recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**မန်ဂါ** (艋舺) ဇာတ်ကားသည် ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ရုံတင်သည့် ထိုင်ဝမ်ဒါရိုက်တာ နျိုချိန်ကျယ် (鈕承澤) ၏ လက်ရာ ရုပ်ရှင် ဇာတ်ကား တစ်ကားဖြစ်သည်။ ထိုင်ပေမြို့ မန်ဂါ (ယနေ့ ဝမ့်ဟွာမြို့နယ် 萬華區) တွင် လူဆိုးဂိုဏ်းများ ကြီးစိုးခြယ်လှယ်ခဲ့သည့် ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ် ခေတ်အခြေအနေကို အရင်းခံကာ တည်ဆောက် ရေးဖွဲ့ထားသည့် အက်ရှင် ဒရာမာ ဇာတ်ကား ဖြစ်သည်။

ဒါရိုက်တာ၏ အဆိုအရ နှစ် ၂၀ အတွင်း တရုတ်နှစ်သစ်ကူးကာလ ထိုင်ဝမ်တွင် ရုံတင်နိုင်သည့် ပထမဆုံးသော ထိုင်ဝမ်ရုပ်ရှင်ဖြစ်သည်။ ထိုင်ဝမ်တွင် နှစ်ကူးကာလသည် ရုပ်ရှင်များ အပြိုင်အဆိုင် ရုံတင်နိုင်ရန် ကြိုးစားရသည့် ကာလဖြစ်ပြီး လူကြိုက်များမည်ဟု ထင်ရသည့် ဇာတ်ကားများကိုသာ ရွေးချယ် ရုံတင်လေ့ရှိသည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်များတွင် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်းလိုလို နှစ်ကူးကာလတွင် ဟောင်ကောင် အက်ရှင်မင်းသားကြီး ဂျက်ကီချန်း၏ ဇာတ်ကားများ နေရာယူလေ့ရှိသည်။
တနည်းအားဖြင့် မန်ဂါဇာတ်ကား ယခုကဲ့သို့ နှစ်ကူးကာလတွင် ရုံတင်နိုင်ခြင်းသည် ဆယ်နှစ်ကျော် နှေးကွေးထိုင်းမှိုင်းခဲ့သည့် ထိုင်ဝမ်ရုပ်ရှင်လောကအတွက် အားတက်စရာ အဖြစ်တစ်ရပ်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ 

မန်ဂါသည် ဖိန်ဖူ တိုင်းရင်းသား ဘာသာစကားဖြစ်ပြီး လှေငယ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ယခင်က ဝမ့်ဟွာမြို့နယ်သည် လှေဆိပ် ဖြစ်သောကြောင့် မန်ဂါခေါ် လှေငယ်အများအပြား တွေ့ရသည်ကို အစွဲပြု၍ ထိုဒေသအား မန်ဂါဟု ခေါ်တွင် ရာမှ ယနေ့ ဝမ့်ဟွာဟု ပြောင်းလဲလာသည်။

ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း
--------------

ဝန်ကျီ (ခြင်ကောင်) တတိယတန်းစား အသက်မွေး အထက်တန်းကျောင်းသို့ ပြောင်းလာသည့်နေ့မှစ ထမင်းဗူးအတွင်းမှ သူအနှစ်သက်ဆုံး ကြက်ပေါင်ကို ခပ်ဆိုးဆိုး ကျောင်းသားတစ်စုက လုယူလေ့ရှိသည်။ ဝန်ကျီသည် အဘယ်က လာသည် မသိသော သတ္တိဖြင့် ကျောင်းတံခါးဝမှသည် မြစ်ကမ်းဘေးအထိ ပြေးလိုက်ကာ ပြန်လုယူလေသည်။ ထိုက်ကျီဂိုဏ်းသား ၄ ဦးက ဝန်ကျီ၏ အရှောင်အတိမ်းကောင်းပုံ ဖြတ်လတ်သွက်လက်ပုံကို တွေ့ကာ ဝန်ကျီအား ဂိုဏ်းအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် လက်ခံရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်သည်။

နောက်တစ်နေ့တွင် ကျိလုံက ဦးဆောင်ကာ ဝန်ကျီနှင့် သူ့အားလိုက်လံ ရိုက်နက်သူ ကျောင်းသားများနှင့် ကာယတန်းမှ လူထွားကြီးများကို ကျောင်းဆောင်၏ အမိုးပေါ်သို့ ခေါ်ကာ ဝန်ကျီအား လက်တုံ့ပြန်စေသည်။ ‘ဒီနေ့မင်း သူတို့ကို မသတ်ရင် တစ်နေ့နေ့ကျရင် သူတို့မင်းကို သတ်လိမ့်မယ်’ ဆိုသည့် ဟော်ဆန့် (ဘုန်းကြီး) ၏ ခက်ထန်သည့် စကားသံအကြား မျက်လုံးတဖက် ရောင်ကိုင်း ညိုမဲနေသည့် ဝန်ကျီက လူထွားကြီးတစ်ဦးအား သူ့ဘဝတသက်တွင် ပထမဦးဆုံးအကြိမ် လက်သီးဖြင့် ထိုးနက်လေသည်။ ထိုနောက်တွင် ထိုက်ကျီဂိုဏ်းထဲဝင်ကာ လမ်းမှားပေါ်သို့ ရောက်ခဲ့လေသည်။

ပြင်ပလင့်ခ်
-----------

* 《艋舺》官方部落格
* YouTube《艋舺》官方影音頻道
* 《艋舺》官方Facebook
* 《艋舺》官方twitter
* 《艋舺》官方Plurk
Mistletoe in an apple tree
ကျီးပေါင်းသည် အခြားသစ်ပင်၏ ပင်စည်နှင့် အကိုင်း အခက်များပေါ်တွင် တွယ်ကပ်မှီခို၍ ရှင်သန်ကြီးပွားရသော ချုံပင်မျိုးဖြစ်သဖြင့်၊ အပင်လောက၌ အလွန်ထူးဆန်းသော အပင်ဟု ဆိုရပေမည်။ ကျီး ပေါင်းသီးတို့ကို ကျေးငှက်များ ကိုက်ချီစားသောက်ယင်း သစ်တစ်ပင်မှ တစ်ပင်သို့ လူးလာပျံသန်းစဉ်၊ သစ်ကိုင်းပေါ်တွင် နှုတ်သီးမှ တွယ်ကပ် ကျန်ရစ်ခဲ့သောအစေ့များမှ ကျီးပေါင်းပင်များ ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ လူနှင့်တိရစ္ဆာန်ကိုယ်ပေါ်ရှိ သန်းနှင့်လှေးတို့သည်လည်းကောင်း၊ ကိုယ်တွင်းရှိတုတ်ကောင်၊ သံကောင်တို့သည်လည်းကောင်း၊ လူနှင့်တိရစ္ဆာန်တို့၏ သွေးသားကိုမှီ၍ ရှင်သန်ကြီးပြင်းရသဖြင့်၊ 
ယင်းတို့မှီခိုရာ လူနှင့်တိရစ္ဆာန်တို့၏ ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေ၏။ ထို့အတူ၊ ကျီးပေါင်းတို့သည်လည်း မိမိတို့ရှင်သန်ကြီးပွားမှုအတွက် လိုအပ်သော အာဟာရဓာတ်အချို့ကို ပင်မသစ်ပင်မှ စုပ်ယူရရှိသဖြင့် ထိုအပင်၏ ကြီးပွားဖွံ့ဖြိုးရေးကို အနည်းနှင့်အများ ထိခိုက်စေသည်။
ကျီးပေါင်းပင်တို့သည် ရုက္ခဗေဒအလိုအရ 'လိုရန်သေစီ' မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်၍ မျိုးကွဲပေါင်း ၃ဝ ထက် မနည်း ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌မူ၊ သရက်ကျီးပေါင်း၊ မန်ကျည်းကျီးပေါင်း၊ ဆီးကျီးပေါင်း၊ ထနောင်းကျီးပေါင်း စသည်ဖြင့် မှီခိုခံရသော သစ်ပင်ကို လိုက်၍ အမည်အမျိုးမျိုးမှည့်ခေါ်လေ့ရှိ ကြသည်။
သရက်ကျီးပေါင်း စသော ကျီးပေါင်းအချို့ကို မြန်မာတောသူတောင်သားများ တစ်ခါတစ်ရံ ဆေးတံလုပ်လေ့ရှိသည်။ ထိုမှတစ်ပါး၊ ကျီးပေါင်းတို့သည် ငယ်ရွယ်သောချုံပင်မျှသာဖြစ်သဖြင့်၊ ယင်းတို့ကို မယ်မယ်ရရ အသုံးချ၍ မရပေ၊ သို့ရာတွင် သာမန်အပင်တို့ကဲ့သို့ မြေတွင်မပေါက်ဘဲ 
အပင်မြင့်ပေါ်၌ ပေါက် သောကြောင့် သာမန်အပင်များထက် မြင့်မြတ်သည်ဟူ၍ကား၊ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှာပင် ယုံကြည် ယူဆလေ့ရှိကြ ပေသည်။ ကျီးပေါင်းများမှ ပီယဆေး ဖော်နိုင်သည်ဟူ၍ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ပြောလေ့ပြောထရှိခြင်းမှာ၊ ထိုယူဆချက်ကြောင့် ဖြစ်ဟန်တူ၏။ အင်္ဂလန်၊ အမေရိကန်၊ 
ဥရောပ စသောအနောက်တိုင်းများတွင်လည်း မစ္စယ်တိုး ဟူသော ကျီးပေါင်းတချို့မှာ ရှေးခေတ်မှစ၍ အလွန်ထင်ရှားခဲ့ရုံမက၊ ထိုအပင်များကို ယခုခေတ်တိုင်အောင် ပွဲလမ်းသဘင် အခမ်းအနားများတွင် အထူးသဖြင့် ခရစ္စမတ်ပွဲတော်အခါတွင်၊ ထုံးတမ်းဓလေ့အရ အမြတ်တနိုး သုံးစွဲလာခဲ့ကြပေသည်။ မြေသို့မခသေးသော မစ္စယ်တိုးပင်သည် ချမ်းသာသုခကို ပေးသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဘေးအန္တရာယ်ကင်း ဝေးစေသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ လာဘ်လာဘ ရွှင်လန်းစေသည်ဟူ၍လည်းကောင်း ယုံကြည်ကြသည်။ မစ္စယ်တိုးပင်သည် သမပိုင်းဒေသ၌ ပန်းသီးပင်များ ပေါ်တွင်လည်း ပေါက်နိုင်၏။ သို့သော် ဝက်သစ်ချပင်ပေါ်၌ အတွေ့ရရှားပါးသဖြင့် ဝက်သစ်ချမှရသော မစ္စယ်တိုးကို သာ၍ပင် မြင့်မြတ်သေးသည်ဟု ယူဆကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ မုတ္တမနယ်ရှိ မြင့်မားသော တောတောင်ဒေသများတွင် မစ္စယ်တိုးကို တွေ့ခဲ့ရဘူးသည်။ မစ္စယ်တိုးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အနောက်နိုင်ငံများ၌ ရှိခဲ့သည့် ထူးဆန်းသော အလေ့အထ တစ်ခုမှာ၊ ခရစ္စမတ်ပွဲတော် အခါတွင် မစ္စယ်တိုးပင် ဆွဲချိတ် ထားသည့်နေရာအောက်သို့ ဝင်မိသောအမျိုးသမီးတစ်ဦးဦးကို နမ်းခဲ့သော် အပြစ်မရှိဟူသတတ်။ ဤသို့လျှင် ကျီးပေါင်းတို့ကို မြင့်မြတ်သည်ဟု ယူဆကြ လင့်ကစား၊ ထိုအပင်တို့သည် မှီခိုတွယ်ကပ်ရာ ပင်မကို နှိပ်စက်တတ်သည့်သဘောရှိသောကြောင့်၊ ကပ်ပါးရပ်ပါး လူစားမျိုးကို ကျီးပေါင်းနှင့် နှိုင်းပြလေ့ရှိကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)
**တတိယမြောက် ကာတစ် ဂျိမ်း ဂျက်ဆန်** (၁၉၇၅ ဇူလိုင် ၆ ဖွား) သည် **ပြားငါးဆယ်**ဟူသောအမည်ဖြင့် ကျော်ကြားသည့် အမေရိကန်နိုင်ငံသား ရပ္ပါ၊ တေးရေး၊ ရုပ်သံထုတ်လုပ်သူ၊ သရုပ်ဆောင်နှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် ဖြစ်သည်။ ဟစ်ပဟော့နယ်ပယ်တွင် သူ၏ရိုက်ခတ်မှုမှာ အားကောင်းသဖြင့် တေးစကားလုံးအရာတွင် ဆရာတဆူအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။

