recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
တက္ကသိုလ်စိုး
-------------

ရန်ကုန်မြို့ ကြက်တံဆိပ်ဘိလပ်ရည်ပိုင်ရှင် ဦးညိမ်းမောင်၊ ဒေါ်အုံးသင်တို့၏ တစ်ဦးတည်းသောသားဖြစ်သည်။ ငယ်မည် ကိုလှစိုး ခေါ် တက္ကသိုလ်စိုးသည် ရန်ကုန်ဇာတိဖြစ်ပြီး စန္ဒရားအတီးကို အလင်္ကာကျော်စွာ ရွှေပြည်အေးထံတွင်လည်းကောင်း၊ တေးရေးပညာကို ဂီတစာဆို ရွှေဂုံမောင်ထံတွင်လည်းကောင်း ဆည်းပူးသင်ကြားခဲ့သည်။

၁၉၃၃ ခုနှစ် မတိုင်မီ ကူရှင် အထက်တန်းကျောင်းသားဘဝ၌ ကူရှင်စိုး အမည်နှင့် ကျောင်းကဇာတ်၊ ပြဇာတ်များအတွက် သီချင်းများ ရေးစပ်ပေးခြင်းဖြင့် ဂီတတာဝန်ခံအဖြစ် ဂီတနယ်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ခွေးတံဆိပ်ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီတွင် တေးအပိုဒ်(၂၀) ကျော်မျှ တာဝန်ယူ၍ ဓာတ်ပြားသွင်း ရေးသားခဲ့သည်။ စစ်ကြိုခေတ်မှအစပြု၍ တက္ကသိုလ်ရောက်ခဲ့၏။ 
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်မဖြစ်မီက ခွေးတံဆိပ် ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီ တီးဝိုင်းအဖွဲ့နှင့် သီချင်းပုဒ်ရေ ၃၀ခန့်၊ စန္ဒရားအေဝမ်းခင်မောင် ဦးစီးသော အေဝမ်းသံစုံတီးဝိုင်းနှင့် သီချင်း၄ပုဒ်ခန့်ရှိပြီး စစ်ပြီးခေတ်တွင်မူ တက္ကသိုလ်စိုး တူရိယာအဖွဲ့ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး သီချင်းပုဒ်ရေ ၁၀၀ကျော် ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်စိုး အမည်ဖြင့် အေဝမ်းကုမ္ပဏီတွင် ဂီတစာဆိုအဖြစ်နှင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ 
စစ်ပြီးချိန်ကာလတွင် စာရင်းစစ်ရုံး (အေ-ဂျီ)တွင် (၁၀)နှစ်ကျော်မျှ အမှုထမ်းခဲ့သေးသည်။ စစ်ကြိုခေတ်ထက် စစ်ပြီးခေတ်တွင် အလွန်ကျော်ကြားခဲ့သော စာဆိုရှင်တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့၏။ ဒေါ်သိန်းရွှေအမည်ရှိ မွန်-မြန်မာ ကပြားအမျိုးသမီးနှင့်လက်ထပ်ပြီး သားနှစ်ဦးထွန်းကားခဲ့သည်။ မောင်စိန်ဟန် နှင့် မောင်ဌေးစံဟု အမည်ရသည်။
တက္ကသိုလ်စိုး တီးဝိုင်းတွင် ကိုမြကြီး၊ ကိုစိုးအောင်၊ ကိုမြင့်စိုး၊ ကိုစိုးသန်း၊ မာမာဝေ၊ ရီရီဝေ၊ ကိုစိုးလွင်၊ လွင်လွင်အေး၊ ကိုစိုးမင်း၊ တက္ကသိုလ်သိန်းလွင်၊ ကိုညွန့်လွင်၊ ကိုစိုးအောင်၊ ခင်ထားမေ၊ မေ စသည့် အဆိုတော်များ ပါဝင်သီဆိုကြပြီး ကျော်ကြားခဲ့သော တေးများမှာ ကိုမြကြီး၏ မေ၊ နွဲ့ဆိုး၊ ညိုပြာညက်ကလေး၊ ငွေနှင်းစိုစို၊ ဧရာဝတီ၊ ရက်ကန်းသံ၊ ပုစွန်ဆိတ်ကလေး၊ သဘာဝခင်ပျို၊ ဂီတဗိမာန်၊ မြိုင်မြိုင်ဆိုင်ဆိုင်လတန်ဆောင်တိုင်၊ ကိုစိုးအောင်၏ ချာတိတ်မလေး၊ စာကလေးတစ်စောင်၊ ပျိုဝိသာခါ၊ ပြန်လာမယ်၊ လေချွန်သံ၊ သူဇာ၊ အောက်မေ့တယ်၊ ကိုမြင့်စိုး၏ ချားမင်းပျိုဖြူ၊ စမတ်ပျိုမေ၊ တစ်ခါလာလည်းဘီအေ၊ အလိမ္မာလေး၊ သူနဲ့ကျွန်တော်၊ စောဖေက နောကြေ၊ ကိုစိုးသန်း၏ လိုက်ခဲ့မယ်၊ ခမောက်နဲ့မေ၊ စိတ်ကောင်းတစ်ခုထားကြပါ၊ ရွှေခြေကျင်းမေ၊ မာမာဝေ၏ ရွှေမိုးလေးက ညိုတယ်၊ ရွှေကျေး၊ ချစ်ဖော်၊ တစ်မိုးအောက်တစ်ယောက်၊ မာလာရုံ၊ သနားမေတ္တာ၊ ပျို့ကျေးရွာ၊ အောင်၊ အပျင်းပြေ၊ အမောက်နဲ့အစ်ကို၊ ရီရီဝေ၏ ကိုကြီးသာရင်၊ ကောက်ရိပ်ချိန်၊ တောကပွဲတော်၊ လယ်တောကကိုကို၊ အေးတင့်ရေ၊ ကိုစိမ်းပင်၊ ဂျိုကာ၊ ပေါ်လာငယ်နိုး၊ ညာတဲ့အကို၊ မြိုင်၊ ကိုစိုးလွင်၏ ရွှေပြောင်ပြောင်၊ ခေါ်သံ၊ လမ်းပေါ်ကလူ၊ လွင်လွင်အေး၏ စက်လည်းမရွှင်၊ လေညှင်းခံ၊ ဓာတ်ပုံထဲကလူ၊ တက္ကသိုလ် သိန်းလွင်၏ အဝေးမြို့သူ၊ ကိုညွန့်လွင်၏ ချစ်ရည်မတူ၊ တောနဲ့တောင်စွယ်၊ ကိုစိုးလင်း၏ မင်္ဂလာ စသည်တို့ဖြစ်သည်။

စစ်ပြီးခေတ်တွင် ဤကျော်ကြားခဲ့သော သီချင်းများရေးစပ်ခဲ့သကဲ့သို့ စစ်ကြိုခေတ်တွင်လည်း မေရှင်၏ ဇွတ်ချစ်မယ်၊ ပြည်လှဖေ၏ ခုံးမျက်စ သီချင်းများမှာ ယနေ့တိုင် လူငယ်ကြိုက်သီချင်းများ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဆရာတက္ကသိုလ်စိုး၏ တေးများကြောင့် ကျော်ကြားလာသူများမှာ ကိုမြကြီး၊ ကိုစိုးအောင်၊ မာမောဝ၊ ကိုစိုးသန်း၊ ဒဂုန်ခင်နှင့် အခြားအဆိုတော်များ ဖြစ်လေသည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ဝိဇ္ဇာတန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့လေသည်။ တစ်ချိန်က အောင်သုခရုပ်ရှင်တွင် ကိုယ်ပိုင်ဂီတမှူး၊ ကိုယ်တိုင်ဒါရိုက်တာ အဖြစ်နှင့် တူရိယာလုံမေ တေးဂီတပြဇာတ်ကို ထူးခြားစွာ တင်ဆက်ခဲ့လေသည်။

ရည်ညွှန်းကိုးကား
----------------

1. ↑  အခြေခံဆိုရေးတီးပညာနှင့် ခေတ်သုံးခေတ်တေးဂီတသမိုင်း - စန္ဒရားလှမိုး
အာရဖတ်၊ ယာဆာ (ခရစ် ၁၉၂၉ ဖွား)
-----------------------------

ပယ်လက်စတိုင် လွတ်မြောက်ရေး အဖွဲ့ (ပီအယ်အို) ၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ ယာဆာအာရဖတ်ကို ဂျရူးဆလမ်းမြို့တွင် ၁၉၂၉ ခုနှစ်ကဖွားမြင်သည်။ ကုန်သည်ကြီးတစ်ဦး၏ သားဖြစ်၍ အထင်ရှားဆုံးဖြစ်သည့် ဟူစိန်ရီမျိုးနွယ်ဝင် တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ မိုဟာမက်အာ ဗက်အာရှာရဖတ် ဖြစ်သည်။ ကိုင်ရိုတက္ကသိုလ်တွင်
ပညာဆည်းပူးခဲ့ရသည်။ ထိုအတွင်း ဒေသဆိုင်ရာပယ် လက်စတိုင်ကျောင်းသားများ အဖွဲ့ချုပ်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံရ၏။

အာရဖတ်သည် ၁၉၄၇-၄၈ ခုနှစ်၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော အာရပ်အဇ္ဇရီယယ်စစ်ပွဲတွင် လူငယ်တစ်ယောက် အနေဖြင့် ပါဝင်ပြီး၊ မိဘများ ဂါဇာဒေသသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ကြသဖြင့် သူသည်စစ်ပြေးဒုက္ခသည် တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့ရသေးသည်။ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အာရဖတ်သည် ပယ်လက်စတိုင် ကျောင်းသား
များအဖွဲ့၌ အမှုဆောင်ကော်မတီ ဝင်ဖြစ်ပြီး ၁၉၅၂-၅၆ ခုနှစ်များတွင်မူ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာသည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် အီဂျစ်တပ်မတော်၌
ပါဝင်အမှု ထမ်းသည်။ ထို့နောက်ကူဝိတ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ ပြည်သူ့လုပ်ငန်းဝန်ကြီးဌာနတွင် အလုပ်ဝင်လုပ်သည်။ယင်းအလုပ်မှ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင်ထွက်ခဲ့ပြီး အယ်ဖာတာပြောက်ကျား အဖွဲ့ကို အခြားသူများနှင့် ပူးတွဲ၍တည်ထောင်သည်။ ၁၉၆၈-ခုနှစ် ဇွန်လမှစ၍ ပီအယ်အို အမှုဆောင် ကော်မတီတွင် ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာသည်။

သူသည် အာရပ်အဝတ်အစားကို ဝတ်ဆင်လျက် ဖြူနက်ကျား တဘက် ခေါင်းဆောင်ကို အမြဲဆောင်း တက်သည်။ နေကာမျက်မှန်မည်းကို တပ်ဆင်လေ့ရှိသည်။ စကားပြောရာတွင်ပွင့်လင်းရိုးသားသည်။ အာရ ဖတ်သည် အရက်သေစာကို မဆိုထားဘိ၊ ဆေးလိပ်ပင် သောက်သူမဟုတ်။ အမြဲနေထိုင်သော
အိုးအိမ်ဟူ၍ လည်းသူ့မှာမရှိချေ။ သူဘယ်ရောက်၍ နောက်ထပ်ဘ ယ်စခန်းသို့ပေါက်မည်ကို သူ့ကိုယ်ရံတော်များပင်တစ်ခါ တစ်ရံ
ကောင်းစွာမသိလိုက်ပေ၊၊ စင်စစ်သူသည် အဖွဲ့အတွက် ရန်ပုံငွေနှင့်ထောက်ခံ အားပေးမှု တို့ကို ရရှိရန် အတွက် ဒမက်စကတ်မြို့သို့ သွားလိုက်၊ အယ်လဂျီးယားနိုင်ငံဘက်သို့ ထွက်လိုက်၊ ကိုင်ရိုသို့ ရောက်လိုက် စသည်ဖြင့် ဗီရွတ်မြို့မှ မကြာခဏ ထွက်ခွာရလေ့
ရှိသည်။ 

အလွန်လျှင် အေးချမ်းငြိမ်သက်စွာ နေထိုင်သူအာရဖတ်သ ည်သူ၏အကြောင်းကိုသော်လည်းကောင်း၊ပုဂ္ဂိုလ်ရေး ထိပ်တန်းတင်မှုကိုသော်လည်းကောင်း၊ ထုတ်ဖော်လိုစိတ် မရှိခဲ့ချေ။ အစည်းအဝေးဆိုလျှင်မည်သူတင်ပြသည့် အယူ အဆပင်ဖြစ်စေ သူဂရုတစိုက်နားထောင်ပြီး လက်ခံဆွေးနွေးတက်သည်။ မိမိ အမျိုးသားများ၏အသေးအမွှား လူမှုရေးကိစ္စကိုပင်အချိန်ယူ၍ စီစဉ်ပေးသူက ဖြစ်သည်။ ဤအရည်အသွေးများကြောင့် ပင်လောမသိ၊ အာရ ဖတ်သည် နိုင်ငံရေးအယူအဆခံယူချက်ခြင်းမတူသော ပြောက်ကျားအဖွဲ့အစည်းများကိုတစ်စည်းတစ်လုံးတည်း ဖြစ်အောင်အချိန်ရှည် ဦးဆောင်လာရင်း အာရပ်လောက၏ အထင်ရှားဆုံးသော ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်နေသည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်၌ အစပြု၍ ပယ်လက်စတိုင် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ၏ တပ်မှူးဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။

