recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
၂၀၁၈ မှ ၂၀၂၂ ခုနှစ်အထိ ဩစတြေးလျဝန်ကြီးချုပ်တမ်းပလိတ်:SHORTDESC:၂၀၁၈ မှ ၂၀၂၂ ခုနှစ်အထိ ဩစတြေးလျဝန်ကြီးချုပ်
"စကော့ မောရစ်ဆန်"ကို ဤနေရာသို့ ညွှန်းသည်။ အခြား အဓိပ္ပာယ်များအတွက် စကော့ မောရစ်ဆန် (သံတူကြောင်းကွဲ)ကို ကြည့်ပါ။

**စကော့တ် ဂျွန် မော်ရစ်ဆင်**သည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၂ ခုနှစ်အထိ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ ၃၀ ယောက်မြောက် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ဩစတြေးလျနိုင်ငံရေးသမားဖြစ်သည်။ လစ်ဘရယ်ပါတီ၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ရာထူးတာဝန်ရယူခဲ့သည်။ သူသည် ၂၀၁၃ ခုနှစ်ကတည်းက အကြီးတန်း ဝန်ကြီးရာထူးများကို ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ယခင် ဝန်ကြီးချုပ် တန်းဘူး၏ အစိုးရ (၂၀၁၅-၂၀၁၈) တွင် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

မော်ရစ်ဆင်သည် ဆစ်ဒနီမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး နယူးဆောက်သ်ဝေး တက္ကသိုလ်တွင် စီးပွားရေး ပထဝီဝင် ဘာသာရပ်ကို သင်ကြားခဲ့သည်။ သူသည် ၁၉၉၈ မှ ၂၀၀၀ ခုနှစ်အတွင်း နယူးဇီလန် ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့် အားကစားရုံး၏ ဒါရိုက်တာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၄ မှ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ဩစတြေးလျ ခရီးသွားလုပ်ငန်း၏ မန်နေးဂျင်းဒါရိုက်တာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ မောရစ်ဆန် သည် ၂၀၀၀ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၄ ခုနှစ်အတွင်း နယူးဆောက်သ်ဝေးပြည်နယ် လစ်ဘရယ်ပါတီ၏ ပြည်နယ်ဒါရိုက်တာ အဖြစ်လည်း တာဝန်ယူခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် နယူးဆောက်သ်ဝေးလ်ရှိ ကွတ်ခ်မြို့နယ် ကို ကိုယ်စားပြု၍ ၂၀၀၇ ခုနှစ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် အောက်လွှတ်တော် တွင်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်။

ထို့နောက် ၂၀၁၃ ရွေးကောက်ပွဲ တွင် ညွန့်ပေါင်းပါတီတို့ အောင်ပွဲခံခဲ့ပြီးနောက် ဩစတြေးလျဝန်ကြီးချုပ် အဘော့၏ အစိုးရတွင် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် နယ်စပ်လုံခြုံရေး ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ထိုစဉ်က အချုပ်အခြာအာဏာ နယ်စပ် စစ်ဆင်ရေး ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် တာဝန်ယူခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ နောက်တစ်နှစ် အပြောင်းအလဲတွင် သူသည် လူမှုဝန်ထမ်း ဝန်ကြီး ဖြစ်လာသည်။ မဲလ်ကွန် တန်းဘူး အား အဘော့၏ နေရာတွင် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် အစားထိုးပြီးနောက်သူသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ 

၂၀၁၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီး ပီတာ ဒတ်တွန် သည် တန်းဘူးအား လစ်ဘရယ်ပါတီ၏ ခေါင်းဆောင်နေရာအတွက် စိမ်ခေါ်ခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ခေါင်းဆောင်များကြားတွင် တင်းမာမှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ပါတီသည် ဩဂုတ်လ ၂၄ ရက်တွင် ဒုတိယအကြိမ် ခေါင်းဆောင်နေရာအတွက် ဆန္ဒမဲ ပေးခဲ့ပြီး တန်းဘူးက ဝင်ရောက် မယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပေ။ ထိုဆန္ဒမဲပေးရာတွင် မောရစ်ဆန်သည် ဒတ်တွန်နှင့် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး ဂျူလီဘစ်ရှော့ ကို အနိုင်ယူပြီးလစ်ဘရယ်ပါတီ၏ ခေါင်းဆောင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့နေ့တွင် သူသည် ဘုရင်ခံချုပ် ရှေ့မှောက်တွင် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုခဲ့သည်။ မောရစ်ဆန်သည် ၂၀၁၉ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့ကို ဦးဆောင်ပြီး အနိုင်ရရန် ခက်ခဲသော ရွေးကောက်ပွဲကို အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။

1. ↑
2. ↑  "Scott Morrison or ScoMo — is it time he retired the nickname now he's Prime Minister?"၊ September 2018။
**ရှင်ပညာသီဟ** (၁၁၂၁ − ၁၁၇၆) သည် *ဂူကြီးဆရာတော်*ဟု ထင်ရှားသည့် ဆရာတော် ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

ဆရာတော်ကို ၁၁၂၁ ခုနှစ်တွင် ယိုးဒယားပြည်၊ ဒွါရဝတီမြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်ယာ ဖြစ်သည်။

### မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ခြင်း

ဆင်ဖြူရှင်လက်ထက် ၁၁၂၉ ခုနှစ်တွင် ယိုးဒယားသို့ ချီတက်တိုက်ခိုက်၏။ ထို့နောက် ဆရာတော်သည် မိဘဆွေမျိုးများနှင့်အတူ စစ်သုံ့ပန်းအဖြစ် ရတနာပူရအင်းဝမြို့သို့ ရောက်ခဲ့သည်။

### ရဟန်းပြုခြင်း

ဗားကရာဆရာတော်ထံတွင် စာပေများကို သင်ကြား၍ သာမဏေဝတ်ခဲ့သည်။ ဘွဲ့အမည်မှာ "ရှင်ပညာ" ဖြစ်သည်။ သာမဏေအဖြစ်နှင့်ပင် ပထမကျော် အောင်ခဲ့သည်။ 

ထို့နောက်တွင် "ရှင်ပညာသီဟ" ဘွဲ့ဖြင့် ရဟန်းပြုခဲ့သည်။ ဆရာတော်သည် ပညာသီဟမဟာဓမ္မရာဇဂုရုတံဆိပ်၊ ပညာသီဟာဘိ သီရိသဒ္ဓမ္မဓဇမဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရု တံဆိပ်တော်များ ဆပ်ကပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။

### မဟာဒါန်ဝန်ဖြစ်ခြင်း

ဆရာတော်သည် ၁၁၆၃ ခုနှစ်တွင် လူထွက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဘိုးတော်မင်းတရားကြီးက "သီရိနန္ဒသင်္ကြံ" ဘွဲ့ဖြင့် မဟာဒါန်ဝန် ခန့်ခဲ့သည်။

### ကွယ်လွန်ခြင်း

၁၁၇၆ ခုနှစ်တွင် မုတ္တမြို့ရုံးထက်တွင် ယိုးဒယားမွန်တို့ သတ်၍ အနိစ္စရောက်ခဲ့သည်။

ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများ
----------------------

အောက်ပါကျမ်းတို့ကို ပြုစုခဲ့သည် −

၁။ ဓာတုကထာအဋ္ဌကထာနိသျ၊

၂။ ပုဂ္ဂလပညတ်အဋ္ဌကထာနိသျ၊

၃။ ကထာဝတ္ထုအဋ္ဌကထာနိသျ၊

၄။ ယမိုက်အဋ္ဌကထာနိသျ၊

၅။ ပဋ္ဌာန်းအဋ္ဌကထာနိသျ၊

၆။ သုတ်သီလက္ခန်ဋီကာဟောင်းနိသျ၊

၇။ ဇိနာလင်္ကာရဋီကာနိသျ၊

၈။ မူလဋီကာနိသျ၊

၉။ အနုဋီကာနိသျ၊

၁၀။ လောကီပဏ္ဏာသဇာတ်နိသျ၊

၁၁။ နာဋိကဝိနိစ္ဆယ၊

၁၂။ ပဉ္စပကြိုဏ်အဋ္ဌကထာနိသျ − ပ။

မှတ်စု
------

1. ↑  ဂူကြီးဆရာတော်မှ ရှင်ပညာသီဟ (၁၁၂၁ − ၁၁၇၆) အပြင် ရှင်စန္ဒ (၁၁၂၇ − ၁၁၆၄) နှင့် ရှင်ဝိစိတ္တလင်္ကာရ၊ ရှင်ဝရာလင်္ကာရ (၁၁၄၁ − ၁၂၁\*) ဟူ၍ စုစုပေါင်းသုံးပါးရှိသည်။ 

ဤဂူကြီးဆရာတော်ကို စတုတ္ထညောင်ကန်ဆရာတော်ဟု မှတ်ယူကြသည်လည်း ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4 5 6 7  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၅၀၊ ၅၁။
ရှင်ပုညရံသီ (၁၁၄၀ - ၁၁၉၁) သည် "သတ္တမညောင်ကန်ဆရာတော်"  ဟု ထင်ရှားသည့် ကျမ်ပြုဆရာတော် ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

ဆရာတော်ကို ၁၁၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် အလုံမြို့၊ ညောင်ကန်ရွာတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်ပိုး ဖြစ်သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ မောင်ဖြူနှင့် ရှင်ညက် ဖြစ်သည်။ 

ငယ်စဉ်ကပင် သာမဏေပြုခဲ့သည်။ အရွယ်ရောက်သော် ရဟန်းပြု၏။ ဘွဲ့တော်မှာ "ရှင်ပုညရံသီ" ဖြစ်သည်။ ရတနပုရနန်းတည်မင်းတရားကြီး၏ မိဖုရားသည် ကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ အမရပုရမြို့တော် အရှေ့မြောက်ထောင့် မင်းအိုတိုက်တွင် သီတင်းသုံးတော်မူခဲ့သည်။ အင်းဝမြို့သို့ ရောက်သည့်အခါ မြို့အရှေ့မြောက်ထောင့် ထီးလှိုင်ရှင်ဘုရား၊ ရွှေစေတီဘုရားအနီး ကျောင်းတိုက်တွင် ကျောင်းဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ထိုကျောင်းတော်ကို "မဟာအောင်မြေဘုံစံ" ဟု ကမ္ဗည်းတင်ခဲ့သည်။ ဆရာတော်သည် အုတ်ကျောင်းဆရာတော်အဖြစ်ဖြင့်လည်း ထင်ရှားသည်။

ဆရာတော်သည် "ပုညာဘိသီရိသဒ္ဓမ္မဓဇမဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရု" ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို ရခဲ့သသည်။ ဆရာတော်သည် စတုတ္ထညောင်ကန်ဆရာတော် (ဦးဗုဓ်) ရှင်စက္ကိန္ဒ၏ နောင်တော်ဝမ်းကွဲ ဖြစ်သည်။

ပျံလွန်တော်မူခြင်း
------------------

ဆရာတော်သည် ၁၁၉၁ ခုနှစ်၊ နှောင်းတန်ခူးလပြည့်နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။

ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများ
----------------------

ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ပြုစုခဲ့သည်။

၁။ အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟအဋ္ဌကထာနိသျ၊

၂။ သုဗောဓာလင်္ကာရနိသျ၊

၃။ ဗုဒ္ဓရာဏ်သက္ကဋကျမ်းနိသျ။

မှတ်စု
------

1. ↑  သတ္တမညောင်ကန်ဆရာတော် ရှင်ပုညရံသီကို ပထမအုတ်ကျောင်းဆရာတော်ဟူ၍လည်း မှတ်သားကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၆၈၊ ၆၉။
အဒမ်စမစ်
**အက်ဒမ်စမစ်**သည် စကော့လူမျိုး ဘောဂဗေဒ ပညာရှိ ကြီး တစ်ဦး ဖြစ်၏။ အကောက်တော်ဌာန၊ စာရင်းစစ်မင်းကြီး အက်ဒမ်စမတ်၏ သားဖြစ်၍ စကော့တလန်ပြည် ကပ်ကောဒီမြို့ တွင် ၁၇၂၃ ခုနှစ် ဇွန် ၅ ရက်နေ့၌ ဖွားမြင်သည်။ မိခင်ကြီး၏ ကျွေးမွေးစောင့်ရှောက်မှုဖြင့် ကြီးပြင်းလာရသူဖြစ်သည်။

ပညာရေး
------

ငယ်စဉ်က မွေးရာ ဇာတိမြို့ရှိ ကျောင်း၌ ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီးနောက် အသက်တစ်ဆယ့်လေးနှစ်အရွယ်တွင် ဂလပ်စကိုတက္ကသိုလ်၌ ဖရန်စစ် ဟတ်ချင်စန်လက်အောက်တွင် ကျောင်းသားတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်။ အောက်စဖို့ဒ်တက္ကသိုလ်တက်ရောက်ရန် ပညာသင်ဆုရရှိခဲ့ကာ ၁၇၆၄ ခုနှစ် အထိ ခြောက်နှစ်တိုင် ပညာသင်ခဲ့သည်။ ယထာဘူတပညာနှင့် နိုင်ငံရေးပညာများကို စိတ်ပါ 
ဝင်စားစွာ ဆည်းပူးခဲ့လေသည်။

ကျောင်းဆရာဘဝ
------------

အီဒင်ဘာရာတက္ကသိုလ်၌ ၁၇၅၁ ခုနှစ်အထိ ကထိကအဖြစ်၎င်း ၁၇၅၁ ခုနှစ်မှ ၁၇၆၃ ခုနှစ်အထိ ဂလပ်စကိုတက္ကသိုလ်တွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ ပထမလော့ဂျစ်ဘာသာဌာနမှူး၊ နောက်တစ်နှစ်အကြောတွင် သူ့ဆရာ ဟတ်ချင်စန်နေရာတွင် ကိုယ်ကျင့်တရားဒဿန (တက္ကဗေဒ ) ဌာနမှူးအဖြစ်၎င်း လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၇၅၉ ခုနှစ် တွင် စိတ်ဓာတ်နှင့်ဆိုင်ရာ စာအုပ်ကြီးတစ်အုပ်ကို ရေးသည်။ ၁၇၆၃ ခုနှစ်တွင် ပါမောက္ခအလုပ်မှ ထွက်ခဲ့သည်။ 

၁၇၆၄ ခုနှစ်မှ ၁၇၆၆ ခုနှစ်အတွင်း ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် ခရီးလှည့်လည်ရင်းမြို့စား ဘတ်ကလူ့ချ် (Duke Berccleuch)၏ စာပြကျူတာဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၇၆၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် နေရင်း ဇာတိမြို့သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိ၏။

စာရေးသားမှု
-----------

*Inquiry into the nature and causes of the wealth of nations*, 1922
သူ၏အဓိက ဘောဂဗေဒဟာအုပ်ဖြစ်သော နိုင်ငံများ၏ ဥစ္စာဓနသဘာဝနှင့် အကြောင်းရင်းများ လေ့လာခြင်း (An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations) ကို ၁၇၇၆ ခုနှစ်၌ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ထိုကျမ်းကို နိုင်ငံများ၏ဓန (Wealth of Nations) ဟု အတိုကောက်သိကြသည်။ ထိုစာအုပ်ကြီး မှာ ဘောဂဗေဒဆိုင်ရာ စာအုပ်များထဲတွင် အကောင်းဆုံးသော စာအုပ်ဖြစ်သည်ဟု တန်ဖိုးဖြတ်ကြသည်။ ထိုစာအုပ်တွင် လွတ် လပ်စွာ ကုန်သွယ်မှုကို ထောက်ခံရေးသားထားလေသည်။ ထို့ပြင် ထိုစာအုပ်သည် ဘောဂဗေဒပညာရပ်အတွက် အလွန်ပင် အရေးပါ အရာရောက်လှ၏။ ဘောဂဗေဒကို သီးခြား သိပ္ပံ ပညာရပ် အနေဖြင့် ထားထိုက်ကြောင်းကိုလည်း အကြောင်း ပြထားလေ၏။

ကွယ်လွန်ခြင်း
-------------

ထိုပညာရှိကြီးသည် ၁၇၉ဝ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက် နေ့တွင် ကွယ်လွန်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)
ရင်သားသည်ပရိုင်းမိတ် နို့တိုက်သတ္တဝါများ၏ကိုယ်ထည်အထက် ဝမ်းဗိုက်တွင် ထင်ပေါ်ကျော်ကြားမှုနှစ်ခုအနက်မှတစ်ခုဖြစ်သည်။ မိန်းမများတွင် နို့စို့ကလေးများကို နို့တိုက်ကျွေးရန် နို့ကိုထုတ်လုပ်ပေးသော နို့အကျိတ်ဖြစ်သည်။ အမျိုးသမီးနှင့်အမျိုးသားနှစ်ဦးစလုံးသည် တူညီသော သန္ဓေသားလောင်း တစ်သျှူးများမှရင်သားကို ဖွံ့ဖြိုးလာသည်။ အပျိုဖော်ဝင်ချိန်တွင် အက်စထရိုဂျင်သည် ကြီးထွားမှုဟော်မုန်းနှင့်အတူ တွဲဖက်၍ အမျိုးသမီးလူသားများတွင်ရင်သားဖွံ့ဖြိုးမှုကို ဖြစ်စေသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် အခြားပရိုင်းမိတ်မိန်းမများတွင် ရင်သားဖွံ့ဖြိုးမှုသည်ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန်မှသာ ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။

အရေပြားအောက်ဆုံးအဆီသည် နို့သီးခေါင်းပေါ်ရှိ စီးဆင်းသော ပြွန်များ၏ကွန်ယက်ကို ဖုံးအုပ်ထားသည်။ ဤတစ်ရှူးများသည် ရင်သားအရွယ်အစားနှင့်ပုံသဏ္ဌာန်ကို ဖြစ်စေသည်။ ဟော်မုန်းအချက်အလက်များကိုတုံ့ပြန်ရန် နို့ကိုထုတ်လုပ်ပြီး သိုလှောင်ထားသောအစိုင်အခဲများ သို့မဟုတ် အယ်လ်အိုလီယိုအစုအဝေးများဖြစ်သည်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေစဉ် ရင်သားသည် နို့တိုက်ခြင်းနှင့်နို့တိုက်ခြင်းအတွက် ပြင်ဆင်ခြင်းဖြစ်သည့် lobuloalveolar ရင့်ကျက်ခြင်းဖြစ်သည့် အက်စထရိုဂျင်, progesterone နှင့် prolactin အပါအဝင်ဟော်မုန်းများ၏ ရှုပ်ထွေးသောအပြန်အလှန်တုံ့ပြန်မှုကို တုံ့ပြန်သည်။

နို့စို့ကလေးများကို အဟာရဖြည့်ဆည်းပေးသည့် သူတို့၏အဓိကလုပ်ဆောင်ချက်နှင့်အတူ အမျိုးသမီးရင်သားများသည် လူမှုရေးနှင့်လိင်ဆိုင်ရာလက္ခဏာများ ရှိသည်။ ရင်သားများကို ရှေးခေတ်နှင့်ခေတ်သစ်ပန်းပု၊ အနုပညာနှင့်ဓာတ်ပုံတို့တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် အမျိုးသမီးတစ်ဦး ၏ကိုယ်ခန္ဓာနှင့်လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာဆွဲဆောင်မှုကို သိမြင်နိုင်သည်။ ယဉ်ကျေးမှုအတော်များများသည် ရင်သားများကို လိင်မှုကိစ္စနှင့်ဆက်စပ်မှုရှိသည်။ ရင်သား - အထူးသဖြင့်နို့သီးခေါင်းသည် လိင်စိတ်နှိုးဆွမှု သိနိုင်သည့် နေရာဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  
mammal – Definitions from Dictionary.com။ Dictionary.reference.com။ 14 November 2011 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  31 October 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  
Breast – Definition of breast by Merriam-Webster။ *merriam-webster.com*။ 6 September 2015 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  21 October 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  
SEER Training: Breast Anatomy။ National Cancer Institute။ 2 May 2012 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  9 May 2012 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
မြေဝပ်ငှက်မျိုးသည် ကက်ပရီမာလ ဂျီဖောမီးမျိုးစဉ်တွင် ကက်ပရီ
မာလဂျီဒီး မျိုးရင်း၌ ပါဝင်၍ အာတိတ်နှင့် အန္တာတိတ်ဒေသများနှင့် 
နယူးဇီလန် ကျွန်းအပါအဝင် ကျွန်းအများအပြားတို့မှ လွဲ၍ 
တစ်ကမ္ဘာလုံးလိုလို၌ တွေ့ရ၏။ မြန်မာနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် 
သီဟိုဠ်နိုင်ငံတို့တွင် သာတွေ့ရ၍ ပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် 
ကက်ပရီမာလဂပ် အေရှာတီကပ် (Caprimulgus asiaticus) ဟုခေါ်သည့် မြေဝပ်ငှက်ကို 
ငှက်ပျင်း ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ အလျား ၉ လက်မရှိ၍ အရောင်
မှာ အညိုရောင်ဖြစ်သည်။ တောက် - တောက် - တောက် 
ဟူသောအသံမျိုးဖြင့် အော်တတ်သည်။
မြေဝပ်ငှက်သည် တောနက်မှာထက် သီးနှံစိုက်လယ်တော 
ယာတောနှင့် ခြောက်သွေ့ ရှင်းလင်းသော တောများတွင် ပို၍
ကျက်စားလေ့ရှိသည်။ နွေရာသီ၌ မြို့ရွာအနီးအနာတွင် ထိုငှက်တို့
၏ အော်သံကို ကြားရတတ်သည်။
မြေဝှပ်ငှက်များ သားပေါက်ချိန်မှာ ဖေဖော်ဝါရီလမှ ဧပြီလအတွင်း 
ဖြစ်သည်။ တစ်ကြိမ်လျှင် နှစ်ဥသာ အ၍ ဥမှာသေး
ငယ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်မူကား ပူအိုက်ခြောက်သွေ့သော 
အလယ်ပိုင်း၌သာ ကျက်စားကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်းလွင်
ပြင်များသို့ ဆောင်းတွင်းဧည့်သည်အဖြစ်နှင့် ရောက်လာတတ်ကြ
သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းနှင့် တနင်္သာရီ တောင်ပိုင်းတို့
တွင်လုံးဝမတွေ့ရချေ။

