recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**သဟသေယျသိက္ခာပုဒ်** သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းတော်များ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရန် ပညတ်တော်မူခဲ့သည့် သုဒ္ဓပါစိတ်အာပတ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

သမိုင်း
-------

မြတ်စွာဘုရားသည် အဠဝီပြည်၊ အဂ္ဂါဠဝစေတီတွင် သီတင်းသုံး နေတော်မူ၏။ ထိုအချိန်တွင် ဥပါသကာတို့သည် တရားနာရန် ကျောင်းသို့ လာ၏။ တရားဟောပြီးသည့်အခါ မထေရ်ကြီးတို့သည် မိမိတို့ ကျောင်းနေရာသို့ ပြန်၏။ ရဟန်းငယ်တို့သည် တရားဟောရာ ဇရပ်တွင်ပင် ဥပါသကာတို့နှင့်အတူ အဆင်အခြင်မရှိ သတိကင်းလွတ်လျက် အိပ်၏။ ထိုအခါ ရဟန်းငယ်တို့သည် အဝတ်ကိုယ်၌ မကပ်ဘဲ ယောင်ယမ်းမြည်တမ်း၍ ဟောက်ကုန်၏။

ထိုအခါ ဥပါသကာတို့သည် "အသျှင်ကောင်းတို့သည် အဘယ်ကြောင့် သတိကင်းလွတ်လျက် အဆင်အခြင်မရှိ အဝတ်ကို၌ မကပ်ဘဲ ယောင်ယမ်းကာ ကျီးကဲ့သို့ ဟောက်လျက် အိပ်ဘိသနည်း" ဟု ကဲ့ရဲ့ကြ၏။ ထိုသို့ကဲ့ရဲ့သည်ကို ရဟန်းတို့သည် ကြားကုန်၏။ ထိုအခါ အလိုနည်းသော ရဟန်းတို့သည် ကဲ့ရဲ့ကြကုန်၏။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်ထားကြ၏။

မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုရဟန်းငယ်တို့အား "ဟုတ်မှန်ပါသလား" ဟု မေး၏။ ရဟန်းငယ်တို့လည်း "ဟုတ်မှန်ပါသည်" ဟု ဖြေ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ကဲ့ရဲ့တော်မူကာ အောက်ပါသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူ၏။

> အကြင်ရဟန်းသည် ရဟန်းမဟုတ်သော သူနှင့် အတူအိပ်ခြင်းကို ပြုငြားအံ့၊ (ထိုရဟန်းအား) ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။
> 
> 

ဟု မိန့်တော်မူ၏။

ထိုနောက် မြတ်စွာဘုရားသည် အာဠဝီပြည်မှ ကောသမ္ဗီပြည်သို့ ကြွတော်မူ၏။ ကောသမ္ဗီပြည်၊ ဗဒရိကာရုံကျောင်းတွင် သီတင်းသုံး နေတော်မူ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် သိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူပြီး ဖြစ်သည့်အတွက် ရဟန်းတို့သည် အသျှင်ရာဟုလာကို "ငါ့သျှင် အိပ်ရန်နေရာကို သိလော့၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းမဟုတ်သောသူနှင့် အတူမအိပ်ရ" ဟု ပညတ်တော်မူအပ်ပြီဟု ဆို၏။

ထိုအခါ အသျှင်ရာဟုလာသည် အိပ်ရာနေရမရသဖြင့် ကျင်ကြီးစွန့်ရာ ‘ဝစ္စကုဋီ’ တွင် အိပ်၏။ မိုးသောက်ယံရောက်သောအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ထ၍ ဝစ္စကုဋီသို့ ချဉ်းကပ်၍ ချောင်းဟန့်၏။ ထိုအခါ အသျှင်ရာဟုလာလည်း ချောင်းဟန့်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် မေးတော်မူကာ အလုံးစုံကို သိလေ၏။ 

ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့ကို တရားစကား ပြောတော်မူကာ သိက္ခာပုဒ်ကို အောက်ပါအတိုင်း ပညတ်တော်မူ၏။

သိက္ခာပုဒ်
----------

"အကြင်ရဟန်းသည် ရဟန်းမဟုတ်သောသူနှင့် နှစ်ညဉ့် သုံးညဉ့်ထက်အလွန် (တစ်မိုးတစ်ရံတည်းသော ကျောင်း၌) အတူတကွ အိပ်ခြင်းကို ပြုငြားအံ့၊ (ထိုရဟန်းအား) ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏" ဟု မိန့်တော်မူ၏။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  *ဝိနည်းပိဋက − ပါရာဇိကဏ်ပါဠိတော်မြန်မာပြန်၊ မုသာဝါဒဝဂ်*။
အောင်သော်၊ ဦး (ခရစ် ၁၉၂၂ - ၁၉၉၅)
--------------------------------

ဦးအောင်သော်ကို ၁ဝ-၁၂-၁၉၂၂ခု နေ့တွင်ကျိုက်ထိုမြို့
၌ မွေးဖွားသည်။ မိဘများမှာ ဦးကျော်ဇော၊ ဒေါ်တင်မြတို့ဖြစ်ကြ
သည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ပြင်ဦးလွင်မြို့ အစိုးရအင်္ဂလိပ်-မြန်မာ
အထက်တန်းကျောင်းမှ ဒသမတန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်။
၁၉၄ဝ-၄၁ ခုနှစ်အတွင်း မန္တလေးမြို့ကျောက်စာဌာနပြ
တိုက်တွင် ယာယီပြတိုက်မှူးအဖြစ် တစ်နှစ်ခန့်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
စစ်ကြီးအတွင်း၌ ကျောက်စာဝန်နှင့်အတူ ပုဂံမြို့တွင် သုံးနှစ်မျှနေ
ထိုင်၍ ရှေးဟောင်း အဆောက်အအုံနှင့် ကျောက်စာများကိုလက်
တွေ့လေ့လာသည်။ ၁၉၄၅ မှ ၁၉၄၆ ခုနှစ်အထိအထက် မြန်မာ
နိုင်ငံပြန်ကြားရေးဌာနခွဲတွင် လက်ထောက် ပြန်ကြားရေးမှူးအဖြစ်
ဆောင်ရွက်သည်။
၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ်မှဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရရှိသည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် လက်ထောက်အရာရှိ အဖြစ်အမှုထမ်းပြီး၁၉၅၄
ခုနှစ်မှစ၍ ရှေးဟောင်းသုတေသနဌာနကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းသည့်
အခါ ရှေးဟောင်းသုတေသန ဝန်ထောက်အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့
သည်။
ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန၏ စီမံကိန်းအရ မြန်မာပြည်
အတွင်းရှိ ရှေးဟောင်းပေပုရပိုက်များ ရှာဖွေစုဆောင်းရန်ယူနက်
စကိုအကူအညီဖြင့် စီစဉ်သည့်အလျောက် ယူနက်စကိုကျွမ်းကျင်မှု
အရာရှိအဖြစ် ၁၉၅၇ ခု၊ မေလမှစ၍ ၆ လတာမျှ ဆောင်ရွက်ခဲ့
သည်။ ပေပုရပိုက်များ ရှာဖွေမှတ်တမ်းတင်သည့် လုပ်ငန်းကို
ဦးမင်းနိုင်နှင့် တွဲဖက်ဆောင်ရွက်၍ အစီရင်ခံစာ တစ်စောင်ပြုစုခဲ့
သည်။
၁၉၅၇ ခု၊ နိုဝင်ဘာလတွင် ကိုလံဘိုစီမံကိန်းပညာသင်
အဖြစ် အိန္ဒိယပြည်ရှေးဟောင်းသုတေသနဌာ နတွင်တစ်နှစ်တာမျှ
လက်တွေ့ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ ခု၊ ဇွန်လမှစ၍ သိပ္ပံနည်းဖြင့်
တူးဖော်စူးစမ်းမှုလုပ်ငန်းကို ဗိဿနိုးတွင်စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဦးဆုံးအကြိမ် သိပ္ပံနည်းကျတူးဖော်စူးစမ်းမှု
လုပ်ငန်းဖြစ်ပြီး ပျူခေတ်ယဉ်ကျေးမှု ကွင်းဆက်များကို ထုတ်ဖော်
တင်ပြနိုင်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်းတွင် အမှုဆောင်အဖြစ်
ပါဝင်ပြီး ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလရွှေရတုသဘင်အစည်းအဝေး
တွင် ပါဝင်ဟောပြောခဲ့သည်။ ၁၉၆ဝ ခုနှစ်မှစ၍ ရှေးဟောင်း
သုတေသန ညွှန်ကြားရေးဝန်အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၁ခုနှစ်
၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် အိန္ဒိယပြည်၊ ရှေးဟောင်းသုတေသန ဌာန၏
နှစ် ၁ဝဝ ပြည့်အထိမ်းအမှတ်ပွဲသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ အိန္ဒိယ
မြန်မာယဉ်ကျေးမှု ဆက်သွယ်ရေးစာတမ်းကို ဖတ်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၌ ကျင်းပသည့်ယဉ်ကျေးမှုဆွေးနွေးပွဲ
သို့ တက်ရောက်၍ ကြေးခေတ် သုတေသနစာတမ်းကို ဖတ်ကြားခဲ့
သည်။

၁၉၅၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၈ ခုနှစ်များအတွင်း အိန္ဒိယ၊ ဆိုဗီ
ယက်၊ အနောက်ဂျာမနီ၊ သီရိလက‡ာ၊ ထိုင်း၊ တရုတ်၊အမေရိကန်
နှင့် ဂျပန်နိုင်ငံများသို့ သွားရောက်ပြီး ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုကိစ္စ
ရပ်များကိုလေ့လာခဲ့သည်။ ၁၉၈၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင်အငြိမ်း
စားယူပြီးနောက် ၁၉၈၅ ခု၊ ဇွန်လမှစ၍ နိုင်ငံသမိုင်း အဖွဲ့တွင်
အချိန်ပြည့် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်အောက်တို
ဘာလမှစ၍ မြန်မာစာအဖွဲ့အချိန်ပြည့် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပြောင်းရွှေ့
ထမ်းဆောင်ခဲ့ရာ ကွယ်လွန်ချိန်အထိဖြစ်သည်။
ယဉ်ကျေးမှုစာစောင်တွင် ဘီလူးပန်းဆွဲ၊ ပျူဒင်္ဂါး၊သီရိဝစ္ဆ
၊ ဥဇ္ဇေနီ၊ ကလသာအိုး၊ ပုဂံခေတ်ဗိသုကာနှင့်အနုပညာ၊ ကျောက်
ခေတ်၊ အညာသားယဉ်ကျေးမှု၊ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းခေတ်ပိုင်းနည်း၊
ဗိဿနိုးမြို့ဟောင်း ပြဿနာများအကြောင်း ရေးသားခဲ့ပြီးလုံးချင်း
အနေဖြင့် fhfh1. Historical Sites of Burma.

