recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**မြို့လပ်ဝန်**၏ တာဝန်ဝတ္တရားများကို တိကျစွာမသိရသေးပေ။ မြို့လပ်ဝန်ရာထူးကို မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ညောင်ရမ်းခေတ်ကာလကပင် တွေ့ရှိရသည်။ မြို့လပ်ဝန်ဟူသည် မြို့ဝန်အုပ်ချုပ်ရာနယ်မြေအတွင်းမပါဝင်သည့် လစ်လပ်နေသောမြို့ရွာဒေသကိုအုပ်ချုပ်ရသူဖြစ်ဟန်ရှိသည်။ မြို့လပ်ဝန်ရာထူးနှင့် တွဲဖက်၍ ဗဒုံမင်းလက်ထက်တွင်ရွာလပ်ဝန်ဟူ၍ ဖော်ပြထားသည်ကိုလည်း တွေ့ရှိရဖူးပါသည်။

ညောင်ရမ်းခေတ်မြို့လက်ဝန်
------------------------

ညောင်ရမ်းခေတ်နှောင်ကာလ စနေမင်း ( ၁၆၉၈ - ၁၇၁၄ ) လက်ထက်မြို့လပ်ဝန်အရာ ခန့်အပ်ခဲ့ရသူမှာ နေမျိုးဇေယျနော်ရထာ ဖြစ်သည်။ သူ၏ရာထူးကို နန္ဒသူကဆက်ခံခဲ့၏။ ယင်းနောက် မဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိမင်း ( ၁၇၃၃ - ၁၇၅၂ ) လက်ထက်၌မူ စည်သူကျော်ထင်ကို မြို့လပ်ဝန်ရာထူးပေးအပ်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရ၏။

မြို့လပ်ဝန်ဦးနှောင်း
--------------------

ဦးနှောင်းသည် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလတွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် မြို့လပ်ဝန်ဖြစ်သည်။ အလောင်းမင်းတရား၏ မြင်းရည်တက် ၆၈ ဦးအဝင်ဦးနှောင်းသည် လက်ယာကျော်ထင်၊ မင်းလှနော်ရထာ၊ မင်းကြီးမင်းခေါင် မဟာစည်သူ စသည့်ဘွဲ့များ ပေးအပ်ချီမြှင့်ခံခဲ့ရ၏။ တိုက်ပွဲဝင်သူရဲကောင်းတစ်ဦးဖြစ်သူ သေနတ်ဝန်ဦးကာင်းနှင့် ညီအစ်ကိုတော်စပ်သူလည်းဖြစ်သည်။ မြေဒူးမင်း ( ဆင်ဖြူရှင်) ( ၁၇၆၃ - ၁၇၇၆ ) လက်ထက်တွင် ဝန်ကြီးအရာခန့်အပ်ခံခဲ့ရရာ မြို့လပ်ဝန်ကြီး မဟာစည်သူဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။

ဗဒုံမင်းလက်ထက်
--------------

ဘိုးတော်ဘုရား ( ဗဒုံမင်း ) ( ၁၇၈၂ - ၁၈၁၉ ) နန်းတက်စကာလ ၁၇၈၃ ခုနှစ်တွင် သားတော်ရွှေတောင်မင်းသားမောင်ပေါ်အား အိမ်ရှေ့အရာခန့်အပ်စဉ်က ရွာလပ်ဝန်ရွှေတောင်လက်ယာပေါ်၏ အမည်ကိုတွေ့ရှိရသည်။ ထိုစဉ်က မြို့လပ်ဝန်ရာထူး သီးခြားရှိမရှိမသိရပေ။ သို့တည်မဟုတ် မြို့လပ်ဝန်ကြီးဦးနှောင်သည် ဗဒုံမင်းနန်းတက်စကာလ၌ မဟာသီဟသူ၊သတိုးသီရိ မဟာဥကနာ စသည့်ဘွဲ့များဖြင့် မြို့လပ်ဝန်နှင့် ဝန်ကြီးရာထူးနှစ်ခုကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်ရသည်ဟု မှတ်ယူရ၏။
၂၈ ဇွန် ၁၇၉၅ ခုနှစ်တွင် မြို့လပ်ဝန်နေမျိုးနန္ဒမိတ်သည် ဘင်္ဂလားမှလက်ဆောင်တော်နှင့် သံတမန်များအား ကြိုဆိုရေးတာဝန်ယူခဲ့ရကြောင်း တွေရှိရသည်။ မြို့လပ်ဝန်နေမျိုးနန္ဒမိတ်၏ သမီးတစ်ယောက်သည် ၁၉ မေ ၁၈၀၁ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ယင်းနောက်ပိုင်း ၇ နိုဝင်ဘာ ၁၈၀၆ ခုနှစ်တွင် နေမျိုးနန္ဒမိတ်အား မင်းကွန်းတွင်အစောင့်အနေနေစေရန် အမိန့်တော်တစ်ရပ် ထုတ်ပြန်လိုက်ပါသည်။

မြို့လပ်ဝန်ဦးရေး
----------------

စစ်ကိုင်းမင်း ( ၁၈၁၉ - ၁၈၃၇ ) လက်ထက်မြို့လပ်ဝန်မှာ မင်းလှမင်းခေါင်ကျော်ဘွဲ့ခံ ဦးရေးဖြစ်သည်။ မြို့လပ်ဝန် ဦးရေးတွင် မမြတ်အိဆိုသူသမီး တစ်ဦးရှိကြောင်း သိရှိရသည်။ ဦးရေးသည် ၁၈၂၄ ခုနှစ် ဘိသိက်မင်္ဂလာအခမ်းအနားတွင် မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းခေါင်ဘွဲ့ဖြင့် ရွှေစလွယ် ၁၂ လွယ် အပါအဝင် အဆောင်အရွက်များ ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရ၏။
၁၈၃၇ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် သာယာဝတီမင်းသား ထီးနန်းရရှိသောအခါ မြို့လပ်ဝန်ဦးရေးသည် စလင်းမင်းသားနှင့် အပေါင်းမပါဖြစ်သည့် အားလျော်စွာထောင်သွင်း အကျဉ်းချထားခံခဲ့ရ၏။ ယင်းနောက် ၁၂ မေ ၁၈၄၀ တွင် မြို့လပ်ဝန် ဦးရေးအား စလင်းမင်းသားကြီး ဦးအိုတို့နှင့်အတူ စီရင်ကွပ်မျက်ခဲ့၏။

မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်
-------------------

သာယာဝတီမင်းနှင့် ပုဂံမင်းလက်ထက်တွင် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည့် မြို့လပ်ဝန်အမည်ကို မသိရပေ။ မင်းတုန်းမင်း ( ၁၈၅၃ - ၁၈၈၇ ) လက်ထက်တွင် မင်းကြီးမဟာတရဖျားအား မြို့လပ်ဝန်အရာခန့်အပ်ခဲ့ ကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။
၁၈၆၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ပထိမ်းမင်းသားအရေးတွင် နေပြည်တော်မှ မက္ခရာမင်းသားကြီး ဦးစီးသော တောင်ဘက်ကိုးခရိုင် စစ်ကြောင်းချီးတက်ခဲ့ရာ မြို့လပ်ဝန်မင်းကြီးမဟာတရဖျားသည် လက်ဝဲစစ်ကဲအဖြစ် လိုက်ပါစစ်မှုထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ချစ်စဖွယ်အသွေးအရောင်စုံ 
တို့ဖြင့်ဖူးပွင့်နေသောသရက်ထည်ပန်းပင်တို့သည် ပန်းခြံ 
ဥယျာဉ်တို့၏ အဆင်တန်ဆာတစ်ရပ်ဖြစ်ပေသည်။ ယင်းတို့သည် 
ပေါ်လီမိုနီယေးစီအီး မျိုးရင်းဝင်ဖြစ်ကြပြီးလျှင် မျိုးစိတ်ပေါင်း 
၃ဝကျော်ရှိသည်။ ယင်းတို့အနက် ဆိုက်ဗီးရီးယားနှင့် 
ချီလီနိုင်ငံတို့၌ပေါက်ရောက်သောမျိုးစိတ်များမှ တစ်ပါး 
ကျန်မျိုးစိတ် အများစုသည်မြောက်အမေရိကတိုက်၌ မူလ 
ပေါက်ရောက်ခဲ့ကြလေသည်။ 

သရက်ထည်ပန်းပင်သည် အပင်ပျော့မျိုးဖြစ်သည်။ 
အရွက်တို့သည် အဖျားချွန်၍အနားညီပြီးလျှင် ရွက်ဆိုင်ထွက် 
သည်။ အပွင့်တို့သည်အကိုင်းအခက်တို့၏ အဖျားမှထွက်၍ 
အဆုပ်အခဲပွင့်ကြသည်။ မြေကိုအနည်းငယ်ပြုပြင်ပေး 
လျှင်ဒေသမရွေးလှဘဲ စိုက်ပျိုး၍ဖြစ်လွယ်ပြီးလျှင် ရာသီဥတု 
၏ဒဏ်ကို အတော်အတန်ခံနိုင်ရည်ရှိသဖြင့် သရက်ထည် 
ပန်းပင်များကိုနေအိမ်ပန်းခြံများ၌ အစိုက်အပျိုးများသည်။ 
ထို့ပြင်မျိုးစပ်ခြင်းကိုလည်းပြုခဲ့ကြသဖြင့် အသွေးအရောင် 
ပိုမိုစုံလင်လာပေသည်။ တစ်ပိန်းတည်း အရောင် 
အသွေးများသာစုံလင်လာသည်မဟုတ်သေး၊ အစက်အပြောက် 
များလည်းပါရှိလာသည်။ ပွင့်ဖတ်ကလေးများသည် အနားညီညီ 
သာမက အချွန်းအဟိုက်ကလေးများနှင့်လည်းဖြစ်လာ လေသည်။ 
ပန်းပွင့်ဖတ်ကလေးများသည် အတော်အတန်နူးညံ့သော်လည်း 
ပန်းခက်များကိုအပင်မှမခူးဘဲထားလျှင် ရက်အတော်ကြာအောင် 
မညှိုးဘဲပွင့်လန်းနေလေသည်။ နေအိမ်ပန်းခြံများအတွင်း၌ 
ရောင်စုံဖူးပွင့်နေသောသရက်ထည် ပန်းခင်းသည်ရောင်စုံ 
ပန်းပွင့်ပန်းခက်များဖြင့်သရက်ထည်ဖျင်စကြီးတခုဖြန့် 
ခင်းထားသည့်နှယ်ဆင်ဆင်တူသဖြင့် ထိုပန်း ပင်ကလေးများကို 
မြန်မာနိုင်ငံ၌ သရက်ထည်ပန်းပင်ဟုခေါ်ဝေါ်လေသလောဟု 
ယူဆဖွယ်ရာရှိလေသည်။ အနောက် တိုင်းအမည်အားဖြင့် 
*ဖလော့*ဟုခေါ်တွင်ပေရာ ဂရိဘာသာအလိုအားဖြင့် 
*မီးတောက်မီးလျှံ*ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပေသည်။