သို့သော် အာရဖတ်သည် လေယာဉ် အနုကြမ်းစီးခြင်း၊ လူသတ်ခြင်း၊ ရက်စက်စွာ ဂလဲ့စားချေခြင်း၊ စသော အကြမ်းဖက်မှုများကို လုံးဝ ဆန့်ကျင်သည်။ အဖွဲ့ချုပ်လက်အောက်ရှိ ပြောက်ကျားအဖွဲ့ချို့ အကြမ်းဖက် ကြသည့် အမှုများကိုပင် အတိအလင်း ထုတ်ဖော်ရှု တ်ချခဲ့လေသည်။ ငြိမ်းချမ်းသော မဇ္ဈိမပဋိပဒါ လမ်းကို နှစ်သက်သော အာရဖတ်၌ ပီအယ်အိုအဖွဲ့ကို စတင်တည်ထောင် ခဲ့သူ အာမက်ရှူကာရီ၏  *ဂျူးများ (အဇ္ဇရီ ယာယ်)တို့ကိုပင်လယ်ထဲအရောက် မောင်းထုတ်ရန်* ဟူသည့် ခံယူချက်မျိုးမရှိတော့ပြီဖြစ်၍ ၁၉၇၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ပြောက်ကျားဗိုလ်ဖြစ်ပါလျက်နှင့် ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံသို့ တက်ရောက်မိန့်ခွန်း ပြောခွင့်ရခဲ့သည်။
အာရဖတ်သည် အိမ်ထောင်မပြု၊ ပယ်လက်စတိုင် ပြည်တည်ထော င်ရေးသည်သာ သူ့အသက်၊သူ့ဘဝ အဖြစ် ခံယူထားသူ ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ မစ္စဂျွန်ဘရု(စ်)ဒေါ့(ဒ်) Mrs.John Bruce Dodd သည်မိခင်များကို မေလဒုတိယအပတ်တွင် မိခင်များနေ့အဖြစ်သတ်မှတ်ပြီး ဂုဏ်ပြုသည်ကိုတွေ့ရသဖြင့် ဖခင်များကိုလည်း ထိုနည်းတူ နေ့တစ်နေ့ကို ဖခင်များနေ့အဖြစ် သတ်မှတ်သင့်ကြောင်း စိတ်ထဲတွင် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။

အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော်သူမ၏ မိခင်သည် သူတို့မောင်နှမ ငါးယောက် ကလေးဘဝတွင်ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ သူတို့ဖခင်သည် သား သမီး ငါးယောက်ကို ပြုစုပျိုးထောင်ပေးခဲ့သည်။

သူမဖခင်၏ နာမည်သည် မစ္စတာ ဝီလျံဂျက်ဆင်စမတ် (Mr. Willian Judson Smart) ဖြစ်ပြီး ၁၈၆၀ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတပ်များ ကျွန်ကိစ္စနှင့် ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်ပွားစဉ်က မြောက်ပိုင်းတပ်တွင် တပ်သားအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။

ဤဖခင်သည် ဇနီးသည်ကွယ်လွန်သွားပြီးနောက် နောက်ထပ်အိမ်ထောင်မပြုဘဲ လူမမယ် သားသမီး(၅)ယောက်အား ကြီးပြင်းလာသည် အထိ ဖခင်တယောက်အနေဖြင့် မိသားစု စားဝတ်နေရေးအတွက် တဘက်မှ အလုပ်လုပ်ပြီး မိခင်တယောက်ကဲ့သို့လည်း ကြည့်ရှုစောင့်ရှောက်ခဲ့သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ဖခင်လည်းဖြစ်၊ မိခင်လည်းဖြစ်သော ဖခင်တယောက်ဖြစ်လေသည်။

သမီးကြီးဖြစ်သူ Mrs. Dodd သည်ဖခင်ကို သတိရလွမ်းဆွတ်သည်နှင့် မကျေနပ်နိုင်ဘဲ ဖခင်များနေ့ကို သတ်မှတ်ပြီး ဂုဏ်ပြုရန်အတွက် နိုင်ငံရေး၊ လူမှုရေး၊ ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်များကို လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် ပထမဦးစွာ ဝါရှင်တန်ပြည်နယ်တွင် ၁၉၁၀ခုနှစ်တွင် စတင်ပြီး ဖခင်များနေ့ကို ကျင်းပခဲ့သည်။

နောက်ပိုင်းတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမြောက်ပိုင်းပြည်နယ်များတွင် ဖခင်များနေ့ကို နှစ်စဉ်ကျင်းပကြသည်။ ယခုကာလတွင် ဖခင်များနေ့ဖြစ်သော ဇွန်လတတိယပတ် တနင်္ဂနွေနေ့အား ၁၉၇၂ ခုနှစ်မှစ၍အမေရိကန်နိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် တညီတညွတ်တည်း သတ်မှတ်ပြီး ဖခင်များကို ဂုဏ်ပြုခဲ့ကြသည်။

ထို့နောက် ကမ္ဘာပေါ်ရှိနိုင်ငံတော်တော်များများသည်လည်း ဖခင်များနေ့ကို ထိုနည်းတူစွာ ယခုအခါတွင် ကျင်းပကြသည်။
Arcom Control Systems မှ ခေါက်သိမ်းနိုင်သော ကွန်ပျူတာ ZYPAD
ဘက်စုံသုံး လက်ပတ်နာရီ
ဝတ်ဆင်နိုင်‌သော ကွန်ပျူတာဆိုသည်မှာ လူသား၏ ခန္ဓာကိုယ်‌ပေါ်တွင် ဝတ်ဆင်၍ မည်သည့်‌နေရာ၊ မည်သည့်အချိန်တွင်မဆို အသုံးပြုနိုင်‌သော ကွန်ပျူတာအမျိုးအစားကို ‌ခေါ်ဆိုသည်။ ဝတ်ဆင်နိုင်‌သော ကွန်ပျူတာနည်းပညာသည် အ‌ထွေ‌ထွေအသုံးပြုနိုင် ရန်၊ သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာနှင့်မီဒီယာအသုံးချမှုများကို တွင်ကျယ်စွာအသုံးပြုနိုင်ရန်၊ ကွန်ပျူတာတစ်လုံး၏ လုပ်ငန်း‌ဆောင်တာများကို အသုံးပြုနိုင်ရန် ရည်ရွယ်သည်။ ကွန်ပျူတာကိုအသုံးပြုသူက အသုံးပြုလိုသည့်အချိန်တွင် ကွန်ပျူတာဖွင့်ခြင်း၊ ပိတ်ခြင်းကိုပင် ပြုလုပ်ရန်မလိုဘဲ အသုံးပြုသူနှင့်တစ်သားတည်းရှိ‌နေပြီး အချိန်မ‌ရွေးအသုံးပြုနိုင်ရန်လည်း ရည်ရွယ်သည်။ ထို့အပြင် ခန္ဓာကိုယ်အင်္ဂါ အစိတ်အပိုင်းမပြည့်စုံသည့် မသန်စွမ်းများကလည်း ကွန်ပျူတာကို လွယ် လင့်တကူအသုံးပြုနိုင်ရန် ရည်မှန်းကြသည်။
ဝတ်ဆင်နိုင်‌သော ကွန်ပျူတာကို အ‌မေရိကန်စစ်တပ်တွင် အသုံးပြုနိုင် ရန် ၁၉၈၉ ခုနှစ်က စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ထိုကွန်ပျူတာ ငယ်များသည် စစ်‌မြေပြင်တွင် အ‌မေရိကန်စစ်သားများ၏ လက်‌ထောက်တဖွယ် အလုပ်လုပ်‌ပေးနိုင်ခဲ့သည်။
ဝတ်ဆင်နိုင်‌သော ကွန်ပျူတာများကို အသုံးပြုနိုင်ရန် ၁၆ ရာ စုနှစ်ကတည်းက ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။ လည်ပင်တွင် ဝတ်ဆင်၍ အသုံးပြုနိုင်‌သော တရုတ်‌ပေသီးများသည် ဝတ်ဆင်နိုင်‌သော ကွန်ပျူတာများ၏အစဦးပိုင်းဟု ဆိုကြသည်။ ကွန်ပျူတာသည် တွက်ချက်‌ရေးစက်ပစ္စည်းအဖြစ် စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့‌ကြောင့် ကွန်ပျူတာ အစ တရုတ်‌ပေသီးကဟု ဆိုကြသည်။ ထို့အတူ ဝတ်ဆင်နိုင်‌သော ကွန်ပျူတာအစ လည်ဆွဲတရုတ် ‌ပေသီးကဟု ထပ်ဆင့်ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။ ‌တောရမ်တိုတက္ကသိုလ်မှ ပါ‌မောက္ခ ဖြစ်သူ စတီဗင် မန်းသည် ဝတ်ဆင်နိုင်‌သော ကွန်ပျူတာများကို တီထွင်ရန် ၁၉၇ဝ ခုနှစ်‌နှောင်းပိုင်းကာလကတည်းက ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ စတီဗင် မန်းကို ဝတ်ဆင်နိုင်‌သော ကွန်ပျူတာများ၏ဖခင်အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ ၁၆ ရာစုနှစ်များက တာစူခဲ့‌သော တီထွင်ဖန်တီးမှုများသည် ၁၉၈ဝ ခုနှစ် ‌နှောင်းပိုင်းကာလများတွင် သ‌န္ဓေတည်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ် နောက်ပိုင်းကာလများ တွင် ရုပ်လုံး‌ပေါ်ခဲ့ပြီး ၂ဝ၁ဝ ပြည့်နှစ်အလွန်ကာလများတွင် ‌ဈေးကွက်အတွင်းသို့ စတင်‌ရောက်ရှိ ခဲ့သည်။

စာညွှန်း ။ ။
------------

1. ↑  Thorp, Edward (October 1998). "The Invention of the First Wearable Computer". *Digest of Papers. Second International Symposium on Wearable Computers (Cat. No.98EX215)*: 4–8. Retrieved on 9 May 2013.
2. ↑  Peter Clarke။ "IEEE ISSCC 2000: 'Dick Tracy' watch watchers disagree"၊ *EE Times*။ 28 December 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 22 January 2013။
3. ↑  Katherine Watier။ "Marketing Wearable Computers to Consumers: An Examination of Early Adopter Consumers' Feelings and Attitudes Toward Wearable Computers"၊ *Washington, DC*၊ 19 April 2003။
4. ↑  Tara Kieffner။ Wearable Computers: An Overview။ 13 January 2012 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  28 December 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။

1. လူသားအနာဂတ်အတွက် ဝတ်ဆင်နိုင်သောကွန်ပျူတာ၊ ဟန်ဇော်၊ ဂလိုဘယ်အင်္ဂလိပ်မဂ္ဂဇင်း၊ ၂ဝ၁၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်
2. Archived 4 December 2016 at the Wayback Machine.
ဝိတိုရိယအိုင်
ဝိတိုရိယအိုင်သည် အာဖရိကတိုက်တွင် အကြီးဆုံး အိုင်ဖြစ်၍ မြောက်အမေရိကတိုက်ရှိ ဆူပီးရီးယာအိုင်မှလွဲလျှင် ကမ္ဘာပေါ်၌ အကြီးဆုံး ရေချိုအိုင် ဖြစ်သည်။ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း မှ ဝိတိုရိယဘုရင်မ၏အမည်ကို အစွဲပြု၍ ဝိတိုရိယနီယန်ဇာ သို့မဟုတ် ဝိတိုရိယအိုင်ဟု ခေါ်တွင်လေသည်။ ထိုအိုင်ကြီးသည် ယူဂန်းဒါးနိုင်ငံ၊ တန်ဂန်ယီးကနိုင်ငံနှင့် ကင်ညာနိုင်ငံ အသီးအသီးအတွင်း၌ တစ်စိတ်တစ်ဒေသစီ ကျရောက်လျက်ရှိသည်။ အလျား ၂၅၅ မိုင်ကျော်၊ အနံ ၁၅၅ မိုင်ခန့်ရှိ၍ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် စတုရန်းမိုင်၂၆,၆ဝဝ (၆၈,၈၀၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) ခန့်ရှိသည်။ အာဖရိကရှိ ဧရိယာ အကျယ်ဆုံးသော ရေကန် ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အပူပိုင်းဒေသ ရေကန်များတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံးသော ရေချိုရေကန် ဖြစ်သည်။ ရေထုထည်အားဖြင့် ကြည့်မည် ဆိုပါက ဝိတိုရိယရေကန်သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ တိုက်ကြီးများပေါ်တွင် ရှိသော ရေကန်များတွင် အဌမနေရာတွင် ရှိပြီး ရေထုထည် ၂.၂ ဘီလီယံ ဧက-ပေ (၂,၇၅၀ ကုဗ ကီလိုမီတာ) မျှ ရှိသည်။ ပင်လယ်ရေပြင်ထက် ပေပေါင်း ၃,၇၂၆ မြင့်သော ကုန်းပေါ်၌ တည်ရှိသည်။

