recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Vowel sound in some languagesတမ်းပလိတ်:SHORTDESC:Vowel sound in some languages

| IPA: Vowels |
| --- |
| 

|  | အရှေ့ | အလယ် | အနောက် |
| --- | --- | --- | --- |
| အပိတ် | i
•
y | ɨ
•
ʉ | ɯ
•
u |
| အပိတ်နီးပါး | ɪ
•
ʏ |  | 
•
ʊ |
| တစ်ဝက်ပိတ် | e
•
ø | ɘ
•
ɵ | ɤ
•
o |
| တစ်ဝက် | e̞
•
ø̞ | ə | ɤ̞
•
o̞ |
| တစ်ဝက်ဖွင့် | ɛ
•
œ | ɜ
•
ɞ | ʌ
•
ɔ |
| အဖွင့်နီးပါး | æ
•
 | ɐ |  |
| အဖွင့် | a
•
ɶ | ä
•
 | ɑ
•
ɒ |

 |
| 

---

* IPA အကူအညီ
* အသံ
* ဇယားကွက် အပြည့်
* တမ်းပလိတ်

အမည်းစက်၏ဘေးမှ သရများသည်: နှုတ်ခမ်း ဖြန့်ခြင်း • ဝိုင်းခြင်း ဖြစ်သည်။ |

**အရှေ့နီးပါးအပိတ်နီးပါးအဝိုင်းသရ** (အင်္ဂလိပ်: **near-close front rounded vowel**, or **near-high front rounded vowel**) သည် သည် အပြောဘာသာစကားများစွာတွင် အသုံးပြုသော သရသံ အမျိုးအစားများထဲက ပုံစံတစ်ခုဖြစ်၍ နိုင်ငံတကာသဒ္ဒဗေဒအက္ခရာတွင် ⟨ʏ⟩ သင်္ကေတဖြင့်ပြ၍ X-SAMPA ပုံစံဖြင့် `Y` ဖြစ်သည်။ 

နိုင်ငံတကာသဒ္ဒဗေဒအသင်း၏ လက်စွဲစာအုပ်တွင် [ʏ] အက္ခရာကို အလယ်တစ်ဝက် (mid-centralized) ၊ အရှေ့နီးပါး (close front) ၊ နှုတ်ခမ်းဝိုင်းကာ ရွတ်ဆိုရသော သရဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ပြီး လက်ရှိ ဤအက္ခရာ ⟨ʏ⟩ ၏ တရားဝင်အမည်မှာ *near-close near-front rounded vowel* (အရှေ့နီးပါးအပိတ်နီးပါးအဝိုင်းသရ) ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဒန်းညာ ဂျုံးဇ် နှင့် ဂျွန် စီ. ဝဲလ်စ် တို့ တီထွင်ထားသည့် အခြေခံသရများနှင့် ပတ်သက်၍ အသံပိုင်းဆိုင်ရာ လေ့လာစိစစ်ချက်များက "အရှေ့ အဝိုင်း အခြေခံသရများ**အားလုံး**သည် အသံထုတ်လုပ်မှုအရ အရှေ့နီးပါး (အရှေ့-အလယ်) များဖြစ်ကြသည်ဟု ဆိုထား၏ ။ ဤ၌ [y]
အက္ခရာသာမက [[[:တမ်းပလိတ်:IPAplink]], တမ်းပလိတ်:IPAplink, တမ်းပလိတ်:IPAplink]များကိုပါ ဆိုလိုသည်။ ထို့ကြောင့် [ʏ]သည် အခြေခံသရ [y]
([y˕]တို့အောက် နှိမ့်ထားသော သရတစ်ခုဖြစ်နိုင်ပြီး အခြေခံသရ [y]
နှင့် အခြေခံသရ [ø]
တို့ကြား၌ တည်ရှိသည်။ အသံသည် မြန်မာစကား၏ (အစ်) အသံနှင့် ဆင်တူသည်။

အင်္ဂါရပ်
---------

* ယခုဖော်ပြပါ [ʏ] (အစ်) သရ၌ လျှာသည် ခံတွင်း၌ အပိတ်နီးပါးရှိရ၍ အပိတ်သံ အထိ မရှိရပေ။
* လျှာ၏ ရှေ့နောက် အနေအထား၌ လျှာသည် ခံတွင်း၏ အရှေ့ဘက်သို့ ရောက်ရှိနေသည်။ သို့သော် ဗျည်းသံဖြစ်ပေါ်သည်အထိ ပိတ်ဆို့လိုက်ခြင်းမပြုရချေ။ အရှေ့အဝိုင်းသရများသည် အများအားဖြင့် အလယ် (သို့) အရှေ့နီးပါးသရများ ဖြစ်လေ့ရှိကြသည်။
* အဝိုင်းသရဟူ၍ ခေါ်ဆိုရာ၌ နှုတ်ခမ်းကို ဝိုင်း၍ ချပ်ကာ (compressed) ထွက်ရှိသည်။ နှုတ်လမ်းသားအစွန်းများသည် တင်းတင်းရင်းရင်းဖြင့် ဆွဲယူ၍ ချပ်ချပ်ကပ်ကပ်ပုံစံဖြစ်ကာ နှုတ်ခမ်း၏ အတွင်းသားများ မပေါ်လွင်စေရပါ။

ကိုးကား
-------

1. ↑  International Phonetic Association (1999), pp. 13, 171, 180.
2. ↑  Geoff Lindsey (2013) The vowel space, Speech Talk
ရန်ကုန်မြို့ရှိ **တရုတ်တန်း**သည် ဆူးလေစေတီတော်၏ အနောက်ဘက် ရန်ကုန်မြို့လယ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဆူးလေဘုရားမှ အနောက်ဘက်ကို ဆက်လက်သွားမည်ဆိုပါက ဆူးလေဘုရားလမ်း၊ ၂၄ လမ်း၊ ၂၃ လမ်း၊ ၂၂ လမ်း၊ ၂၁ လမ်း၊ လမ်း ၂၀၊ ၁၉ လမ်း၊ ၁၈ လမ်း၊ ဗိုလ်ရွေးလမ်း၊ လသာလမ်း၊ စဉ့်အိုးတန်းလမ်းတလျှောက် စည်ကားရာနေရာများသည် မြို့တော်၏ စီးပွားရေးအချက်အချာနေရာများဖြစ်ပြီး ၎င်းနေရာများသည် တရုတ်တန်းတွင်ပါဝင်ကာ သီးခြားကမ္ဘာလေးတစ်ခုသို့ ရောက်ရှိသွားသလို ဖြစ်နေသည်။ ထိုလမ်းများအားလုံးသည် လသာမြို့နယ်ထဲတွင် ပါဝင်သည်။

သမိုင်း
-------

ရန်ကုန်တရုတ်တန်းကို ဗြိတိသျှတို့ မြို့တော်ကို ချဲ့ထွင်သည့် ၁၈၅၀ ခုနှစ်များတွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ တရုတ်တန်းသည် အနောက်ဘက်တွင် ရွှေတောင်တန်းလမ်းနှင့် အရှေ့ဘက်တွင် ရွှေတိဂုံဘုရားလမ်းအကြား တည်ရှိသည်။ မြောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက် အနားသတ်လမ်းများမှာ မဟာဗန္ဓုလလမ်းနှင့် ကမ်းနားလမ်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။

ပထဝီဝင်အနေအထား
--------------

လမ်းပြအိမ်မြှောင်
-----------------

တရုတ်တန်းနှင့်ဆက်စပ်နေသော နေရာဒေသများမှာ:

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
တရုတ်တန်း (ရန်ကုန်)၏ ပတ်ဝန်းကျင် နေရာများ |
| --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန်၊ လမ်းမတော်မြို့နယ် | U Wisara Housing၊ ဒဂုံမြို့နယ် | ဒဂုံမြို့နယ် |
| လမ်းမတော်မြို့နယ် | 
**တရုတ်တန်း**
 | ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဈေး၊ ပန်းဘဲတန်းမြို့နယ်၊ ကျောက်တံတားမြို့နယ်၊ သိမ်ကြီးဈေး |
| ရန်ကုန်မြစ် | ရန်ကုန်မြစ် | ရန်ကုန်မြစ် |

 |
ရောမမှ ၂၃ ဘီစီတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော ကမီယို ပန်းပြောက်
လင်းယုန် ကမီယို ၂၇ ဘီစီ
ရီနော့ဆင့်ခေတ် အာဖရိကဘုရင်ပုံ ကမီယို ၁၆ ရာစု
Cameo, handmade shell (Cassis madascarensis) , Modula Gioielli.လူတို့ အဆင်အယင်တန်ဆာအဖြစ် အသုံးပြုကြသော ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးတွင် မိမိတို့ နှစ်သက်ရာ ကိုးကွယ်ရာ အထိမ်းအမှတ်ပြုရာ ရုပ်ပုံများကို အကြွထွင်းထု ထားသော ကျောက်မျက်ဖြင့် ပြုလုပ်သည့် ပစ္စည်းများလည်း ပါဝင်လေသည်။ ထိုကျောက်မျက်များကို '**ကမီယို**'ဟု ခေါ်၍ အချိုင့်ထွင်း ကျောက်မျက်များကို '**အင်တဲလယို**'ဟု ခေါ်သည်။ ကမီယိုပန်းပြောက်ကိုသုံးသော အလေ့အထသည် လူတို့တွင် ရှေးအခါမှစ၍ ရှိခဲ့၏။ ရှေးက ကျောက်မျက် များတွင်သာမက 

ယောက်သွားခွံများ၊ ခရုခွံများ၊ ကနုကမာများပေါ်တွင်လည်း ပုံကြွများဖော်၍ ဝတ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။ ကျောက်မျက်များကို ပုံကြွ များဖော်ရာတွင် အရောင်နှစ်မျိုးသုံးမျိုး ထပ်လျက်ရှိသော 
ကျောက်မျက်များသည် အလွန်ကောင်း၏။ အပေါ်ယံအရောင် တွင် လိုရာပုံစံကို ထုလုပ်၍ မလိုသောအပိုင်းကို ထွင်းပစ် လိုက်သောအခါ အောက်ထပ်ရှိအရောင်သည် နောက်ခံကား သဖွယ် ဖြစ်နေပေသည်။ အရောင်တစ်မျိုးတည်း ရှိသော 
ကျောက်မျက်များပေါ်တွင် ပြုပြင် ဖန်တီးထားသော ကမီယို ပန်းပြောက်သည် ရောင်ကွဲကျောက်မျက် များမှာကဲ့သို့ မလှပချေ။

ရှေးဟောင်းဆူမာလူမျိုးတို့၏ ခေတ်မှ ရောမနိုင်ငံတော်ကြီး ယိမ်းယိုင်ပြိုကွဲချိန်အထိ ကမီယိုပန်းပြောက် များသည် များစွာ 
ခေတ်စားခဲ့သည်။ ထိုနောက် အတတ်ပညာ ပြန်လည်ဆန်းသစ် 
ခေတ်ဖြစ်သော ခေတ်ဆန်းချိန်မှယနေ့တိုင်အောင် ကမီယို ပန်း 
ပြောက်ကို အသုံးပြုလာကြသည်။ 

ကမီယိုပန်းပြောက်အတတ်မှာ ပန်းပု ရုပ်လုံးထွင်းခြင်း အတတ်၌ အကျုံးဝင်သော်လည်း သေးငယ်သော ကျောက်မျက်တို့ အပေါ်တွင် အလွန်နုနယ်စွာ ပုံဖော်ယူရသဖြင့် သီးသန့် အနုပညာရပ်ဖြစ်ပေသည်။

