recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ဦးစော သည် ၂၁ ဦး ဦးဘဖေ နဲ့ ဆယ်သွယ်မိပြီး ဦးဘဖေ ဦးဆောင်တဲ့ ပြည်သူပြည်သား အဖွဲ့ ထဲပါဝင်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၆ ခုနှစ်၊ ရွေးကောက်ပွဲမှာ ငါးပွင့်ဆိုင် အဖြစ် အရွေးခံခဲ့ပါတယ်။ အမတ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံရပါတယ်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ်မှာ ဦးစော ဟာ ပြည်သူပြည်သား အဖွဲ့ တဖြစ်လဲ ငါးပွင့်ဆိုင် အဖွဲ့ က ခွဲထွက်ပြီး မျိုးချစ်ပါတီ ကို တည်ထောင် ခဲ့သည်။

တို့ဗမာအစည်းအရုံးကြီး က ဗမာ့လက်ရုံးတပ်၊ ဒေါက်တာဘမော် ရဲ့  ဆင်းရဲသား ပါတီ က ဓားမတပ် ဖွဲ့စည်း ထားပြီး ရှိသလို ဦးစော ရဲ့ မျိုးချစ်ပါတီ ကလည်း လယ်သမား သူပုန်ကြီး ဆရာစံရဲ့ ပေါ်ထွန်း ခဲ့ ဖူးပြီး ဂဠုန်တပ် နာမည်ကို တုပယူပြီး ဂဠုန်တပ် ဆိုတာကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါတယ်။ ဆရာစံ ရဲ့ ဂဠုန်တပ် မျိုးနဲ့ အနှစ်သာရ ရော ပုံသဏ္ဍန်ပါ လုံးဝမတူညီဘဲ လက်ကိုင်တုတ်တပ် အဖြစ် ဖွဲ့စည်း ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဂဠုန်တပ် ဖွဲ့စည်းခဲ့တဲ့အတွက် ဂဠုန်ဦးစော လို့လည်း ခေါ်ဝေါ် ခဲ့ကြပါတယ်။ 

၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံကြီးရဲ့ အကျိုးဆက်ကြောင့် ၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီမှာ ဒေါက်တာဘမော် အစိုးရ ပြုတ်ကျပြီး ဦးပု အစိုးရ တက်လာတဲ့အခါ မျိုးချစ်ပါတီ ခေါင်းဆောင် ဦးစော ဟာ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး နှင့် သစ်တောဝန်ကြီး ဖြစ်လာပါတယ်။ ၇-၉၊ ၁၉၄၀ မှာ ဦးဘဖေ ခေါင်းဆောင်ပြီး ဦးပုအစိုးရကို အယုံအကြည် မရှိ အဆိုတင်တဲ့အခါ ဦးစောရဲ့ မျိုးချစ်ပါတီဟာ အတိုက်အခံ များနဲ့ပေါင်းလိုက်တဲ့အတွက် ဦးပုအစိုးရ ပြုတ်ကျခဲ့သည်။ ဘုရင်ခံ က ၉-၉-၁၉၄၀ မှာ ဦးစောကို အစိုးရ အဖွဲ့ခိုင်းတဲ့ အတွက် မျိုးချစ်ပါတီခေါင်းဆောင် ဦးစောက လူနည်းစု အဖွဲ့အစည်းများ ရဲ့ ထောက်ခံမှုနဲ့ ဦးစောအစိုးရ ဆိုတာ ကို ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဦးစော ရဲ့ မျိုးချစ်ပါတီ သည် ရာထူး အာဏာ အတွက် ရည်စူး ဖွဲ့စည်း ထားတဲ့ ပါတီ ပီပီ လူထုထောက်ခံမှု မရခဲ့သလို လူထုအကျိုး ကိုလည်း ဘာတခုမှ လုပ်ဆောင်မပေးနိုင်ခဲ့ပါ။

ကိုးကား
-------

* ဝင်းတင့်ထွန်း (ဩဂုတ် ၂၀၁၀)။ *ဗမာပြည် နိုင်ငံရေးပါတီအဖွဲ့အစည်း အသင်းအပင်းများ အညွှန်း*။ ပထမ အကြိမ်။ နေ့သစ်အင်အားစု၊ ဂျပန်။
**ချစ်ပမန့်** (Chipmunks) ခေါ် ချစ်စရာကောင်းသော ရှဉ့်ကလေးတစ်မျိုးကို မြောက်အမေရိကတိုက်၌ တွေ့ရသည်။ ယင်း၏အရွယ်မှာ နှာဖျားမှ အမြီးဖျားအထိ ၉ ၁/၂ လက်မ ၁ဝ လက်မခန့် ရှည်၍၊ ကြွက်၊ ပူးတို့ကဲ့သို့ ကိုက်ဖြတ်သတ္တဝါမျိုးပင် ဖြစ် သည်။ နှုတ်သီးချွန်၍ အမြီးစုတ်ဖွား ဖြစ်သည်။ အရောင်မှာ အညို သို့မဟုတ် နီညိုရောင်ဖြစ်၍၊ ကျောနှင့် ကိုယ်နံဘေး တွင်၎င်း၊ ပါးတွင်၎င်း၊ အဖြူစင်းများပါရှိသဖြင့် အလွန် လှပသည်။ ပါးစောင်နှစ်ဘက်၌ အသီးအနှံ စသောအစာများကို သိုလှောင်သယ်ဆောင်ရန် အိတ်များပါရှိခြင်းကြောင့် ထူးဆန်းသည်။

ဤရှဉ့်ကလေးမျိုးသည် ရှဉ့်အစစ်တို့ကဲ့သို့ သစ်ပင်ထက်တွင် မနေဘဲ မြေပေါ်၌သာ အနေများသည်။ အလွန်သိတတ်၍၊ မနေမနား အလုပ်လုပ်လေ့ရှိ၏။ နေထိုင်ရန် တွင်းတူးရသည်။ ရန်သူအသိခက်အောင် တူးဆွပြီးသောမြေကြီးများကို တွင်းဝမှ ခပ်ဝေးဝေးနေရာ၌ ထားတတ်သည်။ တွင်းမှာ ပေ ၂ဝ ခန့် နက်၍ တွင်း၌ ရေညိ|၊ သစ်ရွက်၊ မြက်တို့ဖြင့် အိပ်ရာနေရာ တို့ကို ပြုလုပ်သည်။ အစာလှောင်ခန်းများ ပြုလုပ်၍၊ ဆောင်းရာသီ ခိုအောင်းချိန်၌ စားသုံးရန်အစာ ရေစာတို့ကို လိုသည်ထက် ပို၍ မြောက်မြားစွာ စုဆောင်းတတ်သည်။ ရန်သူနှင့်တွေ့က ထွက်ပြေးနိုင်ရန် အပေါက်ဖောက်လုပ်ထားသည်။

ယင်းတို့သည် တစ်ကောင်နှင့်တစ်ကောင် ရင်းနှီးခင်မင်စွာ နေထိုင်တတ်သည့်အလျောက် များသောအားဖြင့် နေရာကောင်း တစ်ခုကို ရွေးချယ်ပြီးနောက် ကိုယ်စီကိုယ်ငှ တွင်းတူးကာ အုပ်ဖွဲ့၍ နေထိုင်လေ့ရှိကြသည်။ နွေရာသီ နေသာသောအခါ များတွင်၊ တွင်းအပြင်ဘက်၍ နေပူစာလုံယင်း တစ်ကောင်နှင့် တစ်ကောင် ဆူညံစွာ အသံပြု၍ နေတတ်သည်။ ထိုသို့သော အချိန်တွင် တစ်ကောင်ကောင်က အချက်ပေးလိုက်လျှင် ရန်သူ ဖြစ်သော မြေခွေးများလာ၍လော၊ စွန်များဝဲ၍လောဟု တွေးတော မနေတော့ဘဲ တစ်ခါတည်း တွင်းထဲအရောက် ဝင်ပြေးလေ့ ရှိကြသည်။ တစ်ကိုယ်ကောင်းစိတ် မရှိသည့်အတိုင်း တစ်ကောင် နှစ်ကောင်က ရန်သူကို အမြဲစောင့်ကြည့်၍ နေတတ်သည်။ ရန်သူလာလျှင်လည်း မိမိတစ်ကိုယ်တည်း လွတ်ရုံမပြေးဘဲ အခြားအဖော်များကိုပါ အချက်ပေးလေ့ရှိသည်။

ချစ်ပမန့်ရှဉ့်ကလေးတို့သည် နွေနှင့် ဆောင်းဦးရာသီတွင် သစ်သီးသစ်ဥများကို စား၍၎င်း၊ ငှက်သိုက်ထဲက ဥများကို ခိုး၍၎င်း၊ ပိုးကောင်များကို ဖမ်း၍၎င်း၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး စားသောက်လျက် အချိန်ကို ကုန်စေသည်။ ထို့နောက် ဆောင်းဥတု အေးမြသောရာသီ ရောက်လာသောအခါ စုဆောင်းထားသော အစာကို စားသောက်၍ တွင်းအောင်းကာ ဆောင်းခိုလေ့ရှိသည်။ ဤရှဉ့်ကလေးမျိုးသည် မေလ၊ ဇွန်လလောက်တွင် သားတစ်ခါမွေး၍ ဩဂုတ်လလောက်တွင်လည်း တစ်ခါတစ်ရံ တစ်သားထပ်မွေးတတ်သည်။ တစ်ကြိမ်လျှင် လေးငါးကောင်ခန့် မွေးတတ်၏။ အနောက်နိုင်ငံများတွင် ချစ်ပမန့်ရှဉ့်ကို အချို့က အိမ်တွင်အလှမွေး၍ ယုယကြသော်လည်း၊ တောင်သူလယ်သမားများကမူ မိမိတို့၏ ယာခင်းစိုက်ခင်းများကို ဖျက်ဆီးသော ရန်သူဟူ၍ ယူဆကြကာ ထိုရှဉ့်ကလေးများ မလာရောက်နိုင်ရန် ကာကွယ်ကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)
**ဆံရိတ်ခြင်း** (**ခေါင်းရိတ်ခြင်း** လည်းခေါ်) သည် လူ၏ဆံကို တစိတ်တပိုင်းဖြစ်စေ၊ အားလုံးဖြစ်စေ ရိတ်ခြင်းဖြစ်ပြီး ဘာသာရေးခံယူချက်ကို ဖော်ထုတ်ရန်သော်လည်းကောင်း၊ ကျိုးနွံမှုကိုပြရန်သော်လည်းကောင်း ပြုလေ့ရှိသည်။ အလယ်ခေတ် ကတ်သလစ်ဘာသာဝင်တို့တွင် ထိုသို့သောအယူ ရှိခဲ့ဖူးသည်။ ၁၉၇၂ ခုအရောက်တွင် ပုတ်ရဟန်းမင်းကြီးအမိန့်ဖြင့် ထိုသို့ပြုခြင်းကို ပိတ်ပင်သည်မှ တစတစ ပျောက်ကွယ်သွားသည်။ ဆံရိတ်ခြင်းသည် ထောက်ခံခြင်း၊ စာနာခြင်းနှင့် ပူဆွေးဝမ်းနည်းခြင်းကိုလည်း ရည်ညွှန်းသည်။ လက်ရှိတွင် ရဟန်းများ၊ သက်ဝင်ယုံကြည်သူများ၊ အခြား ဆန်းဆန်းကြယ်ကြယ် ကိုးကွယ်သူများက ဆံရိတ်မှုကို ပြုလျက် ရှိသည်။

ဘာသာရေးအရ ဆံရိတ်ခြင်း
---------------------

### ခရစ်ယာန်ဘာသာ

အရှေ့ပိုင်းဪသိုဒေါ့အသင်းတော်ဘက်တွင် လောလောလတ်လတ် နှစ်ခြင်းခံပြီးသော အသင်းသားတို့ကို ဆံရိတ်ရန် ခွင့်ပြုလေ့ ရှိသည်။

### ဗုဒ္ဓဘာသာ

ရဟန်း၊ သာမဏေနှင့် ဘိက္ခုနီတို့ကို ဆံကြောင့်ဖြစ်သော ဗာဟီရတို့မှ ကင်းစေရန် ဆံရိတ်စေသည်။ နှောင်းဖြစ် သီလရှင်တို့လည်း ထိုထုံးစံကို ယူကာ ဆံရိတ်သည်။

### အစ္စလာမ်ဘာသာ

မက္ကာသို့ ဘုရားဖူးပြီးအပြန်တွင် ခေါင်းရိတ်လေ့ ရှိသည်။

### ဟိန္ဒူဘာသာ

ဟိန္ဒူဘာသာ၏ အချို့သော အယူကွဲတို့တွင် ခေါင်းရိတ်သည့်ထုံးစံ ရှိသည်။

ပူဆွေးမှုကို ပြသည်အားဖြင့် ဆံရိတ်ခြင်း
--------------------------------------

### အိန္ဒိယ

မဇ္ဈိမဒေသ (အိန္ဒိယ) ၌ ရင်းချာသောအမျိုးအဆွေတို့ တိမ်းပါးလျှင် အမျိုးသားများက ဆံရိတ်လေ့ ရှိသည်။ နောက်ခံသဘောတရားမှာ အမျိုးသားတို့က အမျိုးသမီးများသို့ ကိုယ်လှုပ်ရင်တီး ငိုပွဲကြီးမဆင်ရသည့်အတွက် မဏိဦးခေါင်းတွင် အပူအောင်း၍ လူကောင်းအစစ်မှ မမာဖြစ်တတ်သောကြောင့် ဟူ၏။ ဥပုသ်လည်း ၁၁ ရက် စောင့်ရသတတ်။

မိမိတို့ ထောက်ခံသော တနည်း ကြည်ညိုလေးစားသော ပုဂ္ဂိုလ်များ ဘဝကူးလျှင်လည်း ဆံရိတ်တတ်သေးသည်။ 

