recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Modern martial art, combat and Olympic sportတမ်းပလိတ်:SHORTDESC:Modern martial art, combat and Olympic sport
ဤဆောင်းပါးသည် ကိုယ်ခံပညာနှင့် အားကစား အကြောင်း ဖြစ်သည်။   ကွန်ပျူတာ ပရိုဂရမ်မင်း ပညာရပ် အတွက် JUDO (ဆော့ဖ်ဝဲ) ကို ကြည့်ပါ။

**ဂျူဒို**ကို ခေတ်ပေါ် ဂျပန်ကိုယ်ခံပညာရပ်အဖြစ် စာရင်းသွင်းထားပြီး၊ ထိုစဉ်ကတည်းက အိုလံပစ်အားကစားပြိုင်ပွဲများ၌ ထည့်သွင်း ကျင်းပသည်။ ယင်းအားကစားနည်းကို ၁၈၈၂ တွင် ဂျိဂိုရိုး ခနိုး (Jigoro Kano) က ဂျပန်တွင် ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါးနှင့် စာရိတ္တ ကြံ့ခိုင်ရေးအတွက် တီထွင်ခဲ့သည်။ ရန်သူနှင့် သူသေကိုယ်သေ ရင်ဆိုင် တိုက်ခိုက်သော ဂျူဂျစ်ဆုသိုင်းမှ မြစ်ဖျားခံလာသည့် ဂျူဒို၏ အထင်ရှားဆုံး လက္ခဏာရပ်မှာ ယှဉ်ပြိုင်ရေးလက္ခဏာ ဖြစ်ကာ၊ ယင်းရည်ရွယ်ချက်မှာ ပြိုင်ဘက်ကို မြေပေါ် လွှဲပစ်မည် (throw) သို့မဟုတ် မလှုပ်မရှားနိုင်အောင် တခုခုနှင့် သော်လည်းကောင်း အလွတ် သော်လည်ကောင်း ဖိချမည် (take down) သို့မဟုတ် သိုင်းချုပ်ခြင်း (joint lock) လည်မြိုညှစ်ခြင်း (chokehold) တို့ဖြင့် ပြိုင်ဘက်ကို အညံ့ခံအောင် လုပ်မည် ဟုသာ ဖြစ်သည်။ လက်သီးထိုးခြင်း (Strike)၊ ခြေလက်များဖြင့် ကန်ကျောက်ခြင်းသည် ဂျူဒို၏ တိုက်ခိုက်ရေး တစိတ်တပိုင်း ဖြစ်သော်ငြားလည်း *ခတ*၌သာ ခွင့်ပြု၍၊ ဂျူဒိုပြိုင်ပွဲ သို့မဟုတ် *ရန်းဒိုရိ*၌ ခွင့်ပြုမထားချေ။ ခတ (Kata) သည် ကြိုတင်စည်းဝါးရိုက်ထားပြီးသား ပုံစံကျ ပြိုင်ပွဲ ဖြစ်ကာ၊ ရန်းဒိုရိ (Randori) သည် အလွတ်လေ့ကျင့်ပုံကို ဆိုလိုသည်။ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲများတွင် မိတ်ဆက်မပေးမီက ၎င်းကို *ဂျူဒို*ဟု မခေါ်သေး၊ *ခနိုး ဂျူဂျစ်ဆု*ဟု ညွှန်းဆိုသည်။ ဂျူဒိုသမား တဦးကို ဂျပန်လို *ဂျူးဒိုးခ* (judoka)၊ ဂျူဒိုဝတ်စုံကို *ဂျူးဒိုးငိ* (judogi)ဟု ခေါ်လေသည်။

ဂျူဒိုတွင် ဖွံ့ဖြိုးလာသော အယူအဆများနှင့် သင်ကြားပြသပုံများသည် အခြား ခေတ်ပေါ် ဂျပန်ကိုယ်ခံပညာရပ်များပေါ် သက်ရောက်ပြီး စံပြ ဖြစ်လာသည်။ ဂျူဒိုမှတဆင့် ဘရာဇီးဂျူဂျစ်ဆု (Brazilian jiu-jitsu)၊ ခရဗ်မဂ (Krav Maga)၊ ဆမ်ဘို (Sambo)သိုင်း နှင့် အေအာဘီသိုင်း စသည်တို့သို့ ဆင့်ကဲ ပြောင်းလဲသွားသည်။ အခြား တိုက်ခိုက်ရေးပညာရပ်များ ဖြစ်သော CQC, MMA, လက်ပမ်းနှင့် ခြေပမ်းတို့ကိုလည်း ဂျူဒိုက လွှမ်းမိုးမှု ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑   Inman (2005) p. 10
2. ↑   The first Olympic competition to award medals to women judoka was in 1992; in 1988, women competed as a demonstration sport. Inman (2005) p. 11
**ဂျူးဆန်းကန်** (十三湖, Jūsan-ko ) (ဒေသအခေါ် - **ဂျူးဆန်းလဂွန်း**) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အအိုမိုရိစီရင်စု၊ ဂိုရှောဂဝရမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အအိုမိုရိစီရင်စုတွင် တိုဝဒကန်နှင့် အိုဂဝရကန် စသည့်ကန်များ ပြီးပါက တတိယမြောက်အကြီးဆုံးကန်ဖြစ်သည်။ ကန်ဘောင်၏ အရှည်သည် ၃၀ ကီလိုမီတာ (၁၉ မိုင်) ရှိပြီး အမြင့်ဆုံးအနက်သည် ၃ မီတာ ရှိသည်။

ဝေါဟာရ
------

ဂိုရှောဂဝရမြို့တော်ခရီးသွားဌာနအရ လဂွန်း(Lagoon) ဆိုသည်မှာ ကန်ကို ဆိုလိုပြီး ဂျူးဆန်းဆိုသည်မှာ တစ်ဆယ့်သုံးဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မြစ်တစ်ဆယ့်သုံးခုမှ ရေတို့သည် ကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်လျက်ရှိသည်။ သို့သော်လည်း အခြားသော ရင်းမြစ်များ၌မူ ဤအမည်သည် အအိနုဘာသာစကား "To Sam" မှ ဆင်းသက်ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု ဆိုကြပြီး "ကန်၏ ကမ်းခြေ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

ဇလဗေဒ
-----

ကန်အတွင်းသို့ အဓိကစီးဝင်သည့် ရေအရင်းအမြစ်သည် အိဝခိမြစ်မှ ဖြစ်သည်။ ကန်အတွင်း များစွာသော မြစ်ငယ်များမှလည်း စီးဝင်ကြသေးသည်။ ကန်၏ တစ်ခုတည်းသော ရေထွက်ပေါက်မှာ အိဝခိမြစ်၏ ရေဝင်ပေါက်နှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင်ဖြစ်သည့် ကန်၏ အနောက်မြောက်ဘက်ထောင့်မှ ဖြစ်ပြီး ဂျပန်ပင်လယ်အတွင်းသို့ စီးဆင်းသွားသည်။

ဘူမိဗေဒ
-------

ဤကန်သည် လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၇၀၀၀ ခန့် ရေခဲခေတ်အဆုံးကာလပြီးနောက်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။

သမိုင်း
-------

ပြင်ပလင့်များ
-------------

ကိုးကား
-------

1. ↑  十三湖（じゅうさんこ）（青森県観光情報アプティネット）
2. ↑  湖沼面積 (PDF)။ Geospatial Information Authority of Japan (1 October 2019)။ 2 January 2020 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  13 February 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**သတင်းအချက်အလက် တည်ဆောက်ပုံ (Information Architecture)** ဆိုသည်မှာ သတင်းအချက်အလက်များကို တူရာ အစုဖွဲ့ခြင်း၊ အချက်အလက် တစ်ခုနှင့် တစ်ခု ချိတ်ဆက် ဆက်သွယ်ခြင်းတို့တွင် အသုံးချနိုင်ရန် စီစဉ်ထားသည့် နည်းလမ်း စနစ်ကို သတင်းအချက်အလက် တည်ဆောက်ပုံ (Information Architecture) ဟုခေါ်သည်။ 

ထိရောက်သော သတင်းအချက်အလက် တည်ဆောက်ပုံစနစ်သည် လူအများကို သတင်းအချက်အလက်များ ရှာဖွေရာတွင် ကျိုးကြောင်းဆီလျှော်မှု ရှိရှိ ချိတ်ဆက်ထားသော အချက်အလက်များ အနေဖြင့် အထောက်အပံ့ ပေးထားပြီး အသုံးပြုသူ လိုချင်သော အချက်အလက်များဆီသို့ ဆိုက်ဆိုက်မြိုက်မြိုက် ပို့ပေးနိုင်စွမ်း ရှိကြသည်။

သတင်းအချက်အလက် တည်ဆောက်ပုံ မကောင်းသည့်အခါ အသုံးပြုသူများ အနေဖြင့် သူတို့လိုချင်သော အချက်အလက်များဆီသို့ ရောက်အောင် ပို့နိုင်စွမ်း မရှိတော့ပေ။

သတင်းအချက်အလက် တည်ဆောက်ပုံ (Information Architecture) သည် ဝက်(ဘ်)ဆိုက်များနှင့် အင်တာနက်တို့တွင်သာ အသုံးများသော်လဲ အခြား သတင်းအချက်အလက် အခြေခံ လုပ်ငန်းများနှင့် သော်လည်းကောင်း ကွန်ပျူတာ စနစ်များနှင့် သော်လည်းကောင်း ဆက်စပ်မှု ရှိနေပေသည်။

သတင်းအချက်အလက် တည်ဆောက်ပုံ၏ အဆင့်ဆင့်တိုးတက်မှုများ
---------------------------------------------------

သတင်းအချက်အလက် တည်ဆောက်ပုံ (Information Architecture) ဆိုသည့် စကားလုံးကို ရစ်ချက်ဒ် ဆော ဝါးမင်း ဆိုသူက ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဝါးမင်းသည် ဗိသုကာပညာရှင် တစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး သတင်းအချက်အလက်များ စုဆောင်းခြင်း၊ ဖွဲ့စည်းခြင်းနှင့် အဓိပ္ပါယ်ရှိစွာ ပြန်လည် တင်ဆက်ခြင်းတို့ စသည်တို့ အပေါ် ဗိသုကာ ပညာရှင် တစ်ယောက်အမြင်ဖြင့် ချဉ်းကပ် စိတ်ဝင်စားသည်။ ဝါးမင်း၏ Information Architecture နှင့် ပတ်သက်သည့် ကနဦး အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်မှာ သတင်းအချက်အလက် တည်ဆောက်ပုံ ဆိုသည်မှာ အချက်အလက် (data) များ၏ အဆက်အစပ်ရှိရှိ ချိတ်ဆက်မှုများကို စုဆောင်းခြင်းနှင့် ရှုပ်ထွေးသော အချက်အလက်များကို ရှင်းလင်းအောင် တည်ဆောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။

အထက်ပါ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်သည် ၁၉၉၆ ခုနှစ်ခန့်အထိ အသက်ဝင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သတင်းအချက်အလက် စုဆောင်းမှုဆိုင်ရာ သိပ္ပံပညာရှင် နှစ်ဦးဖြစ်သူ လူးဝစ် ရမ်းစဖဲနှင့် ပီတာ မိုဘေးတို့နှစ်ဦး၏ သတင်းအချက်အလက် အလွန်များပြားသော ဝက်(ဘ်)ဆိုက်တစ်ခု ရေးသားရာတွင် Information Architecture (သတင်းအချက်အလက် တည်ဆောက်ပုံဆိုသည့် စကားလုံးကို ပြန်လည် အသုံးပြုရာမှ စတင်၍ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များ ပိုမိုများပြား ပြည့်စုံလာခဲ့သည်။

သတင်းအချက်အလက် ကြီးမားများပြားသော ဝက်(ဘ်)ဆိုက်များအတွက် သတင်းအချက်အလက် တည်ဆောက်ပုံ ဆိုသည်မှာ

* ၁ သတင်းအချက်အလက် စနစ်အတွင်းတွင် သတင်းအချက်အလက်များ စုဆောင်းခြင်း၊ အမည်ပေးခြင်း၊ တစ်ခုနှင့် တစ်ခု ချိတ်ဆက် ဆက်သွယ်ခြင်း စသည်တို့ကို ပူးပေါင်းထားသည်။
* ၂ အလုပ်ပြီးမြောက်ခြင်း၊ ဝက်(ဘ်)စာမျက်နှာ အကြောင်းအရာများကို အလွယ်တကူ အသုံးပြုနိုင်ခြင်း စသည်တို့အတွက် သတင်းအချက်အလက်များကို စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်း တည်ဆောက်ထားသော စနစ်တည်ဆောက်ပုံ ဖြစ်သည်။
* ၃ လူအများကို သတင်းအချက်အလက်များ အလွယ်တကူ ရှာဖွေနိုင်စေရန် စီမံခန့်ခွဲနိုင်စေရန် ဝက်(ဘ်)ဆိုက်များနှင့် အင်တာနက်ကို အနုပညာအမြင်၊ သိပ္ပံ အမြင်တို့ဖြင့် ပုံစံချသည်၊ အမျိုးအစားခွဲခြားသည်။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၁) အာပတ်လည်းသင့်၏၊ စိတ်နှလုံးမသာယာမှုလည်း ဖြစ်၏၊ အရဟတ္တဖိုလ်ကိုလည်း အမှန်အတိုင်း မသိသောပုဂ္ဂိုလ်၊

