recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ရှန်ဟိုင်း မေဂျာ ၂၀၁၆** (အင်္ဂလိပ်: Shanghai Major 2016) Winter Major ဟုလည်း လူသိများပြီး လာမည့် ဒိုတာ ၂ ပြိုင်ပွဲစဉ်တစ်ခုဖြစ်သော ရှန်ဟိုင်း မေဂျာကို ရှန်ဟိုင်းမြို့တွင် ၂၀၁၆ မတ်လ ၂ ရက်မှ စတင်ကာ မတ်လ ၆ ရက်နေ့အထိ ကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။ ဒိုတာ ၂၏ ၂၀၁၅-၂၀၁၆ ခုနှစ်အတွင်း ဒုတိယ မေဂျာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ပြိုင်ပွဲဝင်အသင်း ၁၆ သင်းပါဝင်ပြီး ယင်းအသင်းများအနက် ၈ သင်းကိုမူ တိုက်ရိုက်ဖိတ်ခေါ်ခဲ့ပြီး ကျန် ၈ သင်းကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ကျွမ်းကျင်အသင်းများကို ပြိုင်ပွဲအတွက် အရည်အချင်းစစ်ပြီး ရွေးချယ်ခဲ့သည်။

ထိုပြိုင်ပွဲကို Mercedes-Benz Arena တွင် ကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။

အသင်းများ
---------

### တိုက်ရိုက်ဖိတ်ခေါ်ခံရသော အသင်းများ

* Evil Geniuses
* Team OG
* Team Secret
* Alliance
* Virtus.pro
* EHOME
* CDEC Gaming
* Vici Gaming

### လက်ရွေးစင်အသင်းများ

* LGD Gaming
* Newbee
* Team Archon
* compLexity Gaming
* Team Liquid
* Team Spirit
* Fnatic
* MVP Phoenix

ကိုးကားချက်
-----------

1. ↑  Cerrudo၊ Aileen "Chaos" (January 11, 2016)။ 16 Teams Ready for the Main Event of the Shanghai Major။ Philippine Daily Inquirer။
2. ↑  Leslie၊ Callum (January 11, 2016)။ The lineup is set for Dota 2's Shanghai Major။  January 11, 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Higgins၊ Chris (January 7, 2016)။ Shanghai Major Qualifiers: The teams to watch။  January 11, 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  The Shanghai Major။ Valve Corporation။  January 11, 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
ကြေးဂဏန်း ရေးသားနည်းဟူသည် ဒူးဂဏန်း ရေးသားနည်းနှင့် ဆင်ဆင်တူသည်။ ဒူးဂဏန်း ရေးသားနည်း နည်းစနစ်အတိုင်း ‘က၊ ခ၊ င၊ စ၊ ဆ၊ ည၊ တ၊ ထ၊ န၊ ပ၊ ဖ၊ မ၊ ယ၊ ရ၊ လ၊ ဝ၊ သ၊ ဟ၊ အ’ အက္ခရာများကို ‘၁၊ ၂၊ ၃၊ ၄၊ ၅၊ ၆၊ ၇၊ ၈၊ ၉’ ကိန်းဂဏန်းများဖြင့် ဖလှယ်ရေးသားမှု ပြုသည်။ ခြားနားချက်မှာ သက်ဆိုင်ရာ ကိန်းဂဏန်းများတွင် ‘လုံးကြီးတင် (–ိ) နှင့် ရှေ့ဆီး၊ ဝစ္စနှစ်လုံးပေါက် (–း) ထပ်၍ ထည့်သွင်းအသုံးပြု ရေးသားနည်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ‘အ’ ဟူသော အက္ခရာကိုမူ ကျေးဂဏန်းဖြင့် ရေးရာတွင် ‘၁’ ဂဏန်းကို သုံးလုံးဆင့်၍ ရှေ့ဆီး (ဝစ္စနှစ်လုံးပေါက် –း) ထည့်သွင်း ရေးသားရ၏။ ထိုသို့သော နည်းစနစ် သတ်မှတ်ချက်ဖြင့် ကျေးဂဏန်း ရေးနည်းပြုမှုကို
"ကျေးဂဏန်းမှာ ဧကာအစ၊ နဝမအဆုံး၊ ရေးနည်းထုံးလာ၊ စဉ်တိုင်းသာတည့်၊ မှတ်ရာကွန့်မြူး၊ ထူးသည့်အရေး ရှေ့ဝစ္စနှင့်၊ ပေါ်ကလုံးကြီး၊ တင်စီးမြဲမှတ်၊ တစ်ရပ် ‘ပ’ က၊ ‘ဟ’ အက္ခရာ၊ တိုင်အောင်သာလျှင်၊ သင်္ချာဧက၊ အာဒိစ၍ နဝသို့ရောက်၊ ဒွေးဖော်လှောက်၍၊ အံ့လောက်လုံးကြီး၊ ပေါ်ကစီးသည်၊ စဉ်တိုင်းစီးမှ၊ တစ်သီးဝစ္စ၊ ရေးနည်းပြ၍၊ ရေးပြအပ်ရာ၊ ‘အ’ မှာ ‘ဧက’၊ သုံးဆင့်ချ၍၊ ဝစ္စလုံးကြီး၊ ပေါ်ကစီးသည်၊ တစ်သီးမှတ်ရန်၊ မှတ်ခမ်းတည်း"

ဟူ၍ လမ်းညွှန်ဖွဲ့ဆိုခဲ့ကြသည်။ ယင်းကဗျာ ဖွဲ့ဆိုလမ်းညွှန်ချက်ကို ပုံပြဇယားဖြင့် ဖော်ပြလျှင်



|-
|က||ခ||င||စ||ဆ||ည||တ||ထ||န||
|-
| ၁ိး||၂ိး||၃ိး||၄ိး||၅ိး||၆ ိး||၇ိး||၈ိး||၉ိး||
|-
| ပ||ဖ||မ||ယ||ရ||လ||ဝ||သ||ဟ||အ
|-
| ၁ိး||၂ိး||၃ိး||၄ိး||၅ိး||၆ ိး||၇ိး||၈ိး||၉ိး||၁ိး
|-
| ၁||၂||၃||၄||၅||၆||၇||၈||၉||၁
|-
| ||||||||||||||||||၁
|}

ကိုးကား
-------

ပဟေဠိဆန်သော မြန်မာစာပေ အရေးအသား Archived 11 July 2011 at the Wayback Machine.
**ကြော့မောင်မောင်ညွန့်** သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ဓာတ်ပုံဆရာ၊ စာရေးဆရာ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၁၉၄၂ခု၊ ဇူလိုင်လ (၂၈) ရက်၊ အင်္ဂါနေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ တာမွေမြို့နယ် ၌ ဓာတ်ပုံစတူဒီယိုရှိသည်။ ၁၉၆၂ ခုတွင် ကဗျာများ စတင်ရေးသား၍ စာပေနယ်သို့ ဝင်ခဲ့သည်။ ယခု စာပေသက် (၄၅) နှစ် အတွင်း မြန်မာဘာသာပြန် လုံးချင်းဝတ္ထုစာအုပ် (၁၃) အုပ် ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး စာနယ်ဇင်းများ ၌ ဝတ္ထုတို (၃၀)၊ ဆောင်းပါး (၂၀) ကျော် ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၉၇ မှ စတင်၍ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် *On the middle mountain range and other stories* စတင် ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့ရာ ယခုအခါ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားပြီးသမျှ စာအုပ်ပေါင်း (၈) အုပ်ရှိပြီ ဖြစ်သည်။ စာရေးဆရာ ကြော့မောင်မောင်ညွန့် သည် ဒေါ်သန်းရှင်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး သားသမီး (၃) ယောက်ကြော့သင်္ဂီခိုင်၊ မောင်ပြည့်စုံ၊ ကြော့ခိုင်ရွှေဝါ တို့ ထွန်းကားခဲ့သည်။

ကြော့မောင်မောင်ညွန့် ရေးသားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် စာအုပ်များမှာ

1. *On thef middle mountain range and other stories*
2. *Chicken liver and other memo ries of a Myanmar village*
3. *Careless talk and other memories of a Myanmar village*
4. *Anandasuriya*
5. *Myanmar Thoughts*
6. *Oh! Ayeyarwady*
7. *A self- partrait of a Myanmar*
8. *My Flora* တို့ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
မြန်မာပြည်၏ စားသုံးသူများထံ ကြော်ငြာလိုသူများသည် တောရော မြို့ပါမကျန် ပရိသတ်အရေအတွက် အများဆုံးသို့ ထိရောက်စေနိုင်မည့် ရုပ်မြင်သံကြားလိုင်း(TV Channel) များတွင် ကြော်ငြာများ ထည့်သွင်းလေ့ရှိကြသည်။ ထိုသို့ကြော်ငြာများ ရိုက်ကူးထည့်သွင်းရာတွင် ကြော်ငြာအများစုသည် နောက်ခံသီချင်း Playback ဖြင့် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ်များက အမူပိုပို သရုပ်ဆောင်ပြကြလေ့ ရှိသည်။ ထိုကြော်ငြာများအတွက် သုံးစွဲသည့် သီချင်းများကို ကြော်ငြာသီချင်းများဟု ခေါ်သည်။

ကြော်ငြာသီချင်းအများစုကို သီဆိုကြသည့် အဆိုတော်များမှာ ဂရေဟမ်(Graham) နှင့် ရတနာဦး တို့ဖြစ်သည်။ ကြော်ငြာသရုပ်ဆောင်များအကြားတွင် အထင်ရှားဆုံးမှာ မင်းသမီး ထက်ထက်မိုးဦးဖြစ်သည်။ သူမသည် ရုပ်မြင်သံကြား ကြော်ငြာများတွင် ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကြာ စိုးမိုးဦးဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ထက်ထက်မိုးဦး၏ ကြော်ငြာအများစုအတွက် နောက်ခံသီဆိုသူမှာ ရတနာဦးဖြစ်သည်။ ကြော်ငြာသီချင်းများ ပေါက်သွားလျှင် ပရိသတ်ပါးစပ်ဖျားတွင် စွဲကျန်နေတတ်သည်။ ကြော်ငြာသီချင်းအများစုမှာ ကမ္ဘာကျော်တေးသီချင်းများကို မြန်မာစာသားထည့်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်မှာ သီချင်းအသစ် ထွက်ပြီးမကြာသေး၊ မြန်မာပြည်ရှိ ရုပ်မြင်သံကြားပေါ်တွင် ကြော်ငြာသီချင်းအဖြစ် ကြားနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

ကြော်ငြာတွင် သီချင်းနှင့် သရုပ်ဆောင်မှုကို ငြီးငွေ့ကြောင်း စတင်ပြောကြားသူမှာ ကြော်ငြာများစွာ လက်ခံရိုက်ကူးခဲ့သူ မင်းသား လွင်မိုးဖြစ်သည်။ သူသည် ကြော်ငြာများကို ပုံစံအမျိုးမျိုးနှင့် ဆန်းသစ်ရိုက်ကူးမှုကို အားပေးလိုသဖြင့် သီချင်းများဖြင့် ရိုက်ကူးမည့်ကြော်ငြာများကို လက်မခံပါဟု ပြောခဲ့သူဖြစ်သည်။ မည်သို့ဆိုစေ ထက်ထက်မိုးဦးခေတ် နောက်ပိုင်း ကြော်ငြာများသည်လည်း ငယ်ရွယ်လှပသော မော်ဒယ်လေးများက လှတပတ သရုပ်ဆောင်ပြထားသော ကြော်ငြာသီချင်းများဖြင့်သာ ဆက်လက်ခရီးဆက်နေဆဲဖြစ်သည်ကို တွေ့ရပေသည်။
Traimit ကျောင်းတော်ရှိ ရွှေဆင်းတုတော်
**ဗုဒ္ဓမဟာသုဝဏ္ဏပဋိမာကရရုပ်ပွားတော်** (ထိုင်း: พระพุทธมหาสุวรรณปฏิมากร; ထိုင်း: Buddhamahāsuvaṇṇapaṭimākara) ဘွဲ့ရှိသော **ရွှေဆင်းတုတော်** သည် ရွှေဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် ဗုဒ္ဓဆင်းတု ဖြစ်သည်။ အလေးချိန်သည် ၅.၅ တန် (၅၅၀၀ ကီလိုဂရမ်) ရှိ၏။ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့ရှိ ဝပ်ထရိုင်မစ်ကျောင်း (Wat Traimit) တွင် တည်ရှိသည်။