ကွင်းအနီး တောင်ဂျမေကာ၌ မွေးသည်။ ၁၉၈၀ ကာလများ၌ အသက် ၁၂ အရွယ် ဂျက်ဆန်က မူးယစ်ဆေး ရောင်း၏။ နောက်ပိုင်းတွင် ဂီတနယ်၌ အခြေချဖြစ်ပြီး ၂၀၀၀ ပြည့်တွင် ကိုလံဘီယာတေးထုတ်လုပ်ရေးမှ *ဒေါ်လာရဲ့ပါဝါ* အယ်လ္ဘံကို ထုတ်ရန်ပြင်သည်။ သို့သော် မထုတ်မီတရက်တွင် သေနတ်ပစ်ခံရပြီး ၎င်းအယ်လ္ဘံမှာ ဘယ်သောအခါမှ ထွက်မလာတော့။ ၂၀၀၂ ခုတွင် *ဘယ်သူလာပလဲ မှန်းစမ်း* ခွေကို ထုတ်သည်။ အမီနာက သဘောတွေ့ကာ သူ၏ သျှိတ်ဓီတေးထုတ်လုပ်ရေးနှင့် ပြားငါးဆယ်ကို စာချုပ်လုပ်သည်။ ၎င်းထုတ်လုပ်ရေးမှာ ငယ်သော်လည်း ဒေါက်တာဒရေး၏ အာဖတာမတ်ဖျော်ဖြေရေးနှင့် အင်တာစကုတေးထုတ်လုပ်ရေးတို့ကို နောက်ခံပြုသော မသေးလှသည့် ထုတ်လုပ်ရေးတခုတည်း။

အမီနာနှင့် ဒေါက်တာဒရေးတို့ အကူဖြင့် *ချမ်းသာအောင်လုပ်မလား ကြိုးစားရင်းသေမလား* အယ်လ္ဘံ ထွက်လာသည်နောက် ကမ္ဘာ့ရောင်းအားအကောင်းဆုံး ရပ္ပါနေရာကို ရလာပြီး အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်းရပ္ပါလူစု ဂျီယူနစ်၏ အတုမဲ့ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာသည်။ ၂၀၀၃ ခုတွင် ဂျီယူနစ်တေးထုတ်လုပ်ရေးကို ထူထောင်သည်။ အဖွဲ့ဝင်များဖြစ်သော ယန်းဘက်၊ လွိုက်ဘဏ်နှင့် တိုနီယာယိုတို့ကို စာချုပ်ချုပ်သည်။ 

ဒုတိယမြောက်အယ်လ္ဘံသည်လည်း အဝေအဖန်များသည့်နည်းတူ စီးပွားရေးအရလည်း အောင်မြင်သည်။ ထိုအယ်လ္ဘံ *လူသတ်ပွဲ* ကို ၂၀၀၅ ခုတွင် ဖြန့်သည်။ ဆိုဟန်ဆိုလက်အပြောင်းအလဲကို ၂၀၁၄ ထွက် ပဉ္စမမြောက်အယ်လ္ဘံ *တိရစ္ဆာန်တို့ရည်မှန်းချက်* ၌ လုပ်သည်။ ၂၀၂၁ ခုတွင် ဆဋ္ဌမမြောက်အယ်လ္ဘံ *လမ်းဘုရင်မသေမျိုး* ကို ထုတ်ဝေရန် စီစဉ်နေသည်။ ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ *ပါဝါ* (၂၀၁၄-၂၀၂၀) တွင် ထုတ်လုပ်သူအဖြစ်ရော သရုပ်ဆောင်အနေနှင့်ပါ လုပ်သည်။
|  |
| --- |
| **၁၉၀၄** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| စက်တင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
**ဖက်ဇ် အယ်လ် ဘာလီ** သည် မော်ရိုကိုနိုင်ငံ ဖက်ဇ်မြို့ရှိ ရှေးအကျဆုံး တံတိုင်းကာရံထားသော အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သည်။ ဖက်ဇ်အယ်လ်ဘာလီသည် အေဒီ ၇၈၉ မှ ၈၀၈ ခုနှစ်အတွင်း အိုင်ဒရီဇစ် မင်းဆက်၏ မြို့တော် အဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။  ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရှေးအကျဆုံး တက္ကသိုလ် ဖြစ်သော အယ်လ် ကာရိုရင်း တက္ကသိုလ် ရှိသည့် အတွက် ထင်ရှားသည်သာမက ဖက်ဇ်အယ်လ်ဘာလီသည် စုစုပေါင်း လူဦးရေ ၁၅၆,၀၀၀ ဦး ရှိသော ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံး ကားမရှိသည့် မြို့ပြ အဖြစ်လည်း ထင်ရှားသည်။ 

ယူနက်စကိုမှ ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ဖက်ဇ်အယ်လ်ဘာလီအား ဖက်ဇ်မြို့ဟောင်း (မယ်ဒီနာအော့ဖ် ဖက်ဇ်) အမည်ဖြင့် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ သတ်မှတ်မှုတွင် ဖက်ဇ်အယ်လ်ဘာလီ၏ မြို့ပြ အဆောက်အဦးများသာ မကပဲ တံတိုင်း အပြင်ဘက်ရှိ ထိုနေရာအား ကောင်းမွန်စွာ မြင်နိုင်မည့် ကြားခံဒေသကို ထိန်းသိမ်းရန် အတွက်ပါ ထည့်သွင်း သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ 

ဖက်ဇ်အယ်လ်ဘာလီ၊ ဖက်ဇ် ဂျေဒစ် နှင့် ပြင်သစ်တို့ တည်ဆောက်ခဲ့သော ဗေးလ်နိုဘယ် သို့မဟုတ် မြို့သစ်သည် ဖက်ဇ်၏ အဓိက ဒေသ ၃ ခု ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Centre၊ UNESCO World Heritage။ Medina of Fez။
2. ↑  7 car-free cities။
3. ↑  Centre၊ UNESCO World Heritage။ Medina of Fez။
**ရန်အောင်မြင်ရွှေလက်လှစေတီ** သည် နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ၊ ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသော ရှေးဟောင်းသမိုင်းဝင် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။

