recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**သစ်တောက်ကုပ်ဝါ** (*Chrysophlegma flavinucha*) သည် အဝါရောင် အမောက်၊ နီညိုရောင်ဦးရစ်နှင့် စိမ်းဖန့်ဖန့် အရောင်ရှိ ငှက်ဖြစ်သည်။ အရှေ့တောင်အာရှဒေသ၊ ဆူမတြာကျွန်း၊ နီပေါနိုင်ငံ၊ ဟိမဝန္တာ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်တို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။ အဖိုများမှာ အောက်ခြေ ကြောင်ကျားကျားနှင့် အဝါရောင် လည်ချောင်းရှိသည်။ အမများမှာ ကြောင်ကျားကျား လည်ချောင်းနှင့် နီညိုရင့်ရောင် ပါးစုန့်ကွက်ရှိသည်။ ကိုယ်အလျား ၁၃လက္မခွဲခန့် ရှိသည်။ ပေ ၉၀၀၀ ထိသစ်တောများတွင် တွေ့ရသည်။ သစ်ပင်ထိပ်ဖျားတွင် ကျက်စားသကဲ့သို့ အောက်ခြေတောများတွင်လည်း ကျက်စားသည်။ မြေပြင်ပေါ် ဆင်းသက်ခဲသည်။ ရာသက်ပန် ဖိုမစုံတွဲနေသည်။ ကွီး..ကွီး..ကွီး..ကွီး..ကွီ..ကွီ..ဝီ..ဝီ..ဝပ် ဟု အရှိန်မြှင့်ကာ ခေါ်သံပေးသည်။ ဖေဖော်ဝါရီလမှ မေလအတွင်းသာ သားပေါက်သည်။ ဌာနေငှက် ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  BirdLife International (2012). "*Chrysophlegma flavinucha*". *IUCN Red List of Threatened Species* **2012**. IUCN. old-form url
2. ↑  "Chrysophlegma flavinucha". *IUCN Red List of Threatened Species*. IUCN. old-form url
3. ↑  ကျော်ညွန့်လွင်; ခင်မမသွင် (၂၀၀၃)။ *မြန်မာနိုင်ငံ ငှက်များ*။ ချိုတေးသံစာပေ။ pp. ဍ။
**မြိုင်ပုလဲသို့ရှောင်ဖဲသည့်ထုံး** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

၁၂၆၁ ခုနှစ်တွင် မောင်းထောင်ရွာအနီးအနားရှိ သံဃာများ ဂိုဏ်းကွဲကြသဖြင့် ရေးဖွဲ့ထားသည်။

မြိုင်ပုလဲသို့ရှောင်ဖဲသည့်ထုံး
------------------------------

သာသနာပိုင်နှစ်ဆူထွက်ခဲ့ပေါ့၊ ဘူနက်သန် မြေခံကောင်းတဲ့၊ ရွာမောင်းရွှေထောင်ကြီးက၊ ထီးခရိုင်နိုင်ငံချုပ်လေသို့၊ ဂိုဏ်းချုပ်အုပ်ထံ၊ ကြိုးနွံကြရ၊ မျိုးဝံသ သာသနာ။  

  

ထောင့်နှစ်ရာခြောက်ဆယ်လွှမ်းမိုးလို့၊ အစွန်းသည်တခုတွင်မှ၊ မည်သူ့မည်လိုဟု မကြည်ညိုပုဂ္ဂိုလ်များက၊ ခက်ထန်ကာ မျက်မာန်ပွားကြ၊ ဘုရားရှင်သမ္ဗုဒ္ဓေါသော်မှ၊ ပြည်ကောသမ္ဘီခရိုင်က၊ မဟောနိုင် တောမြိုင်ပုလဲသို့၊ ရညဝါ၊ ကြဉ်ကာဖဲရ၊ ထိုနဲအတူအယူပြားလို့၊ တခြားသည်၊ နှိုင်းကာမညှိနိုင်ဘု၊ ဂိုဏ်းမရှိသင်္ဃာ။  

  

ဘယ်ရပ်ဘယ်ရွာက၊ ဘယ်ဒကာဘယ်သူလှူတော့၊ အတူတူမခံလျှင်းစို့နှင့်၊ ငပယင်းရွာစည်ပါပုဂ္ဂိုလ်ထိ၊ ရွာအုတ်ဖိုလက်ပန်သို့ရောက်ကရော့၊ အနောက်တသွယ်ပ၊ ခွတ်တနယ်တောင်နတ်ရင်းနှင့်၊ စက်လင်းပုံတောင်ရွာသစ်ထိ၊ တားမြစ်ကြကိုယ်ဆိုင်ရာ၊ ခိုင်မာလို့ ကြပ်တင်း။  

  

မြို့ကန္နီတဝက်ဂိုဏ်းနှင့်၊ တပိုင်းတောင် ညောင်ကန်ရွာက၊ သည်ဆရာ အညှာပြုလို့၊ ဒကာတွေသဒ္ဓါနုချေတော့၊ အယုဝိညာဉ်ချုပ်ရှာတဲ့၊ ထေရ်ပုဂ္ဂိုလ်ရှင်၏ ပုတ္တလင်နယ်တောင်ပိုင်းမတော့၊ ခေါင်ဂိုဏ်းတွင်သင်္ဃာကြီးတွေဘို့၊ နာသီးပုံပွေလို့လောရော့၊ ပြည်ကောသမ္ဘီဌာနကဲ့သို့၊ သံဃာတွေကြဉ်စာငှလို့၊ ဂပြောင်းဂပြန် အပေါင်းမဆံကြရအောင်၊ ကျောင်းကအရင်း။

ခက်ဆစ်
------

၁။ ဘူနက်သန် = ဘူမိနက်သန်၊ မင်္ဂလာရှိသောမြေ။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော ခေါင်းစဉ်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
ဒေါ်မေလှမြိုင် ဆိုထားတဲ့ "မြိုင်" သီချင်းပါ။ မူရင်းအဆိုရှင်ကတော့ မြခြေချင်းမငွေမြိုင်တဲ့။ ရွှေမန်းတင်မောင် ရဲ့ ကန့်ကူလက်လှည့်ဆရာမ ဖြစ်ပြီး အင်မတန်ဇာတ်စီးကောင်းတယ် လို့ နာမည်ကျော်ပါတယ်။ ရွှေမန်းရဲ့ ဗုဒ္ဓဝင်ဇာတ်တော်တွေမှာ သူ့ အနုပညာအမွေတွေကို တစွန်းတစ အကဲခတ်နိုင်ပါတယ်။ သူ့ခေတ်ကထုတ်တဲ့ မျက်နှာချေထုတ်ကြော်ငြာတွေမှာ မြင်ဖူးသလောက်တော့ မျက်လုံးမျက်ခုံးကောင်းကောင်း ဗမာဆန်ဆန်ချောတဲ့ အမျိုးသမီးကြီးပါ။ ဦးသုမောင်ဆိုတဲ့ ပန်းဦးပန်မယ့်သူ သီချင်းထဲက "လက်ဦးပန်ချင် အမြန်ပင်လာခဲ့ဖို့ ကိုခေါ်ချင်ပါတယ် မောင်ခေါ်ချင်ပါတယ် .." ဆိုတာလည်း သူဆိုထားတဲ့သီချင်းပါပဲ။ ဒီသီချင်းကို နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင် က ရေးပေးပြီး အဆိုရှင်ရဲ့ ပညာစွမ်းကို သေတ္တာမှောက်ပြမည့် ကိုယ်ရည်သွေး တေးတစ်ပုဒ်ဖြစ်ပါတယ်။

မေလှမြိုင် ကတော့ စစ်ပြီးခေတ် မြန်မာ့အသံ မှာ ထိပ်ထိပ်ကြဲပညာရှင်ကြီးပါပဲ။ သူ့အသံက ပီလည်းပီ၊ မြည်လည်းမြည်၊ ကြည်လည်းကြည်တဲ့ ပါရမီရှင်ကြီးပါ။ သီချင်းစာသားကို တစ်လုံးချင်း ရှင်းရှင်းလင်းလင်း၊ ဌာန်ကရိုဏ်းကျကျ ဆိုထားပါတယ်။ စာဘောင်ပဲ့အောင်ဆိုတယ်လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဒါတောင်မှ နှစ်တွေကြာလာတဲ့အခါ စာသားတွေကို နားကြားနဲ့ ထင်သလိုပြင်ဆိုကြရင်း "မြိုင်ဆိုရင် ဆိုင်သလို စကားနော် မြိုင်အပိုမကြွားဘူး တရားနဲ့ပျော်တဲ့ မြိုင်..မမြိုင်၊ မမြိုင်.." ကို တချို့ကဆိုကြရာမှာ "မြိုင်ဆိုရင် စိုင် ဂဠုန် နဂါးရော မြိုင်ဗိုလ်မထားဘူး အများကတင်တဲ့မြိုင်.." လို့ ဆိုကြတာ တော်တော်ကြားမိပါတယ်။ အဓိပ္ပာယ်တခြားစီပါ။

မြိုင်(သီချင်းစာသား)
--------------------

အများနဲ့အကုန်ဆိုင်… မြိုင်ဆိုလျှင်ဖြင့် အင်မတန်ကောင်း..။ မြခြေကျင်းငွေမြိုင် ဆိုရင်ဖြင့် အင်မတန့် အင်မတန် ကောင်း..။

(မြိုင် အကြောင်းကို အသီးသီးမှတ်စရာ၊ လှည့်လည်ကြံရှာ ကြည့်မိပြန်ရာ ဣတိတဿမာ ထို့ကြောင့်..)၂