ဆင်းတုတော်၏ လက္ခဏာများ
----------------------

ဆင်းတုတော်သည် ၃ မီတာ (၉.၈ ပေ) မြင့်၏။ အလေးချိန် ၅.၅ တန် (5.4 long tons; 6.1 short tons) ရှိ၏။ (နောက်ထပ်တိုင်းတာမှုတစ်ခုက ဆိုထားသည်မှာ ဆင်းတုတော်သည် အောက်ခြေမှ ထိပ်ဖျားထိ ၉.၉၁ မီတာ ရှိ၏။ ပေါင်ခွင်မှ ဒူးနေရာအထိ ၃.၁ မီတာ ရှိ၏။) ဆင်းတုတော်ကို အစိတ်အပိုင်း ကိုးနေရာ ခွဲခြားနိုင်၏။ ၁၉ ရာစုအယ်ပိုင်းမတိုင်ခင်ကာလအထိ ဆင်းတုတော်သည် အယုဒ္ဓယရှိ ကျောင်းတော်တစ်ခုတွင် ရှိခဲ့သည်။ အယုဒ္ဓယရှိ ဇာစ်မြစ်ကို ချန်လှပ်ထားပါက ဆင်းတုတော်သည် ၁၇၅၀ ခန့်ကပြုလုပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။

ဆင်းတုတော်ရှိ ရွှေတို့သည် (၁၈ ကာရတ်) ရှိ၏။ ဒေါ်လာ ၂၅၀ သန်းတန်သည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။ ဆင်းတုတော်၏ ခန္ဓာကိုယ်သည် ၄၀% ရွှေအစစ်ဖြစ်၏။ မေးစေ့မှ နဖူးအထိသည် ၈၀% ရွှေအစစ်ဖြစ်၏။ ဆံပင်နှင့် သျှောင်သည် ၄၅ ကီလိုဂရမ် အလေးချိန်ရှိကာ ၉၉% သည် ရွှေအစစ်ဖြစ်ကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  Temple of the Golden Buddha (Wat Traimit), Bangkok Best Tour။ Thaiwaysmagazine.com (2010-02-14)။  2013-06-23 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Golden Buddha Statue။ Hillmanwonders.com။  2013-06-20 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဒုတိယ သမ္မတ္တနိယာမသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် တရားငါးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူသည် သူတော်ကောင်းတရားကို နာသော်လည်း ကုသိုလ်တရားတို့၌ မဖောက်မပြန် မြဲသော သဘော (အရိယာမဂ်) သို့ သက်ဝင်ရန် မထိုက်တန်ကြောင်းနှင့် တရားငါးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူသည် သူတော်ကောင်းတရားကို နာသော်လည်း ကုသိုလ်တရားတို့၌ မဖောက်မပြန် မြဲသော သဘော (အရိယာမဂ်) သို့ သက်ဝင်ရန် ထိုက်တန်ကြောင်းကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။

ဒုတိယ သမ္မတ္တနိယာမသုတ်
----------------------

ရဟန်းတို့ တရားငါးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူသည် သူတော်ကောင်းတရားကို နာသော်လည်းကုသိုလ်တရားတို့၌ မဖောက်မပြန်သော သဘောရှိသည့် မြဲသောသဘော (အရိယာမဂ်) သို့ သက်ဝင်ရန်မထိုက်တန်။ အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ - 

* ဟောကြားသော တရားကို မထီမဲ့မြင် ပြု၏။
* တရားဟော ပုဂ္ဂိုလ်ကို မထီမဲ့မြင် ပြု၏။
* မိမိကိုယ်ကို မထီမဲ့မြင် ပြု၏။
* ပညာမရှိ၊ မိုက်မဲ၏၊ ဆွံ့အ၏။
* မိမိမသိသော အရာ၌ သိ၏ဟု မှတ်ထင်လေ့ရှိ၏။

ရဟန်းတို့ ဤတရားငါးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူသည် သူတော်ကောင်းတရားကို နာသော်လည်းကုသိုလ်တရားတို့၌ မဖောက်မပြန်သော သဘောရှိသည့် မြဲသောသဘော (အရိယာမဂ်) သို့ သက်ဝင်ရန်မထိုက်တန်။

ရဟန်းတို့ တရားငါးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူသည် သူတော်ကောင်းတရားကို နာသည်ရှိသော် ကုသိုလ်တရားတို့၌ မဖောက်မပြန်သော သဘောရှိသည့် မြဲသောသဘော (အရိယာမဂ်) သို့ သက်ဝင်ရန် ထိုက်တန်၏။ အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ - 

* ဟောကြားသော တရားကို မထီမဲ့မြင် မပြု။
* တရားဟော ပုဂ္ဂိုလ်ကို မထီမဲ့မြင် မပြု။
* မိမိကိုယ်ကို မထီမဲ့မြင် မပြု။
* ပညာရှိ၏၊ မမိုက်မဲ၊ မဆွံ့အ။
* မိမိမသိသော အရာ၌ သိ၏ဟု မှတ်ထင်လေ့ မရှိ။

ရဟန်းတို့ ဤတရားငါးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူသည် သူတော်ကောင်းတရားကို နာသည်ရှိသော် ကုသိုလ်တရားတို့၌ မဖောက်မပြန်သော သဘောရှိသည့် မြဲသောသဘော (အရိယာမဂ်) သို့ သက်ဝင်ရန် ထိုက်တန်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4 5 6 7  *အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန်၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ ၄-စတုတ္ထပဏ္ဏာသက (စတုတ္ထသုတ်ငါးဆယ်)၊ (၁၆) ၁- သဒ္ဓမ္မဝဂ် ၂ - ဒုတိယ သမ္မတ္တနိယာမသုတ်*။
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**ဒုဋ္ဌုလ္လဝါစာသိက္ခာပုဒ်** သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းတော်များ စောင့်ထိန်းလိုက်နာရန် ပညတ်တော်မူခဲ့သည် သံဃာဒိသိသ်သိက္ခာပုဒ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။

သမိုင်း
-------

မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိမြို့၊ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူ၏။ အသျှင်ဥဒါယီသည်လည်း တောကျောင်း၌ နေတော်မူ၏။ အသျှင်ဥဒါယီ၏ ကျောင်းသည် လွန်စွာလှပ၏။ အမျိးသမီးတို့သည် အသျှင်ဥဒါယီ၏ ကျောင်းကို လာရောက်ကြည့်ရှုကြ၏။ ထိုအခါ အသျှင်ဥဒါယီသည် လာကြည့်သော အမျိုးသမီးတို့အား ကြည့်ရှုစေပြီးလျှင် ထိုမိန်းမတို့၏ ဝစ္စမဂ် ပဿမဂ်ကို ရည်ရွယ်၍ ကျေးဇူးကို ပြော၏၊ ကျေးဇူးမဲ့ကိုလည်း ပြော၏၊ တောင်း၏၊ မေး၏ အစရှိသည်ဖြင့် ပြောဆို၏။

ထိုအသျှင်ဥဒါယီသည် ရဟန်းတစ်ပါးအနေနှင့် မသင့်တော်သည့် စကားများ ပြောဆိုသည်ကို ရှက်ကြောက်တတ်သော အမျိုးသမီးတို့သည် ကဲ့ရဲ့ကြကုန်၏။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားထံ ဤအကြောင်းကို တိုင်ကြားလျှောက်ထား၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့အား စုဝေးစေကာ အသျှင်ဥဒါယီကို စစ်ဆေးမေးမြန်း၏။ အသျှင်ဥဒါယီသည်လည်း ဟုတ်မှတ်သည့်အတိုင်း ဖြေကြား၏။

သိက္ခာပုဒ် ပညတ်ခြင်း
--------------------

မြတ်စွာဘုရားသည် အသျှင်ဥဒါယီအား များစွာသော အကြောင်းတို့ဖြင့် ကဲ့ရဲ့တော်မူကာ ရဟန်းတို့အား အောက်ပါအတိုင်း သိက္ခာပုဒ်ကို ပြတော်မူကြလော့ဟု မိန့်တော်မူ၏။

"အကြင်ရဟန်းသည် ရာဂဘီလူးပူးဝင်အပ်သည် ဖြစ်၍ ဖောက်ပြန်သော စိတ်ဖြင့် မိန်းမကို ရုန့်ရင်းကြမ်းတမ်းသော စကားတို့ဖြင့် လုလင်ပျိုသည် မိန်းမပျိုကို မေထုန်နှင့် စပ်သောစကားတို့ဖြင့် ပြက်ရယ်ပြောဆိုသကဲ့သို့ ပြက်ရယ်ပြောဆိုငြားအံ့၊ ထိုရဟန်းအား သံဃာဒိသိသ်အာပတ် သင့်၏" ဤသို့ ပြကြကုန်လော့ဟု မိန့်တော်မူ၏။

ဖြတ်ထုံးများ
------------

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  *ဝိနည်းပိဋက၊ ပါရာဇိကဏ်ပါဠိတော်မြန်မာပြန်*။ Text "publisher" ignored (အကူအညီ)
-မ၊၂၊၈၉-၉၅။ မ၊မြန်၊၂၊၉၆-၁၀၂။ မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၉၉-၁၀၀။ မ၊ဋီ၊၃၊၆၄-၆၆။

-မဇ္ဈိမနိကာယ၊ မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ၊ ၂-ဘိက္ခုဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် "သဿတော လောကော"အစရှိသော မိစ္ဆာအယူ (၉)မျိုးနှင့် ဆက်စပ်၍ မာလုကျပုတ္တထေရ် လျှောက်ထားသည်ကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

မာလျကျပုတ္တထေရ်သည် "သဿတော လောကော" အစရှိသော မိစ္ဆာအယူ (၉)မျိုးနှင့်ဆက်စပ်၍ မြတ်စွာဘုရား ပြတ်ပြတ်သားသား မိန့်ကြားတော်မမူ၊ ဘုရားရှင်က တိတိကျကျ မိန့်ကြားတော်မူလျှင် ဘုရားရှင်အထံတော်၌ ဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်မည်၊ တိတိကျကျ မိန့်ကြားတော်မမူလျှင် လူထွက်တော့မည်ဟုကြံစည်ပြီး ဘုရားရှင်အား ထိုမိစ္ဆာအယူ (၉)ချက်နှင့် ပတ်သက်၍ ဘုရားရှင်မဖြေကြားသည်ကို မနှစ်သက်ကြောင်း၊ ယင်းတို့နှင့်ပတ်သက်၍ သိလျှင်သိကြောင်း၊ မသိလျှင် မသိကြောင်း ဖြေကြားခြင်းသည်သာလျှင် ဖြောင့်မတ်သူဖြစ်ကြောင်း လျှောက်ထားပါကြောင်း တိတိကျကျ ဖြေကြားတော်မူရန် လျှောက်ထားပါသည်။

ဘုရားရှင်က သင်နှင့်ငါဘုရားတို့ ဝန်ခံပြောကြားမှုမရှိခဲ့ပုံ၊ ယင်းမိစ္ဆာ အယူများကို မဖြေကြားခြင်းအကြောင်း၊ မြားစူးဝင်သော ယောက်ျားဥပမာဖြင့် မိန့်ကြားတော်မူပြီး ဤမိစ္ဆာအယူများသည် အတ္ထသံဟိတ, အာဒိဗြဟ္မစရိယကနိဗ္ဗိန္ဒ၊ ဝိရာဂနိရောဓ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယမဖြစ်၊ ထို့ကြောင့် ငါဘုရားဖြေကြားတော်မမူ၊ သစ္စာလေးပါးသည်သာ အတ္ထသံဟိတ၊ အာဒိဗြဟ္မစရိယက၊ နိဗ္ဗိန္ဒ၊ ဝိရာဂနိရောဓ၊ ဥပသမာယ အဘိညာယ၊ သမ္ဗောဓာယ၊ နိဗ္ဗာနာယ ဖြစ်၍ ဖြေကြားတော်မူပုံ မြတ်စွာဘုရား မဖြေကြားသည်ကို မဖြေကြားသည့်အတိုင်း၊ ဖြေကြားသည်ကို ဖြေကြားသည့်အတိုင်း ဆောင်မှတ်ရမည်ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
ကိုရဲအောင်
----------