သရက်ထည်ပန်းသည် အသွေးအရောင်စုံလင်ငြားသော်လည်း 
မီးတောက်မီးလျှံနှင့်တူသောအရောင်မျိုးကား ယခုတိုင် 
မရှိသေးချေ။ 
နှစ်ရှည်ခံအမျိုးအစားနှင့် တစ်နှစ်ခံအမျိုးအစားဟူ၍ 
နှစ်မျိုးနှစ်စားရှိသည့်အနက် နှစ်ရှည်ခံမျိုးစိတ်များတွင် 
လေးပေအထိမြင့်၍ အပွင့်ကြီးသောအမျိုးအစားတို့လည်း 
ပါဝင်သည်။ အချို့မျိုးစိတ်တို့သည် တစ်ပေခန့်သာမြင့်၍ 
အချို့မူကားသုံးလက်မခန့်သာရှိသည်။ နှစ်ရှည်ခံအမျိုးအစားတို့ကို 
ကိုင်းဖြတ်၍၎င်း၊ အမြစ်မှအပင်ခွဲ၍လည်းကောင်း 
မျိုးပွားယူရသည်။ ထိုနောက်တစ်ပင်နှင့်တစ်ပင် သုံးပေမှ 
လေးပေခန့် အထိခွာ၍စိုက်ရသည်။ တစ်နှစ်ခံ အပင်များကိုမူ 
အစေ့မှပျိုးယူရပြီးလျှင် ပျိုးပင်ကလေးများကို ပန်းခင်းသို့ချသည့် 
အခါ တစ်ပေခန့်စီခွာ၍စိုက်ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၁၉၃ဝ 
ပြည့်နှစ် တစ်ဝိုက်ခန့်မှစတင်၍ သရက်ထည်ပန်းပင်များကို 
ခြံဥယျာဉ်များ၌ အလှစိုက်ပျိုးခဲ့ကြရာ တစ်နှစ်ခံ 
အပင်များကိုစိုက်ပျိုးကြ၍ မိုးအကုန်ဆောင်းသို့ အကူးအချိန် 
ကာလမှစပြီးလျှင် ဝေဝေဆာဆာဖူးပွင့်နေသောသရက် 
ထည်ပန်းခင်းများကို မြင်တွေ့ကြရလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)
**သရက်ထောင်ဖောက်ခဲ့စဉ်က** စာအုပ်သည် မြန်မာစာရေးဆရာ အောင်သင်း၏ ဖြစ်ရပ်မှန် စွန့်စားခန်းစာအုပ် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ဇွန်ပွင့်စာအုပ်တိုက် မှ ပထမအကြိမ်အဖြစ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

ဆရာအောင်သင်းသည် ၁၉၄၉ ခုနှစ် ရောင်စုံသူပုန်များ ပေါ်ပေါက်လာချိန်တွင် ရဲဘော်ဖြူများ၏ ဖမ်းဆီးခြင်းခံရကာ မကွေးထောင်၊ တောင်တွင်းကြီးထောင်၊ ပြည်ထောင်၊ သရက်ထောင်များတွင် နေထိုင်ခဲ့ရပြီး ၁၉၄၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် သရက်ထောင်ကို ဖောက်၍ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ သရက်ထောင်မှ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်ရန် ကိုတိုင်းမောင်၊ ကိုအောင်ကြည်တို့နှင့်အတူ ကြိုးပမ်းခဲ့သည့်အကြောင်းများကို ရေးသားထားခြင်းဖြစ်သည်။

ပါဝင်သည့်အကြောင်းအရာများ
------------------------

အကြောင်းအရာများကို အပိုင်းသုံးပိုင်းခွဲ၍ တင်ဆက်ထားသည်။ အပိုင်းတစ်တွင် သရက်ထောင်သို့ ရောက်ရှိလာပုံ၊ ထောင်တွင်းတွင် နေထိုင်စားသောက်ရပုံများ၊ ထောင်ဖောက်ရန် ကြံစည်ကြိုးပမ်းပုံမှ ထောင်အပြင်ဖက်သို့ လွတ်မြောက်သွားပုံတို့ကို ရေးသားထားသည်။ အပိုင်းနှစ်တွင် တောင်တွင်းကြီးမြို့သို့ သွားရန်ကြိုးပမ်းပုံများ၊ အပိုင်းသုံးတွင် တောင်တွင်းကြီးမြို့မှ ရေနံချောင်းမြို့သို့ ခရီးဆက်ရပုံများကို ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
**အဗ္ဒူရာမန် ဝါဟစ်**(Abdurrahman ad-Dakhil Wahid)( ၁၉၄၀ စက်တင်ဘာ ၇ - ၂၀၀၉ ဒီဇင်ဘာ ၃၀) သည် ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ အရှေ့ဂျာဗားကျွန်း၊ ဂျမ်ဘန်းပြည်နယ်၌ မွေးဖွားသည်။ အမျိုးသားနိုးကြားရေးပါတီကို ထူထောင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ စတ္ထုထမြောက် သမ္မတအဖြစ် ၁၉၉၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၁ ခုနှစ်အထိ ရာထူးတက် တာဝန်ယူ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ အဗ္ဒူရာမန် ဝါဟစ်သည်လည်း ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ဆူဟာတို၏ အာဏာရှင်စနစ် ချုပ်ငြိမ်းပြီးနောက် ပြည်သူလူထုက တိုက်ရိုက်မဲပေးပြီး ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့သည့် သမ္မတလည်း ဖြစ်သည်။ 

ဝါဟစ်သည် ဒီမိုကရေစီစနစ်ဖြင့် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသည့် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသမ္မတဖြစ်ပြီး အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး မွတ်ဆလင် ဘာသာရေး အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည့် Nahdlatul Ulama အဖွဲ့၏ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ ဘာသာရေးနှင့် နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သူ ဝါဟစ်သည် အမျိုးသားနိုးကြားရေးပါတီကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၀ ရက်မှ ၂၀၀၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်အထိ သမ္မတတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဆီးချိုရောဂါ ဝေဒနာရှင်၊ အမြင်အာရုံချို့တဲ့ပြီး တခါက လေဖြတ်ခံထားရဖူးသည့် ဝါဟစ်သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ဂျကာတာမြို့၌ နှလုံးရောဂါနှင့် ဆီးချိုရောဂါတို့ကြောင့် ကျောက်ကပ်ပျက်စီးကာ အသက် ၆၉ နှစ်အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ၎င်း၏ ဈာပနအခမ်းအနားကို နိုင်ငံတော်အဆင့် ကျင်းပ၍ ၇ ရက်ကြာ နိုင်ငံတော်အလံတစ်ဝက်လွှင့်ထူခြင်းဖြင့် ဝမ်းနည်းခြင်း အထိမ်းအမှတ်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Kompas
**ရွှေပေါ်ကျွန်းစေတီတော်** သည် ရွှေကူမြို့တွင် တည်ရှိသည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုပြီးချိန်တွင် ဖြစ်၏။ မြတ်စွာဘုရား၏ ဓာတ်တော်များကို မိစ္ဆာအယူရှိသူတို့က ဖျက်ဆီးမည်ကို စိုးရိမ်သဖြင့် အဇာတသတ်မင်းနှင့် ရှင်မဟာကဿပထေရ်တို့သည် ရာမရွာရှိ ဓာတ်တော် ၄ စရွတ်မှတပါး၊ ကျန်သည့် ဓာတ်တော်များကို ကိုးကွယ်ရုံ ပြန်လည်ဆောင်ယူ၍ အရှေ့မြောက်အရပ်တွင် မြှုပ်နှံခဲ့သည်။

ထိုဓာတ်တော်များကို အသောကမင်းကြီးသည် ပင့်ဆောင်ကာ ရှစ်သောင်းလေးထောင်သော ဓာတ်တော်များကို စေတီတော်တည်ခဲ့သည်။ ကျန်ရှိသည့် ဓာတ်တော် ၁၃၃၀ ကို မည်ကဲသို့ ပြုရမည်ကို ရှင်မောဂ္ဂလိပုတ္တိဿထေရ်ကို မေးလေ၏။

ထိုအခါ ထေရ်က မြတ်စွာဘုရား ဘုရားလောင်းဘဝက ငုံးမင်း၊ ငါးရံ့မင်း၊ ပွေးမင်း၊ ရွှေသမင်မင်း စသည့်ဘဝများတွင် ကျင်လည်နေထိုင်ခဲ့သည့် ဧရာဝတီမြစ်လယ်ရှိ ဇေယျဘူမိအရပ်တွင် ဌာပနာရန် ပြောခဲ့သည်။

၂၄၈ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် ဇေယျာဘူမိကျွန်း (ရွှေကူမြို့) သို့ ဓာတ်တော်များကို ဌာပနာ၍ စေတီတော် တည်ထားခဲ့သည်။ ဉာဏ်တော် ၁၄ တောင်၊ လုံ:ပတ် ၂၈ တောင် ရှိသည်။ ဓာတ်တော် ၁၃၂၆ ဆူကို ဌာပနာခဲ့သည်။ ကျန်သည့် ဓာတ်တော်လေးဆူကိုမူ မိကျောင်း၊ သမင်၊ ကျား၊ ဆင်အရုပ်များတွင် ဌာပနာခဲ့သည်။

ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ
---------------------

* သက္ကရာဇ် ၄၀၆ ခုနှစ်တွင် မိုးညှင်းစားနှင့် မိုးကောင်းစားတို့ စစ်ဖြစ်ကြသည်။ မိုးညှင်းစားသည် မိုးမိတ်စားကို စစ်ကူတောင်း၏။ မိုးမိတ်စားသည် ချီတက်ရာ ဇေယျာဘူမိကျွန်းသို့ ရောက်လျှင် စေတီတော်ကို ပူဇာ်အဓိဋ္ဌာန်ပြု၍ အရေးအောင်ခဲ့သဖြင့် အပြန်တွင် စေတီတော်ကို အမြင့် ၂၃ တောင်၊ လုံးပတ် ၁၀၄ တောင်ရှိအောင် မွမ်းမံခဲ့သည်။
* နောင်အခါတွင် နှစ်ကာလကြာမြင့်လာ၍ ပျက်စီးလာသည့်အတွက် ဗန်းမော်မြို့စား သီဆိုင်ဘွားသည် ထပ်မံပြုပြင်ခဲ့သည်။
* အလောင်းမင်းတရားသည် သက္ကရာဇ် ၁၁၁၅ ခုနှစ် ဆီဘိုမှန်ကင်းသို့ ချီတက်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ် တပေါင်းလပြည့်ကျော် ၈ ရက်နေ့တွင် ဘုရားရင်ပြင်ပေါ်၌ မိုးမိတ်စော်ဘွား၊ ဗန်းမော်စော်ဘွားတို့ကို သစ္စာပေးတော်မူ၏။ တန်ခူးလဆန်း ၈ ရက်နေ့အပြန်တွင် စေတီတော်ရှိ ဇရပ်တွင် ရွှေမှန်ကင်းရှစ်ဆူ လှူခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  လှသမိန် (ဧပြီ ၁၉၆၈)။ *မြန်မာနိုင်ငံတခွင် ဘုရားသမိုင်းပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: မဟာဝိဇ္ဇာစာပေ။ pp. ၂၂၇၊ ၂၂၈။
**ပေ**(ပေါ်တူဂီ: *pé*၊ အင်္ဂလိပ်: foot)သည် အရှည် (အလျားအနံ) ကိုတိုင်းသော ယူနစ်တခုဖြစ်ပြီး ဗြိတိသျှအင်ပါယာသုံး စနစ်ဖြစ်၏။ အတိုကောက် (**'**)ဟူသော သင်္ကေတဖြင့်၎င်း၊ (**ft**)ဟူသော သင်္ကေတဖြင့်၎င်း ရေးလေ့ရှိသည်။ ၁၉၅၉ ခုတွင် အတည်ပြုသော နိုင်ငံတကာကိုက်နှင့်ပေါင်သဘောတူညီမှု (International Yard and Pound Agreement) အရ တပေတွင် ၀.၃၀၄၈ မီတာ အတိအကျရှိကြောင်း သတ်မှတ်ထားသည်။ တပေတွင် ၁၂ လက်မရှိပြီး တကိုက်တွင် ၃ ပေ ပါသည်။

သမိုင်းကြောင်းအရ ပေသည် ဂရိ၊ ရောမ၊ တရုပ်၊ ပြင်သစ်နှင့် အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဒေသတွင်း အတိုင်းအထွာစနစ်အဖြစ် သုံးခဲ့သည်။ သို့သော် အရှည်မှာမူ တနိုင်ငံနှင့်တနိုင်ငံ တမြို့နှင့်တမြို့ မတူကြ။ ၁၆ လက်မပိုင်းသည်လည်း ရှိသည်။

အမေရိကန်သည် စက်မှုလုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးသော နိုင်ငံများအနက် နိုင်ငံတကာသုံးပေနှင့် တိုင်းထွာရေးသုံးပေတို့ကို မီတာထက် အသုံးများသည့် တခုတည်းသော နိုင်ငံတည်း။  ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းတွင် အင်ပါယာသုံးယူနစ်ကိုလည်း တရားဝင်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားသည်။ သို့သော် အဓိကသုံးသည်မှာ အရပ်တိုင်းသည့် တနေရာသာ ဖြစ်၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "Appendix G – Weights and Measures". *The World Factbook*. Washington: Central Intelligence Agency. January 17, 2007. Archived from the original on February 23, 2011.
2. ↑  Alder, Ken (2002). The Measure of all Things—The Seven-Year-Odyssey that Transformed the World. London: Abacus.
3. ↑  Kelly, Jon (December 21, 2011). "Will British people ever think in metric?". BBC. Archived from the original on April 24, 2012.
**ကတုကုရန်းဒလေဆိပ်**(သီဟိုဠ်: කටුකුරුන්ද ගුවන්තොටුපළ *Katukurunda Guwanthotupala*, IATA: **KTY**, ICAO: **VCCN**) သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ ကလုတရမြို့အနီးတွင် တည်ရှိသည့် ပြည်တွင်းသုံးလေဆိပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို သီရိလင်္ကာလေတပ် (ကတုကုရန်းဒ) က စစ်တပ်အခြေစိုက်လေဆိပ် အဖြစ် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။

လေဆိပ်သည် ကလုတရမြို့မှ အရှေ့တောင်ဘက် ၂.၅ nautical miles (4.6 km) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၃ မီတာ (၁၀ ပေ) တွင် တည်ရှိသည်။ ပြေးလမ်းတစ်ခုပါရှိကာ 11/29  bitumen surfaceမျက်နှာပြင် အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး အတိုင်းအတာအားဖြင့် 1,006 x 46 m (3,301 ft × 151 ft) ရှိသည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

မူလက HMS Ukussa တော်သင်္ဘောတပ်၏ လေတပ်ဌာနတစ်ခုအဖြစ် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် သီရိလင်္ကာလေတပ်သည် ၎င်းကို ပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့သည်။ ဤနေရာသည် အားကစားနှင့် လေတပ်အားကစားအဖွဲ့၏ ထောက်ခံချက်ဖြင့် ကားပြိုင်ပွဲများပြုလုပ်ရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။

၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် တော်ဝင်ရေတပ်၏ Fleet Air Arm က တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် တော်ဝင်သင်္ဘောတပ်၏ အကြီးဆုံးလေတပ်ဌာနဖြစ်သည်။ အရာရှိ ၃၀၀ သည် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိပြီး သင်္ဘောသား ၃၀၀၀နှင့် အမျိုးသမီးတော်ဝင်သင်္ဘောတပ်မှ အမျိုးသမီး ၁၀၀ ဦးတို့လည်း တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ ဤလေဆိပ်သည် မည်သည့်အချိန်တွင်မဆို လေယာဉ်အစီး ၁၀၀ အတွက် အလုပ်လုပ်ဆောင်ပေးနိုင်သည်။ 

ပြည်တွင်းရှိလေကြောင်းပျံသန်းမှုကျောင်းများကိုလည်း ပုဂ္ဂလိကသုံးလေယာဉ်ကွင်းမှ လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးမှုများ ထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။

လေကြောင်းလိုင်းများနှင့် ပျံသန်းမှုများ
---------------------------------------

| လေကြောင်းလိုင်းများ | ပျံသန်းရာနေရာ |
| --- | --- |
| Millennium Airlines | Colombo-Bandaranaike, Colombo-Ratmalana |
| Open Skies |  Katukurunda-Ratmalana-Koggala-Katunayake-Dondra
 |
| Skyline | Colombo-Ratmalana-Katukurunda-Koggala-Dondra |
| Richy Sky lark |  Bentota (Commercial operator)
 |
| Asian Aviation | Colombo-Ratmalana |

ကိုးကား
-------

1. ↑  Airline and Airport Code Search (KTY: Katukurunda)။ International Air Transport Association (IATA)။  2016-01-26 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. 1 2  VCCN – KATUKURUNDA။ *AIP Sri Lanka*။ Aeronautical Information Services of the Airport & Aviation Services (Sri Lanka) Ltd (17 October 2013)။ 2016-01-24 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။
3. ↑  Sri Lanka Air Force Katukurunda။ Sri Lanka Air Force။ 2016-01-26 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။
မြန်မာနိုင်ငံ၊ တနင်္သာရီတိုင်း၊ ထားဝယ်မြို့နယ်၊ မေတ္တာမြို့နယ်ခွဲရှိ ရွာတစ်ခုတမ်းပလိတ်:SHORTDESC:မြန်မာနိုင်ငံ၊ တနင်္သာရီတိုင်း၊ ထားဝယ်မြို့နယ်၊ မေတ္တာမြို့နယ်ခွဲရှိ ရွာတစ်ခု

**ဆင်ဖြူတိုင်** (အင်္ဂလိပ်: Sinbyudaing; ထိုင်း: สิ่นผิ่วโด่ง) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ မေတ္တာမြို့နယ်ခွဲအတွင်းရှိ ကျေးရွာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ထိုင်းနိုင်ငံနယ်စပ်အနီး တနင်္သာရီတောင်တန်း၏ အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင် တည်ရှိသည်။

သမိုင်းတွင်ပါဝင်မှု
-------------------

ဗမာ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်(BIA)သည် ဂျပန်တပ်မတော်နှင့်ပူးပေါင်း၍ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်သည့်အခါ၌ ထားဝယ်စစ်ကြောင်းသည် ထိုင်းနိုင်ငံမှတစ်ဆင့် တနင်္သာရီတောင်တန်းကိုဖြတ်၍ ဆင်ဖြူတိုင်သို့ ၁၉၄၂-ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၅-ရက်နေ့တွင် မေတ္တာမြို့ကို တိုက်ရန်ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ (အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီတပ်ဖြစ်သော) ထားဝယ်မြို့စောင့်တပ်မှ အမှတ်(၆)ဗမာ့ရိုင်ဖယ်တပ်ရင်း၏ တပ်ခွဲသုံးခုသည် ဤဒေသပတ်ဝန်းကျင်၌ ဗမာ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်နှင့် ဂျပန်တပ်မတော်တို့၏ ပူးပေါင်းတပ်များကို ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Sinbyudaing location on Google Maps။  2020-08-13 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  6th Battalion, The Burma Rifles. (2018-03-26)။ 2019-07-06 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  2020-08-19 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**ဆင်ဖြူတော်ဝင်မယ့်ကိန်း ချည်တစ်ခင်နှင့် ကျိန်းကြေ** ဟူသည် မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆင်ဖြူတော်ဝင်မှာ ချည်တစ်ဝင်နှင့် ကျိန်းကျေ ဆိုသည့်စကားပုံသည်လည်း အတူတူပင်ဖြစ်သည်။ ချည်ဝင်ဆိုသည်မှာ ချည်ငင်ပြီး၍ ဝင်ရိုးမှ ချွတ်ထားသော ချည်လုံးကလေးဟု အနက်ရရှိသည်။

ရှင်းလင်းချက်
-------------

ဆင်ဖြူတော် ဝင်ကိန်း ရှိရာတွင် ချည်ဝင်တစ်လုံး (သို့) ချည်တစ်ခင် ဝင်လာသည်နှင့် ကျိန်းကျေသွား သကဲ့သို့ ပစ္စည်းဥစ္စာ အစုလိုက် အပုံလိုက် ဝင်ကိန်း ရှိရာတွင် မဖြစ်လောက်သည့် ပစ္စည်းတစ်ခု ဝင်လာသည်နှင့် ကျိန်းကျေသွားသည်။