(အကြံထူးပါတဲ့ ဉာဏ်ထူးပါတဲ့ ကံထူးပါတဲ့မြိုင်၊ ကြည်ကြည်လင်လင် အေးအေးဆေးဆေး မြိုင်)၂ (တန်ဆောင်မုန်း တန်ဆောင်တိုင် သူ့အိမ်ထဲလည်းမြိုင်၊ ကိုယ့်အိမ်ထဲလည်းမြိုင် အရပ်ချင်းညီညီပြိုင်၊ အရပ်ချင်းကပြိုင်၊ ပွားရာကမှနိုင်၊ များရာကမှနိုင် အရပ်ချင်းညီညီပြိုင်)၂ စိတ္တရဂီဝါ ရာဇာမင်းတို့ ဘာသာချင်းမို့ အချင်းချင်းပျော်တဲ့မြိုင်၊ (အကြောင်းယှဉ်ပြိုင် ၎င်း ခင်မြိုင်)၂ (မင်းဝံတောင်မောင်း ခြောက်သောင်းတောမြိုင်)၂၊ ပြုမူအင်အားဇောပိုင် ပုထုဇဉ်များတောမြိုင်၊ ရှိသမျှမြိုင်တွေကုန်အောင် မပြောပါရစေနဲ့ မောလှချေရဲ့၊ (တကယ့်ကိုထူးတဲ့ မမြိုင် စန္ဒကူးနံ့သာမွှေးတဲ့မြိုင်)၂၊ (စားတော့လည်းမြိုင် သွားတော့လည်းမြိုင်၊)၂ မမြိုင်၊ မမြိုင်၊ မဟာမြိုင်ကြီးမှာ တစ်ယောက်တည်း ပျော်တဲ့ မြိုင်။

(မြိုင်ဆိုလျှင် ဆိုင်သလိုစကားနော် မြိုင်အပိုမကြွားဘူး တရားနဲ့ပျော်တဲ့ မြိုင်၊ မမြိုင်၊ မမြိုင်) ၄

(စောင်းနဲ့လည်းမြိုင် အကဲပိုင် တယောနဲ့လည်းမြိုင် အကဲပိုင်)၂ ပန်းမြိုင်လယ် စပါယ်ရှယ်သီချင်းကို ရိုးတိုးရွတ ခနခန ဆိုတဲ့မြိုင်၊ အသုံးကျတဲ့ အကိုတို့မြိုင်၊ မမုန်းကြနဲ့ အကိုတို့မြိုင်၊ မြိုင်ကြီးတောမှာ တစ်ယောက်တည်းပျော်တဲ့မြိုင်။

မြိုင်..မြိုင်..မြိုင်.. ကျွန်မ၊ စတိုင်..စတိုင်..စတိုင်..ကျကျနန၊ ဂဃနဏ စုံစုံလင်လင် ခုံခုံမင်မင်၊ ရဂုံတွင် မြိုင်တွေက ပေါလှချည်ရဲ့.. ။ မြိုင်တွေစုံအောင်လေ ကျွန်မ ဂုဏ်တင်လို့လည်း မကြွားတတ်ပါဘူး..။ သနားစရာမမြိုင်....၊ ချစ်စရာမမြိုင်၊ အဆုံးအပိုင်ရနိုင် ... မမုန်းနိုင်မမြိုင်၊ ကာလတီးလုံး ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင်၊ နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင် ထွင်တဲ့ မြိုင်၊
**တယ်ရုံ** ( တရုံ သို့မဟုတ် တုလုံဟုလည်းခေါ်သည်) လူမျိုး (ရိုးရှင်းတရုတ်: 独龙族; ရိုးရာတရုတ်: 獨龍族; ပင်ယင်: *Dúlóngzú*  ; endonym: Bodish pronunciation: [tə˧˩ɻuŋ˥˧ ə˧˩tsəŋ˥˧] )သည် လူမျိုးစုတစ်စု၏အမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည်တရုတ်နိုင်ငံမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသော လူမျိုးစု ၅၆ မျိုးအနက်မှ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ၎င်းလူမျိုးဦးရေ ၆၀၀၀နီးပါးကို ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ နူးကျန်းလီဆူကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စုရှိ ကုံရှန်တယ်ရုံနှင့် နူကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရခရိုင်တွင် တွေ့ရှိရသည်။ ထို့အပြင် တယ်ရုံလူမျိုး ၆၀၀ခန့်ကို ကုံရှန်တယ်ရုံနှင့် နူကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရခရိုင်၏မြောက်ဘက်၊ ပင်ကျုံးလွော်ရွာအနီးရှိ နူမြစ် ( သံလွင်မြစ် )၏အထက်ပိုင်း တုလုံချိုင့်ဝှမ်းတွင်မြင်တွေ့နိုင်သည်။

ဘာသာစကား
--------

တယ်ရုံသည် တရုတ် - တိဗက်ဘာသာစကား များထဲမှ ဘာသာစကား တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာစာပေမရှိသောကြောင့် စာမရေးတတ်ကြပေ၊ ယခင်က တယ်ရုံများသည်မက်ဆေ့ခ်ျများပို့လွှတ်ခဲ့ပြီးသစ်သားသစ်သားများပေါ်တွင်မှတ်သားခြင်းများပြုလုပ်ခဲ့သည်။

သမိုင်း
-------

တယ်ရုံများ၏ မူလအစနှင့် ပတ်သက်၍ စာရွက်စာတမ်းအနည်းငယ်သာရှိသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ထန်မင်းဆက် ကာလအတွင်း Derung သည် နန်ကျောက်ဘုရင်များစိုးစံသည့် Dali Kingdom တို့၏တရားစီရင်ပိုင်ခွင့်ဖြစ်သည်ဟုလူသိများသည်။ Tsawarong တောင်ဘက်စွန်းရှိ Derung ချိုင့်ဝှမ်းဒေသကိုတိဘက်များက *Changyul* သို့မဟုတ် *Kiongyul* ဟုခေါ် *ကြသည်* ။ ဆိုလိုသည်မှာဘီယာချိုင့်ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။  Yuan မင်းဆက် မှ Qing မင်းဆက် အထိ Derung ကိုဒေသခံတိဘက်သို့မဟုတ် Nakhi အု"ပ်စိုးသူများကအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ သူတို့ကနှစ်စဉ်နှစ်တိုင်းတရုတ်ကိုချီးကျူးဂုဏ်ပြုကြသည်။ ဒေသခံ Lama သည် Changputong ဟုခေါ်သည်။ ၎င်းသည် Weixi သို့ပို့သည်။ ၁၉၁၃ တွင်ဒီနယ်သည်ဗြိတိသျှတို့၏တိုက်ခိုက်မှုကိုချေမှုန်းရန်ကူညီခဲ့သည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ်မတိုင်မီအထိထိုလူမျိုးစုတွင်နာမည်များစွာကိုအသုံးပြုခဲ့သည်။ သူတို့က Qing စဉ်အတွင်းယွမ်စဉ်အတွင်း *Qiao* နှင့် *Qiu* နှင့် *Qu* အဖြစ်အမည်များကိုလက်ခံရရှိခဲ့သည်။

ကြည့်ရှုပါ
----------

* ထရုံလူမျိုး ၊ မြန်မာပြည်တွင် နေထိုင်သော တယ်ရုံများ၏အမည်။

1. ↑  Gros, Stéphane (June 2016). "Tricks of the Trade: Debt and Imposed Sovereignty in Southermost Kham in the Nineteenth to Twentieth Centuries". *Cross Currents: East Asian History and Culture Review* (19): 154.
|  |
| --- |
| **၁၉၇၁** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇွန်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၆၂** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇွန်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၇၉** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇွန်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၅၂** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇွန်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၅၆** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇွန်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
***ဟမ်းဘာဂါ အဘင်းဘလတ်***(အင်္ဂလိပ်: Hamburg Evening Newspaper, *ဟမ်းဘာ့ညနေသတင်းစာ*)သည် ဟမ်းဘာ့ခ်မြို့တွင် ထုတ်ဝေသော ဂျာမန် နေ့စဉ်သတင်းစာ တစ်စောင် ဖြစ်သည်။

သတင်းစာသည် ဟမ်းဘာ့ဒေသထဲက သတင်းများကို ဖော်ပြသည့်အပြင်၊ ရံခါ၌ နော်ဒါးစတက်၊ အာရင်စဘာ့၊ ဟားဘာ့နှင့် ပင်းနီဘာ့ တို့မှ လာသော သတင်းများကိုလည်း ဖော်ပြပေးသည်။ ၎င်းသည် နိုင်ငံရေးအရ ကွန်ဆာဗေးတစ် အနည်းငယ်ဆန်သည်၊ အများအားဖြင့်၊ အစိုးရလိုလားပြီး၊ SPD အုပ်ချုပ်ရေးက ပါဝင်သည့်အဆင့် ဖြစ်သည်။

သမိုင်းနှင့် အကျဉ်း
-------------------

သတင်းစာအမည်တွင် *အဘင်းဘလတ်*(ညနေသတင်းစာ) ပါသည့် ယခင်ဟမ်းဘာ့သတင်းစာ လေးစောင် ရှိခဲ့ရာ၊ ၂ မေ ၁၈၂၀ တွင် တည်ထောင်သော *ဟမ်းဘာဂါ အဘင်းဘလတ်* အမည်ရ သတင်းစာသည်လည်း တစ်စောင်အပါအဝင် ဖြစ်သည်။

*ဟမ်းဘာဂါ အဘင်းဘလတ်*ကို ပုံပြောင်း၍ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ပြီးနောက် ၁၄ အောက်တိုဘာ ၁၉၄၈ ၌ ကနဦးတည်းဖြတ်မူ ကော်ပီ ၆၀,၀၀၀ နှင့် ပထမဦးဆုံး ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ သတင်းစာသည် ဟမ်းဘာ့ဆီးနိတ်လွှတ်တော်နှင့် မြို့တော်ဝန် မက်စ် ဘရောဝါတို့ထံမှ ထုတ်ဝေလိုင်စင် ရရှိရာ၊ လိုင်စင်ကို မဟာမိတ်တို့ နေရာရထားသည့် အာဏာပိုင်များထံမှ မဟုတ်ဘဲ ဂျာမန်ထံမှ ရရှိသော စစ်ပြီးဂျာမနီ၏ ပထမဆုံး နေ့စဉ်သတင်းစာ ဖြစ်လာသည်။ လည်ပတ်ပြီး ခြောက်လအကြာ၊ စောင်ရေမှာ နေ့စဉ် ကော်ပီ ၁၇၀,၀၀၀ သို့ မြင့်တက်လာသည်။ ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ မတိုင်ခင်က၊ မွန်းလွဲမှသာ ဖြန့်ချိသော်လည်း၊ ယခုအခါ မနက်အစောကြီး ဖြန့်ချိသည်။

