recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
စတီဖင် ဟာပါး
စတီဖင် ဂျိုးဆက် ဟာပါး (Stephen Joseph Harper) (၁၉၅၉၊ ဧပြီလ ၃၀ ရက်ဖွား) သည် ကနေဒါနိုင်ငံ၏ ၂၂ ယောက်မြောက်နှင့် လက်ရှိ ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်ပြီး ကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီ၏ ခေါင်းဆောင်လည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၆ခုနှစ် ဖက်ဒရယ် ရွေးကောက်ပွဲ အပြီးတွင် သူ၏ ပါတီမှ လူနည်းစု အစိုးရကို ဖွဲ့စည်းသော အခါတွင် ဟာပါးသည် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် ပရိုဂရက်ဆစ် ကွန်ဆာဗေးတစ် နှင့် ကနေဒါ မဟာမိတ် ပါတီတို့ ပေါင်းစပ်၍ အသစ်ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းထားသော ကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီမှ ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည်။

ဟာပါးသည် ၂၀၀၂ ခုနှစ်မှစ၍ အယ်လ်ဘာတာပြည်နယ် ကယ်လ်ဂရီ အနောက်တောင်ပိုင်းမှ ပါလီမန် အမတ် အဖြစ် အရွေးခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၉၃ မှ ၁၉၉၇ အထိ သူသည် ကယ်လ်ဂရီ အနောက်ပိုင်းမှ အမတ် အဖြစ် အရွေးခံခဲ့ရသည်။ သူသည် ပြန်လည် ပြုပြင်ရေး ပါတီကို ထူထောင်သူ တစ်ဦးဖြစ်သော်လည်း ထိုပါတီဖြင့် ဝင်ရောက် အရွေးမခံခဲ့ပေ။ ထို့နောက်တွင် အမျိုးသား နိုင်ငံသား ညွန့်ပေါင်းပါတီကို ခေတ္တမျှ ဝင်ရောက်ပြီးနောက် ပြန်ထွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ကနေဒါ မဟာမိတ် ပါတီတွင် စတော့ခ်ဝဲလ် ဒေး ၏ နေရာတွင် ခေါင်းဆောင် အဖြစ် ဆက်ခံခဲ့ပြီးနောက် ပါလီမန်သို့ အတိုက်အခံ ခေါင်းဆောင် အဖြစ် ပြန်လည် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် သူသည် ပရိုဂရက်ဆစ် ကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီ၏ ခေါင်းဆောင် ပီတာ မက်ကေးနှင့် သဘောတူညီချက် ရရှိခဲ့ပြီး ၎င်းတို့၏ ပါတီနှစ်ခုအား ကနေဒါ ကွန်ဆာဗေးတစ် ပါတီ အဖြစ် ပေါင်းစပ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ သူသည် ၂၀၀၄ မတ်လတွင် ပါတီ၏ ခေါင်းဆောင် အဖြစ် အရွေးခံခဲ့ရသည်။

၂၀၀၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ဖက်ဒရယ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဟာပါး၏ ကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီသည် လူနည်းစု မဲ အများဆုံး ရရှိခဲ့သည်။ မဲအရေအတွက် အနည်းငယ်မျှ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ကနေဒါ နိုင်ငံ အောက်လွှတ်တော် ၃၀၈ နေရာတွင် ၁၄၃ နေရာ ရရှိခဲ့သည်။ ကနေဒါနိုင်ငံ၏ အကြိမ် ၄၀ မြောက် ပါလီမန်ကို ၂၀၁၁ မတ်လတွင် ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။

၂၀၁၁ မေလ ၂ ရက်တွင် ဟာပါး၏ ကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီအား ကနေဒါနိုင်ငံသားများက လူများစု အစိုးရအဖြစ် မဲပေးခဲ့ပြီးနောက် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၂၀၁၁ ခုနှစ်၌ စတင်အသုံးပြုသည့် တံဆိပ်
စတားဘတ် ကော်ပိုရေးရှင်း (အင်္ဂလိပ်: Starbucks Corporation) သည် အမေရိကန် ကော်ဖီ ကုမ္ပဏီ တစ်ခုဖြစ်ပြီး ကော်ဖီဆိုင်တွဲများလည်း ပိုင်ဆိုင်သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ဝါရှင်တန်ပြည်နယ်၊ ဆီရက်တယ်မြို့၌ စတင်ထူထောင်ခဲ့ရာ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အရောက်တွင် ကမ္ဘာအနှံ့ရှိ နေရာ (၂၈ ၂၁၈) ခုတို့တွင် ဆိုင်ခွဲများ ဖွင့်ထားပြီး ဖြစ်သည်။

ဆီရက်တယ် ရှိ ရုံးချုပ်ဖွင့်လှစ်ရာ စတားဘတ် စင်တာ အား တွေ့ရစဉ်
အမေရိကန်ရှိ ပုံမှန်ကော်ဖီဆိုင်များမှ အနံ့၊ အရသာနှင့် စားသုံးသူအတွေ့အကြုံ တို့ကို ခွဲထွက်ပြခဲ့ခြင်းကြောင့် စတားဘတ်အား *ကော်ဖီလောက၏ ဒုတိယလှိုင်း ကိုယ်စားပြု* အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။ တတိယလှိုင်းအဖြစ် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်များတွင် အကောင်းကြိုက်သည့် ကော်ဖီသမားများအတွက် လက်ဖြစ် ကော်ဖီကို ကော်ဖီရောင်းသူများက မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။ ယခုမူ အလုပ်ဖြစ်မှုကြောင့်လည်းကောင်း၊ လုပ်ငန်းခွင်လုံခြုံရေးကြောင့်လည်းကောင်း ကော်ဖီဖျော်စက်ကို စတားဘတ်တွင် ပြန်သုံးနေပြီ ဖြစ်သည်။

စတားဘတ်ဆိုင်များတွင် အပူအအေး သောက်စရာများ၊ သစ်သီးဖျော်ရည်များ၊ သွားရေစာများအပြင် ရာသီစာနှင့် ဒေသထွက်မုန့်များကိုပါ ရောင်းချပေးသည်။ ဆိုင်အများစုတွင် အသင့်ထုတ်ထားသည့် စားစရာများ ထားရှိသည်။ *စတားဘတ် ညနေခင်း* ဆိုင်များတွင် ဘီယာ၊ ဝိုင် နှင့် အမြည်း တို့ကို ရောင်းချပေးသည်။ စတားဘတ်တံဆိပ်တပ် ကော်ဖီ၊ ရေခဲမုန့်နှင့် ပုလင်းသွပ် ကော်ဖီအေးတို့ကို ကုန်စုံဆိုင်များတွင်လည်း ရနိုင်သည်။

၁၉၈၀ ခုနှစ်များတွင် ဆီရက်တယ်၌ အမြတ်အစွန်းကောင်းစွာ ရသည်။ ၁၉၈၀ နှောင်းပိုင်းတွင် ဗြိတိသျှကိုလံဘီယာ နှင့် အနောက်အလယ်ပိုင်းသို့ လုပ်ငန်းချဲ့ရာ အဖိတ်အစင်ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ နှစ်များတွင် ကာလီဖိုးနီးယား၌ ဖွင့်ရာတွင်မူ ယခင်အဖြစ်အပျက်ကို သင်ခန်းစာယူနိုင်ခဲ့သည့်အတွက် တာထွက်ကောင်းသည်။ မြောက်အမေရိကပြင်ပရှိ ပထမဆုံးဆိုင်ကို ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် တိုကျို၌ ဖွင့်သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၇ ခုနှစ်အတောအတွင်း တစ်နေ့လျှင် နှစ်ဆိုင်နှုန်း ဖွင့်နိုင်လာသည်။

၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်နေရာအား ကီဗင် ဂျွန်ဆင် တာဝန်ယူမည်ဖြစ်ကြောင်း ဟောင်းဝေါ့ ချော့ က ကြေညာသည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃ ရက်နေ့၌ ကီဗင် စတင်တာဝန်ထမ်းသည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၆ ရက်မှစ၍ ဟောင်းဝေါ့မှာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဥက္ကဋ္ဌ နေရာ၌သာ နေတော့သည်။
ဖန်ခုန် ကစားခြင်း
**ဖန်ခုန်တမ်း ကစားခြင်း**ကိုလည်း 
မြန်မာကလေးများကစားလေ့ ရှိကြသည်။ ဤကစားနည်းတွင် 
မိန်းကလေးများချည်း သာ ကစားလေ့ရှိကြလေသည်။ 
ကစားရာတွင် ဦးစွာ၌ မိန်းကလေးနှစ်ဦးက မြေကြီးပေါ်တွင် 
မျက်နှာချင်းဆိုင် ထိုင်ကြရပြီးမှ ခြေထောက်များကို ဆင်းထား 
ကြပြီးလျှင် ခြေဖဝါးချင်းထိသည် အထိ ပြင်၍ ထိုင်ကြသည်။ 
ထိုနောက် ခြေထောက်တစ်ဘက်၏ ခြေချောင်းကလေး 
များပေါ်တွင် အခြားခြေထောက်တစ်ဘက်၏ ဖနောင့်ကို 
တင်လိုက်ပြီးလျှင် အခြားတစ်ယောက်ကလည်း သူ၏ 
ခြေထောက်၏ ဖနောင့်ကို ပထမ ကစားသူ၏ ဒုတိယ 
ခြေထောက်၏ ခြေဖျားများပေါ်တွင် တင်လိုက်သည်။ ပြီးလျှင် 
နောက်ခြေတစ်ဘက်၏ ဖနောင့်ကိုပါ ပထမ ခြေထောက်၏ 
ခြေချောင်းများပေါ်တွင် တင်လိုက်ပြန်သည်။ ထိုသို့ 
ခြေဖဝါးလေးခု တစ်ခုပေါ်တစ်ခု တင်ထားသည်ကို 
ကစားသူတယောက်က လွတ်အောင်ခုန်ရလေသည်။ 
ထိုသို့ခုန်လိုက်ရာတွင် လွတ်လျင် မျက်နှာချင်းဆိုင်ထိုင်သော 
ကစားသူနှစ်ဦးအနက် တစ်ဦးက သူ၏ လက်ကို 
တင်လိုက်ပြီးလျှင် လက်မကို ခြေမပေါ်တွင်တင်၍ 
အပေါ်သို့မြှောက်၍ ထွားထားလိုက်လေသည်။ ပြီးလျှင် 
ခုန်သူကို အခုန်ခိုင်းသည်။ ခုန်ရာ၌ လွတ်လျင် နောက်တစ်ဖန် 
ကျန်လက်တစ်ဘက်ကို ပထမ လက်တစ်ဘက်ကဲ့သို့ 
ထွားထားပြန်သည်။ ပြီးလျှင် ခုန်စေပြန်သည်။ ထိုအချိန်၌လည်း 
လွတ်သေးလျှင် အခြားတစ်ယောက်၏ လက်ကို ထွာစေပြီးလျှင် 
အခုန်ခိုင်းပြန်သည်။ ထိုအချိန်၌လည်း လွတ်အောင် ခုန်နိုင် 
သေးလျှင် အခြားလက်တစ်ဘက်ဖြင့် ထွာထားပြန်သည်။ 
ပြီးလျှင် ခုန်စေပြန်သည်။ လွတ်အောင်မခုန်နိုင်လျှင် ထိုသူသည် 
ထိုင်သူအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရသည်။ မျက်နှာချင်းဆိုင် 
နှစ်ယောက်၏ ခြေလေးဘက်နှင့် လေးထွာကို လွတ်အောင် 
ခုန်နိုင်လျှင် ဘေးမှ ကစားသူ တစ်ယောက်က 
ထိုင်နေသူနှစ်ယောက်အနက် တစ်ယောက်အနီးဘေးတွင် 
ဝင်ထိုင်လိုက်ပြီးလျှင်ကူ၍ ထွာပေးရလေသည်။ ထိုနှစ်ထွာကိုပင် 
လွတ်အောင်ခုန်နိုင်လျှင် အခြားကစားသူ တစ်ဦးက 
ဝင်ကူသူနှင့်မျက်နှာချင်းဆိုင်ဘက်ရှိ ကစားသူ၏ ဘေးတွင် 
ဝင်ထိုင်လိုက်ပြီးလျှင် သူ၏ အထွာများဖြင့် ကူ၍ 
မြင့်စေလေသည်။ လွတ်အောင်မခုန်နိုင်သူက 
ခြေထောက်များကိုဆင့်၍ ပေးခြင်းဖြင့် တစ်လှည့်စီ 
ကစားသွားနိုင်လေသည်။
ထိုသို့ အမြင့်ခုန်နိုင်သောအခါတွင် မျက်နှာချင်းဆိုင် 
ထိုင်နေသော ကစားသူနှစ်ဦးသည် သူတို့၏ ခြေထောက်များကို 
ကားလိုက်ကြလေသည်။ ထိုအခါ ခြေထောက်လေးချောင်းသည် 
လေးထောင့်နီးပါး ဖြစ်နေလေသည်။ ထိုသို့ဖြစ်နေသည့် 
ကွက်လပ်အတွင်းသို့ ခုန်သူ၏ ခြေထောက်တစ်ဘက်ကို 
ထားပြီးလျှင် ကျန်တစ်ဘက်ကို အပြင်တွင်ထားလေသည်။ 
ထိုနောက် ခုန်ပြီး လျှင် ခြေထောက်ချင်းကိုလဲလိုက် 
ရလေသည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ထိုသို့ မခုန်ဘဲ 
ခြေထောက်လေးချောင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်နေသော 
လေးထောင့်နီးပါးကို အတွင်းသို့ ခြေထောက်မကျစေဘဲ 
လွတ်အောင်ခုန်ရလေသည်။ ပထမနည်းဖြင့် ခြေထောက် 
တစ်ဘက်စီကို တစ်လှည့်စီ အတွင်းနှင့်အပြင်သို့ ကျအောင် 
ခုန်စဉ်တွင် မူးစေ့၊ မတ်စေ့၊ ကျပ်ပြား၊ ဒဂသ္မါး၊ မုံ့ဝယ်စား၊ 
ဗိုက်ကား၊ သေလိုက်ဟူ၍ တစ်ခါခုန်လျှင် တစ်မျိုးစီ 
ဆိုသွားလေ့ရှိသည်။
[1]

