recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Wat Phra Phutthabat: the Mondop with the footprint
**ဗုဒ္ဓပါဒကျောင်းတော်** (မြန်မာ: ဗုဒ္ဓပါဒ ရာဇဝရမဟာဝိဟာရ; ပါဠိ: Buddhapāda Rājavaramahāvihāra) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဆာရာဘူရိ (Saraburi) တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်များတွင် သက်တမ်းအရှည်ကြာဆုံး ကျောင်း ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်၏ အမည်သည် "ဗုဒ္ဓ၏ ခြေရာကျောင်းတော်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ထိုကျောင်းတော်တွင် ဗုဒ္ဓ၏ ခြေတော်ရာရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။

သမိုင်း
-------

The temple in the mid-19th century; illustration by Henri Mouhot
ကျောင်းတော်ကို ၁၆၂၄ ခုနှစ် (ဘီအီး ၂၁၆၈) တွင် အယုဓျာ၏ ဘုရင် ဆွန်သမ် (Songtham) က တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ Suwan Banpot တောင်တန်း သို့မဟုတ် Satchaphanthakhiri တောင်တန်း အနီးတွင် ကြီးမားသည့် ခြေရာတစ်ခုကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ မုဆိုးတစ်ယောက်ဖြစ်သည့် ပရမ်ဘန်း (Pram Bun) ကတွေ့ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မုဆိုးသည် သူ၏ တွေ့ရှိမှုကို ဘုရင်အား လျှောက်ထားခဲ့သည်။ ဘုရင်ဖြစ်သူသည် ထိုခြေရာကို ဖုံးအုပ်ထား၇န် ယာယီ mondop တစ်ခု ဆောက်လုပ်စေခဲ့သည်။ ထိုနေရာသည် နောက်ပိုင်းတွင် ဖရာဖတ်သဘတ်ကျောင်းတော် ဖြစ်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------



| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ရ တော်ဝင်ကျောင်းတော်များ |
| --- |
| ပထမအဆင့် | 

|  |  |
| --- | --- |
| ရာဇဝရမဟာဝိဟာရ | 
* ဇေတုဝနဝိမလမင်္ဂလာရာမကျောင်းတော်
* ပဌမစေတီ
* ဗုဒ္ဓပါဒကျောင်းတော်
* မဟာသတ်ယုဝါရထရန်ဆရစ်ကျောင်းတော်
* သုဒသနကျောင်းတော်
* အရုဏ်ကျောင်းတော်

 |
| ရာဇဝရဝိဟာရ | 
* နိဝေသဓမ္မပဝတ္တိကျောင်းတော်
* ပဝရနိဝေသကျောင်းတော်
* ပဉ္စမပဝိတ္တတုသိတကျောင်းတော်
* ပရမဓာတုဇယာကျောင်းတော်
* သီရိရတနမဟာဓာတုကျောင်းတော်၊ သုခေါဒယ
* ရာဇပဝိဓာဌိတကျောင်းတော်
* Wat Ratchapradit
* ရာဇဩရသာကျောင်းတော်
* သုဝဏ္ဏတာရာရာမကျောင်းတော်
* သေနာသနာရာမကျောင်းတော်

 |
| ဝရမဟာဝိဟာရ | 
* ဉာဏသင်္ဝရာရာမကျောင်းတော်
* Wat Phra That Phanom
* ဓာတုဟရိဘုဉ္ဇယကျောင်းတော်
* မဟာဓာတုကျောင်းတော်
* သီရိမဟာဓာတုကျောင်းတော်
* သီရိရတနမဟာဓာတ်ကျောင်းတော်
* ဖရာဆင့်ကျောင်းတော်

 |

 |
| ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်များစာရင်း |
**ရိုဆာ လူးဝစ် မက်ကောလေး ပတ်** (**Rosa Louise McCauley Parks)** သည် မောင့်ဂိုမာရီ ဘတ်(စ်)လိုင်းအား သပိတ်မှောက်မှု အမည် ရသည့် နိုင်ငံသား အခွင့်အရေးလှုပ်ရှားမှုတွင် ကျော်ကြားသော အာဖရိကန်-အမေရိကန် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ အမျိုးသမီး တစ်ဦးဖြစ်သည်။ အမေရိကန် ကွန်ဂရက် လွှတ်တော်မှ "the first lady of civil rights" ဆုနှင့် "the mother of the freedom movement" ဆုများဖြင့် ဂုဏ်ပြုခံရသူတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။

၁၉၁၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ (၄)ရက် တွင် အမေရိကန် တောင်ပိုင်း အလာဘားမားမြို့တွင် မွေးကာ ၂၀၀၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၅ ရက်နေ့တွင် မစ်ချီကန်ပြည်နယ် ဒက်ထရာ၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။မိခင်မှာ ကျောင်းဆရာမတစ်ဦးဖြစ်ကာ ဖခင်မှာ လက်သမားဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။ မိဘများ ကွာရှင်းပြီးချိန် တွင် မိခင် နှင့် အတူ မောင့်ဂိုမာရီ ပိုင်းလယ်ဗယ် မြို့ရှိ လယ်တောအိမ်တွင် အဖိုးအဖွား မောင် ဖြစ်သူတို့နှင့် အတူ နေထိုင်ခဲ့သည်။

အထက်တန်းပညာသင်ကြားချိန်တွင် မိခင်ကျန်းမာရေးကြောင့် ကျောင်းထွက်ခဲ့ရသည်။ ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် မောင့်ဂိုမာရီတွင် အောင်မြင်သော ဆံသဆရာ ရေမွန်ပတ် (Raymend Park) နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။

ထိုအချိန် အမေရိက သည် အီဗာဟင် လင်ကွန်းကြောင့် အမေရိကန်တွင် ကျေးကျွန်စနစ် အဆုံးသတ်ပြီးဖြစ်သည်။သို့သော် အသားအရောင်ခွဲခြားဆက်ဆံခြင်းများသည် အထူးသဖြင့် တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ အစစအရာရာတွင် လူဖြူနှင့် လူမဲ ခွဲခြားထားသည်။ သီးသန့်စာသင်ကျောင်း၊ သီးသန့်ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၊ သီးသန့် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၊ သီးသန့် စတိုးဆိုင်၊ သီးသန့်ဓာတ်လှေကား မှအစ လမ်းဘေး သောက်ရဘုံပိုင်တွင် ရေသောက်သည် အထိ ခွဲခြားထားသည်။

အသားအရောင်ခွဲခြားမှုပြင်းထန်သော တောင်ပိုင်းပြည်နယ်များတွင် KKK (ကူကလပ်ကလန်) ခေါ်တဲ့ ဂိုဏ်းဟာလည်း လူမည်းများကို အခွင့်အရေးစောင့်ကာ ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်သည်။လူမည်း စာသင်ကျောင်းများ ဘုရားကျောင်းများကို မီးရှို့သည်။

အိမ်ထောင်ကျပြီးချိန်တွင် ရိုစာသည် အချိန်ပိုင်း အလုပ်တစ်ခု ဝင်လုပ်သည်။ ကျောင်းလည်းပြန်တက်သည်။ အလုပ်သွားချိန်များတွင် ဘတ်(စ်)ကားစီးရသည်။ဘတ်(စ်)ကား၏နောက်ဆုံးရှိ "For Colored" ဟု ရေးထားသော ခုံများတွင်သာ ထိုင်ခွင့်ရသည်။ ရှေ့ခုံတွင် မည်မျှ လူလွတ်သည်ဖြစ်စေ လူမည်းများ အနေဖြင့် မည်သည့် အကြောင်းပြချက်နှင့်မျှ မထိုင်ရ။

၁၉၉၅ ခုဒီဇင်ဘာလတွင် ရိုစာသည် ဘတ်(စ်)ကားစီးလာသည်။ အလုပ်က ပင်ပန်းလာသည် အတွက် လူဖြူတွေအတွက် သတ်မှတ်ထားသော ခုံမှာ ဝင်ထိုင်သည်။ကားကလည်းပြည့်နေပြီးဖြစ်သည်။ မှတ်တိုင် တစ်တိုင်တွင် လူဖြူတစ်ဦးတက်လာချိန်၌ ဒရိုင်ဘာက ရိုစာကို နေရာထပေးဖို့ပြောသည်။ရိုစာက ငြင်းဆန်သဖြင့် ရဲခေါ်ခဲ့ရသည်။ ရဲက ရိုစာကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။

ပြစ်မှုအတွက် တရားရုံးမှ ရိုစာကို ၁၀ ဒေါ်လာ ဒဏ်တပ်ရာ ရိုစာမှ တရားမျှတမှု မရှိကြောင်းပြသရန်ဒဏ်ငွေဆောင်ရန်ကို ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။ အထက်လွှတ်တော်သို့ အယူခံဝင်သည်။ထိုနေ့တွင်ပင် လူမည်းခေါင်းဆောင်များ စုစည်းတိုင်ပင်ကာ မြို့တော်ဘတ်(စ်)ကားလိုင်းကို သပိတ်မှောက်ခဲ့သည်။ ထိုသပိတ်မှောက်မှုမှာ ရက်ပေါင်း ၃၈၁ ရက် ကြာခဲ့သည်။

ထိုသပိတ်တိုက်ပွဲ အတွင်းလူမည်းများမှာ ခက်ခဲ ခဲ့သည်။ ကိုယ်ပိုင်ကား ပိုင်ဆိုင် ကြခြင်းမရှိသည့် အတွက် သွားလိုရာကို ခြေကျင် ဖြင့်သာ သွားခဲ့ရသည်။နောက်ဆုံးတွင် အစိုးရ အာဏာပိုင်များမှ အလျော့ပေးကာ ရိုစာကို ဒဏ်တပ်ခြင်းအား ရုပ်သိမ်းခဲ့ရသည်။

ကိုးကား
-------
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ၊ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်၏ မေးလျှောက်ထားချက်အရ ဣန္ဒြေတို့သည် အထူးအားဖြင့် ကြည်လင်ခြင်း၊ မျက်နှာအဆင်း သန့်ရှင်းစင်ကြယ်ခြင်း၊ ဖြိုးပြိုးပြက်ပြက် အရောင်တလက်လက် ထွက်နေခြင်းသည် တတိယဈာန်ချမ်းသာဖြင့် နေကြောင်း အရှင်သာရိပုတ္တရာ ဖြေကြားသည့်သုတ်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဥပါသကာငါးရာခြံရံ၍ ဘုရားရှင်အား ရှိခိုးပြီး သင့်လျော်သောနေရာ၌ ထိုင်နေသော ကျောင်ဒါယကာ အနာထပိဏ်သူဌေးအား "ရဟန်းသံဃာတော်ကို ပစ္စည်းလေးပါးဖြင့် ပြုစုလုပ်ကျွေးနေရုံမျှဖြင့် နှစ်သက်ကျေနပ်မှုကို မပြုလေလင့်၊ ရံဖန်ရံခါ ပဝိဝေကပီတိကို ပြည့်စုံနိုင်အောင်ကျင့်သုံး၍ နေရမည်" ဟု မိန့်ကြားတော် မူခြင်းကို အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်က ထိုပဝိဝေကပီတိနှင့် နေရခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူး ငါးမျိုးနှင့် ပြည့်စုံနေပုံကို လျှောက်ထားပါသည်။

ဘုရားရှင်က အရှင်သာရိပုတ္တရာအား ချီးမွမ်းတော်မူပြီး ထိုပဝိဝေကပီတိနှင့် နေထိုင်ခြင်းကြောင့် ရရှိခံစားရမည့် အကျိုးငါးပါးကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၂၊၁၉၈။ သံ၊မြန်၊၂၊၁၈၈။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၇-သာရိပုတ္တသံယုက္က၊ တတိယသုတ်။
2. ↑  -အံ၊၂၊၁၈၂-၃။ အံ၊မြန်၊၂၊၂၃၂-၃။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၆၂။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ပဉ္စကနိပါတ၊ ၄-စတုတ္ထပဏ္ဏာသက၊ (၁၀) ၃-ဥပါသကာဝဂ္ဂ၊ ဆဋ္ဌသုတ်။
3. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
A middle-aged man with grey hair and a beard, wearing a dark suit and staring intently at the viewer.ချိုင်ကော့စကီး၏ ပုံတူပန်းချီကား ၁၈၉၃
ပျိုသရာ အီလစ်ချ် ချိုင်ကော့ဗ်စကီး (/ˈpjɔːtər iːˈljiːtʃ tʃaɪˈkɒfski/; ရုရှား: Пётр Ильи́ч Чайко́вский( ၂၅ ဧပြီလ(မေလ ၇ ရက်) မွေးဖွား - ၂၅ အောက်တိုဘာ (နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်) ၁၈၉၃ သေဆုံး)သည် ရုရှားတေးပြုစာဆို တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သံစုံတေးသီချင်းများ၊ ပြဇာတ်သီချင်းများ၊ ဘဲလေးအကအတွက် သီချင်းများ၊ တူရိယာတစ်ခုအားပြု တေးစုများနှင့် ဓမ္မတေးသီချင်းများ ရေးဖွဲ့ခဲ့သည်။ ထိုထဲမှ တေးအချို့သည် ဂန္ထဝင်တေးသွားစုများတွင် ကျော်ကြားလှသော တေးသီချင်းများဖြစ်ကြသည်။ သို့ရာတွင် ဘဲလေးတေး ဂီတစီကုံးသူအဖြစ်သာ လူသိများသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ 

