recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
အများပြည်သူရပိုင်ခွင့်နှင့်
ပတ်သက်၍ပြောင်မြောက်သော အယ်ဒီတာ့အာဘော်
များကို ရေးသားခဲ့သူဘဲလ်သည် အမေရိကန် ဝါရင့်
သတင်းစာ ဆရာတစ် ယောက်ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်မှ
၁၉၈၄ ခုနှစ်အထိ ပြုလုပ်ခဲ့သော Meet the Press
ရုပ်မြင်သံကြား အစီအစဉ်၏ အစီအစဉ် မှူးအဖြစ်
ဆောင်ရွက် ခဲ့သူ ဘဲလ်သည် သတင်းဖြစ်စေသည့်မေးခွန်းများ မေးမြန်းပြောဆိုနိုင်ခဲ့သူအဖြစ် ထင်ရှား
သည်။ ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့စွာဖြင့် ပရိယာယွ်ကြယ်ဝ
သော မေးခွန်းများကိုမေးမြန်းနိုင်သူလည်းဖြစ်သည်။
ဘဲ လ်သည် နယ်ပယ်မျိုးစုံမှ ပုဂ္ဂိုလ်များစွာနှင့်
တွေ့ဆုံသည့် ရုပ်မြင်သံကြားအစီအစဉ်များတွင်
သတ်မှတ်ထားသော ပွဲချိန်အတွင်း စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာ
လျှပ်တစ်ပြက် မေးခွန်းများကို မေးမြန်းနိုင်ခဲ့သည်။
ဘဲလ်၏ဘဝတွင် မမေ့နိုင်သောအင်တာဗျူးမှာ ၁၉၇၆
ခုနှစ်တွင် အလာဘားမားပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး
ဖြစ်သူ ဂျော့ဝါလေ့စ်နှင့်မေးမြန်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟုဆို
သည်။ ဘာသာရေး၊ လူမျိုးရေး ခွဲခြားမှုနှင့်ပတ်သက်၍
ေဝါလေ့စ်၏ ရှုထောင့်ကို သုံးကြိမ်ဆက်တိုက် မေးမြန်း
ခဲ့သော်လည်း ကျေနပ်လောက်သော အဖြေမရရှိခဲ့သော
ကြောင့်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံ နယူးအော်လိန်းစ်
မြို့၏ သတင်းစာဆရာ မွန်ရိုဘီလ်သည် ဖေဖော်ဝါရီလ
၁၇ ရက်၊ အသက် ၉၀ အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်(၂၀၁၂)
**ပါးချိုင့်** (အင်္ဂလိပ်: dimple သို့မဟုတ် **gelasin**) သည် လူ့မျက်နှာရှိ ပါးပြင် သို့မဟုတ် မေးစေ့တွင် ရှိတတ်သည့် သေးငယ်သော သဘာဝအချိုင့်လေး ဖြစ်သည်။

ဝိသေသလက္ခဏာများ
---------------

ပါးချိုင့်ပါသူများသည် ရယ်လိုက်သည့်အခါ သူတို့၏ ပါးချိုင့်လေးများ ပေါ်လာတတ်ပြီး အလှအပတစ်ခုအဖြစ် ထင်ပေါ်စေသည်။ ပါးချိုင့်ရှိခြင်း မရှိခြင်းသည် မျိုးရိုးဗီဇနှင့်လည်း သက်ဆိုင်သည်။ လူအချို့တွင် ပါးချိုင့်တစ်ဖက်တည်းသာ ပါရှိနေတတ်ပြီး အနည်းစုမှာသာ ပါးပြင်နှစ်ဖက်လုံးမှာ ပါးချိုင့်ပါရှိနေတတ်သည်။ ပါးချိုင့်ရှိနေခြင်းသည် ဆေးပညာသဘောအရ မျိုးဗီဇချို့ယွင်းချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သန္ဓေသားလောင်း၏ အစောပိုင်းအဆင့်မှာ မျိုးဗီဇဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု မမှန်ခဲ့သောကြောင့် ပါးပြင်တွင် အချိုင့်လေးတွေ ရှိနေသည်ဟု ဆိုသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Garg, Anu။ A.Word.A.Day။ Wordsmith။  2013-08-12 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Dimple - definition of dimple by The Free Dictionary။ *TheFreeDictionary.com*။
3. ↑  Am J Med Genet. 1990 Jul;36(3):376. Cheek dimples.
4. ↑   "Double or bifid zygomaticus major muscle: anatomy, incidence, and clinical correlation"  (1998). *Clinical Anatomy* **11** (5): 310–3. doi:10.1002/(SICI)1098-2353(1998)11:5<310::AID-CA3>3.0.CO;2-T. PMID 9725574.
5. ↑  Myths of Human Genetics။ Sparky House Publishing။  10 January 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။

ပြင်ပလင့်ခ်များ
---------------

* Possible inheritance of dimples

|  |  |
| --- | --- |
|  | ဝီကီမီဒီယာ ကွန်မွန်းစ်တွင် ***ပါးချိုင့်များ*** နှင့် ပတ်သက်သော မီဒီယာ ရှိသည်။ |
**ရှင်ကေသရ** (၁၂၂၄ - ၁၃၀၈) သည် "ရွှေကျင်ဂိုဏ်းအုပ်ဆရာတော်" အဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည့် ဆရာတော် ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

ဆရာတော်ကို ၁၈၆၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၂၄ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆုတ် ၁၂ ရက်နေ့တွင် မုံရွာမြို့မြောက်ဖက် ကြည့်ပါယုန်ရွာ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ ဦးမှော် - ဒေါ်နှင်းငုံ ဖြစ်သည်။ 

ငယ်စဉ်ကပင် ပုဗ္ဗာရုံဆရာတော်နှင့် အမရပူရမြို့ ဘုံပျံတောရဆရာတော်ကြီးထံတွင် စာပေများ သင်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် စစ်ကိုင်းမြို့ သင်္ဂဇာဆရာတော်ထံ၌ ဆည်းပူး၍ ရဟန်းဘောင်သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် အမရပူရမြို့ ဘုံပျံတောရကျောင်းတွင် သီတင်းသုံးခဲ့သည်။

ထို့နောက်တွင် မန္တလေးမြို့ မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံဆရာတော်ကြီးထံ၌ ပညာဆက်လက်သင်ယူပြီးနောက် ၁၂၅၃ ခုနှစ်တွင် ပုသိမ်ခရိုင်၊ ခြောက်အိမ်တန်းရွာသို့ ကြွရောက်သီတင်းသုံးခဲ့သည်။

ပျံလွန်တော်မူခြင်း
------------------

ဆရာတော်သည် ၁၉၄၆ ခုနှစ် မေလ ၃ ရက်၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၀၈ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း ၃ ရက်နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။ ဆရာတော်သည် ကျမ်းပြုစုခဲ့သည်ဟု မထင်ရှားပေ။ ရွှေကျင်ဂိုဏ်းအုပ်ဆရာတော်အဖြစ် ထင်ရှားသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၁၇၈၊ ၁၇၉။
မြန်မာ လုံချည် တော်တော် များများ မှာ **၂/၈၀ ၊ ၂/၁၀၀** ချည်သား စစ်စစ် နဲ့ရက်လုပ်ထားတယ် ဆိုတာကို ၊ နှစ်ပေါင်း ၈၀ နှစ်ပေါင်း ၁၀၀ သက်တမ်းရှိတဲ့ ချည်သားလို့အထင်မှား တတ်ကြပါတယ်။

**၂/၈၀** ၊ **၂/၁၀၀** ဆိုတာ ဘာလဲ? သူတို့ကြားက ကွာခြားချက်က ဘာတွေလဲ ဆိုတာ သိရသလောက်လေး မျှဝေပေးချင်ပါတယ်။

၂/၈၀ ၊ ၂/၁၀၀ ဆိုတာက ၈၀ ချည်ဂိတ် (သို့မဟုတ်) ၁၀၀ ချည်ဂိတ် ရှိတဲ့ ချည်ပင် နှစ်ပင်ကို လိမ်ပြီး ကျစ်ထားခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီလို ၈၀ ၊ ၁၀၀ ဆိုတဲ့ ချည်ဂိတ်တွေကို ဘယ်လိုခွဲခြားသလဲ ဆိုတော့. . .

ချည်မှာ စံသတ်မှတ်ချက် တစ်ခုအနေနဲ့ ချည်ဂိတ်(ချည်နံပါတ်) အမျိုးမျိုးကို အနောက်နိုင်ငံများမှာ အသုံးပြု တဲ့ ပုံသေတွက်ချက်နည်းများ နဲ့တွက်ချက်ပြီး ခွဲခြား သတ်မှတ် ထားခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေရာမှာလဲ ပုံသေတွက်ချက်နည်းပေါင်း များစွာရှိပြီး ချည်ရဲ့အရှည်ကို အခြေပြုတွက်ချက်ကြသလို ၊ တချို့ကတော့ ချည်ရဲ့အလေးချိန်ကို အခြေပြုတွက်ချက်ကြပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာတော့ ချည်ရဲ့အလေးချိန်ကိုသာ အခြေပြုတွက်ချက်ခွဲခြား ကြပါတယ်။

အလေးချိန်ကို အခြေပြု တွက်ချက်သော ပုံသေနည်းမှာ -

Count(ချည်နံပါတ်)= 840 yards per pound ဖြစ်ပါတယ်။

အဓိပ္ပာယ် ကတော့ ချည်နံပါတ်ဆိုတာ သတ်မှတ်အလေးချိန် (၁) ပေါင် မှာ ကိုက် (၈၄၀)အကြိမ်အရေအတွက် ဘယ်လောက်ပါသလဲဆိုတာကို တိုင်းတာဖော်ပြခြင်း သဘော ဖြစ်ပါတယ်။

ဥပမာ - ၈၀ ချည်ဆိုရင် ချည်အလေးချိန် (၁)ပေါင်မှာ (၈၄၀)ကိုက် အကြိမ်ပေါင်း(၈၀) ပါဝင်တယ်လို့ဆိုလိုခြင်းဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် ၈၀ ချည် (၁)ပေါင်မှာ (၈၀×၈၄၀ကိုက်)=၆၇၂၀၀ ကိုက် အရှည်ရှိပါတယ်။ ဒီလို ၈၀ချည်ဂိတ် ရှိတဲ့ ၂ ပင်ကို လိမ်ပြီး ကျစ်ထားခြင်းဖြစ်လို့၂/၈၀
ချည်လို့ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်တယ်။

စံအလေးချိန် (၁)ပေါင်မှာ -

၄၀ ချည် ဆိုရင် ( ၄၀×၈၄၀ ကိုက်) = ၃၃၆၀၀ ကိုက်
၈၀ ချည် ဆိုရင် (၈၀×၈၄၀ ကိုက်) = ၆၇၂၀၀ ကိုက်
၁၀၀ ချည် ဆိုရင် (၁၀၀×၈၄၀ ကိုက်) = ၈၄၀၀၀ ကိုက်
ပါဝင်ကြောင်းတွက်ချက်လို့ရပါတယ်။

ချည်ရဲ့အရွယ်အစား (size) နဲ့ လုံးပတ် (diameter) ကို တိုင်းတာ ကြည့်ရင်လဲ ခွဲခြားသိမြင်နိုင်ပါတယ်။

စံအလေးချိန် (၁) ပေါင်မှာ ရှိတဲ့ ၄၀ ချည်ရဲ့ စုစုပေါင်း အရှည် (၃၃၆၀၀)ကိုက် ထက် ၈၀ ချည်ရဲ့စုစုပေါင်း အရှည်(၆၇၂၀၀)ကိုက် က ပိုရှည်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ပိုရှည်တဲ့ ချည်က ပိုပြီး လုံးပတ်သေးကာ ချည်ကို ( Cross Section) ဖြတ်ကြည့်ရင်လဲ ချည်(size) လုံးပတ် အရွယ်အစား ပိုသေးကြောင်း တွေ့ရပါတယ်။

ဒီလိုပဲ စံအလေးချိန်(၁)ပေါင်မှာ ၈၀ ချည်ဂိတ်ရှိတဲ့ ချည်ထက် ၁၀၀ ချည်ဂိတ်ရှိတဲ့ ချည်က ပိုရှည်ပြီး လုံးပတ် ပိုသေးပါတယ်။ ဒါကြောင့် ချည်ဂိတ် (ချည်နံပါတ်) ကြီးလာလေလေ ၊ လုံးပတ်ပို သေးလေလေ အရည်အသွေး ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့ ဝါဂွမ်းများကို အသုံးပြုရလေလေ ၊ ချည်သား ပိုမိုချောမွေ့ပြေပြစ်လာလေလေ ဖြစ်လို့ရက်လုပ်ထားသော အထည်သား ကလည်း ပိုမိုကောင်းမွန်လေလေ ဖြစ်ပါတယ်။

ဥပမာ - ၄၀ ချည်ဂိတ် နဲ့ရက်လုပ်ထားတဲ့ လုံချည်ထက် ၈၀ ချည်ဂိတ်နဲ့ရက်လုပ်ထားတဲ့ လုံချည်က ပိုမို ကောင်းမွန်ပြီး ၊ ၈၀ ချည် ဂိတ် ထက် ၁၀၀ ချည်ဂိတ်နဲ့လုံချည်က ပိုမို ချောမွေ့ပြေပြစ် ကောင်းမွန်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်
၁၉၉၇
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

**၁၉၉၇** (MCMXCVII) သည် ဂရီဂေါရီးယန်း ပြက္ခဒိန်တွင် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့မှ စတင်သော ပုံမှန်ခုနှစ်ဖြစ်ပြီး၊ ယနေ့ခေတ် (Common Era) နှင့် *အေဒီ* (*Anno Domini*) ၏ ၁၉၉၇ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်ဖြစ်ကာ၊ ၂ ထောင်စုနှစ်၏ ၉၉၇ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်၊ ၂၀ ရာစုနှစ်၏ ၉၇ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်ဖြစ်ပြီး ၁၉၉၀ ဆယ်စုနှစ်၏ ၈ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ် ဖြစ်သည်။ 

