recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
စိုးရှိန် ( ၁၉၂၇ - ၁၉၉၈ )
-------------------------

စာကြည့်တိုက်ပညာရှင် နှင့် စာရေးဆရာ စိုးရှိန်ကို အဖ ဦးစော၊ အမိ ဒေါ်မြင့်မြင့်တို့မှ ၁၉၂၇ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် ပဲခူးမြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၇ ယောက်အနက် စတုတ္ထမြောက် ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်း ဦးမောင်မောင် ဖြစ်သည်။ 

  

ငယ်စဉ်က ပဲခူးအစိုးရအထက်တန်းကျောင်း ဖြူးမြို့နှင့် ရန်ကုန်မြို့ရှိ ကျောင်းများတွင် ပညာသင်ယူခဲ့ပြီး ၁၉၄၇ တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ ဆက်လက်ပညာသင်ကြားသည်။ သို့သော် တက္ကသိုလ်ပညာကို ဆုံးခန်းတိုင်အောင် တောက်လျှောက်သင်ခွင့် မရချေ။ တက္ကသိုလ်တက်ပြီး တစ်လ အကြာတွင် ဖခင်ကွယ်လွန်သဖြင့် တက္ကသိုလ်မှ ထွက်လိုက်ရသည်။ ၁၉၄၉ တွင် သောင်းကျန်းသူများကြောင့် ပြည်တွင်း မငြိမ်မသက် ဖြစ်နေစဉ် ရေတပ်သား အဖြစ် ရေတပ်မတော်သို့ ဝင်သည်။ ရေတပ်၌ ၆ နှစ်ခွဲ အမှုထမ်းစဉ် မေယု စစ်ရေယာဉ်၊ တိုက်ရေယာဉ် ၁၀၄ နှင့် ၁၀၅၊ ဓညဝတီ ရေတပ်စခန်းတို့၌ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး စာချုပ်နှစ်စေ့သည့် ၁၉၅၅ တွင် ရေတပ်မတော်မှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၇ တွင် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (B.A) နှင့် ၁၉၆၅ တွင် ဥပဒေ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (B.L) ရရှိသည်။

  

၁၉၅၇ တွင် ရန်ကုန်မြို့ ပန်းဆိုးတန်းလမ်းရှိ ဗြိတိသျှကောင်စီ စာကြည့်တိုက်၌ လက်ထောက်စာကြည့်တိုက်မှူး အဖြစ် စတင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်သည်။ ထို့နောက် ၁၉၅၈ တွင် စာပေဗိမာန် ပြည်သူ့စာကြည့်တိုက်သို့ ပြောင်း၌ လက်ထောက်စာကြည့်တိုက်မှူး အဖြစ် အမှုထမ်းသည်။ ၁၉၅၉ တွင် နယ်ပြ စာကြည့်တိုက်မှူးအဖြစ် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် စာကြည့်တိုက်သို့ ပြောင်းရွှေ့အမှုထမ်းသည်။ ၁၉၆၁ တွင် စာကြည့်တိုက်ပညာသင်ယူရန် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု အီလီနွိုင်းတက္ကသိုလ်သွားရောက်ခဲ့သည်။ ယင်းတက္ကသိုလ်၌ Standard for the Rangoon University Library အမည်ရှိ ကျမ်းကို တင်သွင်း၍ ဘွဲ့ရရှိသည်။ ၁၉၆၃ တွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်စာကြည့်တိုက်၌ ဆက်လက် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် မန္တလေး တက္ကသိုလ် စာကြည့်တိုက်မှူးအဖြစ် တိုးမြှင့် ခန့်ထားခြင်း ခံရသဖြင့် ၁၉၆၉ တွင် မန္တလေး တက္ကသိုလ် စာကြည့်တိုက်သို့ ပြောင်းရွှေ့အမှုထမ်းသည်။
အမည်ရင်း ဦးမောင်မောင်ဖြင့်သာမက ငယ်နာမည် စိုးရှိန်ကို ကလောင် အမည်အဖြစ် သုံး၍ စာများ ရေးသားခဲ့သည်။ လုံးချင်းစာအုပ်တစ်အုပ်နှင့် သုတေသန ဆောင်းပါး ၃၇ ပုဒ်တို့ကို ရေးသားခဲ့သည်။

  

၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် တက္ကသိုလ်နှင့် ကောလိပ်စာကြည့်တိုက်များ လေ့လာရန် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ လည်းကောင်း၊ ၁၉၈၆ တွင် ခေတ်မီ နည်းစနစ်ဖြင့် စာကြည့်တိုက်မှ အချက်အလက် ထုတ်ယူနည်း သင်တန်းတက်ရောက်ရန် ဩစတြေးလျနိုင်ငံသို့လည်းကောင်း သွားရောက်ခဲ့သည်။ ဦးမောင်မောင် (ခေါ်) စိုးရှိန်သည် စာကြည့်တိုက် လုပ်ငန်း အပြင် စာတမ်းဖတ်ပွဲ၊ စာပေဟောပြောပွဲနှင့် စာကြည့်တိုက်ပညာ ပြန့်ပွားရေး လုပ်ငန်း တို့တွင်လည်း ပါဝင်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် စာကြည့်တိုက်ပညာဌာ၏ ပြင်ပစာစစ်အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်၏။
၁၉၈၇ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ် စာကြည့်တိုက်မှူး ၁ အဖြစ်မှ သက်ပြည့်အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း စာကြည့်တိုက်လောကမှ အနားမယူသေးဘဲ ကုလသမဂ္ဂလုပ်အားပေး အစီအစဉ်ဖြင့် အာဖရိကတိုက် (Botswana ) ဘော့စ်ဝါနာ နိုင်ငံတွင် ၁၉၈၈ မှ ၁၉၉၁ အထိ ကုလ သမဂ္ဂစာကြည့်တိုက် ကျွမ်းကျင်သူ အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉၉၁ မှ ၁၉၉၄ အထိ အထက်တန်း ဝါဏိဇ္ဇ အရာရှိ (ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေး ) အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၉၅၊ နိုဝင်ဘာ ၁ ရက်နေ့မှ စ၍ တက္ကသိုလ်များ ဗဟိုစာကြည့်တိုက်၌ စာကြည့်တိုက်အကြံပေး အဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့လေသည်။

ကိုးကား
-------
ဓနုဖြူစိုးသိန်း
---------------

ဓနုဖြူမြို့နယ် အဖ ဦးဒိုးအောင် (သင်္ဘောကိုယ်စားလှယ်ကြီး) အမိဒေါ်စိန်သန်းတို့မှ ၁၉၃၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၅)ရက်နေ့တွင် ဓနုဖြူစိုးသိန်းအား မွေးဖွားသည်၊ မွေးချင်းသုံးဦးအနက် သားအကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ ညီမ ဒေါ်စိုးစိုးမြင့်နှင့် ညီ ဦးကောင်းကောင်းမြင့်တို့ ဖြစ်သည်။

ငယ်စဉ်က ဟိုက်စကူးကျောင်းနှင့် ဆော်လမွန်အလွတ်ပညာသင်ကျောင်းများတွင် တက္ကသိုလ်သင်တန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်ကပင် ဂီတပညာကို ဝါသနာပါခဲ့သည်။ မြန်မာ့ဂီတ၊ ကမ္ဘာ့ဂီတများကို လေ့လာလိုက်စားခဲ့သည်။

၁၉၅၂ခုနှစ်တွင် ဂီတနယ်သို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ဝင်ဒါမီယာ ခရက်ဆင့်ရှိ မြန်မာ့အသံမှ အဆိုတော်မြင့်မာလာနှင့် တွဲဖက်၍ "ကမ္ဘာငြိမ်းချမ်းရေး တေးသံ" သီချင်းကို သီဆိုခဲ့သည်။ ဓနုဖြူစိုးသိန်း၏ ပထမဆုံး တေးတစ်ပုဒ် ဖြစ်သည်။

၁၉၅၇ခုနှစ်တွင် အလုံလူငယ်များ အပျော်တမ်းတူရိယာအဖွဲ့ကို တည်ထောင် အသံလွှင့်ခဲ့သည်။ ဓနုဖြူစိုးသိန်း၏ "ပြုံးပန်းမာလာ ၊ သက်ဆုံးဆိုင် မောင်ချော့မြူပါ့မယ်၊ မေတ္တာစကား၊ တစ်မူတည်းမူ" စသည့် သီချင်းများကို သီဆိုခဲ့သည်။

ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးအဖြစ် "ရွှေညာသူ" ရုပ်ရှင်ပဏာမတေးဖြစ်သော "ရွှေညာသူ" သီချင်းဖြင့် စတင်ပြီး ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးသီချင်းပေါင်း များစွာ သီဆိုအောင်မြင်ခဲ့သည်။

ဓနုဖြူစိုးသိန်းသည် ရေဒီယို၊ ဓာတ်ပြား၊ ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးနှင့် စီးရီးတေးသီချင်းများစွာကို သီဆိုအောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သော အဆိုတော်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်သည်။

ဓနုဖြူစိုးသိန်း၏ တေးသီချင်းပေါင်းများစွာမှ အောင်မြင်ကျော်ကြားသောတေးများကို ဖော်ပြလျှင် "ပြုံးမာလာ၊ ဆုံးသက်တိုင်၊ မောင်ချော့မြူပါ့မယ်၊ မေတ္တာစကား၊ ချစ်လိပ်ပြာလေး ဝဲလည်၊ လူနုံအုံးပုန်းကြီး၊ အိုဘယ့်ချစ်သူသို့" သီချင်းများ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင် ရေးစပ်သည့် "စာရေးကြီး" "လူပျိုကြီး" "သီချင်း" "လှေပွဲ" "လှေသဘင်" "ခဲဖိုး" "မိရွှေချော" "အလယ်" "ဥရုဝေလ" စသည့် သီချင်းများဖြစ်သည်။