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀)
ဆာသောမတ်စ် စတန်းဖို့ ရက်ဖဲ
ဆာတောမတ် စတမ်းဖို့ ရက်ဖဲသည် ဗြိတိသျှ အင်ပိုင်ယာ အတွက် အလွန်အရေးပါ အရာရောက်သော မလေးကျွန်းဆွယ် တောင်ဘက်စွန်းရှိ စင်ကာပူမြို့ကို တည်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ၁၇၈၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ဂျမေးကားကျွန်းအနီး ကုန် သင်္ဘောတစ်စင်းပေါ်၌ ဖွားမြင်သည်။ ရက်ဖဲသည် ဦးစွာ၌ အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီတွင် စာရေးအဖြစ် အမှုထမ်း၏။ ၁၈ဝ၅ ခုနှစ်တွင် ပီနန်အတွက် ပထမဦးဆုံး ဘုရင်ခံထံ၌ အမှုထမ်းခဲ့ သည်။ ထိုနောက် ဂျားမားကျွန်းတွင် ဒုတိယဘုရင်ခံအဖြစ် ခန့် 
အပ်ခြင်း ခံရသည်။

ထိုစဉ်အခါက စင်ကာပူမှာ တံငါရွာကလေးမျှသာ ဖြစ် သည်။ ရက်ဖဲသည် ဗြိတိသျှတို့၏ ကုန်စည် ကူးသန်းရေး အတွက် ၁၈၁၉ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလတွင် စင်ကာပူမြို့ကို အခြေစိုက် 
တည်ခဲ့သည်။ သို့ဖြင့် စင်ကာပူမြို့သည် ဗြိတိသျှအင်ပိုင်ယာ အတွက် *အရှေ့ပိုင်း ဂျီဘရော်လ်တာ ရေကြောင်းခံတပ်မြို့* ဖြစ် လာလေသည်။

ယခုအခါ စင်ကာပူနိုင်ငံတွင် ရက်ဖဲအမည်ဖြင့် ကောလိပ် ကျောင်းပြတိုက်နှင့် သုတေသန ပိဋကတ်တိုက်များ ရှိသည်။ ဆာတောမတ်ရက်ဖဲသည် လန်ဒန်မြို့တွင် ပါဏဗေဒအသင်းကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၈၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၅ ရက်နေ့ တွင် ကွယ်လွန်လေသည်။[1]

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)
မင်ဒလင်
**မင်ဒလင်** (mandolin) သည် ကြိုးတပ်တူရိယာတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ လျုခေါ် အင်္ဂလိပ် ဗျပ်စောင်းမျိုးတွင် ပါဝင်၍ မြန်မာဗျပ်စောင်း နှင့် ခပ်ဆင်ဆင်တူသည်။ မင်ဒလင်အိုးသည် ဗူးသီးခြမ်းသဖွယ် ဖြစ်၏။ လည်တံတို၍ ကန့်လန့်ဖြတ်တုံးကလေးများစွာ ရှိသည်။ ထိပ်ကား၍ ပြားပြီးလျှင် ယင်းတွင် ကြိုးများကို သော့ဟုခေါ်သော ရစ်တံဝက်အူများဖြင့်ထိန်းထားသည်။ မင်ဒလင် တွင် သာမန်အားဖြင့်ကြိုး ၄ စုံတပ်သည်။ မင်ဒလင်တီးရာတွင် လက်ဝဲလက်ဖြင့် လည်တံကိုကိုင်ကာ ဆိုင်ရာကြိုးကိုနှိပ်၍ လက်ယာလက်ဖြင့် လက်ချောင်း၊ သို့မဟုတ် လက်ခတ်သံပြား ကော်ပြားတစ်ခုခုဖြင့် ကြိုးကိုခတ်ရသည်။ ကြိုးမှာ သံမဏိကြိုးများ ဖြစ်၏။ ကြိုးကိုခပ်မြန်မြန်ခတ်လျှင် အသံတုန်များကို ရရှိသည်။

  

မြန်မာ မယ်ဒလင် (Mandolin)
မင်ဒလင်သည် အီတာလျံ လူမျိုး တို့ စတင်တီးခတ်သော တူရိယာ ဖြစ်၏။ မင်ဒလင် နှစ်မျိုးနှစ်စားရှိပေရာ နှစ်မျိုးလုံးပင် အီတာလျံတို့မှ စတင်ပေါက်ဖွားလာသည်။ တစ်မျိုးမှာ နီယ ပေါ်လီတန် ဟုခေါ်၍ လူသိပိုများသည်။ အလျား နှစ်ပေရှိ၍ ညီညာသောကြိုး ၄ စုံ တပ်သည်။ ကျန်တစ်မျိုးမှာ မိလနိဟု ခေါ်၍ အနည်းငယ် ပို၍ကြီးပြီးလျှင် ညီညာသော ကြိုး ၅ စုံ၊ သို့မဟုတ် ၆ စုံ တပ်သည်။

  

မင်ဒလင်သည် သံစုံတီးဝိုင်းများတွင် အသုံးပြုသော တူရိယာကြီးမျိုး မဟုတ်ပေ။ သို့ရာတွင် မိုဇတ် (Mozart) နှင့် ဗေးထိုးဗင် (Beethoven) အစရှိသော ဂီတစာဆိုကြီးများသည် မိမိတို့ စပ်သော အခြားသီချင်းများနှင့် လိုက်ဖက်၍တီးစေကာ ယင်းအတွက် တီးလုံးများ ရေးပေးလေသည်။ မင်ဒလင်သည် ပေါ့ပေါ့ပါးပါး ယူဆောင် သွားနိုင်သောကြောင့် အပျော်တမ်းတီးခတ်သူများတွင် ခေတ်စားသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)
နိုင်ငံတကာ အာကာသ စခန်း သည် ကမ္ဘာပေါ်မှ လည်ပတ်သည်။
မတူညီသော ထုထည်ရှိ အရာဝတ္ထုနှစ်ခုသည် ဘုံကျသောဗဟို (barrycenter) အား လည်ပတ်ကြသည်။ အရွယ်အစားမှာ ပလူတိုနှင့်–ချာရွန် တို့ကဲ့သို့ပင်ဖြစ်သည်။
ရူပဗေဒဘာသာရပ်တွင် ပတ်လမ်းကြောင်းဆိုသည်မှာ ဂြိုဟ်တစ်ခုအနားမှ ဂြိုဟ်ရံလများ၏ ရွေ့လျားလမ်းကြောင်း သို့မဟုတ် နေအနီးမှ ဂြိုဟ်တို့၏ လမ်းကြောင်းများကဲ့သို့သော အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ ဒြပ်ဆွဲအားအရ ကွေးကောက်လျက်ရှိသော လမ်းကြောင်းပင်ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ပတ်လမ်းကြောင်းသည် ထပ်ခါတလဲလဲ ပုံမှန် ရွေ့လျားသော လမ်းကြောင်းကို ရည်ညွန်းသည်။ သို့သော် ထပ်ခါတလဲလဲ ပုံမှန်မဟုတ်သော ရွေ့လျားလမ်းကြောင်းကိုလည်း ရည်ညွန်းသည်။ အနီးစပ်ဆုံး ဆိုရသော် ကပ်ပလာ၏ ဂြိုဟ်ဆိုင်ရာ ရွေ့လျားမှု နိယာမတွင် ဖော်ပြချက်အရ ဂြိုဟ်များသည် ဘဲဥပုံ ပတ်လမ်းကြောင်းအတိုင်း ရွေ့လျားကြသည်။

ဂြိုဟ်ပတ်လမ်းဆိုင်ရာ ရွေ့လျားမှုအကြောင်း မိမိတို့ လက်ရှိ နားလည်ထားသည်မှာ အိုင်းစတိုင်း၏ ယေဘုယျနှိုင်းရ သီအိုရီပေါ်၌ အခြေခံထားသည်။ ယင်းမှာ ဒြပ်ဆွဲအားကို အာကာသအချိန်၏ ကွေးကောက်မှုကြောင့်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ အခြေနေအများစု၌ လွယ်ကူစွာ တွက်ချက်နိုင်ရန် ပတ်လမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရွေ့လျားမှုသည် နယူတန်၏ မက္ကင်းနစ်ဖြင့် ပြေလည်ပြီး ယင်းသည် ဒြပ်ဆွဲအားကို ပြောင်းပြန် နှစ်ထပ်ကိန်း နိယာမအား လိုက်နာသည့် အားတစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  orbit (astronomy) – Britannica Online Encyclopedia
2. ↑  The Space Place :: What's a Barycenter
3. ↑  Kuhn, *The Copernican Revolution*, pp. 238, 246–252
တဘိတစ်စုံကို မြင်ရပုံ
**တဘိ** (足袋) သည် သားရေဖိနပ်နှင့်အတူ ၁၅ ရာစုနှစ်များက ဝတ်ဆင်သည့် ဂျပန်ရိုးရာ ခြေအိတ်ဖြစ်သည်။

အသုံးပြုမှု
-----------

တဘိကို အမျိုးသားရော အမျိုးသမီးပါ ဇိုးရိကဲ့သို့သော ဖိနပ်များနှင့် ဝတ်ဆင်ကြသည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဂဲတနှင့် ဝတ်ဆင်လေ့ရှိသည်။ တဘိကို ကီမိုနိုကဲ့သို့သော အဝတ်အစားများနှင့် တွဲဖက်ကာ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ တဘိသည် ခြေချောင်းနှစ်ခုကြားတွင် ခွဲခြားထားသဖြင့် သားရေဖိနပ်များနှင့် ဝတ်ဆင်ရာတွင်လည်း လွယ်ကူသည်။

ဆာမူရိုင်းများသည် တဘိကို ဝတ်ဆင်လေ့ရှိသည်။

ပုံစံများ
---------

တဘိ၏ ပုံမှန်အရောင်မှာ အဖြူရောင် ဖြစ်သည်။ အဖြူရောင်တဘိကို လက်ဖက်ရည်ပွဲကဲ့သို့သော ပုံမှန်အချိန်တွင်သာ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အမျိုးသားများသည် တစ်ခါတစ်ရံ အပြာရောင် သို့မဟုတ် အနက်ရောက်တဘိများကို ခရီးသွားရန်အတွက် အသုံးပြုကြသည်။ အရောင်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် တဘိများလည်း ရှိပေသည်။

ဂျိခ - တဘိ
----------

ဂျိခတဘိ ဆိုသည်မှာ တဘိအမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပိုမိုလေးလပြီး မာကျောသည့် ပစ္စည်းများဖြင့် ပြုလုပ်ထားပြီး တစ်ခါတစ်ရံ အောက်ခြေကို ရာဘာဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။

ခေတ်သစ်ပုံစံများ
----------------

ရုပ်ပုံများ
-----------

* တဘိကို ရေးဆွဲထားပုံ
* အမျိုးသမီးတစ်ဦး တဘိဝတ်ဆင်ထားပုံ
* တဘိတစ်စုံ

ကိုးကား
-------
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ရဟန်းတို့ ယောက်ျားသည် ဆီးစေ့ခန့်မျှ မြေကြီးခဲ ခုနစ်ခဲကို မြေကြီးပေါ်၌ချထားရာ၏။ ဆီးစေ့ခန့်မျှ မြေကြီးခဲ ခုနစ်ခဲင့် မဟာပထဝီမြေကြီးတို့ ဘယ်ဟာကပိုများသနည်းဟု မေးတော်မူ၏။ ရဟန်းတို့က "မြေကြီးကပိုများပါ၏၊ ဆီးစေ့ခန့်မျှမြေကြီး ခုနစ်ခဲက ရေတွက်ရန် နှိုင်းယှဉ်ရန် အစိတ်အပိုင်းသို့လည်း မရောက်ပါ"ဟု လျှောက်ထားကြပါသည်။

