recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ဇမ္ဗူရာဇ်ရွှေသည် ဇမ္ဗူ့သပြေသီးမှ ဖြစ်သော 
ရွှေဖြစ်သည်ဟု ကျမ်းဂန်တို့တွင်ဆို၏။ ယင်းကို ဇမ္ဗူနဒရွှေဟု 
ပြသည်။ လူတို့ သုံးဆောင်ကြသော ရွှေမှာ အဘိဓာန်ဋီကာ၊ 
အင်္ဂုတ္တိုရ် စသည့်ကျမ်းတို့ အလိုအားဖြင့် အမျိုးမျိုးအပြားပြား 
ရှိကြရာ၊ ဇမ္ဗူရာဇ်ရွှေသည် အကောင်းဆုံး ရွှေတစ်မျိုးဖြစ်၏။
ဤကိုရည်လျက်၊ ဦးတိုးက ရာမရကန်တွင် 'ရွှေနာရနီ၊ 
သိင်္ဂီနိက္ခ၊ ဟေမစာရု၊ ဝေလုရိယာ၊ နာလာမုတ္တာ၊ အဉ္စနာနှင့် 
နာရကာ၊ နာရဝေါ၊ သီးသန့်၍ပြောလွန်းလျှင်၊ ကြောမစင်းတန်၊ 
ကြောစင်းပြန်မည်ကြောင့်၊ ဝေဖန်ခြားနား၊ ခေါင်းစဉ်လို့သွား 
ရော့မည်။ နဂါးရင်းမြစ်၊ မြေကဖြစ်နှင့်၊ ရွှေနှစ်ဇော်ဂျီ၊ နင်းခွက် 
ကျစီခဲ့သည်။ လောဟီတွင်းစံ၊ နီဖလံကို၊ ဟန်တမ်းခွန်ထူ၊
ပြိုင်ရည်တူသော်လည်း၊ ရွှေဇမ္ဗူရာဇ်၊ ပင်ကြီးဖြစ်ကို၊ ဦးသစ်
ရောင်မှိုင်း၊ ရွှေမြင်တိုင်းတို့၊ မင်းတိုင်မှာဆုံရမည်ဖြစ်သည်'ဟူ၍ 
ဇမ္ဗူရာဇ်ရွှေကို ချီးကျူး ဖွဲ့ဆိုထားသည်။

သာရတ္ထသင်္ဂဟကျမ်း၊ မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ ဥပရိပဏ္ဏာသအဋ္ဌ 
ကထာ၊ တိကနိပါတ်၊ အင်္ဂုတ္တရဋီကာကြီးနှင့် အဘိဓာန်တို့အလို 
အရ ဇမ္ဗူဒီပါ တောင်ကျွန်းဦးတွင်သာပေါက်သော ဇမ္ဗူ့သပြေ 
ပင်တွင် ဆင်ပြောင်ကြီး ပမာဏ၊ အိုးစရည်းကြီးပမာဏရှိကုန် 
သော အသီးတို့ရှိ၏။ ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်း

သပြေသီးတို့ မှည့်၍ကျရာအရပ်၌ ရွှေအညွန့်၊ ရွှေပင်တို့သည် 
ပေါက်ကုန်သည်ဟုဆိုသည်။ ဤကိုရည်၍ ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ 
၏ ဘူရိဒတ်ဇာတ်ပေါင်းပျို့၌ 'ဤမှတဆန်း၊ ငါတို့ကျွန်း၌၊
မြင့်သွန်းယူဇနာ၊ တရာမျှလောက်၊ ဖြူဖြူရောက်သား၊ ပင် 
အောက်သပြေ၊ အသီးကြွေသော်၊ ရွှေတိဖြစ်ရှောင်း'ဟူ၍ စပ်ဆို 
ထားသည်။

ဇမ္ဗူရာဇ်ရွှေမှာ မီးနှင့်တူသောအရောင်ရှိသည်ဟု အဘိဓာန် 
ဋီကာပါဌ်၌ ဆို၏။ ထိုကြောင့် ရွှန်းပတောက် ပြောင်သော 
အဆင်းအရောင်မျိုးကို ဇမ္ဗူရာဇ်ရွှေရောင်ဖြင့် ဥပမာတင်စား 
ပြောဆိုလေ့ရှိကြသည်။ 'နာလိမုတ္တ၊ မည်ထုတ်စသည်၊ ကမ္ဘာ့ 
ကျက်သရေ၊ ဆယ်ပါးရွှေ'ဟူ၍ ဘုံခဏ်းပျို့၌ စပ်ဆိုထားသည်။ 
သို့သော် ရွှေအကောင်းအညံ့အလိုက် ၁၂ မျိုးခွဲထား၍၊ ဇမ္ဗူရာဇ် 
ရွှေစင်အရည်မှီအောင် သာမန်ရွှေကို အဆင့်ဆင့်လှော်လျှင် ဖြစ် 
နိုင်ကြောင်း ရာဇောဝါဒကျမ်း၊ သမန္တစက္ခုဒီပနီကျမ်းတို့တွင် 
ဤသို့ဖော်ပြထား၏။

'နီဖလံရွှေ ၈ဝ ကျပ်ကို ၆ဝ ကျပ်တင်အောင်လှော်သော်၊ 
နာရဏီရွှေဖြစ်၏။ နာရဏီရွှေကို ၄၅ ကျပ် တင်အောင်လှော် 
သော်၊ နာရဝေါရွှေဖြစ်၏။ နာရဝေါရွှေကို ၃၃ ကျပ် ၇ မူး ၃ 
ပဲ ၂ ရွေးတင်အောင် လှော် သော်၊ နာလိကာရွှေဖြစ်၏။ ယင်း 
နာလိကာရွှေကို ၂၅ ကျပ် ၃ မူး ၂ ရွေးတင်အောင်လှော်သော်၊ 
နာလိမုတ္တာ ရွှေဖြစ်၏။ ထိုရွှေကို ၁၉ ကျပ် ၂ ရွေး ၂ ဆန် 
တင်အောင်လှော်သော်၊ အဉ္စနီရွှေဖြစ်၏။ ထိုရွှေကို ၁၄ ကျပ် ၂ 
မူး ၁ ပဲ ၂ နှမ်းတင်အောင်လှော်သော်၊ အဉ္စနီမုတ္တာရွှေဖြစ်၏။ 
ထိုရွှေကို ၁ဝ ကျပ်သား ၁၆ မူး ၁ပဲ ၄ ရွေး တဆန် တနှမ်း 
၃ မုန်ညင်း ၂ သန်းခေါင်းတင်အောင်လှော်မှ အဇတဝနီရွှေဖြစ် 
၏။ ထိုရွှေကို ၈ ကျပ် ၁ ရွေး ၃ နှမ်း ၂ မုန်ညင်း ၁ သန်း 
ခေါင်း ၃ ကညစ်ချေးတင်အောင်လှော်မှ ဇာတရူပရွှေဖြစ်၏။ 
ထိုရွှေကို ၆ ကျပ် ၃ ဆန် ၃ နှမ်း ၄ သန်းခေါင်း ၄ ကညစ် 
ချေး တင်အောင်လှော်မှ ဥရဏီတာရွှေဖြစ်၏။ ယင်းကို ၄ ကျပ်
၂ မတ် ၂ ဆန် ၃ နှမ်း ၁ မုန်ညင်း ၆ သန်းခေါင်း ၂ 
ကညစ်ချေး တင်အောင်လှော်မှ သင်္ဂီနိက္ခ ရွှေဖြစ်သည်။ ယင်း 
ရွှေကို ၃ ကျပ် ၃ မူး ၁ ပဲ ၄ ရွေး ၂ ဆန် ၂ နှမ်း ၃ သန်း 
ကောင်း ၂ ကညစ်ချေး တင်အောင်လှော်မှ ဇမ္ဗူရာဇ်ရွှေဖြစ်လေ 
သည်။'

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)
တက်သံကျသံဘာသာစကား
-----------------

မြန်မာဘာသာစကားသည် အသံအတက်အကျ ကွဲပြားပုံနှင့် စကားတစ်လုံးနှင့်တစ်လုံး အဓိပ္ပာယ်ကွဲပြားသွားသည်။ တက်သံ(၃)မျိုးရှိသည်။ 
၎င်းတို့မှာ\_

1. အမြစ်သံ(အသံနိမ့်သံ)
2. သံပြေ
3. အမြင့်သက်သံ တို့ဖြစ်သည်။

အမြစ်သံဆိုသည်မှာ အောက်မြစ် ( -့ ) ပါသောအသံဖြစ်သည်။ အချို့စာလုံးများသည် အောက်မြစ်မထည့်ထားသော်လည်း အောက်မြစ်ပါသော အသံတို့နှင့် အတိုအရှည်အနေအထားတူ၍ အမြစ်သံဟုယူသည်။ အမြစ်သံကို အနိမ့်သက်သံဟုလည်း
ခေါ်သည်။ သံပြေသည် ဝိသဇ္ဇနီမပါသောအသံဖြစ်၍ အမြင့်သက်သံသည် ဝိဇ္ဇနီပါသောအသံဖြစ်သည်။
မြန်မာစကားကို စကားလုံးဖွဲ့စည်းပုံအရ ခွဲခြားကြည့်ပါက 

1. ဗျည်း + သရဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားသော စကားလုံး
2. ဗျည်းမပါဘဲ သရသက်သက်ဖြင့် ဖွဲစည်းထားသော စကားလုံး ဟူ၍ ( ၂ )မျိုးတွေ့ရသည်။

ဗျည်း+သရ ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသောစကားလုံး
-------------------------------------


| စကားလုံ;များ | ဗျည်း | သရ | အသံအမျိုးအစား |
| --- | --- | --- | --- |
| လ | လ် | အ | အနိမ့်သက်သံ |
| လာ | လ် | အာ | သံပြေ |
| လား | လား | အား | အမြင့်သက်သံ |
|

အထက်ပါသာဓကများတွင် စကားလုံးများသ် အသံအတက်အကျသုံးမျိုးရှိသည်။ ထိုအသံအတက်အကျကိုလိုက်၍ အနက်အဓိပ္ပာယ်သည်လည်း ပြောင်းလည်းမှုရှိသည်။

|  |  |
| --- | --- |
| ဗျည်း | အနက်အဓိပ္ပာယ် |
| လ | ဗျည်းသုံးဆယ့်သုံးလုံးတွင် နှစ်ဆယ့်ရှစ်လုံးမြောက်ဗျည်း။ |
| ကမ္ဘာကိုလှည့်ပတ်နေ၍ နေမှအလင်းကို ကမ္ဘာမြေသို့ ရောင်ပြန်ဟပ်ပေး သဘာဝဂြိုဟ်ကြီး။ |
| လာ | တစ်ပါးသောအရပ်မှ မိမိနေရာသို့ ဦးတည်ရွေ့လျားသည်။ |
| လား | ဦးတည်သွားသည်။ |
| မြည်းထီးနှင့်မြင့်းမတို့စပ်၍ ပေါက်ဖွားသော မြင်းနှင့်တူသည့် သတ္တဝါ |

ဗျည်းမပါဘဲ သရသက်သက်ဖြင့် ဖွဲစည်းထားသော စကားလုံး
-----------------------------------------------

| သရ | သရ |
| --- | --- |
| အောင့် | အနိမ့်သက်သံ |
| အောင် | သံပြေ |
| အောင်း | အမြင့်သက်သံ |

အထက်ပါသာဓကတွင် အောင့်၊ အောင်၊ အောင်း စကားလုံးသုံးခုသည် အသံအတက်အကျ မတူညီသကဲ့သို့ အနက်အဓိပ္ပာယ်သည်လည်း ပြောင်းလဲသွားသည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာဘာသာစကားကိုတက်ကျသံဘာသာစကားဟု သက်မှတ်သည်။

ကိုးကား
-------

Language Commission[*လင့်ခ်သေ*]  

1002 - Aspects of Myanmar[*လင့်ခ်သေ*]  

