recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ဗန်းမော်ဆရာတော်၏ အန္တိမအဂ္ဂိဈာပနပူဇာသဘင်ကို ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၆ ရက် အင်္ဂါနေ့တွင် မန္တလေးမြို့၊ ချမ်းမြသာစည်လေယာဉ်ကွင်းဟောင်း၌ နိုင်ငံတော်ဈာပနအဖြစ် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည်။

ဆရာတော်ရုပ်ကလာပ်ထားရှိပုံ
-------------------------

ဆရာတော်၏ ရုပ်ကလာပ်တော်ကို မဟာနွယ်စဉ်ရပ်ကွက်၊ ဗန်းမော်ကျောင်းတိုက်အတွင်းရှိ မူလစံကျောင်းတော်မှ ယာယီစံကျောင်းတော်သို့ ရွှေချမှန်ခေါင်းတော်တွင်းသွင်း၍ ပြောင်းရွှေ့အပူဇော်ခံရာမှ လူသူအများလာရောက်ဖူးမြှော်ကြသည်။

ထိုသို့ရက်သတ္တပတ်ကျော်ကြာပူဇော်ခံပြီးနောက်တွင် ၃ နာရီခွဲအကျော်တွင် မီးသင်္ဂြိုဟ်ပူဇော်ရန် တမုတ်ကြိုးဆွဲဖြင့်သော ကရဝိတ်ဖောင်တော်ပေါ်သို့ပင့်ဆောင်၍ ဗန်းမော်တိုက်အတွင်းမှ တက္ကသိုလ်အဓိပတိလမ်းအထိ၊ ထိုအဓိပတိလမ်းမှ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်လမ်းတောက်လျှောက်ပင့်ဆောင်၍၊ ထိုမှ ၇၈ လမ်းတစ်လျှောက်အပူဇော်ခံပြီးနောက်တွင် ချမ်းမြသာစည်လေယာဉ်ကွင်းဟောင်းအတွင်းသို့ ညနေ ၆နာရီကျော်ခန့်တွင်ရောက်ရှိပြီးနောက်တွင် "ကောင်းကင်ကြိုး"ကြိုးသီချင်းဖြင့် အနုပညာအဖွဲ့တော်သားတို့မှ အသုံးတော်ခံကြလေသည်။ ထိုကြိုးသီချင်းတီးမှုတ်နေစဉ်ဆရာတော်၏တပည့်တပမ်းများက သင်္ဂြိုဟ်စင်တော်ပေါ်သို့ အလောင်းတော်ပါ မှန်ခေါင်းတော်ကို ပို့ဆောင်နေကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "ဗန်းမော်ဆရာတော်ကြီး၏ အန္တိမအဂ္ဂိဈာပနကို မန္တလေး၌ စတင်ကျင်းပလျက်ရှိပြီး ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး အပါအဝင် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့များက ဝမ်းနည်းကြောင်း သဝဏ်လွှာများပေးပို့"၊ *npnewsmm.com*။
2. ↑  နိုင်ငံတော်သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာဘဒ္ဒန္တကုမာရာဘိဝံသ ဗန်းမော်ဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ အန္တိမဈာပနပူဇာအဖြစ် မန္တလေးခရိုင်အတွင်းရှိ သံဃာတော်(၉၄)ပါးတို့အား ပင့်ဖိတ်၍ အမျှအတမ်းပေးဝေမည့် အခမ်းအနားနှင့် အန္တိမဈာပန ပူဇာသဘင်အတွက် အလှူငွေများဆက်ကပ်လှူဒါန်းပွဲ ကျင်းပပြုလုပ် - MyanmarNationalPost။  ၇ ဇွန် ၂၀၂၃ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**မောင်ငြိမ်းသူ (ကြို့ပင်ကောက်) (၁၉၄၇)**
----------------------------------------

1. အမည်ရင်း - ဦးညွန့်တင်
2. မိဘအမည် - ဦးတင်ရွှေ + ဒေါ်လှဝိုင်း
3. မွေးသက္ကရာဇ် - ၂၊ ၁၂၊ ၄၇
4. မွေးဖွားရာ ဒေသ - ကြို့ပင်ကောက်
5. ကလောင် အမည်ခွဲများ - မျိုးငယ်ကျော်၊ ဇော်ငြိမ်းလတ်၊ သူရိန်ညွန့်တင်၊ နေသွေးကို

ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ်
---------------

  

မောင်ငြိမ်းသူ (ကြို့ပင်ကောက်) သည် ကြို့ပင်ကောက်မြို့ အထက်တန်း ကျောင်းမှ ဆယ်တန်း အောင်မြင် ခဲ့ပြီး မော်လမြိုင် ကောလိပ်၊ လုပ်သား ကောလိပ် တို့တွင် ဆက်လက် ပညာ သင်ကြား ခဲ့သည်။ ပျိုဖော်ဝင် အရွယ် လူငယ်များ၏ စာပေ အပေါ် စိတ်ဝင်စားမှု ဘွဲ့ယူ စာတမ်းဖြင့် စိတ်ပညာ ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။

  

(၁၉၆၃ - ၆၄) ခုနှစ်က ထုတ်ဝေသည့် ရုပ်ရှင် အောင်လံ မဂ္ဂဇင်းတွင် မောင်နှင်းဝေ ဟူသော ကလောင် အမည်ဖြင့် ရေးသား ခဲ့သော တောဓလေ့ ကဗျာဖြင့် စာပေ လောကသို့ စတင် ဝင်ရောက် ခဲ့သည်။

  

မောင်ငြိမ်းသူ (ကြို့ပင်ကောက်) အမည် အပြင် အခြား ကလောင် အမည်ခွဲများ ဖြင့်လည်း စာပေများကို ရေးသား ခဲ့သည်။ ရေးသား ပြုစု ပြီးသမျှ စာအုပ်များမှာ လုံးချင်း ၈ အုပ်၊ မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုရှည် ၃ဝ ကျော်၊ ဝတ္ထုတို ၃ဝဝ ခန့်နှင့် ဆောင်းပါး ပုဒ်ရေ ၁၀၀၀ ကျော် ရေးသား ခဲ့သည်။

  

၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်းမှ ကြီးမှူး ကျင်းပသော ဆောင်းပါး ပြိုင်ပွဲ၌ မော်ကွန်းဝင်ပြီ ကြက်ခြေနီ ဟူသော ဆောင်းပါးဖြင့် အကြီးတန်း အဆင့် ဒုတိယဆု ရရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် (၄၈) နှစ်မြောက် တပ်မတော်နေ့ ဆောင်းပါး ပြိုင်ပွဲတွင် အထူးဆု ရရှိခဲ့သည်။

  

၁၉၈၆ ခုနှစ်၊ မြအဖူးတွေ သစ်သစ်ဝေနှင့် လူငယ် ဝတ္ထုတိုများ စာအုပ်ဖြင့် အမျိုးသား စာပေဆု (လူငယ် စာပေဆု) (ရသ စာပေဆု) ကို ရရှိခဲ့သည်။ စာပေ တာဝန်များ အဖြစ် စမ်းချောင်းမြို့နယ် စာပေလုပ်သား အဖွဲ့ အတွင်းရေးမှူး၊ မြို့နယ် စာပေနှင့် စာနယ်ဇင်း အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ၊ နာယက တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ ဒဂုံမြို့သစ် (မြောက်ပိုင်း) စာပေနှင့် စာနယ်ဇင်း အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်လျက် ရှိသည်။

  

ရန်ကုန်မြို့ အမေနေ့ စာပေ ပြိုင်ပွဲနှင့် ဝါမိုးအောင် ဝတ္ထုတို ပြိုင်ပွဲ ဆုရွေးချယ်ရေး အဖွဲ့တွင် ပါဝင် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ရွှေသမင် စာပေတိုက်နှင့် သိန်းမင်း စာပေတိုက် တို့တွင် စာပြင် ဆရာ အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ရွှေသမင် မဂ္ဂဇင်းတွင် အမှုဆောင် အယ်ဒီတာ အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ထူးခြား ဂျာနယ်တွင် တာဝန်ခံ အယ်ဒီတာ အဖြစ် လည်းကောင်း ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။

  

ယခုအခါ ဝါမိုးအောင် စာပေတိုက်တွင် စာတည်း အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် လည်းကောင်း။ မှုခင်း ရှုထောင့် ဂျာနယ်၊ မှုခင်း မြင်ကွင်း ဂျာနယ်၊ မှုခင်း ရှုထောင် ရသစုံ မဂ္ဂဇင်းများတွင် တာဝန်ခံ အယ်ဒီတာ အဖြစ် လည်းကောင်း ထမ်းဆောင်လျက် ရှိသည်။

မောင်ငြိမ်းသူ (ကြို့ပင်ကောက်) ရေးသား ပြုစုခဲ့သော စာအုပ်များ
-----------------------------------------------------------

  

1. ဇီဝိတ ဒါန သံဃာ့ ဆေးရုံကြီး ဆေးကုသမှု သမိုင်း မှတ်တမ်း - ၁၉၉၉ ခုနှစ်
2. ဘယ်သူ မိုးကျ ရွှေကိုယ်လဲ - ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်
3. မကြင်သင့် ရင်နင့်အောင်ဆွေး - ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်
4. စောင့်သိနားလည် ခွင့်လွှတ်စေချင်တယ် - ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်
5. မုန်းမာတင်းလို့ ညှဉ်းရက်လေ - ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်
6. မျက်မာန်တော်ငြိုးပါနဲ့ ခိုကိုးသူပါ - ၁၉၉၁ ခုနှစ်
7. မြအဖူးတွေ သစ်သစ်ဝေနှင့် လူငယ်ဝတ္ထုများ - ၁၉၈၆ ခုနှစ်
8. မြအဖူးတွေ သစ်သစ်ဝေနှင့် လူငယ် ဝတ္ထုများ (ဒုတိယအကြိမ်) - ၁၉၈၈ ခုနှစ်

ကိုးကား
-------

1. ↑  ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ ဆက်ဆံရေး ဦးစီး ဌာန (ရုံးချုပ်) စာတည်း အဖွဲ့က စုဆောင်း ပြုစုတဲ့ ‘နှစ်ဆယ် ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ များနှင့် စာစု စာရင်း’ စာအုပ် (ပညာရွှေတောင် စာအုပ်တိုက်)၂၀၀၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(ပထမ အကြိမ်)
**ဒေါ်ဒန်းမဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်** သည် ဘူတန်နိုင်ငံတောင်တန်းပေါ်တွင် တည်ထားသည့် ကြီးမားသည့် စကြာမုနိဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို လေးယောက်မြောက်ဘုရင် Jigme Singye Wangchuck နှစ်ခြောက်ဆယ်ပြည့်အဖြစ် တည်ထားခဲ့သည်။ ရုပ်ပွားတော်ကြီးသည် ရုပ်ပွားတော်ငယ်များ ရာထောင်တို့၏ အပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ထိုရုပ်ပွားတော်ငယ်များသည်လည်း ရုပ်ပွားတော်ကြီးကဲ့သို့ ပုံစံအတူတူပင် ဖြစ်သည်။ ကြေးနီဖြင့် ပြုလုပ်ထားကာ ရွှေချထားသည်။ ဒေါ်ဒန်းမဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြီးသည် Kuensel Phodrang အပျက်အစီးများ၏ အလယ်တွင် တည်ရှိသည်။ Kuensel Phodrang သည် ဆယ့်သုံးဦးမြောက် အုပ်ချုပ်သူဘုရင်၏ နန်းတော် Sherab Wangchuk ဖြစ်သည်။ တောင်ဘက်သို့ အပေါ်စီးမှ ကြည့်ရှုကာ ဘူတန်၏ မြူတန်၏ မြို့တော် ဆင်းဖု (Thimphu) ကို မြင်နိုင်သည်။ တည်ဆောက်မှုများကို ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ တွင် ပြီးစီးရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။ သို့သော် တည်ဆောက်မှုသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၅ တိုင်အောင် မပြီးစီးသေးပေ။ ရုပ်ပွားတော်သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အကြီးဆုံးရုပ်ပွားတော်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၁၆၉ ပေ (၅၂ မီတာ) ရှိသည်။ ထို့အပြင် ၈ လက်မြင့်သည့် ကြေးနီဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် ၁၀၀၀၀၀ ဆူနှင့် ၁၂ လက်မမြင့်သည့် ရုပ်ပွားတော် ၂၅၀၀၀ ဆူ ပါဝင်သည်။