2. Excavation at Beikthano တို့ကိုရေးသားခဲ့သည်။ ဗိဿနိုး
မြို့ဟောင်းနှင့် Archaeology in Burma တို့ကို ပြုစုဆဲ
၉-၉-၉၅ နေ့တွင် ကွယ်လွန်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်၊ (၁၉၈၆)
ဆပင်စာ အက်ဒမန်
အယ်လစ်ဇဗက် ခေတ်တွင် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သော ကဗျာစာဆိုများအနက် **အက်ဒမန် ဆပင်စာ**သည် တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ၁၅၅၂ ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်မြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ 'မားချင့်တေလာကျောင်း'မှ တစ်ဆင့် ကိန်းဘရစ်ချ် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသို့ ကူးပြောင်း၍ ပညာသင်ယူခဲ့၏။ ၁၅၇၉ ခုနှစ် ကျောင်းမှထွက်စတွင် ဆပင်စာသည် 'သရှက်ပတ် ကယ်လင်ဒါ' ခေါ် ကဗျာကို သူ၏မိတ်ဆွေ ဆာ ဖိလစ် ဆစ်ဒနီအား ရည်ညွှန်းလျက် ရေးသားခဲ့၏။ 

ဆာဖိလစ်၏ ဦးရီးတော် လက်စတာမြို့စား၏ အကူအညီဖြင့် ၁၅၈ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အိုင်ယာလန် ပြည်ဘုရင်ခံ၏ အတွင်းဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ အိုင်ယာလန်ပြည်တွင် ပုန်ကန်ထကြွမှုများ ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ၊ 'အိုင်ယာလန်ပြည်၏ လက်ရှိအခြေအနေနှင့်ကျွန်ုပ်၏အမြင်' ခေါ်စာစောင်မှာ အယ်လစ်ဇဗက် ခေတ်အိုင်ယာလန်ပြည်ကို ဖိနှိပ်သောဝါဒအား အကျိုးပြုသော စာစောင်ဖြစ်လေရာ၊ ဆပင်စာသည် ကော့ခရိုင်တွင် မြေဧက ၃ဝဝဝ နှင့် ကီလကိုမန် ရဲတိုက်ကို ဆုလာဘ်အဖြစ်ဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်းခံ ရလေသည်။

ဆပင်စာအား ကျော်စောထင်ရှားလာစေသော ကဗျာမှာ အခန်း ၁၂ ခန်းဖြင့် ဖွဲ့ဆိုသီကုံးသော 'ဖယ်ရီကွင်း'ဟူသော လင်္ကာကြီး ဖြစ်ပေသည်။ ထိုလင်္ကာ၏ ဖွဲ့ပုံဖွဲ့နည်းတို့မှာ ကဏ္ဏသုခ ဖြစ်စေသောကြောင့်၊ အင်္ဂလိပ်ကဗျာ စာဆိုအပေါင်းက ဆပင်စာကို ကဗျာစာဆိုတို့၏ ကဝိဟု အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ ထိုလင်္ကာကြီးကို ဆပင်စာသည် အိုင်ယာလန်ပြည်၌ နေထိုင်စဉ် ရေးသားစီကုံး၍၊ ဆာဝေါ်လတာရော်လီ၏ အကူအညီဖြင့် အယ်လစ်ဇဗက်ဘုရင်မ၏ ရှေ့မှောက်သို့ ဝင်ရောက်၍ ယင်းလင်္ကာကြီးကို ဆက်သခွင့်ရခဲ့သည်။ ခရစ် ၁၅၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် လန်ဒန်မြို့၌ ရိုက်နှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ 

ဆပင်စာသည် ၁၅၉၄ ခုနှစ်တွင် အယ်လစ်ဇဗက် ဗွိုင်းနှင့် လက်ထပ်ထိမ်းမြား၍၊ ကီလကိုမန်ရဲတိုက်၌ ဆက်လက် နေထိုင် ခဲ့သည်။ သို့သော် အိုင်ယာလန်ပြည်နှင့် စပ်လျဉ်းသော သူ၏ ပြင်းထန်သည့် ဖိနှိပ်ရေးအယူအဆတို့ကြောင့် အိုင်ရစ်သူပုန်များ ထကြွလာသောအခါ၊ ဆပင်စာသည် သူ၏ဇနီးနှင့်အတူ လက်လွတ်ထွက်ပြေးရသည်။ နေထိုင်ရာ ရဲတိုက်မှာလည်းသူပုန်တို့ မီးတင်ရှို့ဖျက်ဆီးခြင်းကို ခံရသည်။ သူပုန်ရန်မှ ထွက်ပြေး တိမ်းရှောင်၍၊ လန်ဒန်မြို့သို့ ပြန်ရောက်ပြီး တစ်လမျှအကြာတွင်၊ ၁၅၉၉ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့၌ ဆပင်စာ ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်လေသည်။ သူ၏ရုပ်ကလာပ်ကို ဝက်စမင်စတာ အက်ဗေးတွင် သင်္ဂြီုဟ်မြှုပ်နှံထားသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  National Archive documents။
2. ↑  The death of Edmund Spenser။ *OUPblog* (13 January 2013)။  20 December 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  မြန်မာနိုင်ငံဘာသာပြန်စာပေအသင်း (၁၉၆၀)။ "*ဆပင်စာ အက်ဒမန်*"။ in စွယ်စုံကျမ်းစာတည်းအဖွဲ့ (ed.)။ *မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း*။ **၄** (ပထမအကြိမ် ed.)။ ဟေဇယ်၊ ဝပ်ဆင်နှင့် ဗိုင်းနေး ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း၊ အင်္ဂလန်။: စာပေဗိမာန်။
တပည့်ကျင့်ဝတ် ငါးပါး
--------------------

ညီညာထကြွ၊ ဆုံးမနာယူ၊
လာမူကြိုဆီး၊ ထံနီးလုပ်ကျွေး၊
သင်တွေးအံရွတ်၊ တပည့်ဝတ်၊
မချွတ်ငါးခုသာ။
(သင်္ဂဇာဆရာတော်)

ဆရာ့ဝတ္တရား ငါးပါး
------------------

အတတ်လည်းသင်၊ ပဲ့ပြင်ဆုံးမ၊
သိပ္ပမချန်၊ ဘေးရန်ဆီးကာ၊
သင့်ရာအပ်ပို့၊ ဆရာတို့
ကျင့်ဖို့ဝတ်ငါးဖြာ။
(သင်္ဂဇာဆရာတော်)

လင်ကျင့်ဝတ်ငါးပါး
-----------------

မထေမဲ့ကင်း၊ အပ်နှင်းဥစ္စာ၊
မိစ္ဆာမမှား၊ ဝတ်စားဆင်ယင်၊
မြတ်နိုးကျင်၊ ငါးအင်လင့်ကျင့်ရာ။
(သင်္ဂဇာဆရာတော်)

မယားဝတ္တရား ငါးပါး
------------------

အိမ်တွင်းမှုလုပ်၊ သိမ်းထုပ်သေချာ၊
မိစ္ဆာကြဉ်ရှောင်၊ လျော်အောင်ဖြန့်ချိ၊
ပျင်းရိမမူ၊ ဝတ်ငါးဆူ၊
အိမ်သူကျင့်အပ်ရာ။
(သင်္ဂဇာဆရာတော်)

သားသမီးကျင့်ဝတ် ငါးပါး
----------------------

ကျွေးမွေးမပျက်၊ ဆောင်ရွက်စီမံ၊
မွေခံထိုက်စေ၊ လှူမျှဝေ၍၊
စောင့်လေမျိုးနွယ်၊ ဝတ်ငါးသွယ်၊
ကျင့်ဖွယ်သားတို့တာ။

မိဘကျင့်ဝတ် ငါးပါး
------------------

မကောင်းမြစ်တာ၊ ကောင်းရာညွှန်လတ်၊
အတတ်သင်စေ၊ ပေးဝေနှီးရင်း၊
ထိမ်းမြားခြင်းလျှင်၊ ဝတ်ငါးအင်၊
ဖခင်မယ်တို့တာ။

မိတ်ဆွေကျင့်ဝတ် ငါးပါး
----------------------

ပေးကမ်းချီးမြှင့်၊ ကိုယ်နှင့်ယှဉ်ထား၊
စီးပွားဆောင်ရွက်၊ နှုတ်မြွက်ချိုသာ၊
သစ္စာမှန်စေ၊ ဝတ်ငါးထွေ၊
ကျင့်လေမိတ်သဟာ။

ကျေးဇူးခံ မိတ်ဆွေကျင့်ဝတ် ငါးပါး
--------------------------------

မေ့လျော့စောင့်လာ၊ ဥစ္စာစောင့်ရှောက်၊
ဘေးရောက်ကိုးကွယ်၊ ဘေးတွယ်မပစ်၊
သားမြစ်စဉ်ဆက်၊ မပျက်ချီးပင့်၊
ဝတ်ငါးဆင့်၊ ပြုကျင့် မိတ်ဆွေများ။

အလုပ်ရှင်ကျင့်ဝတ် ငါးပါး
------------------------

ဝစွာကျွေးမွေး၊ ပြုရေးစီရင်၊
နာလျှင်ကုစေ၊ ငှဝေရသာ၊
အခါကိုလွှတ်၊ အရှင်ဝတ်၊
မချွတ် ငါးခုသာ။

အလုပ်သမားကျင့်ဝတ် ငါးပါး
------------------------

အိပ်သော်နောက်ကျ၊ ထသော်ကားရှေး၊
ပေးမှယူအပ်၊ စေ့စပ်ဆောင်ရွက်၊
ကျေးဇူးမြွက်၊ ငါးချက် ကျွန်ကျင့်ရာ။

ဒါယကာကျင့်ဝတ် ငါးပါး
--------------------

မေတ္တာစိတ်သက်၊ ဆောင်ရွက်ချစ်ခင်၊
ခင်မင်နှုတ်ချို၊ လိုလျှင်ဖိတ်ထား၊
တတ်အားလှူစေ၊ ဝတ်ငါးထွေ၊
ပြုလေ ဒါယကာ။

ရဟန်းကျင့်ဝတ်ခြောက်ပါး
----------------------

မကောင်းမြစ်တာ၊ ကောင်းရာညွှန်လစ်၊
အသစ်ဟောကျူး၊ နာဖူးထပ်မံ၊
နတ်ထံတင်ရာ၊ မေတ္တာလည်းပြု၊
ရဟန်းမှု၊ ခြောက်ခုလွန်သေချာ။

နာယကကျင့်ဝတ် ခြောက်ပါး
----------------------

ထကြွနိုးကြား၊ သနားသည်းခံ၊
ဝေဖန်ကြည့်ရှု၊ ဤခြောက်ခု၊ ကြီးသူ့ ကျင့်ရာတရားတည်း။

ကိုးကား
-------
အာဖရိကတိုက် အရှေ့ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော ယူဂန်းဒါးနိုင်ငံ၏ သမ္မတဖြစ်သူ မီလတန်အိုဘိုတေကို ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင်မွေးဖွားသည်။ အိုဘိုတေသည် အာဖရိကတိုက်မှ နာမည်ကျော် အမျိုးသား ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ ကင်ညာနိုင်ငံ အာဖရိကလူမျိုးများ သမဂ္ဂနှင့် ယူဂန်းဒါးနိုင်ငံ အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်။

၁၉၅ဝ-၅၅ ခုနှစ်အထိ ကင်ညာနိုင်ငံ၌ နေထိုင်ကာ ကာယလုပ်သားအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဉာဏလုပ်သား အဖြစ်လည်းကောင်း အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုခဲ့သည်။

၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် ယူဂန်းဒါးနိုင်ငံလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် အရွေးချယ်ခံရသည်။ ၁၉၆၁-၆၂ ခုနှစ်တွင် အစိုးရ 
အတိုက်အခံပါတီများ၏ ဗခါင်းဆောင်အဖြစ် လည်းကောင်း၊ 
၁၉၆၂-၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ယူဂန်းဒါးနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် 
လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၆-၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် ယူဂန်းဒါးနိုင်ငံ 
သမ္မတအဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