ရဟန်းတို့၊ ဤအတူပင် မဂ်ဉာဏ်နှင့်ပြည့်စုံသော သစ္စာကိုထိုးထွင်းသိပြီးသော အရိယာသာဝက၏ ကုန်ဆုံးပြီးသော ရှေးဆင်းရဲအစုကိုထောက်ဆ၍ သတ္တက္ခတ္တုပရမ သောတာပန်၏ဆင်းရဲသည် မရေတွက်လောက် မနှိုင်းယှဉ်လောက် အစိတ်အပိုင်းသို့လည်းမရောက်နိုင်။ ယင်းပုဂ္ဂိုလ်သည် သစ္စာလေးပါးကို ဟုတ်တိုင်း မှန်စွာ သိပေ၏။

ရဟန်းတို့ ထို့ကြောင့် ဤသာသနာတော်၌ သစ္စာလေးပါးကိုသိရန် အားထုတ်ရမည်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ရဟန်းတို... မြေကြီးသည် ဆီးစေ့ခုနစ်စေ့ခန့်မျှသာကြွင်းကျန်၍ ကုန်ဆုံးခြင်းသို့ရောက်ရာ၏။ ကုန်ဆုံးသွားသောမြေကြီးနှင့် ဆီးစေ့ခုနစ်စေ့ခန့်ကြွင်းကျန်နေသော မြေကြီးတို့ ဘယ်ဟာက သာ၍များပါသနည်း။ မြတ်စွာဘုရား-ကုန်ဆုံးသွားသောမြေကြီး ပို၍ များပါသည်။ ကြွင်းကျန်နေသော ဆီးစေ့ခုနစ်စေ့ခန့်မြေကြီးသည် မပြောပ မရေတွက် မနှိုင်းယှဉ် တိုင်းတာ၍မရပါ။ အစိတ်အပိုင်းမျှသို့ပင်မရောက်ပါ။

ရဟန်းတို့၊ ထို့အတူ ထို့ကြောင့် ဤသာသနာတော်၌ သစ္စာလေးပါးကို ထိုးထွင်း၍သိရန် အားထုတ်ကြရမည်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၃၊၄၀၁။ သံ၊မြန်၊၃၊၄၀၇-၈။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ (၁၂) သစ္စသံယုတ္တ၊ ၆-အဘိသမယဝဂ္ဂ၊ ပဉ္စမသုတ်။
2. ↑  -သံ၊၃၊၄၀၂။ သံ၊မြန်၊၃၊၄၀၈။

-သံယုတ္တနိကာယ ဆဋ္ဌသုတ်။
3. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**မဟာဘာလီပူရမ်ရှိ အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦး အစုအဝေး** သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ တမီးနာဒူးပြည်နယ် မာမယ်လာပူရမ်မြို့တွင် ရှိသော အေဒီ ၇ ရာစု နှင့် ၈ ရာစုမှ ဘာသာရေး အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အဦး အစုအဝေးဖြစ်ပြီး ယူနက်စကို ၏ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။. ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်ပေါ်ရှိ ကော်ရိုမန်ဒယ်ကမ်းရိုးတန်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ချန်နိုင်းမြို့ ၏ တောင်ဘက် ၆၀ ကီလိုမီတာ (၃၇ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။

ထိုဒေသတွင် ရှေးဟောင်း အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အဦး နှင့် တမီးလ်ဘုရားကျောင်း ၄၀၀ ခန့် ရှိပြီး*ဂင်္ဂါမြစ်သို့ ဆင်းသက်ခြင်း သို့မဟုတ်* အာဂျူးနား၏ အပြစ်ဝန်ခံခြင်း *အမည်ရသည့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးမားဆုံးထဲတွင် ပါဝင်သည့် ဟင်းလင်းပြင်တွင် ထွင်းထုထားသော ကျောက်ထွင်းရုပ်တု တစ်ခု ပါဝင်သည်။ ထိုအစုအဝေးတွင် အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အဦးအမျိုးအစား အမျိုးမျိုး ပါဝင်ပြီး အေဒီ ၆၃၀ မှ ၆၈၈ အတွင်း တည်ဆောက်ခဲ့သော ကျောက်တုံးတစ်တုံးထဲတွင် ထွင်းထုထားသည့် ချီတက်နေသော စစ်မြင်းရထားပုံများ ပါဝင်သည့်* ရသ" ဘုရားကျောင်းများ၊ မဟာဘာရတဇာတ်တော်၊ ရှိုင်းဗစ်၊ ရှက်တီ နှင့် ဗိဿနိုးဘာသာဆိုင်ရာ စာများကို အိန္ဒိယဘာသာစကား အမျိုးမျိုးဖြင့် ရေးထိုးထားသော ဇာတ်ကြောင်းများပါဝင်သည့် မန္တပ ဝိဟာရ ခေါ် ဂူ ဘုရားကျောင်းများ အေဒီ ၆၉၅ မှ ၇၂၂ ခုနှစ်အတွင်း တည်ဆောက်ခဲ့သော ကျောက်တုံးကို ထွင်းထုထားသော ဘုရားကျောင်းများ နှင့် ၆ ရာစုမှ တူးဖော်ထားသော ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ တူးဖော်မှုများ ပါဝင်သည်။

ထိုဘုရားကျောင်းများကို ပါလာဗာမင်းဆက် လက်ထက်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။  ကိုလိုနီခေတ်ထုတ်ဝေသော စာအုပ်စာတမ်းများတွင် ဘုရားခုနစ်ဆူဟု သိရှိကြပြီး **မာမယ်လာပူရမ် ဘုရားကျောင်းများ** သို့မဟုတ် **မဟာဘာလီပူရမ် ဘုရားကျောင်းများ** ဟု ယနေ့ခေတ် စာပေများတွင် ဖော်ပြလေ့ ရှိသည်။ ၁၉၆၀တွင် ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းထားသော ဒေသအား အိန္ဒိယ ရှေးဟောင်းသုတေသန ကွင်းဆင်းလေ့လာရေးအဖွဲ့ မှ စီမံခန့်ခွဲသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  Mamallapuram, Encyclopedia Britannica
2. 1 2  James G. Lochtefeld (2002)။ *The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: A-M*။ The Rosen Publishing Group။ p. 399။ ISBN 978-0-8239-3179-8။
3. 1 2 3  Group of Monuments at Mahabalipuram။ UNESCO.org။  23 October 2012 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  National Geographic (2008)။ *Sacred Places of a Lifetime: 500 of the World's Most Peaceful and Powerful Destinations*။ National Geographic Society။ p. 154။ ISBN 978-1-4262-0336-7။
5. ↑  George Michell (1977)။ *The Hindu Temple: An Introduction to Its Meaning and Forms*။ University of Chicago Press။ pp. 131–134။ ISBN 978-0-226-53230-1။
6. ↑  Group of Monuments at Mahabalipuram, Dist. Kanchipuram Archived 29 May 2018 at the Wayback Machine. Archaeological Survey of India (2014)
7. ↑  Advisory body evaluation။ UNESCO.org။  23 October 2012 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
8. ↑  World Heritage Sites - Mahabalipuram, Archaeological Survey of India (2014)
ကနွတ်ဘုရင်(ခရစ် ၉၉၅ ခန့်-၁ဝ၃၅)
------------------------------

ကနွတ်ဘုရင်သည် 
ဒိန်းမတ်နိုင်ငံပြည့်ရှင် ဆွိန်းဘုရင်၏ သားတော် ဖြစ်၍ ၉၉၅ ခုနှစ် 
ခန့်က ဖွားမြင်သည်။ ၁ဝ၁၃ ခုနှစ်တွင် ခမည်းတော်နှင့်အတူ 
အင်္ဂလန်ပြည်သို့ သွားရောက်၍ ဝက်ဆက်နယ်ကို တိုက်ခိုက် 
သိမ်းယူသည်။ ၁ဝ၁၄ ခုနှစ်တွင် ဆွိန်းဘုရင် ကွယ်လွန်သည့် 
အခါ ကနွတ်မင်းသားသည် ခမည်းတော်၏အရိုက်အရာကို 
ဆက်ခံ၍ အင်္ဂလန်နိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်သိမ်းယူသည်။ ခမည်း 
တော် လက်ထက်က စစ်ရှုံး၍ ပြည်နှင်ခံရသော ဆက်ဇုန်ဘုရင် 
အက်သဲရက် ပြန်လာသဖြင့် တိုက်ခိုက် နှိမ်နင်းရလေရာ 
လန်ဒန်မြို့မှတစ်ပါး အင်္ဂလန်ပြည်အလုံးကို အလိုပြည့်လေ 
သည်။ အက်သဲရက်ဘုရင်သည် လန်ဒန်မြို့တွင် အခိုင်အလုံ 
တပ်စွဲ၍ နေလေသည်။ ၁ဝ၁၆ ခုနှစ်၌ အက်သဲရက် ကွယ်လွန် 
လေသော် သူ၏ သားတော် အက်ဒမန် အိုင်းယန်းဆိုက်သည် 
လန်ဒန်မြို့မှနေ၍ ကနွတ်ဘုရင်အား ဆက်လက် အပြင်းအထန် 
ခုခံတိုက်ခိုက်၏။ ထိုသို့ ခုခံတိုက်ခိုက်ရာတွင် အက်ဒမန်သည် 
မအောင်မြင်သော်လည်း အင်္ဂလန်ပြည်ကို နှစ်ပိုင်းခွဲ၍ အုပ်ချုပ် 
ရန် ကနွတ်ဘုရင်၏ သဘောတူညီချက် ရရှိခဲ့လေသည်။ 
သို့သော် ၁ဝ၁၆ ခုနှစ်တွင် အက်ဒမန်ဘုရင် ကွယ်လွန်သော 
အခါ ကနွတ်ဘုရင်သည် အက်ဒမန်၏ သားများကို ဆွီဒင်နိုင်ငံ
သို့ ပို့လိုက်ပြီးလျှင် အက်သဲရက်၏ မိဖုရားကို သိမ်းယူကာ 
အင်္ဂလန်ပြည်အလုံးကို ကနွတ်ဘုရင်ကြီးဟူသော အမည်ဖြင့် 
အုပ်စိုးလေသည်။

ကနွတ်ဘုရင်သည် တန်ခိုးအာဏာရှိသော မင်းတစ်ပါးဖြစ်၍ 
တစ်ပြည်ထောင်လုံးကို ငြိမ်ဝပ်ပိပြားအောင် အုပ်ချုပ်နိုင်၏။ 
သူသည် တရားမျှတ၍ လိမ်မာစွာ အုပ်ချုပ်သည်။ ထို့ပြင် ရှေး 
ခေတ် ဆက်ဇုန်ဥပဒေများကို အခြေခံသည့် ဥပဒေတစ်ရပ်ကို 
လည်း ပြုစုပြဋ္ဌာန်းခဲ့၏။ အင်္ဂလန်ပြည် အုပ်ချုပ်ရေးတွင် ဒိန်း 
မတ်နှင့် နော်ဝေး လူမျိုးများကို ရာထူးရာခံ မပေးဘဲ မိမိတို့ 
နိုင်ငံသို့ ပြန်ပို့၍ ဆက်ဇုန်များကိုသာ ခန့်အပ်သောကြောင့် 
တိုင်းသူ ပြည်သားများက သူ့အား ကြည်ညိုလေးစားကြသည်။ 
ဆွီဒင်နှင့်နော်ဝေးနိုင်ငံများသို့ သွားရောက်သောအခါများ၌ပင် 
ဆက်ဇုန် မှူးမတ်စစ်သည်များဖြင့် ခြံရံ၍ ထွက်လေသည်။ 
၁ဝ၁၈ ခုနှစ်တွင် ထီးနန်းကို ရ၍ ၁ဝ၂၈ ခုနှစ်တွင် နော်ဝေး 
ထီးနန်းကို ရပြန်သည်။ သို့သော် ၁ဝ၃၅ ခုနှစ်တွင် သူ 
ကွယ်လွန်သောအခါ နိုင်ငံတော်မှာ အစိတ်စိတ် အမြွှာမြွှာ 
ကွဲသွားလေသည်။ 