၁၉၄၈ မှ ၂၀၁၃ ထိ တောက်လျှောက် *ဟမ်းဘာဂါ အဘင်းဘလတ်*ကို အက်ဆဲ စပရင်းဂါ အဂ်က ထုတ်ဝေသည်။ အက်ဆဲ စပရင်းဂါဆီမှ ၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၄ တွင် ဖန့်ကီ မဲဒီယင်းဂရုပီက ဝယ်ယူပြီး ဆက်လက် ထုတ်ဝေသည်။ တနင်္လာမှ စနေထိသာ ထုတ်ဝေလေ့ ရှိသော်လည်း၊ ၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၆ ကတည်းက *ဟမ်းဘာဂါ မော့ဂင်ပို့စ်* သတင်းစာ၏ ၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၆ ရက်စွဲဖြင့် စတင်ထုတ်ဝေသည်ကို ယှဉ်ပြိုင်သော အားဖြင့်၊ တနင်္ဂနွေအထူးထုတ်ကိုလည်း ထုတ်သည်။

စောင်ရေ
-------

*ဟမ်းဘာဂါ အဘင်းဘလတ်*သည် ၂၀၀၁ တွင် စောင်ရေ ကော်ပီ ၂၈၈,၀၀၀ ရှိသည်။ ၂၀၀၆ ပထမလေးလပတ်တွင် ၂၅၂,၅၃၃ စောင်ရေ ရှိလာသည်။ ၂၀၀၉ ဒုတိယလေးလပတ်တွင်မူ စောင်ရေ ၂၈၆,၉၉၂ သို့ တက်လာခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Stefan Schultz et. al. (26 July 2013). "Sell-Off: Newspaper Giant Turns Back on Journalism". *Der Spiegel*. Retrieved on 16 December 2014.
2. ↑  Adam Smith။ "Europe's Top Papers"၊ *campaign*၊ 15 November 2002။ 18 April 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  European Publishing Monitor (Report)။ *Turku School of Economics (Media Group)* (March 2007)။ 10 October 2017 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  27 March 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  IVW website Archived 6 June 2017 at the Wayback Machine. (German)ဂျာမန်

ပြင်ပလင့်
---------

* တရားဝင် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်  (German)ဂျာမန်
**ကိုရီးယားနိုင်ငံ**သည် အရှေ့အာရှရှိ သမိုင်းဝင်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်မှစကာ ၂ ပိုင်းကွဲသွားပြီး မြောက်ကိုရီးယား (ကိုရီးယား ဒီမိုကရက်တစ် ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ)နှင့် တောင်ကိုရီးယား(ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ)တို့ ဖြစ်သည်။ ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်တွင် တည်ရှိသော ကိုရီးယားသည် အနောက်မြောက်တွင် တရုတ်၊ အ​ရှေ့​မြောက်
တွင် ရုရှားနိုင်ငံတို့နှင့် ထိစပ်နေသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် ဂျပန်ပင်လယ်နှင့် ဂျပန်နိုင်ငံတို့ ရှိသည်။

ပထမထောင်စုနှစ်၏ပထမတစ်ဝက်ခန့် ​​အေဒီ ၆၇၆တွင်ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်သည်သုံးပြည်​ထောင်ဟုလူသိများသော ဂိုဂူ​လျော၊ဘတ်ဂျယ်နှင့်ဆီလာ သုံးနိုင်ငံအကြားတွင်ကွဲပြားခဲ့သည်။ ပထမထောင်စုနှစ်၏ဒုတိယတစ်ဝက်တွင် ဆီလာ သည် ဘတ်ဂျယ် နှင့် ဂိုဂူ​လျော တို့ကိုအနိုင်ယူပြီး ညီညွတ်​သောဆီလာပြည်​ထောင်စု အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ဤကာလများအတွင်း ဘယ်ဟယ်ပြည်နယ်ကို မြောက်ပိုင်းတွင် ဂိုဂူလျော​ နေရာ၌အစားထိုး၍ ထူ​ထောင်ခဲ့သည်။ ဆီလာပြည်​ထောင်စုသည် ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့်သီးခြားပြည်နယ်သုံးခုအဖြစ်ပြိုကွဲခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် သုံးပြည်​ထောင်ကာလအတွင်းသို့ ထပ်မံကျရောက်ခဲ့သည်။ ပထမထောင်စုနှစ်ကုန်ခါနီးတွင် ဂိုဂူ​လျော သည်ပြန်လည်အင်အား​တောင့်တင်းလာခဲ့ပြီး​နောက် ၎င်းသည်အခြားပြည်နယ်နှစ်ခုအားအနိုင်ယူပြီး ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်ကို ဂို​လျောအမည်ဖြင့် အချုပ်အခြာအာဏာတစ်ခုတည်းအဖြစ်ပေါင်းစည်းခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းတွင်ပင် ဘယ်ဟယ် ပြိုကွဲခဲ့ပြီး၎င်း၏နောက်ဆုံး အိမ်​​​​​ရှေ့စံသည်တောင်ဘက် ဂို​လျော သို့ထွက်ပြေးခဲ့သည်။ ၁၃ ရာစုအတွင်းမွန်ဂိုအင်ပါယာ ၏ကျူးကျော်မှုများစွာသည်နိုင်ငံအားများစွာအားနည်းသွားစေခဲ့သည်။ ဂို​လျောတွင်မွန်ဂိုတို့၏နိုင်ငံရေးဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကိုအဆုံးသတ်စေသော ဘုရင်ဂွန်မင် လက်ထက်တွင်စစ်တပ်ကခုခံတွန်းလှန်မှုအပြီးပြင်းထန်သောနိုင်ငံရေးပဋိပက္ခများဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက်ဆုံးတွင်ဂို​လျောသည် စစ်ဗိုလ်ချုပ်ယီ​ဆောင်ဂဲ ဦးဆောင်သောစစ်တပ်၏​တော်လှန်မှုတွင် ပျက်သုန်းခဲ့ရပြီး ယီ​ဆောင်ဂဲမှ ၁၃၉၂ဇူလိုင်လ ၁၇ရက်တွင် ဂျိုဆွန်း ကိုတည်ထောင်ခဲ့သည်။

ဂျိုဆွန်း၏ ပထမနှစ်၂၀၀ ကို ငြိမ်းချမ်းသည်ဟု မှတ်ယူရသည်။ ထိုကာလတွင် ၁၅ ရာစု၌ ကိုရီးယား အက္ခရာကို တီထွင်ခဲ့သည်။ ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်း၌ ဂျပန်နိုင်ငံနှင့်ဆိုင်သောနယ်မြေ ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၁၀ တွင် ဂျပန်တို့၏ သိမ်းပိုက်ခြင်းခံရပြီး ၁၉၄၅ ဩဂုတ်ထိ ဖြစ်သည်။

၁၉၄၅ တွင် ဆိုဗီယက်နှင့် အမေရိကန်တို့သည် ဂျပန်တို့ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွက် လက်နက်ချခြင်းနောက်ဆက်တွဲအဖြစ် ကိုရီးယားကို ၂ ပိုင်းခွဲခဲ့သည်။ မြောက်ပိုင်းကို ဆိုဗီယက်၊ တောင်ပိုင်းကို အမေရိကန်တို့က ရယူခဲ့သည်။ ကွန်မြူနစ် ဆိုဗိီယက်နှင့် အမေရိကန်တို့သည် ကိုရီးယားနှစ်ခြမ်းကို နိုင်ငံရေးအယူဝါဒကွဲပြားစေခဲ့သည်။ ထို တင်းအားများကြောင့် ၁၉၅၀ တွင်ကိုရီးယားစစ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ပြည်ပနိုင်ငံများ၏ ပါဝင်မှုနှင့်အတူ ၁၉၅၃ တွင် ငြိမ်းချမ်းရေးစာချုပ်မပါဘဲ စစ်ကြီးပြီးခဲ့သည်။ ဤသည်ပင် ကျွန်းဆွယ်ကွဲပြားမှုကို ပိုမိုတင်းမာစေသည်။

အမည်
----

Koreaသည် Corea (၁၆၁၄တွင် အဂ်လိပ်များဖော်ပြခဲ့) ၏ ခေတ်သစ်စာလုံးပေါင်းဖြစ်သည်။ မာကိုပိုလို၏ ခရီးသွားမှတ်တမ်းတွင် Cauli ဟုဖော်ပြထားသည်။

ရှီလာမှဘုရားတစ်ဆူ
ဂျိုဆွန်နန်းတွင်း

အစောဆုံး ကိုရီးယားအလံသစ်ကို အမေရိကန် ရေတပ်စာအုပ်၌ ၁၈၈၉ဇူလိုင်တွင်ဖော်ပြခဲ့

ကိုရီးယားစစ်ပွဲ

ပထဝီဝင်
-------

ကိုးကား
-------

1. ↑  Castello-Cortes 1996, p. 413, North Korea.
2. ↑  Castello-Cortes 1996, p. 498, South Korea.
3. ↑  Novak၊ Cathy။ "North Korea sets clocks back 30 minutes creating its own time zone"၊ *CNN*၊ August 13, 2015။ 4 May 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
|  |
| --- |
| **၁၉၇၈** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇွန်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၆၆** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇွန်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၊ ကျောက်ဂူအိမ်ဘုရားကျောင်းရှိ ဂေါတမဗုဒ္ဓ ဆင်းတုတော်
**ကိုရီးယား ဗုဒ္ဓဘာသာ**(ကိုရီးယား: 한국의 불교)သည် တရုတ်ပြည် မဟာယာန ဗုဒ္ဓဘာသာမှ ပြန့်ပွားလာခြင်း ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ပွင့်ထွန်းလာပြီးနောက် ရာစုနှစ်များစွာ ကြာသော်၊ တိဘက်မှတဆင့် ခရစ် ၁ ရာစုတွင် ပိုးလမ်းမကို ဖြတ်လျက် တရုတ်ပြည်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သော မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာသည် သုံးပြည်ထောင်ကာလ ၃ ရာစုတွင် ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်သို့ စတင် ဝင်ရောက်လာပြီး၊ ယင်းမှတဆင့် ဂျပန်သို့ ဗုဒ္ဓဘာသာ ပြန့်ပွားခဲ့သည်။ ပထမ ခရစ်သက္ကရာဇ် ၃၇၂ တွင် ဂိုဂူလျောတွင် တကြိမ်၊ ၅၂၈ ဆီလာခေတ်တွင် တကြိမ်၊ ၅၅၂ ဘတ်ဂျယ်တွင် တကြိမ် ဗုဒ္ဓဘာသာ သုံးမျိုးသုံးကြိမ် ထွန်းကားခဲ့သည်။

