recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**မြန်မာ့ငန်းတော်ကျား** (Bungarus magnimaculatus) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒေသရင်း မြွေမျိုးစိတ်ဖြစ်ပြီး *ငန်းမြွေ* မျိုးစု၏ အဆိပ်ရှိသော မြွေမျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။

တွေ့ရှိရသော ဒေသများနှင့် ကျက်စားရာ ဒေသရင်း နယ်မြေများ
-----------------------------------------------------

လက်ရှိတွင် ယင်း မျိုးစိတ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒေသရင်း မျိုးစိတ်အဖြစ် ယူဆကြသည်။ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး နှင့် မကွေးတိုင်းဒေသကြီးတို့တွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ တရုတ်၊ ထိုင်း၊ လာအို၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နှင့်/သို့မဟုတ် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းဒေသများတွင် တွေ့ရှိရနိုင်သော်လည်း ယနေ့ထက်တိုင် မတွေ့ရှိထားသေးပေ။

ဤမျိုးစိတ်အား ယေဘူယျတွေ့ရှိရသော ဒေသမှာ ရာသီအလိုက် သစ်တောများ တည်ရှိရာ မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်း၊ မိတ္ထီလာမြို့ဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း ခြောက်သွေ့ဇုန်တွင်လည်း တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ခြောက်သွေ့သော အပူပိုင်းဒေသ မြေနိမ့်တောများတွင်လည်း တွေ့ရှိရနိုင်ချေရှိသည်။ ဤမျိုးစိတ်များကို ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အနီးမှ ၎င်း၏အထက် အမြင့်ပေ ၁,၀၀၀ မီတာ (၃,၃၀၀ ပေ) အထိ တွေ့ရှိနိုင်သည်။

နေထိုင်ပြုမူပုံ
---------------

၎င်းသည် ကုန်းနေ မြွေမျိုးစိတ်ဖြစ်ပြီး ညဘက်တွင် လှုပ်ရှားသော သဘာဝရှိသည်။ ဤမျိုးစိတ်များ၏ စိတ်နေသဘောထားသည် တည်ငြိမ်ပြီး ရှက်တတ်ကာ မကြာခဏ အနှောက်အယှက်ဖြစ်နေချိန် သို့မဟုတ် ခြိမ်းခြောက်ခံရသည့်အချိန်တွင် ၎င်း၏ဦးခေါင်းအား ခန္ဓာကိုယ်အောက်တွင် ပုန်းအောင်းနေတတ်သည်။ အဆက်မပြတ် နှိုးဆော်ခြင်းမရှိပါက ပြန်လည်ရန်မူခြင်း ပြုနိုင်ချေနည်းပါးသည်။

အဆိပ်
-----

ဤမျိုးစိတ်၏အဆိပ်နှင့် ပတ်သက်၍ လေ့လာသိရှိထားသော အချက်အလက်အနည်းငယ်သာရှိသည်။ အခြားသော ငန်းတော်ကျား မျိုးစိတ်များကဲ့သို့ပင်၊ အဆိပ်သည် အစွမ်းထက်ပြီး အပေါက်ခံရချိန် နှင့် အပေါက်ခံရပြီးနောက်ပိုင်း လက္ခဏာပြတတ်သော neurotoxins အဆိပ် နှစ်မျိုးလုံးပါရှိသည်။ ဤမျိုးစိတ်၏ မြွေဆိပ်ဖြေဆေးအား သိရှိသူ နည်းပါးသည်။ ဤမျိုးစိတ်များမှ လူများကို အကိုက်ခံရခြင်းမှာ အထူးရှားပါးသောကြောင့် ဤမျိုးစိတ်ကြောင့် သေဆုံးရသည့်အကြောင်းအရင်းကို ကောင်းစွာမှတ်တမ်းတင်ထားခြင်းမျိုးမရှိပေ။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  Wogan, G. (2012). "*Bungarus magnimaculatus*". *IUCN Red List of Threatened Species* **2012**. IUCN. doi:10.2305/IUCN.UK.2012-1.RLTS.T192232A2058913.en.
2. ↑  *Bungarus magnimaculatus*။ Integrated Taxonomic Information System။  28 December 2014 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. 1 2  *Bungarus magnimaculatus* at the Reptarium.cz Reptile Database. Accessed 21 May 2015.
4. 1 2 3  Bungarus magnimaculatus။ University of Adelaide, Australia။  28 December 2014 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
5. ↑  *Handbook to the dangerously venomous snakes of Myanmar*။ San Francisco။ 2008။ 28 December 2014 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
6. 1 2   "The Dangerously Venomous Snakes of Myanmar. Illustrated Checklist with Keys"  (2003): 407–462.
7. 1 2  Bungarus magnimaculatus။ United States Department of Defense။ 2012-01-09 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  28 December 2014 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။

|  |  |
| --- | --- |
| Taxon identifiers | 
* Wikidata: Q2928197
* Wikispecies: Bungarus magnimaculatus
* ADW: Bungarus\_magnimaculatus
* EoL: 1057024
* GBIF: 5226810
* iNaturalist: 96226
* IRMNG: 10370512
* ITIS: 700462
* IUCN: 192232
* NCBI: 1969162
* RD: magnimaculatus
* uBio: 7166336

 |
**ကျည်းနီပင်**သည် တွဲလျားကျနေသော ညှာတံရှည်တွင် ပွင့်လေ့သီးလေ့ရှိသော အပင်မျိုး ဖြစ်သည်။ အမြဲစိမ်း သစ်ပင် ပင်လတ်မျိုးဖြစ်၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ မလ္လာယုကျွန်း ဆွယ်နှင့် ဩစတြေးလီးယားတိုက် မြောက်ပိုင်းတို့တွင် ပေါက် သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် စိုထိုင်းသော စိမ့်မြေအရပ်များ၌ ပေါက်ကြသည်။ ကျည်းပင်ကို ကျည်းနီပင်ဟူ၍လည်း အချို့က ခေါ်ကြသည်။

သစ်ပင်အမြင့်မှာ ပေ ၄ဝ အထိ ရှိတတ်၍ ပင်စည်ရင်း အနီးမှ ကောက်ကွေးသောအကိုင်းအခက်များ ထိုးထွက် တတ်သည်။ အခေါက်မှာ ကြမ်း၍ ညိုမည်းမည်း အရောင် ရှိသည်။ အရွက်မှာ လှံသွားပုံရှိ၍ နွေဥတုတွင် သေးသွယ် ရှည်လျားသော ပန်းပွားသဏ္ဌာန် ပန်းရောင်အပွင့်များ ပွင့်ကြ သည်။ အသီးမှာ အစိမ်းရောင် လေးထောင့်ပုံ ၁ လက်မခန့် ရှည်၍ အသီးတစ်ခု၌ အစေ့တစ်စေ့စီသာ ပါရှိသည်။
ကျည်းနီပင်သည် အစေ့မှ ပေါက်သောအပင်မျိုး ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ရေလွှမ်းသောဒေသမျိုး၌ ပေါက်တတ်သည်။ ကျည်းသားမှာ ပျော့၍ အရောင်ဖြူသည်။ အရောင်တောက် လျက် သစ်ကြော ညီညာသောကြောင့် ကျည်းသားကို စားပွဲ၊ ဘီရို စသည်တို့ လုပ်ရာ၌ အသုံးပြုကြသည်။ လှေ၊ လှည်း၊ ရေတွင်းကျည်းခွေနှင့် ကျည်ပွေ့များ လုပ်ရ၏။

ကျည်းနီပင်မှာ အကြီးအသေး ၂ မျိုးရှိသည်။ ထို ၂ မျိုး စလုံးကို အများအားဖြင့် တနင်္သာရီတိုင်း၌ တွေ့ရသည်။ ကျည်းနီပင်၏ အမြစ်ကို ဝမ်းနုတ်ဆေးတွင်လည်းကောင်း၊ အစေ့ကို မျက်စိနာဆေးတွင်လည်းကောင်း၊ အရွက်ကို ဝမ်းကျပျောက်ဆေးတွင် လည်းကောင်း သုံး၍ အခေါက်မူ သားရေနယ်ရာ၌ သုံးကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Barstow, M. (2019). "*Barringtonia acutangula*". *IUCN Red List of Threatened Species* **2019**. IUCN.
2. ↑  ကျည်းနီပင် (Barringtonia acutangula)။ *World Checklist of Selected Plant Families (WCSP)*။ Royal Botanic Gardens, Kew။
3. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)
ဟဲရာခလီးဇ် သည် ၎င်း၏ ခြင်္သေ့အရေခွံကို ဝတ်ဆင်ထားပြီး ညာလက်တွင် ကလပ်ကာ၊ ဘယ်ဘက်တွင် ကြိုးဖြင့်ချည်ကာ ခေါင်းသုံးလုံးပါ ကဲဘဲရို့စ်၊ ၎င်း၏နှာခေါင်းများ၊ လည်ပင်းနှင့် ရှေ့ယက်များမှ မြွေများ လှည့်ပတ်နေသည့် ဧရာမ အိုးကြီးထဲတွင် ထိတ်လန့်တကြား ပုန်းအောင်းနေသည့် ယူရိစ်သီယပ်စ်တစ်ကောင်ဆီသို့။ Caeretan hydria (c. 530 BC) မှ Caere (Louvre E701)။ 
ဂရိဒဏ္ဍာရီတွင် **ကဲဘဲရို့စ်** (Cerberus) (/ˈsɜːrbərəs/ ;  ဂရိ: Κέρβερος *Kérberos*[ˈkerberos]၊ အင်္ဂလိပ်အသံထွက်: ဆားဘရတ်စ်၊ ဂရိအသံထွက်: ကဲရ်ဘဲရို့စ်)၊ **ဟေးဒီးစ်ခွေးအုပ်**ဟု မကြာခဏ ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသော ခွေးသည် လူသေများ ထွက်ခွာခြင်းမှ တားဆီးရန် မရဏလောက၏ တံခါးများကို စောင့်ကြပ်ပေးသော ဦးခေါင်းပေါင်းစုံ ခွေးမျိုးဖြစ်သည်။ သူသည် အဲချစ်နာနှင့် တိုင်ဖွန်းဘီလူးများ၏ အမျိုးအနွယ်ဖြစ်ပြီး ဦးခေါင်းသုံးလုံး၊ အမြီးအတွက် မြွေတစ်ကောင်နှင့် ၎င်း၏ခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်းများစွာမှ အပြူးထွက်နေသော မြွေများအဖြစ် ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ ကဲဘဲရို့စ် သည် ဟဲရာခလီးဇ်၏ နောက်ဆုံး အလုပ် ဆယ့်နှစ်ခု တွင် ဟဲရာကလီးဇ် မှ ဖမ်းဆီးခြင်းအတွက် အဓိက လူသိများသည်။
ဝီလီယံ ဘလိတ်ခ်၏ ကဲဘဲရို့စ်

ဖော်ပြချက်
----------

ကဲဘဲရို့စ်၏ဖော်ပြချက်များသည် သူ၏ဦးခေါင်းအရေအတွက်အပါအဝင် ကွဲပြားသည်။ ကဲဘဲရို့စ်သည် အမြဲတမ်းမဟုတ်သော်လည်း များသောအားဖြင့် ခေါင်းသုံးလုံးရှိသည်။ ကဲဘဲရိုစ့်တွင် ဦးခေါင်းပေါင်းစုံ ဆွေမျိုးများစွာရှိသည်။ သူ၏ဖခင်မှာ မြွေဦးခေါင်းများစွာရှိသော တိုင်ဖွန်းဖြစ်ကာ ကဲဘဲရို့စ်သည် အခြားသော ဦးခေါင်းမျိုးစုံရှိသော ဘီလူးသုံးကောင်၏ ညီဖြစ်သည့် လာနယ်ယန် ဟိုင်ဒရာ၊ ဂါယွန် ၏ ကျွဲနွားများကို စောင့်ရှောက်သော ခေါင်းနှစ်လုံးပါသော ခွေး အော်သပ်စ် ၊ ဦးခေါင်း သုံးလုံး ရှိသော ခြင်္သေ့၊ ဆိတ်၊ မြွေ၊  ထိုဆွေမျိုးရင်းချာများကဲ့သို့ပင်၊ ကဲဘဲရို့စ်သည် ရှားရှားပါးပါး အိုင်ကွန်ပုံသဏ္ဌာန် ခြွင်းချက်တစ်ခုသာဖြစ်ပြီး ခေါင်းပေါင်းများစွာ ရှိသည်။