လွတ်လပ်ရေးနေ့၊ ပြည်ထောင်စုနေ့၊ တပ်မတော်နေ့ စသည့် ဧည့်ခံ ဖျော်ဖြေပွဲများတွင် ဖျော်ဖြေခဲ့လေသည်။ ဓနုဖြူစိုးသိန်းသည် ရုပ်ရှင်နှင့် ပြဇာတ်များတွင်လည်း သရုပ်ဆောင် အဖြစ်ပါဝင်ခဲ့လေသည်။ တိုင်းပြုပြည်ပြု တေးသီချင်းများ ဖြစ်သော "ရဲရဲတောက်" "ဖန်နေဝန်း" "သားကောင်းစစ်သည်" နှင့် နိုင်ငံတော်နှင့်ပြည်သူများအတွက် လိုအပ်သည့် ပညာပေးလှုံ့ဆော်တေးသီချင်းများကို သီဆို ဖျော်ဖြေခဲ့လေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံခေတ်ဟောင်း တေးသီချင်းများ စိစစ်ရေးဆပ်ကော်မတီဝင် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဂျပန်ခေတ် တေးသီချင်းများပြုစုရေး ကော်မတီဝင် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဂီတအစည်းအရုံးတွင် ပြန်ကြားရေးမှူး(၂) အဖြစ် ဂီတတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ တိုက် - ၄ ၊ အခန်း ၁၂၊ ပထမထပ် မြန်မာ့အသံဝန်ထမ်း၊ အိမ်ရာ နာနတ်တော်လမ်း၊ ကမာရွတ်မြို့နယ်တွင် ဇနီးသားသမီးများနှင့်အတူ နေထိုင်လျက်ရှိသည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

အသက် (၇၄) နှစ်
ရေဒီယိုအဆိုတော်တေးသံရှင် ဓနုဖြူစိုးသိန်း၊ လူမှုထူးချွန်
(တတိယဆင့်)၊ မြန်မာ့အသံနှင့် ရုပ်မြင်သံကြား မြန်မာ့
အသံကာလပေါ်တေးသီချင်း စိစစ်ရေးဘုတ်အဖွဲ့ဝင်၊
မြန်မာနိုင်ငံဂီတအစည်းအရုံး (ဗဟို) အဖွဲ့ဝင်
(၅-၁၁-၂၀၁၀ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သည်။)

ကိုးကား
-------

1. ↑   စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်(၂၀၁၁)
**ယာလုံဆန်ပို** သို့ ယာလုံဆန်ဘို Tibetan: တမ်းပလိတ်:Bo-textonly, Wylie: *yar kLungs gTsang po*, ZYPY: Yarlung Zangbo သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ တိဘက်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင်းရှိ ​ြ​ဗဟ္မာပုတ္တရမြစ်ဖ​ျားပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။

Kailash တောင်ဘက် နှင့် Manasarovar ရေကန် တို့၏အရှေ့တောင်ဘက်တိဘက်အနောက်ဘက်ရှိ Angsi Glacier မှဆင်းသက်လာ သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အိန္ဒိယ တောင်ပိုင်းတိဘက်ပြည်နယ်ရှိ Arunachal Pradesh ပြည်နယ်သို့မသွားမီတောင်ဘက် Tibet Valley နှင့် Yarlung Tsangpo Grand Canyon တို့ကိုဖွဲ့စည်းသည်။ Arunachal Pradesh မှမြစ်အောက်ပိုင်းသည်ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာပြီး Siang ဟုခေါ်သည်။ အာသံ သို့ရောက်ပြီးနောက်မြစ်ကို ဗြဟ္မပုတ္တ ဟုခေါ်သည်။ အာသံမှမြစ်သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရ်ှ ကိုရာမနဘဇာတွင် ၀ င်သည်။ ထိုအရပ်မှလွန်ခဲ့သောအနှစ် ၂၀၀ ခန့်ကအရှေ့ဘက်သို့စီးဆင်းခဲ့ပြီး Bhairab Upazila အနီးရှိ Meghna မြစ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ဤလမ်းကြောင်းဟောင်းသည်တဖြည်းဖြည်းသေဆုံးလျက်ရှိသည်။ လက်ရှိမြစ်၏အဓိကလမ်းကြောင်းကိုဘင်္ဂလားဒေ့ရ်ှတွင် ပဒမ ဟုခေါ်သော ဂင်္ဂါ များနှင့်တွေ့ဆုံရန်တောင်ဘက်သို့စီးဆင်းသော ယမုံနာမြစ် ဟုခေါ်သည်။

တိဘက်ကုန်းပြင်မြင့်မှထွက်ခွာသောအခါမြစ်သည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးနှင့်အနက်ရှိုင်းဆုံးချောက်ကြီးဖြစ်သော ယာလုံဆန်ပိုချောက်ကြီးဖြစ်ပေါ်လာသည် ။

ဖော်ပြချက်
----------

 Lhasa ၏အနောက်တောင်ဘက် Yarlung Tsangpo
 ယာလုံဆန်ပိုမြစ်၏မြေပုံ

1. ↑  The New largest Canyon in the world - The Great Canyon of Yalung Tsangpu River (Tibet)။ www.100gogo.com။ 28 February 2008 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  2009-07-19 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**ငါးစိမ်း မြင် ငါးကင် ပစ်** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

ရှင်းလင်းချက်
-------------

မြေခွေးသည် ငါးစိမ်းကို မြင်ကာမျှနှင့် မိမိပါးစပ်ထဲသို့ ရောက်ပြီးသော ငါးကင်ကို စွန့်ပစ်သကဲ့သို့ အသစ်ကို မြင်ကာမျှနှင့် မိမိလက်ဝယ်ရှိသော အဟောင်းကို စွန့်ပစ်သည်။

>  စူဠဓနုဂ္ဂဟ အမည်ရှိသော လုလင်သည် ဇနီးနှင့်အတူ တက္ကသိုလ်ပြည်မှ ဗာရာဏသီပြည်သို့ ပြန်လာခဲ့၏။ လမ်းခရီးအကြား တောအုပ်တစ်ခုအတွင်း သူခိုးများနှင့်တွေ့ရာ စူဠဓနုဂ္ဂဟ၏ ဇနီးသည် ခိုးသူကြီးကို မြင်လျှင်မြင်ချင်း တပ်မက်သောစိတ် ရှိသဖြင့် အကောက်ကြံသောကြောင့် စူဠဓနုဂ္ဂဟ သေဆုံးရလေသည်။ ခိုးသူကြီးက ထိုမိန်းမ၏ ဖောက်ပြန်သော စိတ်ကို သိရှိသဖြင့် မြစ်တစ်ဖက်သို့ ကူးပြေးရာ ထိုမိန်းမသည် တစ်ဖက်ကမ်း၌ ငို၍ ကျန်ရစ်ခဲ့၏။ ထိုခဏ၌ ဘုရားလောင်းသိကြားမင်းသည် ထိုမိန်းမကို အရှက်ရစေလိုသဖြင့် မိမိက အမဲတုံးကို ချီသည့်ခွေးအဖြစ် ဖန်ဆင်း၍ မာတလိနတ်သားအား ငါးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ပဉ္စသီခနတ်သားအား ငှက်အဖြစ်လည်းကောင်း ဖန်ဆင်းစေ၏။ ခွေးသည် ငါးကို မြင်၍ မိမိ ချီလာသော အမဲတုံးကို စွန့်ကာ ငါးကို လိုက်သည်။ ငါးသည်လည်း ရေ၌ ငုပ်သွားလေသည်။ အမဲတုံးကိုမူ ငှက်က ချီယူသွားပြန်သည်။ ဤသို့လျှင် မြေခွေးသည် ငါးစိမ်းကို လိုချင်တပ်မက်မိသဖြင့် မိမိ၏အမဲတုံးနှင့် ငါးစိမ်းပါ နှစ်ခုစလုံး ဆုံးရှုံးသွားရသည်။ 
> 
>

မူလရင်းမြစ်
-----------

* "စူဠပဒုမ၊ ဒုဋ္ဌကုမ္မာရီ၊ **ငါး**ညှီ**စိမ်း**အ**မြင်**ကြောင့်၊ **ငါးကင်**ကို **ပစ်**သည့် ဇာတ်လည်းတစ်ထောက်၊" [၁၁၈၀] ဥက္ကံ။ ၃၅။
* "**ငါးစိမ်း မြင်**၍၊ **ငါးကင်**စွန့်**ပစ်**၊ မြေခွေးညစ်သို့၊" [၁၂၆၆] မဃ \* ၃၀၈။

ကျမ်းကိုး
---------

1. ↑  ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ၃၇၄-စူဠဓနုဂ္ဂဟဇာတ်။
မဟာဂေါဝိန္ဒ ဖန်ဆင်းတည်ထောင်သော ဝိဒေဟတိုင်းကြီးမှာ-

အလယ်ပိုင်း ကာသိတိုင်း၊ ဗာရာဏသီမြို့တော်မှ ထောက်စာလျှင် မြောက်ဘက်ကျ သော နယ်ပယ်များ ဖြစ်သင့်သောကြောင့်, 

၎င်းတိုင်းနိုင်ငံ အပိုင်းအခြားမှာ အနောက်ဘက်၌ သောဝီရတိုင်း ဂင်္ဂါမြစ်ကမ်း တလျောက် နယ်ပယ်များ ပိုင်းခြားသင့်သည်အပြင်, 

အရှေ့တောင်ဘက်မှာ အင်္ဂတိုင်းနှင့် နယ်စပ်ဖြစ်သော ဂင်္ဂါဖြစ်၏ မြောက်ဘက် ကမ်း အစီရဝတီမြစ်ဝှမ်း အရှေ့ မြောက်ယွန်းယွန်း နယ်ပယ်များဖြစ်သင့်၍ မြောက်ဘက်မှာကား ဟိမဝန္တာရောက် နယ်ပယ်များဖြစ်သင့်၏။ 
၎င်းတိုင်းကြီးသည် ရှေးဇာတ်တော်, နိပါတ်တော်များတွင် ထင်ရှားသော ဘုန်းတန် ခိုးကြီးမားသော မင်းကြီးများ စိုးစံအုပ်ချုပ်ရာ နိုင်ငံကြီးတစ်ခုဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုရား
လက်ထက်တော်က ထင်ရှားကျော်ကြားလျက် ဘုရားရှင်လည်း လေးမြင့်ကြာရှည်စွာ သီတင်း သုံးရာဌာန တိုင်းနယ်ကြီးတစ်ခု အဖြစ်ဖြင့် ထင်ရှားလှသောတိုင်းကြီးကား ကောသလတိုင်း ကြီးဖြစ်ရာ ၎င်းတိုင်းမှာ ရှေးအခါက ဝိဒေဟတိုင်းတွင် ပါဝင်သင့်ကြောင်း မှတ်သားအပ်၏။