ပျိုသရာ အီလစ်ချ် ချိုင်ကော့ဗ်စကီးသည် ရုရှနိုင်ငံ ဗော့တကင့် မြို့တွင် ၁၈၄ဝ ခုနှစ်၌ ဖွားမြင်သည်။ သူ၏ဖခင်မှာ သတ္တုတွင်း အင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးဖြစ်၏။ ချိုင်ကော့စကီးအား မွေးဖွားပြီး နောက် မကြာမီပင် စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့သို့ ပြောင်းရွေ့လာခဲ့ကြ သည်။ ထိုကဲ့သို့ တေးဂီတတွင် ပါရမီကြီးလှသော ချိုင်ကော့ဗ်စကီး၏ ဘဝအစတွင် အစိုးရဝန်ထမ်းအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က ရုရှားပြည်တွင် ဂီတသမားတစ်ဦးအဖြစ် ဘဝခရီး လျှောက်လမ်းရန် အခွင့်အလမ်းနည်းပါးလှသည်။ ဂီတပညာသင်ကျောင်းများလည်း ထိုအချိန်က မပေါ်ပေါက်သေးချေ။ ဂီတပညာသင်ရန် အခွင့်အရေးရလာသည်နှင့်တပြိုင်နက် သူသည် စိန့်ပီတာစပတ်ဂီတအနုပညာကျောင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၈၆၅ ခုနှစ်တွင် ဘွဲ့ရခဲ့သည်။

သူ၏ဆရာမှာ နာမည်ကျော်စန္ဒယားဆရာကြီး ရုဘင်စတိန်း ဖြစ်၍ ပညာသင်ကြားနေစဉ်တွင် နာမည်ကျော် ဂီတစာဆို ရင်မစကီ ကောဆာကော့ အစရှိသည့် နာမည်ကျော် လူငယ် ဂီတပညာသည်တစ်စုနှင့် ရင်းနှီးခင်မင်ခဲ့၏။ ထို့နောက် မော်စကိုအနုပညာသင်ကျောင်းသို့ သွားရောက်ကာ ဂီတ ပါမောက္ခအဖြစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ရသည်။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့လည်း 
မကြာမကြာ သွားရောက်လည်ပတ်လေ့ရှိခဲ့၏။ ၁၈၇၇ ခုနှစ် တွင် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သော်လည်း ၄ လကြာတွင် ကွာရှင်းခဲ့ရလေသည်။

ယင်းသို့ အိမ်ထောင်ကွဲပျက်ရ၍ စိတ်မချမ်းသာ ဖြစ်နေ ခိုက်တွင် ငွေကြေးအခက်အခဲနှင့် ကြုံရပြန်သည်။ ထိုအခါတွင် သူ၏အရည်အချင်းကို သိပြီးဖြစ်သော နဒက်ဒါဖွန်မက်ခေါ် ငွေကြေးချမ်းသာသူမုဆိုးမကြီးတစ်ဦးကသူ့အား လစဉ်ငွေကြေး ထောက်ပံ့၍ ဂီတတွင် ထူးချွန်အောင် လိုက်စားစေလေသည်။ မည်သည့်အခါမှ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး တွေ့ဆုံခြင်းမပြုရဟူသော စည်းကမ်းချက်ဖြင့် ထောက်ပံ့ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

နောက်ပိုင်း တွင် ချိုင့်ကော့ဗ်စကီးသည် သူ၏ အကောင်းဆုံး တေးလက်ရာများ စီကုံးခဲ့သည်။ ချိုင့်ကော့ဗ်စကီး၏ ဘဲလေး တေးဂီတ အကျော်အမော်များတွင် Sleeping Beauty, Swan Lake, Romeo နှင့် Juliet ပြဇာတ်အဖွင့် ဂီတနှင့် Eugene Onegin အော်ပရာတို့ ပါဝင်သည်။

စာဖြင့်သာ ဆက်သွယ်လျက် လစဉ်ထောက်ပံ့ငွေကို ယူနေခဲ့ရာ ၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် သူ၏ကျေးဇူးရှင်အမျိုးသမီးကြီး စီးပွားပျက်လေသောကြောင့် ထောက်ပံ့ငွေများလည်း ရပ်စဲသွား လေသည်။ ထိုအခါတွင် ချိုင်ကော့စကီးမှာ စိတ်အပျက်ကြီး ပျက်ခဲ့ရပြန်သည်။ ချိုင်ကော့စကီး သီကုံးသော ကဗျာတေးချင်းများသည် ရုရှဂီတအစစ် မဟုတ်ဟူ၍ အစတွင် လူကြိုက်မများခဲ့သော်လည်း တဖြည်းဖြည်း ကျော်ကြားလာပေသည်။ သို့ရာတွင် ချိုင်ကော့စကီးမှာ အမြဲတမ်း စိတ်မကောင်းစရာနှင့် တွေ့ကြုံနေရသူတစ်ယောက် ဖြစ်ခဲ့၏။ သူ၏ကျေးဇူးရှင် စီးပွား ပျက်ပြီးနောက် ၃ နှစ်အကြာ ၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင် ချိုင်ကော့စကီးသည်လည်း ကွယ်လွန်ရှာလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Inogolo.com
2. ↑  မြန်မာစွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)
ဗုဒ္ဓဘာသာ သင်္ကေတ
**ပီတ - အဝါကသိုဏ်း**ကို ရှေးအတိတ် နီးသောဘဝက ပီတ - အဝါကသိုဏ်းရဖူးသော အထုံဝသီ ပါရမီ အဓိကာရရှိခဲ့လျှင် မပြုမပြင်ဘဲ ဝါဝါမြင်သမျှ အလုံးစုံသော ဝတ္ထုကိုပင် ကြည့်ရှု၍ အလွယ်တကူဖြင့် နိမိတ်ရနိုင်၏။ အထုံဝသီ ပါရမီ အဓိကာရ မရှိခဲ့လျှင် မိမိအထွာဖြင့် တစ်ထွာလောက် အလျားအနံကျယ်စွာ သစ်သားကို ယပ်ဝန်း၊ ရေအိုးဖုံးများကဲ့သို့ လက်ကိုင်စရာ အရိုးနှင့်တကွ ကသိုဏ်းဝန်းလုပ်၍ အဝါဆုံးဆေးကို အချောဆုံး အလှဆုံးဖြစ်အောင်သုတ်၍ အနား၌ အဝါရောင်ကို တောက်ထစေတတ်သော အနီဖြစ်စေ၊ အညိုဖြစ်စေ၊ အနက်ဖြစ်စေ၊ အဖြူဖြစ်စေ အမှတ်မရှိတစ်ခုခု ဒန်ပူပြား (ငွေမူးစေ့ခန့်) ဆေးမင်အနားပတ်တင်သားသုတ်လိမ်း၍ "အဝါ အဝါ" ဟု စိတ်ထဲကမှတ်၍ ကြည့်ရှု၍ နိမိတ်ယူရာ၏။

ဤအဝါကသိုဏ်း၌ ဥဂ္ဂဟနိမိတ်သည် ပြင်ဘက်ပရိကမ္မနိမိတ်နှင့် တထပ်တည်းတူစွာ မျက်စိနှင့်မြင်သောအတိုင်းပင် ထင်၏။ ပဋိဘာဂနိမိတ်မှာ ဥဂ္ဂဟနိမိတ်ထက် အဆအရာမက ဝါချောပြောင်ဝင်းလျက် အလွန်နှစ်သက်ဖွယ် ပတ္တမြားဝါယပ်ဝန်းကဲ့သို့ ထင်၏။ ဈာန်ပေါ်ပုံမှာ ပထဝီကသိုဏ်းနည်းအတိုင်း ထင်၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  လယ်တီဆရာတော်။ *ကမ္မဋ္ဌာန်းကျမ်းကြီး*။ မိခင်ဧရာဝတီစာအုပ်တိုက်
location = ရန်ကုန်။ pp. ၇၁၊ ၇၂။ line feed character in `|publisher=` at position 23 (အကူအညီ); Missing pipe in: `|publisher=` (အကူအညီ)
ဆင်ဖြူရှင် လုပ်ကြံခံရပြီးနောက်တွင် အဖတူအမိကွဲညီတော်*မင်းဆွေ*က မင်းခေါင်ဘွဲ့ဖြင့် နန်းတက်သည်။ မင်းကြီးစွာစော်ကဲ နှင့် ကန်စွန်းနိမ့်သူတို့ အိမ်နိမ့်တွင် ဖွားမြင်သူဖြစ်သည်။ ၎င်းလက်ထက်တွင် ရာဇာဓိရာဇ်နှင့် အဓိကယှဉ်ပြိုင်ကာ အင်းဝ-ဟံသာဝတီ အနှစ်လေးဆယ်စစ်ကို တိုက်ခိုက်သည်။ ရှေးဦးစွာ ရာဇာဓိရာဇ်၏ ဟံသာဝတီတပ်များ အင်းဝကိုသာမက တကောင်းထိချီတက်တိုက်ခိုက်ကျူးကျော်လာသည်ကို ခံရသည်။ ပင်းယ စကြိုသူမြတ် အမည်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါးက နှုတ်ရေးဖြင့် ဟံသာဝတီတပ်များ အင်းဝကို ဝန်းရံထားသည်မှ ဆုတ်ခွာရန် စွမ်းဆောင်ပေးသဖြင့် သက်သာရာရခဲ့သည်။ ဟံသာဝတီ နှင့် အပြန်အလှန် စစ်ပြုရင်း မွန်သူရဲကောင်း လဂွန်းအိန်၏ လုပ်ကြံမှုကို နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင်ခံခဲ့ရသည်။

  

နောင်တော် ဆင်ဖြူရှင်တရဖျားအား တကောင်းစားငနောက်ဆံ လုပ်ကြံသည့်နောက်တွင် မင်းဆွေ၏ညီဖြစ်သူ မင်းသိဒ္ဓတ်က ငနောက်ဆံအားတဖန်လုပ်ကြံပြီး နောင်တော်ဖြစ်သူ မင်းဆွေအားနန်းတင်သည်။ သို့သော် မင်းခေါင်က ဦးရီးတော် ရမည်းသင်းစား မဟာပြောက်အား ပင့်ဖိတ်ကာ နန်းအပ်စေသည်ကို မင်းသိဒ္ဓတ်သိလျှင် မင်းခေါင်အား ပြစ်တင်ကာ ဦးရီးတော် မဟာပြောက်အား ထွက်တိုက်၏။ သို့ဖြင့် မင်းခေါင်အင်းဝထီးနန်းအား စိုးစံရသည်။ မင်းသိဒ္ဓတ်လည်း စစ်ကိုင်းကိုစားသည်။ နောင်တွင် ညီနောင်နှစ်ဦး မသင့်မြတ်ကြသဖြင့် မင်းသိဒ္ဓတ် ဟံသာဝတီသို့ ခိုလှုံလေသည်။ နန်းသက်နောက်ပိုင်းတွင် သားတော်မင်းရဲကျော်စွာ(မွန်မူတွင် မင်းဖြူ)၏ အစွမ်းဖြင့် ရှမ်းပြည်တစ်လွှားကိုလည်းကောင်း၊ ရခိုင်ကိုလည်းကောင်း သိမ်းသွင်းနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် နတ်ရွာမစံမီ မင်းရဲကျော်စွာတစ်ယောက် ရာဇာဓိရာဇ်နှင့် ဆင်စီးချင်းထိုးရာ ကျဆုံးသွားသဖြင့် ဘုရင်မင်းခေါင်မှာ ခြေလွတ်လက်လွတ်ဘဝရောက်ခဲ့ရသည်။ ဘုရင်မင်းခေါင်နတ်ရွာစံလျှင် သားတော် ဆင်ဖြူရှင် သီဟသူက အင်းဝထီးနန်းကို ဆက်ခံသည်။

ဆက်စပ်လေ့လာရန်
--------------

* ရာဇာဓိရာဇ်
* မွန်သူရဲကောင်းလဂွန်းအိန်
* ရာဇာဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံကျမ်း