### မြန်မာ

မွန် ၃ ရပ်ကို မွန်တို့ အုပ်ချုပ်စဉ်က မင်းလုပ်သူသေလျှင် ခေါင်းရိတ်ရသည့်ထုံးစံ ရှိသည်။ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၉၀၆ ခုတွင် မြောင်းမြစား သမိန်ပရူ လွန်သဖြင့် တမြို့လုံးရှိ အမျိုးသားများ ခေါင်းရိတ်ကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "Mourners shave heads for India's Jayalalitha". 2016 Dec 7.
2. ↑  မှန်နန်းမဟာရာဇဝင်
ဟောလဗိုင်း ဟန်းဇ်
**ဟန်းဇဟောလဗိုင်း**(ခရစ်၁၄၉၇-၁၅၄၃)သည် ပုံတူပန်းချီကားရေးဆွဲခြင်း၌ ထင်ရှားသော ဂျာမနီပန်းချီကျော်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဘခင်အမည်သည်လည်း ဟန်း ဇဟောလဗိုင်းဟူ၍ပင်ဖြစ်သည်သာမက၊ နှစ်ဦးစလုံး ပန်းချီဆရာများဖြစ်သောကြောင့် ဘခင်ကို ဟန်းဇ ဟောလဗိုင်း (အကြီး)၊ သားကိုဟန်းဇဟောလဗိုင်း (အငယ်)ဟု တစ်ခါတစ်ရံခွဲခြားဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ ဟောလဗိုင်းသည် ၁၄၉၇ ခုနှစ်တွင်ဂျာမနီနိုင်ငံ၊ အော့ကစဗူးမြို့၌ဖွားမြင်ခဲ့၍ ဖခင်ထံ၌ ပန်းချီပညာကိုဦးစွာသင်ကြားခဲ့သည်။ 

  

၁၅၁၄ ခုနှစ်တွင် ဟောလဗိုင်းသည် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံဗားလမြို့သို့ သွားရောက်၍ ပုံနှိပ်စာအုပ် များ၌သရုပ်ပြပုံများရေးဆွဲသည့်လုပ်ငန်းဖြင့်စီးပွားရှာခဲ့လေသည်။ ထိုမြို့တွင်ဒပ်ချ်အမျိုးသားပညာရှိကြီးအီရက်ဇမပ်နှင့် မိတ်ကျွမ်းဝင်ခဲ့ရာထိုပုဂ္ဂိုလ်ရေးသောစာအုပ်၌ သရုပ်ပြပုံများကို ရေးဆွဲခဲ့ရသည်။ ဟောလဗိုင်းသည် အခြားစာရေးဆရာတို့၏ စာအုပ်များအတွက် ရုပ်ပုံများကိုလည်း ရေးဆွဲခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့်ဂျာမနီနိုင်ငံခရစ်ယန်သာသနာ့အရေးပုံခေါင်းဆောင် မာတင်လူသာ ကိုယ်တိုင် ဂျာမန်ဘာသာပြန်ဆိုသော သမ္မာကျမ်းစာအုပ်တွင် သရုပ်ပြပုံများကို ရေးဆွဲပေးခဲ့သည်။ ဟောလဗိုင်းသည် ပုံတူပန်းချီကား၊ အယူဝါဒဆိုင်ရာ ပန်းချီကားတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရောင်စုံပြတင်းမှန်ပုံစံနှင့် အမျိုးသမီးအဝတ်အစားတို့ကိုလည်းကောင်း၊ရေးဆွဲထုတ်လုပ် ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ပုံတူပန်းချီကားရေးဆွဲရာ၌ လက်စွမ်း ထက်သည်။ 

  

၁၅၂၆ခုနှစ်တွင် ဟောလဗိုင်းသည် အီရက်ဇမပ်ထံမှ မိတ်ဆက်စာဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံရှိ ဆာတောမတ်မိုးထံသို့ သွားရောက်ခဲ့လေသည်။ ဆာတောမတ်မိုးသည် အဋ္ဌမဟင်နရီဘုရင်နှင့်သင့်မြတ်သော နိုင်ငံခေါင်းဆောင်ကြီး ဖြစ်သည့်အပြင် စာရေးဆရာတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ ဟောလဗိုင်းသည် ဆာတောမတ်မိုး၏ ဧည့်သည်အဖြစ်ဖြင့် လန်ဒန်မြို့တွင် နှစ်နှစ်မျှနေထိုင်ပြီးနောက် ဗားလမြို့သို့ပြန်ခဲ့သည်။ တစ်ဖန် ၁၅၃၁ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ ပြန်ခဲ့၍ ဟင်နရီဘုရင်၏ မှူးမတ်မျိုးနွယ်တို့၏ ပုံတူပန်းချီကားများကို ရေးဆွဲသည်။ ထိုပုံတူပန်းချီကားများကို အင်္ဂလန်နိုင်ငံရှိ ဝင်ဆာရဲတိုက်တွင်တွေ့မြင်နိုင်သည်။ အဋ္ဌမဟင်နရီဘုရင်၏ ပုံတူပန်းချီကားကိုလည်း ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ဘုရင့်အရွယ်တူပန်းချီကားမှာအသက်ဝင်လျက် ရှိသောဟောလဗိုင်း၏လက်ရာကောင်းတစ်ခုဖြစ်၍ ထိုပုံကိုကြည့်လျှင် ဦးခေါင်းနှင့်ကိုယ်လက်အင်္ဂါတို့ လှုပ်ရှားနေဘိသကဲ့သို့ တွေ့မြင်ရသည်ဟု ခြီးကျူးဖော်ပြကြလေသည်။ ၁၅၃၆ခုနှစ်တွင် ဟင်နရီဘုရင်က နန်းတွင်းပန်းချီဆရာအဖြစ် မြှောက်စားခြီးမြှင့်ခြင်းကိုခံရသည်။ ပန်းချီကျော်ဟန်းဇဟောလဗိုင်းသည် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ နှင့်အင်္ဂလန်နိုင်ငံတို့တွင်သာများသောအားဖြင့် နေထိုင်ခဲ့သော်လည်း ဂျာမန်ပန်းချီကျော် တစ်ဦးအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုကြလေသည်။ ( ဂျာမန်အနုပညာ။) 

  

ဟောလဗိုင်း ရေးဆွဲခဲ့သော ပန်းချီလက်ရာများကို အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် လန်ဒန်မြို့ နေရှင်နယ်ပန်းချီပြတိုက်၊ ဝင်ဆာရဲတိုက်တို့၌လည်းကောင်း၊ဥရောပတိုက်တွင် ဟိတ်မြို့တော်၊ဘာလင်မြို့၊ဗီယင်နားမြို့၊ ပါရစ်မြို့၊ မျူးနစ်မြို့၊ ဗားလမြို့တို့၌ရှိသောပန်းချီပြတိုက်များ၌လည်းကောင်း တွေ့မြင် နိုင်သည်။ အထူးသဖြင့်နေရှင်နယ်ပန်းချီပြတိုက်တွင်ရှိသော *မီလန်မြို့စားကတော်ခရစ္စတီးနား*၏ပုံတူကားသည်ဟောလဗိုင်း၏ လက်စွမ်းမြောက်သောပန်းချီကားဖြစ်ပေသည်။ သောလဗိုင်းသည် ၁၅၄၃ခုနှစ် နိုဝင်္ဘာလတွင် ပလိပ်ကပ်ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)
**လူမင်း**သည် ၁၉၇၀-ခုနှစ်၊ မေလ၊ ၅-ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးသိန်းလှိုင်နှင့် အမိ ဒေါ်ရီရီလှိုင်တို့မှ ရှမ်းပြည်နယ်၊ အောင်ပန်းမြို့၌ မွေးဖွားသည်။ အမည်ရင်းမှာ မောင်မင်းမင်းလှိုင် ဖြစ်သည်။ 

၁၉၉၅ခုနှစ်မှ စတင်ကာ အနုပညာလောကထဲသို့ ဝင်ရောက်လာကာ ၂၀၀၂-ခုနှစ်တွင် *ရွှေမှုန်ကြဲတဲ့ မိုးကောင်းကင်* ဇာတ်ကားဖြင့် အကယ်ဒမီ ရခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ကိုယ်တိုင် ဒါရိုက်တာလုပ်၍ *ကျန်စစ်မင်း* ရုပ်ရှင်ကိုရိုက်ကူးပြသကာ အကယ်ဒမီ ထပ်မံ ရရှိပြန်သည်။ လူမင်းသည် မြန်မာ့ အနုပညာလောကမှာ အောင်မြင်မှုသရဖူ ဆောင်းနိုင်ခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဒါရိုက်တာ တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ ကျန်စစ်သား ဇာတ်ကားကို မလေးရှား၊ စင်္ကာပူ၊ ဩစတြေးလျနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတိုတွင် ရုံတင်ပြသခဲ့သည်။

၂၀၀၄-ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ(၇)ရက်နေ့တွင် ခင်စံပယ်ဦး (ခင်စပယ်ဦး ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးပိုင်ရှင်)(သီဟတင်စိုး၊ စည်သူတင်စိုးတို့၏ ညီမ) နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ဧရာဝတီလူမင်းအမည်ရှိသော သမီးလေးတစ်ယောက် ထွန်းကားသည်။

ရရှိခဲ့သော ဆုများနှင့် ဆန်ကာတင်စာရင်းဝင်မှုများ
-----------------------------------------------

လူမင်း ရရှိခဲ့သော ဆုများနှင့် ဆန်ကာတင်စာရင်းဝင်မှုများ| ဆုအမည် | ခုနှစ် | ဆုအမျိုးအစား | ဇာတ်ကား | မှတ်ချက် |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ‌မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု | ၂၀၀၂ | အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု | ရွှေမှုန်ကြဲတဲ့မိုးကောင်းကင် | ဆုရရှိ |
| ၂၀၀၅ | အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု | ကျန်စစ်မင်း | ဆုရရှိ |
| ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဆု (ဧဝရတ် ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး) | ကျန်စစ်မင်း | ဆုရရှိ |
| ၂၀၁၆ | အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု | ပရော်ဖက်ဆာ ဒေါက်တာဆိတ်ဖွားနှင့် မြိုင်ရာဇာတာတေ | ဆုရရှိ |
| Star Awards | ၂၀၁၉ | အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု | ငယ်ကျွန် | ဆုရရှိ |

ကိုးကား
-------
**ဆိုင်မွန် ကော်မရှင်**ဟုလည်းသိကြသော အိန္ဒိယဥပဒေရေးရာကော်မရှင်သည် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆာ ဂျွန် ဆိုင်မွန်(Sir John Simon)ဦးစီး၍ ပါလီမန်အမတ် ခုနစ်ဦးပါဝင်သော အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ဖြစ်သည်။ **ဆိုင်မွန်ကော်မရှင်**သည် ဗြိတိန်နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးနှင့် အရေးအပါဆုံး ပိုင်ဆိုင်မှုတစ်ခုဖြစ်သည့် **အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု**ကို  လေ့လာရန် ***၁၉၂၈*** ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့ဝင်များအနက် တစ်ဦးမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံအတွက် **ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်**ရရှိစေရန် ကတိပြုခဲ့သည့် **အနာဂတ်အလုပ်သမားပါတီခေါင်းဆောင်**

ကလီးမန့် အက်တလီပင်ဖြစ်သည်။

  

***၁၉၁၉*** ခုနှစ်၌ **မွန်တဂူ-ခမ်းစ်ဖော့ဒ် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး** ကို စတင်မိတ်ဆက်ချိန်တွင်၊ ဗြိတိသျှအစိုးရသည် **ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှု**နှင့် လုပ်ဆောင်မှုများကို ဆန်းစစ်ရန်နှင့် အိန္ဒိယ အတွက် **ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုအသစ်**များကို အကြံပြု‌ပေးရန် **ဆယ်နှစ်**အကြာတွင် ကော်မစ်ရှင်တစ်ရပ်ကို အိန္ဒိယသို့ စေလွှတ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ 

  

***၁၉၂၇ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ***တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ကတိပြုထားသည့်အတိုင်း **ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို မိတ်ဆက်ရန်**အတွက်နှင့် **အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ တိုးတက်မှုများကို အစီရင်ခံရန်** ဆိုင်မွန်ကော်မစ်ရှင်ကို သတ်မှတ်ထားသည့် အချိန်ဇယားထက် *၂နှစ်*စော၍ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။

၎င်းကော်မစ်ရှင်ကို အိန္ဒိယလူမျိုးများမှ **ပြင်းထန်စွာ ကန့်ကွက်**ခဲ့ကြသည်။ နေရူး ၊ ဂန္ဒီ ၊ ဂျင်နာ ၊ မွတ်ဆလင်အဖွဲ့ချုပ် နှင့် အိန္ဒိယအမျိုးသားကွန်ဂရက် တို့အပါအဝင် အိန္ဒိယလူမျိုးများမပါဝင်သည့် ဗြိတိသျှပါလီမန် ကပါ ၎င်းကို ဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၎င်းကို ဒေါက်တာ ဘင်ရောင်း ရမ်ဂျီ အမ်ဘီကယ် ၊ ပီရီယာ အီဗွီ ရာမစာမီ နှင့် ချောင်ဒရီ ချိုတူး ရမ် တို့မှ ပံ့ပိုးပေးခဲ့ပါသည်။ 

  

ထင်ရှားသည့် **အိန္ဒိယအမျိုးသားရေးဝါဒီစာရေးဆရာ**လာလာ လာ့ခ်ျပတ် ရိုင်း သည် လာဟိုးမြို့ ၌ **ဆန္ဒပြပွဲတစ်ခု**ကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ သူသည် ဆန္ဒပြပွဲတွင် **ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များ၏ ရိုက်နှက်ထိုးကြိတ်မှု**ကို ခံခဲ့ရပြီး **၎င်းမှဒဏ်ရာများဖြင့် *၁၉၂၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့*တွင် သေဆုံးသွားခဲ့သည်။**

1. ↑  Simon Report | Making Britain။
2. ↑  *India and the Simon Report*။ 2017။ p. 11။[*လင့်ခ်သေ*]
3. ↑  Dr. Ambedkar and Simon Commission – Evidence of Dr. Ambedkar before the Indian Statutory Commission - Velivada - Educate, Agitate, Organize (3 September 2019)။
ဆရာသင် ၊ ဆင်ဖြူကျွန်း (၁၈၆၀ ခန့် ၁၉၃၄ )
---------------------------------------