ရန်အောင်မြင်ရွှေလက်လှစေတီ

သမိုင်းကြောင်း
--------------

အသောက မင်းတရားကြီးလက်ထက် ရှစ်သောင်းလေးထောင်သော မြတ်စွာဘုရား၏ သရီရဓာတ် တော်များကို ဇမ္ဗူကျွန်းလုံးတွင် စေတီတစ်ဆူစီတည် ထားကိုးကွယ်စေရန် ၎င်း၏အမတ်ကြီး များကိုစေလွှတ် ခဲ့ရာ ရန်အောင်မြင်ရွာ (ယခင်နောင်ပြင်မြို့)တွင် လည်းစေတီတစ်ဆူတည်ထားရန်ပါရှိသဖြင့် တည်ထားခဲ့သည် ဟုဆိုသည်။

သမုဒ္ဒရာဇ်မင်း (ကျောက်စာတွင်နောင် အခါပုဂံပြည့်ရှင်ဟုပါသည်။) သည် သက္ကရာဇ် ၁၉ (အေဒီ ၈၇)တွင် ထိုနေရာသို့ ရောက်ရှိလာ၍ နောင်ပြင်စေတီဟောင်းကုန်းကို တွေ့ရှိသဖြင့် အသစ်တစ်ဖန်ပြန်လည် ပြု ပြင်မွမ်း မံခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းသည် စစ်မက်ဖြစ်ပွားစဉ်ရန်သူ၏ လှံချက်ကြောင့် လက်မောင်း တွင်လှံထိ ခဲ့ရာ ထိုစေတီကို ဝတ်ပြုပူဇော်ပြီး "ယခု ဆင်နွှဲနေသော စစ်ပွဲကိုအောင်မြင်ရပါစေသား၊ လက်မောင်းဒဏ်ရာ လည်း အကောင်းပကတိ ပျောက်ပါစေသား" ဟု အဓိဋ္ဌာန်ပြုခဲ့ရာ ရန်သူကို တိုက်ခိုက်အောင်မြင်သည့်အပြင် လက်မောင်းဒဏ်ရာလည်း အကောင်းပကတိ ပြန်ဖြစ်သွားခြင်းကြောင့် နောင်ပြင်မြို့ကို ရန်အောင်မြို့ဟု အမည် ပြောင်းစေပြီး နောင်ပြင်စေတီကိုလည်း ရန်အောင်မြင် စေတီဟုအမည်ပြောင်းခဲ့သည်ဆို၏။ လက် ဒဏ်ရာ ပျောက်ကင်းသွားသဖြင့် လက်လှဘုရားဟုခေါ်တွင်ခဲ့ရာမှ နောင်တွင် ရွှေလက်လှဘုရား ဖြစ်သွားခဲ့သည်။

ပုဂံခေတ် အလောင်းစည်သူမင်း လက်ထက်တွင် ရွှေလက်လှစေတီကို ပြန်လည် ပြုပြင်ခဲ့သည်။ နရပတိစည်သူ မင်းလက်ထက်တွင်လည်း ထပ်မံပြုပြင်ခဲ့သည်။ တောင်ငူဘုရင် မင်းကြီးညိုလက်ထက် ယခုနေပြည်တော် တောင်ဘက်စွန်းတွင်ရှိသည့် ဆင်အုံကန်ကြီးကို ပြုပြင်ခဲ့စဉ် ညတိုင်း ရွှေလက်လှဘုရားသို့ လာရောက်ကာ မပြတ်ပူဇော်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ဘုရားကို အသစ်မွမ်းမံခြင်း၊ ဝတ္ထုကံမြေများ လှူဒါန်းခဲ့ခြင်းတို့ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သာယာဝတီမင်း လက်ထက် ၁၈၃၈ တွင် ငလျင်ကြောင့် ပြိုကျသွားသော ရွှေလက်လှဘုရားကို လမ်းပျဉ်းမနားရွာမှသူကြီး နေမျိုးကျော်သူဘွဲ့ရ ဦးအာတုတ်က ပြန်လည်ပြုပြင်ပေးခဲ့ပြန်သည်။

မင်းတုန်းမင်းလက်ထက် ၁၈၆၈ တွင် မိုးညှင်းဝန်မင်း၏ နောင်တော်က လည်းကောင်း၊ ၁၈၇၅ တွင် ဗောဓိကုန်း ဆရာတော်က လည်းကောင်း ထီးတော်အသစ်များ လှူဒါန်းခဲ့သည်။

ရုပ်ပုံများ
-----------

* ရန်အောင်မြင်ရွှေလက်လှစေတီရန်အောင်မြင်ရွှေလက်လှစေတီ
* ရန်အောင်မြင်ရွှေလက်လှစေတီရန်အောင်မြင်ရွှေလက်လှစေတီ

ကိုးကား
-------

1. ↑  ထာဝရငြိမ်းချမ်းရေးစေတီတော် ရတနာပန္နက်တော်တင်၊ တွင်းတော်ဝန်းမဟာ မင်္ဂလာအခမ်းအနားကျင်းပ။ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌနာ (၁၂ မေ ၂၀၁၈)။  ၁၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၈ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  ရန်အောင်မြင်ရွှေလက်လှစေတီတော် ဆွမ်းဆန်တော်လောင်းလှူပွဲ ကျင်းပ။ သတင်းနှင့် စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း။  ၁၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၈ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။

နေပြည်တော်ဝန်းကျင်ရှိရှေးဟောင်းမြို့နှစ်မြို့(မင်းဘူး-အောင်ကြိုင်)
၂၀၁၁ ခုနှစ် ဧပြီ (၂၀)နေ့ထုတ် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ
ပွိုင့် .၅၀ ကယ်လီဘာ အမ်တူး စက်သေနတ်
စက်သေနတ်သည် ကျည်ခါးပတ် သို့မဟုတ် ကျည်အိမ် အသုံးပြု၍ ပစ်ခတ်နိုင်ပြီး ကျည်ထွက်နှုန်း မြင့်မားသော သေနတ်အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ ခြေလျင်စစ်သည်များ တစ်ဦးချင်း ကိုင်ဆောင် ပစ်ခတ်နိုင်သော စက်သေနတ်များ ရှိသကဲ့သို့ စစ်သင်္ဘော၊ လေယာဉ်တို့တွင် တပ်ဆင် ပစ်ခတ်ရသော အရွယ်အစားကြီးမားသည့် စက်သေနတ်များလည်း ရှိသည်။   
  

စက်သေနတ်သည် ကျည်ဆန်ပေါင်းများစွာကို ဆက်တိုက် 
အဝေးသို့ပစ်နိုင်သော စစ်သုံးသေနတ် ဖြစ်သည်။ အဦးဆုံး 
စက်သေနတ်ကို ခရစ် ၁၈၆၁ ခုနှစ်က အမေရိကန်လူမျိုး 
ဒေါက်တာ ရစ်ချတ် ဂတ်တလင် ဆိုသူ တီထွင်သည်။ ထို 
စက်သေနတ်တွင် တစ်မိနစ်လျှင် အချက်ပေါင်း ၅ဝဝ အထိ 
ပစ်နိုင်သော ပြောင်း ၁ဝ လုံးပြူး ပါရှိ၏။ 

ဂတ်တလင်သေနတ် ပေါ်ပေါက်ပြီးနောက် နှစ် ၂ဝ ခန့် 
ကြာသောအခါ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသား အင်္ဂလိပ်လူမျိုး 
ဆာဟိုင်ရမ် မက္ကဆင်သည် စက်သေနတ် အသစ်တစ်မျိုးကို 
တီထွင်လေသည်။ မက္ကဆင်သေနတ်၏ ထူးခြားချက်မှာ ပြောင်း 
တစ်လုံးတည်းမှ ကျည်ချက်ပေါင်းများစွာ ဆက်တိုက်ပစ်နိုင်ခြင်း 
ဖြစ်သည်။ ထိုသေနတ်တွင် ကျည်ဆန်ခွံကို ကန်ထုတ်ခြင်း၊ 
ကျည်ဆန်တောင့် အသစ်ထိုးခြင်း၊ မောင်တင်ခြင်းတို့သည် 
အလိုအလျောက် ပြီးစီး၏။ ကျည်ထွက်ဖန်များ၍ ပူသော 
ပြောင်းလုံးကို ရေဖြင့် အေးစေ၏။ မက္ကဆင်သေနတ်ပေါ်ပြီး 
နောက်တွင် ဗစ်ကာစက်သေနတ် ပေါ်လာသည်။ ထိုစက် 
သေနတ်ကို နိုင်ငံအများအပြားတွင် သုံးကြသည်။ ပထမ 
ကမ္ဘာစစ်ကြီးအတါင်းကစ၍ ဗြိတိသျှစစ်သားတို့သည် ထို 
ဗစ်ကာစက်သေနတ်ကို သုံးစွဲလာခဲ့ကြသည်မှာ ယနေ့တိုင် 
ဖြစ်သည်။