မြေဝပ်၊ တောင်ဒေါင်း စသော မြေဝပ်ငှက်မျိုးသည် ပေါ်လွင်ထင်ရှား
သော ငှက်များ မဟုတ်သဖြင့် ယင်းတို့ အကြောင်းကို 
သိသူ အလွန်နည်းလှသည်။ ထိုငှက်မျိုးသည် အတောင်နှင့် အမြီး
ရှည်သည်။ မှောင်စပျိုးသည်နှင့် တပြိုင်နက် သစ်ပင်များအနီးအ
နား၌ ပိုးမွှားကို ရှာဖွေစားသောက်ကြသည်။ စရိုက်အားဖြင့် ညဉ့်၌
သာ ကျက်စား၍ နေ့အခါတွင် မျက်စိကို မှိတ်ကာ မြေကြီးပေါ်
တွင် ဝပ်နား၍နေတတ်၏။
မြေဝပ်ငှက်မျိုးတွင် ကြီးမားသော ပါးစပ်နှင့် ကြည်လင်တောက်ပ 
စူးရှသော မျက်လုံးများရှိ၏။ ညဉ့်အခါ မော်တော်ကား
လမ်းမလယ်တွင် ဝပ်နေတတ်သဖြင့် မော်တော်ကားမီးရောင်တွင် 
ယင်းတို့၏ မျက်လုံးများသည် ဝင်းဝင်းတောက်ပြောင်လျက်ရှိ၏။
မြေဝှပ်ငှက်မျိုးသည် သစ်ကိုင်းပေါ်တွင် နားသောအခါ အခြားငှက်
များကဲ့သို့ ကန့်လန့်ဖြတ် ခြေတောက်ဖြင့် မနားဘဲ သစ်ကိုင်း၏
အလျားအလိုက် ရင်အုပ်ဖြင့် ဝပ်၍ နားလေ့ရှိသည်။ မြေဝပ်ငှက်မျိုး
တွင် တောင်ဒေါင်းငှက်သည် အရွယ်ပိုကြီးသည့်အပြင် အော်သံ
လည်း ကွဲပြားခြားနားသောကြောင့် တစ်မျိုးနှင့်တစ်မျိုးကို ခွဲခြား၍ 
သိသာနိုင်လေသည်။ 

ဥရောပတိုက်တွင် တွေ့ရသော မြေဝပ်ငှက်မျိုးကို ပါဏဗေဒ 
အလိုအားဖြင့် ကက်ပရီမာလဂပ် ယူရိုပီးယပ် ဟုခေါ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)
**ဦးကျော်သောင်း** (၉ မေ ၁၉၄၉ မွေးဖွား) သည် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမား၊ နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားဟောင်း တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူသည် အမျိုးသားလွှတ်တော်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး မဲဆန္ဒယ် အမှတ် ၁ ကိုယ်စားပြု လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်ပါတီမှ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေလျက်ရှိသည်။

ကိုယ်ရေးအကျဉ်း
--------------

ဦးကျော်သောင်း သည် မူလတန်းမှ အလယ်တန်းအထိကို ဆွမ်းချက် အလကတွင် လည်းကောင်း၊ (၉)တန်းကို ငြိမ်းကိုယ်ပိုင်အလွတ် ပညာသင်ကျောင်းတွင် လည်းကောင်း၊ (၁၀)တန်းကို အထက(၁) မုံရွာမြို့တွင် လည်းကောင်း သင်ကြားခဲ့ပြီး မန္တလေးဝိဇ္ဇာသိပ္ပံ တက္ကသိုလ်မှ သိပ္ပံဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ စစ်ကိုင်း အုန်းတောကားအသင်း ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ အောင်ကမ္ဘာကားအသင်း ယာယီအမှုဆောင်အဖြစ် လည်းကောင်း၊ မန္တလာဦး ကားအသင်း ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ရန်အောင် မန်းကားအသင်း အတွင်းရေးမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ စစ်ကိုင်းမြို့နယ် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်တွင် မြို့နယ် အလုပ်အမှုဆောင် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ တိုင်းစည်းရုံးရေးအဖွဲ့တွင် အတွင်းရေးမှူး အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဗဟိုဦးစီးအဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ်တွင် ဓာတုဗေဒအသင်း၏ အားကစားမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း ရွှေပြည်ဧအဆောင် သာယာရေးကော်မတီတွင် စားသောက်ရေးမှူး၊ နတ်မောက်မြို့နယ်၊ ဒေးဒရဲမြို့နယ်၊ ဆွမ်းချက်- အလကတွင် အသုံးလုံး လုပ်အားပေးကျောင်းဆရာအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အပ်ချုပ်စုရပ် လူမှုရေးအသင်းတွင် နာယကအဖြစ်လည်းကောင်း၊ မိုးဇာရပ် တွင် ရပ်မိရပ်ဖ၊ စစ်ကိုင်းမြို့ မြို့မိမြို့ဖ အဖြစ်လည်းကောင်း ပါဝင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် အလုပ်ကြမ်းနှင့် ထောင်ဒဏ်(၇)နှစ်၊ ပုဒ်မ၅( ည)၊ နဝတ အမျိုးသားညီလာခံအပေါ် ဝေဖန်ချက် ဒီမိုကရေစီဆိတ်သုဉ်းခြင်း (သို့မဟုတ်) ညီမျှမှုမရှိခြင်း၊ သေနင်္ဂဗျူဟာ စီမံချက် အာဏာရှင်စနစ် မှ သည် ဒီမိုကရေစီစနစ်ဆီသို့ စာအုပ်များနှင့် ပတ်သက်၍ အပြစ်ပေးခြင်း ခံရသည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ် တွင် ဒီပဲရင်းအရေးအခင်းနှင့် ပတ်သက်၍ မုံရွာ ထောင်တွင် ဒုတိယအကြိမ် ထိန်းသိမ်းခြင်းခံရသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Mp Profile (in my)။ *ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်*။ 22 August 2018 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  22 August 2018 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
ဖြေလျော့ခွေ ဇာတ်ကားမှ ကျော်သောင်းကြီး၏ ဦးနေဒွန်းအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ဟန်
ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ကျော်သောင်းကြီး ခေါ် ဦးကျော်သောင်းကို မော်လမြိုင်မြို့၌ လယ်ဝန် ဦးပြားနှင့် ဝန်ကတော် ဒေါ်ကျေးတို့က ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မိဘများမှာ ငွေကြေး ချမ်းသာသူများ ဖြစ်ကြသော်လည်း ငယ်စဉ်ကပင် ကိုယ့်ထူးကိုယ်ချွန် ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ဦးကျော်သောင်းသည် အလုပ်ကြမ်းသမား၊ လက်ဖက်ရည်အဖျော်သမား၊ ပန်းချီ ဆရာတို့ အဖြစ် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပြုခဲ့ဖူးသကဲ့သို့ ဖားပွန်မြို့ ဌာန (ယခုခေတ်အခေါ် ရဲစခန်း) တွင်လည်း ရဲဝန်ထမ်း အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူး၏။

  

ကျော်သောင်းကြီးသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ စက်ပြင် ပညာသင်ယူရန် သွားရောက်ခဲ့ဖူးပြီး ပထမကမ္ဘာစစ် အတွင်း စစ်ထဲဝင်ခဲ့ပြန်၏။ ထို့နောက် စစ်ပြီးချိန်တွင် မျက်လှည့်ဆရာ အဖြစ် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပြုခဲ့သည်။ နောက်ဆုံး ဗြိတိသျှဘားမား ရုပ်ရှင်ခြံတွင် နေ့စား လူကြမ်းဇာတ်ရန် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကျော်သောင်းကြီး ပထမဆုံး ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ရသည့် ဇာတ်ကားမှာ 'မျိုးစောင့်' အမည်ရှိ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ဖြစ်၏။ ယင်းနောက် ကုမ္ပဏီမှ ဒါရိုက်တာ ဆရာခန့်၏ 'ဒို့အမျိုး' ဇာတ်ကားမှ စတင်ကာ နာမည် ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ သို့သော် ကျော်သောင်းကြီးမှာ လူကြမ်း အဖြစ်သာ လူသိများခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ သရုပ်ဆောင် ကောင်းလွန်း၍ ပရိသတ်၏ ရွံ့မုန်းခြင်းကိုပင် ခံခဲ့ရသည်။ ဤသို့ဖြင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီက စ၍ လွတ်လပ်ရေးပြီး ကာလအထိ မြန်မာ့ ရုပ်ရှင်လောကတွင် လူကြမ်းမင်းသား ကျော်သောင်းကြီး ဟူ၍ အမည် ထင်ရှားလာခဲ့သည်။

အကယ်ဒမီဆုရ ဖြေလျော့ခွေ ဇာတ်ကား
------------------------------

ဒါရိုက်တာ ဦးချစ်ခင်၏ 'ဖြေလျော့ခွေ' ဇာတ်ကား၌မူ အကျင့်စာရိတ္တ ပျက်ပြားနေသူ၊ မေတ္တာတရား ခေါင်းပါးပြီး ဓနရှင်များအား တဖက်သတ် မုန်းတီးနေသူ ယစ်ထုပ်ကြီး ဦးနေဒွန်း အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရ၏။

  

ကျော်သောင်းကြီး၏ သရုပ်ဆောင်မှုများမှာ အထူးပီပြင်လှသည့် အလျောက် ၁၉၅၈ ခုနှစ်အတွက် အကယ်ဒမီဆုကို ပေးအပ် ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်အတွက် အကယ်ဒမီ ဆုပေးပွဲကို ၂ မေ ၁၉၅၉ တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ဇာတ်ကား ၄၄ ကား အနက် ၁၃ ကားကို ဆန်ခါတင် ရွေးချယ်ခဲ့ပြီး ဆုချီးမြှင့်သော အခါ အမျိုးသား ဇာတ်ဆောင်ဆုကို ကျော်သောင်းကြီးက ရရှိခဲ့သည်။ ဆုကြေညာစဉ် တက်ယူမည့်သူ မရှိသဖြင့် လူရွှင်တော် ဖိုးပါကြီးက ကိုယ်စား တက်ရောက် ယူခဲ့ရ၏။ ဖိုးပါကြီးက သူ့အား ရုပ်ရှင်နယ်သို့ မရောက်မီ မျက်လှည့်ပညာ သင်ပေးခဲ့သူ၊ မှန်မပါသော မျက်မှန်ကို တပ်ဆင်ကာ မျက်လှည့် လူရွှင်တော် အဖြစ် ပွဲထုတ်ပေးခဲ့သူ ဆရာရင်း ဖြစ်သည့် ဦးကျော်သောင်း အတွက် ဂုဏ်ယူပါကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ကျမ်းကိုး
---------

1. ↑  (တင်နိုင်တိုး)

၁။ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အနှစ်ချုပ် (၁၉၉၇)။

၂။ ရုပ်ရှင်သမိုင်းနှင့် မြန်မာ့ရုပ်ရှင် မှတ်တမ်း၊ အေးအေးစိုး-ဖျာပုံ။

၃။ အကယ်ဒမီမပေါ်သေးမီက၊ မောင်မောက်ဥပဒေ၊ ရွှေအမြုတေ မဂ္ဂဇင်း၊ ၂၀၀၅ ဇန်နဝါရီ။

၄။ "အကယ်ဒမီ သမိုင်းတွင် ထူးခြားသည့် ဦးကျော်သောင်းနှင့် ဦးဇော်လင်း၊ (ဂျေကြိုင်) ရွှေအောင်လံ မဂ္ဂဇင်း၊ ၁၉၉၇ ဇွန်လ။
**နမ်ဆိုင်ရွှေစေတီတော်** (ကွန့်မူခမ် Kongmu Kham ဟု သိကြ) သည် မြန်မာ့ပုံစံဖြင့် တည်ထားသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာစေတီပုထိုးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ Arunachal Pradesh ခရိုင်၊ နမ်ဆိုင်ရှိ ၂၀ ဟက်တာကျယ်သည့် မြေနေရာပေါ်တွင် တည်ထားသည်။ စုစုပေါင်း သုံးကုဋေကို Arunachal နိုင်ငံရေးသမား Chowna Mein က လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့တိပိဋကအဖွဲ့က လက်ရှိတွင် Kongmu Kham ကို ပထမဆုံးသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တိပိဋကစင်တာအဖြစ် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် လုပ်ဆောင်နေသည်။