1002 - မြန်မာရေးရာ[*လင့်ခ်သေ*]
**ဘီဘီ အိုက်ရှာ** (Dari: بي بي عایشه‎‎ ) သည် အမေရိကန်နိုင်ငံသားဖြစ်လာသော အာဖဂန်သူ ဖြစ်သည်။ ဘီဘီသည် အရွယ်ရောက်ပြီးသောမိန်းကလေးကို ခေါ်ခြင်းဖြစ်ပြီး မိန်းမလှဟူလည်း အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အမည်ရင်းမှာ **အိုက်ရှာ မိုဟာမက်ဇိုင်** ဟူ၏။ ဆယ်ကျော်သက်ဘဝတွင် အိမ်ထောင်ချပေးရာ ထွက်ပြေးသဖြင့် ယောက်ျားဘက်မှ လိုက်လံဖမ်းဆီးပြီး အကျဉ်းချ၊ ရိုက်နှက် နားနှာခေါင်းဖြတ်ပြီး သွေးလွန်သေဆုံးစေရန် ပစ်ထားခြင်း ခံရသည်။ လူမှုဝန်ထမ်းများက တွေ့သဖြင့် ကယ်ဆယ်ရာ သူ့ဇာတ်လမ်းမှာ အမေရိကန်သတင်းများတွင် တာလီဘန်တို့၏ အမျိုးသမီးများအပေါ် ပြုမူမှုများကို ဥပမာပြုသည့်အနေဖြင့် ဖော်ပြသည်။ ၂၀၁၄ ခုတွင် မေရီလန်းနေ အမေရိကန်ရောက် အာဖဂန်မိသားစုတခုမှ မွေးစားကာ ပျက်စီးသောမျက်နှာကို ခွဲစိတ်ပြုပြင်ပေး၏။

ငယ်ဘဝ
-----

အာဖဂန်နစ္စတန်၌ မွေးသည်။ ငယ်စဉ်ကပင် မိခင်မရှိတော့။ အသက် ၁၂ နှစ်အရွယ်တွင် မိသားစုဝင်တဦးက လူသတ်မှုကျူးလွန်မိရာ အိုက်ရှာ၏ဖခင်က အိုက်ရှာကို အလျော်အဖြစ် ပေးသည်။  သို့ဖြင့် အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ်တွင် အိမ်ထောင်ကျသည်။ ခင်ပွန်းဖြစ်သူရော သူ၏မိသားစုကပါ နှိပ်စက်သဖြင့် အသက် ၁၈ နှစ်ရောက်သော် ထွက်ပြေးသည်။ ရဲမှဖမ်းမိကာ ထောင် ၅ လ ချပြီး ဖခင်အိမ်သို့ ပြန်ပို့သည်။ ဖခင်က အိုက်ရှာ့ခင်ပွန်းအိမ် ထပ်ပို့သည်။ ယင်းသို့ အိမ်မှထွက်ပြေးသည့်အတွက် ယောက္ခထီး၊ ခင်ပွန်းနှင့် ယင်းဘက်မှ အမျိုးသား ၃ ယောက်တို့က အိုက်ရှာကို တောင်တန်းတို့ဘက် ခေါ်သွားကာ နားနှာခေါင်းဖြတ်ပြီး သေစေေရန် ထားခဲ့သည်။ အိုက်ရှာသည် အဘိုးဖြစ်သူအိမ်သို့ တွားသွားကာ အကူတောင်းသော်လည်း ငြင်းသဖြင့် ကြံရာမဲ့ကာ အမေရိကန်စစ်အခြေစိုက်စခန်းသို့ သွားရာ ချမ်းသာရာရသည်။

အမေရိကန်သတင်းများတွင် ပါလာခြင်း
-------------------------------

အိုက်ရှာ့ဇာတ်လမ်းကို ဒေးလီးဘိသတင်းဝက်ဘဆိုက်မှ ၂၀၀၉ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် စဖော်သည်။ ဆရာဝန်များကိုလည်း အခမဲ့ခွဲစိတ်ပေးရန် အဆိုပြုသည်။ ကာလီဖိုးနီးယားရှိ ဂရော့မန်းဘန်းဖေါင်ဒေးရှင်းမှ အကူအညီပေးရန် ကတိပြုပြီး ၂၀၁၀ ပြည့်၊ နွေဦးရာသီတွင် အမေရိကန်သို့ လာကုရသည်။

၂၀၁၀ ပြည့်၊ မတ်လတွင် အေဘီစီသတင်းဌာနမှ ဒိုင်ယိန်းဆောယာက အိုက်ရှာနှင့် မေးမြန်းခန်းပြုသည်။ 

၂၀၁၀ ပြည့်၊ ဩဂုတ်လတွင် တိုင်းမဂ္ဂဇင်းက "အာဖဂန်အမျိုးသမီးများနှင့် တာလီဘန်တို့ပြန်လာချိန်" ခေါင်းစီးဖြင့် အိုက်ရှာ့အကြောင်းကို ဖော်ပြရာ နိုင်ငံတကာ၌ လူပြောသူပြောများခဲ့သည်။  ထိုဓာတ်ပုံကို ရိုက်ကူးသည့် ဓာတ်ပုံဆရာ ဂျိုဒီဘီဘာက ၂၀၁၀ အတွက် ကမ္ဘာ့ပုံနှိပ်ဓာတ်ပုံဆု ရသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "For Aesha, healing comes in many forms". CNN. December 20, 2012.
2. ↑  Grenoble, Ryan (February 27, 2013). "Afghan Woman Who Had Nose, Ears Cut Off By Taliban Recovers". Huffington Post.
3. ↑  Bates, Karen Grigsby (October 13, 2010). "Bibi Aisha, Disfigured Afghan Woman Featured On 'Time' Cover, Visits U.S." National Public Radio blog: The Two-Way. Archived from the original on November 12, 2010.
4. ↑  "Meet Aesha, a Symbol of Strength and Triumph" ABC News video (July 2014)
5. ↑  Baker, Aryn (July 29, 2010). "Archived 19 August 2010 at the Wayback Machine.". Time. Archived from the original on August 16, 2010.
6. ↑  Webb, Sara (February 11, 2011). "Top press award for photo of disfigured Afghan woman". Reuters.
**ဇဘီဟူလာ မူဂျာဟစ်** (Dari: ذبیح الله مجاهد‎‎ ) သည် အာဖဂန်နစ္စတန်အစ္စလာမ္မစ်နိုင်ငံ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။  မူဂျာဟစ်သည် တာလီဘန်၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ်များအနက် တယောက်ဖြစ်ခဲ့ရာ အခြားသူတို့မှာ ဆူဟေးရှဟင်းနှင့် ယူစွတ်အာမဒီတို့ ဖြစ်၏။ မူဂျာဟစ်က အာဖဂန်နစ္စတန်ရှိ အရှေ့ပိုင်း, မြောက်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းဒေသတို့မှ တာလီဘန်၏ လှုပ်ရှားမှုတို့ကို သတင်းထုတ်ပြန်သည်။ အာမဒီက အနောက်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်းတို့အတွက် တာဝန်ယူသည်။ 

မူဂျာဟစ်သည် ၂၀၂၁ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၁၇ ရက်တွင် လူရှေ့ စရပ်သည်။  ယခင်က ဂျာနယ်လစ်များနှင့် ပုံမှန်ဆက်သွယ်သော်လည်း ဖုန်းဖြင့်၎င်း၊ စာပို့၍၎င်း၊ ဂျီဟတ်ဝက်ဘဆိုက်နှင့် တွစ်တာတို့တွင် တင်၍၎င်း လူလုံးပျောက်သောနည်းနှင့်သာ နေသည်။ ယခင် ပြောရေးဆိုခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ် မူဟာမက်ဟာနစ် အဖမ်းခံရသော ၂၀၀၇ ခု၊ ဇန်နဝါရီလတွင် စတင် ရာထူးရလာခြင်း ဖြစ်၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "Taliban spokesman Zabihullah Mujahid vows they 'will not harm or threaten Afghanistan'". USA Today. August 17, 2021.
2. ↑  "Taliban say they want peace, will respect women's rights under Islamic law". The Express Tribune. August 17, 2021.
3. ↑  Norland, Rod (14 June 2011). "One Voice or Many for the Taliban, but Pegged to a Single Name". International New York Times.
4. ↑  Taliban Propaganda: Winning the War of Words? Archived 4 March 2016 at the Wayback Machine. (PDF) (Report). Asia Report. International Crisis Group. 24 July 2008. p. 42.
5. ↑  "Taliban spokesman says U.S. will not be harmed from Afghan soil". NBC News.
6. ↑  "Taliban spokesman arrested". Al Jazeera. Al Jazeera Media Network. 20 January 2007.
**ရေကျောက်ရောဂါကာကွယ်ဆေး** (အင်္ဂလိပ်: Varicella/chickenpox vaccine)သည်ရေကျောက်ရောဂါကို ကာကွယ်ပေးသည့် ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို တစ်ကြိမ်ထိုးခြင်းဖြင့် (၉၅)ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို ရေကျောက်ရောဂါအလယ်အလတ်အဆင့်မဖြစ်ပွားအောင် ကာကွယ်နိုင်ပြီး (၁၀ဝ)ရာခိုင်နှုန်းကို ပြင်းထန်သောရောဂါမဖြစ်ပွားအောင် ကာကွယ်ပေးနိုင်သည်။ သို့သော်လည်း နှစ်ကြိမ်ထိုးပေးပါက ပို၍အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိသည်။ ခုခံအားအပြည့်အဝမရသေးသူများသည် ရေကျောက်ရောဂါရှိသူနှင့် ထိတွေ့မှုရှိပြီး (၅)ရက်အတွင်း ဤကာကွယ်ဆေးထိုးလျှင် ရေကျောက်ရောဂါမကူးစက်အောင် ကာကွယ်နိုင်သည်။ လူထုတစ်ရပ်အတွင်းရှိ လူအများစုကို ဤကာကွယ်ဆေးထိုးပေးခြင်းဖြင့် ကာကွယ်ဆေးမထိုးထားသော လူများကိုပါ ကာကွယ်မှုပေးနိုင်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို အရေပြားအောက်သို့ ထိုးနှံရသည်။

ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ အကြံပြုချက်မှာ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအတွင်းရှိ (၈၀)ရာခိုင်နှုန်းအထက်လူများကို ရေကျောက်ရောဂါကာကွယ်ဆေးထိုးပေးနိုင်မှသာ ပုံမှန်ထိုးသင့်သောကာကွယ်ဆေးများစာရင်းထဲသို့ထည့်သင့်သည်။ အကယ်၍ (၂၀-၈၀)ရာခိုင်နှုန်းခန့်လူများကိုသာ ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးပါက လူများအသက်ကြီးလာသည့်အခါ ရောဂါကူးစက်ခံရနိုင်ပြီး ပို၍ဆိုးရွားသော ရလဒ်များ ဖြစ်ပွားလာမည်ဖြစ်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို တစ်ကြိမ် သို့မဟုတ် နှစ်ကြိမ်ပေးနိုင်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ဤကာကွယ်ဆေးကို နှစ်ကြိမ်ပေးရန် အကြံပြုထားပြီး ကလေးများအသက်(၁၂-၁၅)လအတွင်းတွင် ပထမအကြိမ်ပေးသည်။ (၂၀၁၂)ခုနှစ်တွင် ဥရောပနိုင်ငံအများစုတွင် ကလေးအားလုံး သို့မဟုတ် ရောဂါကူးစက်နိုင်ခြေရှိသော ကလေးများကိုသာ ပေးသော်လည်း ဤကာကွယ်ဆေး၏ ကုန်ကျမှုများသောကြောင့် နိုင်ငံတိုင်းတွင် မပေးနိုင်ပါ။

ရေကျောက်ရောဂါကာကွယ်ဆေးသည် အလွန်စိတ်ချရသောဆေးဖြစ်ပြီး ဆေးထိုးသည့်နေရာတွင် အနည်းငယ်နာကျဉ်ခြင်း၊ ကိုယ်ပူခြင်း၊ ယားယံ၍အင်ပြင်ထွက်ခြင်းစသော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများသာ ဖြစ်တတ်သည်။ ပြင်းထန်သော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်လေ့မရှိဘဲ ကိုယ်ခံအားကျဆင်းနေသူများတွင်သာ ဖြစ်လေ့ရှိသည်။ အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ရောဂါပိုး (HIV)/ ခုခံအားကျဆင်းမှု ကူးစက်ရောဂါ (AIDS) ကူးစက်ခံနေရသူများတွင် ပေးမည်ဆိုပါက အထူးသတိထား၍ ပေးသင့်သည်။. ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေသူများတွင် မပေးသင့်သော်လည်း ယခင်က ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေသူများကို အကြိမ်အနည်းငယ်ပေးခဲ့ရာတွင် ပြဿနာဖြစ်ပေါ်ခြင်းမရှိခဲ့ပါ။ ဤကာကွယ်ဆေးကို သီးသန့်ဆေး သို့မဟုတ် အမ်အမ်အာ(MMR)ဆေးအနေဖြင့်လည်း ရရှိနိုင်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို အသက်ရှိသေးသော်လည်း အားပျော့သည့် ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါပိုးဖြင့် ပြုလုပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။