ယခုအခါ ကိုရီးယားဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ဂျိုဂယယ်ဂိုဏ်း(Jogye)နှင့် ထယ်ဂို(Taego)ဂိုဏ်း ဟူ၍ ၂ ဂိုဏ်း ရှိသည်။ ယင်းတို့မှာ ကိုရီးယားလို ဆွန်းဟု ခေါ်ပြီး၊ ဂျပန်လိုက ဇင်ဂိုဏ်း(Zen)ဟူ၍ သိကြသည်။ ကိုရီးယားဆွန်းသည် တရုတ် ချန်(Chan=တရားထိုင်ခြင်း)မှ ဆင်းသက်လာကာ၊ မဟာယာန အငွေ့အသက်များစွာ လွှမ်းမိုးသည်။ မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ချွန်ထယ်(Cheontae)၊ ဂျင်ဂက်(Jingak)နှင့် အသစ် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဝန်း(Won) ဂိုဏ်းခွဲများသည်လည်း ယုံကြည်သက်ဝင်သူ များစွာ ရှိသည်။

ကိုရီးယားဗုဒ္ဓဘာသာသည် ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်တွင် ပျံ့နှံ့လာသော ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂိုဏ်းခွဲ တမျိုး ဖြစ်၍၊ တရုတ်ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်ကာ၊ မယာယာနလမ်းစဉ်ကို လိုက်ပြီး၊ တရုတ်ပြည်မှ ဝင်ရောက်လာသည်။ အစောပိုင်းကာလ ပင်မလှုပ်ရှားမှုမှာ ကျမ်းစာ ဘာသာပြန်ဆိုခြင်းနှင့် တရားပြခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ ပြီးမှ ကိုရီးယားယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရောယှက်၍ အသွင်တမျိုးဖြင့် ပေါ်ပေါက်လာကာ၊ သီးခြားလွတ်လပ်စွာ ရပ်တည်လာသော မိရိုးဖလာဘာသာ ဖြစ်လာသည်။
၂၀၀၆ တွင်၊ ကိုရီးယားတပြည်လုံး၌ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်မှာ ၂၄.၄%၊ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင် ၂၆.၁% (ပရိုတင့်စတက် ၁၆.၆%၊ ကက်သလစ် ၉.၅%)၊ အခြားဘာသာဝင် ၁.၄%၊ မည်မည်ရရ ယုံကြည်မှု မရှိသူ ၄၈.၁% ရှိသည်။

တဖက်တွင်မူ၊ တောင်ကိုရီးယားနှင့် ယှဉ်လျှင်၊ ဘာသာမဲ့ဟု လက်ကိုင်ထားသူ မြောက်ကိုရီးယားသည် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ပတ်သက်၍ ရှေးကအတိုင်းပင် တင်းကြပ်စွာ ကိုင်တွယ်နေဆဲ ဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာကို စစ်မှန်စွာ ယုံကြည်သူ ဦးရေမှာ တောင်နှင့်စာလျှင် အလွန်တရာမှ နည်းပါးသည်။ မြောက်ကိုရီးယားမှ ဘုရားကျောင်းကန်များစွာသည် အမှန်စင်စစ် နိုင်ငံခြားသား ခရီးသွားများ လာရောက်လည်ပတ်အောင် ဆွဲဆောင်သော ရုပ်ပြသက်သက် ဖြစ်လျက် ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Lee Injae, Owen Miller, Park Jinhoon, Yi Hyun-Hae, 2014, Korean History in Maps, Cambridge University Press, pp. 44-49, 52-60.
|  |
| --- |
| **၁၉၀၁** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |


| အောက်တိုဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၈၈၅** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| အောက်တိုဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၀၄** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| အောက်တိုဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
**ဦးအေးမောင်**သည် ဗုဒ္ဓဘာသာကျမ်းပြု စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ စာပေဗိမာန်တွင် လက်ထောက်အယ်ဒီတာအဖြစ်လည်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။

အတ္ထုပ္ပတ္တိ
------------

ဦးအေးမောင်ကို ၁၉၁၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ပြင်ဦးလွင်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မိဘများမှာ ဦးသိန်းကျော် နှင့် ဒေါ်သင်တို့ ဖြစ်ကြသည်။

### ပညာရေး

ဦးအေးမောင်သည် ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့၊ ဝယ်စလီကျောင်းမှ ဆယ်တန်းအောင်မြင်ခဲ့ပြီး ရန်ကုန် ဆရာဖြစ်သင်ကောလိပ်သို့ တက်ရာက်၍ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ဆရာဖြစ်စာမေးပွဲကို အောင်မြင်သည်။ မုံရွာမြို့ ဝယ်လစလီကျောင်းတွင် ၁၉၃၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၀ အထိ သုံးနှစ်ကြာ ဆရာလုပ်ခဲ့၏။ ထို့နောက်တွင် ရန်ကုန်ဆရာဖြစ်သင်ကောလိပ်တွင် လေ့ကျင့်ရေးကျောင်း၌ ဆရာအဖြစ် နှစ်နှစ်လုပ်ခဲ့သည်။

### စာပေရေးရာ လုပ်ကိုင်မှု

၁၉၄၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၅ ခုနှစ်အထိ စာပေဗိမာန်တွင် လက်ထောက်အယ်ဒီတာအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ဦးအေးမောင် (စာပေဗိမာန်) ကလောင်ဖြင့် စာပေဗိမာန်မဂ္ဂဇင်း၊ သင့်ဘဝမဂ္ဂဇင်း၊ မြဝတီမဂ္ဂဇင်း၊ ဂါးဒီယန်မဂ္ဂဇင်း၊ လုပ်သားပြည်သူ့နေ့စဉ် (မြန်မာ − အင်္ဂလိပ်) သတင်းစာနှင့် အခြားမဂ္ဂဇင်း စာစောင်များတွင် ဘာသာရေး၊ စိတ်ပညာ၊ ဒဿန၊ သိပ္ပံပညာနှင့် အခြားပညာရေး သုတဆောင်းပါးများကို မြန်မာ၊ အင်္ဂလိပ် နှစ်ဘာသာဖြင့် နှစ်ပေါင်း ၂၀ ကျော်မျှ ရေးသားခဲ့သည်။

ရေးသားခဲ့သော စာပေများ
---------------------

ဦးအေးမောင်သည် *ဗုဒ္ဓနှင့် ဗုဒ္ဓဝါဒ*၊ *ဗီဇနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်*၊ *လူ့စိတ်သဘာဝ*၊ *သိပ္ပံနည်းစူးစမ်းမှုနှင့် သိပ္ပံပညာသဘော*၊ *စိတ်ဝိညာဉ်ဆိုင်ရာ လေ့လာတွေ့ရှိချက်များ*၊ *ဘဝဆည်းဆာ*၊ *စိတ်ပညာနှင့် ကိုယ်ကျင့်တရား*၊ *စိတ်ပညာနှင့် စိတ်ငြိမ်းချမ်းမှု*၊ *သေသည်၏ အခြားမဲ့၌*၊ *လူ့ဘဝလူ့လောကအမြင်*၊ *ပိဋကတ်မှ ဗုဒ္ဓနှင့် ဓမ္မ*၊ *ဗုဒ္ဓအမြင် လူသားစွမ်းအင်*၊ *လူတစ်ယောက်၏ ခွန်အား*၊ *ဗုဒ္ဓနှင့် ဗုဒ္ဓဝါဒ၏ ထူးခြားချက်များ* စသည့်စာအုပ်များကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။

ထို့ပြင် မဟာစည်ဆရာတော်၏ တရားစာအုပ် ငါးအုပ်၊ ကမ္ဘာအေး သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပိဋကတ်ဘာသာပြန်စာပေဖြန့်ချိရေးအဖွဲ့အတွက် မဇ္ဈိမနိကာယ် (မူလပဏ္ဏာသ)၊ ထေရအပါဒါန် (ပထမပိုင်း) နှင့် မင်းကွန်းဆရာတော်၏ မဟာဗုဒ္ဓဝင် (စတုတ္ထတွဲ) များကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့သည်။

ဗုဒ္ဓနှင့် ဗုဒ္ဓဝါဒ (သုံးတွဲ) ကို ပေါင်းချုပ်အဖြစ် ပြန်လည် ပြုပြင်ရေးသားခဲ့ပြီး ၎င်းကို THE BUDDHA AND HIS TEACHING ဟူသော အမည်ဖြင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရေးသားခဲ့သည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

၂၀၀၂ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၁ ရက် (စနေနေ့) ညနေ ၄ နာရီ ၃၅ မိနစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ စမ်းချောင်းရပ်၊ သံတံတားလမ်းနေအိမ်တွင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်သည်။ ဇနီးဖြစ်သူမှာ ဒေါ်သန်းရင် (ကွယ်လွန်) ဖြစ်ပြီး သားသမီးငါးဦး ကျန်ရစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4 5 6  ဦးအေးမောင် (နိုဝင်ဘာလ၊ ၂၀၀၆)။ *ဗုဒ္ဓနှင့် ဗုဒ္ဓဝါဒ*။ ၃၄၃/၁၈၊ အနောက်ရန်ကင်း၊ ရန်ကုန်မြို့။: ရန်အောင်စာပေ။ `|date=` ရှိ ရက်စွဲတန်ဖိုး စစ်ဆေးရန် (အကူအညီ)CS1 maint: location (link)
တက်ကျမ်းဟူသော စာအုပ်အမျိုးအစားသည် စာဖတ်သူများအား
ကိုယ်ရေးကိုယ်တာပြဿနာများ ဖြေရှင်းနည်းကို လမ်းညွှန်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့်
ရေးသားထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။ အင်္ဂလိပ်အသုံးအနှုန်းဖြစ်သည့် ဆဲလ်ဖ်ဟဲလ်
(self-help) ဆိုသော စာအုပ်အမျိုးအစားခွဲမှုကိုမူ ၁၈၅၉-ခုနှစ်တွင်
ဆမ်မျူရယ်လ် စမိုင်းလ်ရေးသားသည့် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်ကူညီခြင်း (Self-Help)
ဟုခေါ်သည့် အရောင်းရဆုံးစာရင်းဝင် စာအုပ်မှ ရယူထားသည့် အမည်ဖြစ်သည်။
"မိမိကိုယ်ကိုတိုးတက်စေခြင်း" (self-improvement)
ဟူသော ခေတ်ပေါ် အသုံးအနှုန်းဖြင့်လည်း လူသိများသည့် စာအုပ်အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။

တက်ကျမ်းစာအုပ်များသည် သီးသန့်လူနည်းစုသာ စိတ်ဝင်စားသော
စာပေအမျိုးအစားအဖြစ်မှ နှစ်ဆယ်ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် ခေတ်ရေစီးကြောင်းကို
တော်လှန်သော (post-modern) ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ
ဖြစ်စဉ်တစ်ခုအဖြစ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။