(၂) အာပတ်ကား သင့်၏။ စိတ်နှလုံးမသာယာမှုကား မဖြစ်၊ အရဟတ္တဖိုလ်ကိုလည်း အမှန်အတိုင်း မသိသောပုဂ္ဂိုလ်၊

(၃) အာပတ်ကား မသင့်၊ စိတ်နှလုံးမသာယာမှုကား ဖြစ်၏။ အရဟတ္တဖိုလ်ကိုလည်း အမှန်အတိုင်း မသိသောပုဂ္ဂိုလ်၊

(၄) အာပတ်လည်း မသင့်၊ စိတ်နှလုံးမသာယာမှုလည်း မဖြစ်၊ အရဟတ္တဖိုလ်ကို အမှန်အတိုင်း မသိသောပုဂ္ဂိုလ်၊

(၅) အာပတ်လည်း မသင့်၊ စိတ်နှလုံးမသာယာမှုလည်း မဖြစ်၊ အရဟတ္တဖိုလ်ကို အမှန်အတိုင်း သိသောပုဂ္ဂိုလ် -အထက်ပုဂ္ဂိုလ်လေးယောက်တို့ကို ပဉ္စမပုဂ္ဂိုလ်က သွန်သင်ဆုံးမ နည်းညွှန်လမ်းပြလျှင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ရောက်နိုင်ပုံ၊ ဆုံးမစကား ပြောကြားပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ဋီကာ၌ -အထက်ပါပုဂ္ဂိုလ်များ၏ မျက်မြင်သဘာဝကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။


---

အာရဘတိသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် လောက၌ ထင်ရှားရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်ငါးမျိုးတို့ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၂၊၁၄၆-၈။ အံ၊မြန်၊၂၊၁၈၄-၆။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၅၁။ အံ၊ဋီ၊၃၊၄၈-၉။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ပဉ္စကနိပါတ၊ တတိယပဏ္ဏာသက၊ (၁၅) ၅-တိကဏ္ဍကီဝဂ္ဂ၊ ဒုတိယသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
3. ↑  *အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန်၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ ၃-တတိယပဏ္ဏာသက (တတိယသုတ်ငါးဆယ်)၊ (၁၅) ၅- တိကဏ္ဍကီဝဂ် ၂ - အာရဘတိသုတ်*။
Sir Frank Dicksee ဆွဲသော *ရိုမိယို နှင့် ဂျူလီယတ်* နမ်းပုံ ပန်းချီ
နမ်းခြင်း သည် တစ်ယောက်၏ လျှာက အခြားတစ်ယောက်၏ တစ်နေရာကို ထိခြင်း ဖြစ်ပြီး မြတ်နိုးခြင်း၊ လေးစားခြင်း၊ နှုတ်ဆက်ခြင်း၊ ကြိုဆိုခြင်း၊ ချစ်ခြင်း သို့မဟုတ် လိင်ဆန္ဒ ကို ဖော်ပြသည်။

ဇီဝဗေဒ နှင့် ဆင့်ကဲပြောင်းလည်းခြင်း
-----------------------------------

မနုဿဗေဒပညာရှင် တို့သည် နမ်ခြင်း မှာ ပင်ကို သဘောပေလော သင်ယူ တတ်မြောက်သော သဘောပေလော ဆိုသည်မှာ ငြင်းဆိုကြဆဲပင်ဖြစ်သည်။ နမ်ခြင်းသည် လိင်ဆက်ဆံခြင်း သို့ ဦးတည်သည် မှာ အမှန်ပင်ဖြစ်သည်။ နမ်းခြင်းသည် သတ္တဝါ များလည်း ပြုကျင့်ကြသော ဖော်ရွေခြင်း (grooming) အပြုအမူ ဖြစ်ပြီး မိခင်တို့မှ ကလေးအား အစာခွံ့ခြင်း တို့မှလည်း ပေါ်ပေါက်နိုင်သည်။ 

နမ်းခြင်းသည် ရည်ရွယ်သူ မိတ်ဖတ်၏ အနံ နှံ့ အထိအတွေ့ စသည့် တို့ဖြင့် ဇီဝ ကိုက်ညီမှု (biological compatibility) အတွက် ဖီရိုမုန်း (pheromone) ကို စစ်ဆေးခွန့်ရစေသည်။ မိန်းမ တို့သည် ယောက်ျားများကို ရွေးချယ်ရာတွင် မသိစိတ်မှ မိမိ ဂျီနုံး (genome) နှင့် ကိုက်ညီသော သူကို ရွေးချယ်လေ့ရှိပြီး ကလေးများများ မွေးနိူင်ဖို့နှင့် heterosis ကြောင့် ရောဂါရမှု နည်းကာ မျိုးဆက်ပြန့်မှု ပိုမိုစေသည်။ 

လူသာမက primate များသည်လည်း နမ်းကြသည်။ ခွေး၊ ကြောင်၊ ငှက် နှင့် အခြား သတ္တဝါ တို့သည်လည်း သူတို့အချင်းချင်းအား ရက်ခြင်း ပွက်သပ်ခြင်း ပြုကြသည်။ ၎င်းတို့ကို အချို့က နမ်းခြင်းဟု ယူဆကြသည်။

နမ်းခြင်းဆိုင်ရာ ခန္ဓာဗေဒ
-------------------------

 မိခင်မှ ကလေးအား နမ်းနေစဉ်
နမ်းခြင်းသည် ရှုပ်ထွေးသော အပြုအမူဖြစ်ပြီး များမြောက်လှသော ကြွက်သားများ စုပေါင်းလှုပ်ရှားမှု လိုအပ်သည်။ အတိအကျဆိုလျှင် အနမ်းတစ်ခု ပြုရန် ၃၄ ခုသော မျက်နှာ ကြွက်သားနှင့် ၁၁၂ ခုသော အခြား အထောင့်အပံ့ပြု ကြွက်သားတို့ ပူးပေါင်းလှုပ်ရှားရန် လိုသည်။ အရေးပါဆုံး ကြွက်သားမှာ orbicularis oris muscle ဖြစ်ပြီး ၎င်းက နှုတ်ခမ်းကို စုတ်သကဲ့သို့ စုကာ ပေးသောကြောင့် kissing muscle ဟုခေါ်သည်။ သို့သော် ဖရန့်ကစ် တွင် လျှာသည်သာ အရေးပါဆုံး ဖြစ်သည်။ နှုတ်ခမ်းသည်နာ့ဗ်ကြောများ များစွာပါသောကြောင့် အထိ အကိုက် တို့ကို အလွန် သိသည်။

ရောဂါ ကူးစက်ခြင်း
-----------------

နမ်းခြင်းမှ mononucleosis၊ herpe စသည့် ရောဂါများ တံတွေးမှတဆင့် ကူးစက်နိုင်သည်။ သုတေသီများက HIV ရောဂါကို နမ်းခြင်းမှ ကူးစက်ခြင်းမရှိကြောင်း သက်သေပြထားသော်လည်း ၁၉၉၇ ခုတွင် တစ်ခုသော HIV ကို နမ်းခြင်းမှ ကူးစပ်ခြင်းဖြစ်ပြီး တံတွေးကြောင့်မဟုတ်ဘဲ သွားဖုံး ရောဂါ ကြောင့် သွေးမှ တဆင့် ကူးစက်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  New evidence that the MHC influences odor perception in humans: a study with 58 Southern Brazilian students.
2. ↑  MHC-dependent mate preferences in humans
3. ↑  Why do humans kiss?
4. ↑  The kiss, Adrienne Blue,1996-06-01။ 23 December 2008 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  27 August 2009 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
5. ↑  Seal with..146 muscles၊ Roger Highfield 2006-10-17။ 26 October 2006 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  13 July 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၅)သုတ် ရှိပါသည်။

(၁) ယုံကြည်မှု "သဒ္ဓါရှိသော အမျိုးသမီး၊ (၂) မကောင်းမှုမှရှက်မှု "ဟိရီရှိသော အမျိုးသမီး၊ (၃) မကောင်းမှုမှထိတ်လန့်ကြောက်ရွံ့မှု "ဩတ္တပ္ပရှိသော အမျိုးသမီး၊ (၄) (ကုသိုလ်ကောင်းမှု)အားထုတ်မှုလုံ့လဝီရိယရှိသော အမျိုးသမီး၊ (၅) အသိဉာဏ် ပညာရှိသော အမျိုးသမီး-ဤတရားငါးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသောအမျိုးသမီးသည် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် နတ်ပြည်သို့ရောက်ရ၏-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

အာရမ္ဘဓာတ်, နိက္ကမဓာတ်, ပရက္ကမဓာတ်-ဟူသော အာရဒ္ဓဝီရိယရှိသောသူအား မဖြစ်ပေါ်သေးသော ထိနမိဒ္ဓနီဝရဏမဖြစ်၊ ဖြစ်ပြီးသောထိနမိဒ္ဓနီဝရဏကိုလည်း ပယ်နိုင်၏။ မဖြစ်သေးသော ထိနမိဒ္ဓနီဝရဏ မဖြစ်ရန်၊ ဖြစ်ပြီးသော ထိနမိဒ္ဓနီဝရဏကို ပယ်ရန် အာရဒ္ဓဝီရိယမှတပါး အခြားတစ်ခုသောတရားကိုမျှ ငါဘုရားမြင်တော် မမူ-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ -အာရမ္မဓာတ်အစရှိသော ဝီရိယအကြောင်းများကို ဖွင့်ပြ ထားပါသည်။ -မိလက္ခတိဿထေရ်၊ ဂါမန္တပဗ္ဘာရဝါသီ မဟာသီဝထေရ်၊ ပီတိမလ္လကထေရ်၊ ကုဋုမ္ဗိယပုတ္တတိဿထေရ်တို့ကို သာဓကအဖြစ်ညွှန်းထားပါသည်၊ ထိနမိဒ္ဓ ကင်းပျောက်ကြောင်းတရား ၆-ပါးတို့ကိုလည်း ဖွင့်ပြထားပါသည်။

---

အာရဒ္ဓဝီရိယ (သမ္မပ္ပဓာန်ဝီရိယ)ရှိသောသူအား မဖြစ်သေးသောကုသိုလ် တရားတို့ ဖြစ်ကုန်၏၊ ဖြစ်ပြီးသောအကုသိုလ်တရားတို့ ဆုတ်ယုတ်ပျက်စီးကုန်၏၊ မဖြစ်သေးသောကုသိုလ်တို့ ဖြစ်ရန်၊ ဖြစ်ပြီးသောအကုသိုလ်တရားတို့ ဆုတ်ယုတ်ပျက်စီးရန် အာရဒ္ဓဝီရိယမှတပါး အခြားတစ်ခုသောတရားကိုမျှ ငါးဘုရားမြင်တော်မမူဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

ဓမ္မကို မကောင်းသဖြင့် ဟောကြားအပ်သော တိတ္ထိတို့၏သာသနာ၌ ထက်သန်သော လုံ့လ မရှိသူသည် ချမ်းသာစွာနေရ၏-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၂၊၄၄၂။ သံ၊မြန်၊၂၊၄၃၈။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ သဠာယတနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၃-မာတုဂါမသံယုတ္တ၊ ဒုတိယပေယျာလဝဂ္ဂ၊ အဋ္ဌမသုတ်။
2. ↑  -အံ၊၁၊၄။ အံ၊မြန်၊၁၊၅။ အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၇-၉။ အံ၊ဋီ၊၁၊၈၅-၇။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဧကကနိပါတ၊ ၂-နီဝရဏပ္ပဟာနဝဂ္ဂ၊ အဋ္ဌမသုတ်။
3. ↑  -အံ၊၁၊၁၁။ အံ၊မြန်၊၁၊၁၄။ အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၆။ အံ၊ဋီ၊၁၊၁၂၂။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဧကကနိပါတ၊ ၇-ဝီရိယာရမ္ဘာဝဂ္ဂ၊ ပဌမသုတ်။
4. ↑  -အံ၊၁၊၃၆။ အံ၊မြန်၊၁၊၄၅-၆။ အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၇၂-၅။ အံ၊ဋီ၊၁၊၂၂၉။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဧကကနိပါတ၊ ၁၆-ဧကဓမ္မပါဠိ၊ တတိယဝဂ္ဂ၊ နဝမသုတ် -ဒွါဒသမသုတ်။
5. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၁) သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလ န ဂေါစရကုသလပုဂ္ဂိုလ်၊