နောက်ခံပုံပြင်
--------------

ရှေးသရောအခါ ဘုရင်ဖြစ်မည့် လူတစ်ယောက်နှင့် နန်းတွင်း ပုရောဟိတ်ဖြစ်လာမည့် လူတစ်ယောက်တို့သည် မွေးဖွားလာကြသည့် အချိန်ကလည်း တစ်ချိန်တည်း ဖြစ်ကာ အရွယ်ရောက်လာကြသည့်အခါ အလွန်ချစ်ခင်ကြသည့် မိတ်ဆွေနှစ်ယောက် ဖြစ်လာကြသည်။ တစ်ဦးက ဘုရင်ဖြစ်လာ၏။ တစ်ဦးက ထိုဘုရင်၏ ပုရောဟိတ်ဖြစ်လာကြသည်။ တစ်နေ့တွင် ဘုရင်ဖြစ်သူက သူ၏ ဇာတာကို စစ်ဆေးပေးပါဟု ပုရောဟိတ်ကို ပြောလေသည်။ ပုရောဟိတ်က စစ်ဆေးကြည့်လျှင် ယနေ့မှ စ၍ (၇)ရက်အတွင်း ဆင်ဖြူရတနာတစ်စီး လာရောက် ဆက်သခြင်းကို ခံရလိမ့်မည်ဟု တွေ့ရလေသည်။ 

  

ပုရောဟိတ်သည် ထိုအချိန်မှာပဲ သူ၏ဇာတာကိုပါ စစ်ဆေးကြည့်လိုက်လျှင် ဘုရင်ဖြစ်သူ၏ ဇာတာနှင့် တစ်ထပ်တည်းကျနေသည်ကို မြင်ရလေသည်။ သူ့ထံသို့လည်း (၇)ရက်မြောက်သောနေ့တွင် ဆင်ဖြူတော် တစ်စီးဝင်လာမည်ဟု အဟောထွက်၏။ ပုရောဟိတ်သည် အလွန်ဝမ်းမြောက်သွားလေသည်။ ဆင်ဖြူတော် သူရလျှင် လုပ်ရမည့် စီမံကိန်းများကိုလည်း ချမှတ်သည်။ 

  

(၇)ရက်မြောက်လာလျှင် ဟောကိန်းမှာ မြင်ထားသည့်အတိုင်း ဘုရင့်ထံသို့ ဆင်ဖြူတော်ငယ် တစ်စီး တောထဲမှ ရလာသည်ဟု လာရောက် ဆက်သကြလေသည်။ ထိုအချိန်၌ပင် မုဆိုးတစ်ယောက်သည်လည်း ချည်ဖြူတစ်ခင်ကို လာရောက်ပေးလေ၏။ ထိုအခါ ပုရောဟိတ် ညဉ်းတွားမိသည်မှာ "ဪ ဘုရင်မင်းမြတ်မှာတော့ ဟောကိန်းရှိထားတဲ့အတိုင်း ဆင်ဖြူတော်အမှန်ပဲ ဝင်လာပေတယ်။ ငါ့မှာတော့ ဆင်ဖြူတော် ဝင်လာမယ့်ကိန်း ရှိပေမယ့် ချည်ဖြူတစ်ခင်နဲ့ပဲ ကျိန်းကျေရတော့မည်။ "ဟု ရေရွတ်လိုက်လေသတည်း။ 

* (ဝိစိတြာလင်္ကာရ စကားပုံ ဆုံးမစာမှ)

အခြားအသုံးအနှုန်း
-----------------

*

ကျမ်းကိုး
---------

1. ↑  ကြည်ဦး၊ မြန်မာစကားပုံ ပုံပြင်များ၊ ၂၀၁၈၊ မတ်လ (တတိယအကြိမ်) စာ-၆၉
**ရှင်နရိန္ဒ**(၁၂၂၃ - ၁၂၉၇) သည် "သဒ္ဓမ္မဇောတိကာရာမဆရာတော်" ဟု ထင်ရှားသည့် ကျမ်းပြုဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

ဆရာတော်ကို ၁၂၂၃ ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆုတ် ၁၁ ရက် တနင်္လာနေ့တွင် ညောင်တုန်းမြို့၊ သံကြိုးရွာ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ ဦးထွန်းဦး - ဒေါ်သဲကြာ ဖြစ်သည်?

ငယ်စဉ်က ခါးပန်းနီးဆရာတော်၊ ကလျာဏီဆရာတော်တို့ထံတွင် စာပေများ သင်ကြားခဲ့ပြီး ၁၂၄၃ ခုနှစ်တွင် ရဟန်းပြုခဲ့သည်။ ၁၂၄၆ ခုနှစ်တွင် ဓနုဖြူမြို့သဒ္ဒမ္မဇောတိကာရာမတိုက်သို့ ကြွတော်မူ၍ ၁၂၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် မန္တလေးမြို့ မြတောင်တိုက်တွင် စာပေများ သင်ကြားတော်မူသည်။

၁၂၅၅ ခုနှစ်တွင် ဓတုဖြူသို့ ပြန်ကြွသွားခဲ့ပြီး ၁၂၈၂ ခုနှစ်တွင် "အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့တံဆိပ်" ရခဲ့သည်။

ပျံလွန်တော်မူခြင်း
------------------

ဆရာတော်သည် ၁၂၉၇ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလဆုတ် ၃ ရက်နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။

ကျမ်းများ ပြုစုခြင်း
--------------------

ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ရေးသားပြုစုတော်မူခဲ့သည်။

၁။ သာဓုပသာဒကကျမ်း၊

၂။ စာဏကျနိတိနိသျ၊

၃။ သာဓုသမာစာရကျမ်း၊

၄။ ဝါဒါနုဝါဒအနုဓမ္မပါဌ်၊

၅။ သာဓုပတ္ထပူရဏီပါဌ်နိသျ၊

၆။ ကမ္မပိလောတိကဝိနိစ္ဆယပါဌ်နိသျ၊

၇။ ရူပိယဒါနာဒိဝိနိစ္ဆယ၊

၈။ မဂ္ဂပကာသနီကျမ်း၊

၉။ ပဋိပတ္တိပကာသနီကျမ်း၊

၁၀။ ပဋ္ဌာန်းပဉှာဝါရပါဌ်နိသျ၊

၁၁။ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗသုတ်နိသျ၊

၁၂။ ဒေဝဒူတသံဝေဇနိယကျမ်း၊

၁၃။ အာမဂန္ဓသုတ်နိသျ၊

၁၄။ ဒွါရဂိုဏ်းဥပဒေ၊

၁၅။ ကမ္မာကမ္မဝိနိစ္ဆယကျမ်း၊

၁၆။ အာသန္နဒါနာဒိဝိနိစ္ဆယကျမ်း၊

၁၇။ ပုဗ္ဗကောဋိဝိနိစ္ဆယကျမ်း၊

၁၈။ စတုဘာဏဝါရမဟာပရိတ္တနိသျ၊

၁၉။ ဝုဍ္ဎာစာယနဝိနိစ္ဆယကျမ်း၊

၂၀။ နဝင်္ဂသီလဝိနိစ္ဆယကျမ်း၊

၂၁။ ပဋိသမ္ဘိဒါပတ္တဝိနိစ္ဆယကျမ်း။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၁၃၆၊ ၁၃၇။
ရှင်ဓမ္မဒီပ (၁၀၃၃ - ၁၂၀၉) သည် "မိုးထိဆရာတော်" ဟု ထင်ရှားခဲ့သည့် ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

ဆရာတော်ကို သက္ကရာဇ် ၁၀၃၃ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း ၆ ရက်နေ့တွင် စလင်းမြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်ပေါအီ ဖြစ်သည်။ 

သာမဏေပြုသည့်အခါ "ရှင်ဓမ္မ" ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် ပြု၍ ရဟန်းပြုသည့်အခါ "ရှင်ဓမ္မဒီပ" ဘွဲ့ကို ခံယူခဲ့သည်။ ဆရာတော်ကို ဘကြီးတော်မင်းတရားကြီးလက်ထက်တွင် နှမတော်အကြီး ပုသိမ် ၃၂ မြို့၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့၊ ကန္နီမြို့၊ ဟင်္သာတမြို့စားက ကိုးကွယ်တော်မူခဲ့သည်။ အင်းဝမြို့တော်တွင် မဟာမုနိဘုရား တောင်ဗဒုံကျောင်းတိုက်တွင် မင်းသမီးလှူဒါန်းသည့် ဘုံလေးဆင့်ရှိ ကျောင်းတွင် သီတင်းသုံးခဲ့သည်။ အမရပူရမြို့သို့ ရောက်သည့်အခါ မြို့တော်အရှေ့တောင်ထောင့် မိုးထိတိုက်အတွင်း ဘုံသာဝေယန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးခဲ့သည်။

ဆရာတော်သည် "ဓမ္မာဘိဓဇ မဟာဓမ္မရာဇဂုရု" တံဆိပ်တော် ရခဲ့သည်။

ပျံလွန်တော်မူခြင်း
------------------

ဆရာတော်သည် ၁၂၀၉ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလဆန်း ၉ ရက်နေ့တွင် မိုးထိကျောင်း၌ ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၆၆။
ရှင်ဉာဏ (၁၂၄၅ - ၁၂၉၉) သည် "မစိုရိမ်ဆရာတော်" ဟု ထင်ရှားခဲ့သည့် ကျမ်းပြုဆရာတော် ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

ရှင်ဉာဏကို ၁၂၄၅ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၁၄ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ၂၆ လမ်းတွင် ဦးရှမ်း- ဒေါ်အံသီတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ဆရာတော်၏ ငယ်မည်မှာ မောင်ဘငြိမ်း ဖြစ်သည်။

ငယ်စဉ်က ပြည်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့၍ အင်္ဂလိပ်စာသင်ကျောင်းနှင့် ဆရာကြီးဦးကျော်ကျောင်းတို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ကာ ထို့နောက်တွင် ရန်ကုန်သို့ ပြောင်းရွှေ့၍ သာမဏေဝတ်ခဲ့သည်။ "ရှင်ဉာဏ" ဟူသည့် ဘွဲ့ကို ခံယူခဲ့သည်။ 

ထို့နောက်တွင် အရွယ်ရောက်သည့်အခါတွင် လူ့ဘောင်ကို စက်ဆုပ်၍ ရဟန်းဘောင်သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာတော်သည် ရွှေခုံတိုင်ဆရာတော် ဖြစ်သည်။ ၁၂၆၈ ခုနှစ်တွင် ပခုက္ကူမြို့ ရေစကြိုဆရာတော်ထံတွင် ပညာများ ဆက်လက်သင်ကြားခဲ့သည်။ ၈ ဝါအရတွင် ပထမကျော်အောင်မြင်ခဲ့သည်။