မြန်မာစာပေလောကတွင်မူ ဘဝအောင်မြင် ကြီးပွားတိုးတက်ရေးအတွက် ရေးသားထားသော စာပေများကို တက်ကျမ်းဟု ခြုံငုံပြီး ခေါ်ဆိုသည်။

တက်ကျမ်း ဥပမာများ
-----------------

ဆရာကြီး ပီမိုးနင်းသည် မြန်မာစာပေလောကတွင် ထင်ရှားသော တက်ကျမ်းစာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး၊ သူ၏ အောင်စိတ်၊ လက်တွေ့ကြီးပွားရေးကျမ်း။ အစရှိသည့် စာအုပ်များသည် တက်ကျမ်းစာရင်းဝင် စာအုပ်များ ဖြစ်ကြပေသည်။

တက်ကျမ်းစာပေများကို ချစ်စံဝင်း၊ ဖေမြင့်၊ ဒေါက်တာမတင်ဝင်း၊ ချစ်နိုင်(စိတ်ပညာ)၊ ဒေါက်တာကျော်စိန်၊ ခင်မောင်သန်း(စိတ်ပညာ)၊ ခင်မောင်ကြွယ်(ဘောဂဗေဒ)၊ ကြည်မင်း၊ ဦးအေးမောင် စသည့် စာရေးဆရာများက ရေးသားကြသည်။ တချို့သည် ဘာသာပြန်များ ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Micki McGee, *Self-help,*
Inc.: Makeover Culture in American Life *(Oxford 2005) p. 11*
2. ↑  ပီမိုးနင်း၊ အောင်စိတ်။
3. ↑  ပီမိုးနင်း၊ လက်တွေ့ကြီးပွားရေးကျမ်း
**ဟယ်ရီဆန် ဖို့ဒ်** (အင်္ဂလိပ်: Harrison Ford ; /ဟယ်ရီဆန် ဖော့ဒ်/) သည် အမေရိကန်နိုင်ငံသား ရုပ်ရှင်မင်းသား၊ လေယာဉ်မှူး၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ အထိ ၎င်းရိုက်ကူးခဲ့သော ရုပ်ရှင်များမှ စုစုပေါင်း ပြည်တွင်းရုံတင်ဝင်ငွေ (လက်မှတ်ရောင်းချရမှု) မှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅.၁ ဘီလီယံအထိရှိ၍ ကမ္ဘာအနှံ့ ရုံတင်ဝင်ငွေစုစုပေါင်းမှာ ၉.၃ ဘီလီယံကျော်ရှိသောကြောင့် သမိုင်းတစ်လျှောက် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ၏ ရုံတင်ဝင်ငွေ ရရှိမှု စုစုပေါင်းပမာဏတွင် အဆင့်လေး နေရာ၌ ရှိသည်။ ထိုရုံတင်ဝင်ငွေအပြင် အကယ်ဒမီဆု တစ်ကြိမ်၊ ရွှေကမ္ဘာလုံးဆု လေးကြိမ် လျာထားခြင်းခံခဲ့ရပြီး စေတန်ဆု သုံးကြိမ်၊ AFI Life Achievement ဆုနှင့် Cecil B. DeMille ဆုတို့ကို ရရှိခဲ့သည်။

ရုပ်ရှင်လောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး မထင်မရှားနေရာ၊ ဇာတ်ပို့နေရာများတွင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ဖို့ဒ်သည် အာကာသဇာတ်လမ်းတွဲကြီးဖြစ်သည့် ၁၉၇၇ ထွက်ရှိသော **စတားဝေါ** ခေါ် **ကြယ်တာယာစစ်ပွဲ**ရုပ်ရှင်တွင် ဟန်ဆိုလို (Han Solo) အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ရာမှ ကမ္ဘာအနှံ့ အောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် (၄၂) နှစ်ကြာ ကာလအတွင်း ထွက်ရှိခဲ့သည့် နောက်ဆက်တွဲ ရုပ်ရှင်လေးကားတွင်လည်း ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် လူသိများခဲ့သည်မှာ Raiders of the Lost Ark (၁၉၈၁) မှစတင်သည့် အင်ဒီယာနာ ဂျုံးဇ် ဇာတ်ကားများဖြစ်သည်။ သိပ္ပံဇာတ်ကားများ ဖြစ်သော Blade Runner (၁၉၈၂) ၊ Blade Runner 2049 (၂၀၁၇) တို့တွင် ရစ်ခ် ဒက်ကာ့ခ် ဇာတ်ကောင်အဖြစ်လည်းကောင်း တွန်ကလန်စီဇာတ်ကားတွဲများဖြစ်သည့် Patriot Games (၁၉၉၂) ၊ Clear and Present Danger (၁၉၉၄) တို့တွင် ဂျက်ရိုင်ယန်အဖြစ်လည်းကောင်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ သရုပ်ဆောင်သက်တမ်းမှာ နှစ်ခြောက်ဆယ်ကျော်ရှိပြီဖြစ်ကာ သမိုင်းတစ်လျှောက် အထင်ကရရှိသော ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူး/ထုတ်လုပ်သူများနှင့် ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ရာ၌ ဂျော့ဂျ် လူးကပ်စ်၊ ဖရန့်စစ် ဖော့ဒ် ကော့ပိုလာ၊ စတီဗန် စပီးလ်ဘတ်ခ်၊ ရစ်ဒ်လီ စကော့၊ ပီတာ ဝီးယာ၊ ရိုမန် ပေါ်လန်းစကီး၊ မိုက် နီကိုလပ်စ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။

  

ထိုသို့ ထင်ရှားသည့်နာမည်ရ ဇာတ်ကောင်များအပြင် အခြားသောဇာတ်ကားများ၌လည်း ပါဝင်ခဲ့သေးသည်။ Witness (၁၉၈၅) တွင် အကယ်ဒမီဆု လျာထားခြင်းခံခဲ့ရပြီး The Fugitive (၁၉၉၃) ၊ Air Force One (၁၉၉၇) ၊ 42 (၂၀၁၃) တို့၌ သရုပ်ဆောင်ခဲ့၏ ။ ထိုသို့ မင်းသားနေရာမှ သရုပ်ဆောင်မှုများအပြင် ဗီလိန်ဆန်သည့် ဇာတ်ကောင်များကို American Graffiti (၁၉၇၃) ၊ The Conversation (၁၉၇၄) ၊ The Mosquito Coast (၁၉၈၆) ၊ Presumed Innocent (၁၉၉၀) ၊ What Lies Beneath (၂၀၀၀) တို့၌လည်း ပါဝင်ခဲ့၏ ။ အခြားအလွမ်းအဆွေး၊ ဟာသရုပ်ရှင်များမှာ Heroes (၁၉၇၇) ၊ Working Girl (၁၉၈၈) ၊ Sabrina (၁၉၉၅) ၊ Six Days, Seven Nights (၁၉၉၈) ၊ Random Hearts (၁၉၉၉) ၊ Morning Glory (၂၀၁၀) နှင့် The Age of Adaline (၂၀၁၅) တို့ဖြစ်ကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "Harrison Ford and Calista Flockhart Get Married!"၊ *People*၊ June 16, 2010။
2. ↑  Harrison Ford Movie Box Office Results။  August 12, 2019 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  People Index။ 27 June 2019 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  28 July 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  Empire of Dreams: The Story of the Star Wars Trilogy. Star Wars Trilogy Box Set DVD documentary. [2005]
5. ↑  Rinzer, J. W. (2008)။ *The Complete Making of Indiana Jones: The Definitive Story Behind All Four Films*။ New York: Del Rey, imprint of Random House, Inc.။ p. 153။ ISBN 978-0-345-50129-5။
6. ↑  Baldwin and Ford Feud။  April 3, 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
7. ↑  The Fugitive Reviews။  February 20, 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အရှင်မောဂ္ဂလ္လာနထေရ်၏ တပည့် ကကုဓဗြဟ္မာက "ဒေဝဒတ်၏ ပုထုဇ္ဇနိဒ္ဓိ ကွယ်ပျောက်သွားပုံ"ကို အရှင်မောဂ္ဂလ္လာန်အား လျှောက်ထားပါသည်။ ။ အရှင်မောဂ္ဂလ္လာန်က ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားရာ ဘုရားရှင်က ထိုစကားကို ထိန်းသိမ်းထားရန် မိန့်တော်မူပြီး သီလမစင်ကြယ်သောဆရာ၊ အသက်မွေးမှုမစင် ကြယ်သောဆရာ၊ ဓမ္မဒေသနာမစင်ကြယ်(မပြည့်စုံ)သော ဆရာ၊ ဖြေဆိုမှု (မပြည့်စုံ) မစင်ကြယ်သော ဆရာ၊ ဉာဏ်အမြင် မစင်ကြယ်သောဆရာတို့ကို တပည့်တို့က သီလ, အသက်မွေးမှု၊ ဓမ္မဒေသနာ၊ ဝေယျာကရဏ၊ ဉာဏဒဿနအားဖြင့် စောင့်ရှောက်မှု ပေးကြရပုံ၊ ဆရာကလည်း တပည့်တို့၏စောင့်ရှောက်မှုကို မျှော်လင့်ရပုံ၊ ငါဘုရားအတွက် ထိုချို့ယွင်းချက် ငါးမျိုးမရှိသဖြင့် တပည့်တို့က စောင့်ရှောက်ဖွယ်မလိုပုံ၊ ငါးဘုရားကလည်း စောင့်ရှောက်မှုကို မမျှော်လင့်-ဟု ကောသမ္ဗီမြို့ ဃောသိတာရုံ ကျောင်းတော်၌ ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ဤသုတ်တော်၌ ဗြဟ္မာ၏ကိုယ်ခန္ဓာတည်ရှိပုံကို တွေ့မြင်နိုင်ပါသည်။

အဋ္ဌကထာ၌-မဂဓဂါမခေတ်သုံးမျိုးကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။