1997တမ်းပလိတ်:SHORTDESC:1997

ဇန်နဝါရီလ
---------

(၁) ရက်။

*

ဖေဖော်ဝါရီလ
-----------

(၁) ရက်။

*

မတ်လ
----

(၁) ရက်။

*

ဧပြီလ
-----

(၁) ရက်။

*

မေလ
---

(၁) ရက်။

*

ဇွန်လ
-----

(၁) ရက်။

*

ဇူလိုင်လ
--------

(၁) ရက်။

*

ဩဂုတ်လ
------

(၁) ရက်။

*

စက်တင်ဘာလ
---------

(၁) ရက်။

*

အောက်တိုဘာလ
-----------

(၁) ရက်။

*

နိုဝင်ဘာလ
---------

(၁၅) ရက်။

* နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီကို ဖွဲ့စည်း၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး ဦးတည်ချက် (၁၂) ရပ် ချမှတ်ကာ အေးချမ်းသာယာပြီး ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သော နိုင်ငံတော်ကို ဆက်လက် တည်ဆောက်သည်။

ဒီဇင်ဘာလ
--------

(၁) ရက်။

*
စိန့်ပေါကသီဒရယ်လ် ဘုရားကျောင်းကြီး။
ဤကသီဒရယ်ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးကား လန်ဒန်မြို့၏ 
မှတ်တိုင်သဖွယ် ဂုဏ်ယူရလောက်အောင် ခန့်ညားတင့်တယ် 
လှသော အဆောက်အအုံကြီးဖြစ်သည်။ အင်္ဂလန်ပြည် ပရိုတက် 
စတန့်ဂိုဏ်း၏ အကြီးဆုံးသော ဘုရားရှိခိုးကျောင်းလည်းဖြစ် 
ပေသည်။

ထိုအဆောက်အအုံနေရာတွင် ကင့်နယ်ဘုရင် အက်သယ် 
ဗတ်က ဘုရားရှိခိုးကျောင်းတစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြောင်း 
သိရ၏။ ၁၂၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နော်မန်တို့က ထိုနေရာ၌ပင် 
ဘုရားရှိခိုး ကျောင်းတစ်ခုကို ထပ်မံ၍ ဆောက်လုပ်ပြန်ရာ 
၁၆၆၆ ခုနှစ် လန်ဒန်မြို့ကို မီးအကြီးအကျယ်လောင်စဉ်က 
မီးလောင်ပျက်စီးသွားလေသည်။ ထိုအဆောက်အအုံမှာ ယခု 
ရှိသော အဆောက်အအုံထက် ပေ ၇ဝ မျှပိုမို ရှည်လျား၍ ၁၂၄ 
ပေမျှပိုမို မြင့်မားလေသည်။

ယခုလက်ရှိ အဆောက်အအုံကြီးကို ဗိသုကာကျော် ဆာ 
ခရစ္စတိုဖာရင်းက ၁၆၇၅ ခုနှစ်တွင် ပုံစံထုတ်၍ ဆောက်လုပ်ရာ 
၁၇၁ဝ ပြည့်နှစ်မှာ ပြီးစီးသဖြင့် ၃၅ နှစ်မျှ ကြာလေသည်။

  

အလျား ၅၁၃ ပေရှိ၍၊ ၃၆၅ ပေမြင့် 
သည်။ ထိုအဆောက်အအုံကြီးတွင် ထူးခြားချက်ကား အပေါ် 
ပိုင်းတွင် ခုံးဝိုင်းပြုလုပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုအထက်တွင် မီး 
ပြအိမ်၊ ဘောလုံးနှင့် လက်ဝါးကပ်တိုင်တို့ကို တပ်ဆင်ထား 
သည်။ ထိုခုံးဝိုင်း၏ အတွင်းဖက်၌ ပဲ့တင်သံ ခန်းမဆောင်ရှိ 
၏။ ထိုခန်းမဆောင်၏ နံရံတွင်ကပ်၍ တိုးတိုးပြောသံကို ပေ 
တစ်ရာခန့်ဝေးသော မျက်နှာချင်းဆိုင် နံရံတွင် နားထောင်နေသူ 
က ပြတ်သားစွာ ကြားနိုင်သည်။

ထိုအဆောက်အအုံကြီးသည်ကား ဥရောပတိုက် ရီနေဆွန်း 
ခေတ်မှ စံနမူနာတင်လောက်သည့် ဗိသုကာလက်ရာကို ဖော်ပြ 
ထားသည့် အဆောက်အအုံဖြစ်သည်။ ဆောက်လုပ်ပုံလက်ရာမှာ 
အခြားမှအတုယူထားခြင်း မဟုတ်ချေ။

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ထိုဘုရားရှိခိုးကျောင်းရှိ 
ခန်းနားလှသော ဘုရားရှိခိုးပလ္လင်ဆောင်မှာ ဗုံးထိမှန်၍ ပျက်စီး 
ရလေသည်။ ထိုအဆောက်အအုံကြီးထဲတွင် ဝိတိုရိယဘုရင်မကြီး 
နှင့် ပဉ္စမဂျော့ဘုရင်တို့၏ နန်းတက်ပွဲအထိမ်းအမှတ်များကို 
ခန်းနားကြီးကျယ်စွာ ကျင်းပခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဆာခရစ္စတိုဖာ 
ရင်း၊ နယ်လဆင်၊ ဝယ်လင်တန်စသော ကွယ်လွန်သူပုဂ္ဂိုလ် 
ကျော်များကိုလည်း ထိုကသီဒရယ်အတွင်း၌ မြှုပ်နှံထားလေ 
သည်။[1]

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)
ဗြိတိသျှနိုင်ငံ စိတ်အားချို့တဲ့ခြင်း အက်ဥပဒေ (၁၉၂၇) 
တွင်၊ စိတ်အားချို့တဲ့ခြင်း ဟူသည်မှာ အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ် 
မတိုင်မီကာလအတွင်း မျိုးရိုးကြောင့်ဖြစ်စေ၊ ရောဂါကြောင့်ဖြစ် 
စေ၊ ဒဏ်ရာအနာတရကြောင့်ဖြစ်စေ၊ စိတ်အားပြည့်ပြည့်ဝဝ 
မဖွံ့ဖြိုးခြင်း သို့မဟုတ် ဖွံ့ဖြိုးမှုတန့်ရပ်နေခြင်း အခြေအနေဖြစ် 
သည်ဟု ဖော်ပြထားလေသည်။ လူမှုရေးသိပ္ပံပညာသဘောအရ 
ပြောရလျှင် စိတ်အားချို့တဲ့သူ ဟူသည်မှာ လူအများနှင့် ခြား 
နားသီးသန့်၍ အထူးကျွမ်းကျင်စွာ ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲပေးရ 
လောက်အောင်၊ စိတ်အားဖွံ့ဖြိုးမှုများ တန့်ရပ်နေရသဖြင့် 
လူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်းတွင် မနေတတ် မထိုင်တတ် ဖြစ်ရသူကို 
ဆိုလိုသည်။

စိတ်အားချို့တဲ့ခြင်းသည် ရူးသွပ်ခြင်းနှင့် တစ်ခြားစီဖြစ် 
၏။ စိတ်အားချို့တဲ့ခြင်းဖြစ်ရသော အကြောင်းတစ်ရပ်ကို 
ပုံစံအားဖြင့် ပြဆိုရလျှင် သိုင်းရွိုက်ဂလင်းမှ စိမ့်ရည် ကျဆင်း 
ခြင်းသည် မလုံမလောက်သောကြောင့် စိတ်အားချို့တဲ့ရသည် 
ဖြစ်၏။ စိတ်အား မဖွံ့ဖြိုးခြင်း ဖြစ်ရသည်မည်၏။
( ဂလင်း။) 

ရူးသွပ်ခြင်း၌ကား၊ စိတ်သည်ဖောက်ပြန်လျက်ရှိသည်။
စိတ်အားချို့တဲ့ခြင်း၌ စိတ်နှမ်းခြင်း၊ စိတ်နုံ့ခြင်းနှင့် စိတ် 
အားပျော့ခြင်းဟူ၍ သုံးမျိုးရှိသည်။ စိတ်နှမ်း သူတို့တွင် ဝမ်း 
တွင်းပါစိတ်နှမ်းသူများလည်းပါဝင်၍၊ ထိုသူတို့သည် အရွယ် 
ရောက်သည့်တိုင်အောင် သာမန် သုံးနှစ်သား ကလေးငယ်တို့၏ 
အသိဉာာဏ်ကို မမှီချေ။ ထိုသူတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်တိုင် ထမင်း 
စားခြင်း၊ အဝတ် ဝတ်ခြင်းတို့ကို မပြုနိုင်ချေ။ စကားကိုလည်း 
ကျနစွာ မပြောတတ်ကြချေ။ စိတ်နုံ့သူများမှာမူ အရွယ်ရောက် 
သည်တိုင်အောင် သာမန်သုံးနှစ်သားနှင့် ခုနစ်နှစ်သားတို့၏ 
အသိဉာာဏ်မျှသာရှိသည်။ သူတို့ကို စာသင်ပေး၍ တတ်ရန်ခက် 
သော်လည်း လွယ်ကူသည့်လက်မှု ပညာရပ်တို့ကို စနစ်တကျ 
သင်ပေး၍ ရနိုင်သည်။ သူတို့သည် စကားကို အသင့်အတင့် 
ပြောတတ်သော်လည်း စိတ်ကူးဉာာဏ်မှာ နုံ့သည်။ စိတ်အားပျော့ 
သူတို့မှာ အရွယ်ရောက်သည့်တိုင်အောင် သာမန်ရှစ်နှစ်မှ 
တစ်ဆယ့်နှစ်နှစ်သားမျှသာ အသိဉာာဏ်ရှိသည်။ သာမန်ကျောင်း 
တွင် အတော်အသင့်ပညာသင်ကြားပေး၍ ရနိုင်သော်လည်း၊ ထို 
သူတို့သည် မိမိတို့၏ ကိုယ်ရေးကိစ္စများတွင် မဆုံးဖြတ်တတ် 
ကြချေ။

ရှေးက စိတ်အားချို့တဲ့ခြင်းကို ရူးသွပ်ခြင်းနှင့် ခွဲခြားခြင်း 
မပြုဘဲ၊ ချို့တဲ့သူတို့ကို စိတ္တဇဆေးရုံစသည့် ဂေဟာတို့၌ ထား 
လေ့ရှိသည်။ သို့ရာတွင် လူမှုဝန်ထမ်းလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးလာ 
သောအခါ၊ စိတ်အားချို့တဲ့ သူတို့မှာ လူသာမန်တို့ ခံစားနေ 
သော အခွင့်အရေးများကို မခံစားရသော 'စိတ္တဗလခွင့်မဲ့သူ' 
များဖြစ်၍၊ ယင်းတို့ကို အထူးပညာသင်ကြားပေးသော ကုနည်း 
ဖြင့် ကုစားရမည်ဟု ယူဆလာကြသည်။ ယခုအခါ စိတ်အားချို့ 
တဲ့သူများကို လူမှုဝန်ထမ်းပြဿနာ တစ်ရပ်ဟု သဘောထား 
ကာ၊ ထိုသူတို့ကို ဂေဟာတွင်း စောင့်ရှောက်ရေးစနစ်ဖြင့် လူမှု 
ဝန်ထမ်းဌာနတို့က ကူညီစောင့်ရှောက်ကြသည်။ 
( လူမှုရေးရာပညာ။)အတွဲ(၄)</ref>

ကိုးကား
-------
အစိမ်းရောင် စပျစ်သီး
ဝိုင်ချက်လုပ်သည့် ဝိုင်စပျစ်
ကမ္ဘာ့ မြောက်လုံးခြမ်းတွင် ရှိသော ဥရောပတိုက်၊ မြောက် 
အမေရိကတိုက်၊ အင်္ဂလန်ပြည်နှင့် အိုက်စလန်ကျွန်း အစရှိသော 
အရပ်ဒေသများတွင် ကျောက်ဖြစ်နေသည့် စပျစ်ပင်၏ အရွက် 
အခက်၊ ပင်စည်ရိုးတံနှင့် အစေ့များကို မြေကြီးထဲမှ တူးဖော်ရရှိ 
သဖြင့် စပျစ်ပင်သည် ရှေးပဝေဏီအခါက မြေပြင်အနှံ့ ပေါက် 
ရောက်သည်ဟု သိရသည်။ ယခုလက်ရှိ စိုက်ပျိုးနေကြသော 
စပျစ်ပင်မျိုးအချို့သည် မြေကြီးထဲမှရသောစပျစ်ခက်၊ စပျစ်ရွက် 
တို့နှင့် အလွန်ဆင်ကြသည်။