ကနွတ်ဘုရင်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဒဏ္ဍာရီပုံပြင် အများအပြား 
တွေ့ရသည့်အနက်တစ်ခုမှာ ဤသို့ဖြစ်၏။ အခါတပါး ကနွတ် 
ဘုရင်အား မှူးမတ်များက ဘုန်းတော်ကြီးသော အရှင်ဖြစ်၍ 
မည်သည့်အရာကိုမဆို ပြုက ဖြစ်နိုင်ကြောင်း လျှောက်ထားကြ 
သည်။ ထိုအခါ တစ်နေ့နေ့တွင် ထိုသို့ မြှောက်ပင့်တတ်သော 
မှူးမတ်များအား ဆုံးမမည်ဟု ကြံစည်ထားသော ကနွတ်ဘုရင် 
သည် ပင်လယ်ကမ်းစပ်တွင် ချထားအပ်သော ရာဇပလ္လင်ပေါ် 
တွင်ထိုင်လျက် တဖြည်းဖြည်း တက်လာသော ဒီရေကို မတက် 
ရန် အမိန့်ပေး၏။ သို့သော် ဒီရေကား တက်မြဲတက်၍ ကနွတ် 
ဘုရင်၏ ခြေများပင် ရေစိုလေတော့သည်။ ဤတွင် သူ၏ 
အခြွေအရံများဖက်သို့ လှည့်၍ ဘုရင်တို့၏ အာဏာမှာ 
မည်သို့မျှ အဖိုးမတန်ကြောင်း သူ့အား မည်သည်ကိုမဆိုပြုက 
ဖြစ်နိုင်ကြောင်းဖြင့် လျှောက်ထားသူများမှာလည်း မိုက်မဲစွာ 
မြှောက်ပင့်နေသူများသာဖြစ်ကြောင်း မိန့်ဆိုလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)
ကားလိုး လော်ရင်ဇီနီကို သူ၏ကလောင်နာမည်ဖြစ်သော ကားလိုး ကော်လိုဒီ (Carlo Collodi) အမည်ဖြင့် လူသိများသည်။ ၁၈၂၆ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ၂၄၇က်နေ့ တွင် အီတလီနိုင်ငံ၊ ဖလော်ရင့်စ်မြို့တွင် မွေးဖွားသည်။ အီတလီကလေးစာပေ စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူ၏ထင်ရှားသော ကမ္ဘာကျော်စာအုပ်မှာ နတ်သမီး ပုံဝတ္တုရှည်ဖြစ်သော ပင်နော့ချီယို၏ စွန့်စားခန်းများ စာအုပ်ဖြစ်သည်။

### အလုပ်အကိုင်

၁၈၄၈ခုနှစ်မှ ၁၈၆၀ပြည့်နှစ်အကြား ဖြစ်ပွားသော အီတလီလွတ်မြောက်ရေးစစ်ပွဲကာလအတွင်း ကော်လို ဒီသည် စေတနာ့ဝန်ထမ်းအဖြစ် တပ်စကန်စစ်တပ်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးဖြစ်ရပ်များတွင် သူ၏စိတ်ပါ ဝင်စားမှုကို သူ၏အစောပိုင်းရေးသားသောစာများတွင် တွေ့နိုင်လေသည်။ သူသည် သရော်စာများဖော်ပြသော သတင်းစာ တစ်စောင်ကိုလည်း ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ သို့သော် ယင်းသတင်းစာသည် ၁၈၄၉ခုနှစ်တွင် တပ်စကန်နီနယ်စားကြီး၏ အမိန့် ဖြင့် ပိတ်ပင်ခြင်းခံရသည်။ သို့သော်လည်း ၁၈၆၀ပြည့်နှစ်၊ မေလတွင် ပြန်လည်ထွက်ပေါ်လာသည်။

လော်ရင်ဇီနီသည် ၁၈၅၆ခုနှစ်တွင် သူ၏ဝတ္တုရှည် In vapore နှင့် အောင်မြင်မှုကိုရရှိလေသည်။ယင်းနောက် အခြားသော နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ သတင်းစာများတွင်လည်း ပါဝင်လာသည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် သူသည် ဇာတ်ခုံဆိုင်ရာဆင်ဆာကော် မရှင်တွင်လည်း ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်လေသည်။ ယင်းကာလအတွင်း သူသည် သရော်စာများစွာကို ရေးသားခဲ့သည်။

၁၈၇၅ခုနှစ်တွင် သူသည် ကလေးစာပေလောကသို့ ဝင်ရောက်လာသည်။ ချားလ်ပဲရော့လ်ဒ်၏ ပြင်သစ်နတ်သမီးပုံပြင် များကို ဘာသာပြန်ထားသည့် ရက်ကွန်တီ ဒဲလ်ဖိတ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၈၇၆ခုနှစ်တွင် ဂျီအန်နတ်တီနိုကို ရေး သားခဲ့သည်။ ယင်းမှာ အလက်ဇန်းဒရိုးလ် လူအီဂီ ပယ်ရာဗီချီနီ၏ ဂျီအန်နတ်တိုကို မှီငြမ်းကာ ရေးသားထားခြင်း ဖြစ် သည်။ ဂျီအန်နတ်တီနိုနှင့် ယင်း၏နောက်ဆက်တွဲစာအုပ်များသည် အီတလီပြည်ပြန်လည်ပေါင်းစည်းရေးအတွက် ဇာတ် ကောင် ဂျီအန်နတ်တီနို၏ စိတ်ကူးများ၊ လှုပ်ရှားမှုများအကြောင်း ဖြစ်သည်။

လော်ရင်ဇီနီသည် ၁၈၈၀ပြည့်နှစ်တွင် လက်ထိုးရုပ်သေးရုပ်ကလေးတစ်ရုပ်၏ ဇာတ်လမ်းအမည်ရှိပုံဝတ္တုကို ကလေး များအတွက် အပတ်စဉ်ထုတ်ဝေသည့် ပထမဆုံးအီတလီကလေးသတင်းစာတွင် ရေးသားခဲ့သည်။ ယင်းပုံဝတ္တုကို ပင်နော့ချီယို၏စွန့်စားခန်းများဟုလည်း လူသိများသည်။

### ကွယ်လွန်ခြင်းနှင့်အမွေ

လော်ရင်ဇီနီသည် ၁၈၉၀ပြည့်နှစ်တွင် ဖလော်ရင့်စ်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ သူဖန်တီးခဲ့သည့် အနု ပညာများမှ ပေါ်ပေါက်လာမည့်ကျော်ကြားမှုနှင့် လူကြိုက်များမှုများကို ဂရုမမူနိုင်တော့ပေ။ ပင်နော့ချီယိုသည် စာရေး ဆရာနှင့်မသက်ဆိုင်ဘဲ သီးခြား အောင်မြင်သွားခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Jack Zines. «Introduction». In: Carlo Collordi. Pinnochio. Penguin Books 2002. ISBN 0-14-243706-9
2. ↑  Carlo Collodi: other works; pinocchio.it
3. ↑  Gaetana Marrone; Paolo Puppa (26 December 2006). Encyclopedia of Italian Literary Studies. Routledge. pp. 485–. ISBN 978-1-135-45530-9.
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ကာသိနိုင်ငံ ဗာရာဏသီမြို့တော်အနီး ဣသိပတန မိဂဒါယ၌ အရှင်သာရိပုတ္တရာနှင့် အရှင်မဟာကဿပထေရ်တို့ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် "ဟောတိ တထာ ဂတော ပရံ မရဏာ အစရှိသော မိစ္ဆာဝါဒလေးချက်တို့ ‘န အတ္ထသံဟိတ၊ နာဒိ ဗြဟ္မစရိယက၊ န နိဗ္ဗိဒါယ၊ န ဝိရာဂါယ၊ န နိရောဓာယ၊ န ဥပသမာယ၊ န အဘိညာယ၊ န သမ္ဗောဓာယ၊ န နိဗ္ဗာနာယဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဘုရားရှင် ဖြေကြားတော် မမူပုံ၊ သစ္စာလေးပါးတရားတော်တို့ အတ္ထသံဟိတ၊ အာဒိဗြဟ္မစရိယက၊ နိဗ္ဗိဒါယ၊ ဝိရာဂါယ၊ နိရောဓာယ၊ ဥပသမာယ အဘိညာယ၊ သမ္ဗောဓာယ၊ နိဗ္ဗာနာယ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဘုရားရှင် မိန့်ဆိုဟောကြားတော်မူပုံကို အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်၏ မေးလျှောက်ချက်အရ အရှင်မဟာကဿပထေရ် ဖြေကြားတော်မူပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၁၊၄၂၁-၂။ သံ၊မြန်၊၁၊၄၁၀-၁။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၈၅။ သံ၊ဋီ၊၂၊၁၆၉-၁၇ဝ။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၅-ကဿပသံယုတ္တ၊ ဒွါဒသမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**ပလက်ဝခရိုင်** (အင်္ဂလိပ်: Paletwa District)သည် ချင်းပြည်နယ် တွင် ပါဝင်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလတွင်မှ အသစ်ထပ်မံဖွဲ့စည်းခဲ့သော ခရိုင်တစ်ခုဖြစ်သည်။

ပါဝင်သောမြို့နယ်များ
--------------------

ပလက်ဝခရိုင်မြို့နယ်များ
  ပလက်ဝမြို့နယ်
ပလက်ဝခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

* ပလက်ဝမြို့နယ်
	+ ပလက်ဝမြို့
	+ ဆမီးမြို့

သမိုင်းကြောင်း
--------------

ယခင်က မင်းတပ်ခရိုင်တွင် မင်းတပ်မြို့နယ်၊ ကန်ပက်လက်မြို့နယ်၊ မတူပီမြို့နယ်နှင့် ပလက်ဝမြို့နယ်တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ပြည်သူ့လွှတ်​တော် ပထမအကြိမ် လွှတ်တော်သက်တမ်းအတွင်း ပလက်ဝမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်မှ ပလက်ဝမြို့နယ်အား ခရိုင်အဆင့်တိုးမြှင့်ရန် အစီအစဉ်ရှိမရှိ မေးမြန်းခဲ့သည်။ ထိုအကြောင်းကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်မှ ပြည်နယ်အစိုးရအား သဘောထားတောင်းခံသည်။ သို့သော် ပြည်နယ်လွှတ်တော်တွင် ပလက်ဝကို ခရိုင်အဆင့်မြှင့်ရန် သင့်မသင့် မဆွေးနွေးဘဲ မတူပီနှင့် ပလက်ဝမြို့နယ်များအနက် မည်သည့်မြို့နယ်ကို ခရိုင်အဆင့်မြှင့်ရန် မဲခွဲဆုံးဖြတ်ရာ မတူပီမှ ၁၁ မဲ၊ ပလက်ဝမှ ၉ မဲရရှိခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးမှ ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် မင်းတပ်ခရိုင်ကို မူလ ၄ မြို့နယ်မှ မင်းတပ်မြို့နယ်နှင့် ပလက်ဝမြို့နယ်တို့ ပါဝင်သော မင်းတပ်ခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်နှင့် ပလက်ဝမြို့နယ်တို့ပါဝင်သော မတူပီခရိုင်အဖြစ် ခရိုင်(၂)ခုပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခြင်းကို မှတ်တမ်းတင်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ထံသို့ အကြောင်းကြားခဲ့သည်။ ထို့​ကြောင့် ချင်းပြည်နယ်တွင် ခရိုင် (၄)ခုအထိ ရှိလာခဲ့သည်။ သို့သော် တစ်နှစ်အကြာ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အထိ မြေနေရာအခက်အခဲကြောင့် ခရိုင်အဆင့်ရုံးနှင့်ဝန်ထမ်းများ ခန့်အပ်ထားနိုင်ခြင်းမရှိသေးဘဲ မြို့နယ်ရုံးများတွင်သာ ယာယီဖွင့်လှစ်ထားခဲ့ရသည်။

၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် တစ်နိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာဖြင့် ခရိုင်အသစ်များ တိုးချဲ့ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထိုအခါတွင်မှ မတူပီခရိုင် မှ ပလက်ဝမြို့နယ်ကို ခရိုင်အဆင့် တိုးမြှင့်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ချင်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ ခရိုင်အမည်များ တိုးချဲ့ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း။
2. ↑  မတူပီမြို့နှင့် ရှစ်မိုင်ခန့်အကွာတွင် ခရိုင်ရုံး တည်ဆောက်ရန် လျာထားမှုကို သဘောမတူဘဲ မြို့၏ စည်ပင်သာယာ နယ်နိမိတ်အတွင်း၌သာ ဆောက်လုပ်ရန် လိုလားကြောင်း ဒေသခံများက ရန်ကုန်မြို့၌ သတင်းစာ ရှင်းလင်း။ အီလဲဗင်း သတင်းစာ။
3. ↑  ပလက်ဝမြို့နယ်အား မတူပီခရိုင်အတွင်း ထည့်သွင်းမဖွဲ့စည်းရန် ချင်းပါတီတောင်းဆို။ ဒီဗွီဘီ]။
4. ↑  မတူပီခရိုင်ဖွဲ့စည်းရေး မြေနေရာအခက်အခဲကြောင့်ကြန့်ကြာ။ 28 July 2019 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။