ရုပ်ပွားတော်ကို တရုတ်နိုင်ငံရှိ Aerosun Corporation of Nanjing က အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄၇ သန်းကုန်ကျစရိတ်ဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ စီမံကိန်းတစ်ခုလုံး၏ ကုန်ကျစရိတ်သည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၁၀၀ ကျော်ခဲ့သည်။ အတွင်းပိုင်းသည် အသီးသီး ဝင်ဆံ့သည်။ လှူဒါန်းသူများ၏ အမည်များကို ခန်းမတွင် ပြသထားသည်။ ၎င်းခန်းမသည် ရုပ်ပွားတော်ကြီး၏ ပလ္လင်ပုံစံ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ စေတီတော်၏ နမူနာပုံစံသည် ထင်ရှားသည့် ဘူတန်လူမျိုးဆရာဖြစ်သူ Jenzop Lopen Sangay က ရွှံ့စေးဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ Jenzop Lopen Sangay သည် ဘူတန်နိုင်ငံ၊ Paro, Shaba မှ ဖြစ်သည်။ သူသည် ရုပ်ပွားတော်ကြီးကို စတင်တည်ဆောက်နေစဉ်အတွင်းတွင် တရုတ်နိုင်ငံရှိ စီမံကိန်းနေရာများကို သွားရောက်ကာ ထောက်လှမ်းခဲ့သည်။ သူ၏ အဓိကလက်ရာများကို major Dzongs and Temples of Bhutan including Punakha Dzong, Takstang, Wangduephodrang, Yonglagoenpa, Austsho Dratshang, Gelephu Dzong, Chukha Dzong, Tsangkha Chenrigzee Lhakhang များနှင့် အခြားနေရာများတွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။

ရုပ်ပွားတော်မှ မြင်ရသည့်အောက်ခြေတွင် Kuensel Phodrang သဘာဝဥယျာဉ် တည်ရှိပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ဥယျာဉ်သည် ၉၄၃.၄ ဧက ရှိသည့် သစ်တောဖြစ်ပြီး ရုပ်ပွားတော်ကြီးကို ဝန်းရံပတ်ထားကာ တည်ရှိသည်။ ထို့အပြင် အများပြည်သူဆိုင်ရာအားကစားရုံနှစ်ခုကိုလည်း ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။

Panoramic View of Buddha Dordenma

ကိုးကား
-------

1. ↑  "Buddha Dordenma consecrated"၊ *Kuensel*၊ 25 September 2015။ 29 December 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Structural Designs။ Buddha Dordenma Project။ 30 January 2020 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  29 December 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  October opening for tallest Buddha။ Buddha Dordenma Project။ 19 August 2011 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  8 January 2012 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  Buddha Dordenma Statue။ Tourism Council of Bhutan။ 9 April 2018 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  29 December 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
5. ↑  Gigantic Buddha Dordenma Statue။ Bhutan Travel Bureau (28 February 2014)။ 30 December 2016 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  11 January 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
6. ↑  "Six outdoor gyms to be set up by March"၊ *Kuensel*၊ 17 January 2015။
ဥပါသိကာ ကီးနာနာယွန်
**ဥပါသိကာ ကီးနာနာယွန်** (กีนานายน, ၁၉၀၁ ခုနှစ် - ၁၉၇၈ ခုနှစ်) သည် ရတ်ချဘူရီ (Ratchaburi) မှ ထိုင်းလူမျိုး ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ဥပါသိကာမတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် သူမသည် အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် သူမသည် သူမ၏ ဦးလေး၊ အဒေါ်ဖြစ်သူတို့နှင့်အတူ အိမ်သို့ပြန်လာပြီး တရားစင်တာတစ်ခုသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ သူမသည် များသောအား ကိုယ်တိုင်ပင် ပါဠိစာပေများနှင့် အခြားသော ဗုဒ္ဓဘာသာစာပေများကို ဖတ်ရှုလေ့လာကာ သင်ကြားခဲ့သည်။ သူမ၏ ဓမ္မသင်ကြားများနှင့် ကဗျာများသည် ကျယ်ပြန့်စွာပင် ပျံ့နှံ့လျက် ရှိသည်။ သူမ၏ ထိုတရားစကားများသည် ပျံနှံ့လာသည့်အတွက်ကြောင့် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ထင်ရှားသည့် အမျိုးသမီးတရားပြဆရာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူမ၏ တရားဟောပြောပြသမှုများကို Thanissaro Bhikkhu က အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့သည်။ Thanissaro Bhikkhu က သူမအား "မည်သို့ပင်ဆိုစေ သူမသည် "ထိုင်နိုင်ငံ၌ ၂၀ ရာစုတွင် ထင်ရှားသည့် အမျိုးသမီးတရားပြဆရာဖြစ်သည်" ဟု မြင်ခဲ့သည်။

ဖြန့်ဝေမှုများ
--------------

* Upasika K. Nanayon, *An unentangled knowing: lessons in training the mind*, Buddhist Publication Society, 1996.
* Upasika Kee Nanayon, Thanissaro Bhikkhu, *Pure and simple: teachings of a Thai Buddhist laywoman*, Somerville, 2005
* "Breath Meditation Condensed" Archived 20 December 2011 at the Wayback Machine..

ကိုးကား
-------

1. ↑  Donald K. Swearer, The Buddhist World of Southeast Asia, SUNY Press, 2010, s. 13.
2. ↑  Kassam, Zayn R. (2017)။ *Women and Asian Religions*။ ABC-CLIO။ p. 320။ ISBN 978-0-313-08275-7။
3. 1 2  Thanissaro Bhikkhu, Upasika Kee Nanayon and the Social Dynamic of Theravadin Buddhist Practice
, 1995
**ကီဟီလိယရာဇမဟာဝိဟာရ** သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ Monaragala ခရိုင်တွင် တည်ရှိသည့် ရှေးဟောင်းဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်သည် Wellawaya မြို့မှ ၁၁ ကီလိုမီတာ (၆.၈ မိုင်) ကွာဝေးသည့် Handapanagala ရွာတွင် တည်ရှိသည်။ ကျောင်းတော်ကို သီရိလင်္ကာနိုင်ငံအစိုးရက ရှေးဟောင်းသုတေသနနယ်မြေအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။]]. ၎င်းကို ၂၀၀၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် အစိုးရဂေဇက်အမှတ် ၁၂၆၄ တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။

ကျောင်းတော်
-----------

An inscription near to the rock curved steps
ကျောင်းတော်သည် Neluwagala Grama Niladari တိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ကျောင်းတော်ကကို သေးငယ်သည့်ကျောက်ဆောင်တစ်ခု၏ ကုန်းပြင်မြင့်ပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။ ၎င်းနေရာသည် Handapanagala ရေလှောင်တမံ၏ အနီးအနားတွင် ဖြစ်သည်။ ကျောက်ဆောင်၏ ထိပ်ဖျားတွင် ရှေးဟောင်းစေတီတော်တစ်ခုရှိပြီး အနည်းငယ်သွားရုံဖြင့် ရောက်ရှိနိုင်သည်။ ထိုကျောက်ဆောင်၏ ကျောက်သားမျက်နှာပြင်တွင် ထွင်းထုထားသည်များကိုလည်း တွေ့ရှိနိုင်သည်။ စေတီတော်သည် ယခုအခါတွင် ပြိုလဲပျက်စီးလုနီးပါး ဖြစ်နေသည်။ စေတီတော်နှင့် ဘေးကပ်လျက်တွင် ဘုရားကျောင်းဆောင်အပျက်အစီးတစ်ခုကိုလည်း မြင်တွေ့ရသည်။ ၎င်းကျောင်းဆောင်တွင် ကျောက်သားများအား ထွင်းထုထားသည့် ပလ္လင်၊ အထိမ်းအမှတ်ကျောက်တုံး၊ လက်ရန်းပွတ်လုံး၊ ကျောက်သားအောက်ခြေများ၊ ယန်တရာကျောက်တုံးများနှင့် ကျောက်စာများ စသည်တို့ကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ကျောက်စာသည် ကြီးမားသည့် ကျောက်သားမျက်နှာပြင်တစ်ခုပေါ်တွင် ထွင်းထုထားပြီး အစောပိုင်းဗြဟ္မဏီဘာသာစကားများကို တွေ့ရှိရသည်။ လှေကားထစ် အောက်ဘက်ပိုင်းသည် စေတီတော်၏ မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး ကျောက်စာများပါဝင်သည့် ကျောက်တိုင်တစ်ခုနှင့်အတူ အခြားများစွာသော ကျောက်သားအပျက်အစီးများစွာ တည်ရှိသည်။ အပျက်အစီးများသည် ဘီစီ ၃ ရာစု မင်းDevanpiya Tissa လက်ထက် (307 BC – 267 BC) အချိန်က ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။

ပြင်ပလင့်များ
-------------

* Remnants from the past around Wellassa#Kahaliya Raja Maha Viharaya Archived 1 February 2021 at the Wayback Machine.

ကိုးကား
-------

1. ↑  Protected Monument List 2012-12-12 (In Sinhala)။ Department of Archaeology (12 December 2012)။ 23 November 2018 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  29 January 2018 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑   "Gazette"  (22 November 2002). *The Gazette of the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka* **1264**.
3. 1 2  Uma Oya Multipurpose Development Project- Final Report – Nov 2010#Keheliya Raja Maha Viharaya။ EJUSTICE (20 November 2010)။ 20 September 2018 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  30 January 2018 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ "The archeological remains of a stupa and image house in the rocky plain and two buildings with stone columns near it is believed to be belongs to the 3rd century BC of the King Devanpiyatissa period. The two inscriptions seen in the area has early brahmiyan letters. The area is an archeological reserve"
ယူကရိန်းနိုင်ငံ ကီးယက်မြို့တော်ရှိ ယူကရိန်းအမျိုးသားအနုပညာပြတိုက်
**ကီးယက်မြို့**သည် နီးပါးမြစ်၏ လက်ယာဘက် ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ လူဦးရေ ၈၅ဝ,ဝဝဝ မျှရှိသော မြို့ကြီး ဖြစ်ပြီးလျှင်၊ ယူကရိန်းနိုင်ငံ၏ 
မြို့တော်ဖြစ်သည်။ ဆိုဗီယက်ရုရှနိုင်ငံတွင် ရှေးအကျဆုံးသော 
မြို့ကြီးဖြစ်၍ ထိုမြို့ကို 'မြို့များမိခင်'ဟု ရုရှတို့ ခေါ်ကြသည်။ 
လယ်ယာနှင့်စက်မှုလုပ်ငန်းများ ထွန်းကားသော ဒေသတွင် 
တည်ရှိသည့်ပြင် မီးရထားလမ်းဆုံရာ မြို့ကြီးလည်း ဖြစ်သဖြင့် 
ရုရှနိုင်ငံတွင် တတိယအကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်၏။ ကုန်တင်ကုန်ချ 
ရှုပ်ရှက်ခတ်မျှ စည်ကားသော ဆိပ်ကမ်းများ၊ သတ္တုရည်ကျိုရုံ 
များ၊ ဂျုံစက်၊ သကြားစက်၊ သားရေနယ်စက်၊ အရည်ချက်စက်၊ 
ဖန်ချက်စက် စသည်တို့အပြင် ဓာတ်ခွဲခန်းများ၊ စက်မှုလက်မှု 
ပညာသင်ကျောင်းများ၊ ပြတိုက်များ၊ တက္ကသိုလ်ကျောင်းကြီး 
များနှင့် အမျိုးသားစာကြည့်တိုက်၊ သိပ္ပံပညာတံခွန်အသင်း 
တို့လည်း ရှိသဖြင့်၊ ကီးယက်မြို့သည် ယခုအခါ ခေတ်မှီသော 
မြို့ကြီးလည်း ဖြစ်လေသည်။

ကီးယက်မြို့တွင် အပိုင်းကြီးသုံးပိုင်း ထင်ရှားခြားနားစွာ 
တည်ရှိ၏။ ပထမပိုင်းမှာ မြစ်ကမ်းတစ်လျှောက် တွင်ရှိသော 
ပိုဒိုးခေါ် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးရပ်ကွက် ဖြစ်သည်။ ထိုအပိုင်း 
တွင် ယဟူဒီရပ်ကွက်လည်း ပါဝင်သည်။ ဒုတိယအပိုင်းမှာ 
တောင်ကုန်းအမြင့်ပိုင်းတို့ အပေါ်တွင်ရှိသော ကီးယက် 
မြို့ဟောင်းရပ်ကွက် ဖြစ်၏။ တတိယပိုင်းမှာ ပက်ချာစကီ 
တောင်ကုန်းပေါ်ရှိ လာဗရာဘုန်းကြီးကျောင်းဖြစ်သည်။ 
လာဗရာ ကျောင်းတွင် ၁၁ ရာစုနှစ်အတွင်းက ဆောက်လုပ် 
ခဲ့သော ဂူအမြောက်အမြား ရှိ၏။ ယခင်က လာဗရာ ကျောင်း 
သည် မြို့တံတိုင်း၊ မျှော်စင်၊ ဈေးဆိုင်ကန္နား၊ ဘုရားရှိခိုး 
ကျောင်း၊ စာသင်ကျောင်း၊ စာပုံနှိပ်စက် စသည်တို့ဖြင့် သီးခြား 
မြို့ကလေး တစ်မြို့သဖွယ် တည်ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ် ရုရှ 
တော်လှန်ရေး မစမီက ရုရှလူမျိုးတို့သည် လာဗရာကျောင်းသို့ 
နှစ်စဉ် ဘုရားဖူးသွားရောက်လေ့ ရှိကြသည်။ အချို့သော ဘုန်း 
ကြီးများသည် ထိုအရပ်ရှိ ဂူများတွင် အသက်ထက်ဆုံး တရား 
အားထုတ်လေ့ ရှိကြသည်။ ကီးယက်မြို့ဟောင်း ရပ်ကွက်တွင် 
၁၁ ရာစုနှစ် အတွင်းက တည်ဆောက်ခဲ့သော ထည်ဝါခန့်ညား 
သည့် စိန်ဆိုဖီးယား ကသီဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီး ရှိ၏။ 
ထိုဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးမှာ ထိပ်ပိုင်းတွင် ရွှေသားဖြင့် ပြုလုပ်
ထားသော ခေါင်းလောင်းစင်ကြီး ရှိသည့်အတွက် ထင်ရှား 
လေသည်။

