဝိနည်းကံ ပြုပြီးလျှင် နောက်တစ်ဖန် ပြန်၍ စားနိုင်၏။)

ဆောက်တည်ပုံ
-----------

ဤဓုတင်အား ဆောက်တည်မည့်ရဟန်းသည် **အတိရိတ္တဘောဇနံ ပဋိက္ခိပါမိ** ဟု ပါဠိဘာသာဖြင့်လည်းကောင်း၊ **အတိရိတ် ဝိနည်းကံပြု၍ စားခြင်းကို ပယ်ပါ၏** ဟု မြန်မာဘာသာဖြင့်လည်းကောင်း၊

**ခလုပစ္ဆာဘတ္တိကင်္ဂံ သမာဒိယာမိ** ဟု ပါဠိဘာသာဖြင့်လည်းကောင်း၊ **ပယ်မြစ်ပြီးမှ အတိရိတ်ဝိနည်းကံ ပြု၍ရသော ဆွမ်းကို မစားသော ရဟန်း၏ အကြောင်းစေတနာကို ဆောက်တည်ပါ၏** ဟု မြန်မာဘာသာဖြင့်လည်းကောင်း ရွတ်ဆိုကာ ဆောက်တည်ရ၏။

ဓုတင်ဆောင် ရဟန်း ၃-မျိုး
------------------------

(၁) ပဌမ ဆွမ်းလုပ်၌ ပဝါရိတ်သင့်မှု မဖြစ်နိုင်၊ ပဌမ ဆွမ်းလုပ်ကို မျို၍အပြီး (စားဆဲခဏ၌) အခြား ဘောဇဉ်ကို ပယ်မြစ်မှသာ ပဝါရိတ် သင့်နိုင်သည်၊ သို့ဖြစ်၍ **အမြတ်စား (= ဥက္ကဋ္ဌ)** ဓုတင်ဆောင်ရဟန်းသည် ပဌမဆွမ်းလုပ်ကို မျို၍အပြီး ပဝါရိတ်သင့်ခဲ့သော် ဒုတိယ ဆွမ်းလုပ်ကို ဆက်မစားရတော့ချေ။ 

(၂) **အလတ်စား (= မဇ္ဈိမ)**ဓုတင်ဆောင်ရဟန်းသည် ဘောဇဉ်ကို စားခိုက် ပဝါရိတ်သင့်စဉ် အတွင်း သပိတ်၌ ကြွင်းသရွေ့ ဘောဇဉ်ကို ဆက်၍ စားနိုင်၏။ 

(၃) **အညံ့စား (= မုဒုက**) ဓုတင်ဆောင်ရဟန်းသည်ကား နေရာမှ မထသေးသမျှ စားနိုင်သည်။ ယင်း ရဟန်း ၃-မျိုးလုံး ပဝါရိတ်သင့်ပြီးဖြစ်လျက် ဣရိယာပုထ် တပါး၌ တဖန်ရပြန်သော ဘောဇဉ်ကို အပ်စပ်အောင် ပြုစေ၍ စားသော ခဏ၌ ဓုတင် ပျက်၏။

ဓုတင် ပျက်စီးခြင်း
------------------

အတိရိတ် ဝိနည်းကံပြုထားသော ဆွမ်းဘောဇဉ်ကို စားသောခဏ၌ပင် ဓုတင်ပျက်၏။ ထိုသို့ ဓုတင်ပျက်ပါက ပြန်၍  ဆောက်တည်ကာ ကျင့်သုံးနိုင်၏။ အခြားသော ဓုတင် ဤအတိုင်း ဖြစ်၏။

ခလုပစ္ဆာဘတ္တိကဓုတင် ဆောင်ရကျိုး
-------------------------------

(၁) အတိရိတ် ဝိနည်းကံ မပြုပဲစားခြင်းကြောင့် သင့်သောအာပတ်မှ ဝေးကွာခြင်း၊ (၂) ဝမ်းပြည့်အောင်စားမှုမရှိခြင်း၊ (၃) အာမိသ၌ သိုမှီးမှု "သန္နိဓိ" ကင်းသူဖြစ်ခြင်း၊ (၄) တဖန် ရှာမှီးမှု မရှိခြင်း၊ (၅) အပ္ပိစ္ဆတာ စသော ဂုဏ်အားလျော်သော အသက်မွေးမှု ရှိခြင်း ဟူသော ယင်း အကျိုးများကို ရနိုင်သည် ။