ငယ်မည်မှာ ကိုကိုကြီးဖြစ်သည်။ တယောပညာရှင် တစ်ဦးလည်းဖြစ်သဖြင့် တယောကိုဒီပိုးဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ၁၉၂၂ခု၊ ရန်ကုန်မြို့၊ ၃၅လမ်းတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
တယောပညာကို ၁၂နှစ်သား၊ ၁၉၃၄ခုနှစ်မှစ၍ အေဝမ်းချစ်ရေစင် ရုပ်ရှင်ကားမှာ ဇာတ်ရံသရုပ်ဆောင် ဦးလှသွင်ဆိုသူထံ၌ သင်ယူခဲ့သည်။ ၁၆နှစ်သားအရွယ်မှစ၍ အေဝမ်းသံစုံတီးဝိုင်းတွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ဂီတပညာနှင့် ပတ်သက်၍ ရွှေတိုင်ညွန့်၊ ဆရာမောင်၊ သဟာယဆရာတင်၊ ရွှေပြည်အေး စသည့် ဆရာများထံတွင် နည်းနာခံယူဆည်းပူးပြီး တယောပညာ သာမက သီချင်းရေးသားမှုကိုပါ သင်ကြားတတ်မြောက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၇-၄၈ ခုနှစ်ခန့်မှစ၍ ချိုတေးရှင်ကာလပေါ် တူရိယာအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းပြီး မြန်မာ့အသံမှ အသံလွှင့်ခဲ့သည်။ ရွှေပြည်အေး၊ အေဝမ်းခင်မောင် စသည့် ဆရာကြီးများ၏ တူရိယာဝိုင်းနှင့်အတူ ရုပ်ရှင်နောက်ခံ တေးသံသွင်းရာတွင် တယောဆရာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး သူခိုးငတက်ပြား ရုပ်ရှင်မှစ၍ ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးဂီတမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ကိုရဲအောင်သည် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ဝင်တေး၊ ရောင်းတမ်းဓာတ်ပြားသီချင်းနှင့် အသံလွှင့်တေးသီချင်း အများအပြား ရေးသားခဲ့သည်။ သူ၏ ထင်ရှားသော တေးလက်ရာများမှာ-

* အုံးစက်ပါ့ ဘုန်းလက်ယာဝယ် (တေးသံရှင်ကိုကျော်ညွန့်)၊
* ဆံရစ်ဝိုင်း (ကြည်ကြည်ဝင်း)၊
* ဒိုးကလေး (ညွန့်ညွန့်စိန်)၊
* ပုလဲဒါရူ (ကိုမင်းနောင်)၊
* မယ်ရွေးလို့ဆင်ပါ့မယ် (ထား)၊
* ဆွမ်းအုပ်နီနီ (မတင်တင်)၊
* ချစ်တမ်းကစားတတ်သူ (တင်မောင်လှ)၊
* ပျိုလေးရဲ့ညိုထွေး (တင်တင်မြ)၊
* သီတာကြော့မှာ (ကိုမင်းနောင်၊ သန်းသန်းမေ)၊
* ရွှေညာသူ (ဓနုဖြူစိုးသိမ်း) စသည်တို့ဖြစ်သည်။

ရည်ညွှန်းကိုးကား
----------------
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**ဒုတိယ အနိယတသိက္ခာပုဒ်**သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းတော်များ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရန် ပညတ်တော်မူခဲ့သည့် သိက္ခာပုဒ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

သမိုင်း
-------

မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိမြို့၊ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်တွင် သီတင်းသုံး နေတော်မူ၏။ ထိုအချိန်တွင် အသျှင်ဥဒါယီသည် "မြတ်စွာဘုရားသည် မာတုဂါမနှင့် တစ်ယောက်ချင်း မေထုန်ပြုရန် အသင့်ဖြစ်သော အကာအရံရှိသော ဆိတ်ကွယ်ရာတွင် ထိုင်နေခြင်းကို ပယ်အပ်လေပြီ" ဟု ထိုအမျိုးသမီးနှင့်ပင် ဆိတ်ကွယ်ရာတွင် စကားပြောလျက် တရားဟော၏။ 

ဝိသာခါသည် ထိုအမျိုးသမီးက ဖိတ်ကြားသဖြင့် သွားလေရာ အမျိုးသမီးနှင့် အတူတူ ထိုင်နေသော အသျှင်ဥဒါယီကို မြင်၏။ ဝိသာခါသည် "မသင့်လျော်ကြောင်း" လျောက်ထားသော်လည်း အသျှင်ဥဒါယီသည် မနာယူပေ။

ဝိသာခါသည် ထိုကြောင်းကို ရဟန်းတို့အား ပြောကြား၏။ အလိုနည်းသော ရဟန်းတို့သည် "အဘယ်ကြောင့် မာတုဂါမနှင့် အတူတကွ ဆိတ်ကွယ်ရာတွင် ထိုင်နေဘိသနည်း" ဟု ကဲ့ရဲ့ကြ၏။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားထံ လျှောက်ထား၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် အသျှင်ဥဒါယီအား မေးမြန်း၏။ အသျှင်ဥဒါယီလည်း ဟုတ်မှတ်ကြောင်း ဝန်ခံ၏။

ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အသျှင်ဥဒါယီအား ကဲ့ရဲ့တော်မူကာ အောက်ပါအတိုင်း ဒုတိယ အနိယတသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူ၏။

သိက္ခာပုဒ်
----------

"နေရာသည် အကာအရံလည်း မရှိ၊ မေထုန်အမှုကို ပြုခြင်းငှါ မစွမ်းနိုင်၊ သို့ရာတွင် မာတုဂါမကို ရုန့်ရင်းသော စကားတို့ဖြင့် ပြက်ရယ်ပြောဆိုရန်မူကား စွမ်းနိုင်၏။ အကြင်ရဟန်းသည် ထိုသို့သဘောရှိသော နေရာ၌ မာတုဂါမနှင့်အတူ တစ်ယောက်ချင်းချင်း ဆိတ်ကွယ်ရာ၌ ထိုင်နေငြားအံ့၊ ထိုရဟန်းကို ယုံကြည်ထိုက်သော ဥပါသိကာမသည် မြင်၍ သံဃာဒိသိသ်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ပါစိတ်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း နှစ်ပါးသော အာပတ်တို့တွင် တစ်ပါးပါးဖြင့် စွဲဆိုငြားအံ့၊ ထိုင်နေခြင်းကို ဝန်ခံသော ရဟန်းကို သံဃာဒိသိသ်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ပါစိတ်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း နှစ်ပါးသော အာပတ်တို့တွင် တစ်ပါးပါးဖြင့် ဆုံးဖြတ်ရာမည်။ ယုံကြည်ထိုက်သော စကားရှိသော ထိုဥပါသိကာမ စွဲဆိုသော ထိုအာပတ်ဖြင့် ထိုရဟန်းကို ဆုံးဖြတ်ရမည်။ ဤအာပတ်သည်လည်း အမြဲမရှိ" ဟု မြတ်စွာဘုရားသည် မိန့်တော်မူ၏။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  *ဝိနည်းပိဋက၊ ပါရာဇိကဏ်ပါဠိတော်မြန်မာပြန်*။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် "သဿတော လောကော"အစရှိသော မိစ္ဆာအယူ (၉)မျိုးနှင့် ဆက်စပ်၍ မာလုကျပုတ္တထေရ် လျှောက်ထားသည်ကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

မာလျကျပုတ္တထေရ်သည် "သဿတော လောကော" အစရှိသော မိစ္ဆာအယူ (၉)မျိုးနှင့်ဆက်စပ်၍ မြတ်စွာဘုရား ပြတ်ပြတ်သားသား မိန့်ကြားတော်မမူ၊ ဘုရားရှင်က တိတိကျကျ မိန့်ကြားတော်မူလျှင် ဘုရားရှင်အထံတော်၌ ဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်မည်၊ တိတိကျကျ မိန့်ကြားတော်မမူလျှင် လူထွက်တော့မည်ဟုကြံစည်ပြီး ဘုရားရှင်အား ထိုမိစ္ဆာအယူ (၉)ချက်နှင့် ပတ်သက်၍ ဘုရားရှင်မဖြေကြားသည်ကို မနှစ်သက်ကြောင်း၊ ယင်းတို့နှင့်ပတ်သက်၍ သိလျှင်သိကြောင်း၊ မသိလျှင် မသိကြောင်း ဖြေကြားခြင်းသည်သာလျှင် ဖြောင့်မတ်သူဖြစ်ကြောင်း လျှောက်ထားပါကြောင်း တိတိကျကျ ဖြေကြားတော်မူရန် လျှောက်ထားပါသည်။

ဘုရားရှင်က သင်နှင့်ငါဘုရားတို့ ဝန်ခံပြောကြားမှုမရှိခဲ့ပုံ၊ ယင်းမိစ္ဆာ အယူများကို မဖြေကြားခြင်းအကြောင်း၊ မြားစူးဝင်သော ယောက်ျားဥပမာဖြင့် မိန့်ကြားတော်မူပြီး ဤမိစ္ဆာအယူများသည် အတ္ထသံဟိတ, အာဒိဗြဟ္မစရိယကနိဗ္ဗိန္ဒ၊ ဝိရာဂနိရောဓ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယမဖြစ်၊ ထို့ကြောင့် ငါဘုရားဖြေကြားတော်မမူ၊ သစ္စာလေးပါးသည်သာ အတ္ထသံဟိတ၊ အာဒိဗြဟ္မစရိယက၊ နိဗ္ဗိန္ဒ၊ ဝိရာဂနိရောဓ၊ ဥပသမာယ အဘိညာယ၊ သမ္ဗောဓာယ၊ နိဗ္ဗာနာယ ဖြစ်၍ ဖြေကြားတော်မူပုံ မြတ်စွာဘုရား မဖြေကြားသည်ကို မဖြေကြားသည့်အတိုင်း၊ ဖြေကြားသည်ကို ဖြေကြားသည့်အတိုင်း ဆောင်မှတ်ရမည်ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -မ၊၂၊၈၉-၉၅။ မ၊မြန်၊၂၊၉၆-၁၀၂။ မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၉၉-၁၀၀။ မ၊ဋီ၊၃၊၆၄-၆၆။

-မဇ္ဈိမနိကာယ၊ မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ၊ ၂-ဘိက္ခုဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**ဒုဋ္ဌုလ္လာရောစနသိက္ခာပုဒ်** သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းတော်များ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရန် ပညတ်တော်မူခဲ့သည့် သုဒ္ဓပါစိတ်အာပတ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

သမိုင်း
-------

မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိပြည်ရှိ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်တွင် သီတင်းသုံးနေတော်မူ၏။ ထိုအချိန်တွင် အသျှင်ဥပနန္ဒသည် ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့နှင့် ခိုက်ရန်ဖြစ်လေ၏။ အသျှင်ဥပနန္ဒသည် စေတနာဖြင့် သုတ်လွှတ်မိသဖြင့် သံဃာဒိသိသ်အာပတ် သင့်၏။ ထို့ကြောင့် သံဃာသည် အသျှင်ဥပနန္ဒကို ပရိဝါသ်ပေး၏။ (**ပရိဝါသ်** = ကျူးလွန်သည့် အပြစ်ဖုံးလွှမ်းသော ရက်အပိုင်းအခြားအားလျော်စွာ ဆောက်တည်ရသော အကျင့်။)