ကျမ်းကိုး
---------

* ရာဇာဓိရာဇ်အရေးတော်ပုံကျမ်း- ဒေါက်တာ နိုင်ပန်းလှ

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
အင်းဝခေတ် (အေဒီ ၁၃၆၄-၁၅၅၅) |
| --- |
| ဘုရင်များ
မင်း(၃၀)ဆက်  | 
* သတိုးမင်းဖျား
* မင်းကြီးစွာစော်ကဲ
* ဆင်ဖြူရှင်တရဖျား
* ပထမမင်းခေါင်
* ဆင်ဖြူရှင် သီဟသူ
* မင်းလှငယ်
* ကလေးကျေးတောင်ညို
* မိုးညှင်းသတိုး
* မင်းရဲကျော်စွာ (၁)
* နရပတိ (အင်းဝ)
* ပြည်စုန်သီဟသူ
* ဒုတိယ မင်းခေါင်
* ရွှေနန်းကျော့ရှင် နရပတိ
* သိုဟန်ဘွား
* အုန်းဘောင်ခုံမှိုင်း
* မိုးဗြဲနရပတိ
* စစ်ကိုင်းနရပတိစည်သူ
* သတိုးမင်းစော
* လင်္ကျာစည်သူ
* မင်းရဲကျော်စွာ (၂)
* ညောင်ရမ်းမင်းတရားကြီး
* အနောက်ဖက်လွန်မင်း
* သာလွန်မင်း
* ပင်းတလဲမင်း
* ပြည်မင်း
* နရာဝရ
* မင်းရဲကျော်ထင်
* စနေမင်း
* တနင်္ဂနွေမင်း
* မဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိ

 |
| ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ | 
* ရာဇာဓိရာဇ်
* သီလဝ
* လဂွန်းအိန်
* သမိန်ဗရမ်း
* သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရ
* သျှင်မဟာသီလဝံသ
* သျှင်ဥတ္တမကျော်
* သျှင်အုန်းညို
* သျှင်ခေမာ
* ကန်တော်မင်းကျောင်းဆရာတော်
* စကြိုသူမြတ်
* အဒူမင်းညို
* ရှင်ဘို့မယ်
* စောဥမ္မာ
* သူခိုးကြီးငတက်ပြား
* ဒလဆုံးမင်းရဲကျော်စွာ
* ဗားမဲ့ဆရာတော်
* ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ
* မိဖြူ မိညို
* ခုံတော်မောင်ကျဘမ်း
* မိုးညှင်းစလုံ
* မင်းကြီးရန်နောင်

 |
| အကြောင်းအရာများ | 
* ဧချင်း
* မော်ကွန်း
* တောလား
* မေတ္တာစာ
* ပေလေးပင် သျှင်လေးပါး
* ရာဇာဓိရာဇ်အရေးတော်ပုံကျမ်း
* အင်းဝ-ဟံသာဝတီ အနှစ်လေးဆယ်စစ်

 |
| ဒေသ | 
* အင်းဝ

 |
| * + ပုဂံခေတ်
	+ ပင်းယခေတ်
	+ အင်းဝခေတ်
	+ တောင်ငူခေတ်
	+ ညောင်ရမ်းခေတ်
	+ ကုန်းဘောင်ခေတ်
	+ ရတနာပုံခေတ်
	+ ကိုလိုနီခေတ်
	+ ဂျပန်ခေတ်
	+ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ်
	+ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်
	+ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ခေတ်
	+ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီခေတ်
	+ မျက်မှောက်ခေတ်
 |
ရုပ်ပွားတော်များ
အဓိက ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြီး
စေတီတော်
**အဒရှိနိုနန်းဘုဆွတ်ဘုရား** (化 野 念 仏 寺 ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ အုခရောခု (Uky0ku) ရှိ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် ဖြစ်သည်။ ၈၁၁ တွင် ခူးခိုင် (Kūkai) သည် ရုပ်ပွားတော်အား တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဟိုနန်း (Honen) က လက်ရှိအချိန်တည်ရှိနေသည့် နန်းဘုဆွတ်ရုပ်ပွားတော်ကို ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ ရုပ်ပွားတော်သည် မြင့်မားသည့် တောင်ကုန်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး အနောက်မြောက်ဘက်မှနေ၍ မြို့တစ်ခုလုံး၏ မြင်ကွင်းကို ရှုစားနိုင်ပေသည်။ ဟဲအိအန် (Heian) ကာလအတွင်းက လူများသည် သေဆုံးပြီးသော လူများ၏ ကိုယ်ခန္ဓာများကို ထိုနေရာတွင် လာရောက်ပစ်ထားကြသည်။ မိုးရွာသည့် အခါများနှင့် လေတိုက်သောအခါများတွင် သေဆုံးပြီးသူတို့၏ အလောင်းများကို လှစ်ဟကာ စွန့်ပစ်ကြသည်။ ယခုအခါတွင်မူ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် ရှစ်ထောင်သည် အဒရှိနိုရုပ်ပွားတော်၏ ပတ်လည်တွင် တည်ရှိလျက် ရှိသည်။ ထိုရုပ်ပွားတော် ရှစ်ထောင်ကို ၁၉၀၃ ခုနှစ်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး သေဆုံးသွားသည့် ဝိဉာဉ်များအတွက် အမှတ်တရအထိမ်းအမှတ်အနေဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ သေဆုံးသူများ၏ ဝိဉာဉ်များအတွက် အခမ်းအနားကို ပြုလုပ်ကြပြီး ဆန်းတိုခုယို ဟု လူသိများကြသည်။ ထိုအခမ်းအနားတွင် ကျောက်ဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည် တစ်သောင်းခန့်ရှိသည့် ရုပ်ပွားတော်များတွင် ဖယောင်းတိုင်များ ထွန်းညှိကြသည်။

သွားရောက်မှု
------------

၁၇၊ အဒရှိနိုချိုး၊ ဆဂတိုရီးမိုတိ၊ အုခရောခု၊ ကျိုတို
ကျိုတိုဘတ်စကား (ကျိုတိုစီတီးဘတ်စကား မဟုတ်ပါ) စီး၍ မှတ်တိုင်သို့ ငါးမိနစ်ခန့် လမ်းလျှောက်ပါ။

ကိုးကား
-------
ပတ်ဘလို ရူးအစ် ဝိုင် ပီကာဆို (1962)
Signatur Pablo PicassoSignatur Pablo Picasso
**ပတ်ဘလို ရူးအစ် ဝိုင် ပီကာဆို** (၁၈၈၁-၁၉၇၃) သည် စပိန်လူမျိုးပန်းချီပညာရှင်ကြီး တစ်ဦးဖြစ်သည်။ စပိန်နိုင်ငံ မာလာဂါမြို့တွင် ဖွားမြင်သည်။ ဖခင်မှာ ပန်းချီဆရာတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ပန်းချီသင်တန်းများကိုလည်း ဖွင့်လှစ်သဖြင့် မျိုးရိုးရှိသူဟုဆိုနိုင်သည်။ အသက် ၁၄နှစ်တွင်ပင် ပန်းချီတွင် ကောင်းစွာအစွမ်းပြနိုင်သောကြောင့် ပါရမီရှိသူအဖြစ် အများက သတ်မှတ်ကြသည်။ ပန်းချီဆွဲခြင်းကို အသက်ထက်ဆုံးတိုင် ပြုလုပ်သွားပြီး (၂၀)ရာစု ပန်းချီပညာရှင်အားလုံးအနက် လူသိအများဆုံးဟု ဆိုသင့်သည်။ 

ပီကာဆိုသည် ဟန်အမျိုးမျိုးဖြင့် ပုံများရေးဆွဲတတ်သည်။ အခြားပန်းချီပညာရှင်များအပေါ် ကြီးမားစွာ ဩဇာလွှမ်းမိုးနိုင်ခဲ့သည်။ ပီကာဆို၏ အစောဆုံးလက်ရာများကို အဓိကအားဖြင့် အပြာရောင်ဖြင့်ခြယ်မှုန်းခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဂဲဩမေတြီပုံသဏ္ဌာန် အစိတ်အပိုင်းများဖြင့် ရုပ်ပုံများစွာရေးဆွဲလာသည်။ ကျူဗစ်ဆင် (Cubism) ခေါ် ပန်းချီရေးနည်းရေးဟန်အဖြစ် သိထားကြသည်။ ပီကာဆို၏ အထင်ရှားဆုံး ပန်းချီကားများစွာအနက် ဂွါနီကာ (Guernica) လည်း ပါဝင်သည်။ နိုင်ငံရေးအငွေ့အသက်မကင်းသည့် အဆိုပါပန်းချီကားမှာ စပိန်နိုင်ငံ ပြည်တွင်းစစ်ကာလအတွင်း မြို့တစ်မြို့ပျက်စီးသွားရပုံကို သရုပ်ဖော်ထားသည်။ 

ပီကာဆိုသည် ပန်းချီပညာသာမက ပန်းပုအတတ်ကိုပါ ကောင်းစွာ တတ်ကျွမ်းသည်။ ဘဲလေးအက(Ballet) အတွက်လည်း နောက်ခံကားများကို ရေးဆွဲပေးသည်။ ကဗျာစပ်ရာတွင်လည်း မညံ့ပေ။ ကျောက်ထွင်းပန်းချီ အပါအဝင် အခြားသော အနုပညာလက်ရာ အများအပြားပင် ကျန်ရှိနေသေးသည်။ ထူးထူးခြားခြား ပန်းချီဆွဲသက်ကြာလွန်းပြီး ၇၅နှစ်မျှ ပန်းချီများ ရေးဆွဲခဲ့သည်။ တစ်ပါတ်တွင် ပန်းချီ ၅ ချပ်နှုန်းရေးဆွဲခဲ့ပြီး ပန်းချီကားပေါင်း ၂၀ဝ၀ဝ ကျော်ကို လက်ရာမထပ်စေရအောင် ရေးဆွဲခဲ့သူဖြစ်သည်။
ပန်းချီကျော်ဖြစ်သည်နှင့် အညီ ၎င်း၏ပန်းချီကားများ ဈေးကောင်းရသဖြင့် ချမ်းသာသူတစ်ဦးဖြစ်လာသည်။ စပိန်နိုင်ငံသား ဖြစ်သော်လည်း ကွယ်လွန်ချိန်အထိပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ မိုဂျင်(Mougins)တွင်သာ နေထိုင်သွားခဲ့သည်။

ဂွါနီကာ

ရည်ညွှန်းကိုးကား
----------------

* ကျော်စွာ(၁၀ဝ)-ဒေါက်တာသန်းထွန်း
**ဘော့ပါစေတီတော်များ** (Bhojpur) သည် ဆန်ချီမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၁၁ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည့် စေတီအဆူ သုံးဆယ်တည်ရှိသည့် နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မဇ္ဈဒေသ ပြည်နယ်, ဘော့ပါရှိ ကျေးရွာနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသနနယ်မြေ တို့နှင့် အမည်ရောထွေးမှုမရှိစေရန် ဘော့ပါစေတီတော်များကို Murelkhurd စေတီများ သို့မဟုတ် Morel Khurd စေတီများဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။

ဆန်ချီမြို့ပတ်ဝန်းကျင် ကီလိုမီတာ ၂၀ ပတ်လည်တွင် စေတီအစု လေးစု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ အရှေ့တောင်ဘက်၌ ဘော့ပါနှင့် အန်ဒါ၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် သောနရီ၊ အနောက်ဘက်တွင် သတ္တာရ တို့ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် တောင်ဘက် ၁၀၀ ကီလိုမီတာအကွာတွင် ဆာရုမရုလည်း ရှိသည်။

စေတီတော်များအားလုံးကို ၁၉ ရာစုတွင် Major Cunningham က ရှာဖွေမှုများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ တွေ့ရှိခဲ့သည့် ဓာတ်တော်အများစုကို အင်္ဂလန်သို့ ဆောင်ယူခဲ့သည်။ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည့် ဓာတ်တော်တစ်ခုသည် ကျောက်သလင်းဖြင့် ပြုလုပ်ထားပြီး ဗုဒ္ဓ၏ဓာတ်တော်ပုံစံမျိုး ဖြစ်သည်။ ကျောက်သလင်းကို ဓာတ်တော်များကို ထည့်ရန်အတွက် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ ဤဓာတ်တော်ကြုတ်ကို ၁၈၅၁ ခုနှစ် Alexander Cunningham နှင့် FC Maisey တို့က တူးဖော်မှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့စဉ် အစေတီတော်အမှတ် (၂) ၏ အခန်းတစ်ခုမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

စေတီတော်၏ အလယ်ကောင်သည် သေးငယ်သည့်ဓာတ်တော်များဆံ့နိုင်သည့် အခေါင်းပေါက် ဖြစ်သည်။ (ထိုအချိန် တူးဖော်ခဲ့စဉ်က ဖြစ်သည်၊ ယခုအချိန်တွင် ထိုအပေါက် မရှိတော့ပေ) စေတီတော်တွင် ထီးတော်တစ်ခု ပါဝင်ပြီး မြင့်မြတ်မှု၏ သင်္ကေတဖြစ်သည်။ စေတီများကို BCE ၁ ရာစုအချိန်ကာလက တည်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။

ရုပ်ပုံများ
-----------

* Sanchi and surrounding stupas.Sanchi and surrounding stupas.
* General plan.General plan.
* Group of stupas.Group of stupas.
* Group of stupas. The Sanchi stupas appear far away on the horizon.Group of stupas. The Sanchi stupas appear far away on the horizon.
* Stupas, reliquaries and inscriptions.Stupas, reliquaries and inscriptions.
* Stupas, reliquaries and inscriptions.Stupas, reliquaries and inscriptions.
* The reliquary of stupa n°2, in rock crystal (H: 11 cm, W: 8 cm, Victoria and Albert Museum).The reliquary of stupa n°2, in rock crystal (H: 11 cm, W: 8 cm, Victoria and Albert Museum).