ကီးယက်မြို့သည် ၅ ရာစုနှစ်အတွင်းက တည်ခဲ့သော မြို့ 
ကြီး ဖြစ်၏။ အလယ်ခေတ်တွင် စည်ကား တိုးတက်လျက် 
ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သည်။ ထိုမြို့သည် ရုရှနိုင်ငံတွင် ခရစ်ယန် 
ဘုရားရှိခိုးကျောင်းနှင့် ခရစ်ယန် စာသင်ကျောင်းများ ရှေးဦးစွာ 
ဖွင့်လှစ်တည်ဆောက်ရာမြို့ ဖြစ်သည့်ပြင်၊ တစ်ခါက ဘုရားရှိခိုး 
ကျောင်းပေါင်း ၁၅ဝ မျှ ရှိခဲ့ဘူးသဖြင့်၊ ရှေးအခါက ရုရှတို့ 
သည် ထိုမြို့ကို 'ကီးယက်မြို့မြတ်'ဟု ခေါ်စမှတ် ပြုခဲ့ကြ၏။ 
မွန်ဂိုလူမျိုး၊ လစ်သွေးနီးယန်းလူမျိုးနှင့် ပိုးလူမျိုးတို့သည် ကီး 
ယက်မြို့ကို အသီးသီး ပိုင်ဆိုင် အုပ်စိုးခဲ့ကြဘူး၏။ သို့ရာတွင် 
၁၆၆၈ ခုနှစ်၌ ရုရှလူမျိုးတို့က ပြန်လည် သိမ်းပိုက်လိုက်ကြ 
သည်။ ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် ယူကရိန်းနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်လာ 
၏။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း၌ ဂျာမန်တို့သည် အပြင်းအထန် 
တိုက်ခိုက်၍ ကီးယက်မြို့ကို ၁၉၄၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၃ ခုနှစ်အထိ 
သိမ်းပိုက်ထားခဲ့ကြ၏။ ၁၉၄၃ ခုနှစ် ရုရှတပ်များ ကီးယက်မြို့ 
သို့ ပြန်ရောက်လာသောအခါ မူလလူဦးရေ ၈၅ဝဝဝဝ ခန့်မှာ 
၇၅ဝဝဝ ခန့်အထိ လျော့ကျသွားသည်ကိုလည်းကောင်း၊ လူနေအိမ်များ 
နှင့်တကွ တံတားများ၊ စက်ရုံများ၊ တက္ကသိုလ်ကျောင်း 
အဆောက်အအုံများနှင့် ရှေးဘုန်းကြီးကျောင်းများမှာ မရှုမလှ 
ပျက်စီးကုန်ပြီကိုလည်းကောင်း၊ တွေ့ကြရလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)
**ဆုန်းဂန်** (ဟန်းဂု:송강) သည် တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသားသရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ *Love Alarm*၊ *Sweet Home* ဇာတ်လမ်းတွဲတို့တွင် သရုပ်ဆောင်မှုများကြောင့် ထင်ရှားလာသည်။

အလုပ်အကိုင်
-----------

### ၂၀၁၇-၂၀၁၈ (သရုပ်ဆောင်ဘဝအစ)

၂၀၁၇ခုနှစ်တွင် *The Liar and His Lover*ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် ဇာတ်ပို့နေရာမှ သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ထိုနှစ်တွင်ပင် *Man in the Kitchen*ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ခုနှစ်တွင် *Beautiful Vampire*တွင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

### ၂၀၁၉-လက်ရှိ

၂၀၁၉ခုနှစ်တွင် *When the devil calls your name* ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် Netflix မှရိုက်ကူးသော အချစ်နှိုးစက် (Love Alarm) ပထမတွဲတွင် အဓိကသရုပ်ဆောင်နေရာမှ ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ထိုဇာတ်လမ်းတွဲတွင် ချမ်းသာသော မော်ဒယ်ကျောင်းသားနေရာမှ ရိုက်ကူးခဲ့ပြီး ပရိသတ်များ ရရှိလာခဲ့သည်။ ထိုဇာတ်လမ်းတွဲသည်လည်း Netflix၏ ထိပ်တန်းဇာတ်လမ်းတွဲများမှ တစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။

၂၀၂၀ပြည့်နှစ်တွင် ကြောက်မက်ဖွယ်အမျိုးအစားဖြစ်သော *Sweet Home* ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုဇာတ်လမ်းတွဲတွင် မိမိကိုယ်ကို သေကြောင်းကြံရန် ကြိုးစားခဲ့ပြီး ပြဿနာများစွာရှိနေသော ကျောင်းသားနေရာမှ သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုဇာတ်လမ်းသည် ကြောက်မက်ဖွယ်ရာ ဇာတ်ကွက်များ ပါဝင်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ကြည့်ရှုသူ ၂၂မီလီယံရှိခဲ့သည်။

၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် အချစ်နှိုးစက် (Love Alarm) ဒုတိယတွဲ ထွက်ရှိခဲ့ပြီး *Navillera* ဟူသော ဇာတ်လမ်းတွဲတွင်လည်း သရုပ်ဆောင်ထားသည်။ ထိုဇာတ်လမ်းတွဲတွင် ဘဲလေးအကသမားနေရာမှ သရုပ်ဆောင်ထားခြင်းဖြစ်သည်။

ရုပ်ရှင်
--------

### ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား

| ခုနှစ် | ခေါင်းစဉ် | နေရာ |
| --- | --- | --- |
| ၂၀၁၈ | *Beautiful Vampire* | Lee So-nyeon |

### ရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းတွဲ

| ခုနှစ် | ခေါင်းစဉ် | နေရာ | ရုပ်သံ |
| --- | --- | --- | --- |
| ၂၀၁၇ | *The Liar and His Lover* | Baek Jin-woo | tvN |
| ၂၀၁၇-၂၀၁၈ | *Man in the Kitchen* | Kim Woo-joo | MBC |
| ၂၀၁၉ | *Touch Your Heart* | Deliveryman (အပိုင်း ၁၃) | tvN |
| *When the Devil Calls Your Name* | Luka Aleksević |
| ၂၀၁၉-၂၀၂၁ | *Love Alarm* | Hwang Sun-oh | Netflix |
| ၂၀၂၀ | *Sweet Home*  | Cha Hyun-soo |
| ၂၀၂၁ | *Navillera* | Lee Chae-rok | tvN |
| *Nevertheless*  | Park Jae-woon | JTBC |
| ၂၀၂၂ | *Forecasting Love and Weather* | လီရှီဝူ |

ကိုးကား
-------

1. ↑  Jeon၊ Hyo-jin (April 8, 2017)။ [루키인터뷰: 얘 어때?② 송강, 수많은 아이돌 캐스팅 뿌리치고 배우가 된 이유] (in ko)။
2. ↑  Jung၊ Ji-won (March 19, 2017)။ '그거너사' 조이, 사랑의 큐피트 변신…상큼미 가득 (in ko)။ The Chosun Ilbo။
3. ↑  Jung၊ An-ji (August 24, 2018)။ 송강 "'밥상 차리는 남자' 우주 역, 정말 잘 해내고 싶다" [화보] (in ko)။ The Chosun Ilbo။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

မဂ်ဉာဏ်, ဖိုလ်ဉာဏ်တို့၏ ကိလေသာမှစင်ကြယ်သောဉာဏ်အမြင်ဖြစ်ပုံကို ပြောဆိုနေကြသောရဟန်းတို့၏စကားကို ကြားသိရသော အညတရ ရဟန်းသည် "မိမိလည်း ကိလေသာတို့မှ စင်ကြယ်သောဉာဏ်အမြင်ဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်၌တည်လျက် စင်ကြယ်သောဉာဏ်အမြင်ရှိလျက် နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုအံ့"ဟု နှလုံးသွင်းလျက် -ဆဖဿာယတနကမ္မဋ္ဌာနိက ရဟန်း၊ -ပဉ္စက္ခန္ဓကမ္မဋ္ဌာနိက ရဟန်း၊ -မဟာဘူတကမ္မဋ္ဌာနိက ရဟန်း၊ တေဘူမကကမ္မဋ္ဌာနိက ရဟန်းတို့ထံ ချဉ်ကပ်ပြီး "စင်ကြယ်သော ဉာဏ်အမြင်ကို "မေးလျှောက်ရာ ထိုရဟန္တာရဟန်းလေးပါးတို့သည် မိမိတို့သိမြင်ရရှိ သော မဂ်ဉာဏ်အမြင်ကို ဖြေကြားကုန်၏၊ ထိုဖြေကြားချက်များကို အားမရ မကျေနပ် သော အညတရ ရဟန်းသည် ဘုရားရှင်ထံ သွားရောက်ပြီး "စင်ကြယ်သောဉာဏ် အမြင်နှင့် ဆက်စပ်၍ ထိုရဟန်းလေးပါးတို့ဖြေကြားသော အဖြေများကို ပြန်လည် လျှောက်ထားပြီး "စင်ကြယ်သောဉာဏ်အမြင်ကို" ဘုရားရှင်အား မေးမြန်းလေ၏။ ဘုရားရှင်က "ပေါက်ပင်ကိုမမြင်ဖူးသောယောက်ျားက မေးမြန်းသဖြင့် ပေါက် ပင်၏ ပင်စည်တည်နေပုံ ပေါက်ပွင့်အဆင်း၊ ပေါက်ပင်၏ အသီးများ၊ ပေါက်ပင်၏ အရွက်များ တည်နေပုံတို့ကို ဖြေကြားသော ယောက်ျားလေးယောက်တို့၏ အဖြေကို မကျေနပ်သောသူကဲ့သို့၊ မဂ်, ဖိုလ်ကို ရရှိကြပြီးသော ထိုသူတော်ကောင်းတို့၏ ဉာဏ် အမြင်စင်ကြယ်ပြီးပုံ၊ ထိုသူတော်ကောင်းတို့သည် မှန်ကန်စွာဖြေဆိုကြပုံကို မိန့်ကြားတော်မူပြီး၊ အရပ်လေးမျက်နှာမှလာကြသော တမန်တို့အား မင်းရှိရာကို ညွှန်ကြားသော တံခါးမှူး ဥပမာဖြင့် ရှင်းလင်း၍ ဟောတော်မူရာ အညတရရဟန်း သောတာပန် ဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ အကျယ်ဖွင့်ပြချက်များ ရှိပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၂၊၃၉၆-၉။ သံ၊မြန်၊၂၊၃၉၁-၄။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၉၇-၁၀၅။ သံ၊ဋီ၊၂၊၃၄၁-၄။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ သဠာယတနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-သဠာယတနသံယုတ္တ၊ (၁၉)၄-အာသီ ဝိသဝဂ္ဂ၊ အဋ္ဌမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**ဆုပန်ထွာ** သည် မြန်မာလူမျိုး အမျိုးသမီး သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၁၉၈၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး အမည်ရင်းမှာ ရဲနန္ဒသူ ဖြစ်သည်။ ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဖြစ်သည်။