၁၈၅၈ ခုနှစ်၌ အင်္ဂလိပ်အမျိုးသား ဂျွန် ဟန်နင်း စပိဆိုသူသည် အာဖရိကတိုက်ရှိ နိုင်းမြစ်ဖျားခံရာအရပ်ကို စူးစမ်းရှာဖွေသည်တွင် ထိုအိုင် ကြီးကို တွေ့ရှိခဲ့၏။ နိုင်းမြစ်သည် အိုင်ကြီး၏ မြောက်ဘက်မှ စီးထွက် သည်။ ၁၈၇၅ ခုနှစ်နှင့် ၁၈၈၉ ခုနှစ်များတွင် အိပ်၊ အမ်၊ စတန်လေ ဆိုသူက လည်း အိုင်တွင်း၌ လှည့်ပတ်စူးစမ်းခဲ့ဖူးသည်။ ဝိတိုရိယအိုင်သည် ရေတိမ်၍ ကျောက်ဆောင်ပေါများသည်။ ရှေးအခါက အိုင်အတွင်းရှိ ကျွန်းများပေါ်တွင် တိုင်းရင်းသားတို့ နေထိုင်ခဲ့ ကြသော်လည်း စက်စီယင်ကောင်ကိုက်သဖြင့် စွဲကပ်တတ်သော ဦးနှောက် ရောင် အိပ်မဝရောဂါဆိုးကြောင့် အိုးအိမ်ကို စွန့်လွှတ်ထွက်ပြေးကြရလေ သည်။ ၁၈၉၈ ခုနှစ်မှစ၍ အရှေ့ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်ကမ်းရှိ မြို့များ သည် သင်္ဘောများဖြင့် ကူးလူးဆက်ဆံနိုင်ကြသည်။ အရှေ့ဘက် အိန္ဒိယ သမုဒ္ဒရာကမ်းခြေရှိ မွန်ဗာဆာမြို့နှင့်လည်း မီးရထားလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ် လျက်ရှိသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ဝိတိုရိယအိုင်၌ ရေအားသုံးလျှပ်စစ် စီမံကိန်းကို စတင်လုပ်ကိုင်ခဲ့လေသည်။

  

ဝိတိုရိယ ရေကန်သည် မိုးရွာကျခြင်း နှင့် စမ်းချောင်းငယ် ထောင်ပေါင်းများစွာ တို့မှ ရေကို အဓိက ရရှိသည်။ ထိုကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်နေသော မြစ်ချောင်းများတွင် အကြီးဆုံးမှာ ကာဂဲရာ မြစ်ဖြစ်ပြီး မြစ်ဝမှာ ကန်၏ အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင် ရှိသည်။ ထိုကန်မှ စီးထွက်နေသော မြစ်နှစ်သွယ် ရှိသည်။ ပထမတစ်ခုမှာ နိုင်းမြစ်ဖြူ သို့မဟုတ် ဝိတိုရိယနိုင်းမြစ်ဟု ခေါ်ကြပြီး ကန်၏ မြောက်ဘက် ကမ်း ယူဂန်ဒါနိုင်ငံ ဂျင်ဂျာဒေသမှ စီးထွက်သည်။ ဒုတိယတစ်ခုမှာ ကာတုန်ဂါမြစ်ဖြစ်ပြီး အနောက်ဘက်ကမ်း လူကာရာမှ စီးထွက်ကာ ဂျော့ရှ် ရေကန်နှင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)
အိမ်တွင် မိသားစုစားရန် ရေခဲမုန့်ပြုလုပ်ရန်အတွက် ကြက်ဥအနှစ် (၄) လုံး သကြား လက်ဖက်ရည်ခွက် တစ်ခွက်နှင့် တစ်ဝက် နွားနို့ မတ်ခွက် (၁) ခွက် ပြောင်းဖူးမှုန့် (သို့မဟုတ်) ကော်မှုန့် လက်ဖက်ရည်ဇွန်း (၁) ဇွန်းလိုအပ်ပါသည်။
ပထမဦးစွာ ဇလုံကြီးကြီးတစ်ခုအတွင်းတွင် ကြက်ဥအနှစ်များနှင့်သကြားတို့ကို ရောထည့်ကာ ခက်ရင်းဖြင့် မွှေက ခလောက်ရသည်။ ကြက်ဥနှစ်အရောင် အဖြူရောင်သို့ ပြောင်းလာသည်အထိ ကြာမြင့်စွာ ခလောက်ပေးရသည်။ နွားနို့ကိုမီးဖိုပေါ်တွင် မီးအေးအေးဖြင့်ကျိုပါသည်။ နွားနို့ဆူပွက်လာလျှင် နွားနို့အိုးကို မီးဖိုပေါ်မှ ချကာ ခလောက်ထားသော ကြက်ဥအနှစ်နဲ့သကြားအရောအနှောကို နွားနို့အိုးထဲသို့ ပေါင်းထည့်ပါသည်။ ထို့နောက် ပြောင်းဖူးမှုန့် (သို့မဟုတ်) ကော်မှုန့်ကို ရောထည့်ပြီး မွှေပေးပါသည်။ အကယ်၍ နှစ်သက်ရာ အသီးရေခဲမုန့် လိုချင်ပါက နှစ်သက်ရာ အသီးများကို ခြေမွကာ ထည့်ပါသည်။ စတော်ဘယ်ရီသီးရေခဲမုန့် ရရှိစေရန်အတွက် စတော်ဘယ်ရီသီးများကို ခြေမွကာထည့်ပြီး သမအောင် ရောမွှေနယ်ပါသည်။ ရရှိလာသော ထိုအရောအနှောကို ဒယ်အိုးပြားထဲသို့ ပြောင်းထည့်ကာ မီးဖိုပေါ်တွင် မီးပမာဏအနည်းဆုံးဖြင့် အချိန် (၈) မိနစ်မှ (၁၀)မိနစ်ခန့်ထိ ချက်ပါသည်။ ထို့နောက် အအေးခံကာ နှစ်သက်ရာ ထည့်စရာဗူးထဲသို့ ပြောင်းထည့်ကာ အဖုံးလုံအောင်ပိတ်ပြီး ရေခဲသေတ္တာအအေးခန်းထဲတွင် (၈) နာရီကြာ အေးခဲစေပြီးနောက် အရသာရှိသော အိမ်လုပ် ရေခဲမုန့်ကို ရရှိသည်။

ကိုးကား
-------
ရန်ကုန်မြို့၊ ဗဟန်းမြို့နယ် အတွင်းရှိ ငါးထပ်ကြီးဘုရားတောင်ရပ်ကွက်၊ အင်ကြင်းလမ်းတွင် ၂၀၁၀ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ လ ၂၅ ရက်နေ့ ညနေ ၅ နာရီ ၁၀ မိနစ်အချိန်က မီးအားမြှင့်စက်ဖွင့်ထားရာမှ အပူလွန်ကဲပြီး မီးလောင်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။  

  

အဆိုပါ မီးလောင်မှုတွင် ၁၀ ပေ၊ ၁၅ ပေအရွယ် ပျဉ်ထောင်သွပ်မိုးအိမ်မှ မီးစတင်လောင်ကျွမ်းခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး အိမ်ခြေ ၁၃ လုံးသို့ မီးကူးစက်လောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။ မီးစတင်လောင်ကျွမ်းချိန်မှာ ညနေ ၅ နာရီ ၁၀ မိနစ်အချိန်ဖြစ်ပြီး ၅ နာရီ ၅၅ မိနစ်တွင် မီးငြိမ်းသတ်နိုင်ခဲ့သည်။ မီးလောင်မှုဖြစ်ပွားသည့်နေရာသို့ မီးသတ်ယာဉ် ၂၇ စီး၊ အုပ်ချုပ်မှုယာဉ် လေးစီး၊ သန္ဓေမီးသတ်တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၃၈ ဦး၊ အရန်မီးသတ်တပ်ဖွဲ့ဝင် ၈၂ ဦး လာရောက် မီးငြှိမ်းသတ်ခဲ့သည်။  

  

မီးလောင်မှုဖြစ်စဉ်တွင် အိမ်ထောင်စုအရေအတွက် ၂၀ စု အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ဖြစ်ခဲ့ရပြီး ကျားမစုစုပေါင်း ၈၅ ဦး ပါဝင်ကြောင်း၊ အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ဖြစ်ခဲ့ ရသူများကို ရန်ကုန်တိုင်းရင်းဆေးရုံကြီးတွင် ကယ်ဆယ်ရေးစခန်း ဖွင့်လှစ်ထားရှိ ပေးထားသည်။ ဆုံးရှုံးမှု တန်ဖိုးအနေဖြင့် ငွေကျပ် ၁၃ သိန်းကျော်ဖိုးရှိခဲ့ပြီး RC နှစ်ထပ် နှစ်လုံး၊ ပျဉ်ထောင်အိမ် ခြောက်လုံးနှင့် ပျဉ်ထရံကာ ငါးလုံး မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်။ မီးလောင်မှုဖြစ်စဉ်တွင် ဒဏ်ရရရှိသူနှင့် သေဆုံးသူ မရှိခဲ့ကြောင်း၊ မီးလောင်မှု ဖြစ်ပွားသည့်နေရာမှာ မီးသတ်ကားဝင်ထွက်ရန် ခက်ခဲသည့်နေရာဖြစ်ပြီး လူနေအိမ်စိပ်သောကြောင့် မီးဘေးစိုးရိမ်ရသည့် နေရာဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။ မီးလောင်မှု ဖြစ်စဉ်အပေါ် ပ/၅၅-၂၀၁၀ ပုဒ်မ ၂၈၅ ဖြင့် အရေးယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑   Weekly Eleven News Journal
ဝါးတာလူးတိုက်ပွဲဝါးတာလူးတိုက်ပွဲ
ပြင်သစ် စစ်သူရဲကောင်းကြီးနပိုလီယန် ဗိုနာပတ်၏ အဆုံးစွန်သောတိုက်ပွဲမှာ နာမည်ကျော် ဝါးတာလူးတိုက်ပွဲ (အင်္ဂလိပ်: **Battle of Waterloo**) ပင်ဖြစ်လေသည်။ ၁၈၁၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ဘယ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ မြို့တော်ဘရပ်ဆဲလ်အနီး ဝါးတာလူးရွာအနီး ၌ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့၏။ စစ်တလင်းကား ဘရပ်ဆဲလ်မြို့ အရှေ့တောင်ဘက် ဆယ်မိုင်ခန့်အကွာတွင်ဖြစ်၏။ ဝါးတာလူးတိုက်ပွဲ၌ နပိုလီယန်၏ စစ်တပ် များသည် ရန်သူဖြစ်သော ဗြိတိသျှ၊ ဒပ်ချ်၊ ဘယ်ဂျီယမ်နှင့် ပရပ်ရှင်း စစ်တပ်တို့ကို တိုက်ခိုက်ရလေသည်။ ဗြိတိသျှဘက်မှ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဝယ်လင် တန်မြို့စားသည် သူ၏တပ်များကို ဝါးတာလူးရွာ တောင်ဘက်ရှိ ကုန်းပြင်မြင့်ပေါ်တွင် တပ်စွဲထားစေခဲ့၏။ နပိုလီယန်ကလည်း မိမိ၏တပ်မတော်ကို ဝယ်လင်တန်၏ တပ်စခန်းနှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင်ရှိ တောင်ကုန်းများပေါ်တွင် 
ချထားလေသည်။ ထိုအခိုက် ပရပ်ရှင်းစစ်တပ်ကြီးသည် ဗြိတိသျှတပ်များကို ကူညီရန် ချီတက်လာနေဆဲဖြစ်လေသည်။ နပိုလီယန်သည် စစ်ကူပရပ်ရှင်းတပ်များ မရောက်လာခင် ဝယ်လင်တန်၏စစ်တပ်ကို အလျင်ချေမှုန်းတိုက်ခိုက်ရန် စိတ်ပိုင်းဖြတ်ခဲ့၏။ 

ထို့ကြောင့် ဇွန်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ပြင်သစ်တပ်များက ပြင်းထန်စွာ တိုက်စစ်ဆင်ခဲ့လေသည်။ သို့ရာတွင် ဗြိတိသျှတပ်များက ကြံ့ကြံ့ခံနေခဲ့သဖြင့် ပြင်သစ်တို့ နောက်ဆုတ်သွားခဲ့ရလေသည်။ 
ညဉ့်အချိန်ရောက်လျှင် တစ်နေ့လုံး နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ပြင်းထန်စွာ တိုက်ခိုက်ရသည့်အတွက် အကျအဆုံးလည်းများ တပ်သားများလည်း ပင်ပန်းလျက်ရှိကြ 
တော့၏။