စက်သေနတ်များအနက် လူးဝစ်ဂန်းခေါ် လူဝစ်၏ စက် 
သေနတ်သည်လည်း အလွန်ထင်ရှားသည်။ ထိုစက်သေနတ်ကို 
အမေရိကန်စစ်ဗိုလ် ကာနယ်အိုင်ဇက်နျူတန်လူးဝစ်ဆိုသူ 
တီထွင်ခဲ့သည်။ ထိုစက်သေနတ်ကို အမေရိကန်စစ်တပ်များတွင် 
မသုံးကြချေ။ အင်္ဂလန်ပြည်၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ ဗဲလဂျီယမ်နိုင်ငံ 
များ၌ အများအပြား သုံးလေသည်။ လူးဝစ် စက်သေနတ်၏ 
ပြောင်းဝမှာ ၃ဝ၃ လက်မရှိ၏။ လူးဝစ်စက်သေနတ်ထက် 
ပိုမိုကောင်းမွန်သော စက်သေနတ်တစ်မျိုးကို ချက်ကိုဆလို 
ဗားကီးယားနိုင်ငံမှ ဘရင်းဆိုသူက တီထွင်သည်။ ထိုစက် 
သေနတ်ကို အင်္ဂလန်ပြည်၌ ကောင်းသည်ထက် ကောင်းအောင် 
ပြုပြင်၍ အသုံးပြုခဲ့၏။ ထိုသေနတ်ကို ယခုတိုင် အသုံးပြု 
လျက်ရှိ၍ ဘရင်းဂန်းဟု ကျော်ကြားသည်။ ဘရင်းစက်သေနတ် 
မျိုးသည် လူးဝစ်စက်သေနတ်မျိုးနှင့် ပြောင်းအရွယ်ချင်း တူ 
သည်။ ဘရင်းသေနတ်ကို ထောက်ဖြင့်လည်း ပစ်နိုင်သည်။ 
ပြောင်းပူလာလျှင် လေဖြင့် အေးစေရန် စီမံထားရုံမက ဖြုတ်၍ 
လဲလှယ်နိုင်ရန် ပြောင်းအပိုလည်း တပ်ဆင်ထားသည်။

ထိုစက်နတ်များ ပေါ်ပေါက်ပြီးနောက် စက်သေနတ် အမျိုး 
မျိုး ဆက်ကာဆက်ကာ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာ 
စစ်ကြီးအတွင်းက စတင်းဂန်းခေါ် စက်သေနတ် အငယ်စား 
များ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ စတင်းဂန်းသည် အကိုင်ရပေါ့၍
အပစ်ရလွယ်ကူသည်။ ပြောင်းဝမှာ၉မီလီမီတာရှိသည်။ 
ကိုက် ၂ဝဝ အတွင်းပစ်နိုင်၍ တစ်မိနစ်လျှင် ကျည်ဆန် ၅ဝဝ 
ထွက်သည်။

* A-10 လေယာဉ်သုံး စက်သေနတ်A-10 လေယာဉ်သုံး စက်သေနတ်
* USS Philippine Sea စစ်သင်္ဘောတွင် တပ်ဆင်ထားသော M134 စက်သေနတ်USS Philippine Sea စစ်သင်္ဘောတွင် တပ်ဆင်ထားသော M134 စက်သေနတ်
* မှန်ပြောင်းပါ အပေါ့စားစက်သေနတ်ကို ပစ်ခတ်နေသော အမေရိကန်စစ်သည်တစ်ဦးမှန်ပြောင်းပါ အပေါ့စားစက်သေနတ်ကို ပစ်ခတ်နေသော အမေရိကန်စစ်သည်တစ်ဦး

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၃)
|  |
| --- |
| **၁၉၅၂** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| မေလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၇၁** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| မေလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၇၄** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| မေလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
**ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်** (The Caribbean Sea) ဆိုသည်မှာ အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာ အတွင်း ရှိသော ပင်လယ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုပင်လယ်သည် အနောက် ကမ္ဘာခြမ်း၏ အပူပိုင်း ဒေသတွင် တည်ရှိသည်။ နယ်နိမိတ်အဖြစ် အနောက်ဘက်နှင့် အနောက်တောင်ဘက်တွင် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံနှင့် အမေရိက အလယ်ပိုင်း၊ မြောက်ဘက်တွင် အန်တေးလ် ကျွန်းကြီးများ (Greater Antilles) နှင့် အရှေ့ဘက်တွင် အန်တေးလ် ကျွန်းငယ်များ တို့ဖြင့် ဝန်းရံလျက် ရှိသည်။

ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်တစ်ခုလုံး၊ အနောက်အင်ဒီရှိ ကျွန်းများနှင့် အနီးအနားရှိ ကမ်းရိုးတန်းများကို အားလုံးစုပေါင်း၍ ကာရစ်ဘီယံဒေသ ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးသော ရေငန်ပင်လယ်များတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်ပြီး ဧရိယာစတုရန်း မိုင်ပေါင်း ၁,၀၆၃,၀၀၀ မိုင် ( ၂,၇၅၂,၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ) အကျယ်အဝန်းမျှ ရှိသည်။ ပင်လယ်၏ အနက်ဆုံးနေရာမှာ ကေးမန်း ချောက် (Cayman Trough) နေရာဖြစ်ပြီး ကေးမန်းကျွန်းစုနှင့် ဂျမေကာနိုင်ငံ တို့ ကြားတွင် တည်ရှိကာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အောက် ၂၅,၂၂၀ ပေ (၇,၆၈၆ မီတာ) မျှ နက်သည်။ ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်၏ ကမ်းရိုးတန်း တစ်လျှောက်တွင် ပင်လယ်ကွေ့များ ပင်လယ်အော်များ အများအပြား ရှိပြီး ဂိုနေ့ဗ် ရေလက်ကြား၊ ဗင်နီဇွဲလားရေလက်ကြား၊ ဒါရီယန်ရေလက်ကြား၊ ခြင်ရေလက်ကြား သို့ ဂေါ့ဖ်ဖိုဒီလော့စ် မော့စကွီတို၊ ပါရီယာ ရေလက်ကြား၊ ဟွန်ဒူးရပ်စ်ရေလက်ကြား တို့ ပါဝင်သည်။
၁၉၉၉
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

| မေလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
၁၉၉၄
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

| မေလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၅၇** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| မေလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
၁၉၉၅
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

| မေလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၈၇** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| မေလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
၁၉၉၀
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

| မေလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
M1911A1 ပစ္စတို
**ပစ္စတို** သည် လက်ဖြင့်ထိန်း၍ ပစ်ခတ်နိုင်သည့် ပြောင်းတိုသေနတ်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ကိုယ်ထည်နှင့် ပြောင်းကို ပေါင်းစည်းထားပြီး အခြားပြောင်းတိုသေနတ်တစ်မျိုးဖြစ်သည့် ခြောက်လုံးပြူးမှာမူ ကိုယ်ထည်နှင့် ပြောင်းအကြားတွင် ကျည်ဆလင်ဒါဖြင့် ခြားထားသည်။

### နောက်ခံသမိုင်း

ပစ္စတိုများကို (၁၆) ရာစုတွင် ဥရောပ၌ စတင်ထုတ်လုပ်သည်။ ပစ္စတိုဟူသည့် အင်္ဂလိပ်စကားလုံးကို (၁၅၇၀) ဝန်းကျင်၌ ပြင်သစ်စကား ပစ္စတိုလက် မှ မွေးစားယူသည်။

### အမျိုးအစားများ

ပစ္စတိုအား တစ်တောင့်ချင်း ပစ်ခတ်နိုင်သည့် ပစ္စတိုနှင့် အတွဲလိုက်ပစ်ခတ်နိုင်သည့် ပစ္စတိုဟူ၍ နှစ်မျိုး ခွဲခြားနိုင်သည်။

#### တစ်တောင့်ချင်း ပစ်ခတ်နိုင်သည့် ပစ္စတို

ဤသို့ပစ်ခတ်နိုင်သည့် သေနတ်မျိုးကို ပြောင်းချိုးသေနတ်နှင့် ပြောင်းချောသေနတ်များ အသုံးများသည့် ကာလတို့တွင် တွေ့ရသည်။ ပြောင်းအတွင်းသို့ ခဲသီးထည့်ကာ မီးခွက်ကိုရိုက်ပြီး ပစ်ခတ်ရခြင်း ဖြစ်သည်။ အမဲလိုက်တမ်း ကစားရာ၌ ဤသေနတ်မျိုးကို ယနေ့တိုင် အသုံးပြုနေသေးသည်။

#### ဆီမီးအော်တို ပစ်ခတ်နိုင်သည့် ပစ္စတို

ဤသေနတ်မျိုးတွင် ပြောင်းဝသို့ မောင်းရိုက်ချိန်၌ မောင်းပြန်စပရင် ခံထားကာ စပရင်၏နောက်ကန်အားဖြင့် မောင်းပြန်တင်စေသည်။ ထို့ကြောင့် ကျည်ကတ်မှ တက်လာသောကျည်ဆန်ကို နောက်တကြိမ် မောင်းတင်ရန်မလိုဘဲ မောင်းခလုတ်ဆွဲ၍ ပစ်ခတ်ရန်သာ လိုတော့သည်။

#### အော်တို ပစ်ခတ်နိုင်သည့် ပစ္စတို

လုပ်ဆောင်ပုံမှာ ဆီမီးအော်တိုပစ်ခတ်နိုင်သည့် ပစ္စတိုနှင့် ပုံစံတူပင် ဖြစ်သည်။ ကွဲပြားချက်မှာ မောင်းတင်သည့်မက္ကနစ်ဇင် ဖြစ်ပြီး မောင်းခလုတ်အား လက်လွှတ်မချင်း ပစ်ခတ်နိုင်ရန် စီမံထားသည်။ ကျည်ကုန်မြန်သည့်အတွက် အတောင့်ရေ အများအပြားဆန့်သည့် ကျည်ကတ်များ၊ ကျည်ဒရမ်များဖြင့် တွဲဖက်အသုံးပြုရသည်။

### မှီငြမ်း
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**အလွန်မြင့်သော ညောင်စောင်းအင်းပျဉ်ခုတင်, ထိုင်ခုံ များနှင့် ခြင်္သေ့ရုပ် ကျားရုပ်စသော ရဲရင့်သောသားကောင် အရုပ်များပါသော ပလ္လင်ကို သုံးစွဲကြမှု။** 