---

ကကုဓထေရသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၂၊၁၀၇-၁၁၁။ အံ၊မြန်၊၂၊၁၃၁-၅။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၄၁-၂။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ပဉ္စကနိပါတ၊ ဒုတိယပဏ္ဏာသက၊ (၁၀)၅-ကကုဓဝဂ္ဂ၊ ဒသမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
3. ↑  *အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန်၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ ၂-ဒုတိယပဏ္ဏာသက (ဒုတိယသုတ်ငါးဆယ်)၊ (၁၀) ၅ - ကကုဓဝဂ် ၁၀- ကကုဓထေရသုတ်*။
***ဟယ်ရီပေါ်တာနှင့် မီးကလပ်*** (အင်္ဂလိပ်: Harry Potter and the Goblet of Fire ၊ **ဟယ်ရီပေါ်တာနှင့် မီးတောက်ခွက်** စသည်ဖြင့်လည်း ဘာသာပြန်ဆိုကြ) သည် ဗြိတိသျှစာရေးဆရာမ ဂျေ ကေ ရိုးလင်း ရေးသားထားသည့် နာမည်ကြီး ဆန်းကြယ်စိတ်ကူးယဉ် ဝတ္ထုရှည်တစ်ပုဒ် ဖြစ်၍၊ ထိုဝတ္ထုသည် ဟယ်ရီပေါ်တာ စာအုပ်အတွဲတွင် စတုတ္ထမြောက် ဖြစ်သည်။ ထိုစာအုပ်သည် မှော်ဆရာလူငယ်လေး ဟယ်ရီပေါ်တာ၏ ဟော့ဂ်ဝပ် စုန်းကဝေအတတ်နှင့် မှော်ပညာကျောင်းတော်ကြီးတွင် တက်ရောက်ရသော စတုတ္ထနှစ် ကျောင်းသားဘဝ၊ ဟယ်ရီအနေဖြင့် အားထုတ်ရုန်းကန် ကြိုးစားယှဉ်ပြိုင်ရမည်ဖြစ်သည့် ကျောင်းပေါင်းစုံသုံးပွင့်ဆိုင်အားကစားပြိုင်ပွဲကြီးသို့ သူ့နာမည်အား အခြားတစ်ဦးမှ တိတ်တဆိတ်စာရင်းသွင်းလိုက်ခြင်း၏ လျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ်မှု စသည့်ဇာတ်ကြောင်းများ ဖြစ်သည်။

ထိုစာအုပ်ကို ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းတွင် ဘလွမ်းစ်ဘာရီ စာအုပ်တိုက်မှ လည်းကောင်း၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် စကောလာ့စတစ်မှ လည်းကောင်း ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၈ ရက်တွင် ထုတ်ဝေဖြန့်ချိခဲ့လေသည်။ ဟယ်ရီပေါ်တာ စာအုပ်အတွဲတွင် ပထမဆုံးအဖြစ် နှစ်နိုင်ငံလုံး၌ တစ်ပြိုင်တည်း ဖြန့်ချိနိုင်ခဲ့သော စာအုပ်ဖြစ်ပေသည်။ အဆိုပါ စာအုပ်သည် ၂၀၀၁ ခုနှစ်အတွင်း **ဟူဂိုဆု**ကိုရရှိခဲ့ရာ၊ ထိုဆု ရရှိဖူးသော တစ်ခုတည်းသော ဟယ်ရီပေါ်တာစာအုပ် ဖြစ်သည်။ ဤဝတ္ထုစာအုပ်ကို အခြေခံ၍ ၂၀၀၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၈ ရက်တွင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း၌ ရုံတင်ပြသခဲ့သော ဟယ်ရီပေါ်တာနှင့် မီးကလပ် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားနှင့် အီလက်ထရွန်နစ် အာ့တ်စ် ၏ ဟယ်ရီပေါ်တာနှင့် မီးကလပ် ဗွီဒီယိုဂိမ်းတို့လည်း ထွက်ရှိခဲ့သည်။
***ဟယ်ရီပေါ်တာနှင့် သွေးနှောမင်းသား*** (အင်္ဂလိပ်: Harry Potter and the Half-Blood Prince ၊ **ဟယ်ရီပေါ်တာနှင့် သွေးတစ်ဝက်မှော်ဝိဇ္ဇာ** စသည်ဖြင့်လည်း ဘာသာပြန်ဆိုကြ) သည် ဗြိတိသျှစာရေးဆရာမ ဂျေ ကေ ရိုးလင်း ရေးသားထားသည့် နာမည်ကြီး ဆန်းကြယ်စိတ်ကူးယဉ် ဝတ္ထုရှည်တစ်ပုဒ် ဖြစ်၍၊ ထိုဝတ္ထုသည် ဟယ်ရီပေါ်တာ စာအုပ်အတွဲတွင် နောက်ဆုံး၏ရှေ့နှင့် ဆဋ္ဌမမြောက်စာအုပ်ဖြစ်သည်။ ထိုစာအုပ်သည် အဓိကဇာတ်ဆောင် ဟယ်ရီပေါ်တာ၏ ဟော့ဂ်ဝပ် စုန်းကဝေအတတ်နှင့် မှော်ပညာကျောင်းတော်ကြီးတွင် တက်ရောက်ရသော ဆဋ္ဌမနှစ်ကျောင်းသားဘဝအကြောင်း ဖြစ်၍ ဟယ်ရီ၏ ပြေးမလွတ်နိုင်သော ဝဋ်ဒုက္ခအကြောင်းများ၊ ဗော်လ်ဒီမော့၊ ဟယ်ရီ၏ ကောင်းရာညွှန်ဆရာကြီးတစ်ဦးလည်းဖြစ်၊ ဟော့ဂ်ဝပ်ကျောင်းအုပ်ကြီးလည်းဖြစ်သော အဲလ်ဘတ်စ် ဒမ်ဘယ်လ်ဒိုးနှင့် ဗော်လ်ဒီမော့တို့၏ နောက်ဆုံးတိုက်ပွဲအတွက် ဟယ်ရီ၏ ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုများ စသည့်ဇာတ်ကြောင်းများကို ဖတ်ရှုရမည့် ဝတ္ထုဖြစ်သည်။ 

ထိုစာအုပ်ကို ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းတွင် ဘလွမ်းစ်ဘာရီ စာအုပ်တိုက်မှလည်းကောင်း၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် စကောလာ့စတစ်မှလည်းကောင်း ၂၀၀၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၆ ရက်တွင် ထုတ်ဝေဖြန့်ချိခဲ့လေသည်။ အခြားသော နိုင်ငံအချို့တွင် ထိုနေ့၌ပင် ထုတ်ဝေခဲ့ပေသည်။ စတင်ဖြန့်ချိချိန်မှ ၂၄ နာရီအတွင်း အုပ်ရေ ကိုးသန်းခန့်အထိ ရောင်းချနိုင်ခဲ့သဖြင် ထိုအချိန်က မှတ်တမ်းဝင်စံချိန်တင်နိုင်ခဲ့သော်လည်း၊ နောင်တွင် စာအုပ်စီးရီး၏ အဆက်ဖြစ်သော *ဟယ်ရီပေါ်တာနှင့် မရဏမှော်လက်ဆောင်* မှ ထိုစံချိန်ကို ကျော်ဖြတ်ကာ ထပ်မံစံချိန်ချိုးနိုင်ခဲ့သည်။

ထိုစာအုပ် မထုတ်ခင်အချိန်ကလည်းကောင်း ၊ ထုတ်ပြီးအချိန်တွင်လည်းကောင်း ဖြန့်ချိရက်စွဲမတိုင်ခင် ကနေဒါသို့ ကြိုတင်ပို့ဆောင်ထားခြင်း အပါအဝင် အငြင်းပွားမှု ပြဿနာများစွာ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ စာအုပ်အပေါ် သုံးသပ်ရှုမြင်ကြမှုများတွင်မူ အများအားဖြင့် အကောင်းဘက်မှ ဝေဖန်ခဲ့ကြပြီး၊ ထိုဝတ္ထုသည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်အတွက် **အကောင်းဆုံးဗြိတိသျှစာအုပ်ဆု** အပါအဝင် ဆုတံဆိပ်အချို့နှင့် ချီးကျူးဂုဏ်ပြုမှုများကို လက်ခံရရှိခဲ့လေသည်။

ဝန်းနား ဘရိုစ် ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး၏ ဝတ္ထုကို ရုပ်ရှင်အဖြစ် ဖန်တီးမှု သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်တွင် ထွက်ရှိခဲ့သည်။
အီလက်ထရွန်မိုးတစ် ဖို့စ်(emf)မှာလျှပ်စစ်အရင်းအမြစ်တစ်ခုမှထွက်လာ​သောလျှပ်စစ်ဖိအားတစ်မျိုးဖြစ်သည်။

ခြုံငုံသုံးသပ်ချက်
------------------

အီလက်ထရွန်မိုးတစ် ဖို့စ် ဖြစ်​​စေ​သောပစ္စည်းများမှာ လျှပ်စစ်ဓာတုဆဲလ်များ(ဓာတ်ခဲများ)၊ဆိုလာဘတ်ထရီများ၊မီးစက်များ၊ထရန်စ​ဖော်မာများ စသည်တို့ဖြစ်သည်။ သဘာဝတွင် အီလက်ထရွန်မိုးတစ် ဖို့စ်သည် မျက်နှာပြင်တစ်ခုကိုဖြတ်သည့်သံလိုက်စက်ကွင်းအတက်အကျတိုင်းတွင်ဖြစ်​လာသည်။

သင်္ကေတနှင့်ယူနစ်များ
---------------------

အီလက်ထရွန်မိုးတစ် ဖို့စ်ကိုများ​သောအားဖြင့် သင်္ကေတ" ℰ "(E)ဖြင့်ပြသည်။

SIစနစ်တွင် အီလက်ထရွန်မိုးတစ် ဖို့စ်ကို volt(V)ဖြင့်သုံးသည်။ ထို ဗို့သည် (joule per coulomb)နှင့်ညီသည်။