အသျှင်ဥပနန္ဒသည် ပရိဝါသ်ကျင့်သုံးနေရသဖြင့် ဆွမ်းစားဇရပ်၏ အဆုံးတွင် ထိုနေ၏။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ဥပါသကာတို့အား အသျှင်ဥပနန္ဒ၏ အာပတ်ကို ပြောပြကုန်၏။

ထိုအခါ အလိုနည်းသော ရဟန်းတို့သည် ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့အား "အဘယ်ကြောင့် ရဟန်း၏ ရုန့်ရင်းသော အာပတ်ကို ရဟန်းမဟုတ်သူအား ပြောကုန်ဘိသနည်း" ဟု ကဲ့ရဲ့၏။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့အား "ဟုတ်မှန်ပါသလော" ဟု မေးရာ "ဟုတ်မှန်ပါသည်" ဟု ဖြေ၏။

ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ကဲ့ရဲ့တော်မူကာ အောက်ပါသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူ၏။

သိက္ခာပုဒ်
----------

အကြင်ရဟန်းသည် ရဟန်း၏ ရုန့်ရင်းသော အာပတ်ကို ရဟန်းတို့၏ သမ္မုတိမရဘဲ ရဟန်းမဟုတ်သူအား ပြောကြားငြားအံ့၊ ထိုရဟန်းအား ပါစိတ်အာပတ်သင့်၏ ဟု မိန့်တော်မူ၏။

(**သမ္မုတိ** = အာပတ်မပြတ်သင့်သော ရဟန်းအား နောင်အခါ စောင့်ရှောက်စိမ့်သောငှါ သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် ပန်ကြား၍ သံဃာကပြောကြားရန် သမုတ်ခြင်း။)

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  *ဝိနည်းပိဋက − ပါရာဇိကဏ်ပါဠိတော်မြန်မာပြန်၊ မုသာဝါဒဝဂ်*။
တျူဒါဘုရင်များ
--------------

တျူဒါဟူသောအမည်မှာ ဗြိတိန်နိုင်ငံသမိုင်းတွင် ခရစ် ၁၄၈၅ ခုနှစ်မှသည် ၁၆ဝ၃ ခုနှစ်အထိ စိုးစံခဲ့သော မင်းများ၏အမည်ဖြစ်သည်။ ထိုအမည်မှာ အိုင်ဝင် တျူဒါ အမည်ရှိ ဝေလနယ်သား မှူးမတ်တစ်ဦးကို အစွဲပြု၍ခေါ်သော မျိုးရိုးအမည်ဖြစ်လေသည်။ အိုဝင်တျူဒါနှင့် ကက်သရင်းမိဖုရားတို့၏သားတော်အား ဘွဲ့ရ ရစ်ချမွန်မြို့စား အက်ဒမန်သည် ဆန်းမားဆက်မြို့စားကြီး၏ သမီးတော်နှင့် ထိမ်းမြား၏။ ကတ်သရင်းမိဖုရားကြီးသည် ပြင်သစ်မင်း၏ သမီးတော်ဖြစ်ပြီး အင်္ဂလန်နှင့် ပြင်သစ်ကြား စစ်ပြေငြိမ်းရေး စာချုပ်အရ ပဉ္စမမြောက် ဟင်နရီဘုရင်နှင့် ထိန်းမြှားလက်ထပ်၏။ ဟင်နရီဘုရင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်သောအခါ ကတ်သရင်းသည် အိုဝင်တျူဒါနှင့် ရည်ငံချစ်ကြိုက်မိပြီးလျှင် သားသမီးများ ထွန်းကား၏။ အက်ဒမန်တျူဒါသည် ယင်းသားသမီးတို့အနက် အကြီးဆုံး ဖြစ်လေသည်။ လက်ထပ်ပွဲအပြီး
အခါကာလသည်ကား အင်္ဂလိပ်ထီးနန်းကို လန်ကက်စတာ မင်းဆက်နှင့် ယော့မင့်ဆက်တို့ အပြိုင်လုနေကြသည့် နှင်းဆီစစ်ပွဲများ ဖြစ်ပွားနေသောအခါ ဖြစ်သည်။ မြို့စားကြီးသည် လန်ကတ်စတာ မင်းဆက်မှဖြစ်သဖြင့် အက်ဒမန်၏သားတော် ဟင်နရီမှာ လန်ကတ်စတာ မင်းဆက်အဖြစ်ဖြင့် ထီးနန်းကို ဆက်ခံစိုးစံခွင့် ရှိလေသည်။ ထို့ကြောင့် ဟင်နရီသည် 'နှင်းဆီစစ်ပွဲ'တွင် ဝင်ရောက်တိုက် ခိုက်၍ စစ်အောင်မြင်သောအခါ သျွှမဟင်နရီအမည်ဖြင့် ၁၄၈၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်လေသည်။ ဤသို့ဖြင့် ဟင်နရီတျူဒါ မင်းဖြစ်လာ၏။ ထိုမင်းသည် ယော့မင်းဆက် စတုတ္ထမြောက် အက်ဒဝပ်၏ သမီးတော်ကို မိဖုရားမြှောက်လိုက်ခြင်းဖြင့် လန်ကတ်စတာ မင်းဆက်နှင့် ယော့မင်းဆက်တို့သည် ပူးပေါင်းမိ၍ 'နှင်းဆီ စစ်ပွဲ'ပြီးဆုံးသွားလေသည်။

သျွှမ ဟင်နရီ၏နောက် ဆက်ခံကြသော တျူဒါမင်းဆက်များမှာ ဟင်နရီ တျူဒါ၏ သားတော် အဋ္ဌမဟင်နရီ(ခရစ် ၁၅ဝ၉-၄၇ ခုနှစ်)၊ အဌမဟင်နရီနှင့် တတိယမြောက် မိဖုရား ဂျိန်းဆေးမိုးတို့၏ သားတော် ဆဋ္ဌမအက်ဒွပ် (ခရစ် ၁၅၄၇-၅၃)၊ ပထမမြောက်မိဖုရား ကတ်သရင်းအော့ဖ် အာရာဂွန်နှင့်ရသော မေရီ ဘုရင်မ (ခရစ် ၁၅၅၃-၅၈ ခုနှစ်) နှင့် ဒုတိယမြောက်မိဖုရား အန်းဗူလင်းနှင့်ရသော အယ်လစ်ဇဘက် ဘုရင်မ (ခရစ် ၁၅၅၈-၁၆ဝ၃ ခုနှစ်)တို့ ဖြစ်ကြသည်။ တျူဒါမင်း ငါးပါးရှိသည့်အနက် အဌမမြောက်ဟင်နရီနှင့် အယ်လစ်ဇဘက်ဘုရင်မတို့မှာ ထင်ရှားသည်။ အယ်လစ်ဇဘက် ဘုရင်မ ကံကုန်သောအခါ ထီးနန်းဆက်ခံမည့်သူ မရှိသဖြင့် တျူဒါမင်းဆက်ပြတ်၍ စတူးဝပ်မင်းဆက် စလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)
**ဦးကျော်ခိုင်** (၁၉၂၂–၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၇) သည် မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (National League for Democracy) ၏ နာယကအဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ ရှစ်လေးလုံးအရေးတော်ပုံကာလတွင် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ တောင်ကုတ်မြို့နယ်၏မြို့မိမြို့ဖအဖြစ် ခေါင်းဆောင်ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၀ ခုနှစ် ပါတီစုံအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ကိုယ်စားပြု တောင်ကုတ်မြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည်။

ဦးကျော်ခိုင်ကို အဖဦးအောင်ဘ၊ အမိဒေါ်လှိုင်တို့မှ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် တောင်ကုတ်မြို့ ၌မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်းရှစ်ယောက်အနက်ဒုတိယဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးသားဖြစ်သည်။ ဒုတိယမြောက်သားမှာ ၁၉၄၇ ခုနှစ် တိုင်းပြုပြည်ပြုလွှတ်တော်အမတ်၊ သံတွဲအရေးပိုင် ဗိုလ်ဘလှိုင်ဖြစ်သည်။ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်တွင် တောင်ကုတ်မြို့နယ်စည်းရုံးရေးကော်မတီဥက္ကဋ္ဌနှင့် ရခိုင်ပြည်နယ်စည်းရုံးရေးကော်မတီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် အဆင့်ဆင့်တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ စစ်အစိုးရလက်ထက်ကာလများတွင် ခြိမ်းချောက်အကြပ်ကိုင်ခြင်း၊ အမှုဆင်ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ခြင်းတို့ကို အကြိမ်ကြိမ်ခံခဲ့ရပြီး အစာမာမမျိုနိုင်သည့်နှလုံးသွေးကြောပွရောဂါကို အနှစ်သုံးဆယ်ကျော်ခံစားလျက် ကြံ့ကြံ့ခံရင်ဆိုင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ဒီမိုကရေစီကြိုးပမ်းမှုကာလများတွင် ဦးကျော်ခိုင်နှင့်တောင်ကုတ်မြို့နယ်သူမြို့နယ်သားများ၏ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်အပေါ် ခိုင်မာစွာရပ်တည်အားပေးထောက်ခံခဲ့မှုကြောင့် ‌ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က ကျွန်မတော့ တောင်ကုတ်လို့ကြားလိုက်တာနဲ့စိတ်အားတက်ကြွသွားတာပဲဟု ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ရသည်။

၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တရားရုံးကပြစ်မှုမမြောက်၍ ပလပ်ထားသောအမှုဖြင့် ပြန်လည်စွဲဆိုထောင်ချသဖြင့် ထောင်ဒဏ်နှစ်နှစ်ကျခံခဲ့ရကာ ၂၀၁၁ ခုနှစ် သရက်ထောင်မှ လွတ်မြောက်လာသောအချိန်တွင် ဦးကျော်ခိုင်သည် အသက် ၈၉ နှစ်ရှိပြီဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ အသက်အကြီးဆုံး နိုင်ငံ​ရေးအကျဉ်းသားဖြစ်သူ ဦးကျော်ခိုင်သည် အသက် ၉၅ နှစ်အရွယ် ၂၀၁၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် တောင်ကုတ်မြို့၊ ကံပိုင်ရပ်ကွက်ရှိ နေအိမ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် နာယကအဖွဲ့ဝင် ဦးကျော်ခိုင် ကွယ်လွန် (in en)။ 7Day News။ 24 January 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  17 January 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
ဦးကျော်ခင်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ ပထမဆုံးဥက္ကဋ္ဌ
**ဦးကျော်ခင်** သည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ၏ ပထမဆုံး ဥက္ကဋ္ဌ (ယာယီ) ဖြစ်သည်။

ရခိုင် အမျိုးသား တဦး ဖြစ်၍ သံတွဲ မြို့တွင် ဖွားမြင် ခဲ့၏။ သံတွဲမြို့ အစိုးရ အထက်တန်း ကျောင်းတွင် သတ္တမတန်းထိ ပညာ လေ့လာ ဆည်းပူး ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့ ဗဟို အစိုးရ အထက်တန်း ကျောင်းသို့ ပြောင်းရွေ့ ပညာ ဆည်းပူးပြီး၊ ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင်၊ ၁၀ တန်း စာမေးပွဲကို အောင်မြင် ခဲ့သည်။ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်တွင် ဆက်လက် ပညာ သင်ကြား ခဲ့သည်။

၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် သူဌေး ဦးညိုက သမဂ္ဂ အဆောက်အဦ ဆောက်လုပ် လှူဒါန်းရာ၊ ၁၉၃၀ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီး ခဲ့၏။ သမဂ္ဂ အဆောက်အဦ ရှိသော်လည်း သမဂ္ဂ အဖွဲ့အစည်း မရှိ ဖြစ်နေ သဖြင့်၊ ဦးကျော်ခင်သည် သမဂ္ဂ ဖြစ်မြောက်ရေး အတွက် ကြိုးပမ်းမှုတွင် ခေါင်းဆောင် ခဲ့သူ တဦး ဖြစ်သည်။