အမှုသည်—**ဘိက္ခုနီအများ။** 

ထိုသို့သုံးစွဲကြသဖြင့် လူတို့ကဲ့ရဲ့သောကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ယာ ပန ဘိက္ခုနီ အာသန္ဒိံ ဝါ ပလ္လင်္ကံ ဝါ ပရိဘုဉ္ဇေယျ, ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

တတောင့်ထွာ ပမာဏထက်ပိုသောခြေရှိ၍ အလွန်မြင့်သော ညောင်စောင်းအင်းပျဉ် ခုတင် ထိုင်ခုံကိုလည်းကောင်း, ခြင်္သေ့ သစ်ကျားအရုပ်များဖြင့် ခမ်းနား ဆန်းကြယ်သော ပလ္လင်ကိုလည်းကောင်း, သုံးစွဲသောဘိက္ခုနီမှာ ပါစိတ်အာပတ်သင့်၏။

မှတ်ချက်
--------

ဘိက္ခုတို့လည်း ထိုနေရာများကို မသုံးစွဲရ၊ သုံးစွဲလျှင်ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏၊ သုံးစွဲလိုလျှင် တတောင့်ထွာထက် မလွန်အောင် ခြေထောက်ကို ဖြတ်၍လည်းကောင်း, ပလ္လင်၌ ခြင်္သေ့, သစ်ကျား အရုပ်များကို ဖျက်၍လည်းကောင်း, သုံးစွဲကောင်း၏။ အာသန္ဒီ၏ ပုံစံကိုကင်္ခါအဋ္ဌကထာ၌ "၄-ထောင့်" ဟု ပါရှိသော်လည်း ဤပါဠိတော်၏အဖွင့်၌ "အတိက္ကန္တ ပမာဏာ-(တတောင့်ထွာထက်) လွန်သော ပမာဏရှိသောနေရာ"ဟု သာမည ဖွင့်သောကြောင့် ခုတင်ထိုင်ခုံအားလုံးကိုပင် ပြလိုက်သည်။ "ပလ္လင်္ကော နာမ အာဟရိမေဟိ (တပ်အပ်ကုန် သိအပ်ကုန်သော) ဝါဠေဟိ-သားရဲ, သားကောင် (ခြင်္သေ့, သစ်ကျား)တို့ဖြင့် ကတော" ဟု ဖွင့်၏။ ဤသိက္ခာပုဒ်သည် ဘိက္ခုနီတို့သုံးစွဲမှုကြောင့် ပညတ်အပ်သော သိက္ခာပုဒ်တည်း၊ ပမာဏာတိက္ကန္တ -ညောင်စောင်းစသည်ကို ပြုလုပ်လျှင်ကား ပါစိတ်အာပတ်ဟု ဘိက္ခုရတနဝဂ်၌ ပညတ်တော်မူခဲ့ပြီ။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**အာသဝက္ခယဉာဏ်** = အာသဝေါတရားတို့ကို ကုန်စေတတ်သော သစ္စာလေးပါးကို ထိုးထွင်းသိတတ်သော အထူးသဖြင့် လောကုတ္တရာ နိရောဓသစ္စာဖြစ်သော မဟာအသင်္ခတဓာတ် အငြိမ်းဓာတ် နိဗ္ဗာန် တရားတော်မြတ်ကို တိုက်ရိုက်အာရုံပြုကာ ထွင်းဖောက် သိမြင်နေသော အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်သည် အာသဝက္ခယဉာဏ် မည်၏။ 

အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်သည် အသင်္ခတဓာတ် (= နိရောဓသစ္စာ) နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်ကို အာရမ္မဏပဋိဝေဓ သဘောအားဖြင့် အာရုံ မျက်မှောက်ပြုကာ ထွင်းဖောက်သိမြင်သောအခါ ယင်း သန္တိသုခ လက္ခဏာရှိသော အသင်္ခတဓာတ် အငြိမ်းဓာတ်နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်၏ အာရမ္မဏပစ္စယ သတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေးမှု အရှိန်အဝါ သတ္တိထူးကြီးကို ဆက်ခံရရှိသော အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်သည် ရှေးရှေးမဂ်ဉာဏ်တို့ မပယ်သတ်ရသေးသည့် ကြွင်းကျန်နေသည့် ကိလေသာ အာသဝေါတရား ဟူသမျှတို့ကို ဝါသနာ အငွေ့ဓာတ်နှင့်တကွ အကုန်အစင် ပယ်သတ်တော် မူလေသည်။ ယင်းသို့ ကိလေသာ အာသဝေါတို့ကို ကုန်ခန်းစေတတ်သောကြောင့် ယင်း အရဟတ္တမဂ် ဉာဏ်ကို အာသဝက္ခယဉာဏ်ဟုလည်း ခေါ်ဆိုပေ သည်။ တစ်ဖန် ယင်း အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်သည် သစ္စာ လေးပါးကို မသိအောင် ဖုံးလွှမ်းထားသည့် မောဟ (=အဝိဇ္ဇာ)ကိုလည်း တစ်ပါတည်း ပယ်သတ်တော်မူ သဖြင့် မသိမှု အဝိဇ္ဇာပျောက်ကာ သိမှု ဝိဇ္ဇာဉာဏ် ပေါ်ပေါက်လာပေသည်။ ယင်းသို့ မောဟကို ပယ် သတ်သောအားဖြင့် သိမှုကို အသမ္မောဟပဋိဝေဓဟု ခေါ်ဆိုပေသည်။ ထိုကြောင့် ယင်း အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ် သည် အသင်္ခတဓာတ် နိရောဓသစ္စာတရားတော်မြတ် ကို အာရမ္မဏပဋိဝေဓ သဘောအားဖြင့်, ဒုက္ခသစ္စာ သမုဒယသစ္စာ မဂ္ဂသစ္စာတို့ကို အသမ္မောဟပဋိဝေဓ သဘောအားဖြင့် ထိုးထွင်းသိ၏ဟု ဆိုပေသည်။ ယင်း အသမ္မောဟပဋိဝေဓအားဖြင့် သစ္စာကို သိမှုကိုပင် ကိစ္စသိဒ္ဓိအားဖြင့် သိ၏ဟုလည်း ဆိုပေသည်။ ဤသို့လျှင် အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်သည် သစ္စာလေးပါးကို သိသော ဉာဏ် ဖြစ်ပေသည်

ကိုးကား
-------

1. ↑  ဖားအောက်တောရဝတ်ရွတ်စဉ်။ ဖားအောက်တောရဆရာတော်
**အမန်ဒါ မာရီ နော့ဇ်** (အင်္ဂလိပ်: Amanda Marie Knox; ၁၉၈၇ ဇူလိုင် ၉ တွင် မွေးဖွား) သည် အခန်းဖော် ပညာတော်သင်ကျောင်းသူ မဲရဒစ်သ်ကာချာအား ၂၀၀၇ ၌ လူသတ်မှုဖြင့် စီရင်ချက်ချခံရပြီး အီတလီနိုင်ငံအကျဉ်းထောင်၌ ၄ နှစ်ခန့် အကျဉ်းကျခံခဲ့ရသော အမေရိကန်အမျိုးသမီး ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ၌ နော့ဇ်အား အီတလီနိုင်ငံ Court of Cassation (အထက်တရားရုံးချုပ်) က တရားသေ လွှတ်လိုက်သည်။ 

လူသတ်မှုဖြစ်ချိန်က အသက် ၂၀ သာ ရှိသေးသော နော့ဇ်မှာ ရည်းစားဖြစ်သူ ရာဖိုင်အဲလ်ဆိုလက်စီတိုနှင့် တစ်ညတာ အတူကုန်ဆုံးခဲ့ပြီး သူမနှင့် ကာချာတို့အတူနေထိုင်ရာ တိုက်ခန်းသို့ပြန်လာချိန်၌ ကာချာ၏ အိပ်ခန်းမှာ သော့ပိတ်ထားပြီး ရေချိုးခန်းအတွင်း၌ သွေးများတွေ့ရသဖြင့် ရဲတပ်ဖွဲ့အား အကြောင်းကြားခေါ်ယူခဲ့သည်။ အငြင်းပွားဖွယ်ရာ လုပ်နည်း လုပ်ဟန်များဖြင့် စစ်ဆေးမေးမြန်းမှုအတွင်း နော့ဇ်က သူမကိုယ်တိုင် နှင့် သူမ၏ အလုပ်ရှင် ပက်ထရစ်လမန်ဘာတို့အား အမှုပတ်စေခဲ့သည်။ နော့ဇ်နှင့်ဆိုလက်စီတိုမှာ လမန်ဘာနှင့် ဇာတ်တိုက်ပြီး ကာချာအား သတ်ခဲ့သည်ဟု အစပိုင်းက စွပ်စွဲခံရသော်လည်း လမန်ဘာအား မကြာမီ လွှတ်လိုက်သည်။ ကာချာ၏ ပစ္စည်းများပေါ်မှ ၎င်း၏ သွေးစွန်းနေသော လက်ဗွေရာကို တွေ့ရှိရသဖြင့် ဖောက်ထွင်းသူ Rudy Guede အဖမ်းခံရသည်။ 