ဆင်ဖြူကျွန်းဇာတိ အဖ အဝယ်တော်ပဲ့မင်း ဦးစု၊ အမိ မိဖုရား ဆံတော်ရှင်မယ်ခွေ။ မန္တ လေးနှင့် ဆင်ဖြူကျွန်းတွင် ပညာသင်သည်။ ယောအတွင်းဝန် ဦးဘိုးလှိုင်နှင့် ဦးမြတ်သာဒွန်းတို့ထံတွင် တပည့်ခံဖူးသည်။ မန္တ လေး မြန်မာမင်းထံ၌ လွှတ်စာရေးအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ သီပေါမင်း နန်းတက်ခဲ့သည့် အရေးတွင် အမည်မသိ လူအချို့က မျက်လုံးကို ဓားနှင့် ခြစ်သဖြင့် မျက်လုံးကွယ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဓနုဖြူ ကြုံလှ ဆရာဖုန်းကြီးထံတွင် နက္ခတ်၊ ဗေဒင်၊ ဆေးကျမ်းပညာကို သင်ယူသည်။ သဘင်သည်များအတွက် သီချင်းနှင့် ဇာတ်လမ်းများ ရေးသည်။ ကွက်စိပ်၊ နိပါတ် များလည်း ရေးသည်။ ကိုယ်တိုင်လည်း ကွက်စိပ်ဟောသည်။ ထိုမှ တစ်ဆင့် ရန်ကုန်သို့ ရောက်လာ၏။ ရန်ကုန်၌ အလုပ်လုပ်ပြီး ဟင်္သာတမြို့သို့ ပြန်ခဲ့သည်။ ဟင်္သာတ၌ ရုပ်သေးထောင်သည်။ ထိုသို့ ရုပ်သေးလှည့်ကရင်း သုံးခွ၌ အိမ်ထောင်ကျသည်။ ၁၉၀၇ တွင် သန်လျင်သို့ပြောင်းပြီး သန်လျင်၌ ကျောင်းထောင်သည်။ သန်လျင် ဗိုလ်ချုပ်ရွာ၌ အနိစ္စ ရောက်သည်။

  

ဆရာသင်သည် ‘စိန်ယင်းမာမင်းသမီး ပြဇာတ်’ ( ၁၈၈၂ ) ၊ ‘မောင်နန္ဒာရှင်မွေးလွန်းပြဇာတ်’ ( ၁၈၈၃ ) ၊ ‘စိန်နန်းသူ မြနန်းသူ ပြဇာတ်’ ( ၁၈၈၉ ) ၊ ‘သုဝဏ္ဏသျှံ ပြဇာတ်’ ( ၁၈၉၂ )၊ ‘နှင်းနွယ်သာဂရ ပြဇာတ်’ ( ၁၈၉၄ )၊ စသည့်ပြဇာတ်များ၊ ‘ပဒုမ္မဒေဝီဟောစာကြီးအသစ်’ ( ၁၉၀၃ ) ၊ ‘ဗုဒ္ဓဝင်တောထွက်ခန်းဟောစာကြီး’ ( ၁၉၁၄ ) စသည့် ဟောစာများ၊ ‘စကားပဒေသာ’၊ ယောအတွင်းဝန် ဦးဘိုးလှိုင်၏ ‘ဥတုဘောဇနသဂင်္ဟ’ ကျမ်း ကို လင်္ကာဖြင့် အတိုကောက်ဖွဲ့သော ‘ဥတုဘောဇန အတိုကောက် ဥတုရသဆေးကျမ်း’ ( ၁၉၁၂ ) တို့ကို ရေးခဲ့၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မလိခ၊ မြန်မာစာ အဘိဓာန်၊ အတွဲ ( ၂ ) ၊ စာ ၁၇၁ - ၁၇၂ ။
ဆာ **ဟန်းစ် ရော့ဆင်** (အင်္ဂလိပ်: Hans Rausing) KBE သည် ၁၉၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ဗြိတိသျှတွင်ကြီးပြင်းသည့် ဆွီဒင်လူမျိုးဘီလျံနာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်ဖြစ်သည်။

သူသည် သူ့ဖခင် Ruben Rausing တည်ထောင်ထားခဲ့သော ကမ္ဘာပေါ်တွင်အကြီးဆုံး ကုန်ထုတ်ပစ္စည်း ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း Tetra Pak (နောက်ပိုင်းတွင် Tetra Laval) ကုမ္ပဏီကို အမွေရရှိပြီး ချမ်းသာလာသည်။၂၀၁၀ ခုနှစ် တွင်း Sunday Times သတင်းစာ၏ UK တွင်အချမ်းသာဆုံးလူများစာရင်းတွင် သူသည် ပေါင် ၄၀၀၀ မီလျံ ပိုင်ဆိုင်မှုဖြင့် နံပါတ် ၁၁ နေရာတွင်ရှိသည်။

Tetra Laval ကုမ္ပဏီတွင် သူသည် စီမံခန့်ခွဲမှုဒါရိုက်တာအဖြစ် ၁၉၉၆ ခုနှစ်မှစ၍ ၃၇ နှစ်တိုင်တိုင် ဆောင်ရွက် ခဲ့ပြီး သူ၏ညီငယ်ဖြစ်သူ Gad Rausing ကို ယူအက်စ်ဒေါ်လာ ၇ ဘီလျံဖြင့် လုပ်ငန်းတစ်ဝက်ကို ရောင်းလိုက် သည်။ သူသည် ရုရှားအရေးကိစ္စများကို ကျွမ်းကျင်သူဖြစ်သောကြောင့် ရုရှားနှင့်ယူကရိန်းနိုင်ငံများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု များစွာလုပ်ခြင်းဖြင့် သူ၏စီးပွားရေးလမ်းကြောင်းပြောင်းသွားခဲ့သည်။

ဟန်းစ် ရော့ဆင် သည် အင်္ဂလန် East Sussex ရှိ Wadhurst တွင် ဧက ၉၀၀ ကျယ်သောခြံကျယ်ကြီးတွင် နေထိုင်လျက်ရှိသည်။ ထိုခြံကျယ်ကြီးထဲတွင် Vintage ကားများကိုစုဆောင်းထားပြီး သမင်များလည်း မွေးမြူထားသည်။ ရော့ဆင် သည် အားလပ်ရက်ခရီးထွက်သည့်အခါနေရန် အိမ်တစ်လုံးလည်း သူ၏မွေးရပ် ဆွီဒင်နိုင်ငံတွင် ရှိသေးသည်။ သူသည် အင်္ဂလန်သို့ ၁၉၈၀ ခုနှစ်များတွင် အခွန်ရည်ရွယ်ချက်ကြောင့် ပြောင်းရွှေ့လာသည်။

Rausing သည် Lisbet, Sigrid နှင့် Hans Kristian Rausing တို့၏ဖခင်ဖြစ်ပြီး Kirsten Rausing ၏ ဦးလေး ဖြစ်လေသည်။ Rausing တွင် မြေး ၇ ယောက်ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  The World's Billionaires — #73 Hans Rausing, Forbes.
***ရုပ်ဆိုးသူတရုတ်သား** **The Ugly Chinaman*** သည် တရုတ်စာရေးဆရာဘိုရန် ရေးသားသည့်ထင်ပေါ်ကျော်ကြားသော စာအုပ်တစ်အုပ်ဖြစ်သည်။ ထိုစာအုပ်တွင် ဘိုရန်ကတရုတ်လူ့အဖွဲ့အစည်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကို ပြင်းပြင်းထန်ထန်ဝေဖန်ထားသည်။ *ရုပ်ဆိုးသူတရုတ်သား* ကို တရုတ်ပြည်မကြီး၌ ကွန်မြူနစ်ပါတီအရာရှိများက တားမြစ်ထားသည်။

အကြောင်းအရာအကျဉ်းချုပ်
----------------------

တရုတ်ပြည်မကြီး၌ လက်ယာဝါဒီဆန့်ကျင်ရေးလှုပ်ရှားမှုနောက်တွင် တရုတ်သမိုင်းသာမက ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင်ပါ မြေငလျင်လှုပ်ခတ်သွားစေသည့် ယဉ်ကျေးမှုတော်လှန်ရေးကြီး စတင်ခဲ့သည်။ ယဉ်ကျေးမှုတော်လှန်ရေးသည် တရုတ်ပြည်သူသန်းပေါင်းများစွာကို အသက်ဆုံးရှုံးမှုများဖြစ်စေခဲ့သည့်အပြင် မေတ္တာကရုဏာတရားများကိုဖျက်ဆီးကာ လူ၏မြင့်မြတ်မှုကို ညစ်ညမ်းစေခဲ့သည်။ ယဉ်ကျေးမှုတော်လှန်ရေးကြောင့် တရုတ်ပြည်တွင် လူနှင့်တိရစ္ဆာန်အကြား ကွာခြားချက် နည်းလာစေခဲ့သည်။ ထို 'ဆယ်နှစ်တာ ပျက်စီးခြင်း' သည် လူများစွာကို တိရစ္ဆာန်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။ ဤအဆင့်အထိ အကျင့်စာရိတ္တပျက်ယွင်းနေသော တရုတ်လူမျိုးများသည် မိမိကိုယ်မိမိ လေးစားမှုကို မည်သို့ပြန်ရနိုင်မည်နည်းဟု ဘိုရန်ကမေးကာ စာအုပ်ဖွင့်သည်။

အခြားဖတ်ရန်
-----------

*အမှောင်နည်းလမ်းများ- တရုတ်နိုင်ငံအကြောင်း အမှန်တရား*

ကိုးကား
-------
**ဆိုင်းရင်းမြို့** သည် ရှေးခေတ်ဂရိ နှင့် ရောမ မြို့တော်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ယနေ့ခေတ် လစ်ဗျားနိုင်ငံ ရှာဟတ် အနီးတွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်းသည် ဒေသအတွင်းရှိ ဂရိမြို့တော် ၅ ခုတွင် ရှေးအကျဆုံးနှင့် အရေးအပါဆုံးသော မြို့ဖြစ်သည်။ ထိုမြို့ကို အစွဲပြု၍ လစ်ဗျားအရှေ့ပိုင်းအား *ဆိုင်းရင်နိုင်ကာ* ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်မှာ ယနေ့ထက်တိုင် နာမည်တွင်ခဲ့သည်။ ရှေးခေတ် ဆိုင်းရင်းမြေအောက်ဂူသင်္ချိုင်း အနီးတွင် တည်ရှိသည်။

ဆိုင်းရင်းမြို့သည် ဂျီဘဲလ် အက်ကဒါ ကုန်းမြင့် အတွင်းရှိ စိမ်းစိုသော တောင်ကြားတစ်ခုတွင် တည်ရှိသည်။ ထိုမြို့အား ကိုင်ရီ ရေပူစမ်းကို အစွဲပြု၍ အမည်မှည့်ခေါ်ခြင်း ဖြစ်ပြီး ဂရိတို့မှ အပိုလိုနတ်မင်းနှင့် သက်ဆိုင်သည့် မြင့်မြတ်သော နေရာ အဖြစ်သတ်မှတ်ကြသည်။ ဆိုကရေးတီး ၏ တပည့်တစ်ဦးဖြစ်သော အရစ္စတီးပတ်စ် ဘီစီ ၄ ရာစုတွင် တည်ထောင်ခဲ့သည့် ဆိုင်းရင်းနိတ် အတွေးအခေါ်ကျောင်း တည်ရှိရာ နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ အာဖရိက၏ အေသင်မြို့ ဟုလည်း တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Temehu (Cyrene)
2. ↑  Global Treasures: Cyrene
3. ↑  Shahhat or (Cyrene) City by NestBird.info[*လင့်ခ်သေ*]
4. ↑  للغة العربية اضغط هنا http://cyreen630.maktoobblog.com Archived 2010-12-23 at the Wayback Machine.
**ဇာတိပ္ဖိုလ် မောင်သိန်း** ( ဦးသိန်း ) ကို အဖဦးသိန်းထွန်းလှိုင်နှင့် အမိဒေါ်စိန်တုတ်တို့မှ ၁၉၂၅ ခု၊ ဇူလိုင်လ ( ၁၂ ) ရက်နေ့တွင် မကွေးတိုင်း၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့၌ ဖွားမြင်သည်။

  

၁၉၅၄ - ၅၅ ခုနှစ်မှစ၍ သမဝါယမ မဂ္ဂဇင်းတွင် ဝတ္ထုတိုများစ၍ ရေးသားသည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ရှေ့သို့စာစောင်၊ လမ်းစဉ်သတင်းဂျာနယ်တို့တွင် ဝတ္ထုတိုနှင့် ဆောင်းပါးများရေး၍ ၁၉၇၀ ပြည့်တွင် မန္တလေးဟံသာဝတီ သတင်းစာ၌ ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်မှစ၍ ဗိုလ်တထောင် သတင်းစာတိုက်တွင် အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီး ဆောင်းပါးပုဒ်ရေ ( ၆၀၀ ) ခန့်ရေးသားခဲ့သည်။ မြဝတီ မဂ္ဂဇင်းနှင့် စာပေလုပ်သား မဂ္ဂဇင်းတို့တွင် ဝတ္ထုတိုများ ရေးသား၍ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်တထောင် သတင်းစာတိုက်မှ သက်ပြည့်အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်မှစ၍ ခေတ်မြန်မာ ဂျာနယ် အယ်ဒီတာ ချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်၍ သင်းပျံ့၊ နိုင်ငံသား တစ်ဦး၊ လေ့လာသူတစ်ဦး၊ အယ်ဒီတာ တစ်ဦး အမည်ဖြင့် ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။ ယခင်က စာပေလုပ်သား အဖွဲ့တွင် ဗဟိုအမှုဆောင် ကော်မတီဝင် တစ်ဦး အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ဇာတိပ္ဖိုလ်မောင်သိန်းခေါ် ဦးသိန်းသည် ၁၉၉၈ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ ( ၃ ) ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့၊ ညနေ ( ၃ ) နာရီ၊ မိနစ် ( ၂၀ ) တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------
**ရုံပိုင်** (အင်္ဂလိပ်: Station Master) ဆိုသည်မှာ ရထားသွားလာပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းများကို ဘူတာနယ်နိမိတ်အတွင်း သတ်မှတ်အချိန်ကာလတွင် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရသော ဝန်ထမ်းကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည့်အပြင် တာဝန်ပေးအပ်သည့် အချိန်ကာလအတွင်း တစ်ဦးတည်းလွတ်လပ်စွာတာဝန်ခံ၍ အချက်ပြနှင့် အချက်ပေးကိရိယာများကို တာဝန်ယူလုပ်ကိုင်ရခြင်း၊ ရထားချဉ်းကပ်ခွင့်ကို လက်ခံခြင်း၊ တောင်းခံခြင်းနှင့် ထွက်ခွင့်ပေးခြင်းတို့ကို မိမိကိုယ်တိုင် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရသော ဝန်ထမ်းတစ်ဦးတစ်ယောက်ကိုပါ ဆိုလိုသည်။