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
အနီးအနားရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာစေတီပုထိုးများ |
| --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |
| သတ္တာရ | 
**ဆန်ချီ**
 | ဘော့ပါစေတီတော်များ |
| သောနရီစေတီများ | ဆာရုမရု | အန်ဒါစေတီတော်များ |

 |

ကိုးကား
-------

1. ↑  Buddhist Stupas Monument - Archaeological Survey of India - Bhopal။
2. 1 2  Buddhist Circuit in Central India: Sanchi, Satdhara, Sonari, Andher, Travel ... p.31
3. 1 2  Notice of the Victoria and Albert Museum Reliquary | V&A Search the Collections (in en)။  12 August 2018 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  Reliquary | V&A Search the Collections (in en)။  12 August 2018 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များသည် များသောအားဖြင့် အရှည်မှာတိုတောင်းကြပြီး တောင်ထူထပ်သည့် ပထဝီသွင်ပြင်ကြောင့် မြစ်များသည် နက်စောက်ကြသည်။ ၎င်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဒတ်ချ်လူမျိုးအင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးဖြစ်သည့် Johannis de Rijke သည် တိုယာမစီရင်စု၊ ဂျောဂန်ဂျိမြစ်သို့ သွားရောက်လည်ပတ်သည့်အခါတွင် "ဤအရာတို့သည် မြစ်မဟုတ်၊ ရေတံခွန်တစ်ခုဖြစ်သည်" ဟူ၍ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။

ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များသည် တောင်ထူထပ်သည့်တောများထဲမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး V ပုံသဏ္ဌာန်ရှိကြသည်။ မြစ်များ၏ အောက်ပိုင်းတွင် သီးနှံများကို စိုက်ပျိုးကြပြီး မြို့များ တည်ရှိကြသည်။ အချို့မြစ်များတွင် ဆည်များကို တည်ဆောက်ကာ ရေနှင့် လျှပ်စစ်ထောက်ပံ့ပေးကြသည်။ 

အရှည်ဆုံးမြစ်မှာ ရှိနနိုမြစ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းမြစ်သည် နဂနိုစီရင်စုမှ နီးဂတစီရင်စုအထိ စီးဆင်းနေသည်။ တိုတဲမြစ်သည် ရေဝေရေလဲအကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး တိုကျိုမြို့ပြဒေသရှိ လူပေါင်း ၃၀ ကျော်ကို ရေအထောက်အပံ့ပေးလျက်ရှိသည့် မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များစာရင်း
------------------------------

ဟော့ကိုင်းဒိုး
--------------

### အဆင့် A မြစ်များ

### အဆင့် B မြစ်များ

### ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ၏ အရှည်အလိုက်စာရင်း

### ဟွန်းရှူး

### တိုးဟိုခု

ကိုးကား
-------
**Blackgaze** သည် heavy metal ဂီတ၏ ပုံစံတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ၂၀၀၀ခုနှစ်တွင် black metal နှင့် shoegazing တို့မှ ဖွံဖြိုးလာခဲ့သော အနုပညာလက်ရာတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ Deafheaven နှင့် Boss-de-Nageတီးဝိုင်းများသည် blast beat drumနှင့် high-pitched screamed vocal များနှင့် melodic elementများနှင့် လေးလံသိပ်သည်းသော distorted guitar ပုံစံများအစရှိသော black metal ကြီးမားသော အစိတ်အပိုင်းများကို ပေါင်းစပ်ထားသည်။ post-rock နှင့် post-metal ၏ အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်သော ရှည်လျားသော crescendo နှင့် ချဲ့ကားထားသော အစိတ်အပိုင်းများကို ဤပုံစံထဲတွင်
မကြာခဏတွေ့နိုင်သည်။ blackgazeသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ကောင်းမွန်သော ထုတ်လုပ်မှုမှ ဝေးကွာလျက်ရှိသည်။

ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု
-------------------

Geographically loose scence ကိုဖြတ်လျက် Stereogumမှ Michael Nelson က ပြင်သစ် ဂီတပညာရှင် Neige ၏ အစောပိုင်းအလုပ်များဖြစ်သော Alcest, Amesoeurs, lantlos နှင့် အခြား project များသည် ဤအမျိုးအစားစတင်မွေးဖွားခြင်းဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူခဲ့သည်။ Nelson, Alcest ၏ ၂၀၀၅ခုနှစ် Le Secretသည် blackgaze ၏မွေးနေ့ဖြစ်ခဲ့သည်။ Neigeသည် အမျိုးအစားကို တီထွင်ခဲ့သော်လည်း အငြင်းပွားဖွယ်ရာမှာ အမေရိကန်တီးဝိုင်း Deafheaven သည် အမျိုးအစားကို ပို၍အရေးပါစေခဲ့သည်။ Deafheavenတီးဝိုင်းမှ George Clarkeသည် နော်ဝေးဂီတသမား၊ စာရေးဆရာ Varg Vikernes၏ဂီတဆိုင်ရာ project ဖြစ်သည့် Burzumကို Deafheaven ၏ဂီတဆိုင်ရာ ဦးတည်ရာ အသေးစိတ်စီမံကိန်းအဖြစ် ကိုးကားခဲ့သည်။

လက်ခံခြင်း
----------

metal အဖွဲ့အစည်းမှ အဖွဲ့ဝင်အချို့ အများအားဖြင့် traditional black metal ဝါသနာအိုးများသည် အမျိုးအစား၏ metal အဖွဲ့အစည်းအပြင်ဘက်တွင် ကျယ်ပြန့်မှုကြောင့် hipster metal ဟု ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။ တုံ့ပြန်မှုအဖြစ် Deafheaven ၏ ၂၀၁၃ တွင် ဖြန့်ချိခဲ့သော Sunbatherကို ချီးကျူးဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။ metalအဖွဲ့အစည်း၏ သေးငယ်သောအပိုင်းမှ တုံ့ပြန်မှုဖြစ်သော်လည်း ဤ
albumသည် ဝေဖန်ရေးသမားများနှင့် ဂီတဝါသနာအိုးများ၏ လက်ခံမှုကို ရရှိခဲ့သည်။ အမျိုးအစား၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ဖြန့်ချိမှုများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။ Deafheaven ကဲ့သို့ blackgaze တီးဝိုင်းများ
သည် mainstream ဂီတပွဲတော်များတွင် တီးခတ်ခြင်းများ mainstream သို့ပျံနှံအောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  The Translator Blackgaze။  October 5, 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
ဟဲဗီးမက်တယ်လ် |
| --- |
| အမျိုးအစားကွဲများ | 
* Alternative metal
* Avant-garde metal
* Black metal
* Blackgaze
* Cello metal
* Celtic metal
* Christian metal
* Crossover thrash
* Crust punk
* Dark metal
* Deathgrind
* Death metal
* Death 'n' roll
* Deathcore
* Death-doom
* Djent
* Doom metal
* Drone metal
* Extreme metal
* Folk metal
* Funk metal
* Glam metal
* Goregrind
* Gothic metal
* Grindcore
* Groove metal
* Industrial metal
* Latin metal
* Mathcore
* Medieval metal
* Melodic death metal
* Melodic metalcore
* Metalcore
* National Socialist black metal
* Neoclassical metal
* Nu metal
* Pagan metal
* Pirate metal
* Pornogrind
* Post-metal
* Power metal
* Progressive metal
* Rap metal
* Red and Anarchist black metal
* Sludge metal
* Speed metal
* Stoner metal
* Symphonic black metal
* Symphonic metal
* Technical death metal
* Thrash metal
* Traditional heavy metal
* Unblack metal
* Viking metal

 |
မြန်မာဘာသာဖြင့် သင့်လျော်သော အမည်မရှိသေးသောကြောင့် ဤဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်ကို အခြားဘာသာစကား / စာဖြင့် ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်သည်။

**BGI** (ဘီဂျီအိုင်) ၊ ယခုအခေါ်အဝေါ်  **BGI Group** (ဘီဂျီအိုင် အုပ်စု) ၊ ယခင်အခေါ်အဝေါ် **Beijing Genomics Institute** သည် မျိုးရိုးဗီဇအစဉ်အတိုင်းလိုက်ခြင်း အချက်အလက်များ စူးစမ်းလေ့လာသော တရုတ်နိုင်ငံပိုင်ကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အခြေစိုက်ရုံးချုပ်မှာ တရုတ်နိုင်ငံ Guangdong ပြည်နယ် Shenzhen မြို့တွင် တည်ရှိသည် 
။

လူသားမျိုးရိုးဗီဇဖွဲ့စည်းပုံ စူးစမ်းလေ့လာသော စီမံကိန်းတွင်မျိုးရိုးဗီဇသုတေသနဌာန တစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်ရန် ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အခြားတိရစ္ဆာန်များ၊ အပင်များနှင့် သေးငယ်သောဇီဝဗေဒသတ္တဝါများ၏ မျိုးရိုးဗီဇအစဉ်အတိုင်းလိုက်ခြင်း စူးစမ်းလေ့လာမှုကိုလည်း လုပ်ဆောင်သည်။ ဤကုမ္ပဏီသည် ပန်ဒါဝက်ဝံများနှင့် စပါးပင်များ၏ မျိုးရိုးဗီဇကို အဓိပ္ပါယ်ဖော်သော သုတေသနဌာနမှပြောင်းလဲ၍ တိရစ္ဆာန်ပုံတူပွားခြင်း၊ ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးခြင်းနှင့် စာချုပ်သုတေသနများ တက်ကြွစွာလုပ်ဆောင်သော ကုမ္ပဏီအဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့သည်။ ကုမ္ပဏီ၏ အကျိုးအမြတ်မယူသော သုတေသနလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်မှုကို Beijing Institute of Genomics ၊ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ခွဲထွက်သွားသော တရုတ်နိုင်ငံသိပ္ပံပညာဆိုင်ရာ သင်တန်းကျောင်းနှင့်အတူ BGI Research နှင့် အကျိုးအမြတ်မယူသော အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည့် China National GeneBank တို့မှ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Lone Frank, High-Quality DNA, Apr 24, 2011, The Daily Beast
2. ↑  Introduction။ BGI Group။
3. ↑
4. ↑
5. ↑
အာမေးနီးယန်းလူမျိုးနှင့် ပတ်သက်ပြီး မကြာခဏကြားရသည်များ ရှိသော်လည်း ၎င်းတို့၏ အကြောင်းကို သေသေချာချာ မသိကြသူ များပါသည်။ အာမေးနီးယန်းနိုင်ငံသည် တစ်ချိန်က ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပြီး တည်နေရာမှာ အာရှနှင့် ဥရောပတိုက်ကြားတွင် ပါဝင်သည်။ မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် ဂျော်ဂျီယာ၊ အနောက်ဘက်တွင် တူရကီ၊ အရှေ့ဘက်တွင် အဇာဘိုင်ဂျန်နိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ဆက်စပ်လျက်တည်ရှိသည်။ ခရစ်ယာန်ဘာသာကို အစောဆုံးကိုးကွယ်သော လူမျိုးစုတစ်ခုလဲဖြစ်သည်။ 

အာမေးနီးယန်းလူမျိုးများသည် AD ၄ရာစုလောက်မှ စတင်ပြီး ရွှေ့ပြောင်းသွားလာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်ထဲက ပါးရှားအင်ပါယာနှင့် ဘိုင်ဇန်တိုင်းအင်ပါယာများတွင် အာမေးနီးယန်းလူမျိုးများ စတင်ဝင်ရောက်နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ မှတ်တမ်းတချို့အရ အာမေးနီးယန်းလူမျိုးများသည် ၁၆ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် အာရှဒေသများ (မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် ) သို့ကုန်သည်များအဖြစ် ဝင်ရောက်အခြေချနေထိုင်လာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့က မြန်မာဘုရင်များထံ မင်းမှုထမ်းခဲ့ပြီး အကောက်အခွန်နှင့် သံတမန်ဆက်သွယ်ရေးတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသည် ။ 1871-72 ဗြိတိသျှ - အိန္ဒိယ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အာမေးနီးယန်းဦးရေ ၁၂၅၀ ဦးခန့် ရှိခဲ့သည် ။ 