ယင်းသို့ဖြစ်နေခိုက် ဗိုလ်ချုပ်မှူး ဘလူကာ ဦးစီးကွပ်ကဲသော ပရပ်ရှင်းစစ်ကူတပ်ကြီး ရောက်လာလေသည်။ ဝယ်လင်တန်၏ တပ်သားများမှာအားတက်လာကာ စစ်ကူတပ်များနှင့်အတူ ပူးပေါင်းပြီးလျှင် ပြင်သစ် တပ်ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်ရာ ပြင်သစ်တို့ အရေးနိမ့်သွားလေတော့သည်။ နပိုလီယန်သည် တိုက်ပွဲကြီးအောင်မြင်ရေးအတွက် နောက်ဆုံးအကြိမ် ကြိုးပမ်းခဲ့သေး၏။ သူသည် လက်ရွေးစင်ကိုယ်ရံတော်တပ်သားများအား ဗြိတိသျှတို့ကို တိုက်ခိုက်စေခဲ့သည်။ ကိုယ်ရံတော်တပ်ရင်း သုံးခုလည်း ရှေ့သို့ချီတက်ပြီးလျှင် ရန်သူတို့ကို ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ တိုက်ခိုက်လေသည်။ သို့ရာတွင် ရန်သူ့အင်အားကို မဖြိုနိုင်အောင် ရှိခဲ့၏။ ထိုအခိုက် ဝယ်လင်တန်၏ တပ်သားများက လှံစွပ်တိုက်ပွဲ ဆင်နွှဲလေရာ ပြင်သစ်တို့ ပရမ်းပတာ ဆုတ်ခွာထွက်ပြေးရလေသည်။ နှစ်ဖက်စလုံးမှာ အကျအဆုံးအလွန်ပင် များပြားခဲ့၏။ ပြင်သစ်တို့ဘက်မှ လူ ၄ဝဝဝဝ ခန့်ကျဆုံး၍ ဗြိတိသျှနှင့် မဟာမိတ်ဘက်မှ ၂၃ဝဝဝ ခန့် ကျဆုံးလေသည်။ တိုက်ပွဲမှာ အလွန်ပြင်းထန်သော လူသတ်ပွဲကြီးဖြစ်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် စတုရန်းမိုင် သုံးမိုင်အတွင်း စစ်သားပေါင်း ၄၅ဝဝဝ ခန့် ကျဆုံးပြန့်ကျဲနေခဲ့သောကြောင့်ဖြစ်လေသည်။

ဝါးတာလူးတိုက်ပွဲကြီး ပြီးဆုံးသွားသောအခါ နပိုလီယန်သည် ခြေကုန်လက်ပန်းကျသကဲ့သို များစွာအားလျော့သွားခဲ့ပေ၏။ တိုက်ပွဲတိုင်း အောင်ပန်းဆွတ်ခူးခဲ့သည့် အောင်ပွဲမှူးသခင် နပိုလီယန်သည် ဝါးတာလူး၌ စစ်ရှုံးခဲ့ပြီးနောက်တွင် မည်သည့်အခါတွင်မျှ နာလန်မထူတော့ချေ။ သမိုင်း ဝင် ဝါးတာလူးတိုက်ပွဲကို ကဗျာဖြင့်တစ်ဖုံ၊ ပုံဝတ္ထုဖြင့်တစ်သွယ် မှတ်တမ်း တင်ခဲ့ကြလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)
**ဦးဖြေ**သည် ပါဠိဘာသာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်၍ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ပါဠိစာပေ၊ ပုံနှိပ်လောက စသည်တို့ တိုးတက်အောင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သောသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘွဲ့တံဆိပ်ဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းမှတ်ရာများ၌ လူပုဂ္ဂိုလ်များထဲတွင် ပထမဦးစွာ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။

ယနေ့မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရဟန်းသံဃာများ သင်ကြားပို့ချကြသည့် ပိဋကတ်တော်အားလုံးကို ကျောက်စာမူမှ ကူးယူပြီး စက်တင်ပုံနှိပ်ရာတွင် တစ်ဦးတည်း ကြီးကြပ် သုတ်သင်ပြင်ဆင်ပြီး စက်တင်ရိုက်နှိပ်ခဲ့သည့်သူလည်းဖြစ်သည်။

ဘဝအကျဉ်း
--------

ဆရာကြီးဦးဖြေကို သက္ကရာဇ် ၁၂၁၂-ခုနှစ်တွင် သရက်ခရိုင် သီးကုန်းရွာတွင် ဦးတလုပ်ဖြူနှင့် ဒေါ်ဆွဲမိတို့က ဖွားမြင်ပြီး အရွယ်ရောက်သော် ရှင်သာမဏေပြု၍ ဘွဲ့အမည်မှာ ရှင်ပညာရံသီ ဖြစ်သည်။ အုတ်တွင်းဆရာတော်ထံ ရှေးဦးပညာသင်ယူခဲ့ပြီး၊ မန္တလေးမြို့ မဏ္ဍလာရာမကျောင်းတိုက်၌ နေထိုင်ကာ ပရိယတ်စာပေလေ့လာခဲ့သည်။ သီပေါမင်း ပါတော်မမူမီတွင် လူဝတ်လဲကာ ရန်ကုန်မြို့သို့ဆင်း၍ အစိုးရဟိုက်စကူးကျောင်း၌ ပါဠိပါမောက္ခဂျိမ်းဂရေး၏ လက်အောက်၌ ပါဠိနည်းပြဆရာ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။

ဆရာကြီးသည် ရန်ကုန်မြို့၌ ပိဋကတ်ပုံနှိပ်တိုက်များတွင် ၁၂၈၀-ပြည့်နှစ်အထိ ပါဠိစာပြင်ဆရာကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းခဲ့ပြီး စဉ့်အိုးတန်းလမ်းရှိ မိမိကိုယ်ပိုင်နေအိမ်တွင် ကိုယ်ပိုင်ပိဋကတ်ပုံနှိပ်တိုက်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကိုယ်ပိုင်ပုံနှိပ်တိုက်က ဝတ်ရွတ်စဉ်၊ သတ်ပုံဥပဒေနှင့် ဝိနည်းငယ်လေးစောင်စသော အများအသုံးပြုနိုင်သည့် စာအုပ်ငယ်များကို ပုံနှိပ်ခဲ့သည်။ ပါဠိစာပေနှင့် ပိဋကတ်ပုံနှိပ်လောကကို စွမ်းစွမ်းတမံ အကျိုးပြုခဲ့သော အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့ရ ဆရာကြီးဦးဖြေသည် ၁၂၉၂-ခုနှစ်၊ အသက်(၈၁)နှစ်အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

ဆောင်ရွက်မှုများနှင့် ဂုဏ်ပြုခံရမှုများ
---------------------------------------

ထိုခေတ်က ထင်ရှားသော ပိဋကတ် ပုံနှိပ်တိုက်ကြီး (၆)တိုက်ရှိရာတွင် ဆရာကြီးဦးဖြေက ဟံသာဝတီပိဋကတ်ပုံနှိပ်တိုက်ကို ပိဋကတ်သုံးပုံပါဠိတော်၊ သုဓမ္မဝတီပိဋကတ်ပုံနှိပ်တိုက်ကို ပါဠိတော်နိဿယကျမ်းစာများ၊ ပြည်ကြီးမဏ္ဍိုင်ပုံနှိပ်တိုက်ကို အဋ္ဌကထာ, ဋီကာနှင့် ကျမ်းဂန်စာပေများ၊ လေးကျွန်းသီရိန်ပုံနှိပ်တိုက်ကို မူလဋီကာစသော ဋီကာနိသျများ၊ ကဝိမျက်မှန်ပုံနှိပ်တိုက်ကို စာသင်သားကိုင် ပါဠိကျမ်းစာများ၊ သာသနာ့ဇောတိကပုံနှိပ်တိုက်ကို ပရမတ္ထသရူပဘေဒနီ စသော ဂန္ထန္တရကျမ်းစာများ စသည်ဖြင့် ခွဲဝေပေး၍ ရိုက်နှိပ်စေခဲ့သည်။

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဟားဗဒ်တက္ကသိုလ်မှ ဗုဒ္ဓကျမ်းစာပညာရှင်ကြီး ဝါရင်း(Warren) ပြုစုခဲ့သော နာမည်ကျော် ဗုဒ္ဓပါဠိစာပေ ဘာသာပြန်ကျမ်းကြီး (Buddhism in Translations)တွင် ထည့်သွင်းရန် ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂအဋ္ဌကထာ ပေမူကို ပြင်ဆင်ပြီး ပေးပို့ခဲ့ဖူးပြီး ။ ဆရာကြီးဦးဖြေ၏ ပါဠိစာပေထွန်းကားရေး စွမ်းဆောင်မှုများအကြောင်းကို အရှင်အာနန္ဒမေတ္တေယျ၏ ဗုဒ္ဓစ်ဇင်း(Buddhism) စာစောင်၊ (၁၉၀၈-ခု၊မတ်လထုတ်)တွင် ဆရာကြီးဦးဖြေ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိကို ဓာတ်ပုံနှင့်တကွ ဖော်ပြခြင်းခံရသည်။။

အင်္ဂလိပ်အစိုးရက မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၇၆-ခုနှစ်တွင် လယ်တီဆရာတော်နှင့်အတူ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့တံဆပ် ဆပ်ကပ်ခဲ့သည်။

ထင်ရှားသောလက်ရာများ
-------------------

ဆရာဖြေ၏ ထင်ရှားသော လက်ရာအချို့မှာ:

* အက္ခရဝိသောဓနီကျမ်း
* ပိဋကတ်သုံးပုံအကျဉ်းချုပ်
* မြန်မာရာဇဝင်အကျဉ်းချုပ်
* ကမ္မဝါစာ
* ဝတ်ရွတ်စဉ်

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4 5  မြန်မာစွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၇)၊ စာ-၃၂၃-၃၂၄
**ဦးပေါ်ဦးရဲ့ရွာ** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

ဦးပေါ်ဦးရဲ့ရွာ
--------------

မွေးသက္ကရာဇ်ကယ်က၊ ဧဧက်ကယ်အံဧကာတြံ၊ တထောင့်တရာခုရဲ့ ရတုနွေတန်ခူးတွင်မှ၊ ကြက်ဦးတွန်ရောင်ဖြူလင်းခဲ့၊ တနင်္ဂနွေရက်တွင်မှ၊ နေထွက်တွငမြော်မြင်ဘွားသတဲ့၊ ထင်ရှားအောင် အထူးခေါ်သမုတ်တဲ့၊ ဦးပေါ်ဦးသူ့နာမည်။  

  

ပူရပြည်စတည်ပျိုးသည့်၊ မြတ်ဘိုးတော်ဧကရာဇ်ကယ်က၊ ပြေပြစ်စွာ အဇ္ဇာသယော ရယ်နှင့်၊ သဘောကိုလိုက်နာတို့တတ်တဲ့၊ ဆောမြို့ပိုင်နေရချွန်နှင့်၊ အတွင်းဝန် ယင်းကျွန်အနီးပေမို့၊ မင်းကြီးမဟာ နန္ဒသင်္ကြန်ဟု၊ ရာဇင်္ဂဏံ ဦးတင်သပါလို့၊ ဖူးမြင်ရသည်။  

  

မင်းဝိဒေဟရာဇာ၊ မဟော်သဓာအမတ်ကြီးရယ်တို့၊ တတ်သီးပုံလိမ္မာရေးမတော့၊ သိင်္ဂါရွှေအချိန်တရာပေးသတဲ့၊ ရင်းအချာမင်းမဟာကလေးရယ်လို့၊ ရင်းသွေးပုတ္တံသားနှင့်၊ တည်လှူသည့် မဉ္ဇူဘုရားတဲ့၊ ဂူအလားနှင့် ငွေဥမင် မုဒ်ဒုရင်မှန်ကင်း။  

  

ပေါင်းအတန်တန်၊ ကျောင်းကန်ဘုရားတွေနှင့်၊ ကောင်းစားပုံလယ်မြေယာနှင့်ဇယ်(တန့်ဆည်) မြေမှာကြွယ်ပေတဲ့ သူဌေးရယ်လို့၊ နုပျိုပုံကုသိုလ်အဟန်နဲမဝေးကြဘု၊ ဟိုရှေးအစဉ်က၊ ရှင်ဘုရင်ဦးပေါ်ဦးရယ်လို့၊ တော်ထူးချွန်အခွန်အခကြေးရယ်နှင့်၊ စေဒနာ ပြောကာမေးလိုက်တော့၊ မဟောသဓာလို ဩဘာမွေးသူရဲ့၊ မွေးဇာတိရင်း။