ကမ္ဘာဟောင်းတွင် စပျစ်ပင်ကို ပဝေဏီကာလကပင် လုပ် 
ငန်း တစ်ရပ်အဖြစ် စိုက်ပျိုးကြပေသည်။ လူ့ဖြစ်စဉ်သမိုင်းကို 
စာတင်သည့် အချိန်လောက်မှစ၍ စပျစ်သီးကို စားကြပြီးလျှင်၊ 
စပျစ်ရည်ကို အသုံးပြုခဲ့ကြ၏။ နှစ်ပေါင်း ၃ဝဝဝ အထက်က 
အီဂျစ်နိုင်ငံတွင် မြုပ်နှံထားသော သင်္ချိုင်းဂူများအတွင်းမှ ဆေး 
စီမံထားသည့် လူသေရုပ်အလောင်းများနှင့်အတူ စပျစ်သီးစေ့ 
များကို တွေ့ကြ၏။ ထိုကြောင့် စပျစ်ပင်သည် လူတို့ ပထမ 
ဆုံးစိုက်ပျိုးသည့် သစ်သီးပင်တစ်ပင်ဟု ဆိုရပေမည်။
စပျစ်ပင်သည် ကက်စပျန် ပင်လယ်တဝိုက်တွင် မူလပေါက် 
ရောက်သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ထိုဒေသမှတဆင့် ဂရိနိုင်ငံ၊ စစ္စလီ 
ကျွန်းစသည့်အရပ်များသို့ စပျစ်ပင် စိုက်ပျိုးခြင်းသည် ပျံ့နှံ့၍ 
သွားရာ၊ ဘီစီ ၆ဝဝ ပြည့်နှစ်ခန့်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၌ စပျစ်ပင် 
ကို စိုက်ပျိုးလေသည်။ ပထမနှင့် ဒုတိယ ရာစုနှစ်များအတွင်း 
ရောမလူမျိုးတို့ ယူဆောင်သွားသဖြင့် စပျစ်ပင်သည် အင်္ဂလန် 
ပြည်သို့ ရောက်ရှိခဲ့လေသည်။ စပျစ်ပင်သည် ဤကဲ့သို့ 
အနောက်ဘက်သို့ ရောက်သည့်အချိန်တွင် အရှေ့ဘက်ရှိ အိန္ဒိယ 
နိုင်ငံသို့လည်း စပျစ်ပင်များရောက်သွားလေသည်။ ယခုအခါ 
စပျစ်ပင်နှင့် သင့်တော်သော ရာသီဥတုမျိုးရှိသည့် နိုင်ငံတိုင်း 
တွင် ထိုအပင်ကို စိုက်ပျိုးလျက် ရှိကြသည်။

စပျစ်ပင်မှာ နွယ်ပင်ဖြစ်သည်။ ယင်း၏ ရုက္ခဗေဒမျိုးစု 
အမည်မှာ 'ဗိုင်တစ်'ဖြစ်၏။ အလွန်အေးသော ရာသီဥတုဒဏ် 
ကို မခံနိုင်သဖြင့် အချို့အေးသော နိုင်ငံများတွင် စပျစ်ပင်ကို 
ဖန်မိုးဖန်ကာများအတွင်း၌ လိုအပ်သောအပူရှိန်ကိုပေး၍ စိုက်ပျိုး 
ကြသည်။ အသုံးချနည်းကို လိုက်၍ စပျစ်သီးကို အမျိုးအစား 
ခွဲခြားထားသည်။ (၁) ဝိုင်အရည်အတွက်၊ (၂) စားပွဲတင် 
သစ်သီးအတွက်၊ (၃) စပျစ်သီးခြောက်လုပ်ရန် အတွက် (၄) 
စပျစ်ရည်ရိုးရိုးအတွက်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ဝိုင်အရက်အတွက် 
စပျစ်သီးမှာလည်း နှစ်မျိုးရှိသည်။ တစ်မျိုးမှာ အချိုဓာတ် 
အသင့်အတင့်သာပါ၍ အချဉ်ဓာတ် ပိုပါသည်။ ကျန်တစ်မျိုး 
မှာ အချိုဓာတ်များ၍ အချဉ်ဓာတ် အတော်အသင့်သာ ပါလေ 
သည်။ စားပွဲတင်သစ်သီးအတွက် စပျစ်သီးမျိုးမှ အရွယ်အစား၊ 
ပုံသဏ္ဌာန်၊ အရောင်အဆင်း ကောင်းမွန်ရပေမည်။ အရသာမှာ 
မချိုလွန်း၊ မချဉ်လွန်းစေရ။ ရပ်ဝေးသို့ တင်ပို့ရာ၌ အကိုင် 
အတွယ် ခံနိုင်ရပေမည်။ စပျစ်သီးခြောက်လုပ်ရန်အတွက်မှာ 
အသီးမှည့်များ၌ အချိုဓာတ်များရမည်။ အစေ့များ မပါရှိစေရန် 
အရေးကြီးသည်။ စပျစ်သီးခြောက်များမှာ ပျော့ပျောင်းရပေမည်။ 
စပျစ်ရည်ရိုးရိုးအတွက် ဖြစ်လျှင် စပျစ်သီးတွင် အချိုဓာတ် 
အတော်အသင့်မျှသာ ပါရှိ၍ အချည်ဓာတ်ပိုရပေမည်။ စပျစ်
သီးများသည် အစိမ်းရောင်၊အနီရောင်၊ အဝါရောင် ခရမ်းရောင်
နှင့်ရောင်စုံပြောက်ကျားများ ရှိလေသည်။ အချို့သောစပျစ်ပင်
များသည် နှစ်ပေါင်း ၃ဝဝမှ ၄ဝဝ တိုင်အောင် အသီးများ
သီးတတ်သည်။ ဥရောပတိုက်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံသည် 

နှစ်ပေါင်းများစွာပင် စပျစ်သီးအထွက်ဆုံး နိုင်ငံဖြစ်ခဲ့သည်။ 
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၌ စပျစ် 
ပင်ကို အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ မိုးပါးရေရှား 
ရပ်ဝန်း၌လည်း စပျစ်ပင်ကို အနည်းငယ်မျှ စိုက်ပျိုးလျက် 
ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့တော်အနီး ရမ္မကပုဏ္ဏား၏ သင်္ခမ်း ကျောင်း၌ အရိယပရိယေသနာနှင့် အနရိယပရိယေသနာတို့ကို အကျယ်ဟောကြားတော်မူပါသည်။ မိမိ၏ အနရိယပရိယေသနာကို ဟောတော်မူပြီး အရိယပရိယေသနာကို တောထွက်တော်မူပုံ၊ အာဠာရ, ကာလာမရသေ့နှင့် ရာမပုတ္တဥဒက ရသေ့ တို့ထံနည်းခံ၍ သမာပတ်ကိုးပါးကိုရခဲ့ပုံ၊၎င်းရသေ့များထံမှ ဖဲခွါခဲ့ပုံ၊ ပဓာနလုပ် ငန်းများအားထုတ်ပုံ၊ ဘုရားအဖြစ်သို့ရောက်တော်မူပုံ၊ ဗြဟ္မယာစနကထာ, ဥပက အာဇီဝကနှင့်တွေ့ခဲ့ပုံ၊ ဓမ္မစက္ကပဝတ္တန, အနတ္တလက္ခဏသုတ် ဒေသနာတော်များဖြင့် ပဉ္စဝဂ္ဂီရဟန်းတော်များ ရဟန္တာဖြစ်ပုံ၊

(က) ကျော့ကွင်း၌မိနေသော သမင်ကဲ့သို့ ကာမဂုဏ် ၅-ပါးတို့ကို သုံးဆောင်ကြသော သမဏ, ဗြာဟ္မဏတို့ အကျိုးမဲ့ပျက်စီး၍ မာရ်ယုတ်၏ အလိုရှိတိုင်း အပြုခံရပုံ၊

(ခ) ကာမဂုဏ်ငါးပါးတို့ကို အပြစ်ဟုရှုလျက် ဆင်ခြင်ဉာဏ်ရှိလျက် အသုံးပြုသော သမဏ, ဗြာဟ္မဏတို့ အကျိုးမဲ့ပျက်စီးခြင်းသို့ မရောက်ပဲ မာရ်ယုတ်၏ အလိုရှိတိုင်း ပြုလုပ်ခြင်းမခံရပုံ၊

(ဂ) မုဆိုးမမြင်ရာသို့ ရောက်နေသောသမင်ကဲ့သို့ သမာပတ် ၉-ပါးကိုရ၍ နိရောဓသမာပတ်ကို ဝင်းစား၍ ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်သောရဟန်းသည် မာရ်ယုတ်၏မမြင်ရာသို့ရောက်ပုံကို ဇနပုဒ်မှ တရားနာရန်ရောက် လာကြကုန်သော ရဟန်းတော်ငါးရာတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဘုရားရှင်၏ အမူအရာကို အရှင်အာနန္ဒာ သိမြင်ပုံ၊ သာဝတ္ထိကျောင်းဒကာ, ကျောင်းအမတို့အား ချီးမြှောက်တော်မူပုံ, အစလစေတိယ ဌာန ၄-ပါး, ဘုရားရှင် ရေသုံးသပ်တော်မူပုံ, ပညတ္တာသနအစရှိသော သိမှတ်ဖွယ် များစွာနှင့်တကွ ဒေသနာတော်လာပုဒ်တို့၏ အဓိပ္ပါယ်များကို ဖွင့်ဆိုထားသည့် ဖွင့်ဆို ချက်များ များစွာရှိပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -မ၊၁၊၂၁၆-၂၃၂။ မ၊မြန်၊၁၊၂၂၂-၂၃၉။ မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၆၉-၉၈။ မ၊ဋီ၊၂၊၁၂၄-၁၄၃။

-မဇ္ဈိမနိကာယ၊ မူလပဏ္ဏာသ၊ ၃-ဩပမ္မဝဂ္ဂ၊ ဆဋ္ဌသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**စပ်လဲရေတံခွန်**သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ စပ်လဲကျေးရွာတွင် တည်ရှိသည်။ ရေကစားသူများဖြင့် စည်ကားလှသော အထင်ကရ ရေတံခွန် ဖြစ်သည်။ ရေသည် အတန်ငယ် နက်သည်။ ကျောက်ဆောင်ညို ပေါသည်။ သဲနည်းသည်။

သင်္ကြန်တွင်းပိတ်ရက်များတွင် ရန်ကုန်မှ နေ့ချင်းပြန် လာရောက် လည်ပတ်ကြသည်။

မတော်တဆများ
-----------

၂၀၁၇ နိုဝင်ဘာ ၁၁ - သူငယ်ချင်း ၂ ဦး ရေကစားရာဝယ် ကျောက်တုံးထက်က ချော်ကျရာ၊ ရေမကူးတတ်သဖြင့် ရေနစ် သေဆုံးသွားသည်။ 

၂၀၁၈ အောက်တိုဘာ ၂၄- သီတင်းကျွတ်ကာလ လာရောက်အပန်းဖြေသူ ၂ ဦး ရေနစ်သေဆုံးသည်။ 

၂၀၁၉ အောက်တိုဘာ ၁၃ - ရန်ကုန်မှ ၂၂ နှစ် လူငယ် ၁ ဦး ရေနစ်သေဆုံးသည်။  အောက်တိုဘာ ၂၄ - ညောင်ဝိုင်းအလယ်စုကျေးရွာနေ လူငယ် ၁ ဦး သူငယ်ချင်းများနှင့်အတူ ပျော်ပွဲစားထွက်လာရာ၊ ကျောက်ဆောင်ထက်မှ ပြုတ်ကျပြီး၊ နောက်တနေ့တွင် ပြန်တွေ့ရာ၊ ရေအောက်ကျောက်နှင့် ဆောင့်မိကာ ပွန်းပဲ့ သေဆုံးနေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  သင်္ကြန်မှာ နေ့ချင်းပြန် ကျောက်ကြီးစပ်လဲ ရေတံခွန်သွားကြမယ် | Kumudra[*လင့်ခ်သေ*]
2. ↑  ကျောက်ကြီး စပ်လဲရေတံခွန်၌ အမျိုးသားနှစ်ဦး ရေနစ်သေဆုံးမှုဖြစ်ပွား | The Myanmar Times။ 28 February 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  31 July 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  သီတင္းကၽြတ္ကာလ ေက်ာက္ႀကီး စပ္လဲေရတံခြန္၌ အမ်ဳိးသား ၂ ဦး ေရနစ္ေသဆုံး - DVB
4. ↑  THE VOICE - News Myanmar။ 21 February 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  31 July 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
5. ↑  ကျောက်ကြီးမြို့နယ် စပ်လဲရေတံခွန်၌... - The Mirror Daily | Facebook
**အိမ်ရှေ့မင်းထန်းတေ**ာသည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ အောင်မြေသာစံခရိုင်၊ ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်တွင်တည်ရှိသော သမိုင်းဝင်နေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ မန္တလေးမြို့၏မြောက်ဘက် မနီးမဝေးတွင်ရှိကာ သခင်မတောင်ခြေရင်းတွင် တည်ရှိသည်။မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့ ထန်းတောများ အများအပြားရှိသည့်အနက် အိမ်ရှေ့မင်းထန်းတောကဲ့သို့ စနစ်တကျ သမိုင်းဝင်စိုက်ပျိုးထား​သော ထန်း​တောမှာ ရှားပါးသည်။

အိမ်​ရှေ့မင်းထန်း​တောမှ ထန်းပင်များ

တည်နေရာ
-------

မန္တလေးမြို့၏အရှေ့မြောက်ဘက် ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ မန္တလေး-မတ္တရာလမ်းမှ အရှေ့ဘက်သို့ ၂မိုင်ခန့် ကွာဝေးသည်။ အိမ်ရှေ့မင်းထန်းတော တည်ရှိသော ရွာမှာ ထန်းဥယျာဉ်ကျေးရွာဖြစ်ပြီး အရှေ့ဘက်တွင် ဇီးတောရွာ၊ မင်းဂံရွာ၊ ဘုတ်ရွာနှင့်​ တောစုရွာ၊ တောင်ဘက်တွင် အင်ကျယ်ရွာ၊ မြောက်ဘက်တွင် ဂန္ဓမာရွာ၊ ဒဟက်တောရွာ၊ ရှေ့မြောက်ယွန်းယွန်းတွင် ကန်ပြင်ရွာ၊ ရုံးပင်ရွာ၊ ကံကြီးရွာ နှင့် မန္တလေးကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်တို့တည်ရှိပြီး အနောက်ဘက်တွင် ကြာနီကန်ရွာ​ တို့ရှိသည်။

ထန်း​တောများသို့အဝင်ဝ

သမိုင်း​ကြောင်း
---------------

လက်ရှိအိမ်ရှေ့မင်းထန်းတောနေရာသည် ကုန်းဘောင်ခေတ်က အိမ်ရှေ့စံမင်းသား ကနောင်မင်းသားကြီး တောကစားထွက်ရာနေရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဤဒေသရှိ ထန်းပင်များသည် အိမ်ရှေ့စံကနောင်မင်းသားကြီးကိုယ်တိုင် စိုက်ပျိုးစေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ထိုနေရာသည် ပုဂံခေတ်က ရွှေဖျင်းကြီး၊ ရွှေဖျင်းငယ်ညီနောင်တို့နှင့် မရွှေဥ တို့၏ သမိုင်းကြောင်းများနှင့်လည်း ဆက်စပ်နေသည်။ ထန်းပင်များအပြင် သရဖီပန်းပင်များလည်း ပေါက်ရောက်နေသည်။ ထန်းတော၏အရှေ့ဘက်တွင် မန္တလေးတူးမြောင်းမကြီးရှိနေသည်။