ယူဂန်းဒါးနိုင်ငံ၏ အစိုးရအာဏာများကို အိုင်ဒီအာမင်က 
သိမ်းယူလိုက်သောအခါ အိုဘိုတေသည် တန်ဇားနီးယား 
နိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက်၍ နိုင်ငံရေး ခိုလှုံခဲ့သည်။ ၁၉၈ဝ 
ပြည့်နှစ်တွင် သမ္မတအိုင်ဒီအာမင်ထံမှ သမ္မတဂေါဖရေဘဗီ 
နေဆာက သမ္မတအာဏာများကို သိမ်းယူခဲ့သည်။ သို့သော် 
နိုင်ငံရေးမတည်မငြိမ်မှုနှင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ ကျူးကျော် 
ဝင်ရောက် တိုက်ခိုင်နိုင်မှုများကြောင့် ယူဂန်းဒါးနိုင်ငံသား 
များက တန်ဇားနီးယားနိုင်ငံ၌ နိုင်ငံရေးခိုလှုံနေသူ အိုဘိုတေ 
အား ပြန်လည်ခေါ်ယူ၍ ယူဂန်းဒါးနိုင်ငံသမ္မတအဖြစ် ပြန်လည် 
တင်မြှောက်ခဲ့လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅)
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**အစီရဝတီမြစ်ထဲ၌ ရေကစားမှု။**

အမှုသည်—**သတ္တရသဝဂ္ဂီ ရဟန်းကလေးများ။**

ကောသလမင်းနှင့် သတ္တရသဝဂ္ဂီ
--------------------------

သတ္တရသဝဂ္ဂီ ရဟန်းကလေးများသည် အစီရဝတီမြစ်ထဲ၌ ရေကစားနေကြ၏၊ ကောသလမဟာရာဇာသည် မလ္လိကာဒေဝီနှင့် အတူ နန်းတော် အထက်ထပ်၌ နေ့စဉ် ရေကစားနေကြသည်ကို မြင်၍ "မလ္လိကာ...ဟို ရဟန္တာကလေးတွေ ရေကစားနေကြတယ်၊ ရဟန္တာမဟုတ်သော်လည်း လှောင်ပြောင်တဲ့ သဘောနှင့် သုံးစွဲခြင်းဖြစ်သည်၊ ဤကောသလ မဟာရာဇာကား ရှေးပိုင်းတုန်းက မလ္လိကာလောက် ရတနာသုံးပါးကို မကြည်ညိုသေး၊] ဤသို့ မဟာရာဇာက ပြောလိုက်လျှင် မလ္လိကာက-"မဟာရာဇာ ...အမှန်ပင် ဗုဒ္ဓ ရှင်တော်မြတ်က သိက္ခာပုဒ်တော်ကို မပညတ်ရသေးလို့ ဖြစ်ပါလိမ့်မယ် သိက္ခာပုဒ် ပညတ်ပြီးဖြစ်လျှင်လည်း ဒီကိုယ်တော်ကလေးတွေ "အပကတညုနော-ပြုအပ် ပညတ်အပ်ပြီးသော သိက္ခာပုဒ်ကို မသိရှာကြသေးလို့ပါ" ဤသို့ပြန်၍ သံတော်ဉုးတင်လေသည်။ 

ထို့နောက် မဟာရာဇာသည် "ကေန နုခေါ အဟိ ဥပါယေန ဘဂဝတောစ န အာရောစေယျံ, ဘဂဝါစ ဇာနေယျ ဣမေ ဘိက္ခူ ဥဒကေ ကီဠိ တာတိ = ဘယ်လို ဥပါယ်တမြည်နဲ့ (ဘယ်နည်းလမ်းနဲ့) ငါ့ကိုယ်တိုင် ဘုရားလဲ မလျှောက်ဘဲ, ဘုရားလဲ ဒီရဟန်းတွေ ရေ၌ ကစား၍ ပြန်လာကြောင်းကို သိအောင် လုပ်ရပါ့မလဲ"ဟု စဉ်းစားပြီးလျှင် ရဟန်းကလေးများကို အခေါ်ခိုင်း၍ ကြံသကာခဲကြီးကို ပေးပြီးလျှင် "ဒီကြံသကာခဲကို ဘုရားအား လှူကြပါလေ"ဟု မှာထားလွှတ်လိုက်လေသည်။ (ငယ်ယွယ်သူ ရဟန်းကလေးများလည်း အကြောင်းကို မသိရှာကြသဖြင့် ဘုရားထံ သွား၍ "ဤကြံသကာခဲကို ကောသလ မဟာရာဇာက လှူလိုက်ပါကြောင်း" လျှောက်ရှာကြလေသည်။

**ဘုရားရှင်**။ ။ သင်တို့ကို မဟာရာဇာက ဘယ်မှာ တွေ့လို့လဲ။ 

**ရဟန်းကလေးများ**။ ။ အစီရဝတီ မြစ်ထဲမှာ ရေကစား နေကြတာကို မြင်လို့ပါ ဘုရား။ 

**ဘုရားရှင်**။ ။ "ဘာ့ကြောင့် သင်တို့ ရေကစားကြသလဲ၊ ဒီရေ ကစားခြင်းဟာ မကြည်ညိုသေးသူများ၏ ကြည်ညို စရာလဲ မဟုတ်၊ ကြည်ညိုပြီးသူများရဲ့ အကြည်ညို တိုးဘို့လဲ မဟုတ်၊ စင်စစ်မှာ-မကြည်ညိုသေးသူများရဲ့ မကြည်ညိုစရာလဲဖြစ်, ကြည်ညိုပြီးသား ပုထုဇဉ်များရဲ့ အကြည်ညိုပျက်စရာလဲ ဖြစ်တယ်’" ဟု မိန့်တော်မူပြီးလျှင်-

**"ဥဒကေ ဟသဓမ္မေ ပါစိတ္တိယံ\_**

ဟု သိက္ခာပုဒ် ပညတ်တော်မူရလေသည်၊ ဤသိက္ခာပုဒ်တော် အရ ခြေဖမျက်မြှုပ်သောရေ၌ မကစားကောင်း၊ ကစား ဟူရာ၌ ရေချိုးရင်း ငုပ်လိုက် ဖေါ်လိုက် ရေပေါ်ဖေါ်ပြီး ကူးလိုက် လုပ်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်၊ လှေဖြင့်ကစားခြင်း ရေထဲ၌ အိုးခြမ်းကွဲ စသည်ကို ပစ်၍ ကစားခြင်း, အိုးခွက်၌ ရှိသောရေကို လက်ဖြင့် ပုတ်၍ ကစားခြင်း, ပုန်းရည် နို့ရည် ရက်တက်ရည် စသော အရည်နှင့်စပ်၍ ကစားခြင်း အားလုံး၌ ဒုက္ကဋ်အာပတ်သင့်၏၊ ကစားစိတ်မပါဘဲ အကြောင်းအားလျော်စွာ (အညောင်း ပြေအောင်) ရေကူးခြင်း၌ အာပတ် မသင့်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
**ရှင်သာရဒဿီ** (၁၀၆၅ − ၁၁၂၉) သည် ဟံသာဝတီပါမင်းလက်ထက်တွင် ထင်ရှားသည့် ကျမ်းပြုဆရာတော် ဖြစ်ည်။

ဘဝ
--

ဆရာတော်ကို သက္ကရာဇ် ၁၀၆၅ ခုနှစ်တွင် ပုခန်းကြီးမြို့နယ်တွင် ဖွားမြင်သည်။ ငမြာရှင်ပညာသာရမထေရ်၏ တပည့် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကျမ်းဂန်များ အလွန်တတ်မြောက်ခဲ့သည်။

ရဟန်းဝတ်တော်မူခဲ့သည့်အခါ ရဟန်းဘွဲ့တော်မှာ "ရှင်သာရဒဿီ" ဖြစ်သည်။ တနင်္ဂနွေမင်းကိုးကွယ်သည့် ဆရာတော်ဖြစ်၍ ပုဗ္ဗာရုံဆရာတော်ဟု ထင်ရှားခဲ့သည်။ အလောင်းဘုရားသည် ပဲခူးသို့ မချီတက်မီ ဆရာတော်အား ပင့်ကာ တရားနာခဲ့ဖူးသည်။ ဆရာတော်သည် တောမှီဆရာတော် တစ်ပါး ဖြစ်သည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

ဆရာတော်သည် ၁၁၂၉ ခုနှစ်တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။

ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများ
----------------------

၁။ မဏိဒီပကကျမ်း၊

၂။ ဒွါရကထာဋီကာ၊

၃။ ဂုဠတ္ထဒီပနီ (မဏိဒီပကအကြွင်းဒွါရကထာဋီကာအဖွင့်)၊

၄။ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်ဂဏ္ဌိ၊

၅။ နေတ္တိပါဠိတော်နိသျ၊

၆။ သုတ္တနိပါတ်ပါဠိတော်နိသျ၊

၇။ သုတ်သီလက္ခန်ဂဏ္ဌိ၊

၈။ ဓာတုကထာမူလဋီကာယောဇနာ။

မှတ်စု
------

1. ↑  သာသနဝံသဒီပနီ၌ ၁၀၆၅ ခုနှစ်ဖွား၊ ၁၀၃၅ ခုနှစ် ပျံလွန်သည်ဟု ပြသည်။ စာမှား ထင်၏။ ၁၁၃၅ ဖြစ်ပေမည်။ ယင်းသို့ဆိုလျှင် ၁၁၂၉ ခုနှစ်နှင့် (၆) နှစ် ကွာခြားနေ၏။ မင်းလှသီရိသီဟသူ မှတ်တမ်း၌ ၁၁၂၉ ခုနှစ်တွင် ပျံလွန်တော်မူကြောင်း ဖော်ပြသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၂၀၊ ၂၁။
ရှင်သာဂရဗုဒ္ဓိ (၁၂၁၀ - ၁၂၃၇) သည် "ပထမဘုရားကြီးဆရာတော်" ဟု ထင်ရှားခဲ့သည့် ကျမ်းပြုဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

ဆရာတော်ကို ၁၂၁၀ ပြည့်နှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း ၉ ရက်နေ့တွင် ဟင်္သာတမြို့၊ တာငါးဆယ်ရပ်၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်ဖဲ ဖြစ်သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ ဦးမှုန်-ဒေါ်ပု ဖြစ်သည်။ 

ငယ်စဉ်က ညောင်ကုန်းဘုန်းတော်ကြီးထံတွင် စာပေများသင်ကြား၍ သာမဏေပြုခဲ့သည်။ ဘွဲ့တော်မှာ ရှင်သာဂရ ဖြစ်သည်။ အရွယ်ရောက်သည့်အခါ ဟင်္သာတလယ်တီဆရာတော်ကြီးကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ရှင်သာဂရဘွဲ့ဖြင့် ရဟန်းပြုခဲ့သည်။ 
မန္တလေးမြို့ သင်္ဂဇာတိုက်၊ စကုတိုက်၊ မဏ္ဍလာရာမတိုက်၊ သစ်ဆိမ့်တိုက်များတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ အုဂ်ဖိုရ်ဆရာတော်ကြီးထံ၌ ဆည်းကပ်ခဲ့သည်။ 

၁၂၄၆ ခုနှစ်တွင် ဓနုဖြူမြို့ ဇောတိကာရာမတိုက်ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး နောင်သော် တောရဆောက်တည်ခဲ့သည်။ ၂ နှစ်ခန့်ကြာပြီးနောက်တွင် ဘုရားကြီးတိုက်၌ သီတင်းသုံးသည်။