(၁၉၈၄)ခုနှစ်တွင် ရေကျောက်ရောဂါကာကွယ်ဆေးကို ပထမဆုံးဈေးကွက်တွင် ရရှိနိုင်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ သတ်မှတ်ထားသည့် အခြေခံကျန်းမာရေးစနစ်အတွက် အဓိကလိုအပ်သောဆေးများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် (၁၀ဝ-၂၀ဝ) ဒေါ်လာခန့်ပေးရသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4 5  "Chickenpox (Varicella) Vaccine Safety".
2. 1 2 3 4 5 6  "Varicella and herpes zoster vaccines: WHO position paper, June 2014."
3. ↑  Carrillo-Santisteve, P; Lopalco, PL (May 2014).
4. ↑  Flatt, A; Breuer, J (September 2012).
5. ↑  "WHO Model List of EssentialMedicines" (PDF).
6. ↑  Hamilton, Richart (2015).
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**စစ်တပ်၌ ကြာရှည်စွာ နေမှု။**

အမှုသည်—**ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းများ။**

၃-ညဉ့်ထက်ပို၍ စစ်တပ်၌နေမှု
--------------------------

သာဝတ္ထိမြို့၌ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် စစ်တပ်သို့ သွားထိုက်သော အကြောင်းကြောင့် သွားကြပြီးနောက် ထိုစစ်တပ်ထဲ၌ ၃-ညဉ့်ထက်ပို၍ နေကြလေသည်၊ ထိုအခါ လူတို့က ကဲ့ရဲ့ကြသည်မှာ- "အကြင် ငါတို့မှာ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအတွက် သားကျွေးမှု မယားကျွေးမှုအတွက်ကြောင့် စစ်တပ်မှာ နေကြရသည်၊ ထိုငါတို့မှာ ဘဝကို အရမတော်ကြကုန်, ထိုငါတို့မှာ လူ့ အဖြစ်ကို မကောင်းသဖြင့် ရအပ်၏၊ ရဟန်းတော်တွေကား (အနေသာသားနှင့်) ဘာကြောင့် စစ်တပ်ထဲမှာ နေကြရသနည်း" ဤသို့ ကဲ့ရဲ့ကြသည်ကို ဗုဒ္ဓ ရှင်တော်ကြားတော်မူရ၍ ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

သိယာ စ တဿ ဘိက္ခုနော ကောစိဒေဝ ပစ္စယော သေနံ ဂမနာယ, ဒိရတ္တတိရတ္တံ တေန ဘိက္ခုနာ သေနာယ ဝသိတဗ္ဗံ။ တတော စေ ဥတ္တရိ ဝသေယျ, ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

ထိုရဟန်းမှာ စစ်တပ်သို့ သွားဘို့ရန် လုံလောက်သော အကြောင်း တစုံတရာရှိအံ့၊ (ဆွေမျိုး၏ မမာမကျန်း ဖြစ်၍ ပင့်လျှောက်ခြင်း, တရားဟောဘို့ ကိစ္စရှိခြင်းစသော လုံလောက်သော အကြောင်းကိစ္စ ရှိအံ့ဟူလို၊) ထိုရဟန်းသည် သွားကောင်း၏၊ ရှေ့သိက္ခာပုဒ်အရ အာပတ်မသင့်’ဟူလို၊ သို့သော် ထိုရဟန်းသည် ၂-ညဉ့်ဖြစ်စေ အလွန်ဆုံး ၃-ညဖြစ်စေ စစ်တပ်၌နေနိုင်၏၊ ထို ၃-ညဉ့် ထက်လွန်၍ နေလျှင် ပါစိတ်အာပတ်သင့်သည်။ [ဤသိက္ခာပုဒ်၌ "ကောစိဒေဝပစ္စယော" အရနှင့် ရှေ့သိက္ခာပုဒ်လာ "တထာရူပ ပစ္စယာ"အရသည် သဘောဟုပင်တည်း။]

ကိုးကား
-------
***ဘီယာမတ်ခွက်နှင့်အတူ ရယ်မောနေသော ကောင်လေးနှစ်ယောက်*** (အင်္ဂလိပ်: **Two Laughing Boys with a Mug of Beer**)သည် ဖရန့်ဇ် ဟားလ်စ် (Frans Hals) ၏လက်ရာမြောက်ပန်းချီကားတစ်ချပ်ဖြစ်သည်။ ခွက်အားကြည့်နေသည့် တစ်စုံတစ်ယောက်သည် ဒတ်ချ် စကားလုံးဟောင်းတစ်လုံးဖြစ်သည့် အစားကြူးခြင်း ကိုဖော်ညွှန်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဤအမြင်ဆိုင်ရာ (ရေးဆွဲဖော်ပြထားသော)အကြောင်းရာကို အာရုံငါးပါးထဲမှ အမြင်အာရုံကို ဖော်ကြူးရာ၌ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ လူအများက ဤပုံတူပန်းချီသည် အကြားအရုံအတွက် "သီချင်းဆိုနေသော ကောင်လေးနှစ်ယောက်" ပန်းချီ နှင့် အနံ့အာရုံအတွက် "ဆေးလိပ်သောက်သူ" မူကွဲပန်းချီ စသည့် အာရုံငါးပါးအတွဲလိုက်ပန်းချီထဲက တစ်ခုဖြစ် မဖြစ်နှင့်ပတ်သက်၍ ငြင်းခုံကြခဲ့ကြလေသည်။:[]

* 
* 

ဟားလ်စ်၏ ပခုံးထက်မှ ကြံရာပါတစ်ဦး ချောင်းကြည့်နေသည်။ အထက်တွင် ဆိုခဲ့သော ပန်းချီကားနှစ်ချပ်အပြင် ဒုတိယလူ (မျက်မြင်သက်သေ) ပါဝင်သော ဤအဓိက ကြောင်းရာပုံစံသည် ၁၉၆၀ နှစ်များအတွင်း ၎င်းရေးဆွဲသော ပန်ချီများစွာတို့၏ပုံစံလည်း ဖြစ်သည်။

* The Smoker, with an accomplice on the left and another in the background on the right*The Smoker*, with an accomplice on the left and another in the background on the right
* Two Boys singing, with an accomplice on the left*Two Boys singing*, with an accomplice on the left
* Yonker Ramp and his sweetheart, with an accomplice on the right*Yonker Ramp and his sweetheart*, with an accomplice on the right
* The evangelist Matthew and the angel, with an accomplice on the left*The evangelist Matthew and the angel*, with an accomplice on the left

ခွက်အား ကြည့်နေသည့် အကြောင်းအရာကို ကြည့်ရှုသူဖက်လှည့်ကာ ၎င်း၏ခွက်အားပြသနေသည့် Peeckelhaeringh၏ ပုံတူပန်းချီကား ရေးဆွဲသည့်အခါတွင်လည်း Hals မှအသုံးပြုသည်။ Hofje van Mevrouw van Aerden ၏ စုစည်းမှုဖြစ်သည့် ဘီယာမတ်ခွက်နှင့်အတူ ရယ်မောနေသော ကောင်လေးနှစ်ယောက် ပန်ချီကားသည် ၁၉၈၈၊ ၂၀၁၁၊ ၂၀၂၀ တွင် သုံးကြိမ် အခိုးခံခဲ့ရသည်။  ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၇ ရက်တွင် ခိုးယူခံရပြီးနောက် ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၂၈ ရက်တွင် ပြန်လည်ရှာဖွေ တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၀၊ ဩဂုတ်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ထပ်မံခိုးယူခံရပြန်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Presse၊ AFP-Agence France။ No Laughing Matter As Dutch Masterwork Stolen For Third Time (in en-US)။  2020-08-27 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Lachende jongen met tinnen kan in the RKD
3. ↑  Frans Hals painting 'Two Laughing Boys'stolen:police - Reuters
**ဘီဗာရှဉ့်ဝံ** (ခေါ်) **ဘီဗာဖျံ** (အင်္ဂလိပ်: **Beaver**) များသည် ကြီးမားသည့် တပိုင်းတစ ရေနေ ကိုက်ဖြတ်သတ္တဝါတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး မြောက်ကမ္ဘာခြမ်းရှိ သမပိုင်းဒေသများ၏ ဒေသရင်းမျိုးစိတ်များဖြစ်သည်။ ဘီဗာရှဉ့်ဝံ မျိုးစု၏ အမည်အား ပါဏဗေဒအလိုအရ *"ကက်စတာ (Castor)"* ဟုခေါ်ဆိုသည်။ မြောက်အမေရိက ဘီဗာ (*C. canadensis*) နှင့် ယူရေးရှန်း ဘီဗာ (*C. fiber* ) ဟူ၍ ရှင်သန်တည်ရှိဆဲ မျိုးစိတ်နှစ်ခုရှိသည်။ 

ဘီဗာရှဉ့်ဝံများသည် ကပီဘာရာ ကြွက်ကြီးပြီးလျှင် ဒုတိယအကြီးဆုံးသော ရှင်သန်တည်ရှိဆဲ ကိုက်ဖြတ် သတ္တဝါမျိုးစိတ်လည်းဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့တွင် ကြီးမားသော ဦးခေါင်း၊ ရှည်လျားသော အမြှေးများ၊ အညိုရောင် (သို့) မီးခိုးရောင် အမွေးများ၊ လက်နှင့်တူသော ရှေ့ခြေများ၊ နောက်ခြေဖဝါးများနှင့် ပြားချပ်သော အမြီးများရှိကြသည်။ ယူရေးရှန်း ဘီဗာများတွင် ပိုမိုရှည်လျားသော ဦးခေါင်းခွံပါရှိပြီး ပိုမိုရှည်လျားသော တြိဂံပုံ နှာခေါင်းရိုး၊ အရောင်ဖျော့သော အမွေးနှင့် ပိုသွယ်လျသော အမြီးပါရှိသည်။ 

ဤတိရစ္ဆာန်များကို မြစ်များ၊ ချောင်းများ၊ ကန်များနှင့် ကန်များကဲ့သို့သော ရေချိုရှိသော ဂေဟရပ်ဝန်းများတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ဘီဗာရှဉ့်ဝံများသည် အပင်အခေါက်များ၊ ရေနေအပင်များ၊ မြက်များနှင့် အစေ့များကို စားသုံးကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑   "Opinion 75. Twenty-Seven Generic Names of Protozoa, Vermes, Pisces, Reptilia and Mammalia Included in the Official List of Zoological Names"  (1922). *Smithsonian Miscellaneous Collections* **73** (1): 35–37.
မှော်ယောကြီးဆင်စခန်းအား ပဲခူး(မြောက်)သစ်ထုတ်ရေး ဒေသမှ တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ရှိပြီး ၁၉၉၇-၉၈ ခုနှစ်များကပင် ဆင်စခန်းအား စတင်ထားရှိသည်။ မှော်ယောကြီးဆင်စခန်းသည် ကျောက်တံခါးမြို့နယ် အိုင်ဒုံကြိုးဝိုင်း အကွက် အမှတ်(၁၃)၊ မှော်ယောကြီးချောင်းနှင့် မှော်ယောလေးချောင်းကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ရန်ကုန် မန္တလေးအမြန်လမ်းမကြီး မိုင်တိုင်အမှတ်(၁၀၅)မိုင် (၄)ဖာလုံမှ ဝင်ရောက်ရမည်ဖြစ်ပြီး ပဲခူးရိုးမမှ တောင်ခြေသို့(၁)မိုင်ခန့် ကွာဝေးပါသည်။ အမြန်လမ်း(၁၁၅)မိုင်နားနေစခန်းမှ (၁၀)မိုင်ခန့်ကွာဝေးပြီး အချိန်(၁၅)မိနစ်ခန့် သွားရသည်။ ရန်ကုန်/မန္တလေးလမ်းဟောင်းမှလာမည်ဆိုပါက ညောင်ပင် သာမြို့မှ အမြန်လမ်း(၁၀၇)မိုင် (under pass) အတိုင်းလာရပါမည်။ မိုးတွင်းကာလတွင် (၁၅)မိနစ်ခန့်လမ်းလျှောက်ရမည်ဖြစ်ပြီး ပွင့်လင်းရာသီတွင်ဆင်စခန်း အရောက် ကားဖြင့်သွားရောက်နိုင်သည်။ ဆင်စခန်း ဧရိယာမှာ(၂.၃၈)ဧက ကျယ်ဝန်းပြီး ဆင်ကောင်ရေ(၁၆)ကောင်ရှိသည်။ ခရီးသွား ဧည့်သည်များအား ဆင်များ၏ သဘာဝ ဓလေ့စရိုက်များအား လေ့လာကြည့်ရှုနိုင်ရန် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ။ 14 March 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  2 June 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
မြန်မာနိုင်ငံရှိ သဘာဝ ထိန်းသိမ်းရေး နယ်မြေများ |
| --- |
| အမျိုးသားဥယျာဉ်များ | 
* အလောင်းတော်ကဿပ
* လှော်ကား
* ခါကာဘိုရာဇီ
* အင်ခိုင်ဘွမ်
* လန်ပိကျွန်း
* နတ်မတောင်
* ပုပ္ပါးတောင်
* တနင်္သာရီ
* လေညာ
* နံ့သာကျွန်း