1901 ခုနှစ်က ဗြိတိသျှလုပ်ငန်းရှင် ဂျွန်ဒါဝတ် တည်ဆောက်ခဲ့သော စထရင်းဟော်တယ် (ရန်ကုန်) ကို အာမေးနီးယန်းညီနောင် (စာကီးစ်) မှပြန်လည်ဝယ်ယူသွားခဲ့ပြီး ၁၉၂၅ ခုနှစ်အထိကိုယ်တိုင်ဦးစီးခဲ့ကြသည်။ ၎င်းညီနောင်၂ဦးသည် စင်္ကာပူရှိ ရပ်ဖယ်ဟိုတယ်နှင့် မလေးရှားရှိ Eastern & Oriental များကိုလည်း ပိုင်ဆိုင်ခဲ့ကြသေးသည်။

အာမေးနီးယန်းလူမျိုးများနှင့် ပတ်သက်ပြီး နောက်ထပ်အထင်ကရရှိသော အဆောက်အဦမှာ ရန်ကုန်မြို့တွင်း ဗိုလ်အောင်ကျော်လမ်းနှင့် ကုန်သည်လမ်းဒေါင့်မှ စိန့်ဂျွန်းခရစ်ယာန် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ဖြစ်သည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၅၀ခန့်က စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး လက်ရှိတွင် အာမေးနီးယန်း လူမျိုးနွယ်များဆိုင်ရာ တစ်ခုတည်းသောအဆောက်အဦးအဖြစ် တည်ရှိနေပါသည်။

လက်ရှိ မှတ်တမ်းများအရ ရန်ကုန်မြို့တွင် အာမေးနီးယန်း ကုန်သည်မျိုးရိုးများမှ ဆင်းသက်လာသူ မိသားစု ၂၀ ဝန်းကျင်ခန့် ရှိလိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည် ။
**အာမီဒီယို မိုဒီဂလီယာနီ** (Amedeo Modigliani 1884-1920) ၏ မွေးရပ်မြေမှာ လီဗိုနို (Livorno) ဖြစ်သည်။ ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် ပါရီ (Paris) သို့ရောက်၍ ပီကာဆို (Picasso) ကဲ့သို့သော ပန်းချီဆရာများနှင့်တွေ့သည်။ ပန်းချီဆရာအဖြစ် အပြင်းအထန်ကြိုးစားရင်း ရောဂါကြောင့် မိဘအိမ် ခဏပြန်ရသည်။ အမှန်တော့ ခဏပဲ ပြန်မည် ဟူသော အစီအစဉ်မရှိ ။ ပါရီတွင် ဆိုးခဲ့ ပေခဲ့သော အကျိုးဆက်လည်း ဖြစ်သည်။ ကျန်းမာရေးပြန်လည် ကောင်းမွန်လာသောအခါ မွေးရပ် ဇာတိသည် သူနှင့်အံမကျ၊ သာမန် ပန်းချီဆရာ တစ်ယောက်၏ ဘဝတွင်မပျော်။ အောင်မြင်မှုနှင့် ဝါသနာအတွက် ပါရီသို့ နောက်တစ်ခေါက် ပြန်သွားမည်ဟု အသိပေးလိုက်သောအခါ အမေက လုံးဝမကျေနပ်။ ပါရီသို့ ပြန်ရသည့် အခြားအကြောင်း တစ်ရပ်လည်း ရှိသေးသည်။ အကိုလုပ်သူ အီမန်နူဝဲ (Emmanuel) မှာရှေ့နေတစ်ဦးဖြစ် ၍ အောင်မြင်နေသူ၊ မိဘအား ဂုဏ်တင့်စေသူ။ ဤအိမ်တွင်ဆက်နေလျှင် သူ့လောင်းရိပ်အောက်မှာ နေရမည်၊ သူ့မျက်နှာ ကြည့်ရမည်။ သေသည်အထိ ဤဘဝဖြင့် မနေလိုပေ။

ပါရီသို့ အပြန်လမ်း၌ အပေါင်းအသင်းများ အကြောင်း၊ အလုပ်အကြောင်းသာ စဉ်းစားရင်း အိပ်ပျော်သွားခဲ့သည်။ နိုးလာတော့ ပါရီဘူတာသို့ ရထားဝင်နေလေပြီ။

အငှားကား တစ်စီးတား၍ သူငယ်ချင်းများ စုဝေးရာ လိပ်ခုံး မောင်းခိုင်းသည်။ လမ်းတွင်မိတ်ဆွေဟောင်းကြီး ချယ်ကိုဗစ် ကိုတွေ့ ၍ ခေါ်လာခဲ့သည်။ စကားစမည်ပြောရင် မိုဒီက မေးသည်၊ "အခုတစ်လော ဘယ်သူတွေ သေသေးသလဲ ?" ၊ "သေတာကတော့ အနုပညာပဲ"။ ယခုအချိန် မိုဒီက "ဘယ်သူတွေ သေသေးသလဲ ?" ဟုမေးလာလျှင်တော့ အဖြေက အနုပညာ တစ်ခုတည်းတော့ မဟုတ်နိုင်တော့ပေ။ "မေတ္တာတရားလား" ၊ "ကိုယ်ကျင့်တရားလား" ၊ "လူသားဆန်သော နှလုံးသားတွေလား"၊ "ချစ်ခြင်းတရားတွေလား" အဖြေက တစ်ခုမကတော့ ရှိနိုင်သည်။

ဒီတစ်ခါ ပါရီအပြန်မှာတော့ မိုဒီအောင်မြင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဝမ်းနည်းစရာ ကောင်းသည်က ပါရမီရှင်တစ်ယောက် ဖြစ်ကြောင်း သူ့ကိုယ်သူ မသိရသေးခင် အသက် ၃၅နှစ် အရွယ် ၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကျန်ခဲ့သည်က သူ၏ပြန်လည် အသက်သွင်းထားသော အနုပညာများပင် ဖြစ်သည်။
**အာဘေးအာမက်** (Ge'ez: ዐቢይ አህመድ አሊ; ၁၉၇၆ ခုနှစ်15ဂုတ် ၁၅ ရက်တွင်မွေးဖွားသည်) သည်အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ၏နိုင်ငံရေးသမားဖြစ်ပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ပြီလ ၂ ရက်မှစ၍ အီသီယိုးပီးယားဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ၏စတုတ္ထမြောက် ၀ န်ကြီးချုပ်အဖြစ်အမှုဆောင်သည်။ အာဏာရအီသီယိုးပီးယားပြည်သူ့တော်လှန်ရေးဒီမိုကရက်တစ်တပ် ဦး (EPRDF) သည် Oromo ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ODP) မှ EPRDF ၏ညွန့်ပေါင်းပါတီလေးခုတွင်တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ Abiy သည်အီသီယိုးပီးယားပါလီမန်တွင်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရပြီး ODP နှင့် EPRDF အလုပ်အမှုဆောင်ကော်မတီဝင်လည်းဖြစ်သည်။

ယခင်စစ်တပ်ထောက်လှမ်းရေးအရာရှိဟောင်းတစ် ဦး သည် ၀ န်ကြီးချုပ် Abiy ဖြစ်လာပြီးကတည်းကနိုင်ငံရေးနှင့်စီးပွားရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကိုကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အီရီထရီးယား၊ တောင်ဆူဒန်နှင့်ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများနှင့်ဆူဒန်သမ္မတနိုင်ငံတွင်အသွင်ကူးပြောင်းရေးသဘောတူညီချက်ရရှိရန်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ Abiy သည်အီသီယိုးပီးယားနှင့်အီရီထရီးယားအကြားနှစ် (၂၀) ကြာစစ်အပြီးနယ်နိမိတ်ပြတ်တောက်မှုအဆုံးသတ်ရေးအတွက်သူ၏လုပ်ငန်းအတွက် ၂၀၁၁ ခုနှစ်ငြိမ်းချမ်းရေးနိုဘယ်ဆုကိုချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ်အောက်တိုဘာလတွင် Abiy Ahmed သည်ဒုတိယ ၅ နှစ်သက်တမ်းအတွက်တရားဝင်ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုခဲ့သည်။
**မလာဆုနှင့်မာဆု** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

သုံးဆယ်မြို့ မောင်းထောင်ဆရာတော်ဘုရားသည် ဇာတိချက်ကြွေ မောင်းထောင်မြို့သို့ အလည်လာလို၏။ သို့သော် မောင်းထောင်ရွာတွင် သံဃာတော်များ မညီညွတ်သဖြင့် မလာလိုပေ။ ဇာတိရွာကို မလွမ်းဆွတ်ရန်၊ ဒါယကာ ဒါယကာမများ ပင့်ဖိတ်ထားသည့် ပုံသိမ်မြို့သို့သာ ကြွသင့်ကြောင်း ရေးဖွဲ့ထားသည်။

မလာဆုနှင့်မာဆု
--------------

သုံးရွှေဆယ်နယ်မြေရပ်၏၊ (ငွေဆဒ္ဒန်ပြောင်မာစု) တွင်မှ၊ ဓာတုရံမွေသရီနှင့်၊ မဟေသီ စေတီလှသို့၊ မှီသကာတိုကတာဖွဲ့လို့၊ ကြာခဲ့ပြီစံပျော်ရွှင်သော်ကြောင့်၊ ထံတော်တွင်ပန်ဆင်ရုံးကြသည့်၊ ခွင်သုံးဆယ်ရာမညမှာ၊ ဘုန်းတေဇမဟန္တာ။  

  

မြတ်စွယ်တော်ဓာတ်မွေထူး၊ မျှော်ဖူးချင်တိုင်ပင်ဖိတ်လို့၊ တင်ထိပ်ခေါင်ဝဇီရာတို့နှင့်၊ သီဟဠာ၊ ဒီပါကျွန်းက၊ ဖြန့်ရွှန်းချွေရွှေထောင်မောင်းမှာ၊ ဆရာတော် (၂) ဝါအောင်းမိလျှင်၊ ခွာပြောင်းလေတထွေဆုတ်လို့၊ ပြည်ဥက္ကံ၊ မြို့နံရောနှင့်၊ တကောနယ်သဘုမ္မိက၊ ဗောဓိမဏ္ဍိုင်ထိ၊ မြို့ရခိုင်သိမ်သမုတ်ရာက၊ ပြေကုဿိန်လှဲ့ကာရှောက်ခဲ့၊ ဆဲ့ ခြောက်ပြေရောက်လေသမျှပ၊ ဒေသတွေနိုင်ငံပေါရက်နှင့်၊ သံယောဇဉ်မပြတ်အုံးနိုင်ဘု၊ ရပ်သုံးဆယ်မြို့ဒေသကို၊ ဘုန်းကြွရောက်လှာ။  

  

စောမုနိန်အစိန္တေကဲ့သို့၊ ပုသိမ်မြေအနောက်ချောင်းက၊ လျှောက်တောင်းပန်ဒါယကာတို့နှင့်၊ သာသနာအရှည်ဖြစ်စေဘို့၊ သည်နှစ်မှာ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်ကဲ့သို့၊ ဝါဆိုမည် ခွင့်တော်ပေးသော်ကြောင့်၊ ကြာလေလေ ညာမြေနှင့် ဝေးချေပေါ့၊ ဆွေးမြှော်တပူပင်စွာ၊ လူရှင်ပါမျှော်ဆဲ။  

  

ဆင်ခြင်ကာ ပညာနှင့်ကြည့်ပါတော့၊ တပည့်ဒကာကျော်ကဖြင့်၊ ဆရာတော် အညာမပျော်ပိုက်ပုံက၊ တော်လိုက်လေ မလာဆုနှင့်၊ မာဆုကို ( ပန်ပန္နက်) ပါငဲ့၊ မာန်တက်ခါဝန်တိုလို့၊ ရန်ဘက်လို အမျက်ညိုမကင်းသော်ကြောင့်၊ ပဉ္ဇင်းခံရှင်ပြုပေါရက်ကနှင့်၊ အလှူခံအတူမနှောကြဘု၊ ဆူလောညာဏ် သည်အရှုပ်တွင်တွေတို့၊ ထေရ်ပုဂ္ဂိုလ်ဘယ်သူရှင်းနိုင်ပ၊ ရွှေယင်းမာရပ်ဒေသတွင်မှ၊ အင်ကြင်းပင်ပြင်းပင်နှစ်ခွကဲ့သို့၊ ရင်ကလို ညှိနှိုင်းနိုင်ဘု၊ အဝေးမှာ ဧရာကဆိုင်းပါတော့၊ ဒွေးနှစ်ဖြာ၊ ကျေးရွာတပိုင်းစီပ၊ ဂိုဏ်းကနှစ်ကွဲ။