အိမ်​ရှေ့မင်းထန်း​တောနှင့် သခင်မ​တောင်

ယနေ့ခေတ်အခြေအနေ
---------------

နှစ်ပေါင်း (၁၇၀)ကျော်လာပြီဖြစ်သော ဤထန်းတောကြီးသည် မူလက အပင်ပေါင်း (၆,၀၀၀)ခန့်ရှိခဲ့သော်လည်း ယခုတွင်မူ နည်းပါးလာပြီဖြစ်သည်။ ထန်းပင်များမှ ထန်းသီးများ၏ အရည်အသွေးသည် ကောင်းမွန်ပြီး သကြားပါဝင်နှုန်း ၁၀ - ၁၃ အထိရှိသဖြင့် ထန်းထွက်ပစ္စည်းများပြုလုပ်ရန် ကောင်းမွန်သည်။ ထန်းပင်များနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပညာပေးမှုများ၊ ထွက်ကုန်များအတွက် သင်တန်းများ ပေးလျက်ရှိသည်။ ထို့အပြင် အိမ်ရှေ့မင်းထန်းတောမှ ထန်းပင်များ၊ သခင်မတောင်၊ သရဖီပန်းပင်များပါဝင်သော ဤဒေသကို ယူနက်စကိုယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်စာရင်းဝင်နိုင်ရန်အတွက်လည်း ကြိုးပမ်းနေကြသည်။ ယူနက်စကိုဥက္ကဋ္ဌ၏အဆိုအရ ထန်းပင်များကို အိမ်ရှေ့မင်းသားက ဤကဲ့သို့ စနစ်တကျစိုက်ပျိုးခဲ့ပုံမျိုးမှာ အာဆီယံနိုင်ငံများတွင် မရှိသေးဘဲ ထင်ရှားသောအမွေအနှစ်တစ်ခုဟု မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။

ထန်းသီးများ၊ ထုတ်ကုန်များနှင့်ပက်သက်၍ အလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲများ၊ ပြည်ပသို့တင်ပို့နိုင်ရေး ဆွေးနွေးမှုများလည်း ပြုလုပ်နေကာ ယူနက်စကိုအမွေအနှစ်အဖြစ်သာ သတ်မှတ်ခံရပါက ခရီးသွားကဏ္ဍအပြင် ဒေသတွင်း ဖွံ့ဖြိုးလာနိုင်မည့်အနေအထညးတွင်ရှိနေသည်။ လက်ရှိတွင် အိမ်ရှေ့မင်းထန်းတောသည် မန္တလေးမြို့၏ မြို့ပြနေထိုင်မှုမှလွတ်ကင်းပြီး ကျေးလက်သဘာဝကို ခံစားနေနိုင်သည့် နေရာတစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိနေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အိမ်ရှေ့မင်း ထန်းတောသို့ အလည်သွားခြင်း။
2. 1 2  CROWN PRINCE’S TODDY PALM WOODS: EFFORTS BEING MADE TO SUBMIT IN UNESCO HERITAGE LIST။
**အိမ်ဖြူတော်**သည် အမေရိကန် သမ္မတ၏ တရားဝင်စံအိမ် နှင့် အလုပ်တက်ရာရုံး ဖြစ်ပြီး အမှတ် ၁၆၀၀ ပင်စီဗေးနီးယားရိပ်သာလမ်း၊ ဝါရှင်တန်ဒီစီတွင် တည်ရှိသည်။ အိမ်ဖြူတော်ကို အိုင်ယာလန်တွင်မွေးဖွားသည့် ဗိသုကာပညာရှင် ဂျိမ်းစ် ဟိုဘန်က ဒီဇိုင်းရေးဆွဲခဲ့ပြီး ၁၇၉၂ မှ ၁၈၀၀ ခုနှစ်အတွင်း ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ အခြေခံအားဖြင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၏ အုပ်ချုပ်ရေး မဏ္ဍိုင်တွင် အာဏာအမြင့်ဆုံးတည်ရှိရာ ရုံးအဆောက်အဦးလည်း ဖြစ်ပေသည်။ 

ပထမဆုံး သမ္မတဖြစ်သည့် ဂျော့ချ် ဝါရှင်တန် လက်ထက်တွင် စတင်အုပ်မြစ်ချခဲ့ပြီး ရှစ်နှစ်အကြာ ဒုတိယမြောက် သမ္မတ ဂျွန် အဒမ်စ် လက်ထက်တွင်မှာ အကြမ်းထည် ပြီးစီးသည်။ ၁၊ နိုင်ဝင်ဘာ၊ ၁၈၀၀ပြည့်နှစ်တွင်မှ သမ္မတဂျွန် အဒမ်စ်က စတင်ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ရာမှာ အိမ်ဖြူတော်သည် တရားဝင် သမ္မတစံအိမ်၊ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးဖြစ်လာသည်။ အဒမ်စ် အနေဖြင့်လည်း ပထမဆုံး အိမ်ဖြူတော်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည့် သမ္မတအဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်သည်။ (ပထမမြို့တော်မှာ နယူးယောက်မြို့၊ ထိုနောက် ဖီလာဒဲဖီးယားမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးမှ ဝါရှင်တန်ဒီစီ ရှိ အိမ်ဖြူတော်သို့ ရောက်လာခြင်းဖြစ်သည်။)

အမည်ရင်းမြစ်
------------

အိမ်ဖြူတော်ဟု ခေါ်တွင်ခြင်းမှာလည်း ဂျော့ချ် ဝါရှင်တန်နှင့် ပက်သက်နေပြန်သည်။ ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ်ရှိ ၎င်းပိုင်ဆိုင်သော စိုက်ပျိုးရေးခြံအမည်မှာ White House Plantation ဖြစ်ပြီး ထိုခြံမှာ ဝါရှင်တန်၏ ဇနီးဖြစ်လာမည့် သူနှင့် ဆုံတွေ့ပြီးချစ်ကျွမ်းဝင်ခဲ့သည့် နေရာဖြစ်သည်။ အိမ်တော်ကို အမည်ပေးရန် စည်းဝေးဆွေးနွေးကြစဉ်တွင်လည်း အဆိုပြုချက်များအနက် အဖြူရောင် ကျောက်တုံးများဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည့်အတွက်လည်းကောင်း၊ သမ္မတကြီးအနေဖြင့်လည်း မော်ကွန်းတင်လိုသောကြောင့် လည်းကောင်း အိမ်ဖြူတော်(The White House) ဟု သတ်မှတ်လိုက်ကြသည်။ 

အိမ်ဖြူတော်သို့ ပထမဆုံးပြောင်းရွှေ့လာပြီးသည့်နောက် ဂျွန် အဒမ်စ်သည် သူ၏ ဇနီး အဘီဂေးလ် ထံစာပို့ရာတွင် အိမ်ဖြူတော်နှင့်ပက်သက်၍ အောက်ပါ ဆုတောင်းစာကို ထည့်သွင်းရေးသားခဲ့သည်။ 

"ဒီအိမ်တော်အပေါ်ကို ကောင်းကင်ဘုံက အမြင့်မြတ်ဆုံးသော ကောင်းချီးပေးခြင်း ခံရစေကြောင်း ငါဆုတောင်းတယ်။ အဲ့ဒီအခြင်းအရာ(ကောင်းချီး)အားလုံးဟာ ထာဝရ ကိန်းအောင်းတည်ရှိနေပါစေ။ တိုင်းပြည်အပေါ်မှာ ရိုးသားဖြောင့်မတ်စွာ သစ္စာရှိပြီး ပညာရည်ပြည့်ဝသော ပုဂ္ဂိုလ်များမှတစ်ပါး အခြားသူများ ဒီအမိုးအောက်မှာ တိုင်းပြည်အာဏာကို စွဲကိုင်အုပ်ချုပ်တာမျိုး မရှိပါစေနဲ့။" ("I pray Heaven to bestow the best of the blessings on this House, and all that shall hereafter inhabit it. May none but honest and wise men ever rule under this roof") ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ အဆိုပါစာသားမှာ ၃၂ဦးမြောက် သမ္မတ ဖလန်ကလင် ဒီလာနို ရုစဗဲ့ လက်ထက်တွင် အိမ်ဖြူတော်အတွင်းရှိ နိုင်ငံတော်ညစာစားခန်းမ၏ နံရံပေါ်တွင် ရေးထွင်း၍ မော်ကွန်းတင်ခဲ့သည်။
ကိုပေါ(မြို့မ)(၁၉၂၇-၂၀၂၂)
-------------------------

မန္တလေးမြို့၏ ထင်ရှားသော မြို့မတူရိယာအသင်းမှ ထင်ရှားသည့် တေးရေးဆရာနှင့် ဂီတစာဆိုကြီး ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၉ တွင် အဖ ဦးပေါ်၊ အမိ ဒေါ်လှ တို့က မန္တလေး၊ ဒါးတန်းရပ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးကျော်စိုးဖြစ်သည်။ အသက် ၂၄-နှစ်အရွယ်တွင် မြို့မတူရိယာဝိုင်း၌ ဆက်ဆိုဖုန်း မှုတ်သူအဖြစ်မှ စတင်၍ ဂီတလောကသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ မန္တလေးရုပ်ရှင်ခေတ် ကင်မရာဆရာဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့၍ ၁၉၄၉-ခုနှစ်မှ သီချင်းများ စတင်ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၆၁-ခုနှစ်အတွက် **ကိုယ်ပိုင်မေတ္တာ**ဇာတ်ကားဖြင့် ဓာတ်ပုံထူးချွန်ဆုကို ဦးလူကလေးနှင့် ပူးတွဲရရှိခဲ့သည်။ သင်္ကြန်မိုး ရုပ်ရှင်ကား (၁၉၈၅)မှ **နှစ်ကိုယ်တူ ချစ်သမျှ** သီချင်းနှင့် ဒဏ္ဍာရီ(၁၉၉၁) ရုပ်ရှင်ကားမှ **အောင်ဇေ မင်္ဂလာ** သီချင်းများမှာ အထူးထင်ရှားခဲ့သည်။ မြို့မဝိုင်းတွင် မျိုးဆက်သစ်များအား သင်တန်းပေးဆရာအဖြစ် လုပ်ကိုင်ရင်း ဒါးတန်းရပ်၌ နေထိုင်ခဲ့သည်။

၂၀၁၇-ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကြုံခဲ့ရ ဘဝမှတ်တိုင်များ နှင့် မြို့မတူရိယာအသင်းကြီးအကြောင်း စသည့် အနုပညာ သက်တမ်းတလျှောက် ကိုယ်တွေ့အကြောင်းအရာများကို ပြန်လည်ပြောပြသည့် **အတိတ်လမ်းသို့ အလွမ်းပြေ** စာအုပ်ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

၂၀၂၂-ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လဆန်းတွင် မန္တလေး ပုလင်းဝင်းအရပ် နေအိမ်မှ စန္ဒရားတီးအပြီး လဲကျရာမှ ပေါင်ကျိုးခဲ့ပြီး အိပ်ယာထဲ လဲခဲ့ရသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄-ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လကွယ်(၃)ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၂ခုနှစ်၊ သြဂုတ်လ(၂၈)ရက် ည(၁၂)နာရီ၌ ၉၆-ပါးသော ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် (၉၅)နှစ် ရှိပြီဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  နေထွတ် ၏ မန္တလေးအဘိဓာန်
2. ↑
3. ↑
မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းရှိ ရတနာ ဓာတ်ငွေ့နှင့် ပိုက်လိုင်း လုပ်ငန်းများတွင် စွမ်းအင်ကုမ္ပဏီကြီး ရှဗရွမ် ကော်ပိုရေးရှင်း Chevronသည် မြန်မာရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ လုပ်ငန်းနှင့်တွဲဖက်လုပ်ကိုင်နေသည်။ ရှဗရွမ်ကော်ပိုရေးရှင်း Chevron Corporation သည် ကမ္ဘာ့ စတုတ္တမြောက် စွမ်းအင်ကုမ္ပဏီကြီးဖြစ်ပြီး အမေရိကန်နိုင်ငံ ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်မှ San Ramon မြို့၌ ဗဟိုဌာနချုပ်ဖွင့်ထားသည်။ နိုင်ငံပေါင်း ၁၈ဝ ကျော်တွင် ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ရှာဖွေ၊ တူးဖော်၊ ထုတ်လုပ်၊ သန့်စင်ရေးနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်နေသည်။

ရှဗရွန်သည် ၂၀ဝ၅ မှစတင်၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခဲ့သည်။ အမေရိကန် ရေနံကုမ္ပဏီ UNOCAL မှ လုပ်ငန်းများကို လွှဲပြောင်းရယူခဲ့ပြီး၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ PTTEP၊ ပြင်သစ်မှ TOTAL တို့နှင့်အတူ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ရှာဖွေရေး လုပ်ငန်းများတွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ 

လူ့အခွင့်အရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများက ရှဗရွန်ကို ပြင်းထန်စွာ ပြစ်တင်ရှုတ်ချခဲ့ကြပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံမှ ပြန်လည် ထွက်ခွာသွားရန် တိုက်တွန်းခဲ့ကြသည်။ သူတို့၏ အကြောင်းပြချက်မှာ အလွန် တုန်လှုပ်ဖွယ် လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများကို ကျူးလွန်နေသည့် မြန်မာ န.အ.ဖအစိုးရအတွက် သူတို့၏ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများမှာ ဘဏ္ဍာရေး အသက်သွေးကြောသဖွယ် ဖြစ်နေသည်ဟု ဆိုသည်။ 