နည်းပညာ
-------

ရှေးခေတ်နှင့် ရီနေဆန်းခေတ်ကာလက ကမီယိုများကို အလတ်စား ကျောက်မျက်များဖြင့် ပြုလုပ်ပြီး၊ အထူးသဖြင့် အရောင် နှစ်ရောင် စပ်နေသော ကျောက်မျက်တုံး၊ မဟူရာကျောက် (onyx)၊ သင်္ဘောမဟူရာ (‌agate) စသော ကျောက်များဖြင့် ထုလုပ်သည်။ ယင်းတို့သည် အမာခံ ကမီယိုများ ဖြစ်သည်။ ဈေးပိုပေါသော ခေတ်သစ်လက်ရာများတွင် ခရုခွံနှင့် ဖန်သားများဖြင့် အတွေ့ရများသည်။ ကျော်ကြားသော ပို့တလန်း ပန်းအိုး (Portland Vase) ကဲ့သို့သော ဖန်သားကမီယို ခွက်များကို ရောမလူမျိုးများက ပြုလုပ်သည်။

ခေတ်သစ်ကမီယိုများသည် နောက်ခံကွဲပြားသော အရောင်ပေါ်၌ ပုံတူကဲ့သို့သော ထွင်းထုပြီး အရုပ်ကို တပ်ဆင်ခြင်းဖြင့် ထုတ်လုပ်နိုင်ပြီး၊ ၎င်းကို **ပေါင်းစပ်ကမီယို** (Assembled cameo) ဟု ခေါ်သည်။ အမှန်မှာ ကမီယို တချပ်ကို ရိုးရာနည်းဖြင့် ထွင်းထုနိုင်သော်လည်း အလွန်ခက်၊ အလွန်လက်ဝင်လေသည်။ တိုက်ရိုက်နည်းဖြင့် အလွှာမတူ အရောင်မတူသော မဟူရာကျောက်ပေါ်၌ လိုအပ်သော ရုပ်လုံးပေါ်အောင် လက်ဖြင့် ထွင်းထုခြင်းသည် သာ၍ ခက်သေးသည်။

တခါတရံ ဆိုးဆေးများဖြင့် ပိုဆွဲဆောင်မှုရှိအောင် မွမ်းမံတတ်ကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)
2. ↑  Ting Morris (1 August 2006)။ *Arts and Crafts of Ancient Rome*။ Black Rabbit Books။ p. 26။ ISBN 978-1-58340-913-8။ 16 March 2020 တွင် မူရင်း အား မော်ကွန်းတင်ပြီး။ 17 June 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
တရုတ်ပြည်မှ မဟာရံတံတိုင်းကြီး (simplified Chinese: 长城; traditional Chinese: 長城; pinyin: Chángchéng; literally "Long wall") or (simplified Chinese: 万里长城; traditional Chinese: 萬里長城; pinyin: Wànlǐ Chángchéng; အဓိပ္ပာယ်အားဖြင့် "၁၀၀၀၀ လီ (里 ၁ လီ = ၁/၃ မိုင်) ရှည်လျားသော တံတိုင်းကြီး") သည် တရုတ်နိုင်ငံမှ အတွဲလိုက် တည်ဆောက်ထားသော မြေကတုပ် နှင့် ကျောက်ကတုပ်များဖြစ်ပြီး ဘီစီ ၆ရာစု မှ အေဒီ ၁၆ရာစုအတွင်း တရုတ်မင်းဆက် အဆက်ဆက်တို့လက်ထက်တွင် တရုတ်အင်ပါယာ၏ မြောက်ဘက်နယ်စပ်ကို ရှုန်းနူ (匈奴 Xiong-nu) တို့၏တိုက်ခိုက်မှုမှ ကာကွယ်ရန် တည်ဆောက်ခြင်း၊ ပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းခြင်းတို့ကို ပြုခဲ့ကြသည်။ မဟာရံတံတိုင်းဟု ရည်ညွှန်းသော အချို့တံတိုင်းများမှာ ဘီစီ ၅ရာစုကပင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ အထင်ရှားဆုံးတံတိုင်းမှာ တရုတ်၏ ပထမဆုံးအင်ပါယာ ချင်ရှီဟွမ် (秦始皇 Qin Shi Huang) ၏လက်ထက် ဘီစီ ၂၂၀- ၂၀၀ကြားတွင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ယခုအခါ အနည်းငယ်သာ ကြွင်းကျန်ရစ်တော့သည်။ ထိုတံတိုင်းမှာ ယခုလက်ရှိတည်ရှိနေသော မင်မင်းဆက် (明朝 Ming Dynasty) လက်ထက်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သော တံတိုင်း၏ မြောက်ဘက် အလွန်ဝေးလံသော နေရာတွင် တည်ရှိသည်။

မဟာရံတံတိုင်းကြီးသည် အရှေ့ဘက် ဆန်းဟိုင်ကွမ်း (山海關 Shan-hai-guan) မှ အနောက်ဘက် လော့ပ်နော်(羅布泊 Lop Nur) အထိ မိုင်ပေါင်း ၄၀၀၀ (ကီလိုမီတာ ၆၄၀၀) ခန့် ရှည်လျားသည်။ မွန်ဂိုးလီးယားအတွင်းပိုင်း၏ တောင်ဘက်နယ်စပ်တလျှောက်ကို လခြမ်းပုံသဏ္ဌန်ရစ်ပတ်ထားပြီး စုစုပေါင်း မိုင်ပေါင်း ၄၁၆၀ (၆၇၀၀ကီလိုမီတာ) အထိရှည်လျားသည်။ အထွဋ်အထိပ်သို့ရောက်ရှိနေသော အချိန်ကာလအတွင်းတွင် မင်တံတိုင်းကို လူပေါင်း တစ်သန်းကျော်က စောင့်ကြပ်ခဲ့သည်။ တရုတ်လူမျိုးပေါင်း ၂သန်းမှ ၃သန်းအထိ ရာစုနှစ်နှင့်ချီသော တံတိုင်းတည်ဆောက်မှု စီမံကိန်းလုပ်ငန်းအတွင်း သေဆုံးခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။

ဓာတ်ပုံများ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

ရည်ညွှန်းချက်များ
-----------------

1. ↑  Construction of the Great Wall။ 2 December 2008 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  30 September 2008 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Damian Zimmerman, ICE Case Studies: The Great Wall of China, December 1997
3. ↑  The Great Wall Of China။ 16 May 2012 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  30 September 2008 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  Damian Zimmerman, The Great Wall of China, ICE Case Studies, December, 1997
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**လူဝတ်ကြောင်များ၏ ဝေယျာဝစ္စကို ရွက်ဆောင်ပြုလုပ်ပေးမှု။** 

အမှုသည်—**ဘိက္ခုနီအများ။** 

"ဝေယျာဝစ္စ"ဟူသည်-မောင်းထောင်းဆန်ဖွပ်ခြင်း, ထမင်း, ဟင်း, မုန့်ပဲ သရည်စာကို ပြုလုပ်ခြင်း, အဝတ်ဖွပ်လျှော်ခြင်း, စသော အလုပ်ကိစ္စလည်း။ 

လူဝတ်ကြောင်များ၏ ထိုအလုပ်ကိစ္စကို ကူညီပြုလုပ်ပေးမှုကြောင့် အမြင် မတော်သော လူတို့က ကဲ့ရဲ့ကြသဖြင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ဂိဟိဝေယျာဝစ္စံ ကရေယျ, ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

လူဝတ်ကြောင်တို့၏ ဝေယျာဝစ္စကို ပြုလုပ်သောဘိက္ခုနီမှာ ပါစိတ်အာပတ်သင့်၏။

မှတ်ချက်
--------

မောင်းထောင်းပေးခြင်း စသည်ကို ပုဗ္ဗပယောဂ (ယာဂုစသည် မကျိုချက်မီ လုလ္လပြုခြင်း) ဟု ခေါ်၏။ ထိုပုဗ္ဗပယောဂအခိုက်၌ လုံ့လ ပြုတိုင်း ဒုက္ကဋ် အာပတ်သင့်၏၊ ယာဂုကျိုခြင်း, ထမင်းချက်ခြင်းတို့၌ အိုးအရေအတွက် ရှိသလောက် (အိုးတလုံးအာပတ်တချက်အားဖြင့်) ပါစိတ်အာပတ်သင့်၏၊ မုန့်လုပ်ပေးရာ၌ မုန့်အရေအတွက် များသလောက် ပါစိတ်အာပတ်များ၏၊ ထိုဂိဝေယျာဝစ္စကို ဘိက္ခုများလုပ်လျှင်လည်း ဒုက္ကဋ်အာပတ်သင့်၏။

ခြွင်းချက်
----------

ဘုရားနှင့် ရဟန်းသံဃာအား ယာဂု-ဆွမ်းမုန့် ကပ်ဖို့ ဖြစ်လျှင် ချက်ပြုတ် လုပ်ကိုင်ပေးကောင်း၏၊ မိမိ၏ ဝေယျာဝစ္စ (အလုပ်ကိစ္စ)ကို ပြုလုပ်ပေးသူ အတွက်လည်း မိမိက သူ၏ဝေယျာဝစ္စကို လုပ်ကိုင်ပေး ကောင်း၏၊ ဥပမာ-သူကမိမိ၏ အဝတ်ဖွပ်ပေးလျှင်, ကျောင်းတလင်းသုတ်သင်နေ့လျှင် မိမိ၏ တောက်တိုမယ်ရ ခိုင်းစေရသူ ဖြစ်လျှင်, သူ၏ ဝေယျာဝစ္စကိုလည်း မိမိက ပြုလုပ်ပေးကောင်း၏၊ မယ်တော် ခမည်းတော်များ ကျောင်း လာ၍ သူတို့အတွက် ချက်ပြုတ်ပေးရတော့မည်ဖြစ်လျှင် သူတို့ကို ရှေးဦးစွာ ကိုယ့်ဝေယျာဝစ္စပြုသူဖြစ်အောင် တံမြက်စည်းကလေး အရိုးတပ်ပေးစမ်းပါ, ယပ်တောင်ကလေးလုပ်ပေးစမ်းပါ-စသည်ဖြင့် ခိုင်းပြီးမှ သူတို့၏ဝေယျာဝစ္စကို ပြုရမည်။

သတိပြုဖွယ်
----------

ယခုကာလ၌ ဘိက္ခုနီတို့နေရာဝယ် သီလရှင်များ ရောက်နေကြလေပြီး များစွာသော လူဝတ်ကြောင်တို့သည် စရပ်ကလေးစသည် ဆောက်ပေး ဥပုသ်စောင့်စသည်သွားကာ သီလရှင်များ၏ ချက်ပြုတ်ပေးမှု အပြုအစုကို ခံယူလေ့ရှိကြ၏၊ တချို့ကား ဘုရားဖူးသွား ဈေးသွားစသည်၌ သီလ ရှင်ကိုပင် လက်ဆွဲခြင်း ဈေးတောင်းများကို ကိုင်ယူစေကြ၏။ သီလရှင်များကိုပင် အဝတ်ဖွပ်ပေးစေကြ၏၊ ထိုကိစ္စအားလုံးပင် ၂-ဖက်လုံး ဆင်ခြင်သင့်ကြလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
**၃၆-ကောင် ထီ** ဆိုသည်မှာ ပေါက်လျှင် (၂၇) ဆ ရသည့် တစ်နေ့နှစ်ကြိမ်ဖွင့် ပုဂ္ဂလိကထီတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ပေါက်ကောင်ကို ဒိုင်လူကြီးမှရွေးကာ ထီရုံရှေ့ရှိတိုင်တွင် သံသေတ္တာဖြင့် တင်ထားပြီး အတိတ်ပေးသည်။ ထိုအတိတ်ကို အဓိပ္ပာယ်ကောက်၍လည်းကောင်း၊ မိမိနှစ်သက်ရာ ပေါက်ကောင်ကို ခန့်မှန်း၍လည်းကောင်း နီးစပ်ရာ ဒိုင်များထံတွင် ထိုးရသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် အထူးခေတ်စားခဲ့ပြီး အစိုးရလိုင်စင်ယူ၍ ထီဖွင့်ခွင့် ရနိုင်သည်။