  


| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 ချင်းပြည်နယ် |
| --- |
| **မြို့တော်**: ဟားခါးမြို့ 
**မြို့နယ်ပေါင်း : (၉)မြို့နယ်** |
| ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့များ | 
* မတူပီမြို့
* မင်းတပ်မြို့
* ဖလမ်းမြို့
* ဟားခါးမြို့

 |  |
| မတူပီခရိုင် (၂) မြို့နယ် | 
* ပလက်ဝမြို့နယ်
* မတူပီမြို့နယ်

 |
| မင်းတပ်ခရိုင် (၂) မြို့နယ် | 
* ကန်ပက်လက်မြို့နယ်
* မင်းတပ်မြို့နယ်

 |
| ဖလမ်းခရိုင် (၃) မြို့နယ် | 
* ဖလမ်းမြို့နယ်
* တီးတိန်မြို့နယ်
* တွန်းဇံမြို့နယ်

 |
| ဟားခါးခရိုင် (၂) မြို့နယ် | 
* ထန်တလန်မြို့နယ်
* ဟားခါးမြို့နယ်

 |
| မြို့များ | 
* ကန်ပက်လက်မြို့
* ကျင်ဒွေးမြို့
* ကျီခါးမြို့
* ခိုင်ကမ်းမြို့
* ဆမီးမြို့
* ဆူရ်ခွားမြို့
* တီးတိန်မြို့
* တွန်းဇန်မြို့
* ထန်တလန်မြို့
* နှာဟရိန်မြို့
* ပလက်ဝမြို့
* ဖလမ်းမြို့
* မကွီအိမ်နူးမြို့
* မတူပီမြို့
* မင်းတပ်မြို့
* ရိခေါ်ဒါရ်မြို့
* ရေဇွာမြို့
* လိုင်လင်းပီမြို့
* ဝေဘူလမြို့
* ဟားခါးမြို့

 |
ပရိုတိုဇွန်းကောင်သည် ဆဲလ်တစ်ခုတည်းရှိသော သတ္တဝါ 
ဖြစ်၍၊ ပရိုတိုဇိုဝါခေါ် မျိုးပေါင်းစုတွင် ပါဝင်သည်။ ပရိုတို 
ဇွန်းကောင်တို့သည် ခန္ဓာဖွဲ့စည်းပုံ၌ အရှင်းဆုံး 
ဖြစ်သည့်အလျောက်၊ တိရစ္ဆာန်လောကတွင် အနိမ့်ဆုံး 
သတ္တဝါများ ဖြစ်ကြသည်။ ပရိုဇိုဝါဟူသော စကားမှာ 
ဂရိလူမျိုးတို့၏ စကား ဖြစ်၍ ကနဦးတိရစ္ဆာန်ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ် 
ရရှိသည်။ အခြားတိရစ္ဆာန်တို့ကိုမူ မက်တာဇိုဝါဟု ခေါ်၍၊ 
ထိုတိရစ္ဆာန် အပေါင်းသည် ဆဲအများဖြင့် ဖွဲ့စည်းလျက် ရှိကြ 
သည်။

  

ပရိုတိုဇွန်းကောင်မျိုးပေါင်း ၁၅,ဝဝဝ ခန့်ရှိသည်ဟု ဆို၏။ 
များသောအားဖြင့် ပရိုတိုဇွန်းကောင်တို့သည် သေးငယ်လွန်း 
လှ၍၊ ယင်းတို့ကို မိုက္ကရိုစကုပ်ဖြင့် ကြည့်မှသာလျှင် မြင်ရ 
သည်။ ပရိုတိုဇွန်းကောင်များကို မြစ်၊ ချောင်း၊ ပင်လယ်ထဲရှိ 
ရေညှိပင်၊ ကျောက်ခက်ပင်များတွင် တွေ့ရတတ်သည်။ ထိုရေ 
တစ်စက်ကိုယူ၍ မိုက္ကရိုစကုပ်ဖြင့် ကြည့်ရှုလျှင်၊ ပရိုတိုဇွန်း 
ကောင်ပေါင်း မြောက်မြားစွာ ပါရှိသည်ကို တွေ့ရမည်။ ပရိုတို 
ဇွန်းကောင်တို့သည် အလွန်ပွားလွယ်သောကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင် 
အခြေအနေသည်သာ သင့်တင့် လျောက်ပတ်ပါက နာရီပိုင်း 
အနည်းငယ်အတွင်း မရေအတွက်နိုင်လောက်အောင် ပေါက်ပွား 
လာနိုင်ကြသည်။

  

ရေထဲတွင် ပရိုတိုဇွန်းကောင်များ ရှိကြောင်းကို ၁၇ 
ရာစုနှစ်အစလောက်တိုင်အောင် မည်သည့် သိပ္ပံပညာရှင်မျှ 
မတွေ့ရှိကြသေးချေ။ ၁၆၄၇ ခုနှစ်၌ ဒပ်ချလူမျိုး အန်တွန်နီ 
ဗန်လေးဗင်ဟု ဆိုသူသည် မိုက္ကရို စကုပ်ဖြင့် စမ်းသပ်ကြည့်ရှု 
ရာ၊ ကန်ရေ၊ ချောင်းရေ စသည်တို့တွင် ပရိုတိုဇွန်းကောင်များ 
ပါရှိသည်ကို စတင် တွေ့မြင်လေသည်။

  

ပရိုတွန်ဇွန်းကောင်တို့၏ ရွေ့ရှားသွားလာပုံမှာ တစ်မျိုးနှင့် တစ်မျိုး မတူပေ။ 

* (က) ယူဂလီနားခေါ် ပရိုတို ဇွန်းကောင်မျိုး သည် ကိုယ်တွင်ရှိသော အမွေးယောင်ကို လှုပ်ရှား၍ သွားလာ သည်။
* (ခ) အမီးဗားခေါ် ပရိုတွန်ဇွန်းကောင်မျိုးတွင် ကိုယ်၏ဘေးပတ်လည်၌ မွေးညှင်းများရှိခြင်းကြောင့် ယင်းတို့ကို အားပြု၍ သွားလာနိုင်သည်။
* (ဃ) ပလက်စမိုဒီယမ်ခေါ် ပရိုတိုဇွန်းကောင်မျိုးတွင် မည်သည့်အရာကိုမျှ အားပြု၍ သွားစရာမရှိသဖြင့် တစ်နေရာတည်းတွင် စွဲမြဲ၍နေရလေသည်။

  

ပရိုတွန်ဇွန်းကောင်များသည် ရေထဲ၌သာ ရှိကြသည်မဟုတ်။ လူကိုယ်ခန္ဓာနှင့်မြေကြီးထဲ၌လည်း ရှိကြသည်။ ခြင်ကိုက်၍ ငှက်ဖျားရောဂါရရှိခြင်းမှာ သွေးသားထဲတွင် ငှက်ဖျားရောဂါ ပရိုတွန်ဇွန်းကောင်များ ဝင်ရောက် သွားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ လူကိုယ်ခန္ဓာထဲသို့ ပရိုတိုဇွန်းကောင်များ 
ဝင်ရောက်လာလျှင် ငှက်ဖျားရောဂါနှင့် အဝါဖျား ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည်။ ပရိုတိုဇွန်းကောင်များသည် သွေးသားကို အနှောင့်အရှက် ပေးနိုင်ဆုံးသော ပိုးမွှားကလေးများ ဖြစ်ကြသည်။

အခြားကြည့်ရန်
-------------

* ပရိုတိုပလက်ဇမ်

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၆)
ပရိုဂရမ်သဒ္ဒါလည်းကြည့်။

**ကွန်ပြူတာပရိုဂရမ်** ဆိုသည်မှာ အလုပ်တစ်ခုခုကို လုပ်ဆောင်နိုင်ရန်အတွက်ညွှန်ကြား ချက်များကိုစုစည်းထား သော ညွှန်ကြားချက် အစုအဝေးကို ခေါ်ဆိုသည်။ အဆိုပါညွှန်ကြားချက် အစုအဝေးများပေါင်း စုထားသော ပရိုဂရမ်အစုအဝေးကို ကွန်ပြူတာဆော့ဝဲဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ကွန်ပြူတာပရိုဂရမ်များသည် ယခုအချိန်ဆိုလျှင် စတုတ္ထမျိုးဆက်သို့ တိုင်ရောက်လာခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ ကွန်ပြူတာ ပရိုဂရမ်တစ်ခု အခုအလုပ်လုပ်နိုင်ရန်အတွက် စက်မှ နားလည်နိုင်ရန်အတွက် ပြောင်းလဲပေးသော ကြားခံပရိုဂရမ်တစ်ခု လိုအပ်ပြန်ပါသည်။

ပရိုဂရမ် ဆိုသည်မှာ အမိန့်စာကြောင်းများစွာ (Instructions) ပါဝင်သော (သို့)ကွန်ပျူတာကို ခိုင်းစေနိုင်သော အမိန့်စာကြောင်းများ ပါဝင်သော ကွန်ပျူတာက နားလည်နိုင်တဲ့ ဘာသာစကား တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ကွန်ပျူတာရဲ့ လုပ်ဆောင်မှု အားလုံးကို ထိန်းချုပ်ကိုင်တွယ် ခိုင်းစေနိုင်စွမ်းရှိသော ဘာသာရပ် ဖြစ်သည်။ ကွန်ပျူတာနည်းပညာတွင် ပရိုဂရမ်ဘာသာရပ် မြောက်မြားစွာ ရှိသည်။

လူတစ်ယောက် ၏ တွေးခေါ်မှု ၊ စိတ်ပုံဖော်မှု များကို ကွန်ပျူတာ နားလည်နိုင်သော command word (or) instruction (အမိန့်စာကြောင်း) များဖြင့် ပုံဖော်ခြင်း နည်းပညာ ဖြစ်သည်။ သင်္ချာနည်းပညာ တွက်ချက်မှုများအား မဏ္ဍိုင်ထား၍ လုပ်ဆောင်မှု အမျိုးမျိုး၊ တွက်ချက်မှု အမျိုးမျိုး၊ ရုပ်ပုံအမျိုးမျိုး ကို ဖန်တီးနိုင်ခြင်းများ လုပ်ဆောင်နိုင်သော Language ဟုလည်း အကြမ်းအားဖြင့် သိရှိနိုင်သည်။ Programming of Computer ကို အသုံးပြုသည့်နယ်ပယ်များမှာ အမြောက်အမြား ရှိသည်။ မည်သည့်နယ်ပယ်တွင် အသုံးပြု သည် ကိုတော့ အောက်တွင် ဖော်ပြထားသော ကွန်ပျူတာ သိပ္ပံနယ်ပယ် မှ ရွေးထုတ် ဖော်ပြရမည် ဖြစ်သည်။

1. Theoretical computer science( သီအိုရီ ပိုင်းဆိုင်ရာ)
2. Algorithms and data structures(သင်္ချာနည်းပညာများအား ပုံစံချ ရေးဆွဲခြင်း)
3. Programming methodology and languages(ပရိုဂရမ် လုပ်ရိုးလုပ်စဉ် နှင့် ၎င်း တို့၏ ဘာသာရပ် များ)
4. Computer elements and architecture(ကွန်ပျူတာ ၏ အီလက်ထရောနစ်ဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ နှင့် ၎င်းတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များ)
5. Numerical and symbolic computation(သင်္ချာဂဏန်း နှင့် သင်္ကေတများကို အသုံးပြုပြီး သိပ္ပံဘာသာရပ်များတွင် တွက်ချက်မှုစနစ် မှတဆင့် ပုံဖော်ရေးဆွဲခြင်း
6. Applications(ကွန်ပျူတာတွင် အများပြည်သူသုံး အဖြစ် အသုံးချ ဆော့ဖ်ဝဲများ ရေးဆွဲတည်ဆောက်ခြင်း)

အထက်ပါ နယ်ပယ်များ အားလုံး သည် field of Computer Science (ကွန်ပျူတာ သိပ္ပံနယ်ပယ်) ၌ ပါဝင် ပါသည်။ သို့ဖြစ်၍ ကွန်ပျူတာ ပရိုဂရမ်သမား တစ်ယောက်သည် အီလက်ထရောနစ် နည်းပညာ၊ ယုတ္တိ တန်သော တွေးခေါ်မှု ပိုင်းဆိုင်ရာ နှင့် သင်္ချာနည်းပညာ ကို အခြေခံ နှင့် အထက် တတ်မြောက်ထား မှ သာလျှင် အထစ်အငေါ့ မရှိ အဆင်ချော မည်သာ ဖြစ်သည်။

လူ၏ စိတ်ခံစားမှု စဉ်းစားတွေးခေါ်မှုများကို ပုံဖော်ခြင်း ဖြစ်သည့်အတွက် လူ့စိတ်ကဲ့ သို့ ပြောင်းလွယ် ပြင်လွယ် ဖြစ်နိုင်စွမ်း ရှိသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ပရိုဂရမ်အား စတင်လေ့လာ လိုက်စားသည်နှင့် တပြိုင်နက် မိမိသင်ထားသော အကြောင်းအရာများကို ပုံသေ မမှတ်စေလိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ထပ်မံ၍ ရှင်းလင်းရသော် ဥပမာ။ ။ ပရိုဂရမ် တစ်ပုဒ် ၌ a=100; ဟု ရေးထားလျှင် a ၏ တန်ဖိုးသည် တစ်ရာ နှင့် ညီသည်။ သို့သော် a ၏ တန်ဖိုးသည် အမြဲတမ်း တစ်ရာ နှင့် မညီကြောင်း သိရှိထားရမည်။ a သည် ပထမ အခြေအနေတွင် တစ်ရာ နှင့် ညီထားသောလည်း ပရိုဂရမ်အရ ဒုတိယအခြေအနေတွင် တစ်ထောင် ၊တစ်သောင်း ၊တစ်သိန်း၊ တစ် စသည့် တန်ဖိုးများအဖြစ်လည်း ရောက်ရှိသွားနိုင်သည်။ ပရိုဂရမ် ၏ လိုလားချက် အရ ကိန်းရှင် ဖြစ်သော a ၏ တန်ဖိုးကို လိုအပ်သလို လှည့်စားပြောင်းလဲတွက်ချက်နိုင် ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။