 |
| ဘေးမဲ့တောများ | 
* ချပ်သင်း
* ဟူးကောင်းချိုင့်ဝှမ်း
* အင်းတော်ကြီး
* အင်းလေးကန်
* မိန်းမလှကျွန်း
* မိုးယွန်းကြီးအင်း
* ရခိုင်ရိုးမ
* ရွှေစက်တော်
* ထမံသီ
* ကေလာသ
* ဖုန်ကန်ရာဇီ
* ကျောက်ပန်းတောင်
* ကျိုက်ထီးရိုး
* ဝက်သည်းကန်
* မြောက်ဇာမရီ
* လောကနန္ဒာ
* သမီးလှကျွန်း
* မင်းစုံတောင်
* မင်းဝံတောင်
* မော့စ်ကော့ကျွန်း
* မူလာရစ်
* ပိတောင်
* ရွှေဥဒေါင်း
* ကဟီးလူ
* ပန်းလောင်နှင့် ပြဒါးလင်းဂူ- ဘွမ်ဖာဘွမ်
* တောင်ကြီး
* ပြင်ဦးလွင်
* တနင်္သာရီ
* လွိုင်မွေ
* ပါစာ

 |
| တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်များ | 
* ဆာဖာရီဥယျာဉ်
* နေပြည်တော်
* ရန်ကုန်
* မန္တလေး

 |
| ဥယျာဉ်များ | 
* ကန်တော်ကြီး
* စိမ့်ရေ သစ်တောဥယျာဉ်

 |
| ဆင်စခန်းများ | 
* မြိုင်ဟေဝန်
* ဖိုးကျား
* ဝင်္ဂဘော်ဆင်စခန်း
* မှော်ယောကြီးဆင်စခန်း
* ဆင်ဆေးရုံ

 |
**သေသူကို ရှင်သူတို့တရလိမ့်** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

၁၂၇၉ ခုနှစ် ဂြိုဟ်အသွားအလာကို ကြည့်၍ မြန်မာလူမျိုးများ၏ အကျိုးအပြစ်တို့ကို ရေးသားဖွဲ့ဆိုထားသော ဝိဇ္ဇာရှစ်သောင်းဖွဲ့ သံချို ဖြစ်သည်။

သေသူကို ရှင်သူတို့တရလိမ့်
-------------------------

မျိုးမြန်မာ နွမ်းခွေကြသူတို့၊ ကိုးစရာလမ်းတွေဖြင့်ရချေပေါ့၊ ရဟန်းပရမေ ဘဂဝ ဗျာဒိတ်လာ။  

  

အဖြစ်တွေးလိုက်တော့၊ ဧစ်ဒွေးသတ်နဝါနှင့်၊ ဂြိုဟ်ဇီဝါကောဇာချဉ်းလျှင်ဖြင့်၊ မိတ္ထီလာနယ်တွင်းမှာလ၊ လေးအင်းတိုင်အောင်ပေါ်လို့၊ ရှစ်သောင်းကျော် ဝိဇ္ဇာထွက်လိမ့်မတဲ့၊ လိုချင်သူ ဖိုခွင်သက်ကြတော့၊ အပိုမမြင်အောင် ဟိုယခင်အထက်ကယ်က၊ ကျမ်းဂန်ထွက်သိုက်အလာ။  

  

စောသတ္တာ မြတ်ဘုရားရယ်နှင့်၊ သိကြားဂဝံပတေ့၊ ရသေ့ဈာန်ပျံပ၊ ငမှန်ကန်ဆို့တဲ့ သိုက်ကယ်တို့၊ ကိန်းဆိုက်လို့ကြုံလာ၊ သိုက်တကာစုပေါင်း။  

  

တရားအဋ္ဌင်္ဂီနှင့်၊ ပဉ္စသီမပြတ်စွဲကြမှ၊ ကပ်ထဲတွင် အနိုင်ကျော်လိမ့်၊ တူပျော်ပျော်ဟိုဘက်နင်းမိလျှင်၊ သန့်ရှင်းစွာဗေဟီဆော်၍၊ ရွှေပြည်တော် သာယာလှသော်ကြောင့်၊ သေသူကို ရှင်သူတို့ တကြလိမ့်၊ ဓနဘာမစိုးပြီဘု၊ အဇဋာဝလာတရိုးဆီက၊ ရတနာမိုးရှစ်ကြိမ်ရွာမတဲ့၊ အငြစ်မလိမ္မာသူတို့၊ ကမ္ဘာဆူသလို ပျက်ပြိုကြပါလိမ့်၊ ဗုဒ္ဓသာသနာရောင်က၊ နေတန်ဆောင်လို ထိန်၍လျှမ်းမှာမို့၊ ရဟန်းထေရ်သံဃာနှင့်၊ ဝပဿနာဓူတင်မလပ်တဲ့ပြင်၊ အထပ်ထပ်ဘာဝနာယူလို့၊ စံရွှေဂူတခဏကြိုးရုံနှင့်၊ အမှန်နေတဆူ သမတမျိုးပေထင့်၊ တိမ်တောင်မှာ စိန်ရောင်ထိုးလိမ့်မကွယ်၊ မိုဃ်းထိရွှေကျောင်း။

ခက်ဆစ်
------

၁။ ဧစ်ဒွေးသတ်နဝါ = တထောင့်နှစ်ရာ ခုနစ်ဆယ်ကိုးခု။

၂။ ဂြိုဟ်ဇီဝါ = ကြာသပတေး။

၃။ အဋ္ဌင်္ဂီ = ရှစ်ပါးသီလ။

၄။ ပဉ္စသီ = ငါးပါးသီလ။

၅။ ဗေလီ = စည်တော်။

၆။ အဇဋာဝလာ = ထက်ကောင်းကင်။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
**ဘီဘီကင်း** (၁၉၂၅-၂၀၁၅) သည် အမေရိကန်လူမျိုး ဘလူးဂီတာရှင်၊ တေးရေးနှင့် တေးဆို ဖြစ်သည်။ ရိုးလင်းစတုန်း မဂ္ဂဇင်းက ၂၀၀၃ ခုတွင် သမိုင်းတလျှောက် အကောင်းဆုံးဂီတာရှင် အဖြစ် ဖော်ပြသည်။

**ငယ်ဘဝ**
=========

မစ္စစပီပြည်နယ်၊ အိန္ဒိယနိုလာ၌ ၁၉၂၅ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၁၆ ရက်တွင် မွေးသည်။ ဖခင်က မိသားစုအား ပစ်သွားရာ ဆင်းရဲသည့် မိခင်က ကင်းအား မကျွေးနိုင်။ သို့ဖြစ်၍ ကေမိုက်ကယ်မြို့ရှိ အဘွားဖြစ်သူ အဲနိုရာဖားထံ ပို့သည်။ ထိုမြို့ရှိ အက်ဟွန်း နှစ်ခြင်းဘုရားကျောင်း၌ ဓမ္မတေးဆိုဖြစ်သည်။ 

အသက် ၁၅ နှစ်တွင် ဂီတာ ဝယ်နိုင်သွားသည်။ သူအားကျသူမှာ ဘလူးအဆိုတော် တီဘုန်းဝေါ်ကာ ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဂျက်အဆိုတော် ချာလီ ခရစ်ရှန်၊ ဂျန်ဂိုရိန်ရက် (Django Reinhrad) တို့ကိုလည်း သဘောကျသည်။ ၁၉၄၃ ခုတွင် ကေမိုက်ကယ်ကို ပစ်ကာ ထရပ်ကား မောင်းသည်။ အနောက်မန်းဖစ်၊ အာကန်ဆက်တို့ရှိ ဆန်နီဘွိုင်းဝီလယံဆန်၏ ရေဒီယိုအစီအစဉ်တွင် ပါဝင်သည်။ သူ့အသံကို သဘောကျသော ဒေသခံများ ရှိလာသည်။ 

မန်းဖစ်ရှိ ရေဒီယိုအစီအစဉ်တခုတွင် ဆယ်မိနစ်စာ ပါဝင်ရပြီးနောက် နာမည်ကြီးသွားသည်။ ရေဒီယိုရုံ၌ အလုပ်လုပ်စဉ် ဘေးလမ်းမှ ဘလူးဆိုသော ကောင်လေး (Beale Street Blues Boy) ဟူသော အမည်ကို သုံးခဲ့ပြီး နောင်တွင် ဘီဘီ ဟု အတိုကောက် ပြောင်းသည်။

အနုပညာခရီး
==========

၁၉၄၉ ခုတွင် လော့အိန်ဂျလိရှိ RPM တေးသံသွင်းနှင့် အသံ စသွင်းသည်။ မေးဟလီး (Millhard Lee) ကို ခေါင်းဆောင်တင်ကာ ကိုယ်ပိုင်တီးဝိုင်း ဘီဘီကင်းရီဗျူး ကို ထောင်ပြီး နယ်လှည့်ဖျော်ဖြေရေး လုပ်သည်။

၁၉၅၀ ပြည့်တွင် တိုင်းသိပြည်သိ ဘလူးအဆိုတော်များအနက် တဦးဖြစ်လာသည်။ ဖျော်ဖြေရေးကို ပုံမှန်သွားရာ ၁၉၅၆ ခုတွင် ပွဲပေါင်း ၃၅၂ ခုထိ ရောက်သည်။

ယခင်က လူမည်းများသာ ကြိုက်သော်လည်း ၁၉၆၀ ပြည့်နောက်တွင် လူဖြူများကပါ လက်ခံလာသည်။ လူဖြူဂီတာသမား အဲရစ် ကလပ္ပတန် (Eric Clapton) က ကင်းကို နမူနာယူကြောင်း ထုတ်ပြောသည်။ 

ရော့သီချင်းများလည်း တီးခဲ့ပြီး ယူတူး (U2) အဖွဲ့နှင့် ပူးပေါင်းဖျော်ဖြေစဉ်က လူငယ်ပရိသတ်တို့ အကြိုက်တွေ့သည်။

ပုဂ္ဂိုလ်ရေးရာ
==============

အိမ်ထောင်နှစ်ဆက်ရှိသည်။ အဓိက အိမ်ထောင်ရေးပြဿနာမှာ ပွဲဆက်များခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် တနှစ်လျှင် ပွဲ ၂၀၀ ထက်မနည်း ဆိုရသည်။ သားသမီး ၁၅ ယောက် ရှိသည်။

အမျိုးအစား(၂) ဆီးချိုရောဂါဖြင့် အနှစ် ၂၀ ကျော် နေသွားသည်။ ထိုရောဂါအား လူသတိထားမိအောင် ပြောဆိုပေးသူလည်း ဖြစ်သည်။

ဘွဲ့ထူးဂုဏ်ထူးများ
------------------

၁၉၈၇ ခုတွင် တသက်တာ အအောင်မြင်ဆုံး ဂရမ္မီဆု ရသည်။ ၂၀၀၉ ခုတွင် ဂရမ္မီဆု ၁၅ ခု ရပြီဖြစ်သည်။ ထိုဆုများအနက် ၁၀ ခုမှာ ဘလူးဂီတနှင့် ရခြင်းဖြစ်သည်။

ဘဝနိဂုံး
========

နီဗာဒါပြည်နယ်၊ လော့အိန်ဂျလိ၌ ၂၀၁၅ ခု၊ မေလ ၁၄ ရက်တွင် ကွယ်လွန်သည်။ မူရင်း ဆီးချိုရောဂါအပြင် အသိချို့ရောဂါ (Alzheimer's disease) ဖြစ်နေပြီး နောက်ဆုံး နှောင့်သော ရောဂါမှာ နှလုံးဖောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဈာပနကို ကြီးပြင်းရာမြို့ဖြစ်သည့် အိန္ဒိယနိုလာရှိ ဘဲဂရု သာသနာပြုနှစ်ခြင်းဘုရားကျောင်း၌ ပြုလုပ်သည်။
သိုင်းပြောင်းပြန်သည် မြန်မာ့သိုင်းအမျိုးအစားများတွင်အထင်ရှားဆုံး အ​ကျော်ကြားဆုံး အရှုံးမရှိသည့်သိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရှမ်းကြီးသည် လေးကွက်မှစ၍ ပြောင်းပြန်မှာ နှစ်ကွက်မှစသဖြင့်သိုင်းပြောင်းပြန်ဟု ခေါ် ကြသည်။
မူလစတင်မျက်နှာမူရာ အရပ်သို့ ပြန်ရောက်ရမှသာ သိုင်းပြောင်းပြန်ဖြစ်ပေသည်။