ထီဖွင့်ခြင်း
------------

တစ်နေ့လျှင် နှစ်ကြိမ်ဖွင့်ပြီး နေ့ဘက်အတွက် မနက် (၉) နာရီ၊ ညဘက်အတွက် ည (၉) နာရီကို အသုံးများသည်။ နေ့ဘက်တွင်ဖွင့်သည့်ထီကို *နေ့ကိန်း* ဟု လည်းကောင်း၊ ညဘက်ဖွင့်သည့်ထီကို *ညကိန်း* ဟု လည်းကောင်း ခေါ်ဝေါ်သည်။ 

မူလဒိုင်အပြင် မူလဒိုင်မှဖွင့်သည့် ပေါက်ကောင်အတိုင်း အလျော်အစားပြုလုပ်သည့် *အုပ်ဒိုင်*ဟူ၍လည်း ရှိသေးသည်။

ထီဖွင့်ပုံ
----------

၃၆-ကောင် နတ် (ထွန်းအောင်ကျော်နတ်) ကို တိုင်တည်ကာ ဒိုင်လူကြီးမှ အကောင်တစ်ကောင်ကို ရွေးသည်။ ထို့နောက် သံသေတ္တာ၌ထည့်ကာ ထီရုံရှေ့ရှိ ကျစ်ဆံနီနတ်ရုပ်တိုင်ထိပ်၌ ကြိုးဖြင့်ဆွဲကာ တင်လိုက်သည်။ တိုင်အား အစောင့်ထားကာ ပေါက်ကောင်နှင့်ပတ်သက်သည့်အတိတ် ပေးသည်။ ထိုအတိတ်ကို မသိမီလိုက်ပါက ထီဒိုင်များထံမှလည်း မေးမြန်းနိုင်သည်။ 

ထီဖွင့်ချိန်ရောက်သော် ဒိုင်လူကြီးမှ သံသေတ္တာကိုချကာ ပေါက်ကောင်ကို အများမြင်အောင် ပြရသည်။ ထိုအကောင်မှ *ငုတ်တုပ်ကောင်* ဖြစ်သွားပြီး နောက်တစ်ကြိမ်ဖွင့်မည့်ထီအတွက် အသုံးပြုတော့မည် မဟုတ်ပေ။

အတိတ်ကောက်ပုံ
-------------

ဒိုင်လူကြီးပေးသည့် အတိတ်ကိုကောက်ကာ ထိုးသူများရှိသော်လည်း အများစုမှာ လတ်တလောအဖြစ်အပျက်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ အိပ်မက်ကိုလည်းကောင်း အတိတ်ကောက် ထိုးသူများဖြစ်သည်။ 

အိပ်မက်ကောက်ပုံနှင့်ပတ်သက်၍ ထွန်းအောင်ကျော်နတ်ပေးသည့်အိပ်မက်မှာ ပြတ်သားထင်ရှားပြီး ဖွင့်ကောင်အဖြစ် တိုက်ရိုက်ယူနိုင်ကြောင်း၊ မပြတ်သားသည့် အိပ်မက်မှာမူ ကျစ်ဆံနီနတ်ပေးသော အိပ်မက်ဖြစ်ကာ ကိုယ်စားလှယ်ကောင်၊ သက်ပြောင်းကောင် ဟု သွယ်ဝိုက်ယူရကြောင်း သိရသည်။

၃၆-ကောင် ရုပ်များ
-----------------

* မြင်း
* တော
* ရွှေနဂါး
* လိပ်ပြာ
* ဆတ်
* မြွေ
* မျောက်
* ပင့်ကူ
* ဗျိုင်း
* သီလ
* ငန်း
* ခရု
* ဆင်
* ရွှေငါး
* ကြက်
* လိပ်
* ကျီး
* ငှက်
* ကျား
* ဝက်
* ဒေါင်း
* ယုန်
* ခွေး
* ပုစွန်
* နဂါးပျံ
* ဆိတ်
* နွား
* အိမ်
* တီ
* ငွေငါး
* ခို
* ဖား
* ပျား
* ကျောက်
* ကြွက်
* ငါးရှဉ့်

ကိုးကား
-------

1. ↑  သော်တာဆွေ။ "ကျွန်တော့်ဘဝ ဇာတ်ကြောင်း"
2. ↑  မဟာဝန် ဆရာခင်။ "၃၆ ကောင်ထီ"။ မြို့လယ် ပုံနှိပ်တိုက်၊ မန္တလေး။ ၁၈၅၁။
**ဂါလာပါဂိုးကျွန်းများ** (အင်္ဂလိပ်: Galápagos Islands) သည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်း အီကွေတာ အနီးတွင် ပြန့်ကျဲနေသော မီးတောင် ကျွန်းစုများ ဖြစ်ကြသည်။ အီကွေဒေါ ကုန်းမကြီးမှ ၅၂၅ မိုင် (၉၇၂ ကီလိုမီတာ ) အကွာတွင် ရှိပြီး အီကွေဒေါနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်အတွင်းတွင် ရှိသည်။

ဂါလာပါဂိုးကျွန်းများနှင့် ပတ်လည် ရေပြင်တို့မှာ အီကွေဒေါနိုင်ငံ၏ တစိတ်တဒေသ အမျိုးသား ဥယျာဉ်တစ်ခု အဖြစ်နှင့် သာမက အဏ္ဏဝါဇီဝ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရာ ဌာန တစ်ခု အဖြစ်လည်း ရှိသည်။ ထိုကျွန်းများတွင် အဓိက သုံးကြသော ဘာသာစကားမှာ စပိန်ဘာသာစကားဖြစ်ပြီး လူဦးရေမှာ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၂၃,၀၀၀ ခန့် ရှိသည်။

ထိုကျွန်းများသည် ပထဝီအနေအထားအားဖြင့် အလွန်သက်တမ်းနုကြပြီး ထိုကျွန်းနေရာတွင် သီးသန့်ရှိသော အပင်နှင့် သတ္တဝါ အမျိုးအစား အများအပြားတို့ကြောင့် ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။ ၎င်းတို့ကို ချားလ်စ်ဒါဝင် က ဘီဂယ်လ် သင်္ဘောဖြင့် ခရီးသွားနေသည့် အချိန်တွင် လေ့လာစူးစမ်းခဲ့သည်။ သူ၏ လေ့လာတွေ့ရှိမှုနှင့် စုဆောင်းမှုများက ဒါဝင်၏ သဘာဝအတိုင်း ရွေးချယ်မှုကြောင့် ဖြစ်လာသော ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှု ဖြစ်စဉ် သီအိုရီကို ဖော်ထုတ်ရာတွင် အထောက်အကူ ပေးခဲ့သည်။

ထိုကျွန်းသို့သွားရာ ရေပုံ အကြမ်းကို ၁၆၈၄ ခုနှစ်တွင် ပင်လယ် တိုက်ခိုက်ရေးသမား အမ်ဘရို့စ် ကောင်လေက ရေးဆွဲခဲ့သည်။ သူက ကျွန်းတစ်ကျွန်းစီကို သူနှင့် အတူ ပါလာသည့် ပင်လယ်တိုက်ခိုက်ရေးသမားများ၏ အမည်နှင့် သူတို့အား ကူညီသော အင်္ဂလိပ် သူကောင်းမျိုးတို့၏ အမည်များကို ပေးခဲ့သည်။ လတ်တလောအားဖြင့် အီကွေဒေါ အစိုးရက ကျွန်းအားလုံးကို စပိန်အမည်ဖြင့် မှည့်ခေါ်ခဲ့သည်။ စပိန်အမည်များသည် တရားဝင်ဖြစ်သော်လည်း သုတေသနသမား အများအပြားမှာ ချားလ်ဒါဝင် လေ့လာရေး ရောက်ရှိခဲ့စဉ်က အမည်များကို ဆက်လက် အသုံးပြုကြဆဲပင် ဖြစ်သည်။

တွေ့ရှိရသော သတ္တဝါများ
----------------------

1. Frigate Birds (ဖရိုက်ဂိတ်ငှက်)‌
2. Galapagos Gull (ပါလာဂိုးစ် ဇင်ယော်ဖျံ)‌
3. Giant Tortoise (ရှားပါးဧရာမလိပ်ကြီး)‌
4. Land Iguana (ကုန်းဖွတ်)‌
5. Marine Iguana (ပင်လယ်ပျော် ရေဖွတ်)‌
6. Galapagos Sea Lions (ပါလာဂိုးစ် ဖျံများ)‌
7. Sally Lightfoot Crab (ဂဏာန်းဆယ်လီ)‌
8. Cormorant (အတောင်များတို၍ မပျံနိုင်သောငှက်)‌
9. Blue Footed Boobies (အပြာရောင်ခြေထောက်များနှင့် ငှက်)‌
10. Brown Pelican (ပယ်လီယန်ငှက်မျိုးစိတ်)‌
11. Flamingo (ကြိုးကြာနီ)‌
၃၁ ဘုံ ပြပုံ
ဤဩကာသလောကကြီးတွင် သတ္တဝါတို့၏နေထိုင်ရာဘုံဌာနမှာ သုံးဆယ့်တစ်ဘုံ ရှိသည်။

**၃၁-ဘုံ**
----------

ဘုရားရှိခိုးအမျိုးမျိုးစာအုပ်များတွင် အားလုံးနီးပါးသော အမျှဝေခြင်းများ၌ ၃၁-ဘုံသည် ပါဝင်လေ့ရှိသည်။ သို့သော် ၃၁-ဘုံနှင့်ပတ်သက်၍ သာမန်သိရှိခြင်းထက် အသေအချာသိရှိကြမည် ဆိုပါက ပိုမိုအကျိုးရှိနိုင်ပေသည်ဟု ယုံကြည်ပါသဖြင့် ၃၁-ဘုံ သိကောင်းစရာအကြောင်း ကို ရေးသားဖော်ပြရခြင်း ဖြစ်သည်။

ဤဩကာသလောကကြီးတွင် သတ္တဝါတို့၏နေထိုင်ရာဘုံဌာနမှာ သုံးဆယ့်တစ်ဘုံ ရှိသည်။ ဗြဟ္မာဘုံ နှစ်ဆယ်၊ နတ်ဘုံ ခြောက်ဘုံ၊ လူ့ဘုံ တစ်ဘုံ၊ အပါယ် လေးဘုံ တို့ဖြစ်သည်။ ထိုသုံးဆယ့်တစ်ဘုံတည်းဟူသော ဩကာသလောကကြီးသည် အာသဝေါကုန်ခန်းပြီးသော ရဟန္တာမဖြစ်သေးသမျှ ထက်အောက်ပြောင်းပြန် ဗလောင်ဆန်အောင် ကျင်လည်ရဦးမည့် ဘုံဌာနများဖြစ်သည်။ 

မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားထားသော နခသိခသုတ်ကိုထောက်ရှုခြင်းအားဖြင့် လူ့ဘုံမှစုတေ၍ သေလွန်ကြကုန်သောသူတို့တွင် လူ့ဘုံသို့ရောက်ရှိသောသူမှာ မြတ်စွာဘုရား၏ လက်သဲခွံပေါ်၌ရှိသော မြေမှုန့် ပမာဏမျှသာရှိ၍ အပယ်လေးဘုံသို့ကျရောက်သောသူတို့မှာ ဂင်္ဂါမြစ်လွင်ပြင်ရှိ မြေမှုန့်ပမာဏ ရှိသည်။ လူ့ဘဝမှစုတေ၍ လူပြန်ဖြစ်သော ပမာဏ နှင့် အပါယ်လေးဘုံသို့ကျရောက်သောသူတို့၏ ပမာဏ နှိုင်းဆ၍မရအောင် ကွာခြားလှပါသည်။ လူတစ်ထောင်သေ၍
တစ်ယောက်မျှလောက်ပင် လူပြန်ဖြစ်ဖို့ရာ မလွယ်ကူချေ။

ဗြဟ္မာဘုံ နှစ်ဆယ်
-----------------

ဗြဟ္မပါရိသဇ္ဖာ၊ ဗြဟ္မပုရောဟိတာ၊ မဟာဗြဟ္မာ၊ ပရိတ္တာဘာ၊ အပ္ပမာဏာဘာ၊ အာဘဿရာ၊
ပရိတ္တာသုဘာ၊ အပ္မမာဏာသုဘာ၊ သုဘကိဏှာ၊ ဝေဟပ္ဖိုလ်၊ အသညသတ်၊ အဝိဟာ၊ အတပ္မါ၊သုဒဿာ၊ သုဒဿီ၊အကနိဋ္ဌ၊ အာကာသာနဉ္စာ ယတန၊ ဝိညာဏဉ္စာယတန၊ အာကိဉ္စ ညာယတန၊နေဝသည နာသညာယတန

နတ်ပြည် ခြောက်ထပ်
-----------------

စတုမဟာရာဇ်၊ တာဝတိံသာ၊ ယာမာ၊ တုသိတာ၊ နိမ္မာနရတိ၊ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ

လူ့ဘုံ တစ်ဘုံ
-------------

လူ့ဘုံ

အပါယ် လေးဘုံ
------------

ငရဲ၊တိရစ္ဆာန်၊ ပြိတ္တာ၊ အသူရကာယ်

ကျမ်းကိုး
---------

1. ↑  မောင်ဝိဇ္ဖာ "ဗုဒ္ဓ နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာအကြောင်း"
2. ↑  ဓမ္မဒူတ အရှင်ဣန္ဒာဝုဓ "ခွဲခြားဝေဖန် ကိုးကွယ်ရန်(ရတနာမွန် မဂ္ဂဇင်း)"

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
ဗုဒ္ဓ​ကျမ်း​လာ ၃၁-ဘုံ |
| --- |
| ဗြဟ္မာဘုံ နှစ်ဆယ် | 
* ဗြဟ္မပါရိသဇ္ဖာ
* ဗြဟ္မပုရောဟိတာ
* မဟာဗြဟ္မာ
* ပရိတ္တာဘာ
* အပ္ပမာဏာဘာ
* အာဘဿရာ
* ပရိတ္တာသုဘာ
* အပ္ပမာဏသုဘာ
* သုဘကိဏှာ
* ဝေဟပ္ဖိုလ်
* အသညသတ်
* အဝိဟာ
* အတပ္မါ
* သုဒဿာ
* သုဒဿီ
* အကနိဋ္ဌ
* အာကာသာနဉ္စာ ယတန
* ဝိညာဏဉ္စာယတန
* အာကိဉ္စ ညာယတန
* နေဝသည နာသညာယတန

 |  |
| နတ်ပြည်ခြောက်ထပ် | 
* စတုမဟာရာဇ်
* တာဝတိံသာ
* ယာမာ
* တုသိတာ
* နိမ္မာနရတိ
* ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ

 |
| လူ့ဘုံ တစ်ဘုံ | လူ့ဘုံ |
| အပါယ် လေးဘုံ | 
* ငရဲ
* တိရစ္ဆာန်
* ပြိတ္တာ
* အသူရကာယ်

 |
| နိဗ္ဗာန်-စကြဝတေးမင်း-မြင့်မိုရ်တောင်-ယုဂန္ဓိုရ်တောင်-တောင်စဉ် ခုနှစ်ထပ်- သီဒါ ခုနစ်တန်- အိုင်ကြီး ခုနှစ်အိုင်- အာလိန်ငါးဆင့်-စူဠာမဏိစေတီ-သိကြားမင်း- မာရ်နတ်- ယမမင်း- အသုရာ- ဘုမ္မစိုး- အမ္ဗပါလီ-နဂါး-နယား-အတွင်း ၃၇ မင်း- အပြင် ၃၇ မင်း-ဗေဠုဝ (နတ်စောင်း) -ကိန္နရာ- လူခြောက်- မဟာဂီရိနတ်- မြနန်းနွယ်- ဇော်ဂျီ-ယူဇနာ-ဂဠုန်-ဘီလူး |
နိကိုလို မက္ကီအာဗဲလီသည် အီတာလျံလူမျိုး ထင်ရှား 
သော နိုင်ငံပြုသုခမိန်နှင့် စာရေးဆရာဖြစ်သည်။ နိုင်ငံရေး၌ 
အလွန်လိမ္မာကျွမ်းကျင်၍ ပရိယာယ်ကြွယ်ဝသူဖြစ်၏။ မက္ကီအာ 
ဗဲလီသည် ၁၄၆၉ ခုနှစ် မေလ ၃ ရက်နေ့တွင် အီတလီပြည် 
ဖလော်ရင့်မြို့၌မွေးဖွားသည်။ သူသည် ကျကျနန ပညာဆည်းပူး 
သင်ယူရသည်မဟုတ်ဘဲ အလွတ်လေ့လာ သင်ယူခဲ့ရ၏။ မက္ကီ 
အာဗဲလီ၏ ငယ်ရွယ်စဉ်ဘဝအကြောင်းကို အသေအချာ မသိရ 
ပေ။ မက္ကီအာဗဲလီသည် မဲဒီချီတို့ ဖလော်ရင့်မြို့မှ နှင်ထုတ်ခံရ 
ပြီးနောက် ၄ နှစ်အကြာ ၁၄၉၈ ခုနှစ်မှစ၍ ထင်ရှားလာပေ 
သည်။ သူသည် ဖလော်ရင့်သမ္မတနိုင်ငံ ကောင်စီအဖွဲ့၏ 
အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ၁၄ နှစ်တိုင်တိုင် အမှုထမ်းသည်။ ဤသို့ 
ထမ်းဆောင်ခဲ့စဉ် နေရာအနှံ့အပြားသို့ သွားရောက်၍ ခက်ခဲ 
နက်နဲသော နိုင်ငံရေးဆက်သွယ်မှု ကိစ္စများတွင် တာဝန်ယူခဲ့ရ 
သည်။ ဤသို့အားဖြင့် မက္ကီအာဗဲလီသည် ထိုခေတ်က ဆိုးသွမ်း 
ရာ၌ ကျော်ကြားသည့် ဆီဇာဗောဂျနှင့် ကြုံတွေ့အဆက်အသွယ် 
ပြုခဲ့ရပြီးလျှင် ကောင်းသောနည်းဖြင့် ပြုလုပ်သည်ဖြစ်စေ၊ 
မကောင်းသောနည်းဖြင့် ပြုလုပ်သည်ဖြစ်စေ မိမိရည်ရွယ်ရင်း 
အောင်မြင်ခြင်းသည်သာ ပဓာနဟူသော ဗောဂျ၏ဝါဒကို 
နှစ်သက်အားကျမိလေသည်။

  

၁၅၁၂ ခုနှစ်၌ မဲဒီချီဆွေမျိုးစု တန်ခိုးအာဏာပြန်လည် 
ရရှိသောအခါ မက္ကီအာဗဲလီသည် ရာထူးမှနုတ်ပယ်ခြင်း ခံရရုံ 
သာမကဘဲ ထောင်သွင်းအကျဉ်းချ ည|ဉ်းပန်း နှိပ်စက်ခြင်းကိုပင် 
ခံရ၏။ သို့သော် ပုပ်ရဟန်းမင်း ဒဿမလီယိုက ခွင့်လွှတ် 
သဖြင့် လွတ်မြောက်ခဲ့ရလေသည်။ ယင်းသည့်နောက် မက္ကီအာဗဲ 
လီသည် နိုင်ငံရေးတွင် စိတ်မဝင်စားတော့ဘဲ စာပေများကို 
ရေးသားခဲ့၏။ သမိုင်း၊ ကဗျာနှင့်ဟာသပြဇာတ် အများအပြား 
ရေးသားခဲ့သည်။ ဉာာဏ်သစ်အရေးပုံခေတ် စာပေဘက်တွင် 
ထင်ရှားသူတစ်ဦးဖြစ်လေသည်။

  

မက္ကီအာဗဲလီသည် 'ဖလောရင့်သမိုင်း'၊ 'စစ်အတတ်'၊ 
'လီဗီ၏ပထမ ၁ဝ အုပ်ကိုဆွေးနွေးခြင်း'၊ 'မင်းသား' မည်သော 
စာအုပ်ဖြင့် ထင်ရှားခဲ့ပေသည်။ ထိုစာအုပ်တွင် တိုင်းပြည် 
အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်သူသည် ရည်မှန်းချက်တစ်ခု ပြီးမြောက် 
အောင်မြင်ရန် ဆောင်ရွက်ရမည့်နည်းလမ်းများအတွက် စိုးရိမ် 
ကြောင့်ကြ ဖြစ်နေစရာမလိုဟူသော သဘောတရားကို လိမ္မာ 
ကျွမ်းကျင်စွာ ဖော်ပြထားလေသည်။ သူသည် ရန်သူတို့ကို 
နှိမ်နင်းရန်နှင့် မိမိ၏ တိုင်းသူပြည်သားများက မိမိ၏ အမိန့်ကို 
နာခံလာစေရန်အတွက် မည်မျှပင်ယုတ်မာသည့် နည်းလမ်းများ 
ဖြစ်စေကာမူ အသုံးပြုရမည်ဟုလည်း ဆိုလေသည်။ အာဏာ 
လက်ရှိ ပြုထားနိုင်ရေးအတွက် လိုက်နာရမည့် ကျင့်စဉ်များကို 
လည်း ဖော်ပြထားသည်။ မက္ကီအာဗဲလီသည် ၁၅၂၇ ခုနှစ် 
ဇွန်လတွင် ကွယ်လွန်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)
မက္ကင်းနစ်၏ ဘာသာခွဲများ
**မက္ကင်းနစ်** (အင်္ဂလိပ်: Mechanics; ရှေးဟောင်းဂရိ: μηχανική) သည် ဒြပ်ဝတ္တုကို အား သို့မဟုတ် အရွေ့ သက်ရောက်သောအခါ ၎င်း၏ အပြုအမူ နှင့် ၎င်းတို့၏ ပတ်ဝင်းကျင် တို့ကို အကျိုးသက်ရောက်မှု တို့နှင့်ဆိုင်သော ရူပဗေဒ၏ ဂိုဏ်းကွဲတစ်ခုဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ် မော်ဒန် အစတွင် ဂယ်လီလီယို၊ ကပ်ပလာ၊ အထူးသဖြင့် နယူတန် တို့က မူလလက်ဟောင်း မက္ကင်းနစ် (classical mechanics) ခေါ် နည်းကို မျိုးစေ့ချပေးခဲ့သည်။