(၂) သမာဓိသ္မိံ ဂေါစရကုသလ န အာရမ္မဏကုသလပုဂ္ဂိုလ်၊

(၃) သမာဓိသ္မိံ နေဝ အာရမ္မဏကုသလ န စ ဂေါစရကုသလပုဂ္ဂိုလ်၊

(၄) သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလ ဂေါစရကုသလပုဂ္ဂိုလ်၊

ထိုပုဂ္ဂိုလ်လေးယောက်တို့တွင် အမှတ် (၄)ပုဂ္ဂိုလ်သည် မမြင့်မြတ်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

(၁) သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလ န အဘိနီဟာရကုသလပုဂ္ဂိုလ်၊

(၂) သမာဓိသ္မိံ အဘိနီဟာရကုသလ န အာရမ္မဏကုသလပုဂ္ဂိုလ်၊

(၃) သမာဓိသ္မိံ နေဝ အာရမ္မဏကုသလ န စ အဘိနီဟာရကုသလပုဂ္ဂိုလ်၊

(၄) သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလ အဘိနီဟာရကုသလပုဂ္ဂိုလ်၊

ထိုပုဂ္ဂိုလ်လေးယောက်တို့တွင် အမှတ်စဉ် (၄)ပုဂ္ဂိုလ်သည် အမြင့်မြတ်ဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

(၁) သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလ န သက္ကစ္စကာရီပုဂ္ဂိုလ်၊

(၂) သမာဓိသ္မိံ သက္ကစ္စတာရီ န အာရမ္မဏကုသလပုဂ္ဂိုလ်၊

(၃) သမာဓိသ္မိံ နေဝ အာရမ္မဏကုသလ န သက္ကစ္စကာရီပုဂ္ဂိုလ်၊

(၄) သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလ သက္ကစ္စတာရီပုဂ္ဂိုလ်၊

ဤပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးတို့တွင် အမှတ် (၄)ပုဂ္ဂိုလ်သည် အမွန်မြတ်ဆုံးဖြစ်သည်ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

(၁) သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလ န သာတစ္စကာရီပုဂ္ဂိုလ်၊

(၂) သမာဓိသ္မိံ သာတစ္စကာရီ န အာရမ္မဏကုသလပုဂ္ဂိုလ်၊

(၃) သမာဓိသ္မိံ နေဝ အာရမ္မဏကုသလ န စ သာတစ္စကာရီပုဂ္ဂိုလ်၊

(၄) သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလ သာတစ္စကာရီပုဂ္ဂိုလ်၊

ဤပုဂ္ဂိုလ်လေးယောက်တို့တွင် အမှတ် (၄)ပုဂ္ဂိုလ်သည် အမွန်မြတ်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

(၁) သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလ န သပ္ပါယကာရီပုဂ္ဂိုလ်၊

(၂) သမာဓိသ္မိံ သပ္ပါယကာရီ န အာရမ္မဏကုသလပုဂ္ဂိုလ်၊

(၃) သမာဓိသ္မိံ နေဝ အာရမ္မဏကုသလ န စ သပ္ပါယကာရီပုဂ္ဂိုလ်၊

(၄) သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလ သပ္ပါယကာရီပုဂ္ဂိုလ်၊

ဤပုဂ္ဂိုလ်လေးယောက်တို့တွင် အမှတ် (၄)ပုဂ္ဂိုလ်သည် အမွန်မြတ်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၂၊၂၃၂။ သံ၊မြန်၊၂၊၂၂၃။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ ... ဧကစတ္တာလီသမသုတ်။
2. ↑  -သံ၊၂၊၂၃၂။ သံ၊မြန်၊၂၊၂၂၃။
-သံယုတ္တနိကာယ၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ (၁၃) ဈာနသံယုတ္တ၊ စတ္တာလီသမသုတ်။
3. ↑  -သံ၊၂၊၂၃၂။ ... တေစတ္တာလီသမသုတ်။
4. ↑  -သံ၊၂၊၂၃၂။ ... စတုစတ္တာလီသမသုတ်။
5. ↑  -သံ၊၂၊၂၃၂။ ... ပဉ္စစတ္တာလီသမသုတ်။
6. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
တည်နေရာ
-------

ဖောင်တော်ဦးဘုရားသည် နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ လယ်ဝေးမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ လယ်ဝေးမြို့၏ အနောက်တောင်ဘက် ၂ မိုင်ခန့်အကွာ၊ပျဉ်းမနား-တောင်တွင်းကြီး မီးရထားလမ်းအနီး၊ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်းမကြီး၏ အရှေ့ဘက်၊ဥယျာဉ်စုကျေးရွာအုပ်စု၊မြို့ကုန်းကျေးရွာတွင် ပါဝင်သည်။

ဖောင်တော်ဦးဘုရား

သမိုင်းကြောင်း
--------------

အလောင်းစည်သူမင်းသည် သက္ကရာဇ် (၄၇၅)ခုနှစ်မှ (၅၂၄)ခုနှစ်ထိ ပေါက္ကံပြည်ကြီးကို စိုးစံတော်မူစဉ် ဖောင်တော်ရတနာရွှေစင်္ကြာဖြင့် မြန်မာပြည်တွင်း တိုင်းခန်းလှည့်လည်တော်မူရာ ဖောင်တော်ရတနာ ရပ်တန့်နားနေရာဌာန၊ ဖောင်တော်ဦးတွင် စေတီတော်မြတ်အား တည်ထားခဲ့သဖြင့် ဖောင်တော်ဦးစေတီတော်ဟု အမည်တွင်ကြောင်း သမိုင်းကြောင်းအရ သိရသည်။ အတွင်းလိုဏ်ပါစေတီပုံသဏ္ဍန်ဖြစ်ပြီး ပစ္စယံအဆင့်(၃)ပါရှိသည်။ ဖောင်တော်ဦးဘုရားကုန်းအနီး၌ မိုးကောင်းဘုရားအမည်ရှိ ရှေးဟောင်းစေတီတစ်ဆူကို တွေ့ရှိရသည်။

မောင်နွဲ့ဆိုသည့် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးက ငနွယ်ကုန်းရွာ(နောင်-ဝါးနွယ်ကုန်းရွာ၊ယခု-လယ်ဝေးမြို့)ကို သက္ကရာဇ် (၁၉၁) ခုနှစ်တွင် တောင်ကုန်းတစ်ခုပေါ်၌ စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၎င်းကနဦးမြို့စတင်တည်ရာနေရာသည် ယခုဖောင်တော်ဦးဘုရားတည်ရှိရာ မြို့ကုန်းနေရာပင် ဖြစ်သည်။ မြို့ဟောင်း၏ အကျယ်အဝန်းမှာ အရှေ့ အနောက် တာ (၁၀၀)၊ ပေပေါင်း ၁၀၅၀ ရှည်ပြီး တောင် မြောက်မှာ တာ(၈၀)၊ ပေပေါင်း ၈၄၀-ပေ ရှည်လျားသည်။ မြို့ရိုးတံတိုင်းမှာ (၁၅) ပေခန့် မြင့်ပြီး မြို့ရိုးအပြင် ပတ်လည်၌ ရေကျုံးတစ်ခု တူးဖော်ထားခဲ့သည်ဟု ရှေးဟောင်း ရာဇဝင် မှတ်တမ်းတို့တွင် ဖော်ပြထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ယခုချိန်အထိ မြို့ကုန်းရွာအနီးတစ်ဝိုက်တွင် ရှေးဟောင်းမြို့ရိုးပုံသဏ္ဍန် ကုန်းမြေမြင့်များကို တွေ့နိုင်သည်။

သမိုင်းဆက်နွယ်မှုများ
---------------------

ယခုချိန်အထိ ဖောင်တော်ဦးဘုရားတည်ရှိရာ အနီးတစ်ဝိုက်တွင် ရှေးဟောင်းစေတီပုထိုးများကို မြင်တွေ့နိုင်ပြီး ပလွေးချောင်းတစ်လျှောက် ရှေးဟောင်းလှေများ ၊ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများကို မကြာခဏ တွေ့ရလေ့ရှိသည်။ ရှေးဟောင်းလောင်းလှေများ၊သစ်ထွင်းလှေများ မကြာခဏ တွေ့ရှိဆယ်ယူရရှိသော ပလွေးချောင်းသည် ဖောင်တော်ဦးဘုရားကုန်းမြင့်အနီး အနောက်မှ အရှေ့သို့ဖြတ်သန်းစီးဆင်းကာ ရုံးပင်ကျေးရွာအနီး၌ ပေါင်းလောင်းမြစ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၃၀ ခန့်က ပလွေးချောင်းအတွင်းမှ ဆယ်ယူရရှိခဲ့ကာ ဖောင်တော်ဦးဘုရားကုန်းမြေ၌ထားရှိခဲ့သော ရှေးဟောင်းသစ်ထွင်းလှေမှာ ယခုအခါထိန်းသိမ်းမှုအားနည်း၍ ပျက်စီးယိုယွင်းနေပြီဖြစ်သည်။

၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် အဆိုပါရှေးဟောင်းလှေနှင့် ပုံသဏ္ဍန်တူ လုံးပတ် ၈ ပေ၊၆၅ တက်လှော် ရှေးဟောင်းသစ်ထွင်းလှေကောက်တစ်စင်းကို လယ်ဝေးမြို့နယ်၊သစ်တောရွာအနီး ပလွေးချောင်းထဲမှဆယ်ယူရရှိခဲ့သည်။၂၀၁ရ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် လယ်ဝေးမြို့နယ်၊သရက်ကုန်းချောင်းခွကျေးရွာအနီး ပလွေးချောင်းထဲမှ ၅၈ ပေအရှည်၊အလေးချိန် ၁၀ တန်ခန့်ရှိ ရှေးဟောင်းလှေတစ်ခင်းအား ထပ်မံတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ဆယ်ယူရရှိခဲ့သောရှေးဟောင်းလှေများအနက် အရွယ်အစားအကြီးဆုံးဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

အလှူရှင်များ
------------

  

ဖောင်တော်ဦးဘုရားအား ခေတ်အဆက်ဆက် ပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့သည့်အလှူရှင်ပုဂ္ဂိုလ်များအနက် ဆရာတော်ဦးဓမ္မနှင့် ခုနှစ်ရာခိုင်ဆရာတော်တို့မှာ ထင်ရှားသည်။ နှစ်စဉ် တပို့တွဲလပြည့်နေ့တွင် စတုဒီသာ ထမနဲထိုးပွဲများ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။

ဓာတ်ပုံများ
-----------

ဖောင်တော်ဦးဘုရား
ဖောင်တော်ဦးဘုရား

ကိုးကား
-------

1. ↑  မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ။ 14 December 2018 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  27 November 2018 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
နမ်လော့ဖွင့်ထားသည်ကို LED မီးဖြင့် ပြသထားသည့် ကီးဘုတ်တစ်ခု
**နမ်လော့** သို့မဟုတ် **နူးမရစ်လော့** (⇭) သည် ကွန်ပျူတာကီးဘုတ်အများစုတွင် ပါဝင်သည့် ခလုတ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကပ်လော့ (Caps Lock) နှင့် စခရိုးလော့ (Scroll lock)ကဲ့သို့ပင် အဖွင့်အပိတ်ပြုလုပ်ရသည့် ခလုတ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကိန်းဂဏန်းခလုတ်၏ လုပ်ဆောင်မှုများ ပြုလုပ်နိုင်ရန်အတွက် အဖွင့် သို့မဟုတ် အပိတ် စသည့် အခြေအနေနှစ်ခုကို ဖော်ပြသည်။ ထိုသို့ဖော်ပြရာတွင် များသောအားဖြင့် အသုံးပြုသူအား မြင်သာစေရန် အဖွင့်အပိတ် အခြေအနေကို ဖော်ပြသည့် LED မီးတစ်ခုကို ကွန်ပျူတာကီးဘုတ်တွင် တပ်တင်ထားသည်။

အစောပိုင်း ခလုတ် ၈၄ ခုပါဝင်သည့် IBM PC ကီးဘုတ်များတွင် Cursor control သို့မဟုတ် Arrow ခလုတ်များသည် ကိန်းဂဏန်းခလုတ်အကွက်နှင့် တသီးတခြား မတည်ရှိပေ။ ထို့အတွက်ကြောင့် နမ်လော့ခလုတ်ကို ထည့်သွင်းလာကြသည်။ အစောဆုံးသောကီးဘုတ်များတွင်မူ ကိန်းဂဏန်းခလုတ်များ၊ Cursor control ခလုတ်များ (မြားခလုတ်များ) သည် သီးခြားစီ တည်ရှိခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း IBM သည် ‌အစောပိုင်းကာလ PC ကီးဘုတ်များတွင် ကုန်ကျစရိတ်လျှော့ချရန် ထိုနှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်ခဲ့သည်။ အချို့လပ်တော့များတွင် နမ်လော့ခလုတ်သည် ပါဝင်လာမှု မရှိဘဲ ကီးများကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုရသည်။