တိုက်တွန်းချက်
--------------

-ခလုပစ္ဆာဘတ္တဓုတင်ဆောင် ပုဂ္ဂိုလ်သည် အစာကိုရှာမှီးခြင်းဖြင့် ပင်ပန်းဆင်းရဲခြင်းသို့ မရောက်။

-ဆွမ်းစသော အာမိသကို သိုမှီးမှုမပြု။

-ဝမ်းဗိုက်ပြည့်တင်းအောင် စားမိခြင်းကို ပယ်နိုင်၏။

ထို့ကြောင့် မြတ်စွာဘုရားချီးမွမ်းအပ်သော သန္တောသဂုဏ်ကျေးဇူး စသည်တို့၏ တိုးပွားခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်သော၊
အလိုကြီးခြင်းကိလေသာ၏ အပြစ်ဆိုးတို့ကို ခါထုတ်လိုသော ယောဂီရဟန်းသည် ခလုပစ္ဆာဘတ္တဓုတင် ကို ကြိုးစားကျင့်ဆောင်အပ်ပေတော့၏။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  ချမ်းမြေ့ဆရာတော် (ဧပြီ ၁၉၉၂)။ *လူငယ်သင်ချမ်းမြေ့အခြေပျိုးဗုဒ္ဓဘာသာ*။ ရန်ကုန်: ဦးအောင်သိန်း၊ ဓမ္မဒေသနာပြန့်ပွားရေးအဖွဲ့ငယ်၊ ချမ်းမြေ့ရိပ်သာကျောင်း။
2. 1 2  တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၁
3. ↑  (ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၆၈-၉)
4. ↑  သဗြဟ္မစာရီ-ဓမ္မဝိနယ
**ဗနက်ဆာ ဂလော့ဂျို**  (၈ ဇွန် ၁၉၇၄ မွေးဖွား) သည် ဘော့စနီးယန်း သရုပ်ဆောင်မင်းသမီးဖြစ်သည်။ အင်ဂျလီနာ ဂျိုလီ ရိုက်ကူးသည့် *သွေးနှင့်ပျားရည်စက်တို့ စွန်းထင်းရာမြေ* (၂၀၁၁) ဇာတ်ကား၊  *Ja sam iz Krajine နှင့် zemlje kestena* (၂၀၁၃) ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားတွင် ပါဝင်သည့် ဇာတ်ကောင်များနှင့် ပတ်သက်ပြီး လူသိများသည်။

ငယ်စဉ်ဘဝ
--------

ဂလော့ဂျိုကို ဆာရာယေဗိုမြို့ ဘော့စနီးယားနှင့် ဟာဇီဂိုဗီးနားနိုင်ငံတွင် မွေးဖွားသည်။ ဘော့စနီးယန်းစစ်ပွဲအတွင်း လက်ဖြောင့်သေနတ် ကျည်ဆန်သင့်မှုကြောင့် ဂလော့ဂျို၏ ခြေထောက် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။

အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း
-------------------

အန်ဂျလီနာဂျိုလီကိုယ်တိုင် ရေးသားရိုက်ကူးထုတ်လုပ်သည့် ဘော့စနီးယန်းစစ်ပွဲအကြောင်း ရုပ်ရှင် *သွေးနှင့်ပျားရည်စက်တို့ စွန်းထင်းရာမြေ* (၂၀၁၁) တွင် လေလာအဖြစ် ဂလော့ဂျိုက သရုပ်ဆောင်သည်။