 Heracles၊ ဘယ်ဘက်လက်တွင် သံကြိုး၊ သူ့ကလပ်ကို ဘေးတွင်ချထားပြီး ခေါင်းနှစ်လုံးပါသော ကဲဘဲရို့စ်မြွေတစ်ကောင်၊ ၎င်း၏လည်ပင်းနှင့် နောက်ကျော၊ လည်ပင်းနှင့် နောက်ကျောနှင့် မြွေအမြီးတစ်ခုစီပါရှိသော ခေါင်းနှစ်လုံးပါသည့် ကဲဘဲရို့စ်ကို ငြိမ်သက်စေသည်။ ကဲဘဲရို့စ်သည် မြေအောက်ကမ္ဘာရှိ Hades ၏နန်းတော်ကို ကိုယ်စားပြုသည့် အပေါက်တစ်ပေါက်မှ ထွက်ပေါ်လာသည်။ သူတို့ကြားတွင် သစ်ပင်တစ်ပင်သည် ဟေးဒီးစ်၏ဇနီး ပါဆက်ဖနီ၏မြင့်မြတ်သောတောအုပ်ကိုကိုယ်စားပြုသည်။ ဘယ်ဘက်အစွန်ဆုံးမှာ ဧသီနာ က မတ်တပ်ရပ်ပြီး ဘယ်လက်ကို ဆန့်လိုက်သည်။ Amphora (c. 525–510 BC) မှ Vulci (Louvre F204)

ကိုးကား
-------

1. ↑  *LIMC* Herakles 2616 Archived 10 July 2017 at the Wayback Machine. (Smallwood, pp. 92, 98); Ogden 2013b, p. 63; Ogden 2013a, p. 105; Gantz, p. 22; Perseus Louvre E 701 (Vase).
2. ↑  You must specify ***archiveurl =***  and ***archivedate =***  when using {{cite web}}.Cerberus။ 16 July 2009 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။
3. ↑  Hesiod, *Theogony* 309–324 (although it is not certain whom Hesiod meant as the mother of the Chimera: Echidna, the Hydra, or Ceto); Apollodorus, 2.5.10, 2.3.1; Hyginus, *Fabulae* Preface.
4. ↑   Herakles 2554 Archived 10 July 2017 at the Wayback Machine. (Smallwood, pp. 87, 98); Schefold 1992, pp. 130–131, fig. 152; Beazley Archive 200011; Perseus Louvre F 204 (Vase).
**ချီဆွန်းဂျွမ်** (၁၉၆၂ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၀ မွေး) သည် စင်ကာပူနိုင်ငံရေးသမားနှင့် လက်ရှိ စင်ကာပူ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ၏ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။

ချီ သည် စင်ကာပူအမျိုးသားတက္ကသိုလ် (NUS) တွင် ကထိက တစ်ယောက် ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၂ တွင် ချမ်ဆီတုန်း မှ သူ့အား အက်စ်ဒီပီသို့ ဝင်ရောက်ရန် သိမ်းသွင်းခဲ့သည်။ ချမ်ဆီတုန်း သည် ချီနှင့် အခြားပါတီခေါင်းဆောင်များနှင့် သဘောထားကွဲပြားမှု အချို့ရှိခဲ့ပြီးနောက် ပါတီမှ ထွက်ခွာခဲ့သော အခါ ချီ သည် အက်စ်ဒီပီ၏ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးနေရာကို ဆက်ခံခဲ့သည်။ ချီ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် စတင်စဉ် အချိန်က စင်ကာပူ ပါလီမန် ၌ ပါတီမှ အမတ် ၃ ဦး ရှိခဲ့သော်လည်း ၁၉၉၇ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် နေရာအားလုံးကို ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ အက်စ်ဒီပီမှ အမတ် တစ်ဦးမျှ ပါလီမန်သို့ အရွေးမခံခဲ့ရပေ။

ချီသည် သူ၏ နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုများကြောင့် အကြိမ်ကြိမ် အဖမ်းခံရပြီး ထောင်သွင်းအကျဉ်းချ ခံခဲ့ရသည်။​ အဓိကအားဖြင့် ရဲတပ်ဖွဲ့မှ ခွင့်ပြုချက်မယူဘဲ​ တရားဟောခြင်း နှင့် အများပြည်သူရှေ့မှောက်တွင် ဆန္ဒ ပြခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ သူသည် စင်ကာပူ၏ အာဏာရ အစိုးရ ဖြစ်သော ပီအေပီ ပါတီ၏ ပါတီဝင်များ ကို ဝေဖန်မှုကြောင့် အသရေဖျက်မှုဖြင့် အကြိမ်ကြိမ် တရားစွဲ အပြစ်ပေးခြင်း ခံရသည်။ သူသည် စင်ကာပူ ၏ ယခင် ဝန်ကြီးချုပ်များ ဖြစ်ကြသော လီကွမ်းယူ နှင့် ဂိုချောက်တောင်တို့မှ တရားစွဲဆိုသော အမှုကို ရှုံးနိမ်၍ လျော်ကြေးမပေးနိုင်သဖြင့် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် လူမွဲစာရင်း ကြေညာခံရပြီး ပါလီမန် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ခြင်း မရှိဘဲ​တားမြစ်ခံရသည်။ ၂၀၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၄ တွင် ချီသည် လီကွမ်းယူ နှင့် ဂိုချောက်တောင် တို့ကို ပေးရန် ငွေ စင်ကာပူ ဒေါ်လာ ၃၀,၀၀၀ ရရှိကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ သူ၏ လူမွဲစာရင်းကို ပယ်ဖျက်နိုင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင် ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ခဲ့သည်။

အစောပိုင်း ဘဝ
-------------

ချီသည် ငယ်စဉ်ဘဝက စင်ကာပူနိုင်ငံ အင်ဂလို-ချိုင်းနိစ်ကျောင်း တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် သူသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ၊ ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်၊ မန်းဖီးတက္ကသိုလ်တွင် စိတ်ပညာ အဓိကဖြင့် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၀တွင် ဂျော်ဂျီယာတက္ကသိုလ်မှ ပါရဂူဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။
ချိုးဖြူခင် (၁၉၃၉-၂၀၁၁)
ကလောင်အမည် ချိုးဖြူခင် အမည်ခံ ဒေါက်တာမြင့်မြင့်သိန်းကို ဦးမြသိန်း၊
ဒေါ်အေးကြည်တို့က ၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂
ရက်တွင် ညောင်ဦးမြို့၌ မွေးဖွားသည်။ မွေးချင်းမောင်နှမ
ကိုးဦးအနက်အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။

  

ညောင်ဦးမြို့ အထက် တန်းကျောင်းမှ အထက်
တန်းအောင်မြင်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်
တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက်
ပြည်ထောင်စုမှ မူလတန်းကြိုပညာရေး ကလေးစိတ်
ပညာဘာသာရပ်ဆိုင်ရာပညာရေး ပါရဂူဘွဲ့ရရှိသည်။
ဒိုက်ဦးမြို့နယ်တွင် အလယ်တန်းပြဆရာမ
အဖြစ် စတင်အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် အထက်တန်း
ပြဆရာမအဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် လူမှုဝန်ထမ်းဦးစီးဌာနသို့
ကူးပြောင်းတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ လူမှုဝန်ထမ်း
ဦးစီးဌာနတွင် ဒုတိယကျောင်းအုပ်၊ ကျောင်းအုပ်၊
အုပ်ချုပ်ရေးမှူး၊ ဦးစီးအရာရှိ၊ လက်ထောက်ညွှန်ကြား
ရေးမှူးတာဝန်များ အဆင့်ဆင့်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် မူလတန်းကြိုသင်တန်း
ကျောင်းများတွင် အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ဆက်လက်
တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ဒိုက်ဦးမြို့ အထက်တန်းကျောင်း
၏ အာစရိယပူဇော်ပွဲတွင် ကန်တော့ခံ ဆရာမကြီး
ဖြစ်သည်။

  

အင်္ဂလိပ်ဘာသာနှင့် ရုရှားဘာသာတို့မှ
ဆောင်းပါး၊ ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည်၊ ပြဇာတ်၊ ပုံပြင်များကို
ဘာသာပြန်ရေးသားခြင်းနှင့် ပင်ကိုရေးဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထု
ရှည်၊ ဆောင်းပါးများရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင်
"စိန်ဖြင့်ပြုလုပ်သော နှလုံးသားနှင့်အခြားဝတ္ထုတို
များ"စာမူဖြင့် ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ်ဘာသာရပ်၌ စာပေ
ဗိမာန်စာမူဆု ဒုတိယဆုရရှိခဲ့သည်။ စာပေလောကနှင့်
ကလေးသူငယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် စာပေများ
ရေးသားခြင်းနှင့် သင်တန်းပို့ချခြင်းကို ကွယ်လွန်ချိန်
အထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ချိုးဖြူခင် ၏ ကလောင်ခွဲ
များမှာ ဒေါက်တာမြင့်မြင့်သိန်းနှင့် မမကြီးဖြစ်သည်။
ချိုးဖြူခင်သည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၆
ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်(၂၀၁၂)
**ချီတက်အမိန့်** ကဗျာကို ငွေတာရီ ရေးစပ်ခဲ့သည်။ ကဗျာအမျိုးအစားမှာ ခေတ်စမ်းလင်္ကာ ဖြစ်သည်။

အများနှစ်ခြိုက်၊ အိပ်စဉ်ခိုက်ဝယ်  

မျဉ်းငိုက်ရန်ပင်၊ စိတ်မထင်ဘဲ  

တောဝင် တောင်သက်၊ ငါချီတက်၏။  

  

မတောက် တတောက်  

ကြယ်ပြောက်ပြောက်လည်း  

ကွေ့ကောက်လိမ်ဖည်  

လမ်းသွယ်သွယ်ကို  

မြင်ဖွယ်အတွက်၊ ရောင်ခြည်တက်၏။  

  

ဖြိုးဖြိုးဖြောက်ဖြောက်၊ ဆီးနှင်းပေါက်ကား  

မိုးလောက်ပြင်းထန်၊ အာကာယံမှ  

ခုန်ပျံဆင်းလျက်၊ မြေသို့သက်၏။  

  

ငါတို့ချီရာ၊ ဤဒေသကား  

ညီညာမရှိ၊ ချောက်အပြည့်နှင့်  

အတိမှောင်မိုက်၊ ခလုတ်တိုက်၍  

မောဟိုက်ပင့်သက်၊ ခရီးခက်၏။  

  

သေနတ်ကိုဆွဲ၊ လှံစွပ်စွဲ၍  

နှင်းထဲသို့တိုး၊ ခလုတ်ဆိုးနှင့်၊  

ထုပ်ပိုးအပြည့်၊ တအိအိကြောင့်  

မချိငါ့မှာ၊ မောလေပါလည်း  

"ဗမာအကျိုး၊ ပြည်အကျိုး" ဟု  

မညှိုးစေရ၊ စိတ်ကိုဆွ၏။  

  