ယခုခေတ်ကာလ ကီးဘုတ်များတွင် ကိန်းခဏန်းခလုတ်အကွက် (Numeric pad) နှင့် မြားခလုတ်တို့သည် သီးခြားပါဝင်လာကြသည်။ သို့သော်လည်း နမ်လော့ခလုတ်ကို အသုံးပြုမှုနည်းပါးကြပြီး အမြဲတမ်း ဖွင့်ထားကြသည်က များသည်။ လပ်တော့ကွန်ပျူတာများတွင် ကြုံတွေ့ရသည်မှာ နမ်လော့ကို ဖွင့်ပိတ်ပု့ရန်အတွက် Fn ကီးကို တွဲထက်အသုံးပြုရခြင်း ဖြစ်သည်။ လပ်တော့တစ်ခုသို့ ပြင်ပမှ full-size ကီးဘုတ်တစ်ခု ချိတ်ချက်အသုံးပြုသည့်အခါတွင် နမ်လော့သည် ပုံမှန်အားဖြင့် ပွင့်နေမည် ဖြစ်သည်။ အက်ပဲကီးဘုတ်များသည် မြားခလုတ်နှင့် ကိန်းဂဏန်းများကို အတူတကွ ပေါင်းစပ်ထားမှု မရှိပေ။ အက်ပဲမှ ထုတ်လုပ်သည့် ကီးဘုတ်များတွင် ကိန်းဂဏန်းအကွက် ပါဝင်သော်လည်း နမ်လော့ခလုတ် ပါဝင်မှု မရှိပေ။ ထိုအစား Clear ခလုတ်ကို ဤကီးဘုတ်များတွင် ထည့်သွင်းထားသည်။

Numeric keypad

Keys affected by Num Lock| Key on Numeric Keypad | Num Lock On | Num Lock Off |
| --- | --- | --- |
| 1 | 1 | End |
| 2 | 2 | Down Arrow |
| 3 | 3 | Page Down |
| 4 | 4 | Left Arrow |
| 5 | 5 | Does Nothing |
| 6 | 6 | Right Arrow |
| 7 | 7 | Home |
| 8 | 8 | Up Arrow |
| 9 | 9 | Page Up |
| 0 | 0 (zero or comma) | Insert |
|. |. (dot) or , (comma) | Delete |

တမ်းပလိတ်:Keyboard
တမ်းပလိတ်:Keyboard keys

ကိုးကား
-------
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၁၁)သုတ် ရှိပါသည်။

အရှင်အာနန္ဒာထေရ် ဝဇ္ဇီနိုင်ငံ ဝေသာလီမြို့တော်အနီး မဟာဝုန်တော ကူဋာဂါရသာလာကျောင်းတော်ဝယ် သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အဘယလိစ္ဆဝီနှင့် ပဏ္ဍိတကုမာရကလိစ္ဆဝီမင်းသားတို့ရောက်ရှိလာပြီး အဘယလိစ္ဆဝီက နာဋပုတ္တ နိဂဏ္ဌ၏ "သန္ဒိဋ္ဌိက နိဇ္ဇရာဝိသုဒ္ဓိ" ကိုလျှောက်ထားပြီး ဘုရားရှင်၏ ယင်းနှင့် ဆက်စပ်သော မိန့်ကြားချက်ကို အရှင်အာနန္ဒာထေရ်အား မေးလျှောက်သဖြင့် အရှင်အာနန္ဒာထေရ်၏ ဘုရားရှင်၏ နိဇ္ဇရာဝိသုဒ္ဓိသုံးမျိုးကို မိန့်ကြားတော်မူရာ ပဏ္ဍိတ ကုမာရကလိစ္ဆဝီက အဘယလိစ္ဆဝီ၏ ဝမ်းမြောက်မှုမရှိပုံကို မေးမြန်းရာ အဘယ လိစ္ဆဝီက အရှင်အာနန္ဒာ၏ မိန့်ကြားချက်ကို လက်မခံသူသည် ဦးခေါင်းပြတ်ကျသေ နိုင်ပုံကို ပြောကြားသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် နိဂဏ္ဌသာဝက မုဏ္ဍ, ဇဋိလက, ပရိဗ္ဗာဇက, မာဂဏ္ဍိက, တောဒဏ္ဍိက, အာရုဒ္ဓက, ဂေါတမက, ဒေဝဓမ္မိကတို့သည် ငါးပါးသီလကို မစောင့်ရှောက်ခြင်းကြောင့် ငရဲ၌ဖြစ်ကြရ၏ဟု ရဟန်းတို့အား တစ်သုတ်စီ တစ်သုတ်စီ ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့် (၉)သုတ်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် နိဂဏ္ဌတို့၏ အသဒ္ဓမ္မ (၁၀)မျိုးတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၁၊၂၂၁-၂။ အံ၊မြန်၊၁၊၂၃၈-၂၄၀။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၀၂-၃။ အံ၊ဋီ၊၂၊၁၈၁-၂။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ တိကနိပါတ၊ ၂-ဒုတိယပဏ္ဏာသက၊ (၈) ၃-အာနန္ဒဝဂ္ဂ၊ စတုတ္ထသုတ်။
2. ↑  -အံ၊၂၊၂၄၄။ အံ၊မြန်၊၂၊၃၁၅။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ပဉ္စကနိပါတ၊ ၂-သိက္ခာပဒပေယျာလ၊ နဝမသုတ်မှ သတ္တရသမသုတ်အထိ ၉-သုတ်။
3. ↑  -အံ၊၃၊၃၇၅။ အံ၊မြန်၊၃၊၃၇၁-၂။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဒသကနိပါတ၊ ၂-ဒုတိယပဏ္ဏာသက၊ (၈) ၃-အာကင်္ခဝဂ္ဂ၊ အဋ္ဌမသုတ်။
4. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
ဆွေမျိုးစု
----------

ဆွေမျိုးစုသည် လွန်စွာ အရေးပါအရာရောက်သော ရှေး 
ခေတ်၏ အခြေခံ လူမှုစနစ်တစ်ခုဖြစ်၏။ မည်သည့် လူမျိုး 
တွင်မဆို ဆွေမျိုးစု အနည်းနှင့်အများရှိတတ်သည်။ ဆွေမျိုးစု 
ဆိုသည်မှာ လူမျိုးတစ်မျိုး တည်း၌ပင် ဆွေစဉ်မျိုးဆက်ကိုလိုက် 
၍၊ သွေးသား နီးစပ်ရာလူများ အချင်းချင်း စည်းရုံးနေထိုင်ကြ 
သည့် လူစုကို ခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဆွေမျိုးစုတွင် ဘေးမှ 
ဆင်းသက်သော ဆွေမျိုးစု၊ အဖိုးမှဆင်းသက်သော ဆွေမျိုးစု၊ 
အဖမှဆင်းသက်သော ဆွေမျိုးစုစသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုးရှိလေ 
သည်။

ဆွေမျိုးစုများကို ရှေးခေတ်တွင်သာမဟုတ်၊ ယခု မျက်
မှောက်ခေတ်တွင်လည်း တွေ့ရှိနိုင်ပေသည်။ ရှေးအခါက စကော့ 
ဆွေမျိုးစုများသည် တစ်စုနှင့်တစ်စု ရန်ငြိုးထားခြင်း၊ စစ်တိုက် 
ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြ၏။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း ချင်း၊ ကရင် 
စသော တောင်ပေါ်သားများထဲတွင် ဆွေမျိုးစုစနစ်ကို အခြေ 
တည်၍ ဖွဲ့စည်းထားသော လူမှုရေးစနစ်ကို ယနေ့ထက်တိုင် 
တွေ့နိုင်လေသည်။

ဆွေမျိုးစုများမှာ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ဓလေ့ထုံးစံများတွင် 
မတူကြပေ။ ပမာပြရမည်ဆိုသော်၊ အချို့သော ဆွေမျိုးစုများတွင် 
အစုဝင် အချင်းချင်းထိမ်းမြားလက်ထပ်ခြင်းမပြုရန်ကို တားမြစ် 
ထား၏။ အချို့မှာ အစုဝင်အချင်းချင်းသာ လက်ထပ်နိုင်၍၊ 
အခြားဆွေမျိုးစုမှ လူများနှင့် လက်ထပ်နိုင်ခွင့်မရှိပေ။ အချို့ 
သော ဆွေမျိုးစုများတွင်ကား လက်ထပ်ရေးတွင် ချုပ်ချယ်မှုများ 
မရှိဘဲ၊ မိမိတို့သဘောအတိုင်း လက်ထပ်လိုသူနှင့် လက်ထပ်နိုင် 
လေသည်။

ဆွေမျိုးစုတစ်စုတွင် မွေးဖွားခဲ့သောသူသည် မိမိ၏အသက် 
ထက်ဆုံး ထိုဆွေမျိုးစုဝင်အဖြစ် နေနိုင်ခွင့်ရှိသည်။ ဆွေမျိုးစု 
ဝင်များသည် မိမိတို့ဆွေမျိုးစု၏ အမှတ်သညာအဖြစ်ဖြင့်အထိမ်း 
အမှတ် တစ်ခုခုကို တပ်ဆင်တတ်ကြ၏။ ထို့အပြင် မိမိတို့၏ 
ဘိုးဖအစဉ်အဆက်က ပြုလုပ်ခဲ့သော ရိုးရာအခမ်းအနားများကို 
ပြုလုပ်ကြ၍၊ ဆွေမျိုးစုသီချင်းများကိုလည်း သီဆိုကြလေသည်။
ဆွေမျိုးစုတို့သည် အများအားဖြင့် ရွာတစ်ရွာတည်းတွင် 
စုဝေးနေထိုင်လေ့ရှိကြ၏။ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေး၊ သာရေး၊ 
နာရေးစသော လူမှုရေးလုပ်ငန်းများတွင် တစ်ဦးနှင့်သာ သက် 
ဆိုင်သည်ဖြစ်စေ၊ အများနှင့် သက်ဆိုင်သည်ဖြစ်စေ အားလုံးက 
ဝိုင်း၍လုပ်ကိုင်ပေးလေ့ရှိကြ၏။ ဆွေမျိုးစုတွင် ပါဝင်သော 
လူတိုင်း လူတိုင်း၌ အသက်မွေးမှု အလုပ်အကိုင် ကိုယ်စီရှိကြ 
၏။ ပမာဆိုသော်၊ ယောက်ျားများသည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးခြင်း၊ 
အမဲလိုက်ခြင်းစသော လုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်၍၊ မိန်းမများက 
အိမ်တွင် ကလေးသူငယ်များနှင့်အတူ နေပြီးလျှင် ဆန်ဖွပ် 
မောင်းထောင်းခြင်၊ အဝတ်အထည် ရက်လုပ်ခြင်း စသော 
အိမ်မှုကိစ္စအဝဝတို့ကို ဆောင်ရွက်လုပ်ကိုင်လေသည်။

ဆွေမျိုးစုဝင်တို့သည် မိမိတို့ပိုင်ဆိုင်သော နယ်ဟူ၍ သတ် 
မှတ်ထားသောနေရာများ အတွင်း၌သာ နေထိုင်လေ့ရှိကြ၏။ 
ဆွေမျိုးစုတစ်စု ပိုင်ဆိုင်သောနယ်နှင့် အခြားအစုတစ်စုပိုင်နယ် 
စပ်ကြားတွင် ချောင်းဖြစ်စေ၊ မြစ်ဖြစ်စေ၊ တောတန်းချိုင့်ဝှမ်း 
တစ်ခုဖြစ်စေ၊ ခြားလျက်ရှိတတ်၏။ ဆွေမျိုးစုဝင် တစ်ယောက် 
ယောက်အား အခြားအစုမှ လူတစ်ယောက်က စော်ကားနှိပ်စက် 
လျှင် သို့မဟုတ် တိုက်ခိုက်လျှင် အားလုံးက ဝိုင်းကူကြရသည် 
သာမက သားစဉ် မြေးဆက်တိုင်အောင်ပင် ရန်စမဆုံးဘဲ၊ 
တစ်ဘက်နှင့်တစ်ဘက် အပြန်အလှန် လက်စားချေခြင်းကို ပြု 
လုပ်တတ်ကြ၏။ တစ်ခါတစ်ရံ အကျိုးစီးပွား တူညီကြသော 
ဆွေမျိုးစုများသည် တစ်စုနှင့်တစ်စု မျိုးဆက်ခြင်းဖြင့် မဟာ 
မိတ်ဖွဲ့ကာ သင့်မြတ်စွာ နေထိုင်ကြ၏။ ယင်းသို့ မဟာမိတ် 
ဖွဲ့ကာ ပူးပေါင်းခြင်းအားဖြင့် ဆွေမျိုးစုများ တိုးတက်ကြီးပွား 
လာ၍၊ မျိုးတူစုဖြစ်ပေါ် လာလေသည်။ ထိုမျိုးတူစုများ ပူး 
ပေါင်းနေထိုင် ရာမှတစ်ဆင့် လူမျိုးဟူ၍ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ 
မနုဿဗေဒ