ရုပ်ရှင်အတတ်ပညာ
---------------

### ရုပ်ရှင်ဇတ်ကားများ

### ရုပ်မြင်သံကြားဇတ်လမ်းတွဲများ

ကိုးကား
-------

1. ↑  Angelina Jolie screens new film in D.C. meets Obama at the White House။ CBS News (11 January 2012)။  29 March 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Angelina Jolie Wants To Tell You A Story, And It's Not Pretty။ Jezebel (23 December 2011)။ 19 May 2018 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  29 March 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Angelina Jolie: 'In The Land Of Blood And Honey' Inspired Great Fear, Great Emotion။ Huffington Post (27 March 2012)။  29 March 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**ထက်ထက်ထွန်း** (၁၉၉၂ ခု၊ ဇွန်လ ၂၀ ရက်မွေး) သည် မြန်မာ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်၊ တီဗွီအစီအစဉ် တင်ဆက်သူ၊ မော်ဒယ်လ် နှင့် အလှမယ် တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့ မယ်စကြဝဠာအဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရကာ မယ်စကြဝဠာပြိုင်ပွဲတွင် မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြု ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ထို၂၀၁၆ ခုနှစ် မယ်စကြာပြိုင်ပွဲ၌ အကောင်းဆုံးအမျိုးသားဝတ်စုံဆုကို ဒီဇိုင်းနာ လဇိန်ဂမ်ထွဲ၏ မြန်မာ့ရုပ်သေးအနုပညာလက်ရာမြောက်ဝတ်စုံဖြင့် မြန်မာ့ ကိုယ်စားပြု ထက်ထက်ထွန်းမှ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ဆွတ်ခူးရယူနိုင်ခဲ့‌ပေသည်။

ဘဝအကြောင်း
----------

၁၉၉၂ ခု၊ ဇွန်လ ၂၀ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးသည်။ ဖခင် ဒေါက်တာတင်ထွန်းမှာ ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းခရိုင် စည်ပင် ဒုဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ၂၀၁၄ ခုက လုပ်ဖူးသည်။ 

မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်ဖြင့် အတတ်ပညာရှင်ဘွဲ့ ရခဲ့သည်။

အနုပညာ လှုပ်ရှားမှု
-------------------

### အလှမယ်

၂၀၁၄ ခုတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မယ်ကမ္ဘာ ပြိုင်ပွဲကို ယှဉ်ရာ နှစ်သိမ့်ဆု (ဒုတိယ) ရသည်။ ၂၀၁၅ ခု၊ အောက်တိုဘာလ ၃ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ၂၀၁၅-၁၆ မယ်စကြဝဠာပြိုင်ပွဲ၌ ယှဉ်ပြိုင်သည်။ ပြည်တွင်း၌ သရဖူဆောင်းကာ ၂၀၁၅ တွင် ဆုရသော မေဘရဏီသော်နှင့်အတူ ဖိလစ်ပိုင်သို့ သွားရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြု ဝင်ပြိုင်ရာ *အမျိုးသားဝတ်စုံဆု* ရခဲ့သည်။

### သရုပ်ဆောင်

၂၀၁၆ ခု နှောင်းပိုင်းတွင် သရုပ်ဆောင်ဘဝကို စတင်သည်။ 

#### ပါဝင်ခဲ့သော ဇာတ်ကားများ

| ခေါင်းစဉ် | ရုံတင်နှစ် | ဒါရိုက်တာ | မှတ်ချက် |
| --- | --- | --- | --- |
| ဘောစိ ၂ |  |  |  |
| ညစ်တွန်း |  | လူမင်း |  |
| ဂွင်ကြီးဂွင်ကျယ် |  | လူမင်း |  |
| ပင်လယ်ရယ်သံ |  | ကိုဇော် (အရုဏ်ဦး) |  |

စီးပွားရေး လှုပ်ရှားမှု
-----------------------

မယ်စကြဝဠာ ပြိုင်ပွဲပြီးနောက် *မြန်မာ့မော်ဒယ်ပြတိုက်* (Model Museum Myanmar) အမည်ရှိ ကိုယ်ပိုင်မော်ဒယ်အေဂျင်စီ ထောင်သည်။ *ကိုး* (Nine) အမည်ရှိ ပွဲစီစဉ်လုပ်ငန်းကိုလည်း ဦးစီးသည်။

နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှု
-----------------------

ဖခင်၏ တိုက်တွန်းစကားကြောင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်မြို့တော်စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီ ကော်မတီဝင် ရွေးချယ်ပွဲတွင် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း တစ်ဦးအဖြစ် လသာမြို့နယ် ကိုယ်စားပြု ယှဉ်ပြိုင်ရန် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်တွင် စာရင်းသွင်းခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၃၀ ရက်အထိ မဲဆွယ်စည်းရုံးမှုများ လုပ်မည်ဖြစ်သည်။

ပြင်ပလင့်များ
-------------

* ဖေ့ဘွတ်ပေါ်ရှိ ထက်ထက်ထွန်း
* အင်စတာဂရမ်ပေါ်ရှိ ထက်ထက်ထွန်း
* တွစ်တာပေါ်ရှိ ထက်ထက်ထွန်း