"ရှေ့ကချီတက်"၊ မိန့်မှာမြွက်သည့်  

ချီတက်အမိန့်၊ နားတွင်ငြိမ့်၍  

နှစ်သိမ့်ကြည်စွာ၊ ရှေ့သို့သာလျှင်  

ခိုင်မာစိတ်သွင်း၊ ဇွဲနှင့်ရင်းသည်  

အားတင်းကာပင်၊ တက်တော့၏။

ခက်ဆစ်

၁။ မျဥ်းငိုက် = အိပ်၍ မပျော့်တပျော်ရှိသည်။

၂။ ပြောက်ပြောက် = ပြောက်တိပြောက်ကျား။ ကျိုးတိုးကျဲတဲ။

၃။ ဖြိုးဖြိုးဖြောက်ဖြောက် = အနည်းအပါးကွက်ကျား၊ကျိုးကျဲအားဖြင့်။

၄။ ဒေသာ = ဒေသ။အရပ်။

၅။ အတိ = များပြားစွာ။ထူပြောစွာ။

၆။ လှံစွပ် = ရိုင်ဖယ်သေနတ်ပြောင်းတံအဖျားတွင်အရှင်တပ်ဆင်၍အသုံးပြုရသောလှံသွားတို။

၇။ တအိအိ = တဖြည်းဖြည်း။တရွေ့ရွေ့။

ကိုးကား
-------
ရာဇဝတ်သားဟောင်း ဂင်မ်ဂီ-ဟွမ်က ချမ်းသာသူများအပေါ် သူကဲ့သို့ပင် ရန်ငြှိုးဖွဲ့မုန်းတီးသည့် အခြား ထောင်ထွက် အလုပ်လက်မဲ့ ၆ ဦးတို့နှင့်အတူ ၁၉၉၃ တွင် တည်ထောင်ထားသော **ချီဂျုံးမိသားစု** သည် တောင်ကိုရီးယား ဂိုဏ်း ဖြစ်သည်။ 'ချီဂျုံး' အမည်မှာ ဤအမှုအား စုံစမ်းစစ်ဆေးရသော အမှုလိုက်များက မှည့်ခေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဂင်မ်က သူ၏ ဂိုဏ်းကို 'ရည်မှန်းချက်' ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် ဂရိစကားလုံး (အလားတူအဓိပ္ပာယ်သော်လည်းကောင်း အသံထွက်သော် လည်းကောင်း ရှိသည့် ဂရိစကားလုံး ရှာဖွေမတွေ့ရှိ) **မာ့စ်ကန်**ဟု နဂိုက မှည့်ခေါ်ခဲ့သည်။

ရာဇဝတ်မှုများ
-------------

မိသားစုများထံမှ ငွေညှစ်ရန်အကြံဖြင့် ချမ်းသာသူများအား ပြန်ပေးဆွဲရန် ဂင်မ်က သူ၏ ဂိုဏ်းသားများအား အမိန့် ပေးခဲ့သည်။ ချမ်းသာသူများအား မုန်းတီးသည့်စိတ်ဖြင့် ဂိုဏ်းအဖွဲ့က ဆိုးလ်ရှိ အထူးသီးသန့်အရောင်းဆိုင် တစ်ခုမှ အားပေးမှုအများဆုံး စားသုံးသူအချို့ကို စနစ်တကျသတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် လူ ၅ ဦးအား သတ်မှု၊ လူသေ အလောင်းအချို့ကို ဝေးလံသော တောင်ကုန်းများထက်တွင် မြုပ်နှံမှု၊ အလောင်းများ စွန့်ပစ်ရန် ၎င်းတို့ ပုန်းခိုရာ မြေအောက်ခန်း၌ တမင်တပ်ဆင်ထားသည့် မီးရှို့စက်တွင်း ထည့်သွင်းမီးရှို့ခဲ့မှုများအတွက် ဂိုဏ်းသား ၆ ဦး အား အပြစ်ရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။

အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်များ
--------------------

ရဲဆေးတင်ရန် နှင့် လူသားဆန်မှုကို နှင်ပစ်ရန်အလို့ငှာ သားကောင်များကို ကိုယ်လက်ဖြတ်တောက်ပြီး ၎င်းတို့၏ အသားကို စားခဲ့သည်ဟု ဂိုဏ်းသား တစ်ဦးက ဝန်ခံသည်။ လူသတ်မှုများနှင့် ပြန်ပေးဆွဲမှုများ အောင်မြင်လာသဖြင့် သွေးကြွလာသော ဂိုဏ်းအဖွဲ့က ကြေးရတတ်သားကောင်များကို ရွေးချယ်ရန် ပိုထိရောက်သော နည်းလမ်းလိုအပ်သည် ဟု ဆုံးဖြတ်လိုက်ကြသည်။ ဆိုးလ်မြို့ ဟွန်ဒိုင်း အထူးသီးသန့်အရောင်းဆိုင်ရှိ မကျေနပ်သောဝန်ထမ်း တစ်ဦးထံမှ ဆက်သွယ်ရန် လိပ်စာစာရင်း ဝယ်ယူနိုင်ခဲ့သည်။ ဆိုင်မှ အကြွေးဝယ်ကဒ်ဖြင့် ဝယ်ယူသော အကောင်းဆုံး စားသုံးသူ ၁၂၀၀ ၏ အမည်များပါဝင်သော စာရင်းမှ နောက်ထပ် သားကောင်ကို ရွေးချယ်ခဲ့သည်။

သေဒဏ်ချမှတ်ခြင်း
----------------

ချီဂျုံးမိသားစုမှာ လူ ၅ ဦးအား သတ်မှုအတွက် ၁၉၉၄ နိုဝင်ဘာ ၁ တွင် သေဒဏ်ချမှတ်ခံရသည်။ ပြစ်ဒဏ်ချခံရပြီး ချိန်တွင် မည်သည့်လူသတ်သမားထံတွင်မှ နောင်တရသည်ကို အလျဉ်းမတွေ့ရ။ လူချမ်းသာကလေး ယခုထက် ပိုမသတ်နိုင်သည်ကိုပဲ နောင်တရမိကြောင်း အဖွဲ့သားတဦးက တရားခွင်မတိုင်မီက ရုပ်မြင်သတင်းထောက် တစ်ဦးထံ ပြောဆိုခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "살인마 지존파 원래 조직명은 마스칸" (in ko-KR) (2009-07-12)။  2016-08-26 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  (ကိုရီးယား) 지존파 살인사건 Archived November 29, 2014, at the Wayback Machine.
**ဟိတ်မြို့**သည် နယ်သာလန်နိုင်ငံ အစိုးရ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။ နယ်သာလန်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်သည် ကား အမ္မစတာဒမ်မြို့ ဖြစ်သည်။ 

  

ဟိတ်မြို့သည် မြောက်ပင်လယ် ကမ်းခြေမှ နှစ်မိုင် အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ မြို့တွင်း၌ လမ်းမကျယ်များတလျှောက် တစ်ဘက်တစ်ချက်တွင် သစ်ပင်များ ခြံရံလျက်ရှိသည့်အပြင် 
ထိုလမ်းမတို့ကို တူးမြောင်းများက ဖြတ်သန်းလျက် ရှိသဖြင့် သာယာသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ ဖြစ်ပေသည်။ ဒပ်ချဗိသုကာနှင့် ပြင်သစ်ဗိသုကာတို့၏ လက်ရာဖြစ်သော ရှေးဟောင်း 
အဆောက်အအုံများ၊ ပါလီမန် လွှတ်တော်၊ အစိုးရရုံးများ၊ တရားရုံးချုပ်၊ နန်းတော်၊ အနုပညာပြခန်း စသည်တို့နှင့်တကွ ပန်းဥယျာဉ်တို့ဖြင့် စည်ကားတင့်တယ်သော မြို့ကြီးလည်း ဖြစ် 
ပေသည်။ ထို့ပြင် ဟိတ်မြို့သည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ညီလာခံများ ကျင်းပရာဌာနဖြစ်၍လည်းကောင်း၊ ဥရောပနိုင်ငံများနှင့်ဆိုင်သည့် အရေးကြီးသော စာချုပ်များ ချုပ်ဆိုသောဌာနဖြစ်၍ 
လည်းကောင်း ဥရောပတိုက်၏ နိုင်ငံရေးရာ မြို့တော်ကြီးအဖြစ် ထင်ရှားခဲ့ပေသည်။

  

၁၈၉၉ ခုနှစ်ကတည်းက ဟိတ်မြို့တွင် အနုညာတစီရင်ရေး တရားခုံရုံးကို တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ထားခဲ့ကြသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် စစ်ကို တားဆီး၍ ငြိမ်းချမ်းရေးကို တည်ဆောက်ရန်အတွက် ပြည်ထောင်အချင်းချင်း အငြင်းပွားမှုများကို ထိုရုံးတော်သို့ တင်ပြ၍ ဆုံးဖြတ်စေခဲ့ကြသည်။ ထိုတရာရုံး ရုံးတည်ရှိရာ အဆောက်အအုံကို သူဌေးကြီး အင်ဒရူး ကာနက်ဂီ၏ အထောက်အပံ့ဖြင့် ဆောက်လုပ်ခဲ့ပြီးလျှင် ငြိမ်းချမ်းရေးနန်းတော်ဟု အမည်ခေါ်တွင်စေခဲ့ကြသည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အမြဲတမ်း တရားရုံးတော်ကိုလည်း ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်မှစ၍ ဟိတ်မြို့တွင် တည်ထားခဲ့လေသည်။ တစ်ဖန် ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ကုလသမဂ္ဂတရားရုံးကို ထိုမြို့တော်၌ ဖွင့်လှစ်ခဲ့ကြသည်။

ဟိတ်မြို့တွင် ထိုကဲ့သို့ အပြည်ပြည်ရေးရာဆိုင်ရာ ရုံးအဆောက်အအုံများအပြင် ရမ်းဗရန့်၊ ရူးဗင်၊ ဗန် ဒိုက်၊ ဗားမီးယား အစရှိသော နာမည်ကျော် ဒပ်ချ အမျိုးသား ပန်းချီဆရာတို့၏ 
လက်ရာများနှင့် ခေတ် ပန်းချီများကို ပြသထားသော ပန်းချီပြခန်းသည် အထူးထင်ရှားပေသည်။ 