ပျံလွန်တော်မူခြင်း
------------------

ဆရာတော်သည် ၁၂၇၃ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆုတ် ၁ ရက်နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။

ကျမ်းများပြုစုခြင်း
-------------------

ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ပြုစုတော်မူခဲ့သည်။

၁။ ပသင်္ဂဝိနောဒနီ၊

၂။ ပတ္တနိကုဇ္ဇနဒီပနီ၊

၃။ ယာနဒီပနီ၊

၄။ ကာလိကဒီပနီ၊

၅။ အက္ခရတ္ထဒီပနီ၊

၆။ ပဏာမဒီပနီ၊

၇။ မရဏာသန္နဝီထိဝိဘာဝနီ၊

၈။ အနုသရဝိဘာဝနီ၊

၉။ ကာယာနုပဿနာဝိဘာဝနီ၊

၁၀။ မဂ္ဂါဓိဓမဒီပနီ။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၁၇၅၊ ၁၇၆။
ရှင်ဝရစက္က (၁၁၈၄ − ၁၂၄၇) သည် "ဒွါဒသမညောင်ကန်ဆရာတော်" အဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည့် ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

ဆရာတော်ကို ၁၁၈၄ ခုနှစ်တွင် ဗဒုံမြို့၊ ညောင်ကန်ရွာတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ ဦးမှော်ဖြစ်သည်။ 

အရွယ်ရောက်သည့်အခါ "ရှင်ဝရစက္က" ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် ရဟန်းပြုခဲ့သည်။ ပြည်ဆရာတော် (နဝမညောင်ကန်ဆရာတော်) ထံတွင် ပညာများ သင်ယူခဲ့သည်။ ဆရာတော်သည် ဝိနည်းသိက္ခာကို အထူးဂရုပြုတော်မူ၏။ ထို့ကြောင့် ရွှေကျင်ဆရာတော်က ဆရာတော်အား ထရံကာတိုက်ကို အပ်နှင်းခဲ့သည်။ ဆရာတော်သည် ညောင်ကန်ရွာသို့ ပြန်၍ သီတင်းသုံးတော်မူလိုသော်လည်း မင်းတုန်းမင်းက မေတ္တာရပ်ခံကာ လျှောက်ထားသဖြင့် နေပြည်တော်တွင် ဆက်လက်ကာ သီတင်းသုံးခဲ့သည်။ 

ဆရာတော်သည် ၁၂၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် မန္တလေးမြို့မြောက်ပြင်၌ ပင်တိုင်စံစလင်းထိပ်ခေါင်တင်က ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသည့် ကျောင်းတော်ကို အလှူခံတော်မူခဲ့သည်။ ထိုကျောင်းတော်ကို "မဟာတုလွတ်ဘုံသာဝေယန်" ဟု သမုတ်ခဲ့သည်။ 

မင်းတုန်းမင်းကြီးသည် ဆရာတော်အား "ဝရစက္ကပါလသီလာလင်္ကာရမဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရုတံဆိပ်တော်" ကို ကပ်လှူခဲ့သည်။

ပျံလွန်တော်မူခြင်း
------------------

ဆရာတော်သည် ၁၂၄၇ ခုနှစ်တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။

ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများ
----------------------

ဆရာတော်သည် ခန္ဓဒေါသဒီပနီကို ပြုစုရေးသားတော်မူခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၁၀၅။
အိပ်ချ် ဂျီ ဝဲလ်
**ဟားဗတ် ဂျော့ချ် ဝဲလ်** (အင်္ဂလိပ်: Herbert George Wells; /ဟားဘာ့တ် ဂျော့ဂျ် ဝဲလ်ဇ်/ ) သည် စာဖတ်ပရိသတ်၏ စိတ်ကိုဆွဲဆောင်နိုင်လောက်အောင် တီထွင်ကြံဆ၍ ရေးသားတတ်သော အင်္ဂလိပ်စာရေးဆရာကျော် တယောက်ဖြစ်ပေသည်။ *အိပ်ခ်ျ၊ ဂျီ၊ ဝဲလ်* ဟူ၍ လူသိများသည်။ ဝဲလ်သည် မိမိ၏အတွေးအခေါ်နှင့် အယူအဆများကို လူတန်းစားမရွေး လက်ခံနိုင်အောင်ရေးသားဖော်ပြနိုင်စွမ်းရှိသည်၊ သိပ္ပံပညာရပ်ကိုအခြေခံ၍သော်လည်းကောင်း၊ သမိုင်းပညာရပ်ကို အခြေခံ၍သော်လည်းကောင်း၊ လူမှုရေးပညာရပ်ကို အခြေခံ၍သော်လည်းကောင်း မိမိ၏ 
အမြင်ကို ဝတ္ထုကြောင်းဖြင့် ပြုစုရေးသား၍ တင်ပြခဲ့သည်။

ငယ်ဘဝ
-----

အိပ်ခ်ျ၊ ဂျီ၊ ဝဲလ် သည် ကင့်ခရိုင်၊ ဗရွမ်လီမြို့တွင် ၁၈၆၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့၌ ဖွားမြင်သည်။ သူ၏ဖခင် ဂျိုးဇက်ဝဲလ်သည် ကြေးတမ်းစား ကရစ်ကက်ကစားသမားဖြစ်၏။ အိပ်ခ်ျ၊ ဂျီ၊ ဝဲလ် သည် ဗရွမ်လီမြို့နှင့် ဆပ်ဆက်ခရိုင်၊ မစ်ဒဟပ်မြို့တို့တွင် ပညာသင်ကြားပြီးနောက် ဆေးတိုက်တစ်ခု၌လည်းကောင်း၊ အထည်တိုက်တစ်ခု၌လည်းကောင်း အလုပ်လုပ်ခဲ့ရသည်။ သို့ရာတွင် ဉာဏ်ကောင်းသူဖြစ်၍ ပညာသင်ဆုကို ရရှိသဖြင့် 
လန်ဒန်တက္ကသိုလ်၌ ပညာဆက်သင်ခဲ့ရာ ၁၈၈၈ ခုနှစ်တွင် သိပ္ပံဂုဏ်ထူးဘွဲ့ကို ရခဲ့သည်။

ကျောင်းဆရာ၊ သတင်းစာဆရာ၊ စာရေးဆရာ
--------------------------------

အိပ်ခ်ျ၊ ဂျီ၊ ဝဲသည် ကျောင်းဆရာအဖြစ်ဖြင့် ခေတ္တမျှလုပ်ကိုင်ပြီးလျှင် သတင်းစာဆရာ၊ စာရေးဆရာအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းလုပ်ကိုင်သည်။ ၁၈၉၅ ခုနှစ်တွင် သိပ္ပံအတတ်ကို အခြေပြု၍ အနှောင်းအဖြစ်ကို ဖော်ပြရေးသားသည့် *သည်တိုင်းမရှင်း* ခေါ်ဝတ္ထုကို ပထမဦးဆုံးပြုစုခဲ့လေသည်။ ထိုနောက် *ကမ္ဘာများ၏စစ်ပွဲ*(၁၈၉၈)၊ *လဗိမာန်က ရှေးဦးလူ*(၁၉ဝ၁)၊ *နတ်တို့၏ဩဇာ*(၁၉ဝ၄) အစရှိသော အလားတူဝတ္ထုစာအုပ်များကို ရေးသားပြုစုခဲ့ရသည်။

တစ်ဖန် အိပ်ခ်ျ၊ဂျီ၊ ဝဲသည် မိမိ၏ လူနေမှုအတန်းအစားမှရရှိသော အတွေ့အကြုံကိုမှီး၍ လူ့ဘဝအစစ်အမှန်ကို ထုတ်ဖော်ရေးသားပြန်သည်။ ဝဲသည် ထိုကဲ့သို့သောဝတ္ထုမျိုးကိုရေးရာ၌ ရယ်ရွှင်ဖွယ်ဖြစ်အောင် ဘဝအခြေ အနေကိုသရော်ထားလေသည်။ ယင်းဝတ္ထုအမျိုးအစားတွင် *အချစ်နှင့် မစ္စတာလူဝစ်ရှမ်*(၁၉ဝဝ)၊ *ကစ်ပစ*(၁၉ဝ၅) နှင့် *ထိမ်းမြားမင်္ဂလာ* (၁၉၁၂) စသည်တို့ပါဝင်သည်။

၁၉ဝ၈ ခုနှစ်တွင် *လေကြောင်းစစ်ပွဲ* ဟူသော စာအုပ်ဖြင့် ပထမကမ္ဘာစစ်အခြေကို ကြိုတင်သိမြင်နိုင်ခဲ့ခြင်းကို အကြောင်းပြု၍ ထိုစစ်အတွင်းက ပြည်တွင်းစစ်မျက်နှာကို သရုပ်ဖော်သည့် ဝတ္ထုဇာတ်လမ်းများ ကိုရေးသားပြန်သည်။

ပထမကမ္ဘာစစ်ပြီးသောအခါ ဝဲသည် လူမှုရေးနှင့် နိုင်ငံရေးအမြင်ကို *ကမ္ဘာ့သမိုင်း အကျဉ်းချုပ်*(၁၉၂၂)စာအုပ်တွင်ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင်ကျင်းပသော အထွေထွေပါလီမန် ရွေးကောက်ပွဲ၌ လန်ဒန်တက္ကသိုလ်မှ လေဘာပါတီကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဝင်ရောက်အရွေးခံ ရာ မအောင်မြင်ခဲ့ချေ။ ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ဂျူလီယန်ဟပ်စလေနှင့် သားဖြစ်သူ ဂျီ၊ ပီ၊ ဝဲတို့၏အကူအညီဖြင့် *သည်ဆိုင်းယင့်အော့လိုက်ဖ* ခေါ် ဇီဝဗေဒစစ်တမ်းစာအုပ်ကိုရေးခဲ့သည်။ တစ်ဖန် ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် လူ့လောက နှင့်ဆိုင်၍ အလွန်ကျယ်ပြန့်သော စီးပွားရေး၊ ချမ်းသာရေး၊ ပျော်ရွှင်ရေးတို့ အကြောင်းကို စာအုပ်ပြုစုခဲ့သည်။

ထို့နောက် ဝဲသည် မိမိစိတ်ကူးဖြင့်ရည်မှန်းသော ကမ္ဘာ့ဓနသဟာယ ဖြစ်ပေါ်လာရေးနှင့်ဆိုင်သည့် စာအုပ်များကိုပြုစုရေးသားလေသည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် နောင်ရေးကိုတွေးခေါ်၍ ဖြစ်လတ္တံ့သောအကြောင်းအရာတို့ကို*ဖြစ်ပေါ်လာမည့် အကြောင်းအရာများ*ဟူသော စာအုပ်၌ ရေးသား တင်ပြခဲ့ရုံမျှမက မိမိကိုယ်တိုင် ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခဲ့လေသည်။