အဆိုတော်ဘဝ
----------

အနုပညာ လောကတည်းကို စတင် မဝင်ရောက်ခင် ကတည်းက ဂီတဝါသနာကြီးမှုကြောင့် ဆိုနီကာရာအိုကေ သီချင်းပြိုင်ပွဲများနှင့် Mild Seven သီချင်းဆိုပြိုင်ပွဲများမှာ အသံစွမ်းပြသရင်း၊ သရုပ်ဆောင် သက်တမ်း(၁၁)နှစ် အတွင်းမှာ အောင်မြင်သော သရုပ်ဆောင် တစ်ယောက် ဖြစ်လာခဲ့ရတဲ့ သရုပ်ဆောင် ဆုပန်ထွာရဲ့ တစ်ကိုယ်တော် တေးစီးရီး *မတည့်အတူနေ* အတွက် စာနယ်ဇင်း မိတ်ဆက် အသိပေးပွဲကို နိုဝင်ဘာ (၈)ရက်၊ နေ့လယ် (၂)နာရီ အချိန်က ရန်ကုန်မြို့၊ City Star Hotel မှာ ကျင်းပပြုလုပ် သွားခဲ့ပါတယ်။ အဆိုတော် ဆုပန်ထွာ အတွက် Lazy Club မှ ကိုနိုင်ဇော်၊ မထရေစီ၊ ရတနာမြိုင်မှ ဦးချန်ဟိန်းနှင့် ဒါရိုက်တာ မောင်မျိုးမင်း (ရင်တွင်းဖြစ်)၊ တေးသံရှင်ဂူဂူး၊ ဦးအောင်သျှံဝိုင်း(ကျိုက်မရော)တို့မှ အမှတ်တရစကားများ အသီးသီးပြော ကြားသွားခဲ့ကြသည်။

*မတည့်အတူနေ*တေးစီးရီးအတွက် တေးရေး-ရွှေဂျော်ဂျော်၊ အငဲ၊ စိုးလင်း၊ ဇဝါ၊ စိုးသီဟ(ရောင်စဉ်လှိုင်း)၊ ဖိုးကာ၊ ဟဲလေး၊ ဆင်ပေါက်တို့မှ ရေးသားပေးထားပြီး Featuring အတွက် စန္ဒီမြင့်လွင်၊ ဂူဂူး၊ Jenny၊ အေသင်ချိုဆွေတို့မှ သီဆိုပေးကာ၊ Ever Glades အဖွဲ့မှ ဟာမိုနီ လိုက်ပေးထားသည်။

ကိုးကား
-------
North Sea locks on the River Elbe at Brunsbüttel
ဒိန်းမတ်ကျွန်းဆွယ်ကို ဖြတ်၍ ဖောက်လုပ်ထားသော ၆၁ မိုင်ရှည်သည့် ဂျာမန်ပိုင် ကီးတူမြောင်းကြီး
**ကီးတူးမြောင်း**သည် ဒိန်းမတ်ကျွန်းဆွယ်ကို ဖြတ်ကာ မြောက်ပင်လယ်ဘက်ရှိ အဲ့လဇ မြစ်ဝကျယ်နှင့် ဗောလတစ်ပင်လယ်ဘက်ရှိ ကီးပင်လယ်အော်တို့ကို ဆယ်သွယ် ဖေါက်လုပ်ထားသော တူးမြောင်းဖြစ်၍၊ ပထမကမ္ဘာစစ် အတွင်းက ဂျာမန်ရေတပ်ကြီး လျှို့ဝှက် စခန်းချရာ ဒေသဖြစ်လေသည်။ ဂျာမနီနိုင်ငံ ၏ သင်္ဘောဆိပ်မြို့ကြီးများသည် အများအားဖြင့် ဗောလတစ် ပင်လယ်ကမ်းခြေတွင် ရှိကြ၍၊ ထိုပင်လယ်မှ မိုင် 
၂ဝဝ ကျော်ခန့် ရှည်လျားသော ဒိန်းမတ်ကျွန်းဆွယ် ကမ်းခြေ ကို ပတ်ကာ မြောက် ပင်လယ်သို့ ကူးပြီးမှသာလျှင် ဗြိတိန်၊ အမေရိကန် စသော နိုင်ငံကြီးများသို့ ကူးသန်းသွားလာနိုင် သည်။ ထိုသို့ကွေ့၍ သွားရသဖြင့် မလိုအပ်ဘဲ ခရီးကြန့်ကြာ ခြင်းကို သက်သာစေရန် ဤကျွန်းဆွယ်၏ တစ်နေရာ ဖြစ် သော ဂျာမနီပိုက်နက်အတွင်းသို့ ထိုတူးမြောင်းကြီးကို ဖေါက် လုပ်ခဲ့ရာ၊ ၁၈၉၅ ခုနှစ်တွင် စတင် ဖွင့်လှစ် နိုင်ခဲ့လေသည်။
ထိုတူးမြောင်းမှာ အလျား ၆၁ မိုင်ရှည်၍ အနံမှာ ၃၃၅ ပေ ကျယ်ပြီးလျှင် ၃၇ ပေနက်၏။ ထိုတူးမြောင်းကြီးကို စတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့စဉ်က ဤမျှလောက် ကျယ်ဝန်းနက်ရှိုင်းခြင်း မရှိသေး သော်လည်း နောင်အခါတွင် စစ်သင်္ဘောကြီးများ၏ ပမာဏ သည် ရှေးအခါကထက် တိုးတက်ကြီးမားလာသည့်အလျောက် တိုးချဲ့ ဖေါက်လုပ်လာခဲ့ရာ၊ ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် ပြီးမြောက်ခဲ့ သည်။ တူးမြောင်း တိုးချဲ့ဖေါက်လုပ်ရာ၌ ပေါင် ၁၀၀၀ဝဝဝဝ 
မျှ ကုန်ကျခဲ့လေသည်။

ပထမကမ္ဘာစစ် ပြီးဆုံးသွားသောအခါ၊ ဗာဆေးစာချုပ်ပါ သတ်မှတ်ထားသော စည်းမျဉ်းများအရ၊ နိုင်ငံအသီးသီးမှ သင်္ဘောကြီးများသည် ထိုတူးမြောင်းကြီးအတွင်းမှ ဖြတ်သန်း သွားလာနိုင်ခွင့် ရရှိခဲ့ကြသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း မဟာမိတ်တို့၏ လေတပ်များက အကြိမ်ကြိမ် ဗုံးကြဲဖျက်ဆီး သည်ကို ခံခဲ့ရသောကြောင့် အတန်ပင် ပျက်စီးခဲ့လေသည်။ သို့သော် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခဲ့ရာ၊ ၁၉၄၅ ခုနှစ်မှစတင်၍ တူးမြောင်းအတွင်း ယခင်ကကဲ့သို့ ကူးသန်းသွားလာနိုင်ပြီ ဖြစ်လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)
**ကီမိုတောင်** (အင်္ဂလိပ်: Kimo Mountain)သို့မဟုတ် **ကျောက်ပန်းတောင် (အင်္ဂလိပ်: Flat-topped Rocky Mountain) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ချင်းပြည်နယ်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ တောင်အမြင့်မှာ ၄,၂၆၉ ပေ (၁,၃၀၁ မီတာ) ဖြစ်သည်။ ပလက်ဝမြို့မှ မိုင် ၂၀ အကွာ၊ ဆမီးမြို့မှ ၅ မိုင်အကွာ၊ ယောင်ဝရွာမှမိုင်(၁၀)အကြာတွင်တည်ရှိသည်။**

ကျောက်ပန်းတောင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော တည်ရှိသည့် နေရာလည်း ဖြစ်သည်။

အမည်ရင်းမြစ်
------------

ကျောက်ပန်းတောင်ကို ဒေသနေ ခူမီးလူမျိုး နှင့် ခေါင်စိုလူမျိုးက "ကီမိုတောင်"၊‌မြိုလူမျိုးတို့က "ကိမ်မာတောင်"၊ မတူချင်းလူမျိုးတို့က "ကီးမိုမိုတောင်"၊ ဒိုင်ချင်းလူမျိုးတို့က "ကြစ်မတောင်"၊ ရခိုင်လူမျိုးအချို့က "ချင်းမပန်းတောင်းတောင်"ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။

ကီမိုတောင်၏မူရင်းစကားသည် ခေါင်စိုအမျိုးသားတစ်ဦးနှင့် မြိုအမျိုးသားများ​ တော​လမ်းခုလတ်တွင် တွေ့ဆုံစဉ် ကီမိုတောင်ကိုလက်ညှိုးထိုး၍ ခေါင်စိုစကားဖြင့် 'ကီးမာ' ဟုပြော၍၊ ကီးမာ၏ အဓိပ္ပာယ်သည် "မြင်လား" ဟုဖြစ်သည်။

မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
------------------

ကျောက်ပန်းတောင်ထိပ်သည် နှစ်မိုင်နီးပါးကျောက်သားပြင်အဖြစ် တည်ရှိပြီး လခြမ်းပုံ (သို့) အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ C ပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်သည်။ တောင်ပတ်လည်တွင် ကျယ်ပြန့်လှသော ချောက်ကမ်းပါးကြီးနှင့် ဝန်းရံထားသည်။ တောင်၏ ၁၅ မိုင်အကွာအဝေးကို တစ်ဖက်တစ်ချက်စီတွင် တောင်ပူစာငယ် နှစ်လုံးဖြင့် ပိုင်းခြားထားသည်။ အနောက်ဘက်ရှိ တောင်ပူစာငယ်၏ အမြင့် မှာ ၄၂၆၉ ပေ ရှိပြီး အရှေ့ဘက်တောင်ပူစာငယ်၏ အမြင့်မှာ ၃၃၇၃ ပေ ရှိသည်။ တောင်၏ ၁၅ မိုင်ဝန်းကျင် ပတ်လည်အတွင်း တစ်တောင်နှင့်တစ်တောင် အကွာအဝေးနှင့် အရွယ်အစားတူညီသည့် တောင်ပူစာငယ် ၈၈ လုံးဖြင့်လည်း ဝန်းရံထားသည်။

ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
---------------

* မြန်မာနိုင်ငံရှိ တောင်များစာရင်း

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4 5  ချင်းတောင်တန်းပေါ်မှ သဘာဝအခြေခံခရီးသွားလုပ်ငန်းဖြင့် ဒေသအကျိုးပြုနိုင်မည့် ကျောက်ပန်းတောင်းတောင်။ *Myanmar Digital News* (၃ မတ် ၂၀၁၈)။  ၁၄ မေ ၂၀၂၀ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။[*လင့်ခ်သေ*]
2. ↑  ပြည်သူ့လွှတ်တော် မေးခွန်း။  ၁၄ မေ ၂၀၂၀ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။[*လင့်ခ်သေ*]
3. ↑  မောင်မော်ကွန်း(ပလက်ဝ) (၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၈)။ ချင်းပြည်နယ်၊ပလက်ဝမြို့တည်နှစ်(၁၄၀)ပြည့်အထိမ်းအမှတ် ပလက်ဝမြို့ သမိုင်းအကျဉ်း။ *ချင်းဝေါလ်*။ BNI Multimedia Group။ 29 March 2018 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  ၁၄ မေ ၂၀၂၀ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  ဦးထာလုံ၊ ဦးတိန်ယာ *ခေါင်စိုသမိုင်း* (၂၀၀၆)
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် ကာသိဇနပုဒ်တို့၌ ရဟန်းတော်များနှင့် ဒေသစာရီကြွတော်မူစဉ် "ညစာစားခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၏ အကျိုးငါးပါးတို့ကို ဟောတော်မူပြီး ညစာစားခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြရန် ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူပါသည်"။ ဘုရားရှင်နှင့် ထိုရဟန်းတော်များ ကီဋာဂိရိဇနပုဒ်သို့ရောက်ရှိတော်မူသည့်အခါ ထိုရဟန်းတော်တို့က ကီဋာဂိရိဇနပုဒ်၌ ကျောင်းထိုင် ကျောင်းပိုင် အဿဇိ ပုနဗ္ဗသုကရဟန်းတို့ကို "ညစာစားခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၏ အကျိုးငါးပါးတို့ကို ပြ၍ ညစာစားခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြရန် ဘုရားရှင် မိန့်ကြားတော်မူကြောင်း၊ သင်တို့လည်း ညစာစားခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြရန်" ပြောဆိုကြပါသည်။ ထိုအခါ အဿဇိ ပုနဗ္ဗသုကရဟန်းတို့က ကန့်ကွက် ပြောဆိုကြပါသည်။ ထိုစကားကို ရဟန်းတို့အထံမှတဆင့် ဘုရားရှင်ကြားသိတော်မူသဖြင့် အဿဇိ ပုနဗ္ဗသုကရဟန်းတို့ကို ခေါ်တော်မူပြီး စစ်မေးတော်မူပါသည်၊ အဿဇိ ပုနဗ္ဗသုက ရဟန်းတို့က ဝန်ခံစကား လျှောက်ထားသည့်အခါ "သေဝိတဗ္ဗ ဝေဒနာ, အသေဝိတဗ္ဗ ဝေဒနာတို့ကို ကိုယ်တော်တိုင်သိမြင် မျက်မှောက်ပြု ဉာဏ်ပညာဖြင့် ထိတွေ့ သိရှိပြီးမှသာ သေဝိတဗ္ဗ အသေဝိတဗ္ဗ-ဟု ဟောတော်မူပုံ၊ ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တ ပညာဝိမုတ္တ ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ပမာဒဖြစ်စရာ မရှိတော့ပုံ၊ ကျန်ပုဂ္ဂိုလ်ငါးဦးတို့သည် ပမာဒဖြစ်ရန်ရှိပုံ၊ သာသနာတော်၌ စလျှင် စခြင်း အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိနိုင်၏ဟု ဟောတော်မမူပုံ၊ အနုပုဗ္ဗသိက္ခာ, အနုပုဗ္ဗကိရိယာ, အနုပုဗ္ဗပဋိပဒါဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်ကို ရရှိနိုင်ပုံ၊ ဝိပ္ပဋိပန္န, မိစ္ဆာပဋိပန္န ပုဂ္ဂိုလ်များသည် သာသနာတော်မှ စွန့်ခွါသွားကြပုံ၊ အာရဒ္ဓဝီရိယပုဂ္ဂိုလ်များသာ သာသနဓမ္မရသ ခံစားနိုင်ကြပုံတို့ကို" အကျယ်ရှင်းလင်း၍ ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -မ၊၂၊၁၃၈-၁၄၇။ မ၊မြန်၊၂၊၁၄၇-၁၅၆။ မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၂၉-၁၃၅။ မ၊ဋီ၊၃၊၈၃-ခွာ။