ကထိန်အလှူ
---------

ကထိန်အလှူပွဲတော်သည် စေတီတော်တွင် ကျင်းပသည့် အကြီးမားဆုံးပွဲတောတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် အခမ်းအနားကို နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ထိုပွဲကို ထိုင်းနိုင်ငံမှ ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ ရဟန်းများသည် ထိုင်းနိုင်ငံ Wat Bowonniwet Vihara တွင် အစောပိုင်းကတည်းက သီတင်းသုံးစံပယ်တော်မူနေသည့် ရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူကို လက်ဆောင်အဖြစ် ထိုင်းနိုင်ငံဘုရင် Bhumibol Adulyadej က ပေးခဲ့သည်။ ထိုင်းရဟန်းများသည် စေတီတော်သို့ ပဒေသာပင် လှူဒါန်းခဲ့သည်။ Loi-Krathong အခမ်းအနားသည် မီးအိမ်များကို Mungchalinda ဗုဒ္ဓကန်အတွင်း မျှောရသည့် အခမ်းအနားဖြစ်ကာ ပွဲတော်၏ နောက်ဆုံးနေ့တွင် ကျင်းပသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Wakro wonders။ 11 February 2017 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  8 February 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Arunachal Golden Pagoda dedicated to pilgrims။ 11 February 2017 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  8 February 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Golden Pagoda to be first International Tipitaka Center။ 11 February 2017 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  8 February 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  Monks pray against conversion။ 11 February 2017 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  8 February 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
5. ↑  Kathina Civara Dana Ceremony begins at Golden Pagoda of Namsai။ Eastern Today။  8 February 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
6. ↑  Kathina Civara Dana ceremony ends။ Arunachal Times။ 11 February 2017 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  8 February 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၆)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အရှင်ရာဟုလာ၏ လျှောက်ထားချက်အရ-စက္ခုအစရှိသော အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆)ပါးတို့ကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ အနတ္တလက္ခဏသုတ်ဒေသနာတော်အတိုင်း ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

အနီးသို့ရောက်ရှိလာသော ရာဟုလာအား အထက်ပါသုတ်ဒေသနာတော် နည်းဖြင့် အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆)ပါးတို့ကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

သဒ္ဓါနုသာရီသောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်နှင့် ဓမ္မာနုသာရီသောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ဉာဏ်အမြင်ဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌-ဤပုဂ္ဂိုလ်များသည် "ဌိတကပ္ပိ"ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ပုံကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

---

မျက်စိ၏စ၍ဖြစ်မှုသည် ဒုက္ခ၏ စ၍ဖြစ်မှု၊ မျက်စိ၏ တည်တံ့မှုသည် ရောဂါတို့၏ တည်တံ့မှု၊ မျက်စိ၏ အသစ်ဖြစ်ပေါ်မှု, ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်မှုသည် ဇရာ, မရဏ၏ အသစ်ဖြစ်ပေါ်မှု ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်မှုဟူ၍လည်းကောင်း၊ မျက်စိ၏ချုပ်မှုသည် ဒုက္ခချုပ်မှု, မျက်စိ၏ငြိမ်းမှုသည် ရောဂါတို့၏ငြိမ်းမှု၊ မျက်စိ၏ကွယ်ပျောက်မှုသည် ဇရာမရဏတို့၏ ကွယ်ပျောက်မှု-ဟူ၍လည်းကောင်း အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆)ပါးတို့ကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

မျက်စိ၌ လိုချင်တပ်မက်မှုသည် စိတ်၏ ညစ်ညူးမှုမည်၏-အစရှိသည်ဖြင့် အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆)ပါးတို့ကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ဟောတော်မူပြီး ဤ (၆)ဌာနတို့၌ စိတ်ညစ်ညူးမှုကို ပယ်အပ်ပြီးသော ရဟန်း၏စိတ်သည် နေက္ခမ္မနိန္ဒ, နေက္ခမ္မပရိဘာဝိတ, အဘိညာသစ္ဆိကရဏီယဓမ္မ ကမ္မနိမိတ်ဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

မံသစက္ခု၊ ဒိဗ္ဗစက္ခု အတုမရှိသော ပညာစက္ခု-ဟု စက္ခုသုံးပါးကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပုံ၊ မံသစက္ခုသည် ဒိဗ္ဗစက္ခု၏အကြောင်းဖြစ်ပုံ၊ အတုမရှိသော အာသဝက္ခယဉာဏ်ဟူသော ပညာစက္ခုကိုရခြင်းကြောင့် ဒုက္ခအားလုံးမှ လွတ်မြောက် ၏-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပုံကို ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ဟောပြသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ အကျယ်ဖွင့်ပြချက်များ များစွာ ပါရှိပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၁၊၄၃၉။ သံ၊မြန်၊၁၊၄၂၈။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၉၆။ သံ၊ဋီ၊၂၊၁၇၉။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၇-ရာဟုလသံယုတ္တ၊ ပဌမဝဂ်၊ ပဌမသုတ်။
2. ↑  -သံ၊၁၊၄၄၂-၃။ သံ၊မြန်၊၁၊၄၃၂။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ္တ ၇-ရာဟုလသံယုတ္တ၊ ဒုတိယဝဂ်၊ ပဌမသုတ်။
3. ↑  -သံ၊၂၊၁၈၆။ သံ၊မြန်၊၂၊၁၇။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၁၇။ သံ၊ဋီ၊၂၊၂၃။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၄-ဩက္ကန္တသံယုတ္တ၊ ပဌမသုတ်။
4. ↑  -သံ၊၂၊၁၉၀။ သံ၊မြန်၊၂၊၁၈၁။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၅-ဥပ္ပါဒသံယုတ္တ၊ ပဌမသုတ်။
5. ↑  -သံ၊၂၊၁၉၄။ သံ၊မြန်၊၂၊၁၈၄။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၁၈။ သံ၊ဋီ၊၂၊၂၇၃။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၆-ကိလေသသံယုတ္တ၊ ပဌမသုတ်။
6. ↑  -ဣတိဝုတ်၊၂၃၁။ ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၂၁၅။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၁၉၆-၈။

-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ ၃-တိကနိပါတ၊ ဒုတိယဝဂ်၊ ဒုတိယသုတ်။
7. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
***သူရဲကောင်းလေးများ*** ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားသည် (၁၉၈၁)ခုနှစ်တွင် မာလာဦးရုပ်ရှင်မှ ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်ခဲ့သော ကလေး သရုပ်ဆောင်အများအပြား ပါဝင်သည့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားတစ်ကား ဖြစ်သည်။ ဝတ္ထုမှာ ကလေး သူငယ်ဝတ္ထုများဖြင့် စာပေဆုများ ရရှိခဲ့သော စာရေးဆရာ တက္ကသိုလ်မောင်အောင်ဆွေ၏ ဝတ္ထုဇာတ်လမ်း ဖြစ်သည်။ ဇာတ်ညွှန်းကို မောင်သီဝက ရေးသားပြီး ဒါရိုက်တာအကယ်ဒမီ မောင်တင်ဦးက ရိုက်ကူး တင်ဆက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ထိုဇာတ်ကားတွင် ဇော်ဝမ်း၊ မေဝင်းမောင်၊ ဗိုလ်ဗကို၊ အံ့ကျော်၊ စံမတူ၊ ဦးဝမ်ချူး၊ ဝေသာလီမောင်ဖုန်း၊ ဒေါ်ခင်လေးဆွေ၊ စိန်သန်း၊ မြမောင်၊ ညီညီမင်းတို့နှင့်အတူ ကလေးသရုပ်ဆောင်များအဖြစ် အောင်ထွန်းလေး၊ ကျော်သက်မောင်၊ ဒေဝအောင်၊ အေးအေးမော်၊ မင်းမင်းသော် တို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။

ဇာတ်ကြောင်း
-----------

မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုတွင် အထင်ကရအဖြစ် သမိုင်းတွင်ရစ်ခဲ့သော ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးကို အခြေခံ၍ ဇာတ်လမ်းဖွဲ့ထားသည်။ ထိုဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးတွင် လူကြီးများနှင့်အတူ ကလေးများကလည်း ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ ပါဝင်လှုပ်ရှား၍ အမျိုးသား ဇာတိသွေး၊ ဇာတိမာန်များအား ပြသခဲ့ကြပုံများကို ဖော်ကျူးရိုက်ကူးထား သော ကလေးသရုပ်ဆောင်များ၏ စွန့်စားခန်းဇာတ်ကား ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့ရုပ်ရှင်စိန်ရတုသဘင် စာတမ်းငယ်များ
ဂေါတမ ဗုဒ္ဓ တရားဟောကြားတော မူခဲ့သော ဗြဟ္မရောဏီ တောင်ကုန်း
ဂါယာမြို့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဘီဟာပြည်နယ်၏ ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်ပြီး ဂါယာခရိုင်၏ မြို့တော် ဖြစ်သည်။

ဘီဟာပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သော ပတ္တနာမြို့၏ တောင်ဘက် ကီလိုမီတာ ၁၀၀ အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဖာလဂူမြစ် (ရာမယဏဇာတ်တော်ထဲတွင် ပါသည့် နိရဉ္စရာမြစ်) ၏ ကမ်းပါး ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ဟိန္ဒူဘာသာ နှင့် ဂျိမ်းဘာသာ ကိုးကွယ်သူ တို့အတွက် အထွတ်အမြတ် ဌာနတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၃ ဖက် ၃ တန်တွင် မင်္ဂလာ ဂေါရီ၊ ရှရင်ဂ စသန်၊ ရမ် ရှီလာ၊ ဗြဟ္မရောဏီ အစရှိသော ကျောက်တောင်ကုန်းငယ်ကလေးများဖြင့် ဝိုင်းပတ်လျက် ရှိပြီး ကျန်ရှိသော ဘက်အခြမ်းတွင် မြစ်ရှိသည်။ ဂါယာမြို့တွင် သဘာဝ အတိုင်းရှိသော နေရာများ၊ ရှေးဟောင်း အဆောက်အအုံများနှင့် လမ်းကျဉ်းကလေးများ ရောထွေးနေသည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

ဗုဒ္ဓဂါယာရှိ မဟောဗောဓိ ဘုရား။ ဂေါတမဗုဒ္ဓ ဘုရားပွင့်တော် မူခဲ့ရာ နေရာ

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားဖူးခရီး |
| --- |
| သံဝေဇနိယလေးဌာန | 
* လုမ္ဗိနိဥယျာဉ်
* မဟာဗောဓိမဏ္ဍိုင်
* မိဂဒါဝုန်
* ကုသိနာရုံ

 |
| အဝိဇဟိတလေးဌာန | 
* ရာဇဂြိုဟ်
* ဝေသာလီ
* သာဝတ္ထိ
* သင်္ကဿနဂိုရ်

 |
| အခြားဌာနများ | 
* အမရာဝတီ
* စန္ဒဝရံ
* ဒေဝဒဟ
* ဂါယာမြို့
* ကပိလဝတ်ပြည်
* ကေသရိယာစေတီ
* ကောသမ္ဗီ
* နာလန္ဒာ
* ပါဋလိပုတြ
* ပါဝါ
* ဗာရာဏသီမြို့

 |
| နောင်းဌာနများ | 
* အဇန္တာဂူ
* ဗရာဗရဂူ
* ဘရဟုတ်
* ဝေရူဠဂူ
* လလိတဂိရိ
* မထုရာ
* ပါဏ္ဍဝလေဏီဂူ
* ပိပြဝါ
* ပုပ္ဖဂိရိဝိဟာရ
* ရတနာဂိရိ
* ဆန်ချီ
* ဥဒယဂိရိ
* ဝိကြမသီလ

 |
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**သက္ကစ္စဘုဉ္ဇနသိက္ခာပုဒ်** **(သက္ကစ္စဝဂ်)**