မိထိလာမြို့တော်
---------------

၎င်း၏မြို့တော်ကား မဟာဂေါဝိန္ဒပုဏ္ဏားကြီး ဖန်ဆင်းတည်ထောင်စဉ်က မိထိလာ မြို့တော်ဖြစ်သည့်အပြင် များစွာသော ဇာတ်တော်, နိပါတ်တော်တို့တွင်လည်း၎င်းအမည်ဖြင့် ကျော်ကြားထင်ရှားခဲ့၍ အချို့မှတ်တမ်းများ၌ကား မဟာဇနကမင်းကြီး စိုးစံအုပ်ချုပ် ဖူးသော မြို့တော်ဖြစ်သောကြောင့် ဇနကပုရဟူ၍လည်း ခေါ်ဝေါ်ရေးသားကြကုန်၏။ ၎င်းမိထိလာမြို့တော်မှာ ရှေးအခါက ဘုရားလောင်း သူတော်ကောင်း သူတော်မြတ်တို့ စံနေရာဌာန ထင်ရှားလှသော်လည်း မြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်ကား မင်းနေပြည် မဟုတ်ဘဲ ဗြဟ္မာယုပုဏ္ဏားကြီး စိုးမိုးလျက် နေသော မြို့ကြီးမျှသာ ဝဇ္ဇီတိုင်း၊ ဝေသာလီမြို့တော်ကြီးသာလျှင် ထင်ရှားလျက်ရှိ၏။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  အရှင်သံဝရာဘိဝံသ (ပရိယတ္တိ သာသနာဟိတဓမ္မာစရိယ ရွှေကျင်နာယကဆရာတော်)။ *ဗုဒ္ဓနိုင်ငံတော် (ပထမတွဲ)*။

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားဖူးခရီး |
| --- |
| သံဝေဇနိယလေးဌာန | 
* လုမ္ဗိနိဥယျာဉ်
* မဟာဗောဓိမဏ္ဍိုင်
* မိဂဒါဝုန်
* ကုသိနာရုံ

 |
| အဝိဇဟိတလေးဌာန | 
* ရာဇဂြိုဟ်
* ဝေသာလီ
* သာဝတ္ထိ
* သင်္ကဿနဂိုရ်

 |
| အခြားဌာနများ | 
* အမရာဝတီ
* စန္ဒဝရံ
* ဒေဝဒဟ
* ဂါယာမြို့
* ကပိလဝတ်ပြည်
* ကေသရိယာစေတီ
* ကောသမ္ဗီ
* နာလန္ဒာ
* ပါဋလိပုတြ
* ပါဝါ
* ဗာရာဏသီမြို့

 |
| နောင်းဌာနများ | 
* အဇန္တာဂူ
* ဗရာဗရဂူ
* ဘရဟုတ်
* ဝေရူဠဂူ
* လလိတဂိရိ
* မထုရာ
* ပါဏ္ဍဝလေဏီဂူ
* ပိပြဝါ
* ပုပ္ဖဂိရိဝိဟာရ
* ရတနာဂိရိ
* ဆန်ချီ
* ဥဒယဂိရိ
* ဝိကြမသီလ

 |
**ဘီလူးမြို့ဟောင်း**သည် ကချင်ပြည်နယ် မိုးညှင်းမြို့၏ မြောက်ဘက် ၆ မိုင်ခန့်အကွာတွင်တည်ရှိသည်။ ရှေးကျသောသမိုင်းကြောင်းရှိသည်။ ယခုအခါကျေးရွာအဖြစ် တည်ရှိသည်။

သမိုင်း
-------

ဘီလူးမြို့(ယက္ခပူရ)ဟူ၍ ဖြစ်ပေါ်လာမည့်နေရာတွင် ယခင်က ဘီလူးများ မြို့ပြတည်ထောင်နေထိုင်ကြသည်။ ယင်း၏အရှေ့ဘက်ကောက်ကွေ့လွင်ပြင် ဧရာဝတီမြစ် အနောက်ဘက်ကမ်းတွင် ကျခတ်အမည်ရှိ မြို့ပြနိုင်ငံတစ်ခုရှိခဲ့သည်။ ဘီလူးမြို့မှ ဘီလူးမင်းသမီးတစ်ယောက်သည် နာနာရုပ်အတတ်ဖြင့် ကျခတ်ပြည်ဘုရင် ထံတွင် မိဖုရားဖြစ်အောင်ကြိုးပမ်းပြီးနောက် အခြားမိဖုရားများကို နန်းတော်မှ နှင်ထုတ်ခဲ့သည်။ မိဖုရားတစ်ဦး၏သားသည် ကြီးပြင်းလာသောအခါ ဖခင်ထံတွင် အမှုထမ်းပြီးနောက် ယင်းမိဖုရားအယောင်ဆောင် ဘီလူးမကို သုတ်သင်နိုင်ခဲ့ပြီး ခမည်းတော် နတ်ရွာစံချိန်တွင် ဘုရင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကျခတ်ပြည်တွင် လူဦးရေတိုးပွားလာသဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဘီလူးများအား နှိမ်နှင်းလိုသဖြင့်လည်းကောင်း အဆိုပါဘုရင်သည် ဘီလူးမြို့အား တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး မြို့တော်ကို ကျခတ်မှ ဘီလူမြို့သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ စစ်ရှုံးသွားသောဘီလူးများသည် တောင်ဘက်သို့ ဆုတ်ခွာထွက်ပြေးကြပြီး ပင်လယ်ဝရှိ ကျွန်းတစ်ကျွန်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ထို့ကြောင့်ယင်းကျွန်းကို ဘီလူးကျွန်းဟု ခေါ်ကြသည်။ ယင်းကျွန်းများမှ ဘီလူးများသည် မွန်လူမျိုးများနှင့် စစ်ဖြစ်ရာ ရှုံးနိမ့်ပြီး ပင်လယ်တွင်းသို့ ထွက်ပြေးကြပြီး မာလာယုကျွန်းဆွယ်ဖက်သို့ လည်းကောင်း၊ ကျွန်းများတွင်လည်းကောင်း၊ ပင်လယ်ထဲတွင် လှေများဖြင့်လည်းကောင်း နေထိုင်သည့်လူမျိုးများ ဖြစ်သွားကြသည်။

ဘီလူးမြို့တွင် ဘုရင်အဆက်ဆက် ထီးနန်းစိုးစံကြပြီးနောက် ကာလကြာသော် တောင်ဘက်ရှိ ပျူလူမျိုးများ အင်အားကြီးမားလာသည်။ သရေခေတ္တရာရှိ
ဒွတ္တဘောင်မင်းသည် အင်အားကြီးမားလာပြီးဗိဿနိုးမြို့ကိုသိမ်းယူသည်။ ထို့နောက် ဘီလူးမြို့ကို ချီတက်တိုက်ခိုက်အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ဘီလူးမြို့သားများသည် ရန်သူ့ထံအညံ့မခံဘဲ တွင်းကြီးတစ်တွင်းတူးပြီး ကန့်စသည့် ပေါက်ကွဲစေတတ်သည့်ဆေးများဖြင့် ဖောက်ခွဲကာ အဆုံးစီရင်ခဲ့ကြသည်။ ယင်းတွင်းကြီးအား ဘီလူးမြို့ဟောင်းတွင် ယနေ့တိုင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။
အေဝမ်း စိုးမြင့် (၁၉၃၂ - ၂၀၀၇)
------------------------------

အေဝမ်း စိုးမြင့်သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဂီတ စာဆို တစ်ဦးဖြစ်သည်။ အေဝမ်း စိုးမြင့်ကို ဧရာဝတီတိုင်း မြောင်းမြ ခရိုင်၊ မြောင်းမြ မြို့မှာ အဖ ဦးရောင်ရှိန်၊ အမိ ဒေါ်ကျော့ တို့က မွေးဖွားခဲ့သည်။

  

အသက် ၂ဝ အရွယ်က စပြီး အေဝမ်း ရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီမှာ ဂီတ လုပ်ငန်းတွေကို စန္ဒရား အေဝမ်း ဦးခင်မောင်နှင့် တွဲဖက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၅ ကစလို့ အေဝမ်း စိုးမြင့် အမည်နဲ့ သံစုံ တီထွင်မှုတွေ၊ ဂီတမှူး လုပ်ငန်းနဲ့ သီချင်း ရေးသား တာတွေ၊ ရုပ်ရှင် နောက်ခံ တေးဂီတ လုပ်ငန်း တွေကို လုပ်ကိုင်ခဲ့တယ်။ နာမည်ကျော် တီဝိုင်း တဝိုင်း ဖြစ်တဲ့ အေဝမ်း တေးဂီတ အဖွဲ့ကို အောင်အောင်မြင်မြင် ထူထောင် ခဲ့သည်။

  

၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့မှာ နာမည်ကျော် အဆိုတော် တင်တင်မြနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။

  

အေဝမ်း ဦးစိုးမြင့်သည် ၂၀၀၄ ခုနှစ်မှာ လူမှု ထူးချွန် ပထမ အဆင့် ရရှိခဲ့ပြီး၊ ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှာ လူမှု ထူးချွန်ဆု ထပ်မံ ရရှိခဲ့။ ၁၉၉၈ - ၉၉ ခုနှစ်က စပြီး မြန်မာ့ ရုပ်သံ အကြံပေး နာယက၊ မြန်မာ့ အသံ ခေတ်ပေါ် တေးဂီတ အဖွဲ့ ဂီတ စိစစ်ရေး အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် တာဝန်ယူ ခဲ့တယ်။ ၂၀၀၆ ကစလို့ ဂီတအစည်းအရုံး နာယက အဖြစ်ပါ တာဝန်ယူခဲ့။