-မဇ္ဈိမနိကာယ၊ မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသက၊ ၂-ဘိက္ခုဝဂ္ဂ၊ ဒသမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
ကီယာတန်ညီနောင် (Richard and Cherry Kearton)
-------------------------------------------

တိရစ္ဆာန်နှင့်ငှက်များအကြောင်းကို 
ဝါသနာကြီးစွာနှင့်ဦးဦးဖျားဖျား လေ့လာလိုက်စား သူများတွင် 
ကီယာတန် အမည်ရှိသော ညီအစ်ကိုနှစ်ယောက်မှာ အထူးခြား 
ဆုံးဖြစ်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။

အစ်ကိုဖြစ်သူ၏ အမည်မှာ ရစ်ချတ်ကီယာတန် ဖြစ်၏။ 
၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည် ယော့ရှိုင်ယာ နယ်၌ ဖွားမြင်၍၊ 
ဖခင်မှာ မြေပိုင်ရှင် လယ်သမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ အရွယ် 
ရောက်သောအခါ ငှက်များကို ဓာတ်ပုံရိုက်ယူ စုဆောင်းရုံမက 
ငှက်များအကြောင်းကိုလည်း စာအုပ်များ ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ 
ရာမှ ထင်ရှား လာခဲ့သည်။ ကျောင်းများသို့ လှည့်လည် သွား 
ရောက်ကာ ငှက်များအကြောင်း မကြာခဏ ဟောပြောလေ့ရှိ၍၊ 
သူ၏စာအုပ်များမှာ ယခုတိုင် ထင်ရှားလျက် ရှိပေသည်။ 
တိရစ္ဆာန်တို့အနက် ငှက်များတွင် ပို၍ စိတ်ဝင်စားသည်။ ငှက် 
များအကြောင်းကိုသာ အသက်ထက်ဆုံး အာရုံစူးစိုက်၍ 
လေ့လာခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်လေသည်။
ညီဖြစ်သူ ချယ်ရီကီယာတန်သည် ၁၈၇၁ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင် 
သည်။ အစ်ကိုဖြစ်သူနှင့် ဝါသနာအထုံချင်း တူညီသည့် 
အလျောက် ညီအစ်ကိုနှစ်ဦးသည် အမြဲတစေ တွဲဖက်၍ 
တိရစ္ဆာန်နှင့် ငှက်များအကြောင်းကို ရှာဖွေ လေ့လာခဲ့ကြသည်။ 
ထူးခြားချက်တစ်ခုမှာ အစ်ကိုကဲ့သို့ ဗြိတိန်နိုင်ငံရှိ တိရစ္ဆာန်များ 
ဖြင့်သာ ရောင့်ရဲ တင်းတိမ်၍ မနေဘဲ၊ သားရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ 
ပေါများသည့် အာဖရိကတိုက်သို့ပင် သွားရောက်ပြီးလျှင် တော 
တိရစ္ဆာန်အသီးသီး၏ သဘာဝများကို ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ 
ထိုကြောင့် အစ်ကိုထက်ပင် ထင်ရှားကျော် ကြားခဲ့ပေသည်။
လူအပေါင်းအား သဘာဝကို နှစ်သက်ခင်တွယ်၍ စိတ်ဝင် 
စားလာအောင် ပြောနိုင်၊ ပြုနိုင်သူများတွင် ထိုညီအစ်ကို နှစ် 
ယောက်ကို မှီသူရှားပေသည်။ တိရစ္ဆာန်များ ငှက်များအကြောင်း 
နှင့်စပ်လျဉ်း၍ အဆိုပါ ညီအစ်ကိုနှစ်ယောက် ရေးသားခဲ့သော 
စာအုပ်စာတမ်းများနှင့် ရိုက်ကူးခဲ့သော ဓာတ်ပုံများမှာ အများ 
ပင်ရှိရာ၊ ယင်းတု့ိတွင် မှတ်သားဖွယ် ကိုယ်တွေ့ ဗဟုသုတနှင့် 
အသည်းထိတ်စရာ စွန့်စားခန်းများဖြင့် ပြည့်နှက် နေလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)
**ဝေဠုကျော်** သည် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် အတွက် ၂၀၁၀ ခုနှစ် တွင် *ပင်လယ်ထက်က နေဝန်းနီ* ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြင့် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်အကယ်ဒမီ အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု ရရှိထားသူ ဖြစ်ပြီး ပရဟိတ စိတ်အားထက်သန်​သော သူတစ်​ယောက် ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံ​ကျော် မင်းသား ဖြစ်လင့်ကစား ပြည်သူများနဲ့ တရင်းတနှီး ပရဟိတ အလုပ်အကိုင် များကို လုပ်​ဆောင်​သော​ကြောင့် ပြည်သူချစ်​သော အနုပညာရှင် တစ်​ယောက် ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ မီးသတ်တပ်ဖွဲ့တွင်လည်း ​စေတနာ့ဝန်ထမ်း အဖြစ်လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်။

ငယ်ဘဝ
-----

ဝေဠုကျော်သည် ပန်းလှိုင်မြစ်ကမ်း၏နံဘေးတွင် တည်ရှိသည့် ညောင်တုန်းမြို့ ဇာတိ ဖြစ်သည်။ မိဘများမှာ တက္ကသိုလ်ညိုလွင်မောင် + တက္ကသိုလ်ညိုညိုသိမ်း တို့ဖြစ်ပြီး ပန်းလှိုင်စာပေ တိုက်ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသူများဖြစ်သည်။ မွေးချင်းသုံးဦးအနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။

သရုပ်ဆောင်ဘဝ
------------

ဝေဠုကျော်သည် ၁၉၉၇ ခုနှစ်ခန့်က ကလေးသရုပ်ဆောင်အဖြစ် *အစိမ်းရောင်တောင်ကြား*၊ နှင့် *နှလုံးသားဖြင့်ရင်းရသည်* ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးများတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ရင်း ရုပ်ရှင်လောကကို ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် ၁၉၉၉ ခုနှစ်က *မကြာမီမျှော်* ဗီဒီယိုဇာတ်ကားကို ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ယနေ့ အထိ ရုပ်ရှင်နှင့် ဗီဒီယိုဇာတ်ကားများစွာ သရုပ်ဆောင် ခဲ့ပြီးဖြစ်ရာ ယခုလက်ရှိ *ဝေဠုကျော်*စုံထောက်အသွင် သရုပ်ဆောင်ထားသော ဘကောင်းဇာတ်လမ်းများမှာ ပရိသတ်ကြား ရေပန်းစားလျက်ရှိသည်။ Studio 35  မှထုတ်လုပ်ပြီး ဇာတ်လမ်း၊ ဇာတ်ညွှန်းနှင့် ဒါရိုက်တာ အကယ်ဒမီ ခင်မောင်ဦးနှင့် စိုးသိမ်းထွဋ်တို့ရိုက် ကူးသည့် *ပင်လယ်ထက်ကနေဝန်းနီ* ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးတွင် တူမလေးအပေါ် မေတ္တာတရားကြီးမားလှသည့် ဦးကြီးတော်ဖြစ်သူ 'ဆလုံ'ကျွန်းသားကြီး ထွဋ်ခေါင်လုအဖြစ် ပီပြင်စွာ သရုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သည့်အတွက် ၂ဝ၁ဝ ခုနှစ်တွင် အကယ်ဒမီရရှိခဲ့သည်။

လူမှုရေးအလုပ်များ
-----------------

ဝေဠုကျော်သည် သွေးမေတ္တာ ပရဟိတအသင်းတွင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူထားသည်။ နာဂစ်မုန်တိုင်းကာလက နာရေးကူညီ မှုအသင်း(ရန်ကုန်)နှင့် တွဲဖက်၍ ကယ်ဆယ်ရေး၊ ပြန်လည် ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်းများကို လပွတ္တာ၊ မြောင်းမြနယ်တစ်ဝိုက်တွင် အကူအညီပေးခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်းကြီးတွင် စေတနာ့ဝန်ထမ်းအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။

ထင်ရှားသော ပရဟိတ ကူညီမှုများ
----------------------------

1. လောက်ကိုင် ပြည်တွင်းစစ်
2. ၂၀၁၅ မြန်မာပြည်တွင်း အဆိုးရွားဆုံးရေကြီးခြင်း

ကိုးကား
-------

1. ↑  အကယ်ဒမီ ဝေဠုကျော်။ ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သတင်းနှင့် စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း။
**ဝေါ့ ဝှစ်တမန်** (Walt Whitman) သည် ထင်ရှားသော အမေရိကန် ကဗျာဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူရေးသော ကဗျာများတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် အမေရိကန် ဒီမိုကရေစီကို ချီးကျူးရေးသားခဲ့ရာ အမေရိကန် မျိုးချစ် ဆရာကြီးဟူ၍ပင် နိုင်ငံခြား၌ အသိအမှတ်ပြုထားကြလေသည်။ ထို့ပြင် ဝှစ် တမန်သည် မိမိ၏ စိတ်နေစိတ်ထားကို အရေးအသားအားဖြင့် ထုတ်ဖော်ခဲ့ရာ၌ ခေတ်ရှေ့ပြေးလျက်ရှိခြင်းကြောင့် သူကွယ်လွန်ပြီးနောက်တွင်မှ သူ၏စာပေလက်ရာ၏ အရသာကို အကဲဖြတ်နိုင်လာကြလေသည်။ ဝေါ့ဝှစ်တမန်သည် ၁၈၁၉ ခုနှစ်မေလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် နယူး ယော့မြို့နယ် လောင်းအိုင်လန်၌ ဖွားမြင်သည်။ ငယ်စဉ်က အခြေခံပညာ လောက်ကိုသာ ရရှိခဲ့ပြီးနောက် ရုံးလုလင်၊ ပုံနှိပ်စက်အလုပ်သမား၊ ကျောင်းဆရာ၊ သတင်းစာဆရာ စသည်ဖြင့် အလုပ်အမျိုးမျိုးကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၄၆ ခုနှစ်မှ ၁၈၄၈ ခုနှစ်အထိ *ဗရွှတ်ကလင်း အီးဂဲ* သတင်းစာတွင် အယ်ဒီတာအဖြစ်ဆောင်ရွက်သည်။ ဝှစ်တမန်သည် ထိုသတင်းစာတွင် နိုင်ငံရေး၊ ပြည်သူ့အရေး၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ အကျဉ်းထောင်ပြုပြင်ရေး၊ ဂီတ အစရှိသည်ဖြင့် ကျယ်ပြန့်သော အကြောင်းအချက်တို့ကို ရေးသားခဲ့သည်။ ပြည်ထောင်စု ပြိုကွဲခြင်းကို မလိုလားချေ။ ကျေးကျွန်စနစ်ကိုလည်း ပြင်းထန်စွာ ရှုတ်ချသည်။ ၁၈၅၅ ခုနှစ်တွင် ဝှစ်တမန် ရေးသော *မြက်ပင်၏ အရွက်များ* ခေါ် ကဗျာစာအုပ်ကို ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ အစအဦးတွင် ထိုကဗျာစာအုပ် သည် မထင်ပေါ်ခဲ့ချေ။ နောင်အခါ နာမည်ကျော် အမေရိကန် ကဗျာဆရာ အီမာဆန်က ဝှစ်တမန်၏ကဗျာကို ထုတ်ဖော်ချီးကျူးသောကြောင့် ထင်ရှား လာလေသည်။ ထိုအခါမှစ၍ ဝှစ်တမန်သည် မိမိကဗျာကို ပြုပြင်တိုးချဲ့ရန် အားထုတ်လေသည်။ *မြက်ပင်၏ အရွက်များ*တွင် ကဗျာဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသည်ဟု မဆိုသာသော်ငြား လည်း စာဆိုသူသည် ပေါက်ဖွားရာ ပြည်ထောင်စုကို ချစ်ခင်မြတ်နိုးသဖြင့် မိမိအဖြစ် ဘဝကို ကျေနပ်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ခဲ့လေသည်။ ၁၈၆၁-၁၈၆၅ ခုနှစ်တို့တွင် အမေရိကန် ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်ပွားသောအခါ ဝှစ်တမန်သည် သူနာပြုအဖြစ် ဝင်ရောက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲအတွင်းက ရရှိခဲ့သော အတွေ့အကြုံများကို စကားပြေနှင့်လည်းကောင်း၊ ကဗျာနှင့်လည်းကောင်း ရေးသားစပ်ဆိုခဲ့သည်။ *ဒရမ်းတက်* ကဗျာ၌ *အို-ခေါင်းဆောင်၊ ကျွန်ုပ်၏ခေါင်းဆောင်*ဟူ၍ သမ္မတလင်ကွန်း ကျဆုံးသည့်အတွက် ယူကျုံးမရဖြစ်ခြင်းကို ဖော်ပြထားသည်။ ၁၈၆၃ ခုနှစ်မှ ၁၈၇၅ ခုနှစ်အထိ ဝှစ်တမန်သည် ဝါရှင်တန်မြို့တွင် အစိုးရဌာန၌ အမှုထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် လေသင်ဓုန်းဖြတ်သဖြင့် အလုပ်မှအနားယူခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် နယူးဂျာစီပြည်နယ် ကင်မဒင်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ရာ ၁၈၉၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**အထက်ထပ်၌ အခင်းမရှိသေးဘဲ ခုဋင်ကိုခင်း၍ထိုင်မှု**။ 