ဟိတ်မြို့သည် ရှေးဦးအစတွင် နယ်သာလန်နိုင်ငံမှ ကောင့်ဘွဲ့ခံ မင်းညီမင်းသားတို့၏ တောကစားရာ စခန်းဖြစ်၏။ ထိုအခါက မြို့သည် တောတွင်း၌ တည်ရှိသည်။ ၁၂၅ဝ ပြည့် 
နှစ်တွင် ဘုရင်တို့ စံမြန်းရာဌာန ဖြစ်လာသည်။ ထိုနောက် ဟိတ်မြို့သည် နိုင်ငံအချင်းချင်း မဟာမိတ်စာချုပ်များ ချုပ်ဆိုရာဌာနအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ငြိမ်းချမ်းရေး ညီလာခံများ 
ကျင်းပရာဌာနအဖြစ်လည်းကောင်း ထင်ရှားလာလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အတွင်းက ဂျာမန်တို့သည် ထိုမြို့ကို ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ် မေလ ၁၅ ရက်နေ့မှ ၁၉၄၅ ခုနှစ် မေလ ၈ 
ရက်နေ့အထိ သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြသည်။ ဟိတ်မြို့ရှိ လူဦးရေမှာ ၇၁၉၄၂၆ ယောက် (၁၉၇ဝ) ဖြစ်လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)
|  |
| --- |
| **၁၉၆၁** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဒီဇင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
ဟိဒဲကီ တိုဂျို
ဟိဒဲကီတိုဂျိုသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းက (၁၉၄၁- ၄၄) ခုနှစ် ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်ဖြင့် ထင်ရှား‌သော ပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦး ဖြစ်‌လေသည်။ ၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ တိုကျိုမြို့ ‌တော်၌ ဖွားမြင်ခဲ့၍၊ ဖခင်မှာ ၁၉၀၄-၀၅ ခုနှစ် ရုရှဂျပန်စစ်ပွဲ အတွင်းက ထင်‌ပေါ်‌ကျော်ကြား ခဲ့‌သော ဗိုလ်ချုပ်မှူးအဲအီးကျို တိုဂျိုဖြစ်‌လေသည်။ မျိုးရိုးအားဖြင့် ဆာမူရိုင်းခေါ် သူရဲ‌ကောင်း အဆက်အနွယ်မှ ဆင်းသက်‌ ပေါက်ဖွားလာသူဖြစ်သည့်အတိုင်း တိုဂျိုသည် အရွယ်‌ရောက်‌သောအခါ တိုကျိုမြို့‌တော်ရှိ စစ်ဦးစီး အရာရှိ‌ ကောလိပ်တွင် ပညာသင်ကြား ခဲ့‌လေသည်။ စစ်‌ကောလိပ် ‌ကျောင်းမှထွက်‌သောအခါ စစ်ဗိုလ်တစ်ဦးဖြစ်လာ၍ စစ်ပညာ သင်ဆရာ အလုပ်ကို ‌ခေတ္တမျှလုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး‌နောက် တိုဂျိုသည် မန်းချူးရီးယားပြည်တွင် တပ်ခွဲများကို ‌စေလွှတ်ထား‌သော ကွမ်တန်စစ်တပ်သို့ ဝင်‌ရောက်အမှုထမ်းခဲ့‌လေသည်။

ကွမ်တန်စစ်တပ်ထဲတွင် ဂျပန်နယ်ချဲ့စံနစ်ကို အ‌ကောင် အထည်‌ပေါ်‌အောင် အထူးပင်လုံးပန်း‌နေ‌သော စစ်အရာရှိအချို့ ပါဝင်‌လေသည်။ ယင်းစစ်အရာရှိများသည် ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် မန်ချူးရီးယားပြည်ကို သိမ်းပိုက်ရန် စီစဉ်ခဲ့ကြသည်။ ထို‌နောက် တရုတ်နိုင်ငံကို ချင်းနင်းဝင်‌ရောက် တိုက်ခိုက်ရန်လည်းစီစဉ်ခဲ့ကြ သည်။ တိုဂျိုသည် ကွမ်တန်စစ်တပ်ထဲတွင် ရာထူးတစ်ဆင့်ပြီး တစ်ဆင့်တက်ကာ နာမည်ထွက် လာခဲ့‌လေသည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ် တွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်အဆင့်အတန်းနှင့် တရုတ်နိုင်ငံရှိ ဂျပန် စစ်တပ်များ၏ စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် ‌ဆောင်ရွက်ခဲ့၇‌လေသည်။ 

ထိုစဉ်က တရုတ်နိုင်ငံရှိ ဂျပန်စစ်အရာရှိများ၏ မှတ် တမ်းများကိုစစ်‌ဆေး၍ ကွမ်တန်စစ်တပ်၏ ရည်မှန်းချက်များကို သ‌ဘောမကျ သူများအား ရာထူးမှ ဖြုတ်ချခဲ့‌လေသည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် တိုဂျိုသည် နိုင်ငံ‌ရေးတွင် ဝင်‌ရောက် ‌ဆောင်ရွက်သည်။ ဒုတိယစစ်ဝန်ကြီးရာထူးကို လအနည်း 
ငယ်ခန့် လုပ်ကိုင်ရပြီး‌နောက် ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် စစ်ဝန်ကြီး ဖြစ်လာ‌လေသည်။ စစ်ဝန်ကြီးအဖြစ် ‌ဆောင်ရွက်ခဲ့စဉ် ဂျပန်၊ ဂျာမန်၊ အီတလီ ဝင်ရိုးတန်းသုံးနိုင်ငံ မဟာမိတ်စာချုပ်ကို ဖြစ်‌မြောက်‌အောင် ကူညီခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က နန်းရင်းဝန်မှာ ကိုနို ‌ယေး ဖြစ်‌လေသည်။

၁၉၄၁ ခုနှစ် ‌အောက်တိုဘာလတွင် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ဆက်ခံရလေသည်။ ထို့အပြင် တိုဂျိုသည် စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် လည်း တွဲဘက်‌ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ယင်းသို့ ဝန်ကြီးချုပ်က စစ်ဦးစီးချုပ်ရာထူးကို ယူထားသည်မှာ ဂျပန်ဥပ‌ဒေနှင့် ဆန့် ကျင်‌နေ‌လေသည်။ သို့‌သော်လည်း တိုဂျိုမှာ အာဏာရှင်တစ်ပိုင်း ဖြစ်‌နေရာ မည်သူမျှ အတိုက်မခံမပြုဝံ့ခဲ့‌ချေ။

တိုဂျို နန်းရင်းဝန်ဖြစ်၍ တစ်လခွဲခန့် ရှိ‌သောအခါ၊ ဂျပန် သည် အ‌မေရိကပိုင် ပုလဲဆိပ်ကမ်းကို စစ်‌လေယာဉ်ပျံများဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက် ခဲ့‌လေသည်။ စစ်ဖြစ်စနှစ်များတွင် ဂျပန်တို့သည် အ‌ရှေ့အာရှတိုက်‌ဒေသတွင် ‌နေရာတိုင်း၌ ‌အောင်မြင်ခဲ့ကြ‌သော် လည်း၊ ၁၉၄၃-၁၉၄၄ ခုနှစ်များသို့ ‌ရောက်လာ‌သောအခါ ‌နေရာအနှံ့အပြားတွင် အ‌ရေးနိမ့်လျက် ရှိ‌လေ‌တော့သည်။ တိုဂျို အစိုးရမှာလည်း တစ်‌နေ့တစ်ခြား လူကြိုက်နည်းလာ‌လေရာ၊ ၁၉၄၄ ခုနှစ်အတွင်း၌ ဂျပန်ပိုင် ဆိုင်ပန်ကျွန်း ကျဆုံးသည်တွင် တိုဂျိုရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့၇‌လေသည်။

၁၉၄၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် အ‌မေရိကန်တပ်များက ဂျပန်ကျွန်းကို တက်‌ရောက်ပြီး‌သောအခါ တိုဂျိုသည် ရန်သူ့ အဖမ်းမခံလိုသဖြင့် မိမိကိုယ်ကို ‌သေနတ်နှင့်ပစ်၍ အဆုံးစီရင် ရန် ကြိုးစားခဲ့၏။ ‌သေနတ်ဒဏ်ချက်မှာ အ‌တော်ပင်ပြင်းထန် ‌သော်လည်း အ‌မေရိကန် ဆရာဝန်များက ကုသ‌ပေး၍ ပြန်လည် ကျန်းမာလာသဖြင့် သူ၏ရည်ရွယ်ချက်လည်း အထမ‌မြောက် ခဲ့‌ချေ။ အ‌မေရိကန်စစ်ခုံရုံးက တိုဂျိုအား စစ်ရာဇဝတ်‌ကောင် တစ်ဦးအဖြစ် တရားစွဲဆိုစစ်‌ဆေးပြီး‌နောက် ‌သေဒဏ်အပြစ်‌ပေး ကာ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၃ ရက်‌နေ့တွင် အဆုံးစီရင် 
လိုက်‌လေသည်။

ကိုးကား
-------

မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၅)
|  |
| --- |
| **၁၉၆၅** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဒီဇင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၅၉** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |


| ဒီဇင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* ဖွား - ကန်နီဟို။
* သေ - ။

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
၁၉၉၇
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

| ဒီဇင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၅၅** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဒီဇင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၅၄** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဒီဇင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
ဆင်တုံးမနွယ်ပင်ကို ရုက္ခဗေဒ အလိုအားဖြင့် 'တီနိုစပိုးရား ကော့ဒီဖိုးလီးယား' ဟု ခေါ်သည်။ မျိုးရင်းမှာ 'မင်နီစပါယ်မေးစီအီး' ဖြစ်သည်။ ရခိုင်လို လက်ခါးနွယ်ပင်ဟု ခေါ်သည်။

ပုံသဏ္ဌာန်
----------

ဆင်တုံးမနွယ်ပင်သည် အခြားအပင်များ ပေါ်သို့ နွယ်တက်တတ်သော ချုံပင်မျိုးဖြစ်သည်။ ပင်စည်သည် အရည်ရွှမ်း၏။ အခေါက်ထူ၏။ အပွင့်ဝါ၍ အသီးနီ၏။ ဖေဖော်ဝါရီလနှင့် မေလတို့အတွင်းပွင့်သည်။

### အပင်

အဖြူမျိုး ၊ အဝါမျိုး ၊ အနက်မျိုး ၃ မျိုးရှိ၏ ။ နွယ်ပင်မျိုးဖြစ်သည်။ အရည်ရွှမ်းသည်။ အခေါက် မီးခိုးနုရောင်ရှိပြီး ဖော့သားကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ အကိုင်းအခက်များ လေးထောင့် ပုံစံရှိ၍ မြောင်းပါသည် ။

### အရွက်

အရွက်များ ပင်စည်မှ တစ်ရွက်ချင်း ခပ်ကျဲကျဲ ရွက် လွှဲထွက်၏ ။ နှလုံးပုံ အရွက်ဖြစ်၍ ရွက်ညှာထိပ်မှ ဖြာ၍ ထွက်သည်။ နုစဉ်တွင် စိမ်းဝါရောင်ရှိ၍ ရင့်သောအခါ အစိမ်းရင့်ပေါ်တွင် အဝါပြောက်များ ဖြစ်ပေါ်နေသည်။ ရွက်ပြားထူသည်။ အပေါ်မျက်နှာပြင် ချော၍ အဖောင်း အကြွကလေးများ ရှိပြီး အောက်မျက်နှာပြင် ကြမ်း၏ ။

### အပွင့်

နှစ်ပင်ပေါင်း လိင်စုံဖြစ်ပြီး အဝါရောင်ရှိ၍ အလွန်သေးငယ်သည်။ အဆစ်များမှ ပန်းခိုင်ထွက်သည်။ တပေါင်း မှ နယုန်လအတွင်း ပွင့်သည်။

### အသီး

အဝါရောင်ဖြစ်သည်။ အညှာမဲ့သည်။ ဆီးသီးခန့် ရှိသည်။ အသီးများ အပြွတ်လိုက်သီးသည်။ တပေါင်းတန်ခူးလအတွင်း သီးမှည့်သည်။

တွေ့နိုင်သောနေရာများ
--------------------

ဆင်တုံမနွယ်ပင်များကို မြန်မာနိုင်ငံ အရပ်ရပ်တွင် တွေ့ရသည်။ နိုင်ငံအနှံ့ စိမ့်စမ်းပေါသော တောတောင်ကြီး များတွင် ပေါက်ရောက်သည်။ သဘာဝအလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။

ဆင်တုံးမနွယ်ပင်၊ အသီး

အသုံးဝင်ပုံ
-----------

ဆင်တုံးမနွယ်အရွက်နှင့် အခေါက်ကို အရေပြားရောဂါ၊ အဖျားရောဂါ၊ ဆစ်ဖလစ်ရောဂါတို့ကို ကုသရာ တွင် အသုံးပြုကြသည်။