ရင်းမြစ်
--------

* Myanmar Hero [*လင့်ခ်သေ*]
**မဟာနာမ** သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ဘောဇဉ်အရသာ၊ ဆေးတို့ဖြင့် လှူဒါန်းသည့် ဥပါသကာများတွင် အသာဆုံး၊ အမြတ်ဆုံး ဧတဒဂ် ရခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားကို ပထမအကြိမ် ဖူးမြော်ရုံဖြင့် သောတာပန် ဖြစ်သူလည်း ဖြစ်၏။

မဟာနာမသည် ကပိလဝတ်ပြည်သား ဖြစ်၏။ အရှင်အနုရုဒ္ဓါ၏ အကို ဖြစ်၏။ သာကီဝင်မင်းမျိုး ဖြစ်၏။ မြတ်စွာဘုရားနှင့် သံဃာတော်များ ဝေရဉ္ဇာမြို့တွင် ဆွမ်းကိစ္စ ပင်ပန်းကုန်၏။ မဟာနာမ ကြားသော် စိတ်မကောင်း ဖြစ်၏။ ကပိလဝတ်သို့ ကြွလာသောအခါ ဘုရားအမှူးပြုသော ရဟန်းတို့ကို ဘောဇဉ်ငါးပါး၊ စတုမဓုဆေးတို့ဖြင့် နေ့စဉ်လှူဒါန်း၏။ ရဟန်းများ၏ ကိုယ်တွင် ဩဇာအဆီအစေးကို ထည့်သွင်းပေး၏။ ထိုသို့ ကျွေးမွေးလှူဒါန်းသည်မှာ လေးလ သုံးကြိမ် ဖြစ်၏။ မင်းသားသည် ဘုရားရှင်အား ထပ်မံလှူဒါန်းရန် ပြောလေ၏။ ဘုရားရှင်သည် ခွင့်မပြုခဲ့ပေ။ ထိုအခါ မဟာနာမသည် မိမိထံရောက်လာသော သံဃာတော်များကို ဘောဇဉ်ငါးပါး၊ စတုမဓုဆေးတို့ဖြင့် ဆက်ကပ်လှူဒါန်းသူဟု ကျော်ဇော၏။

ထိုကြောင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းသံဃာတို့အား ဘောဇဉ်အရသာ၊ ဆေး တို့ဖြင့် လှူဒါန်းသည့် ဥပါသကာတို့တွင် အသာဆုံး အမြတ်ဆုံး ဧတဒဂ်ကို ပေးခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  သာသနာတော်ထွန်းကားပြန့်ပွားရေးဦးစီးဌာန (၂၀၀၅)။ *ဗုဒ္ဓဘာသာကောင်း တစ်ယောက်*။ pp. ၅၈၉၊ ၅၉၀။
ပိုလန်နိုင်ငံ သမ္မတ လက်ချ်ကက်ဇင့်စကီ အပါအဝင် စစ်ဘက်အကြီးအကဲများ၊ အဆင့်မြင့်အရာရှိများ တင်ဆောင်လာသော ဆိုဗီယက်ခေတ်လုပ် တူပိုလက်ဂျက်လေယာဉ်သည် ၂၀၁၀ခုနှစ် ဧပြီ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ရုရှားနိုင်ငံ၌ပျက်ကျခဲ့ရာ ပိုလန်သမ္မတ အပါအဝင် လေယာဉ်ပေါ် ပါလာသူ ၉၆ ဦးစလုံး သေဆုံးခဲ့သည်။

သေဆုံးသူများတွင် ပိုလန်သမ္မတနှင့်၎င်း၏ဇနီး၊ စစ်ဦးစီးချုပ်နှင့် အခြားစစ်ဘက်တာဝန်ရှိသူများ၊ ဗဟိုဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံခြားရေး ဒုတိယဝန်ကြီး၊ လွှတ်တော်အမတ်များ၊ သမိုင်းပညာရှင်များနှင့် အခြားအကြီးတန်းအရာရှိများ ပါဝင်သည်။ ပထမ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း ရုရှားတပ်များကြောင့် သေဆုံးခဲ့ရသော ပိုလန်တပ်သား ၂၂၀၀၀ အတွက် အောက်မေ့ဖွယ်အခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ရန်လာစဉ် ဆိုဗီယက်ခေတ်လုပ် Tupolev Tu- ၁၅၄ လေယာဉ်သည် ရုရှားနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်း၊ စမိုလင်ရှ်က်လေဆိပ်သို့ ဆင်းသက်ချိန်တွင် မြူနှင်းထူထပ်မှုကြောင့် သစ်ပင်များနှင့်တိုက်မိပြီး မီးလောင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်ဟု ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဆာဂေးအန်တူဖက်ဗ်က ပြောကြားခဲ့သည်။

လေယာဉ်ပျက်ကျမှုမှာ လေယာဉ်မှူးအမှားကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု စစ်ဆေးသူများက သံသယရှိပြီး လေကြောင်း ထိန်းချုပ်ရေးမျော်စင်မှ ညွှန်ကြားချက်များအား လေယာဉ်မှူးက လျစ်လျူရှုခဲ့ကြောင်း ၎င်းတို့က ပြောကြားခဲ့သည်။ ခေတ်သစ်ကမ္ဘာတွင် ယခုကဲ့သို့ ကြေကွဲဖွယ် ဖြစ်ရပ်ဆိုးမျိုးကြုံဖူးခြင်းမရှိဟု ပိုလန်ဝန်ကြီးချုပ်ဒေါ်နယ်လ်တာ့ခ်က အစိုးရအဖွဲ့အရေးပေါ်အစည်းအဝေးတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ ပိုလန်သမ္မတ ဟောင်းလက်ချ်ဝေဆာကလည်း ယင်းဖြစ်ရပ်သည် ယုံကြည်နိုင်စရာမကောင်းသော မဖြစ်နိုင်သည့်အရာ ဖြစ်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

ပိုလန်အောက်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ဘရိုနစ်လောကိုမိုရွန်စကီက ကြားဖြတ်အစိုးရသမ္မတအဖြစ် ရာထူးရယူပြီး ဝမ်းနည်းဖွယ်အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် သီတင်းပတ်တစ်ပတ်ပြုလုပ်ရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ ပျက်ကျခဲ့သော လေယာဉ်ကို ပြီးခဲ့သောဒီဇင်ဘာတွင်မှ ပြန်လည်ပြင်ဆင်မှု ပြီးစီးခဲ့ပြီးဖြစ်သည်ဟု ယင်းလေယာဉ်များကို ထုတ်လုပ်သော Aviakor လေယာဉ်စက်ရုံဒါရိုက်တာ အဲလက်ဆီဂူဆက်ဗ်ကပြောကြားခဲ့သည်။  

လေယာဉ်ပျက်ကျမှုကို စုံစမ်းစစ် ဆေးရေးကော်မရှင်ဖွဲ့၍ စစ်ဆေးမည် ဖြစ်ပြီး ရုရှားဝန်ကြီးချုပ်ပူတင်အား ကော်မရှင်အကြီးအကဲအဖြစ် သမ္မတမက်ဗီဒက်ကခန့်အပ်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

Weekly Eleven Journal Archived 24 April 2010 at the Wayback Machine.
မဟာပညာကျော်သည် ရခိုင်ပညာရှိ အမတ်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်၍ သက္ကရာဇ် ၉၁၅-၉၅၅ ခုနှစ် အတွင်း ဓညဝတီပြည် မြောက်ဦးမြို့၌ နန်းစံတော်မူသော မင်းဖလောင်း လက်ထက်တွင် ထင်ရှားကျော်စော၏။ မင်းရေးကိစ္စဟူသမျှတွင် မင်းဖလောင်းသည် မဟာပညာကျော်နှင့် တိုင်ပင်၍ တိုင်းရေးပြည်မှုကို မလိပ်လည်းရအောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။ ပညာရှင်ကြီးဖြစ်သည့်အလျောက် တရားရေးရာ အမှုအခင်း ခဲရာခဲဆစ်တို့ကို အမတ်ကြီးသည် လွယ်ကူစွာ ဖြေရှင်းပေးနိုင်ခဲ့၏။ မင်းဖလောင်း လွန်လေပြီးသည့်နောက် သားတော် မင်းရာဇာ ကြီးလက်ထက် တိုင်အောင် အပါးတော်၌ ဆက်လက်ခစားခဲ့ရ၏။ မဟာပညာကျော် လျှောက်ထားသဖြင့် ပြီးမြောက်သမျှသော ကိစ္စအဝဝတို့ကို စုဆောင်း၍ မဟာပညာကျော် လျှောက်ထုံး ဟူသော ကျမ်းတစ်စောင်ရှိရာ မြန်မာစာပေသမိုင်းတွင် 
ထင်ရှားသည်။

သက္ကရာဇ် ၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီကို အုပ်စိုးသော ငါးဆူဒါယကာ-နန္ဒဘုရင်အား သားတော် ပြည်ဘုရင် သတိုးဓမ္မရာဇာက ပုန်ကန်၏။ ယိုးဒယားကလည်း မကြာခဏ အနှောင့်အယှက်ပြု၏။ ထို့ကြောင့် နန္ဒဘုရင်သည် မိမိ၏ ညီတော်များအပေါ်၌ မယုံမကြည်ရှိသဖြင့် တောင်ငူမင်းမှာ သားတော် နတ်ရှင်နောင်နှင့် ဥပေါသထဆင်ကို လည်းကောင်း၊ ဇင်းမယ်မင်းမှာ ဇင်းမယ်မင်း၏ သားတော် ကုလောင်နှင့် ဇမ္ဗုကျက်သရေ ဆင်ကိုလည်းကောင်း၊ ညောင်ရမ်းမင်းမှာ ညောင်ရမ်းမင်း၏ သားတော်ကြီး သခင်ကြီးလက်နှင့် ဇမ္ဗုတံဆိပ်ဆင်တို့ကိုလည်းကောင်း ပေးရန်တောင်းလေ၏။ 

ထိုအခါ တောင်ငူမင်း၊ ဇင်းမယ်မင်းတို့က ငါတို့ကား နောင်တော်၏အမှုကို ကြိုးစားထမ်းဆောင်ပါလျက် သားသမီး ဆင်မြင်းတို့ကို တောင်းတော်မူရက်သည်။ နောင်တော်၏ သားတော် ပြည်ဘုရင် သတိုးဓမ္မရာဇာ ပုန်ကန်သည်ကို အဆိုးမဆိုသာပြီဟု မှတ်ယူကာ တောင်းသည်ကို မပေးဘဲ ပုန်ကန်ကြလေသည်။

တောင်ငူမင်းသည် ယင်းသို့ပုန်ကန်ရာ၌ ဟံသာဝတီကို တိုက်ရန် ရခိုင်မင်းထံ စစ်အကူအညီ တောင်း၏။ ဟံသာဝတီအောင်လျှင် ဆင်ကြီးမြင်းကြီးနှင့် သမီးကညာပေးပါမည်ဟူသော စာသဝဏ်ကို ကြည်းတောင်စားနှင့် ကင်းသားစားတို့အား ဆောင်ယူစေ၍၊ ရခိုင်မင်းအား လျှောက်တင်စေ၏။ ရခိုင်မင်း မင်းရာဇာကြီးလည်း သဘောတူတော်မူ၍ စစ်အကူအညီပေး၏။ဤအရေးတွင် အမတ်ကြီးမဟာပညာကျော်လည်း ပါဝင်သည်။ အမတ်ကြီးမဟာပညာကျော်သည် တောင်ငူမင်း၏ စစ်ကူအဖြစ် ဟံသာဝတီကို လုပ်ကြံအောင်မြင်ပြီး၍ လက်ဆောင် ပဏ္ဏာများဖြင့် ရခိုင်သို့အပြန်လမ်းခရီးတွင် ကွယ်လွန်လေသည်။ အမတ်ကြီးက ရုပ်ကလာပ်ကို မော်တင်စွန်း စေတီအနီးတွင် သင်္ဂြိုဟ်လေသည်။"မဟာပညာကျော်လျှောက်ထုံး" ဟူသည့် ရခိုင့်တရားစီရင်လျှောက်ထုံးကျမ်းမှာလည်း ထင်ရှားလေသည်။

ကိုးကား
-------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈)