မစားချင်သလို ဆွမ်းစားမှု
------------------------

ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ဆွမ်းစားသောအခါ မစားချင် စားချင် အနေမျိုးဖြင့် လေးလေးစားစား မဟုတ်ဘဲ ဆွမ်းစားကြကုန်၏၊ (လူတို့ထုံးစံမှာ ထမင်းဟင်းများကို အသက်သခင် အနေမျိုးအားဖြင့် အလွန်လေးစားကြကုန်၏၊ တချို့လူမျိုး ထုံးစံမှာ ထမင်းစားခါနီး၌ လက်အုပ်ချီကြသေး၏၊ ထို့ကြောင့်) မစားချင့် စားချင်နှင့် ဆွမ်းစားမှုကို လူတို့ ကဲ့ရဲ့ကြသောကြောင့်—
"သက္ကစ္စံ ပိဏ္ဍပါတံ ဘုဉ္ဇိဿာမီတိ သိက္ခာ ကရဏီယာ"။ ဟု ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

မြန်မာပြန်
----------

လေးလေးစားစား ဆွမ်းကို စားအံ့"ဟု အလေ့အကျင့်ကို ပြုရမည်၊ [ဆွမ်းစားမကောင်းခြင်း စသည်ဖြင့် မကျန်းမမာ ဖြစ်နေ၍ လေးလေးစားစား မစားနိုင်ရာ၌ကား အာပတ်မသင့်၊ မလေးမစား စားမည်ဟု တမင်္ဂလာ အရွဲ့တိုက်လိုသော စေတနာ မရှိခြင်း စသည်ကြောင့်လည်း အာပတ်မသင့်။]

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

စက္ခုပသာဒ၊ ရူပါရုံကိုစွဲ၍ စက္ခုဝိညာဏ်ဖြစ်ပုံ၊ ထိုတရား(၃)ပါး ပေါင်းဆုံမှုသည် ဖဿ, ဖဿကြောင့် ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာကြောင့် တဏှာ၊ တဏှာကြောင့် ဥပါဒါန်၊ ဥပါဒါန်ကြောင့် ဘဝ၊ ဘဝကြောင့် ဇာတိ၊ ဇာတိကြောင့် ဇရာ မရဏ၊ သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသ-ဟူသော ဒုက္ခအားလုံး ဖြစ်ပေါ် လာပုံကိုလည်းကောင်း၊ တဏှာအကြွင်းမဲ့ချုပ်လျှင် ဥပါဒါန်ချုပ်၊ ဥပါဒါန်ချုပ်လျှင် ကမ္မဘဝချုပ်၊ ကမ္မဘဝချုပ်လျှင် ဇာတိချုပ်၊ ဇာတိချုပ်လျှင် ဇရာ-မရဏချုပ်၊ ဇရာ-မရဏချုပ်လျှင် သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသတို့ အကြွင်း မဲ့ ချုပ်ကုန်၏ဟု အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆)ပါး, ဗဟိဒ္ဓါယတန(၆)ပါး, ဝိညာဏ်(၆)ပါး ဖဿအစရှိသော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တရားတို့ ဖြစ်ပေါ်ပုံ ချုပ်ပျောက်ပုံ (အနုလုံ/ပဋိလုံ)ကို ဘုရားရှင် ဉာတိကရွာ အုတ်ကျောင်း၌ ဟောတော်မူပါသည်။ အနီး၌ တရားတော်ကို နာယူနေသော ရဟန်းတစ်ပါးအား ဤဓမ္မပရိယာယကို သင်ယူဆောင်ထားလော့၊ ဤဓမ္မပရိယာယသည် အတ္ထသံဟိတ၊ အာဒိဗြဟ္မစရိယကဖြစ်၏ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၁၊၃၀၂-၃။ သံ၊မြန်၊၁၊၂၉၀-၁။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၆၉-၇၀။ သံ၊ဋီ၊၂၊၈၈။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-နိဒါနသံယုတ္တ၊ ၅-ဂဟပတိဝဂ္ဂ၊ ပဉ္စမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
| IPA: Vowels |
| --- |
| 

|  | အရှေ့ | အလယ် | အနောက် |
| --- | --- | --- | --- |
| အပိတ် | i
•
y | ɨ
•
ʉ | ɯ
•
u |
| အပိတ်နီးပါး | ɪ
•
ʏ |  | 
•
ʊ |
| တစ်ဝက်ပိတ် | e
•
ø | ɘ
•
ɵ | ɤ
•
o |
| တစ်ဝက် | e̞
•
ø̞ | ə | ɤ̞
•
o̞ |
| တစ်ဝက်ဖွင့် | ɛ
•
œ | ɜ
•
ɞ | ʌ
•
ɔ |
| အဖွင့်နီးပါး | æ
•
 | ɐ |  |
| အဖွင့် | a
•
ɶ | ä
•
 | ɑ
•
ɒ |

 |
| 

---

* IPA အကူအညီ
* အသံ
* ဇယားကွက် အပြည့်
* တမ်းပလိတ်

အမည်းစက်၏ဘေးမှ သရများသည်: နှုတ်ခမ်း ဖြန့်ခြင်း • ဝိုင်းခြင်း ဖြစ်သည်။ |

**အရှေ့အဖွင့်နီးပါးအပြန့်သရ** (အင်္ဂလိပ်: near-open front unrounded vowel) သည် အပြောဘာသာစကားအချို့တို့တွင် အသုံးပြုသော သရသံ အမျိုးအစားများထဲက ပုံစံတစ်ခုဖြစ်၍ နိုင်ငံတကာသဒ္ဒဗေဒအက္ခရာတွင် လက်တင်သရတွဲသံ ⟨Æ⟩ (a နှင့် e ကိုပေါင်းစပ်ထားခြင်း) ၏ အသေးစကားလုံး ⟨æ⟩ ဖြင့် ကိုယ်စားပြုပြဆိုသည်။ ဤသင်္ကေတနှင့် အသံနှစ်မျိုးစလုံးကို ပုံမှန်အားဖြင့် အင်္ဂလိပ်စကားလုံး "ash" အဖြစ် ရည်ညွှန်းကြသည်။ မြန်မာဘာသာစကား၌ ဤသရနှင့်တူညီသော သရသံမရှိပေ။ အသံမှာ "အယ်"သရသံ ⟨ɛ⟩ နှင့် "အာ"သရသံ ⟨a⟩ ကြားရှိ (အဲာ)အသံဖြစ်သည်။

၎င်းနှင့်တူညီသော အဝိုင်းသရအတွက် နိုင်ငံတကာသဒ္ဒဗေဒအက္ခရာတွင် စကားလုံးသတ်မှတ်ပေးထားခြင်းမရှိသော်လည်း **အရှေ့အဖွင့်နီးပါးအဝိုင်းသရ** (near-open front rounded vowel) သည် သံရင်းမျိုးကွဲဆိုင်ရာအနေဖြင့် ဒိန်းမတ်ဘာသာစကားတွင် ရှိသည်ဟု သိရသည်။

လက်တွေ့အားဖြင့် ⟨æ⟩ ကို အရှေ့အဖွင့်အပြန့်သရ ⟨a⟩ ကို ကိုယ်စားပြုရည်ညွှန်းရန်အတွက် ရံခါ၌အသုံးပြုကြသည်။

ဟန်ဂေရီဘာသာစကားနှင့် (စပိန်ရှိ) ဗလဲန်ဆီယန် (Valencian) ဘာသာစကားများ၏ သဒ္ဒဗေဒအက္ခရာ (IPA) အသံဖလှယ်ရာတွင် ဤသရကို ⟨ɛ⟩ အနေဖြင့် ဖော်ပြရေးသားကြသည်။

အင်္ဂါရပ်များ
-------------

* အရှေ့သရဟုဆိုရာ၌ လျှာသည် ခံတွင်း၏ အရှေ့ပိုင်း၌ တည်ရှိသည်။
* ဤသရ၏နိမ့်မြင့်သဘောမှာ အဖွင့်နီးပါးဖြစ်၍ လျှာ၏အနိမ့်အမြင့်(အနေအထား)သည် သည် အဖွင့်သရနှင့် နီးကပ်စွာဆင်တူသည်။ သို့ရာ၌ လျှာသည် အဖွင့်သရလောက်ထိ မရောက်ရှိပေ။ ဆိုလိုသည်မှာ လျှာ၏နိမ့်မြင့်သည် အဖွင့်သရကဲ့သို့ အောင်ဆုံး၌တည်ရှိသည်မဟုတ်ပါ။
* အပြန့်သရများကို ထွက်ရှိရာတွင် နှုတ်ခမ်းကို ဖြန့်၍ ထွက်ရှိကြသည်။

မှတ်စု
------

1. ↑  æ (ash) ကို ရှေးဟောင်းအင်္ဂလိပ်စကား၌ အသုံးပြုခဲ့ကြ၍ ၎င်း၏အသံသည် a နှင့် e ကြားရှိ သရသံဖြစ်ကာ ရှေးဟောင်းစာ (အန်ဂလို-ဆက်(ခ်)ဆန်) ᚫ နှင့်ညီသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Oxford Advanced Learner's Dictionary (9th edition)
2. ↑  Oxford English Dictionary
3. ↑  Grønnum (1998:100)
4. ↑  Basbøll (2005:46)
**ကျိုခြင်း** အရည်တစ်မျိုးမျိုးကို အငွေ့ပျံစေရန် အပူပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ဆေးဝါးဖော်စပ်ရာတွင် ဤချက်ပြုတ်နည်းကို အထူးအလေးပေး အသုံးများကြသည်။ မီးအပူရှိန်မှန်မှန်ဖြင့် ကြာမြင့်အောင် တိုးတည်ထားသည့် နည်းမျိုးဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ဆေးဝါးအဖြစ် အသုံးပြုသော သစ်မြစ်၊ သစ်ရွက်၊ သစ်ခေါက်၊ သစ်ဥ စသည်တို့တွင် ပါရှိသည့် ဓာတ်သဘာဝများကို ထုတ်ယူရာတွင် ဤကဲ့သို့ မီးဖိုပေါ် ၌ ကြာမြင့်အောင် မီးရှိန်နည်းနည်းဖြင့် ထားခြင်းကို ဆေးကျိုသည်ဟု ခေါ်တွင်ကြသည်။ ရေနွေးကိုလည်းကျိုသည်ဟုပင်သုံးနှုန်းသည်။

နည်းလမ်း
--------

စားစရာကို ရေအေး (သို့) ရေပူထဲထည့်ပြီး ရေကျိုက်ကျိုက်ဆူစေရန် မီးရှိန်များများဖြင့် ချက်ပြုတ်နည်းဖြစ်သည်။ ဟင်းသီးဟင်းရွက်များကို အလုံးလိုက်ပြုတ်လေ့ရှိပြီး ပဲမျိုးစုံကိုလည်း ပြုတ်ကြသည်။ မျှစ်ပြုတ်၊ ဆန်ပြုတ် စသည်တို့ကိုကိုလည်း ဤနည်းအတိုင်းပြုတ်သည်။ ဤနည်းကို မူတည်၍ ချဉ်ရည်ဟင်း၊ ဟင်းချို၊ စွပ်ပြုတ်၊ ငါးရေချို စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုးသော ချက်ပြုတ်နည်းများ ဖြစ်လာရသည်။