### အာနိသင်

မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ ဆင်တုံမနွယ်သည် ပူ ၊ စပ် ၊ ခါး ၊ ဖန်သောအရသာရှိ၏ ။ ခွန်အားကို ပြုတတ်၏ ။ အသက်ကို ရှည်စေ၏ ။ သွေးကို ငြိမ်းစေ၏ ။ ဝမ်းမီးကို တောက်စေ၏ ။ အစာကြေခြင်းကို ဖြစ်စေ၏ ။ အဖျား ၊ အနာ ၊ ဆီးရောဂါအမျိုးမျိုးကိုနိုင်သည်။

  

### ပဉ္စငါးပါး

* ဆင်တုံးမနွယ်ကို သုံးခွက်တစ်ခွက်တင် ပြုတ်၍ သောက်ပါက အဆိပ်များ ပြေပျောက်၏ ။
* ဆင်တုံးမနွယ်ကို မြင်းခွာရွက်နှင့်ရော၍ ပြုတ်ပြီး သောက်သော် နှလုံးတုန်ခြင်း ၊ စိတ်ချောက်ချား ခြင်းပျောက်၏ ။
* ဆင်တုံးမနွယ် လက်လေးသစ်ကို ပါးပါးလှီး၍ မကြာခဏ စားသုံးပါက သွေးအန်ရောဂါ ပျောက်၏ ။
* ဆင်တုံးမနွယ်ရွက်ကို လောက်သေရွက် ၊ အုန်းနှဲရွက် ၊ သင်္ဘော မဲဇလီရွက် ၊ ကုန်းထိကရုံးရွက်တို့နှင့် အမျှစပ်၍ လက်ဖက်ရည် အဖန်ကဲ့သို့ သောက်က အသက်ရှည်၍ အနာရောဂါ ကင်းစေနိုင်သည်။
* ဆင်တုံးမနွယ် လေးခွက်တစ်ခွက်တင် ပြုတ်ရည်ကို သောက်ခြင်းဖြင့် နာတာရှည် အဆစ်ရောင်ရောဂါတို့အတွက်လည်း ဆေးအဖြစ်ဖော်စပ်သုံး၏ ။
* ဆင်တုံးမနွယ်ကို လေရောဂါ ၊ သည်းခြေရောဂါ ၊ ဆီးရောဂါ ၊ မီးယပ်ရောဂါ ၊ နားကိုက်၊သလိပ်နာ၊ နာတာရှည် အဆစ်ရောင် ရောဂါတို့ အတွက်လည်း ဆေးအဖြစ် ဖော်စပ် သုံး၏။
* ဆင်တုံးမနွယ်ကို အရည်ညှစ်၍ ကြက်သီးနွေးမျှ ပြုတ်ပြီး နား ၌ ဆေးကြောပေးပါက နားကိုက်နာဟူသမျှ ပျောက်၏ ။
* ကျွဲ ၊နွား ၊ဆင်၊ မြင်းတို့တွင် ရောဂါဘယကင်းဝေးစေရန် အတွက် ဆင်တုံးမနွယ်ကို စင်း၍ အစာတွင် ထည့်ကျွေးပါက ဝမ်း လေကောင်း၍ ရောဂါကင်းဝေးပြီး ဝဖြိုးစေသည်။
* ရေကီဖာနှင့်စိမ်၍သောက်ပါ

ကိုးကား
-------

1. ↑  မောင်သိန်းဇံ (ဇူလိုင် ၂၀၀၀)။ *ရခိုင်မြန်မာဆေးအခေါ်ကွဲလွဲမှုများ*။ နက္ခတ္တရောင်ခြည်။ p. ၂၈၁။
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)
3. ↑
ခရစ်တော် မပေါ်မီ နှစ်ပေါင်းများစွာ အထက်က အီဂျစ်လူမျိုးတို့သည် မြည်းကို ယဉ်ပါးအောင်ပြုလုပ်ခိုင်းစေခဲ့ ကြောင်းကို ထိုတိုင်းပြည်ရှိ အလွန်ရှေးကျသော သင်္ချိုင်းဂူများ အတွင်း၌ ကျောက်နံရံတို့တွင် မြည်းပုံများ ထွင်းထုထားခဲ့ ကြသည်ကို တွေ့မြင်ရခြင်းဖြင့် သိရှိရလေသည်။ ထိုကြောင့် မြည်းသည် မြင်းထက် အလျင် လူတို့၏ မိတ်ဆွေဖြစ်ခဲ့ ကြောင်း ထင်ရှား၏။ အီဂျစ်နိုင်ငံတွင် နိုင်းမြစ်ကမ်းအရှေ့ဘက်ရှိ နူဗီယန်သဲကန္တရများနှင့် အာရှတိုက်အလယ်ပိုင်း ပူပြင်းခြောက်သွေ့သော အရပ်များသည် ယနေ့ထက်တိုင် မြည်းရိုင်းများ ကျက်စားရာ အရပ်ဒေသများဖြစ်ကြသည်။

မြည်းကို အများက ထူသည် ထုံသည်ဟု စွပ်စွဲပြောဆိုလေ့ရှိ ကြသော်လည်း မြည်းရိုင်းများကို တွေ့မြင်ဘူးသူ ခရီးသည်များကမူ ထိုစွပ်စွဲချက်မှာ လုံးဝမမှန်ဟု ဆိုပေလိမ့်မည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မြည်းရိုင်း များသည် အလွန် လျင်မြန်ဖျတ်လတ်သော တိရစ္ဆာန်များဖြစ်၍ ရဲရဲရင့်ရင့် လည်းရှိကြသည်ကို တွေ့မြင်ရခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ အစာကျွေးရာတွင်လည်း မြင်းကဲ့သို့ ဂရုစိုက်ကျွေးရန် မလိုချေ။ လူတို့ယဉ်ပါးအောင် ပြုလုပ်၍ ခိုင်းစေလျက်ရှိသော မြည်းများမှာ အာဖရိကတိုက် အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံရှိ မြည်းမျိုးမှဆင်းသက်လာသော အမျိုးဖြစ်လေသည်။

မြည်းသည် ပုံသဏ္ဌာန်အားဖြင့် မြင်းကျားနှင့်တူ၏။ သို့သော် ကိုယ်ပေါ်၌ အစင်းကျားများ မပါရှိချေ။ မြင်းထက် ကိုယ်ထည်သေးငယ်၍၊ အများအားဖြင့် ညိုမွဲမွဲအသွေးရှိသည်။ မြည်းများတွင် ရှည်၍ ထောင်နေသော နားရွက်များရှိ၍ မြင်းထက် လည်ဆံ တိုသည်။ အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ၁၆ ရာစု နှစ်များအတွင်း၌ မြည်းများ စတင်၍ ရောက်ရှိသွားရာ ယနေ့တိုင်အောင် ဝန်ဆွဲရန်အတွက် မြည်းကို အသုံးချလျက်ရှိကြသည်။

ရှေးအခါမှ စ၍ မြည်းကို ထူထိုင်းသော တိရစ္ဆာန်ဟု သမုတ်ခဲ့ကြသည်။ အီဂျစ်လူမျိုးတို့သည် အသိဉာဏ် ကင်းမဲ့သော သူတစ်ယောက်၏ ပုံကို ရေးဆွဲသည့်အခါ၌ ထိုသူ၏ ကိုယ်တွင် မြည်းဦးခေါင်းနှင့် မြည်းနားရွက်များကို တပ်ဆင်ထားလေ့ရှိကြ၏။ ဥရောပတိုက် တောင်ပိုင်းတွင် မြည်းများကို ဂရုစိုက်မွေးမြူထားကြသဖြင့် မြည်းမျိုးကောင်းများကို ထိုအရပ်များ၌ တွေ့ရှိရသည်။ သို့ရာတွင် ဆီးရီးယား ပြည်နှင့် အီဂျစ်ပြည်များ၌သာလျှင် မျိုးအကောင်းဆုံး မြည်းများကို တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ မြည်းနို့ရည်ကိုလည်း လူတို့ သောက်သုံးကြသည်။ အထူးသဖြင့် မသန်စွမ်း သူများအတွက် သင့်လျော်သည်။ မြည်းထီးနှင့် မြင်းမတို့ မျိုးစပ်၍ ပေါက်ဖွားလာသော သားသမီးများကို လားဟုခေါ်သည်။

သိပ္ပံ အလိုအားဖြင့် မြည်းသည် အီကီံဒီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ လူတို့မွေးမြူခိုင်းစေလျက်ရှိသော မြည်းနှင့် အာဖရိကတိုက်ရှိ မြည်းရိုင်းနှစ်မျိုးလုံးကို အီကွပ် အက်ဆိနပ်ဟု ခေါ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)

  


|  |  |
| --- | --- |
| Taxon identifiers | 
* Wikidata: Q19707
* BioLib: 503178
* EPPO: EQUUAA
* GISD: 639
* ITIS: 926235
* MSW: 14100005
* NCBI: 83772
* NZOR: b6a4287c-cfd0-48db-85fe-eea114355cf8
* uBio: 105962

 |
ဆရာကြီး မြဇင်ကို မဟာသရေစည်သူ ဦးဘိုးအုံးနှင့် ဒေါ်ထားရင်တို့က ၁၂၈၉ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆုတ် ၈ ရက် (၁၅၊ ၆၊ ၁၉၂၇) နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးဖွားသည်။ B.A. (Hons.) Yangon, Master Of Public Administration (Harvard) ဘွဲ့များ ရရှိခဲ့သည်။

  

အထွေထွေ အုပ်ချုပ်ရေးဌာန၊ အမျိုးသား စီမံကိန်းဌာန၊ တော်လှန်ရေး အစိုးရအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌရုံး၊ စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ တော်လှန်ရေး လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ မူဝါဒ ညွှန်ကြားရေးအဖွဲ့၊ ပြန်ကြားရေးနှင့် အသံလွှင့် ဦးစီးဌာန၊ အနုပညာ ဦးစီးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဗိမာန် ဦးစီးဌာန၊ အမျိုးသား မှတ်တမ်းများ မော်ကွန်းတိုက် ဦးစီးဌာနများတွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်။

  

ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့၊ စီမံထူးချွန်တံဆိပ် (ပထမအဆင့်)၊ ဝိဇ္ဇာပညာထူးချွန်တံဆိပ် (ပထမအဆင့်) များ ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။ The working People’s Daily, Editorial Writer, Weekly columnist အဖြစ် A pot of plain tea (Po YaZa), The Banboo Clipper (Zagadaungzar), Science and Technology (Epsilon) တို့ အပတ်စဉ် ရေးသားခဲ့သည်။ စွန်းလွန် ဝိပဿနာ၊ Shwe Dagon Pagoda (1972)၊ Emerald Lake (Classical Myanmar Poems)၊ Modern Burmese Poetry (Translations)၊ ကဗျာ့နရီနှင့် နိမိတ်ပုံ၊ The Yellow Robe and Other Poem’s (Original)၊ ရာမနှင့် ဆုံဆည်းခြင်း၊ (Translation of AuThur Darks Novel)၊ Do’s and Don’ts in Myanmar Yangon၊ Green City of Grace (Coffee-Table Book for YCDC)၊ စစ်တောင်းတံတားကြီး ချိုးခဲ့စဉ်က (ဘာသာပြန် ဝတ္ထုရှည်) များကို ရေးသားခဲ့သည်။

  

ဇနီး ဒေါ်ခင်မြလှိုင်နှင့် သားမောင်သက်ဝင်း၊ သမီး ဇင်ဇင်တို့ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ယခုအခါ ရန်ကုန်မြို့၌ နေထိုင်လျက် စာပေများကို ပြုစု ရေးသားလျက် ရှိသည်။ နေရပ်လိပ်စာမှာ တိုက် ၅၀၇-ဒီ၊ ၆-လွှာ၊ ပုလဲကွန်ဒို၊ ဗဟန်းမြို့နယ်ဖြစ်သည်။