{\displaystyle {\mathcal {E}}=-\int \_{A}^{B}{\boldsymbol {E}}\_{\mathrm {cs} }\cdot \mathrm {d} {\boldsymbol {\ell }}\ ,}
{\displaystyle {\mathcal {E}}=\oint \_{C}{\boldsymbol {E}}\cdot \mathrm {d} {\boldsymbol {\ell }}\ ,}
{\displaystyle {\mathcal {E}}=\oint \_{C}\left[{\boldsymbol {E}}+{\boldsymbol {v}}\times {\boldsymbol {B}}\right]\cdot \mathrm {d} {\boldsymbol {\ell }}\ }
{\displaystyle +{\frac {1}{q}}\oint \_{C}\mathrm {\mathbf {effective\ chemical\ forces\ } \cdot } \ \mathrm {d} {\boldsymbol {\ell }}\ }
{\displaystyle +{\frac {1}{q}}\oint \_{C}\mathrm {\mathbf {effective\ thermal\ forces\ } \cdot } \ \mathrm {d} {\boldsymbol {\ell }}\ ,}
{\displaystyle dG=-SdT+VdP+{\mathcal {E}}dQ\ ,}
{\displaystyle \left({\frac {\partial {\mathcal {E}}}{\partial T}}\right)\_{Q}=-\left({\frac {\partial S}{\partial Q}}\right)\_{T}}
{\displaystyle \Delta Q=-n\_{0}F\_{0}\ ,}
{\displaystyle \Delta H=-n\_{0}F\_{0}\left({\mathcal {E}}-T{\frac {d{\mathcal {E}}}{dT}}\right)\ ,}
Galvanic cell using a salt bridge
**ဟယ်လ်ဆင်ကီမြို့** သည် ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ ဟယ်လ်ဆင်ကီမြို့သည် ဖင်းလန်နိုင်ငံ၏မြို့တော်ဖြစ်၍ဖင်းလန်ပင်လယ်ကွေ့မြောက်ဘက် ကမ်းခြေပေါ်တွင်တည်ရှိသည်။ ရုရှနိုင်ငံရှိ လီနင်ဂရက်မြို့မှ အနောက်ဘက်သို့မီးရ ထားလမ်းဖြင့် မိုင် ၂၅ဝ ကွာဝေးသည်။ ဟဲလဆင်းကီးမြို့သည် သင်္ဘောဆိပ်ကမ်းရှိသဖြင့် ဖင်းလန်နိုင်ငံ၏ ဆိပ်ကမ်းမြို့ကြီးလည်းဖြစ်သည်။ ဆောင်းရာသီတွင်ဆိပ်ကမ်းသည် ရက်သတ္တလေးပတ် ခန့်မျှရေခဲဖြင့်ပိတ်ဆို့လျက်ရှိတတ်သည်။ ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံ၊ ဂျာမနီနိုင်ငံ၊ ဆွီဒင်နိုင်ငံတို့နှင့် ကုန်အရောင်းအဝယ် ဆက်သွယ်လျက်ရှိ၍ သစ်စက္ကူ၊ ဆဲလျူလို့တို့ကိုတင်ပို့ရောင်းချသည်။ သကြားစက်၊ အရက်ချက်စက်၊ စက်ကရိယာထုတ်လုပ်သည့်စက်၊ ကောဇော ရက်လုပ်သည့်စက်စသောစက်မှုလုပ်ငန်းများလည်းရှိသည်။ ဟဲလဆင်းကီးမြို့သည်ဖင်းလန်နိုင်ငံတွင်ပညာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုထွန်းကားရာ ဗဟိုဌာနဖြစ် သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ် အိုလင်းပစ်အားကစားပွဲကို ဟယ်လ်ဆင်ကီမြို့၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ လူဦးရေ ၅၂၆၈၉၆ ယောက်(၁၉၆၇)နေထိုင်သည်။ ဆွီဒင်လူမျိုးတို့က ထိုမြို့ကို ၁၅၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တည်ခဲ့ကြသည်။ မူလမြို့ကွက်သည်လက်ရှိမြို့တည်ရာမှ အရှေ့မြောက်ဘက်ငါးမိုင်အကွာတွင်ဖြစ်၍ ၁၆၄၂ ခုတွင် လက်ရှိနေရာသို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြ သည်။ ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ဖင်လန်သမ္မတနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၃၉-၄ဝ ပြည့်နှစ်အထိဖြစ်ပွားသောရုရှား ဖင်လန်စစ်ပွဲတွင် ဟယ်လ်ဆင်ကီမြို့သည် ရုရှလေတပ်မှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက် ခြင်းကိုခံခဲ့ရသည်။ ထိုနောက် ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ဖင်လန်နိုင်ငံသည် ဂျာမနီနိုင်ငံနှင့်ပူးပေါင်း၍ ရုရှနိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်သည်။ ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် ရုရှနိုင်ငံနှင့် စစ်ပြေငြိမ်းရေးစာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့ကြ လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Ainiala၊ Terhi (2009)။ Place Names in the Construction of Social Identities: The Uses of Names of ဟယ်လ်ဆင်ကီ။ Research Institute for the Languages of Finland။  22 September 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)
**မာရီယံ အတာဟီ** (ပါရှန်း: مریم آتاهی‎ ၊ ၁၉၈၈ ဘွား) သည် အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံသား အမျိုးသမီးရေးရာ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ဖြစ်သည်။

ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး
----------------

ငယ်ဘဝကို ဒုက္ခသည်အဖြစ် ပါကစ္စတန်တွင် အချိန်ကုန်ခဲ့သည်။ သို့သော် မဆုတ်မနစ်ကြိုးစားမှုက ရှဗ္ဗနင်းအစီအစဉ်ဖြင့် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းတွင် ပညာသင်ခွင့်ရကာ မဟာဘွဲ့ယူနိုင်ခဲ့သည်။

လူမှုရေးလုပ်ဆောင်ချက်များ
-------------------------

အာဖဂန်နစ္စတန်မှ လူငယ်များ ပြန်ပထွက်နေချိန်တွင် ပြည်တွင်းသို့ပြန်လာသော ရှားပါးသည့်အရေအတွက်အနက် တဦးအဝင်အပါသည်။ ဘွဲ့ရသည်နောက် အာဖဂန်နစ္စတန်သို့ ပြန်လာကာ ကဘူးတွင် နေသည်။ နောက် Save the Children အဖွဲ့၌ အလုပ်ဝင်သည်။

အတာဟီသည် ဘူခါမရုံသော ရှားပါးအမျိုးသမီးဖြစ်ပြီး အခြေခံဥပဒေတွင် ပြဋ္ဌာန်းမထားဟု အရွှန်းဖေါက်တတ်သည်။ 

၂၀၂၁ ခု၊ ဩဂုတ်လတွင် ကဘူးမြို့ကို တာလီဘန်တို့ သိမ်းသည်နောက် အတာဟီက တာလီဘန်တို့ သူ့အသက်ကို ရန်ပြုနိုင်သည်မှာ အသေအချာပင်ဖြစ်ကြောင်း ဆိုသည်။

ပြင်ပလင့်များ
-------------

*

ကိုးကား
-------

1. ↑  "Mending a Nation". The Week. 2018 Feb 11.
2. ↑  "Afghan women's rights activist Mariam Atahi talks to DW". DW. 2021 Aug 13.
*နိုင်ရာဂရာ* ရုပ်ရှင် ဝတ်စုံစမ်းဓာတ်ပုံ အရိုက်ခံနေသော မွန်ရိုး
**မာရီလင် မွန်ရိုး** (၁ ဇွန် ၁၉၂၆ - ၅ ဩဂုတ် ၁၉၆၂) သည် အမေရိကန်လူမျိုး သရုပ်ဆောင်၊ အဆိုတော် နှင့် ကိုယ်ဟန်ပြမယ် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်များနှင့် ၁၉၆၀ အစောပိုင်းနှစ်များတွင် ဆွဲဆောင်မှုရှိသောစံပြုရုပ်သွင်အနေဖြင့် ကျော်ကြားလာကာ ငွေကြေးမြတ်စွန်းသည့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားအများစုတွင် သရုပ်ဆောင်ခွင့် ရခဲ့သည်။

ငယ်ဘဝ
-----

၁၉၂၆ ဇွန်လ ၁ ရက်တွင် *နော်မာ ဂျီးန် မော်တင်ဆန်* ဟူသော အမည်ဖြင့် မွေးဖွားခဲ့ပြီး နှစ်ခြင်းပြုသော အချိန်တွင် *နော်မာ ဂျီးန် ဘိတ်ကာ* ဟူသော အမည်ဖြင့် နှစ်ခြင်း ပြုခဲ့သည်။ မိခင်ဖြစ်သူမှာ စိတ်မတည်ငြိမ်သူဖြစ်သည့်အပြင် ကလေးငယ်အားလည်း စောင့်ရှောက်နိုင်စွမ်း မရှိသောကြောင့် ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ ဟောသွန်းမြို့ရှိ အဲဘတ်နှင့် အိုင်ဒါ ဘိုလန်ဒါ တို့က ခုနှစ်နှစ်အရွယ်အထိ မွေးစားခဲ့သည်။

သရုပ်ဆောင် ဘဝ
-------------

မွေးစားမိဘများဖြင့် အချိန်ကုန်ခဲ့သော မွန်ရိုးသည် ကိုယ်ဟန်ပြမယ်အနေနှင့် ခရီးစခဲ့သော်လည်း ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် နှစ်ဆယ့်တစ်ရာစုမြေခွေး ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး၏ ဇာတ်ကားတစ်ခုတွင်ပါဝင်ရန် စာချုပ်ချုပ်ဆိုခွင့် ရခဲ့သည်။ အစောပိုင်းတွင် လူငယ်သရုပ်ဆောင် အနေဖြင့် စတင်ခဲ့သော်လည်း ၁၉၅၀ ခုနှစ်တွင် ထုတ်လုပ်သော ကတ္တရာတော (The Asphalt Jungle) နှင့် အလုံးစုံသော ဧဝအကြောင်း (All About Eve) ဇာတ်ကားတို့ဖြင့် ပရိသတ်လက်ခံမှုကို ကောင်းစွာ ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ သို့ရောက်သော် တံခါးခေါက်ဖို့ မပျင်းနဲ့ (Don't Bother to Knock) အမည်ရှိဇာတ်ကားတွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခွင့် ရလာသည်။ ၁၉၅၃ ထွက် နိုင်ရဂါရာ (Niagara) အမည်ရှိ အကြမ်းပတမ်းဇာတ်ကားတွင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် ဇာတ်ရုပ်မှာ လူကြိုက်များသည်။

မိသားစုဘဝ
---------

အသက် ၁၆ နှစ်တွင် ဂျိန်း ဒေါ့ဂါတီနှင့် လက်ထပ်သည်။ ကိုယ်ဟန်ပြမယ် စလုပ်သော် ယောက္ခမဖြစ်သူက မကြည်ဖြူသဖြင့် စစ်ထွက်နေသော ဂျင်မီနှင့် အဝေးရောက်ကွာနည်းသုံးကာ လမ်းခွဲသည်။