သမဂ္ဂ အဖွဲ့အစည်း မပေါ်ပေါက် စေရန်၊ ချော့၊ မြှောက်၊ ခြိမ်းခြောက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရ၏။ တက္ကသိုလ် ကျောင်းသား ပညာတတ် များ၏ "မက်လုံး" ဖြစ်သော အိန္ဒိယ ပဋိညာဉ်ခံ ဝန်ထမ်း အိုင်-စီ-အက်စ် ရာထူး ဖြင့်လည်း ချော့မြူ ဖြားယောင်းခြင်း ခံခဲ့ ရ၏။ ဦးကျောင်ခင်ကား မယိမ်းမယိုင်၊ သမဂ္ဂ ဖြစ်မြောက်ရေး အတွက် ခေါင်းမာစွာ ကြိုးပမ်း ခဲ့သူသာ ဖြစ်သည်။

သမဂ္ဂ ဖြစ်မြောက် စေရန် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ရှိ ကျောင်းသားကြီး များသည် ပထမဆုံး ဆွေးနွေး တိုင်ပင် ခဲ့၏။ ထို ဆွေးနွေးပွဲတွင် ဦးကျော်ခင်သည် သဘာပတိ ဖြစ်၏။ သမဂ္ဂ စည်းမျဉ်း ရေးဆွဲရေး ကော်မတီ ဖွဲ့စည်းရန်၊ တက္ကသိုလ် ကိုယ်စား အဓိပတိနှင့် ဆွေးနွေးပွဲတွင်၊ ကိုယ်စားလှယ် သုံးဦး အနက် ပါဝင်သူ တဦးလည်း ဖြစ်ပေသည်။

သမဂ္ဂ စည်းမျဉ်း ရေးဆွဲရေး ကော်မတီ ဖွဲ့စည်းသော အခါ ဦးကျော်ခင်သည် သဘာပတိ အဖြစ် တာဝန်ယူ လုပ်ဆောင် ခဲ့၏။ သမဂ္ဂ စည်းမျဉ်း ရေးဆွဲ ပြီးနောက် တက္ကသိုလ် အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့နှင့် တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးပွဲတွင် ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ်ဖြင့် ပါဝင် ခဲ့သည်။ သမဂ္ဂ စည်းမျဉ်းကို အတည်ပြုသော ၁၉၃၁ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသည့် ကျောင်းသားထု အစည်းအဝေးမှ၊ တကသ အမှုဆောင် ၉ ဦး ရွေးချယ်သော အခါ၊ ဦးကျော်ခင်သည် ယာယီ တကသ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာ ခဲ့လေသည်။

၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ဥပဒေ သင်တန်းများကို အောင်မြင် ခဲ့သည်။ မိမိ ဇာတိမြို့ ဖြစ်သော သံတွဲမြို့တွင် ရှေ့နေ အဖြစ် လုပ်ဆောင်ရင်း၊ မြူနီစီပယ် အဖွဲ့ဝင်၊ မြူနီစီပယ် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် မြို့ပြ ရေးရာ များကို ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ် ၁၉၅၁ ခုတွင် ပြည်သူ့ လွှတ်တော် အမတ် အဖြစ် ရန်အောင် မဲဆန္ဒနယ်မှ ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခြင်း ခံရပြီး၊ ဆွစ်ဇာလန်ပြည် ဘန်းမြို့၌ ကျင်းပသော ကမ္ဘာ့ လွှတ်တော်များ ညီလာခံသို့ မြန်မာ ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ကို ခေါင်းဆောင်ကာ တက်ရောက်ခဲ့ ဖူးလေသည်။

ဦးကျော်ခင်သည် ယခု ရန်ကုန်မြို့တွင် လွှတ်တော် ရှေ့နေ အဖြစ် လုပ်ဆောင်လျက် ရှိပေသည်။

ကိုးကား
-------

* [ ဦးကျော်ခင် B.Sc.B.l. (၁၉၃၀ - ၃၁)]။  2011-10-13 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။[*လင့်ခ်သေ*]
* အိုးဝေ နှစ်လည်စာစောင်၊ ၁၉၆၀ က 'ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီ တကသ ဥက္ကဋ္ဌများ' အတ္ထုပ္ပတ္တိ
ဦးကျော်ငြိမ်း(ပန်းပု)၁၉၁၃-၁၉၉၈
------------------------------

မန္တလေးမြို့မှ ထင်ရှားသော ပန်းချီပန်းပု ပညာရှင်ကြီးဖြစ်သည်။ ၁၉၁၃-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် အဖဦးဒေါန၊ အမိ ဒေါ်မိန်းကလေးတို့က မန္တလေး၊ တမ္ပဝတီ ထီးတန်းရပ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၂-နှစ်အရွယ်တွင် တောင်ရွာသစ် ဦးလှမောင်ထံ၌ ရုပ်လုံးပညာ၊ ၁၅-နှစ်အရွယ်တွင် ဆရာဦးစောမောင်ထံ ပန်းချီပညာများ စတင်သင်ယူခဲ့သည်။ ၁၆-နှစ်အရွယ်တွင် တမ္ပဝတီ ဆရာချစ်ထံ၌ ကနုတ်ပန်းချီ၊ ဒီဇိုင်းပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် အဘိုးလေးတော်စပ်သည့် တံခွန်တိုင် ဦးလှမောင်ထံ၌ အလုပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၅-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်၌ရှိသော ဗိသုကာ ဆရာဆိုင် ညီအစ်ကိုများဖြစ်သည့် ဦးသက်တင်၊ ဦးဘသင်တို့ ထံ၌ ၁၉၄၇-ခုနှစ်ထိ အလုပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၇-ခုနှစ် အိမ်ထောင်ကျအပြီးတွင် ကိုယ်ပိုင် ဗိသုကာ လုပ်ငန်းကို မန္တလေး၌ စတင်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂-ခုနှစ်၊ မန္တလေး ပန်တျာကျောင်း၌ ပန်းပုနည်းပြအဖြစ် တာဝန်ထမ်းတောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၄-၁၉၆၅ တွင် ပီကင်းဗဟို အနုပညာသိပ္ပံ၌ တစ်နှစ်ပညာ ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ၁၉၇၇-ခုနှစ်တွင် ပန်တျာကျောင်းမှ အနားယူခဲ့သည်။ ၁၉၆၇-ခုနှစ်တွင် ကနေဒါနိုင်ငံ မွန်ထရီရယ်ပြပွဲ မြန်မာပြခန်းဆောင်၊ ၁၉၇၀-ခုနှစ်တွင် ဂျပန်အိုဆာကာ ပြပွဲ မြန်မာပြခန်းဆောင်၊ ပုဂံ သီရိပစ္စယာဟိုတယ် ထမင်းစားဆောင်၊ မန္တလေး မန်းသူရိန်ခန်းမ၊ ပန်တျာကျောင်းရှေ့ရှိ စိန်ဗေဒါကြေးရုပ်တုတို့မှာ ထင်ရှားသော လက်ရာများ ဖြစ်သည်။ ဇနီးမှာ ဒေါ်ဦးဇွန်းဖြစ်၍ သားတစ်ယောက်ရှိရာ ဦးဝင်းမောင်(တမ္ပဝတီ) ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  နေထွတ်၏ မန္တလေး အဘိဓာန်
မြန်မာစာပေလောကတွင် ရှားပါးစာရင်းဝင်ဖြစ်သော သိပ္ပံဝတ္ထုများကို ရေးသားခဲ့ပြီး အောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သည့် **ကျော်စိန်ထွန်း**ကို ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ အသုတ်မြို့၌ အဖ ဦးညိုမြ - အမိ ဒေါ်ခင်ရွှေ တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်းသုံးရောက်အနက် အကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး အမည်ရင်းမှာ ကျော်စိန်ဖြစ်သည်။

ကျော်စိန်မင်းသည် ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာ သိပ္ပံ တက္ကသိုလ်မှ ဘီအက်စီ (ရူပဗေဒ) ဘွဲ့ ရရှိသည်။ စာရေးစာဖတ်ခြင်းကို ငယ်စဉ်ကပင် ဝါသနာပါခဲ့ပြီး ၁၉၇၂-ခုနှစ်၊ မေလထုတ် ငွေတာရီ မဂ္ဂဇင်းပါ စိန်ခေါ်သံလော လက်ဆောင်လော သိပ္ပံဝတ္ထုဖြင့် စာပေလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၂-ခုနှစ်တွင် ထိုစဉ်က နာမည်ကျော်ရှုမဝဦးကျော်တည်ထောင်သည့် ရှုမဝ ရုပ်စုံမဂ္ဂဇင်းတွင် အမှုဆောင်စာတည်းအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

၁၉၈၄-ခုနှစ်တွင် ရနံ့သစ် မဂ္ဂဇင်း၌ အယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ကိုယ်တိုင်စာရေးသားရာတွင် ကျော်စိန်မင်း ကလောင်အမည်အပြင် မောင်ထွန်းအိမ်ကလောင်အမည်ဖြင့်လည်း ပင်ကိုရေး သိပ္ပံဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည်များ၊ ဘာသာပြန်သိပ္ပံဆောင်းပါးများနှင့် ကဗျာများကို ရေးသားခဲ့သည်။ မြန်မာစာပေလောကတွင် ပထမဆုံး ပင်ကိုရေးသိပ္ပံဝတ္ထုရေး ဆရာအဖြစ် သီးသန့်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။

ရှုမဝ ရုပ်စုံ မဂ္ဂဇင်း ရပ်ဆိုင်းပြီးနောက် မြန်မာစာပေလောကတွင် ခေတ်စားလာသော ဂျာနယ်လောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ရာ ၁၉၉၇-ခုနှစ်မှစ၍ ဈေးကွက်ဂျာနယ်၌ တာဝန်ခံအယ်ဒီတာ၊ အယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ် ၂၀၁၂-ခုနှစ်အထိ တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၁၃-ခုနှစ်တွင် Media One သတင်းဂျာနယ်၌လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၅-ခုနှစ်၊ ဇန္နဝါရီလတွင် Oriental News ဂျာနယ်၌လည်းကောင်း အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

ကျော်စိန်မင်းသည် ရှုမဝမဂ္ဂဇင်းတွင် အမှုဆောင်အယ်ဒီတာအဖြစ်ဆောင်ရွက်သည်မှ နောက်ဆုံး Oriental News ဂျာနယ်၌ အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်အထိ အယ်ဒီတာကောင်းများစွာကို မွေးထုတ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

ကျော်စိန်မင်းသည် ၂၀၁၅-ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ၊ ၃-ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့ သျှင်ပါကူဆေးရုံ၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးဒေါ်သန်းစိန်နှင့် သားနှစ်ယောက်၊ သမီးနှစ်ယောက် ကျန်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------
သာသနာသက္ကရာဇ် ၄ဝ ပြည့်နှစ်၌ပင် တကောင်းဘုရင်သတိုးမဟာရာဇာ၏ မိဖုရားကြီး ကိရီဒေဝီသည်မဟာသမ္ဘာဝ၊ စူသမ္ဘဝ မျက်မမြင် ညီနောင်ကို အမြွှာဖွားသည်။ မင်းကြီးက ရှက်၍ လူမသိ အောင် သတ်ရန် မိန့်ကြားသော်လည်း ဝမ်းတွင်လွယ်မွေးခဲ့ရသောသားများဖြစ်၍ မိဖုရားသည် မစွန့်ပစ်နိုင်ဘဲ ဝှက်ထား သည်။ သို့သော် သာသနာသက္ကရာဇ် ၅၉ ခုနှစ်တွင် သားတော် တို့အား ဝှက်ထားကြောင်း မင်းကြီးသိလေ၍၊ သတ်ခိုင်းရာ မိဖုရားသည် သားတော်တို့အား ဖောင်၌တင်၍ ရိက္ခါ အပြည့်တင်ကာ မျှောလိုက်သည်။

ဖောင်သည် ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်း တစ်လျှောက် စုန်လာခဲ့ရာ၊ လမ်းခရီးတွင် စန္ဒမုခီဘီလူးမနှင့်တွေ့ရာစန္ဒမုခီဘ​ီလူးမသည်ဖောင်ပေါ်ရှိစားစရာများကိုတက်စားရင်းအကြောင်းစုံမေးမြန်းရာမျက်မမြင်မင်းသားနှစ်ပါးကိုမျက်စိအလင်းရအောင်ကုစားမှုပေးရာ မင်းသားများသည် မျက်စိအလင်းရရှိခဲ့ကြသည်။ မင်းသားတို့၏ ဖောင်သည် အစဉ်တစိုက် စုန်လာခဲ့ရာ ဘေဒါရီ ရေခပ်ရာ ရေဆိပ်သို့ရောက်ခဲ့သည်။