ဘဝနိဂုံး
--------

အေဝမ်း ဦးစိုးမြင့် ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့နံနက်တွင် နှလုံးသွေးကြောကျဉ်းရောဂါနှင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ဇန်နဝါရီ၊ ၂၀၀၈ ထုတ် မဟေသီ ရုပ်စုံမဂ္ဂဇင်း၊ အမှတ် (၂၇၇) မှ
|  |
| --- |
| **၁၉၄၈** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဖေဖော်ဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ |  |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၁၇** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဖေဖော်ဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ |  |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
သင်္ဘောမညှိုး အပွင့် 
ပုံသဏ္ဌာန် : အပင်
ပင်ပျော့ ပင်ငယ် သက်ပြင်းမျိုး ဖြစ်၏။ အမြင့် ၁ ပေမှ ၂ ပေခွဲ ထိမြင့်၏။ ပင်စည်လုံး သေးငယ်သည်။ အခက်ဖြာ၏။ ပင်စည် ရိုးတံနှင့် အခက်ပါမက ရွက်ညှာများပါ မရမ်းရောင် သမ်း၏။ ပင်စည် အရင်းနားတွင် အပွေး အနည်းငယ် ရှိ၏။ အပင်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ အပွေး ရင့်လာသည်။ ပင်စည် အထက်ပိုင်း ချောမွေ့၏။
အရွက်
ရွက်ဆိုင် ထွက်၏။ ထိပ်ဝိုင်းပြီး အရင်းသွယ်သွားသည်။ ရွက်နား ညီသည်။ ရွက်ပြား ချောမွေ့ပြီး ရွက်ကြောများ ထင်ရှားသည်။ ရွက်ညှာ ရှည်သည်။
အပွင့်
အဖြုရောင်၊ နီညိုရောင် ၂ မျိုးရှိ၏။ နီညိုရောင်ကိုသာ အသုံးများသည်။ အပွင့်တွင် ပွင့်ဖတ် ၅ ခု ပါရှိသည်။ ၄-၅ ပွင့် စုပြုံပွင့်၏။ ပွင့်ညှာ ရှည်သည်။ အရွက်နှင့် ကိုင်းတံကြားမှသာမက ကိုင်းထိပ် ပင်စည်ထိပ်ဖျားတွင် ပါပွင့်သည်။ ၁၂ ရာသီလုံး ပွင့်၏။
အသီး
သီးတောင့်ရှည် ဖြစ်သည်။ အခန်း ၂ ခန်းရှိ၍ ၁ ခန်းစီတွင် အစေ့ငယ်လေးများ များစွာ စီတန်း ပါရှိ၏။
အသုံးပြုနိုင်သည့်
အစိတ်အပိုင်းများ : ပဉ္စငါးပါး၊ အရွက်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်
တွေ့နိုင်သောနေရာများ : မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် ပေါက်ရောက်သည်။
ပေါက်ရောက်ပုံ
သဘာ၀အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။
အသုံးဝင်ပုံ : အာနိသင်
မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ သင်္ဘောမညှိုးပင်သည် အဆိပ်ကို ပြယ်စေ၏။ အမြစ်နုနု သည် ၀ဖြိုးစေ၏။ ဝမ်းမီးကို တောက်စေ၏။
အသုံးပြုပုံ-
ပဉ္စငါးပါး
၁။ ပဉ္စငါးပါးကို ပြုတ်၍သောက်က ဆီးချို ရောဂါ ပျောက်စေ၏။
အရွက်
၁။ အရွက်နုကို ရေနှင့်စိမ်၍ သောက်ပါက မီးယပ်သွေးလွန် ရောဂါကို ပျောက်ကင်း စေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  lectotype designated by Pfeiffer, Nom. 1: 627 (1873)
2. ↑  World Checklist of Selected Plant Families။  May 21, 2014 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑
|  |
| --- |
| **၁၉၀၅** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဖေဖော်ဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ |  |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
လက်တွေ့ရူပဗေဒတွင် အသုံးပြုသော ဟိုက်ဒရိုမီတာ
**ဟိုက်ဒရိုမီတာ**ဆိုသည်မှာ အရည်များ၏ သိပ်သည်းခြင်းကို သတ်မှတ်
ပေးသည့် ကိရိယာ ဖြစ်သည်။ ထိုကိရိယာမျိုးကို အားခီးမီးဒီး၏ မူလ
သဘောတရားပေါ်တွင် အခြေပြု၍ ပြုလုပ်ထားလေသည်။ ထိုမူလ
သဘောတရားအရ ပစ္စည်းတစ်ခုကို အရည်တစ်ခုတွင် ထည့်လိုက်
သောအခါ ထိုပစ္စည်းသည်ပို၍ ပေါ့လာပုံရရာ လျော့သွားသော အလေးချိန် 
သည် ထိုပစ္စည်းက ဖယ်ထုတ်လိုက်သောအရည်၏ အလေးချိန် 
နှင့် တူညီလေသည်။

ဟိုက်ဒရိုမီတာသည် များသောအားဖြင့် ဖန်ပြွန်သေးသေး 
တချောင်း ဖြစ်လေ့ရှိပြီးလျှင် ထိုဖန်ပြွန်၏ အောက်ခြေတွင် 
လေးသော ပစ္စည်းတစ်မျိုးမျိုးကို ထည့်ထားလေ့ရှိသည်။ အရည် 
တစ်မျိုး၏ သိပ်သည်းခြင်းကို သိလိုသောအခါ ထိုအရည် 
အတွင်းသို့ ဖန်ပြွန်ကလေးကိုထည့်၍ ကြည့်ရလေသည်။ 
ဖန်ပြွန်ကလေး၏ ဘေးပတ်လည်တွင် အတိုင်းအတာ စကေး 
များကို ရေးမှတ်ထားသည်။ သာဓကအဖြစ်ဖြင့် ထိုကိရိယာကို 
ရေထဲသို့ ထည့်၍ကြည့်လျှင် ခြောက်စင်တီမီတာ ရောက်သည် 
အထိ နစ်သွားသည်ဟု ဆိုကြပါစို့။ တစ်ဖန် ထိုကိရိယာကိုပင် 
အခြားအရည်တစ်မျိုးအတွင်းသို့ ထည့်၍ကြည့်ပြန်ရာ ရှစ်စင်တီ 
မီတာရောက်သည်အထိ နစ်သွားသည်ကို တွေ့ရလျှင် ဒုတိယ 
အရည်၏ သိပ်သည်းခြင်းသည် ရေ၏ သိပ်သည်းခြင်းနှင့်စာက 
၆/၈ Ó ့၇၅ ရှိ သည်ကို တွေ့ရလေသည်။ သို့မဟုတ် ရေ 
သိပ်သည်းခြင်း၏ လေးပုံသုံးပုံရှိသည်ကို တွေ့ရလေသည်။ 
တိုင်းတာရမည့် အရည်များ၏ သိပ်သည်းခြင်းများကို နှိုင်းယှဉ် 
၍ ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ရောစပ်ထားသည့် အရည်များ၏ 
ပမာဏ များကို သတ်မှတ်နိုင်လေသည်။

ပစ္စည်းတစ်ခု၏ သိပ်သည်းခြင်းသည် ယင်း၏ အလေးချိန် 
ကို ထိုနေရာယူသော ပစ္စည်းထုထယ်ဖြင့် စားခြင်းနှင့် ညီမျှ 
သည်။ သိပ်သည်းဆမှာ ပစ္စည်းတစ်ခု၏ အလေးချိန်ကို 
ထုထယ်တူ ရေအေး၏ အလေးချိန် ဖြင့် ရောစပ်ထားသည့် 
အရည်များ၏ ပမာဏာများကို သတ်မှတ်နိုင်လေသည်။
ပစ္စည်းတစ်ခု၏ သိပ်သည်းခြင်းသည် ယင်း၏ အလေး 
အချိန် ထုထယ်တူတာရာ၌ အသုံးပြု၍ အယ်လကိုဟောလို 
မီတာမျိုးကို အယ်လကိုဟောကို စမ်းသပ်ရာ၌ အသုံးပြုကြ 
သည်။ ပင်လယ်ကူးသဘေ‡ာများ၏ ဗွိုင်လာများရှိ ဆားရည်၏ 
အပြင်းအပျော့ကို ဆယ်လီနိုမီတာမျိုးဖြင့် တိုင်းလေ့ရှိကြသည်။ 
လျှပ်စစဓာတ်အား သိုလှောင်သည့် ဗက်ထရီများကို 
စမ်းသပ်ရန် အထူးစီမံပြုလုပ်ထားသော ဟိုက်ဒရို မီတာမျိုးကို 
အက်ဆီဒီမီတာဟု ခေါ်သည်။ ထိုဟိုက်ဒရိုမီတာမျိုးကို ဗက်ထရီ 
များအတွင်းရှိ အက်ဆစ်၏ ပမာဏကို သတ်မှတ်ရန် အသုံးပြု 
ကြလေသည်။ ဗက်ထရီအတွင်းရှိ အက်ဆစ်ရည်သည် ပြင်း 
လေလေ အလေး ချိန်ပိုလာလေလေ ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)
|  |
| --- |
| **၁၉၂၇** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဖေဖော်ဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ |  |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၀၈** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဖေဖော်ဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ |  |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
**ဟေဗြဲဘာသာစကား**၊ ရဟူဒီဘာသာစကား သို့မဟုတ် ဟီဘရူးဘာသာစကား (Hebrew language)သည် စီမီတစ် ဘာသာစကားတစ်ခုဖြစ်ပြီး အစ္စရေးနိုင်ငံတွင် အသုံးပြုသည်။ ယင်းဘာသာစကားကို ရဟူဒီလူမျိုးများကအသုံးပြုကြသည်မှာ ဘီဘယ်ဟုခေါ်သည့် ရှေးဟောင်းစာပေရေးသားခဲ့သည့်ခေတ်မှစ၍ နှစ်ပေါင်းများစွာကြာပြီးဖြစ်သည်။ ဘေဘီလိုးနီးယတို့၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းခံခဲ့ရသော ဂျူးဒက်နိုင်ငံ ပျိုကွဲပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ဂျူးလူမျိုးတို့သည် ဘေဘီလုံ၌ မြို့တည်ပြီး အာရမစ်စကားကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ဟီဘရူးဘာသာစကားကိုကား ယနေ့ခေတ်တွင် အသုံးပြုမှုများပြားခြင်း မရှိသော်လည်း ဘာသာတရားလေ့လာကြသည့် ဂျူးလူမျိုးအချို့သည်သာ သိရှိနားလည်ကြလေသည်။ 