* နွားနို့ကျိုခြင်း
* အာလူးပြုတ်
* ကြက်ဥပြုတ်
* ဆန်ပြုတ်

အကိုးအကား
---------

1. ↑  စန်းလေး(အိမ်တွင်းမှု)။ *မြန်မာနိုင်ငံမိခင်နှင့်ကလေးစောင့်ရှောက်ရေးအသင်းချက်ပြုတ်အတတ်ပညာ*။

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
ချက်ပြုတ်နည်းစနစ်များ |
| --- |
| ကြော်ခြင်း | 
* ကြော်ခြင်း
* ပြုတ်ကြော်ကြော်ခြင်း
* မွှေကြော်ခြင်း
* ကြွပ်ကြွပ်ကြော်ခြင်း
* ဆီနည်းနည်းဖြင့်ကြော်ခြင်း
* ဆီမြုပ်အောင်ကြော်ခြင်း
* ကြော်ချက် ချက်ခြင်း

 |
| ပြုတ်ခြင်း | 
* ပြုတ်ဖျောဖျောခြင်း

 |
| ချက်ခြင်း | 
* ချက်ပြုတ်ခြင်း
* အိုးကပ်ချက်ခြင်း

 |
| နှပ်ခြင်း | 
* နှပ်ခြင်း
* ကြော်နှပ်နှပ်ခြင်း

 |
| အခြားနည်းလမ်းများ | 
* ပေါင်းခြင်း
* ကျိုခြင်း
* ဖုတ်ခြင်း
* လှော်ခြင်း
* ရေနွေးဖြောခြင်း
* ဆီပူထိုးခြင်း
* ကျပ်တင်ခြင်း
* ကင်ခြင်း
* တံစို့ထိုးကင်ခြင်း

 |
**ဇိုးရမ်းထားငါ** (၁၃ ဇူလိုင် ၁၉၄၄ မွေးဖွား) သည် မီဇိုရမ်ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံရေးသမားဖြစ်သည်။ သူသည် မီဇိုအမျိုးသားတပ်ဦး (MNF) ပါတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သည်။ မီဇိုရမ်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလအထိ နှစ်နှစ်ဆက်တိုက် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် မီဇိုအမျိုးသားတပ်ဦး၏ ခွဲထွက်ရေးလှုပ်ရှားမှုအတွင်း လားလ်ဒဲငါ၏ ဒုတိယကွပ်ကဲမှုဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး MNF သည် ၁၉၉၀ ခုနှစ်တွင် လားလ်ဒဲငါသေဆုံးပြီးနောက် အသိအမှတ်ပြုနိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခုဖြစ်ပြီးနောက် ပါတီခေါင်းဆောင်အဖြစ် ဆက်ခံလာခဲ့သည်။

သူသည် ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ဘဏ္ဍာရေးနှင့် ပညာရေးဝန်ကြီးအဖြစ် မီဇိုရမ်ဥပဒေပြုလွှတ်တော်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ပါတီသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် မီဇိုရမ်ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အိန္ဒိယအမျိုးသားကွန်ဂရက် ကိုရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ သူသည် မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ဘက် ကျမ်ဖိုင်းနှစ်ခုလုံးမှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး မဲဆန္ဒနယ်နှစ်ရပ်စလုံးတွင် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး MM Lakhera အား နုတ်ထွက်စာတင်ခဲ့ပြီး သုံးရက်အကြာတွင် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ပါတီကို ဆုံးရှုံးရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းအဖြစ် ရာထူးအာဏာကို ဆန့်ကျင်သူဟု ကိုးကားခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ၎င်း၏ပါတီ အာဏာရလာပြီးနောက် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ပြန်လည်ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။

ငယ်ဘဝ
-----

ဇိုးရမ်းထားငါ ကို ဒါးရ်ဖူးငါ (Darphunga) နှင့် ဗန်နွှိုင်းချင်းငီး (Vanhnuaichhingi) မှ ၁၃ ဇူလိုင်၊ ၁၉၄၄ တွင် ဆမ်းထန် (Samthang) ရွာတွင်မွေးဖွားခဲ့သည်။ ညီအကိုငါးယောက်နှင့် ညီအစ်မ သုံးယောက်တို့အနက်မှ ဒုတိယမြောက်သားအငယ်ဆုံးဖြစ်သည်။
**မဟာစေတီတော်** (အင်္ဂလိပ်: Ruwanwelisaya) သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတွင် တည်ရှိပြီး သူတော်စင်တို့၏ ဓာတ်တော်များ ဌာပနာကာ တည်ထားသည်။ ကမ္ဘာလုံး အခြမ်းပုံသဏ္ဌာန် ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ အလေးအမြတ်ထားကြသည့် စေတီဖြစ်သည်။ ၁၄၀ ဘီစီတွင် စေတီတော်ကို  ဒုဋ္ဌဂါမဏိမင်းကြီး က တည်ခဲ့သည်။ မင်းကြီးသည် သာသနာ၏ ရန်သူ ဧဠာရကျေးလူမျိုးတို့ကို သုတ်သင်ချမှုန်းသည့် စစ်ပွဲကြီး ပြီးဆုံးပြီးနောက် သီရိလင်္ကာရှိ နိုင်ငံသူ/သား အပေါင်းတို့၏ အရှင်သခင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ စေတီတော်အား Mahathup, "Swarnamali Chaitya", "Suvarnamali Mahaceti" (ပါဠိ) "Rathnamali Dagaba" ဟူ၍လည်း လူအများ သိကြသည်။

စေတီတော်သည် အရိုသေပေး အလေးမြတ်ထားသည့် နေရာ ၁၆ ခုတွင် ပါဝင်သည်။ ထို့ပြင် ရှေးဟောင်းအနုရာဓမြို့၏ အဓိကနေရာ ၈ နေရာထဲမှ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ စေတီတော်သည် ကမ္ဘာ့အရှည်ဆုံး အဆောက်အအုံ များထဲမှ တစ်ခုလည်း ဖြစ်၏။ ၁၀၃ မီတာ (၃၃၈ ပေ) မြင့်သည်။ အဝန်းသည် ၂၉၀ မီတာ (၅၉၁ ပေ) ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းမြို့ရှိ ကောင်းမှုတော်စေတီသည် ဤမဟာစေတီကို ပုံစံတုကာ တည်ထားသည်။

စေတီတော်သည် ၁၉ ရာစုတွင် ထိခိုက်ပျက်စီးမှုတို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ Sinhalesebhikkhu က အလှူရန်ပုံငွေ ရှာပြီးနောက် စေတီတော်ကို ၂၀ ရာစု အစောပိုင်းတွင် ပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့သည်။ စေတီတော် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေး အဖွဲ့ကို ၁၉၀၂ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ စေတီတော်၏ နောက်ဆုံး သရဖူကို ၁၉၄၀ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ကပ်လှူပူဇော်ခဲ့သည်။

ဗုဒ္ဓဓာတ်တော်
-------------

ရုပ်ပုံများ
-----------

* အဓိကဝင်ပေါက်နေရာကို လပြည့်နေ့တွင် တွေ့ရပုံ
* မဟာစေတီတော်၊ ၁၈၉၁ ခုနှစ်
* မဟာစေတီတော်မဟာစေတီတော်
* Ruwanwelisaya Stupa from MahamewnauyanaRuwanwelisaya Stupa from Mahamewnauyana
* မဟာစေတီတော်သို့ လာရောက်ကြသည့် ဘုရားဖူးများ
* မဟာစေတီတော်ကို ညအချိန် ဖူးမြော်ရပုံမဟာစေတီတော်ကို ညအချိန် ဖူးမြော်ရပုံ
* Pariwara Stupa of RuwanweliseyaPariwara Stupa of Ruwanweliseya
* ဒုဋ္ဌဂါမဏိမင်း (161 BC – 137 BC)

ကိုးကား
-------

1. ↑  Ruwanweliseya။ Sri Lanka Heritages. com။ 4 March 2016 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  25 September 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Ruwanweliseya Stupa (144 BC), Anuradhapura။ *Riolta Sri Lankan Holidays*။  24 February 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Myo Aung and H. Kraft’။ *Upper Myanmar Mandalay Pyin Oo Lwin Sagaing Monywa Mingun Mogok Shwebo*။ Books on Asia။
4. 1 2  Swarnamali Maha Seya and the forgotten monk, July 13, 2012။ 24 September 2017 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  2 November 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**မဟာဇေယျသူရ**(၁၁၂+ - ၁၁၈၄) သည် "ကသည်းမင်းကြီး" ဟု တွင်ခဲ့သည့် ဂီတပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မှတ်ဉာဏ်ဗဟုသုတများပြားသူလည်း ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

မဟာဇေယျသူရကို နောင်တော်ကြီးလက်ထက်တွင် ဟလင်းကြီးရွာ၌ ဦးနေထွန်း-ဒေါ်မိန်းမတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်စာနီ ဖြစ်သည်။ 

ငယ်စဉ်ကပင် "ရှင်ဇာနေယျ" ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် သာမဏေပြုခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ ဆရာဖြစ်လာခဲ့သည်။ အတီးအမှုတ်ပညာတတ်မြောက်သဖြင့် လူထွက်ပြီး အပါးတော်၌ ခစားစေခဲ့သည်။

သက္ကရာဇ် ၁၁၆၇ ခုနှစ်တွင် ဘိုးတော်ဘုရား၏ သားတော် အိမ်ရှေ့မင်းထံတွင် ခစားစဉ် ကသည်းပြည်စစ်ရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ဆောင်ရွက်ရန် အတွင်းအရာရှိအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရပြီး "မဟာဇေယျသူရ" ဘွဲ့ကို ရခဲ့ရာ နောင်အခါတွင် ကသည်းမင်းကြီးဟု တွင်ခဲ့သည်။

သက္ကရာဇ် ၁၁၇၉ ခုနှစ် ကသည်းအရေးတွင် ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။

ကွယ်လွန်ခြင်း
-------------

၁၁၈၄ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

စာပေများ ပြုစုခြင်း
-------------------

မဟာဇေယျသူရသည် အောက်ပါစာပေများကို ပြုစုခဲ့သည်။

1. *၃၇ မင်းနတ်ချင်းများ*။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၂၃၀။
ဝင့်ကျော်၊ ဦး (၁၉၄၇-၂၀၁၀)
-------------------------