မင်းသားတို့သည် ဘေဒါရီ ရေခပ်ပုံကိုမြင်လျှင် ဘူးကိုယူ၍ သန်လျှက်ဖြင့် မျက်နှာဝကို လှီးပြီးလျှင် အစေ့ကို သွန်ကာ ရေမှာခပ်စေ၍ ကျည်ထောက်ကို ပြည့်စေသည်။ ဘေဒါရီလည်း ကျည်တောက်တွင် ရေပြည့်လျှင် ခမည်းတော် ရှင်ရသေ့၏ ကျောင်းသို့ပြန်သွားလေသည်။

ရေဆိပ်မှ စောစီးစွာ ပြန်လာသော ဘေဒါရီအား ရှင်ရသေ့တွေ့လျှင် အကြောင်းကို စုံစမ်း၍ မင်းသားတို့အား ခေါ်ယူပြီးသော် စေ့စုံစွာ မေးမြန်းသည်။ မင်းသားနှစ်ပါးလည်း အကြောင်းကို လျှောက်ထားသော်၊ မိမိ၏ တူတော်ရင်းများ ဖြစ်နေသည့်အတွက် မင်းသားအကြီး မဟာသမ္ဘဝနှင့် သမီးတော် ဘေဒါရီကို စုံဖက်ပေးလေသည်။

ရှင်ရသေ့သည် ဘုန်းတန်းခိုးကြီးမားသူလည်း ဖြစ်သည်။ အဋ္ဌာရသ၌လည်း အပြီးတိုင်တတ်သူ ဖြစ်သည်။ ရာဇပရိယာယ်၌ အလွန်လိမ္မာတော်မူသည်။ ထို့ကြောင့် မိမိအား ဆည်းကပ်ကိုးကွယ်လျက် ရှိသော ပျူမိဖုရား အမှူးရှိသော သူတို့အား တူတော် မဟာသမ္ဘာဝကို မင်းအဖြစ်ပေးအပ်ရန် ရှင်ရသေ့က မိန့်ကြားသည် ပျူမိဖုရားလည်း မဟာသမ္ဘဝ မင်းသား၏ ဘုန်းလက်ရုံးနှင့် ပြည့်စုံသည့် အဖြစ်ကိုသိ၍ သဘောကြိုက်ညီကာ၊ မင်းသားအား မင်းမြေ|ာက်သည်။

ယင်းသို့ဖြင့် မဟာသမ္ဘာဝမင်းသားသည် သကျအင်းအရပ်တွင် သာသနာသက္ကရာဇ် ၆ဝ ပြည့်နှစ်၌ မင်းအဖြစ် အုပ်စိုးသည်။ မဟာသမ္ဘဝမင်းသည် ဘေဒါရီမိဖုရားအပြင်၊ ပျူမိဖုရားကိုလည်း မိဖုရားအဖြစ် တင်မြေ|ာက်လေသည်။ သို့သော် ပျူမိဖုရား၌ သမီးတော်တစ်ပါး ဖွားမြင်ပြီးနောက် မကြာမီ အနိစ္စရောက်လေ သည်။

ဘေဒါရီ မိဖုရားတွင် ဒွတ္တဘောင်မင်း ပန္ထိသန္ဓေ ၃လ ရှိသောအခါ၊ မဟာသမ္ဘဝမင်းသည် သက်တော် ၂၆ နှစ်တွင် နတ်ပြည်စံသည်။ ထို့ကြောင့် သာသနာသက္ကရာဇ် ၆၆ နှစ်တွင် စူသမ္ဘာဝသည် နောင်တော်၏ ရိုက်ရာ ကို ဆက်ခံ၍ မင်းပြု သည်။ စူသမ္ဘဝမင်းသည် မရီးတော် ဘေဒါရီကိုပင် မိဖုရားမြောက်သည်။သာသနာနှစ်-၆၆/၁၀၁) (BC-478) (BC-444 တွင် မဇ္ဈိမဒေသ၊ ဝေသာလီပြည်၌ ဒုတိယသံဂါယနာတင်သည်။နန်းသက်မှာ၃၅နှစ်ဖြစ်သည်စူသမ္ဘဝနောက်နန်းတက်သောဒွတ္တဘောင်မင်းသည်သရေခေတ္တရာမြို့ကိုတည်ထောင်သည်။
**စူဠဝါ** (ပါဠိ: **စူဠဝဂ္ဂ**; Culavagga) သည် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာရှိ ဝိနည်းငါးကျမ်းထဲမှ စတုတ္ထမြောက်ကျမ်းစာဖြစ်သည်။ ဝိနည်းပိဋကတ်ကို သင်္ဂါယနာတင်သောပုံစံဖြင့် *ဘိက္ခုဝိဘင်း*၊ *ဘိက္ခုနီဝိဘင်း*၊ မဟာဝဂ်၊ စူဠဝဂ်၊ ပရိဝါ ဟူ၍ ပိုင်းခြားပြီး ကျမ်းစာအနေဖြင့် ပါရာဇိကဏ်၊ ပါစိတ်၊ မဟာဝဂ်၊ စူဠဝဂ်၊ ပရိဝါ ဟူ၍ ပိုင်းခြားထားကြသည်။

စူဠဝဂ္ဂပါဠိတော် (သို့) စူဠဝဂ်ပါဠိတော် (သို့) စူဠဝါကျမ်းစာတွင် သံဃကမ္မဟု သိရှိကြသော သံဃအဖွဲ့အစည်းနှင့်ပတ်သက်သော လုပ်ဆောင်ချက်များအတွက် ဝိနည်းဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းဥပဒေများကို ဖော်ပြထားလေသည်။ ဝဂ် (သို့) အပိုင်းအားဖြင့် ၁၂ ပိုင်းပါရှိသည်။ စူဠဝါကို စူဠဝါ ခန္ဓက (ငယ်သော၊ တိုသော သုတ်များပေါင်းစု၍ ဟောထားသောကျမ်း) ဟူလည်း ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ဝိနည်းမဟာဝါတွင် ခန္ဓက (၁၀) ပါးဖြင့် ဖွဲ့စည်း၍ စူဠဝါတွင် နောက်ထပ် ခန္ဓက (၁၂) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသောကြောင့် ဖြစ်၏ ။ 

သေးငယ်သော အဆုံးအမကျမ်းဖြစ်သည့် အားလျော်စွာ အထွေထွေစည်းကမ်းများစွာကို ဖော်ပြထားရာ သပိတ်မှောက်ခြင်း၊ သပိတ်လှန်ခြင်း၊ အာဂန္တုကကျင့်ဝတ်၊ ခရီးသွားရဟန်းကျင့်ဝတ်များပါသကဲ့သို့ အချို့သော အရေးကြီးသည့် ထုတ်ပြန်ထားသော စည်းမျဉ်းများကိုလည်း တွေ့ရှိရာ ဥပမာအနေဖြင့် အဓိကရုဏ်း၊ ပဋိပက္ခ၊ အချင်းများမှုဖြစ်စေသော ရဟန်းများ၊ ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာကို ပုတ်ခတ်ပြောဆိုသော ရဟန်းများ ကို မည်သို့ဆောင်ရွက်အရေးယူရပုံ တဇ္ဇနိယကံနှင့်ပတ်သတ်သော တရားများ၊ ဒေဝဒတ်၊ အဇာတသတ်၊ ပကာသနိယကံအကြောင်း စသည်များလည်း ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် မဟာပဇာပတိ ဂေါတမီတို့ ဘိက္ခုနီအဖြစ် ဝင်ရောက်ပုံများလည်း ဖော်ပြထားကာ နောက်ဆုံးနှစ်ပိုင်း၌ ဝေသာလီပြည်ရှိ ရဟန်းများ၊ အဓိကရုဏ်းနှင့် ရာဇဂြိုဟ်တွင် ကျင်းပသော ပထမသံဃအစည်းအဝေး၊ ဝေသာလီတွင် ကျင်းပသော ဒုတိယသံဃအစည်းအဝေး အသေးစိတ်များ စသောအကြောင်းအရာများလည်း ထည့်သွင်းဖွဲ့စည်းထားသည်။

ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားမှု
-------------------

1. ကမ္မက္ခန္ဓက
2. ပရိဝါသိကက္ခန္ဓက
3. သမုစ္စယက္ခန္ဓက
4. သမထက္ခန္ဓက
5. ခုဒ္ဒကဝတ္ထုက္ခန္ဓက
6. သေနာသနက္ခန္ဓက
7. သံဃဘေဒကက္ခန္ဓက
8. ဝတ္ထက္ခန္ဓက
9. ပါတိမောက္ခဋ္ဌပနက္ခန္ဓက
10. ဘိက္ခုနီက္ခန္ဓက
11. ပဉ္စသတိကက္ခန္ဓက
12. သတ္တသတိကက္ခန္ဓက တို့ဖြစ်ကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  Ko Lay  (1991)။ Myanmar Pitaka Association (ed.)။ *Guide to Tipitaka* (အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြင့်)။ Kuala Lumpur, Malaysia: Sin Jayanti Buddhist Temple။
2. ↑  ဆဋ္ဌသံဂါယနာတင် ဝန်ဆောင်သံဃအဖွဲ့, ed. (၁၉၆၅)။ *ပါဠိတော်မြန်မာကျမ်းများ၏ ကျမ်းဦးမှတ်ဖွယ်များ*။ ရန်ကုန်မြို့: မြန်မာနိုင်ငံ ဗုဒ္ဓသာသနာ့အဖွဲ့။
3. ↑  Cullavagga (selected texts)
4. 1 2  *စူဠဝဂ်ပါဠိတော်မြန်မာပြန်*။ ရန်ကုန်၊ ကမ္ဘာအေး: သာသနာရေးဦးစီးဌာန။ ၂၀၁၁။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် "ပိင်္ဂလကောစ္ဆပုဏ္ဏား မေးလျှောက်သဖြင့် ဟောတော်မူသည့သုတ်။
ပိင်္ဂလကောစ္ဆပုဏ္ဏားက သင်္ဃီ, ဂဏီ, ဂဏာစရိယ, ဉာတ, ယသဿီ, တိတ္ထိကရ ဗဟုဇနသာဓုသမ္မတ ဖြစ်ကြကုန်သော တိတ္ထိဆရာကြီး (၆)ယောက်တို့သည် မိမိတို့ ဝန်ခံထားသည့်အတိုင်း ထူးသောဉာဏ်ပညာဖြင့် သိ၊ မသိ (သို့မဟုတ်) အချို့ ပုဂ္ဂိုလ်တို့အား ထူးသောဉာဏ်ပညာဖြင့် သိကြ၊ အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့ကား ထူးသောဉာဏ်ပညာဖြင့် မသိကြပါကုန်သလော"ဟု မေးလျှောက်ပါသည်။

ဘုရားရှင်က သင်လျှောက်ထားသည့် စကားကိုထားလိုက်ပါ။ သင့်အား ငါဘုရား ဓမ္မကိုဟောကြားမည်။ ထိုဓမ္မကို ရိုသေစွာ နာယူ၊ ကောင်းမွန်စွာ နှလုံးသွင်းပါ၊ ငါဘုရား ဟောတော်မူမည်ဟု မိန့်တော်မူပြီး-

၁။ သစ်ပင်၏ အခက်အရွက်ကို အနှစ်ဟု မှတ်ထင်သလို လာဘသက္ကာရ သိလောကမျှဖြင့် ကျေနပ်နေသည့် မိမိကိုယ်ကိုမြှောက်ပင့်၊ သူတစ်ပါးကို ကဲ့ရဲ့ချသည့်ပုဂ္ဂိုလ်။