ကိုးကား
-------


1. ↑  ခတ္တာဖြူ (၂၉ မေ ၂၀၁၈) "လက်ရှိသူ့ဘဝကို ကျေနပ်ပါတယ်ဆိုတဲ့ အလှမယ် ထက်ထက်ထွန်း[*လင့်ခ်သေ*]"။ ကုမုဒြာ။
**တပ်မတော် သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့** သည် မြန်မာ့တပ်မတော် (ကြည်း)၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ရွေ့လျားစစ်ကစားခြင်း၊ ပစ်ကူပေးခြင်း နှင့် အဓိကကာကွယ်ရေးတာဝန် ထမ်းဆောင်နေသော တပ်ဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အရှေ့တောင်အာရှ၌ ဗီယက်နမ်တပ်မတော် ပြီးလျှင် တင့်ကားပိုင်ဆိုင်မှု ဒုတိယအများဆုံးဖြစ်သည်။

### သမိုင်းကြောင်း

```
သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့အား လွတ်လပ်ရေးရပြီး ၁၉၄၈ခုနစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁ရက်နေ့တွင် မဟာမိတ်နိုင်ငံများလက်ကျန် တင့်ကားတစ်ချို့ဖြင့် အမှတ်(၁) သံချပ်ကာတပ်ခွဲ့ အမည်ဖြင့်စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပြည်တွင်းပုန်ကုန်မှုတိုက်ပွဲများနှင့် ပြည်ပရန်ကာကွယ်ရေးတိုက်ပွဲများတွင် ပါ၀င်တိုက်ခဲ့သည်။ ယခုအခါပြည်တွင်းစစ်ပွဲများတွင်လည်း သံချပ်ကာယာဉ်များကိုအသုံးပြုတိုက်ခိုက်လျက်ရှိသည်။ 
```

### ဖွဲ့စည်းပုံ

သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့ကို အောက်ပါအတိုင်းဖွဲ့စည်းထားသည်-

* သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး
* သံချပ်ကာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲရေးမှုဌာနချုပ်(၅)ခု
* သံချပ်ကာတပ်ရင်းများ

### ကွပ်ကဲပုံ

တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံးမှ သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးကိုကွပ်ကဲပြီး သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးများ သံချပ်ကာ စစ်‌ဆင်ရေးကွပ်ကဲရေးမှူးဌာနချုပ်များနှင့် သံချပ်ကာတပ်ရင်းများကို အဆင့်ဆင့်ညွှန်ကြားကွပ်ကဲသည်။

### အသုံးပြုနေသော တင့်ကားများနှင့်သံချပ်ကာယာဉ်များ

-

### အခြားလေ့လာရန်

* တပ်မတော်
* တပ်မတော် (ကြည်း)
* တပ်မတော် (ရေ)
* တပ်မတော် (လေ)

### ကိုးကား

1. ↑  {{cite web|url=
2. ↑  {{cite web|url=
3. ↑  {{cite web|url=
**လွန်းလေမြို့** (မီဇို နှင့် အင်္ဂလိပ်- **Lunglei**, IPA: [/ˈlooŋgˌleɪ/]</link> ; ယခင်က အင်္ဂလိပ်တွင် **Lungleh** ) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်း မီဇိုရမ်ပြည်နယ် ၏ တောင်ဘက်အလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး ပြည်နယ်၏ ဒုတိယအကြီးဆုံး မြို့ဖြစ်သည်။

**လွန်းလေမြို့**သည် မြောက်တောင်တန်းခရိုင်များအတွက် အိုက်ဇော ကဲ့သို့ 1888 မှ 10 နှစ်ကြာသည်အထိ တောင်လူရှိုင်းပြည် ခရိုင်များ၏မြို့တော်ဖြစ်သည်။  ၎င်းတို့နှစ်ဦးသည် 1898 ခုနှစ်တွင် စည်းလုံးခဲ့ကြသည်။ လွန်းလေ သည် မီဇိုရမ်ပြည်နယ် ၏ ဒုတိယအကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်ပြီး ဘင်္ဂ လားဒေ့ရှ် နိုင်ငံရှိ စစ်တကောင်း မြို့ကြီးသို့ တိုက်ရိုက်ဝင်ရောက်နိုင်သောကြောင့် အိန္ဒိယ၏ခွဲထွက်ချိန်အထိ အရေးပါသောမြို့တစ်မြို့ဖြစ်ခဲ့သည်။  1912 တွင် လွန်းလေတွင် ဆိုင် 2 ဆိုင်သာရှိခဲ့ပြီး 1922 တွင် 4 ဆိုင်အထိတိုးလာခဲ့သည်။ လွန်းလေ သို့ ပထမဆုံး ကား လမ်းကို 1950 ခုနှစ်များတွင်သာ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။  1966 ခုနှစ် မတ်လ 1 ရက်နေ့တွင် MNF သည် တစ်ဖက်သတ် မီဇိုလွတ်လပ်ရေး ကြေညာပြီး Lunglei တွင် Assam Rifles စခန်းအား တိုက်ခိုက်ပြီး SDO ကို သိမ်းပိုက်ကာ အစိုးရဘဏ္ဍာရေးမှ ရူပီး ၁၈ သိန်းကို သိမ်းဆည်းခဲ့သည်။ 