ခက်ဆစ်
------

၁။ ဧဧက်အံဧကဝ = တထောင့်တရာ့တဆယ့်တစ်။

၂။ အဇ္ဇာသယော = အဇ္ဇာသယ၊ အတွင်းသဘော။

၃။ နေရချွန် = အဆောင်အယောင်ဘွဲ့။

၄။ ရာဇင်္ဂဏံ = ရာဇင်္ဂဏ၊ မင်း၏ထံပါး။

၅။ စောဒနာ = ပြဿနာတင်၍ မေးတတ်သောအရာမျိုး။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော ခေါင်းစဉ်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
လက်အုပ်ချီဟန်, ရှိခိုးဟန်ဖြစ်သည်။ သဗ္ဗရာဇိန္ဒြမုဒြာဟူ၍၎င်း, သမ္ဗုဋဉ္ဇလီမုဒြာဟူ၍၎င်း ခေါ်တွင်သေးသည်။ နမက္ကာရမုဒြာနှင့်လည်း ဆင်တူသည်။ ဝန္ဒနီမုဒြာဟုလည်း ခေါ်တွင်သည်။ 

လက်အုပ်ချီမိုး ရှိခိုးပူဇော်ဟန်ဖြစ်ရာ ပုံဟန်နှစ်မျိုးတွေ့ရသည်။ 

(၁) လက်ဝါးနှစ်ဘက်ကို ပူးကပ်ပြီးလျှင် ရှင်အုပ်ပေါ်တွင် တင်ထားကာ တတောင်ဆစ်နှစ်ဘက်ကို အောက်သို့ စိုက်ချထားသော ရှိခိုးဟန်မျိုးကို၎င်း၊ 

(၂) လက်နှစ်ဘက်ကို အပေါ်သို့မြှောက်ချီကာ လက်ဝါးနှစ်ဘက်ကို အပေါ်သို့လှန်၍ လက်ချောင်း ကလေးများကို ဖြန့်ထားပြီးလျှင် ဦးခေါင်းပေါ်သို့ မိုးထားခြင်း ဟန်မျိုးကို၎င်း အဉ္ဇလီမုဒြာ ဟူ၍ ခေါ်တွင်သည်။ 

ရှိခိုးပူဇော်နေခြင်း, ကြည်ညိုရိုသေခြင်း, ဘုရားဝတ်ပြုနေခြင်း, ပျပ်ဝပ်ခစားနေခြင်း အဓိပ္ပါယ် သဘောကို ဆောင်ပေသည်။ တနည်းအားဖြင့် ဤရုပ်တုကို ဖူးမြင်ရသူအား လက်အုပ်ချီမိုး ရှိခိုးပူဇော်လိုစိတ် ပေါ်ပေါက်လာစေရန် ညွှန်ပြနည်းပေးသော အနက်သဘောလည်း ပါလေသည်။ ရတနာသုံးပါးကို ကြည်ညိုကြပါ, ပူဇော်ထိုက်သူကို ပူဇော်ကြပါ, အရိုအသေ ပြုပါဟု တိုက်တွန်းခြင်းသဘော အနက်ကိုလည်း ဆောင်လေသည်။ 

ဂါရဝ, နိဝါတမင်္ဂလာများကို သရုပ်ဆောင်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ 
သန္တရသပေါ်လွင်အောင် ပြုပြင်စီရင်ထားခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။ 
သီလပါရမီစခန်းကို လမ်းညွှန်ပြသော အနက်သဘောကိုလည်း ဆောင်လေသည်။ 

မြန်မာပြည်တွင် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်မှတပါး ရဟန္တာ, နတ်သိကြား, ဗြဟ္မာ, ဂဠုန်, ကုမ္ဘဏ်, ရက္ခိုသ်, လူ စသည်တို့ကို ဤမုဒြာမျိုးနှင့် အများဆုံးတွေ့ရှိရပေသည်။ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွား ဆင်းတုတော်ကို ယခုချိန်ထိ အဉ္ဇလီမုဒြာဖြင့် မတွေ့ရှိရသေးချေ။ တရုပ်, ဂျပန်, တိဗက်, နီပေါလ်, အိန္ဒိယ, သီဟိုဠ် စသည့် ဒေသများတွင်မူ အဉ္ဇလီမုဒြာဖြင့် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များကို အနည်းအကျဉ်း တွေ့ရှိခဲ့ရပါသည်။ 

တန္တရာယာနတွင် အဝလောကီတေသွာရအား အမိတာဘာ ရုပ်တုတော်ကို ကိုင်ဆောင်ရှိခိုးနေပုံ မျိုးဖြင့် တွေ့ရှိနိုင်ပေသည်။ 

သဍက္ချရှိလောကေသွာရ ဘုရား၏ရုပ်ပွား ဆင်းတုပုံသည် အဉ္ဇလီမုဒြာနှင့်နေသည်က များသည်။ ဘုရားလောင်း နာမသင်္ဂီတိတွင်လည်း အဉ္ဇလီမုဒြာကို တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။

မြန်မာပြည် ပုဂံမြို့ရှိ အာနန္ဒာဘုရားအတွင်း၌ ရှင်အရဟံ(ဓမ္မဒဿီမထေရ်)နှင့် ကျန်စစ်သားမင်း၏ ကျောက်ရုပ်ဆင်းတုပုံများသည် အဉ္ဇလီမုဒြာဖြင့် ရှိကြလေသည်။ ပုဂံမြေပုံသာ ဘုရားလှစေတီများနှင့် အပယ်ရတနာ ပုထိုးတော်တွင်းရှိ နံရံဆေးရေးပုံများတွင် ဗြဟ္မာ, သိကြား, နတ်သမီးများ, ရသေ့များ၏ ပုံတို့ကို အဉ္ဇလီမုဒြာဖြင့်ပင် တွေ့ရှိနိုင်ပေသည်။

ရန်ကုန်မြို့ ကမ္ဘာအေး ကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ် ပြတိုက်တွင် အဉ္ဇလီမုဒြာဖြင့် ရုပ်တုများကို ခင်းကျင်း ပြသထားသည်ကို တွေ့ရသည်။

အဉ္ဇလီမုဒြာဟန်ဖြင့် ထုလုပ်ထားအပ်သော ရုပ်ပွားဆင်းတု ရုပ်လုံး ရုပ်ကြွများကို ကိုးကွယ် ဆည်းကပ်ခြင်းအားဖြင့် မိမိအား သူတပါးတို့က ကြည်ညိုလေးစားခြင်း, ချစ်ခင် ရိုသေခြင်း, ရှိခိုးပူဇော်လာခြင်း, ထာဝရကုသိုလ်ရနေခြင်း, လက်အောက်ငယ်သား အခြံအရံများက လေးစား ခင်မင်လာခြင်းလက်အုပ်ချီမိုး ရှိခိုးလာကြခြင်း, ရန်သူကပင်လျှင် မိမိအား အညံ့ခံကာ ရှိခိုး ဖူးမျှော်လာနိုင်ခြင်း, အကျိုးထူးများကို လက်ငင်းဒိဋ္ဌ ရရှိနိုင်သည်ဟု တန္တရာယာန ဝဇီရာယာနကျမ်း များ၌ မိန့်မြွက်ထားပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Añjali Mudrā
IBBS.116; EHL.i.i.p.16; ITL. p.20; DHI.p.251; SIS.p.130; IB.p.28, f.8.
see Pictorial Guide to Pagan p.17, 45.
Sadakshari-lokaisvara
Namasangiti Bodhisatva
Mudra, Saunders, p.76. (Kongo-gassho)
OBEP. plate 251 c.d. Mycbontha-Paya Hla. Brahmas.
plate 276 a.b. Ananda: Aralhan and Kyansittha,
2. ↑  စဝ်ထွန်းမှတ်ဝင်း မဟာဝိဇ္ဇာ (ရန်ကုန်)၊ မဟာဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး (ဟားဗဒ်) အထက်တန်း သုတေသန ပညာရှင်ဘွဲ့ (ဟားဗဒ်) ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ သုတေသနနှင့် ကျမ်းပြုဌာနခွဲ သာသနာရေး ဦးစီးဌာန။ *မြန်မာ့ရိုးရာ ပဋိမာ သိပ္ပံပညာ*။
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**အခုတစ်မျိုး အလဲခိုင်းပြီး, နောက်တစ်မျိုးအလံခိုင်းပြန်မှု။** 

အမှုသည်—**ထုလ္လနန္ဒာ။**

ထုလ္လန္ဒာ စိတ်ယုတ်မာပုံ
-----------------------

ထုလ္လနန္ဒာသည် မကျန်းမမာ ဖြစ်နေ၏၊ ဥပါသကာတစ်ယောက်သည် ထုလ္လနန္ဒာထံလာ၍ မကျန်းမာကြောင်း သိသဖြင့် "ဈေးသည် (နာမည်ကို ဖေါ်ပြော၍)မည်သူ့ထံ ငွေတစ်ကျပ်အပ်ထားခဲ့ပါမည်၊ ထိုဈေးသည်ထံမှ အလိုရှိရာ အယူခိုင်းပါ" ဟု လျှောက်ထား၍ ပြန်သွားလေ၏၊ ထုလ္လနန္ဒာသည် သိက္ခမာန်(ဘိက္ခုနီလောင်း) တစ်ယောက်ကို ထိုဈေးသည်ထံမှ ဆီတစ်ကျပ်ဖိုးတန် (မိမိတွက် ပြော၍) တောင်းခံခဲ့ဖို့ရန် စေလွှတ်လိုက်လေသည်။ [သိက္ခမာန်အကြောင်းကို နောက်၌သိရလတံ့။]
ထိုသိက္ခမာန်သည် ဈေးသည်ထံမှ ဆီကိုတောင်း၍ ပြန်လာသောအခါ "ဆီကို မလိုချင်တော့ဘူး ထောပတ် အလိုရှိတယ်"ဟု ပြောလေသည်၊ [သိက္ခမာန်မသည် ပစ္စည်း, ဥစ္စာ ကြွယ်ဝသော အမျိုးသ္မီးဖြစ်၍ "ဆီကို ထုလ္လနန္ဒာအား ပေးခဲ့၍ ထောပတ်ကို သူ့ အမျိုးအိမ်က တောင်းခဲ့လိမ့်မည် အထင်နှင့် ထိုသို့ ဆီမလိုချင်ကြောင်း ထောပတ်ကို အလိုရှိကြောင်း ပြောခြင်းဖြစ်သည်။]

သိက္ခမာန် ငိုရပုံ
-----------------

ထိုသိက္ခမာန်သည် ဈေးသည်ထံ ပြန်သွား၍ "အရှင်မက ဆီကို မလိုချင်ဘူးတဲ့၊ ထောပတ်ကို အလိုရှိသတဲ့၊ ဒါ့ကြောင့်, ဆီကို ပြန်ယူ၍ ထောပတ်ကို ပေးပါ"ဟု တောင်းလေရာ, ဈေးသည်က ရောင်းပြီးဘဏ္ဍာကို ပြန်၍ လက်ခံလျှင် ဘယ်တော့ ရောင်းလို့ကုန်တော့မှာလဲ၊ ထောပတ်လိုချင်လျှင် ထောပတ်ဖိုး ပေးပေါ့"ဟု ပြောလိုက်သောအခါ (ဆွေမျိုးအိမ်သို့လည်း သွား၍ မတောင်းဝံ့ရှာသော) သိက္ခမာန်မသည် ငိုရှာလေတော့၏၊ အခြားဘိက္ခုနီ တို့ကမေး၍ အကြောင်းကို ပြောပြသောအခါ ထုလ္လနန္ဒာကို ကဲ့ရဲ့ကြသောကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ယာ ပန ဘိက္ခုနီ အညံ စေတာပေတွာ အညံ စေတာပေယျ, နိဿဂ္ဂိယံ ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

အကြင်ဘိက္ခုနီသည် ဆီစသော အခြားဝတ္ထုကို လဲလှယ် စေပြီး၍ (ရလာသောအခါ) ထောပတ်စသော အခြားတစ်မျိုးကို ပြန်၍လဲစေအံ့၊ ထိုဘိက္ခုနီသည် နိဿဂ္ဂိပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။ ဤသိက္ခာပုဒ်၌ ရှေ့သိက္ခာပုဒ်၌ကဲ့သို့ စိတ်ကောင်းဖြင့် ပြန်၍ အလဲ ခိုင်းလျှင် အာပတ်မသင့်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၄)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင်ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် စေတောခိလတရားငါးပါးကို မပယ်ရသေးသောရဟန်း၊ စေတသောဝိနိဗန္ဓတရားငါးပါး မပယ်ဖြတ်နိုင် သေးသောရဟန်းသည် ဤဓမ္မဝိနယ သာသနာတော်၌ ကြီးပွားစည်ပင် ပြန့်ပွားခြင်းသို့ မရောက်နိုင်ပုံ ယင်းတရား(၁၀)ပါးကို ပယ်ဖြတ်ပြီး ဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါးနှင့် ဥဿောဠှီ-ဟူသော အင်္ဂါ(၁၅)ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသောရဟန်းသည် အဘိနိဗ္ဗိဒ၊ သမ္ဗောဓိ၊ အနုတ္တရယောဂက္ခေမသို့ ရောက် ထိုက်၏။ ကြက်ငယ်ဥပမာဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ပါဠိတော်ပုဒ်တို့ကို သိသင့်သိထိုက်သော အဓိပ္ပါယ်များဖြင့် ဖွင့်ဆိုပြီး၊ ဝုဒ္ဓိ၊ ဝိရုဠှီ၊ ဝေပုလ္လဖြစ်ပုံ၊ သုခသုံးပါး၊ ဤသုတ်၌ ပဋိသင်္ခါနပဟာန်၊ ဝိက္ခမ္ဘနပဟာန်၊ သမုစ္ဆေဒပဟာန်၊ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိပဟာန်တို့ကို ဟောတော်မူပုံ အစရှိသည်တို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