ခက်ဆစ်
------

၁။ ငွေဆဒ္ဒန်ပြောင်မာစု = တောင်ဘက်အရပ်။

၂။ မဟေသီ = ဘုရား။

၃။ တေဇမဟန္တာ = တန်ခိုးကြီးမားလျက်ရှိသည်။

၄။ သီဟဠာ = သီဟိုဠ်ကျွန်း။

၅။ ပန်ပန္နက် = ပန်ကြားသမှု ပြုပါသည်။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော ခေါင်းစဉ်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
မြန်မာနိုင်ငံတွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂၀၀၀ ကျော်မှစ၍ ဒင်္ဂါးများကိုအသုံးပြုကြသည် ဆိုသည်။ မြန်မာတို့သည် ဒင်္ဂါးဟူသောဝေါဟာရကို ပါဠိစကားလုံး ဋင်္က မှ ထုတ်ယူသုံးစွဲဟု အဆိုရှိသည်။ ဘုရင့်တံဆိပ်လက်ရာရှိသောငွေကြေး ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အချို့ကလည်း မြန်မာအခေါ် ဒင်္ဂါးသည် သက္ကတဘာသာ တင်္က ဟူသောစာလုံးမှ ရွေ့လျားလာသည်ဟုဆိုသည်။ ဒင်္ဂါးဟူသောဝေါဟာရသည် မြန်မာစကား အသုံးအနှုန်းထဲ၌သာမက စာပေ၊ ကဗျာ ၊ လင်္ကာတို့၌ပင် ပါဝင်နေသဖြင့် မြန်မာတို့နားရည်ဝနေသည်မှာ ကြာပြီဖြစ်သည်။ မြန်မာလင်္ကာဆရာကြီး ဖိုးသူတော်ဦးနု၏ အင်္လကာတစ်ခုတွင် ဒင်္ဂါး - ဒင်္ဂါး အရင်းစကားမှာ ဘင်္ဂလားအခေါ် မျက်နှာပွင့်ဆေး သူပါလျှင် ရင်အေးစေတတ်တာမို့ အနုဆေးလို့လဲခေါ်လောက်ပါရဲ့ ဟူ၍တွေ့ရလေသည်။ ထို့ထက်ရှေးကျသော ကဗျာတစ်ပုဒ်မှာ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၁၂ ခုနှစ်တွင်နန်းတက်သော ဟံသာဝတီ ဆင်ဖြူရှင်မင်းလက်ထက် ရှင်ကုမာရ ရေးသားသော ဓမ္မရာသီပျို့တွင် ဆန်းကြယ်တင့်တယ် တံဆိပ်ခတ်သား ကျပ် - မတ် - မူး - ပဲ သုံးစွဲဖွယ်မူ ဒင်္ဂါးပြ၍ အကုဋေမျှ ရာမကသား ဟုစပ်ဆိုထားသည်ကိုတွေ့ရသည်။ ဒင်္ဂါးနှင့်ပတ်သက်၍ မြန်မာအဘိဓာန်အကျဉ်းချုပ် အတွဲ ၂ (ဆ - န)၌ တံဆိပ်ခတ်နှိပ်၍ အလေးချိန်နှင့်တန်ဖိုးသတ်မှတ်ကာ သွန်းလုပ်ထားသော ရွှေငွေ စသည့် သတ္တုပြား ဟုအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။
The African Great Lakes system, in blue.
Map of larger region including the East African Rift and the entire so-called Great Rift Valley
Satellite view of the African Great Lakes region and its coastline.
**အဖရိကရှိ ရေကန်ကြီးများ** သည် အရှေ့အာဖရိကအက်ကြောင်းဒေသ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် အက်ကြောင်းလွင်ပြင်ရှိ အစိတ်အပိုင်းရှိ ကန်များ ဖြစ်သည်။ ၎င်းကန်များတွင် ဗစ်တိုးရီးယားကန်လည်း ပါဝင်သည်။ ဗစ်တိုးရီးယားကန်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ထုထည်နှင့် အနက်အားဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံး သန့်ရှင်းကြည်လင်သည့် ရေကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မာလဝီကန်သည်လည်း ဧရိယာအားဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရှစ်ခုမြောက်အကြီးဆုံး သန့်ရှင်းကြည်လင်သည့်ရေကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ စုပေါင်းလိုက်မည်ဆိုပါက ၎င်းကန်များတွင် ရေသည် 31,000 km3 (7400 cu mi) ပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် ဘိုင်ကယ်ကန် သို့မဟုတ် မြောက်အမေရိကရှိ ကန်များထက် ပိုမိုများပြားသည့် ပမာဏ ဖြစ်သည်။ ၎င်းအရေအတွက်သည် ဤကမ္ဘာဂြိုဟ်၏ မအေးခဲသည့် ရေမျက်နှာပြင်၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။ အာဖရိက၏ အက်ကြောင်းရှိ ကန်ကြီးများသည် ရှေးယခင်ကတည်းက သက်ရှိများ မှီတင်းနေထိုင်ခဲ့ရာ ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့ငါးမျိုးစိတ်၏ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် ထိုဒေသတွင် နေထိုင်ကြသည်။

အာဖရိကကန်ကြီးများ တည်ရှိသည့်ကန်များတွင် ကွန်ဂိုနိုင်ငံ၊ ဘူရွန်ဒီနိုင်ငံ၊ အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ၊ ကင်ညာနိုင်ငံ၊ မိုဇမ်ဘစ်နိုင်ငံ၊ မာလဝီနိုင်ငံ၊ ရဝမ်ဒါနိုင်ငံ၊ ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံ၊ တန်ဇန်းနီးယားနိုင်ငံနှင့် ယူဂန်ဒါနိုင်ငံ တို့ ဖြစ်သည်။

အာဖရိကကန်ကြီးများ ရှိရာဒေသ
--------------------------

အာဖရိကတိုက်ရှိ ကန်ကြီးများရှိရာဒေသတွင် အသုံးပြုမှုအများဆုံးဘာသာစကားမှာ Swahiliဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ ဤဘာသာစကားကို တန်ဇန်းနီးယား၊ကင်ညာ၊ ယူဂန်ဒါ၊ ရဝမ်ဒါနှင့် ကွန်ဂိုနိုင်ငံများတွင် နိုင်ငံတော်ဘာသာစကား သို့မဟုတ် တရားဝင်ရုံးသုံးဘာသာစကားအဖြစ် အသုံးပြုသည်။ 

မြင့်မားသည့် လူဦးရေသည် ခန့်မှန်းခြေ ၁၀၇ သန်းရှိပြီး ထိုဒေသအတွက် စိုက်ပျိုးရေးအသုံးချမှုသည် ထိုဒေသကို နိုင်ငံငယ်များအဖြစ် တစ်စုတစ်စည်းတည်း ဖြစ်စေသည်။ ထိုနိုင်ငံများတွင် အင်အားအရှိဆုံး နိုင်ငံများမှာ ဘူဂန်ဒါ၊ Bunyoro, ရဝမ်ဒါ၊ Burundi တို့ ဖြစ်ကြသည်။

ရာသီဥတု
-------

ကုန်းမြင့်ဒေသများသည် အတော်အေးသည်။ ထိုဒေသရှိ ပျမ်းမျှအပူချိန်သည် 17 °C (63 °F) နှင့် 19 °C (66 °F) ရှိသည်။ မိုးအသင့်အတင့် ရွာသွန်းသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ~ZAMBIA~။ www.zambiatourism.com။  2008-03-14 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  
International Documentation Network on the Great African Lakes Region။ Princeton University Library။  22 November 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  တမ်းပလိတ်:M-W "the region of Africa that is bounded by Lakes Victoria, Kyoga, Albert, Edward, and Tanganyika"
4. ↑  Shillington၊ Kevin (2013)။ *Encyclopedia of African History*။ Routledge။ p. 320။ ISBN 978-1-135-45669-6။ the fertile corridor of the Great Lakes Region (also called the interlacustrine region)
5. ↑  Shema၊ Rutagengwa Claude။ Great Lakes Region of Africa – Burundi။ Regional Coordinator Great Lakes Peace Initiative (GLPI)။  22 November 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
ကိုရီးယားမှ လူသိများသည့် လူယောင်တမ်းပလိတ်:SHORTDESC:ကိုရီးယားမှ လူသိများသည့် လူယောင်
**ရိုစီ** (ကိုရီးယား: 로지) သည် တောင်ကိုရီးယားရှိ ငွေကြယ်ပွင့်စတူဒီယို (싸이더스) မှ ဖန်တီးသည့် လူယောင် ဖြစ်၏။ သူ့အား အင်စတာဂရမ်ပေါ်တွင် ၂၀၂၀ ပြည့်၊ ဩဂုတ်လတွင် စမြင်ရသည်။ အမေရိကန်ရှိ စီးပွားရေးအတွင်းသတင်း (Business Insider Intelligence) လုပ်ငန်းက ရိုစီသည် ၂၀၂၂ ခုတွင် ဒေါ်လာ ၁၅ ဘီလီယံခန့် တန်ကြေးရှိနိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းထား၏။

အသွင်အပြင်
----------

ရိုစီ၏ပုံပန်းမှာ အသက် ၂၂ အရွယ်၊ အရပ် ၁၇၀ စင်တီမီတာရှိသည့် အရှေ့တိုင်းနှင့်အနောက်တိုင်းသား သွေးနှောပုံ အမျိုးသမီး ဖြစ်သည်။ နဖူးမှာ ယောင်ယောင်ကလေး ပြောင်၏။ အသက် ၁၈-၃၅ ကြား လူငယ်တို့ နှစ်လိုသောပုံစံကို ဒီဇိုင်းထုတ်ကာ သုံးဘက်မြင်လူယောင် ဖန်တီးထားသည်။

လူသိများလာခြင်း
---------------

ကနဦးက ရိုစီကို အထူးပြုလုပ်ချက်သုံး၍ ဓာတ်ပုံ၊ ဗီဒီယိုများ တင်တတ်သော မိန်းကလေးဟုသာ ယူဆကြသည်။ ၂၀၂၀ နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် နောက်လိုက် ၂,၀၀၀ ကျော်ဖြစ်လာပြီးနောက် မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်း အကျဉ်းမျှဖော်ပြရန် မေးမြန်းကြသည်နောက် စတူဒီယိုမှ လူယောင်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့၏။ 

ရိုစီအား စခေါ်သည့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ ရှင်ဟန်အာမခံကုမ္ပဏီဖြစ်ပြီး စက္ကန့် ၃၀ ကြာသည့် ယင်းကြော်ငြာအား ကြည့်သူ ၇ သန်းကျော် ရှိခဲ့၏။  ၁၅ စက္ကန့်ကြာ ဗီဒီယိုမှာ ၁၁ သန်းကျော် ကြည့်ကြ၏။  ယင်းအရေအတွက်မှာ တလအတွင်းတွင် ဖြစ်သည်။ နောက် ဆိုးမြို့ရှိ ညောင်ပင်ဟိုတယ်က ဓာတ်ပုံကြော်ငြာအတွက် သုံးသည်။  ၂၀၂၀ တနှစ်တွင်းပင် ရိုစီသည် ကြော်ငြာများမှာ ဝမ် ၁.၂ ဘီလီယံ (ဒေါ်လာ ၁၀ သန်းကျော်) ရခဲ့၏။  ၂၀၂၁ ခု၊ ဩဂုတ်လတွင် ချက်ပလက်မှထုတ်သော လျှပ်စစ်ကား၊ လျှပ်စစ်အားကစားသုံးကားတို့အတွက် ကြော်ငြာတွင် ပါဝင်သည်။ 

စီဘီအက်ရေဒီယိုရှိ ကင်ဟွန်ဂျန်၏သတင်းခန်းတွင် ငွေကြယ်ပွင့်စတူဒီယိုမှ အမှုဆောင်ချုပ် ပတ်ဆွန်းယောင် (백승엽) အား ရှေ့လုပ်ငန်းစဉ်ကို မေးမြန်းရာ နတ်ဖလစ်၏ ဇာတ်လမ်းတွဲတခုတွင် ပါဝင်ဦးမည်ဟု အသိပေးသွားသည်။