အမှုသည်—**ရဟန်းတပါး**။

ခုဋင်ကို ဖိ၍ ထိုင်မှု
---------------------

သံဃိကဖြစ်သော ၂ ထပ်ကျောင်း တဆောင်ဝယ် အထက်ထပ်၌ ပျဉ်စသည်မခင်းရသေး၍ ဟင်းလင်းဖြစ် နေ၏။ သို့သော် ညောင်စောင်း ထိုင်ခုံများထား၍ ဖြစ်လောက်အောင် ဆင့်ကြပြီးပြီဟုကား ဆိုရပြီ၊ သို့ရာဝယ် ခုဋင်ထိုင်ခုံများ၏ခြေကား ထိုဆင့် များပေါ်၌ထား၍ ဖြစ်ဘွယ်မရှိသောကြောင့် အောက်၌ တွဲလျားကျနေပေလိမ့်မည်၊ "ဝေဟာသကုဋိ" ဟု ခေါ်ရသော ကျောင်းငယ်၌ ရဟန်း ၂-ပါးသည် အထက်ထပ်တပါး အောက်ထပ်တပါးနေကြလေ၏။ အထက်ထ နေသူ၏ညောင်စောင်း (ခုဋင်) သည်ဘောင်၌ ထွင်း၍ အခြေတပ်ထားသော ညောင်စောင်းဖြစ်၏၊ ထိုအခြေကိုလည်း စို့ရိုက်မထားသဖြင့် အလွယ်တကူ ကျွတ်ကျလောက်၏။ အခါတပါး၌ အထက်ထပ်နေရဟန်းသည် ထိုညောင်စောင်းကို အဆောတလျင် ဖိ၍ထိုင်လိုက်ရာ ခြေထောက်ကျွက်၍အောက်ထပ် နေရဟန်း၏ ဥုးခေါင်းပေါ်ကျသဖြင့် အလန့်တကြား အော်လိုက်မိလေသည်၊ ထိုအခါ အော်သံကြား၍ ပြေးလာကြသော ရဟန်းများသိ၍ အထက်ထပ်နေ ရဟန်းကို ဘောင်၌ အခြေတပ်ထားသော ခုဋင်ကို အဆောတလျှင် ဖိ၍ထိုင်ရမလားဟု ကဲ့ရဲ့ကြသောကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော် မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ယော ပန ဘိက္ခု သံဃိကေ ဝိဟာရေ ဥပရိဝေဟာသကုဋိယာ အာဟစ္စပါဒကံ မဉ္စံ ဝါ ပီဌံ ဝါ အဘိနိသီဒေယျ ဝါ အဘိနိပဇ္ဇေယျ ဝါ, ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

အကြင်ရဟန်းသည် သံဃိကကျောင်းဝယ် အထက်ဆင့်တွင် ဟင်းလင်းအပြင်ရှိသော ကုဋိ၌ အပေါင်၌ သွင်းအပ်သောအခြေရှိသော ညောင်စောင်းကိုသော်၎င်း, အင်းပျဉ်ကို သော်၎င်း ဖိ၍မူလည်း ထိုင်အံ့, ဖိ၍မူလည်း အိပ်အံ့၊ ထိုရဟန်းပါစိတ်အာပတ်သင့်၏။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
ကဲ့လူမျိုး
----------

ကဲ့ သို့မဟုတ် ဆဲ့ (Celts) လူမျိုးသည် အလွန်ရှေးကျ 
သော လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်၍၊ ခရစ်တော်မပေါ်မီ နှစ်ပေါင်းများစွာ 
ကပင် ဥရောပတိုက်အလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းတွင် နေထိုင် 
ခဲ့ကြသည်။ ထိုစဉ်က ရောမအင်ပိုင်ယာမှာ မပေါက်ဖွား 
သေးပေ။ ကဲ့လူမျိုးသည် လွန်စွာစစ်တိုက်ဝါသနာပါ၍ ဥရောပ 
တိုက်၌ တန်ခိုးထွားကြီးစိုးခဲ့ကြသည်။ သူတို့ဩဇာအာဏာသည် 
အီတလီနှင့် ဂရိနိုင်ငံများသို့တိုင်အောင် ပြန့်ပွားခဲ့သည်။

ရောမအင်ပိုင်ယာကြီး ထွန်းကားစတွင် သူတို့သည် အဲ့လပ 
တောင်တန်း၏ မြောက်ဘက်POLLAဒေသများ၌လည်းကောင်း၊၊ ဒန်းညု 
မြစ်ဝှမ်း အထက်ပိုင်း၌၎င်း၊ အခြေစိုက်နေကြလေပြီ။ ကဲ့လူမျိုး 
အချို့မှာ အင်္ဂလန်နှင့် အိုင်ယာလန်ကျွန်းများသို့ ကူးပြောင်း 
နေထိုင်ကြ၏။
ယင်းသို့ တစ်ခါက တန်ခိုးထွားခဲ့သောကဲ့လူမျိုးသည် ယခု 
အခါ၌ သီးခြားလွတ်လပ်သော လူမျိုးတစ်မျိုးအဖြစ်ဖြင့် မတည် 
ရှိတော့ချေ။ သူတို့သည် သူတို့ကို တိုက်ခိုက်အောင်မြင်သော 
လူမျိုးတို့နှင့် ရောနှော၍ တိမ်ကောပျောက်ကွယ်သွားကြလေပြီ။ 
သူတို့၏အဆက်အနွယ်များကို ယခုအခါ ပြင်သစ်နိုင်ငံ ဘရီတိုင်းနီးနယ်၊ ဗြိတိန်နိုင်ငံ ဝေလပြည်၊ စကော့တလန်ပြည်နှင့် 
အိုင်ယာလန်ပြည်တို့၌ အနည်းငယ်စီ တွေ့ရလေတော့သည်။

ယခုအခါ ကဲ့လူမျိုး တိမ်ကောပပျောက်သွားသော်လည်း 
သူတို့၏ဘာသာစကားနှင့် စာပေတို့မှာ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ယခု 
ခေတ် ဥရောပဘာသာစကားများတွင် ကဲ့စကားများပါသည်ကို 
တွေ့ရ၏။ ဥရောပတိုက်ရှိ တက္ကသိုလ်များ၌လည်း ကဲ့ဘာသာ 
နှင့် စာပေကို သင်ကြားပေးလျက်ရှိလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)
**စန်းဦး (M.S.O.)**သည် စိတ်ကူးချိုချို စာအုပ်တိုက်ကို တည်ထောင်သူဖြစ်သည်။ ကဗျာများနှင့် စာအုပ် မျက်နှာဖုံး ဒီဇိုင်းများ ဖန်တီးသူ အဖြစ် လူသိများရာက ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ နှစ်ကုန်ပိုင်းမှာ ပန်းချီ တကိုယ်တော် ပြပွဲကြီး တပွဲ ရန်ကုန်မြို့လယ်မှာ ခင်းကျင်း ပြသကာ မြန်မာ အနုပညာ နယ်ပယ်က အံ့အားသင့် အသိအမှတ် ပြု ခံခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။

စန်းဦး (M.S.O.) သည် ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ဧရာဝတီတိုင်း၊ မြန်အောင်မြို့နယ်၊ ကနောင်မြို့၌ အဖ ဦးကျောက်၊ အမိ ဒေါ်အေးစိန်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ တဦးတည်းသောသား၊ အမည်ရင်း စန်းဦး ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က ကနောင်မြို့၊ မူလတန်းကျောင်းတွင် မူလတန်းမှ စတုတ္ထတန်း အထိ လည်းကောင်း၊ ကနောင်မြို့ အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်းတွင် ပဉ္စမတန်းမှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အထိ လည်းကောင်း ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ဟင်္သာတ ဒေသကောလိပ်၊ နောက် ရန်ကုန် စီးပွားရေး တက္ကသိုလ်တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး၊ B.Econ. (Eco.) ဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။

တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားဘဝ ၁၉၈ဝ ဝန်းကျင်တွင် ဆရာ ဦးလွန်းကယ်ထံမှ ပန်းချီပညာ သင်ယူဖူးပြီး၊ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ကျောင်းမဂ္ဂဇင်တွေမှာ ၁၉၈၁ လောက်ကတည်းက သရုပ်ဖော် ပန်းချီ စတင် ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ကျောင်းသား ဘဝကတည်းက စုပေါင်း ပန်းချီ ပြပွဲပေါင်း များစွာနှင့် ကံ့ကော်ရွာ ပန်းချီ ပြပွဲပေါင်း များစွာတွင် ပါဝင် ပြသခဲ့ဖူးသူလည်း ဖြစ်သည်။

ဟင်္သာတ ဒေသကောလိပ် ကျောင်းသား ဘဝမှာပင် ၁၉၈၂ ခုနှစ်ထုတ် ဟင်္သာတ ဒေသကောလိပ် နှစ်ပတ်လည် မဂ္ဂဇင်းတွင် 'အချစ်နောက်ဆက်တွဲ ခြားနားချက် ဒိုင်ယာရီ စာမျက်နှာများ' ဝတ္ထုတိုကို စတင်ရေးသား ဖော်ပြခံရသည်။ နောက် ဒဂုန် မဂ္ဂဇင်း၊ မိုးဝေ မဂ္ဂဇင်း၊ ဟန်သစ် မဂ္ဂဇင်း၊ ရသအောင်မြေ မဂ္ဂဇင်းများတွင် ကဗျာ၊ ဝတ္ထုတိုများ ရေးသားခဲ့သည်။ မိုးဝေ စာပေမဂ္ဂဇင်းမှ 'ရောဂါသည် မုန်တိုင်း' ဟီရိုရှီးမား အမှတ်တရ ကဗျာရှည်သည် လည်းကောင်း၊ သရဖူ မဂ္ဂဇင်းမှ 'နာနာဘာဝ မော်တော်ကား' မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုရှည်သည် လည်းကောင်း ထင်ရှား အောင်မြင်ခဲ့သည်။

ပထမဆုံး ကဗျာ စာအုပ်အဖြစ် ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် 'မိုးရာသီဆက်တင် ကဗျာစီစဉ်မှု' ကဗျာစာအုပ်၊ ၂ဝဝဝ ခုနှစ်တွင် 'နာနာဘာဝ မော်တော်ကား' (ဝတ္ထုလတ်)၊ ၂ဝဝ၄ ခုနှစ်တွင် 'ပန်းခြံပြဇာတ်၊ ဖဲချပ်နဲ့ ဘူးခွံ' (ဝတ္ထုလုံးချင်း) များ ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ အခြား ကဗျာဆရာများနှင့် တွဲဖက်၍ ကဗျာ စာအုပ်များလည်း ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ အခြားတဖက်တွင် ပန်းချီ ရေးဆွဲခြင်း၊ ဒီဇိုင်းဆင်ခြင်းများ ပြုလုပ်ရင်း ကံ့ကော်ရွာ ပန်းချီပြပွဲများတွင် ပါဝင် ပြသခဲ့သည်။

၁၉၉၇ မှာ ရန်ကုန်ကို ပြောင်းရွှေ့ အခြေချ နေထိုင်ပြီး၊ စိတ်ကူးချိုချိုစာပေတိုက် ထူထောင်ကာ စာအုပ် ၃၀ဝ ကျော် ထုတ်ဝေထားပြီး ဖြစ်သည်။ စိတ်ကူးချိုချို စာအုပ်တိုက်သည် စာပေ၊ အနုပညာနှင့် အသိပညာ ဆိုင်ရာ စာအုပ် စာတမ်းများကို သေသေသပ်သပ် ထုတ်ဝေနေသော စာအုပ်တိုက် တတိုက်လည်း ဖြစ်သည်။