---

ဘုရားရှင် စေခိလတရားငါးပါးကို အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

စေတောခိလတရားငါးပါးတို့ကို ပယ်ခြင်းငှာ သတိပဋ္ဌာန်တရားလေးပါးတို့ကို ပွားများရမည်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

စေတောခိလတရားငါးပါး၊ စေတသောဝိနိဗန္ဓတရားငါးပါးတို့ကို မပယ်, မဖြတ်နိုင်သော ဘိက္ခု၊ ဘိက္ခုနီသည် ကုသိုလ်တရားတို့၌ ဆုတ်ယုတ်ခြင်းကိုသာ အလိုရှိအပ်၏၊ မကြီးပွားနိုင်ဟု လဆုတ်ပက္ခ လ-ဥပမာဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် အကျယ်ဝေဖန်၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -မ၊၁၊၁၄၅-၉။ မ၊မြန်၊၁၊၁၅၀-၄။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၇၂-၅။ မ၊ဋီ၊၂၊၅၁-၆။

-မဇ္ဈိမနိကာယ၊ မူလပဏ္ဏာသ၊ ၂-သီဟနာဒဝဂ္ဂ၊ ဆဋ္ဌသုတ်။
2. ↑  -အံ၊၂၊၂၁၇-၈။ အံ၊မြန်၊၂၊၂၇၃။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၇၇။ အံ၊ဋီ၊၃၊၇၆-၇။ (ဒီ၊၃၊၁၉၈)၊

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ပဉ္စကနိပါတ၊ ၅-ပဉ္စမပဏ္ဏာသ၊ (၂၁)၁-ကိမိလဝဂ္ဂ၊ ပဉ္စမသုတ်။
3. ↑  -အံ၊၃၊၂၅၂။ အံ၊မြန်၊၃၊၂၅၂။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ နဝကနိပါတ၊ ဒုတိယပဏ္ဏာသက၊ (၇)၂-သတိပဋ္ဌာနဝဂ္ဂ၊ နဝမသုတ်။
4. ↑  -အံ၊၃၊၂၇၀-၃။ အံ၊မြန်၊၃၊၂၇၁-၄။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဒသကနိပါတ၊ ပဌမပဏ္ဏာသက၊ ၂-နာထဝဂ္ဂ၊ စတုတ္ထသုတ်။
5. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
ကာတွန်းမောင်မောင်အောင်ကို ၁၉၅၆ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ(၄)ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားပါသည်။ အဖ ဦးလွန်းမောင်၊ အမိ ဒေါ်သန်းတင် တို့ ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဇာတိ ဖြစ်သည်။
ကာတွန်းပညာကို ကာတွန်းဝင်းမောင်၊ ကာတွန်းသော်က၊ ကာတွန်းမောင်မောင်လေး၊ ကာတွန်းဆွေမြင့်တို့ထံတွင် သင်ကြားဆည်းပူးခဲ့ သည်။ 

  

မောင်မောင်အောင်သည် ၁၉၇ဝခုနှစ်မှစ၍ အပတ်စဉ်နှင့် လစဉ်ထုတ် ဂျာနယ်၊ မဂ္ဂဇင်းများတွင် ကာတွန်းများကို စတင်ရေးဆွဲခဲ့သော ကာတွန်းပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၁၉၇၇ခုနှစ်တွင် ကာတွန်းပြပွဲနှင့် ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် တခြားသော ပန်းချီပြပွဲများကို ပါဝင်ပြသခဲ့သည်။ သူသည် ဂရပ်ဖစ်ဒီဇိုင်းနာအဖြစ်သော်လည်းကောင်း၊ မဂ္ဂဇင်း၊ စာအုပ် မျက်နှာဖုံးပန်းချီဆရာအဖြစ်သော်လည်းကောင်း၊ ရုပ်ရှင်ပိုစတာနှင့် ကြေညာရေးဆွဲသော ပန်းချီ ဒီဇိုင်းနာအဖြစ်သော်လည်းကောင်း ၁၉၉၈ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၁ ခုနှစ်အထိ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ခုနှစ် မှစတင်ကာ အမေရိကန်နိုင်ငံ နယူးယောက်မြို့တွင် ၁၀နှစ်ခန့် နေထိုင်ခဲ့သည်။

မိန်းကလေး ကာတွန်းဇာတ်ကောင်များစွာကို ဖန်တီးခဲ့ရာ ယင်းတို့မှာ နွယ်လေး၊ မီးချစ်၊ ပိုးဥ၊ မျက်ခြယ်၊ လုံမလေး၊ မသဲအူ၊ ချယ်ရီနှင့် ပွင့်ဖြူတို့ ဖြစ် သည်။ နွယ်လေးဇာတ်ကောင်ကို သပြေတေးမဂ္ဂဇင်းတွင်လည်းကောင်း၊ မီးချစ်ဇာတ်ကောင်ကို မဟေသီမဂ္ဂဇင်းတွင်လည်းကောင်း၊ ပိုးဥဇာတ်ကောင်ကို ပေဖူးလွှာမဂ္ဂဇင်းတွင်လည်းကောင်း ရေး၁ွဲဖန်တီးခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------
ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး မောင်မောင်တာ

မောင်မောင်တာ (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)
---------------------------------

Dr. မောင်မောင်တာ Haj (Ph.D) M.A. FDMU (Dublin),DJ (Ygn)]

* ဥက္ကဋ္ဌ၊မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ရှီအာမွတ်စလင်အဖွဲ့ချုပ်
* မန်နေဂျင်း ထရပ်စတီ၊ (မဂိုရှီအာ ဂျာမေမဇ်ဂျိဒ် )
* ဗမာ့တပ်မတော် (ကြည်း) ဗိုလ်ကြီး (ငြိမ်း)
* ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး၊ ဒါရိုက်တာ၊ဘာသာပေါင်းစုံငြိမ်းချမ်းရေးသံတမန်

  

မောင်မောင်တာ (Mohammed Shafi Ata Sherazee haj)ကို ၁၉၂၆-ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၉ရက်နေ့၌ မန္တလေးမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူ၏အဘမှာ (Khan Bahadur Hajee Gulam Hussain Sherazee)ဖြစ်ပြီး၊ သူ့အဖိုးမှာ Khan Bahadur Aga Ali Akbar Sherazee (၁၉၁၀-၁၉၂၉) ဖြစ်သကဲ့သို့ မြန်မာပြည်အတွက် ပါရှားကောင်စစ်ဝန်(၁၉၂၉-၁၉၄၄)အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပေသည်။

၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် မောင်မောင်တာသည် အလယ်တန်းပညာရေးကို အောင်မြင်ခဲ့ပြီးနောက် မန္တလေးမြို့ အ.ထ.က(၉) ယခင်(စိန့်ပီတာကျောင်း)တွင် အထက်တန်းပညာဆက်လက် သင်ကြားခဲ့သည်။

ဦးမောင်မောင်တာ ဟာ မြန်မာ့တပ်မတော် ဗိုလ်ကြီး ဘဝကနေ ရုပ်ရှင်နယ်ဘက်ကို ကူးလာသူ ဖြစ်ပြီး၊ (ဦး) သုခ၊ ဗိုလ်ဗကို စတဲ့ ထင်ရှားတဲ့ သရုပ်ဆောင်တွေနဲ့အတူ မြန်မာပြည်မှာ ဟောလီးဝုဒ် က ပထမဆုံး လာပြီး ရိုက်ကူးခဲ့တဲ့ ပထမဆုံး မြင်ကွင်းကျယ် လူထုအောင်သံဇာတ်ကားမှာ ထင်ရှားလာခဲ့ပါတယ်။

ဤလူ့ဘောင်တွင်၊ ဒေါက်တာ အောင်ကျော်ဦး၊ ဖြေလျော့ခွေ၊ မျှော်တလင့်လင့် စတဲ့ ဇာတ်ကားတွေမှာ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး မြန်မာ-ရှီအာမွတ်ဆလင် အဖွဲ့ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကို ကွယ်လွန်ချိန်ထိ ယူသွားခဲ့ပါတယ်။

ဘဝနိဂုံး
--------

မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ မဂို(ရှီယာ) မွတ်စလင် ဥက္ကဋ္ဌ၊ ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ဦးမောင်မောင်တာ အသက် (၉၀နှစ်) သည်၊ ၂၆.၃.၂၀၁၅ ည ၉ နာရီခန့်တွင်၊ နေအိမ်၌ အလ္လာသျှင်မြတ်အမိန့်တော်ခံယူ (ကွယ်လွန်) သွားသည်။

ကိုးကား
-------
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

အရှင်သာရိပုတ္တရာ မဂဓနိုင်ငံ ဒက္ခိဏဂီရိဇနပုဒ်၌ ဝါကပ်တော်မူစဉ် သီတင်းကျွတ်ပြီး၍ ရာဇဂြိုဟ်မှကြွလာသော အညတြရဟန်း၏ လျှောက်ထားချက်အရ ဓနဉ္စာနီပုဏ္ဏားမိသားစုနှင့် ဓနဉ္စာနီပုဏ္ဏား၏ အဓမ္မစရိယာ, ဝိသမစရိယာအကြောင်းကို ကြားသိတော်မူပုံ။ အရှင်သာရိပုတ္တရာက ဓနဉ္စာနီပုဏ္ဏားကြီးအား အဓမ္မစရိယာ, ဝိသမစရိယာ၏ အကြောင်း (၁၀)မျိုးကြောင့် ငရဲ၌ဖြစ်နိုင်ပုံ ယင်းအကြောင်းပါ ပုဂ္ဂိုလ်များက ငရဲမှလွတ်အောင် မဆောင်ရွက်နိုင်ပုံ ယင်းအကြောင်း (၁၀)မျိုးနှင့်ဆက်စပ်၍ အဓမ္မ စရိယာ ဝိသမစရိယာထက် ဓမ္မစာရီ၊ သမစာရီ၊ ဓမ္မိကကမ္မန္တ၊ အပါပကမ္မ၊ ပုညပဋိပဒါကို ပြုကျင့်သင့်ပုံ၊ ဓနဉ္စာနီပုဏ္ဏား၏ ဘဝနေဝင်ချိန် ဝေဒနာခံစားမှုနှင့် ဆက်စပ်၍ ဥပမာ(၃)မျိုး၊ ဓနဉ္စာနီပုဏ္ဏားအား ဗြဟ္မာပြည်ရောက်ကြောင်းလမ်းစဉ် ဟောတော်မူပုံ၊ မကြာမီစုတေ၍ ဗြဟ္မာပြည်၌ဖြစ်ကြောင်းကို ဘုရားရှင်ဟောတော်မူပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ရာဇဂြိုဟ်မြို့တော် ဒက္ခိဏဂိရဇနပုဒ်၊ ဝိလုမ္ပ, ဉာတိ, သာလောဟိတ-အစရှိသော မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။

---

ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သောတာပန် အရိယာသာဝိကာ ဓနဉ္စာနီပုဏ္ဏေးမ၏ "နမော တဿ" မဟာပဏာမဖြင့် ဘုရားရှင်အား ရှိခိုးမှုနှင့်ဆက်စပ်၍ မိစ္ဆာအယူရှိသော ဘာရဒွါဇ ပုဏ္ဏား၏ ဘုရားရှင်အား နှိပ်ကွပ်ရန် "ကိံသု ဆေတွာ"အစရှိသော ဂါထာဖြင့် ရွတ်ဆိုမေးမြန်းသည်ကို "ကောဓံ ဆေတွာ"အစရှိသော ဂါထာဖြင့် ဘုရားရှင်က ဖြေကြားတော်မူရာ ဘာရဒွါဇပုဏ္ဏားက သရဏဂုံတည်၍ ရဟန်းပြုလိုကြောင်း လျှောက်ထားပြီး ရဟန်းတရားအားထုတ်သဖြင့် မကြာမီ ရဟန္တာဖြစ်သည်ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဓနဉ္စာနီမျိုးနွယ် ဥဒါန်းမြွက်ဆိုသည့် ဗြာဟ္မဏ ဘတ္တပွဲ အရိယာသာဝိကာအကြောင်း၊ ဥဘတောကောဋိက ဂါထာဖွင့်ဆိုချက်၊ သံလျှက်နှစ်မျိုး-အစရှိသော မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။ ဋီကာ၌ "နမော တဿ"သည် ပဉ္စပါကဂါထာဟု မိန့်ဆိုထားပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -မ၊၂၊၃၉၅-၄၀၆။ မ၊မြန်၊၂၊၄၀၀-၄၁၁။ မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၉၃-၄။ မ၊ဋီ၊၃၊၁၉၆-၇။