ရေးသား ပြုစုခဲ့သော စာအုပ်များ
-----------------------------

1. စွန်းလွန်းဝိပဿနာ ၁၉၆၈
2. Shwe Dagon Pagoda(1972) ၁၉၇၂
3. Emerald Lake(Classical Myanmar Poems) ၁၉၇၃
4. မြကန်သာ ၁၉၇၃
5. ကဗျာ့နရီနှင့် နိမိတ်ပုံ ၁၉၇၃
6. The Yellow Robe and Other Poems ၁၉၇၃
7. စစ်တောင်းတံတားကြီး ချိုးခဲ့စဉ်က ၁၉၇၇
8. Modern Burmese Poetry (ခေတ်ပေါ်မြန်မာ့ကဗျာ) ၁၉၇၈
9. Yangoon Green City Of Grace ၁၉၇၉ (Coffee-Table Book for YCDC)
10. ဝေဖန်ရေး စာပေစာတမ်းများ (တက်တိုးနှင့် တွဲရေး) ၁၉၈၆
11. ရာမနှင့် ဆုံစည်းခြင်း ၁၉၉၃
12. Do’s and Don’ts in Myanmar ၁၉၉၄
13. ဘာသာပြန်ရည်ညွှန်း (အခြားငါးဦးနှင့် တွဲ၍) ၁၉၉၅

ကိုးကား
-------

1. ↑  
အားမာန်သစ် စာပေမှ ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် ပထမအကြိမ် ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေတဲ့ သန်းဝင်လှိုင် ရေးသားပြုစုတဲ့ 'အကျော်ဇေယျ စာဆိုတော်များ' နဲ့ ရွှေဟင်္သာ စာအုပ်တိုက်၊ ၂၀၀၈ စက်တင်ဘာ၊ ပထမအကြိမ်ထုတ် 'နှစ်ဆယ်ရာစု မြန်မာ စာရေးဆရာများနှင့် စာစုစာရင်း (ပဉ္စမတွဲ)' စာအုပ်တို့မှ
**ရွှေဓားဗိုလ်** ဘွဲ့ရ **ဦးမင်းပို**သည် သုံးထပ်အိုင်ရွာသူကြီးဖြစ်၍ ထိုဘွဲ့ကို သီပေါမင်း လက်ထက်၌ ရရှိခဲ့သည်။ တိုင်းပြည်အကျိုးကို စွမ်းစွမ်းတမံဆောင်ရွက်ခဲ့သော ရွှေဓားဗိုလ်ခေါ် ဦးမင်းပိုသည် တောင်တွင်းကြီးနယ်တစ်ခွင်တွင် ထင်ရှားခဲ့သည်။

မျိုးရိုးဆက်စပ်ခြင်း
--------------------

ပုဂံခေတ် မင်းသမီးအဆက်အနွယ်မှ ပင်းယမြို့သူကြီး ဦးမြတ်ကိုမွေးဖွားခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ပင်းယမြို့သူကြီးဦးမြတ်မှ သားနှစ်ယောက်မွေးဖွားခဲ့ရာ ဦးမင်းအောင်နှင့် ဦးမင်းပြို တို့ဖြစ်သည်။ ဦးမင်းအောင်၌ သားသမီးနှစ်ယောက်ရှိ၍ ဒေါ်ပုနှင့် ဦးရွှေဘိုတို့ဖြစ်ကြ၏။ ဒေါ်ပုသည် ဦးခြင်နှင့် အိမ်ထောင်ကျ၍ သားသမီးရှစ်ထွန်းကားခဲ့သည်။ ၎င်းတို့မှာ မောင်ဘွား (နောင်တရုတ်မြို့ဝန်)၊ မောင်ရွှေနီ -နတ်မောက်မြို့သူကြီး (သခင်အောင်ဆန်း၏ အဘီအရင်းဖြစ်သည်)၊ မောင်မင်းပို၊ မောင်ဝိုင်းကြီး၊ မဝင်း၊ မသစ် ၊ မဆောင် တို့ဖြစ်ကြသည်။ 

မင်းနှစ်ပါး ပါတော်မူပြီးနောက် နိုင်ငံကို အင်္ဂလိပ်တို့သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ ထိုကာလ၌ မြန်မာပြည်သူတို့ အလွန်ဆင်းရဲကြရသည်။ မျိုးချစ်စိတ်ပြင်းထန်သောကြောင့် မင်းသားအချို့သည် အင်္ဂလိပ်ကို ပြန်လှန်ခုခံရန် လက်နက်အင်အား၊ လူအင်အား စုဆောင်းနေခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့စုဆောင်းခဲ့ရမှာ တောင်တွင်းကြီးနယ်တစ်ခွင်၌ ဓားထက်သော ရွှေဓားဗိုလ် ခေါ် ဦးမင်းပိုနှင့် တွေ့ဆုံဖြစ်ကြသည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

သမိုင်းကို နောက်ကောက်ပြန်လျှင် ပုဂံမင်းသမီးအဆက်နွယ်မှ ဆင်းသက်လာသည့် မျိုးရိုးမှ ပေါက်ဖွားလာသူဖြစ်ပြီး မျိုးချစ်ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။ ရွှေဓားဗိုလ်သည် တောင်တွင်းကြီးမှနေ၍ အင်္ဂလိပ်ကို တော်လှန်ခဲ့ပါသည်။

မျိုးဆက်
--------

အင်္ဂလိပ်အစိုးရသည် ရွှေဓားဗိုလ်၏ အမျိုးအနွယ်များကို သတ်လေ့ရှိရာ ၎င်းမိသားစုမှာ ရွှေဓားဗိုလ်မရှိတော့သည့် နောက်ပိုင်း၌ အညာမှ အကြေအရပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ ဇာတ်မြှုပ်ခဲ့ကြသည်။ အချို့မှာ မူရင်းနေရာအရပ်၌ ကျန်ရစ်ခဲ့ကြသည်။ ရွှေဓားဗိုလ်သည် သခင်အောင်ဆန်း၏ အဘေးဖြစ်သည်။

ရွှေဓားဗိုလ်၏ မျိုးဆက်သည် အင်္ဂလိပ်တို့၏ ရန်ကိုကြောက်၍ အောက်ပြည်သို့ဆင်းလာခဲ့ကြရာ ပဲခူးတိုင်းအနောက်ခြမ်းရှိ ကူဖြူရွာသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်။ ထိုမှတစ်ဖန် မဂဒူး မွန်မင်းသမီး၏ မျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသည့် မိသားစုနှင့် တွေ့ဆုံကြရာ မွန်အမျိုးသားတစ်ဦးနှင့် ရွှေဓားဗိုလ်မြစ် တော်စပ်သူတို့ လက်ထပ်ကြသည်။ မွန်မြန်မာသွေးပါသည့် သမီးလေးဦးထွန်းကားခဲ့သည်။။ 

ထိုသားသမီးလေးဦးအနက် ဒုတိယမြောက်သမီးနှင့် တတိယမြောက်သားတို့ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ ထိုနည်းတူ ၂၀၁၉ခုနှစ်ကဆုန်လကွယ်နေ့၌ အကြီးဆုံးသမီးနှင့် အငယ်ဆုံးမောင်လေးသည် နာရီပိုင်းသာခြား၍ ကွယ်လွန်သွားပါသည်။ လက်ရှိအချိန်၌ မျိုးဆက်ကျန်ရှိနေသေးသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ၂။ ရွှေဓားဗိုလ်သမိုင်းကြောင်း
2. ↑  ရွှေဓားဗိုလ်၏အစွမ်းသတ္တိ
ဒေါက်တာ စန်းစန်းဦး (၁၉၆၄)
-------------------------

ကိုယ်ရေးအကျဉ်း
--------------

စန်းစန်းဦးသည် ၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ အဖ ဦးစန်း၊ အမိ ဒေါ်ထွေးအောင် တို့က မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၇ ယောက်အနက် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အမည်အရင်း စန်းစန်းဦး ဖြစ်သည်။

  

ငယ်စဉ်က အမှတ် (၃)၊ မင်္ဂလာတောင်ညွန့်၊ အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်းတွင် မူလတန်းမှ အထက်တန်းပညာ အထိ သင်ကြားသည်။ နောက် ရန်ကုန်မြို့ ဒေသကောလိပ် အမှတ် (၁) တွင် ဆက်လက် ပညာသင်ကြားပြီး ၁၉၈၈ ခုနှစ်၌ M.B.B.S. ဘွဲ့ရသည်။ Med. Sc. (Mental Health) ဘွဲ့လည်း ရသည်။

  

စန်းစန်းဦးသည် ၁၉၉ဝ ခုနှစ်တွင် ဟန်သစ် မဂ္ဂဇင်း၌ 'ကဝဗတ ယာဆူနရီ' (Kawabata Yasunare) ၏ ဝတ္ထုတို တပုဒ်ကို 'ဆောင်းမိုးဦး' အမည်ဖြင့် မြန်မာဘာသာ ပြန်ဆိုထားသော ဝတ္ထုတို စတင် ဖော်ပြခံရသည်။ ထို့နောက် ကဝဗတ၏ ဝတ္ထုတိုများ ဆက်လက် ပြန်ဆိုပြီးနောက် လုံးချင်း ဝတ္ထုတိုစာအုပ် 'သေလွန်ပြီးနောက်နှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ' ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အခြား နိုင်ငံတကာ ခေတ်သစ် ဝတ္ထုတိုများကိုလည်း မဂ္ဂဇင်းများတွင် ဘာသာပြန်ဆို ရေးသားလျက် ရှိသည်။ ဥပမာ၊ ဗာဂျီးနီးယားဝုဖ် (Virginear Woolf) ၏ Kew Gardwns ကို 'ကူးဥယာဉ်များ' အမည်ဖြင့် ပြန်ဆိုပြီး Beauty မဂ္ဂဇင်းတွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။

  

ဘာသာပြန် အရေးသားများသည် ရှင်းလင်း ပြေပြစ်သည်။ ဥပမာ၊ ကူးဥယာဉ်များ ဝတ္ထုတိုတွင် … "ဘဲဥပုံသဏ္ဌာန် ပန်းခင်းဆီမှ အညှာတံပေါင်း တထောင်ခန့်မျှ ထိုးထွက်လာပြီး လမ်းခုလတ် အရောက်တွင် အသည်းပုံ သို့မဟုတ် လျှာပုံသဏ္ဌာန်ရှိ အရွက်များ ဖြန့်ထွက်လာကာ အဖျားပိုင်း အရောက်တွင် အနီ ဒါမှမဟုတ် အပြာ ဒါမှမဟုတ် အဝါ ပွင့်ချပ်များ ဖြန့်ကား ထွက်လာပြီး မျက်နှာပြင်ပေါ်သို့ ရောင်စုံ အစက်အပြောက်ကလေးများ မြင့်တက် ပေါ်လွင်လျက် ရှိကာ အနီ အဝါ အပြာ အရိပ်ကျဉ်းကျဉ်းကလေးများ ထဲမှ ဖြောင့်စင်းနေသော အတံ တခု ထိုးထွက်လာသည်" ဟု ဝါကျ တကြောင်းထဲ၌ မြင်ကွင်းကို ရေးသား တင်ပြထားသည်။

  