  

သိုင်းပြောင်းပြန်ကို ရှမ်းစော်ဘွား၏ သက်တော်စောင့်ဆရာချယ်မှ စတင်ခဲ့ပြီး အဘိုးဦးမောင်လေးမှ မြန်မာပြည် အရပ်ရပ်သို့ ဖြန့်ချိခဲ့သည်။

သမိုင်း
-------

သိုင်းပြောင်းပြန်ကို ကိုလိုနီခေတ်တွင် ဆရာချယ်ဆိုသူက တီထွင်ခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။ ဆရာချယ်ဟူသောပုဂ္ဂိုလ်မှာ ရှမ်းစော်ဘွားကြီးတစ်ဦး၏ ကိုယ်ရံတော်သက်တော်စောင့်တစ်ဦးဖြစ်သည်ဟူသောအချက်မှလွဲ၍ အခြားကိုယ်ရေးအချက်များမသိရချေ။ ဆရာချယ်သည် အောက်မြန်မာနိုင်ငံသို့လှည့်လည်သွားလာရင်း တွံတေးမြို့ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ဒေသခံများအား သင်နေကျသိုင်းများနှင့်မတူသော သိုင်းတစ်မျိုးကိုသင်ကြားပေးသည်။ ထို့နောက်ရှမ်းပြည်သို့ပြန်သွားရာ သတင်းမရတော့ပေ။ တပည့်များက အဆိုပါသိုင်းပညာကိုဖွံ့ဖြိုးအောင်လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြရင်း အခြားသိုင်းပညာများနှင့်အကွက်မတူသဖြင့် သိုင်းပြောင်းပြန်ဟုအမည်ပေးခဲ့ကြသည်။ 

ကိုလိုနီခေတ်တွင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သဖြင့် အချို့က အင်္ဂလိပ်အစိုးရကမြန်မာ့ရိုးရာသိုင်းပျောက်ကွယ်သွားစေရန်ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် အင်္ဂလိပ်အစိုးရဘက်တော်သားဆရာချယ်အားစေလွှတ်ကာ မြန်မာ့သိုင်းကိုဖျက်ဆီးခြင်းဖြစ်သည်ဟုဆိုကြသည်။ မြန်မာ့သိုင်းများကဲ့သို့ ကန်တော့ပွဲအားထိုင်ကန်တော့ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ဓားဖြင့်ရွယ်ခြင်းများသည် မြန်မာ့သိုင်းအစဉ်အလာကိုဖျက်ဆီးသည်ဟုဆိုကြသည်။
အခြား အသုံးအနှုန်းများ အတွက် ဤသာနဒေသ (သံတူကြောင်းကွဲ) ကို ကြည့်ပါ။

**အရှေ့မြောက် ထိုင်း** သို့မဟုတ် ဤသာန ( Isan / ထိုင်း: อีสาน , အသံထွက် [ʔīː.sǎːn] ( နားဆင်)</img>  ; လာအို: ອີສານ  ; Issan, Isarn, Issan, Issan, Esan, or Esarn ဟုလည်း ရေးထားသည်။ ပါဠိ *īsānna* သို့မဟုတ် Sanskrit ईशान्य *īśānya* "အရှေ့မြောက်")  သည် ထိုင်းနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ဒေသ၌ ရှိ၍ ပြည်နယ် ၂၀ ပါဝင်သည်။ ဤသာနသည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး ဒေသ ဖြစ်ပြီး မြောက်ဘက် နှင့် အရှေ့ဘက်တွင် မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်း ( လာအို-ထိုင်းနယ်စပ် တစ်လျှောက်)၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ကမ္ဘောဒီးယား နှင့် Nakhon Ratchasima ၏ တောင်ဘက် ဆန်ကာ ဖန်တန်း နယ်တို့ဖြစ်သည်။ အနောက်ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း နှင့် အလယ်ပိုင်း ကို ပတ်ချာဘွန်တောင်တန်းများ ဖြင့် ပိုင်းခြားထားသည်။ ဤသာနဒေသသည် ၁၆၇,၇၁၈ စတုရန်း ကီလိုမီတာ (၆၄,၇၅၆ စတုရန်းမိုင်) သည် ဂျာမနီ ၏ အရွယ်အစား ထက်ဝက်ခန့်ရှိပြီး အင်္ဂလန်နှင့် ဝေလနယ် တို့၏ အရွယ်အစားခန့်ရှိသည်။ စုစုပေါင်း သစ်တောဧရိယာသည် ၂၅,၂၀၃ စတုရန်း ကီလိုမီတာ (၉,၇၃၁ စတုရန်းမိုင်) သို့မဟုတ် အိန္ဒိယ၏ ဧရိယာ၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  You must specify ***title =***  and ***url =***  when using {{cite web}}. (in th) (2019)။  6 April 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Information, Forest statistics Year 2019, Thailand boundary from Department of Provincial Administration in 2013
2. ↑  မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ (in th) (31 December 2019)။ 14 June 2019 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  16 June 2022 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  You must specify ***archiveurl =***  and ***archivedate =***  when using {{cite web}}.Klaus Glashoff။ Spoken Sanskrit။ learnsanskrit.cc။ 2021-09-18 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။
ကိုဩဒိနိတ်: 6°53′20″N 79°51′56″E﻿ / ﻿6.8888°N 79.8656°E﻿ / 6.8888; 79.8656

**ဣသိပထနရာမယကျောင်းတော်** သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ ကိုလံဘိုမြို့ရှိ ရှေးအကျဆုံးဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ Havelock မြို့တွင် တည်ရှိပြီး ၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် ကြွယ်ဝသည့်ကုန်သည်ဖြစ်သူ Duenuge Disan Pedris က သူ၏တစ်ဦးတည်းသောသားဖြစ်သူ Henry Pedris အား အမှတ်တရ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၀၅ ခုနှစ်တွင် Pedris ဝယ်ယူခဲ့သည့် ၂ ဟက်တာ (၄.၉ ဧက) အကျယ် မြေပေါ်တွင် ကျောင်းတော်ကို တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ 

၁၉၂၀ - ၂၁ ခုနှစ်များတွင် ကျောင်းတော်နံရံများကို Maligawe Sarlis က ဆေးခြယ်ခဲ့သည်။ ပန်းချီများတွင် "ကြည်နူးဖွယ်များ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာအနုပညာများနှင့် လက်တွေ့စတိုင်အနုပညာများ" စသည်တို့ ပါဝင်ကြသည်။

၁၉၅၀ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် ကျောင်းတော်နှင့် နီးကပ်စွာတည်ရှိသည့် ဂရင်းလန်းလမ်းမကို Isipathana Mawatha ဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ နီးကပ်စွာတည်ရှိသည့် ဂရင်းလန်းကောလိပ်ကိုလည်း Isipathana Maha Vidyalaya ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့သည်။

၂၀၁၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ဉာဏ်တော် ၁၂ မီတာ (၃၉ ပေ) ရှိသည့် ရပ်တော်မူရုပ်ပွားတော်ကို ကုန်ကျစရိတ် Rs. 4.5 သန်းဖြင့် သမ္မတ Maithripala Sirisena က ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။

ပြင်ပလင့်များ
-------------

* Lonely Planet review for Isipathanaramaya Temple

ကိုးကား=
--------

1. ↑  Karunatilake, H. N. S. (1978)။ *Life and times of Edward Henry Pedris, national hero*။ University of California။ p. 23။
2. ↑  "Blood-soaked chair, a warning"၊ 2 January 2000။
3. ↑  Wijenayake၊ Walter။ "Why innocent Henry Pedris was executed by the British"၊ 8 July 2011။ 8 May 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 4 March 2016။
4. ↑  Karunatilake၊ H. N. S.။ "Edward Henry Pedris: great patriot"၊ 7 July 2005။
5. ↑  de Zoysa၊ Asoka (2016)။ *Portraiture in Sri Lankan art from mid-eighteenth century to mid- twentieth century*။ University of Kelaniya။
6. ↑  Schoppert၊ Peter။ Buddhist Modernism - The Isipathanaramaya Murals။ PSMedia။ 11 August 2018 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  8 May 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
7. ↑  "Buddha Statue to be Unveiled Today"၊ 6 November 2016။
**ဂျိုကာ**သည် ဒီစီရုပ်ပြမှထုတ်ဝေသော ကာတွန်းစာအုပ်များတွင် ပါရှိသည့် စိတ်ကူးယဉ် လူဆိုးဇာတ်ကောင်ဖြစ်ပြီး လင်းနို့လူသား၏ အဓိကပြိုင်ဘက် ဖြစ်သည်။ ဘီလ် ဖင်ဂါ၊ ဘော့ ကိန်း နှင့် ဂျယ်ရီ ရော်ဘင်ဆန်တို့က ဖန်တီးခဲ့ပြီး လင်းနို့လူသား ကာတွန်းစာအုပ်တွဲ (အေပရယ် ၂၅၊ ၁၉၄၀) တွင် စတင်ပါဝင်လာသည်။

ဇာတ်ဆောင်စရိုက်
---------------

အစောပိုင်းတွင် ဟာသဉာဏ်ရှိပြီး တဇွတ်ထိုးပြုမူတတ်သည့် စိတ်ဝေဒနာရှင်အဖြစ် ဂျိုကာအား သရုပ်ဖော်ထားသည်။ 

၁၉၅၀ နှောင်းပိုင်းတွင် ရုပ်ပြများအား ထိန်းချုပ်သည့် စည်းမျဉ်းများအရ အသိဉာဏ်မြင့်သော်လည်း စိတ်ယုတ်စိတ်မာရှိသည့် လူဆိုးအဖြစ် ပြောင်းလဲ ဖန်တီးလိုက်သည်။ 

ဂျိုကာသည် လူစွမ်းကောင်းများကဲ့သို့ ထူးခြားစွမ်းအင်မရှိပေ။ သို့သော်လည်း ဓာတုပစ္စည်းတွေကို ကောင်းစွာကိုင်တွယ်နိုင်ပြီး အဆိပ်ဖြင့် ပစ်ခတ်လေ့ရှိသည်။ အသုံးပြုသည့် ထူးခြားလက်နက်များမှာ ဓားသွားပါသော ဖဲချပ်တွေ၊ အက်ဆစ်ဖြန်းထားသောပန်းများ၊ အဆိပ်ဖြူးသည့် မုန့်များ ဖြစ်သည်။

တွဲဖက်ဇာတ်ကောင်များ
-------------------

၁၉၉၂ တွင် စိတ်ကျန်းမာရေးဆရာဝန် ဟာလီကွင်း(န်)နှင့် ချစ်ကြိုက်ခဲ့ပြီး သူ၏ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်ဖြစ်လာသည်။ အဓိက ပြိုင်ဘက်မှာ လင်းနို့လူသားဖြစ်သော်လည်း စူပါမန်းနှင့် ဝမ်းဒါးဝိုးမန်း တို့ဖြင့်လည်း တိုက်ခိုက်လေ့ ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Zalben၊ Alex။ "When Is Batman's Birthday, Actually?"၊ New York City: MTV News၊ March 28, 2014။
2. ↑  Eason၊ Brian K. (July 11, 2008)။ Dark Knight Flashback: The Joker, Part I။ February 23, 2014 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  February 23, 2014 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။

*
**ဂျိမ်းစ်ဘွန်း**သည် သတင်းထောက်လည်းဖြစ် ဝတ္ထုစာရေးဆရာလည်းဖြစ်သည့် ဗြိတိသျှလူမျိုး အီယန် ဖလဲမင်း (Ian Fleming) က ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ဖန်တီးခဲ့သည့် ဇာတ်ကောင်ဖြစ်သည်။ ဂျိမ်းစ်ဘွန်းသည် လန်ဒန်မြို့တွင် အခြေချနေထိုင်သည် ဆိုသော်လည်း ကမ္ဘာတလွှားတွင် ကျင်လည်ကျက်စားသော ကိုယ်ပိုင်အမှတ် ၀၀၇ ရှိ လျှို့ဝှက် ထောက်လှမ်းရေးသမား တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ယူကေလျှို့ဝှက် ထောက်လှမ်းရေးဌာန စစ်ထောက်လှမ်းရေး ဌာနခွဲ ၆ တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ 