ထို့အပြင် မော်ဒန်ကဗျာ၊ မော်ဒန် ဝတ္ထုများ၊ မော်ဒန် ပန်းချီကားများဖြင့် စာပေ အနုပညာရှင် တယောက်အဖြစ် နေထိုင်ရင်း ရနံ့သစ် မဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာ အဖွဲ့ဝင်၊ ထို့နောက် အားကစား ဂျာနယ်များ၊ စာဖတ်သူ ဂျာနယ်၊ အောင်နိမိတ် ဂျာနယ်၊ Educator ဂျာနယ်များ ဦးစီး ထုတ်ဝေလျက် ရှိသည်။

ယခုအခါ စန်းဦးသည် ရန်ကုန်မြို့၊ တာမွေမြို့နယ်တွင် ဇနီး ဒေါ်ဝင်းမာ၊ သား အောင်စည်သာ တို့နှင့်အတူ နေထိုင်လျက် ရှိသည်။

ကိုးကား
-------
ဒရူစ်လူမျိုးစုတွေဟာကမ္ဘာလုံးအနှံ့အပြားမှာတစ်မီလီယံလောက်ရှိနေပါတယ်။ ဒရူစ်လူမျိုးစုတွေဟာအထူးသဖြင့်ဆီးရီးယား၊ဂျော်ဒန်၊လက်ဘနွန်နဲ့
အစ္စရေးနိုင်ငံတွေမှာပြန့်နှံ့နေထိုင်လျက် ရှိပါတယ်။

ဒရူစ်လူမျိုးစုတွေဟာအာရပ်လူမျိုးနွယ်ထဲကလူနည်းစုဖြစ်ပြီးဒရူစ်လူမျိုးစုတွေကိုးကွယ်တဲ့
ဒရူစ်ဘာသာတရားရဲ့အခြေခံဟာအစ္စလမ်ဘာသာကနေကွဲထွက်လာတဲ့ဘာသာတရားဖြစ်ပါတယ်။ ဒရူစ်ဘာသာတရားဟာ၁၁ရာစုလောက်ကပေါ်ထွက်ခဲ့ပြီးမိမိတို့လူမျိုးစုကျင့်ထုံးကျင့်ဝတ်
နဲ့သာရှင်သန်နေထိုင်ကြတာမို့သီးခြားကွဲထွက်နေတဲ့ထူးထူးခြားခြားလူမျိုးစုနွယ်အဖြစ်
စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းလှပါတယ်။ ဒရူစ်ဘာသာတရားမှာဘုရားတဆူထဲသာရှိပြီးမေရှိယ(ကယ်တင်ရှင်) ပြန်ကြွလာမှာကိုယုံကြည်သက်ဝင်ကြပါတယ်။

ဒရူစ်ဘာသာတရားကိုစတင်မှူဟာလွန်ခဲ့တဲ့နှစ်ပေါင်း၁၀၀၀လောက်ကတည်းကလျှို့ဝှက်စွာ
တည်ရှိနေခဲ့ပါတယ်။ ဒရူစ်တွေရဲ့ယုံကြည်မှူဟာအဓိကအားဖြင့်Al-Hakim (အယ်လ်ဟာကင်)ကိုဗဟိုပြုပါတယ်။ သပြေီးနောက်မှာပြန်ပြီးလူအဖြစ်အသက်ရှင်တာကိုလဲသက်ဝင်
ယုံကြည်မှူရှိပါတယ်။

ဒရူစ်တွေရဲ့ယုံကြည်မှူအရခရစ်တော်နဲ့သန့်ရှင်းသောဝိညာဉ်တော်ဟာတူတူပဲလို့ယူဆမှူ
ရှိပါတယ်။ ဒရူစ်တွေဟာမိမိတို့ဟာအစ္စရေးလူမျိုးစုတွေထဲကဆင်းသက်လာပြီးပျောက်ဆုံး
သွားတဲ့လူမျိုးနွယ်စုတစုဖြစ်တယ်လို့ခံယူကြသူတွေလဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒီ့အပြင်ဆိုကရေးတီး၊ပလေတိုတို့ဟာလဲပရောဖက်တွဖြေစ်တယ်လို့လဲယူဆမှူတွေရှိနေပါတယ်။

ဒရူစ်လူမျိုးစုတွေဟာလက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်းမှာတဦးတယောက်ကိုသာလက်ထပ်ခွင့်ရှိပြီး
မိမိလူမျိုးစုအတွင်းကသာအပြန်အလှန်လက်ထပ်မှူကိုလက်ခံကျင့်သုံးကြပါတယ်။
မိမိတို့ရဲ့ဓလေ့ထုံးစံကွယ်ပျောက်မှာကိုစိုးရွံလို့ဖြစ်ပါတယ်။ ယောက်ျားနဲ့မိန်းမ
တန်းတူအခွင့်အရေးရရှိပြီးနှစ်ဖက်လုံးကွာရှင်းခွင့်ရှိပါတယ်
ဒရူစ်လူမျိုးစုတွေဟာတောင်တန်းဒေသတွေမှာသီးခြားမိမိလူမျိုးစုတွေ
စုပေါင်းပြီးနေထိုင်ကြပါတယ်။

ဒရူစ်လူမျိုးစုတွေဟာအသီးအနှံကိုအဓိကစားသုံးပြီးဝက်သားစားခြင်းကို
တရားဝင်ကန့်ကွက်ခြင်းမရှိပေမဲ့စားသုံးမှူနည်းပါးပါတယ်။ ဒရူစ်လူမျိုးစုအများစုဟာစိုက်ပျိုးရေးနဲ့အသက်ရှင်သန်နေထိုင်လေ့ရှိကြပါတယ်။

ဒရူစ်လူမျိုးစုတွေရဲ့ထူးခြားတဲ့အချက်ကတော့မိမိတို့ရဲ့အသက်လုံခြုံစိတ်ချမှူအတွက်
ဒရူစ်လူမျိုးဖြစ်ခြင်းနဲ့ဒရူစ်ဘာသာကိုကိုးကွယ်တယ်ဆိုတာကိုဖုံးကွယ်ရင်လဲအပြစ်မရှိဘူး
လို့ယုံကြည်တဲ့အတွက်ဒရူစ်ဘာသာတရားနဲ့ကျင့်ဝတ်ထုံးစံတွေကိုလျှို့ဝှက်စွာကျင့်သုံးခွင့်
ရှိပါတယ်။

ဒါကြောင့်အချို့သောနေရာဒေသတွေမှာဒရူစ်လူမျိုးတွေကိုဆူနီမွတ်စလင်(သို့)ဆီးရီးယား
ခရစ်ယာန်တွေအဖြစ်ရောထွေးထင်မှတ်လေ့ရှိပါတယ်။ ယခုအခါမှာ
တရုတ်ပြည်မှာဒရူစ်လူမျိုးစုအသိုင်းအဝိုင်းဟာလျှို့ဝှက်စွာတည်ရှိနပြေီလို့
လဲဆိုပါတယ်။
(ကြေး)။ (ကြိုး)။ (သရေ)။ (လေ)။ (လက်ခုပ်)။ စသော တူရိယာ ပစ္စည်းတို့ကို သာယာနာပျော်ဖွယ် တီးခတ်(တီးမှုတ်)ကြပြီး
(ခေါင်း)။ (ခါး)။ (ခြေ)။ (လက်)။ စသည်တို့ကို ရှုခြင်စဖွယ် လှုပ်ရမ်းပြောင်းရွှေ့ပြသ(ကခုန်)ပြီး ဖျော်ဖြေသော ပညာရပ်ဖြစ်သည်။

(တူရိယာပစ္စည်းအချို့တို့သည် အလောင်းစည်သူမင်း တိုင်းခန်းလှည့်လည်ရာတွင် ဇဗ္ဗူ့သပြေပင်၏ အရွက်များလှုပ်ရှားသဖြင့်ပေါ်ပေါက်သောအသံနှင့် အသီးရေထဲကြွေကြသောအသံတို့အား တုပဖန်တီးကြရာမှ ပေါ်ပေါက်လာသည်ဟု ပါးစပ်ရာဇဝင်ရှိသလို စောင်းတူရိယာ ဆိုလျှင် ဘုရားမပွင့်မီကပင် ပေါ်ထွန်းပြီးနေဟန် ဇာတ်တော်တို့လည်းရှိသည်။)

(တီးမှုတ်) ခြင်းနှင့် (ကခုန်) ခြင်း အပြင် အရှိုက် အငင် အဆို အပြော စသည့် (နှုတ်မြွက်အသံ) များ(သီကျူး)ခြင်းလည်းလိုအပ်သလို ပြုပေးရပြီး
ယင်းတို့အားလုံးကို (ချစ်) (ရွှင်) (သနား) (တည်ကြား) (ကြမ်းကြုတ်) (စက်ဆုပ်) (ကြောက်ရွံ့) (ရဲဝံ့) (အံ့ဩ) ဟူသော 
ရသတို့ပေါ်လွင်အောင် အားထုတ်ကြလေ့ရှိသည်။

မြန်မာ့ သဘင်ခေတ်ဦးက မြေဝိုင်းဇာတ်ပွဲများအဖြစ် ကညင်ဆီမီးတိုင်များစိုက်ကာ တီးမှုတ်ကခုန်သီဆိုကြလေ့ရှိပြီး သူဌေးသူကြွယ် မင်းစိုးရာဇာတို့အား ဖျော်ဖြေတင်ဆက်ရသောအလုပ်ဖြစ်သည်၊ ယင်းကို အနိမ့်သဘင်ဟုခေါ်ကြသည်။

(ရှင်ဘုရင်က သဘောကျ၍ချီးမြှောက်ပါက ဘုရင်သုံးဆောင်ရန်ဖြစ်သောပွဲတော်အုပ် ကိုပင်လက္ခံရရှိတတ်သဖြင့် သဘင်သည်များကို မြစိမ်းဖက်ဖြင့်ပွဲတော်တည် သူများဟု ခြီးမွမ်းခေါ်ဆိုတတ်သလို သဘင်သည်တို့အား မနှစ်သက်သူတို့က ဖက်ခွက်စား ဟုနှိမ့်ချသုံးနှုန်းကြသည်လည်းရှိသည်။)

ရှေးခေတ်အခါက လူအများစုတို့သည် (သီဆိုခြင်း) (ကခုန်ခြင်း) တို့အား ကိုယ်တိုင်ပြုရန်လည်း ရှက်ရွံ့ဝန်လေးယုံသာမက ကြည့်ရှုရန်ကိုပင် ရှက်ကြောက်တတ်သည်ဖြစ်ရာ မြဝတီမင်းကြီးဦးစက သဘင်သည်တို့အစား အရုပ်ကလေးများဖြင့် အစားထိုးကာ ဖျော်ဖြေတင်ဆက်ရန်ကြိုးပမ်းရာမှ 
မြန်မာ့ရုပ်သေး ပေါ်ထွန်းလာသည်ဟုလည်းကောင်း၊ ရုပ်သေးသဘင်ကို စင်ဖြင့်ပြသရသဖြင့် အမြင့်သဘင် ခေါ်သည်ဟုလည်းကောင်း အဆိုရှိသည်။

ထိုခေတ်အခါက အရုပ်များဖြင့် သရုပ်ဆောင် ကပြစေသည့်တိုင် ဖက်ရမ်းနမ်းရှုံ့ အပြုအမူများမပါဝင်စေကြပဲ မင်းသမီးရုပ် နှင့် မင်းသားရုပ်တို့အကြား ပဝါ တစ်ကမ်းခြားကာ ကပြခဲ့သည်ဟု သိမှတ်ရသည်။

ကိုးကား
-------
သဘင်ဝန်
-------

သဘင်ဝန်သည် သဘင်အကဟူသမျှကို စိုးပိုင်းခွင့်ရှိသူ ဖြစ်ပြီး ပျို့ ၊ ကဗျာ ၊ လင်္ကာ ၊ တရားဓမ်မတ် စသည်တို့ကို ကျွမ်းကျင်တက်မြောက်ရန်လည်း လိုအပ်ပါသည်။ သဘင်ဝန်၏ ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံမှာ ခါသာသိုရင်း အင်္ကျီ၊ နဖူးရွှေပြားတပ် ၊ သိုင်းနီ ၂ ချက် ၊ ဓားလွတ်ငွေအိမ် ဆင်ယင်ခွင့်ရရှိသည်။