ရုံပိုင်များ
------------

* ရုံပိုင်ချုပ်ကြီး
* ရုံပိုင်ချုပ်
* ဒုရုံပိုင်ချုပ်၊ ရုံပိုင်ကြီး(အထူးတန်း)
* ရုံပိုင်ကြီး၊ "က"တန်းရုံပိုင် (ဝါ) ရုံပိုင်(အထူး)
* ရုံပိုင်
* ဒုရုံပိုင်
* လက်ထောက်ရုံပိုင်

### ဒုတိယရုံပိုင်

ဒုတိယရုံပိုင်သည် ရုံပိုင်/ရုံပိုင်ကြီး၏ တာဝန်တစိတ်တ‌ဒေသကို အထောက်အကူပြုသည်လည်းရှိ၏။ ရုံပိုင်/ ရုံပိုင်ကြီးမရှိခိုက် ရုံပိုင်/ရုံပိုင်ကြီး၏ တာဝန်ဝတ္တရားကို တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရသူလည်း ဖြစ်‌လေသည်။ သို့သော် အချို့သောကိစ္စရပ်များတွင် နည်းဥပဒေဖြင့် ရုံပိုင်ကိုယ်တိုင်ပြုလုပ်ရမည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသော မ‌တော်တဆမှုအ‌ရေးပေါ်ကိစ္စများ၊ အဆက်အသွယ်လုံးဝပြတ်သွားသောအခါ လမ်းရှင်းမဲ့ရထားထွက်ခွင့်ထုတ်ပေးခြင်းကိစ္စနှင့် ငွေပို့လွှာတွင် လက်မှတ်‌ရေးထိုးခြင်းကိစ္စ အစရှိသည်တို့ကို လုပ်ပိုင်ခွင့်မရှိပေ။ သို့ရာတွင် ရုံပိုင်/ရုံပိုင်ကြီးမရှိခိုက်တွင် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရပြီး ပြန်လည်တင်ပြရသည်။

ကိုးကား
-------

မြန်မာ့မီးရထား
ကာဗာရှိ ကျောက်နက်တော်၏ ပုံတော် 
**ကျောက်နက်တော်** (အာရပ်: ٱلْحَجَرُ ٱلْأَسْوَد‎, *al-Ḥajaru al-Aswad*, 'ကျောက်တုံးမည်း') တနည်းအားဖြင့် ကျောက်တုံးမည်းဟုခေါ်သော အရာသည် ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ၊ မက္ကာရှိ ကျောင်းတော်ကြီး၏ အလယ်တွင် ရှေးကတည်းကတည်ဆောက်ထားသည့်ကာဗာခေါ်သည့် ဥပေါသထအဆောင်အအုံ အရှေ့ဘက်တွင် ထားရှိထားပါသည်။ အာဒံနှင့် ဧဝတို့လက်ထက်ကတည်းက အရာဖြစ်၍အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်တို့ တန်ဖိုးထားသည့် အရာဖြစ်သည်။.

အစ္စလာမ်အယူဝါဒစတင်ခြင်းခေတ်မတိုင်မီက ကာဗာကျောက်တုံးတော်အား ကြည်ညိုကြသည်။ အစ္စလာမ့်ထုံးတမ်းစဉ်လာအရ ၎င်းကို အစ္စလာမ် တမန်တော် မုဟမ္မဒ်သည် ခရစ်နှစ် ၆၀၅ တွင် ကဘာ၏နံရံတွင် မပျက်မစီး တည်ရှိနေခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ အစိတ်စိတ်အမြွှာမြွှာကွဲသွားကာ ယခုအခါ ကာဘာအဆောက်အအုံ၏ နံဘေးရှိ ငွေဘောင်တစ်ခုအဖြစ် မာနေလေသည်။ ၎င်း၏ရုပ်သွင်သဏ္ဌာန်သည် ဘုရားဖူးများလက်ဖြင့် ချောမွေ့စွာ ပွတ်တိုက်ကာ အပိုင်းပိုင်းပြတ်တောက်နေသော နက်မှောင်သော ကျောက်တုံးကြီးတစ်ခုဖြစ်သည်။ အစ္စလာမ့်ထုံးတမ်းစဉ်လာအရ ယဇ်ပလ္လင်တစ်ခုဆောက်ရန် အာဒံနှင့်ဧဝအတွက် လမ်းပြအဖြစ် ကောင်းကင်မှပြုတ်ကျသည်ဟု ခံယူထားသည်။ ၎င်းကို ဥက္ကာခဲ ဟု မကြာခဏ ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ 

ဖိုင်:Black Stone Of Kaaba In Super Resulution 49000 MP.jpgကာဗာ ကျောက်နက်တော်
မွတ်ဆလင်ဘုရားဖူးများသည် *ဟဂ်ျ* ကာလအတွင်း *တွက်*ဓလေ့ထုံးတမ်းဖြစ်သော လက်ဝဲရစ်ပတ် လှည့်လည်ခြင်း၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ကာဗာကို ဝိုင်းရံပတ်ကြစဉ် မုဟမ္မဒ်ထံမှရရှိသော အနမ်းကို အတုယူကာ ကျောက်တုံးနက်ကို နမ်းရန် ကြိုးစားကြသည်။ မွတ်ဆလင်တွေသည် ကျောက်နက်တော်ကို မကိုးကွယ်ကြပေ။

ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာဖော်ပြချက်
---------------------------

ကိုးကား
-------

### ကိုးကားချက်များ

1. ↑  Hedin, Christer (2010). "Muslim Pilgrimage as Education by Experience".
2. ↑  "Do Muslims Worship The Black Stone Of The Kaaba?"။
အနောက်နိုင်ငံများတွင် အလေ့ရှိသည်မှာ ပေါင်မုန့်ကို 
ထောပတ်သုတ်၍ စားကြသကဲ့သို့ *ယို*သုတ်၍လည်း သုံး 
ဆောင်ကြလေသည်။ အဆိုပါယိုကို ပြုလုပ်ရာ၌ ယိုပြုလုပ်မည့် 
သစ်သီးများကို ရှေးဦးစွာ ပြုတ်၍ ချေနယ်ရသည်။ ထို့နောက်မှ 
သကြားရည်နှင့် ရေရော၍ထားသည့် အထဲသို့ ချေနယ်ထားသော 
သစ်သီးဖတ်များကိုထည့်ကာ သကြားရည်အတန်ပျစ်လာသည်အထိ ကျိုရသည်။ ပေါင်မုန့်တွင် သုတ်စားရန် အနေရောက် မရောက် သိနိုင်ရန်မှာ ကျိုနေသော ယိုကို တစ်ဇွန်းခန့် ခပ်ပြီး 
လျှင် လက်ဖက်ရည်ပန်းကန်ထဲသို့ ထည့်၍ အအေးခံကြည့်ရသည်။ ယိုသည် အနည်းငယ်ခဲသွားလျှင် အိုးကိုချရန်သင့်ပြီ 
ဖြစ်သည်။

ကျိုထားသောအိုးကို ဖိုပေါ်မှ ချလျှင်ချခြင်း အသင့်ပြင် 
ထားသော ပုလင်းများထဲသို့ ပူနွေးနေခိုက်တွင် လောင်းထည့်ရလေသည်။ ပုလင်းထဲတွင် အအေးခံ၍ ခပ်ပျစ်ပျစ်ဖြစ်လာသောအခါမှ ဆီစိမ်စက္ကူ၊ ဂျပ်စက္ကူတို့ဖြင့် ပုလင်းအဝကို ခပ်ကျပ်ကျပ် ပိတ်စည်းရလေသည်။ 

ယိုအမျိုးမျိုးရှိသည့်အနက် မာမလိတ်ခေါ် ယိုတစ်မျိုးသည် 
လိမ္မော်သီး၊ သံပရာသီးတို့ကို အခွံပါ ထည့်သွင်းပြုလုပ်ထားသော ယိုဖြစ်သည်။ ဂျယ်လီခေါ် ယိုတစ်မျိုးမှာကား သစ်သီးရည်ကိုသာ ညှစ်ယူ၍ အဖတ်များ မထည့်ဘဲ သကြားဖြင့် ကျိုထားခြင်းဖြစ်သည်။ ယိုထိုးရာတွင် သကြားကို ယိုထိုးမည့် 
သစ်သီး၏ အလေးချိန်နှင့် ဆတူမျှ ထည့်ရသည်။ အချဉ်အရသာ 
မပါသော သစ်သီးမျိုးဆိုလျှင် သကြားအနည်းငယ် လျှော့၍ 
ထည့်ရသည်။ ယိုထိုးရာတွင် ဒန်အိုး၊ သို့မဟုတ် ကြေးဝါအိုး 
အဝခပ်ကျယ်ကျယ်ကို အသုံးပြုသင့်၍ မိနစ် ၂ဝ မှ ၆ဝ ခန့်ထိ ကျိုပေးရသည်။ ကျိုရာ၌ မီးခပ်ပြင်းပြင်းတွင် ခပ်သွက်သွက် ဆူနေစေရမည်။

ယိုထိုးသည်ဟု ဆိုလျှင် သစ်သီးမှအပ အခြားအရာများကို 
ယိုထိုး၍မရချေ။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း ရာသီအလိုက်ပေါ်သော 
သစ်သီးများကို ယိုထိုးကြသည်။ သို့ရာတွင် အနောက်နိုင်ငံမှ 
ယိုများကဲ့သို့ ပေါင်မုန့်တွင် သုတ်စားရန်မဟုတ်ဘဲ၊ မုန့်ခဲဖွယ် 
အချိုပွဲများတွင် သုံးဆောင်ရန်ဖြစ်သည်။ သရက်သီး၊ မရမ်းသီး 
စသော အသီးများကို အလုံးလိုက်ဖြစ်စေ၊ အခြမ်းလိုက်ဖြစ်စေ၊ 
အစိတ်လိုက်ဖြစ်စေ ယိုထိုးကြ၍ အဖတ်အတိုင်းဆယ်၍ စားသုံး 
ကြသည်။ နာနတ်ယို၊ ဒူးရင်းယိုများမှာ ချေနယ်၍ ယိုထိုးထားခြင်း ဖြစ်သော်လည်း လက်ဖြင့် ဆုပ်ကိုင်စားနိုင်သောယိုများ 
ဖြစ်ကြသည်။ ကျောက်ဖရုံယို၊ အုန်းယိုတို့ကိုကား အေးသွား 
လျှင် ခဲ၍ မာသွားသည်ထိ ယိုထိုးကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် 
ယိုထိုးရာ၌ သကြားကိုလည်းကောင်း၊ ထန်းလျက်ကိုလည်းကောင်း၊ ကြံသကာကိုလည်းကောင်း အသုံးပြုကြလေသည်။

သစ်သီးများမှာ ယိုထိုးထားခြင်းဖြင့် ကြာရှည်ခံကာ 
အရသာပို၍ ကောင်းလေသည်။ အနောက်နိုင်ငံများတွင်မူ ကမ္ဘာ
အရပ်ရပ်သို့ တင်ပို့ရောင်းချကြရန် ယိုထိုးခြင်းကို လုပ်ငန်း 
တစ်ရပ်အဖြစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)
ဂီတပညာရှင် ယိုဟန်းစထရောက်
ယိုဟန်းစထရောက်သည် ဩစတြီးယန်းလူမျိုး ဂီတပညာသည်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဩစတြီးယားနိုင်ငံ၊ ဗီယင်းနားမြို့၌ ၁၈၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။ ဖခင်ဖြစ်သူမှာ နာမည်ကျော် တီးဝိုင်းခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သော်လည်း သားဖြစ်သူ ဟိုဟန်းစထရောက်အား သူကဲ့သို့ ဂီတဖြင့် အသက် မမွေးစေလို၍ ငယ်စဉ်ကပင် ဗီယင်းနားမြိုရှိ လက်မှုပညာ သင်ကျောင်းသို့ ပို့ပြီးလျှင် အရွယ်ရောက်သော အခါ၌လည်း ဘဏ်တိုက်စာရေးအလုပ်ကို လုပ်စေလေသည်။ သို့သော် စထရောက်သည် ဖခင်ကြီးကွယ်ရာ၌ တရောထိုးပညာကို တိတ်တဆိတ် သင်ယူ၍ ၁၈၄၄ ခုနှစ်တွင် တီးဝိုင်းတစ်ခုကို သူကိုယ်တိုင် ဦးစီးကာ တီးမှုတ်ခဲ့၏။ ထိုအခါမှ စ၍ စထရောက်သည် ဂီတပညာသည်ကြီးဖြစ်လာသည်။ ၁၈၄၉ ခုနှစ်၌ တီးဝိုင်းကို မိမိတီးဝိုင်းနှင့် ပူးပေါင်း၍ ဩစတြီးယား၊ ပိုလန်နှင့် ဂျာမနီနိုင်ငံများတွင် လှည့်လည်တီးမှုတ်ရာ လူကြိုက် အလွန်များခဲ့လေသည်။ ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင် အဆိုတော်အမျိုးသမီး တစ်ဦးနှင့် လက်ထပ်ပြီးလျှင် တီးဝိုင်းခေါင်းဆောင် အလုပ်ကို စွန့်လွှတ်လိုက်လေ၏။ ထိုနောက် စထရောက်သည် ကပွဲများ၌ သီဆိုရန် သီချင်းများကို ရေးသားယင်း သီချင်းရေးဆရာအဖြစ်ဖြင့် ကျော်ကြားလာပြန်သည်။ စထရောက်သည် ကပွဲသီချင်း ပုဒ်ပေါင်း ၄ဝဝ နီးပါးရေးသားခဲ့သည်သာမက ထိုသီချင်းများ ကဲ့သို့ပင် လူကြိုက်များသော အော်ပရာခေါ် တေးသံစုံဇာတ်များကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ 

၁၈၉၉ ခုနှစ် ဇွန်လ ၃ရက်နေ့တွင် ဂီတစာဆိုကြီး စထရောက်သည် မိမိချက်မြုပ်ဖြစ်သော ဗီယင်းနားမြို့၌ပင် ကွယ်လွန်လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)
မြန်မာဘာသာဖြင့် သင့်လျော်သော အမည်မရှိသေးသောကြောင့် ဤဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်ကို အခြားဘာသာစကား / စာဖြင့် ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်သည်။