၂၀ ရာစုနှစ်တွင် ဂျူးလူမျိုးအများစုက ဟီဘရူးဘာသာစကားကို ပြန်လည် အသုံးပြုရန် အတွက်ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် အသစ်ဖြစ်တည်လာသည့် အစ္စရေးနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားအဖြစ် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ နေရာဒေသများစွာမှ လူများသည် အစ္စရေးနိုင်ငံသို့ရောက်ရှိလာပြီး ဟီဘရူးဘာသာစကားကို လေ့လာရန်ဆုံးဖြတ်ပြီးနောက် ဘာသာစကားတစ်ခုတည်းကို ပြောဆိုအသုံးပြုနိုင်ခဲ့လေသည်။ 

ဟီဘရူးဘာသာစကားသည် အာရပ်ဘာသာစကားနှင့် နီးစပ်သည်။ စာလုံးများသည် ပုံစံတစ်ခုနှင့်အတူ အခြေတစ်ခုပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်ထားကြသည်။ အစ္စရီ ဟီဘရူးဘာသာစကားတွင် အချို့သော စကားလုံးများတွင် အင်္ဂလိပ်၊ ပြင်သစ်၊ ဂျာမန်နှင့် ရုရှားကဲ့သို့သော ဥရောပနိုင်ငံများ၏ ဘာသာစကားများကို ဘာသာပြန်ဆိုထားသည်ကိုလည်း တွေ့ရှိရသည်။ ရှေးဟောင်းသမာကျမ်းမှ စကားလုံးပေါင်းမြောက်မြားစွာသည် အစ္စရီ ဟီဘရူးထဲသို့ အဓိပ္ပာယ်အသစ်ပေါင်းများစွာကို ပေးထားခဲ့သည်။ ဟီဘရူးဘာသာကို လေ့လာသူများသည် သရများမပါပဲ အစီစဉ်အတိုင်း မှန်ကန်စွာ ဖတ်နိုင်ရန်အတွက် ရှေးဦးစွာ "သဒ္ဒါ" ကို လေ့လာတတ်မြောက်ထားရန် လိုအပ်သည်။ အစ္စရီဟီဘရူးတွင် မျက်မှောက်ကာလပြရန်အတွက် ကြိယာ

ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
---------------

* ဟီဘရူးဘာသာစကားအကယ်ဒမီ

ပြင်ပလင့်ခ်များ
---------------

* History of the Ancient and Modern Hebrew Language by David Steinberg
* Short History of the Hebrew Language by Chaim Menachem Rabin
* Fully Transliterated Modern Hebrew Course Archived 21 August 2021 at the Wayback Machine. (with listing of verb roots and derived verbs)
* Modern Hebrew for Beginners at the University of Texas at Austin College of Liberal Arts
* Morfix online dictionary
* USA Foreign Service Institute (FSI) Hebrew basic course
* Hebrew language, alphabet and pronunciation
* Early Hebrew Newspapers Archived 18 May 2011 at the Wayback Machine. thousands of pages of mid- to late-19th-century and early 20th-century Hebrew newspapers.
* Categorized Hebrew language study resources
* Biblical Hebrew Poetry and Word Play – Reconstructing the Original Oral, Aural and Visual Experience
* Hebrew Pronunciation, Rabbi Gil Student about how Hebrew should be pronounced in prayer, in accordance with Halakha and Poskim
* Hebrew fonts Archived 6 September 2015 at the Wayback Machine.
* Jewish Story Writing Resource for Jewish writers.
* Hebrew Phrases with Audio
|  |
| --- |
| **၁၉၄၁** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |


| ဖေဖော်ဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ |  |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
### လေထု၏ စိုထိုင်းမှုတိုင်း ကိရိယာ

လေထု၏ စိုထိုင်းမှုကို တိုင်းတာသော ကိရိယာမျိုးဖြစ်သည့် 
ဟိုက်ဂရိုမီတာသည် ဆိုက်ကရိုမီတာ၊ ကက်ဘာသာမီမိုတာ 
စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုး အစားစားရှိသည်။ အောက်ပါ 
အကြောင်းရပ်တွင် ဟိုက်ဂရိုမီတာ အစားစားရှိပုံနှင့် ယင်းတို့ကို 
မည်သို့ အသုံးပြုရပုံကို ဖော်ပြထားသည်။

ဟိုက်ဂရိုမီတာ
-------------

လေထု၏ စိုထိုင်းမှုအဆကို သိလိုသောအခါ 
ဟိုက်ဂရိုမီတာခေါ် ကိရိယာတစ်မျိုးကို အသုံးပြုကြလေသည်။ 
စိုထိုင်းမှု (လေထု၏ ရေငွေ့ပမာဏ)သည် မိုးလေဝသဌာနမှ 
မိုးလေဝသ အခြေအနေ ကို ကြိုတင်၍ ခန့်မှန်းရာ၌ အရေးကြီး 
သော အကြောင်းတရပ် ဖြစ်လေသည်။

ဟိုက်ဂရိုမီတာ အမျိုးမျိုးရှိရာ အသုံးအများဆုံး ဟိုက်ဂရို 
မီတာမျိုးမှာ ဆိုက်ကရိုမီတာ၊ သို့မဟုတ် အစိုနှင့် အခြောက် 
ဖန်သီးဟိုက်ဂရိုမီတာ ဖြစ်သည်။ ဟိုက်ဂရိုမီတာမျိုးတွင် သာမို 
မီတာနှစ်ခုကို အတံတစ်ခုတွင် တစ်ဘက်တစ်ချက်စီ ဆင်ထား 
သည်။ ထိုသာမိုမီတာနှစ်ခုသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု တသွေမတိမ်း 
တူသော်လည်း သာမိုမီတာတစ်ခု၏ ဖန်သီးကို ပိတ်ပါးစိုဖြင့် 
ဖုံးအုပ်ထားလေသည်။ ထိုနောက် သာမိုမီတာများကို ဝှေ့ယမ်း 
ပေးသည်။ သို့မဟုတ် လေယပ်ပေးသည်။ ပိတ်ပါးရှိ ရေငွေ့များ 
အငွေ့ပျံသွားသောအခါ ဖန်သီးအစိုရှိသော သာမိုမီတာ၏ 
အပူချိန်ဒီဂရီသည် ကျသွားလေသည်။ ထိုသို့ အပူချိန်ကျရာ 
တွင် ထိုနေ့သည် သွေ့ခြောက်နေလျှင် အပူချိန်ကျခြင်း 
လျင်မြန်၍ ထိုနေ့သည် စိုထိုင်းထိုင်း ဖြစ်နေလျှင် အပူချိန် 
ကျခြင်း နည်းပါးလေသည်။ ဖန်သီးအခြောက်ရှိသော သာမို 
မီတာကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် လေထု၏ အပူချိန် အစစ်အမှန်ကို 
သိနိုင်လေသည်။ ထိုသာမိုမီတာနှစ်ခုရှိ အပူချိန်များကို နှိုင်းယှဉ် 
၍ ကြည့်ခြင်းဖြင့် လေထု၏ စိုထိုင်းမှုအဆကို သိနိုင်လေသည်။ 
ထိုသို့ သိနိုင်ရန် အသင့်တွက်ချက်ထားသည့် ဇယားတစ်ခု 
ရှိလေသည်။ 

ဇီဝကိစ္စဗေဒပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သော အဂ‡လိပ်လူမျိုး ဆာ 
လီယိုနတ်ဟီးဆိုသူ (၁၈၆၆ ခုနှစ်ဖွား) တီထွင်ခဲ့သည့် ကက် 
တာသာမိုမီတာလည်း ရှိသေးသည်။ ထိုသာမိုမီတာဖြင့် စိုထိုင်းမှု 
ကို တိုင်းတာနိုင်ပေသည်။ ထိုသာမိုမီတာတွင် သာမန် သာမို 
မီတာများ၌ ရှိလေ့ရှိသော ဖန်သီးထက် ပို၍ကြီးသော ဖန်သီး 
ရှိသည်။ ထိုသာမို မီတာကို ရေနွေးတွင် ၉၈ံ ဖာရင်ဟိုက်သို့ 
အပူချိန်တက်လာသည်အထိ ထားပြီးနောက် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ 
လေက ယင်း၏ အပူချိန်ကို ကျစေသည့်အချိန်ကို မှတ်သားရ 
သည်။ ထိုနောက် ပိုးစဖြင့် ဖန်သီးကို အုပ်၍ *ဖန်သီးအစို* 
အမှတ်အသားများကို ပြုလုပ်ရသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ပိုးစကို 
ရေဆွတ်ပြီးလျှင် လေယပ် ပေးခြင်းဖြင့် ရရှိသည့် အပူချိန်ကို 
မှတ်သားခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုအမှတ်အသားများနှင့် အချိန် မှတ် 
သားချက်များမှ လေအေးလာသည့် အကျိုးသက်ရောက်မှုကို 
ခန့်မှန်းနိုင်ပေသည်။

အထည်လုပ်ငန်း၊ စီးကရက်နှင့် ဆေးတန်သောက်ဆေး 
လုပ်ငန်းကြီးများအတွက် လေထု၏ စိုထိုင်းမှုကို သိရှိ မှတ်သား 
ထားရန် အထူးလိုအပ်သဖြင့် ထိုလုပ်ငန်းကြီးများရှိရာ စက်ရုံ 
အလုပ်ရုံကြီးများနှင့် ကျောင်းများ၊ ရုံးများစသည့် အဆောက် 
အအုံများတွင် ဟိုက်ဂရိုမီတာကို တပ်ဆင်ထားရှိကြသည်။ 
ဤသို့အားဖြင့် အပူလွန်၍ လေသွေ့ခြောက်လွန်းနေသောအခါ 
များတွင် လေထု စိုထိုင်းမှုအဆကို လိုအပ်သလို ပြုပြင်ပေးနိုင် 
ရန် အလို့ငှာ ရေငွေ့များကို သွင်းပေးနိုင်လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)
|  |
| --- |
| **၁၉၁၆** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| နိုဝင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၃၅** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| နိုဝင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
အပ်စိုက်ကုသခြင်း
----------------