စာရေးဆရာ၊
ဘဏ်လုပ်ငန်းပညာရှင်ဦးဝင့်ကျော်ကို ဦးကျင်ဝမ်၊
ဒေါ်စိန်ကြည်တို့က ကျောက်တန်းမြို့နယ်၊ ကဒပ္ပန
ကျေးရွာ၌ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင်
မွေးဖွားသည်။ မွေးချင်းသုံးဦးအနက် အကြီးဆုံးဖြစ်
သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးဝင့်ကျော်ဖြစ်သည်။
ဝင့်ကျော်၊ ဦး
ရွှေဘိုမိမိကြီး
ဦးဝင့်ကျော်သည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် စီးပွားရေး
တက္ကသိုလ်မှ ဝါဏိဇ္ဇဗေဒဘွဲ့ (ဘဏ်၊ ဘဏ္ဍာရေး၊
အာမခံ အထူးပြု) (B.Com-B.F.I) ကိုထူးချွန်စွာ အောင်
မြင်သည်။ ၁၉၆၇-၆၈ ခုနှစ်တွင် ဘဏ္ဍာရေးနှင့်
အခွန်ဝန်ကြီးဌာန၌ အလုပ်သင်အရာရှိအဖြစ် လုပ်ကိုင်
သည်။ ၁၉၆၈-၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် စီးပွားရေး တက္ကသိုလ်
ဝါဏိဇ္ဇဗေဒဌာန၌ နည်းပြဆရာတာဝန်ထမ်းဆောင်
ရင်း လုပ်သားများကောလိပ် (ရန်ကုန်)၌ အချိန်ပိုင်း
နည်းပြဆရာအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ၁၉၇၁-၇၇ ခုနှစ်
တွင် မြန်မာ့စီးပွားရေးဘဏ်၌ လက်ထောက်မန်နေဂျာ
တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၇၇-၇၉ခုနှစ်တွင်
ညောင်ပင်လေးဈေး၌ ဈေးရောင်းခြင်းလုပ်ငန်းဖြင့်
ကောင်း၊ ၁၉၇၉-၉၆ ခုနှစ်တွင် အလွတ်ပညာသင်
ဆရာအဖြစ်လည်းကောင်း လုပ်ကိုင်သည်။ ၁၉၈၄
ခုနှစ်တွင် မှတ်ပုံတင်ရှေ့နေ (RL) စာမေးပွဲအောင်မြင်သည်။
၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် ပထမပုဂ္ဂလိက ဘဏ်ဒါရိုက်တာ
အဖွဲ့ဝင်၊ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ အတွင်းရေးမှူးတာဝန်များကို
ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၉၃-၉၇ ခုနှစ်တွင် ဘဏ်
လုပ်ငန်းသင်တန်းကျောင်း တည်ထောင်ပြီး ဘဏ်
လုပ်ငန်းပညာသင်ကြားပို့ချသည်။ ပုဂ္ဂလိကဘဏ်အချို့
တို့၌လည်း ဘဏ်လုပ်ငန်းပညာများ သင်ကြားပို့ချသည်။
၁၉၉၇-၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာယူနီဗာဆယ်ဘဏ်၌
ဥက္ကဋ္ဌအကြံပေး၊ အမှုဆောင် ဒါရိုက်တာအဖြစ် ဆောင်
ရွက်သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် AFXB မြန်မာ၌ Finance
Coordinator အဖြစ် လည်းကောင်း၊ Myanmar Egress
Capacity Developing Centre ၌ အချိန်ပိုင်းဆရာအဖြစ်
လည်းကောင်း လုပ်ကိုင်သည်။ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင်
ဧရာဝတီဘဏ်၌ အုပ်ချုပ်မှု ဒါရိုက်တာအဖြစ် ကွယ်လွန်
ချိန်အထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဦးဝင့်ကျော်သည် ၁၉၆၈-၇၁ ခုနှစ်တွင် နဝင်း
ကျော်ကလောင်နာမည်ဖြင့် လုပ်သားပြည်သူ့နေ့စဉ်
သတင်းစာနှင့် အိုးေဝဂျာနယ်တို့၌ ဆောင်းပါးများရေး
သားသည်။ ဦးဝင့်ကျော်ကလောင်နာမည်ဖြင့် ပညာ
ပဒေသာစာစောင်၊ ပညာလောကစာစောင်တို့၌ ပညာရပ်
ဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများ၊ မြန်မာ့အသံလုပ်သားပညာပေး
အစီအစဉ်၌ အသံလွှင့်ဆောင်းပါးများရေးသားသည်။

စီးပွားရေးတက္ကသိုလ်နှစ်လည်စာစောင်၌ လူရည်ချွန်
တစ်ဦးကလောင်နာမည်ဖြင့် လူရည်ချွန်တစ်ဦးအဖြစ်သို့
ဆောင်းပါးနှင့်စခန်းနွေမွန်လူရည်ချွန်ဆောင်းပါးများ ရေးသားသည်။ ၁၉၉၂ ခုနှစ်မှစ၍ ဓနစီးပွားရေးမဂ္ဂဇင်း
၌ ပင်တိုင်ဆောင်းပါးရှင်အဖြစ် ဘဏ်အကြောင်းငွေ
အကြောင်း ဆောင်းပါးစဉ်နှင့် မစံပယ်နှင့်အမောင်ပြော
ကြရအောင်ဆောင်းပါးစဉ်များ၊ Living Color မဂ္ဂဇင်း၌
ပင်တိုင်ဆောင်းပါးရှင်အဖြစ် အာမခံလုပ်ငန်းဆောင်း
ပါးများ၊ ကုန်စည်ဈေးလှိုင်းစီးခြင်း ဆောင်းပါးများ၊
မော်ဒန်ဂျာနယ်၌ ဆုံးရှုံးနစ်နာနိုင်ခြေကိုစီမံခန့်ခွဲခြင်း
အခန်း ဆက်ဆောင်းပါး၊ The Voice Weekly ဂျာနယ်၌
ဆင်းရဲခြင်းလွတ်ကင်းအောင် အခန်းဆက်ဆောင်းပါး
များ၊ HR ဂျာနယ်၌ မိမိကိုယ်ကိုကောင်းအောင် အခန်း
ဆက် ဆောင်းပါးများ၊ အခွင့်အလမ်းဂျာနယ်၌ အမြတ်
ရရှိနိုင်ရေးအခွင့်အလမ်းများဆောင်းပါးများ၊ အမောင်
ကလောင်နာမည်ဖြင့် မြန်မာတိုင်းမ်ဂျာနယ်၌ လူမှုရေး
မေတ္တာဖွဲ့ဆောင်းပါးများနှင့် အခြားဂျာနယ်၊ မဂ္ဂဇင်း
များ၌လည်း ဆောင်းပါးများရေးသားသည်။ ထို့အပြင်
'ဘဏ်အကြောင်း၊ ငွေအကြောင်း' စာအုပ်၊ အရင်းအနှီး
ဈေးကွက်နှင့် စတော့ရှယ်ယာစာအုပ်၊ စီးပွားရေးကပ်
အန္တရာယ်နှင့် စီမံခန့်ခွဲကာကွယ်ခြင်းစာအုပ်တို့ကို
ရေးသားထုတေ်ဝ ပြီးဖြစ်သည်။

  

စာရေးဆရာ၊ ဘဏ်လုပ်ငန်းပညာရှင် ဦးဝင့်ကျော်
သည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး
ဒေါ်ခင်မာလွင်၊ သားတစ်ယောက်၊ သမီးနှစ်ယောက်
နှင့်မြေးခြောက်ယောက် ကျန်ရစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑   စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်(၂၀၁၁)
တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ခံ တိပိဋကဓရ ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိက ဘဒ္ဒန္တဒေါက်တာ**သုမင်္ဂလာလင်္ကာရ** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ လေးပါးမြောက် သာသနာ့အာဇာနည် ပိဋကတ်သုံးပုံ ‌အောင်သူ ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းတစ်ပါးဖြစ်သည်။

၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ သက်တော် ၂၇ နှစ်အရွယ်တွင် ပိဋကတ်သုံးပုံကို ရေးဖြေ နှုတ်ဖြေ နှစ်မျိုးလုံး အောင်မြင်တော်မူသည့်အတွက် တိပိဋကဓရ၊ တိပိဋကကောဝိဒ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်နှစ်မျိုးရခဲ့သည့် ဆရာတော်ဖြစ်သည်။ အမရပူရ (တောင်မြို့) မဟာဂန္ဓာရုံကျောင်းတိုက်၊ ကျမ်းပြုအကျော် ဆရာတော် အရှင်ဇနကာဘိဝံသ၏ တပည့်ရင်းတစ်ပါးဖြစ်သည်။

တိပိဋကဓရဘွဲ့တံဆိပ်ရသည့် နှစ်မှာပင် ရန်ကုန်မြို့ ကမ္ဘာအေး တိပိဋကမဟာဂန္ဓာရုံကျောင်းတိုက်ကိုတည်ထောင်တော်မူပြီး တပည့်သံဃာတော်များကို ပရိယတ္တိစာပေများသင်ကြားပို့ချပေးခြင်း ကျမ်းစာများပြုစုခြင်း တို့ဖြင့် သီတင်းသုံးနေထိုင်တော်မူခဲ့သည်။

၁၉၉၀ ခုနှစ်က ပတ္တနိကုဇ္ဇနသပိတ်မှောက်ကံဆောင်ပွဲ တွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသည့် သံဃာတော် အများအပြားမှာ နဝတစစ်အစိုးရ၏ မတရားဖမ်း ဆီးခြင်းခံခဲ့ရရာ ဆရာတော် ဦးသုမင်္ဂလ လည်း တစ်ပါး အပါအဝင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ နဝတ ကို သပိတ်မှောက်ကံဆောင်သင့် မဆောင်သင့် မန္တလေးသံဃာထုက ရန်ကုန်ရှိ ဆရာတော်ဦးသုမင်္ဂလထံသို့ စာရေး ဆက်သွယ်မေးမြန်းလျှောက်ထားခဲ့သည်။ ဆရာ‌တော်က ဝိနည်း နှင့် အညီ အဆုံးအဖြတ် စာတမ်းရေးပြီး ပြန်ကြားပေးခဲ့သည် ကို အကြောင်းပြု ဖမ်းဆီးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ပထမတွင် ဆရာတော်ကို အင်းစိန်ထောင်တွင် ထားရှိရာမှ ဒကာ ဒကာမ တပည့်သံဃာများ နှင့် အလှမ်းဝေးရာ မြစ်ကြီးနားထောင်သို့ ပြောင်း‌ရွှေ့ ထားရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင်မှ ထောင် မှ ပြန်လည် လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။

၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ချူလာ လောင်ကွန် ရာဇဝိဇ္ဇာလယတက္ကသိုလ်က ဗုဒ္ဓစာပေဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင် ပါရဂူ (Ph.D) ဘွဲ့ ဆက်ကပ်ခဲ့သည်။ 

ဆရာတော် နာမကျန်းဖြစ်ချိန်တွင် မြန်မာ စစ်အစိုးရက မည်သို့မျှ တာဝန်မယူသဖြင့် ထိုင်းဘုရင်မိသားစုက တာဝန်ယူ ကြိုးစားကုသ ပေးနေစဉ် ၂၀၀၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၂၄) ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့ (၀၇း၃၅) နာရီ၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်လေဆိပ်တွင် ဘဝနတ်ထံ ပျံလွန်တော်မူခဲ့ရသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  အညတရအကျဉ်းသားရဟန်းတော်များ (၁၄) ဆရာတော် အရှင်သုမင်္ဂလလင်္ကာရ (၃ မတ် ၂၀၁၂)။  ၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**သုရုသုရုသိက္ခာပုဒ်** **(သုရုသုရုဝဂ်)**

[ဤသိက္ခာပုဒ်ကား ကောသမ္ဗီမြို့, ဃောသိတာရုံကျောင်းတိုက်၌ ပညတ်အပ်သော သိက္ခာပုဒ်တည်း။]