-မဇ္ဈိမနိကာယ၊ မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ၊ ၅-ဗြာဟ္မဏဝဂ္ဂ၊ သတ္တမသုတ်။
2. ↑  -သံ၊၁၊၁၆၂-၃။ သံ၊မြန်၊၁၊၁၅၃-၄။ သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၀၇-၉။ သံ၊ဋီ၊၁၊၂၅၄-၅။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၇-ဗြာဟ္မဏသံယုတ္တ၊ ၁-အရဟန္တဝဂ္ဂ၊ ပဌမသုတ်။
3. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
painting on papyrus
Rice paper is used as the substrate for this contemporary, traditionally-styled landscape painting.
**ရေဆေးစက္ကူ** (Watercolor paper) ဆိုသည်မှာ ရေဆေးပန်းချီ ရေးရာတွင် အသုံးပြုသော စက္ကူကို ဆိုလိုသည်။ ရေဆေးစက္ကူ အမျိုးအစား အမျိုးမျိုးရှိပြီး ယနေ့ခေတ်တွင် အလွယ်တကူ ဝယ်ယူရရှိနိုင်သည်။ ဈေးနှုန်းများမှာ ဖိုင်ဘာ၊ အရွယ်အစား၊ အလေးချိန် နှင့် စာရွက်ပုံစံ အားလုံးသည် စက္ကူ၊ ရေနှင့် အရောင်များကို မည်သို့လက်ခံသည်၊ ရေထိန်းနှိုင်မှု၊ ဆေးသား ပြန်နှုတ်ထုတ်နိုင်မှု နှင့် လိုအပ်သလို ပြုပြင်ရေးဆွဲနိုင်မှု အပေါ် မူတည်ပြီး ဈေးကွာခြားကြသည်။ 

  

စာရွက်အများစုကိုဝါဂွမ်းသို့မဟုတ်သစ်သားဖြင့်ပျော့ဖတ်ပြုလုပ်ပြီး အမျှင်များကိုခွဲထုတ်ရသည်။ ပျော့ဖတ်ကို အရည်အခြေအနေရောက်သည်နှင့်၎င်းကိုအောက်ခြေရှိအသင်ပြုလုပ်ထား‌သောမျက်နှာ ပြင်မှိုပုံစံခွက်(mouldထဲသို့သွန်းလောင်းပြီးပိုလျှံ သောရေများထွက်သွားပြီးနောက်ခြောက်သွေ့‌ အောင်ထားရသည်။များသောအားဖြင့် ဖဲကြိုး(သို့ မဟုတ်) ချည်သား‌ အောက်ခံမျက်နှာပြင်သည် စက္ကူ၏ ဗြုတ်( texture) အကြမ်းအချောကိုဖြစ်‌ ပေါ်စေသည်။

ရိုးရိုးရုံးသုံးစက္ကူများမှာဆယ်လူးလို့(cellulose) သစ်ပျော့ဖတ်ကုန်ကြမ်းမှထုတ်လုပ်ထားသည်။
ရိုးရိုးစက္ကူများမှာ ပျော့ဖတ်ပြုလုပ်ရာတွင်အက်စစ်ဓာတ်ကိုကုန်အောင်မထုတ်ထားသဖြင့် အချိန်ကြာလာလျှင်ဝါပြီးကျွတ်ဆတ်လာတတ်သည်။ ရေဆေးစက္ကူများတွင်အက်စစ်ကိုကုန်စင်အောင်သန့်စင်ရသဖြင့် ထုတ်လုပ်မှုစရိတ်များသည်။‌‌ ရေဆေးစက္ကူအ‌ကောင်းစားတွင်( Acid free, handmade, 100% cotton, cold press)ဖော်ပြထားတတ်သည်။

```
‌
```

အပေါ်မျက်နှာပြင်သည်‌ အောက်မျက်နှာဘက်ထက်ပို‌ ချောမွေ့သော texture ပုံသဏ္ဌန်ရှိသည်။ အကောင်း စား‌ ရေဆေး စက္ကူသည် အမှားတစ်ခုပြုလုပ်မိလျှင်၊ စက္ကူကိုပြန်ပွတ်တိုက်ထုတ်ပြီးပြန်‌ရေးနိုင်သည်။ 

ယခု ရေးဆွဲရာတွင် စက္ကူ မျက်နှာပြင်ကြမ်းချောအလိုက်ကွာခြားမှုရှိကြသည်။
(A)သည် 300-lb (640gsm) cold press အထူဆုံးဖြစ်ပြီးမျက်နှာပြင်ကြမ်းပြီးရေထိန်းအားကောင်းသည်။
(B)သည်140lb (300gsm) cold press အလယ် အလတ် စားအထူရှိပြီးစက္ကူထဲတွင် ‌ရေစုပ်ယူအားကောင်းသည်။

(C)သည် Bနှင့်အထူအပါးတူညီသော်လည်းထုတ်လုပ်ပုံကွာသည်။ (hot press) အမျိုးအစားသည် စက္ကူပျော့ဖတ်ကိုဒလိမ့်တုံးဖြင့် အပူပေးနည်းကိုသုံးထားသည်။ ထို‌ကြာင့်စက္ကူမျက်နှာပြင်ညီညာချောမွေ့ပြီး ရေထိန်းအားနည်းသည်။ 300lb စက္ကူအထူမျက်နှာပြင်အကြမ်း(Rough)လည်းရနိုင် သည်။ထိုစက္ကူအမျိုးအစားသည် အသေးစိတ်ရေးရန်သင့်တော်သည်။( cold press) မှာ စက္ကူကိုရေ ဆွတ်ပြီး အစိုရေးရန်သင့်တော်သည်။

Moist paper and dry paper( အစိုဓာတ်ထိန်းသော စက္ကူနှင့် မထိန်းသောစက္ကူ)

အစိုဓာတ်ထိန်းသောစက္ကူ (moist paper)မှာရေဆွတ်လိုက်လျှင် အရောင်ပြီး လက်နေသည်။ အစိုရေးနည်း (wet into wet technique) အတွက်ကောင်းသည်။ ရေးချက်နှင့်အရောင်များအလွယ် တကူပျံ့နှံ့စေသည်။ နှုတ်ထုတ်ရလွယ်သည်။သို့ သော်ရေများလျှင် ထိန်းရခက်ပြီး ဆေးများဘေးအနားစွန်းသို့ပျံ့နှံ့ပြီး ရေခြောက်သောအခါအနား ကွပ်လိုင်းများ(hard ring)ဖြစ်တတ်သည်။ အရောင်များပြေပြစ်စွာရောနှောစေရန် လိုသလိုရေထပ်ဖြည့်ပေးရန်လိုသည်။

ရေမထိန်းသောစက္ကူ (dry paper)သည်မာကျောတောင့်တင်းပြီး ရေအိုင်ထွန်းပြီး စုတ်ချက်အရာများထင်ကျန်တတ်သည်။ ရေဆွတ်လျှင်စက္ကူခုံးခွက်ခြင်းဖြစ်တတ်ပြီး အနားသတ်လိုင်းများထင်းနေတတ်သည်။ပထမအကြိမ်အစိုရေးရန်သင့်တော်ပြီးဆေးခြောက်ပြီးမှ နောက်တကြိမ်ဆေးအခြောက်ရေးနည်း(dry method)ဖြင့်ရေးရန်သင့်တော်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Watercolor, Watermedia, Then And Now-Early Cultures, Asian, Middle East, Early European။ 21 March 2019 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  2018-10-03 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
တုံဂူစကာ ၂၀၀၆

  

တုံဂူစကာ ပေါက်ကွဲမှု (**Tunguska event**, သို့ **Tunguska explosion**) ဆိုသည်မှာ ယနေ့ခေတ် ရုရှားနိုင်ငံ ကရပ်စ်နိုယပ်စ် ကရိုင် (Krasnoyarsk Krai) ဒေသရှိ ပေါ့ဒ်ကာမန်နာယာ တုံဂူစကာမြစ် (Podkamennaya Tunguska River) အနီးတွင် ၁၉၀၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၃၀ရက် ဒေသစံတော်ချိန် မနက် ၇ နာရီ ၁၄ မိနစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အလွန်အင်အားပြင်းထန်သော ပေါက်ကွဲမှုကြီး ဖြစ်သည်။

ထိုပေါက်ကွဲမှုသည် ဥက္ကာခဲ သို့မဟုတ် ကြယ်တံခွန် ကျရောက်ခြင်းကြောင့် ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာပြင် အထက် ၅ကီလိုမီတာမှ ၁၀ ကီလိုမီတာခန့် (၃ မိုင်မှ ၆ မိုင်ခန့်) တွင် ပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ရသည်ဟု ယူဆကြသည်။ လေ့လာမှု အမျိုးမျိုးမှ ကျရောက်ပေါက်ကွဲသော အရာဝတ္ထု၏ အရွယ်အစားကို အမျိုးမျိုး ခန့်မှန်း တွက်ချက်ကြပြီး အများစု၏ သဘောတူညီချက်မှာ မီတာ ဆယ်စု အနည်းငယ်မျှ ရှည်လျားသည် ဟု ယူဆကြသည်။

၁၉၀၈ ခုနှစ်မှ စ၍ တုံဂူစကာ ပေါက်ကွဲမှုနှင့် ပတ်သက်၍ စာတမ်းများ ထုတ်ဝေခဲ့သည်မှာ ၁၀၀၀ ကျော်မျှ ရှိပြီး အများစုမှာ ရုရှားဘာသာဖြင့် ဖြစ်သည်။ တုံဂူစကာ လေ့လာမှုတွင် သိပ္ပံပညာရှင် အမြောက်အမြား ပါဝင်ကြပြီး လူသိများသူတို့မှာ လီယိုနစ် ကူလစ်ခ် (Leonid Kulik)၊ ယပ်ဗနေ ကရီနော့ဗ် (Yevgeny Krinov)၊ ကီရေး ဖလော်ရင်စကီး (Kirill Florensky)၊ နီကိုလေ ဗာဆီလီယက်ဗ် ( Nikolay Vasiliev) နှင့် ဝေလ်ဟမ်ဖတ်စ် (Wilhelm Fast) တို့ဖြစ်သည်။

ထိုဥက္ကာခဲ့ သို့မဟုတ် ကြယ်တံခွန်သည် မြေမျက်နှာပြင်ကို ထိခိုက်ပေါက်ကွဲခြင်း မဟုတ်ဘဲ လေထဲတွင် ပေါက်ကွဲခဲ့ခြင်းသာ ဖြစ်သော်လည်း ထိုအဖြစ်အပျက်ကို ထိခိုက်ပေါက်ကွဲမှု (impact) ဟုသာ ရည်ညွှန်းလေ့ ရှိကြသည်။ ထိုပေါက်ကွဲမှုမှ ပေါ်ထွက်လာသော စွမ်းအင်သည် ၅ မီဂါတန်မှ ၃၀ မီဂါတန် အတွင်းရှိသော တီအင်န်တီယမ်းပေါက်ကွဲမှုနှင့် ညီမျှသည်ဟု ခန့်မှန်းယူဆရပြီး အများဆုံး ဖြစ်နိုင်ခြေမှာ ၁၀ မီဂါတန်မှ ၁၅ မီဂါတန် အတွင်းဖြစ်သည်။ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုမှ ၁၉၅၄ ခုနှစ် မတ်လ ၁ ရက်တွင် စမ်းသပ်ခဲ့သော ကပ်စတယ်လ် ဗရာဗို သာမိုနျူးကလီးယားဗုံးနှင့် အတူတူမျှ ဖြစ်ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံ ဟီရိုရှီးမားတွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သော နျူးကလီးယားဗုံး၏ အဆ ၁,၀၀၀ ခန့်မျှ ဖြစ်သည်။ ထိုပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ၂,၁၅၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ (၈၃၀ စတုရန်းမိုင်) အတွင်းရှိ သစ်ပင်ပေါင်း သန်း ၈၀မျှ လဲပြိုပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ထိုပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ထွက်ပေါက်လာသော တုန်ခါမှုသည် ရစ်ချ်တာစကေး ၅ မျှ ရှိသော ငလျင်နှင့် ညီမျှသည်ဟု တွက်ဆကြသည်။ ထိုသို့အားပြင်းသော ပေါက်ကွဲမှုသည် အလွန်ကြီးကျယ်သော မြို့ပြ မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသတစ်ခုကို ဖျက်ဆီးပစ်နိုင်သည်။ ထိုသို့ ဖြစ်နိုင်ခြေကြောင့် ဥက္ကာပျံ လမ်းလွဲသော နည်းလမ်းများကို ဆွေးနွေးလာခဲ့ကြသည်။

တုံဂူစကာ ပေါက်ကွဲမှုသည် ကမ္ဘာမြေကြီး၏ လတ်တလော သမိုင်းကြောင်းအတွင်း အကြီးမားဆုံး ထိခိုက်မှု ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၀ ခုနှစ် နှင့် ၁၉၇၀ ခုနှစ်များမတိုင်မီ တကမ္ဘာလုံး ဂြိုဟ်တုဖြင့် စောင့်ကြပ် ကြည့်ရှုခြင်း တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးမလာမီ အချိန်က ဝေးလံလာသော သမုဒ္ဒရာများအတွင်း ထိုသို့ကျရောက်ပေါက်ကွဲခြင်းဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါက သတိပြုနိုင်ခဲ့မည် မဟုတ်ပေ။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Pasechnik, I. P. Refinement of the moment of explosion of the Tunguska meteorite from the seismic data. – *Cosmic Matter and the Earth*. Novosibirsk: Nauka, 1986, p. 66 (in Russian).
2. ↑  P. Farinella, L. Foschini, Ch. Froeschlé, R. Gonczi, T. J. Jopek, G. Longo, P. Michel *Probable asteroidal origin of the Tunguska Cosmic Body*
3. ↑  Trayner, C. *Perplexities of the Tunguska meteorite*
4. ↑  Lyne, J.E. Tauber, M. *The Tunguska Event Archived 20 February 2020 at the Wayback Machine.*
5. ↑  Photographs of these scientists may be seen at:  Archived 30 November 2018 at the Wayback Machine..