 လွန်းလေ အစိုးရကောလိပ်ဝင်ပေါက်

ကိုးကား
-------

1. ↑  Lunglei Pin code။ pin-code.net။ 21 July 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  21 July 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  *Encyclopaedia of North-East India, Volume 4*။ 2007။
3. ↑  *Economic Growth of Mizoram: Role of Business & Industry*။ 2008။
4. ↑  *The Camera as a Witness*။ 13 April 2015။ p. 165။
5. ↑  *Lessons from Mizoram Insurgency and Peace Accord 1986*။ p. 4။
**အလှမယ်ပြိုင်ပွဲ**သည်အစဉ်အလာအားဖြင့်ပြိုင်ပွဲဝင်များ၏ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရည်အသွေးများကိုဆုံးဖြတ်ခြင်းနှင့်အဆင့်အတန်းသတ်မှတ်ခြင်းကိုအဓိကထားသောပြိုင်ဆိုင်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ပြိုင်ပွဲအများစုသည်ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးစရိုက်များ၊ အသိဉာဏ်၊ အရည်အချင်းနှင့် ပွဲကိုစိစစ်သူ ဒိုင်လူကြီးများ၏မေးခွန်းများကိုဖြေဆိုရန်စွမ်းရည်များပါ ဝင်သည်။ 

ထောင်သောင်းနှင့်ချီသောအလှတရားပြိုင်ပွဲများကိုနှစ်စဉ်ကျင်းပလေ့ရှိသော်လည်း Miss Universe, Miss World, Miss International, Miss Earth ပြိုင်ပွဲကြီးလေးခုကို Big Four ဟုခေါ်ဝေါ်သည်။ ထိုပွဲများကို အမြင့်ဆုံးသောမီဒီယာများဖြစ်သော ဝေါလ်စထရိဂျာနယ်၊ ဘီဘီစီသတင်း၊ CNN၊ ဆင်ဟွာသတင်းအေဂျင်စီ နှင့်ကမ္ဘာတဝှမ်းမှသတင်းဌာနများဖြစ်သောရိုက်တာ၊ Associated Press နှင့် Agence France-Presse တို့မှ ထုတ်လွှင့်ခြင်းနှင့်ထုတ်လွှင့်ခြင်းခံရသည်။

ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
---------------

* အလှမယ်ပြိုင်ပွဲများ စာရင်း

ကိုးကား
-------

1. ↑  Kanja၊ Kirstin။ "Beauty with a purpose: What it means to be Miss World, Miss Universe"၊ *Standard Media*၊ 20 December 2019။
2. ↑  Jun၊ Kwanwoo။ "Lost in Storm's Debris: A Beauty Pageant"၊ 2013-12-02။ 2015-11-09 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  "Philippines: How to make a beauty queen"၊ *BBC News*၊ 2 February 2014။ 10 November 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  Cabato၊ Regine။ "How a country hosts a Miss Universe pageant"၊ *CNN*၊ 27 January 2017။ 20 July 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 19 July 2023။
5. ↑  News၊ China။ "Myanmar's beauty queen to take part in Miss World pageant 2018 in China"၊ *Xinhua News Agency*၊ 3 November 2018။ 20 July 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 11 August 2020။
6. ↑  Banerji၊ Annie။ "Indian beauty pageant draws flak for unfair portrayal of women"၊ *Reuters*၊ 30 May 2019။
Pennsylvania၊ Scranton ရှိ Lackawanna ကျောက်မီးသွေး တွင်းရှိ ကျောက်မီးသွေးတူးဖော်ရေးကား
ဗာဂျီးနီး ယားပြည်နယ် Richlands အနီးရှိ မိုင်းတွင်းတစ်ခုမှ ကျောက်မီးသွေး တွင်း လုပ်သားများသည် 1974 ခုနှစ်
Wyoming ၊ US တွင် မြေပြင်ကျောက်မီးသွေးတူးဖော်ခြင်း။
ဘယ်လ်ဂျီယံ၊ Frameries ရှိ ကျောက်မီးသွေးတွင်း
**ကျောက်မီးသွေးတူးဖော်ခြင်း** ဆိုသည်မှာ မြေပြင် သို့မဟုတ် မိုင်းတွင်းမှ ကျောက်မီးသွေးကို ထုတ်ယူသည့် လုပ်ငန်းစဉ်ဖြစ်သည်။ ကျောက်မီးသွေးသည် ၎င်း၏ စွမ်းအင်ပါဝင်မှု အတွက် တန်ဖိုးရှိပြီး ၁၈၈၀ ခုနှစ်များ ကတည်းက လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်ရန် တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုခဲ့သည်။ သံမဏိ နှင့် ဘိလပ်မြေ လုပ်ငန်းများတွင် ကျောက်မီးသွေးကို သံရိုင်း မှ သံထုတ်ယူရန်နှင့် ဘိလပ်မြေထုတ်လုပ်ရန်အတွက် လောင်စာအဖြစ် အသုံးပြုသည်။ အင်္ဂလန် နှင့် တောင်အာဖရိက တွင် ကျောက်မီးသွေးမိုင်းတစ်ခုနှင့် ၎င်း၏ဖွဲ့စည်းပုံများသည် **ကော်** မိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကျောက်မီးသွေးတွင်းကို "တွင်း" ဟုခေါ်ပြီး မြေပြင်အထက်မိုင်းတွင်းတည်ဆောက်ပုံများကို "တွင်းခေါင်း "ဟုရည်ညွှန်းသည်။ ဩစတေးလျ တွင် "ကော်လီရီ" သည် ယေဘုယျအားဖြင့် မြေအောက်ကျောက်မီးသွေးတွင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။

မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ကျောက်မီးသွေးတူးဖော်ခြင်းလုပ်ငန်းသည် အစောပိုင်းကာလများတွင် လူတို့ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းတူးခြင်း၊ တူးခြင်းနှင့် တွန်းလှည်းများပေါ်တွင် ကျောက်မီးသွေးကို ကိုယ်တိုင်ထုတ်ယူခြင်းမှသည် အဖွင့်အပိတ် နှင့် တံတိုင်းရှည် မိုင်းကြီးများအထိ တိုးတက်မှုများစွာရှိခဲ့သည်။ ဤစကေးတွင် သတ္တုတူးဖော်ခြင်းသည် ဒရွတ်ဆွဲခြင်း ၊ ထရပ်ကားများ၊ သယ်ယူကိရိယာများ ၊ ဟိုက်ဒရောလစ်ဂျိုက်များ နှင့် ရိတ်စက်များကို အသုံးပြုရန်လိုအပ်သည်။

ကျောက်မီးသွေးတူးဖော်ခြင်းလုပ်ငန်းသည် ဒေသတွင်း ဂေဟစနစ်များအပေါ် သိသာထင်ရှားသော အနုတ်လက္ခဏာ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ ၊ ဒေသခံအသိုင်းအဝိုင်းများနှင့် အလုပ်သမားများအပေါ် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများရှိပြီး လေထုအရည်အသွေး ညံ့ဖျင်းမှု နှင့် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု ကဲ့သို့သော ကမ္ဘာ့ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အကျပ်အတည်းများကို ကြီးမားစွာ ပံ့ပိုးပေးပါသည်။ ဤအကြောင်းများကြောင့် ကျောက်မီးသွေးသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စွမ်းအင်စီးပွားရေး ၏ အစိတ်အပိုင်းအသီးသီးမှ ဖယ်ထုတ်ရမည့် ပထမဆုံးသော ရုပ်ကြွင်းလောင်စာများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ တရုတ် ၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ အိန္ဒိယ နှင့် ဩစတြေးလျ ကဲ့သို့သော အဓိကကျောက်မီးသွေးထုတ်လုပ်သည့်နိုင်ငံများသည် ထုတ်လုပ်မှုတိုးမြင့်လာသဖြင့် ဥရောပနှင့် US  တွင် အစားထိုးထုတ်လုပ်မှု တိုးလာကာ အဆိုပြုထားသည့် မိုင်းတွင်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအောက်တွင် ရှိနေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Coal Information: Overview။ International Energy Agency (July 2020)။  4 November 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။"Coal Information: Overview". Paris: International Energy Agency. July 2020. Retrieved 4 November 2020.
2. ↑  Ryan Driskell Tate, Christine Shearer, and Andiswa Matiknca, "Deep Trouble: Tracking Global Coal Mine Proposals," Global Energy Monitor, June 2021
**ဦးကျော်မျိုးထွဋ်** (၁၉၆၀ ဖွား) သည် တပ်မတော်သားဘဝ မှ သံအမတ် ဖြစ်လာသူဖြစ်ပြီး အင်္ဂလန်၊အမေရိကန် နှင့် ကနေဒါ နိုင်ငံ တို့တွင် မြန်မာသံအမတ်ကြီး တာဝန် များ ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။သူသည် ၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် နိုင်ငံခြားရေး ဒုတိယဝန်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။ ထိုတာဝန်အား ၃နှစ် နီးပါးထမ်းဆောင်ရပြီး လက်ရှိတွင် ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ထမ်းဆောင်နေသည်။