ဆရာတော်သည် မစိုးရိမ်ကျောင်းတိုက်တွင် စာချစာသင်အဖြစ် သီတင်းသုံးရင်း ဆောင်ရွက်တော်မူခဲ့သည်။ ပါယာသိရာဇညသုတ်ကို မြန်မာဘာသာပြန်ဆို၍ လယ်တီဆရာတော်၏ နိယမဒီပနီ၊ ဝိပဿနာဒီပနီ၊ ပဋ္ဌာနုဒ္ဒေသဒီပနီကျမ်းများကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုတော်မူခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အင်္ဂလန်ပြည် ဗုဒ္ဓဘာသာအသင်းမှ မေးမြန်းသော ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ ပုစ္ဆာတို့ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ပြန်လည်ဖြေကြားတော်မူခဲ့သည်။ ဆရာတော်သည် ၁၂၉၃ ခုနှစ်တွင် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့တံဆိပ် ရခဲ့သည်။

ပျံလွန်တော်မူခြင်း
------------------

ဆရာတော်သည် ၁၂၉၉ ခုနှစ်၊ သီတင်းကျွတ်လဆုတ် ၃ ရက်နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။

ကျမ်းများ ပြုစုခြင်း
--------------------

ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ပြုစုတော်မူခဲ့သည်။

၁။ ပါယာသိရာဇညသုတ်မြန်မာပြန်၊

၂။ သဒ္ဒတ္ထရတနာဝလိ (ပါဠိအဘိဓာန်)။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၁၇၉၊ ၁၈၀။
ရှင်ဓမ္မိက (၁၂၃၂ − ၁၃၁၆) သည် "လေသာဆရာတော်" ဟု ထင်ရှားခဲ့သည့် ကျမ်ပြုဆရာတော် ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

ဆရာတော်ကို ၁၂၃၂ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၉ ရက် စနေနေ့တွင် မြင်းခြံခရိုင်၊ တောင်သာမြို့အပိုင် နွားခေါင်းရွာ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။

အသက် ၂၀ အရွယ်တွင် ရှင်ဓမ္မိက ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် နွားခေါင်းရွာတောကျောင်းဆရာတော်ထံတွင် ရဟန်းပြုခဲ့သည်။ ဆရာတော်သည် ပခုက္ကူမြို့၊ လေသာတောရတိုက်တွင် သီတင်းသုံးခဲ့ဖူးသဖြင့် "လေသာဆရာတော်" ဟု တွင်ခဲ့သည်။

ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်တွင် ဝိနယဝိနိစ္ဆယပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်နေရာမှ သထုံမြို့၊ တလိုင်းကုန်းရွာမှ ပင့်ဆောင်သဖြင့် ကြွရောက်ကာ သီတင်းသုံးခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ထားဝယ်ဟင်္သာတနှင့် ရန်ကုန်မြို့ သရက်တောကျောင်းတိုက် စကားဝါပင်ကျောင်းတွင် သီတင်းသုံးတော်မူခဲ့သည်။

ဆရာတော်သည် ၁၂၉၅ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆန်း ၁၁ ရက်နေ့တွင် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့တံဆိပ်ကပ်လှူခြင်း ခံခဲ့ရသည်။

ပျံလွန်တော်မူခြင်း
------------------

ဆရာတော်သည် ၁၃၁၆ ခုနှစ်၊ တန်ခူးလဆန်း ၁ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။

ကျမ်းများ ပြုစုခြင်း
--------------------

ဆရာတော်သည် ကျမ်းပေါင်း ၁၀ ကျမ်းပြုစုခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၁၄၄၊ ၁၄၅။
**ကောင်းဆိုးနှစ်တန် လောကဓံ** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

၁၂၉၅ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပျက်နိုင်သော အကြောင်းအရာတို့ကို ဦးကျော်လှသည် ဘဝတစ်ပါး မပြောင်းသွားမီ (၁၂) ခန့်လောက်က ကိုယ်တိုင်ဖွဲ့ဆိုထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကောင်းဆိုးနှစ်တန် လောကဓံ
------------------------

လူအပေါင်းရယ်တို့၊ ကျိုးကြောင်း ဆင်ခြင်လို့၊ ထင်မြင်အောင် ဉာဏ်နှင့်တွေးတော့၊ သတိဆောင် သိအောင်ရေးခဲ့မယ်၊ ဟိုးရှေးအခါ တိမ်တခွင်၌၊ အဘိညာဉ် ဈာန်ကစားပါလို့၊ ပျော်ပါးသူရှင်သခင်တို့၊ ကျမ်းဗေဒင် အသီတိရယ်နှင့်၊ လောကီဉာဏ်၊ စာအဆိုကတော့၊ ကြွက်လွှတ်ဂြိုဟ်၊ ခုနှစ်လုံးရယ်တို့၊ စုရုံးကာ မကာရမှာဖြင့်၊ တွဲကြပုံအနေထောက်တော့၊ အန္တရာယ် ရန်စွယ်ရောက်တတ်သတဲ့၊ စိုးကြောက်ဖို့ အထွေအထွေ။  

  

ကိုးဆဲ့ငါးမှာလ၊ သုံးပါးရတနာနှင့်၊ ဆည်းကပ်ကာ တုပ်ဝပ်ညောင်းကြတော့၊ လောကီ ကောလီသို့ပြောင်းပေမဲ့၊ ကောင်းလိမ့်မည့်ထင်မယူနှင့်၊ ဓာတ်နံတူရှောင်မလွတ်သာဘု၊ ငတ်မွတ်ဆူလောင်၍၊ မိုးခေါင်ကာ ရောဂါများသည့်ပြင်၊ လှုပ်ရှားမည့်တော်ငလျင်နှင့်၊ ဘယ်ကပ်တွင် ဆိုက်မည်လို့ ပြောနိုင်ဘု၊ လောကဓံ သည်ခေတ်ဆိုးမှာလ၊ ကံမကူ ဉာဏ်လူမျိုးတို့၊ လှည်းနှင့်ဆင် ရင်ဆိုင်တိုးသည့်နှယ်၊ ညှိုးမှိုင်လို့ခွေ။  

  

စာရေးစာချီနှင့်၊ ရောင်းကုန်သည် လယ်သမားငဲ့ပြင်၊ ပွဲစားပညာသယ်တို့၊ ဋ္ဌေးသူကြွယ် နေမချောင်လို့၊ သံမြင်ညောင် သံမြင်ညတို့မှာ၊ ဒုက္ခတွေအဖြာဖြာနှင့်၊ ဆိုဘွယ်ရာဘယ်မှာရနိုင်ပ၊ နေထိုင်ပုံ၊ ခုတွေ့ကြုံ၊ တဖြစ်ပြောင်းသော်ကြောင့်၊ ခေတ်ကောင်းမြှော်သာမြှော်ရ၊ ကြည့်လိုက်သော် မမြင်ဝေးလေစွ၊ ကြံတွေးကာ ရှုတ်လို့ပွေ၊ အလုပ်တွေပျက်ပြား။  

  

ကံအရင်းသာပ၊ မှန်ကင်းတခါ ထင်းသာဖြစ်စမြဲ၊ ရေထဲတခါမြုပ်သည်ဟု၊ သစ်ငုတ်ပေါ် ရေတလှဲ့ရယ်လို့၊ ဖြေတဲ့ကာ စိတ်ကိုအေးကြတော့၊ ငွေကြေးရှာဖွေ၍ ချွေတာကာ မျှရုံသုံးပါကြ၊ ရှားတုန်းအခါ သည်လိုရှားပါလိမ့်၊ ပေါများချိန် လာလို့ပေါလိမ့်မည်၊ လောကဓံ ထိုရှစ်ခန်းတွင်မှ၊ ဘုံဓမ္မတာ၊ ကြုံလာစတမ်းရယ်လို့၊ ကျမ်းအရှိသား။

ခက်ဆစ်
------

၁။ အသီတိ = ရှစ်ကျိပ်၊ ရှစ်ဆယ်။

၂။ မကာရ = မကာရရာသီ၊ ပြာသိုလ။

၃။ သံမြင်ညောင် = လောကဓမ္မ၊ လောက၌ ဖြစ်မြဲတရား။

၄။ ဘုံဓမ္မတာ = ၃၁ ဘုံ၌ တွေ့ကြုံရမြဲတရား။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
ဗေဠုဝ(နတ်စောင်း)
----------------

ဗေဠုဝ(နတ်စောင်း)သည် မာရ်နတ်နှင့် ပဉ္စသီခနတ်သား တို့ ကိုင်ဆောင်တီးခတ်သော စောင်း ဖြစ်သည်။ ရှေးဦးအရင် မာရ်နတ်မင်း၏ စောင်း ဖြစ်သည်။ 

ဗေဠုဝ(နတ်စောင်း)ကို တစ်ကြိမ် တီးခတ်လိုက်သော် လူ့အချိန်ကာလ အားဖြင့် လေးလကြာမှ အသံစဲ၏။ နတ်အတိုင်းအတာ အရ ဆိုလျှင် တခဏဘဲ နေပေလိမ့်မည်။

### အရွယ်အစား

ဗေဠုဝ စောင်းကြီးသည် စောင်းလက်ရုံးနှင့် စောင်းအိုးသည် သုံးဂါဝုတ် လောက် ကြီးမားပေသည်။ စောင်းညှို့ဖွဲ့ချည်ရာ နေရာသည် တစ်ဂါဝုတ်၊ စောင်းလက်တန်လည်း တစ်ဂါဝုတ်၊ စောင်းခွက်ငယ်လည်း တစ်ဂါဝုတ် ရှိလေသည်။ (နတ် အတိုင်းအတာ)

ခုနှစ်တောင် တစ်တာ

နှစ်ဆယ်တာ တစ်ဥသဘ

နှစ်ဆယ်ဥသဘ တစ်ကောသ

လေးကောသ တစ်ဂါဝုတ်

နှုန်းနှင့် တွက်လျှင် တစ်ဂါဝုတ်မှာ ပေပေါင်း(၁၆၈၀၀)ရှိသည်။
သုံးဂါဝုတ်တွင် ပေပေါင်း (၅၁၄၀၀)ရှိ၏။ ဗေဠုဝ စောင်းကြီးသည် နတ်စောင်းကြီး ဖြစ်သဖြင့် လူတို့စောင်းထက် အဆမတန်ကြီးပေသည်။ နတ်တို့အတွက်မူ ကိုင်၍ကောင်းရုံ အလောတော်ရှိမည်ဟု မှန်းဆရသည်။ 