တရားရုံးတင်မစစ်ဆေးမီ အီတာလျံမီဒီယာများ၌ (ကမ္ဘာတဝှမ်းမှ အခြားမီဒီယာများက ထပ်ဆင့်လွှင့်) နော့ဇ်အား အဆိုးမြင်စေရန် ပုံဖော်ခဲ့ကြရာ ရုံးတင်စစ်ဆေးမှု၌ နာမည်သေသွားစေရန် လုပ်ကြံသည့် နည်းလမ်းများကို အသုံးပြုသည် ဟု စောဒကတက်ခဲ့သည်အထိ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာမှ သက်သေအထောက်အထားများမှာ သူမ ပါဝင် ပတ်သက်နေကြောင်း ကိုက်ညီမှုမရှိဟု အမေရိကန်မှုခင်း ဆေးပညာရှင်များက ယူဆကြရာ နော့ဇ်အား ကနဦးရုံးတင် စစ်ဆေးမှုမှ ပြစ်မှုထင်ရှားကြောင်း စီရင်ချက် နှင့် ထောင်ဒဏ် ၂၆ နှစ်မှာ နိုင်ငံတကာ၌ အငြင်းပွားမှုများဖြစ်စေခဲ့သည်။ ပြစ်မှုကင်းရှင်းကြောင်း လျောက်ထားမှု အောင်မြင်ခဲ့သည့် ဒုတိယအဆင့် ရုံးတင်စစ်ဆေးမှုအပါအဝင် ရှည်လျားသော တရားစွဲဆိုမှုများမှာ ၂၀၁၁ ခုနှစ် နော့ဇ် လွတ်မြောက်ပြီးသည်အထိ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အပြစ်မှ တရားသေ ကင်းလွတ်စေခဲ့သည်။ အီတလီနိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးတရားရုံးက ၂၀၁၅ မတ် ၂၇ ၌ နော့ဇ်နှင့် ဆိုလက်စီတိုအား တရားသေ လွှတ်လိုက်သည်။ သို့သော် လမန်ဘာအား အသရေဖျက် (နာမည်ဖျက်ခြင်း) သည့်အတွက် နော့ဇ်အား စွဲချက်တင်မှုမှာ တရားရုံးအားလုံးတွင် ဆက်လက်တည်မြဲနေဆဲဖြစ်သည်။ စစ်ဆေးမေးမြန်းမှုအတွင်း ရဲမေ၏ ရိုက်နှက်ခံရသည်ဟု နော့ဇ်က ထွက်ဆိုသဖြင့် ၂၀၁၆ ဇန်နဝါရီ ၁၄ ၌ ယင်းစွဲချက်မှ လွတ်စေခဲ့သည်။

နော့ဇ်သည် စာရေးသူ၊ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ နှင့် ဂျာနယ်လစ် တစ်ဦးဖြစ်လာသည်။သူမ၏ မှတ်တမ်း *Waiting to Be Heard* က အရောင်းဆုံးစာအုပ် ၁ အုပ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ Vice Media က ထုတ်လုပ်သော *The Scarlet Letter Reports* ရှိုးပွဲကို နော့ဇ်က အစီအစဉ်မှူးအဖြစ်ဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်ကြောင်း Facebook Watch က ၂၀၁၇ ဒီဇင်ဘာတွင် ကြေညာသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Amanda Knox assolta dall'accusa di calunnia: aveva detto di essere stata maltrattata dai poliziotti။
2. ↑  Tanenhaus၊ Sam (2013-05-26)။ ‘Waiting to Be Heard: A Memoir,’ by Amanda Knox။  2018-07-09 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Amanda Knox mourns Meredith Kercher a decade after murder (2017-11-02)။  2018-07-09 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  Patterson၊ James (2013-05-19)။ Best Sellers။  2018-07-09 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
5. ↑  Spangler၊ Todd (2017-12-13)။ Facebook Orders Three Vice Shows, Including Amanda Knox-Hosted Series About Women ‘Demonized’ by Media။  2018-07-09 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
|  |
| --- |
| **၁၈၅၇** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| စက်တင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
ပင်းယ-စစ်ကိုင်းခေတ်မှာ ပုဂံပျက်သုဉ်းခဲ့ပြီးနောက်တွင် ပေါ်ထွန်းလာသည့် ထီးပြိုင်နန်းပြိုင်မင်းဆက်များဖြစ်သည်။ အမျိုးအနွယ်အားဖြင့်လည်း ရှမ်းများဖြစ်ကြကာ ဗမာစစ်စစ်များမဟုတ်ကြချေ။ ရှမ်းညီနောင်သုံးဦးအနက်မှ အငယ်ဆုံးဖြစ်သည့် ပင်းယမြို့တည် တစ်စီးရှင် သီဟသူ မှ စတင်တည်ထောင်သည့် မင်းဆက်များဖြစ်သည်။ အင်းဝနေရာတွင် မြို့တည်ရန် သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် ကြိုးပမ်းသော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ထိုနောက် ပင်းယမြို့ကိုတည်ပြီးလျှင် သီဟသူသည် သားငယ်ဖြစ်သူ အသင်္ခယာ စောယွန်း ကိုလူသူလက်နက်ပေးကာ စစ်ကိုင်းမြို့တည်ပေးပြီး မင်းပြိုင်ပြုစေသည်။ သို့ဖြင့် ပင်းယ (မြို့သက် ၅၂နှစ်) တွင် မင်း ၆ ဆက်၊ စစ်ကိုင်း (မြို့သက် ၄၉နှစ်)တွင် မင်း ၇ ဆက် စိုးစံကြရာ ပင်းယမှနရသူက စစ်ကိုင်းမှ မင်းပြောက်ကို မင်းမျိုးမင်းရိုးမှန်သူမဟုတ်ဟု စွပ်စွဲကာ မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ဘက်တလွှားရှိ မောရှမ်းများ၏အကြီးအကဲ သိုချီဘွားကို စစ်ကိုင်းအား သိမ်းယူပါရန် ပင့်ဖိတ်လေသည်။ သို့ဖြင့် သိုချီဘွားလည်း စစ်ကိုင်းကို ရှေးဦးစွာ တိုက်ခိုက်ပြီးနောက်ပင်းယ ကိုပါ တစ်ပါတည်းတိုက်ခိုက်ပြီး လူသူအမြောက်အမြားကို ကျွန်ပြုဖမ်းဆီးယူဆောင်သွား သဖြင့် ပင်းယ နှင့် စစ်ကိုင်းမင်းဆက်များ ပျက်စီးသွားရပြီးလျှင် ယင်းဒေသတစ်ဝိုက်တွင်ရှိကြသော မြန်မာလူမျိုး အမြောက်အမြားသည် ဘေးလွတ်ရာ တောင်ငူနှင့် ပြည်အပါအဝင် အခြားအရပ်ဒေသများဘက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ထွက်ပြေးကြသည်။ 

စစ်ကိုင်းမင်း မင်းပြောက် ကြခတ်ဝရာသို့ပြေးသည်။ သတိုးမင်းဖျားသတ်၍ သေလေသည်။ ပင်းယမင်း နရသူကို ရှမ်းတို့ဖမ်းဆီး ခေါ်ဆောင်သွားသဖြင့် နောင်တွင် မောဝ်ပါ နရသူ ဟုလည်းခေါ်ကြသည်။ နရသူမရှိသည့်နောက် ပင်းယတွင် ဥဇနာပြောင်မင်းပြုသည်။ သို့သော် မကြာမှီမှာပင် စစ်ကိုင်းတွင် ရှိနေသည့် သတိုးမင်းဖျားက ပင်းယကိုတိုက်ပြီး စစ်ကိုင်း-ပင်းယ နှစ်နေရာကြားတွင် အင်းဝကိုတည်ကာ အင်းဝမင်းဆက်ကို စတင်တည်ထောင်သည်။

ပင်းယမင်းဆက် (၁၃၁၂ - ၁၃၆၄)
--------------------------

**သော်တာလ ပင်းယတည်** ဆိုရိုးစကားအရ (သော် = ၆၊ တာ = ၇၊ လ = ၄) ပင်းယအား တစ်စီးရှင် သီဟသူမင်းက ၆၇၄ - ခုနှစ်၌ တည်ထောင်သည်။ 

1. တစ်စီးရှင် သီဟသူ
2. ဥဇနာ
3. ငါးစီးရှင် ကျော်စွာ
4. လေးစီးရှင် ကျော်စွာ
5. နရသူ (မောပါမင်း)
6. ဥဇနာပြောင်

စစ်ကိုင်းမင်းဆက် (၁၃၁၅ - ၁၃၆၄)
------------------------------

**သံတတိုင်း စစ်ကိုင်းတည်**ဆိုရိုးစကားအရ ( သံ = ၆၊ တ = ၇၊ တိုင်း = ၇) စစ်ကိုင်းအား အသင်္ခယာ စောယွန်းမင်းက ၆၇၇ - ခုနှစ်၌ တည်ထောင်သည်။ 

1. အသင်္ခယာ စောယွန်း
2. တရဖျားကြီး
3. ရွှေတောင်တက်
4. ကျစွာ
5. နော်ရထာ မင်းရဲ
6. တရဖျားငယ်
7. မင်းပြောက် သီဟပတေ့