ပြင်ပလင့်များ
-------------

* အင်စတာဂရမ် ပေါ်ရှိ ရိုစီ
* Sidus Studio X

ကိုးကား
-------

1. ↑  안효성. 대박 터진 '로지' 탄생 뒷얘기 [영상]. 중앙일보. 2021-07-07.
2. ↑  기자. 인플루언서 '로지' 광고 매출만 10억… 가상 인간 개발 '신드롬'. 천지일보. 2021-09-04.
3. ↑  Hyyoon. "Lifelike virtual humans dominate Korean marketing industry". Korea. 2021-09-03.
4. ↑  [신한라이프] 라이프에 놀라움을 더하다 (본편 30초). 신한라이프. 2021-07-01.
5. ↑  [신한라이프] 라이프에 놀라움을 더하다 (본편 15초).신한라이프. 2021-07-26.
6. 1 2  김승한. "올해만 벌써 10억"…22살 로지 한국 광고시장 뒤흔드는 비결은?. 매일경제. 2021-08-22.
7. ↑  오정민. '비키니 인증샷' 화제 된 인플루언서…'신차 광고'까지 찍었다. 한국경제. 2021-08-17.
8. ↑  박현익. 광고 섭렵한 '가상인간 로지'···넷플릭스까지 진출한다. 2021-09-11.
**ရှင်ပင်ပက်လက် ရေစက်လက်** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး ပြည်မြို့နယ်တဝိုက်ရှိ ထူးခြားထင်ရှားသော နေရာဖြစ်ပြီး လူသူအရောက်အပေါက်နည်းသည်။ ပြည်မြို့ အနောက်ဘက်ကမ်း ဖိုးဦးတောင်အနီး၌ ရှိပြီး အစောင့်အရှောက်ကြီးပြီး ခေါင်သဖြင့် တကူးတက သွားလိုပါက ပြည်​ဈေးကြီးဆိပ်ကမ်းမှ စက်လှေဖြင့် ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းအတိုင်း တောင်မှ မြောက်သို့ ၂ နာရီနီးပါး ဆန်တက်ခုတ်မောင်းရသည်။ ရှင်ပင်ပက်လက်သို့ တက်သည့် ကမ်းနဖူး၌ သဲဖြူလွလွများ ရှိပြီး နေ့ခင်းတွင် အလွန်ပူလေသည်။

အမည်တွင်ပုံ
-----------

အပြာရောင်သန်းနေသော မြင့်မားလှသည့် ကျောက်နံရံကြီး၏ ထိပ်တနေရာမှ ရေသွယ်တန်းကလေး အဆက်မပြတ်အောက်သို့ စီးကျခြင်းကို အစွဲပြု၍ ရေစက်လက် ခေါ်သည်။ စီးကျနေသော ရေသွယ်တန်းအောက်တည့်တည့်၌ သလွန်သဏ္ဌာန် ကန်ငယ်တခု ရှိပြီး၊ အလျား ၄ တောင်၊ အနံ ၂ တောင် တထွာခန့်၊ အနက် ၂ တောင် နီးပါးခန့် ရှိကာ ကန်ပတ်လည်၌ ကနုတ်ပန်းများ ရေးဆွဲထားသည်။ ရေညှိများ အထပ်ထပ်တက်နေရကား ကန်ခြေတခုလုံး အစိမ်းနုရောင် ပေါက်နေသည်။ ကန်အတွင်းရှိ ရေသည် ကြည်လင်အေးစက်နေပြီး၊ အထဲ၌ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်တဆူကို ပက်လက်အနေအထားဖြင့် စမ်းသပ်တွေ့ရှိရသောကြောင့် ရှင်ပင်ပက်လက် ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ရေပေါ်မှ ကြည့်လျှင် ဝိုးတဝါးသာ မြင်ရ ပြီး၊ ပျူခေတ်လက်ရာဟု သိရသည်။

ယုံကြည်မှု
----------

ထိုအခါ ကျောက်နံရံကြီးထိပ်မှ ကျသော ရေစက်တန်းသည် ကန်အတွင်းသို့ ကျသည်။ ရုပ်ပွားတော်မြတ်၏ ကျောအောက်၌ ရတနာမျိုးစုံပါ သေတ္တာရှိကာ ချက်တော်၌လည်း သိဒ္ဓိဝင်ပစ္စည်းတမျိုး ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ ရေစက်တန်း၏ ထူးခြားချက်မှာ လူသံသူသံ ပေးပါက ပိုကျလာတတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကန်ထဲက ရေကို သစ္စာပြု အဓိဋ္ဌာန်ထား၍ သောက်ပါက ဆေးဖက်ဝင်သည်ဟု ဒေသခံများက ယုံကြည်ကြလေသည်။

ကိုးကား
-------
**ရှင်တောင့်ပုံစေတီတော်** သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ သရက်ချောင်းမြို့၊ မြို့လယ်အနီးတွင် တည်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။

အမည်နှင့် သမိုင်း
-----------------

### အမည်

စေတီတော်၏ အမည်မှာ မြားပုံ၊ မြားပလုံး၊ မြားကျည်တောက်များ စုပုံရာ ဘုရားစေတီဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ စေတီတော်တည်ထားရာ တော်ငသည် အမြင့် ပေ ၂၀၀၀ ကျော်ခန့် မြင့်သည်။ အချို့သည် ပေ ၁၂၀၀ ကျော်ခန့် မြင့်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ စေတီတော်သို့သွားရာလမ်းသည် မတ်စောက်သည်။

### သမိုင်း

ဆင်ဖြူရှင်မဟာနရိန္ဒဘွဲ့ခံမင်းတရား၏ မိဖုရားကြီးသည် ရွှေဥဒေါင်းအဆင်းရှိသည့် ဥဒေါင်းကို နန်းတော်အတွင်း မွေးမြူလိုသဖြင့် မုဆိုးအကျော်အမော် မောင်နွားကို ဖမ်းစေခဲ့သည်။ မောင်နွားသည် ဥဒေါင်းကို ရှာဖွေရင်း ယခုလက်ရှိဘုရားတည်ရှိရာတောင်ပေါ်တွင် ဂီရိပစ္စယရသေ့နှင့် တွေ့၏။ ရေသ့ကြီးသည် တရားဓမ္မဟောကြားရာ မောင်နွားသည် ရသေ့ဝတ်သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်နွားဖြစ်သဖြင့် "ဂေါဝိန္ဒရသေ့" ဟု တွင်သည်။ မုဆိုး၏ အသုံးအဆောင်များထည့်သည့် တောင်းပလုံးတို့ကို မီးပုံ၍ ရှို့သောနေရာ၌ စေတီတည်ခဲ့သဖြင့် ရှင်တောင့်ပုံစေတီတော်ဟု တွင်ခဲ့သည်။ စေတီတော်ကို ဂေါဝိန္ဒရသေ့တည်ခဲ့သဖြင့် ပုဂံခေတ်ဦး ပျူခေတ်ကတည်းက တည်ခဲ့ဟန် ရှိသည်။ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၉၇ ခုနှစ်၌ တည်ခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ စေတီတော်၌ မြတ်စွာဘုရား၏ သရီရဓာတ်တော်များကိုလည်း ဌာပနာထားသည်ဟု ဆိုကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  *တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်အတွင်းရှိ "ရှင်ကိုးရှင်" ဘုရားသမိုင်းအကျဉ်းချုပ်* (အဋ္ဌမအကြိမ် ed.)။ ရန်ကုန်မြို့: Quality Publishing House။ မေ ၂၀၁၈။
ရှင်ဉာဏိန္ဒ (၁၁၅၅ - ၁၂၂၂) သည် "ဒသမညောင်ကန်ဆရာတော်" ဟု လူသိများသည့် ကျမ်းပြုဆရာတော် ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

ဆရာတော်ကို ဗဒုံမြို့၊ ညောင်ကန်ရွာတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မွေးဖွားခဲ့သည့် ရက်နှင့် လကိုမူ မသိရပေ။ ဆရာတော်၏ မိဘနှစ်ပါး၏ အမည်ကိုလည်း မသိရှိရပေ။ ဆရာတော်၏ ငယ်မည်မှာ "မောင်သူ" ဖြစ်သည်။

ငယ်စဉ်က အင်းဝမြို့တော် မဟာအောင်မြေဘုံစံအုတ်ကျောင်းတွင် သတ္တမညောင်ကန်ဆရာတော် (ဆရာတော်ဦးပိုး) ထံတွင် စာပေများ သင်ကြားခဲ့သည်။ အရွယ်ရောက်သည့်အခါတွင် "ရှင်ဉာဏိန္ဒ" ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် ရဟန်းပြုခဲ့သည်။ ဆရာတော် ဦးဗုဓ် အဋ္ဌမညောင်ကန်ဆရာတော်လက်ထက်တွင် ညောင်ကန်ရွာသို့ပြန်ကာ သီတင်းသုံးတော်မူခဲ့သည်။

၁၂၁၆ ခုနှစ် မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တွင် ရတနာပုံနေပြည်တော်သို့ ပင့်ဆောင်ကာ အိမ်တော်ရာစေတီတော် အနောက်မြောက် ချမ်းသာကြီးကျောင်းတိုက်ကို လှူဒါန်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ 

ဆရာတော်သည် "ဉာဏိန္ဒာဘိပဏ္ဍိတပဝရမဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရု" တံဆိပ်တော် ရခဲ့သည်။

ပျံလွန်တော်မူခြင်း
------------------

ဆရာတော်သည် ၁၂၂၂ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလတွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။

ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများ
----------------------

ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ပြုစုခဲ့သည်။

၁။ ၆၅ နှစ်တွက်သံဒိဋ္ဌပက္ခဒိန်၊

၂။ သူရိယသိဒ္ဓန္တဋီကာ။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၈၄။
"A large dark grey-coloured slab of stone with text that uses Ancient Egyptian hieroglyphs, demotic and Greek script in three separate horizontal registers"ဗြိတိသျှ ပြတိုက်တွင် ရှိသော ရိုဇက်တာ ကျောက်စာ
မြစေတီကျောက်စာသည် မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းအတွက် အရေးပါသကဲ့သို့ ရိုဇက်တာကျောက်စာသည်လည်း အီဂျစ်နိုင်ငံ သမိုင်းအတွက် အရေးပါလေသည်။ ထိုကျောက်စာကို လေ့လာ ခြင်းအားဖြင့် ဟိုင်ယာရိုဂလစ်ဖစ်ခေါ် ရုပ်ပုံစာနှင့် ရေးသား သော ရှေးဟောင်းအီဂျစ် စာပေများကို ဖတ်ရှုနိုင်ကြသည်။ ထိုကြောင့်ပင် ရှေးအီဂျစ်စာပေများကို ဖတ်ရှုနိုင်ကြသည်။ ထိုကြောင့်ပင် ရှေးအီဂျစ်နိုင်ငံနှင့် အီဂျစ် လူမျိုးတို့၏ အနေ အထိုင်၊ ဓလေ့ထုံးစံ၊ ယဉ်ကျေးမှုကို သိရှိနိုင်လေသည်။ သို့ဖြင့် ရိုဇက်တာကျောက်စာသည် အီဂျစ်နိုင်ငံသမိုင်းအတွက် များစွာ 
အရေးပါခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ရိုဇက်တာကျောက်စာဟု ခေါ်တွင်ရခြင်းမှာ အီဂျစ်နိုင်ငံ၊ နိုင်းမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ၌ ရိုဇက်တာအမည်ရှိသော ရှေးဟောင်း မြို့အနီးမှ ရရှိသော ချော်နက်ကျောက်တုံးပေါ်တွင် ရေးသား ထားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ မြ စေတီကျောက်စာတွင် ဘာသာ စကားလေးမျိုးဖြင့် ရေးထိုးထားသကဲ့သို့ ထိုကျောက်တုံး၌ ဟိုင်ယာရိုဂလစ်ဖစ် ရေးနည်းဖြင့်၎င်း၊ ဂရိဘာသာဖြင့်၎င်း ရေးထိုးထားလေသည်။ ဂရိဘာသာကိုမူ လွယ်ကူစွာ ဘာသာပြန် 
ဆိုနိုင်ကြသဖြင့် ထိုကျောက်စာ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို သိရှိခဲ့ကြ သည်။ ထိုမှတစ်ဖန် ဒီမိုတစ်ဘာသာနှင့်ရေးသည့် စကားလုံး အချို့ကိုလည်း အနက် ဖော်နိုင်ခဲ့ကြသည်။

အီဂျစ်ရှေးဟောင်း အဆောက်အအုံများတွင် ဟိုင်ယာရှိ ဂလစ်ဖစ်ရေးနည်းဖြင့် အရေးအသားပေါများခဲ့သော်လည်း လက်ဦးတွင် ထိုရုပ်ပုံစာလုံးများ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို မဖော်နိုင်ကြ ချေ။ ရိုဇက်တာကျောက်စာတွင် အကြောင်းရပ်တစ်ခုတည်းကို ဘာသာစကားသုံးမျိုးဖြင့် ရေးထိုးထားရာ ဘာသန္တရ တတ်ကျွမ်း သူများအဖို့ ရုပ်ပုံစာလုံးတို့၏အနက်ကို ကြံဆဖော်ထုတ်ရာ၌ ထိုကျောက်စာမှ အထောက်အပံ့များစွာ ရရှိပေသည်။ ထို ကျောက်စာမှ ရုပ်ပုံစာလုံးတို့ကိုလည်း ဖတ်နိုင်တော့မည်သာ ဖြစ်၏။