သူတို့ လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သည့် နေရာဒေသရှိ မြန်မာနိုင်ငံသားများအတွက် ဘဝနေထိုင်မှု အဆင့်အတန်း တိုးတက်စေရန် ကျန်းမာရေးနှင့် လူမှုရေး အစီအစဉ်များကို ဆက်လက်ထားရှိကြောင်း ရှဗရွမ် ကော်ပိုရေးရှင်း မှပြောရေးဆိုခွင့်ရှိ သူက ပြောသည်။ "ရတနာစီမံကိန်း၏ ပိုက်လိုင်းတလျှောက် ရပ်ရွာနဲ့ ထိတွေ့ ဆက်ဆံရေး အစီအစဉ်တွေရဲ့ အကျိုးရှိမှုကို ရှဗရွန်နဲ့ မဆိုင်တဲ့ ပြင်ပစာရင်းစစ်အဖွဲ့က အတည်ပြုခဲ့ပြီး ဖြစ်ပါတယ်" ဟု Jhonstone က ဆက်လက် ပြောကြားခဲ့သည်။ 

ရှဗရွန် အနေဖြင့် ‘အပေါင်း လက္ခဏာဆောင်သော အင်အားစု’ ဖြစ်လာရန် ရည်ရွယ်ထားကြောင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ အတွေ့အကြုံများကို ယူဆောင်လာပြီး၊ ရပ်ရွာလူထုနှင့် လက်တွဲ လုပ်ဆောင်ရာတွင် ကော်ပိုရိတ်တာဝန်သိမှု တည်းဟူသော ခိုင်မာသည့် ချဉ်းကပ်မှုမျိုးဖြင့် ဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သူက ပြောသည်။ "စီမံကိန်း လုပ်ငန်းနဲ့ အနီးတဝိုက်မှာ နေထိုင်ကြတဲ့ ပြည်သူတွေဟာ ရှဗရွန်နဲ့ သူ့ရဲ့ လက်တွဲ လုပ်ဆောင်ဘက်တွေရဲ့ ကောင်းမှုကြောင့် များစွာ တိုးတက်လာကြတယ်" ဟု သူက ပြောသည်။ 

ရှဗရွန်သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ထွက်ခွာသွားသည် ဆိုလျှင်ပင် ‘အခြား များစွာသော ပြိုင်ဘက်များက ရှဗရွန်၏ နေရာတွင် ဝင်ရောက် နေရာယူလာကြမည်သာ ဖြစ်ကြောင်း’၊ ဤသို့ဆိုလျှင် ဤအစီအစဉ်နှင့်အတူ မိမိတို့၏ သန္နိဋ္ဌာန်ဖြစ်သော ရပ်ရွာလူထုနှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံရေးနှင့် ရပ်ရွာနှင့် ဆက်ဆံရေး CE/CR လုပ်ငန်းများ၏ အဆင့်ကို အကြီးအကျယ် ထိခိုက်မည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် မြန်မာပြည်သူလူထု၏ အခွင့်အလမ်းများကိုလည်း ထိခိုက်စေလိမ့်မည်ဖြစ်ကြောင်း Johnstone က ပြောသည်။ ၂၀ဝ၇ ခုနှစ်တွင် ရတနာ စီမံကိန်းမှ မြန်မာန.အ.ဖအစိုးရမှအမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၉၀ဝ ဝင်ငွေ ရရှိခဲ့သည်။
**ဆာ ရစ်ချတ် စတီး** (အင်္ဂလိပ်: Sir Richard Steele; ၁၂ မတ် ၁၆၇၂ – ၁ စက်တင်ဘာ ၁၇၂၉) သည် အိုင်းရစ်လူမျိုး စာရေးဆရာနှင့် နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ စတီးသည် စာမွန်စာပေများ ရေးသားသူအဖြစ်သာမက ပြဇာတ်များကိုရေးသားသူ အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံရေးသမား အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကျော်စောသော အိုင်းရစ် အမျိုးသားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။

စတီးသည် ၁၆၇၂ ခုနှစ် မတ်လတွင် အိုင်ယာလန်ပြည် ဒဗ္ဗလင်မြို့၌ မွေးဖွား၍ ၁၇၂၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့၌ ဝေလနယ် ကာမာသန်မြို့အနီး တွင် ကွယ်လွန်လေသည်။ မိမိနှင့်သက်တူရွယ်တူဖြစ်သော ဂျိုးဇတ်အက်ဒီဆန်နှင့်အတူ ချာတာဟောက်ကျောင်းနှင့် အောက်စဖို့ တက္ကသိုလ်တို့တွင် စာသင်ခဲ့လေသည်။ သို့သော် တက္ကသိုလ်၌ ဒီဂရီရပြီးသည်အထိ မနေဘဲ စစ်ထဲသို့ ဝင်ခဲ့ရာ၊ ကက်ပတိန်ရာထူးအထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၁၇ဝ၇ ခုနှစ်မှ ၁၇၁ဝခုနှစ် အတွင်း၌မူ သတင်းပြန်ကြားဖြန့်ချိရေးအရာရှိအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ပါလီမန်အမတ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သို့သော် 'ကရိုက်ဆစ်' သတင်းစာတွင် သူတစ်ပါးအား အသရေပျက်စေသော ရေးသားမှုကြောင့် ပါလီမန်အမတ်အဖြစ်မှ ထုတ်ပယ်ခြင်း ခံရလေသည်။ ထို့ပြင် စတီးသည် စိတ်ဓာတ်ပြင်းထန်လှသော ဝှစ် ပါတီဝင်တစ်ယောက် ဖြစ်ရကား ၁၇၁ဝ ပြည့်နှစ်၌ တိုရီပါတီဝင်များ အာဏာရလာသောအခါတွင် သတင်းပြန်ကြား ဖြန့်ချိရေးရာထူးကို စွန့်လွတ်လိုက်ရလေသည်။ စတီးသည် ပထမဂျော့ဘုရင်လက်ထက်၌ ရာထူးအမျိုးမျိုးတွင် ထမ်းရွက်ခဲ့ပြီးလျှင် ၁၇၁၅ ခုနှစ်တွင် ဆာဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်သူကောင်းပြုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ သူသည် နာမည်ကျော် ကစ်ကက်ကလပ်၏ အသင်းသားတစ်ယောက်ဖြစ်ပြီးလျှင်၊ ၁၇ဝ၇ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာကျော် စာရေးဆရာကြီးဂျိုနသန်ဆွစ်နှင့် ပထမဆုံး စတင်သိကျွမ်းခဲ့သည်ဟု အဆိုရှိသည်။

သို့သော် ၁၇၁ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ယင်းတို့နှစ်ဦး၏ ရင်းနှီးခင်မင်မှု ပျက်ပြယ်သွားသည့်ပြင် စတီးသည် ငယ်သူငယ်ချင်း ရောင်းရင်းဖက်ဖြစ်သူ အက်ဒီဆန် နှင့်လည်း ၁၇၁၉ ခုနှစ်တွင် ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားခဲ့လေသည်။

၁၇ဝ၉ ခုနှစ်မှ ၁၇၁၁ ခုနှစ် အတွင်းတွင် စတီးသည် 'တက်တလာ'ခေါ် သတင်းစာကို 'အိုက်ဇပ်ဗစ်ကာစတပ်' ဟူသော နာမည်ဖြင့် စတင် တည်ထောင် ထုတ်ဝေခဲ့၍ ယင်းသတင်းစာအယ်ဒီတာ အဖြစ်ဖြင့်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထိုသတင်းစာအပြင် 'စပက်တေးတား' သတင်းစာတွင်လည်း စတီးသည် အက်ဒီဆန်မှအပ စာမွန်အများဆုံး ရေးသားခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ၁၇၁၃ ခုနှစ်တွင်မူ 'ဂါဒီယန်'ခေါ် သတင်းစာကို စတင်တည်ထောင်ထုတ်ဝေ၍ နက်စတာအိုင်းယန်းဆိုက်ဟူသော ကလောင် အမည်ဖြင့် စာမွန်များ အများဆုံးရေးသားခဲ့သည်။ ထိုနောက် တိုရီအစိုးရကို အတိုက်အခံပြုလုပ်ရန်အတွက် ၁၇၁၃ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော 'ပလီဗီးယန်း'ခေါ် နိုင်ငံရေးစာစောင် တွင်မူ စတီးသည် ဝန်ကြီးဆန်ဒါလန်၏ မှူးမတ် မျိုးနွယ်ဥပဒေကြမ်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ သူ၏ ရောင်းရင်းဖက် အက်ဒီဆန်၏ အာဘော်ကို ဆန့်ကျင်ကာ ပြန်လှန်ချေပရေးသားခဲ့လေသည်။ စတီး၏ နောက်ဆုံး စွန့်စားထုတ်ဝေမှုကား ၁၇၂ဝ ပြည့်နှစ် ဇန္နဝါရီလမှ ဧပြီလ အထိ ထုတ်ဝေခဲ့သော 'သီယေတာ'ခေါ် စာစောင်ပင် ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်၌ စတီးသည် နာမည်ကျော် ဒရူရီလိန်းဇာတ်ရုံ၏အမည်ကို မူပိုင်ရရှိထား သူဖြစ်ခဲ့လေပြီ။ စတီးသည် စာမွန် အမြောက်အမြားကို ရေးသားခဲ့ပြီးလျှင် ၁၇၁၄ ခုနှစ်တွင် သူရေးသားခဲ့သမျှသော စာများကို အကြောင်းပြု၍'တောင်းပန်ခြင်း'ခေါ် စာတစ်ပုဒ် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)
တက္ကသိုလ် မင်းမော်ကို ရန်ကုန်တိုင်း၊ တွံတေးမြို့တွင် အဖ ဦးတင်မောင်၊ အမိ ဒေါ်စိန်မြတို့မှ ၁၉၃၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၉ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။

  

၁၉၆၀-၆၁ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် မြန်မာစာ ဌာနတွင် နည်းပြဆရာ အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် မဟာဝိဇ္ဇာ ရေးဖြေ စာမေးပွဲ အောင်မြင်သည်။ ၁၉၆၈-၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ လန်ဒန် တက္ကသိုလ်သို့ ဘာသာဗေဒနှင့် သတ္တဗေဒ ပညာရပ်များ သင်ယူရန် ပညာတော်သင် အဖြစ် သွားရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ဘာသာဗေဒ၊ သတ္တဗေဒ ပညာရပ်များဖြင့် လန်ဒန် တက္ကသိုလ်မှ M.Phil. ဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။

  

ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်၊ မော်လမြိုင် ကောလိပ်၊ မန္တလေး တက္ကသိုလ်၊ လုပ်သားများ ကောလိပ်၊ အဝေးသင် တက္ကသိုလ်၊ နိုင်ငံခြားဘာသာ သိပ္ပံတို့တွင် နည်းပြ၊ လက်ထောက် ကထိက၊ ကထိက၊ တွဲဖက် ပါမောက္ခ အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။

  

၁၉၉၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၄ ခုနှစ် အထိ ဂျပန်နိုင်ငံ တိုကျို နိုင်ငံခြားဘာသာသင် တက္ကသိုလ်သို့ သွားရောက်၌ ဧည့်ပါမောက္ခ အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ထိုတက္ကသိုလ်တွင် The Sound System in Burmese နှင့် Morphology of Burmese Words စာအုပ် နှစ်အုပ် ရေးသား ပြုစု ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ကျောင်းသား ဘဝကပင် ကဗျာများ ရေးစပ်ခဲ့ပြီး သုတေသန စာတမ်းများ၊ ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။

  

၁၉၉၅ ခုနှစ်မှ စတင်၍ နိုင်ငံခြားဘာသာ တက္ကသိုလ် မြန်မာစာ ဌာနတွင် ဂုဏ်ထူးဆောင် တွဲဖက် ပါမောက္ခ အဖြစ် အမှုထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ကဗျာ၊ မဂ္ဂဇင်း၊ ချယ်ရီ၊ ဂီတပဒေသာ၊ ငွေတာရီ၊ စာပေဂျာနယ်၊ စာပေလုပ်သား၊ စာပန်းခင်း၊ စံပယ်ဖြူ စသည့် ဂျာနယ်၊ မဂ္ဂဇင်း မျိုးစုံတို့တွင် ကဗျာများ အပုဒ် ၅၃၈ ပုဒ်ကျော်၊ ဆောင်းပါး အပုဒ် ၆ဝ နီးပါးနှင့် လုံးချင်းကဗျာ စာအုပ် သုံးအုပ် ရေးသားခဲ့သည်။ ဝတ္ထုတို ဘာသာဗေဒ စာအုပ်များလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ်မင်းမော်သည် ကဗျာများ အပြင် ဘာသာဗေဒနှင့် ပတ်သက်သော ဆောင်းပါးများကိုလည်း မဂ္ဂဇင်းများတွင် အခန်းဆက် ရေးသားခဲ့သည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

တက္ကသိုလ်မင်းမော်သည် ၂၀၀၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂ဝ ရက်နေ့၌ ရန်ကုန်မြို့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်၌ ဇနီး ဒေါ်တင်တင်ဌေး ကျန်ရစ်သည်။

ရေးသားပြုစု ထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များ
-----------------------------------

1. ဘဝတေးသံ ကဗျာများ ၁၉၆၅
2. သူငယ်ချင်း ကဗျာစု (၁) ၁၉၈၉
3. သူငယ်ချင်း ကဗျာစု (၂) ၁၉၉၀
4. ဘာသာဗေဒ
5. သဒ္ဒဗေဒ
6. သူငယ်ချင်း ကဗျာစု (၃) ၂၀၀၄
7. သူငယ်ချင်း ကဗျာစု (၄) ၂၀၀၅