### အရောင်အဆင်း

ဥသျှစ်သီးအမှည့် အရောင်ရှိသည်။ ရွှေဝါရောင် ဖြစ်သည်။ 
စောင်းရွက်က ရွှေရောင်၊ စောင်းလက်တန်က ဣန္ဒနီလာ မြကျောက်၊ စောင်းညှို့က ငွေကြိုး၊ စောင်းကြိုးရစ်ပတ်သည့် နေရာက သန္တာ၊ စောင်းတစ်ခုလုံးသည် ရတနာများနှင့် စီခြယ်ထားသည်။

စောင်းကြီး၏ စောင်းလက်ရုံးကို သုံးပုံပုံလိုက်လျှင် အထက်ပိုင်းကို ဆဇ္ဖ၊ အလယ်ပိုင်းကို မဇ္ဈ၊ အောက်ပိုင်းကို ဂန္ဓာရ ဟု ခေါ်သည်။

### သံစဉ်

စောင်းကြီး၏ အခြေခံအသံ ခုနှစ်ပါး ရှိသည်။ အသံများကို နားလည်လွယ်အောင် လူ့လောကမှာ ရှိသော သတ္တဝါတို့၏ အသံနှင့် ခိုင်းနှိုင်း ဖော်ပြထားပေသည်။ ထိုအသံခုနှစ်မျိုးမှာ-
နွားလားဥဿဘအသံ(နွားသိုးကြီးများ တွန်သံ)

1. မြင်းဟီသံ
2. ဥဒေါင်းတွန်သံ
3. ဆိတ်မြည်သံ
4. ကြိုးကြာကျူးသံ
5. ဥဩတွန်သံ
6. ဆင်ဟီသံ တို့ဖြစ်သည်။

လက်ပေါက်ကို တွက်စစ်လျှင်-
နွားလားသံက သုံးပေါက်

မြင်းသံက ခြောက်ပေါက်

ဥဒေါင်းသံက ငါးပေါက်

ဆိတ်သံက နှစ်ပေါက်

ကြိုးကြာသံက ပုလဲ

ဥဩသံက လေးပေါက်

ဆင်သံက ညှင်းပေါက် တို့ဖြစ်သည်။ အခြေခံစောင်းသံက ခုနှစ်မျိုး၊ ထိုခုနှစ်မျိုးထည်းမှ တစ်သံ တစ်သံတွင် ခုနှစ်မျိုးစီဖြာပြီး ထွက်လာပြန်သောကြောင့် ၄၉-သံ ဖြစ်သည်။ ဤ၄၉-သံမှာ တီးရိုးတစ်သံ ထပ်ထည့်လျှင် တီးခြင်း ငါးဆယ်ဖြစ်လာသည်။

ကျမ်းကိုး
---------

1. ↑  သက္ကပဉှသုတ် အဋ္ဌကထာ
2. ↑  သက္ကပဉှသုတ် အဋ္ဌကထာ
3. ↑  ဦးကျော်လွင်(နှစ်ဖက်လှ) ရေး ဗုဒ္ဓနှင့် မာရ်နတ် အတွင်းရေး ပဋိပက္ခများ

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
ဗုဒ္ဓ​ကျမ်း​လာ ၃၁-ဘုံ |
| --- |
| ဗြဟ္မာဘုံ နှစ်ဆယ် | 
* ဗြဟ္မပါရိသဇ္ဖာ
* ဗြဟ္မပုရောဟိတာ
* မဟာဗြဟ္မာ
* ပရိတ္တာဘာ
* အပ္ပမာဏာဘာ
* အာဘဿရာ
* ပရိတ္တာသုဘာ
* အပ္ပမာဏသုဘာ
* သုဘကိဏှာ
* ဝေဟပ္ဖိုလ်
* အသညသတ်
* အဝိဟာ
* အတပ္မါ
* သုဒဿာ
* သုဒဿီ
* အကနိဋ္ဌ
* အာကာသာနဉ္စာ ယတန
* ဝိညာဏဉ္စာယတန
* အာကိဉ္စ ညာယတန
* နေဝသည နာသညာယတန

 |  |
| နတ်ပြည်ခြောက်ထပ် | 
* စတုမဟာရာဇ်
* တာဝတိံသာ
* ယာမာ
* တုသိတာ
* နိမ္မာနရတိ
* ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ

 |
| လူ့ဘုံ တစ်ဘုံ | လူ့ဘုံ |
| အပါယ် လေးဘုံ | 
* ငရဲ
* တိရစ္ဆာန်
* ပြိတ္တာ
* အသူရကာယ်

 |
| နိဗ္ဗာန်-စကြဝတေးမင်း-မြင့်မိုရ်တောင်-ယုဂန္ဓိုရ်တောင်-တောင်စဉ် ခုနှစ်ထပ်- သီဒါ ခုနစ်တန်- အိုင်ကြီး ခုနှစ်အိုင်- အာလိန်ငါးဆင့်-စူဠာမဏိစေတီ-သိကြားမင်း- မာရ်နတ်- ယမမင်း- အသုရာ- ဘုမ္မစိုး- အမ္ဗပါလီ-နဂါး-နယား-အတွင်း ၃၇ မင်း- အပြင် ၃၇ မင်း-ဗေဠုဝ (နတ်စောင်း) -ကိန္နရာ- လူခြောက်- မဟာဂီရိနတ်- မြနန်းနွယ်- ဇော်ဂျီ-ယူဇနာ-ဂဠုန်-ဘီလူး |
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ကောသလမင်းကြီး ကြီးကျယ်သောမင်းခမ်းမင်းနားဖြင့် အပင်ပမ်းဖြေ ရှုမျှော် ခင်းများရှုစားရန် မြို့ပဥယျာဉ်သို့ထွက်ပုံ၊ ဥယျာဉ်တော်၌ သာယာဖွယ်များကို ရှုစား နေစဉ် ဘုရားရှင်ကိုသတိရသဖြင့် ဘုရားရှင် သီတင်းသုံးတော်မူရာ ထိုနေရာမှ သုံးယူဇနာကွာဝေးသော သကျနိုင်ငံ မေဒါဠုပနိဂုံးသို့ သွားရောက်၍ ဘုရားရှင်အား ဖူးမြော်ပြီး အရိုအသေပြုပုံ၊ အလွန်အကဲ အရိုအသေပြုမှုနှင့် ဆက်စပ်၍ ဘုရားရှင်က မေးတော်မူသဖြင့်

(၁) ဤဘုရားရှင်သာသနာတော်မှ အခြားသာသနာတော်၌ ဤကဲ့သို့ ပြည့်စုံစင်ကြယ်သော ဗြဟ္မစရိယမရှိဟု ရှုမြင်ပုံ၊

(၂) ဤဘုရားရှင်သာသနာတော်မှ ပြင်ပ၌ ဤကဲ့သို့ ညီညွတ်သော ပရိတ်သတ်မရှိပုံ

(၃) မြတ်စွာဘုရားသာသနာတော်၌ အရှင်ကောင်းတို့သည် အလွန်ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ တက်ကြွစွာ မွေ့လျော်ပျော်ပိုက်သောသဘောရှိကြပြီး ပြည့်ဖြိုးသောဣန္ဒြေဖြင့် ကြောင့်ကြမဲ့ မာန်မာနအမွေးကိုချထားကြပြီး သူတစ်ပါးတို့ပေးလှူသဖြင့် အသက် မွေးကြ၍ သားသမင်တို့ကဲ့သို့သော စိတ်ဖြင့် နေနိုင်ကြပုံ၊

(၄) ဤသာသနာတော်မှပြင်ပ၌ မတွေ့ရသော တုတ်၊ လက်နက်မပါဘဲ ယဉ်ကျေးအောင် ဆုံးမထားသည့် ပရိတ်သတ်ကို ရှုမြင်ရပုံ၊

(၅) ဘုရားရှင်၏ ဓမ္မကထာကို နာယူကြရသဖြင့် ဘုရားရှင်အား ဝါဒတင်ရန် အယူဝါဒကို ပြင်ဆင်ပြီးလာကြသော မင်း, သမဏ, ဗြာဟ္မဏ, ဂဟပတိ ပညာရှိတို့ ဝါဒမတင် နိုင်ကြတော့ပဲ ဘုရားရှင်၏ တပည့်အဖြစ် ခံယူသွားကြပုံ၊

(၆) ရဟန်းပြုပြီး ရဟန္တာဖြစ်သွားကြပုံ၊

(၇) ဣသိဒတ္တ၊ ပုရာဏတို့ ကျေးဇူးအလွန်များသော မိမိထက် ဘုရားရှင်ကိုသာ ပိုမိုအလေးပြုကြပုံ အစရှိသဖြင့် ဘုရားရှင်သာသနာတော်နှင့် အခြားသာသနာ အစရှိ သည်တို့ကို အကျယ်တဝင့် နှိုင်းယှဉ်လျှောက်ထားပြီး သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ၊ သွက္ခာတော ဘဂဝတာဓမ္မာ၊ သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော ဟူသော ဤဓမ္မနွယဖြစ်နေပါ၏။ အမျိုးဇာတ်၊ သက်တူရွယ်တူဖြစ်သော တပည့်တော်သည် ဤအကြောင်းကြောင့် အလွန်အရိုအသေပြုပါ၏ဟု လျှောက်ထားပြီး ပြန်လည်ထွက်ခွါ သွားပုံ၊ ဘုရားရှင်က ရဟန်းတို့အား ကောသလဘုရင်လျှောက်ထားသွားသည့် ဤဓမ္မ စေတိယသင်ယူထားကြရန်၊ ဆောင်ထားကြရန် အတ္ထသံဟိတ၊ အာဒိဗြဟ္မစရိယက ဖြစ်သွားပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ ဗန္ဓုလစစ်သူကြီးနှင့် သား(၃၂)ယောက်တို့ အကြောင်းမဲ့ ကွပ်မျက်ခံကြရပုံ၊ ဤကိစ္စကြောင့် နောင်တရပြီး ကောသလဘုရင် နေမထိဖြစ်ပုံ၊ ဗန္ဓုလစစ်သူကြီးကတော် မလ္လိကာ၏ ခံနိုင်ရည်ရှိပုံ၊ ဒီဃကာရာယနစစ်သူကြီးဖြစ်ပုံ၊ ကကုဓဘဏ္ဍာငါးမျိုး၊ အဆောင်အယောင်များဖြင့် ရှင်ဘုရင်များ ဘုရားရှင်ထံတော်သို့ မဝင်ကြပုံ၊ ဒီဃကာရာယန အထင်လွဲသွားပုံ၊ ဝိဋဋူဘကို မင်းမြှောက်ပြီး သာဝတ္ထိသို့ ပြန်သွားပုံ၊ ကောသလဘုရင် နတ်ရွာစံပုံ အစရှိတို့ကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -မ၊၂၊၃၂၀-၆။ မ၊မြန်၊၂၊၃၂၄-၃၃၀။ မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၄၀-၅။ မ၊ဋီ၊၃၊၁၆၂-၃။