ဖလဲမင်းသည် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဗြိတိသျှ တော်ဝင်ရေတပ် ထောက်လှမ်းရေးဌာန၌ တာဝန်ထမ်းရွက်စဉ်အတွင်း သိကျွမ်းခဲ့သော ကွန်မန်ဒို အထူးတပ်သားများကို အခြေခံကာ ဂျိမ်းစ်ဘွန်းကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ ဂျိမ်းစ်ဘွန်း အမည်မှာမူ အမေရိကန် ငှက်လေ့လာရေး သုတေသီ ဂျိမ်းစ်ဘွန်းထံမှ မောင်ပိုင်စီးထားသည်ဟု သိရသည်။ 

ဖလဲမင်းသည် ဂျိမ်းဘွန်း ဝတ္ထု ၁၂ အုပ်ကို ရေးသားခဲ့သည်။ ယင်းဝတ္ထုများတွင် ဖလဲမင်းက ဉာဉ်ကောင်း ဉာဉ်ဆိုး အမျိုးမျိုးဖြင့် ဂျိမ်းစ်ဘွန်းကို ပုံဖော်ထားသည်။ ဇာတ်ကောင် ဂျိမ်းစ်ဘွန်းသည် ကားကောင်းများ၊ အစားကောင်း အသောက်ကောင်းများကို ကြိုက်နှစ်သက်သည်။ သူ့အတွက် အထူးမှာဝယ်ရသည့် စီးကရက်ကိုမှ သောက်သုံးသည်။ 

ဂျိမ်းစ်ဘွန်း ဝတ္ထုများကို လူကြိုက်များသောကြောင့် ရုပ်ပြကာတွန်းများ ထုတ်ဝေခဲ့သည့်အပြင် ရုပ်ရှင်များလည်း ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်အထိ ဂျိမ်းစ်ဘွန်းရုပ်ရှင်ပေါင်း ၂၃ ကားရှိခဲ့ပြီး ရော်ဂျာမိုး၊ ရှောင်ကွန်နရီ အပါအဝင် ကမ္ဘာကျော် ရုပ်ရှင်မင်းသား ၆ ဦးက ဂျိမ်းစ်ဘွန်းအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။
အမေရိကန်နိုင်ငံသား ဓာတုဗေဒပညာရှင် ဂျိမ်းစ် ဘတ်ခ်ျအယ်လာ ဆမ်းနားကို နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်တွင်အမေရိကန်နိုင်ငံ မက်ဆာချူးနယ်မြေ၊ ကန်တုန်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဘိုးဘွားများမှာ အင်္ဂလန်မှလာရောက်နေထိုင်သူများဖြစ်တယ်။ အသက် ၁၇ အရွယ်တွင်အမဲလိုက်စဉ် ဘယ်ဘက်လက်မောင်းကို ကျည်မတော်တဆထိမှန်ခဲ့၍ ဖြတ်တောက်ကုသခဲ့ရသည်။ သူသည်လက်တစ်ဖက်မရှိသော်လည်း အားကစားတွင်အလွန်ထူးခွန်သူဖြစ်သည်။

သူသည် ဟားဗတ် တက္ကသိုလ်သို့တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် ဓာတုဗေဒအထူးပြု ဘာသာရပ် ဖြင့် ဘွဲ့ရခဲ့သည်။ ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် ဟားဗတ်ဆေးတက္ကသိုလ်၌ ဓာတုဗေဒပညာရပ်ကိုထပ်မံလေ့လာပြီး ပါရဂူဘွဲ့ကိုရရှိခဲ့သည်။ ဥရောပနိုင်ငံများသို့လှည့်လည်ခရီးထွက်ရာ ပထမကမ္ဘာစစ်ဖြစ်ပွား၍ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံတွင်ခိုအောင်းနေခဲ့သည်။ နယူးယောက် ကွန်းနဲလ်ဆေးကျောင်းမှ ကြေးနန်းရိုက်ယူကာ ဇီဝဓာတုဗေဓပါမောက္ခအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ရာ ၁၉၂၉ ခုနှစ်တိုင်အထိဖြစ်သည်။

ဆမ်းနားသည် အင်ဇိုင်းတစ်ခုကိုခွဲစိတ်အသွင်ပြောင်းရန် ကြိုးစားခဲ့ရာနှစ်ပေါ်င်းများစွာကြာသည့်တိုင်အောင် မအောင်မြင်ခဲ့ပါ။ အခြားဆေးပညာရှင်များ၏ သရော်လှောင်ပြောင်မှုကိုခံခဲ့ရသည်။ သို့ရာတွင် ၁၉၂၆ ခုနှစ်နှစ်၌ အင်ဇိုင်းကိုသီးခြားခွဲထုတ်ကာ အသွင်ပြောင်းခရစ်စတယ် ကိုဖွဲ့နိုင်ခဲ့သည်။ သူသည် ၁၉၅၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင်ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Harris, Ruth R. & Nirenberg, Marshall W. (1995)။ The Harris Interviews (PDF, 0.2 MB)။ *history.nih.gov*။ National Institutes of Health။ 17 July 2012 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  2012-07-23 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
|  |
| --- |
| အောက်ပါ အကြောင်းအရာအခန်းဆက်၏ တစိတ်တပိုင်း |
| မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှု |
|  |
| List
* မြန်မာ့သမိုင်း
 |
| ဘာသာစကားများ
* မြန်မာဘာသာစကား
* မွန်ဘာသာစကား
 |
| ဓလေ့ရိုးရာ
* မင်္ဂလာ ၁၂ ခန်း
* အားနာမှု
* ဝတ်စားဆင်ယင်မှု
	+ အချိတ်ဆင်
* ဆွေမျိုးတော်စပ်ပုံ
* အမည်မှည့်ခြင်း
* ထိုးကွင်းထိုးခြင်း
* လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်း
* ရာသီခွင်
 |
| ဒဏ္ဍာရီနှင့် ရှေးရိုးစဉ်လာအယူများ
* ပုံပြင်ဒဏ္ဍာရီ
 |
| အစားအစာ
* ရိုးရာအစားအစာများ
	+ ဟင်းလျာ
	+ အကြော်အလှော်
	+ အသုပ်
	+ မုန့်ပဲသရေစာ
	+ လက်ဖက်
	+ တို့ဖူး
	+ စတုဒီသာ
 |
| ပွဲတော်များ
* ရိုးရာပြက္ခဒိန်
* အများပြည်သူ ရုံးပိတ်ရက်များ
* ဆယ့်နှစ်လရာသီ ပွဲတော်များ
	+ ဘုရားပွဲ
 |
| ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု
* နတ်ကိုးကွယ်မှု
* ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်
	+ စေတီပုထိုး
	+ ကျောင်းကန်
	+ ဗုဒ္ဓဘိသေကအနေကဇာ
	+ ဩကာသ ကန်တော့ချိုး
	+ ဘုန်းကြီးပျံပွဲ
* ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်
* ဟိန္ဒူဘာသာဝင်
 |
| အနုပညာ
* ဗိသုကာ
* ကြွေထည်များ
* အနုသုခုမ
* ရွှေခြည်ထိုးလုပ်ငန်း
* မှန်စီရွှေချ
 |
| စာပေ
* စာပေ
 |
| ဂီတနှင့် ဖျော်ဖြေရေးအနုပညာများ
* + မဟာဂီတ
* ရိုးရာအက
	+ ယိမ်း
* အငြိမ့်
* ရုပ်သေး
 |
| အားကစား
* နဘန်း
* သိုင်း
* ခြင်းလုံး
* လက်ဝှေ့
* ဗန်ရှည်
* ဗန်တို
 |
| အထင်ကရနေရာများ
* ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ
* ရွှေတိဂုံစေတီတော်
* မန္တလေး နန်းတော်
 |
| သင်္ကေတများ
* အလံတော်
 |
| အဖွဲ့အစည်းများ
* အမျိုးသားပြတိုက် (နေပြည်တော်)
* အမျိုးသားပြတိုက် (ရန်ကုန်)
* အမျိုးသား စာကြည့်တိုက် (ရန်ကုန်)
* အမျိုးသားဇာတ်ရုံ (ရန်ကုန်)
 |
|  |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**မင်္ဂလာ (၁၂) ခန်း**ဟူသည် လောကီမင်္ဂလာသာဖြစ်သည်။ လောကီမင်္ဂလာဆိုသည်မှာ ရှေးအစဉ်အလာအရ ပြုလုပ်လာသည့် လောကီမှုကိစ္စများသာဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် မြန်မာတို့က ယင်းလောကီမှုကိုပင် ဘာသာရေးအသွင်သို့ဆွဲယူကာ ကလေးအတွက် ကုသိုလ်ကောင်းမှု့ပြုသည့်အနေဖြင့် လှူဒါန်းကျွေးမွေးခြင်း ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ ဤသို့ မိဖများက ကလေးအတွက် ကုသိုလ်ကောင်းမှု့ပြုလျှင် ကလေးလဲ ကုသိုလ်ရသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။

### ၁။ အာဝါဟမင်္ဂလာ

သူ့သမီးကို မိမိသားအတွက် ဆောင်ယူခြင်း မင်္ဂလာ။

### ၂။ ဝိဝါဟမင်္ဂလာ

မိမိသမီးကို သူ့သားအတွက် သူ့အိမ်သို့ပို့ခြင်း မင်္ဂလာ။

### ၃။ ဝိဇာယနမင်္ဂလာ

သားသမီးဖွားမြင်‌သဖြင့် လူအများကို သိ‌စေအပ်‌‌သော မင်္ဂလာ။

### ၄။ နန္ဒီမုခဒဿနမင်္ဂလာ

က‌လေးအား အဖိုးအဖွား အ‌မေအ‌ဖေတို့ကို ဒါသင့်အဖိုး၊ ဒါ သင့်အဖွား စသည်‌ဖြင့်ပြု‌သော မင်္ဂလာ၊ ဖွားပြီး ၃ ရက်‌ရ‌သောအခါ လုပ်‌ရသည်‌။

### ၅။ ‌ကေသစ္ဆေဒနမင်္ဂလာ

ဆံပင်‌ရိတ်‌‌သောမင်္ဂလာ၊ ဖွားပြီး ၇ ရက်‌ရ‌သောအခါ လုပ်‌ရသည်‌။

### ၆။ ဒေါဠာကရဏမင်္ဂလာ

ပုခက်‌တင်‌မင်္ဂလာ၊ ဖွားပြီး ၂ လအတွင်း လုပ်‌ရသည်‌။

### ၇။ တမ္ဗုလာဟာရမင်္ဂလာ

ကွမ်းခွံ့မင်္ဂလာ၊ ဖွားပြီး ၇၅ ရက်‌ရ‌သောအခါ လုပ်‌ရသည်‌။

### ၈။ ရဝိန္ဒုဒဿနမင်္ဂလာ

‌နေလပြ‌သောမင်္ဂလာ၊ ၃ လသားအရွယ်‌တွင်‌ လုပ်‌ရသည်‌။

### ၉။ နာမကရဏမင်္ဂလာ

နာမည်‌‌ပေးမင်္ဂလာ၊ ဖွားပြီးရက်‌ ၁၀၀ ပြည့်သော‌နေ့၌ လုပ်ရသည်။

### ၁၀။ ဘတ္တာဟာရမင်္ဂလာ

ပထမဆုံးထမင်းခွံ့သောမင်္ဂလာ၊ ၆ လသားအရွယ်တွင် လုပ်ရသည်။

### ၁၁။ ကေသဗန္ဓနမင်္ဂလာ

ဆံထုံးသောမင်္ဂလာ၊ သင့်လျော်သောအခါတွင် လုပ်ရသည်။

### ၁၂။ ကဏ္ဏဝိဇ္ဈနမင်္ဂလာ

နားသမင်္ဂလာ၊ သင့်လျော်သောအခါတွင် လုပ်ရသည်။

### ၁၃။ ပဗ္ဗဇ္ဇမင်္ဂလာ

ရှင်ပြုမင်္ဂလာ၊ သင့်လျော်သောအခါတွင် လုပ်ရသည်။

မှတ်စု
------

မြန်မာတို့သည် ၁ နှင့် ၂ ကိုပေါင်း၍ အာဝါဟ ဝိဝါဟမင်္ဂလာဟု လုပ်ကြသဖြင့် မင်္ဂလာ ၁၂ ခန်းဟု ဆိုကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ဒဂုန်ဦးထွန်းမြင့်။ ***ကလေးများအတွက် ဗုဒ္ဓယဉ်ကျေးမှု့***။
**စိုးမြတ်သူဇာ** (၁၉၇၁-) သည် မြန်မာ သရုပ်ဆောင်နှင့် စာရေးဆရာမ ဖြစ်သည်။