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)
စာရေးဆရာ **ထားဝယ်ကျော်မင်း** ကို တနင်္သာရီတိုင်း ထားဝယ်မြို့တွင် အဖ မီးပုံးပျံ ဦးကျော်ရင်၊ အမိ ဒေါ်မမ တို့က ၁၉၁၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၅ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။ ကာတွန်းဆရာ ကာတွန်းကျော်ဆန်း(က.ဆ)နှင့် ညီအစ်ကိုတော်စပ်သည်။ 

အင်္ဂလိပ် - မြန်မာ ၁ဝ တန်း အထိ ပညာ သင်ကြား ခဲ့သည်။ ၁၉၂၅ မှ ၁၉၄၂ အထိ ထားဝယ် အမျိုးသား ကျောင်းတွင် ပုံဆွဲ ဆရာ အဖြစ် အမှု ထမ်းခဲ့သည်။

မြန်မာ့ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းဆဲ ကာလတွင် ထားဝယ်ခရိုင် တို့ဗမာ အစည်းအရုံးဝင် သခင် အဖြစ် နယ်ချဲ့ ဆန့်ကျင်ရေးကို တက်ကြွစွာ ဆောင်ရွက် ခဲ့သောကြောင့် ၁၉၄၂ ခု ဒီဇင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အဖမ်း ခံရသည်။ အင်္ဂလိပ် အစိုးရ၏ အကျဉ်းသား အဖြစ် ထားဝယ်၊ ပုသိမ်၊ ရွှေဘို ထောင်များတွင် ငါးလကျော် အကျဉ်း ချထား ခံရသည်။ ဂျပန်ခေတ်တွင် ထားဝယ် ခရိုင် တို့ဗမာ ဆင်းရဲသား အစည်းအရုံး၌ ခရိုင်မှူး အဖြစ် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက် ၁၉၄၉ ခုနှစ်မှ စ၍ ထားဝယ် အစိုးရ အထက်တန်း ကျောင်းတွင် ပန်းချီ အနုပညာ ဆရာ အဖြစ် အမှု ထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ် နှစ်ဦးပိုင်းတွင် အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်။ ထားဝယ် ပန်းချီးပန်းပု ကောင်စီဝင် အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။

  

ကျောင်းသား ဘဝ ကပင် စာပေ ဝါသနာ ပါခဲ့ပြီး စစ်ကြိုခေတ်တွင် သရိယ သတင်းစာ သတင်းထောက် လုပ်ရင်း စာနယ်ဇင်း များ၌ ဝတ္ထု၊ ကဗျာ၊ ဆောင်းပါးများ ကြိုးကြား ရေးခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ရပြီးချိန်တွင် သတင်း ဆောင်းပါး များကို တခါတရံ ရေးခဲ့သည်။ စာပေ ဗိမာန်ထုတ် စွယ်စုံကျမ်းများ အတွက် ဓာတ်ပုံများ၊ အကြောင်းရပ် အချက်အလက် များကို စုဆောင်း ပေးပို့ ရေးသား ကူညီ ခဲ့ဖူးသည်။ **ထားဝယ် ယဉ်ကျေးမှု အမြုတေ** စာအုပ်ဖြင့် ၁၉၆၈ ခုနှစ် အမျိုးသား စာပေ ဆုပြိုင်ပွဲ၊ မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာ ဆိုင်ရာ စာပေ စတုတ္ထဆုကို လည်းကောင်း၊ **သုံးထောင်စံ ကိုယ်တွေ့ မှတ်တမ်း** စာမူဖြင့်လည်း ၁၉၆၉ ခုနှစ် စာပေဗိမာန် စာမူဆု စာပဒေသာ တတိယဆု ကိုလည်းကောင်း ဆွတ်ခူး ရရှိ ခဲ့သည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

၁၉၇၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၇ ရက်နေ့ နံနက် ၅ နာရီ ခွဲတွင် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်ခင်စောနှင့် သားသမီး ရှစ်ဦး ကျန်ရစ် ခဲ့သည်။

စာညွှန်း
--------

1. ↑  ရာပြည့် ဦးစိုးညွန့် စုစည်း တည်းဖြတ်တဲ့ '၂ဝ ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ ၁ဝဝ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း' စာအုပ်(၂ဝဝ၅ ခု၊ ဇူလိုင်)

1. ဒဂုန် ရွှေမျှား။ မြန်မာနိုင်ငံ စာပေဆုများ။ စာ ၃၂၄-၃၂၆။
2. မလိခ။ မြန်မာ စာပေ အဘိဓာန် (၃)။ စာ ၉၇-၉၈။
3. စံပြ တင်ဦး။ မြန်မာ စာရေးဆရာ အဘိဓာန်။ စာ ၇၇-၇၈နှင့် ၂၉၂ - ၂၉၃။
4. စာအုပ် လောက၊ ငွေတာရီ (ဇွန် ၁၉၇၁)။ စာ ၁၈၂။
5. ထားဝယ် ကျော်မင်း။ သုံးထောင်စံ ကိုယ်တွေ့ မှတ်တမ်း (ပ ကြိမ်၊ ၁၉၇၄)။ စာပေဗိမာန်။ စာ-ကျောဖုံး။
6. မောင်သန်းဆွေ (ထားဝယ်) ၏ ရေးသား ပေးပို့ချက်။
ပန်းချီအနုပညာ၊ ပန်းချီဆရာများ၊ ပန်းချီကျောင်းများနှင့် အနုပညာ တက္ကသိုလ်များ တိုးတက်မြင့်မားရေးကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သော မန္တလေးမြို့မှ ပန်းချီဆရာကြီး တစ်ဦးဖြစ်သည်။

ငယ်ဘဝ
-----

၁၉၄၆-ခု၊ ဧပြီလ၊ (၁၇)ရက်တွင် အဖ ဦးစီ၊ အမိ ဒေါ်ငွေဇင်တို့မှ မန္တလေး၊ ချွန်းတောင်ဝင်း၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း ခြောက်ဦးအနက် အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်။ ငယ်မည်မှာ ဦးချိုချို ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၇-ခုနှစ်တွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ်မှ သမိုင်းဘာသာရပ်ဖြင့် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၆၈-ခုနှစ်တွင် ပန်းချီကားများ စတင်ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ၁၉၇၁-၁၉၇၅ အထိ မန္တလေးတက္ကသိုလ်၊ ပန်းချီပန်းပုအသင်း၌ အတွင်းရေးမှူးနှင့် သင်တန်းမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၆ တွင်ကျင်းပသော မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ပန်းချီပန်းပု ပြပွဲတွင် စတင်၍ ပန်းချီကားများ ပြသခဲ့သည်။ ၁၉၇၈-ခု နိုဝင်ဘာ ၂၃-ရက်နေ့၌ ရန်ကုန်လောကနတ် အနုပညာတွင်၎င်း၊ ၁၉၇၉ မြန်မာနိုင်ငံ ပန်းချီပန်းပုကောင်စီ မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ပန်းချီပြပွဲ(ရန်ကုန်)၌၎င်း ပြသခဲ့သည်။ ၁၉၈၁-ခုနှစ်မှ ၂၀၀၅-ခုနှစ်အထိ နိုင်ငံတော်မှ ထုတ်ဝေသော ပန်းရိုးမပြက္ခဒိန်တွင် ပန်းချီကားများ ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ၁၉၉၄-ခုနှစ်တွင် **ဒေါင့်မှန်မီးအိမ်**ပန်းချီပြပွဲ၊ ၁၉၉၆-ခု၊ ဩဂုတ်လတွင် ယူတိုးပီးယား(စင်္ကာပူ)နှင့် (မလေးရှား)တို့တွင် ပါဝင်ပြသခဲ့သည်။ 

  

၁၉၇၃-ခုနှစ်တွင်ဒေါ်တင်တင်ကြည်နှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့ပြီး သားနှစ်ယောက်၊ သမီးတစ်ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။ မန္တလေး၊ ချမ်းအေးသာစံမြို့နယ်၊ ၃၁-လမ်းနှင့် ၃၂-လမ်းကြား၊ ၈၄-လမ်းနှင့် ၈၅-လမ်းကြား၊ အကွက်(၅၇၄) ချွန်းတောင်ဝင်းနေအိမ်၌ နေထိုင်သည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

၂၀၁၉-ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ(၈)ရက်နေ့ ညနေ (၄)နာရီတွင် နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက်(၇၅)နှစ် ရှိပြီဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  နေထွတ်၏ မန္တလေးအဘိဓာန်
2. ↑  မန္တလေး နေ့စဉ်သတင်းစာ၊ ၉.၉.၂၀၁၉
ဂျူလီယာ ဂေးလတ်
**ဂျူလီယာ အီလင်း ဂေးလတ်** (Julia Eileen Gillard) (၁၉၆၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၉ ရက် ဝေလနိုင်ငံ ဖွား) သည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ ၏ ၂၇ ယောက်မြောက်နှင့် လက်ရှိ ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဇွန်လ မှစ၍ ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။

ဂေးလတ်သည် သူမ၏ မိသားစုနှင့် အတူ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ အက်ဒလိတ်မြို့သို့ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ရွေ့ပြောင်းလာခဲ့ပြီး မစ်ချ်ဟမ်း ဒီမွန်စထရေးရှင်း ကျောင်း နှင့် အန်လေး အထက်တန်းကျောင်းတို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ဂေးလတ်သည် မဲလ်ဘုန်းမြို့သို့ ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။ သူမသည် မဲလ်ဘုန်း တက္ကသိုလ်မှ ဥပဒေဘွဲ့နှင့် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့တို့ဖြင့် ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ဘွဲ့ရခဲ့သည်။ သူမသည် နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်သို့ မဝင်ရောက်မီတွင် စလေတာ နှင့် ဂေါ်ဒွန် ဥပဒေရေးရာ ကုမ္ပဏီတွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး လုပ်ငန်းခွင်ဆိုင်ရာ ဥပဒေများကို အထူးပြုခဲ့သည်။

ဂေးလတ်သည် ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဖက်ဒရယ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဗစ်တိုးရီးယားပြည်နယ် လေလာ၌ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ လေဘာပါတီကို ကိုယ်စားပြု၍ အရွေးချယ်ခံ ခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ အပြီးတွင် ဂေးလတ်သည် ရှဲဒိုး ကက်ဘိနက်တွင် လူဦးရေ နှင့် လူဝင်မှု ကြီးကြပ်ရေး ဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို ကြီးကြပ်ရန် ခန့်အပ် ခံခဲ့ရသည်။ ပြန်လည်ပေါင်းစည်းရေးဆိုင်ရာ၊ လူမျိုးစုများ ဆိုင်ရာ နှင့် ကျန်းမာရေး ဆိုင်ရာ တာဝန်များကို နောက်တွင် ထပ်မံ ဖြည့်စွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ကီဗင်ရတ်ဒ်သည် လေဘာပါတီ၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာပြီး ဂေးလတ်မှာ ဒုတိယ ခေါင်းဆောင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။

၂၀၀၇ ခုနှစ် ဖက်ဒရယ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် လေဘာပါတီ အောင်ပွဲခံပြီးသည့် အခါတွင် ဂေးလတ်သည် ဒု-ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ပညာရေး၊ အလုပ်အကိုင် နှင့် လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ဝန်ကြီးဌာန၏ ဝန်ကြီး အဖြစ်လည်း တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၄ ရက်တွက် ကီဗင်ရတ်ဒ် သည် သူ၏ ပါတီမှ ထောက်ခံမှု ဆုံးရှုံးခဲ့ပြီး ဘေးထွက်ခဲ့ရသည်။ ဂေးလတ်မှာ ဩစတြေးလျ လေဘာပါတီ၏ ဖက်ဒရယ် ခေါင်းဆောင် ဖြစ်သဖြင့် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အမျိုးသမီး ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။