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
ပထမ တောင်ငူခေတ် (အေဒီ ၁၅၁၀–၁၅၉၉) |
| --- |
| ဘုရင်များ | 
* မင်းကြီးညို
* တပင်ရွှေထီး
* ဘုရင့်နောင်
* နန္ဒဘုရင်

 |
| မင်းများ (ဘုရင်ခံများ) | 
* မင်းကြီးညို
* မင်းကြီးဆွေ
* တောင်ငူမင်းခေါင်
* မင်းရဲသီဟသူ
* နတ်သျှင်နောင်

 |
| ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ | 
* ရာဇဓာတုကလျာ
* သမိန်ထောရာမ
* ငဇင်ကာ
* ဗြနရာဇ်
* ရဝေရှင်ထွေး
* မင်းဇေယျရန္တမိတ်
* ရှင်သံခို
* ဝန်ကြီး ဗညားဒလ
* ပြည် နဝဒေးကြီး
* သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရ
* သျှင်မဟာသီလဝံသ
* သျှင်ဥတ္တမကျော်
* သျှင်အုန်းညို
* သျှင်ခေမာ

 |
| အကြောင်းအရာများ | 
* နောင်ရိုးတိုက်ပွဲ
* ပေလေးပင် သျှင်လေးပါး
* ရတု
* မဟာစေတီ
* ကမ္ဘောဇသာဒီ နန်းတော်

 |
| မြို့တော်များ | 
* ကေတုမတီ တောင်ငူ
* ဟံသာဝတီ ပဲခူး

 |
| * + ပုဂံခေတ်
	+ ပင်းယခေတ်
	+ အင်းဝခေတ်
	+ တောင်ငူခေတ်
	+ ညောင်ရမ်းခေတ်
	+ ကုန်းဘောင်ခေတ်
	+ ရတနာပုံခေတ်
	+ ကိုလိုနီခေတ်
	+ ဂျပန်ခေတ်
	+ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ်
	+ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်
	+ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ခေတ်
	+ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီခေတ်
	+ မျက်မှောက်ခေတ်
 |
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် "ရဟန်းတို့ မဟာပရိဠာဟငရဲ၌ ဒွါရခြောက်ပါးတို့ဖြင့် အနိဋ္ဌ၊ အကန္တ၊ အမနာပ အာရုံခြောက်ပါးတို့ကို မြင်ကြားသိသိနေရပုံကို ဟောတော်မူပါသည်။ အညတရ ရဟန်း၏လျှောက်ထားချက်အရ ထိုမဟာပရိဠာဟငရဲထက် အထူးသဖြင့်ကြီးမားလှသော ပူလောင်ခြင်း၊ အထူးသဖြင့် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသောအရာသည် သစ္စာလေးပါးကို အမှန် အတိုင်း မသိကြသော သမဏဗြာဟ္မဏတို့ပင်တည်း။ ထိုသူတို့သည် ပဋိသန္ဓေ နေမှုကိုဖြစ်စေတတ်ကုန်သော ကံသင်္ခါရတို့၌မွေ့လျော်ကြကုန်၏။ မွေ့လျော်ကုန်သည် ဖြစ်၍-ပြုစီရင်ကုန်၏။ ပြုစီရင်ကြကုန်သောကြောင့် ပဋိသန္ဓေနေမှုအပူဖြင့် ပူလောင်ကြကုန်၏။ အိုမှု-သေမှု-စိုးရိမ်မှု-ငိုကြွေးမှု-ကိုယ်ဆင်းရဲမှု စိတ်ဆင်းရဲမှု ပြင်းထန်စွာ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုအပူတို့ဖြင့် ထက်ဝန်းကျင်ပူလောင်ကြကုန်၏။ ဇာတိ၊ ဇရာ၊ မရဏ၊ သောက၊ ပရိဒေဝ၊ ဒုက္ခ၊ ဒေါမနဿ၊ ဥပါယာသ-ဟူသော ဆင်းရဲအစုမှမလွတ် မြောက်နိုင်ကြကုန်။

သစ္စာလေးပါးကိုသိသော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် ဒုက္ခအပေါင်းမှ လွတ် မြောက်ကြကုန်၏ဟု ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခအားဖြင့် အကျယ်တဝင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၃၊၃၉၃-၄။ သံ၊မြန်၊၃၊၄၉၉-၄၀၀။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁၂-သစ္စသံယုတ္တ၊ ၅-ပပါတဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ပုဗ္ဗာရုံကျောင်းတော် မိဂါရမာတု ပါသာဒ၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အညတရ ရဟန်း၏လျှောက်ထားချက်အရ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ငါးပါးရှိပုံ၊ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးသည် ဆန္ဒလျှင်အကြောင်းရင်းရှိပုံ၊ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့၌ ဆန္ဒရာဂသည် ဥပါဒါန်ဖြစ်ပုံ၊ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့၌ ဆန္ဒရာဂထူးခြားပုံ။

အတိတ်၊ အနာဂတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်၊ အဇ္ဈတ္တ၊ ဗဟိဒ္ဓ ဩဠာရိက သုခုမ ဟီန ပဏီတ၊ ဒူရ သန္တိကဖြစ်သော ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ ခန္ဓာဟူသောအမည်ဖြစ်ပုံ၊ မဟာဘုတ် လေးပါသည် ရူပက္ခန္ဓာဟု ပညတ်ခြင်း၏အကြောင်း၊ ဖဿသည် ဝေဒနာ၊ သညာ၊ သင်္ခါရက္ခန္ဓာဟု ပညတ်ခြင်း၏အကြောင်း၊ နာမ်ရုပ်သည် ဝိညာဏက္ခန္ဓာဟု ပညတ် ခြင်းအကြောင်းဖြစ်ပုံ။

အဿုတဝန္တပုထုဇဉ်၏ ခန္ဓာငါးပါကို အတ္တဟု ရှုမြင်ခြင်း၊ အတ္တကို ခန္ဓာ ငါးပါးရှိ၏ဟု ရှုမြင်ခြင်း၊ အတ္တ၌ ခန္ဓာငါးပါးဟု ရှုမြင်ခြင်း၊ ခန္ဓာငါးပါး၌ အတ္တဟု ရှုမြင်ခြင်းကြောင့် "သက္ကာယဒိဋ္ဌိ" ဖြစ်၏။ သုတဝန္တအရိယာသာဝကအား ခန္ဓာငါးပါး၌ ထိုကဲ့သို့ ရှုမြင်မှု မရှိခြင်းကြောင့် "သက္ကာယဒိဋ္ဌိ" မဖြစ်။

ခန္ဓာငါးပါးကိုစွဲ၍ သုခ-သောမနဿဖြစ်ခြင်းသည် "အဿာဒ၊ ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ အနိစ္စ, ဒုက္ခ, အနတ္တ ဝိပရိဏာမဓမ္မသည် "အာဒီနဝ"၊ ခန္ဓာငါးပါးတို့၌ ဆန္ဒရာဂကိုပယ်ခြင်းသည် "နိဿရဏ"။

အတိတ်၊ အနာဂတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်၊ အတ္တ၊ ဗဟိဒ္ဓ၊ ဩဠာရိက-သုခုမ၊ ဟီန-ပဏီတ၊ ဒူရ-သန္တိကဖြစ်သော ခန္ဓာငါးပါးကို "ငါဟာမဟုတ်၊ ငါမဟုတ်၊ ငါ၏အတ္တ မဟုတ်"ဟု မှန်ကန်သော ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် ရှုမြင်သောပုဂ္ဂိုလ်အား သက်ရှိ ကိုယ်ကာယ ပြင်ပနိမိတ်အားလုံးတို့၌ ငါဟူသောအခြင်းအရာ၊ ငါ၏ဥစ္စာဟူသော အခြင်းအရာ၊ အထင်ကြီးမှု မာနာနုသယတို့ မဖြစ်ကုန်ဟု မိန့်ကြားတော်မူပါသည်။

ထိုအခါ အညတရ ရဟန်း၏စိတ်၌ "ခန္ဓာငါးပါးသည် အတ္တမဟုတ်၊ အတ္တမဟုတ်ဘဲပြုအပ်သောအမှုတို့ အဘယ်အတ္တသည် တွေ့ထိလိမ့်လတ္တံ့နည်း"ဟု အကြံအစည်ဖြစ်နေသည်သိတော်မူခြင်းကြောင့် ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ အချို့သော မောဃပုရိသသည် ဉာဏ်ပညာမရှိဘဲ၊ အဝိဇ္ဇာသို့ကပ်ရောက်လျက် တဏှာဟူသော အကြီးအကဲရှိသောစိတ်ဖြင့် ငါဘုရား၏သာသနာတော်ကို ကျော်လွန်၍ ပြေးသွားအပ်၏။ "သင်တို့ကို ထိုထိုဓမ္မတို့၌ ငါဘုရားဆုံးမတော်မူအပ်ကုန်ပြီဟု မိန့်တော်မူပြီး အနတ္တလက္ခဏသုတ် ဒေသနာတော်နည်းဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်ရောက်သည်အထိ ဟောကြားတော်မူပါသည်။ ဒေသနာတော်အဆုံး၌ ရဟန်းတော် ခြောက်ကျိပ်တို့ အာသဝေါကုန်ခန်း ရဟန္တာဖြစ်တော်မူကြပါသည်။ ဤသုတ်၌ ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို အညတရ ရဟန်းနှင့်တကွ ရဟန်းတို့အား မေးမြန်း၍ ဟောကြားတော်မူပါသည်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ်ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -မ၊၃၊၆၆-၇၀။ မ၊မြန်၊၃၊၇၀-၄၊ မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၅-၃။ မ၊ဋီ၊၃၊၂၆၂-၇။

-မဇ္ဈိမနိကာယ၊ ဥပရိပဏ္ဏာသ၊ ၁-ဒေဝဒဟဝဂ္ဂ၊ နဝမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**လူ-နာရီ** သို့မဟုတ် **မဲန်-အာဝါ** (**man-hour**) ဆိုသည်မှာ ပုံမှန် အလုပ်သမားတစ်ယောက် တစ်နာရီ အလုပ်လုပ်လျှင် ပြီးမြောက်သည့် အလုပ်ပမာဏကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ အလုပ်တစ်ခုကို ပြီးမြောက်ရန် လိုအပ်သည့် အပြတ်အတောက်မရှိသော လုပ်အားစုစုပေါင်းကို ခန့်မှန်းတွက်ချက်ရာတွင် အသုံးပြုသည့် အတိုင်းအတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဥပမာအားဖြင့် ကောလိပ် သုတေသနစာစောင်တစ်ခုကို ပြီးမြောက်အောင်မြင်ရန် သုတေသနပြုခြင်းနှင့် ရေးသားခြင်းတို့ အပါအဝင် စုစုပေါင်း လုပ်အား ၈၀ လူ-နာရီ (man-hour) လိုအပ်သည်ဟု ခန့်မှန်းခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ မိသားစုစုံညီ စားသောက်ပွဲတစ်ခုအတွက် အစမှအဆုံး ပြင်ဆင်မှုကို ပြီးမြောက်ရန် ၁၀ လူ-နာရီ လိုအပ်သည်ဟု မှန်းဆခြင်းမျိုးတွင်လည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။

လူ-နာရီစုစုပေါင်း တွက်ချက်ရာ၌ အနားယူမှုအတိုများ၊ စားသောက်ချိန်များ၊ အပေါ့အလေးသွားခြင်းများစသည့် အလုပ်သမားများ လိုအပ်သော အလုပ်ခေတ္တရပ်ချိန်တိုများကို ထည့်သွင်းခြင်း ပြုလေ့မရှိပေ။ မန်နေဂျာများက လူ-နာရီများကို အရင်တွက်ချက်၍၊ အလုပ်ခေတ္တရပ်ချိန်တိုများ စုစုပေါင်းကို ပေါင်းထည့်ခြင်းဖြင့် အလုပ်တစ်ခုကို လုံးဝပြီးမြောက်အောင်မြင်ရန် အမှန်တကယ်လိုအပ်သော အချိန်ကို ခန့်မှန်းလေ့ရှိကြသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း ကောလိပ် သုတေသနစာစောင်တစ်ခုကို ၂၀ လူ-နာရီ ကြာမည်ဟု ခန့်မှန်းရာတွင်၊ စတင်ချိန်မှ ဆက်တိုက် နာရီ ၂၀ အကြာတွင် ပြီးစီးမည်ဟု ဆိုလိုခြင်းမဟုတ်ပေ။ ၎င်း၏ ပြီးစီးမှုနှုန်းမှာ အခြားဘာသာရပ်များ အတွက် အသုံးချရသည့် အချိန်များ၊ စားသောက်ခြင်း အိပ်စက်ခြင်းစသော လူတို့၏ နေ့တဓူဝလုပ်ငန်းစဉ်များက ကြားဖြတ်ဝင်ရောက်မှုအပေါ် မူတည်သေးပေသည်။