ငယ်ဘဝ
-----

၁၉၇၁ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၃၁ ရက်တွင် ဗိုလ်မှူး စိုးမြင့်၊ ဒေါ်ကြည်ကြည်ခင်တို့မှ ရန်ကုန်၌ မွေးသည်။ မွေးချင်း ၄ ယောက်အနက် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ ညီမများဖြစ်သည့် စိုးမြတ်နန္ဒာ၊ စိုးမြတ်ကလျာ တို့သည်လည်းကောင်း၊ ဝမ်းကွဲညီမများဖြစ်သည့် စိုးပြည့်သဇင်၊ စန္ဒီမြင့်လွင် တို့သည်လည်းကောင်း အနုပညာသည်များ ဖြစ်သည်။

အနုပညာ လှုပ်ရှားမှု
-------------------

၁၉၈၉ ခု၊ စက်တင်ဘာလတွင် ရုပ်ရှင်လောကထဲသို့ ရောက်ရှိလာသည်။

ပါဝင်သော ဇာတ်ကားများ
--------------------

| ခေါင်းစဉ် | ရုံတင်နှစ် | ဒါရိုက်တာ | ဇာတ်ကောင်နေရာ | မှတ်ချက် |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| နော်ရင်မွှေး | ၁၉၉၄ | အောင်စိုးဦး | နော်ရင်မွှေး |  |
| ရွှေနံ့သာစံအိမ် | ၁၉၉၈ | မောင်နန္ဒ | ခွာညို |  |

ရေးသားသော စာအုပ်များ
--------------------

| ခေါင်းစဉ် | ထုတ်ဝေနှစ် | ထုတ်ဝေသူ | မှတ်ချက် |
| --- | --- | --- | --- |
| အချစ်စစ်စစ်များ |  |  |  |
| မောင့်အတွက် |  |  |  |
| ယုံကြည်၍ ခံစားရသည်၊ ခံစားရ၍ ယုံကြည် |  |  |  |
| ချစ်မိတဲ့အခါ |  |  |  |
| အနားသတ်သစ္စာ |  |  |  |
| Feeling 35  |  |  |  |

ကိုးကား
-------

1. ↑  မောင်ယဉ်ကျော်၊ ထင်ပေါ်ကျော်ကြား အနုပညာရှင်များ၏ ရုပ်ရှင်ဒိုင်ယာရီ
2. ↑  စိုးမြတ်သူဇာ။ "Feeling 35"။ ဇမ္ဗူတလူ စာပေ၊ ရန်ကုန်။ ၂၀၀၇၊ ဇန်နဝါရီ။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ချဉ်းကပ်ရောက်ရှိလာသော အရှင်အာနန္ဒာထေရ်အား

(က) ဘုရားရှင်၏ ဂုဏ်တော်ကိုးပါး၌ သက်ဝင်ကြည်ညိုမှု။

(ခ) တရားတော်၏ ဂုဏ်တော်ခြောက်ပါး၌ သက်ဝင်ကြည်ညိုမှ၊ (ဂ) သံဃာတော်၏ ဂုဏ်တော် ကိုးပါး၌ သက်ဝင်ကြည်ညိုမှုဟူသော အရာဌာနသုံးပါးတို့၌ သနားစောင့်ရှောက် ချီးမြောက်ထိုက်သူ, မိမိ၏ မိန့်ဆိုညွှန်ကြားချက်ကို နာယူလိုက်နာပြုကျင့်မည် မိတ်ဆွေ, ရင်းနှီးသူ, ဆွေမျိုး သားချင်းတို့ကို ဆောက်တည်စေရမည်၊ တည်စေရမည်၊ စွဲမြဲစွာတည်စေရမည်။ မဟာဘုတ်လေးပါးတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ပိုင်သဘောမှ ဖေါက်ပြန်၍ ဖြစ်နိုင်လျှင် ဖြစ်နိုင်၏ ရတနာသုံးပါး ဂုဏ်တော်များ၌ သက်ဝင်ကြည်ညိုကြသော အရိယာသာဝကများ အပါယ်လေးပါးသို့ လုံးဝမကျရောက်နိုင် အယူဝါဒ လုံးဝမပြောင်းနိုင်ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၁၊၂၂၃-၄။ အံ၊မြန်၊၁၊၂၄၀-၁။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၀၃-၄။ အံ၊ဋီ၊၂၊၁၈၂။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ တိကနိပါတ၊ ၂-ဒုတိယပဏ္ဏာသက၊ (၈) ၃-အာနန္ဒ ဝဂ္ဂ၊ ပဉ္စမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**တိတ်ဆိတ်သော နွေဦး** (Silent Spring) စာအုပ်သည် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းမှုနှင့် ပတ်သက်သော အစောဆုံးစာအုပ်တစ်အုပ်ဖြစ်သည်။ စာရေးသူမှာ ရေချယ်ကာဆန်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ စာအုပ်ကို ၁၉၆၂ ခုနှစ်ခန့်က ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထိုစာအုပ်တွင် ပတ်စတီဆိုက်ခေါ် ပိုးသတ်ဆေးများ အသုံးပြုမှုကြောင့် ငှက် ကလေးများ သေဆုံးကြပုံကို သုတေသနပြုရေးသားထားသည်။
တိတ်ဆိတ်သော နွေဦး စာအုပ် ပုံနှိပ်ထွက်ပေါ်လာပြီး နောက်ပိုင်း ၂ နှစ်ခန့်အကြာတွင် အမေရိကန်အစိုး ရ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဌာနကလည်း အင်ဒရင်းပိုးသတ်ဆေးကြောင့် မစ္စစ္စပီ မြစ်အောက်ပိုင်းနှင့် ၎င်း စီးဝင်ရာ မက္ကဆီကိုပင်လယ်ကွေ့ထဲတွင် ငါးကောင်ရေ ၁၀ သန်းခန့် သေဆုံးခဲ့ကြောင်း၊ ယင်းပိုးသတ်ဆေးများ သည် မြစ်ကမ်းဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်ရှိ စိုက်ပျိုးခင်းများမှ ကျဆင်းလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြု ပြောဆိုခဲ့ သည်။
အလားတူ ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဇူလှိုင်လ အတွင်းက နယူးဝိခ်စ် မဂ္ဂဇင်း သတင်းတစ်ပုဒ်တွင် ဘော်နီယိုကျွန်း (အင်ဒိုနီးရှားကျွန်းစု)၌ ကျေးရွာများတွင် ယင်ကောင်များ သောင်းကျန်းနေသဖြင့် သုတ်သင်ရှင်းလင်းရန် ကျန်း မာရေးဌာနက ဒီဒီတီဆေးဖျန်းကြောင်း၊ ဒီဒီတီကြောင့် ယင်ကောင်များ ချက်ချင်းရှင်းသွားသော်လည်း မကြာမီပင် ယင်ကောင်ကို စားသည့် အိမ်မြှောင်၊ ပုတ်သင်၊ ကင်းလိပ်ချော စသည်တို့ သေဆုံးကြကြောင်း၊ ထို့နောက်တွင် အိမ် မြှောင်၊ ပုတ်သင် တို့ကိုစားသည့် ကြောင်များ သေဆုံးကြပြန်ကြောင်း၊ ကြောင်မရှိသည့်အခါ ကြွက်များ ပွားများလာပြီး ပလိပ်ရောဂါ အန္တရာယ်ကို ရင်ဆိုင်လာရကြောင်း စသည့်ဖြင့် ဖော်ပြထားရာ ပိုးသတ်ဆေးတို့ ကြောင့် ဆင့်ကဲဖြစ်ပေါ်လာသည့် ဘေးအန္တရာယ်တို့၏ သဘောကို ရေချယ်ကာဆန် စတင်ခဲ့သည့် လမ်းကြောင်း အတိုင်း ဖော်ထုတ်တင်ပြလာကြသည်။
တိတ်ဆိတ်သော နွေဦးကို စာအုပ်အဖြစ် ထုတ်ဝေခြင်း မပြုမီ နယူးယောက့်ခါမဂ္ဂဇင်းတွင် တစ်စိတ် တစ်ဒေသ အခန်းဆက်အဖြစ် ဖော်ပြခဲ့ရာ ပထမတစ်ပတ်မှာပင် ပရိသတ်ဘက်မှ စိတ်ဝင်တစား တုံ့ပြန်သံများ ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ စာအုပ်အဖြစ်ထွက်ပေါ်လာသည့်အခါတွင် အကြီးအကျယ် ရောင်းခဲ့ရပြီး နယူးယောက်တိုင်း သတင်းစာမှ အပတ်စဉ် ဖော်ပြသည့် အရောင်းရဆုံး စာအုပ်စာရင်းတွင် ၃၁ ပတ်မျှ ဆက်တိုက်ပါရှိခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

၂၄ ရက် ဇူလှိုင် ၂၀၁၁ ခုနှစ်ထုတ် ကြေးမုံသတင်းစာ၏ စာမျက်နှာ ၆ မှ ဒေါက်တာဇော်မြင့်နီ၏ သဘာဝလက်ဆောင်များတည်ရှိဖို့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းစို့ ဆောင်းပါး။
ဖေမြင့်၏ စာအုပ်ကမ္ဘာ စာအုပ်ပါ ရေချဲလ်ကာဆင်၏ အဆိပ်သင့်နွေဦး ဆောင်းပါး။ ( ပထမအကြိမ်ထုတ်၊ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ)
ဦးစိုးရ(ခရစ် ၁၉၀၇ - ၁၉၈၅) ကို ၁၉၀၇ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးကြူ၊ အမိဒေါ်မမကြီးတို့က မန္တလေးခရိုင်၊ စဉ့်ကူမြို့နယ်၊ တော်အင်းတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။

ဦးစိုးရသည် ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဥပစာဝိဇ္ဇာကို အောင်မြင်သည်။ ထိုနှစ်၌ပင် အစိုးရအမှုထမ်းအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ် ဂျပန်ခေတ်၌ နယ်ပိုင်ဝန်ထောက် အဖြစ် မတ္တရာမြို့နှင့် မန္တလေးမြို့များတွင် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ထမ်း (အထက်တန်း) ရာထူးသို့ တိုးမြှင့် ခန့်ထားခြင်းခံရသည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်၌ ရှမ်းပြည်နယ် လွယ်လင်မြို့ ခရိုင်ဝန်၊ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် တောင်ငူ ခရိုင်ဝန်၊ ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးရေး ဘုတ်အဖွဲ့အမှုဆောင်၊ အရာရှိချုပ်၊ ၁၉၅၈ ခုနှစ်၌ တနင်္သာရီတိုင်းမင်းကြီး၊ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၌ တနင်္သာရီတိုင်း မင်းကြီး၊ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၌ ဆိပ်ကမ်းအုပ်ချုပ်ရေး နာယက စသည်ဖြင့် အမှုထမ်းခဲ့သည်။

ထို့ပြင် ဦးစိုးရသည် ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့ကောင်စီ အဆင့်ဆင့် ရွေးချယ် တင်မြောက်ပွဲ၌ ရွေးချယ်တင်မြောက်ပွဲ ကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ လုပ်ငန်းစစ်ဆေးရေး အဖွဲ့အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ဝန်ထမ်းရွေးချယ်လေ့ကျင့်ရေးအဖွဲ့ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်။

ဦးစိုးရသည် ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဝဏ်ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရ၍ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် သီရိပျံချီဘွဲ့ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။ ဦးစိုးရသည် အဘိဓမ္မာပြန့်ပွားရေး အသင်း ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ (စီမံ) အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဝိုင်အမ်ဘီအေ အသင်းကြီး၏ နာယက အဖြစ် လည်းကောင်း တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး မန္တလေး ဒီဂရီကောလိပ် ကျောင်းသားများ အသင်း၏ နာယကကြီးနှင့် မန္တလေး အသင်း၏ နာယကြီးလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။

ဦးစိုးရသည် ၁၉၈၅ ခုနှစ်၊ဇူလိုင်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားတစ်ယောက်နှင့် သမီးတစ်ယောက် ကျန်ရစ်သည်။