ဒုတိယမြောက်ခင်ပွန်းမှာ နာမည်ကျော် ဘေ့ဘောသမား ဂျိုးဇက် ဒီမက်ဂီရို ဖြစ်သည်။ ကိုးလသာ ပေါင်းပြီး သဘောထား မတိုက်ဆိုင်သဖြင့် ကွာသည်။ ၁၉၆၂ အစောပိုင်းတွင် ဂျိုးနှင့် ပြန်လက်ထပ်မည်ဟူသောသတင်း ထွက်သည်။

တတိယမြောက်ခင်ပွန်းမှာ နာမည်ကျော် စာရေးဆရာ အာသာ မေလာ ဖြစ်သည်။ အာသာနှင့် သားသမီးရရန် အခွင့်အရေးများ ပေါ်သော်လည်း စိတ်ဖိစီးမှု၊ အရက်နှင့် ဆေးဝါးများ အလွန်အကျွံသုံးမှုကြောင့် နှစ်ယောက်မှာ အဖက်မတင်။ သားအိမ်အပြင်၌ သန္ဓေတည်သော ကလေးကိုလည်း ဖယ်လိုက်ရသည်။ ပြင်သစ်မင်းသားနှင့် ဇာတ်လမ်းပွားမိသော မွန်ရိုးကို မေလာလည်း လမ်းခွဲသွားသည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

မွန်ရိုး၏ ဘဝနောက်ဆုံးနှစ်များမှာ နာမကျန်းမှုများ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးပြဿနာများ၊ သတင်းဆိုးထွက်မှုများနှင့် ရှုပ်ထွေးနေသည်။ သေမှုသေခင်းအရ အိပ်ဆေးအသောက်လွန်သည်ကသာ လက်သည်အဖြစ် မှတ်တမ်းကျန်သော်လည်း ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်အဆုံးစီရင်သည်ဟုထင်မှတ်အောင် ဖန်တီးထားသည့် လုပ်ကြံမှုဟုလည်း လူပြောများသည်။

၁၉၆၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၆ ရက်၊ အသက် ၃၆ နှစ်တွင် ကွယ်လွန်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Monroe, Marilyn; Hecht, Ben (2006) "My Story" Taylor Trade Publishing.
seedcoat=အစေ့ခွံ၊ cotyledon=အစေ့ရွက်၊ hypocotyle=စေ့ရွက်အောက်တံ၊ radicle=အမြစ်လောင်း
**စေ့ရွက်အောက်တံ** (အင်္ဂလိပ်: Hypocotyl; "ဟိုက်ပိုကော့တလီဒိုးနပ်စ် ပင်စည်" ("hypocotyledonous stem") ၏ အတိုကောက် "အစေ့ရွက်၏အောက်"ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ)သည် အညှောင့်ထွက်ကာစ အပင်ပေါက်ကလေး၏ ပင်စည်ဖြစ်ပြီး အစေ့ရွက်(ကော့တလီဒန်)များ၏ အောက်နှင့် အမြစ်လောင်း(အမြစ်)၏ အပေါ်တွင် တွေ့ရသည်။

စေ့ရွက်စုံပင်များ
-----------------

အပင်လောင်းသည် အစို့ပေါက်ချိန်တွင် ကြီးထွားလာသည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် အမြစ်လောင်း(ရာဒီကယ်-radicle)ဟုခေါ်သော အစို့တစ်ခုကို ပေါက်လာစေသည်။ ၎င်းအပင်လောင်းသည် နောင်တွင် မူလမြစ် ဖြစ်လာပြီး မြေကြီးထဲသို့ ထိုးဖောက်ဝင်လေသည်။ အပင်လောင်းပေါ်ထွက်လာပြီးသည့်နောက်တွင် စေ့ရွက်အောက်တံလည်း ထွက်လာကာ ကြီးထွားလာနေသည့်ထိပ်ဖျား (အစေ့ရွက်လည်း ပါလေ့ရှိ) ကို မြေပြင်ပေါ်သို့ မတင်လိုက်လေသည်။ ထိုအချိန်တွင် အပင်လောင်းရွက်များ(အစေ့ရွက်ဟုခေါ်)နှင့် ပင်စည်လောင်းတို့ကိုလည်း ခံဆောင်ထားသည်။ စေ့ရွက်အောက်တံသည် အပင်ပေါက်ကလေးကို ဆန့်ထွက်စေသည့် မူလအင်္ဂါ ဖြစ်ပြီး ပင်စည်အဖြစ်သို့ ဖွံ့ဖြိုးလာသည်။

စေ့ရွက်ထီးပင်များ
-----------------

ကောက်နှံများနှင့် မြက်များကဲ့သို့ စေ့ရွက်ထီးအစို့ပေါက်အစေ့များ၏ ရှေးဦးဖွံ့ဖြိုးမှုသည်ကား မတူညီသောအရာ ဖြစ်၏။  အညွန့်ဖုံးဟုခေါ်သော အရာတစ်ခုသည် အစေ့ရွက်၏ မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖြစ်လာပြီး ပင်စည်ငယ်နှင့် အညွန့်လောင်းတို့ ကြီးထွားပြီး မြေပေါ်ထွက်လာသည်နှင့်အမျှ အကာအကွယ်ပေးရတော့သည်။  **မီဆိုကော့တိုင်းလ်**—အစေ့(အတွင်းတွင် နစ်မြုပ်ကျန်နေ)နှင့် အညွန့်လောင်းတို့ကြားရှိ အပင်ပေါက်ကလေး၏ အစိတ်အပိုင်း—လေပေါ်ပိုင်းပင်စည်ကို မြေမျက်နှာပြင်အထက်သို့ ဆန့်ထုတ်လိုက်သည်။ မြေမျက်နှာပြင်၌ အညွန့်လောင်း၏အောက်ဘက် ကပ်လျက်နေရာမှ ဆင့်ပွားမြစ်များ ဖွံ့ဖြိုးလာသည်။ ၎င်းနောက်တွင် အမြစ်လောင်းမှ မူလမြစ်သည် ဆက်လက်မဖွံ့ဖြိုးနိုင်တော့ချေ။ မီဆိုကော့တိုင်းလ်ကို စေ့ရွက်အောက်တံတစ်ပိုင်း၊ အစေ့ရွက်တစ်ပိုင်း ဖြစ်နေသည်ဟု ယူဆနိုင်သည်။(အစေ့ ကို ကြည့်ပါ။)

စေ့ရွက်ထီးပင်တိုင်းသည် မြက်များကဲ့သို့ မဖွံ့ဖြိုးကြချေ။  ကြက်သွန်နီသည် အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့် ပထမဖြစ်စဉ်အတိုင်း ဖွံ့ဖြိုးသည်။ အစေ့ရွက်ထိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ အစေ့ခွံနှင့် အစေ့တွင်းစာ(သိုလှောင်ထားသောအစာ)တို့သည်လည်း အထက်သို့ တက်လာသည်။. ထို့နောက် အမြစ်လောင်းနှင့် အခွံပုံစံအစေ့ရွက်ကြားရှိ အဆစ်မှ ပထမဆုံးအရွက်စစ်များသည် အစေ့ရွက်ကို ထိုးဖောက်ကျော်ဖြတ်လျက် ကြီးထွားလာသည်။

သိုလှောင်အင်္ဂါ
---------------

အချို့အပင်များတွင် စေ့ရွက်အောက်တံသည် သိုလှောင်အင်္ဂါအဖြစ် ကြီးထွားလာတတ်သည်။

အောက်ပါတို့ကိုလည်းရှု
---------------------

* စေ့ရွက်အထက်တံ
* စေ့ရွက်ထီးပင်
* စေ့ရွက်စုံပင်

ကိုးကား
-------

1. ↑  "hypocotyl".
"လက်ငင်းတကျော့ပြန်မဲပေးစနစ်"ကို ဤနေရာသို့ ညွှန်းသည်။ အခြား အဓိပ္ပာယ်များအတွက် လက်ငင်းတကျော့ပြန်မဲပေးစနစ် (သံတူကြောင်းကွဲ)ကို ကြည့်ပါ။
**ကြိုက်နှစ်သက်မှုဦးစားပေး ဆန္ဒမဲပေးစနစ်** (သို့) **လက်ငင်းတကျော့ပြန်မဲပေးစနစ်**သည် အဆင့်ရွေးချယ်မဲပေးခြင်းတစ်မျိုးဖြစ်သည့် မဲပေးစနစ်ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားတွင် IRV (Instant-runoff voting)၊ သို့မဟုတ် Preferential Voting ဟု လူသိများသည်။

IRV ရွေးကောက်ပွဲများတွင် မဲဆန္ဒရှင်များသည် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများကို ဦးစားပေးအဆင့်ဖြင့် အဆင့်သတ်မှတ်သည်။ မဲများကို မဲဆန္ဒရှင်တစ်ဦးစီ၏ ထိပ်တန်းရွေးချယ်မှုအတွက် ကနဦးရေတွက်သည်။ အကယ်၍ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးသည် အနိုင်ရသော ပထမရွေးချယ်မှုအပေါ် အခြေခံ၍ ဆန္ဒမဲ၏ ထက်ဝက်ကျော်ရှိသည်။ မဟုတ်ပါက မဲနည်းသော ကိုယ်စားလှယ်လောင်းကို ပယ်ဖျက်ပြီး ပထမရွေးချယ်မှုအဖြစ် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သော ကိုယ်စားလှယ်လောင်းကို မဲဆန္ဒရှင်များက ၎င်းတို့၏ နောက်ရွေးချယ်မှု၏ စုစုပေါင်းတွင် မဲထည့်ရမည်ဖြစ်သည်။ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးသည် ဆန္ဒမဲ၏ ထက်ဝက်ကျော်သည်အထိ ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေပါသည်။ နယ်ပယ်နှစ်ခုကို လျှော့ချလိုက်သောအခါ၊ ၎င်းသည် ထိပ်တန်းကိုယ်စားလှယ်လောင်းနှစ်ဦး၏ ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံမှုကို နှိုင်းယှဉ်ခွင့်ပြုသည့် "ချက်ခြင်းပြေးခြင်း" ဖြစ်လာသည်။ IRV သည် အချိုးကျမဲပေးခြင်းမဟုတ်သော်လည်း ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရသူ တစ်ဦးတည်း (မဲဆန္ဒနယ်မြေတစ်ခုတွေ) ကိုသာ ရွေးချယ်သောကြောင့် "အနိုင်ရသူအားလုံးကို ရယူသည်" နည်းလမ်းဖြစ်သည်။