အပ်စိုက်ကုသခြင်း တတ်ပညာသည် ေရှးနှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာကပင် တရုတ် နိုင်ငံ၌ အသုံးပြုလာခဲ့သော ဆေးအတတ်ပညာတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ သို့သော် မကြာသေးခင်ကမှ အပ်စိုက်ကုသခြင်းကို လူသိများလာကာ ဝေဒနာပျောက်ကင်းစေသောနည်းအဖြစ်၎င်း၊ ခွဲစိတ်ကုသရာ၌ လူနာကို ထုန်စေသောနည်းအဖြစ်၎င်း အသုံးများလာကြသည်။ ယခုအခါ ခေတ်မီတိုးတက်သော နိုင်ငံများ၌ပင်အပ်စိုက်ကုသ ခြင်းကို လက်တွေ့အသုံးချနေကြလေသည်။ ရှေးဟောင်း ဒဏ္ဍာရီအရ လွန်ခဲ့သော နှစ် ၃၆ဝ⁠ဝခန်ဿက တရုတ်ဘုရင်ကြီး ရှီဟွမ်တီ၏ ပျိုးထောင်ပေးမှုကြောင့် အပ်စိုက်ကုသခြင်းအတတ်ပညာ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။

  

ရှေးတရုတ် ဆေးပညာရှင် များ၏အဆိုအရ လူ့ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း၌ **အသက်စွမ်းအင်ဓာတ်** စီးသည့်မမြင်နိုင်သော ဓာတ်စီးလမ်းကြောင်း ၁၂ ခုရှိသည်။ အသက်စွမ်းအင်ဓာတ်စီးပုံ မမှန်လျှင်လူကို အနာရောဂါ ရစေတတ်သည်။ ဓာတ်စီးလမ်းေကြောင်း တစ်လျှောက်၌အပ်များကို ထိုးစိုက်ပေးခြင်းဖြင့် အသက်စွမ်းအင်ဓာတ်စီးမှုကို ပြန်လည်ညီညွတ်စေပြီးကျန်းမာရေးကို ပြန်လည်ကောင်းမွန်စေနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။ အပ်များကို ထိုးစိုက်ရာတွင် ဝေဒနာဖြစ်ပေါ်သည့် နေရာ၌ ထိုး
စိုက်ခြင်း မပြုပေ။ သတ်မှတ်ထား သော နေရာများ၌သာ ထိုးစိုက်ရသည်။ ထိုနေရာများမှာ များသောအားဖြင့် ဝေဒနာဖြစ်ပေါ်ရာနေရာမှ ခပ် လှမ်း⁠လှမ်းတွင် ရှိတတ်သည်။ အပ်စိုက်ကု ဆရာတို့၏ အလိုအရ ခရာကိုယ်ဆိုင်ရာ သဘာဝ ဆောင်ရွက်မှ ပျက်ကွက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ေရာဂါဝေဒနာများကို အပ်စိုက်
ကုသခြင်းဖြင့် ကုသပေးနိုင်သည်။ 

  

ဥပမာ= ဖြတ်သီးနှာစေးဖျားေရာဂါ၊ ပန်းနာ၊ အူသိမ်ပြည်တည်နာ၊ အူအတက်ရောင်နာ၊ အူမရောင်နာ၊ ခေါင်း တစ်ခြမ်းကိုက်ရောဂါ စသည်တို့မှာ ခန္ဓာကိုယ်ဆိုင်ရာ သဘာဝ ဖောက်ပြန်မှု ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ယင်းတို့ကို အပ်စိုက်ကုသခြင်းဖြင့် အောင်မြင်စွာ ကုသပေးနိုင်သည်။ သို့သော် လေ
အောင့်ခြင်း၊ မျက်စိအတွင်း တိမ်စွဲ ခြင်း၊ အရိုးကျိုးခြင်း စသည်တို့မှာ ကိုယ်အင်္ဂါ အစိတ်အပိုင်း ချွတ်ယွင်းမှုများ ဖြစ်သောကြောင့် ယင်းတို့ကို အပ်စိုက်ကုသခြင်းဖြင့် မကုသနိုင်ဟု ဆိုသည်။ ဆေးသိပ္ပံပညာရှင်အချို့က အပ်စိုက်ကုသခြင်း အတတ်ပညာကို ကောင်းစွာ မယုံကြည်ကြသေးပေ။ အပ်စိုက် ကုသရာတွင် ထိုးစိုက်
လိုက်သော အပ်များက ခံစားမှု အာရုံများကို ပိုပေးနိုင်သော နဗ်ကြောများကို ပိတ်ဆို့လိုက်သောကြောင့် ခန္ဓာကိုယ် တစ်နေရာသို့ အာရုံခံစား မှုမရောက်တော့သဖြင့် ထိုနေရာ၌ နာကျင်မှုမရှိ တော့ဘဲ ထုန်သွားရခြင်း ဖြစ်ပေမည်ဟု ဆေးသိပ္ပံပညာရှင်အချို့က ယူဆကြသည်။ သို့သော် ထိုယူဆချက်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ အထောက်အထား
တစ်စုံတစ်ရာ မပြနိုင်ကြသေးပေ။ အပ်စိုက်ကုသခြင်းဖြင့် မူးယစ်ဆေးဝါး စွဲသူများကိုပင် ကုသပေးသည်။ ယင်းကဲ့သို့ကုသရာ၌ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကိုပါ ထည့်သုံး
သည်။ လူနာ၏နားဝ နံဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်၌ အပ်နှစ်ချောင်းကို ထိုးစိုက်ထား ပြီး ငါးဗို့မှ ခြောက်ဗို့အထိရှိသော လျှပ်စစ်စီးကြောင်းကို ထိုအပ်မှတစ်ဆင့် ခရာကိုယ်အတွင်းဖြတ်စီးစေခြင်း ဖြင့် ပျို့အန်ခြင်း၊ ချွေးထွက်ခြင်း၊ စိတ်ညှိုးငယ်ခြင်း စသော မူးယစ်ဆေးဝါး မသုံးသောကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် လက္ခဏာများကို နှိမ်နင်းပေးသည်။ ဤသို့ကုသပေးရာ၌ တစ်ကြိမ်လျှင် မိနစ် ၃ဝ ခန့်ကြာသည်။ အစ၌ လူနာကို တစ်ရက်လျှင် တစ်ကြိမ်ကျ အထက်ပါနည်းအတိုင်း ကုသပေးသည်။ ရောဂါသက်လာသည်နှင့်အမျှ ကုသသည့်အကြိမ်ကို အဖြည်းဖြည်းလျှော့ချပေးသွားရသည်။

[1]

ကိုးကား
-------

1. ↑  စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်၊ ၁၉၇၈
|  |
| --- |
| **၁၉၀၉** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| နိုဝင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၃၁** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| နိုဝင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၁၂** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| နိုဝင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
အချိုး နှစ်ချိုးပါဝင်သော ကဗျာမျိုးဖြစ်သည်။ ပထမအချိုးကို အခံဟူ၍လည်းကောင်း၊ အချီဟူ၍ လည်းကောင်းခေါ်၍ ဒုတိယအချိုးကို အအုပ် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အချ ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်သည်။ နှစ်ဆစ်ချိုး ဟူ၍လည်း ခေါ်ကြသေးသည်။

ဒွေးချိုးစပ်နည်း
----------------

အချိုးနှစ်ချိုးရှိသည့်အနက် အခံချိုးတွင် အနည်းဆုံး နှစ်ပိုဒ်ဖြင့်ရေးပြီး အအုပ်ချိုးတွင် အနည်းဆုံးနှစ်ပိုဒ်ဖြင့် အုပ်လေ့ရှိသည်။  

၂ ပိုဒ်ခံ - ၂ ပိုဒ်အုပ် ဒွေးချိုး  

၂ ပိုဒ်ခံ - ၃ ပိုဒ်အုပ် ဒွေးချိုး  

၃ ပိုဒ်ခံ - ၃ ပိုဒ်အုပ် ဒွေးချိုး  

၃ ပိုဒ်ခံ - ၄ ပိုဒ်အုပ် ဒွေးချိုး စသည်ဖြင့် စိတ်ကူးဉာဏ်ရှိသလောက် ကွန့်မြူးရေးသားနိုင်သည်။  

ဒွေးချိုးကဗျာတွင် ပိုဒ်ဆုံးကာရန် (အချိုးသတ်ကာရန်) များသည် ချသံများ ဖြစ်ရသည်။ အထူးသဖြင့်
ဝိသဇ္ဇနီသံများ ဖြစ်လေ့ရှိသည်။ မည်သည့်အခါမျှ ချီသံ ခေါ် တက်သံမဖြစ်စေရ။ ထို့ပြင် ပိုဒ်တွင်းကာရန်များ
လည်း ရှိသည်။

  

နမူနာအနေဖြင့် အောက်ပါဒွေးချိုးကို
လေ့လာကြည့်နိုင်သည်။

```
  အသားရယ်ဖြူ
  လူပေမို့လား။
  အသားတော်ညိုပြာညက်
  နန်းတော်ထက်ဖွား။
```

ဤဒွေးချိုး၏ ပထမပိုဒ်တွင် ပိုဒ်တွင်းကာရန် အဖြစ်
အူ ကာရန်ဖြစ်သော ဖြူ နှင့် လူ ကိုယူထားသည်။

ဒုတိယပိုဒ်တွင် ပိုဒ်တွင်းကာရန်အဖြစ်

အက် ကာရန်ဖြစ်သော ညက် နှင့် ထက် တို့
ညီနေသည့်အပြင် ပိုဒ်ဆုံးကာရန်များမှာလည်း
ချသံဖြစ်သော အား ကာရန် 
လား နှင့် ဖွား ယူထားသည်ကိုတွေ့ရမည်ဖြစ်သည်။
ထိုနည်းအတိုင်းလေ့လာကြည့်ပါက 
ဒွေးချိုးကဗျာ စပ်ရန်မှာ မခက်တော့ပေ။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မိုးမခ မီဒီယာ စာနယ်ဇင်းအဖွဲ့မွ ထုတ်ဝေသော ကဗျာဆရာ တင်မိုး၏ မြန်မာကဗျာဖွဲ့နည်း၊(၂၀၁၁၊ ဩဂုတ်)