၂။ အပွေးကို အနှစ်ဟု မှတ်ထင်သူကဲ့သို့ သီလသမ္ပဒါမျှဖြင့် ကျေနပ်နေပြီး မိမိကိုယ်ကိုချီးမြှောက်, သူတစ်ပါးကို ကဲ့ရဲရှုံ့ချနေသူ။

၃။ အခွံကို အနှစ်ဟု မှတ်ထင်သူကဲ့သို့ သမာဓိသမ္ပဒါမျှဖြင့် ကျေနပ်နေပြီး မိမိကိုယ်ကို ဝါကြွားပလွှား၊ သူတစ်ပါးကို ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချသည့်ပုဂ္ဂိုလ်။

၄။ အကာကို အနှစ်ဟုထင်သူကဲ့သို့၊ ဉာဏဒဿနမျှဖြင့် ကျေနပ်နေပြီး မိမိကိုယ်ကို ဝါကြွား၊ သူတစ်ပါးအား ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချသည့်ပုဂ္ဂိုလ်။

၅။ သစ်ပင်၏ အနှစ်ကို အနှစ်ဟုသိသူကဲ့သို့ သဒ္ဓါတရားဖြင့် ဆင်းရဲဒုက္ခတို့ ကုန်ဆုံးရန်ကို ရည်ရွယ်၍၊ ရဟန်းပြုပြီး၊ ရူပဈာန် (၄)ပါး၊ အရူပဈာန် (၄)ပါးနှင့် အကုပ္ပစေတောဝိမုတ္တိကို ရပြီးသော ပုဂ္ဂိုလ်ကို "သာရေန သာရကရဏီ" ပုဂ္ဂိုလ်ဟု ဟောတော်မူ၏။

ဤဗြဟ္မစရိယ၌ လာဘ၊ သက္ကာရ၊ သိလောကာနိသံသ၊ သီလ သမ္ပဒါနိသံသ၊ သမာဓိသမ္ပဒါနိသံသ၊ ဉာဏဒဿနာနိသံသတို့သည် သာရ မဟုတ်သေး၊ "အကုပ္ပါ စေတောဝိမုတ္တိ"သည်သာ သာရဖြစ်သည် ပရိယောသာန ဖြစ်သည်ဟု အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ ဤသုတ်တော်၏အဆုံး၌ ပိင်္ဂလ ကောစ္ဆပုဏ္ဏားက ဥပါသကာအဖြစ် ခံယူလျှောက်ထားပါသည်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ပိင်္ဂလကောစ္ဆ၊ သံဃ၊ ဂဏအဖွင့်များ ဗဟုဇနဿ ဤနေရာ၌ "အဿုတဝတ အန္ဓဗာလ ပုထုဇဉ်များကိုယူ၊ တိတ္ထိဆရာကြီး (၆)ဦး၏ သမိုင်းအကျဉ်း၊ ပိင်္ဂလကောစ္ဆ၏ မေးခွန်းကို "အလံ"ဟု မိန့်တော်မူခြင်း အကြောင်း၊ ဤသုတ်၌ ဉာဏဒဿနထက် ပထမဇ္ဈာနဓမ္မက မြင့်မြတ်ခြင်းသည်။ ဝိပဿနာပါဒကမဟုတ် နိရောဓပါဒကပထမဇ္ဈာနဓမ္မတို့ဖြစ်ပုံ အစရှိသည်တို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -မ၊၁၊၂၅၇-၂၆၅၊ မ၊မြန်၊၁၊၂၆၆-၂၇၃။ မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၃၅-၇။ မ၊ဋီ၊၃၊၁၇၈-၉။

-မဇ္ဈိမနိကာယ၊ မူလပဏ္ဏာသ၊ ၃-ဩပမ္မဝဂ္ဂ၊ ဒသမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ဇာဏုဿောဏိပုဏ္ဏားအား ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
တိုင်းခန်းလှည့်လည်လာသော ဇာဏုဿောဏိပုဏ္ဏားက ဝစ္ဆာယနအနွယ် ပိလောတိကပရိဗိုဇ်ကို လမ်း၌တွေ့မြင်ခြင်းကြောင့် အဘယ်မှပြန်လာသနည်း အစရှိသော မေးခွန်းများကို မေမြန်းပါသည်။

ပိလောတိကပရိဗိုဇ်က ရဟန်းဂေါတမထံက ပြန်ခဲ့ကြောင်း ရဟန်းဂေါတမ၏ ဉာဏ်ပညာစွမ်းရည်ကို မိမိမသိနိုင်ပုံ၊ ရဟန်းဂေါတမလို ပုဂ္ဂိုလ်မှသာ သိနိုင်မည် ဖြစ်ကြောင်း၊ ရဟန်းဂေါတမသည် ချီးမွမ်းထိုက်သူ အားလုံးတို့ထက် ချီးမွမ်းထိုက် နတ်၊ လူအားလုံးတို့ထက် မြင့်မြတ်သူ ဖြစ်ကြောင်း၊ ဆင်များနေရာ တောထဲ၌ ဆင်ခြေရာကိုကြည့်ရှုပြီး ဆင်၏ကြီးမားပုံကို ခန့်မှန်း၍ပြောပြသူကဲ့သို့ ရဟန်း ဂေါတမ၏ ဉာဏ်ခြေရာ လေးမျိုးကိုသိရသဖြင့် "သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ၊ သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မာ၊ သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော"ဟု ဆုံးဖြတ်ပုံ ဉာဏပဒလေးမျိုး၏ အကျယ်ကိုပြောဆိုရာ ဇာဏုဿောဏိဗြာဟ္မဏကြီး ရထားပေါ်မှဆင်းသက်၍ ဘုရားရှင် သီတင်းသုံးတော်မူရာဖက်သို့ လှည့်၍ "နမော တဿ" မဟာပဏာမဖြင့် လက်အုပ်ချီမိုးရှိခိုးပုံ၊ ဘုရားရှင်ထံတော်သို့ သွားရောက်ပြီး မိမိနှင့် ပိလောတိကပရိဗိုဇ်တို့ ဆွေးနွေးကြပုံ အပြည့်အစုံကို ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားပါသည်။

ဘုရားရှင်က ဟတ္ထိပဒေါပမဒေသနာတော်ကို အကျယ်အားဖြင့် သာမည ဖလသုတ်တော်နည်းတူ သီလ, သမာဓိ, ပညာတို့ကို အရဟတ္တဖိုလ် ရောက်သည် အထိ ဟောကြားတော်မူပြီး အရိယာသာဝက၏ "သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ" အစရှိသော ရတနာမြတ်သုံးပါးအား ဆုံးဖြတ်ကြည်ညိုပုံကို ဟောကြားတော် မူပါသည်။ ဇာဏုဿောဏိပုဏ္ဏားကြီး ဥပါသကာအဖြစ် ခံယူသွားပုံတို့ကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

**အဋ္ဌကထာ**၌ သဗ္ဗသေတဝဠဝါရထ၊ ရထားနှစ်မျိုးအနေအထား၊ ဇာဏုဿောဏိပုဏ္ဏား အခမ်းအနားဖြင့် သာဝတ္ထိမြို့တွင်းသို့ (၆)လတစ်ကြိမ် တိုင်းခန်း လှည့်လည်ထွက်ပုံ အစီအစဉ်၊ ပိလောတိက ပရိဗိုဇ်အကြောင်း၊ ပညာဝေယျတ္တိ၊ ပသတ္ထ ပသတ္တာပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် ဖွင့်ဆိုချက်၊ စတ္တာရိပဒအဖွင့် ပညာရှင်များ ဘုရားရှင်အား ပြဿနာ ပြင်ဆင်ပြီးသော်လည်း မမေးခြင်းအကြောင်း မှတ်သားဖွယ်နှင့် မေတ္တာတော်စွမ်းအား ရူပဂ္ဂ အရှိန်အဝါ ဥဒါန၊ ဟတ္ထိပဒ၊ နာဂဝနိက-အဖွင့်များ ဒေသနာတော်နှင့် ဟတ္ထိပဒ ဥပမာန ဥပမေယျ နှိုင်းယှဉ်ချက်၊ မဇ္ဈိမပဒေသ နယ်ပယ်သတ်မှတ်ချက် သောဣမံ လောကံ အစရှိသော ပုဒ်တို့၏ ဖွင့်ဆိုချက်များသည် သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ ဖွင့်ဆိုချက်များနှင့် တူပါသည်။

**ဋီကာ**၌လည်း မှတ်သားဖွယ်များကို ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ထပ်ဆင့်၍ ဖွင့်ဆို ထားပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -မ၊၁၊၂၃၂-၂၄၁။ မ၊မြန်၊၁၊၂၄၀-၉။ မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၉၈-၁၂၁။ မ၊ဋီ၊၂၊၁၄၃-၁၆၃။

-မဇ္ဈိမနိကာယ၊ မူလပဏ္ဏာသ၊ ၃-ဩပမ္မဝဂ္ဂ၊ သတ္တမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**စေတနာကြည်ဖြူ ဦးဘိုးလူ** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

စေတနာကြည်ဖြူ ဦးဘိုးလူ
---------------------

ကျွန်းနသဖြူကို ကွန်းထူ၍ မတ်ပေတဲ့၊ ယွန်းထပ်ဆောင် ပါသာ၏၊ ပြဿဒ်ဒကာ၊ အရပ်တောသားတို့၊ တတ်အားစွာနှိုးဆော်ညှိပေတဲ့၊ ဘုရားသမာဓိ ဦးဖိုးလူ။  

  

တရားကိုယ်ဗြဟ္မစိုရ်ရရယ်ကြောင့်၊ ဟိုကသွယ်သည်ကနီးတဲ့၊ သ္မီးတွေသားတွေမြေးတို့၊ ကိုယ်သွေးကိုယ်ရင်နှစ်ကဲ့သို့၊ လွန်ချစ်ခင်ပွေ့ချီဖက်လို့၊ ဘယက်ရွှေငွေခြေကျင်းနှင့်၊ ထမင်းရေ ပုံသေကျွေးလို့၊ မွေးပေတဲ့သူ။  

  

ပဋိညာဉ် အိမ်တွင်နေသည့်၊ သိမ်ကြင်ဆွေ၊ စိန်တင်မှတ်ကယ်က၊ ကြေနပ်စွာဝတ္တရားနှင့်၊ ဧည့်များစွာ နားလာရောက်သူတို့၊ စားသောက်ရန် ချက်ပြုတ်ရေးနှင့်၊ လုပ်ကျွေးချက်သဒ္ဓါဖြူ၊ လာသူကဟိုမစည်း။  

  

ပြဿဒ်ဒကာ၊ နတ်ကညာကိုရသင့်ငဲ့၊ မာနဂုဏ်ပိုမဝိုက်ပြီဘု၊ ကိုယ်ကြိုက်ရာကိုယ့်အကြံနှင့်၊ ပိုက်ဆံဆိုထိုက်တန်မှာနားသတဲ့၊ ကံတရားကို ပုံသေရိုးကြတော့၊ ဆွေမျိုးတွေမဆိုင်သူမို့၊ ဖေဖိုးလူသူမအပ်ပေဘု၊ ကြေးရွှေငွေဌေးလေရတတ်သမျှ၊ လေးမှတ်ကဲ့ခြည်း။

ခက်ဆစ်
------

၁။ ပဋိညာဉ် = ဝန်ခံကတိပြု၍နေသည်။

၂။ သဒ္ဓါဖြူ = စေတနာသဒ္ဓါတရား ဖြူစင်သည်။

၃။ ဟိုမစည်း = အဟိုမစဲ၊ စည်ကားသည်။

၄။ လေးမှတ်ကဲ့ခြည်း = မမှတ်ကိုသာ အလေးအမြတ်ပြုသည်။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
**မနော်ဒေဝ** (၁၁၄၀ - ၁၂၀၅) သည် ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်တွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် စာဆိုတစ်ဦး ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

သက္ကရာဇ် ၁၁၄၀ ပြည့်နှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်နေ့တွင် မြင်စိုင်းရွာသူကြီး ဦးသာဂရနှင့် ဒေါ်လုံမတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်ဒေဝ ဖြစ်သည်။