သဘင်ဝန် ဦးပိုးဖြူ
-----------------

သဘင်ဝန်ရာထူးကို ဗဒုံမင်း (ဘိုးတော်ဘုရား) လက်ထက်တွင် စတင်ခန့်အပ်ခဲ့ရာ ပထမဆုံး ခန့်အပ်ခံရသူ သဘင်ဝန်မှာ မင်းလှဥဇနာဘွဲ့ခံ ဦးပိုးဖြူ ဖြစ်သည်။ စတင် ခန့်အပ်စဉ်က ဒုတိယ သဘင်ဝန်ဟူသော ရာထူးလည်းရှိပြီး ဒုတိယသဘင်ဝန်အဖြစ် ပညာကျော်ဘွဲ့ခံ ပန်းခုနှစ်ရွာစား ဦးတုတ်အား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဗဒုံမင်းသည် ၃၀ ဇန်နဝါရီ ၁၈၁၇ ခုနှစ်တွင် မြေနန်းတော် အနောက်ဆောင်၌ သဘင်ဝန် ဦးပိုးဖြူအား သဘင်စည်းကမ်းနှင့် ပတ်သက်၍ မေးမြန်းခဲ့ကြောင်း သိရှိရ၏။

သဘင်ဝန် ဦးသော်
--------------

စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက် သဘင်ဝန်မှာ ဦးသော်ဖြစ်သည်။ သဘင်ဝန် ဦးသော်သည် ၁ မတ် ၁၈၂၂ ခုနှစ်တွင် စစ်ကိုင်းမင်းအား အမြင့်သဘင် (ရုပ်သေး)အကြောင်းကို ရေးသားဆက်သွင်းခဲ့ရသူ ဖြစ်၏။ သဘင်ဝန် ဦးသော်သည် ရွှေတောင်မြို့စား အရာလည်း ရရှိခဲ့သည်။

သဘင်ဝန် ဦးအောင်ဘို
------------------

သဘင်ဝန် ဦးအောင်ဘို၏ မင်းပေးဘွဲ့အမည်မှာ ဇော်တဗန္ဓုဖြစ်သည်။ ဦးအောင်ဘိုသည် ဦးသော်၏ ရာထူးကို ဆက်ခံလျက် သဘင်ဝန်ဖြစ်လာခဲ့သော်လည်း မည်သည့်မင်းလက်ထက်၌ အမှုထမ်းရွက်ခဲ့သည်ကို မသိရပေ။

မြေစိုက်ဇာတ်ရုံများ
-------------------

အမရပူရခေတ်က နန်းတွင်းဇာတ်တော်သဘင်များ ၊ ရုပ်သေးအမြင့်သဘင် ၊ နန်းတွင်းထိုင်ဆို အငြိမ့်များ ထွန်းကားခဲ့သော်လည်း မြေစိုက်ဇာတ်ရုံကြီးများကိုသာ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ အပေါ်အပါး အလွန်ဝါသနာပါသူ ပုဂံမင်းသည် နန်းတော်၏ အရှေ့ ၊ အနောက် ၊ တောင် ၊ မြောက်မုခ်တို့၌ ဇာတ်ရုံကြီးများ ဆောက်လုပ်ကာ သဘင်ပညာသည်များကို အလှည့်ကျ ကပြဖျော်ဖြေစေခဲ့သည်။ မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တွင် ရတနာပုံနန်းတွင်း၌ ဇာတ်ရုံကိုစနစ်တကျ ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က နန်းတွင်းရာမဇာတ်နှင့် အီနောင်ဇာတ်တော် တို့မှာ ထင်ရှားသော ဇာတ်ကြီးများ ဖြစ်ကြ၏။ ရတနာပုံခေတ်တွင် နန်းတော်ကြီး အရှေ့ဘက်၌ ပွဲကြည့်ဆောင်များ ဇာတ်ခုံများကို ခမ်းနားစွာ ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ရာမဇာတ်တွင် သီတာဒေဝီအား ဒဿဂီရိ ခိုးယူခန်း၌ စက်ယန္တရားဖြင့် ခိုးပုံ ၊ ရသေ့ကောင်းကင်မှ ကြွလာပုံ ၊ ကျောက်ဖျာကြီးများ အလိုအလျောက် ပွင့်လာပုံ စသည်တို့ကို ခေတ်မီ စက်ကိရိယာများဖြင့် ပြုလုပ်တင်ဆက်ခဲ့သည် ဆို၏။

ပညာသည် စာရေးနှစ်ဦး
------------------

မင်းတုန်းမင်းနှင့် သီပေါမင်းတို့လက်ထက်၌ ပညာသည် စာရေးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသူ ဦးဘိုးမြမှာ ယိုးဒယားအက ကောင်းသူဖြစ်ပြီး ဇနီး ဒေါ်နှင်းခက်မှာလည်း သီတာဒေဝီအဖြစ် ကပြရသူဖြစ်သည်။ ယိုးဒယားဇာတ်ကြီးအား အုပ်ချုပ်ရန် ၁၈⁠၈၃ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ဦးဘိုးမြအား ပညာသည် စာရေးခန့်ခဲ့ပြီး ၁၈⁠၈၄ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် မောင်ဆင်ဆိုသူအား ပညာသည်စာရေးအရာ ထပ်မံ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  တင်နိုင်တိုး၏ ဝန်တစ်ရာ စာအုပ် ၂၇-၅-၂၀⁠၀၉
**ရန်ကုန် လေကြောင်းလိုင်း** (အင်္ဂလိပ်: Yangon Airways) သည် မြန်မာနိုင်ငံ အခြေစိုက်လေကြောင်းဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် နှင့် မန္တလေးချမ်းမြသာစည်လေဆိပ်ကို အခြေခံ၍ ပြည်တွင်းပျံသန်းမှုများ ပျံသန်းခဲ့သည်။ လေကြောင်းလိုင်းကို ၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ မှစ၍ ပျံသန်းမှုများ ရပ်တန့်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ၊ ၁၆ နေ့မှ စတင်၍ ပြန်လည် ပျံသန်းလျက်ရှိသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့မှ စတင်၍​ "ရန်ကုန် လေကြောင်းလိုင်း" အမည်မှ "သံလွင် လေကြောင်းလိုင်း အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။​

သမိုင်းကြောင်း
--------------

၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့လေကြောင်းနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံမှ Krong – Sombat Company တို့ ပူးပေါင်း၍ ရန်ကုန်လေကြောင်းလိုင်းအား စတင် ထူထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာမှ စတင်၍ ပုဂ္ဂလိကပိုင် လေကြောင်းလိုင်း အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ခရီးသည် (၇၀) ဆံ့ ATR 72 လေယာဉ် (၂) စီးဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိကမြို့ကြီး (၁၃) မြို့သို့ ပျံသန်း ပို့ဆောင်ပေး နိုင်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်လေကြောင်းလိုင်း၏ ဈေးကွက်ဝေစုသည် ၂၀ဝ၇ ခုနှစ်တွင် ၃၇% မှ ၂၀ဝ၈ ခုနှစ်တွင် ၄၁% ထိ သိသာထင်ရှားစွာ တိုးတက်ခဲ့သည်။ 

ပုံမှန် ပြည်တွင်းခရီးစဉ်များ အနေဖြင့် ရန်ကုန်မြို့မှ နေပြည်တော်၊ ပုဂံ၊ မန္တလေးမြို့၊ ဟဲဟိုးမြို့၊ ကျိုင်းတုံမြို့၊ တာချီလိတ်မြို့၊ မြစ်ကြီးနားမြို့၊ သံတွဲမြို့၊ စစ်တွေမြို့၊ ထားဝယ်မြို့၊ မြိတ်မြို့၊ ကော့သောင်းမြို့နှင့် လားရှိုးမြို့များသို့ ပျံသန်းပြေးဆွဲသည့် အပြင် စင်းလုံးငှား ခရီးစဉ်များ အနေဖြင့်လည်း ဗန်းမော်မြို့၊ ပူတာအိုမြို့ နှင့် ကလေးမြို့များသို့ ပြေးဆွဲပေးလျက် ရှိသည်။

ပျံသန်းမူများ
-------------

Inflight cabin view aboard a Yangon Airways flight
ရန်ကုန် လေကြောင်းလိုင်းဟာ အောက်ပါမြို့များသို့ ပျံသန်းလျက်ရှိသည်။

* ပုဂံ – ညောင်ဦးလေဆိပ်
* ထားဝယ်မြို့ – ထားဝယ်လေဆိပ်
* ဟဲဟိုးမြို့ – ဟဲဟိုးလေဆိပ်
* ကော့သောင်းမြို့ – ကော့သောင်းလေဆိပ်
* ကျိုင်းတုံမြို့ – ကျိုင်းတုံလေဆိပ်
* မန္တလေးမြို့ – မန္တလေးအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် **အဓိကလေဆိပ်**
* မြိတ်မြို့ – မြိတ်လေဆိပ်
* မြစ်ကြီးနားမြို့ – မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်
* နေပြည်တော် – နေပြည်တော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်
* တာချီလိတ်မြို့ – တာချီလိတ်လေဆိပ်
* ရန်ကုန်မြို့ – ရန်ကုန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်  **အဓိကဆုံးလေဆိပ်**

လေယာဉ်များ
----------

ရန်ကုန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်တွင် တွေ့ရသော ရန်ကုန် လေကြောင်းလိုင်း၏ ATR 72လေယာဉ် (၂၀၀၉)

**ရန်ကုန် လေကြောင်းလိုင်း**|  | လေယာဉ်အမျိုးအစား | အရည်အတွက် | မှာယူတင်သွင်းမှု | မှတ်ချက်များ |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | ATR 72-212 | ၂စီး |  |  |
|  | ATR 72-212A | ၁စီး |  |  |
| စုစုပေါင်း |  | ၃စီး |  |  |
သိဝ-ရုဒြနတ်မင်းကြီးဟန်ဖြစ်သည်။ 

အဉ္ဇလီမုဒြာဘုံမျိုးဖြစ်သည်။ 

သီဝ-ရူဒြနတ်၏ အမည်ကို သဗ္ဗရာဇ, သို့မဟုတ် သဗ္ဗရာဇိန္ဒြဟု ခေါ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ ယင်း ရူဒြနတ်၏ လက်ဟန်ပုံကိုပင် အမည်အစွဲပြု၍ သဗ္ဗရာဇိန္ဒြမုဒြာဟု ပဋိမာသိပ္ပံ ပညာရှင်များက ယူဆ ကြသည်။ 

မြန်မာ့ရိုးရာ ရုပ်ပွားများတွင် အလွန်ရှားပါးသည့် ဟိန္ဒူ ဆန်သော ဆေးရေးပန်းချီများ၌သာ တွေ့ရှိနိုင်ပေသည်။ 

ဟိန္ဒူဗြာဟ္မဏဘာသာတွင် ဤရုပ်တုမျိုးကို ကိုးကွယ်သူသည် မင်းအပေါင်းတို့၏ ရိုသေလေးစားမှုကို ခံရခြင်း, ရန်အပေါင်းကိုနိုင်ခြင်း, စစ်မက်ရေးရာတွင် မိမိကသာ အောင်နိုင်ခြင်း, ကျက်သရေ မင်္ဂလာအပေါင်းနှင့် ပြည့်စုံခြင်းစသော အကျိုးများကို ရရှိသည်ဟု မြွက်ဆိုထားပါသည်။ ဗုဒ္ဓသာသနာ ဆိုင်ရာ ပဋိမာသိပ္ပံကျမ်းများတွင် ဤမုဒြာအကြောင်းကို အကျယ်ဖွင့်ဆိုထားခြင်း မတွေ့ရသေးပါ။ သို့သော် ဆေးရေးပန်းချီများ၌ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့က လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့သော မုဒြာတမျိုးဖြစ်ကြောင်း သုတေသနပြုစုလေ့လာခဲ့ရဘူးပါသည်။ အထူးသဖြင့် ဗြဟ္မာမင်းကြီး၏ ပုံများကို ဤ သဗ္ဗရာဇိန္ဒြမုဒြာဖြင့် ထုလုပ်ရေးဆွဲလေ့ရှိကြပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  SARVARĀJENDRA MUDRĀ

DHI. p.449, n.((see also Añjali Mudrā) Saunders, Mudrā.

OBEP. plate 416 a.b.c. Brahma stone images Sabbarajendra mudrā

IBI. p.435.

Tibetan Collection vol.i. p.25.

IBBS. p. 42, 18.

DHI. p.252. Samādhi Mudrā

OBEP. Ananda: Sabbaññu.
2. 1 2  စဝ်ထွန်းမှတ်ဝင်း မဟာဝိဇ္ဇာ (ရန်ကုန်)၊ မဟာဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး (ဟားဗဒ်) အထက်တန်း သုတေသန ပညာရှင်ဘွဲ့ (ဟားဗဒ်) ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ သုတေသနနှင့် ကျမ်းပြုဌာနခွဲ သာသနာရေး ဦးစီးဌာန။ *မြန်မာ့ရိုးရာ ပဋိမာ သိပ္ပံပညာ*။