အိပ်ခ်ျ၊ ဂျီ၊ ဝဲသည် စာအုပ်ပေါင်းများစွာကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည့်အပြင် မိမိ၏ စိတ်ကူးစိတ်သန်းကို ဖတ်ချင့်စဖွယ်ဖြစ်အောင် ဇာတ်လမ်းဇာတ်ကွက်ဆင်၍ တင်ပြနိုင်စွမ်းရှိသောစာရေးဆရာဖြစ်ပေသည်။ သူသည် ၁၉၄၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၃ ရက်န့တွင်လန်ဒန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ရဟန်းတို့ ... ယုံကြည်မှု "သဒ္ဓါရှိသော (သောတာပန်) ဥပါသိကာမသည် ချစ်ခင် စုံမက် နှစ်သက်မြတ်နိုးအပ်သော တစ်ဦးတည်းသောသားကို "ချစ်သား ... သင်ချစ်သားသည် "စိတ္တသူကြွယ်နှင့် ဟတ္ထကအာဠဝကတို့လို ဖြစ် (အောင် အားထုတ်) ပါလော့၊ ရဟန်းပြုလျှင် အရှင်သာရိပုတ္တရာ, အရှင်မောင်ဂွလ္လာန်တို့လို ဖြစ်(အောင် အားထုတ်)ပါလော့၊ ဘုရားရှင်၏တပည့် လူဥပါသကာတို့တွင် "စိတ္တသူကြွယ်နှင့် ဟတ္ထကအာဠဝကတို့သည်လည်းကောင်း၊ ရဟန်းတော်တို့တွင် "အရှင်သာရိပုတ္တရာနှင့် အရှင်မောဂ္ဂလ္လာန်တို့သည်လည်းကောင်း ချိန်ခွင်သဖွယ် နှိုင်းယှဉ်တိုင်းတာစရာတို့ ဖြစ်ကုန်၏။

သင်ချစ်သားသည် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ မရောက်သေးသော သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ် ပါက လာဘ, သက္ကာရ, သိလောကသို့ မရောက်ပါစေလင့်၊ လာဘ, သက္ကာရ, သိလောကသည် သင့်အား အရဟတ္တဖိုလ်သို့ မရောက်အောင် အန္တရာယ်ပြုပေလိမ့်မည်"ဟုတောင်းပန် ပြောဆိုမှုသည် မှန်ကန်သော တောင်းပန် (တောင့်တလင့်ဆို အလိုရှိ)ခြင်း ပေတည်း။ ရဟန်းတို့ လာဘ, သက္ကာရ, သိလောကသည် သို့ကလောက် ကြမ်းကြုတ် လှပေ၏-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

(ဓလေ့ထုံးစံ အရ စိုစွတ်သောအဝတ်, စိုစွတ်သောဆံပင်တို့ဖြင့် နေ့မွန်းတည့် ချိန်၌ ချဉ်းကပ်ရောက်ရှိလာကြကုန်သော ဥပါသကာတို့၏ "ချစ်ခင် စုံမက် နှစ်သက် မြတ်နိုးအပ်သော သားသေခြင်းကို လျှောက်ထားမှုကို အကြောင်းပြု၍ "ချစ်အပ်သော သဘောရှိသော ရူပက္ခန္ဓာအစရှိသည်တို့၌ သာယာမှုဖြင့် တပ်မက်ကြကုန်သော နတ်, လူအပေါင်းတို့သည် ဆင်းရဲကြကုန်၏။ နေ့၌လည်းကောင်း၊ ညဉ့်၌လည်းကောင်း၊ မေ့လျော့ခြင်း အလျင်းမရှိပဲ ချစ် တတ်သောသဘောရှိသော ခန္ဓာငါးပါးတို့ကို ပယ်စွန့်နိုင်ကြကုန်သော အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် လွန်မြောက်နိုင်ခဲသည့် သေမင်းသုံးသပ်အပ်သော ဝဋ်ဆင်းရဲအမြစ်ကို တူးဖြိုနိုင်ကြကုန်၏"ဟု ဘုရားရှင် ဥဒါန်းကျူးတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌-ပိယ, မနာပ အဖွင့် မှတ်သားစရာနှစ်မျိုးကို ရှုနိုင်ပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၁၊၄၃၁။ သံ၊မြန်၊၁၊၄၂၀။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၆-လာဘသက္ကာရသံယုတ္တ၊ တတိယဝဂ်၊ တတိယသုတ်။
2. ↑  -ဥဒါန၊၉၂-၃။ ဥဒါန၊မြန်၊၈၆။ ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၁၀၅-၇။

-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဥဒါန၊ ၂-မုစလိန္ဒဝဂ်၊ သတ္တမသုတ်။
3. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
ဦးသံမှို (၁၁၉၇ - ၁၂၆၆) သည် လက်ရုံးရည်နှလုံးရည် ပြည့်စုံသည့် ကျမ်းပြုစာဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

ဦးသံမှိုကို သက္ကရာဇ် ၁၁၉၇ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း ၁၂ ရက်နေ့တွင် တနင်္လာနေ့တွင် ကျောက်ဆောက်မြို့အနီး ရွာသာရွာ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ ဦးရွှေရေး - ဒေါ်ဝိုင်း ဖြစ်သည်။

ငယ်စဉ်က ကျောက်ဆောက်မြို့ အနောက်တောင် ခရီး ၂ မိုင်အကွာရှိ ဆီမီးကန်ရွာ ကျီးကျောင်းဆရာတောထံ၌ ပညာသင်ကြားလျက် "ရှင်ကိတ္တိ" ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် သာမဏေဝတ်ခဲ့သည်။ စာပေလေ့လာသင်ကြားရာ ပျို့၊ ကဗျာ၊ လင်္ကာများကို ကောင်းမွန်စွာ တတ်ကျွမ်းသည်။

ထို့နောက်တွင် တောင်သာမြို့ အရှေ့တောင် ဒန့်တိုင်ရွာ တောင်ကျောင်းဆရာတော်ထံတွင် ပညာများ ဆက်လက်ဆည်းပူးကာ မြင်းခြံမြို့ ကိုးဆောင်တိုက်ဆရာတော်ထံတွင် ရဟန်းပြုခဲ့သည်။ ထို့နောက် မန္တလေးမြို့သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ခင်မကန်တိုက်တွင် စာပေများ ပို့ချခဲ့သည်။

သက္ကရာဇ် ၁၂၂၅ ခုနှစ်တွင် လူဝတ်လဲကာ မင်းတုန်းမင်း၏ သားတော်ကြီး ဇလွန်မြို့စားထံတွင် ခစားခဲ့သည်။ မြင်ကွန်းမြင်းခုန်အရေးတွင် ဇလွန်မြို့စား ကံတော်ကုန်ပြီးနောက် မြင်ကွန်းမြင်ခုန်မင်းသားတို့သည် အကြီး’တော်အရာဖြင့် ချီးမြှောက်ကာ "ဓမ္မရာဇာမင်းကြီး" ဟူသည့် ရွှေတံဆိပ် ပေးခအပ်ခဲ့သည်။

ထို့နောက်တွင် မင်းတုန်းမင်းသည် အမျက်တော် ရှိခဲ့ပြီး ဒန့်တိုင်ဆရာတော်၊ ကိုးဆောင်ဆရာတော်တို့က လျှောက်ထားသဖြင့် ရာဇဝတ်မှုမှ ကင်းလွတ်ခဲ့သည်။

ဦးသံမှိုသည် မန္တလေးတွင် မနေလိုဘဲ ရန်ကုန်မြို့သို့ စုန်ဆင်းခဲ့၍ ပြည်မြို့နှင့် မင်းလှမြို့များတွင် အတန်ကြာ နေထိုင်ခဲ့သည်။ ၁၂၃၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ပုဂံမင်း၏ သမီးတော်နှင့် အိမ်ထောင်ဖက်၍ နေခဲ့သည်။ မြင်ကွန်းမင်းသားညီနောင် လွတ်မြောက်ရေးကိုလည်း အထူးကြိုးစားဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

ကွယ်လွန်ခြင်း
-------------

ဦးသံမှိုသည် ၁၂၆၆ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလဆန်း ၉ ရက် သောကြာနေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ၁၉ လမ်း မန်ကျည်းတန်းရပ် နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများ
----------------------

ဦးသံမှိုသည် အောက်ပါကျမ်းများကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။

၁။ ဗျိုင်းစေခန်းသာချင်း၊

၂။ အမွေခန်းဖြတ်စာ၊

၃။ တိဂုံဆံတော်ရှင်ငှက်မြတ်နားသမိုင်း၊

၄။ သလက္ခရကျောက်စာသမိုင်း၊

၅။ နောင်တော်ကြီးထီးတော်သမိုင်း၊

၆။ ကျိုက္ကစံဘုရားသမိုင်း၊

၇။ ငါးထပ်ကြီးဘုရားသမိုင်း၊

၈။ ဗောဓိမဉ္ဇူသာစာတမ်း၊

၉။ သင်္ဂြိုဟ်နိသျသစ်၊

၁၀။ ဂုဏတ္ထဇောတိကျမ်း၊

၁၁။ သဒ္ဒါအမေး အဖြေကျမ်း၊

၁၂။ အဘယကာရီကျမ်း၊

၁၃။ စလင်းကျောင်းတိုက်သိမ်ကမ္ဗည်းကျောက်စာ၊

၁၄။ မေတ္တာစာ၊ လေးချိုး၊ ဒွေးချိုး စသည်များ။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  လှသမိန် (၁၉၆၁ခုနှစ်)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များအတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ၃၅၇၊ဗိုလ်အောင်ကျော်လမ်း၊ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၂၅၀၊ ၂၅၁။ `|date=` ရှိ ရက်စွဲတန်ဖိုး စစ်ဆေးရန် (အကူအညီ)CS1 maint: location (link)
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**အခင်းတစ်ခု တည်းကိုပင် ၂-ယောက်အတူ ခင်းလည်းခင်း ခြုံလည်းခြုံ၍ အိပ်၊**

အမှုသည်—**ဘိက္ခုနီအများ**

လူလို မအိပ်ရ
------------

သာဝတ္ထိမြို့၌ ဘိက္ခုနိတချို့သည် (ခုတင်ပေါ်၌ အတူ မအိပ်ရဟု ပညတ်ထားသည့်အတွက် အတူမအိပ်ကြဘဲ) ကြမ်းပြင်စသည်အပေါ်၌ ခင်းလည်းခင်း ခြုံလည်းခြုံ၍ ဖြစ်နိုင်သောအဝတ်, သင်ဖြူး စသည်ကို ၂-ယောက်အတူ တစ်ဖက်အစွန်းကိုခင်း တစ်ဖက်အစွန်းကို ခြုံ၍ အိပ်ကြလေရာ ကျောင်းကြည့်လာသော လူတို့ မြင်သွားသဖြင့် "လူများလို အိပ်ကြတာပဲကိုး"ဟု ကဲ့ရဲ့ကြသောကြောင့် ဤ သိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ယာ ပန ဘိက္ခုနိယော ဒွေ ဧကတ္ထရဏပါဝုရဏာ တုဝဋ္ဋေယျုံ၊ ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

အဝတ်အထည် တစ်ခုတည်းကိုပင် ၂-ယောက် အတူ ခင်းလည်းခင်း ခြုံလည်းခြုံ၍ အိပ်ကြသော ဘိက္ခုနီတို့အား ပါစိတ် အာပတ်သင့်၏။