ရှရူး ရှရူး မြည်စေခြင်း
-----------------------

ဗြာဟ္မဏ (ဗြာဟ္မဏ်-ပုဏ္ဏား) တယောက်သည် သံဃာတော်များအတွက် နွားနို့ကိုစီစဉ်ထား၏၊ ရဟန်းတို့သည် နွားနို့ကို "ရှရူးရှရူး"အသံမြည်အောင် သောက်ကြ၏။ ဇာတ်လူပျက်ဘဝမှ ရဟန်းပြုလာသော ကိုယ်တော်က "သဗ္ဗောယံ မညေ သံဃော သီတိကတော=ဤသံဃာအားလုံးကို အဧနှိပ်စက်ထားဟန် တူတယ်၊ (ချမ်းလွန်းလို့ ရှူးရှူးလုပ်နေဟန်တူတယ်)" ဟု ပြက်ရယ်ပြု လေသည်၊ ထိုအခါ အလှောင်ခံရသော ရဟန်းများက "လှောင်ရပြောင်ရ ကောင်းလား" ဟု ကဲ့ရဲ့ကြပြီးလျှင် ဘုရားရှင်အား လျှောက်ကြလေရာ-"န ဘိက္ခဝေ ဗုဒ္ဓံ ဝါ ဓမ္မံ ဝါ သံဃံဝါ အာရဗ္ဘ ဒဝေါ ကာတဗ္ဗော၊ တော ကရေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ = ဘုရား, တရား, သံဃာနှင့်စပ်၍ ပြက်ရယ် မပြုရ, ပြုလျှင် ဒုက္ကဋ်အာပတ်ဟု သိက္ခာပုဒ် ပညတ်တော်မူရလေသည်။ [ဤကား သေခိယ မဟုတ်သေး၊ ကြား သိက္ခာပုဒ်တော် တမျိုးသာဖြစ်သည်။ ထို့နောက် "ရှရူးရှရူး"ဟု အသံမြည်အောင် နွားနို့သောက်မှုလည်း လူကြီးသူမတို့ အပြုအမူ မဟုတ်ရကား-

"န သုရုသုရုကာရကံ ဘုဉ္ဇိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ"။ ဟု ဤသေခိယ သိက္ခာပုဒ်တော်ကိုလည်း ပညတ်တော် မူရပြန်သည်။

မြန်မာပြန်
----------

"ရှရူးရှရူးဟု အသံပြု၍ မစားမသောက်အံ့" ဟု အလေ့ အကျင့်ကို ပြုရမည်၊ [ဤသိက္ခာပုဒ်တော်အရ ဆွမ်းစားရင်း ငရုပ်သီး စပ်သလို "ရှူးရှူး" ဟု အသံမမြည်စေရ၊ ဟင်းရည် နွားနို့စသော သောက်ဘွယ်ကို သောက်သောအခါလည်း "ရှရူးရှရူး"ဟု အသံ မမြည်စေရ၊ ဇွန်း-သောက်ခွက်တို့ကို နှုတ်ခမ်းနား၌ တေ့ပြီးမှ အနည်းငယ် မြှောက်၍ ကော်၍ သောက်ရသည်။ ]

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
အီဂျစ်နိုင်ငံအပိုင်းရှိ နိုင်းမြစ်
**နိုင်းမြစ်**သည် အလျားမိုင်ပေါင်း ၄၀၀၀ ခန့်ရှိ၍ အာဖရိကတိုက်တွင် အရှည်ဆုံးဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အရှည်ဆုံး မြစ်တသွယ်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အီကွေတာအနီးတွင် မြစ်ဖျားခံ၍ သမပိုင်းဇုန်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည့် တစ်ခုတည်းသော မြစ်လည်း ဖြစ်သည်။

နိုင်းမြစ်၏ မြောက်ဘက်၌ မြေထဲပင်လယ်၊ အရှေ့ဘက်၌ အာရေဗျ သဲကန္တာရနှင့် ပင်လယ်နီ၊ တောင်ဘက်၌ ဆူဒန်နိုင်ငံနှင့် အနောက်ဘက်၌ လစ်ဗျန်သဲကန္တာရတို့ အသီးသီး တည်ရှိသည်။

နိုင်းမြစ်သည် မြစ်ညာတွင် နိုင်းမြစ်ပြာနှင့် နိုင်းမြစ်ဖြူဟူ၍ မြစ်နှစ်သွယ်အဖြစ် တည်ရှိရာ နိုင်းမြစ်ပြာသည် အက်ဗီးဆီးနီးယန်း တောင်တန်းများတွင် မြစ်ဖျားခံ၍ နိုင်းမြစ်ဖြူသည် အာဖရိကတိုက် အလယ်ပိုင်းရှိ ဝိတိုရိယအိုင်၊ အဲလဘတ်အိုင်နှင့် အက်ဒွပ်အိုင်တို့၌ မြစ်ဖျားခံသည်။ နိုင်းမြစ်ဖြူသည် ယင်းသို့ မြစ်ဖျားခံကာ မြောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားရာ ကွန်ဂိုမြစ်၏ အရှေ့မြောက်ဘက် အရပ်တွင် များပြားလှစွာသော မြစ်ချောင်းတို့ စီးဝင်ပေါင်းဆုံသည်။ ခါတွမ်းမြို့အနီးသို့ ရောက်သောအခါ နိုင်းမြစ်ပြာနှင့် ပေါင်းဆုံမိလေသည်။ 

ထိုမှတဖန် နိုင်းမြစ်သည် သဲကန္တာရဒေသကို ဖြတ်သန်း၍ မြောက်ဘက်သို့ ဆက်လက်စီးဆင်းသွားရာ မြစ်ကြောင်းသည် တဖြည်းဖြည်း ကျဉ်းမြောင်းလာသည်။ နိုင်းမြစ်သည် အီဂျစ်နိုင်ငံမြို့တော် ကိုင်ရိုမြို့၏ တောင်ဘက်တွင် ပေ ၃၀၀ ခန့်ပင် မကျယ်တော့ချေ။ ခါတွမ်းမြို့နှင့် အက်ဆူးဝန်မြို့တို့အကြားတွင် ရေတံခွန်ကြီး ၆ ခုရှိသည်။ ယင်းတို့ကြောင့် လှေသင်္ဘောများ ခုတ်မောင်းသွားလာရန် ခက်ခဲသည်။ နိုင်းမြစ်သည် အီဂျစ်နိုင်ငံကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းပြီးသော် မြစ်ဝတွင် ရေကြောင်းနှစ်သွယ် ဖြစ်လျက် မြေထဲပင်လယ်တွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ 

နိုင်းမြစ်ဝှမ်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ရန် မြေဩဇာ အကောင်းဆုံးသော ဒေသများတွင် အပါအဝင်ဖြစ်၍ ဘီစီ ၅၀၀၀ ခန့်ကပင် အီဂျစ်တောင်သူလယ်သမားတို့ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။ နှစ်စဉ် နွေရာသီနှောင်း ကာလများတွင် နိုင်းမ်ြစသည် ပတ်ဝန်းကျင် မြေနိမ့်ဒေသတခွင်ကို ရေလွှမ်းမိုးလေ့ရှိသည်။ ယင်းသို့ လျှံတက်လာသော မြစ်ရေများ ပြန်လည်ကျဆင်းသွားသောအခါ ထိုမြေနိမ့်ဒေသများတွင် နုံးတင်မြေနု၊ မြေဆီမြေနှစ်များ တင်ကျန်ခဲ့လေသည်။ 

နိုင်းမြစ်ရေလွှမ်းမိုးခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးကို နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း အထူးခံစားရသော ဒေသမှာ အက်ဆူးဝန်မြို့၏ မြောက်ဘက်ဒေသပင် ဖြစ်သည်။ အက်ဆူးဝန်တွင် ဆည်ရိုးကြီးတစ်ခု ဆောက်လုပ်ထားသည်။ နိုင်းမြစ်ဝှမ်းမှ ဝါဂွမ်းတစ်ဧကထွက်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ဝါဂွမ်းတစ်ဧကထွက်၏ နှစ်ဆခွဲခန့်ရှိသည်။ နိုင်းမြစ်၏ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသသည် လူဦးရေ ထူထပ်သည်။ မြေဩဇာ ထက်သန်သည့် မြေတစ်လက်မမျှပင်မချန် တနှစ်ပတ်လုံး စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြသည်။ နွေရာသီတွင် ဆည်မြောင်းများဖြင့် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးသည်။ နိုင်းမြစ်ဝှမ်း၌ ဆောင်းရာသီတွင် ဂျုံ၊ မုယောစပါး၊ ကလိုဗာပဲပင်၊ ပဲတောင့်နှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက် စသည်တို့ကို စိုက်ပျိုး၍ နွေရာသီတွင် အများအားဖြင့် ဖူးပြောင်း၊ ကြံနှင့် ဝါဂွမ်း စသည်တို့ကို စိုက်ပျိုးကြသည်။

နိုင်းမြစ်ကမ်းပါး တလျှောက်တွင် ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှု အစပြုခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ အီဂျစ်နိုင်ငံနှင့် ဆူဒန်နိုင်ငံတို့အပေါ်တွင် နိုင်းမြစ်၏ ကျေးဇူးကား ကြီးမားလှပေသည်။ မြေကြီးကို မြေဩဇာ ထက်သန်စေရန်နှင့် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးရန်အတွက် လိုအပ်သမျှ ရေကို ရရှိစေရန် နိုင်းမြစ်သည် နှစ်စဉ်ရေလျှံခြင်း မရှိခဲ့သော် ပတ်ဝန်းကျင် ဒေသတစ်ခုလုံးသည် သဲကန္တာရအတိ ဖြစ်သွားဖွယ်ရှိသည်။
|  |
| --- |
| **၁၉၀၀** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| နိုဝင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၈၈၀** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |


| နိုဝင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
**နိုလန် ကေ ဘွတ်သျှနဲ** (၁၉၄၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၄ ဘွား) သည် အမေရိကန်နိုင်ငံသား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်နှင့် လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာဖြစ်သည်။ အတ္တာရီအင်ကော်ပိုရိတ်၊ ချက္ကီးချိ ပီဇာရုံ စားသောက်ဆိုင်တွဲတို့ကို ထူထောင်သည်။ အတ္တာရီကြောင့် ဗီဒီယိုဂိမ်းလောက နာမည်ကျော်တို့ခန်းမနှင့် လူသုံးကုန်အီလက်ထရောနစ်အသင်း၏ နာမည်ကျော်တို့ခန်းမတို့တွင် စာရင်းသွင်းဖော်ပြခံရသည်။ ချက္ကီးချိကြောင့် နိုင်ငံတွင်းစားသောက်ဆိုင်များသတင်းမှ တနှစ်တာအတွင်းအထွင်ဆန်းသူဆု ရသည်။ ဘပ္ဖတာမှပေးသော ထူးချွန်ဆုကိုလည်း ရဖူးသည်။ နယူးဝိသတင်းစာက အမေရိကန်ကိုပြောင်းလဲစေခဲ့သောအမျိုးသား ၅၀ စာရင်းတွင် ဘွတ်သျှနဲကို ထည့်သွင်းဖော်ပြသည်။

ဘွတ်သျှနဲသည် လုပ်ငန်း ၂၀ ကျော် ထူထောင်သူဖြစ်ပြီး အတ္တာရီကိုစတာ ဗီဒီယိုဂိမ်းလောကကို မျက်နှာစာသစ်ဖွင့်ခဲ့သူတို့အနက် တဦးအဝင်အပါတည်း။ ၂၀၁၂ ခုတွင် ပညာရေးဆော့ဝဲထုတ်သည့် ဘရိန်းရှက်ကို ထောင်သည်။ ပညာသင်ရန်သုံးသော ဗီဒီယိုဂိမ်းဖြစ်သည်။

ဆော့ရန်လွယ်ရမည်၊ နိုင်ရန်ခက်ရမည်ဟူသော ဘွတ်သျှနဲဥပဒေသဟူသော စကားမှာ ဗီဒီယိုဂိမ်းလောက၌ ကျော်ကြားသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Nolan Bushnell။
2. ↑  Anti-Aging Games။ 11 September 2018 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  22 August 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  CMU Silicon Valley။