ကိုးကား
-------
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

သဒ္ဓါပဗ္ဗဇိတကုလပုတ္တအား တရားအစဉ်ဖြစ်ပုံ၊ ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၌ ဒုက္ခဟုရှုလျက် နေသည်ရှိသော် ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ပိုင်းခြား၍ သိမြင်ပုံ။ ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီမှ လွတ်မြောက်ပုံ၊ ဇာတိ ဇရာ, မရဏ, သောက, ပရိဒေဝ, ဒုက္ခ ဒေါမနဿ, ဒုက္ခအားလုံးတို့မှ လွတ်မြောက်၏ဟု ဟောတော်မူပုံကို ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ အကျယ်ဝေဖန်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

အလုံးစုံသော သင်္ခါရတရားတို့၌ ဒုက္ခဟု အဖန်ဖန်ရှုလျက် ဒုက္ခဟု အမှတ် သညာရှိသည်ဖြစ်၍ ဒုက္ခဟု ထင်ရှားစွာ သိသည်ဖြစ်၍ အမြဲမပြတ် (တစ်ပါးသော စိတ်တို့နှင့်) မရောမပြွမ်းမူ၍ စိတ်ဖြင့်နှလုံးသွင်းပြီး ပညာဖြင့် သက်ဝင်လျက်နေ၏။

(၁) အာသဝေါတရားတို့ ကုန်ခြင်းကြောင့် အနာသဝ စေတောဝိမုတ္တိ၊ ပညာဝိမုတ္တိကို မျက်မှောက်ပြုလျက် ပြီးပြည့်စုံစေလျက် နေသောပုဂ္ဂိုလ်။

(၂) မရှေးမနှောင်း အာသဝပရိယာဒါန ဇီဝိတပရိယာဒါန ဖြစ်သောပုဂ္ဂိုလ်။

(၃) အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီပုဂ္ဂိုလ်

(၄) ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယီပုဂ္ဂိုလ်

(၅) အသင်္ခါရ ပရိနိဗ္ဗာယီပုဂ္ဂိုလ်

(၆) သသင်္ခါရ ပရိနိဗ္ဗာယီပုဂ္ဂိုလ်

(၇) ဥဒ္ဓံသောတအကနိဋ္ဌဂါမီပုဂ္ဂိုလ်ဟူသော ပုဂ္ဂိုလ်(၇)ယောက်တို့သည် အာဟုနေယျ ပါဟုနေယျ ဒက္ခိဏေယျ အဉ္ဇလိကရဏီယ အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿ ဖြစ်၏ဟု အသီးအသီး ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၂၊၁၄၈။ သံ၊မြန်၊၂၊၁၃၉။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-ခန္ဓသံယုတ္တ၊ (၁၄) ၄-ကုက္ကုဠဝဂ္ဂ၊ တေရသမသုတ်။
2. ↑  -အံ၊၂၊၄၀၆။ အံ၊မြန်၊၂၊၅၁၄။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ သတ္တကနိပါတ၊ ၂-အနုသယဝဂ္ဂ၊ သတ္တမသုတ်။
3. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
သင်္ဘောဆီးဖြူပင်သည် ဆီးဖြူမျိုးတွင်ပါဝင်၍ ယူဖော်ဗီယားစီအီး မျိုးရင်းဝင်ဖြစ်သည်။ 
ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် ဖိုင်လမ်သပ်ဒစ္စတီခပ်ဟုခေါ်သည်။ 
မြေနိမ့်၍စိုစွတ် သောရာသီဥတုရှိသည့် 
ဒေသမျိုး၌ပေါက်ရောက်နိုင်သည်။ ယင်းတို့သည်အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် 
မလ္လာယုကျွန်း ဆွယ်တို့၌မူလပေါက်ရောက်ခဲ့ရာ 
နောင်အခါတွင်သီဟိုဠ်ကျွန်းနှင့်မြန်မာနိုင်ငံတို့သို့ 
မျိုးယူစိုက်ပျိုးခဲ့သည်။ သို့သော်မြန်မာနိုင်ငံတွင် 
သင်္ဘောဆီးဖြူပင်တို့ကို 
ဆီးဖြူပင်များကဲ့သို့ပေါပေါများများမတွေ့ရချေ။ ခြံ ဥယျာဉ်များ၌ 
အနည်းအကျဉ်းစိုက်ပျိုးကြသည်ကိုသာတွေ့ရလေသည်။ 
သင်္ဘောဆီးဖြူပင်တို့သည်အပင်ငယ်များဖြစ်ကြ၍ 
ရွက်ကြွေပင်မျိုးတွင်ပါဝင်သည်။ ပင်စည် သည်ချောမွတ်၍ 
အကိုင်းအခက်များလှပဝေဆာစွာထွက်သည်။ အရွက်များသည် 
ရွက်လွှဲထွက်၍ အရွက် ၏ပုံသဏ္ဌာန်သည်အဖျားရှူးသော 
ဘဲဥပုံဆန်ဆန်ဖြစ်ပြီးလျှင်အနားညီသည်။ ပန်းပွင့်ကလေးများသည် 
အလွန်သေးငယ်၍နီညိုရောင်ရှိသည်။ အဖိုပွင့်အမပွင့် 
နှစ်မျိုးလုံးပါဝင်၍ တစ်ခါတစ်ရံလိင်စုံပါသော အပွင့်များလည်း 
ပါရှိတတ်ပြီးလျှင် နှစ်လက်မမှလေးလက်မအထိရှိသော 
ပန်းခိုင်တွင်ပြွတ်သိပ်၍ပွင့်ကြ သည်။ ရံဖန်ရံခါတွင် 
ပင်စည်နှင့်အကိုင်းခွကြားမှလည်း အဆုပ်လိုက် 
ထွက်၍ပွင့်တတ်လေသည်။

အသီးများသည် အစိမ်းနုရောင်ရှိပြီးလျှင် 
ပုံသဏ္ဌာန်အားဖြင့် လုံးယောင်ယောင်ဖြစ်သော်လည်း 
ထောင်လိုက်အမြောင်းချိုင့်ကလေးများ ခြောက်ခုမှ 
ရှစ်ခုအထိပါတတ်သည်။ ဆီးဖြူသီးထက်အရွယ်ငယ်သည်။ 
အကိုင်းများနှင့်တစ်ခါတစ်ရံပင်စည်တွင်ကပ်၍ 
ပြွတ်သိပ်စွာသီးတတ်သည်။ ဧပြီလတွင်တစ်ကြိမ်၊ ဩဂုတ်လတွင်တစ်ကြိမ်၊ တစ်နှစ်လျှင်နှစ်ကြိမ်သီးသည်။ 
အသားများသောအသီးမျိုးဖြစ်၍ အစေ့လည်းပါရှိရာ အစေ့အဆန် 
သည်မာကျောသည်။ အသား၏အရသာသည်ချဉ်၍ခံတွင်းရှင်းသည်
များသောအားဖြင့် သင်္ဘောဆီးဖြူသီးကိုအချဉ်ထည့်၍ဖြစ်စေ၊ 
သနပ်လုပ်၍ဖြစ်စေ၊ စားသုံးကြသည်။ အချို့ယိုထိုး၍လည်း 
စားကြသည်။

မြန်မာဆေးကျမ်းများအလိုအရ သင်္ဘော 
ဆီးဖြူသီးခြောက်၏ဂုဏ်သည် သွေး၊ သည်းခြေနှင့် 
ဖြစ်သောလေ၊ သလိပ်နာကိုလည်းကောင်း၊ လျှာအာခံတွင်း 
သွေ့ခြောက်သော်လည်းကောင်း၊ ရေငတ်သော်လည်းကောင်း၊ 
သလိပ်ချွေး ငန်းခြောက်သွေ့သော်လည်းကောင်း၊ 
အသံပျက်သော်လည်းကောင်း၊ မျက်စိနာကိုသော်လည်းကောင်း၊ 
အတွင်းပူကိုသော်လည်းကောင်း ချမ်းသာစေတတ်၏ 
ဟုဆိုလေသည်။
အိန္ဒိယဆေးကျမ်းတို့အလိုမှာမူ သင်္ဘော 
ဆီးဖြူအသီးသည် ချုပ်၏။ အစေ့နှင့်အမြစ်သည်ဝမ်း 
သက်စေတတ်၏။ အရွက်နှင့်အမြစ်တို့ကို 
မြွေအဆိပ်ဖြေဆေးအဖြစ်သုံးနိုင်သည်ဟုဆိုလေသည်။ 
သင်္ဘောဆီးဖြူပင်ကိုအစေ့ပျိုး၍စိုက်ကြရသည်။ ပျိုး၍ 
စိုက်သည့်အခါ တစ်ပင်နှင့်တစ်ပင်ပေ ၂ဝ ခန့်ခွာ၍ 
စိုက်ပျိုးသင့်ပေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  
Phyllanthus acidus information from Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist။ Govaerts R. (ed). For a full list of reviewers see:  (2011). WCSP: World Checklist of Selected Plant Families (version Dec 2010). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist (Bisby F.A. Roskov Y.R. Orrell T.M. Nicolson D. Paglinawan L.E. Bailly N. Kirk P.M. Bourgoin T. Baillargeon G. Ouvrard D. eds). DVD; Species 2000: Reading, UK.။  2011-05-04 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)
**ဦးဘိုးဖြူ** ကို ၁၂⁠၂၃ ခု၊ ဒုတိယ ဝါဆိုလပြည့် (၁၈၆၁ ခု၊ ဇူလိုင်လ၂၁ ရက်) တနင်္ဂနွေနေ့တွင် အဖ ဝန်စာရေးကြီး ဦးအို၊ အမိဒေါ်မိုးတို့မှဖွားမြင်သည်။ မွေးချင်း ငါးယောက်အနက် အထွေးဆုံးသားဖြစ်သည်။

ကြောင်တရာလမ်း (ခေါ်)၁၄-လမ်းရှိ ဆရာဖဲမြန်မာကျောင်း၊ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ နှစ်ဘာသာတတ်ကျွမ်းသည်။ ပါဠိစာပေ၌လည်း နှံ့စပ် ကျွမ်းကျင်သည်။

၁၈⁠၈၆ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ (၁၈) ရက်နေ့တွင် အတွင်းဝန်ရုံး စာတော်ပြန်ဌာနတွင် မြို့အုပ်အဖြစ် စတင်အမှုထမ်းသည်။
၁၉ဝ၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၁) ရက်နေ့တွင် ဝန်ထောက်ရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ခန့်ထားခြင်းခံရသည်။ ၁၉၁၈-ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၂၉) ရက်နေ့တွင် ဝန်ထောက်ရာထူးမှ အငြိမ်းစားယူသည်။

၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် 'အိန္ဒိယပဋိညာဉ် အက်ဥပဒေ အမေးအဖြေကျမ်း' ကို ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၈၉၅ ခုနှစ်တွင် (အမိန့်တော်ရ ဦးသီးနှင့်တွဲဖက်လျက်) 'လောကသာရပျို့အဖြေ' ကို ရေးသားခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်း၏ တာဝန်ခံအယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ သုတေသနဂျာနယ်တွင် မဲဇာတောင်ခြေရတု (၆) ပုဒ်နှင့် ရှင်ဥတ္တမကျော်တောလား (၉)ပုဒ်ကို အဓိပ္ပာယ်နှင့် တကွ အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရေးသားခဲ့ဖူးသည်။ ၁၉၂၅ ခုနှစ် 'ဗုဒ္ဓဓုပ္ပတိကျမ်း' ကို ပြုစုထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဦးဘိုးဖြူသည် မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်းအတွက် 'သုတသောမပျို့'၊ 'ဥမ္မာဒန္တီပျို့' (ပုဂံဝန်ထောက် ဦးတင်နှင့် တွဲဖက်လျက်)၊ 'ကန်တော်မင်ကျောင်းမေတ္တာစာနှင့်အဖြေ' (ဆရာပွားနှင့် တွဲဖက်လျက်) တည်းဖြတ်ပေးခဲ့သည်။

  

ထို့နောက် 'လောကုပ္ပတ္တိပကာသနီကျမ်း' ကို ပြုစုထုတ်ဝေရန် စီမံနေဆဲ ၁၉၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ လ (၅)ရက်၊ (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၈ ခုနှစ် တော်သလင်းလဆုတ် ၁၄ ရက်) အင်္ဂါနေ့တွင် ကွယ်လွန်သွားသည်။ ကွယ်လွန်ချိန်၌ ဇနီး ဒေါ်အေးမေ (ကဝိ မျက်မှန်ပုံနှိပ်တိုက်ပိုင်ရှင်)နှင့် သားသမီးများ ကျန်ရစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်းနှစ် (၆၀) ပြည့် အထိမ်း အမှတ် စာစောင်၊ (၁၉၇၀ ခု ၊ ဧပြီ) စာ-၄၉