မှတ်ချက်
--------

ထိုကဲ့သို့ ဘိက္ခုတို့အိပ်လျှင် ဒုက္ကဋ်အာပတ်ဟု (ခုဒ္ဒကဝတ္ထု ခန္ဓက၌)ပညတ်တော်မူ၏၊ ဆက်ဦးအံ့ - သိက္ခာပုဒ်ရင်း၌ တစ်ထည်တည်းကိုပင် ခင်းလည်းခင်း ခြုံလည်းခြုံ၍ အိပ်သူအတွက် ပညတ်ထား၏၊ ခုဒ္ဒကဝတ္ထုခန္ဓက၌ကား အခင်း အခြုံ ၂-မျိုးလုံး မတူဘဲ အတူခင်း၍ ကိုယ့်ခြုံထည်နှင့်ကိုယ် အိပ်ခြင်း, ကိုယ့်အခင်းနှင့် ကိုယ် ခင်း၍ အတူခြုံအိပ်ခြင်းကိုလည်း ဘိက္ခုတို့မှာ ဒုက္ကဋ်ဟု ပညတ်တော် မူ၏၊ ဘိက္ခုတို့မှာ ဒုက္ကဋ်အာပတ်သင့်လျှင် ဘိက္ခုနီတို့မှာ ဒုက္ကဋ်ပင် သင့်စရာ ရှိသည်၊ ဆက်ဦးအံ့၊ ဤဧကတ္ထရဏ အရာ၌ အဋ္ဌကထာဝယ် "သံဟာရိမာနံ ပါဝါရကဋ သာရကာဒီနံ = ပြောင်းရွှေ့၍ ရစကောင်းသော အဝတ် ပဝါသင်ဖြူးဖျာ စသည်တို့၏"စသည်ဖြင့် ဖွင့်သောကြောင့် ယခုအခါ ပြောင်းရွှေ့၍ ရကောင်းသော သင်ဖြူးကြီး ကော်ဇောကြီး စသည်၌ အတူမအိပ်ကောင်းဟု သတိပြုပါ၊ ထိုအပေါ်၌ အခင်းတစ်ခု ထပ်ခင်း၍ တစ်ပါးက ထိုအခင်းပေါ်မှာ အိပ်လျှင်လည်းကောင်း, အသီးအသီး အပေါ်ထပ် အခင်းရှိလျှင် လည်းကောင်း အိပ်ကောင်းပါ၏၊ ထိုသို့ အပေါ်အခင်း မထပ်နိုင်ဘဲ မလွှဲသာ၍ အိပ်ခွင့်ကြုံခဲ့သော် အလယ်ကြား၌ သင်္ကန်း, ခါးပန်းကြိုး တုတ်,တောင်ဝှေး စသည်တစ်ခုခုကို အပိုင်းအခြားထား၍ အိပ်လျှင် "အနာပတ္တိ ဝဝတ္ထာနံ ဒဿေတွာ နိပ္ပဇ္ဇန္တိ" ဟုခွင့်ပြုတော်မူသည်၊ ခုတင်တစ်ခုပေါ်၌ကား ထိုသို့ အပိုင်းအခြားထား၍ အိပ်ခွင့် ရပုံကို မပြချေ။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
မြန်မာဂီတာ
ဂီတာ လို့ ပြောလိုက်ရင် အနောက်တိုင်းဇာတိ ကြိုး ၆ ချောင်းပါ ကြိုးတပ်တူရိယာ Guitar ကိုပဲ အရင်ဆုံး မြင်မိကြပေမယ်။

မြန်မာဂီတာ လို့ဆိုရင်တော့ အနောက်တိုင်းဂီတာပုံစံမျိုးပဲလို့ သိကြသူတွေများပါလိမ့်မယ်။ မြန်မာဂီတာ က အနောက်တိုင်းဇာတိ Slide Guitar (Lap Steele) နဲ့ ပုံစံချင်း အတူတူပါပဲ။

Slide Guitar ကို များသောအားဖြင့် လည်ပင်းမှာလွယ်ပြီး လက်ချောင်းမှာ စွပ်ထားတဲ့ ပိုက်လုံးကလေးနဲ့ လက်ကွက်တွေကို ဖိလို့ တီးပါတယ်။ မြန်မာဂီတာ မှာတော့ ဂီတာကို ပေါင်ပေါ်မှာ ပြားလိုက်တင်ပြီး လက်ကွက်တွေကို ကြေးပြားကလေးနဲ့ ဖိပြီး တီးပါတယ်။ Slide Guitar ကို ပေါင်ပေါ်မှာ တင်ပြီး ကြေးပြားနဲ့ တီးတာတွေလည်း ရှိပါတယ်။

မြန်မာဂီတာ က တစ်ခြား မြန်မာ့မွေးစားတူရိယာ (adopted musical instruments) မယ်ဒလင်၊ ဘင်ဂျို၊ တယော၊ ဒုံမင်း၊ ဗျပ်စောင်း တွေလိုပဲ မူရင်း တူရိယာတွေနဲ့ ကြိုးညှိတာရော တီးပုံ ဟန်ပန်တွေရော လုံးဝ ကွာခြားသွားတဲ့ မြန်မာ့တူရိယာ တစ်မျိုးဖြစ်လာခဲ့တာပါ။

အနောက်တိုင်းတူရိယာပညာရှင်တွေက မြန်မာသံညှိထားတဲ့ မြန်မာ့မွေးစားတူရိယာတွေ ကို မတီးနိုင်ကြတာအမှန်ပါပဲ။ ဒါကြောင့် မြန်မာဂီတာ လို့ပဲ ခေါ်လိုက်ချင်ပါတယ်။

ဒီကနေ့ မြန်မာဂီတာ တီးနိုင်သူအရေအတွက်ကို လက်ချိုးလို့ပဲ ရေတွက်နိုင်ပါတော့မယ်။

မြန်မာသံ သီချင်းတွေမှာတောင်မှ မြန်မာဂီတာသံ ကို ကြားရတာ နည်းပါးလာနေပါပြီ။

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
မြန်မာ့တူရိယာများ |
| --- |
| ကြိုးတပ်တူရိယာများ | 
* စောင်းကောက်
	+ ကရင်စောင်းကောက်
* ဒုံမင်း
* မြန်မာဂီတာ
* မိကျောင်း

 |
| လေမှုတ်တူရိယာများ | 
* ချည်ချောင်း
* ငြှင်း
* တံပိုး
* နှဲ
* ပလွေ

 |
| စည်းချက်တူရိယာများ | 
* ဆိုင်းဝိုင်း
	+ ကြေးဝိုင်း
	+ ပတ်မကြီး
	+ ပတ်လုံး
	+ ပတ်ဝိုင်း
	+ သံလွင်
* ပတ္တလား
* ပလုတ်
* ဖားစည်
* ဗြော
* ဝါးလက်ခုပ်
* အိုးစည်
* မောင်း

 |
| အခြား | 
* ခရုသင်း

 |
မာတီ အာတစ်ဆရီ
မာတီ အွိုင်ဗာ ကာလဗ်ဗီ အာတစ်ဆရီ (၁၉၃၇ ဇွန်လ ၂၃ မွေး) သည် ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ ဒဿမမြောက် သမ္မတ (၁၉၉၄-၂၀၀၀) ဖြစ်ပြီး ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆုရှင် တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ ကုလသမဂ္ဂ၏ သံတမန် တစ်ဦးဖြစ်သည့်အပြင် စေ့စပ်ညှိနှိုင်းသူ တစ်ဦးလည်း ဖြစ်ကာ သူ၏ နိုင်ငံတကာ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ပတ်သက်သည့် လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် ထင်ရှားသည်။

အာတစ်ဆရီသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဆားဘီးယားနိုင်ငံ မှ သီးခြားနိုင်ငံအဖြစ် ခွဲထွက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည့် ကိုဆိုဗိုနိုင်ငံ၏ ရပ်တည်မှုနှင့် ပတ်သက်သည့်ကိစ္စအတွက် ကုလသမဂ္ဂ၏ အထူးသံတမန် တစ်ဦးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ကာလရှည်ကြာ မပြီးပြတ်နိုင်သည့် အငြင်းပွားမှုကို ပြေလည်စေရန် ဦးတည်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် သူ့အား "ဆယ်စုနှစ် ၃ ခုအတွင်း ကမ္ဘာ့ပေါ်ရှိ တိုက်ကြီး အချို့တွင် ဖြစ်ပွားနေသည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှုများကို ပြေလည်စေရန် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့်အတွက်" ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆု အပ်နှင်း ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ နိုဘယ်ဆုချီးမြှင့်ရေး ကော်မတီမှ ထုတ်ပြန်ကြေညာချက်တွင် အာတစ်ဆရီသည် နမီးဘီးယားနိုင်ငံ၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ ကိုဆိုဗိုနိုင်ငံ၊ အီရတ်နိုင်ငံ တို့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ပဋိပက္ခများကို ဖြေရှင်းရာတွင် အရေးပါသည့် နေရာမှ ပါဝင်ခဲ့ကြောင်း ရေးသားထားသည်။
**စစ်ကိုင်းခေတ်** (၁၃၁၅-၁၃၆၄) သည် ပုဂံခေတ် ပျက်သုဉ်းပြီးနောက် ဖြစ်ထွန်းလာသော၊ မြန်မာ အလယ်ပိုင်းဒေသ ဧရာဝတီမြစ် အနောက်ပိုင်းရှိ နိုင်ငံငယ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ စစ်ကိုင်းသည် ဧရာဝတီမြစ် အရှေ့ပိုင်းကို လွှမ်းမိုးသော၊ ပင်းယနှင့် နိုင်ငံပြိုင် ဖြစ်သည်။ ဤနိုင်ငံကို အသင်္ခယာ စောယွန်း က ၁၃၁၅ခု တွင်၊ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၃၆၄ ခု တွင်၊ မောရှမ်းတို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သဖြင့် စစ်ကိုင်းနှင့် ပင်းယ နိုင်ငံများ ပျက်စီးခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင်၊ အသင်္ခယာ စောယွန်း၏ မြေး သတိုးမင်းဖျား (သတိုးမင်းဘုရား) က အင်းဝခေတ်ကို တည်ထောင်သည်။

စစ်ကိုင်းမင်းဆက်
----------------

(၁) အသင်္ခယာ စောယွန်း (၁၃၁၅-၁၃၂၃)
(၂) တရဖျားကြီး (၁၃၂၃-၁၃၃၆)
(၃) ရွှေတောင်တက် (၁၃၃၆-၁၃၄၀)
(၄) ကျော်စွာမင်း (စစ်ကိုင်း) (၁၃၄၀-၁၃၅၀)
(၅) နော်ရထာ မင်းရဲ (၁၃၅၀)
(၆) တရဖျားငယ် (၁၃၅၀-၁၃၅၃)
(၇) မင်းပြောက် သီဟပတေ့ (၁၃၅၃-၁၃၆၄)

ဆက်စပ်သော နိုင်ငံများ
---------------------

* မြင်စိုင်းခေတ်
* ပင်းယခေတ်
* အင်းဝခေတ်

ကိုးကား
-------



| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
ပင်းယခေတ်(အေဒီ ၁၃၁၃-၁၃၆၄-ခု) |
| --- |
| ဘုရင်များ၊ ပင်းယမင်း(၆)ဆက် | 
* တစ်စီးရှင် သီဟသူ
* ဥဇနာ (ပင်းယ)
* ငါးစီးရှင်ကျော်စွာ
* ကျော်စွာငယ်
* နရသူ (မောပါမင်း)
* ဥဇနာပြောင်

 |
| ဘုရင်များ၊ စစ်ကိုင်းမင်း(၇)ဆက် | 
* အသင်္ခယာ စောယွန်း
* တရဖျားကြီး
* ရွှေတောင်တက်
* ကျစွာ
* နော်ရထာ မင်းရဲ
* တရဖျားငယ်
* မင်းပြောက်

 |
| ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ | 
* စတုရင်္ဂဗလ အမတ်ကြီး
* ငခင်ညို

 |
| အကြောင်းအရာများ | 
* ကာချင်း

 |
| ဒေသ | 
* ပင်းယ
* စစ်ကိုင်း

 |
| * + ပုဂံခေတ်
	+ ပင်းယခေတ်
	+ အင်းဝခေတ်
	+ တောင်ငူခေတ်
	+ ညောင်ရမ်းခေတ်
	+ ကုန်းဘောင်ခေတ်
	+ ရတနာပုံခေတ်
	+ ကိုလိုနီခေတ်
	+ ဂျပန်ခေတ်
	+ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ်
	+ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်
	+ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ခေတ်
	+ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီခေတ်
	+ မျက်မှောက်ခေတ်
 |
**လောကီအမြင်ကျမ်းဗေဒင်** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