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
မြန်မာဘာသာစကား |
| --- |
| ပြောင်းလဲပုံအဆင့်များ | 
* ရှေးဟောင်း
* ခေတ်လယ်
* ခေတ်ပေါ်

 |
| ဒေသိယစကား | 
* ရခိုင်ဘာသာစကား (ရမ်းဗြဲ၊ သံတွဲ)
* အင်းသား
* မြိတ်
* ထားဝယ်
* ယော

 |
| သဒ္ဒါနှင့်ဝေါဟာရ | 
* **ဝါစဿရဗေဒ**
* မျိုးပြပစ္စည်းများ
	+ အတိုင်းအတာယူနစ်များ
* ကိန်းဂဏန်းများ
* ကင်းစီး
* နာမ်စားများ
	+ ဆွေမျိုးတော်စပ်ပုံ
* ကြိယာများ
* ဝိဘတ်များ

 |
| စာပေ | 
* သင်ပုန်းကြီး
* ရာဇဝင်ကျမ်းများ
* ဓမ္မသတ်

|  |  |
| --- | --- |
| စာပေပုံစံများ | 
* ခေတ်စမ်းစာပေ
* မေတ္တာစာ
* ပေစာ
* ပြဇာတ်
* မှာတမ်း

 |
| ကဗျာပုံစံများ | 
* ကလေးချော့ကဗျာ
* ခွန်းထောက်
* တမ်းချင်း
* တောလား
* တေးထပ်
* တျာချင်း
* တြိချိုး
* ဒုံးချင်း
* ဒွေးချိုး
* ဗုံကြီးသံ
* ဘောလယ်
* ရတု
* ရကန်
* ဝဲရိုက်ဝဲသွင်း
* ရဲတင်း
* လေးချိုး
* အလင်္ကာ
* လင်္ကာ
	+ လေးလုံးစပ်လင်္ကာ
* လွမ်းချင်း
* သဖြန်
* သာချင်း
* ကာချင်း
* သံချပ်
* သံချို
* သံပိုင်း
* သံပေါက်
* ဟန်ချင်း
* အန်ချင်း
* အိုင်ချင်း
* တုံးချင်း
* အဲချင်း
* သီချင်း
* ပျို့
* ပတ်ပျိုး
* ယိုးဒယား
* ကြိုး
* ဘွဲ့
* နတ်သံ
* လူးတား
* မော်ကွန်း
* တောလား

 |

 |
| စာအရေးအသားစနစ် | 

|  |
| --- |
| 
* အက္ခရာ
* မျက်မမြင်စာ

 |
| ရောမမှုပြုခြင်း | 
* မြန်မာစာကော်မရှင် အသံဖလှယ်မှုစနစ်
* ALA-LC ရောမမှုပြုခြင်း
* BGN/PCGN ရောမမှုပြုခြင်း

 |

 |
| အခြားအကြောင်းအရာများ | 
* မြန်မာအင်္ဂလိပ်
* မြန်မာစာအဖွဲ့
* မြန်မာအမည်များ

 |
**ဓညဝတီမြို့ဟောင်း**သည် ရခိုင်လူမျိုးတို့၏ ခေတ်လေးခေတ်တွင် ပထမဆုံးခေတ်ဖြစ်သော ဓညဝတီခေတ် မြို့တော်ဖြစ်သည်။ မြို့တော်ကို ယနေ့တိုင် ထင်ထင်ရှားရှားမြင်နိုင်သေးသည်။

တည်နေရာ
-------

ဓညဝတီမြို့ဟောင်းသည် ရခိုင်ပြည်နယ် ကျောက်တော်မြို့ အရှေ့ဘက် ၆ မိုင်အကွာ သရီကျောင်းလက်ယာဘက် အရှေ့လောင်ဂျီကျူး ၉၃° ၃ နှင့် မြောက်လတ္တီကျူ ၂၀° ၅၂ ဆုံရာတွင် တည်ရှိသည်။

ပုံသဏ္ဌာန်
----------

ဓညဝတီမြို့ဟောင်း ပုံသဏ္ဌာန်မှာ စက်ဝိုင်းပျက် ပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်ပြီး မြို့ရိုးသုံးထပ်ရှိသည်။ ဧရိယာ ၂ စတုရန်းမိုင်မျှ ရှိသည်။ အပြင်ဘက်မြို့ရိုး တစ်ထပ်၊ နန်းမြို့ရိုး နှစ်ထပ် ဖြစ်သည်။ အပြင်ဘက်မြို့ရိုးသည် တောင်မြောက် ပေ ၈၉၀၀၊ ရှေ့နောက် ပေ ၇၆၀၀ ကျယ်ဝန်းသည်။ နန်းမြို့ရိုးသည် ရှေ့နောက် ပေ ၂၁၀၀၊ တောင်မြောက် ပေ ၁၇၀၀ ကျယ်ဝန်းသည်။ ဓညဝတီ နန်းတော်ကို ပေ ၇၀ ခန့်ရှိသော ရေကျုံးများဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။ နန်းမြို့ရိုးများကို အုတ်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်။ နန်းမြို့တံခါးများမှာ အထဲသို့ကွေ့ဝင်သွားသည့် ပုံစံဖြစ်သည်။ နန်းမြို့ရိုး အနောက်တောင်ထောင့်တွင် မြောက်ဦးခေတ်လက်ရာ ဂူစေတီတစ်ဆူ ပြိုကျလျက်ရှိသည်။ မြို့၏အရှေ့ဘက်တွင် တောင်တန်းကြီးရှိပြီး အနောက်ဘက်တွင် သီရိမာနဒီခေါ် သရေကျောင်းရှိပြီး သဘာဝအရံအတား အဖြစ် ရပ်တည်နေသည်။

ရာဇဝင်
------

ရာဇဝင်များအရ ဤမြို့တော်သည် မာရယုမင်း စတင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ မာရယုမင်းဆက်များ ပျက်သုဉ်းပြီးနောက် တကောင်းမှ ရောက်လာသော ကံရာဇာကြီးသည် မြို့တော်ကို ပြန်လည်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကံရာဇာကြီး မှ ၂၈ ဆက်မြောက် စန္ဒသူရိယဘုရင်သည် မြို့တော်ကို ပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့သည်။ ထိုမင်းလက်ထက်တွင် ဘုရားရှင် ကြွရောက်လာပြီး မဟာမုနိဘုရားအား သွန်းလုပ်ကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ ၆ ဆက်မြောက် သူရိယစက္ကမင်း လက်ထက်တွင် အာသောကမင်းကြီး၏ ဆန္ဒတော်အရ မဟာရေဝတမထေရ်သည် ဓာတ်တော်များဖြင့် ရခိုင်ပြည်သို့ ကြွချီလာခဲ့သည်။ ရခိုင်ပြည်အနှံ့ စေတီများ ကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ စန္ဒသူရိယမင်းမှစ၍ ဆက်လက်စိုးစံသောမင်းများသည် သူရိယ အမည်ကိုဆက်လက်ယူကြသောကြောင့် သူရိယ မင်းဆက်ဟု ခေါ်သည်။ ထိုမင်းဆက်မှ ၁၄ ဆက်မြောက် သူရိယကုလမင်း လှူသော စကြာမုနိဘုရားမှာ စစ်တွေမြို့ လောကာနန္ဒာဘုရားတွင် ရှိလေသည်။

စာပေ
----

ဓညဝတီခေတ်တွင် ရေးထိုးခဲ့သော ထောင်ပေါက်ကြီးကျောက်စာသည် ဗြဟ္မီ အက္ခရာကို သုံးထားပြီး ရခိုင်ပြည်သို့ ဘုရားကြွချီတော်မူလာသည့်အကြောင်း ရေးထိုးထားသည်။ သူရိယစက္ကမင်း ရေးထိုးခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။ ယခုအခါ ပျက်စီးပျောက်ဆုံးသွားပြီ ဖြစ်သည်။

ဝေသာလီမြို့ဟောင်း အရှေ့ဘက် ၃ မိုင်ခန့်တွင် အုတ်စေတီပျက်တစ်ဆူမှ ဘုရားဝမ်းပူ ဆင်းတု နောက်တွင် ဗြဟ္မီအက္ခရာဖြင့် သစ္စကပရိဗာကဇိန ဟုရေးသားထားသည်။ ဗြဟ္မီအက္ခရာ ဖြင့်ရေးထား၍
ဝေသာလီခေတ်လက်ရာ မဟုတ်ဘဲ ဓညဝတီခေတ်လက်ရာဟု ဆုံးဖြတ်ထားသည်။

မဟာမုနိဘုရား
------------

မဟာမုနိဘုရားသည် နန်းမြို့၏ အရှေ့မြောက် အရပ်တွင် တည်ရှိသည်။ အဆင့် ၃ ဆင့် ပြုထားသည်။ မဟာမုနိကုန်းတော်ထက်တွင် ဝေသာလီခေတ် လက်ရာရုပ်တုများ ရှိသည်။ ကျောက်ဖြင့် ထုဆစ်ထားသည်။ နဂါးမရုပ်တု၊ နဂါးဘုရင်ရုပ်တု၊ ကိန္နရီ၊ ကိန္နရာ စသည့် ရုပ်တုများ စုစုပေါင်း ၂၀ ခု ရှိသည်။ ရုပ်တုတစ်ခုတွင် ကျောက်စာရေးထိုးပါရှိကာ 
ယက္ခသေနပတိပနာဒ သာဖတ်ရှု၍ ရနိုင်တော့သည်။ လက်ရေးလက်သားအရ အေဒီ ၄ရာစု နှင့် ၅ ရာစု အတွင်း ရေးခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။

ရုပ်တုများ
----------

၁၉၂၃ ခု ကျောက်တော်တောင်ခြေ ဆင်မကျပ်အရပ်တွင် ဓမ္မစကြာတရား ဟောဟန်ရုပ်ကြွ၊ စန္ဒသူရိယဘုရင်နှင့် မြတ်စွာဘုရားရုပ်တုတို့ကို တူးဖော်တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၇၃ခုနှစ်တွင် ထိုအရပ်မှပင် ရုပ်တုငါးခု ထပ်မံတွေ့ရှိပြန်သည်။ ကျောက်ဆစ်ရုပ်တုများသည် အရွယ်အစား ကြီးကြီးမားမားမတွေ့ရဘဲ အလျား၂ ပေကျော် ၃ ပေခန့်၊ အနံ၁ ပေကျော် ၂ ပေခန့်၊ ထု ၆ လက်မ ၈ လက်မခန့်သာ တွေ့ရသည်။ လက်ရာနှင့် စိတ်ကူးမှာ အထူးပြောင်မြောက်ကြသည်။ ကာလကို အေဒီ ၁ ရာစုနှင့် ၂ ရာစု ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။