ကိုးကား
-------


1. ↑  ဂီတစာဆို ယုဝစိုးမြင့် ရေး၊ ကူနီနန်းမှ ပခန်းကျော် နှင့် နတ်သမိုင်းစစ်တမ်းများ၊ ၁၉၈၇-ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ၊ စာ- ၁၅
2. ↑  ဂီတစာဆို ယုဝစိုးမြင့် ရေး၊ ကူနီနန်းမှ ပခန်းကျော် နှင့် နတ်သမိုင်းစစ်တမ်းများ၊ ၁၉၈၇-ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ၊ စာ- ၁၅
|  |
| --- |
| **၁၈၉၁** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| စက်တင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် ဥရုညမြို့ ကဏ္ဏကတ္ထလ မိဂဒါယ၌ သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် (၁) "ကောသလဘုရင် ရောက်ရှိလာပြီး -သဗ္ဗညုဖြစ်သော သမဏ, ဗြာဟ္မဏ မရှိ၊ သဗ္ဗညု-ဟု ဝန်ခံနိုင်သော အကြောင်းမရှိ" သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်နှင့် ဆက်စပ်၍ မိမိကြားထားသောစကားကို ဘုရားရှင်ကိုယ်တော် မိန့်ကြားတော်မူခြင်း ဟုတ်/မဟုတ်၊ (၂) အမျိုးလေးပါးတို့ ထူးခြားမှု ရှိ/မရှိ၊ (၃) ပဓာနိယင်္ဂတရားငါးပါးနှင့် ပြည့်စုံသူတို့ အချင်းချင်းထူးခြားမှု ရှိ/မရှိ၊ (၄) မဂ်, ဖိုလ်ချင်း ခြားနားမှု ရှိ/မရှိ၊ (၅) နတ်၊ (၆)ဗြဟ္မာတို့ ရှိ/မရှိ၊ (၇) ယင်းနတ်ဗြဟ္မာတို့ ဤလူ့ပြည်၌ ပဋိသန္ဓေနေမှု ရှိ/မရှိ -ပြဿနာတို့ကို မေးလျှောက်ပါသည်။ ဘုရားရှင်သည် ကောသလဘုရင်အား ဆုံးမပြီး ယဉ်ကျေးပြီးသော ဆင် မြင်း, နွား၊ မဆုံးမရသေး, မယဉ်ကျေးသော ဆင်, မြင်း, နွား ဥပမာ၊ ကျွန်းသား, အင်ကြင်းသား, သရက်သား, ရေသဖန်းသား, ထင်းခြောက်မီး ဥပမာတို့ဖြင့် ရှင်းလင်းဟောကြားတော်မူပါသည်။ ဝိဋဋူဘစစ်သူကြီး၏ ဤလူ့ပြည်သို့ ပဋိသန္ဓေလာနေသောနတ်တို့က ဤလူ့ပြည်သို့ ပဋိသန္ဓေလာ၍မနေသောနတ်တို့ကို နေရာမှ ရွေ့စေနိုင်မှု, နှင်ထုတ်နိုင်မှု ရှိ/မရှိကို မေးလျှောက်ရာ အရှင်အာနန္ဒာမထေရ် ဥပမာစကားဖြင့် ရှင်းလင်းမိန့်ကြား တော်မူပုံ၊ ကောသလဘုရင်က အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်အား ချီးမွမ်းစကားလျှောက်ထားပြီး ဘုရားရှင်၏ ဖြေဆိုချက်အားလုံးကို နှစ်သက် သဘောကျပါကြောင်း လျှောက်ထားသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌-ကောသလမင်း၏ လျှောက်ထားချက်၌ ကဲ့ရဲ့ခြင်းမှ ကင်းလွတ်စေရန် မေးတော်မူပုံ၊ ပုထုဇဉ်နှင့် အရိယာပုဂ္ဂိုလ်အဆင့်ဆင့် ပဓာနဝေမတ္တ ဖြစ်ပုံ၊ အဿဒ္ဓ-ပုဂ္ဂိုလ် ၄-မျိုး၊ ဩပမ္မသံသန္ဒန၊ မင်း၏ အစွမ်းသတ္တိများ-အစရှိသော မှတ်သားဖွယ်များကို လေ့လာနိုင်ပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -မ၊၂၊၃၂၇-၃၃၃။ မ၊မြန်၊၂၊၃၃၁-၇။ မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၄၅-၈။ ( မ၊ဋီ၊၃၊၁၆၃-၅။

-မဇ္ဈိမနိကာယ၊ မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသက၊ ၄-ရာဇဝဂ္ဂ၊ ဒသမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
ဂျွန်ဗာဒွန်ဆန်ဒါဆင်ဟောလဒိန်း(၁၈၉၂ခုဖွား)သည်မျိုးပွားခြင်းနှင့်ဆိုင်သောပညာဘက်တွင် ထင်ရှားသော ဗြိတိသျှအမျိုးသား သိပ္ပံပညာရှင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဖခင်ပါမောက္ခဂျွန်စကော့ဟောလဒိန်း (၁၈၆ဝ •၁၉၃၆) သည်လည်း နာမည်ကျော်သိပ္ပံပညာ ရှင်တစ်ဦးဖြစ်၍ ဦးရီးတော်လော့ဟောလဒိန်း (၁၈၅၆•၁၉၂၈)သည်လည်း ထင်ရှားသောဗြိတိသျှနိုင်ငံခေါင်းဆောင်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်လေသည်။ ဂျွန်ဗာဒွန်ဟောလဒိန်းသည် ငယ်စဉ်ကစ၍ ဇီဝဗေဒပညာ ကိုလေ့လာခဲ့ရသည့်အပြင်သုတေသနလုပ်ငန်း၌အလွန်စိတ်ဝင်စာသူဖြစ်ခြင်းကြောင့်ဖခင်ကဲ့သို့ပင်ထိုပညာရပ်တွင် နာမည်ထင်ရှားခဲ့ပေသည်။ ဂျွန်ဗာဒွန်ဟောလဒိန်းသည် ၁၈၉၂ ခုနှစ်နိုဝင်္ဘာလ၅ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံအောက်စဖို့မြို့၌ ဖွားမြင်သည်။ အီတန်ကောလိပ်ကျောင်းနှင့်အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီးနောက် ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းက စစ်မှုထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်မှစ၍ ကိန်းဗရစ်တက္ကသိုလ်တွင်ဇီဝဓာတုဗေဒကထိက အဖြစ်ဆောင်ရွက်သည်။ ထိုတက္ကသိုလ်၌ အမှုထမ်းနေစဉ် ဟောလဒိန်းသည် သိပ္ပံပညာရပ်ဆိုင်ရာ လက်တွေ့စမ်းသပ်ချက် အမျိုးမျိုးတို့ကို စွန့်စွန့်စားစား ပြုလုပ်၍ သိပ္ပံပညာဘက်တွင် အသစ်တွေ့ရှိချက်များကို ထုတ်ဖော်နိုင်ခဲ့သဖြင့် နာမည်ကျော်ကြားလာလေသည်။ ဟောလဒိန်းသည် ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၃၂ ခုနှစ်အထိ ရွိုင်ယယ်အင်စတီကျူးရှင်း ခေါ် လန်ဒန်မြို့ရှိသိပ္ပံပညာပြန့်ပွားရေးအဖွဲ့တွင် ဇိဝကိစ္စဗေဒဆိုင်ရာ ပါမောက္ခအဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထိုနောက် ၁၉၃၃ခုနှစ်မှ ၁၉၃ရ ခုနှစ်အထိ လန်ဒန်တက္ကသိုလ်တွင် မျိုးပွားခြင်းပညာဆိုင်ရာပါမောက္ခအဖြစ်အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ဟောလဒိန်းသည် မျိုးပွားခြင်းဆိုင်ရာပညာတွင် လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုများကို အောင်မြင်စွာ လုပ်ကိုင်နိုင်ခဲ့ခြင်းကြောင့်ဗြိတိသျှကျွန်းစု၌တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းသည်လည်း များစွာတိုးတက်ခဲ့သည်ဟုသိရသည်။ ဟောလဒိန်း၏ဘခင်သည်လည်းသိပ္ပံပညာရပ်နှင့် ဆိုင်သောသီအိုရီများကိုလက်တွေ့စမ်းသပ်ကြည့်ရမှ ကျေနပ်သူဖြစ်သောကြောင့် အသက်ရှစ်နှစ်အရွယ်မျှသာရှိသော သားငယ်ကိုကျောက်မီး သွေးတွင်းထဲသို့ချ၍ မီးငွေ့အန္တရာယ်နှင့်စပ်လျဉ်းသည့် အသိပညာကို လက်တွေ့ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် *သီးတစ်* အမည်ရှိသောဗြိတိသျှရေငုပ်သင်္ဘောပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရာ ဟောလဒိန်း ကိုယ်တိုင် ဓာတ်ငွေ့အမျိုးမျိုးတို့၏ ဘေးအန္တရာယ်သက်ရောက်ပုံကို သက်စွန့်ကြိုးပမ်းစမ်းသပ်လေ့လာခဲ့လေသည်။ ဟောလဒိန်းသည်ဇီဝဗေဒပညာရပ်နှင့်သက်ဆိုင်သော စာအုပ်စာတမ်းများစွာတို့ကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ဂျူလီယန်ဟပ်စလေနှင့်တွဲဖက်၍ *သတ္တဇီဝဗေဒ*စာအုပ်ကိုရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်မှစ၍ *ဒေးလီးဝပ်ကား*ခေါ် နေ့စဉ်သတင်းစာ အယ်ဒီတာအဖွဲ့ တွင်သဘာပတိအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)
**ဂျွန် မက္ကာသီ** (အင်္ဂလိပ်: John McCarthy) (၁၉၂၇-၂၀၁၁) သည် အမေရိကန်လူမျိုး ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ ပညာရှင်နှင့် သိမြင်မှုသိပ္ပံ (Cognitive Science) ပညာရှင် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဉာဏ်ရည်တု အခြေခံသတ်မှတ်ချက်များ ပေးခဲ့သည့် ကနဦးလုပ်ဆောင်သူများအနက် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ *ဉာဏ်ရည်တု* ဟူသော ဝေါဟာရကို တီထွင်ကာ အစောပိုင်းဖန်တီးမှုများ ဦးဆောင်ခဲ့ခြင်းက လည်းကောင်း၊ LISP ကွန်ပျူတာဘာသာစကားကို ဖန်တီးခြင်းကာ ALGOL ကွန်ပျူတာဘာသာစကား၏ ဒီဇိုင်းကို လွှမ်းမိုးနိုင်ခဲ့ခြင်းက လည်းကောင်း၊ အချိန်မျှသုံးခြင်း ကို လူသိများစေခြင်းက လည်းကောင်း မက္ကာသီအား ထင်ရှားစေခဲ့သည်။