-မဇ္ဈိမနိကာယ၊ မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ၊ ၄-ရာဇဝဂ္ဂ၊ နဝမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**ရှင်ဉာဏဝံသ** (၁၁၅၁ - ၁၂၁+) သည် "တောင်တွင်းဆရာတော်"  ဟု ထင်ရှားသည့် ဆရာတော် ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

ဆရာတော်ကို ၁၁၅၁ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလဆန်း ၆ ရက်နေ့တွင် တောင်တွင်းကြီးမြို့၊ နားတောင်းရရွာ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်ကျော်စံလှ ဖြစ်သည်။ 

ဆရာတော်သည် သာမဏေဝတ်ခဲ့သည့်အခါ "ရှင်ဉာဏဝံသ" ဟူသည့် ဘွဲ့ကို ယူခဲ့သည်။ ရဟန်းပြုသည့်အခါတွင်လည်း ထိုဘွဲ့ပင် ယူခဲ့သည်။

ရတနာပူရအင်းဝမြို့ မဟာမုနိဘုရားတောင်ဘက်တွင် ရှိသည့် တောင်တွင်းကြီးမြို့နှင့် ပုသိမ်မြို့စား မင်းသမီးက ဆောက်လုပ်ကာ လှူဒါန်းသည့် ဗဒုံကျောင်းတွင် စလင်းဇာတိ မိုးထိဆရာတော် ဦးပေါအီထံတွင် စာပေများ သင်ကြားခဲ့သည်။ ဆရာတော်ကို မင်းသမီးဝန်မောင်လူကလေးကက ကိုးကွယ်ခဲ့သည်။

ဆရာတော်သည် အမရပူရမြို့သို့ ရောက်သည့်အခါ မင်းသမီး၏ ကုသိုလ်တော် ဘုရားတောင်ဘက်ရှိ ခံတောကျောင်းတိုက်တွင်း၌ အချီတော်မောင်ရွှေချူက ကျောင်းဆောက်လုပ်ကာ လှူဒါန်းခဲ့သည်။

ဆရာတော်သည် "ဉာဏာဘိဝံသဓဇမဟာဓမ္မရာဇဂုရု" တံဆိပ်တော်ကို ရခဲ့သည်။

မှတ်စု
------

1. ↑  တောင်တွင်းဆရာတော်ဟူ၍ ရှင်သီလဝံသရှင်ဉာဏ၊ ခင်ကြီးဖျော် (၁၀၈၆ - ၁၁၂၄)၊ ရှင်ပရမ (၁၀၉၇) ပရမသီရိဝံသဓဇမဟာဓမ္မရာဇဂုရုဟူ၍ ရှေးက သုံးပါး ထင်ရှားပေါ်ထွန်းခဲ့ဖူးသည်။ ရှင်ပရမ၏ ထေရုပ္ပတ္တိ အကျယ်မတွေ့ရချေ၊ ရှင်သုမန (၁၁၉၅ - ၁၂၇၆) ခင်ကြီးဖျော်၏ မြေးသည်လည်း တောင်တွင်းဆရာတော်ဟုပင် ထင်ရှားသည်။ ဤသို့အားဖြင့် တောင်တွင်းဆရာတော် ၅ ပါး ထင်ရှားသည်။

ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက် မဟာဒါန်ဝန်တိုက်ကျောင်းနေ ဧကနိပါတ်အဋ္ဌကထာနိသျကို စီရင်သော ရှင်ကေတု (ကေတုဓဇမဟာဓမ္မရာဇဂုရု) သည်လည်း တောင်တွင်းဆရာတော်ဟု ထင်ရှားသေးသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၈၁၊ ၈၂။
**ရှင်ဓာတ်ဝဲဘုရား** သည် ထားဝယ်မြို့မြောက်ဘက်ရှိ ထားဝယ် - ရေဖြူသွားကားလမ်း၏ ၇ မိုင်ခန့်ကွာဝေးသည့် မောင်မယ်ရှောင်ရွာတွင် တည်ရှိသည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

ဆင်ဖြူရှင်မဟာနရိန္ဒဘွဲ့ခံမင်းတရား၏ မိဖုရားကြီးသည် ရွှေဥဒေါင်းအဆင်းရှိသည့် ဥဒေါင်းကို နန်းတော်အတွင်း မွေးမြူလိုသဖြင့် မုဆိုးအကျော်အမော် မောင်နွားကို ဖမ်းစေခဲ့သည်။ မောင်နွားသည် ဥဒေါင်းကို ရှာဖွေရင်း ယခုလက်ရှိဘုရားတည်ရှိရာတောင်ပေါ်တွင် ဂီရိပစ္စယရသေ့နှင့် တွေ့၏။ ရေသ့ကြီးသည် တရားဓမ္မဟောကြားရာ မောင်နွားသည် ရသေ့ဝတ်သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်နွားဖြစ်သဖြင့် "ဂေါဝိန္ဒရသေ့" ဟု တွင်သည်။

ဂေါဝိန္ဒရသေ့သည် မှီအုံးတောင်တစ်ဝိုက်ရှိ ရွာများတွင် ဆွမ်းခံ၍ ဝေဿဝဏ္ဏကုန်းအနီးရှိ ရေကန်နံဘေးတွင် ဆွမ်းဘုဉ်းပေးလေ့ရှိသည်။ ထိုရေကန်မှ ငါးခုံးမတစ်ကောင်သည် ရဟန်း၏ကိုယ်မှ အညစ်အကြေးတို့ကို စားရာမှ ပဋိသန္ဓေတည်၏။ ငါးခုံးမသည် သားနှင့်သမီးအမြွှာပူး ဖွားမြင်ခဲ့သည်။

ရသေ့သည် ကလေးငယ်နှစ်ဦးကို ရေကန်နံဘေး၌ တွေ့၍ အဓိဋ္ဌာန်ဖြင့် လက်ညှိုးမှ နို့ထွက်စေကာ ကလေးငယ်နှစ်ဦးကို မွေးမြူ၏။ ရသေ့သည် ယောက်ျားလေးကို ရှင်ဇံနှင့် မိန်းကလေးကို ရှင်ဇောဟု အမည်မှည့်ခဲ့သည်။

သက္ကရာဇ် ၁၅၀ ၌ ရဟန္တာတစ်ပါးသည် ဈာန်ဖြင့်ကြွ၍ ကလေးငယ်နှစ်ဦးသား သာသနာအကျိုးကို ရည်မျှော် မြတ်စွာဘုရား၏ ဓာတ်တော်တစ်ဆူ ပေးသနားခဲ့သည်။ ကလေးငယ်နှစ်ဦးသည် ဓာတ်တော်သည် တစ်ဆူတည်းဖြစ်သဖြင့် လုကြ၏။ ထိုအခါ မွေးစားဖခင်ဖြစ်သည့် ရသေ့ကြီးသည် ရဟန္တာထံ သွား၍ ဓာတ်တော်ကို နှစ်ဆူဖြစ်အောင် အဓိဋ္ဌာန်စေခဲ့သည။ မူလဓာတ်တော်ကို ရှင်ဇံ ရရှိခဲ့ပြီး ဓာတော်ပွားကို ရှင်ဇောရခဲ့သည်။

ရှင်ဇံသည် ရရှိခဲ့သည် ဓာတ်တော်ကို ဘုရားတည်ရန် အဓိဋ္ဌာန်ဖြင့် လွှတ်ရာ ဓာတ်သည်ပျံဝဲလျက်တည်နေ၏။ ထိုနေရာ၌ပင် ဘုရားတည်ခဲ့ပြီး ဓာတ်တော်ပျံဝဲနေသည်ကို အစွဲပြု၍ "ရှင်ဓာတ်ဝဲဘုရား" ဟု တွင်ခဲ့သည်။

အခြားသိမှတ်ဖွယ်များ
-------------------

* ရှင်ဓာတ်ဝဲဘုရားအနီးတွင် ထိုင်တော်မူဘုရားနှင့် ဘုရားပွင့်တော်မူသည့် ဗောဓိပင်များရှိသည်။ ထို့ပြင် ဉာဏ်တော် (၁၅) ပေခန့် ဖြင့် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၌ အမြင့်ဆုံး ထိုင်တော်မူ ကျောက်ဆင်းတုတစ်ဆူ ရှိသည်။
* ရှင်ဓာတ်ဝဲဘုရားသည် ရှင်ကိုးရှင်ဘုရားများတွင် နံပါတ်စဉ် ၈ ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  *တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်အတွင်းရှိ "ရှင်ကိုးရှင်" ဘုရားသမိုင်းအကျဉ်းချုပ်* (အဋ္ဌမအကြိမ် ed.)။ ရန်ကုန်မြို့: Quality Publishing House။ မေ ၂၀၁၈။
ဒါဝိဒ်သည် ဤကျမ်းစောင်၏ အဓိကဇာတ်ကောင်ဖြစ်သည်။ အလင်းထဲတွင် လျှောက်လှမ်းပုံသည် မေရှိယဘုရင်ကို ပုံဆောင်သည်။ ကျမ်းစာအစပိုင်းသည် ဒါဝိဒ်၏ ယုံကြည်ခြင်းဖြင့် အောင်မြင်ပုံနှင့် ပြဿနာ ကြုံတွေ့ပုံများဖြစ်၍ နောက်ပိုင်းသည် ချမ်းသာမှုကို မခံစားနိုင်ပုံအကြောင်း ဖြစ်သည်။

  

**ပါဝင်သောအချက်များ**

**၁။** **ဒါဝိဒ်ဘုန်းတန်ခိုးထွန်းတောက်လာခြင်း (အခန်း** **၁–၁၀)**

(က) ရှောလုနှင့် ယောနသန်အတွက် ငိုကြွေးမြည်တမ်းခြင်း (အခန်း ၁)

(ခ) ယုဒဘုရင်ဖြစ် နန်းတက်ခြင်း (၂ : ၁-၇)