ပညာရေး
------

သူသည် စစ်တက္ကသိုလ် အမှတ်စဉ်(၂၂)ကို တက်ရောက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်း နှင့် အမှတ်စဉ် တူသည်။

အလုပ်အကိုင်
-----------

သူသည် ၁၉၈၁ ခုနှစ်က စပြီး စစ်မှုထမ်းရင်း ဘဝအား ဖြတ်သန်း ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ် မှ နေ၍ ကာကွယ်ရေးဘာသာရပ် ဖြင့် မဟာဘွဲ့ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ဦးကျော်မျိုးထွဋ် သည် ဗိုလ်မှူးကြီး အဆင့် အထိ တပ်မတော် တွင် တာဝန်ထမ်းရာ မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ် တွင် တပ်မှ ထွက်ပြီး နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန သို့ အရပ်သားအနေဖြင့် ကူးပြောင်းဝင်ရောက်သည်။ ယင်းနောက် ဂျီနီဗာမြို့ ရှိ ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ မြန်မာအမြဲတမ်း ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ရုံးတွင် သံအမတ် ( ဒုတိယအမြဲတမ်း ကိုယ်စားလှယ်) အဖြစ် စေလွှတ်ခံရသည်။ ထိုတာဝန် အား ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတိုင်ခင် အထိ တာဝန်ထမ်းသည်။၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိန်နိုင်ငံဆိုင်ရာ သံအမတ်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။ထိုတာဝန် အပြင် ဆွီဒင် နှင့် နော်ဝေနိုင်ငံဆိုင်ရာ သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲ ထမ်းဆောင်သည်။၂၀၁၃ ခုနှစ် တွင် သူ့ကို သမ္မတဦးသိန်းစိန် က အမေရိကန်နိုင်ငံဆိုင်ရာ သံအမတ်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် တွင် သမ္မတဦးထင်ကျော် က ၎င်းအား ကနေဒါနိုင်ငံ ဆိုင်ရာ သံအမတ်ကြီး အဖြစ် ဆက်လက် တာဝန်ပေးသည်။  ထိုတာဝန် အား ၂၀၂၀ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၀ ရက်အထိ တာဝန် ထမ်း ကာ သက်ပြည့် အငြိမ်းစားယူသည်။

နိုင်ငံခြားရေးဒုဝန်ကြီးဖြစ်လာပုံ
--------------------------------

၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီး နောက် သူ့ကို နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ၏ ဒုတိယဝန်ကြီး အဖြစ် တာဝန်ပေးသည်။ ထို တာဝန်ကို ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့အထိ တာဝန် ထမ်းခဲ့ပြီး ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ ၏ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ထိုနေ့တွင် ပင် ပြောင်းလဲ ခန့်အပ်ခံရသည်။

မိသားစုဘဝ
---------

သူသည် ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်ခင်မြင့်ကြည် နှင့် အိမ်ထောင်ကျပြီး သမီးတစ်ဦး ထွန်းကားသည်။