အသက်မွေးဘဝကို စတန်းဖို့ တက္ကသိုလ်တွင် ကုန်ဆုံးစေခဲ့သည်။ ဆုတံဆိပ် အများအပြား ရခဲ့ရာ ဉာဏ်ရည်တုတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခြင်းကြောင့် တူရင်းဆုအား ၁၉၇၁ ခုတွင် လည်းကောင်း၊ အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ သိပ္ပံဆိုင်ရာ အမျိုးသားဆုတံဆိပ်ကို လည်းကောင်း၊ ကျိုတိုဆုကို လည်းကောင်း ချီးမြှင့်ခံရဖူးသည်။

တစ်ကိုယ်ရေ ဘဝ
-------------

ဘာသာမဲ့ဟု မက္ကာသီက သူ့ကိုယ်သူ ခံယူထားသည်။ ကွန်မြူနစ်အဖြစ် မြေတောင်မြှောက်ခံရသော်လည်း ဆိုဗီယက် ဝင်ရောက်မှု ဖြစ်ပြီးသည့် ၁၉၆၈ ခုတွင် ချက်ကိုစလိုဗေးကီးယားသို့ ၂ ရက်ကြာ ခရီးသွားပြီးနောက် ကွန်ဆာဗေးတစ် ရီပါဗလစ်ကန် (Conservative republican) တစ်ဦး ဖြစ်လာသည်။

စတန်းဖို့ရှိ နေအိမ်၌ ၂၀၁၁ ခု၊ အောက်တိုဘာလ ၂၄ ရက်တွင် ကွယ်လွန်သည်။

ကိုးကား
-------
သီဟကဏ္ဏမုဒြာ ပုံမျိုးနှင့် ဆင်တူသည်။ 

လက်ချောင်းကလေးများ၏ ထိပ်ဖျားနှင့် လက်မကိုထိကာ စက်ကွင်းကဲ့သို့ ဝိုင်း၍ပြထားသော လက်ဟန်ဖြစ်သည်။ တစုံတခုကို ဆုပ်ကိုင်ထားဘိသကဲ့သို့ ရှိသည်။ ဖူးမြင်လာသူအား ပန်းစသော လှူဘွယ်ဝတ္ထု တစုံတရာယူဆောင်လာ၍ ကဋကဟတ္ထထဲသို့ ထိုးစိုက် လှူဒါန်းရန် တိုက်တွန်းနေသည့်ဟန် ဖြစ်ပေသည်။ 

ဒါနမင်္ဂလာ, ပူဇာ စ ပူဇနေယျာနံ မင်္ဂလာများကို သရုပ်ဆောင် ပြထားခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ သန္တရသကို ပေါ်လွင်ထင်ရှားစေသည်။ 

ဒါနပါရမီစခန်းသို့ ညွှန်ပြထားသော သဘောရှိပေသည်။ 

ပုံစံအားဖြင့် အချို့ နတ်သမီးရုပ်တုများတွင် လက်မနှင့် လက်ချောင်းကွင်းထဲတွင် ပန်းစည်း ပန်းခက်များကို ထိုးစိုက်ထားလေ့ရှိသည်။ 

ဘာရ်တွတ်မြို့ရှိ သီရိမာဒေဝတာနတ်သမီးရုပ်၏ လက်တွင် ကြာပန်းခိုင်ကို ကိုင်ဆုပ်ထားဟန်ဖြင့် တွေ့ရပေသည်။

ရန်ကုန်မြို့ ရွှေတိဂုံစေတီတော်ရင်ပြင်တွင် ဤကဋကဟတ္ထဖြင့် နတ်သား, နတ်သမီး, သိကြား, ဗြဟ္မာရုပ်တုများကို တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။ 

ကဋကဟတ္ထပုံသည် နိဗ္ဗာန်ဆော်သဘောကို ပေါ်လွင်ထင်ရှားစေသည်။ ဒါနပြုရန် ပူဇော် သက္ကာရပြုရန်, အရိုအသေ အလေးအမြတ်ပြုကြရန် တိုက်တွန်းသောသဘော ဖြစ်ပေသည်။ ကျက်သရေ မင်္ဂလာ တိုးပွားခြင်း စီးပွားရေး တိုးတက်အောင်မြင်ခြင်း လာဘ်ရွှင်ခြင်း, လက်ဆောင်ပဏ္ဏာ ရရှိ ခြင်းစသော အကျိုးထူးများကို ပေးနိုင်သည်ဟု ဝဇီရာယာနဂိုဏ်းဝင်များက မိန့်ကြားကြပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  KATAKA HASTA
DHI. p.258; EHI. i.i. p.15; Icon. B.p.28, fig.9.
2. 1 2  စဝ်ထွန်းမှတ်ဝင်း မဟာဝိဇ္ဇာ (ရန်ကုန်)၊ မဟာဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး (ဟားဗဒ်) အထက်တန်း သုတေသန ပညာရှင်ဘွဲ့ (ဟားဗဒ်) ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ သုတေသနနှင့် ကျမ်းပြုဌာနခွဲ သာသနာရေး ဦးစီးဌာန။ *မြန်မာ့ရိုးရာ ပဋိမာ သိပ္ပံပညာ*။
**အမရဒေဝအသာပုဝ** (අමරදේව අසපුව) သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ Battaramulla တွင် တည်ရှိသည့် သီချင်းသီဆိုဝတ်ပြုရာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် နိုင်ငံရှိ ကျော်ကြားသည့် အနုပညာရှင်ဖြစ်သည့် W. D. Amaradeva ၏ အမှတ်တရအဖြစ် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် သီရိလင်္ကာသမ္မတက အောက်ခံကျောက်တုံးကို ထားရှိ၍ ပန္နက်တင်ကာ တည်ဆောက်မှုများကို စတင်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦတည်ဆောက်မှုမအားလုံးကို သီရိလင်္ကာအစိုးရက အပြည့်အဝထောက်ပံ့လှူဒါန်းထားသည်။ ထိုအဆောက်အဦကို ၄၉၀ ဟက်တာ (၁၂၀၀ ဧက) ကျယ်ဝန်းသည့် မြေပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။ ကျောင်းတော်သည် Amaradeva ကို အမှတ်တရအနေအဖြစ် တည်ဆောက်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး စာကြည့်တိုက်တစ်ခု၊ ပြတိုက်တစ်ခု ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ပြည်တွင်းနှင့် နိုင်ငံခြားသား လည်ပတ်သူများသည် အခြားသော ဂီတဆိုင်အတွေ့အကြုံများကိုလည်း ရရှိနိုင်သည်။ အဆောက်အဦတည်ဆောက်မှု ခန့်မှန်းကုန်ကျစရိတ်သည် Rs. 250 မီလီယံ ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  A musical hermitage for the late maestro: Amaradeva Asapuwa။  6 September 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  ‘Pandith Amaradeva Sangeetha Asapuwa’ coming up in Ape Gama။  6 September 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Foundation laid for ’’Pandith Amaradeva Sangeetha Asapuwa’’ CHANNEL4.LK News - Sri Lanka's Number One News Portal။ 3 September 2017 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  6 September 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. 1 2  Foundation stone for 'Pandith Amaradeva Sangeetha Asapuwa' laid။ 3 September 2017 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  6 September 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
5. ↑  Foundation stone laid for ‘Amaradewa Asapuwa’။ 3 September 2017 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  6 September 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်ရှိ ရေချိုပြားတောတခု
**ပြားတော** (Swamp) ဆိုသည်မှာ ရေဝပ်ဒေသသစ်တောတခုဖြစ်သည်။ ပြားတောများသည် ကုန်းမြေနှင့် ရေထုနှစ်ခုစလုံးပါဝင်သောကြောင့် အကူးအပြောင်းဇုန်ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ ပြားတောများသည် အရွယ်အစား အမျိုးမျိုးရှိပြီး ကမ္ဘာအနှံ့တွင် တည်ရှိကြသည်။ ပြားတောရှိ ရေသည် ရေချို သို့မဟုတ် ရေငန် ဖြစ်နိုင်သည်။ ရေချိုပြားတောများကို မိုးရေစီးဆင်းမှုကောင်းသော မြစ် သို့မဟုတ် ရေအိုင်များအနီးတွင် တွေ့ရှိရသည်။ ရေငန်ပြားတောများကိုမူ အပူပိုင်းဇုန်နှင့် သမပိုင်းဇုန် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင် တွေ့ရသည်။ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ပြားတောများကို အမေဇုန်မြစ်၊ မစ္စစ္စပီမြစ်၊ ကွန်ဂိုမြစ်များတွင် တွေ့ရသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Keddy, P.A. 2010. Wetland Ecology: Principles and Conservation (2nd edition). Cambridge University Press, Cambridge, UK. 497 p.
2. ↑  Society၊ National Geographic (2011-01-21)။ swamp (in en)။  2019-09-26 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Hughes, F.M.R. (ed.). 2003. The Flooded Forest: Guidance for policy makers and river managers in Europe on the restoration of floodplain forests. FLOBAR2, Department of Geography, University of Cambridge, Cambridge, UK. 96 p.
4. ↑  Keddy, P.A. L.H. Fraser, A.I. Solomeshch, W.J. Junk, D.R. Campbell, M.T.K. Arroyo and C.J.R. Alho. 2009. Wet and wonderful: the world's largest wetlands are conservation priorities. BioScience 59: 39–51.