တဖန် မိန့်တော်မူသည်ကား၊ တစုံတယောက်သောသူ၌ သားနှစ်ယောက်ရှိ၏။ ၁၂သားအငယ်သည် အဘထံသို့ သွား၍၊ အဘ၊ အကျွန်ုပ်ရထိုက်သော အမွေဥစ္စာကိုဝေ၍ ပေးပါဟု တောင်းပန်လျှင်၊ အဘသည် ဥစ္စာများကိုဝေ၍ သားတို့အား ပေးလေ၏။ ၁၃ထိုနောက်များမကြာ၊ သားအငယ်သည် မိမိဥစ္စာများကို သိမ်းယူ၍ ဝေးစွာသောပြည်သို့ သွားပြီးလျှင်၊ ထိုပြည်မှာ ကာမဂုဏ်၌ လွန်ကျူးသောအားဖြင့် ဥစ္စာပြုန်းတီး၍၊ ၁၄ရှိသမျှကုန်သောအခါ၊ ထိုပြည်၌ ကြီးစွာသောအစာခေါင်းပါးခြင်းဖြစ်၍၊ သူသည် အလွန်ဆင်းရဲခြင်းသို့ ရောက်၏။ ၁၅ထိုအခါ ပြည်သားတယောက်ထံသို့သွား၍ အစေခံလျှင်၊ ဝက်တို့ကို ကျောင်းစေခြင်းငှါ သူ့သခင်သည် တောသို့ စေလွှတ်သဖြင့်၊ ၁၆သူသည် ဝက်စားတတ်သော ပဲ့တောင့်ကိုပင် စားချင်မတတ်ငတ်မွတ်လျက်နေရ၏။ အဘယ်သူမျှ အစာကို မကျွေး။ ၁၇ထိုအခါ သတိရလျှင်၊ ငါ့အဘ၏အိမ်၌ အခစားသောသူများတို့သည် ဝစွာစားရကြ၏။ ငါမူကား ဤ ပြည်၌သေအောင် အငတ်ခံရ၏။ ၁၈ငါထ၍ အဘထံသို့ သွားမည်။ အဘ၊ အကျွန်ုပ်သည် ဘုရားသခင်ကို၎င်း၊ ကိုယ်တော်ကို၎င်း ပြစ်မှား ပါပြီ။ ၁၉ယခုမှစ၍ ကိုယ်တော်၏သားဟူ၍ ခေါ်ခြင်းကိုမခံထိုက်ပါ။ သူငှားအရာ၌ အကျွန်ုပ်ကို ထားတော် မူပါဟု ငါပြောမည်ဟူ၍ အကြံရှိသည်နှင့်၊ ၂၀ထ၍ အဘထံသို့ သွားလေ၏။ သွား၍ ဝေးသေးသောအခါ အဘသည် သူ့ကိုမြင်လျှင်၊ သနားသော စိတ်ရှိသည်နှင့် ပြေးသွား၍ သား၏လည်ပင်းကို ပိုက်ဘက်လျက် နမ်းရှုပ်လေ၏။ ၂၁သားကလည်း၊ အဘ၊ အကျွန်ုပ်သည် ဘုရားသခင်ကို၎င်း၊ ကိုယ်တော်ကို၎င်း ပြစ်မှားပါပြီ။ ယခုမှစ၍ ကိုယ်တော်၏သားဟူ၍ ခေါ်ခြင်းကို မခံထိုက်ပါဟုဆိုလျှင်၊ ၂၂အဘက၊ မြတ်သောဝတ်လုံကို ယူခဲ့၍ သူ့ကို ခြုံကြ၊ သူ၏လက်၌ လက်စွပ်တန်ဆာကို ဆင်ကြ။ ၂၃ခြေနင်းကိုလည်း စီးစေကြ။ ဆူအောင်ကျွေးသော နွားကလေးကို ယူ၍သတ်ကြ။ သို့ပြီးမှ ငါတို့သည် စားကြကုန်အံ့။ ပျော်မွေ့ခြင်းကို ပြုကြကုန်အံ့။ ၂၄ငါ့သားသည်အထက်က သေ၏။ ယခုရှင်ပြန်၏။ အပါတို့ကို ဆိုပြီးမှ၊ ထိုသူအပေါင်းတို့သည် ပျော်မွေ့ ခြင်းကို ပြုကြ၏။ 

သားအကြီးသည် တောင်ယာကလာ၍ အိမ်အနီးသို့ရောက်သောအခါ၊ ကခြင်း၊ တီးမှုတ်ခြင်းအသံကို ကြားလျှင်၊ ၂၆ငယ်သားတယောက်ကိုခေါ်၍ အဘယ်သို့သော အခြင်းအရာနည်းဟု မေး၏။ ၂၇ငယ်သားက၊ သခင်၏ညီသည် ရောက်လာပါပြီ။ ဘေးနှင့်ကင်းလွတ်လျက်ရှိသည်ကို အဘတွေ့သော ကြောင့်၊ ဆူအောင်ကျွေးသော နွားကလေးကိုသတ်ပါပြီဟု ပြောဆို၏။ သားအကြီးသည် အမျက်ထွက်၍ အိမ်သို့ မဝင်ဘဲနေ၏။ ၂၈အဘသည် သူ့ဆီသို့သွား၍ ချော့မော့ရ၏။ ၂၉သားအကြီးကလည်း၊ အကျွန်ုပ်သည် ကာလတာရှည်စွာ အဘ၏ အစေကိုခံပါပြီ။ အဘ၏အလိုကို တခါမျှ မလွန်ကျူးပါ။ သို့သော်လည်း အကျွန်ုပ်သည် အဆွေတို့နှင့်အူပျော်မွေ့ခြင်းကို ပြုစေခြင်းငှါ၊ အဘသည် ဆိတ်ကလေးတကောင်ကို တခါမျှ မပေး။ ၃၀ပြည်တန်ဆာမိန်းမတို့နှင့် ပေါင်းဘော်၍ မိမိဥစ္စာကိုဖြုန်းသော ဤသားငယ်ရောက်လာသောအခါ မူကား၊ အဘသည် ဆူအောင်ကျွေးသော နွားကလေးကို သတ်လေပြီတကားဟု ဆို၏။ ၃၁အဘကလည်း၊ ငါ့သား၊ သင်သည် ငါ့ထံမှာ အစဉ်နေ၏။ ငါ၏ဥစ္စာရှိသမျှသည် သင်၏ဥစ္စာဖြစ်၏။ ၃၂သင်၏ညီမူကား အထက်ကသေ၏။ ယခုရှင်ပြန်၏။ အထက်ကပျောက်၏။ ယခုတွေ့ပြန်၏။ ထိုကြောင့် ပျော်မွေ့ဝမ်းမြောက်စရာအကြောင်းရှိ၏။ အဘဆိုသည်ဟု မိန့်တော်မူ၏။
လာပက်မြို့သည် တောင်အမေရိကတိုက်ရှိ 
ဗိုလစ်ဗီးယားနိုင်ငံ၏ အဓိကမြို့ကြီးဖြစ်၍ မြို့တော်လည်းဖြစ်ပေသည်။ 
တရားဝင်မြို့တော်မှာ ဆူကရေးမြို့ဖြစ်သော်လည်း အစိုးရ၏ လုပ်ငန်းအဝဝ 
ကို လာပက်မြို့၌ လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ကြသည်။ လာပက်မြို့သည် ဗိုလစ် 
ဗီးယားနိုင်ငံ၏ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ စက်မှုလုပ်ငန်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုတို့၌ 
လည်း အချက်အချာဌာနဖြစ်၏။

လာပက်မြို့သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ မြို့တော်များအနက် အမြင့်ဆုံးသော 
နေရာ၌တည်ရှိသော မြို့တော်ဖြစ်၏။ အန်းဒီးတောင်များ၏ ချိုင့်ဝှမ်းတစ်ခု 
တွင် ပင်လယ်ပြင်အထက်ပေ ၁၂၄၅ဝ အမြင့်၌တည်ရှိသည်။ ဆီးနှင်းများ 
ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသော တောင်ထွတ်များသည် မြို့ကိုအုပ်မိုးလျက်ရှိသည်။ 
လာပက်မြို့အနီးရှိ ချာကတ်တယာတောင်သည် တစ်နှစ်ပတ်လုံးစကီးစီးရာ 
ကစားစခန်းဖြစ်သည်။ စကီးစီးရာ၌ အမြင့်ဆုံးနေရာလည်း ယင်းတောင် 
ထက်တွင်ရှိ ပေ ၁ရဝဝဝ မျှမြင့်သည်။ လာပက်မြို့သည် တီတီကာကာ 
အိုင်နှင့် ၄၇ မိုင် ကွာဝေးသည်။

လာပက်မြို့ရှိ လမ်းများသည် ကျဉ်း၍တဖြည်းဖြည်းမြင့်တက်သွား 
သည်။ မြို့မှာ ခေတ်မီ၍ ခရီးသည်တင်ဓာတ်ရထားများရှိသည်။ အခြားမြို့ 
ကြီးများနှင့်လည်း လေကြောင်းလမ်း၊ ရထားလမ်းနှင့် ကားလမ်းများပေါက် 
သဖြင့် အဆက်အသွယ်လွယ်ကူသည်။ မြို့တွင် စည်ကားသောရပ်ကွက်မှာ 
ပလာဇာမူရီလျှို ပန်းခြံတစ်ဝိုက်ပင်ဖြစ်၏။ ယင်းပန်းခြံတစ်ဝိုက်တွင် အမျိုး 
သားနန်းတော်၊ ကွန်ဂရက်အဆောက်အအုံ၊ ကသီဒရယ်ဘုရားရှိခိုးကျောင်းနှင့် 
နာမည်ကြီးဟိုတယ်များကို တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။ လာပက်မြို့ရှိ အချို့ဘုရား 
ရှိခိုးကျောင်းများသည် ခရစ် ၁၅ဝဝ ပြည့်နှစ်လွန် နှစ်များကပင် တည် 
ဆောက်ခဲ့သော ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများဖြစ်၏။ လာပက်မြို့တွင် စန်အန်ဒရီ 
တက္ကသိုလ်နှင့် အထက်တန်းပညာသင်ကျောင်းများလည်းရှိသည်။
လာပက်မြို့ရှိ စက်ဂရုံများမှ အရက်၊ စည်သွတ်အစားအစာ၊ 
စီးကရက်၊ ဘိလတ်မြေ၊ အထည်အလိပ် စသည်တို့ထုတ်လုပ်သည်။
လာပက်မြို့ကို ခရစ် ၁၅၄၈ ခုနှစ်တွင် အာလွန်ဆိုသေမင်ဒိုး 
ဆားက တည်ထောင်ခဲ့သည်။ မြို့တည်စက လာဆယူးသ်တသေနျူအက်စဘ 
ရာစီနော်ရာ သေလာပက်ဟူ၍ မှည့်ခေါ်ခဲ့သည်။ 'ကျွန်ပ်တို့၏ ငြိမ်းချမ်းရေး 
သခင်မ၏မြို့တော်' ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ၁၈၂၇ ခုနှစ်တွင် 
လာပက်သေအာယာကူချိုဟူ၍ အမည်ကိုပြောင်းလိုက်သည်။ အာယာကူချိုမှာ 
ငြိမ်းချမ်းရေးဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ စပိန်တို့၏ လက်အောက်ခံဘဝမှ လွတ် 
မြောက်ရေးအတွက် ဗိုလစ်ဗီးယန်းတို့တိုက်ခဲ့သော တိုက်ပွဲတစ်ခုကို အမှတ်ရ 
သောအားဖြင့် ဤသို့ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြစ်၏။ ၁၈၉၈ ခုနှစ်တွင် 
ဗိုလစ်ဗီယားနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ်အလွန်တွင် 
လူဦးရေ အထူးတလည် လျင်မြန်စွာ တိုးတက်လာသည်။ လာပက်မြို့ရှိ 
လူဦးရေမှာ ၃၆၁ဝဝဝ (၁၉၆၅ ခုနှစ်)ခန့်ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)
မြန်မာဘာသာဖြင့် သင့်လျော်သော အမည်မရှိသေးသောကြောင့် ဤဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်ကို အခြားဘာသာစကား / စာဖြင့် ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်သည်။

၁လူတို့သည် အားမလျော့ဘဲကြိုးစား၍ ဆုတောင်းရမည်အကြောင်းကို ဥပမာစကားအားဖြင့် မိန့်တော်မူ သည်ကား၊ ၂မြို့တမြို့၌ ဘုရားသခင်ကို မကြောက်ရွံ့၊ လူကို အားမနာတတ်သော တရားသူကြီးတယောက်ရှိ၏။ ၃ထိုမြို့၌နေသော မုတ်ဆိုးမတယောက်သည် တရားသူကြီးထံသို့သွား၍၊ ကျွန်မရန်ဘက်ကို လက်စား ချေလောက်အောင် အပြစ်အလျောက်ဒဏ် စီရင်ပါဟု တောင်းပန်သော်လည်း၊ ၄တရားမစီရင်ဘဲ ကြာမြင့်စွာနေ၏။ ထိုနောက် တရားသူကြီးက၊ ငါသည် ဘုရားသခင်ကို မကြောက်ရွံ့၊ လူကို အားမနာတတ်သောသူ ဖြစ်သော်လည်း၊ ၅ဤမုတ်ဆိုးမသည် ငါ့ကိုနှောင့်ရှက်သောကြောင့် သူ့ဘက်၌ တရားစီရင်မည်။ သို့မဟုတ် အစဉ်လာ၍ ငါ့ကို ပင်ပန်းစေလိမ့်မည်ဟု စိတ်ထဲ၌ အကြံရှိ၏။ ၆မတရားသော ထိုတရားသူကြီး၏ အကြံကိုမှတ်ကြလော့။ ၇ဘုရားသခင် ရွေးကောက်တော်မူသောသူတို့သည် ညဉ့်နေ့မပြတ် အော်ဟစ်၍ တောင်းလျှောက်လျှင်၊ ဘုရားသခင်သည် သူတို့ဘက်၌ တရားမစီရင်ဘဲ နေတော်မူမည်လော။ ကြာမြင့်စွာ သည်းခံတော်မူမည်လော။ ၈ငါဆိုသည်ကား၊ သူတို့ဘက်၌ အလျင်အမြန် တရားစီရင်တော်မူမည်။ သို့သော်လည်း လူသားသည် ကြွလာသောအခါ ယုံကြည်ခြင်းကို မြေကြီးပေါ်မှာ တွေ့မည်လောဟု သခင်ဘုရားသည် မိန့်တော်မူ၏။
အမေရိကန် စာရေးဆရာကြီး အော်လစ်ဗာ ဝင်းဒဲဟုမ်း 
သည် ၁၈ဝ၉ ခုနှစ်တွင် မက်ဆချူးဆက်ပြည်နယ်ကိမ်း
ဗရစ်မြို့၌ မွေးဖွားလေသည်။ ဟုမ်းသည် စာရေးဆရာအ
ဖြစ်နှင့်သာမက ဆရာဝန်အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကထိက
အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ကျောင်းဆရာအဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း
နာမည်ကျော်ကြားခဲ့လေသည်။ ဟားဗတ်ကောလိပ်ကျောင်းမှ 
ဒီဂရီရပြီးသောအခါတွင် တစ်နှစ်ကြာမျှ ဥပဒေပညာကို 
သင်ကြားပြီးမှ ဆေးပညာကို ပြောင်း၍ သင်ကြားလေသည်။
ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပါရစ်မြို့သို့လည်း သွားရောက်ကာ သုံးနှစ်ကြာမျှ
ဆေးပညာကို ဆည်းပူးခဲ့လေသည်။ ထိုနောက် အမေရိကန်
ပြည်ထောင်စုသို့ပြန်ကာဆေး ပညာကို ဆက်၍ သင်ကြား
ပြန်ရာ ၁၈၃၆ ခုနှစ်တွင် အမ်ဒီဘွဲ့ ကို ရရှိလေသည်။