ငယ်စဉ် ၁၃ နှစ်အရွယ်ကပင် သာမဏေပြုခဲ့ပြီး "ရှင်ဒေဝ" ဟူသည့် ဘွဲ့ကို ခံယူခဲ့သည်။ ရှင်ဒေဝသည် ငယ်စဉ်ကပင် တရားအဆုံးအဖြတ် ထူးချွန်ခဲ့သဖြင့် တရားသူကြီးများပင် အံ့ဩကြရသည်။ ဘိုးတော်မင်းတရားကြီး ကြားသိသည့်အခါ လူဝတ်လဲစေ၍ အမှုတော်ထမ်းရွက်စေခဲ့သည်။ ၁၁၅၅ ခုနှစ်တွင် လွှတ်တော်၌ တရားစစ်ဆေးရ၍ "တရားစစ်မနော်ဒေဝ"ဟူ၍ တွင် ခဲ့သည်။

ဂုတ္တိလပျို့ကို ရေးသားဆက်သွင်းရာ ဘိုးတော်ဘုရားက နှစ်သက်သဖြင့် အဆောင်အယောင်နှင့် ပန်းဆွဲရွာကို အပိုင်စား ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။

ထို့နောက်တွင် တရားစစ်အဖြစ်မှ တရားသူကြီးတစ်ကျိပ်နှစ်ဦး အပါအဝင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။

ကွယ်လွန်ခြင်း
-------------

မနော်ဒေဝသည် ၁၂၀၅ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

စာပေများ ရေးသားခြင်း
--------------------

မနော်ဒေဝရေးသားခဲ့သည့် စာများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်။

1. *ဂုတ္တိလပျို့*
2. *နာရဒပျို့*

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၂၃၃၊ ၂၃၄။
ကိုသာဖြူ (၁၇၇၆ - ၉စက်တင်ဘာ၁၈၄၀)၊ ပထမဆုံးကရင်အမျိုးသား ခရစ်ယာန်ဓမ္မဆရာ)

ပုသိမ်မြို့အနီး ဥတွကျေးရွာတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ အသက်၁၅နှစ်အရွယ်တွင် မိဘများက၊ လူဆိုးဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ လူသတ်သမား၊ ဓားပြတစ်ဦးဖြစ်သွားပြီးနောက် နောင်တရခဲ့သည်။ လူ၃၀ခန့် သတ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ အကြွေးကြီးစွာတင်ပြီး ကျွန်အဖြစ် မော်လမြိုင်ကျွန်ဈေးတွင် ရောင်းစားခြင်းခံရသည်။ မြန်မာခရစ်ယာန်တဦးဖြစ်သော ရွှေဘေဆိုသူက ကျွန်ဈေးမှဝယ်ယူခဲ့သည်။ ရွှေဘေသည် ဆရာကြီးယုဒသန်အားဖြင့် ခရစ်ယာန်ဖြစ်လာသူဖြစ်သည်။ ရွှေဘေက ကိုသာဖြူကို ပြုပြင်ရန်ကြိုးစားသော်လည်း မအောင်မြင်ပဲ နောက်ဆုံး ဆရာကြီးယုဒသန်ထံသို့ အပ်နှံလိုက်သည်။ ဆရာကြီယုဒသန်က မြန်မာစာ ရေးဖတ်သင်ပေးခြင်းဖြင့် စာပေတတ်မြောက်လာခဲ့သည်။

၂၂ဧပြီ ၁၈၂၇ တွင် မောင်ရွှေဖေ၏ ကျွန်ဖြစ်သည်၊ မောင်သာဖြူ ဟု ဆရာကြီးယုဒသန်က မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ မြန်မာစာ ကောင်းစာရေးဖတ်သင်ကြားခဲ့ပြီးနောက် သာသနာပြုအဖြစ် အစေခံ၊ခရစ်တော်တပည့်တော်တစ်ဦးအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ 

ခရစ်ယန်ကျမ်းစာသင်ကြားပြီးနောက် မော်လမြိုင်၊ ခရစ်ယန်ဘုရားကျောင်းတခုတွင် အသင်းသားအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုနောက် ဂျော့ဒါနာဘိုမင် (ပထမဆုံး အမေရိကန်လူမျိုး၊ ကရင်ခရစ်ယာန်သာသနာပြု) နှင့် ထားဝယ်မြို့သို့လိုက်ပါပြီး ၁၆မေ၁၈၂၈ တွင် နှစ်ခြင်းခံခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ ချင်းမိုင်မြို့၊ ရန်ကုန်၊ ရခိုင်ပြည်များသို့ သာသနာခရီးစဉ်များ ထွက်ခဲ့သည်။ ကရင်လူမျိုးများကို သာသနာပြုခြင်းများလုပ်ဆောင်ရင် ရာနှင့်ချီသော ကရင်လူမျိုးများစွာ တသုတ်ပြီး၊ တသုတ် နှစ်ခြင်းမင်္ဂလာပေးခဲ့သည်။

ကိုသာဖြူသည် လက်တင်မင်္ဂလာပေးခြင်းမခံရပါ။ တဇွတ်ထိုးလုပ်တတ်သော်လည်း၊ ဘုရားရွေးချယ်သောလူဖြစ်သည် .. ဟု ပထမဆုံး ကရင် ခရစ်ယန်ကျမ်းစာအုပ်ဘာသာပြန်သူ ဆရာကြီးဖရန်စစ်မေဆင်က မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ 

၁၈၄၀တွင် ကိုသာဖြူကို ပုသိမ်မြို့သို့ စေလွှတ်ပြီး၊ ပထမဆုံး ပုသိမ်၊ကရင်သာသနာပြုအဖြစ် ရွာငယ်တခုတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်စေခဲ့သည်။ သေဆုံးချိန်အထိ ထိုရွာငယ်တွင် နေထိုင်သွားသည်။ သူ၏ ၁၂နှစ် သာသနာပြုခရီး (၁၈၂၈-၁၈၄၀) တွင် ကရင်လူမျိုး ၁၂၇၀ဦးကို ကရင်ရွာများမှ ကရင်နှစ်ခြင်းအသင်းသားများ ဖြစ်စေခဲ့သည်။ 

အသက်၆၄နှစ်အရွယ် ၉စက်တင်ဘာ၁၈၄၀ တွင် ပုသိမ်ကျေးရွာတွင် ကွယ်လွန်သည်။

ကိုးကား
-------

A Dictionary of ASIAN Christianity by Scott W. Sunquist
Biography Mason, Francis, Ko Tha Byu, the first Karen Christian (1983). Ya Ba Toh Loh, Memoir of Saw Ko Tha Byu (In Karen) (1950)

* ကလစ်ဖို့ကျော်ဒွေး, *ကိုသာဖြူ*.
**မယ်ဇလီပင်** (မဲဇလီ) (***Senna siamea***) သည် လီဂူမီနိုးစီအီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ ယင်းကို ရုက္ခဗေဒ အလိုအားဖြင့် ကက်စီယာ ဆိုင်းရမ်းမီးဟု ခေါ်ဝေါ်သည်။ မယ်ဇလီပင်သည် ဆယ့်နှစ်ရာသီစိမ်းလန်းသော သစ်ပင်ဖြစ်၍ အထက်အောက်မြန်မာနိုင်ငံရှိ သစ်တောများ၌ ပေါက်သည်။ အစေ့ကို စိုက်ခြင်းဖြင့် အလွယ်တကူ အပင်ပေါက်နိုင်သည့်ပြင် ကြီးလွယ်၍ ခိုင်ခံ့သော သစ်ပင် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် တောလက်ကျေးရွာများနှင့် ဘုန်းကြီးကျောင်းဝင်းတွင်း၌ မယ်ဇလီပင်များကို စိုက်ပျိုးထားတတ်ကြသည်။ မယ်ဇလီပင်သည် အမြင့် ပေ ၅ဝ အထိရှိ၍ ထိပ်ဝိုင်းနေသော အစိမ်းရင့်ရောင် အရွက်များဖြင့် ထူထပ်စွာ ဖုံးအုပ်လျက် ရှိသည်။ ယင်းအပင်ကို အရိပ်အာဝါသအတွက် စိုက်ပျိုးကြသည်။ 

အရွက်သည် ငှက်မွေးပုံကဲ့သို့ ရိုးတံ တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် ရွက်မြွာများစီ၍ ထွက်နေသည်။ ရွက်ရိုးတံသည် ၆ လက်မမှ ၁၂ လက်မထိရှည်၍ ရိုးတံတစ်ခုတစ်ခုတွင် ရွက်မြွာများ ၆ စုံမှ ၁ဝ စုံအထိရှိသည်။ ရွက်မြွာတစ်ခုသည် ၁ လက်မမှ ၂ လက်မအထိရှိသည်။ ထိပ်ဝိုင်းသည်။ အဝါရောင်အပွင့် သေး ကလေး များသည် အကိုင်းရင်း၌ အခိုင်လိုက် ပွင့်ကြသည်။ သီးတောင့်များသည် ပြား၍ ၆ လက်မခန့် ရှည်သည်။ သေးသွယ်သည်။ မှည့်လာသောအခါ ညိုလာ၏။ သီးတောင့်ထဲတွင် အစေ့များရှိသည်။ မယ်ဇလီပင်ကို စိုထိုင်းသောမြေမျိုး၌ စိုက်လျှင် ကောင်းစွာဖြစ်ထွန်း၍၊ မြေစေးမြေ၌ စိုက်လျှင် အပင်ကြီးသင့်သလောက်မကြီးဘဲ၊ လှီ၍ နေတတ်သည်။ 

အရွက်နုကလေးများနှင့် အဖူးများကို ချက်ပြုတ်စားလေ့ရှိကြသည်။ တန်တောင်မုန်း လပြည့်နေ့ တစ်နေ့တာအတွင်း၌ မယ်ဇလီဖူးလက်သုပ် စားခြင်းသည် မြန်မာ့ရိုးရာအရ ဆေးဖက်ဝင်သည်ဟု ဆိုသည်။ ချောမွတ်၍ မွဲပြာရောင်ရှိသော အခေါက်နှင့် အသီးများကို သားရေနယ်ရာ၌ အသုံးပြုကြသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင်မူ မယ်ဇလီပင်ကို ထင်းအလို့ငှာ စိုက်ပျိုးကြသည်။

မယ်ဇလီသားသည် ညိုမည်းမည်း အရောင်ရှိ၍ မာသည်။ ပြောင်လက်လာအောင် အရောင်တင်နိုင်သော သစ်သားလည်း ဖြစ်သဖြင့် ဘီရိုကဲ့သို့ အိမ်အသုံးအဆောင်များ လုပ်ရန် အသုံးကျသည်။ ထို့ပြင် ပုဆိန်ရိုး၊ သစ်သား ဆောက်ပုတ်ရိုး မှစ၍ အခြားတန်ဆာပလာအရိုးများနှင့် လက်ကိုင်တုတ်များ လုပ်ရန် အသုံးပြုကြသည်။

မယ်ဇလီကြီးပင်ဟူ၍ အပင်တစ်မျိုး ရှိသေး၏။ ယင်းကို သင်္ဘောမယ်ဇလီပင်ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ မယ်ဇလီကြီးပင်များသည် ချုံယောင်ပင်ငယ်များ ဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အနှံ့အပြား တွေ့ရသည်။ ဆေးဖက်ဝင်သော အပင်များ ဖြစ်သဖြင့် ခြံဝင်းတွင်း၌ စိုက်ပျိုးထားတတ်ကြသည်။ ပွေး ကဲ့သို့ ယားယံသည့် အကွက်အနာများကို ထိုအပင်၏ အရွက်တို့ဖြင့် ပွတ်တိုက်ပေးလျှင် အနာပျောက်ကင်းနိုင်သည်။ အပွင့်များကို ဝမ်းနုတ်ဆေးအဖြစ်လည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ တောင်မယ်ဇလီပင် သို့မဟုတ် တောမယ်ဇလီပင် ခေါ် အပင်တစ်မျိုးလည်း ရှိသေးသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)