ကိုးကား
-------

1. ↑  ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ ဆက်ဆံရေး ဦးစီးဌာန (ရုံးချုပ်)၊ စာတည်းအဖွဲ့ စုဆောင်း ပြုစုပြီး ရွှေဟင်္သာ စာအုပ်တိုက်မှ ၂၀၀၈ ဖေဖော်ဝါရီမှာ ပထမအကြိမ် ထုတ်ဝေ ဖြန့်ချိခဲ့တဲ့ 'နှစ်ဆယ်ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာများနှင့် စာစုစာရင်း (စတုတ္ထတွဲ)
|  |  |
| --- | --- |
|  | ဝစ်ရှင်နရီ၊ အခမဲ့အဘိဓာန်တွင် ***မင်းမြောက်တန်ဆာ*** ကို ရှာဖွေကြည့်ရှုပါ။ |

မင်းမြှောက်တန်ဆာဟူသည် မင်းဧကရာဇ်တို့၏ အဆောင်အယောင်ကို ခေါ်သည်။ ရေမြေသေဌ်နင်း ဘုရင်မင်းတို့ ဘိသိက်မင်္ဂလာ အခါ 
တော်၌ ဆင်ယင်ကိုင်စွဲရသော အဆောင်အယောင် ငါးပါးကို မင်းမြောက်တန်ဆာ ငါးပါးဟု ခေါ်သည်။ 
ယင်းတို့မှာ-  

1. သန်လျက်၊
2. ထီးဖြူ၊
3. မကိုဋ် (သင်းကျစ်)
4. ခြေနင်း၊
5. သားမြီးယပ် တို့ဖြစ်သည်ဟု မြန်မာအဘိဓာန်ကျမ်း၌ ဖော်ပြထားသည်။

  

ယင်းတို့သည် ပြည့်ရှင်မင်းတို့၏ ရတနာအပေါင်းတို့ထက် ပြဋ္ဌာန်းသော 
ရတနာဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋ္ဌာနရတနာ မည်သည်။ မင်းအပေါင်း 
တို့သည် ထီးဖြူကို ဆောင်းမိုးလျက် ရင်ခွင်ထက် သားမြီးယပ် 
ကို ပိုက်၍ နဖူးပြင်ဝယ် တင့်တယ်စွာ သင်းကျစ်ကို ဆင်ယင် 
ပြီးလျှင် ခြေ၌ ခြေနင်းစီးကာ သန်လျက်စွဲကိုင်၍ အဘိသိက် 
မင်္ဂလာ ခံယူကြသည်။ *ရဟန်းတွင် သိက္ခာ၊ မင်းတွင်* 
ဘိသိက် *ဟု ဓညဝတီ အရေးတော်ပုံကျမ်း၌ ဆိုသောကြောင့်* 
မင်းမြောက်တန်ဆာ ငါးပါးတို့ကို ဆင်ယင်သုံးစွဲလျက် သုံးပါး 
သော ရာဇဘိသိက်ခံသောမင်းကိုသာ မင်းဟုသမုတ်အပ်ကြောင်း 
ဖြင့် ရာဇဝင်တို့၌ ဆိုသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)
မောင်ရစ်၏ဘဝစာမျက်နှာ
--------------------

မောင်ရစ်သည်ရန်ကုန်စက်မူတက္ကသိုလ်တွင်ပညာသင်ကြားရင်းနှင့်ပင်ကာတွန်းဘောက်စ်၌အတောအသင့်နာမည်ရနေသောကာတွန်းသမားတစ်ယောက်ဖြစ်ခဲ့သည်။ BEဘွဲ့ကိုရရှိပြီးနောက်တွင် အပြင်ကွန်ပြူတာသင်တန်းများတွင် ကွန်ပြူတာအတတ်ပညာကို လေ့လာလိုက်စားခဲ့ကာ သူငယ်ချင်းများနှင့် ကိုယ်ပိုင်ကွန်ပြူတာဆိုင် ဖွင့်နိုင်ခဲ့သည်။ မောင်ရစ်သည်ကွန်ပြူတာကျွမ်းကျင်သူတစ်ယောက်အဖြစ်၎င်း၊ ကာတွန်းဆရာတစ်ယောက်အဖြစ်၎င်း၊ စာရေးဆရာတစ်ယောက်အဖြစ်၎င်းရပ်တည်နေထိုင်လျက်ရှိသည်။

စာပေဘဝ
------

မောင်ရစ်သည်ရန်ကုန်စက်မူတက္ကသိုလ်တွင်ပညာသင်ကြားနေရင်းဖြင့် ကာတွန်းဘောက်စ်တွင် ကာတွန်းများအများအပြားရေးဆွဲခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်မှစ၍အတွေးအမြင်မဂ္ဂဇင်းတွင် "စာဖတ်တာ"ဟူသော ဆောင်းပါးဖြင့် စာပေလောကထဲသို့ ဝင်လာခဲ့သည်။ ထို့နောက်အတွေးအမြင်တွင်ပင်ကလေးအတွေး၊ ဘဝ၏ရည်မှန်းချက်၊ ပုံပြင်များ၊ စာနယ်ဇင်း၊ ခါးသီးတဲ့အမှန်၊ နည်းပညာတော်လှန်ရေး၊ ပေမှီထောင့်မှီ၊ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ဘဘကြီး၊ အင်တာနက်ထဲမှာ မောင်ရစ်ကိုထားရစ်ခဲ့ အစရှိသဖြင့်ဆောင်းပါးများစွာ ရေးသားခဲ့သည်။

ကာတွန်းမောင်ရစ်အမည်ဖြင့်ဖခင်ဖြစ်သူ၏သင်္ချာ "ဆောင်ပါးများနှင့် Working People Daily သတင်းစာများ
(၁၉၈၇-၈၈)တွင်ဖခင်ဖြစ်သူ၏ ဆောင်းပါးများအတွက် ကာတွန်းတိုများ များစွာရေးဆွဲခဲ့သည်။

ထို့ပြင်အင်္ဂလိပ်စာသင်ခန်းစာကာတွန်းများဖြစ်သော "ရွှေမိနှင့်အင်္ဂလိပ်စာ" ကာတွန်းတစ်မျက်နှာများကို လစဉ် မင်္ဂလာမောင်မယ် မဂ္ဂဇင်းတွင် ၁၉၉၆-ခုနှစ်လောက်အထိ ရေးသားခဲ့သည်။

၁၉၉၂ခုနှစ်တွင်ပညာရေးဗျူရိုအတွက်အသုံးလုံးစာအုပ်များဖြစ်သော"လက်ဖျန့်တောင်းရန်မလိုပါ။"

"ဒေါ်လှတင့်တာဝန်ကျေပါသည်""စာအုပ်အငှားဆိုင်ကလေး"အစရှိသောသရုပ်ဖော်ပန်းချီများဖြင့်ရေး
သားသရုပ်ဖော်ခဲ့သည်။

ဖခင်ဖြစ်သူဒေါက်တာခင်မောင်ဝင်းရေးသားခဲ့သော"အခြေခံသင်္ချာသစ်" စာအုပ်တွင် အတွင်းသရုပ်ဖော်ပုံများကို
၁၉၉၁(လောကသစ်စာပေ) တွင်ရေးဆွဲပေးခဲ့သည်။ ထို့အပြင်အဖွားဖြစ်သူရေးသားခဲ့သော "Gift of laungter"

အင်္ဂလိပ်စာအုပ် ၁၉၉၅ခုနှစ်(ပါရမီစာပေ)အတွက်အတွင်းအပြင်မျက်နှာဖုံးပုံများကိုရေးဆွဲပေးခဲ့သည်။

ညီမဖြစ်သူ ဂျူနီယာဝင်း ၏သိပ္ပံဆောင်းပါးတစ်ချိူ့အတွက်ကာတွန်းပုံများနှင့် English for All မဂ္ဂဇင်းကဗျာ
တချိူ့အတွက် ကာတွန်းပုံတချို့ ရေးဆွဲပေးနေဆဲဖြစ်သည်။

ယခုအချိန်ထိ မောင်ရစ်အမည်ဖြင့် ဆောင်းပါးများ၊ ကာတွန်းများရေးဆွဲ နေဆဲဖြစ်သည်။

မိုးမခ
မောင်ရစ်သည်၊ စင်ကာပူနိုင်ငံတွင် ကွန်ပြူတာအလုပ်အကိုင်လုပ်ကိုင်ရာမှ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ပညာသွားရောက်သင်ကြားခဲ့သည်။ မဟာဘွဲ့ကိုရရှိပြီးနောက် ဆန်ဖရန်စစ်စကိုစတိတ်ယူနီဗာစတီ တွင်စာကြည့်တိုက်မှူးအလုပ်လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်။ 
မိုးမခရေဒီယို အင်တာနက်အစီအစဉျကို အသံလှှင့်ဝါသနာရှင် မြန်မာများနှင့် စတင်ခဲ့ပြီး၊ မိုးမခမီဒီယာအဖြစ် မြန်မာ့အရေးစာပေ၊သတင်းများကို အင်တာနက် moemaka.com မှတဆင့် ထုတ်လှှင့်ရတွင် တာဝန်ခံဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉တွင် အမေရိကန်သမ်မတ အိုဘားမားက အိမ်ဖြူတော်သို့ ဖိတ်ခေါ်တွေ့ဆုံရာတွင် တိုက်ပုံ၊ပုဆိုး၊လွယ်အိတ်ဖြင့် တက်ရောက်ခဲ့သော မြန်မာဘလောက်ကာတစ်ဦးဖြစ်သည်။
၁၉၉၀ မှ စ၍ ကုလသမဂ္ဂ ကိုယ်စားလှယ် ၈ယောက်၏ တာဝန်မှာ မြန်မာ့ ဒီမိုကရေစီ လှုပ်ရှားသူများ နှင့် စစ်အစိုးရအကြား ပြေလည်မှုများရှိစေရန် နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဖြစ်အပျက်များကို လေ့လာမှတ်တမ်းတင်ယူရန်ဖြစ်သည်။ ကုလ ကိုယ်စားလှယ်နှင့် သတင်းပို့သူများသည် ၄၇ ကြိမ်တိုင်အောင် ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ကုလသမဂ္ဂ၏ ရာထူး အကြီးဆုံး အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးသည်လည်း နှစ်ကြိမ်တိုင်အောင် ရောက်ရှိခဲ့ပြီဖြစ်သည်။

စေလွှတ်ခဲ့သည့် ကိုယ်စားလှယ်များ
-------------------------------

### ဆာဒါကို အိုဂါတာ (၁၉၉၀)

ဆာဒါကို အိုဂါတာ အား ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးနှီနှောဖလယ်ပွဲ ၂၀၀၈ တွင် တွေ့ရစဉ်
#### ၁၉၉၀

၁၉၉၀ နိုင်ဝင်ဘာလတွင်၊ ကုလ၏ လူ့အခွင့်အရေး အထူးပညာရှင် ဆာဒါကို အိုဂါတာ သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ လည်ပါတ်ခဲ့သည်။ ဒီဇင်ဘာလ ကုလသို့ သူ၏ မြန်မာနိုင်ငံ၏ လူ့အခွင့်အရေး အခြေအနေ တင်ပြချက်များတွင်၊ မြန်မာနိုင်ငံရှိ မေလရွေးကောက်ပွဲတွင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသော ပါလီမန်ကိုယ်စားလှယ်များသည် မည်သည့်အချိန်တွင် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒမူကြမ်း ရေးဆွဲနိုင်မည်ကိုမူ မသိရှိရဟု တင်ပြခဲ့သည်။

### ယိုဇို ယိုကိုတာ (၁၉၉၂ မှ ၁၉၉၆)

### ၁၉၉၂

ဇွန်လ ၁၀ရက်နေ့တွင် ကုလမှ ယိုဇို ယိုကိုတာအား လူ့အခွင့်အရေး အထူးကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံသို့ လေးကြိမ်တိုင်အောင် လည်ပါတ်ခဲ့ပြီး၊ ကုလသမဂ္ဂသို့ တွေ့ရှိချက်များကို ပြန်လည်တင်ပြခဲ့သည်။ ဒီဇင်ဘာလတွင်၊ စစ်အစိုးရ ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေး ကောင်စီမှ ယိုဇို ယိုကိုတာအား၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၁၉၉၀ ရွေးကောက်ပွဲမှ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသည့် ကိုယ်စားလှယ်များကို အမျိုးသားညီလာခံမှ တဆင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ရေးဆွဲသွားမည်ဟု ဆိုသည်။ သို့သော် ၁၉၉၀တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် အနိုင်ရရှိခဲ့သည့် ၄၈၅ နေရာမှ ၃၉၂ နေရာတွင်၊ အမျိုးသားညီလာခံ ကိုယ်စားလှယ်များ ၇၀၂ ဦးအနက် ပါလီမန် အမတ် ၉၇ အယောက်သာ တက်ရောက်ခွင့်ပေးခဲ့သည်။ စစ်အစိုးရမှ၊ ၎င်းတို့သည့် ကုလ နှင့် ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ရန် ယုံကြည်စိတ်ချနိုင်သူများဟူ၍ ယိုကိုတာမှ တဆင့် ကုလသို့ပြောကြားခဲ့သည်။ ယိုကိုတာမှ ၎င်းခရီးစဉ်များတွင် စစ်အစိုးရမှ ပြည့်ဝသော၊ မလစ်ဟင်းထားသော ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်မှုမျိုး အပြည့်မရဟု မှတ်ချက်ချခဲ့သည်။ သူသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အပါအဝင် ဖမ်းစီးထားသူများကို တွေ့ခွင့်တောင်းဆိုခဲ့ခြင်းကို စစ်အစိုးရမှ ခွင့်မပြုခဲ့ပေ။

### ၁၉၉၃

နိုဝင်ဘာလ ၁၀ရက်နေ့တွင် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေး အတွင်းရေးမှူး-၁ ဗိုလ်ချုပ်ခင်ညွန့်သည် ယိုကိုတာအား ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် တွေ့စုံရန် "အချိန်စောသေးတယ်" ဟုဆိုခဲ့ပြီး၊ သို့သော် "အနာဂတ်မှာတော့ တွေ့ဖို့ ဖြစ်ကောင်း ဖြစ်နိုင်ပါလိမ့်မယ်" ဟုလည်း ပြောခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၀ရက်နေ့တွင် "ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား လွှတ်ပေးမလား"ဟု မေးသောအခါတွင် အဖြေပေးဖို့ အချိန်စောသေးသည်ဟု ပြန်လည်ဖြေကြားခဲ့သည်။