ဟုမ်းသည် ဒါ့တမောက်ကောလိပ်တွင်အနာတမီ ပညာရပ်များ
ပို့ချသော ပါမောက္ခအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဟားဗတ်ဆေး
ကျောင်းတွင် အနာတမီ ပညာဘက် ဆိုင်ရာ အကြီး
အမှူးအဖြစ် လည်းကောင်း အမှုထမ်းခဲ့ဘူးလေသည်။
ဆေးပညာဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း နေရသော်လည်း 
ဟုမ်းသည် စာရေး ဆရာအလုပ်ကိုလည်း လက်မလွှတ်ချေ။
ဟုမ်း၏ နာမည်ကျော်ကြားဆုံးသော စာအုပ်မှာ *ထမင်း* 
စားပွဲဝိုင်းက အရှင်သခင်*ဖြစ်သည်။ ရှေးဦးစွာ မဂ္ဂဇင်းတစ်ခု* 
တွင် ဆောင်းပါးတိုများအဖြစ်ဖြင့် ပါရှိရာ လူကြိုက်များခဲ့လေ 
သည်။ ထိုစာအုပ်မှာ ဟာသဉာဏ် ရွှင်သော ပညာရှိကြီး၏ 
စပ်မိစပ်ရာ ပြောဆိုချက်များကို စုဆောင်းထားသည့် စာများ 
ဖြစ်သည်။ ထိုစာအုပ်မှာ ထွေရာလေးပါး အကြောင်းအမျိုးမျိုး 
တို့ကို ရေးသားထားသည့်အထဲတွင် စဉ်းစားဖွယ်ရာ ပညာရှိ 
စကားများ ပါရှိလေသည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ကဗျာဆံသော 
စာသားကလေးများ ကြားညှပ်ကာ စာဖတ်သူတို့၏ စိတ်ကို 
ကြည်နူးစေလိုက်သေးသည်။

ဟုမ်း၏ စာသားများတွင် ဖြတ်ထိုးဉာဏ်ကောင်းပုံ၊ စဉ်းစား 
ဉာဏ်ရှိပုံ၊ ဟာသဉာဏ် ကွန့်မြူးပုံတို့မှာ ထင်ရှား ပေါ်လွင်လေ 
သည်။ စာရေးရာတွင် ရယ်ရွှင်ဖွယ်ရာ အခန်းကလေးများပါ 
အောင် ရေးတတ်ပုံမှာ ဟုမ်း၏ ထူးခြားချက် ဖြစ်သည်။ 
အသက် ၂၁ နှစ်အရွယ်တွင် ဟုမ်းသည် ကဗျာတစ်ပုဒ်ကို စ၍ 
ရေးခဲ့၏။ ထိုနောက် ဆေးပညာနှင့် သက်ဆိုင်သော စာများ 
လည်း ရေးသားခဲ့သေး၏။ စိတ်ပညာရပ်နှင့်ဆိုင်သည့် 
ပြဿနာအမျိုးမျိုးကို သုံးသပ်ထားသောဝတ္ထုများလည်း 
ရေးသားခဲ့လေ၏။

ဟုမ်းသည် အခြားဝတ္ထုများအပြင် ဥရောပနိုင်ငံသို့ လှည့် 
လည်သွားလာသည့် အကြောင်းများကိုလည်း ရေးသားခဲ့လေ 
သည်။ အမေရိကန် စာရေးဆရာကြီး အီမာဆင်၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ 
ကိုလည်း ရေးခဲ့သည်။ ဟုမ်းသည် ၁၈၉၄ ခုနှစ် အသက် ၈၅ 
နှစ်ကျော်တွင် ကွယ်လွန်သွားလေသည်။[1]

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)
အော်လီယန်းမြို့မှာ ကသီဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးအတွက် ကျော်ကြားလှသည်။
**အော်လီယန်းမြို့**သည် (ပြင်သစ်: Orléans) ပြင်သစ် 
နိုင်ငံ လွှားရားခရိုင်၏မြို့တော်ဖြစ်သည်။ လွှားမြစ် လက်ယာ 
ဘက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ ပါရစ်မြို့မှအနောက်တောင်ဘက် 
၇၅ မိုင်ခန့်ကွာဝေးသည်။ အော်လီယန်းမြို့သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ 
သမိုင်းနှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသော ရှေးမြို့ဟောင်းဖြစ်သည့် 
အပြင် ထိုမြို့တွင် သမိုင်းဝင် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦး 
များလည်းရှိသည်။ အထူးသဖြင့် *အော်လီယန်းမြို့၏ လုံမပျို* 
ဟုအမည်တွင်သော ပြင်သစ်အမျိုးသမီး အာဇာနည် ဂျုန်းအော့အတ် အကြောင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍၊ သမိုင်း၌ထင်ရှားသောမြို့ 
ဖြစ်သည်။

  

အော်လီယန်းမြို့ တည်ရှိရာအရပ်တွင် ရှေးအခါက 
ဂေါလလူမျိုးတို့၏ ဂျီနီဗမ်မြို့ရှိသည်။ ဘီစီ ၅၂ ခုနှစ်တွင် 
ဂေါလလူမျိုးတို့သည် ဂျူးလယပ်ဆီဇာကို တော်လှန်ပုန်ကန်ကြ 
သဖြင့် ရောမတို့က ထိုမြို့ကိုဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရောမ 
တို့သည် ထိုနေရာတွင် မြို့သစ်တည်၍ ဧကရာဇ်ဩရီလီယန်ကို 
ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ဩရီလီယာနမ်ဟုအမည်ပေးခဲ့ကြသည်။ 
အော်လီယန်းဟူသည်မှာ ထိုရောမအမည်မှ ဆင်းသက်လာသော 
အမည်ပင်ဖြစ်သည်။

ဖရန့်လူမျိုးများကောင်းစားစဉ်အခါက အော်လီယန်းမြို့ 
သည် ထင်ရှားသောမြို့ကြီးတစ်မြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၃ဝ၉ ခုနှစ် 
ကတည်ထောင်ခဲ့သော အော်လီယန်းတက္ကသိုလ်ကျောင်းသည် 
ရောမတရားဥပဒေနှင့် ဉာာဏ်သစ် အရေးပုံခေတ်ပညာများ 
ဆည်းပူးရာ ဗဟိုဌာနဖြစ်ခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်နှင့် ပြင်သစ်တို့ 
ဖြစ်ပွားကြသော နှစ် ၁ဝဝ စစ်ပွဲအတွင်း ၁၄၂၉ ခုနှစ်တွင် 
အင်္ဂလိပ်တပ်များက အော်လီယန်းမြို့ကို ဝိုင်းရံတိုက်ခိုက်ကြစဉ် 
ဂျုန်းအော့အတ်သည်ပြင်သစ်တပ်ကို ဦးစီးလျက် ရန်သူကိုတိုက် 
ထုတ်၍ မြို့ကိုကယ်ခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့် သူရဲကောင်း 
အမျိုးသမီးဂျုန်းအတွက် အထိမ်းအမှတ်ရုပ်တုကို ထုလုပ်ထားရှိ 
၍ နှစ်စဉ် နှစ်တိုင်း ပွဲတော်ကျင်းပလေ့ရှိလေသည်။
၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စတင်ဖြစ်ပွားသော ပြင်သစ်နှင့် 
ပရပ်ရှားစစ်ပွဲအတွင်းက အော်လီယန်းမြို့သည် ရန်သူ့လက်တွင်း 
သို့ ကျရာက်ခဲ့ရသေးသည်။ တစ်ဖန် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း 
၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဂျာမန်တို့က မြို့ကိုသိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ ၁၉၄၄ 
ခုနှစ်သို့ရောက်မှ လွတ်မြောက်ခဲ့လေသည်။
ယခုအခါ အော်လီယန်းမြို့သည် စည်ကားတိုးတက် 
လျက်ရှိ၍ အိုးခွက်လုပ်ငန်း၊ သိုးမွေးထည်လုပ်ငန်းတို့ကို လုပ် 
ကိုင်သည်။ မီးရထားလမ်းဆုံမြို့လည်းဖြစ်သောကြောင့် ကုန်စည် 
ဖြန့်ဖြူးရာ ဗဟိုဌာနဖြစ်သည်။ ၁၅၆၂ ခုနှစ်တွင် အသစ်ပြန်၍ 
ဆောက်ခဲ့သော ကသီဒရယ်ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၊ ၁၄၄၂ ခုနှစ်က 
ဆောက်လုပ်၍ ယခုပြတိုက်အဖြစ် အသုံးချလျက်ရှိသော 
မြို့တော်ခန်းမ၊ ဂျုန်းအော့အတ် တည်းခိုခဲ့ဖူးသောအိမ် စသည် 
တို့မှာ ထင်ရှားသောအဆောက်အဦးများဖြစ်သည်။ အော်လီယန်း 
မြို့ရှိလူဦးရေမှာ ၁၉၆၈ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၉၅,၈၂၈ 
ယောက်ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅)
အော်လ်ဆန်းမြို့သည် နော်ဝေနိုင်ငံ မိုးရ်အော့ဂ်ရွမ်စဒါ ကောင်တီ အတွင်းရှိ မြို့နှင့် စည်ပင်သာယာနယ်နိမိတ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဆန်းမိုးခရိုင်၏ တစိတ်တဒေသဖြစ်ပြီး အော်လ်ဆန်းဒေသ၏ ဗဟိုတွင် ရှိသည်။ ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့ တစ်မြို့ ဖြစ်ပြီး အာ့တ်နိုဗျူး ဗိသုကာပညာ လက်ရာများ စုစည်းနေခြင်းကြောင့် ထင်ရှားသည်။ အော်လ်ဆန်းမြို့သည် အော်လ်ဆန်းစည်ပင်သာယာနယ်နိမိတ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးဌာန ဖြစ်ပြီး ဆန်းမိုးခရိုင်၏ အဓိက သင်္ဘောဆိပ်မြို့ ဖြစ်သည်။ 

၃၈ စတုရန်းမိုင်ရှိသော စည်ပင်သာယာဒေသသည် နော်ဝေရှိ စည်ပင်သာယာ နယ်နိမိတ် ၄၂၂ ခုတွင် ၃၈၂ ခုမြောက် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အော်လ်ဆန်းသည် နော်ဝေနိုင်ငံရှိ လူဦးရေ အများဆုံးမြို့များတွင် အဆင့် ၁၇ ရှိပြီး လူဦးရေ အားဖြင့် ၄၇,၁၉၉ ဦး ရှိသည်။ လူဦးရေ သိပ်သည်းမှုအားဖြင့် ၁ စတုရန်းမိုင်လျှင် ၁,၃၁၂ ဦး (၁ စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၅၀၆.၆ ဦး) မျှ ရှိပြီး ယခင်ဆယ်စုနှစ် အတွင်းတွင် လူဦးရေ ၁၄% မျှ တိုးတက်လာခဲ့သည်။  ဂရိတ်တား အော်လ်ဆန်း မြို့ပြဒေသတွင် လူဦးရေ ၅၆,၂၂၃ ဦးမျှ ရှိပြီး ၎င်းတွင် အနီးအနားရှိ ဆူလာမြို့ကိုလည်း ထည့်သွင်း ရေတွက်ထားသည်။

မြင်ကွင်းကျယ်
-------------

အော်လ်ဆန်းမြို့ မြင်ကွင်းကျယ်အား မြို့၏ အပေါ်စီးရှိ အက်စလာ တောင်ပေါ်တက်လမ်းမှ မြင်ရစဉ်အော်လ်ဆန်းမြို့ မြင်ကွင်းကျယ်အား မြို့၏ အပေါ်စီးရှိ အက်စလာ တောင်ပေါ်တက်လမ်းမှ မြင်ရစဉ်