တစ်ဆဲ့ကိုးရာစုနှစ်လောက်တွင် တောမတ်ယန်းဆိုသူ အင်္ဂလိပ်လူမျိုး စာပေပညာရှင်တစ်ဦးက *တော်လမီ*ဟူသော စကားလုံးကို ထိုရုပ်ပုံစာထဲမှ ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ 

သို့ရာတွင် ကျောက်စာတစ်ပိုဒ်လုံးကို အနက်ဖော် နိုင်သူမှာ ပြင်သစ်လူမျိုး စာပေပညာရှင် ဇန်းဖရန်ဆွာ ရှမ်ပိုးလီ ယွန် ဆိုသူ ဖြစ်ပေသည်။ ထိုကျောက်စာမှာ အီဂျစ်ဘုရင် တော်လမီလက်ထက် ဘီစီ ၁၉၆ ခုနှစ်က မော်ကွန်းတင်ခဲ့သည့် အယူဝါဒဆိုင်ရာ အမိန့်ပြန်တမ်း ဖြစ်သည်။ 

ထို ရိုဇက်တာကျောက်စာ ထွင်းထုထားသည့် ကျောက်တုံး သည် အလျား သုံးပေကိုးလက်မ၊ အနံ နှစ်ပေ လေးလက်မခွဲ၊ ထု ၁၁ လက်မရှိ၍ အထက်ပိုင်းနှင့် ယာဘက်ထောင့်စွန်းမှာ ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိ၏။ ၁၇၉၉ ခုနှစ်တွင် နပိုလီယန်သည် အီဂျစ်နိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်စဉ် ပြင်သစ်စစ်ဗိုလ်တစ်ဦးက ထို ကျောက်တုံးကို တွေ့ရှိခဲ့ လေသည်။ ထိုနောက် ၁၈ဝ၁ ခုနှစ် တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က အလက်ဇန္ဒရီးယားမြို့ ကို သိမ်းပိုက်မိ သောအခါ ထိုကျောက်တုံးကို အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ယူဆောင်ခဲ့၍ ဗြိတိသျှပြတိုက်တွင် ထားရှိလေသည်။[1]

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)
ရိုလိုဝေးမျောက်၏ သိပ္ပံအမည်မှာ စာကိုပီသီကပ်စ် ရိုလိုဝေး ဖြစ်သည်။ အပူပိုင်း အနောက်အာဖရိကဒေသတွင်သာ တွေ့ရသော မျိုးပြုန်းတီးမှုအန္တရာယ်နှင့် ရင်ဆိုင်နေရသော ကမ္ဘာဟောင်းမျောက်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ မူလက ဒိုင်ယာနာမျောက်၏ မျိုးစိတ်ခွဲအဖြစ် သတ်မှတ်ထားခဲ့သည်။

ပျံ့နှံ့တွေ့ရှိပုံနှင့် ကျက်စားရာသဘာဝပတ်ဝန်းကျင်
------------------------------------------------

အိုင်ဗရီကို့စ်နိုင်ငံအရှေ့ပိုင်းနှင့် ဂါနာနိုင်ငံ၏ သစ်တောများတွင် ကောင်ရေအနည်းငယ်မျှသာ တွေ့ရသည်။ ဘူကီနာဖာဆိုနှင့် တိုဂိုနိုင်ငံတို့တွင်လည်း တွေ့ကောင်းတွေ့နိုင်သည်။ 
ကျောကုန်းမှ အမြီးအထိ အနက်ရောင် (သို့မဟုတ်) အညိုရောင်ရင့်ရင့် ဖြစ်သည်။ အမြီးမှာ ရှည်လျားသည်။ 
အသီးအရွက်များ၊ ပန်းပွင့်များကို စားသည်။ သစ်စေ့များကိုလည်း စားသည်။ မြင့်မားသောသစ်ပင်အမြင့်များ ပေါ်သို့ တက်ရောက်နိုင်စွမ်း ရှိသည်။

အပြုအမူနှင့် အလေ့စရိုက်
-----------------------

အစုအဖွဲ့နှင့်နေထိုင်လေ့ရှိကြသည်။ အုပ်စုတစ်ခုလျှင် အနည်းဆုံး ကောင်ရေ ၁၅ကောင်မှ အကောင် ၃၀ အထိ စုဖွဲ့နေတတ်ကြသည်။ မြင့်မားသော သစ်ပင်အကိုင်းအခက်များ၊ ထူထပ်သောမြက်ခင်းစပ်များတွင် အိပ်စက် တတ်ကြသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် တစ်နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ် သားပေါက်လေ့ရှိကြပြီး မွေးဖွားရာတွင်လည်း ၁ကောင်မှ ၃ကောင်အထိ မွေးဖွားလေ့ရှိသည်။ မိခင်မျောက်မသည် ၅လခန့် သားလွယ်ရသည်။ မျောက်ကလေးများသည် မိဘများနှင့်အတူ ပူးပေါင်းနေလေ့ရှိသည်။ သဘာဝတောရိုင်းတွင် သက်တမ်း နှစ် ၂၀ ရှည်သည်။ အဖမ်းလှောင်ခံဘဝတွင် သက်တမ်း နှစ် ၃၀ အထိ ရှည်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Koné, I.; Oates, J.F.; Dempsey, A.; Gonedelé Bi, S.; McGraw, S.; Wiafe, E. (2019). "Cercopithecus roloway". The IUCN Red List of Threatened Species. 2019: e.T4232A92384429.
4. ↑  "Cecopithecus diana". Animal Diversity Web
**အထွေထွေရောဂါကုဆေးရုံကြီး၊ အင်းစိန်** ("အင်းစိန်ဆေးရုံ" ဟုလည်း ခေါ်ကြ) သည် ခုတင် ၅၀၀ ဆံ့ သင်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ဆေးရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤဆေးရုံသည် ရန်ကုန်မြို့ မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် ဆေးရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆေးရုံတွင် ဆေးကုသရာဌာန ၉ ခုရှိပြီး အထူးကုသရေးဌာန ၆ ခုရှိသည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

၁၉၃၀ ခုနှစ် ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် လူသိများသည့် သူဌေးတစ်ဦးဖြစ်သည့် ဆာဖိုးသာသည် ရှေးခေတ်ကိုလိုနီပုံစံ အဆောက်အဦဖြင့်ခုတင် ၅၀ ဆေးရုံတစ်ခုကို လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ထိုအချိန်အချိန်က ဆေးရုံကို "ဆာဖိုးသာဆေးရုံ" ဟု သိခဲ့ကြသည်။ ဆေးရုံကို ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ခုတင် ၁၀၀ ဆေးရုံအဖြစ်သို့လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် သွားဌာန၊ အရိုးဌာန၊ ဓာတ်ခွဲခန်းဌာနှင့် ဓာတ်မှန်ဌာနစသည်တို့ပါဝင်သည့် ခုတင် ၁၅၀ ဆေးရုံအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ခုတင် ၃၀၀ ဆေးရုံအဖြစ်လည်းကောင်း တိုးချဲ့ခဲ့ကြသည်။ ထိုကဲ့သို့ တိုးတက်လာမှုနှင့်အတူ ဤဆေးရုံသည်လည်း ၁၉၉၅ ခုနှစ်ဇူလိုင်လတွင် ဗဟိုအဆင့်ရှိအစိုးရဆေးရုံတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။

၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် အထပ်သုံးထပ်ပါဝင်သည့် အဆောက်အဦတစ်ခုနှင့် ထောင်သားလူနာများအတွက် ခုတင် ၂၀ ရှိ ကုသခန်းတစ်ခုကိုလည်း တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အင်းစိန်ထောင်မှ ထောင်သားလူနာများကို ထိုကုသခန်းတွင် ကုသထားရှိရန် ခွင့်ပြုထားသည်။ အင်းစိန်ထောင်သည် ဆေးရုံ၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိသည်။

ကုသရေးဌာနများ
-------------

* General Medical Ward
* General Surgical Ward
* Obstetrics & Gynecological Ward
* Pediatric Ward
* Trauma & Orthopedic Ward
* Ophthalmological Ward
* Otorhinolaryngological Ward
* Intensive Care Unit
* Sanga Ward for Buddhist Monks
* Guard Ward for Imprisoned Patients
* Oncology Ward

အထူးကုသရေးဌာနများ
-----------------

* Elderly Clinic
* Dentistry Clinic
* Physical Medicine
* Psychiatric Clinic
* Tuberculosis Clinic
* ART Clinic
* Dermatology clinic
* Sexually Transmitted Disease Clinic
* Medical Oncology Clinic

စမ်းသပ်ရှာဖွေရေးဌာနများ
-----------------------

* Radiology Department
* Pathology Department
* Microbiology Department

အရန်ဌာနများ
-----------

* Medical Record Department
* Medical Store Department
* Kitchen
* Laundry
* Motor Transport

သင်ကြားရေးအစီအစဉ်များ
---------------------

၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ဆေးရုံသည် ဆေးတက္ကသိုလ် (၂) ရန်ကုန်၏ သင်ကြားရေးဆေးရုံ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဤတက္ကသိုလ်သည် ဆေးဘက်‌ဆိုင်ရာနည်းပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)၊ ဆေးဝါးတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်)၊ သူနာပြုတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) စသည်တို့နှင့် ပူးပေါင်းဆက်နွယ်မှုများ ရှိသည်။

### ဘွဲ့ကြို

* MBBS degree
	+ Third MB
	+ Final part II
	+ House surgeon
* Postgraduate
	+ M Med Sc (Internal Medicine)
	+ Dip Med Sc (Hospital Administration)
* Others
	+ Nursing training
	+ Pharmacist training
	+ Paramedical sciences (Radiology, physiotherapy and lab technicians)

ကိုးကား
-------

1. ↑  Affiliated Teaching Hospitals။ University of Nursing, Yangon။ 6 October 2014 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  2014-10-02 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
ဘုရား ရဟန္တာများ နှုတ်ဆက်သောဟန် ဖြစ်သည်။ 

လက်ျာလက်သည် ပုခုံးစွန်းနှင့် အညီထား၍ လက်ကောက်ဝတ်ကို နောက်သို့ ကွေးထားပြီးလျှင် လက်ချောင်းများကို ဖြန့်ထားကာ လက်ဝါးကို အပေါ်သို့ လှန်ထားသည့်ဟန်ကို ဗုဒ္ဓသမဏမုဒြာ ဟူ၍ သတ်မှတ်ထားပေသည်။ 

တဦးနှင့်တဦး တွေ့ဆုံသောအခါ နှုတ်ဆက်စကား ပြောကြားလိုသော အမူအရာမျိုးကို ပြလိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ဖော်ရွေသောသဘော, ဖိတ်မန္တကပြုသော သဘောအဓိပ္ပါယ်ကို ဆောင်သည်။ 

တခါတရံလက်ျာလက်သည် ဦးခေါင်းနှင့်အညီ ထောင်ကာ လက်ဝါးကိုအပေါ်သို့ လှန်ထား၍ လက်ချောင်းများကို ပြင်ဘက်သို့ ဖြန့်ပြထားသောဟန်မျိုးဖြင့် တွေ့ရသည်မှာလည်း ဤဗုဒ္ဓသမဏမုဒြာပင် ဖြစ်ပေသည်။ 

ဤပုံစံဟန်မျိုးဖြင့် ဝသုဓာရာနတ်သမီးရုပ်, ဥဏှီသဝိဇဋာနတ်သမီးရုပ်များကို တွေ့ရှိရလေသည်။ 

သမဏာနဉ္စ ဒဿနမင်္ဂလာ, ပဏ္ဍိတာနဉ္စ သေဝနမင်္ဂလာ, သုဘာသိတာ ယာ ဝါစာ မင်္ဂလာများကို သရုပ်ဆောင် ပြထားပေသည်။ 

သိင်္ဂါရ ရသ, သန္တရသတို့ကို ပေါ်လွင်စေသည်။ 

မေတ္တာပါရမီ စခန်းသို့ ညွှန်ပြထားပေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  BUDDHASRAMAŅA MUDRĀ (Salutation) Tibetan Collections. vol.1. p.25.

ITL. p.20.
2. 1 2  စဝ်ထွန်းမှတ်ဝင်း မဟာဝိဇ္ဇာ (ရန်ကုန်)၊ မဟာဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး (ဟားဗဒ်) အထက်တန်း သုတေသန ပညာရှင်ဘွဲ့ (ဟားဗဒ်) ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ သုတေသနနှင့် ကျမ်းပြုဌာနခွဲ သာသနာရေး ဦးစီးဌာန။ *မြန်မာ့ရိုးရာ ပဋိမာ သိပ္ပံပညာ*။