စန်စန်းဦးသည် အနောက်တိုင်း ခေတ်သစ် ဝတ္ထုတိုများနှင့် အရှေ့တိုင်း ဂျပန်ခေတ်သစ် ဝတ္ထုတိုများကို အထူးပြု ပြန်ဆို ရေးသားနေသော မြန်မာ အမျိုးသမီး ဘာသာပြန် စာရေးဆရာမ တဦး ဖြစ်သည်။ ဒေါက်တာ ခင်လေးမြင့်၊ ခိုင်လင်းမော် (မန်းတက္ကသိုလ်) တို့နှင့် ခေတ်ပြိုင် ဘာသာပြန် စာရေးဆရာမ တဦး ဖြစ်သည်။

လိပ်စာ
------

ယခုအခါ စန်းစန်ဦးသည် စိတ်ရောဂါကု ဆေးရုံကြီးတွင် ဆရာဝန် အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ရင်း ခင်ပွန်း ဒေါက်တာအောင်မင်း (အောင်မင်း)၊ သား ဉာဏ်လင်း၊ သက်ဆောင်းအေး တို့နှင့်အတူ အမှတ် ၂၇၁၊ ဘုရင့်နောင်လမ်း၊ ၄၄ ရပ်ကွက်၊ မြောက်ဒဂုံမြို့နယ်တွင် နေထိုင်လျက် ရှိသည်။

ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့ပြီးသော စာအုပ်
------------------------------

ကိုးကား
-------

1. ↑  ရနံ့သစ် မဂ္ဂဇင်း၊ အမှတ် (၉)၊ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၉ ထုတ်မှ
**စစ်တမ်း**ဆိုသည်မှာ ရှေးမြန်မာ ဘုရင်များလက်
ထက် ဒေသဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေးတာဝန်ခံတို့အား
စစ်ချက်ထုတ်သော မှတ်တမ်း ဖြစ်သည်။ စစ်တမ်းစတင် ပေါ်
ပေါက်သောကာလကို တိကျစွာ မသိရပေ။ မင်းကြီးစွာစော်ကဲ
လက်ထက်မှ စတင်၍ စစ်တမ်းကောက်ခံသည်ဟု မှတ်သားရ
သော်လည်း ထိုစစ်တမ်းကို ယခုအခါ ရှာဖွေ၍ မတွေတော့ပေ။
ဆင်ဖြူရှင်မင်းလက်ထက် ကောက်ခံသော ၁၁၂၆-ခုနှစ်စစ်တမ်း
များ၊ ၁၁၂၇-ခုနှစ် စစ်တမ်းများ၊ ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်
ကောက်ခံသော ၁၁၄၅-ခုနှစ် စစ်တမ်းများ၊ ၁၁၄၆-ခုနှစ် စစ်
တမ်းများ၊ ၁၁၆၄-ခုနှစ် စစ်တမ်းများကိုသာ တွေရသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ် အလောင်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်မှ 
တပါး အခြားမင်းများလက်ထက်တွင် စစ်တမ်းများ ကောက်ခံကြ
ဟု အဆိုရှိသည်။ သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် ၁၂၄၄ ခု တပို့တွဲလ၌
၁၁၄၅ ခု စစ်တမ်း နှစ်တရာ ရှိပြီဖြစ်၍ စစ်တမ်း ထပ်တူဆက်
သွင်းစေသည်။

မြို့ရွာများတွင် အခွန်ကောက်ခံပုံများ မရှင်းမလင်း ဖြစ်လာ
သောအခါ၌ သော်လည်းကောင်း၊ ထမ်းရိုးရွက်ရိုးအစီအစဉ်များ မရှင်းမ
လင်းသောအခါ၌သော်လည်းကောင်း၊နယ်နိမိတ်များ မရှင်းလင်းသောအ
ခါ၌သော်လည်းကောင်း၊မင်းက အခွန်ဘဏ္ဍာ လျော့ပါးသည်ဟု ထင်မြင်
သောအခါ၌သော်လည်းကောင်း၊ စစ်တမ်း ကောက်ယူလေ့ ရှိပါ
သည်။ စစ်တမ်းများတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် အစဉ်အလိုက် ပါ
တတ်သည့်အကြောင်းအရာတို့ကား မည်သည့်ခုနှစ် မည်သည့်နေ့
၌မည်သူအား စစ်မေးပုံနယ်မြေသမိုင်း၊အုပ်ချုပ်သူတို့၏ မျိုးရိုး
နယ်မြေ အပိုင်းအခြား၊ ယင်းနယ်မြေတွင်ရှိသော မြေအမျိုး
အစား၊ယင်းနယ်ပယ်တွင် စိုက်ပျိုးသောသီးနှံနှင့်အခွန်ကောက်ခံ
ပုံ၊ပစ္စည်းရောင်းဝယ်ရာ၌ အခွန်တော်ပေးရပုံ၊ ထွက်ကုန်အပေါ်
အခွန်ကောက်ခံပုံ၊ အရှင်မရှိသော ကျွဲနွားများကိုစီရင်ပုံ၊ ဘုရင်
ကမြို့သူကြီးများအား မည်သို့ အဆောင်အရွက် တာဝန် ပေး
ပုံ၊ ယင်းမြို့သူကြီးကွယ်လွန်က သဂြိုဟ်ရသည့်ထုံးစံ၊ မိ
နယ်စားတို့က ဘုရင်ထံသို့ လက်ဆောင်ပေးရပုံ စသည့်
၏ စီးပွားစနစ်၊ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်၊ဓလေ့ ထုံးတမ်းများ ၂
သည်။ စစ်တမ်းကို လေ့လာခြင်းအားဖြင့် ထိုခေတ်က
ပေသည်။ ဒေသသမိုင်းကို သိရလေသည်။ စစ်တမ်းသည်သမိုင်းအတွက်အလွန်အဖိုးတန်သော အထောက်အထားများ ဖြစ်ပေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ဦးစိန်မြင့်(လုပ်သားများကောလိပ်)ရေး၊ မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း အဘိဓာန်၊ ၁၉၆၈၊ နိုဝင်ဘာ(၂၄)ရက်၊ စာ-၁၀၃/၁၀၄
**အရှင်ဥက္ကံသမာလာ** (၁၀၅၀ ခန့်) သည် တနင်္ဂနွေမင်းလက်ထက်တွင် ထင်ရှားသည့် ရဟန်းတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ထန်းပေါက်ကုန်း အရှင်ဝရဝံသ၏ တပည့် ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

စနေမင်းလက်ထက်တွင် ရွှေယင်မြှော်ရွာကြီးတွင် သီတင်းသုံးတော်မူ၏။ တနင်္ဂနွေမင်းလက်ထက်သို့ ရောက်သောအခါ တွင်းသင်းမှူးမတ် နေမျိုးသီရိဇေယျနော်ရထာက အင်းဝသို့ ပင့်ဆောင်ခဲ့သည်။ အင်းဝတွင် ရွေကြက်ယက်ကျောင်းတွင် သီတင်းသုံး၏။ 

ဘုရားစေတီတော်ကို ဝတ်ပြုရန် လှူထားသည့်ရွာတွင် သီတင်းသုံးသည့်အတွက် ဘုရင်သည် မကိုးကွယ်ဘဲ အမတ်ကြီးအား ကိုးကွယ်စေခဲ့သသည်။ ဆရာတော်သည် အတင်ဂိုဏ်း အရုံဂိုဏ်း ကွဲပြားရာတွင် အရုံဂိုဏ်းဘက်မှနေကာ ဖြေရှင်းတော်မူခဲ့သည်။ ပါဠိအဋ္ဌကထာ ဋီကာကျနစွာ တတ်သည်။ လောကရာဇ အရေး အကြောင်း၌ လိမ်မာလှသည်။ မင်းဧကရာဇ်က မကိုးကွယ်သည် မှာ ရွာကြီးသားဖြစ်၍ မကိုးကွယ် ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ပထမ မောင်းထောင်းဆရာတော်ဖြစ်ခဲ့သူ မင်းတိုင်မင်အမတ် မဟာ ဓမ္မသင်္ကြံ ပြုခဲ့သော သာသနာလင်္ကာရစာတန်းတွင် ဆိုသည်။

ပြုစုခဲ့သည့် စာပေများ
---------------------

၁။ ဝဏ္ဏဗောဓနသတ်အင်းနှင့် သတ်ပုံလင်္ကာ၊

၂။ တောင်ငူဆိုရတုအဖြေ (စနေမင်းလက်ထက်)၊

၃။ မန်ကျည်းကျပ်ရွာစားလျှောက်ထုံး၊

၄။ ကဝိကဏ္ဌပါသလင်္ကာ။

မွေးဖွားချိန်
-------------

၁၀၇၆ ခုနှစ်တွင် တနင်္ဂနွေမင်း နန်းတက်သည့်အခါ အင်းဝသို့ ပင့်ဆောင်ခဲ့သဖြင့် ၁၀၅၀ ကျော်ခန့်တွင် ဖွားမြင်သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။