၂၀၁၀ ခုနှစ် ဖက်ဒရယ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အာဏာရ အစိုးရ ဖြစ်သော ဂေးလတ်၏ လေဘာ အစိုးရသည် တိုနီ အဘော့ ဦးဆောင်သော အတိုက်အခံ ညွန့်ပေါင်း အစိုးရနှင့် ယှဉ်ပြိုင်ပြီးနောက် ဩစတြေးလျ ဂရင်းပါတီ နှင့် တသီးပုဂ္ဂလ အမတ် ၃ ဦးတို့၏ ထောက်ခံမှုဖြင့် အစိုးရ ပြန်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
**စစ်အုပ်ချုပ်ရေး** သိုမဟုတ် **စစ်အစိုးရ**ဆိုသည်မှာ အစိုးရကိုစစ်တပ်ကဦးဆောင်၍ တရားဝင်သည်ဖြစ်စေ၊ မဝင်သည်ဖြစ်စေ တိုင်းပြည်ကိုအုပ်ချုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမျိုးအစားတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ကြသည်။

* စစ်တပ်မှနယ်မြေသိမ်းပိုက်မှု (Military Occupation) – စစ်တိုက်ပွဲတွင်အနိုင်ရထားသည့် နယ်မြေများအား အုပ်ချုပ်ခြင်း
* မာရှယ်လော (Martial Law) – မိမိတိုင်းပြည်ကိုအစိုးရကိုယ်စား ခေတ္တအုပ်ချုပ်ခြင်း
* စစ်အာဏာရှင်စနစ် (Military Dictatorship) – စစ်တပ်၏ရာထူးကြီးဗိုလ်ချုပ်သည် အာဏာရှင်စနစ်ကဲ့သို့ အုပ်ချုပ်ခြင်း
* စစ်တပ်အဖွဲ့အစည်းစနစ် (Military Junta) – စစ်တပ်မှအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖွဲ့၍ တိုင်းပြည်ကိုအုပ်ချုပ်ခြင်း
* စတရာတိုကရေစီ (Stratocracy) – စစ်တပ်မှတရားဝင်ဥပဒေဖြင့် အုပ်ချုပ်ခြင်း

စစ်အစိုးရကို တစ်ခါတစ်ရံ "Military Regime" ဟုခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည်။ Military Regime နှင့်ပတ်သက်၍ "Military" ဆိုသည်မှာ "စစ်၊ တပ်မတော်" ဆိုသည့်အဓိပ္ပာယ်ကိုဖော်ဆောင်ပြီး "Regime" ကို Oxford အဘိဓာန်တွင် "a method or system of government, especially one that has not been elected in a fair way" ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။ Regime ဆိုသည်မှာ "အစိုးရစနစ် တစ်မျိုး၊ အစိုးရတစ်ရပ်" ဟူ၍လည်း ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။ Military Regime ဆိုသည်မှာ ဒီမိုကရေစီနည်းကျကျ ရွေးကောက်တင် မြှောက်ခံအစိုးရတစ်ရပ် အုပ်ချုပ်သည့်စနစ်မဟုတ်ဘဲ၊ အခြေအနေ တစ်ရပ်ရပ်ကြောင့် တက်ရောက်အုပ်ချုပ်လာသည့် စစ်အစိုးရတစ်ရပ်ကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။

အခြားကြည့်ရန်
-------------

* မြန်မာနိုင်ငံနှင့် စစ်အုပ်ချုပ်ရေး

ကျမ်းကိုး
---------

1. ↑  Military Government, Encyclopedia Britannica
**ဂျွန် ပိုင်ယာပွန့် မော်ဂန်** (၁၈၃၇ ဧပြီ ၁၇ - ၁၉၁၃ မတ် ၃၁) သည် အမေရိကန်နိုင်ငံသား ဘဏ္ဍာရေးလုပ်ငန်းရှင်နှင့် ဘဏ်သူဌေးဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ရွှေခေတ်တွင် ဝေါလမ်းရှိ ကော်ပိုရိတ်ဘဏ္ဍာရေးရာကို လွှမ်းမိုးခဲ့သူ ဖြစ်၏။  နောင်တွင် ဂျေပီမော်ဂန် (J.P. Morgan & Co.) အမည်ရှိ လုပ်ငန်းကြီးဖြစ်လာမည့် ဘဏ်လုပ်ငန်းတခုကို ခေါင်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းရှိ အမေရိကန်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းများပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းရေးလှိုင်း၏ အဓိကတွန်းအား ဖြစ်၏။

ဝေါလမ်းမ၌ ကျင်လည်စဉ် မော်ဂန်သည် နာမည်ကြီး နိုင်ငံတကာကော်ပိုရေးရှင်းများဖြစ်သော ယူအက်စတီး၊ အင်တာနေရှင်နယ်ဟာဗက်စတာနှင့် ဂျန်နရယ်အီလက်ထရစ်သို့သော လုပ်ငန်းတို့ကို သူ၏ကြီးကြပ်မှုအောက်ရောက်အောင် စီမံနိုင်ခဲ့သည်။ သူ၏ သူ့လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များသည် အခြား အမေရိကန်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကိုလည်း ထိန်းချုပ်ရာ ၎င်းတို့တွင် အက်တနာ (ဆေးနှင့်ဆေးဘက်အာမခံလုပ်ငန်း)၊ ဝက်စတန်းယူနီယံ (ဘဏ္ဍာရေးလုပ်ငန်း)၊ ပူးမန်း (ကားကုမ္ပဏီ) နှင့် ရထားလုပ်ငန်း ၁၂ ခုတို့ ပါဝင်သည်။  အမေရိကန်၏ဘဏ္ဍာရေးကို မိမိပိုင်ပိုင် အုပ်ကွပ်နိုင်သောကြောင့် မော်ဂန်သည် နိုင်ငံရေးမူဝါဒနှင့် ဈေးကွက်အင်အားကိုလည်း ခြယ်လှယ်နိုင်ခဲ့၏။ ၁၉၀၇ ခု၌ ဈေးကွက်လန့်မှုဖြစ်သော် ဘဏ္ဍာရေးလုပ်ငန်းရှင်များအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းကာ အမေရိကန်၏ ငွေကြေးစနစ် ပြိုလဲမသွားရန် ကာကွယ်သည်။

၁၉၁၃ ခုတွင် အီတလီနိုင်ငံ၊ ရောမမြို့၌ ရောက်နေစဉ် အိပ်ပျော်ရင်း လွန်သည်။ အတ္ထုပ္ပတ္တိရေးဆရာ ရွန်ချာနိုး၏ အဆိုအရ သူ့သား မော်ဂန်ငယ်ကို ဒေါ်လာ သန်း ၈၀ (၂၀၁၉ ငွေတန်ဖိုးဖြင့် ၁.၂ ဘီလီယံ) မျှ ချန်ထားခဲ့ကြောင်း သိရ၏။ ထိုပမာဏကို ရော့ဖဲလာကမူ "သူဌေးတောင် မဟုတ်ဘူး" ဟု ပြောခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "J.P. Morgan". *Encyclopædia Britannica*.
2. ↑  Ward, Geoffrey C.; Burns, Ken (2014). *The Roosevelts: An Intimate History*. Alfred A. Knopf. p. 78. ISBN 978-0-307-70023-0.
3. ↑  "John Pierpont Morgan and the American Corporation". Biography of America. Archived from the original on May 22, 2019.
ဂျေယျဝါဒိနီ ဂျူးနီးယပ်ရစ်ချတ် (ခရစ် ၁၉ဝ၆ ဖွား) ။ ။
မစ္စတာ ဂေယျဝါဒိနီသည် ၁၉ဝ၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ 
လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဖခင်မှာ တရားဝန်ကြီး
တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၁၉၇၇ ခုနှစ်ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက် 
နေ့တွင် သီရိလင်္ကာ သမ္မတနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာ၍ 
ကာကွယ်ရေးစီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးစီမံကိန်း အကောင်
အထည်ဖော်ရေး ဝန်ကြီးဌာနများကိုပါ တာဝန်ယူသည်။ 
မစ္စတာဂျေယျဝါဒိနီသည် ကိုလံဗိုမြို့ရှိ တော်ဝင်ကောလိပ်၊ 
သီဟိုဠ်ယူနီဗာစီတီနှင့် သီဟိုဠ်ဥပဒေ ကောလိပ်တို့တွင် 
ပညာဆည်းပူးခဲ့ပြီး ၁၉၃၂ ခုနှစ်၌ သီဟိုဠ် တရားလွှတ်တော် 
ချုပ် ရှေ့နေဖြစ်လာသည်။

၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ကိုလံဗို မြူနီစီပါယ် ကောင်စီဝင် 
တစ်ဦးအဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သော ဂျေယျဝါဒိနီသည် 
၁၉၄၃ ခုနှစ်၌ နိုင်ငံတော် ကောင်စီဝင်တစ်ဦးဖြစ်လာသည်။ 
သီဟိုဠ် အမျိုးသားကွန်ဂရက်၏ အကျိုးဆောင် 
အတွင်းရေးမှူးတာဝန်ကို ၁၉၄ဝ-၄၇ ခုနှစ်အထိ၎င်း၊ 
၁၉၄၇-၄၈ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသား ညီညွတ်ရေးပါတီ၏ 
ဘဏ္ဍာရေးမှူးအဖြစ်၎င်း၊ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယဥကဋ္ဌ 
အဖြစ်၎င်း ဆောင်ရွက်ရသည်။

သီဟိုဠ်နိုင်ငံ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးရရှိပြီး ပထမ
ပါလီမန် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အမတ်အဖြစ် အရွေးခံရ၍ 
အစိုးရအဖွဲ့တွင် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ၁၉၄၇-၅၃ ခုနှစ် 
အထိ ဆောင်ရွက်သည်။ ဒုတိယပါလီမန်ရွေး ကောက်ပွဲ 
တွင်လည်း ပြန်လည်အရွေးခံရ၍ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် 
စားနပ်ရိက္ခာဝန်ကြီး ဖြစ်လာသည်။ တတိယအကြိမ်နှင့် 
စတုတ္ထအကြိမ် ပါလီမန် ရွေးကောက်ပွဲများတွင် ထပ်မံအရွေး
ခံရ၍ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် မတ်လမှ ဇူ လိုင်လအထိ ဘဏ္ဍာရေး
ဝန်ကြီးအဖြစ်၎င်း၊ ပြန်ကြားရေးနှင့် အသံလွှင့်ဌာန ဝန်ကြီး
အဖြစ်၎င်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြန်သည်။ မစ္စတာဂျေယျဝါဒိနီသည် 
၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်မှစ၍ ယနေ့တိုင် ကိုလံဗိုတောင်ပိုင်းမှ 
ပါလီမန်အမတ် အဖြစ်အရွေးခံရသည်။ သို့သော် ၁၉၆၁ 
ခုနှစ်မှ ၁၉၆၅ ခုနှစ်အထိ အတိုက်အခံ နိုင်ငံရေး 
ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် 
များအတွင်းတွင်မူ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး၊ ဝန်ကြီးချုပ်၏ 
အတွင်းဝန်၊ ကာကွယ်ရေးနှင့် ပြည်ပရေးရာဝန်ကြီး၊ 
အောက်လွှတ်တော် အမတ်များ ခေါင်းဆောင်ဟူ၍ 
ရာထူးအမျိုးမျိုး၊ တာဝန်အသီးသီး ပြောင်းလဲထမ်းဆောင် 
ခဲ့သည်။ ထိုအတွင်း အယ်လဂျီးရီးယား၊ ဗြိတိန် စသော
နိုင်ငံများတွင် ကျင်းပသော ၇၇ နိုင်ငံအုပ်စု အစည်းအဝေး 
များကို ဦးဆောင်၍ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်မှ
စ၍ ၁၉၇၇ ခုနှစ် ပထမခြောက်လ ဂျေယျဝါဒိနီသည် 
လွှတ်တော်အတွင်း အတိုက်အခံများ၏ ခေါင်းဆောင်
ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် 
အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကြီး ကျင်းပသောအခါ အမျိုးသား 
ညီညွတ်ရေးပါတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌမစ္စတာ ဂျေယျဝါဒိနီသည် အရွေး 
ခံရာ၌ ဝန်ကြီးချုပ်မစ္စစ် သီရိမာဗိုဗန္ဒရာနိုက်ကေး၏ နေရာတွင် 
ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တင်မြေ|ာက်ခြင်းခံရသည်။ မိမိ ဝန်ကြီးချုပ် 
အဖြစ် ဆောင်ရွက်ရာ၌ သီရိလင်္ကာ နိုင်ငံကို ဆိုရှယ်လစ်နိုင်ငံ 
အဖြစ် ထူထောင်မည်။ နိုင်ငံခြားရေး၌ ဘက်မလိုက်ဝါဒကိုပင် 
ဆက်လက်ကျင့်သုံးမည်ဟု မစ္စတာဂျေယျဝါဒိနီက ထုတ်ဖော် 
ပြောဆိုခဲ့သည်။[1]