ကိုးကား
-------

1. ↑  Statistisk sentralbyrå (2017)။ Table: 06913: Population 1 January and population changes during the calendar year (M) (in Norwegian)။  2017-10-19 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Statistisk sentralbyrå (1 January 2012)။ Urban settlements. Population and area, by municipality.။
ဤသရုပ်ပြပုံတွင် နှစ်ပင်လိမ် ဒီအန်အေ တည်ဆောက်ပုံ အတွင်းရှိ ဂျီးကို ဖော်ပြထားသည်။ ယူကာရုတ် များတွင် splicing နည်းစဉ်တွင် ဖြတ်ပလိုက်သော Intron များကို ပရိုတိန်း ထုတ်သော အခါတွင်သုံးသော exonများ အကြား တွေ့ရလေ့ရှိသည်။ ဤပုံတွင် ၎င်းအကျယ်အဝိုင်းကို အစုံ ၄၀ လောက် သာဖော်ပြထားသော်လည်း အမှန်တွင်မှု ၎င်းထက် အဆပေါင်း ရာချီသည်။
Gene (မျိုးရိုးဗီဇ) သည် သက်ရှိ တို့၏ မျိုးရိုးလိုက်ရာ အခြေခံ အရာဖြစ်သည်။ မိုလီကျူလာ ဇီဝဗေဒ ပေါ်လာသောအခါ ခေတ်နောက်ကျသွားပြီဖြစ်သော မျိုးရိုးဗီဇပညာ ထင်သကဲ့သို့ မရှုပ်ထွေးလှပဲ အားလုံးသော သက်ရှိတို့မှာ ဒီအန်အေ ကသာ မျိုးဆက်သစ်တို့ကို ဗီဇ (trait) ပေးသည်။ လူအများခေါ်ခေါ်နေကြသော ဂျီး မှာ သိပ္ပံသမားတို့က အယ်လ်လီးလ် (allele) ဟု ခေါ်သည်။

မန်ဒယ် ၏ မျိုးဆက်ပြန့်ပွားခြင်း နှင့် ရှေးရိုး မျိုးရိုးဗီဇဗေဒ
--------------------------------------------------------------

ချားလ်စ်ဒါဝင် သည် မျိုးဆက်ပြန့်ပွားခြင်း ကို ရှင်းပြရာတွင် အခြေခံ ယူနစ်ကို Gemmule ဟုခေါ်တွင်ခဲ့ပြီး ၎င်းသည် နောက်ပိုင်းတွင် ဆဲလ်ကွဲရာတွင် ပွားသော ခရိုမိုဆုန်း အဖြစ် ၁၈၄၈ ခုတွင် သိရှိခဲ့သည်။ Wilhelm Roux က ၁၈၈၃ ခုနှစ်တွင် ခရိုမိုဆုန်း ကို မျိုးဆက်ပြန့်ပွားစေရာ တစ်ခုအဖြစ် တင်ပြခဲ့သည်။ ယခုခတ်တွင် နားလည်ထားသော ဂျီး၏အဓိပ္ပာယ်မှာ ၁၉ ရာစုတွင် အော်ဂတ်စတင် ဖုန်းတော်ကြီး ဖြစ်သော ဂရီဂါ မန်ဒယ် က ပဲပင်များ မျိုးဆက်ပြန့်ပွားမှုကို လေ့လာရာမှ စနစ်တကျ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ မန်ဒယ် ဖော်ပြသည်မှာ particulate inheritance ခေါ် မိဘမျိုးဆက် မှ မျိုးဆက်သစ်ဆီသို့ မျိုးရိုးဗီဇကူးရာတွင် မြင်သာသော တိကျသည့် အခြေခံ မျိုးရိုးဗီဇ ယူနစ်ဖြင့် ဖော်ပြနိူင်သော သီအိုရီ ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဒင်နစ်လူမျိုး ရုပ်ခဗေဒ ပညာရှင် Wilhelm Johannsen က ၎င်းအခြေခံ မျိုးရိုးဗီဇ ယူနစ် ကို ဂျီးဟု ခေါ်ခဲ့သည်။
**ဇာတ်တူသားစား၍ ဟင်္သာကိုးသောင်းပျက်** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

ရှင်းလင်းချက်
-------------

ဟင်္သာအချင်းချင်းပြန်စား၍ ဟင်္သာကိုးသောင်းပျက်စီးသကဲ့သို့ မိမိတို့အချင်းချင်း သစ္စာမဲ့၍ အားလုံးပျက်စီးရသည်။ 

> ရှေးအခါက စိတ္တကုဋ်တောင် ရွှေဂူကြီးတစ်ခုအတွင်းတွင် ဟင်္သာကိုးသောင်းတို့ ခိုအောင်းနေထိုင်ကြသည်။ မိုးတွင်းကာလတွင် အပြင်သို့မထွက်ဘဲ နွေအခါက သိုမှီးထားသည့် အစားအစာများကိုသာ စား၍ နေထိုင်ကြသည်။ ထိုအခါ လှည်းဘီးခန့်ရှိသော ပင့်ကူကြီးတစ်ကောင်သည် ဂူဝတွင် အမြှေးကွန်ရက်ဖွဲ့၍ နေ၏။ ဟင်္သာတို့သည် ထိုကွန်ရက်ကို ဖောက်ရန် သန်စွမ်းသော ဟင်္သာပျိုတစ်ကောင်အား အစာနှစ်ဆကျွေးထား၏။ မိုးစဲသော် ဟင်္သာပျိုဦးဆောင်သော ဟင်္သာများသည် ပင့်ကူမြှေးကို ဖောက်ထွက်၍ သွားကြ၏။ တစ်ခါသော် ငါးလပတ်လုံးမိုးရွာ၏။ ဟင်္သာတို့အစာကုန်သော် အချင်းချင်းတိုင်ပင်၍ ဦးစွာဟင်္သာဥတို့ကိုစားကြ၏။ နောက်မှဟင်္သာငယ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ ဟင်္သာအိုတို့ကိုလည်းကောင်း စားကြ၏။ ငါးလလွန်၍ မိုးစဲသော် ပင့်ကူသည် အမြှေးကွန်ရက်ငါးခုဖွဲ့ပြီး၏။ ဟင်္သာတို့သည် မိမိတို့ ဇာတ်တူသားကို စားကြသဖြင့် ခွန်အားနည်းလေ၏။ အစာနှစ်ဆ စားရသော ဟင်္သာပျိုဦးဆောင်၍ ပင့်ကူမြှေးကို ရှေးနည်းတူ ဖောက်ရာ ငါးခုမြောက်သော ပင့်ကူကွန်ရက်၌ ငြိ၍ အသက်ဆုံးရှုံးကြရလေ၏။ ဤသို့ဖြင့် ဟင်္သာကိုးသောင်း ပျက်စီးရသည်။   
> 
>

မူလရင်းမြစ်
-----------

* "ရှေးဝယ်မယွင်း၊ မင်းပေါရိသာဒ်၊ ဗြဟ္မဒတ်ရာဇာ၊ အာနန္ဒာနှင့်၊ **ဟင်္သာကိုးသောင်း**၊ထိုအပေါင်းတို့၊ တိမ်းစောင်းတရား၊ **ဇာတ်တူသား**ကို၊ **စား**၍မုချ၊ ပျက်စီးကြ၏။" [၁၂၆၆] မဃ \* ၁၇၆။
* "**ဇာတ်တူသားစား ဟင်္သာကိုးသောင်းပျက်**ဟူသော ထုံးကိုမျှ သတိမူမိကြပုံမရ၊ ရွာသားအချင်းချင်းပင် သတ်ချင်လျှင် သတ်ကြသည်။" [၁၃၂၉] ရှေ့သို့၊ ၁၂၊ ၄။ ၂၂။

ကျမ်းကိုး
---------

1. 1 2  *မြန်မာစကားပုံ* (စတုတ္ထအကြိမ်တည်းဖြတ်ထုတ်ဝေခြင်း ed.)။ မြန်မာစာအဖွဲ့ဦးစီးဌာန။ ဇွန် ၂၀၀၈။ p. နှာ-၈၁။
2. ↑  ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ၅၃၇-မဟာသုတသောမဇာတ်။
သီဟသူ အမည်ရှိ အခြားပုဂ္ဂိုလ်များအတွက် သီဟသူ (သံတူကြောင်းကွဲ) ကို ကြည့်ပါ။

**တစ်စီးရှင် သီဟသူ** (၁၂၆၅–၁၃၂၅) သည် ပင်းယမြို့တည် ဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်သည်။

ပုဂံကို မွန်ဂိုတို့တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးကာ အပြန်တွင် ကျော်စွာအား ပုဂံမင်းအဖြစ်နန်းတင်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် အမှန်တကယ်အင်အားကြီးနေခဲ့ကြသူများမှာ ကျောက်ဆည် နှင့် လယ်တွင်းနယ်များကို အုပ်စီးမိနေသည့် အသင်္ခယာ၊ ရာဇသင်္ကြံ နှင့် သီဟသူ တို့ မင်းညီနောင်သုံးဦးဖြစ်သည်။ ပုဂံမင်းကျော်စွာအား နန်းချကာ မိမိတို့ ဩဇာခံဖြစ်သည့် စောနစ်ကို နန်းတင်သည်။ ထိုနောက် မက္ခရာ၊ မြင်စိုင်း နှင့် ပင်လယ်တို့တွင် အသီးသီး မင်းလုပ်အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ အဆုံးတွင် အငယ်ဆုံးဖြစ်သည့် ပင်လယ်မင်း သီဟသူက နောင်တော်များကို လုပ်ကြံကာ ၁၃၁၃ ခုနှစ် တွင် ပင်းယနန်းတည်၍ မင်းပြုအုပ်ချုပ်သည်။ ဆင်ဖြူအသေတစ်စီးမျောလာသည်ကို ဆယ်ယူစေပြီး ဆင်ကတင်ကာ ဆင်ဖြူရှင်ဘွဲ့ခံသဖြင့် သမိုင်းတွင် "တစ်စီးရှင်သီဟသူ" အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ပင်းယမြို့တည်သီဟသူ အဖြစ်လည်းကောင်း ကျော်ကြားပေသည်။ ရံဖန်ရံခါ **သီဟသူရ** ဟူသောဘွဲ့ဖြင့်လည်း တွေ့ရတတ်သည်။ 

ပင်းယတွင် မြို့မတည်မီ အင်းဝနေရာတွင် မြို့တည်ရန် သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် ကြိုးပမ်းသော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ပင်းယတည်ပြီးနောက် သုံးနှစ်အကြာတွင် သားတော်တစ်ပါးဖြစ်သည့် အသင်္ခယာ စောယွန်းကို စစ်ကိုင်းမြို့တည်ပေးပြီး မင်းအဖြစ်အုပ်ချုပ်စေသည်။ သီဟသူလွန်လျှင် သားဖြစ်သူ ဥဇနာက ပင်းယနန်းကို ဆက်ခံသည်။

ဆင်ဖြူရှင် ခံခြင်း
------------------

သက္ကရာဇ် ၆၇၆ ခုတွင် စမုန်မြစ်တွင် ဆင်ဖြူသေမျောလာရာ ငမွဲဥယျာဉ်၌ ဆယ်ထား၍ ပညာရှိတို့နှင့်တိုင်ပင်ကာ ညှပ်လုပ်၍ ရတနာကတင်ပြီး ဆင်ဖြူရှင် ခံသည်။ သို့ဖြင့် **တစီးရှင်** တွင်၏။

ကြင်ဘက်များ
-----------

### တောင်နန်းမိဘုရား ဘွားစော

နရသီဟပတေ့၏ မိဘုရားငယ်တွင် မြင်သော မိစောဦးကို ဘွားစောအမည်နှင့် ကျော်စွာ မိဘုရားမြှောက်သည်။ ကျော်စွာ နန်းကျသည့်နောက် ထိုအမည်နှင့်ပင် မိဘုရားအရာ ဆက်ထားသည်။ မြင်သည့် သား ၃ ယောက်မှာ -

1. ဥစ္စနာ (ဥဇနာဟု အတိုရေးလေ့ရှိ) (ကျော်စွာနှင့်ရကာ ပဋိသန္ဓေ ၃-လပါလာကာ မြင်သည့် မယားပါသား)
2. ကျော်စွာ
3. နော်ရထာ

### မြောက်နန်းမိဘုရား ရတနာပုံ

လင်းယဉ်ရွာနေ သားတယောက်အမေ မုဆိုးမကို ပင်လယ်၌တွေ့စဉ် မိဘုရားမြှောက်သည်။ သမီး စောပုလဲကို မြင်မှ ရတနာပုံအမည်နှင့် မြောက်နန်းတင်သည်။ သားသမီး ၃ ယောက်မှာ - 

1. တရဖျား (မယားပါသား)
2. အသင်္ခယာ (အမည်ရင်း စောယွမ်း)
3. စောပုလဲ

ကိုးကား
-------

1. ↑  မှန်နန်း မဟာရာဇဝင်

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
ပင်းယခေတ်(အေဒီ ၁၃၁၃-၁၃၆၄-ခု) |
| --- |
| ဘုရင်များ၊ ပင်းယမင်း(၆)ဆက် | 
* တစ်စီးရှင် သီဟသူ
* ဥဇနာ (ပင်းယ)
* ငါးစီးရှင်ကျော်စွာ
* ကျော်စွာငယ်
* နရသူ (မောပါမင်း)
* ဥဇနာပြောင်

 |
| ဘုရင်များ၊ စစ်ကိုင်းမင်း(၇)ဆက် | 
* အသင်္ခယာ စောယွန်း
* တရဖျားကြီး
* ရွှေတောင်တက်
* ကျစွာ
* နော်ရထာ မင်းရဲ
* တရဖျားငယ်
* မင်းပြောက်

 |
| ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ | 
* စတုရင်္ဂဗလ အမတ်ကြီး
* ငခင်ညို

 |
| အကြောင်းအရာများ | 
* ကာချင်း

 |
| ဒေသ | 
* ပင်းယ
* စစ်ကိုင်း

 |
| * + ပုဂံခေတ်
	+ ပင်းယခေတ်
	+ အင်းဝခေတ်
	+ တောင်ငူခေတ်
	+ ညောင်ရမ်းခေတ်
	+ ကုန်းဘောင်ခေတ်
	+ ရတနာပုံခေတ်
	+ ကိုလိုနီခေတ်
	+ ဂျပန်ခေတ်
	+ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ်
	+ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်
	+ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ခေတ်
	+ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီခေတ်
	+ မျက်မှောက်ခေတ်
 |
ဝါဒ၊ ဝါဒီ (Ism)

မြန်မာနိုင်ငံမှာ မော်ဒန်ဝါဒ (Modernism)၊ ပို့စ်မော်ဒန်ဝါဒ (Post-modernism)၊ Constructionism, Deconstructionism, Structuralism, Poststructuralism စတာတွေကို စာပေ၊ ကဗျာ သဘောတရား နဲ့ ဝေဖန်ရေးသုံးလောက်ပဲ ဘောင်ကျဉ်းကျဉ်း မှတ်ထင်နေကြပါတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ဒီဝါဒတွေကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့စသူများက စာပေဘောင်ထဲက စတင်ခဲ့တာမို့ပါ။ 