၁၉၉၆ - ၂၀၀၀
-----------

၁၉၉၅ - ၁၉၉၉
-----------

၂၀၀၀ - ၂၀၀၈
-----------

၂၀၀၀ - ၂၀၀၆
-----------

၂၀၀၆ - ၂၀၀၉
-----------

၂၀၀၇ - လက်ရှိ
-------------

၂၀၀၈ - လက်ရှိ
-------------

၂၀၁၀ - လက်ရှိ
-------------

ကိုးကား
-------

1. ↑  မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ။ 19 July 2012 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  14 May 2012 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
*Mareca penelope*
**ဘဲအ** သည် ဝမ်းဘဲနှင့် အမျိုးစဉ်တူ၊ မျိုးရင်းခွဲတူ ငှက်ဖြစ်သည်။ ဘဲအသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ နိုဝင်ဘာလမှ မတ်လအထိ လာရောက်လေ့ရှိသော ငှက်မျိုးပင်ဖြစ်သော်လည်း ယင်းကိုတွေ့ရခဲသည်။ ဘဲအ၏ အလျားမှာ ၁၉ လက်မရှိသည်။ ဘဲအ အမ၏ အရောင် 
မှာ အညိုရောင်အနုတွင် အညိုရင့်ရောင် အကွက်များရှိသည်။ နှုတ်သီးမှာ 
အခြားဘဲမျိုးများထက်တိုပြီးလျှင် အမွှေးအတောင်၏ အရောင်မှာ အနီရောင် 
ပို၍ ထနေလျက် အမြီးချွန်လည်းရှိသဖြင့် ခွဲခြား၍သိနိုင်လေသည်။ ဘဲအ 
တွင် အဖိုရော အမ၌ပါ ရင်ပတ်ဖြူများရှိသဖြင့် ထူးခြားလေသည်။

ဘဲအ အဖို၏အသံမှာ ကျယ်လောင်ပြတ်သား၍ သာယာသော 
လေချွန်သံမျိုးဖြစ်သည်။ အမ၏အသံမှာ ညည်းသံမျိုးဖြစ်သည်။
ဘဲအသည်လည်း ဘဲရစ်နှင့် ဘဲခေါင်းစိမ်းတို့ကဲ့သို့ပင် ကြောက် 
တတ်သဖြင့် သေနတ်သံကြားသည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် ပျောက်ကွယ်သွားလေ့ရှိသော ငှက်မျိုးဖြစ်သည်။ ပျံသန်းသောအခါ များသောအားဖြင့် တန်း၍ပျံ သန်းလေ့ရှိကြသော်လည်း မညီမညာနှင့် ပုံသဏ္ဌာန်ကိုပြောင်းလဲ၍ ပျံသန်း တတ်ကြသည်။ ဘဲအကို သတ္တဗေဒ(ပါဏဗေဒ‎) အလိုအားဖြင့် အနပ်ပင်နဲလုပ် (Anas penelope )ဟုခေါ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  *Anas penelope*။ *IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.2*။ နိုင်ငံတကာ သဘာဝထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း (2012)။  26 November 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)
ဂျင်းနေမြို့ သည် မာလီနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း နိုင်ဂျာမြစ် ကုန်းတွင်းမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် တည်ရှိသော မြို့နှင့် မြို့ပြ ကွန်မြူးန် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မော့ပ်တီဒေသ၏ ဒေသခွဲရှစ်ခု ထဲမှ တစ်ခု အပါအဝင်ဖြစ်သော ဂျင်းနေ ဒေသခွဲ၏ အုပ်ချုပ်ရေးမြို့ ဖြစ်သည်။ ကွန်မြူးန်တွင် ပတ်ဝန်ကျင်း ကျေးရွာ ၁၀ ရွာလည်း ပါဝင်ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၃၂,၉၄၄ ဦး ရှိသည်။

ဂျင်းနေမြို့၏ သမိုင်းကြောင်းသည် တင်းဘတ်တူးမြို့၏ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ ၁၅ ရာစု မှ ၁၇ ရာစု အတွင်းတွင် ဆာဟာရ ကိုဖြတ်သန်းကုန်သွယ်ကြသော တင်းဘတ်တူးမြို့သို့ အဝင်အထွက် ဆား၊ ရွှေနှင့် ကျွန်ကဲ့သို့သော ကုန်စည်များသည် ဂျင်းနေမြို့ကို ဖြတ်သန်းသွားကြသည်။ ထိုမြို့နှစ်ခုစလုံးသည် အစ္စလာမ် ပညာတတ်တို့ ၏ အချက်အချာ ဌာန ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဂျင်းနေမြို့၏ ကြွယ်ဝမှုသည် ထိုကုန်သွယ်မှုအပေါ်တွင် မူတည်နေပြီး ပေါ်တူဂီတို့မှ အာဖရိက ကမ်းရိုးတန်းတွင် ကုန်သွယ်ရေးစခန်းများ တည်ထောင်သော အခါတွင် ဆာဟာရကို ဖြတ်သန်းကုန်သွယ်မှု ကျဆင်းခဲ့ပြီး ဂျင်းနေမြို့သို့လည်း ရိုက်ခတ်ခဲ့သည်။

ဂျင်းနေမြို့သည် ၎င်း၏ ရွှံ့ ဗိသုကာလက်ရာများကြောင့် ထင်ရှားကျော်ကြားပြီး နာမည်အကြီးဆုံးမှာ ၁၉၀၇ ခုနှစ် အစောပိုင်း ဗလီတည်ရှိရာနေရာတွင် ထပ်မံတည်ဆောက်ခဲ့သော မဟာဗလီကြီး ဖြစ်သည်။ မြို့၏ တောင်ဘက်တွင် ဆာဟာရတောင်ပိုင်းရှိ ရှေးအကျဆုံး မြို့ဖြစ်သော ဂျင်းနေဂျနိုမြို့ ရှိသည်။ ဂျင်းနေနှင့် ဂျင်းနေဂျနိုမြို့တို့အား ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------
**မင်းမွေးတောင်** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ သင်တောင်းကြီးရွာ၏ တောင်ဘက် နှစ်မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ 
ယခင်က ကျောက်ဆည်မြို့၏ မြောက်ဘက် တစ်မိုင်အကွာတွင်ရှိပြီး ယခုအခါ မြို့နှင့် တစ်ဆက်တည်း ရှိနေပါသည်။ ဥတေနမင်း မွေးဖွားရာ တောင်ဖြစ်သည်။

ဒဏ္ဍာရီ
-------

မဇ္ဈိမဒေသ ကောသမ္ဗီပြည်ကို အစိုးရသော ပူရန္တပ္ပမင်းကြီး၏ မိဖုရားကြီးမှာ ကိုယ်ဝန်အရင့်အမာနှင့် နန်းရင်ပြင်မှာ ကမ္ဗလာနီခြုံကာ နေပူစာလှုံနေခိုက် (ဟတ္ထိလိင်္ဂသကုဏ) ငှက်ဆင်ကြီးက သားတစ်မှတ်ကာ သုတ်ချီလာသည်။ 

မိဖုရားကြီးမှာ သတိရှိသူဖြစ်၍ အသံမပြုဘဲ ငြိမ်သက်စွာ လိုက်ပါလာသည်။ အလ္လကပ္ပတောင်ခြေရှိ အစားစားနေကျ ညောင်ပင်သို့ ရောက်သောအခါ ငှက်ဆင်ကြီးက အစာချပါသည်။ ငှက်တို့၏ သဘာဝအရ လာရာလမ်းကို ပြန်ကြည့်ခိုက် မိဖုရားကြီးက ခြောက်လှန့်သောကြောင့် ငှက်ဆင်ကြီး လန့်၍ ပျံသွားသည်။ ငှက်ဆင်ကြီး သွားပြီး မကြာမီ နေဝင်သွားသည်။

မိဖုရားကြီးမှာလည်း ကမ္မဇလေ လှုတ်လာသည်။ ခပ်သိမ်းသော အရပ်ရှစ်မျက်နှာတို့မှ မိုးကြီးထစ်ချုန်းလျှက် မဲမှောင်ကာ နေတော့၏။ တောကြီးမျက်မဲတွင် ညအခါ မအိပ်ဝံ့ဘဲ မျက်စိသူငယ်နှင့် မိုးလင်းလာသည်။ 

အလ္လကပ္ပတောင်ကို အမှီပြုနေသော အလ္လကပ္ပရသေ့ကြီးသည် မိုးလင်းသောအခါ မိုးကြီးသောနေ့များတွင် သစ်သီးဝလံ မရှာဘဲ၊ ငှက်ဆင်ကြီး၏ စားကြွင်းစားကျန် အရိုးများကို လာကောက်လေ့ရှိသည်။ ထိုအရိုးများကို ထုကာပြုတ်၍သောက်သည်ဟု ဓမ္မပဒအဋ္ဌကထာက ဆိုထားသည်။ နံနက်လင်းသောအခါ မိုးအခါဖြစ့်သည့်အားလျှော်စွာ ရသေ့ကြီး အရိုးကောက်လာသည်။ လူသံကြား၍ အမေးအ​ဖြေပြုကာ မိဖုရားကြီးနှင့် ကလေးကို ကယ်ဆယ်သွားသည်။ မင်းမွေးတောင်၏ မြောက်ဘက် အနည်းငယ်မြင့်သောနေရာတွင် ဂူတစ်ခု ရှိသည်။ ထိုဂူကို ယနေ့အထိ မင်းမွေးဂူဟု ခေါ်ကြသည်။ (ကျောက်ဆည်သားတချို့ သိထား၊ ယုံကြည်ထားသကဲ့သို့ မင်းမွေးဂူတွင် မွေးဖွားသည် မဟုတ်ဘဲ နေထိုင်ကြခြင်းသာ ဖြစ်သည်။)

မွေးဖွားလာသော မင်းသားအား ဥတေနဟု အမည်မှည့်ခေါ်သည်။ အလ္လကပ္ပရသေ့ကို အစွဲပြု၍ အလ္လကပ္ပတောင်ဟု ခေါ်တွင်လာရာမှ မင်းသားမွေးသောကြောင့် မင်းမွေးတောင်ဟု ပြောင်းလဲ ခေါ်တွင်လာသည်။ ညောင်ပင်ကိုလည်း ဥတေနညောင်ပင်ဟု ခေါ်ကြသည်။ မင်းသား အရွယ်ရောက်လာသောအခါ ရသေ့ကြီးက မင်းသားတို့ တတ်အပ်သော အဋ္ဌာရသ ၁၈ ရပ်ကို သင်ပေးသည်။ စောင်းတီး၍ ဆင်ကို လာစေ သွားစေသော ဂါထာကိုလည်း သင်ပေးသည်။ ဆင်လာစေသော ဂါထာကို ရွတ်၍ စောင်းတီးလျှင် ဆင်များလာကြသည်မှာ အင်းပြင်ပြည့်၍ ဖြစ်သည်။ ဆင်များ ရှေ့မတိုးသာ နောက်မဆုတ်သာ ပြည့်ကာတောင့်နေသောကြောင့် ကုမုဒအင်းမှ ဆင်တောင့်အင်းဟု ခေါ်တွင်လာသည်။ ကာလရွေ့လာသောအခါ ဆင်တောင့်အင်းမှ သင်တောင်းအင်းအဖြစ် ပြောင်းလွဲလာသည်ဟု ဆိုကြသည်။

ဥတေန ညောင်ပင်
-------------

မင်းမွေးတောင်ရှိ ညောင်ပင်ကြီးကို ဥတေနညောင်ပင်ဟု ခေါ်ကြသည်။ ညောင်ပင်မှာ လူ ၇ ယောက်ဖက်ခန့် ကြီးမားလေသည်။ သစ်ဆွဲဆင်များ ကျောက်ဆည်မြို့ကို တောင်ဘက်မှ၎င်း၊ မြောက်ဘက်မှ၎င်း ဖြတ်သွားသောအခါ ဥတေနညောင်ပင်ကို ဝင်၍ ကန်တော့ကြသည်။ ၁၉၆၆-ခုနှစ်က ထိုညောင်ပင်သည် အလိုအလျောက် ၁၄ ပေအမြင့်လောက်က ကျိုးပဲ့လဲကျသွားသည်။ ယခုအခါ ညောင်ငုတ်တိုကြီးသာ ကျန်တော့သည်။

ကိုးကား
-------
စမုန်
-----

စမုန်ငါးမျိုးရှိရာ ယင်းတို့မှာ စမုန်စပါး၊ စမုန်ဖြူ၊ စမုန်နီ၊ စမုန်ညို
စမုန်နက်၊ စမုန်နွယ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။

စမုန်စပါး
စမုန်စပါးပင်သည် နှစ်ကြာခံပင်မျိုး ဖြစ်၏။ ရုက္ခဗေဒ 
အမည်မှာ 'ဖိုးနီကူလမ် ဗာဂါရီ' ဖြစ်သည်။ စမုန်စပါးပင်သည် 
၄ ပေမှ ၅ ပေအထိ မြင့်သည်။ အဝါပွင့်များ ပွင့်သည်။ 
ဥရောပတိုက် တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် အရိုင်းပေါက်၏။ 
ဥရောပတိုက်နှင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတို့တွင် 
အနှံ့အပြား စိုက်ပျိုးကြ၏။ အရွက်နှင့် အစေ့မှာလည်း 
မွှေး၏။ အပင်နှင့် အစေ့ နှစ်မျိုးစလုံးကို ဆေးဝါး၊ အရက်၊ 
သကြားခဲနှင့် အခြား အစားအသောက်များတွင် အနံ့ကောင်း 
စေရန်အတွက် အသုံးပြု၏။ စမုန်စပါးမှ စမုန်စပါးဆီကို 
ထုတ်ယူကြ၏။ ထိုအဆီ ကို ဆပ်ပြာနှင့် အမွှေးအကြိုင် 
ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်ရာတွင် အသုံးပြုကြ၏။ စမုန်စပါးဆီမှာ 
လေနိုင်ဆေးတစ်မျိုးပင် ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့၌ 
စမုန်စပါးကို ကွမ်းယာနှင့် ရော၍ စားလေ့ရှိ၏။