ကိုးကား
-------



1. ↑  အမေရိကန်ဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးသစ် ခန့်အပ်။ *VOA Burmese* (၂၀ ဇူလိုင် ၂၀၁၆)။  ၁၁ မတ် ၂၀၂၄ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Kyaw, Myo Htut Position: Ambassador။ *allgov*။  11 March 2024 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Former Military Man Becomes Myanmar’s Reluctant Ambassador။ *The Washington Diplomat* (1 April 2014)။  11 March 2014 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  [ Diplomatic Representation for Union of Burma
Share]။ *U.S Department of State Diplomacy In Action* (27 September 2013)။  11 March 2024 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
5. ↑  Myanmar and Canada,Bilateral Relationship။ *ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်မြန်ာနိုင်ငံတော်သံရုံး,အော်တာဝါမြို့*။  ၁၁ မတ် ၂၀၂၄ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
6. ↑  ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေး။ *MWD Webportal* (၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁)။  ၁၁ မတ် ၂၀၂၄ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
7. ↑  ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် ၁၃/၂၀၂၄ ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၆ ရက် (၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်) ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ အဖွဲ့ဝင် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း။ *CINCDS Myanmar* (၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄)။  ၁၁ မတ် ၂၀၂၄ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
မြန်မာဘာသာဖြင့် သင့်လျော်သော အမည်မရှိသေးသောကြောင့် ဤဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်ကို အခြားဘာသာစကား / စာဖြင့် ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်သည်။

**OnePlus Technology (Shenzhen) Co. Ltd.** (  ) သည် **OnePlus** အမည်ဖြင့် လူသိများ‌‌ပြီးရှန်ကျန်း ၊ ဂွမ်ဒေါင်း တွင် ရုံးစိုက်သည့် အဆင့်မြင့်တရုတ် လူသုံး အီလက်ထရွန်းနစ် ထုတ်လုပ်သူ ဖြစ်သည်။  Oppo ၏ လက်‌အောက်ခံလုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။

OnePlus ကို Pete Lau နှင့် Carl Pei တို့ က 2013 ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ 16 ရက်နေ့တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး OnePlus One ဟုလူသိများမည့် CyanogenMod ကိုအသုံးပြုထားသော high-end flagship စမတ်ဖုန်းကိုတီထွင်ခဲ့သည်။ OnePlus သည် 2010s နှင့် 2020s တစ်လျှောက်လုံး ဖုန်းများကို ဆက်လက်ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ OnePlus သည် 2015 ခုနှစ်တွင် OnePlus X နောက်ပိုင်း ၎င်း၏ပထမဆုံး အလယ်အလတ်တန်းစားစမတ်ဖုန်း ဖြစ် သော OnePlus Nord ကို ၂၀၂၀ခုနှစ်တွင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ Pei သည် OnePlus ၏ ထုတ်ကုန်များ၏ ဒီဇိုင်းနှင့် ဈေးကွက်ချဲ့ထွင်မှုကို 2020 ခုနှစ် အောက်တိုဘာလအထိ တာဝန်ယူခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ၎င်းကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်းဖြစ်‌ သော အီလက်ထရွန်နစ်ပစ္စည်း ထုတ်လုပ်သူ Nothing ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ 2022-2023 တွင် OnePlus သည် 5G ချိတ်ဆက်မှု အပါအဝင် ထိပ်တန်း Samsung ဖုန်းများနှင့် ယှဉ်ပြိုင်နိုင်သော ဈေးနှုန်းသက်သာသော ဖုန်းများ ($200-749 USD) ကို ဆက်လက်ထုတ်လုပ်နေဆဲဖြစ်သည်။ OnePlus သည် ၎င်း၏တရားဝင်ဖြစ်မှုနှင့် လက်လှမ်းမီမှုကို တိုးချဲ့ရန်အတွက် OnePlus Phone ကို T-Mobile မှတစ်ဆင့် ပံ့ပိုးပေးရန်အတွက်လည်း T-Mobile နှင့် ပူးပေါင်းထားသည်။

### ကိုးကား

1. ↑  Xiang၊ Tracey (13 January 2014)။ Smartphone Startup OnePlus Aims at Developed Markets။  2 May 2014 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။[*လင့်ခ်သေ*]
2. ↑  OnePlus publishes 2017 annual report: revenues and sales on the rise (30 January 2018)။ 9 May 2019 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  16 June 2018 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  cheek
4. ↑
5. ↑  Who is BBK, the world's second-largest phone manufacturer? (19 January 2020)။ 30 December 2019 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  16 July 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
6. ↑  Privacy Policy။ OnePlus။ 26 May 2019 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  2019-10-10 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ "Postal address: F18, Block C, Tairan Building, Tairan 8th Road, Chegongmiao, Futian District, Shenzhen, China, Zip Code: 518040"