မူလလက်ဟောင်းနှင့် ကွန်တမ်
=========================

အဓိကအားဖြင့် မက္ကင်းနစ် ကို မူလလက်ဟောင်း မက္ကင်းနစ် နှင့် ကွန်တမ် မက္ကင်းနစ် (quantum mechanic) ဟူ၍ ခွဲခြားထားသည်။ 

သမိုင်းတွင် မူလလက်ဟောင်း မက္ကင်းနစ် သည် ဦးစွာပေါ်လာပြီး ကွန်တမ် မက္ကင်းနစ် သည် အသစ်စက်စက် တည်ထွန်းမှု ဖြစ်သည်။ မူလလက်ဟောင်း မက္ကင်းနစ်သည် နယူတန် ရေးခဲ့သော *Principia Mathematica* တွင်ပါသော ရွေ့လျားမှု နိယာမများ (Laws of motion) ကို အခြေခံပြီး ကွန်တမ် မက္ကင်းနစ်သည် ၁၉၀၀ ထိ မပေါ်သေးပေ။ နှစ်ခုစလုံးသည် သဘာဝ ရုပ်ဝတ္တု သဘောတရား ကို တစ်နည်းတစ်ဖုံအား ဖြင့် အတူတကွ ပေါင်းစပ်ဖြေရှင်းလျက်ရှိသည်။ မူလလက်ဟောင်း မက္ကင်းနစ်ကို တိကျမှု တွင်အခြေခံသော ပုံစံ အသွင်ဖြင့် ရှုမြင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းတိကျမှုကို အရင်းခံသောကြောင့်ပင် သင်္ချာ သီအိုရီများ တွင်တွင် သုံးခြင်း ဖြစ်သကဲ့သို့ မှန်မမှန်ကို လက်တွေ့ လုပ်ဆောင်ရခြင်းပင်ဖြစ်သည်။

ကွန်တမ် မက္ကင်းနစ်သည် ပို၍ ကျယ်ပြန့်ပြီး မူလလက်ဟောင်း မက္ကင်းနစ် နည်းစဉ်များကို အသုံးချသလို အနေအထားအလိုက် ကန့်သတ်မှုများလည်းရှိပေသည်။ တန်ပြန်သက်ရောက်ခြင်း သဘော (correspondence principle) အရ အရာဝတ္တု နှစ်ခုတို့အကြား ဆန့်ကျင်ခြင်း ကွဲလွဲခြင်း မရှိသလို အခြေအနေ တစ်ခုကြောင့်ပင် တည်ရှိခြင်း ဖြစ်သည်။ ကွန်တမ် မက္ကင်းနစ်သည် မူလလက်ဟောင်း မက္ကင်းနစ် ကို အခြေခံ ကျကျ ကျော်လွန်ပြီး မော်လီကျူလာ သို့ အက်တမ် တို့ကို ရှင်းရာတွင် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည်။ သို့သော် မူလလက်ဟောင်း မက္ကင်းနစ် သည် အကြီးစား ဖြစ်ပျက်ခြင်းများကို ရှင်းလင်းရာတွင် လုံလောက်သကဲ့သို့ ကွန်တမ် မက္ကင်းနစ် ရှင်းလျှင်လည်း မဖြစ်နိုင်သောကြောင့် မူလလက်ဟောင်းကြီးမှာ ကောင်းကောင်းကြီး အသုံးဝင်လျက်ရှိသည်။

အိုင်စတိုနီရမ် နှင့် နယူတိုနီရမ်
================================

မူလလက်ဟောင်းနှင့် ကွမ်တမ် ကွာသကဲ့သို့ အိုင်စတိုင်း၏ အထူး သီအိုရီများ သည် နယူတန် နှင့် ဂလီလီယို တို့၏ မက္ကင်းနစ် ကိုချဲ့ထွင်စေပြီး ထိုနှစ်ပိုင်းကို အခြေခံကျကျ ပေါင်းထားပြန်သည်။ ထို့အပြင် အလင်းအလျင် ကို မကျော်နိုင်သော်လည်း အလင်း အလျင်နားကပ်သော အရာဝတ္တုများ အတွက် အိုင်းစတိုင်း၏ သီအိုရီများက ပို၍ အရေးပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Young, Hugh D. (Hugh David), 1930-။ *Sears and Zemansky's university physics : with modern physics*။ Freedman, Roger A. Ford, A. Lewis (Albert Lewis), Estrugo, Katarzyna Zulteta (Fifteenth edition in SI units ed.)။ Harlow။ p. 62။ ISBN 1-292-31473-7။ OCLC 1104689918။CS1 maint: multiple names: authors list (link)
ဤသည်မှာ တရုတ်အမည် တစ်ခု ဖြစ်၍ မျိုးရိုးအမည်မှာ Wu ဖြစ်သည်။
**ဝူမင်စိန်း** (တရုတ်: 吴敏生; ၁၉၄၆ ဩဂုတ် - ၂၀၁၉ စက်တင်ဘာ ၇)သည် တရုတ် စက်အင်ဂျင်နီယာ ဖြစ်သည်။ ရှင်းဟွာတက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ်နှင့် ဖူကျိုးတက္ကသိုလ်ဥက္ကဋ္ဌ(၂၀၀၂-၂၀၁၀)အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

ကိုယ်ရေး
--------

၁၉၄၆ ဩဂုတ်တွင် တရုတ်ပြည်၊ ဖူကျန့်ပြည်နယ်၊ ဖင်ထန်ခရိုင်၌ လယ်ယာငါးဖမ်းသည့် မိသားစု၌ ဝူမင်စိန်းကို မွေးသည်။ 

၁၉၆၅ တွင် ရှင်းဟွာတက္ကသိုလ်၏ စက်အင်ဂျင်နီယာဌာနသို့ တက်ရောက်ပြီး၊ ၁၉၇၀ တွင် ဘွဲ့ရပြီးနောက် အလုပ်သင်အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာသည်။ နောင်သော် ဂျာမနီ၌ ပညာသင်ယူပြီး၊ RWTH Aachen မှ အင်ဂျင်နီယာဒေါက်တာဘွဲ့ ရရှိသည်။

ဝူသည် တရုတ်ပြည်၌ ဝါဒင်ကြောင်းလိုက်ရာတွင် စွန့်ဦးလမ်းဖောက်သူ ဖြစ်သည်။ သုတေသန စာတမ်းပေါင်း ၁၀၀ ကျော်နှင့် အကြောင်းအရာစာတမ်းပေါင်းများစွာ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ နှစ်ပေါင်း ၅၀ နီးပါး စာသင်ကြားပို့ချခဲ့ရာ၊ ၁၉၉၃ တွင် ရှင်းဟွာတက္ကသိုလ်၌ ပါမောက္ခ ခန့်ခံရသည်။ နောင်တွင် ရှင်းဟွာဘွဲ့ရသင်တန်းကျောင်း ဒုဥက္ကဋ္ဌ၊ ရှင်းဟွာ၏ စိန်းကျိန့်ဘွဲ့ရသင်တန်းကျောင်း ဦးဆုံးဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်သည်။

၂၀၀၂ ဩဂုတ်တွင် ဝူကို ဖူကျိုးတက္ကသိုလ် ဥက္ကဋ္ဌ ခန့်အပ်သည်။ ရှစ်နှစ်တာ ရာထူးကို ထမ်းဆောင်စဉ်၊ သူသည် တက္ကသိုလ်၏ ရန်ပုံငွေ မြင့်တက်လာအောင်နှင့် အရှိန်အဝါတက်လာအောင် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ သူ့ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင်၊ တက္ကသိုလ် သုတေသနရန်ပုံငွေသည် ၂၀၀၂ တွင် ယွမ် သန်း ၂၀ မှ ၂၀၀၇ တွင် သန်း ၁၀၀ ကျော်ထိ ပွားများလာသည်။ ၂၀၁၀ မေတွင် ရာထူးမှ သူအနားယူသည်။

အသက် ၇၃ နှစ် ၂၀၁၉ စက်တင်ဘာ ၇ တွင် ဖူကျိုး၌ ဝူ ကွယ်လွန်သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  Li Jingtong 李京统 (2019-09-09)။ 福州大学原校长、清华原教务长吴敏生逝世။  2019-09-12 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. 1 2 3 4 5  Tang Qi 汤琪 (2019-09-09)။ 福州大学原校长吴敏生逝世，曾任清华深圳研究生院首任院长။  2019-09-12 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  福州大学原校长吴敏生同志因病逝世 (2019-09-09)။  2019-09-12 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**နုနုရည် (အင်းဝ)** သည် မြန်မာအမျိုးသမီး စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မြန်မာမင်းနေပြည်တော်ဟောင်း မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သော အင်းဝမြို့တွင် ဦးဘမော်၊ ဒေါ်တင်ရွှေတို့မှ ၁၉၅၇ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၈ ရက် စနေနေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မောင်နှမ ၄ ဦးရှိသည့်အနက် သမီးဦးဖြစ်သည်။ ယခုအခါ နုနုရည် (အင်းဝ) သည် သရုပ်မှန်စာပေ၊ ပြည်သူ့အကျိုးပြု စာပေများရေးသားရင်းဖြင့် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဦးအောင်ကျော်တိုး လက်ထောက်ကထိက၊ စိတ်ပညာဌာန၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် (ပင်မ) နှင့်အတူ လှိုင်တက္ကသိုလ်နယ်မြေ ရန်ကုန်မြို့တွင် နေထိုင်လျက်ရှိသည်။

ပညာရေး
------

အင်းဝမြို့ ကျုံးထိပ်ရပ် အစိုးရမူလတန်းကျောင်းတွင် ပညာစတင် သင်ယူခဲ့ပြီး တံတားဦးမြို့ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းမှ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ မန္တလေးဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံတက္ကသိုလ်မှ သိပ္ပံဘွဲ့ (သင်္ချာ) ကို ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၃ မှ ၈၅ အထိ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် စာကြည့်တိုက်ဒီပလိုမာသင်တန်းကို တက်ရောက်သင်ကြားခဲ့သည်။

စာပေ
----

၁၉၈၄ ခုနှစ် မတ်လထုတ် ပေဖူးလွှာမဂ္ဂဇင်းတွင် ထဘီလေးတစ်ထည် ဝတ္ထုတိုဖြင့် စာပေလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်လာသည်။ ယင်းဝတ္ထုတိုကိုလည်း ဂျပန်နိုင်ငံ တိုယိုတာဖောင်ဒေးရှင်းမှ ဂျပန်ဘာသာသို့ ပြန်ဆို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဝတ္ထုရေးသားရာတွင် စာပေသည် ခေတ်ကြေးမုံပြင် သရုပ်မှန်ဟူသော အယူအဆကို လက်ခံယုံကြည်စွာဖြင့် အကျိုးပြု ရေးသားလျက်ရှိသည်။ ဝတ္ထုတိုများစွာ၊ ဝတ္ထုရှည် ၁၂ အုပ်၊ ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ် ၄ အုပ် ရေးသားထုတ်ဝေပြီး ဖြစ်သည်။

ဆုများ
------

၁၉၉၇ ခုနှစ်အတွက် အမျိုးသားစာပေဆု (ဝတ္ထုရှည်) ကို မြစိမ်းပြာကမာရွတ် စာအုပ်ဖြင့် ရရှိသည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် ပထမဆုံး ဆုချီးမြှင့်သည့် Man Asia စာပေဆု ပထမဆင့် ဆန်ကာတင် ရွေးချယ်စာရင်းကို ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ကြေညာရာ အိန္ဒိယ၊ တရုတ်၊ ဂျပန်၊ ဖိလစ်ပိုင်စသော အာရှနိုင်ငံများမှ စာရေးဆရာ ၂၃ ဦးအနက် မြန်မာစာရေးဆရာမ နုနုရည် (အင်းဝ) လည်းပါဝင်ခဲ့သည်။