ရုက္ခဗေဒ အလိုအားဖြင့် စမုန်ဖြူကို 'အင်နီဆိုချီလပ်ကာ 
နိုဆပ်'၊ စမုန်နက်ကို 'နိုင်ဂျဲလား ဆက်တီဗား'၊ စမုန်နီကို 
'လီပီဒီအမ် ဆက်တီဗမ်'၊ စမုန်နွယ်ကို 'မိုမော်ဒီကာ ကိုချင်ချီ 
အင်ဆစ်' ဟူ၍ ခေါ်သည်။ စမုန်နက်မှာ အရောင်နက်သည်။ 
စမုန်နက်ကို အမူးအမော်အတွက် ကောင်းသည်ဟူ၍ လူ 
မမာများ ရှူကြသည်။ စမုန်နီအစေ့များကို ဝမ်းကိုက်ရောဂါ 
ကုသရာ၌ ဆေးအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ စမုန်နီအရွက်ကို 
စားရသည်။ စမုန်နွယ်စေ့ကိုပြုတ်၍ ရင်ကျပ်နာပျောက်ဆေး 
ဖော်ယူတတ်ကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)
မက်ပါကရင်နှင့် ပယ်လျူဒရင်
-------------------------

ငှက်ဖျားရောဂါသည် လူများကိုသေကြေပျက်စီးစေသော 
ရောဂါဆိုးကြီးဖြစ်သဖြင့် များစွာကြောက်မက်ဖွယ် ကောင်းပေ 
သည်။ ကွီနိုင်ဆေးကို လိုသလောက်မရနိုင်ခဲ့လျှင် ငှက်ဖျား 
ရောဂါကို မည်သို့မျှ မကာကွယ်နိုင်ပေ။ ကွီနိုင်အစား အသုံးပြု 
နိုင်မည့် အခြားဆေးဘက်တစ်မျိုးကို ကြံဆကြရာတွင် *မက်ပါ* 
ကရင် *ခေါ်သော ဆေးကို ခရစ် ၁၉၄၂ ခုနှစ်လောက်ကတွေ့ရှိ* 
ကြလေသည်။ မက်ပါကရင်သည် ငှက်ဖျားရောဂါကို တိုက်ဖျက် 
ရာ၌ ကွီနိုင်ထက် ၃ ဆမျှပို၍ တန်ခိုးအာနိသင် ရှိပေသည်။ 
မက်ပါကရင်နှင့် ကွီနိုင်တို့မှာ ငှက်ဖျားရောဂါကို 
အမြစ်ပြတ်အောင် မဖြတ်နိုင်ကြသောကြောင့် မက်ပါကရင်ထက် 
တန်ခိုးအာနိသင် ထူးကဲသော ဆေးတစ်မျိုးကို တစ်ဖန် စီမံ 
ကြံဆောင်ကြပြန်လေသည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလဆန်း 
လောက်တွင် ဗြိတိသျှဓာတ်ခွဲရုံတစ်ခုမှ *ပယ်လျူဒရင်* ခေါ် 
ဆေးတစ်မျိုးကိုတွေ့ရှိကြောင်း ကြေညာလေသည်။ ပထမဦးစွာ 
ဖော်စပ်သူများမှာ ဒေါက်တာအက်ဖ၊ အိပ်ချ၊ အက်စ၊ ကတ်၊ 
ဒေါက်တာ ဒီ၊ ဂျီ၊ ဒေဗီနှင့် မစ္စတာ အက်ဖ၊ ရို့ ဆိုသူ သိပ္ပံ 
ကဝိကြီးများ ဖြစ်ကြသည်။ ပယ်လျူဒရင်ဆေးတွင် ငှက်ဖျား 
ရောဂါအတွက် ကောင်းသောအချက် ၃ ချက်ရှိသည်။ ပထမ 
အချက်မှာ ရောဂါပိုးပါရှိသည့်ခြင်ကောင်ကိုက်ခြင်း ခံရသည့် 
တိုင်အောင် ရောဂါမဖြစ်စေရန် ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်ခြင်း၊ ဒုတိ 
ယ အချက်မှာ ငှက်ဖျားရောဂါဖြစ်မည့် အရိပ်အရောင်လက္ခဏာ 
များ ပေါ်ပေါက်လာသည့်တိုင်အောင် ရောဂါကို ထိရောက်စွာ 
တိုက်ဖျက်နိုင်ခြင်း၊ တတိယအချက်မှာ ငုပ်နေပြီးမှ ပြန်ပေါ် 
တတ်သော ငှက်ဖျားရောဂါကို အောင်မြင်စွာ ကာကွယ်နိုင်ခြင်း 
တို့ ဖြစ်သည်။

  

ပယ်လျူဒရင်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် 
ကမ္ဘာသို့ ထုတ်ဖော်ကြေညာခြင်း မပြုသေးဘဲ လပေါင်းအတော် 
ကြာကြာ လျှို့ဝှက်ထားသေးသည်။ ဤသို့ လျှို့ဝှက်ထားခြင်းမှာ 
ဓာတုဗေဒဘက်ဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးများ၊ သုတေသန လုပ်ငန်း 
ပြုရာ၌ ကုန်ကျသော ငွေကြေးအခြေအနေ စသည်တို့ကြောင့် 
ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် နောက်ဆုံး၌ ဗြိတိသျှသိပ္ပံကဝိများသည် 
တစ်ကမ္ဘာလုံး၏အကျိုးကို ထောက်ရှုကာ ထုတ်ဖော်အသိပေး 
လိုက်ကြသည်။ ယခုအခါ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဓာတ်ခွဲရုံအသီးအသီး၌ 
ပယ်လျူဒရင်ကို ကြိုက်နှစ်သက်သလို ဖော်စပ်ယူနိုင်ကြပေပြီ။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)
ཧོ་ནོ་ལུ་ལུ།

ဟိုနိုလူလူမြို့
---------------

ဟိုနိုလူလူမြို့သည် 
ဟာဝိုင်ယီကျွန်းစု၏ မြို့တော်ဖြစ်၍ ထိုကျွန်းစုတွင် 
အပါအဝင်ဖြစ်သော အိုအားဟူးကျွန်း အနောက်တောင်ဘက် 
ကမ်းခြေ၌တည်ရှိသည်။ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာဘက်တွင် 
ဖြတ်သန်းသွားလာလျက်ရှိသော သင်္ဘောအားလုံးနီပါးမျှ 
ဟိုနိုလူလူဆိပ်ကမ်း၌ဝင်ရောက်ဆိုက်ကပ်ကြသည် 
ဖြစ်သောကြောင့် ဟဝိုင်းယန်းကျွန်းစုတွင် အကြီးဆုံး 
ဆိပ်ကမ်းမြို့လည်းဖြစ်သည်။ သိုနိုလူလူမြို့အနောက်ဘက် 
ခြောက်မိုင်ခန့်အကွာတွင် အမေရိကန်ရေတပ်စခန်း 
တည်ရာဖြစ်သော ပုလဲဆိပ်ကမ်း(ပါးလ်ဟာဗာ) ရှိသည်။ 

ဟိုနိုလူလူမြို့သည် အမေရိကတိုက်ရှိ မြို့ကြီးများနှင့်မခြား ခေတ်မီအဆောက်အအုံများ၊လမ်းမကျယ်များ၊ 
သပ်ရပ်သောလူနေရပ်ကွက်များဖြင့် စည်ကားသောမြို့ကြီး 
ဖြစ်သည်။ ရေကြောင်းခရီးနှင့်လေကြောင်းခရီးဆုံရာ 
ဖြစ်ခြင်းကြောင့်လူအမျိုးမျိုးကိုတွေ့ရှိနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် 
သဘာဝရှုခင်းသာယာ၍ ရာသီဥတုသင့်တင့်ကောင်းမွန်သော 
မြို့ဖြစ်ရာ နိုင်ငံအများမှဧည့်သည်များလာရောက် 
လည်ပတ်လေ့ရှိသည်။ ဝိုင်ကီကီကမ်းခြေသောင်ပြင်သည် 
ထင်ရှားသောအပန်းဖြေစခန်းဖြစ်သည်။ 
ထိုကမ်းခြေတွင်ရေကူးခြင်း၊ ရေလွှာပြင်လျှောစီးခြင်းစသော 
ရေပြင်ကစားနည်းတို့ကိုလေ့ကျင့်ကစားကြသည်။ ဧည့်သည်များ 
တည်းခိုရန်အတွက် ခေတ်မီဟိုတယ်ပေါင်းများစွာရှိသည်။
ဟာဝိုင်ယီကျွန်စု၏ အဓိကထွက်ကုန်များဖြစ်သော 
သကြားနှင့်နာနတ်သီးတို့ကိုဟိုနိုလူလူ ဆိပ်ကမ်းမှ နိုင်ငံခြားသို့ 
တင်ပို့ရောင်းချသည်။ မြို့တွင်း၌လည်း သကြားစက်နှင့် 
နာနတ်သီးစည်သွပ်စက်ရုံများရှိသည်။ ရှေးအခါက ဟာဝိုင်ယီ
ကျွန်းစုကို တိုင်းရင်းသားဘုရင်တို့က အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ 
၁၈၉၈ခုနှစ်မှစ၍အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌နယ်တစ်နယ်အဖြစ် 
ပါဝင်ခဲ့၍ဘုရင်ခံတစ်ဦးကအုပ်ချုပ်ခဲ့ရသည်။ သိုနိုလူလူမြို့တွင် 
လူဦးရေ ၂၉၄၁၉၄ ယောက်(၁၉၆ဝ)တွင်ရှိသည်။ 
( ဟဝိုင်းယန်းကျွန်းစု•။)

ဓာတ်ပုံ
-------

* 
* 
* 
* 
* 
*

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)
**ဦးကိတ္တိဘုန်း** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

ဦးကိတ္တိဘုန်း
-------------

မြင့်သီခေါင်၊ ရီမှောင်ဝေတဲ့၊ ခေါင်မဟေ၊ တောင်သေလံနှင့် အောင်မြေပရမံ၊ ရွှေရန်ကင်း၏၊ ခြေရင်းမှာ၊ ရွာအမော်က၊ ပဉ္ဇင်းတော်ကုသိုလ်ရှိပေတဲ့၊ ဦးတိတ္တိမြတ်အရှင်။  

  

ခြောက်ဆယ်ကျော်၊ မယ်တော်မြင်မှ ဖွားသန့်စင်ငယ်အခါက၊ ဘယ်မကွာမြိုက်ရည်ကျွေးလို့၊ ပို်က်ထွေးခြုံဧယာဉ့်ကျူးတဲ့၊ ကျေးဇူးဟုန်၊ ဂုဏ်ဗလဝတို့၊ ဆပ်ပိုင်အောင်၊ တတ်နို်င်သမျှနှင့်၊ သည်ဘဝတွင်လူမလုပ်ပြီဟု၊ ဒုကုဋ်တင်ဆင်သင်္ကန်းငယ်နှင့်၊ မြတ်ကမ္မဝါ၊ ညတ်စာကျမ်းကိုဖြင့်၊ ထမ်းမိသိမ်ဝင်။  

  

ဒါယကာ၊ မာတာမိနှင့်၊ ဇာတိကို၊ ကြဉ်ခွာလို့၊ ပညာရှာသင်လှာပြန်တော့၊ ခင်မကန်တိုက်တော်ကြီးတွင်မှ၊ ပျော်မှီးဝင်၊ အိပ်စဉ်ရပ်တဲ့၊ ပိဏ္ဍဘတ်တံ ဆွမ်းခံဆဲနှင့်၊ မယ်ပွဲမှီဖူးစာဖက်တဲ့၊ ဦးနက်ကယ်စေတနာသန်လို့၊ နိစ္စတံ၊ ဖိတ်မံလို့ပင့်ပေကြမယ်မြှင့်ပြင်၊ အဖေတွေ့ပြီဟု၊ အောက်မေ့လို့အထူးပင်၊ နှစ်ဦးထင်ကြတဲ့စိတ်နှလုံး၊ လူတကာ ပူဇာစနှင့်၊ လာဘဆုလာဘ်ထိုးကြ၊ အချိုးဆို ပညာရေးငယ်ကြောင့်၊ အဖိုးအေအမေကြီးနှင့်၊ ဝရီးလိုစိတ်ထင်ရှိရှာသတဲ့၊ ဦးကိတ္တရှင်ပဉ္စင်း ရဟန်းနှင့် မကျွမ်းကျင်၊ မမြင်ဝေးကြ၊ ရင်သွေးလိုမြေးလိုဘဲပ၊ မယ်ပွဲမှီဒကာမတွင်မှ၊ မောင်းထောင်က၊ ရောက်ခဲ့ရင်၊ ကျောင်းဆောက်ချင် လျှောက်တင်လို့ ဖိတ်ရတော့၊ အထူးပင် ဖူးချင်စိတ်ကယ်နှင့်၊ ဦးကိတ္တိဘုန်း။

ခက်ဆစ်
------

၁။ ခေါင်မဟေ = ကြီးမြတ်သော။

၂။ တောင်သေလံ = တောင်သေလာ။ (ကာရန်ငဲ့၍ ဆိုသည်)။

၃။ ပရမံ = များလှသောဂုဏ်။

၄။ ဂုဏ်ဗလဝ = များလှသောဂုဏ်။

၅။ ပိဏ္ဍိဘတ်တံ = အိမ်စဉ်ရပ်၍ ခံရသောဆွမ်း။

၆။ နိစ္စတံ = အမြဲလုပ်ကျွေးသောဆွမ်း။

၇။ အဉ္ဇလီ = အရိုအသေပြုခြင်း။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော ခေါင်းစဉ်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------