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)
**စစ်သူကြီး သံကိုးမောင်း** ဟူသော ဝေါဟာရကို တတိယဓညဝတီခေတ်တွင် တွေ့ရသည်။ သံကိုးမောင်းသည် ရခိုင်ဘုရင်မင်းမြတ် စန္ဒသူရိယနှင့် အဖိုးတူညီအစ်ကိုများဖြစ်ကြသည်။ သံကိုးမောင်းတို့တွင် ညီအစ်ကို သုံးယောက်ရှိပြီး ညီနှစ်ယောက်မှာ သံဘောတူနှင့်သံခဲ တို့ဖြစ်ကြသည်။ ဖခင်မှာ သေနကုမ္မာဖြစ်၍ ဥဂ္ဂရီအရပ်တွင် ဘုရင့်အမှုတော်ထမ်းနေသူဖြစ်သည်။ သားသုံးယောက် အရွယ်ရောက်ချိန်တွင် သူတို့၏ဖခင်မှာ ကွယ်လွန်သွားလေသည်။ ရခိုင်ဘုရင်တို့သည် လောင်းလှေများကို စစ်အင်္ဂါအနေဖြင့် ရေလမ်းခရီးစစ်ကြောင်းများတွင် တိုက်လှေအဖြစ်အသုံးပြု ခဲ့ကြသည်။ ရခိုင်ဘုရင်တို့၏ လောင်းလှေအသုံးပြု ပုံများဆိုင်ရာကို တတိယဓညဝတီခေတ် စန္ဒသူရိယမင်းလက်ထက်တွင် သံကိုးမောင်းညီအစ်ကို သုံးယောက်အကြောင်းနှင့် ဆက်စပ်ရေးသားထားသည်ကိုတွေ့ရလေသည်။

တစ်နေ့တွင် ဘုရင်မင်းကြီးသည် သံဘောတူနှင့်သံခဲတို့ကို ရေတပ်ဗိုလ်မှူးများအဖြစ်ခန့်အပ်လျှက် တိုက်လောင်းလှေ(၁၀၀၀)ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကံသာစား ‘အောင်ဇီဝင်း’ကို တိုက်လောင်းလှေ(၃၀၀)ဖြင့်လည်းကောင်း၊ စုစုပေါင်း တိုက်လောင်းလှေ(၁၃၀၀)ဖြင့် သက်မင်း၏ အန္တရာယ်ကို နှိမ်နှင်းစေခဲ့သည်။ ယင်းအချိန်က အစ်ကိုကြီး သံကိုးမောင်းမှာ ကံသာချောင်း (ယခု စစ်တကောင်းနယ်) သို့ရောက်ရှိနေရာ ညီအစ်ကိုများစုစည်းလျှက် စစ်သည်ပေါင်း (၆၀၀၀)ဖြင့် သက်မင်း၏ စစ်သည်တော်များကို ဖြို ခွင်းရာ အောင်မြင်လေသည်။ စစ်ပွဲကြီးအောင်မြင်သဖြင့် စန္ဒာသူရိယဘုရင်သည် သံကိုးမောင်းအား တိုက်လောင်းလှေများကို ဦးစီးရသူ စစ်ဦးစီး(စစ်သူကြီး) အဖြစ်ရာထူးတိုး ခန့်အပ်မြှောက်စားလေသည်။ ထိုအခါမှစ၍ စစ်သူကြီးသံကိုးမောင်း ဟုထင်ရှားလာလေသည်။ ‘သံကိုးမောင်း’ တိုက်လောင်းလှေကြီးများဖြင့် စစ်စခန်းချနေထိုင်ရာဖြစ်ခဲ့သော ပလက်ဝမြို့ ကျီးကန်းတောင်ခြေရင်းအနီးရှိကျောက်ကို ယခုထက်တိုင် ‘သံကိုးမောင်းကျောက်’ဟု သမိုင်းတွင်ခေါ်ဝေါ်လျက် ရှိကြောင်းတွေ့ရသည်။

ဤဖြစ်ရပ်သည် လွန်ခဲ့သော နှစ်သောနှစ်ပေါင်း (၂၅၆၀) ကျော်ခန့်က ဖြစ်ရပ်ဖြစ်ပေသည်။ ရခိုင်တို့၏ ဖြစ်ရပ်မှန်ပင်ဖြစ်စေ၊ ဒဏ္ဍာရီပင်ဖြစ်စေ သံကိုးမောင်းဟူသော သတ္တိ ဗျတ္တိ နှင့်ပြည့်စုံသော အားကောင်းမောင်းသန် ရခိုင်အမျိုးသားတစ်ဦးကား သမိုင်းမှာ အမှန်ပင်ပေါ်ထွန်းခဲ့ပေသည်။ သူသည် သူ၏အောင်မြင်မှု အတွက် ဝမ်းသာအားရဖြစ်လျက် ရခိုင်ရိုးရာထုံးစံအတိုင်း ‘ကျင်ကွင်း’ ဟန်ပျော်မြူးနေသည်ကို တွေ့ရသည်။

(စကားချပ်။ ။ ရွှေတိဂုံ စေတီတော် အရှေ့ဘက်မုခ် အလယ်ပစ္စယံ ကားလမ်းမအောက် ပိဋကတ်တိုက် တစ်ခု၏ မုခ်ဝတွင်လည်း နှောင်းလူတို့ ပြုလုပ်ထားသော သံကိုးမောင်းအရုပ်နှင့် နီးပါးလောက်တူသည့် အင်္ဂတေရုပ်တုနှစ်ခု ထုလုပ်ထားသည်မှာ သံကိုးမောင်းနှင့် တစ်ခုခုများဆက်စပ်နေသလား ထင်မိပါသည်။)

### ကိုးကား

1. သံတွဲမြို့ ၊ အောင်မြေသာစည်ဆရာတော်၊ဒွါရာဝတီ အရှင်ကုသလ (ငွေသဇင်) စီရင်ရေးသားသော ‘ရက္ခပူရဒွါဒသရာသီဋီကာ’ အမည်ရှိ ရခိုင်ဌာနီ လရာသီကျမ်း။
2. []
**ကျဲ့ကျန်း** ( UK: /dʒɛˈdʒæŋ/, US: /ˌdʒʌdʒiˈɑːŋ/ ; 浙江၊ Chekiang )သည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်း ပြည်နယ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့သည် ဟန်ကျိုး ဖြစ်သည်။ ကျဲ့ကျန်းပြည်နယ်၏ မြောက်ဘက်တွင် ကျန်းစုနှင့် ရှန်ဟိုင်း၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် အန်ဟွေး ၊ အနောက်ဘက်တွင် ကျန်းရှီနှင့်တောင်ဘက်တွင် ဖူကျန့်ပြည်နယ်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် ရယူကျွန်းတည်ရှိပြီး အရှေ့ဘက်တွင် တရုတ်ပင်လယ် ဖြစ်သည်။ ကျဲ့ကျန်း၏လူဦးရေသည် ၆၄.၆ သန်းဖြစ်ပြီး၊ တရုတ်နိုင်ငံတွင် ၈ ခုမြောက် လူဦးရေအများဆုံးပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ အခြားထင်ရှားသောမြို့များတွင် နင်ပေါ် နှင့် ဝိန်ကျိုးတို့ပါဝင်သည်။ တရုတ်အမျိုးသားရေးဝါဒီ ခေါင်းဆောင် ချန်ကေရှိတ် နှင့် စွန့်ဦးတီထွင် ဂျက်မားတို့အပါအဝင် ထင်ရှားကျော်ကြားသူများ၏ မွေးရပ်မြေဖြစ်ခြင်းကြောင့် ၎င်းအား 'တရုတ်နိုင်ငံ၏ ကျောရိုး' ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ပါသည်။ ကျဲ့ကျန်းတွင် ခရိုင်၉၀ (ခရိုင်အဆင့်မြို့များနှင့်ခရိုင်များအပါအဝင်) ပါဝင်သည်။

အမည်နာမ
-------

ပြည်နယ်၏အမည်သည် ကျဲ့မြစ် (浙江; )မှ ဆင်းသက်လာပြီး ဟန်ကျိုးကိုဖြတ်၍ စီးဆင်းသော ချန်ထန်မြစ်၏ယခင်အမည်ဖြစ်ပြီး Hangzhou ပင်လယ်အော် ၏နုတ်ထွက်ဖြစ်သည်။ တရုတ်折၏ အဓိပ္ပါယ်မှ "ကောက်မြစ်" သို့မဟုတ် "ကွေ့မြစ်" ဟု အများအားဖြင့် နားလည်ကြသည်။ ,  သို့သော်氵ပေါင်းထည့်ခြင်းဖြင့် phono-semantic ဒြပ်ပေါင်း သည် ပိုများပါသည်။ (မြစ်အမည်များအတွက် သုံးသော "ရေ" အစွန်းရောက် ) အသံထွက်折( Pinyin *zhé* ၊ သို့သော် တရုတ်ရှေးဟောင်း \* *tet* ကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ထားသည် )  Yue ၏ ပရိုတို-ဝူ အမည်ကို Yuhang ၊ Kuaiji နှင့် Jiang တို့နှင့် ဆင်တူသည်။[]

ကိုးကား
-------

1. ↑  "Zhejiang"။ *Lexico UK English Dictionary*။ Oxford University Press။ n.d.။
2. ↑  区划人口။ 23 April 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  16 February 2022 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  *People's Daily Online*.
4. ↑  Baxter, William & al.

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ မြူနီစီပါယ်အုပ်ချုပ်ရေးမြို့ကြီးများ၊ ပြည်နယ်များ၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများနှင့် အထူးအုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများ  |
| --- |
| မြူနီစီပါယ်အုပ်ချုပ်ရေးမြို့ကြီးများ (၄) မြို့ | 
* ပေကျင်းမြို့
* ချုံချင့်မြို့
* ရှန်ဟိုင်းမြို့
* ထျန်းကျင်းမြို့

 |  |
| ပြည်နယ်များ (၂၃) ပြည်နယ် | 
* အန်းဟွေ
* ဖူကျန့်
* ကန်းစု
* ကွမ်တုန်း
* ကွေ့ကျိုး
* ဟိုင်နန်
* ဟဲပေ
* ဟေးလုံကျန်း
* ဟဲနန်
* ဟူပေ
* ဟူနန်
* ကျန်းစူး
* ကျန်းရှီး
* ကျိလင်
* လျောင်းနင်
* ချင်းဟိုင်
* ရှန်ရှီး
* ရှန်းတုန်း
* ရှန်းရှီး
* စစ်ချွမ်း
* ထိုင်ဝမ်
* ယူနန်
* ကျဲ့ကျန်း

 |
| ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများ (၅) ခု | 
* ကွမ်ရှီး
* အတွင်းမွန်ဂိုလီးယား
* နင်ရှ
* ရှင်းကျန်း
* တိဘက်

 |
| အထူးအုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများ (၂) ခု | 
* ဟောင်ကောင်
* မကာအို

 |
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**နီစေအာသနသိက္ခာပုဒ်** **(ပါဒုကဝဂ်)**

အမြင့်၌နေသူအား တရားဟောမှု
-------------------------

ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် မိမိတို့က နိမ့်သောနေရာ၌ ထိုင်၍ မြင့်သောနေရာ၌ နေသူအား တရားဟောကြကုန်၏၊ ထိုသို့ နေထိုင်ပုံကို မကျေနပ်သော ရဟန်းတော်တို့သည် ထိုဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့ကို ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချ၍ ဘုရားရှင်အား တိုင်တန်း လျှောက်ကြကုန်၏၊ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့ကို များစွာ အပြစ် တင်တော်မူပြီးလျှင် ရှေးတုန်းက ဖြစ်ခဲ့ဘူးသော အကြောင်း ဝတ္ထုတခုကို ဟောပြတော်မူလေသည်။

သရက်သီးခိုးစဉ်က ဖြစ်ခဲ့ပုံ
--------------------------

ရှေးသောအခါ ဒွန်းစဏ္ဍားတယောက်သည် သရက်သီး ပေါ်ချိန်မဟုတ်သော အခါဝယ် ကိုယ်ဝန်အရင့်အမာဖြင့် လွန်စွာသရက်သီး စားလိုသောချင်ခြင်း အာသာကြောင့် မစားရလျှင် သေရမလောက်ဖြစ်နေသော မယားအတွက် သရက်သီးရှာ ထွက်ရလေသည်၊ ထိုအချိန်၌ ရှင်ဘုရင်၏ သရက်ပင်တပင်သည် အမြဲ အသီး-သီးလေ့ရှိ၏၊ ထိုဒွန်းစဏ္ဍားသည် အခြားနေရာ၌ ရှာမရသောကြောင့် ညဉ့်အခါဝယ် ထိုဘုရင့်သရက်ပင်ပေါ် တက်၍ ဟိုရှာသည်ရှာ ရှာနေတုန်းမှာပင် မိုးလင်းသဖြင့် မဆင်းသာဘဲ အပင်ပေါ်မှာ ပုန်းနေရလေသည်။

