recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
| **၁၉၇၇** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဩဂုတ်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
၁၉၉၃
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

| ဩဂုတ်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
၂၀၀၄
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

| ဩဂုတ်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* နံနက် ၁၁နာရီ ၄၀မိနစ်တွင် နာမည်ကျော် ဂီတပညာရှင် ထူးအိမ်သင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
၂၀၀၅
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

| ဩဂုတ်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
**ရှင်ဝိစာရ** (၁၂၂၄ - ၁၃၀၂) သည် "ပုခန်းဆရာတော်" ဟု ထင်ရှားခဲ့သည့် ကျမ်းပြဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

ဆရာတော်ကို ၁၂၂၄ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် ၇ ရက်နေ့တွင် ပုခန်းကြီးမြို့၊ အနောက်တိုက် တွင်းမရွာ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်စာတိုက် ဖြစ်သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ ဦးဘိုးပြန့် - ဒေါ်မှေး ဖြစ်သည်။
နောင်တော်ဘုန်းကြီး ဦးဥတ္တမထံတွင် စာပေများ သင်ကြား "ရှင်ဝိစာရ" ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် သာမဏေပြုခဲ့သည်။ အရွယ်ရောက်သည့်အခါ တောဝေးကန်ဂိုဏ်းထောက်ဆရာတော် ရှင်အရိယကို ဦပဇ္ဈာယ်ပြုကာ ရဟန်းပြုသည်။ 

ထို့နောက်တွင် ပခုက္ကူမြို့၊ မြစ်ကိုင်းရွာ ရွာဦးကျောင်းဆရာတော် ရှင်သုနန္ဒထံတွင် စာပေများ သင်ကြားကာ ၆ ဝါရသည့်အခါ မန္တလေးမြို့အနောက်ပြင် စကုတိုက် ရှင်ပဒုမဆရာတော်ထံတွင် စာပေများ ဆက်လက်ကာ သင်ကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် အင်းဝမြို့ တံတားဦးအပိုင် မြင်းသည်ရွာ သိမ်တောကုန်းကျောင်းတွင် မှီခိုသီတင်းသုံးပြီးနောက် မန္တလေးမြို့တောင်ပြင် ဒက္ခိဏာရာမဘုရားကြီးတိုက် ဆရာတော်ထံတွင် စာပေများ ဆက်လက်ကာ သင်ကြားခဲ့သည်။ ထိုကျောင်းတိုက်တွင်နေစဉ် ကျမ်းဂန်များ ပြုစုတော်မူခဲ့သည်။

ဇာတိရပ်ကိုစွဲ "ပုခန်းဆရာတော်" ဟု ထင်ရှားခဲ့သည်။

ပျံလွန်တော်မူခြင်း
------------------

ဆရာတော်သည် ၁၃၀၂ ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလပြည့်ကျော် ၆ ရက်နေ့၊ ဝါတော် (၃၆) ဝါမြောက်တွင် ပခုက္ကူမြို့၊ သာသနဝိပုလာရာမ မန္တလေးတိုက်သစ်ကြီးတွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။

ကျမ်းများ ပြုစုခြင်း
--------------------

ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ပြုစုတော်မူခဲ့သည်။

1. ကစ္စည်းသဒ္ဒါနိသျ၊
2. ပရိတ်ကြီးနိသျ၊
3. လောကနီတိနိသျ၊
4. မင်္ဂလသုတ်နိသျ၊
5. လက္ခဏတ္တယဒီပနီ၊
6. သက္ကာယဒိဋ္ဌိဝိနိစ္ဆယ၊
7. စတုသစ္စဝိနိစ္ဆယ၊
8. သံဃဘေဒကဝိနိစ္ဆယ၊
9. ဇီဝိတိန္ဒြိယဝိနိစ္ဆယ၊
10. မိတ္ထီလာမြို့သံဃာဝိဝါဓိကရဏသမထဝိနိစ္ဆယ၊
11. အာပတ္တာဓိကရဏဝိနိစ္ဆယများ၊
12. ကာရန္တာဒိဝိဘာဝနီ၊
13. ဗျဉ္ဇနဗုဒ္ဓါဒိဒီပနီ၊
14. ကပ္ပဝိနိစ္ဆယ၊
15. ဥဒ္ဓစ္စစေတနာဝိနိစ္ဆယ၊
16. ဇီဝိတပရိစာဂ အင်္ဂပရိစာဂဝိနိစ္ဆယ၊
17. နိပ္ဖန္နရူပဝိနိစ္ဆယ၊
18. လောကဝဇ္ဇ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇဝိနိစ္ဆယ၊
19. မနောဒွါရေအနာပတ္တိဝိနိစ္ဆယ၊
20. ဗုဒ္ဓဂုဏပကာသနီ၊
21. ဉေယျဓမ္မဝိနိစ္ဆယ၊
22. ဒေသနာဂါမာပတ္တိဝုဋ္ဌာနဝိနိစ္ဆယ၊
23. သီလဝန္တ နရ ဟနန ဝိနိစ္ဆယ၊
24. ဥဒကုက္ခေပသီမဝိနိစ္ဆယ၊
25. ကမ္မဝါစာဝိသောဓနဝိနိစ္ဆယ။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၁၃၇၊ ၁၃၈။
ရှင်ရဝ (၁၁၀၂ − ၁၁၈၄) သည် အမရပူရမြို့တည် မင်းတရားကြီး၏ သားတော် အိမ်ရှေ့မင်း ကိုးကွယ်ခဲ့သည့် ဆရာတော် ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