စာပေလက်ရာများ
-------------

1. ကာလာရောင်စုံ အမြန် (၁၉၉၀)
2. ကြောင်ညိုပါးရယ် စားတတ်လှတယ်နှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ
3. ခေါင်းမော့လိုက်တော့မင်း ခေါင်းငုံ့လိုက်တော့သူ (၁၉၈၈)
4. တချို့အဆင်းလှ၊ တချို့အဆင်းမလှ (၁၉၈၆)
5. ဒိုးကြေးနှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ (၁၉၉၁)
6. ၂၈ နှစ်ရှိပြီဖြစ်တဲ့ မိန်းမတယောက် (၁၉၉၀)
7. ပြုံး၍လည်း ကန်တော့ခံတော်မူပါ၊ ရယ်၍လည်း ကန်တော့ခံတော်မူပါ (၁၉၉၄)
8. ဖိုးရွှေလေ မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုရှည်များ (၁၉၉၃)
9. ဗိုလ်ကေတစ်ထောင်မှာ တစ်ယောက်လောက်တော့ စွဲကောင်းပါရဲ့ (၁၉၈၆)
10. မရဲတရဲ ဘာဝယ်မလဲရှင်
11. မင်းသားသုံးသိန်း၊ မင်းသမီးတစ်သိန်း လူကြမ်းတရာ (၁၉၉၂)
12. မြစိမ်းပြာ ကမာရွတ် (ပ၊ ဒု၊ တ) (၁၉၉၃)
13. လဝန်းစက်ဝိုင်း ထက်ပိုင်းဖြတ်ကြွေ (၁၉၉၁)
14. လက်ရွေးစင် မြန်မာဝတ္ထုတိုများ ပေါင်းချုပ် (၁၉၉၆)
15. သောက်တော့ ဒူးယား၊ ဝတ်တော့ မလေးရှား နေတော့ ချုံကြား (၂၀၀၀)
16. အနီလား အဝါလား အစိမ်းလား (၁၉၈၉)
17. အမှတ်မရှိ လမ်းမရှိ ကီလီဘောတံတား (၁၉၈၈)
18. အို ကိုဖိုးမြနှင့် မစ္စတာ စမစ် မင်္ဂလာပါရှင် (၂၀၀၁)
19. အိပ်နေရင်ည နိုးနေရင်နေ့ (၁၉၉ဝ)

ကိုးကား
-------

* နှစ်ဆယ်ရာစု မြန်မာ စာရေးဆရာများနှင့် စာစုစာရင်း၊ ပညာရွှေတောင် စာအုပ်တိုက်။
* ဒီဗွီဘီ
**မီးဆယမ်** (**Mee siam**) ဆိုသည်မှာ ထိုင်းခေါက်ဆွဲဟု မလေးဘာသာဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ရပြီး ကြာဇံအမျှင်သေးသေးကလေးများဖြင့် ချက်ပြုတ်ထားသော ဟင်းလျာ ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်ပိုင်း အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံများမှ အစပြုပြီး စင်ကာပူနိုင်ငံ နှင့် မလေးရှားနိုင်ငံတို့တွင် လူကြိုက်များသည်။ မလေးလူမျိုး အသိုင်းအဝိုင်း သို့မဟုတ် ပရာနကန် လူမျိုး အသိုင်းအဝိုင်းမှ စတင်သည်ဟု ပြောကြသည်။ အမည်အတိုင်းပင် ထိုင်းအရသာကို မှီ၍ ထိုအရသာကို ယူထားခြင်း ဖြစ်သည်။

စင်ကာပူတွင် ၎င်းကို ချိုချဉ်စပ် ဟင်းရည်ကျဲဖြင့် တည်ခင်းလေ့ ရှိသည်။ ထိုဟင်းရည်ကျဲအား ရမ်ပါးဟင်းခပ်အမွေးအကြိုင် အရည်၊ မန်းကျည်းသီး နှင့် တောချီယို (ပဲပြားအငံ) တို့ဖြင့် ချက်ပြုတ်လေ့ ရှိသည်။ မီးဆယမ်အား ပါးပါးလှီးထားသော ကြက်ဥကြော်၊ ကြက်သွန်မြိတ်၊ ပဲပင်ပေါက်၊ ကြက်သွန်ဖြူ နှင့် သံပရာခြမ်းတို့ဖြင့် တွဲဖက် စားသုံးလေ့ ရှိသည်။ မလေးရှားတွင် အခြောက် ချက်ပြုတ်ထားသော ပုံစံကို ပိုတွေ့ရသည်။ ၎င်းမှာ စင်ကာပူတွင် တွေ့ရသော မီးဆယမ်တွင် ပါဝင်သော ဟင်းချက်စရာများ အတိုင်း ကြာဇံကို အခြောက်ကြော်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Mee Siam (Spicy Rice Vermicelli) Recipe - Easy Delicious Recipes (30 December 2008)။  9 June 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
၂၀၀၇
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

| ဇွန်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၈၇** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇွန်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
ရှင်မေဓာဝီ (၁၀၉၀ − ၁၁၆၈) (တောင်လေးလုံးဆရာတော်ဟု ထင်ရှားသည်။)သည် လောကုတ္တရာကျမ်းများကို မြန်မာစကားပြေဖြင့် ရေးသားပြုစုခဲ့သည့် ဆရာတော် ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

ဆရာတော်ကို သက္ကရာဇ် ၁၀၉၀ တွင် အထက်အညာ ဥသျှစ်ကျေးရွာတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်ပန်း ဖြစ်သည်။ 

ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်တွင် ဟင်္သာတမြို့စား မင်းသမီးသည် ကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ မြို့တော်မြောက်ဘက် မင်းရွာတိုက် အတွင်းဆုံးထပ် ရွှေကျောင်းကြီးတွင် သီတင်းသုံးခဲ့သည်။

ထိုမှတစ်ဖန် မန္တလေးတောင်သို့ ကြွကာ တောရပ်မှီခဲ့သည်။ ထိုဒေသကို အစွဲပြု၍ "တောင်လေးလုံးဆရာတော်" ဟု တွင်သည်။

ဘွဲ့တံဆိပ်တော်များ
------------------

ဘိုးတော်ဘုရားသည် မုနိနန္ဒာဘိလင်္ကာရသဒ္ဓမ္မသာမိမဟာရာဇဂုရုတံဆိပ်တော်နှင့် ဘွဲ့ထူးကို ကပ်လှူခဲ့သည်။

ပျံလွန်တော်မူခြင်း
------------------

ဆရာတော်သည် ၁၁၆၈ ခုနှစ်တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။

ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများ
----------------------

ဆရာတော် ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် −

၁။ နမောတဿဂမ္ဘီရရှုဖွယ်။ (၁၁၆၃)

၂။ အနုတ္တရရှုဖွယ်၊

၃။ ဓမ္မပိယရှုဖွယ်။

မှတ်စု
------

1. ↑  ပိဋကတ်တော်သမိုင်းတွင် ဘိုးတော်ဘုရားလက်၌ ဆက္ကနိပါတ်၊ သတ္တနိပါတ် ဇာတ်အဋ္ဌကထာနိသျများကို ရေးသားပြုစုတော်မူသည့် ရှင်အာဒိစ္စဝံသာ ဘိဓဇမဟာဓမ္မရာဇဂုရုဘွဲ့ခံ တောင်လေးလုံးဆရာတော်တစ်ပါး ရှိသေးကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4 5  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၃၁။
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**ဟရိတေဥစ္စာရသိက္ခာပုဒ်** **(ပါဒုကဝဂ်)**

မြက်သစ်ပင်ပေါ် ကျင်ကြီး ကျင်ငယ်နှင့် တံတွေးစွန့်မှု
---------------------------------------------------

ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် စိမ်းစို့သော(ခြောက်၍ သေနေသည် မဟုတ်သော) မြက်သစ်ပင်ပေါ်၌ ကျင်ကြီး, ကျင်ငယ်နှင့် တံတွေးကို စွန့်ကြ ထွေးကြကုန်၏၊ လူတို့ကား စိမ်းနေသော မြက်သစ်ပင်များကို အသက်ရှိ (အရှင်)ဟု မှတ်ထင်ကြကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် ထိုစွန့်မှု, ထွေးမှုကို ကဲ့ရဲ့ကြသဖြင့် "မစွန့် မထွေးရ"ဟု တားမြစ်တော်မူပြီးနောက် ဂိလာနဖြစ်၍ မြက်သစ်ပင် မရှိသော အရပ်သို့ မသွားနိုင်သော ဂိလာနများအတွက် ခြွင်းချက်ပြုကာ...

"န ဟရိတေ အဂိလာနော ဥစ္စာရံဝါ ပဿာဝံဝါ ခေဠံဝါ ကရိဿာမိတိ သိက္ခာ ကရဏီယာ"။ ဟု ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော် မူရလေသည်။

မြန်မာပြန်
----------

"ငါသည် ဂိလာန မဟုတ်လျှင် စိမ်းစိုသော မြက်သစ်ပင်ပေါ်၌ ကျင်ကြီး, ကျင်ငယ်, တံတွေး (နှပ်)တို့ကို မစွန့်အံ့"ဟု အလေ့ အကျင့်ကိုပြုရမည်။

မှတ်ချက်
--------

မြက်သစ်ပင်တို့မှ ဖျာထွက်လာသောသစ်ကိုင်း မြေပေါ်၌ ပေါ်နေသော သစ်မြစ်တို့အပေါ်၌လည်း မစွန့်ကောင်း၊ မြက်ခင်းပေါ်၌ နေ့စဉ် လွတ်လပ်သော မြေကွက်ကို မရနိုင်မူ သစ်ရွက်ခြောက် စသည့်အပေါ် စွန့်ချရမည်၊ထိုသစ်ရွက်ခြောက်မှ တဆင့် စီးသွား၍ မြက်ပေါ်၌ကျသော်လည်း အာပတ်မသင့်၊ မြက်သစ်ပင်မရှိသော နေရာကို ရှာနေစဉ် မချုပ်တည်းနိုင်၍ ထွက်သွားရာ၌လည်း (ဂိလာန သဘော သက်ရောက် နေသောကြောင့်) အာပတ်မသင့်၊ ဤသိက္ခာပုဒ်နှင့် နောက်သိက္ခာပုဒ်၌ ခေဠဖြင့် နှပ်ပါယူရမည်၊ ပါးစပ်ဖြင့် ငုံထားသောရေနှင့် ကြံဖတ် အမျိုး စသည်ကိုကား-မြက်သစ်ပင်ပေါ်၌ ထွေးကောင်း၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
၁၉၉၉
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

| ဇွန်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

သပ္ပုရိသသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် အမျိုး၌ သူတော်ကောင်း ဖြစ်ထွန်းသည်ရှိသော် များစွာသော လူအပေါင်း၏ အကျိုးရှိရန် အစီးအပွားဖြစ်ရန် ဖြစ်ကြောင်းကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။