ကိုးကား
-------
**ကာဠဝဠိယ** သည် ဆင်းရဲသားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ နောင်အခါတွင် **ဓနသေဋ္ဌိ** အမည်ဖြင့် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၏ သူဌေးကြီးအဖြစ် မြှောက်စားခံရသည်။

ယာဂုလှူဒါန်းခြင်း
-----------------

ရှင်မဟာကဿပသည် နိရောဓ သမာပတ်မှ ထ၏။ ထိုနောက် ချီးမြှောက်ရမည့်သူကို ကြည့်ရာ ကာဠဝဠိယ ဆင်းရဲသားကို မြင်၏။ ထို့နောက် ကာဠဝဠိယ၏ အိမ်တံခါးဝသို့ ကြွကာ ဆွမ်းခံရပ်တော်မူ၏။ ကာဠဝဠိယ၏ ဇနီးသည် မထေရ်အား ယာဂုချဉ်အားလုံးကို လှူဒါန်းလေသည်။

မထေရ်လည်း ကျောင်းတော်သို့ ပြန်လာကာ ယာဂုကို မြတ်စွာဘုရားအား ကပ်၏။ မြတ်စွာဘုရားလည်း မျှတရုံ ဘုဉ်းပေး၍ ကျန်ရစ်သော ယာဂုတို့သည် ရဟန်းငါးရာတို့ကို လောက်ငလေသည်။ ထိုအချိန်တွင် ကာဠဝဠိယသည် ဆွမ်းကြွင်းဆွမ်းကျန်တောင်းရန် ရောက်လာရာ ယာဂုအနည်းငယ်ရ၏။ ရှင်မဟာကဿပက ယာဂုလှူဒါန်းသူ ရမည့် အကျိုးကို မြတ်စွာဘုရားအား မေးမြန်း၏။ မြတ်စွာဘုရားက လှူဒါန်းသူသည် ခုနစ်ရက်အတွင်း သူဌေးဖြစ်မည်ဟု မိန့်သည်ကို ကာဠဝဠိယ ကြား၏။ ထို့နောက် မိမိ၏ ဇနီးဖြစ်သူကို ပြောပြလေ၏။

သူဌေးဖြစ်ခြင်း
--------------

တခါသော် ဗိမ္ဗိသာရမင်းတွင် မြို့ပြင်ရှိ ရာဇဝတ်သားကို ပွဲတော်စာ ထမင်းကို ပို့ရန် အကြောင်းပေါ်၏။ မြို့အပြင်သည် ဘီလူးများလှည့်လည်သောင်းကျန်းလျက် ရှိပြီး ပို့ရမည်မှာ ညအချိန်ဖြစ်နေသောကြောင့် အခက်တွေ့နေ၏။ ထို့ကြောင့် ပို့ဆောင်ပေးနိုင်သူကို အသပြာတစ်ထောင်ပေးမည်ဟု ပြော၏။ ပထမအကြိမ်၊ ဒုတိယအကြိမ် ကြေညာသောအခါ ယူဝံ့သူမရှိဘဲ ဖြစ်နေ၏။ တတိအကြိမ်ကြေညာသောအခါ ကာဠဝဠိယ၏ ဇနီးသည် အသပြာတစ်ထောင်ကို ယူလိုက်၏။ ထို့နောက် ယောက်ျားအသွင်ယူကာ မြို့ပြင်ရှိ ရာဇဝတ်သားထံသို့ ထမင်းသွားပို့လေ၏။

မြို့အပြင်သို့ ရောက်သော် ဒီဃတာလဘီလူးသည် မြင်လေ၏။ ထို့နော် ဘီလူးသည် သူမအား "မိမိ၏ အစာ ဖြစ်ပြီ" ဟု ခြိမ်းခြောက်စကားကိုဆို၏။ ထို့အခါ သူမက မိမိသည် မင်းကြီး၏ တမန်တော် ဖြစ်သည်ဟု ပြော၏။ ဘီလူးသည် အဘယ်သို့ သွားမည်ကို မေးလေ၏။ သူမလည်း ရာဇဝတ်သားထံသို့ သွားမည့်အကြောင်း ပြော၏။ ဘီလူးလည်း သူမအား "သုမနနတ်မင်း၏ သမီး ဒီဃတာလနတ်ဘီလူး၏ ဇနီး ကာဠီသည် သားဖွားလေပြီ" ဟု အော်ကာ ပြောကြားသွားပေးရန် ပြော၏။ ထိုသတင်းစကားပါးခ အဖြစ် ပြောကြားခအဖြစ် ထန်းပင်အောက်ရှိ ရွှေအိုးခုနစ်လုံးကို ပေး၏။ ထို့နောက် ကာဠဝဠိယ၏ ဇနီးသည် ထိုစကားကို လမ်းတစ်လျှောက် အော်ကာ သွား၏။ သုမနနတ်မင်းကြီးကြားသော် ဤလူသားသည် ငါ့အတွက် ကောင်းသောသတင်းစကားကို ယူဆောင်လာခဲ့သည်ဟု ဆိုကာ အပင်ပတ်ပတ်လည်တွင် ရွှေအိုးများရှိကြောင်း၊ ထိုရွှေအိုးများကိုလည်း ပေး၏ ဟု ပြောကာပေးလေ၏။ ထို့နောက်တွင်မူ ကားစင်ရှိ ရာဇဝတ်သားရှိရာသို့ ရောက်လေ၏။

ရာဇဝတ်သားကို ထမင်းခွံ့ကျွေး၏။ ကျွေးပြီးသောအခါ ပါးစပ်ကို သုတ်ပေးလေ၏။ ထိုအခါ ရာဇဝတ်သားသည် အတွေ့အထိကြောင့် မိန်းမသားမှန်း သိလေ၏။ ထို့နောက် သူမ၏ ဆံပင်ကို တအားကိုက်လေ၏။ သတိကောင်းသော သူမသည် သံလျက်ဖြင့် ဆံပင်ကို ဖြတ်ကာ ပြန်လာခဲ့၏။ ပြန်ရောက်သောအခါ မင်းကြီးသည် ကိစ္စပြီးစီးကြောင်း အဘယ်သို့ သက်သေပြမည်နည်း ဟု မေး၏။ ထိုအခါ မိမိ၏ ဆံထုံးအမှတ်အသားကို ကြည့်ကာ သိနိုင်သည်ဟု ပြော၏။ သူမလည်း ဖြစ်ကြောင်းကုန်စင် လျှောက်တင်၏။ ထို့နောက်မင်းကြီးသည် သူမ၏ ခင်ပွန်း **ကာဠဝဠိယ** ကို **ဓနသေဋ္ဌိ** ဘွဲ့ဖြင့် သူဌေးချီးမြှောက်၏။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  သာသနာတော်ထွန်းကားပြန့်ပွားရေးဦးစီးဌာန (၂၀၀၅)။ *ဗုဒ္ဓဘာသာကောင်း တစ်ယောက်*။ pp. ၅၉၈၊ ၅၉၉၊ ၆၀၀။
တတိယမြောက် ချားလ်စ် ဦးဆောင်သော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံတမ်းပလိတ်:SHORTDESC:တတိယမြောက် ချားလ်စ် ဦးဆောင်သော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံ
ဓနသဟာယနိုင်ငံများအဖွဲ့ နှင့် မရောထွေးပါနှင့်။
  လက်ရှိ ဓနသဟာယဘုံများ
  လက်ရှိဘုံများ၏ နယ်မြေများနှင့် မှီခိုမှုများ  ယခင်ဘုံများ၊ ယခု သမ္မတနိုင်ငံများ
**ဓနသဟာယဘုံ**သည် ဓနသဟာယနိုင်ငံများအဖွဲ့ဝင် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဘုံ၏ ဧကရာဇ်နှင့် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲမှာ ဗြိတိန်ပြည်ထောင်စု၏ ဧကရာဇ်ဖြစ်သည်။ ဘုံတစ်ခုစီသည် အခြားနိုင်ငံများနှင့် တူညီသော လွတ်လပ်သောနိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ် လုပ်ဆောင်သည်။ ဓနသဟာယဘုံများ၏ ဧကရာဇ်မှာ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် ၎င်း၏မိခင် ဒုတိယမြောက် အဲလစ်ဇဘက်ကို ဆက်ခံသော တတိယမြောက် ချားလ်စ်ဘုရင်ဖြစ်သည်။

လက်ရှိတွင် ဓနသဟာယဘုံ (၁၅) ခု ရှိသည်- အန်တီဂွါနှင့် ဘာဘူဒါနိုင်ငံ၊ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၊ ဘဟားမားစ်နိုင်ငံ၊ ဘီလိဇ်နိုင်ငံ၊ ကနေဒါနိုင်ငံ၊ ဂရီနေဒါနိုင်ငံ၊ ဂျမေကာနိုင်ငံ၊ နယူးဇီလန်နိုင်ငံ၊ ပါပူဝါနယူးဂီနီနိုင်ငံ၊ စိန့်ကစ်နှင့် နီဗစ်နိုင်ငံ၊ စိန့်လူစီယာနိုင်ငံ၊ စိန့်ဗင်းဆင့်နှင့် ဂရီနာဒီနက်နိုင်ငံ၊ ဆော်လမွန်ကျွန်းစုနိုင်ငံ၊ တူဗာလူနိုင်ငံနှင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့အားလုံးသည် လွတ်လပ်သော အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ၅၆ နိုင်ငံ ပါဝင်သော အစိုးရအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည့် ဓနသဟာယအဖွဲ့ဝင်များဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့အနက် ၅၂ ခုသည် ယခင်က ဗြိတိသျှအင်ပါယာ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ချုပ်ကိုင်ထားသည့် နယ်မြေများဖြစ်သည်။ ဓနသဟာယအဖွဲ့ဝင်အားလုံးသည် လွတ်လပ်သော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံများဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------