(ဂ) ရှောလုအိမ်နှင့် သဘောထားကွဲလွဲမှု (၂ :၈- ၄:၁၂)

(ဃ) ဣသရေလ တစ်မျိုးသားလုံး ဘုရင်အဖြစ်နန်းတက်ခြင်း (အခန်း ၅)

(င) ယေရုရှလင်သို့ ပဋိညာဉ်သေတ္တာဆောင်ယူခြင်း (အခန်း ၆)

(စ) ဘုရားသခင်နှင့် ဒါဝိဒ်အကြား ပဋိညာဉ် (အခန်း ရ)

(ဆ) ဣသရေလရန်သူများအား ကျေးဇူးပြုခြင်း (အခန်း ၉)

(ဇ) မေဖိဗောရှက်အား ကျေးဇူးပြုခြင်း (အခန်း ၁၀)

(ဈ) အခြားအောင်မြင်မှုများ (အခန်း ၁၁၊၁၂)

  

**၂။** **ဒါဝိဒ်ကျဆုံးခြင်း**

(က) ဗေသရှေဘနှင့် ဥရိယအပေါ် ရာဇဝတ်မှုကျူးလွန်ခြင်း (အခန်း ၁၁)

(ခ) ဘုရားသခင်ထံ ဝန်ချတောင်းပန်ခြင်း (အခန်း ၁၂)

  

**၃။** **ဒါဝိဒ်၏** **ဒုက္ခများ (အခန်း** **၁၃–၂၀)**

(က) အာမနုန်က တာမာအား လင်မယားပြုကျင့်ခြင်း (၁၃:၁-၁၉)

(ခ) အဗရှလုံက အာမနုန်အား လက်စားချေပြီး ထွက်ပြေးခြင်း (၁၃:၂၀-၃၉)

(ဂ) အဗရှလုံ ယေရုရှလင်သို့ ပြန်လာခြင်း (အခန်း ၁၄)

(ဃ) အဗရှလုံ ပုန်ကန်ခြင်းနှင့် ဒါဝိဒ်ပုန်းရှောင်ခြင်း (၁၅:၁-၁၈)

(င) မိတ်ဆွေလား ရန်သူလား (၁၅:၁၉ – ၁၆:၁၄)

(စ) အဗရှလုံ၏ အတိုင်ပင်ခံများ (၁၆:၁၅ – ၁၇:၂၃)

(ဆ) အဗရှလုံ သေ၍ဒါဝိဒ်ငိုခြင်း (၁၇:၂၄- ၁၉:၈)

(ဇ) ဒါဝိဒ်ပြည်တော်ပြန်ဝင်ခြင်း (၁၉:၉ – ၄၃)

(ဈ) ရှေဘပုန်ကန်ခြင်း နှင့် သေခြင်း (အခန်း ၂၀)

**၄။** **နောက်ဆက်တွဲ**

(က) အစာရေစာငတ်မွတ်ခေါင်းပါးခြင်းဘေးဒဏ် (အခန်း ၂၁)

(ခ) ဒါဝိဒ်၏ ဆာလံချီးမွမ်းသီချင်း (အခန်း ၂၂)

(ဂ) ဒါဝိဒ် ညာလက်ရုံးမှူး (အခန်း ၂၄)

(ဃ) ဒါဝိဒ် သန်းခေါင်စာရင်းကောက်ခြင်း (အခန်း ၂၄)

TAGS: ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင်

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၂၃** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| မေလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၃၈** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| မေလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၁၆** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| မေလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
မင်းညီမင်းသား ၊ မှူးတော်မတ်တော်တို့ ကွယ်လွန်သွားကြပြီးနောက် အမွေခံထိုက်သူတို့ အရေးနှင့် ပက်သက်၍ ဆောင်ရွက်ပေးရသူမှာ **အမွေဝန်**ဖြစ်သည် ။ အမွေရာထူးနှင့်ပတ်သက်၍ အထောက်အထားများစွာ မတွေ့ရပေ ။
မြေဒူးမင်း (ဆင်ဖြူရှင် ) လက်ထက် အမွေဝန်မှာ လက်ဝဲထိမ်းမှတ်ဖြစ်ပြီး ၁၅ စက်တင်ဘာ ၁၇၆၄ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့သည်ခဲ့သည့် အဘယသကြင်န်ဦးစီးသော ၅၀ တော်သွေးသောက်အဖွဲ့၌ ပါဝင်ခဲ့သူဖြစ်ပါသည် ။ လက်ဝဲထိမ်းမှတ်မှာ အလောင်းမင်းတရားသို့မဟုတ် ဒီပဲယင်းမင်း ( နောင်တော်ကြီး ) လက်ထက်ကပင် အမွေဝန်ရာထူးရှိခဲ့ဟန်တူပါသည် ။

အမွေဝန် ဦးစွက်
--------------

ဗဒုံမင်း( ဘိုးတော်ဘုရား ) လက်ထက်တွင် အမွေဝန်အဖြစ် အမှုထမ်းရွက်ခဲ့သူမှာ ဦးစွက်ဖြစ်ပါသည် ။ အမွေဝန်ဦးစွက်သည် အဲချင်း ၊ အိုင်ချင်းများနှင့်ထင်ရှားခဲ့သူ အမျိုးသမီးစာဆိုတော် မယ်ခွေ၏ ခင်ပွန်းဖြစ်ပါသည် ။ မယ်ခွေအရွယ်ရောက်သောအခါ အမွေဝန်ဟောင်းဖြစ်နေပြီဖြစ်သော ဦးစွက်နှင့်စုံဖက်ခဲ့ရာ အမွေဝန်ဦးစွက်မှာ ဗဒုံမင်းလက်ထက်အစောပိုင်းကာလတွင် အမှုထမ်းခဲ့သူဖြစ်ပေလိမ့်မည် ။

စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက်
-------------------

စစ်ကိုင်းမင်း ( ဘကြီးတော်) နန်းတက်စ ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် အမွေဝန်အဖြစ် လက်ဝဲသိင်္ခရွှေတောင်အား ခန့်အပ်ခဲ့ပါသည် ။ ယင်းနောက် ၃ နိုဝင်ဘာ ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် အမွေဝန် လက်ဝဲသိင်္ခရွှေတောင်ကို နေမျိုးသီဟပတေ့ဘွဲ့ပေးအက်လိုက်သည် ။

ယွန်ပေါင်ပုရပိုက်
-----------------

မင်းညီမင်းသား ၊ မင်းသမီးများ၏ အမွေတော်ပစ္စည်းများကို ယွန်ပေါင်ပုရပိုက်ဖြင့် မှတ်တမ်းတင်လေ့ရှိသည် ။ ၎င်းင်းတွင် အများအားဖြင့်ငွေ ၊ လက်ဝတ်ရတနာနှင့် လယ်ရာမြေများကို အသေးစိတ်ဖော်ပြလေ့ရှိကြ၏ ။ မက္ခရာမင်းသားကြီး ယွန်းပေါင်ပုရပိုက်တွင် ငွေအသပြာ ၅၀ဝ၀ ပန်းလက်ချိပ်ပုဆိုး ၃၀ ၊ ပန်းပုဆိုး ၃၀ ၊ တစ်ကျွန်အနားပါပုဆိုး ၇၀ ၊ ရွှေမြိတ်တဘက် ၆၀ ၊ မာတရက်ဘက်အုပ် ၁၂၀ ၊ အနားရစ်ပုဝါအုပ် ၁၂၀ ၊ ဆာပါအုပ် ၁၂၀ တို့အပြင် သရက်ကန်ညောင်ကန်လယ် ၁၄၇ ပယ် ၊ တောင်ပြုံးအနောက် ပေါက်တစ်ပင်ရိုးလယ် ၅၀ ပယ် ၊ မက်ခရာနယ်၌ ၃၇ ပယ် ၂ စိတ်၊ မင်းလှကန်အောက်လယ် ၃၀ ပယ် ၊ ကျိုင်ဘောင်လယ် ၈၀ ပယ် ၊ ကင်းဘက်ရွာ ဥယျာဉ် စသည်ဖြင့်ဖော်ပြပါရှိပါသည် ။ မက္ခရာမင်းသားကြီး ကံကုန်သောအခါ သမီးတော်ဖြစ်သော ပုဂံမင်း၏ မိဖုရားခေါင်က ယင်းအမွေပစ္စည်းများကို ရရှိခဲ့သည် ။

ရတနာပုံခေတ် အမွေဝန်
-------------------

၁၈၅၃ ခုနှစ်တွင် မင်းတုန်းမင်းနန်းတက်လာပြီးနောက် အမွေဝန်ရာထူးခန့်အပ်ခဲ့သော်လည်း အမွေဝန်၏ဘွဲ့အမည်ကိုမသိရှိရပါ။ ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် ရတနာပုံမြို့တော်သစ်တည်သောအခါ နန်းမြို့တော်အကွက် အမှတ် ၁⁠၁၃ တွင်အမွေဝန်ဟူ၍တွေ့ရှိရပါသည် ။ သီပေါမင်းလက်ထက်တွင်အမွေဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသူမှာ မဟာမင်းထင်မင်းခေါင် စည်သူနှင့် ဦးရွှေမောင်တို့ဖြစ်ကြပါသည်။ အမွေဝန် မဟာမင်းထင်မင်းခေါင် စည်သူသည် ၁၈⁠၈၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် စက်သွင်းရာ၌ အခမ်းအနားသို့တက်ရောက်ကြောင်း တွေ့ရှိရ၏ ။ အမွေဝန် ဦးရွှေမောင်မှာမူ မြန်မာဘုရင်လက်ထက် နောက်ဆုံးခန့်အပ်ခံရသော အမွေဝန်ဖြစ်ဟန်ရှိပါသည်။ ဝက်မစွတ်ဝန်ထောက် ဦးလတ်၏ နေ့စဉ်မှတ်တမ်းအရ ၉ ဇွန်လ ၁၈⁠၈၆ ခုနှစ်တွင် မြို့ဝန်မင်းထံသို့ သွားရောက်တွေ့ဆုံပြီးနောက် အမွေဝန်နှင့်အတူ ပြန်လာခဲ့ကြောင်း ၊ အမွေဝန်၏ တိုက်သို့ ခေတ္တဝင်ရောက်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  တင်နိုင်တိုး၏ ဝန်တစ်ရာ စာအုပ် ၂၇-၅-၂၀⁠၀၉
|  |
| --- |
| **၁၉၃၅** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| မေလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၃၉** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| မေလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၁၂** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| မေလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၁၇** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| မေလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၂၂** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| မေလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၀၅** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| မေလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------