ရှင်ရဝကို ၁၁၀၂ ခုနှစ်တွင် အင်းရင်း မုံတောရွာ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ ဦးပျော်ဖြစ်သည်။ 

အသက် ၁၃ နှစ်အရွယ်တွင် သာမဏေဝတ်ခဲ့သည်။ သာမဏေဝတ်၍ ၈ ဝါအရ အသက် ၂၁ နှစ်အရွယ်တွင် ရဟန်းပြုခဲ့သည်။ ဘွဲ့တော်သည် ရှင်ဝရ ဖြစ်သည်။ အမရပူရမြို့ကို တည်ထောင်သည့် မင်းတရားကြီး၏ သားတော် အိမ်ရှေ့မင်းသားက ကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ အင်းဝမြို့ အရှေ့တောင်ထောင့် မိုးထိတိုက်မဟာမင်္ဂလာရွှေကျောင်းတော်ကို အလှူခံယူခဲ့သည်။ 

ဆရာတော်သည် မိုးထိဆရာတော် ပဉ္ဇင်းတက်သည့်အခါတွင် ကမ္မဝါဆရာတော်အဖြစ် ချီးမြှောက်ခဲ့သည်။ ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်တွင် ပုံတော်ပြက္ခဒိန်နှင့် မူလပြက္ခဒိန် လက်ခံရေးကိစ္စတွင် သုဓမ္မာသဘင်၌ မူလပြက္ခဒိန်ကို ကြိုက်သည်ဟု မင်းမျက်နှာကို မငဲ့ဘဲ မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုကိစ္စတွင် မင်းတရားကြီး၏ အမိန့်ဖြင့် လက်ဝဲသင်္ခဗိုလ်က မေးမြန်းခဲ့ခြင်းကို ဆရာတော်က ဖြေကြားခြင်း ဖြစ်သည်။

ဆရာတော်သည် သာသနာပြုဆရာတော် တစ်ကျိပ်နှစ်ပါးတွင် ပါဝင်သည်။

ပျံလွန်တော်မူခြင်း
------------------

ဆရာတော်သည် သက်တော် ၈၀၊ ဝါတော် ၆၂ အရ ၁၁၈၄ ခုနှစ်တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။

ထူးခြားမှုများ
--------------

ဆရာတော်သည် အတိတ်ဘဝ သုံးဘဝကို ပြန်ပြောင်းပြောပြနိုင်သည်ဟု ဆို၏။

ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများ
----------------------

၁။ ဝီသတိနိပါတ်ဇာတ်အဋ္ဌကထာနိသျ၊

၂။ တိံသနိပါတ်ဇာတ်အဋ္ဌကထာနိသျ။

မှတ်စု
------

1. ↑  မင်းလှသီဟသူ၏ မှတ်စုတွင် ဝံသာဘိသီရိသဒ္ဓမ္မာလင်္ကာရဓဇမဟာ ဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရုဘွဲိ့ကု ရရှိသည်ဟု ဆိုသော်လည်း ထိုဘွဲ့မှာ မုံတောဆရာတော်၏ ဘွဲ့မဟုတ်ဘဲ မုန်တိုင်ပင်ဆရာတော်၏ ဘွဲ့ ဖြစ်နေသည်။ မုံတောဆရာတော်သည် ၁၁၈၃ ခုနှစ်တွင် မင်းတရားကြီး အတွင်းဝန် မေးလျှောက်ရာ၌ သက်တော် ၈၀၊ ဝါတော် ၆၀ ရှိကြောင်း မိန့်တော်မူသည်။ အသက် ၂၀ ၌ ရဟန်းပြုကြောင်း ထင်ရှားသည်။ မုံတိုင်ပင်ဆရာတော်သည် ကိုယ်တိုင်ရေး သုံးပုံ့တံချူကျမ်းတွင် အသက် ၂၄ နှစ်ရှိမှ ရဟန်းအဖြစ်ရောက်သည်ဟု ဖော်ပြထားသဖြင့် အတ္ထုပ္ပတ္တိချင်း ကွဲလွဲပေသည်။ ပိဋကတ်တော်သမိုင်းတွင် ဝံသာလင်္ကာရသီရိဓမ္မရာဇဂုရုဟု ရှိသည်။ သာသနာဝံသဒီပနီ၌ ဇနိန္ဒာဘိ ပဝရမဟာရာဇဂုရုဟု ရှိသည်။ ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက် မုံတောဆရာတော် ရှင်ဝိရိယာရမ္ဘဟူ၍ ရှိသေး၏။ ဝိသာဘိသီရိသဒ္ဓမ္မာလင်္ကာရဓဇမဟာဓမ္မရာဇာဓိ ရာဇဂုရုတံဆိပ်ပင် ရသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4 5  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၃၇၊ ၃၈။
မုံတိုင်ပင်ဆရာတော် ရှင်ဝံသ (၁၁၄၀ - ၁၁၉+) သည် ဝိနည်းကျွမ်းကျင်၍ ထင်ရှားသည့် ကျမ်းပြုဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