ဆင်တူသော အတိုင်းအတာယူနစ်များ
----------------------------

**လူ-ရက်** သို့မဟုတ် မဲန်-ဒေး (**man-day**)၊ **လူ-ပတ်** သို့မဟုတ် မဲန်-ဝိ(ခ်) (**man-week**)၊ **လူ-လ** သို့မဟုတ် မဲန်-မန်းသ် (**man-month**)၊ **လူ-နှစ်** သို့မဟုတ် မဲန်-ရီးယား (**man-year**) တို့ကိုလည်း ကြီးမားသော စီမံကိန်း ပရောဂျက်တို့တွင် သုံးလေ့ရှိသည်။ လူ-နာရီ အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုချက်နှင့် အလားတူပင် ပုံမှန် အလုပ်သမားတစ်ယောက် တစ်ရက် အလုပ်လုပ်လျှင် ပြီးမြောက်သည့် အလုပ်ပမာဏကို လူ-ရက် (man-day) ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ တစ်ပတ်ဆိုလျှင် လူ-ပတ် (man-week) ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ တစ်လဆိုလျှင် လူ-လ (man-month) ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ တစ်နှစ်ဆိုလျှင် လူ-နှစ် (man-year) ဟူ၍ လည်းကောင်း ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း တစ်ရက်၊ တစ်ပတ်၊ တစ်လ၊ တစ်နှစ်တွင် အလုပ်သမားတစ်ဦး မည်မျှနာရီ အလုပ်လုပ်သည်မှာ နိုင်ငံ၏ အလုပ်ခွင် ယဉ်ကျေးမှုစံအပေါ်တွင် လည်းကောင်း၊ စီးပွားရေးအပေါ်တွင် လည်းကောင်း မှီတည်ပြီး ပြောင်းလဲတတ်ပေသသည်။ ၂၀၀၇-ခုနှစ် အိုအီးစီဒီ (OECD) နိုင်ငံများမှ စာရင်းအရ အလုပ်သမားတစ်ဦး ယေဘုယျ တစ်နှစ်အတွင်း အလုပ်လုပ်သော နာရီပေါင်းမှာ အနိမ့်ဆုံး ၁၃၈၉ နာရီ (နယ်သာလန်နိုင်ငံ)နှင့် အများဆုံး ၂၃၁၆ နာရီ (တောင်ကိုရီးယား)အတွင်း ကွာခြားမှုရှိပေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Definition from the Merriam-Webster Online Dictionary။ 3 November 2007 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  17 November 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Person-hour definition - Dictionary။ MSN။ 1 November 2009 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  17 November 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Infoplease.com
4. ↑  SFAF.org။ 11 August 2009 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  17 November 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
5. ↑  *OECD Employment Outlook 2009, Tackling The Jobs Crisis* (PDF)။ Secretary-General of the Organisation for Economic Co-operation and Development။ 2009။ p. 269။ ISBN 978-92-64-06791-2။ 2016-12-20 တွင် မူရင်း (PDF) အား မော်ကွန်းတင်ပြီး။ 2009-09-22 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Swivel.com also publishes the Official data up to 2005 in spreadsheet format.
၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ တွင် မွေးဖွားသော ကားလ် ဟန်းစ် အယ်လ်ဘရက်ချ် သည် ဂျာမန် စွန့်ဦး စီးပွားတီထွင် သူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ Aldi ခေါ် လျှော့ဈေးဖြင့်ရောင်းချသော စူပါမားကတ် ဆိုင်ခွဲများ ကို အစ်ကို ဖြစ်သူ သီရို (Theo) နှင့်အတူ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကားလ် နှင့် သီရို သည် ဂျာမနီ နိုင်ငံ၊ အီဆန်မြို့ရှိ သာမန် အလယ် အလတ်တန်းစား မိသားစုမှ ကြီးပြင်းခဲ့ကြသည်။ သူတို့၏ ဖခင်မှာ ဓာတ်သတ္တုတူးဖော်ရေး အလုပ်သမားတစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး၊ နောင်တွင် မုန့်ဖုတ်အကူ ဝင်လုပ်ခဲ့သည်။ မိခင်လုပ်သူမှာ အီဆန်မြို့စွန် အလုပ်သမား လူတန်းစားများရပ်ကွက် (quarter of Schonnebeck) အတွင်း၌ အိမ်သုံးပစ္စည်း နှင့် စားသောက်ကုန်များ ရောင်းချသော ဆိုင်ငယ်လေး တစ်ခု ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။

သီရို သည် ရောင်းဝယ်ရေး လုပ်ငန်းများအကြောင်းကို သူ့အမေ ၏ ဆိုင်ကလေးမှ လက်တွေ့ သင်ယူလေ့လာခဲ့ပြီး၊ ကားလ် မှာ ရယ်ဒီမိတ် အစားအသောက်များ ရောင်းချသော ဆိုင်တွင် အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။ ကားလ်သည် ဒုတိယ ကမ္ဘာ စစ်အတွင်း၌ ဂျာမနီ စစ်တပ်တွင် ဝင်ရောက် အမှုထမ်းခဲ့သေးသည်။ စစ်ကြီးပြီးသွားသောအခါ မိခင်၏ လုပ်ငန်းကို ညီအစ်ကို နှစ်ယောက် လွှဲပြောင်းရယူ လိုက်ကြသည်။ ပထမဆုံး Aldi ခေါ် ( အလ်ဘရက်ချ် လျှော့ဈေး ) ကို ၁၉၆၁ တွင် စတင်ဖွင့်လှစ် ခဲ့သည်။

နောက်ပိုင်းတွင် Aldi လုပ်ငန်းများကို ညီအစ်ကို နှစ်ယောက် ခွဲဝေ လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။ ကားလ် ကအမြတ် ပိုရနိုင်သည့် Aldi Süd(South) အလ်ဒီ တောင်ပိုင်း အခြမ်း နှင့် သီရို က Aldi Nord (North).မြောက်ပိုင်းအခြမ်းကို တာဝန်ယူ လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။

ကားလ်သည် လူသိများထင်ရှားသော ဘဝကို စွန့်လွှတ်ခဲ့သောကြောင့် လူအနည်းငယ်သာလျှင် သူ၏ အကြောင်းကို သိပြီး၊ Forbes မဂ္ဂဇင်းမှ ကားလ်၌ သားသမီးနှစ်ယောက်ရှိကြောင်း နှင့် နှစ်ယောက်လုံး Aldi လုပ်ငန်း ၌ မပါဝင်ကြကြောင်း ကို ဖော်ပြပေးခဲ့သည်။ ကြားသိရသော သတင်းများအရ အစ်ကိုဖြစ်သူ သီအို ကွယ်လွန်သည့် အချိန်အထိ နေထိုင်သွားခဲ့သော အီဆန် မြို့၌ပင် ကားလ် သည် နေထိုင်လျက် ရှိသည်။ သူသည် ဂေါက်သီးရိုက် ဝါသနာ ပါပြီး၊ ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ကားလ် ကိုယ်ပိုင် ဆောက်လုပ်ခဲ့သော Öschberghof အမည်ရှိ ဂေါက်ကွင်း၌ပင် အမြဲ ကစားတတ်သည်။ ကားလ်သည် သစ်ခွများလည်း စိုက်ပျိုးတတ်သေးသည်။ လက်နှိပ်စက် အဟောင်းများ စုဆောင်းတတ်သည် ဟု ကောလာဟလ သတင်းများအရလည်း သိရှိရသည်။

၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ကားလ် အာလ်ဘရက်ချ် သည် Aldi Süd ၏ နေ့စဉ် လုပ်ငန်းများမှ ရပ်နားပြီး၊ အုပ်ချူပ်ရေးဘုတ်အဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌ နေရာ၌သာ နေတော့သည်။ ၂၀၀၂ အစပိုင်းတွင် သူ၏ နေရာမှ နုတ်ထွက်ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် လုပ်ငန်း၏ အုပ်ချူပ်ရေးမှ အပြီးအပိုင် စွန့်ခွာခဲ့သည်။ ယနေ့အချိန်တွင် Aldi လုပ်ငန်းသည် ကားလ် မိသားစု၏ လုပ်ငန်း မဟုတ်တော့ပေ။

အပိုဆောင်းကြည့်ရှုစရာများ
-------------------------

* Forbes topic page on Karl Albrecht Archived 26 February 2012 at the Wayback Machine.
**ကားပြိုင်ခြင်း**သည် ကားများကို အသုံးပြု၍ ယှဉ်ပြိုင်ရသော ပြိုင်ပွဲဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တီဗီမှ ထုတ်လွှင့် ပြသမှု အများဆုံး အားကစားဖြစ်သည်။

ကားပြိုင်ခြင်း အစ
-----------------

ကားပြိုင်ခြင်းသည် ဓာတ်ဆီသုံး အော်တိုမိုဘိုင်းကားများ ထုတ်လုပ်ပြီး မကြာမီ စတင်ခဲ့သည်။ ပထမဆုံးကားပြိုင်ပွဲကို ဧပြီလ ၂၈ရက်နေ့၊ ၁၈၈၇ခုနှစ်တွင် ပဲရစ် ပတ်ပလီကေးရှင်း စီအီးအိုမှ ဦးဆောင်ကျင်းပခဲ့သည်။ ကားပြိုင်ပွဲသည် ၂ကီလိုမီတာ ရှိခဲ့ပြီး နယူးလီ တံတားမှ ဘိုလော့ဂ်နီ အထိဖြစ်သည်။ ၎င်းပွဲစဉ်ကို ဒီဒီယံ ဘောက်တန် ကုမ္ပဏီ မှ ဂျော့ချ် ဘောက်တန်က အနိုင်ရခဲ့သည်။ သို့သော် သူသည် ပြိုင်ပွဲတွင် ပါဝင်သော တစ်ယောက်တည်းသော ပြိုင်ပွဲဝင်ဖြစ်ခဲ့သဖြင့် ပြိုင်ပွဲဟုခေါ်ရန် ခက်ခဲသည်။

၁၉၅၀ မှ ယခုထိ
-------------

ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် ကားပြိုင်ပွဲသည် ကားအလိုက် သီးသန့်ပြိုင်ပွဲများ အဖြစ် ခွဲထွက်သွားသည်။ ထို့နောက် ၁၉၅၃ ခုနှစ်မှ စ၍ Fédération Internationale de l'Automobile သည် ကမ္ဘာ့ကားမောင်း ချန်ပီယံရှစ် ပြိုင်ပွဲကို စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ နက်စကာ၏ ဂရမ်းနေရှင်နယ်တန်းကို ၁၉၅၀ပြည့်နှစ်မှ စတင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်များတွင် ကားများကို ပြိုင်ကားများ အသွင် အဖြစ် သီးသန့် ထုတ်လုပ်လာကြသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အပြင်ဘက်တွင် ကျင်းပသော ပထမဆုံး နက်စကာ ပြိုင်ပွဲမှာ ကနေဒါတွင် ဇူလိုင်လ ၁ရက်နေ့၊ ၁၉၅၂ခုနှစ်က ကျင်းပခဲ့ပြီး ဘတ်ဒီ ရှူမန်းက မိုင်ဝက် အကွာအဝေးကို အပတ် ၂၀၀ ယှဉ်ပြိုင်ရသော ထို ပြိုင်ပွဲ၌ အနိုင်ရဗိုလ်စွဲခဲ့သည်။ 

မြင်းကောင်ရေ အားမြင့်သော ကားများနှင့် ပြိုင်ပွဲများမှာမူ ၁၉၅၀ပြည့်နှစ်များနှင့် ၁၉၆၀ပြည့်နှစ်များတွင် ဥရောပနှင့် အမေရိက တိုက်များတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ နောက်ဆုံး နက်စကာပြိုင်ပွဲမှာ မြောက်ကယ်ရိုလိုင်းနားရှိ ဖုံထူလမ်းပေါ်တွင် စက်တင်ဘာ ၃၀၊ ၁၉၇၀ခုနှစ်က ကျင်းပခဲ့သော ပြိုင်ပွဲဖြစ်သည်။ ၁၉၇၂ မှ ၂၀၀၃ ခုနှစ်အတွင်း နက်စကာ၏ ပြိုင်ပွဲများဖြစ်သော ဝင်စတန်စီးရီးများကို ရေးနိုး ဆေးလိပ် ကုမ္ပဏီ စပွန်ဆာပေးခဲ့သည်။ ရေးနိုး၏ ပါဝင်ပတ်သက်မှုမှ အပြောင်းအလဲသည် ၁၉၇၂ ခုနှစ် နက်စကာ၏ **လက်ရှိခေတ်**ကို စတင်စေခဲ့သည်။

ဥရောပတိုက်တွင် အက်ဖ်အိုင်အေသည် အေစီအို ဂျီတီပီ စည်းကမ်းများကို ယူသုံး၍ ခေတ်မှီကားများ ထည့်သွင်းပြုလုပ်စေခဲ့သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် အိုင်အမ်အက်စ်အေ ဂျီတီပီစီးရီးများသည် နာမည်ကြီးခဲ့သည်။ 

လက်ရှိတွင် ကားမောင်းပြိုင်ပွဲများစွာ ရှိနေပြီး အထင်ရှားဆုံးမှာ ဖော်မြူလာဝမ်း ကားမောင်းပြိုင်ပွဲ ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------