* 
* 
* 
* Archived 8 December 2013 at the Wayback Machine.
ဓနသဟာယ အားကစားပွဲသည် ဓနသဟာယ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမှ အားကစားသမားများ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ကြသည့် နိုင်ငံတကား အားကစားပွဲ တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ အိုလံပစ် အားကစားပွဲတွင် ယှဉ်ပြိုင်သည့် အားကစားများအပြင် ဓနသဟာယ နိုင်ငံများတွင် အဓိက ကစားလေ့ရှိသည့် ၇ ယောက်ပါ ရဂ်ဘီ၊ မျက်ခင်း ဘိုးလင်း၊ နက်ဘော စသည့် အားကစား အမျိုးအစားများ ပါဝင်သည်။ 

၂၀၁၀ ခုနှစ်အထိ ယင်းအားကစားပွဲကို နိုင်ငံပေါင်း ၇ နိုင်ငံမှ မြို့ပေါင်း ၁၈ မြို့တွင် ကျင်းပခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ၁၉ ကြိမ်မြောက်ပွဲတော်ကို အောက်တိုဘာ ၃ ရက်နေ့မှ ၁၄ ရက်နေ့အထိ အိန္ဒိယနိုင်ငံ နယူးဒေလီတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ပွဲတော် ကျင်းပမည့်မြို့ကို ယင်းအားကစားပွဲအား ကြီးကြပ်သည့် ဓနသဟာယ အားကစား အဖွဲ့ချုပ်မှ ရွေးချယ်သည်။ 

ယင်းအားကစားပွဲကို ၁၉၃၀ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ အင်ပါယာ အားကစားပွဲ အမည်ဖြင့် ကနေဒါနိုင်ငံ ဟမ်မီတန်မြို့တွင် ပထမဦးဆုံးအကြိမ် ကျင်းပခဲ့သည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ အင်ပါယာနှင့် ဓနသဟာယ အားကစားပွဲဟု လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ ဓနသဟာယ အားကစားပွဲဟု လည်းကောင်း အမည်ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး လက်ရှိ အမည်ကိုမူ ၁၉၇၈ ခုနှစ်မှ စတင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ 

၂၀၁၈ ခုနှစ် ဓနသဟာယ အားကစားပွဲကို ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၊ ဂိုးလ်ကို့စ်မြို့ တွင် ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့မှ ဧပြီလ ၁၅ ရက်နေ့ထိ ကျင်းပခဲ့သည်။ အဆိုပါပြိုင်ပွဲတွင် ဩစတြေးလျနိုင်ငံက ဆုတံဆိပ်အများဆုံးဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည်။ 

၂၀၂၂ ခုနှစ် ဓနသဟာယ အားကစားပွဲကို အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ ဘာမင်ဂမ်မြို့တွင် ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့မှစ၍ ဩဂုတ်လ ၇ ရက်နေ့အထိ ကျင်းပမည် ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
Models on the runway at a fashion show in 2014
ဖက်ရှင်ဆိုသည်မှာ လူကြိုက်များ နေသော စတိုင်လ် သို့မဟုတ် အလေ့အထ များနှင့် ပတ်သက်သော ယေဘုယျ အသုံးအနှုန်း တစ်ခု ဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် အဝတ်အထည်၊ ဖိနပ်နှင့် အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ အတွက် အသုံးပြုလေ့ ရှိသည်။ လူတစ်ယောက်၏ သွင်ပြင်နှင့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုနှင့် ဆိုင်သော လက်ရှိ ရေပန်းစားနေသော အရာအားလုံးကို ရည်ညွှန်းကိုးကားခြင်းပင် ဖြစ်သည်။

အဝတ်အစား ဖက်ရှင်
----------------

၂၀၀၈ ခုနှစ် အက်ဒ်ဟာဒီ ဖက်ရှင်ရှိုး
ရှေးဦးကာလက အနောက်တိုင်းမှနေ၍ ပါရှား၊ တူရကီ နှင့် တရုတ်ပြည်တို့သို့ သွားရောက်ကြသော ခရီးသွားများသည် ထိုဒေသများရှိ ဖက်ရှင် အပြောင်းအလဲ မရှိခြင်းကို ပြောဆိုလေ့ ရှိကြပြီး အခြားဒေသမှ လူများကမူ အနောက်တိုင်းရှိ ဖက်ရှင် အပြောင်းအလဲ မရှိခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ အနောက်တိုင်း ယဉ်ကျေးမှုသည် တည်ငြိမ်မှု မရှိပဲ ပရမ်းပတာ ဖြစ်နေသည်ဟု ဝေဖန် ပြောဆိုလေ့ ရှိကြသည်။ ဂျပန်မှ ရှိုးဂန်းတို့၏ အကြီးအကဲ တစ်ဦးသည် ၁၆၀၉ ခုနှစ်တွင် စပိန်လူမျိုး ခရီးသည် တစ်ဦးအား ဂျပန်တို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ပုံစံသည် နှစ်တစ်ထောင် အတွင်း အပြောင်းအလဲ မရှိခဲ့ကြောင်း ဂုဏ်ယူဝင့်ကြွားစွာ ပြောဆိုခဲ့ဖူးသည်။ သို့သော်လည်း မင်မင်းဆက်ခေတ် တရုတ်ပြည်တွင်မူ တရုတ်တို့၏ အဝတ်အထည် ပုံသဏ္ဌာန်သည် အလျင်အမြန် ပြောင်းလဲတတ်ကြောင်း အထောက်အထား များစွာ ရှိသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှု အပြောင်းအလဲသည် စီးပွားရေး ပြောင်းလဲမှုနှင့် လူမှုရေး ပြောင်းလဲမှု ဖြစ်ပေါ်သော အချိန်တွင် ဖြစ်ပွားလေ့ ရှိသည်။ ထို့နောက် အချိန်အတော်အကြာ မပြောင်းလဲဘဲ ထိုအတိုင်း ဆက်သွားလေ့ ရှိသည်။
Chinese-funded global development strategy and frameworkတမ်းပလိတ်:SHORTDESC:Chinese-funded global development strategy and framework

**ရေတလမ်းကုန်းတလမ်းအဖြေဆန်း** (အင်္ဂလိပ်: Belt and Road Initiative) ဟူသည် ယခင်က တရုပ်ပြည်တွင်း၌သုံးစွဲသည့်အမည် **ရေတလမ်းကုန်းတလမ်း** (တရုတ်: 一带一路) အမည်ဖြင့် လူသိများသည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အခြေခံအဆောက်အဦဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးမဟာဗျူဟာဖြစ်ပြီး တရုပ်အစိုးရက ၂၀၁၃ ခုတွင် စတင်ဖော်ဆောင်သည်။ နိုင်ငံနှင့် အဖွဲ့အစည်းပေါင်း ၇၀ နီးပါးတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ ပြုသည်။ တရုပ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ အတွင်းရေးမှူးနှင့် နိုင်ငံခေါင်းဆောင် ရှီကျင့်ဖျင်၏ အဓိကနိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။  ၂၀၁၃ ခု၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကာဇက်စတန်သို့ တရားဝင်အလည်အပတ်သွားစဉ် ပိုးလမ်းမ စီးပွားရေးခါးပတ်ကို ဖော်ဆောင်မည်မှ စတင်ပြောဖူးသည်။ 

ခါးပတ်ဟူသည် ပိုးလမ်းမ စီးပွားရေးခါးပတ်ကို အတိုကောက်သုံးခြင်းဖြစ်ပြီး ကားလမ်း ရထားလမ်းများကို ကုန်းတွင်းပိတ် ဗဟိုအာရှဒေသမှဖြတ်ကာ သမိုင်းဝင် ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းများအတိုင်း အနောက်ဘက် (ဥရောပနိုင်ငံများ) သို့ ချိတ်ဆက်မည်ဖြစ်သည်။ လမ်းမှာမူ ၂၁ ရာစု ရေကြောင်း ပိုးလမ်းမကို အတိုကောက်ခေါ်ခြင်းဖြစ်ပြီး အရှေ့တောင်အာရှကိုဖြတ်ကာ တောင်အာရှ၊ ယင်းမှသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် အာဖရိကတို့သို့ ဆက်သွယ်မည့် အင်ဒို-ပစိဖိတ် ပင်လယ်ရေကြောင်းကို ဆိုလိုသည်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတို့တွင် ဆိပ်ကမ်း၊ အထပ်မြင့်အဆောက်အဦ၊ ရထားလမ်း၊ လေဆိပ်၊ ဆည်၊ လိုဏ်ခေါင်းလမ်းများ ပါဝင်သည်။ 

ရေတလမ်းကုန်းတလမ်းအဖြေဆန်းဟူသော လုပ်ငန်းကို တရုပ်အခြေခံဥပဒေနှင့်အညီ ၂၀၁၇ ခုတွင် စတင်ထူထောင်သည်။ တရုပ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံထူထောင်သည့် နှစ် ၁၀၀ ပြည့် ၂၀၄၉ ခုတွင် ပြီးစီးနိုင်မည် ခန့်မှန်းထားသည်။ အကောင်းမြင်သူ အဆိုးမြင်သူများ ရှိကြသည်အနက် အဓိကဆန့်ကျင်နေသူမှာ အမေရိကန်ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်နည်း မေးအံ့။ ယင်းကို တရုပ်ဗဟိုပြု နိုင်ငံတကာကုန်သွယ်ရေးကွန်ယက်ဟု ရှုမြင်သောကြောင့်တည်း။  ယင်းကို ကာပြန်သည့်အနေဖြင့် အမေရိကန်၊ ဂျပန်နှင့် ဩစတေးလျတို့ ပေါင်းကာ အပြာစက်ကွန်ယက်အမည်ရှိ အခြေခံအဆောက်အဦများ ဆောက်လုပ်မှု ဆန်းစစ်ရေးလုပ်ငန်းကို ၂၀၁၉ ခုတွင် ထူထောင်ထားသည်။  စီးပွားရေးအကြံပေးအဖွဲ့တခုမှ လေ့လာချက်အရမူ ရေတလမ်းကုန်းတမ်းအစီအစဉ်သည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာဂျီဒီပီကို ၂၀၄၀ ပြည့်မှစ၍ တနှစ်လျှင် ဒေါ်လာ ၇.၁ ထြီလျံမျှ တိုးမြှင့်ပေးနိုင်ကြောင်း ဆိုသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "The pandemic is hurting China's Belt and Road Initiative". *The Economist*. 4 June 2020. ISSN 0013-0613. Archived from the original on 19 December 2020. Retrieved 14 June 2020.
2. ↑  "President Xi proposes Silk Road economic belt". *China Daily*. Astana. Xinhua News Agency. 7 September 2013. Archived from the original on 9 March 2020.
3. ↑  Compare: "Getting lost in 'One Belt, One Road'". Hong Kong Economic Journal. 12 April 2016. Archived from the original on 14 April 2016. Retrieved 13 April 2016. Simply put, China is trying to buy friendship and political influence by investing massive amounts of money on infrastructure in countries along the 'One Belt, One Road'.
4. ↑  "What is the Blue Dot Network and is it really the West's response to China's Belt and Road project?". *ABC News*. 8 November 2019. Archived from the original on 5 March 2020. Retrieved 28 February 2020.
5. ↑  "New report on the Chinese Belt and Road Initiative predicts boost to global GDP "by over $7 trillion per annum". *CIOB*. Retrieved 20 July 2021.