သခွတ်တနယ်ရွာမှ ဗေဒင်ဆရာဦးစံညိမ်းက မိမိသည် ဇာတာဖွဲ့ခြင်းဖြင့် အသက်မွေးရသေည်၊ ဇာတာဖွဲ့ခြင်း၏ အကျိုး၊ ဇာတာမဖွဲ့ခြင်း၏ အပြစ်ကို လူတွေက မြေးကြသဖြင့် သိရှိနိုင်ရန် ဆရာကြီးက ဖြေဆိုမစပါဟု တောင်းပန်သဖြင့် ဇာတာဖွဲ့ခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးကို ဖွဲ့ဆိုထားသည်။

လောကီအမြင်ကျမ်းဗေဒင်
--------------------

တသိန်းကမ္ဘာနှင့်၊ ကိန်းဇယာ − သင်္ချေယျံက၊ ဆင်ချွေပန်ဿေန်ဇာတ်ထိ၊ ပြေကပ္ပိ ဥတ္တမောတွင်မှ၊ သုဒ္ဓေါဒနာ၏၊ ပုတ္တော ရတနာ ဗုဒ္ဓေါဘဂဝါ ဖြစ်လိမ့်၊ မဟာ သက္ကရာဇ်တော် ညွှန်းဆင်သခဲ့၊ ကောဏ္ဍညပုဏ္ဏကျော်။  

  

ကြငှန်းပျံ နန်းစံလျက်ကယ်က၊ စန်းလဂ် စုံငယ်ဇာတာနှင့်၊ ဘယ်အခါ ဘယ်လိုဖြစ်မည်ဟု၊ ဂြိုဟ်ရှစ်ထွေဝေဘန်စိတ်သို့၊ စံနိဗ္ဗူယူဝင်စားအောင်ထိ၊ ဇာတာတော် ဗြဟ္မဏာ အကျော်တို့ထားခဲ့၊ အများလူဟူသရွေ့တို့၊ နားစေ့စေ့မြှော်။  

  

အပြေပြေအရွာရွာကို၊ ကလေကဝါ ဇာတာမဖွဲ့သူနှင့်၊ ဇာတာဖွဲ့သူ လူနှစ်မျိုးမို့၊ အကျိုးခံဘယ်လိုရှိသည်ဟု၊ မသိမြင် မသင်ကြားရင်ဖြင့်၊ ထင်မှားဘွယ် နာမလည်မပေါက်ပေဘူ့၊ မှားမှောက်လို့ အယူချော်၊ သူမတော်လူပြိန်း။  

  

သ္မီးရတနာ သားရတနာရှိသူတို့၊ ဇာတိအခြေသန္ဓေ ပွက်စဉ်က၊ နေထွက်သည် နေဝင်ချိန်နှင့်၊ ပြက္ခဒိန်ဗေဒင်ကျမ်းတို့၊ ကျင်ကျွမ်းကာ ဩဇာစူးသူတို့၊ စာတမ်းတင်ကာ ထန်းပင်ကအဖူးရယ်နှင့်၊ အထူးပင်အာရုံပြုရ၊ ဘုံဘူ့ပြေဇမ္ဗူဒိပ်မှာဖြင့်၊ ဖြူရိပ်လှုံသီဟာစံငဲ့ပြင်၊ ဒလိဒ္ဒ ပြည်သူများတို့၊ နှုန်းတန္တိ ထုံးစံမို့ထားကြ၊ ဘုရားရှင် ဘဂဝါအရဟော်၏၊ ဇာတာတော် ကမ္ဘာအပေါ်မှာ၊ ထွန်းရစ်အောင်၊ ဗြဟ္မာဏာအကျွမ်းဝင် ကောဏ္ဍညောက၊ ဖွားလာစဉ်၊ တပါးဆရာနှင့် မနှောပြီဘူ့၊ သားရတနာပင် ဘုရားအလျာဟုဟောရတယ်၊ လောကထွက်ကိန်း။

ခက်ဆစ်
------

၁။ ကိန်းဇယာ = ၄ ဂဏန်း။

၂။ သင်္ချေယျံ = အသင်္ချေဟု ရေတွက်ရသောကိန်း။

၃။ ပြေကပ္ပိ = ကပ္ပလဝတ်နေပြည်။

၄။ ဥတ္တမော = မြတ်သော။

၅။ သုဒ္ဓေါဒနာ = သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီး။

၆။ ပုတ္တောရတနာ = သားရတနာ။

၇။ ဗုဒ္ဓေါဘဂဝါ = မြတ်စွာဘုရား။

၈။ ဗြဟ္မဏာအကျော် = ပုဏ္ဏားဆရာအကျော်။

၉။ သီဟာစံ = သီဟာသနပလ္လင်တွင် စိုးစံရသူ။

၁၀။ ဒလိဒ္ဒံ = ဆင်းရဲသား။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော ခေါင်းစဉ်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
မီအိကို ကာဝါကာမိ
မီအိကို ကာဝါကာမိသည် ၁၉၇၆ခုနှစ် ဩဂုတ်၂၉၌ အိုဆာကာတွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ၂၀၀၆ခုနှစ်တွင် ကဗျာဆရာမ အဖြစ် စာပေလောကထဲ ဝင်ရောက်လာသည်။ ပထမဆုံး ဝတ္ထုလတ်ဖြစ်သည့် "My Ego, My Teeth, and the World" ကို ၂၀၀၇တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ သူမ၏ ကဗျာဆန်တဲ့ အရေးအသားများ၊ မိန်းမ ခန္ဓာကိုယ်အပေါ် ထိုးထွင်းသိမြင်မှုများ၊ ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ မေးခွန်းများနှင့် ခေတ်သစ် လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ အကျပ်ရိုက်ခြင်းများနှင့် ထင်ရှားသည်။

သူမ၏စာပေလက်ရာများကို နိုင်ငံအများသို့ ဘာသာပြန်ထားခြင်း ခံရပြီးဂျပန်ပြည်တွင်း စာပေဆုများ ဖြစ်သည့် အကုတဂဝဆု၊ တန်ဇာကိဆုနှင့်  မူရာဆာကိ ရှီကိဘူဆု စသည်ဖြင့် ရရှိထားသည်။ 

မီအိကို ကာဝါကာမိသည် အဆိုတော်မဖြစ်ခင်က ဘားမယ်၊ စာအုပ်ဆိုင်စာရေးအဖြစ်တို့နှင့် အသက်မွေးခဲ့သည်။ အဆိုတော်အဖြစ်နှင့် သီချင်းခွေ သုံးခွေ ထွက်ရှိခဲ့ပြီး ၂၀၀၆ခုနှစ်တွင် စာရေးသားခြင်းကို အာရုံစိုက်ရန် အဆိုတော်ဘဝကို စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။

အကုတဂဝစာပေဆုကို ၂၀၀၈ခုနှစ်တွင် Chichi to ran နှင့် မဆွတ်ခူးခင်က မီအိကို ကာဝါကာမိအနေနှင့် ဘလော့ဂါ အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့ပြီး သူမဘလော့ပေါက်နေသည့် အချိန်တွင် တစ်ရက်လျှင်  လူ၂၀၀,၀၀၀ခန့် ဝင်ရောက် ကြည့်ရှိခဲ့ကြသည်။

မီအိကို ကာဝါကာမိ၏ ပထမဆုံး လုံးချင်းဝတ္ထုဖြစ်သည့် Heaven သည် ၂၀၁၀တွင် မူရာဆာကိ ရှီကိဘူဆု ရရှိခဲ့သည်။ 

၂၀၁၆ခုနှစ်တွင် ဂရန်တာ၏ ၂၀၁၆ ဂျပန်လူငယ် စာရေးဆရာများစာရင်းတွင် ရွေးချယ်ခြင်း ခံရသည်။

၂၀၁၅ကနေ ၂၀၁၇ကာလများအတွင်း ဟာရူကီ မူရာကာမိကို အင်တာဗျူး အစီအစဉ်များ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သူ့ဝတ္ထုများတွင် ပါဝင်သည့် အမျိုးသမီး ဇာတ်ကောင်များနှင့် ဇာတ်ကောင်များ၏ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပတ်သက်မှုများကို အခုတ်တရ မေးမြန်းခဲ့သည်။ ယင်းအင်တာဗျူးများကို တည်းဖြတ်ပြီး Haruki Murakami: A Long, Long Interview ခေါင်းစဉ်နှင့် ၂၀၁၇ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ 

၂၀၁၈ခုနှစ်တွင် မီအိကို ကာဝါကာမိ၏ Ms.Ice Sandwichသည် ဂရန်းပရီစာပေအဖွဲ့အစည်း၏ shortlistတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။

၂၀၁၉ခုနှစ်တွင် Chichi to ranကို အကျယ်ချဲ့ပြီး  Natsu monogatariအဖြစ် ရေးသားခဲ့သည်။  ၂၀၂၀ခုနှစ်တွင် ထိုစာအုပ်ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုပြီး Breast and Eggs ခေါင်းစဉ်နှင့် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ 

၂၀၂၂ခုနှစ် မေလတွင် All the Lovers in the Night (*Subete mayonaka no koibito tachi)*ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာအဖြစ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

ယခုအခါတွင် တိုကျိုတွင် နေထိုင်လျက်ရှိသည်။
|  |
| --- |
| **၁၉၇၀** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဩဂုတ်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
Ethno-cultural definition of Melanesia.
မီလန်နီးရှားသည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင်းရှိ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာဒေသကြီး သုံးခုအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။
မီလန်နီးရှား၏ ပထဝီဝင်အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုချက်၊ ပန်းရောင်မျဉ်းဖြင့် ဝိုင်းထားသည်။
**မီလန်နီးရှား** (Melanesia; UK: /ˌmɛləˈniːziə/; US: /ˌmɛləˈniːʒə/) သည် အိုရှန်းနီးယားရှိ ဒေသခွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအနောက်အဆုံးမှ အာရာဖူရာပင်လယ်အထိနှင့် အရှေ့ဘက်တွင် ဖီဂျီနိုင်ငံအထိ ဖြစ်သည်။

ဤဒေသထဲတွင် ပါဝင်သည့် နိုင်ငံ လေးနိုင်ငံမှာ-

* ဗနွားတူနိုင်ငံ
* ဆော်လမွန်ကျွန်းစု
* ဖီဂျီ
* ပါပူအာ နယူးဂီနီ တို့ ဖြစ်ကြသည်။

အဆိုပါ လွတ်လပ်သည့်နိုင်ငံများအပြင် မီလန်နီးရှားထဲတွင် အောက်ပါနယ်မြေများလည်း ပါဝင်ကြသည်။

* နယူးကယ်လီဒိုးနီးယား - (ပြင်သစ်)
* မာလူကူကျွန်းစု - အင်ဒိုနီးရှားကျွန်းစု၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း
* အနောက်ပါပူအာ။ အနောက်ပါပူအာတွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ စီရင်စုနယ်မြေနှစ်ခု (ပါပူအာ နှင့် အနောက်ပါပူအာ) ပါဝင်သည်။

  