ထိုအချိန်မှာပင် ရှင်ဘုရင်နှင့် ပုရောဟိတ် ပုဏ္ဏားလည်း သရက်ပင် အောက်သို့ ရောက်လာ၍ နိမ့်သောနေရာ၌ ထိုင်နေသော ဆရာပုရောဟိတ်က မြင့်သော နေရာ၌ ထိုင်နေသော ရှင်ဘုရင်အား မန္တာန်ချပေးလေသည်၊ ထိုအခြင်းအရာကို မြင်နေရသော သရက်သီးသူခိုးမှာ အောက်ပါအတိုင်း စဉ်းစားမိလေ၏။

(၁) အမြင့်ပေါ်ကနေ၍ မန္တာန်ကို သင်ယူသောမင်းလည်း သိပ်မတရားသောမင်းတည်း၊ 

(၂) နိမ့်သောနေရာမှာနေ၍ မန္တာန်ပို ချပေးသော ဆရာ ပုဏ္ဏားလည်း သိပ်မတရားသူပင်တည်း၊ 

  

(၃) မယားအတွက် သရက်သီး ခိုးသောငါလည်း အလွန်မတရားသူပင်ဖြစ်၏၊ ၃-ယောက်လုံး၏ အလုပ်ဟာ ယုတ်မာဆိုးဝါးလှ၏၊ ဤသို့ စဉ်းစားမိ၍ (ငါသေသေ, သူတို့သေသေ သဘောဖြင့်) သရက်ပင်ပေါ်မှ ခုန်ချ၍ မင်း ပုဏ္ဏား ၂-ဦးသားကိုပင် တရားကို မသိမမြင်ကြကြောင်းဖြင့် ပြစ်တင်ကဲ့ရဲ့လေသည်၊ ထိုဝတ္ထု၌ ဒွန်းစဏ္ဍားဆိုသူကား ငါတို့ ဘုရားအလောင်းပင်တည်း။ [စတုက္ကနိပါတ်, ဆဝဇာတ်၊]

ဤဝတ္ထုကို ဟောတော်မူပြီးလျှင် "ဘိက္ခုတို့...ထိုဒွန်းစဏ္ဍား ဖြစ်စဉ်တုန်းကပင် နိမ့်သောနေရာ၌နေ၍ မန္တာန်ပို့ချမှုကို မနှစ်သက်ခဲ့သေး၏၊ ယခု ဘုရားဖြစ်သောအခါ၌ကား အဘယ်မှာ နှစ်သက်နိုင်ပါမည်နည်း" ဟု မိန့်တော်မူကာ-

"န နီစေ အာသနေ နိသီဒိတွာ ဥစ္စေ အာသနေ နိသိန္နဿ အဂိလာနဿ ဓမ္မံ ဒေသေဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယ"။ ဟု ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

မြန်မာပြန်
----------

နိမ့်သော နေရာပေါ်၌ နေ၍ မြင့်သော(ကောင်းသော) နေရာပေါ်၌ နေသော ဂိလာနမဟုတ်သူအား တရားမဟောအံ့" ဟု အလေ့အကျင့်ကို ပြုရမည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
*နီတိ*ဟူသောဝါဟာရသည် သင်္သကရိုက်ပါဠိ(Sanskrit-pali) ဘာသာစကားဖြစ်၍ *လမ်းညွှန်*ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်ပေသည်။ လောက
လူသားတို့ သိမှတ်လိုက်နာအပ်သည့် လူမှုကျင့်ဝတ် (Social Conduct)နှင့် လူမှုစည်းကမ်း (Social Disciple)များဆိုင်ရာထုတ်ဖော် လမ်းညွှန်ထားချက်များကို ပေါင်းရုံး၍*လောကနီတိ*(Loka Niti)ဟုခေါ်ဝေါ်သုံးနှုန်းခြင်းဖြစ်သည်။ ရှေးသူဟောင်းတို့ ထားရစ်ခဲ့သော စကားပုံများ၊ မှတ်သားလိုက်နာဖွယ် အဆိုအမိန့်များ၊ သင်ခန်းစာ ရယူဖွယ် ဇာတ်ကြောင်းပုံပြင်များမှ ကောင်းနိုးရာရာတို့ကို စုစည်းဖော်ထုတ်၍ လူမှုဆိုင်ရာ နီတိကျမ်းအဖြစ်ထွန်းပေါ်လာသော ဤကျမ်းသည် ဘာသာမရွှေး၊ လူမျိုးမရွှေး၊ အရွယ်သုံးပါးလိုက်နာအပ်သည်ဖြစ်၍ အထူးပင် နှစ်လိုဖွယ် ကောင်းလှပေသည်။

  

အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် အတွေးအခေါ် အယူဝါဒများ ထွန်းကားသည့် ခေတ်များ ပေါ်ထွန်းခဲ့ရာ ထိုထိုသော အတွေးအခေါ် အယူအဆများကို အခြေခံ၍ ဖော်ထုတ်ပြုစု မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သော စာပေများလည်း ထွန်းကားခဲ့လေသည်။ ထိုထိုများစွာ ပေါ်ထွန်းခဲ့သော စာပေကို ခေတ်အားဖြင့် ဆစ်ပိုင်း၍ ခေါ်နှိုင်းအပ်သည်ရှိသော် *နီတိစာပေခေတ်* *နီတိစာပေခေတ်*ဟု ဆိုသင့်ဆိုထိုက်ပေသည်။ မဟာဘာရတ၊ စာဏကျ၊ ပဉ္စတန္တရ၊ ဟိတောပဒေသ၊ လောကနီတိ၊ ဘာထရိဟာရီ (Bhartrihari) စသည်တို့ကား နီတိစာပေခေတ်၏ အဦးအစ သီးပွင့်ရသများဟု ဆိုရပေမည်။ ၎င်းမှတစ်ဆင့် မြစ်ဖျားခံ၍ ဘာသာအသွယ်သွယ်ဖြင့် အနယ်နယ်အရပ်ရပ်သို့ ဆက်စပ်ပျံ့နှံ့ရောက်ရှိကာ ယနေ့ ခေတ်တိုင် တိမ်ကောပျောက်ကွယ်ခြင်းမရှိဘဲ ဆက်လက်ရှင်သန်ထွန်းကား ပြန့်ပွားလျက်ရှိနေလေသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း နီတိစာပေခေတ် တစ်ခေတ် ဆန်းသစ်ခဲ့ရာတွင် နီတိကျမ်းကျော် (၅)ကျမ်း ပေါ်ထွန်းခဲ့ကြောင်း၊ ၎င်းတို့မှာ 

1. တစ်ကျွန်းနီတိ၊
2. လောကနီတိ၊
3. ရာဇနီတိ၊
4. ဓမ္မနီတိ၊
5. မဟာရဟနီတိတို့ ဖြစ်ကြကြောင်း လေ့လာသိရှိရသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန မှ ထုတ်ဝေသော လောကနီတိ စာအုပ်မှ
(၁) စိတ်ကြိုက်စားနိုင်သောအစားအစာများ

(က) သကြားဓာတ် (ခေါ်) ကစီဓာတ် အလွန်နည်းသည့် အစားအစာ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်
အမျိုးမျိုး၊ ကန်စွန်းရွက်၊ ဗူးသီး၊ ခရမ်းသီး၊ ခရမ်းချဉ်သီး၊ ရုံးပတီသီး၊
ဒန့်ဒလွန်သီး၊ ရှောက်သီး၊ ဂေါ်ရခါးသီး၊ သံပရာသီး၊ ကြောင်လျှာသီး၊
ဗူးညွှန့်၊ ချဉ်ပေါင်ရွက်၊ ဆလပ်ရွက်၊ သင်္ဘောရွက်၊ ဂေါ်ဖီထုတ်၊ ဂေါ်ဖီပန်း၊
မြင်းခွာရွက်၊ ရဲယိုရွက်၊ ပဒတ်စာ၊ ပဲပင်ပေါက်၊ မှို၊ မျှစ်၊ မုံလာဥ၊
မုံညင်း၊ နံနံပင်၊ ရှမ်းနံနံ၊ ဟင်းနုနွယ် စသည်များ
(ခ) ဟင်းခတ်မဆလာ၊ ငရုတ်သီး၊ ငရုတ်ကောင်း၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ကြက်သွန်နီ၊ ရှာလကာရည်၊ ဂျင်းစိမ်း၊ မိတ်သလင် စသည်များ
(ဂ) ကော်ဖီ၊ လက်ဖက်ရည် (နို့ဆီ နှင့် သကြား လုံးဝ မထည့်ရပါ) ဆေးသကြား (Equal, Saccharin) သုံးနိုင်သည်။
(ဃ) အသားအမျိုးမျိုး၊ ကြက်သား၊ ငါး၊ ပုဇွန်၊ အမဲသား စားနိုင်သည်။
အဆီများသော ဝက်သား၊ ဘဲသား၊ ဆိတ်သား စသည်တို့ကို ဆရာဝန် ညွှန်ကြားသည့်
အတိုင်း စားသုံးရပါမည်။ ကြက်ဥ၊ ဘဲဥ၊ ငုံးဥ တို့ကို အသင့်အတင့်
စားသုံးနိုင်သည်။

(၂) ဆရာဝန်ညွှန်ကြားသည့်အတိုင်းစားရမည့်အစားအစာများ

(က) ဆန်၊ ဆန်ထွက် ပစ္စည်းနှင့် ပြုလုပ်ထားသော အစားအစာများ၊ ထမင်း၊
ဆန်ပြုတ်၊ မုန့်တီ၊ မုန့်ဟင်းခါး၊ ကောက်ညှင်း၊ ဆန်ခေါက်ဆွဲ၊ ရှမ်းခေါက်ဆွဲ
စသည်များ
(ခ) ဂျုံ၊ ဂျုံထွက်ပစ္စည်းများနှင့် ပြုလုပ်ထားသော အစားအစာများ၊ ခေါက်ဆွဲ၊
ပေါင်မုန့်၊ ချာပါတီ၊ ပလာတာ၊ ထပ်တရာ၊ အီကြာကွေး၊ နံပြား၊ ဘီစကွတ်၊ ကရက်ကာ
စသည်များ
(ဂ) ကစီဓာတ်များသော အစားအစာများ၊ အာလူး၊ ပြောင်းဖူး၊ ကန်စွန်းဥ၊ ပိန်းဥ၊
ရွှေဖရုံသီး၊ ချိုသော အသီးများ၊ သင်္ဘောသီးမှည့်၊ သရက်သီးမှည့်၊ ဖရဲသီး
စသည်များ

(၃) လုံးဝရှောင်ရမည့်အစားအစာများ

(က) သကြားဓာတ် အလွန်များသော အစားအစာများ၊ သကြား၊ ဂလူးဂို့စ်၊ ကြံသကာ၊ ထန်းလျှက်၊ ယိုစုံ အမျိုးမျိုး
(ခ) သကြားလုံး၊ ချောကလက်၊ အိုက်စကရင်၊ ကိတ်မုန့်၊ ပူတင်း၊
(ဂ) အရက်၊ ဝိုင်၊ ရှာလပတ်ရည်၊ ဘီယာ၊ ဘိလပ်ရည်၊ စည်သွပ်ဗူး၊ အချိုရည် စသည်များ

ဆီးချိုရောဂါသည် ရောဂါဖြစ်မှန်း စတင်သိရှိချိန်မှစ၍ ဆီးချိုထိန်းဆေးကို
ဆရာဝန်ညွှန်ကြားသည့် အတိုင်း မှန်မှန်သောက်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ ဆီးချိုရောဂါဟာ
လေဖြတ်ခြင်း၊ နှလုံးသွေးကြော ကျဉ်းခြင်း၊ ကျောက်ကပ် ပျက်စီးခြင်း၊
အနာကျက်ရန် ခက်ခဲခြင်းမှတစ်ဆင့် ခြေထောက် ဖြတ်ပစ်ရခြင်း၊ မျက်စိကွယ်ခြင်း
စသည့် လူမှုဒုက္ခများ ခံစားရရှိနိုင်သည်။ ဆီးချိုရောဂါကို သေသေချာချာ
ကုသပါက ဖော်ပြပါ နောက်ဆက်တွဲ ရောဂါဝေဒနာဆိုးများကို ကာကွယ်နိုင်သဖြင့်
ထိရောက်စွာ ကုသရန် အရေးကြီးကြောင်း ဝေဒနာရှင်ကိုယ်တိုင် နားလည်ခံယူ
လိုက်နာကျင့်သုံးရန် လိုအပ်ပါသည်။