သပ္ပုရိသသုတ်
------------

ရဟန်းတို့ အမျိုး၌ သူတော်ကောင်း ဖြစ်ထွန်းသည်ရှိသော် များစွာသော လူအပေါင်း၏ အကျိုးရှိရန် အစီးအပွားဖြစ်ရန် ချမ်းသာရန် ဖြစ်၏။ အမိအဖတို့၏ အကျိုးရှိရန် အစီးအပွားဖြစ်ရန် ချမ်းသာရန် ဖြစ်၏။ သားမယား၏ အကျိုးရှိရန် အစီးအပွားဖြစ်ရန် ချမ်းသာရန် ဖြစ်၏။ ကျွန်အမှုလုပ်တို့၏ အကျိုးရှိရန် အစီးအပွားဖြစ်ရန် ချမ်းသာရန် ဖြစ်၏။ အဆွေခင်ပွန်းတို့၏ အကျိုးရှိရန် အစီးအပွားဖြစ်ရန် ချမ်းသာရန် ဖြစ်၏။ သမဏဗြာဟ္မဏတို့၏ အကျိုးရှိရန် အစီးအပွားဖြစ်ရန် ချမ်းသာရန် ဖြစ်၏။ 

ရဟန်းတို့ ကြီးစွာသောမိုးသည် ခပ်သိမ်းသော ကောက်စပါးတို့ကို ကောင်းစွာပြည့်စုံစေသည်ဖြစ်၍ လူများစွာ၏ အကျိုးရှိရန် ချမ်းသာရန် ဖြစ်သကဲ့သို့ ရဟန်းတို့ ဤအတူပင် အမျိုး၌ သူတော်ကောင်း ဖြစ်ထွန်းသည်ရှိသော် များစွာသောလူအပေါင်း၏ အကျိုးရှိရန် အစီးအပွားဖြစ်ရန် ချမ်းသာရန် ဖြစ်၏။ အမိအဖတို့၏ အကျိုးရှိရန် အစီးအပွားဖြစ်ရန် ချမ်းသာရန် ဖြစ်၏။ သားမယား၏ အကျိုးရှိရန် အစီးအပွားဖြစ်ရန် ချမ်းသာရန် ဖြစ်၏။ ကျွန်အမှုလုပ်၏ အကျိုးရှိရန် အစီးအပွားဖြစ်ရန် ချမ်းသာရန် ဖြစ်၏။ အဆွေခင်ပွန်းတို့၏ အကျိုးရှိရန် အစီးအပွားဖြစ်ရန် ချမ်းသာရန် ဖြစ်၏။ သမဏ ဗြာဟ္မဏတို့၏ အကျိုးရှိရန် အစီးအပွားဖြစ်ရန် ချမ်းသာရန် ဖြစ်၏ ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။

> အကျိုးစီးပွားကို ရွက်ဆောင်သူသည် လူများစွာတို့၏ စည်းစိမ်ကို ဖြစ်စေ၏၊ တရားစောင့်၍ အကြားအမြင် များသော အကျင့်သီလနှင့် ပြည့်စုံသော သူတော်ကောင်းကို နတ်အပေါင်းသည် စောင့်ရှောက်၏၊ တရား၌ တည်သူကို ကျော်စောထင်ရှားခြင်းသည် မစွန့်လွှတ်နိုင်။
> 
> တရား၌တည်သော သီလနှင့်ပြည့်စုံသော မှန်သောစကားကို ဆိုလေ့ရှိသော မကောင်းမှုမှ ရှက်သောစိတ်ရှိသော ထိုသူကို တနိက္ခရှိ ဇမ္ဗူရာဇ်ရွှေစင်ကဲ့သို့ အဘယ်သူသည် ကဲ့ရဲ့ခြင်းငှါ ထိုက်ပါအံ့နည်း၊ ထိုသူကို နတ်တို့သည်လည်း ချီးမွမ်းကုန်၏၊ ဗြဟ္မာကလည်း ချီးမွမ်း၏။
> 
>

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  *အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန်၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ ၁-ပဌမပဏ္ဏာသက (ပဌမသုတ်ငါးဆယ်)၊ ၅-မုဏ္ဍရာဇဝဂ်၊ ၂- သပ္ပုရိသသုတ်*။
**ဇွန်းနှုတ်သီးငှက်** (Spoonbill) သည် ခရုစုတ်ငှက်နှင့်အတူ 'သရက်စကီ အိုနီသီဒီး' မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။

ဇွန်းနှုတ်သီးငှက်သည် သာမန်အားဖြင့် ငဟစ်နှင့်တူ၏။ ကမ္ဘာပေါ်၌ ဇွန်းနှုတ်သီးငှက် ၆ မျိုးရှိ၏။ ထိုငှက်သည် အလျား ၃၃ လက်မရှည်သဖြင့် ငှက်ကြီးမျိုး ဖြစ်လေသည်။ အမွှေးအတောင်များ ဖြူသည်။ ခြေတံများသည်ရှည်လျား၏။ နှုတ်သီးသည်လည်း ဖြောင့်တန်း၍ ရှည်လျားသည်။ နှုတ်သီးရင်း၏ အရောင်သည် ခြေထောက်အရောင်ကဲ့သို့ မည်းသည်။ နှုတ်သီးဖျား၏ အရောင်ကားဝါသည်။ နှုတ်သီးသည် အလယ်၌ကျဉ်း၍ အဖျား၌ ပြားလျက် ဇွန်းပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်။ ထိုကြောင့် ဇွန်းပုံသဏ္ဌာန်နှုတ်သီးကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ယင်းကိုလွယ်ကူစွာ မှတ်မိနိုင်ပေသည်။

ဇွန်းနှုတ်သီးငှက်သည် ရွံ့ထဲ ရေထဲတွင် လျင်မြန်စွာ လျှောက်သွားကာနှုတ်သီးကို ရွံ့ထဲသို့ တစ်ဝက်နှစ်ပြီးလျှင် ဗယ်ပြန်ညာပြန်ခတ်၍ ငါးကလေးများ ခရုများကို ဖမ်းယူစား သောက်သည်။ ပျံသန်းရာတွင် လေဟုန်ကိုမစီးဘဲ၊ အတောင်ကို မှန်မှန်ခတ်၍၊ ပျံသန်းသည်။ ဇွန်းနှုတ်သီးငှက်သည် အအုပ် အသင်းဖွဲ့၍ နေထိုင်တတ်၏။ အသိုက်ကို ကျူတောနှင့် ချုံဖုတ် များတွင်လည်းကောင်း၊ သစ်ပင်အထက် ၁ဝ ပေခန့်အမြင့်တွင်လည်းကောင်း၊ သစ် ကိုင်း သစ်ရွက်များနှင့် ဆောက်လုပ်ကြသည်။ ဥ ၃ လုံးမှ ၅ လုံးအထိ အုလေ့ရှိသည်။ ထိုဥများသည် အဖြူရောင်ဖြစ်၍၊ နီညိုရောင်အကွက်များပါရှိတတ်သည်။

အမေရိကတိုက်တွင်တွေ့ရသော ဇွန်းနှုတ်သီးငှက် တစ်မျိုး မှာ လည်ပင်းနှင့် ကျောဖက်တွင် အဖြူရောင်ရှိ၍ ကျန်အမွှေး များသည် ပန်းရောင်ဖြစ်သည်။ အတောင်ပံရှိ အမွှေးများသည် အနီရောင်ဖြစ်၏။ ခြေတံများ၌လည်း အနီရောင်ရှိသည်။ ဇွန်း နှုတ်သီးငှက်များကို ဥရောပတိုက်၊ အာဖရိကတိုက်၊ အမေရိက တိုက်၊ အာရှတိုက်တို့၌ တွေ့ရ၏။ ယင်းငှက်များသည် ရာသီ အလိုက် ဒေသပြောင်းရွေ့၍ နေထိုင်လေ့ရှိ၏။ ဟော်လန်နိုင်ငံ တွင်ပေါက်ပွားသော ဇွန်းနှုတ်သီးငှက်များသည် အာဖရိကတိုက် နှင့် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ပင် ရောက်ရှိလာတတ်ကြသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဇွန်းနှုတ်သီးများ မရှိကြချေ။ သို့သော် တစ်ခါတစ်ရံ ရောက်ရှိလာတတ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ယင်းတို့ကို ရခိုင်ပြည်နှင့် မင်းဘူးနယ်တွင် တွေ့ရတတ်ကြောင်း မှတ်တမ်း တင်ထားဘူးသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)
**တရုတ်ပြည်တွင်းစစ်ပွဲ** (國共內戰) သည် ထိုစဉ်က တရုတ်နိုင်ငံရေး ပါတီနှစ်ခု ဖြစ်သည့် အာဏာရ ကွန်မင်တန်ပါတီနှင့် အတိုက်အခံ ကွန်မြူနစ်ပါတီတို့အကြား ဖြစ်ပွားသည့် စစ်ပွဲဖြစ်သည်။ ယင်းစစ်ပွဲသည် ၁၉၂၇ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် စတင်ခဲ့သည်။ ယင်းစစ်ပွဲသည်လည်း အနောက်တိုင်းမှ ထောက်ခံသည့် ကွန်မင်တန်နှင့် ဆိုဗီယက်တို့က အားပေးသည့် ကွန်မြူနစ်တို့အကြား ခံယူချက် သဘောတရား၊ အယူအဆနှင့် နိုင်ငံရေးမူဝါဒ ရည်မှန်းချက် ကွဲပြားလျက်ရှိကြောင်း ထင်ဟပ်ပြနေသည်။ ကွန်မြူနစ်၏ သမိုင်းတွင် ယင်းစစ်ပွဲကို (အရင်းရှင်စနစ်၊ မြေရှင်စနစ် လက်အောက်မှ) **လွတ်မြောက်ရေး စစ်ပွဲ** (解放戰爭) ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ 

တရုတ်ပြည်တွင်းစစ်ပွဲမှာ ဒုတိယ တရုတ် ဂျပန် စစ်ပွဲ (ဂျပန်တော်လှန်ရေးစစ်ပွဲ) ဖြစ်ပွားချိန်အထိ ကြိုးကြားကြိုးကြား ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဂျပန်တော်လှန်ရေး စစ်ပွဲတွင် ကော်မင်တန်နှင့် ကွန်မြူနစ်တို့ ဒုတိယအကြိမ် လက်တွဲကာ ကျူးကျော်ရေးသမားများကို ရင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ တရုတ်ပြည်တွင်း ဝရုန်းသုန်းကား အခြေအနေသည် ဂျပန်တို့အဖို့ တရုတ်ကို ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ကာ တရုတ်အရှေ့ပိုင်း ဒေသများအား သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် အခွင့်ကောင်းဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အပြီး ဂျပန်တို့စစ်ရှုံးခဲ့သည့်အလျောက် ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်မှုများ အဆုံးသတ်သွားသည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် တရုတ်၌ စကေးပြည့် ပြည်တွင်းစစ်ပွဲ ထပ်မံဖြစ်ပွားပြန်သည်။ 

၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ကော်မင်တန် အမျိုးသားတပ်များ ထိုင်ဝမ်သို့ တိမ်းရှောင်ခဲ့ပြီး ကွန်မြူနစ်တို့က တရုတ်ပြည်မကြီးကို ဆက်လက်ထိန်းချုပ်ကာ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံကို ထူထောင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ နှစ်ဖက်အကြား ကြီးမားသည့် တိုက်ပွဲများ ရပ်နားခဲ့သည်မှာ ယနေ့အထိ ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း နှစ်ဖက်အကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သို့မဟုတ် ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက်များ ရေးထိုးခဲ့ခြင်း မရှိသောကြောင့် တရုတ်ပြည်တွင်းစစ် တရားဝင် အဆုံးသတ်သွားပြီလားဆိုသည်ကို အငြင်းပွားမှုများ ရှိနေသေးသည်။ ယနေ့တွင် ထိုင်ဝမ်ရေလက်ကြား နှစ်ဖက်ကမ်းအကြား စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး၊ ပညာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အပိုင်းမှ နီးနီးကပ်ကပ် ကူးလူးဆက်ဆံမှုများ တနေ့တခြား များပြားလာပြီ ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  News.bbc.co.uk
2. ↑  Tsang၊ Steve။ *Government and Politics*။ p. 241။
3. ↑  Tsang၊ Steve။ *The Gold War's Odd Couple: The Unintended Partnership Between the Republic of China and the UK, 1950-1958*။ p. 62။
4. 1 2  Hsiung, James C. Levine, Steven I. [1992] (1992). M.E. Sharpe publishing. Sino-Japanese War, 1937-1945. ISBN 1-56324-246-X.
5. ↑  Wars and casualties of the 20th and 21st Century
6. ↑  Gay, Kathlyn. [2008] (2008). 21st Century Books. Mao Zedong's China. ISBN 0-8225-7285-0. pg 7
7. ↑  Hutchings, Graham. [2001] (2001). Modern China: A Guide to a Century of Change. Harvard University Press. ISBN 0-674-00658-5.
8. ↑  Leslie C. Green။ *The Contemporary Law of Armed Conflict*။ p. 79။
9. ↑  So, Alvin Y. Lin, Nan. Poston, Dudley L. Contributor Professor, So, Alvin Y. [2001] (2001). The Chinese Triangle of Mainland China, Taiwan and Hong Kong. Greenwood Publishing. ISBN 0-313-30869-1.
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် အညတရ နတ်သား၏ မေးလျှောက်ချက်အရ နေရောင်, လရောင်, မီးရောင်, ဘုရားရှင်၏ရောင်ခြည်တော်ဟု အလင်းရောင် ၄-မျိုးသာရှိပုံ, ယင်းတို့တွင် ဘုရားရှင်၏ ရောင်ခြည်တော်သည်သာ အမြတ်ဆုံးဖြစ်ပုံကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဘုရားရှင်၏ ရောင်ခြည်တော်အမျိုးမျိုးကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် အညတရ နတ်သား၏ မေးလျှောက်ထားချက်အရ

= ပညာသည် လောက (၏) ၌ အလင်းရောင်၊

= သတိသည် လောက၌ နိုးကြားခြင်း၊

= အသက်မွေးကုန်သောသူတို့တွင် နွားသည် အလုပ်ကိစ္စ၌ အဖော်၊

= ထိုသတ္တဝါအပေါင်း၏ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းသည် ထွန်တုံး၊

= အမိသည် သားကိုမွေးမြူသကဲ့သို့ မိုးသည် ပျင်းသောသူ မပျင်းသောသူတို့ကို မွေးမြူ၏။

= မြေ၌မှီသော သတ္တဝါတို့သည် မိုးကိုမှီ၍ အသက်မွေးကုန်၏-ဟု ဘုရားရှင် ဖြေကြားဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် လရောင်, နေရောင်, မီးရောင်, ပညာအလင်းရောင်-ဟူသော အလင်းရောင်လေးမျိုးတို့တွင် ပညာအလင်းရောင်သာ အမြတ်ဆုံးဖြစ်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၁၊၁၄။ သံ၊မြန်၊၁၊၁၄။ သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၀။ သံ၊ဋီ၊၁၊၉၆။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-ဒေဝတာသံယုတ္တ၊ ၃-သတ္တိဝဂ္ဂ၊ ဆဋ္ဌသုတ်။
2. ↑  -သံ၊၁၊၄၁။ သံ၊မြန်၊၁၊၄၁။ သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၄-၅။ သံ၊ဋီ၊၁၊၁၄၀-၁။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-ဒေဝတာသံယုတ္တ၊ ၈-ဆေတွာဝဂ္ဂ၊ ဒသမသုတ်။
3. ↑  -အံ၊၁၊၄၅၇။ အံ၊မြန်၊၁၊၄၉၆။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ စတုက္ကနိပါတ၊ ၃-တတိယပဏ္ဏာသက၊ (၁) ၅-အာဘာဝဂ္ဂ၊ ပဉ္စမသုတ်။
4. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
"**နဂါးကြီး** "အမည်ရသည့် တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ပထမဦးဆုံးစာပို့ခရ တံဆိပ်ခေါင်းများ၊ ၁၈၇၈၊ တရုတ်စာတိုက်
တရုတ်၏ စာပို့တံဆိပ်ခေါင်းများနှင့် စာတိုက် တံဆိပ်ခေါင်း များ၏ သမိုင်းကြောင်းသည် ၁၉၃၀နှင့် ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်များတွင် တရုတ်ဧကရာဇ်နှင့် ဂျပန်တို့၏သိမ်းပိုက်မှုများကြောင့် ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်ပွားမှုကြောင့် ရှုပ်ထွေးခဲ့ရသည်။

ချင်မင်းဆက်
-----------

တရုတ်တွင် စာတိုက်ဝန်ဆောင်မှုသည် လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၂,၅၀၀ ခန့်ကိုပြန်လည်ရောက်ရှိစေသော်လည်း ခေတ်မီစာတိုက်ဝန်ဆောင်မှုကို ချင်အစိုးရလက်ထက် ၁၈၇၇ခုနှစ်အထိ တည်ထောင်ခြင်းမရှိခဲ့ပါ။ တရုတ်စာပေ၌ "ချင်းချောင်"သည် မင်းဆက်ကိုရည်ညွှန်းသကဲ့သို့ ချင် (သို့) ချင်းစာလုံး၏ မူလအဓိပ္ပါယ်မှာ "ရှင်းလင်းသော"ဟု အဓိပ္ပါယ်ရပါသည်။

၁၈၈၅ ခုနှစ်ထုတ် ကန်ဒါရင်တံဆိပ်တုံးတွင် အမည်မသိစာလုံးများဖြင့် တံဆိပ်ခေါင်းကို ဖျက်ထားသည့်ပုံကို ရှန်ဟိုင်းရှိ ပြင်သစ်စာတိုက်ရုံးတွင် တွေ့ရှိရပါသည်။
ဂျပန်စာဖြင့် ထည့်သွင်းရေးသားသော ၁၈၉၇ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေသည့် ၀.၅ရာခိုင်နှုန်းတန်ဖိုးရှိသည့် တံဆိပ်ခေါင်း။

တရုတ် : 大清國郵報 ကြီးမြတ်သောချင်ပြည် စာဝင်စာထွက်
* အနီရောင်အခွန် တံဆိပ်ခေါင်းကို ၁၈၉၇ ခုနှစ်တွင် စာတိုက်အတွက်အသုံးပြုခဲ့သည်။အနီရောင်အခွန် တံဆိပ်ခေါင်းကို ၁၈၉၇ ခုနှစ်တွင် စာတိုက်အတွက်အသုံးပြုခဲ့သည်။
* ၁၉၀၂ခုနှစ်ထုတ် ၂၀ဆင့်တန် တံဆိပ်ခေါင်း၁၉၀၂ခုနှစ်ထုတ် ၂၀ဆင့်တန် တံဆိပ်ခေါင်း
* ၁၉၀၈ခုနှစ်ထုတ် ၇ဆင့်တန်တံဆိပ်ခေါင်း၁၉၀၈ခုနှစ်ထုတ် ၇ဆင့်တန်တံဆိပ်ခေါင်း
* ၃ဆင့်တန်ဖိုးရှိသည့် စိမ်းပြာရောင်တံဆိပ်ခေါင်းသည် တရုတ်ဧကရာဇ်နောက်ဆုံးအသုံးပြုခဲ့သော တံဆိပ်ခေါင်းများထဲအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။၃ဆင့်တန်ဖိုးရှိသည့် စိမ်းပြာရောင်တံဆိပ်ခေါင်းသည် တရုတ်ဧကရာဇ်နောက်ဆုံးအသုံးပြုခဲ့သော တံဆိပ်ခေါင်းများထဲအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။
* ရွှမ်တုံဧကရာဇ်မင်းနန်းစံသည့် ၁၉၀၉ အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်ခေါင်းရွှမ်တုံဧကရာဇ်မင်းနန်းစံသည့် ၁၉၀၉ အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်ခေါင်း
* ရှန်ကေရှိတ်၏တံဆိပ်ခေါင်း ပထမဆုံးပေါ်ထွက်လာခြင်းမရှိသော်လည်း ၁၉၄၅ အောက်တိုဘာတွင် ကျင်းပသော ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားများတွင်အမျိုးသားရေးသင်္ကေတအဖြစ် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုလာခဲ့ကြသည်။ရှန်ကေရှိတ်၏တံဆိပ်ခေါင်း ပထမဆုံးပေါ်ထွက်လာခြင်းမရှိသော်လည်း ၁၉၄၅ အောက်တိုဘာတွင် ကျင်းပသော ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားများတွင်အမျိုးသားရေးသင်္ကေတအဖြစ် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုလာခဲ့ကြသည်။
* ငွေကြေးဖောင်းပွမှုဆိုးဝါးခြင်းသည် ပုံနှိပ်လုပ်ငန်းပုံမှန်လည်ပတ်ဖို့ရန် အခက်အခဲကို ဖြစ်စေသည်။ ဤတံဆိပ်ခေါင်းသည် ၁၉၄၆ခုနှစ်က ဒေါ်လာ ၂၀၀၀တန်ဖိုးရှိပါသည်။ငွေကြေးဖောင်းပွမှုဆိုးဝါးခြင်းသည် ပုံနှိပ်လုပ်ငန်းပုံမှန်လည်ပတ်ဖို့ရန် အခက်အခဲကို ဖြစ်စေသည်။ ဤတံဆိပ်ခေါင်းသည် ၁၉၄၆ခုနှစ်က ဒေါ်လာ ၂၀၀၀တန်ဖိုးရှိပါသည်။
* ငွေတံဆိပ် ပေါ်တွင် ငွေစက္ကူများကို ၁၉၄၉ ခုနှစ်အလယ်ပိုင်းလအနည်းငယ်သာ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ငွေတံဆိပ် ပေါ်တွင် ငွေစက္ကူများကို ၁၉၄၉ ခုနှစ်အလယ်ပိုင်းလအနည်းငယ်သာ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
* ထိုင်ဝမ်ကျွန်းသုံး ၁၉၅၉ခုနှစ်ထုတ် တံဆိပ်ခေါင်း။ထိုင်ဝမ်ကျွန်းသုံး ၁၉၅၉ခုနှစ်ထုတ် တံဆိပ်ခေါင်း။

စာတိုက်စနစ်သည် ၁၉၅၀ မတ်လနှင့်ဩဂုတ်လနှင့် ၁၉၅၁ မေလတို့တွင်ဖြစ်ပွားခဲ့သောအစိုးရပြဿနာများနှင့်အတူ ယခင်အစိုးရ၏တံဆိပ်ခေါင်းများကို အပိုထပ်ဆောင်း ရန်လိုအပ်ကြောင်းတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင်၊ အရှေ့မြောက်ပြည်နယ်များရှိ ကျန်ရှိသောတံဆိပ်ခေါင်းများကို ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင်လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်ဒီဇင်ဘာလတွင် အရှေ့တရုတ်နိုင်ငံ များတွင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။

### ယဉ်ကျေးမှုတော်လှန်ရေး

ဖိုင်:YangW82.jpgYang W82 သည် ကျေးလက်ဒေသတွင်အောင်ပွဲခံပွဲအခမ်းအနားတွင် တက်ရောက်ခဲ့သေဥက္က္ကဋ္ဌမော်နှင့် လင်ပြောင်းတို့၏ ရုပ်ပုံပါ အောင်ပွဲခံတံဆိပ်ခေါင်းကိုထုတ်ဝေခဲ့ပါသည်။