ဒီလိုဘောင်ကျဉ်းကျဉ်းမှတ်ထင်ခြင်းဟာ မလိုလားအပ်တဲ့ စွပ်စွဲ၊ အပြစ်တင်မှုမျိုးတွေ ပေါ်ပေါက်စေပါတယ်။ ဥပမာ အနောက်ကို ပုံတူကူးချတယ်၊ ဒါတွေကူးချပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကို ခေတ်မီတယ် ထင်နေတယ် စသဖြင့်။ ဒီလို အစပျိုးပုံ မလှတာကြောင့် တချို့အမြင်ကျယ်တဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်များကတောင် ဒီဝါဒတွေဟာ အသိဉာဏ်ကို ပိတ်ဆို့စေတဲ့ မှိုင်းတွေလို့ အထင်ရှိမျိုး တွေ့ရပါတယ်။ 

တကယ်တော့ ဒီဝါဒတွေဟာ သူ့နယ်ပယ်၊ သူ့အသုံးချမှုနဲ့သူ အသိဉာဏ်ကို ပွင့်စေတဲ့၊ အသုံးဝင်တဲ့ ဝါဒတွေဖြစ်ပါတယ်။ စာပေသဘောတရားနဲ့ ဝေဖန်ရေးမှာ ဒီဝါဒတွေကို ဆရာဇော်ဇော်အောင်၊ မင်းခက်ရဲ စသူတို့က စတင်ဖွင့်ဆို မိတ်ဆက်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီဝါဒတွေထဲက တချို့ကို ဆရာမောင်စူးစမ်း၊ ဆရာကျော်ဝင်းတို့က နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေးနယ်ပယ်တွေမှာ စတင်လမ်းကြောင်း မိတ်ဆက်ခဲ့ပါတယ်။ 
ဒီဝါဒတွေ ဖြစ်တည်စ ကာလတုန်းက သူ့နယ်ပယ်နဲ့သူ ဆိုတာတော့ မေ့ထားလို့ မရပါဘူး။ နောက်ပိုင်း အသုံးချမှုအပေါ်မူတည်ပြီး နယ်ပယ် ကျယ်လွင့်သွားတာဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုသိပ္ပံ၊ ဖွံဖြိုးရေး၊ ဘောဂဗေဒ၊ နိုင်ငံရေးဘောဂဗေဒ၊ နိုင်ငံရေးဂေဟဗေဒ စတဲ့ ပညာရပ်တွေကို နိုင်ငံတကာစံချိန်နဲ့ သင်တော့၊ လေ့လာတော့မယ်ဆိုရင် ဒီဝါဒဘောင်တွေထဲက ပြေးမလွတ်ပါဘူး။ Poststructuralism ဟာ ဖွံဖြိုးရေးစီမံကိန်းတွေ၊ NGO တွေရဲ့ စီမံခန့်ခွဲပုံတွေကို ဝေဖန်ဆန်းစစ်ရာမှာ ပြောင်မြောက်လှတာကို တွေ့ရပါမယ်။ ထို့အတူ Constructionism ဟာ လူမျိုးစုများရဲ့စရိုက် သင်္ကေတ၊ ကျားမ ကွဲပြားမှု (Gender) စတာတွေကို လေ့လာရာမှာ အသုံးဝင်တာ တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။

  

(အမ်.အမ်.သင်ကာမှ ပံ့ပိုးကူညီသည်။)
တရုတ်ဇီးသီး ယို
**ယို** (အင်္ဂလိပ်: jam) ဆိုသည်မှာ အသီးနှင့်သကြား တို့ကို ရေနွေးဖြင့်ဆူပွက်စေ၍ သကြားပေါက် စေးပျစ်လာအောင်ကျိုခြင်းဟု အကြမ်းအားဖြင့် သိ ထားကြသည်။ ယိုပြုလုပ်ရာတွင်လည်း အသီးတို့ကို လှီးဖြတ်ချေမွပြီး ယိုဖြစ်လာရန် ရေနှင့် သကြားတို့ကို ရော၍ အပူပေးမွှေပေးခြင်း ပြုလုပ်ပြီးနောက် ခွက် ထဲသို့ပေါင်းထည့်ရသည်။ အသီးရနံ့ကောင်း ကောင်း၊ ပြောင်သောအရောင်နှင့် အရည်မထွက်ဘဲ နူးနူးညံ့ညံ့ယိုသုတ်နိုင်ခြင်းကို ယိုကောင်းဟု သတ် မှတ်၏။ ယိုပြုလုပ်ရာတွင်လည်း သစ်သီး(သို့) ဟင်းသီးဟင်းရွက်ကို အသုံးပြုရသောအခါ အအေး ခံ၊ တာရှည်ခံဖို့ အရေးကြီး၏။ ယိုတွင် ချိုသော အရသာ၊ မွှေးသောရနံ့နှင့် အချို့ငရုတ်ကောင်း ကြောင့် ပူစပ်အရသာဟူ၍ အမျိုးအစားများစွာရှိ၏။ သစ်သီးတွင်လည်း အချဉ်ဓာတ်ပါသောအသီးများ (Citrus Fruit) ဖြစ်သော လိမ္မော်၊ လီမွန်၊ သံပရာနှင့် ဂရိတ်ဖရုသီးစသည်တို့ရှိသကဲ့သို့ ဟင်းသီးဟင်းရွက် အသုံးအဖြစ် မုန်လာဥ၊ ကန်စွန်းဥ၊ သခွားသီး၊ ဖရုံသီး၊ ချဉ်ပေါင်သီးနှင့် ခရမ်းချဉ်သီး စသည်တို့ကို လည်း ယိုပြုလုပ်ရာတွင် သုံးခဲ့ကြသည်။

ယိုမျိုးစုံတွင် အနံ့ထွက်ရုံသာ သစ်သီးကို သကြားနှင့်ပေါင်းသောယို (Conserve)၊ အပူပေးပြီး သည်နှင့် အသီးများကို မွှေနှောက်ပေး၊ ဇကာချပေး ၍ ပန်းသီး၊ မက်မွန်သီး၊ စပျစ်သီးကဲ့သို့ အသီးလုံးကြီး များကို ကျိုချက်ရသောယို (Fruit Butter)၊ အချိုပွဲ အချို့အပေါ်ဘက်တွင် သုတ်လိမ်းရသောယို (Fruit Curd)၊ သကြားမထည့်သောယို (Fruit Spread) စသည်တို့ကို ယိုပြုလုပ်နည်းနှင့် အသီးအမျိုးအစား မတူညီ၍ အမည်အမျိုးမျိုးပေးခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် လုံးဝ မကျိုချက်ခြင်း (သို့) ၅ မိနစ်ထက်မပိုသော ကျို ချက်ချင်းဖြင့်သာပြုလုပ်သော အအေးခံယို (Freezer Jam) သည်လည်း မြောက်အမေရိကရှိ တချို့နေရာများတွင် အလွန်လတ်ဆတ်သော အရသာပေးသည့်စားစရာအဖြစ် ရေပန်းစားခဲ့သည်။ လိမ္မော်ခွံယို (Marmalade)သည် ဗြိတိသျှစတိုင် အဖြစ် အသီး၊ သကြားနှင့် ခါးသည့် အရသာလေး ပါဝင်၏။ အမေရိကန်စတိုင်က မခါးဘဲချိုသော အရသာရှိသော (Marmalade) ယိုဖြစ်သည်။

သစ်သီးဝလံအမျိုးစုံကိုစိုက်ပျိုးနိုင်သော မြန်မာနိုင်ငံတွင်သစ်သီးတို့ကို ယိုထိုးလေ့ရှိသည်။ ပျဉ်းမနားခရမ်းချဉ်သီးယို၊ ပြည်မြို့ထွက်ယိုစုံ၊ မော်လမြိုင်ဒူးရင်းယိုစသည်ဖြင့် မြို့အလိုက်သတင်းကြီးသောယိုမျိုးစုံသည် နိုင်ငံတစ်ဝန်းမှစားသုံးသူတို့၏အကြိုက် မြို့ပြန်လက်ဆောင်အဖြစ်ရောင်းချနိုင်ကြသည်။ ယင်းယိုစုံတို့ကို ကြာရှည်ခံစားသောက်နိုင်ရန်အတွက် ညောင်စေးကျအောင်ကျိုထားသော သကြားရည်သည် အရေးပါလှ၏။ ကျောက်ဖရုံသီးကဲ့သို့ အချို့သစ်သီးများအတွက် အသီးသားတင်းမာ စားကောင်းရန်မှာ ထုံးရည်ကြည် ကိုသုံးရသော်လည်း သကြားကိုမူလက်လွှတ်၍မရပေ။ သကြားသည်သစ်သီးတွင်ပါဝင်သော ရေဓာတ်ကို လျှော့ကျစေသည်။ ရေပါဝင်မှုရှိလျှင် အသီးယိုတွင်မှိုတက်ခြင်း၊ ဘက်တီးရီးယားပိုးဝင်၍ပုပ်ခြင်းဖြစ်တတ်သည်။ ထို့ကြောင့်ယိုတွင်သကြားပါဝင်မှုကို ရာခိုင်နှုန်းပြည့်နီးပါးရှိပါမှ မှိုမတက်သောစားစရာအဖြစ် စိတ်ချလက်ချစားသုံးနိုင်ပါမည်။ သကြားထည့်သုံးမှုမှန်ကန်လျှင် မည်သည့်ကြာရှည်ခံဓာတု ပစ္စည်းကိုမျှထည့်စရာမလိုပေ။ ယို၏ပြောင်လက်နေသောအရောင်သည် သကြားကြောင့်ဖြစ်၍ ဆွဲဆောင်မှုဖြစ်စေသည်။ ထို့နောက်သကြားကို အပူပေး၍ လောင်ကျွမ်းမှုကြောင့် အနီရောင်သမ်းလာလျှင် ယို၏အရောင်ကို လှပစေသည်။ သကြားအစားဈေးသက်သာသောဆေးသကြား (ဆက်ခရင် Saccharin)ကိုသုံးပါက သကြားကဲ့သို့ ကြာရှည်မခံသောကြောင့် မှိုတက်လွယ်၏။ ဤသို့ဖြင့် ဓာတုကြာရှည်ခံပစ္စည်းများကို အလွန်အကျွံသုံးပါက ကျန်းမာရေး ကိုထိခိုက်စေပြီး အရသာလည်းမကောင်းလှသောကြောင့် သကြားအစစ်ကိုသာ ယိုလုပ်ငန်းတွင် သုံးသင့်ရသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑
**စန်ရှင်သွေ**ဟူသောအမည်သည် တရုတ်ဘာသာစကားတွင် "ကြယ်သုံးပွင့်"ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး ရှေးဟောင်းသုတေသနဌာန နှင့် ကြေးခေတ် ယဉ်ကျေးမှုပစ္စည်းများကို အလေးပေးပြသထားသည့် ၊တရုတ်နိုင်ငံ၊ စီချွမ်ပြည်နယ်၊ ကွမ်ဟန်မြို့ရှိ ပြတိုက်၏အမည်ဖြစ်သည်။ ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင်ပဏာမတွေ့ရှိချက်အပြီးတွင် ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင်ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်၊  ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်များ သည်ဘီစီ ၁၂ ရာစုမှ ၁၁ ရာစုအတွင်း ရေဒီယိုကာဗွန်ချိန်းတွေ့ခြင်းမှ ထူးခြားသော ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများကို တူးဖော်တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။  ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်များသည် Sanxingdui ယဉ်ကျေးမှုအတွက် နေရာတစ်ခု ကိုရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်များကရှေးဟောင်း Shu နိုင်ငံနှင့်ခွဲခြားသတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများကို Guanghan မြို့အနီးရှိ Sanxingdui ပြတိုက်တွင် ပြသထားသည်။

နောက်ခံ
-------

Jinsha Site ပြတိုက် ရှိရွှေမျက်နှာဖုံး။
ပြူးမျက်စိနှင့်တစ်ဦးကကြီးမားသောကြေးဝါဦးခေါင်း, Cancong တစ်ဦးပုံဖော်တင်ဆက်ဖြစ်၏ Semi-ဒဏ္ဍာရီပဌမမင်းယုံကြည်သည် Shu 
စန်ရှင်သွေနေရာကိုယဇ်ပူဇော်ရာနေရာ၊ နန်းတော်၊ အလုပ်ရုံများနှင့်လူနေအိမ်တို့အဖြစ်ခွဲထားသည်
ဒုတိယယဇ်ပူဇော်ရာတွင်း၌တွေ့ရသောကြေးဝါပစ္စည်းများတွင်အထီးပန်းပုများ၊ တိရစ္ဆာန်များနှင့်ဆိုင်သောပန်းပုများ၊ ခေါင်းလောင်းများ၊ နဂါးများ၊ မြွေများ၊ ကျောက်မျက်များ၊ ကျောက်ပြားများ၊ ဓားများနှင့်ပြွန်များပါ ၀ င်သည်။ ကျောက်စိမ်းများမှပြုလုပ်သောအရာများသည်ရွှေနှင့်ပြုလုပ်ထားသောအရာများဖြစ်သည်။ ဆင်စွယ်အမြောက်အမြားလည်းရှိ၏။ သုတေသီများသည် တရုတ်အနုပညာ သမိုင်းတွင်လုံးဝမသိသောအနုပညာစတိုင်တစ်ခုကိုရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကြသည်၊ အဘယ်မြစ်၏အခြေခံနှင့်အဝါရောင်မြစ်ယဉ်ကျေးမှု (များ) ၏သမိုင်းကြောင်းနှင့်ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများဖြစ်သည်။[]
[  ]

ယဉ်ကျေးမှု
----------

စန်ရှင်သွေမှကြေးဝါပင်

ကိုးကား
-------

1. ↑  Mystery of Ancient Chinese Civilization's Disappearance Explained
2. ↑  Sage၊ Steven F. (1992)။ *Ancient Sichuan and the unification of China*။ Albany: State University of New York Press။ p. 16။ ISBN 0791410374။
3. ↑  al.]၊ Angela Falco Howard ... [et (2006)။ *Chinese sculpture*။ New Haven [u.a.]: Yale University Press [u.a.]။ ISBN 0300100655။
4. ↑  Flad၊ Rowan; Chen၊ Pochan (2013)။ *Ancient Central China: Centers and Peripheries Along the Yangtze River*။ New York: Cambridge University Press။ p. 89–90။ ISBN 978-0-521-72766-2။