ဆရာတော်ကို ၁၁၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် တပယင်းမြောက် ကျေးလက် မုံတိုင်ပင်ရွာတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်အခါက သာမဏေဝတ်ခဲ့သည်။ အသက် ၂၄ နှစ်အရွယ်တွင် ရဟန်းပြုခဲ့သည်။

ဆရာတော်သည် ဝိနည်းဒေသနာတော်ကို ကျွမ်းကျင်တော်မူသည့်အတွက် မုံရွေးဆရာတော်၊ မောင်းထောင်ဆရာတော်တို့ကပင် ချီးကျူးသည်။ ဆရာတော်သည် တပယင်းမြောက်ဘက် ဂိုဏ်းအုပ်ဆရာတော် ဖြစ်သည်။ 

ဆရာတော်သည် ဘုရင်၏ "ဝံသာဘိလင်္ကာရမဟာဓမ္မရာဇဂုရု" တံဆိပ်တော်၊ "ဝံသာဘိလင်္ကာရဓဇမဟာဓမ္မရာဇဂုရု" တံဆိပ်တော်များ ရခဲ့သည်။

ပြုစုခဲ့သည့်ကျမ်းများ
---------------------

၁၁၉၁ ခုနှစ်တွင် သုံးပုံတံချူကျမ်း၊ ၁၁၉၃ ခုနှစ်တွင် သုံးပုံအိပ်ထောင့်ကျမ်းများ ပြုစုခဲ့သည်။ အောက်ပါတို့သည် ဆရာတော် ပြုစုခဲ့သည့်ကျမ်းများ ဖြစ်သည်။

၁။ သုံးပုံတံချူကျမ်းလင်္ကာ (၁၁၉၁)၊

၂။ သုံးပုံအိတ်ထောင့်ကျမ်းသံပေါက် (၁၁၉၃)၊

၃။ စကားပြောကျမ်း၊

၄။ သဒ္ဒါအတက်၊

၅။ ငါးရာ့ငါးဆယ်စကားပြေဝတ္ထု၊

၆။ သဒ္ဒါကြီးနိသျ၊

၇။ ဝိနည်းအဆုံးအဖြတ်စာစောင်များ၊

၈။ အဘိဓမ္မမေဒ ဒီပနီ၊

၉။ ပဏ္ဏာသနိပါတ် - ဇာတ်ဝတ္ထု။

မှတ်စု
------

1. ↑  သုံးပုံတံချူကျမ်း တည်းဖြတ်သူအမှာ၌ကား ၁၁၀၂ ခုနှစ်မွေးဖွား အမရပူရမြို့တည်မင်းတရားကြီးလက်ထက် အိမ်ရှေ့မင်းက ကိုးကွယ်ကြောင်း၊ ၁၁၈၆ ခုနှစ် မုံတိုင်ပင်ရွာသို့ ပြန်ကြွကြောင်းများကို ဖော်ပြသည်။

သို့ရာတွင် မင်းလှသီဟသူ၏ မှတ်စုအရ ဘွဲ့အမည်တူရုံမျှအပ မုံတောဆရာတော်မှတပါး ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားဖော်ပြထားသည်။ မုံတောဆရာတော်နှင့် မုံတိုင်ပင်ဆရာတော်ကို ပိဋကတ်သမိုင်းတွင် ခွဲခြား၍ ပြဆိုထားသည်။ ဘွဲ့အမည်မှာ မုံတိုင်ပင်ဆရာတော်၏ ဘွဲ့ကို မှားယွင်းထည့်မိဟန်တူပေသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၆၉၊ ၇၀။
စပါးကိုင်းဆရာတော်(၁၂၄၀ - ၁၃၁+) သည် ထင်ရှားခဲ့သည့် ကျမ်းပြုဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