သတိပြုရန်
---------

မေတ္တာစာများ ရေးသားတော်မူခဲ့သည့် တောပုမြောက်ကျောင်း ရှင်ဥက္ကံသမာလာနှင့် ခွဲခြား၍ မှတ်သားသင့်သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4 5  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၁၆၊ ၁၇။
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)
ပုံသဏ္ဌာန် : အပင်
- အပင်ငယ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ပင်စည် ကောက်ကွေ့ သည်။ အခေါက် မီးခိုးရောင်ရှိ ပြီး ချောမွတ် သည်။ အပင်မှ ပယင်းရောင် အစေး တစ်မျိုး ထွက်၏။
အရွက် - -- ရွက်ဆိုင် ထွက်သည်။ ဘဲဥ ပုံသဏ္ဌာန် ရှိ၍ ရွက်ရင်း ဝိုင်းပြီး ရွက်ထိပ် ချိုင့်သည်။ အလျား ၄ လက်မ မှ ၈ လက်မ ထိ ရှည်၍ အနံ ၃ လက်မ မှ ၄ လက်မ ထိ ရှိသည်။ အရွက် မျက်နှာနှစ်ဖက်စလုံး ပြောင်ချော ပြီး အပေါ် မျက်နှာပြင် တောက်ပသော အစိမ်းရောင် ရှိသည်။ ထင်ရှားသော ရွက်ကြောများ များစွာ ဖြာလျက်ရှိသည်။ ရွက်ညှာ ၁/၂ လက်မ မှ ၁ ၁/၂ လက်မ အထိ ရှည်သည်။
အပွင့်
- ပွင့်ခိုင်များသည် အကိုင်း ဖျားရှိ အရွက် ရင်းများမှ ထွက်သည်။ အပွင့် အဖြူရောင် ရှိ၍ ဖယောင်းစိမ်ထားသကဲ့သို့ဖြစ်ပြီး ဝတ်ဆံ သည် အဝါရောင် ဖြစ်သည်။ အနံ့ အလွန် မွှေး သည့် ပန်း ဖြစ်သည်။ ပွင့်ဖတ် နှင့် ပွင့်ချပ် ၄ ခု စီ ရှိသည်။ ဝတ်ဆံ များစွာ ရှိ၍ အစု ၄ စု တွေ့ ရှိရသည်။ ဝတ်ဆံအိမ်များ တဖြည်းဖြည်း အဝါရောင်မှ အညိုရောင်သို့ ပြောင်းသွား ကြသည်။
အသီး
- အချင်း ၁ လက်မ ခန့် ရှိသည်။ လုံးဝိုင်း သည်။ ချောမွတ် သည်။ ပွင့်ဖတ် ကြွေစ၌ တောက်ပသော ပန်းရောင် ရှိပြီး အသီး ကြီးသွား သော အခါ အစိမ်းရောင် သမ်းသော အဝါရောင် သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။
အစေ့
- ၎င်း အစေ့မှ အဆီ ထွက်၏။
အသုံးပြုနိုင်သည့်
အစိတ်အပိုင်းများ : အရွက်၊ အခေါက်၊ အစေ့။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်
တွေ့နိုင်သောနေရာများ : မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းရှိ ဒေသများတွင် ပေါက်ရောက် သည်။ အပူပိုင်းရာသီဥတု စွတ်စို သော ပင်လယ် ကမ်းခြေဒေသမျိုး၌ ဖြစ်ထွန်း သည်။
ပေါက်ရောက်ပုံ
သဘာ၀ အလျောက် အလေ့ကျ ပေါက်သည်။ အချို့ ဒေသ တွင် စိုက်ပျိုးသည်။
အသုံးဝင်ပုံ : အာနိသင်
-မြန်မာ ဆေးကျမ်း များ အလို အရ ပုန်းညက် ပဉ္စ ငါးပါး သည် ချို၏။ အေး၏။ သည်းခြေ သလိပ် ကို ပယ်တတ်၏။ သွေးကို ချုပ်စေသည်။ ပုန်းညက် ပွင့်သည် သွေး၊ သည်းခြေ တို့ကို လည်းကောင်း၊ လေသလိပ် တို့ကို လည်းကောင်း ၊ မူးဝေသော အနာကို လည်းကောင်း၊ နား ၊ မျက်စိ၌ လေထွက်သော အနာ တို့ကို လည်းကောင်း ချမ်းသာ စေတတ်၏။
အသုံးပြုပုံ-
အရွက်
၁။ အရွက်ကို ရေတွင် စိမ်၍ မျက်စဉ်း ခတ်ပေး လျှင် မျက်စိ ပူလောင် ခြင်း ပျောက်၏။
အခေါက်
အခေါက် ပြုတ်ရည် သောက်ခြင်း ဖြင့် ဝမ်းသက် စေသည်။
၂။ အခေါက် ကို ပြုတ်၍ သောက်ပါက သွေးသွန် ခြင်း ပျောက်၏။
၃။ အခေါက် မှ ထုတ်ယူ ရရှိ သော အစေး ကို ဒဏ်ရာများ နှင့် အနာ များ အတွက် ဖော်စပ် သော ဆေးတွင် ထည့်သွင်း အသုံးပြုသည်။
အစေ့
၁။ အစေ့ မှ အဆီ ထုတ်၍ အကြော အဆစ် ကိုက်ခဲ သော ရောဂါ၊ ညောင်းကျ ရောဂါ၊ နူနာ နှင့် အခြား အရေပြား ရောဂါ များအတွက် ဆေးဖော်စပ် သုံးသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Stevens, P.F. (1998). "*Calophyllum inophyllum*". *IUCN Red List of Threatened Species* **1998**. IUCN. doi:10.2305/IUCN.UK.1998.RLTS.T33196A9760536.en.
2. ↑   *Calophyllum inophyllum* was first described and published in *Species Plantarum* 1:513. 1753. "*Calophyllum inophyllum*"၊ *Germplasm Resources Information Network (GRIN)*၊ Agricultural Research Service (ARS), United States Department of Agriculture (USDA)၊ 26 April 2012 တွင် ပြန်စစ်ပြီး
**ရန်ကုန်စတော့အိတ်ချိန်း** (အင်္ဂလိပ်: Yangon Stock Exchange၊ အတိုကောက် **YSX**) သည် ယခင် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်နှင့် မြဝတီဘဏ် (ရန်ကုန်ဌာနချုပ်)တို့ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော အဆောက်အဦးနေရာတွင် ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ၌ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်ကုမ္ပဏီကြီးနှစ်ခုဖြစ်သည့် Daiwa Securities Group၏ သုတေသနဌာနဖြစ်သော Daiwa Institute of Researchနှင့် Japan Exchange Groupတို့သည် အစိုးရပိုင် မြန်မာ့စီးပွားရေးဘဏ်နှင့် ဖက်စပ်လုပ်ငန်းတစ်ခုကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဖက်စပ်ကုမ္ပဏီဖြစ်သည့် Yangon Stock Exchange-Joint Venture Limited၏ လုပ်ငန်းမတည်ငွေသည် US$၃၁ သန်းဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ် လုပ်ငန်းကြီးကြပ်ရေးကော်မရှင်မှ ကမ္ဘောဇဘဏ်ကို YSX ၏ အခြေချဘဏ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။

အဆောက်အဦးသမိုင်း
----------------

 Reserve Bank of India ၏ ရန်ကုန်ဘဏ်ခွဲ
ဆူးလေဘုရားလမ်းနှင့် ကုန်သည်လမ်းထောင့်တွင် တည်ရှိသော YSX အဆောက်အဦးသည် ယခင်က မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် တည်ရှိသည်။ နီယိုဂန္ထဝင်ဗိသုကာ ပုံစံကို G Douglas Smartမှ ဒီဇိုင်းထုတ်ကာ ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် Reserve Bank of India၏ ရန်ကုန်ရုံးခွဲအဖြစ် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအိန္ဒိယမှ ခွဲထွက်ပြီးသည့်တိုင် ဗြိတိသျှမြန်မာ၏ ဘဏ္ဍာရေးစနစ်ကို စီမံခန့်ခွဲခဲ့သည်။

အဆောက်အဦးသည် ဗြိတိန်နိုင်ငံမှ လွတ်လပ်ရေးပြီးနောက် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံဘဏ် (ပြည်တောင်စုဘဏ်)၏ တည်နေရာ ဖြစ်လာပြီး ပထမဦးဆုံး မြန်မာကျပ်ငွေကို ၁၉၅၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ထုတ်ဝေပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်အထိ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဗဟိုဘဏ်၏ နေရာအဖြစ် ထားရှိခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း ၂၀၁၅ ခုနှစ်အထိ တပ်မတော်ပိုင် မြဝတီဘဏ်၏ ရန်ကုန်ရုံးချုပ်နေရာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

စာရင်းဝင်ကုမ္ပဏီများ
--------------------

စတော့အိတ်ချိန်းတွင် စာရင်းသွင်းထားသော ကုမ္ပဏီ ၆ ခုရှိသည်။

| ကုဒ် | စာရင်းသွင်းသည့်နေ့စွဲ | ကုမ္ပဏီအမည် | လုပ်ငန်း | ဖောင်ဒေးရှင်း | ISIN |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ၀၀၀၁ | ၂၀၁၆-၀၃-၂၅ | ပထမမြန်မာနိုင်ငံရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကုမ္ပဏီ (FMI) | အိမ်ခြံမြေလုပ်ငန်း၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုလုပ်ငန်း | ၁၉၉၂-၀၇-၀၃  | MM0000100006  |
| ၀၀၀၂ | ၂၀၁၆-၀၅-၂၀ | Myanmar Thilawa SEZ Holdings Public Limited | အိမ်ခြံမြေဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုလုပ်ငန်း  | ၂၀၁၃-၀၅-၀၃ | MM0000200004 |
| ၀၀၀၃ | ၂၀၁၆-၀၈-၂၆ | မြန်မာနိုင်ငံသားများဘဏ်လီမိတက် | ဘဏ်လုပ်ငန်း | ၁၉၉၁-၁၀-၃၀ | MM0000300002  |
| ၀၀၀၄ | ၂၀၁၇-၀၁-၂၀ | ပထမပုဂ္ဂလိကဘဏ်လီမိတက် | ကုန်သွယ်မှုဘဏ်လုပ်ငန်း | ၁၉၉၁-၀၉-၀၉ | MM0000400000  |
| ၀၀၀၅ | ၂၀၁၈-၀၁-၂၆ | TMH Telecom Public | ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း | ၂၀၀၇-၀၈-၂၁  | MM0000500007  |
| ၀၀၀၆ | ၂၀၂၀-၀၅-၂၈ | Ever Flow River Group | ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်း  | ၂၀၁၄-၀၄-၁၀ | MM0000600005  |

ကိုးကား
-------

1. 1 2  Places in History | Now YSX, the Building Once Managed Myanmar's Monetary System (in en-US) (2020-05-12)။
2. 1 2
3. ↑
4. ↑
5. ↑  Lc00004 • YSX။
6. ↑  Profile | TMH Telecom Public (Myanmar)။
7. ↑
8. 1 2  00006 • Ysx။
စင်တိုးခေါ်အလယ်ပိုင်း
စာချုပ်အဖွဲ့သည် ဗဂ0x035ဒက်စာချုပ်အဖွဲ့ကိုပြန်လည် ပြုပြင်ဖွဲ့စည်း
ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အီရက်နှင့်
တူရကီနိုင်ငံတို့သည် အရှေ့ အလယ်ပိုင်း ဒေသငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်
လုံခြုံရေးအတွက် ရည်ရွယ်ချက်များပါရှိသော ဗဂ0x035ဒက်စာချုပ်ကို
အီရက် နိုင်ငံ ဗဂ0x035ဒက်မြို့တွင် ချုပ်ဆိုခဲ့0x100ကသည်။ ထိုနှစ်မှာပင်
ဗြိတိန်၊ ပါကစ0x038တန် နှင့် အီရန်နိုင်ငံတို့သည်လည်း ဗဂ0x035ဒက်
စာချုပ်ဝင်နိုင်ငံများ ဖြစ်လာ0x100ကသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ဗဂ0x035ဒက်စာချုပ်အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံ
မဟုတ်သော်လည်း ဗဂ0x035ဒက်စာချုပ်အဖွဲ့ ၏ စီးပွားရေးကော်မတီ
တွင် ပါဝင်ကာ အဖွဲ့0x100ကီး၏ အစည်းအဝေးများတွင်လည်း
လေ့လာသူအဖြစ် တက် ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင်
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ဗဂ0x035ဒက်စာချုပ်ဝင် နိုင်ငံများ
နှင့်ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရေး သဘောတူစာချုပ်များ ချုပ်ဆို
ခဲ့သည်။ 
၁၉၅၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် အီရက်နိုင်ငံတွင်း၌ တော်လှန်ရေး
ဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် ၁၉၅၉ ခုနှစ်မတ်လ တွင် အီရက်နိုင်ငံသည်
ဗဂ0x035ဒက်စာချုပ်ဝင်အဖြစ်မှ နုတ်ထွက်ခဲ့၏။ ထေို့0x100ကာင့် ၁၉၅၉
ခုနှစ်0x100သဂုတ်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ဗဂ0x035ဒက်စာချုပ်ကိုပြုပြင်၍
အလယ်ပိုင်းစာချုပ်ဟု အမည်ပြောင်းကာ အီရန်နိုင်ငံ တီဟီရန်
မြို့၌ အလယ်ပိုင်းစာချုပ်အဖွဲ့ (စင်တိုးအဖွဲ့) ကိုဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမှာ ပါကစ0x038တန်၊ အီရန်၊တူရကီနှင့် ဗြိတိန် နိုင်ငံ
တို့ဖြစ်0x100ကသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် အရန်အဖွဲ့ဝင်
နိုင်ငံအဖြစ် ပါဝင်သည်။
စာချုပ်အရ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများသည် ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေး
ကိစ0x038များတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန်၊ တစ်နိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်း
ရေးတွင် တစ်နိုင်ငံကဝင်၍ မနှောင့်ရွက်ရန်၊ အငြင်းပွားမှုများကို
ကမ0x056ာ့ကုလသမဂ0x035 ပဋိညာဉ် စာတမ်းအရဖြေရှင်းရန် စသည်တို့ကို
လိုက်နာရမည်ဖြစ်သည်။ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများသည် နိုင်ငံရေးနှင့်
စစ်ရေးသာမက စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေးကိစ0x038ရပ်များတွင်လည်း
ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်0x100ကသည်။
အလယ်ပိုင်းစာချုပ်အဖွဲ့၏ ဌာနချုပ်ကို အီရန်နိုင်ငံတီဟီရန်
မြို့တွင် ရုံးစိုက်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)