*Melanesia* အမည် (ဂရိဘာသာစကားမှ μέλας, *အနက်*၊နှင့် νῆσος, *ကျွန်းစု* များမှ ပြင်သစ်ဘာသာဖြင့် "Mélanésie" ) ကို ၁၈၃၂ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်လူမျိုး စွန့်စားရှာဖွေသူ Jules Dumont d'Urville မှ စတင်သုံးနှုန်းခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၈၇** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဩဂုတ်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
ခေတ်ပြိုင်သတင်းဂျာနယ်ကို ဇန်နဝါရီလ (၁) ရက် ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
"စစ်ကိုနိုင် ခေတ်ကိုပြိုင်မယ့် ခေတ်ပြိုင်" ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သူ ရဟန်းပျိုသမဂ္ဂဥက္ကဋ္ဌကြီး
အရှင်ခေမာစာရ၏စကားအတိုင်း ၁၉၉၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ (၂၈) ရက်နေ့တွင် ဦးတင်မောင်ဝင်း (ကွယ်လွန်) က စာပေအနုပညာရှင်များလည်းဖြစ်၊ စာနယ်ဇင်းအတွေ့အကြုံများသူတွေ
လည်းဖြစ်သော ရှုဒေါင့်ဂျာနယ် အယ်ဒီတာဟောင်း ဦးဝင်းခက်၊ စာရေးဆရာ မြဝတီရဲခေါင်၊ သတင်းစာပုံစံနဲ့ စာလုံးဒီဇိုင်းဘက်မှာ ကျွမ်းကျင်သူ မစ္စတာဘားမား (ဝင်းထွန်း)၊ စာရေးဆရာ မောင်စင်ကြယ် (ဦးမန်းညွန့်မောင်) စသည့် ကလောင်စွမ်းအားကို ယုံကြည်သူ ပုဂ္ဂိုလ်တစု၏ အကူအညီကို တောင်းခံခဲ့ရာမှ မြန်မာနိုင်ငံ ဒီမိုကရေစီပြန်လည်ရရှိရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ထိန်းသိမ်းရပ်တည်ပေးမည့် "ခေတ်ပြိုင်" သန္ဓေတည်ခဲ့ရသည်။

သတင်းစာထွက်လာချိန်တွင် ဦးဝင်းခက်က အယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် သတင်းစာဆရာကြီးဦးသောင်း (ကြေးမုံ) က အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ဆက်လက်
တာဝန်ယူ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

"သတင်းဂျာနယ်အမည်ဆိုသည်မှာ စာလုံးလည်းနည်းရမယ်၊ ကျစ်လည်းကျစ်ရမယ်၊ မှတ်မိလည်း လွယ်ရမယ်၊ ခေတ်ပြိုင်ဆိုတော့ သူတို့အုပ်စုနဲ့အပြိုင်ပေါ့" ဟု အမည်နဲ့ပတ်သက်လို့ အကြံပြုသူ တဦးဖြစ်သည့် ဦးဝင်းခက်က တင်ပြသည်ကို အများကလက်ခံကြသည့်အတွက် ခေတ်ပြိုင်၏ ရည်မှန်းချက်နှင့် မူဝါဒကို ခေတ်ပြိုင် ဦးစီးတည်ထောင်သူ ဦးတင်မောင်ဝင်းက အောက်ပါအတိုင်း ချမှတ်ခဲ့သည်။

ခေတ်ပြိုင်၏ အခြေခံမူ (၄) ရပ်မှာ -

(၁) ခေတ်ပြိုင်ဂျာနယ်သည် ဒီမိုကရေစီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အားထုတ်ကြိုးပမ်းနေသော သတင်းဂျာနယ်ဖြစ်သည်။

(၂) စစ်အာဏာရှင်စနစ် ချုပ်ငြိမ်းရေးအတွက် တိုက်ပွဲဝင်နေသော ဒီမိုကရေစီ တော်လှန်ရေး
သတင်းဂျာနယ်တစောင်ဖြစ်သည်။

(၃) ပြည်သူ့ဘက်မှ ခိုင်မာစွာရပ်တည်၍ အမှန်တရားကို ဖော်ထုတ်ရေးသားမြှင့်တင်အားပေးနေသော သတင်းဂျာနယ်ဖြစ်သည်။

(၄) မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီအင်အားစုများ၏ တပ်ပေါင်းစုအလံကို ကိုင်စွဲပြီး တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု
ပေါင်းစုံ၏ ဆန္ဒနှင့် ခံစားချက်များကိုဖော်ပြသော သတင်းဂျာနယ်ဖြစ်သည်။

သို့သော် ခေတ်ပြိုင်သည် မည်သည့်ပုဂ္ဂိုလ်၊ မည်သည့်အဖွဲ့အစည်း၏ ဩဇာခံမှမဟုတ်ဘဲ လွတ်လပ်စွာရေးသားထုတ်ဝေသော သတင်းစာကျင့်ဝတ် သိက္ခာခံယူချက်ကို ထာဝစဉ်
ဆုပ်ကိုင်သွားမည်။

လူထုခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဦးဆောင်သော ဒီမိုကရေစီအင်အားစုများ၊ တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုများနှင့် နအဖတို့ ဆွေးနွေးအဖြေရှာမှသာ နိုင်ငံသူ နိုင်ငံသားအပေါင်းတို့ စည်ပင်အေးငြိမ်းသော ဒီမိုကရေစီလူ့ဘောင်တွင် စိုးရိမ်ကြောင့်ကြမှုကင်းရှင်းစွာ နေထိုင်လုပ်ကိုင် စားသောက်နိုင်မည်ဟု ယတိပြတ် ယုံကြည်သော ခေတ်ပြိုင်က ဒီမိုကရေစီမဏ္ဍိုင်ပီသစွာ အမှန်တရားများကို စွမ်းအားရှိသရွေ့ ဆက်လက်တင်ပြသွားပါမည်ဟု ခေတ်ပြိုင်က ရေးသားဖော်ပြထားသည်။

ပြင်ပလင့်ခ်များ
---------------

ခေတ်ပြိုင် Archived 4 May 2009 at the Wayback Machine.
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၄-ဣန္ဒြိယသံယုတ္တ ၃-ဆဠိန္ဒြိယဝဂ္ဂ၊ စတုတ္ထသုတ်။

သဒ္ဓါ, ဝီရိယ, သတိ, သမာဓိ, ပညာ ဣန္ဒြေငါးပါးတို့ကို ပြီးစီးပြည့်စုံ(အောင် ပွားများ)ခြင်းကြောင့် ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်၏၊ ထိုအောက် အဆင့်ဆင့် ထက်မြက်မှု အားနည်းခြင်းကြောင့် အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဂါမ်၊ ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဂါမ်၊ အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဂါမ်၊ သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဂါမ်၊ ဥဒ္ဓံသောတ အကနိဋ္ဌဂါမီ အနာဂါမ်၊ သကဒါဂါမ်၊ ဧကဗီဇီသောတာပန်၊ ကောလံကောလ သောတာပန်၊ သတ္တက္ခတ္တုပရမ သောတာပန်၊ ဓမ္မာနုသာရီ သောတာပန်၊ သဒ္ဓါနုသာရီ သောတာပန် ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်၏-ဟု အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ် ၅-မျိုး၊ သကဒါဂါမ် ၁-မျိုး၊ သောတာပန် ၅-မျိုး၊ ဝိပဿနာဣန္ဒြေ ပွားများပုံ ထက်မြက်မှု၊ နုံ့နှေးလေးလံမှုသို့ လိုက်၍ဖြစ်သော အရိယာ ပုဂ္ဂိုလ်အမျိုးမျိုးကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌-(အရဟတ္တမဂ်၌တည်၍ ဝိပဿနိန္ဒြေ ယုတ်လျော့မှု ၅-မျိုး၊ သကဒါဂါမ်၌တည်၍ ဝိပဿနိန္ဒြေ ယုတ်လျော့မှု ၅-မျိုးတို့ကို ဟောတော်မူသည်။

ဧကဗီဇီ-အစရှိသော သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ် ၃-မျိုး အဖွင့်နှင့် သတ်မှတ်ပုံ၊ ဝဋ္ဋဇ္ဈာသယ, ဝဋ္ဋာဘိရတသောတာပန် ၇-ဦး၊ ဤ၌ မဟောသော သတ္တက္ခတ္တုပရမ သောတပန် ၂-မျိုး၊ ဓမ္မာနုသာရီ၊ သဒ္ဓါနုသာရီ သောတာပန်များ သောတာပန် ၂၁-မျိုး၊ တိပိဋကတိဿတ္တေရ်မိန့်ကြားခဲ့သော သောတာပန် ၂၄-မျိုး၊ သကဒါဂါမ် ၁၂-မျိုး၊ အနာဂါမ် ၄၈-မျိုး၊ ရဟန္တာ ၁၂-မျိုးတို့ကိုလည်း ဗဟုဿုတဖြစ်ဖွယ် တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။

ဋီကာ၌လည်း-မှတ်သားဖွယ် ပါရှိပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၃၊၁၈၀။ သံ၊မြန်၊၃၊၁၈၆။ သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၆၉-၂၇၂။ သံ၊ဋီ၊၂၊၄၉၄-၆။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
၁၉၉၉
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

| ဩဂုတ်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၇၁** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဩဂုတ်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့တော်နှင့် သာကေတမြို့အကြား "တောရဏအရပ်၌ ခေမာထေရီ သီတင်းသုံးနေစဉ် ကောသလဘုရင်က "ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ"အစရှိသောပြဿနာလေးမျိုးကို မေးလျှောက်ရာ ယင်းပြဿနာလေးချက်ကို မြတ်စွာဘုရားရှင် ဖြေကြားတော်မမူကြောင်း ခေမာထေရီက မိန့်ကြားပါသည်။ အဘယ်ကြောင့် ဘုရားရှင် ဖြေတော်မမူပါသနည်း-ဟု မေးလျှောက်ရာ ခေမာထေရီ က "ဂင်္ဂါမြစ်၏ သဲများ၊ မဟာသမုဒ္ဒရာရှိရေများကို ရေတွက်နိုင်သော သင်္ချာပညာရှင် ရှိပါသလောဟု ပြန်လည်မေးတော်မူပြီး ဥပါဒါနက္ခန္ဓာတစ်ပါးစီ၌ သတ္တဝါဟုပညတ်နိုင်သော သဘောကို ဘုရားရှင်ပယ်ပြီးပုံ၊ ထို့ကြောင့် "ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ"အစရှိသောအရာသို့ မရောက်တော့ပုံကို အကျယ်ရှင်းလင်း ဟောပြပါသည်။ တဖန် ကောသလမင်းသည် ဘုရားရှင်အား ထိုပြဿနာကို မေးလျှောက်သည့်အခါ ဘုရားရှင်က ခေမာထေရီဖြေကြားသည့်အတိုင်း ရှင်းလင်းဖြေကြားတော်မူရာ ကောသလဘုရင်က "ဘုရားရှင်နှင့် သာဝိကာမတို့ တရားဟောရာ၌ သဒ္ဒါ-သဒ္ဒါချင်း အနက်-အနက်ချင်း တထပ်တည်းကျပုံ၊ ညီညွတ်ပုံ၊ မဆန့်ကျင်ပုံတို့ကို ချီးကျူး လျှောက်ထားသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၂၊၅၄၄-၉။ သံ၊မြန်၊၂၊၅၃၇-၅၄၁။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၅၀။ သံ၊ဋီ၊၂၊၃၈၉။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ သဠာယတနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁၀-အဗျာကတဝဂ္ဂ၊ ပထမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**