ဆရာတော်ကို ၁၂၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဟင်္သာတမြို့အနီး ရွာကလေးရွာတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ရဟန်းပြုပြီးနောက် ၁၂၇၂ ခုနှစ်မှစ၍ ဟင်္သာတမြို့၊ ရွာကလေးကျောင်းတွင် သီတင်းသုံးရာမှ အင်းစိန်ခရိုင်၊ ဖလုံအနီး စပါးကိုင်းရွာ ပုဗ္ဗာရုံ ဇေတုဝတီကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့သီတင်းသုံးခဲ့သည်။

ပျံလွန်တော်မူခြင်း
------------------

ဆရာတော်သည် ၁၃၁၄ ခုနှစ်တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။

ကျမ်းများ ပြုစုခြင်း
--------------------

ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ပြုစုတော်မူခဲ့သည်။

၁။ ဗုဒ္ဓသာသနဩဝါဒကထာကျမ်း (ပ၊ ဒု)၊

၂။ ရာဇသိပ္ပသတ္ထ၊

၃။ ဂဏသံဝါသပဋိက္ခေပဝိနိစ္ဆယ၊

၄။ ပါရာဇိကပဌမသိက္ခာပဒဝိနိစ္ဆယ၊

၅။ ဓုတင်္ဂဝိနိစ္ဆယ၊

၆။ ပရိယတ္တိသာသနာနုဂ္ဂဟပကာသနီ၊

၇။ သာသနပဇ္ဇောတဗုဒ္ဓမတညုဂဏရက္ခိတအဖွဲ့ကျမ်း၊

၈။ စက်ပရိတ်၊ ငရံ့မင်းပရိတ်၊ ရှင်သူငယ်ပရိတ်နိသျများ၊

၉။ ပရိမိတ္တဇာလသုတ်နိသျ၊

၁၀။ ဆဒိသာပါလသုတ်နိသျ၊

၁၁။ ဓာရဏပရိတ်ပါဌ်နိသျ၊ အာရက္ခပရိတ်ပါဌ်နိသျ၊

၁၂။ ရှင်ဥပဂုတ်ပရိတ်ပါဌ်နိသျ၊

၁၃။ မဟာသမယသုတ်အမွှန်း၊

၁၄။ သစ္စတ္ထဒီပနီ၊

၁၅။ ဂေါမံသမေတ္တာစာ။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၁၆၁၊ ၁၆၂။
၂၀၁၂
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

| ဩဂုတ်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* ၁၉၆၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့က စတင်ကျင့်သုံးခဲ့သော စာပေစိစစ်ရေး လုပ်ငန်းများသည် ၄၈ နှစ် ၁၄ ရက်အကြာတွင် အဆုံးသတ်သွားသည်။ စာအုပ်စာစောင်တွေ အားလုံး စာပေစိစစ်ရေးကို ကြိုတင်ပြစရာမလိုဘဲ ထုတ်/တင်စနစ် ထုတ်ဝေခွင့် ပြုလိုက်ပါသည်။
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
၂၀၁၃
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

| ဩဂုတ်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
**ရှင်ဝိစာရ** (၁၂၀၄ − ၁၃၀၁) သည် "မင်းကျောင်းဆရာတော်" ဟု ထင်ရှားခဲ့သည့် ကျမ်းပြုဆရာတော် ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

ဆရာတော်ကို ၁၂၀၄ ခုနှစ်၊ ပထမဝါဆိုလဆန်း ၁၁ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် မြင်းခြံခရိုင်၊ တောင်သာမြို့အပိုင် ရွာသစ်ကြီးရွာတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်ရွှေဝ ဖြစ်သည်။ ဆရာတော်၏ မိဘနှစ်ပါးမှာ ဦးလမ်း − ဒေါ်မင်းသာ ဖြစ်သည်။

အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ်တွင် ပျော်ဘွယ်ဆရာတော် ဦးဝိုင်းထံတွင် "ရှင်ဝိစာရ" ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် သာမဏေပြုကာ ပညာများ သင်ကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြင်းမြံမြို့ မင်းကျောင်းဆရာတော် ဦးသုဇာတထံတွင် ပညာဆက်လက် သင်ကြားကာ ရဟန်းပြုခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် မန္တလေးမြို့ စံကျောင်းဆရာတော်ထံတွင် ပညာဆက်လက်သင်ကြားပြီး စံကျောင်းဝင်းအတွင်း သီတင်းသုံး၍ စာပေများ ပို့ချခဲ့သည်။ မိုင်းခိုင်းဆရာတော်၊ လယ်တီဆရာတော်၊ တောင်ခွင်ဆရာတော်တို့နှင့် စာသင်စာချဖက်များ ဖြစ်သည်။

ထို့နောက်တွင် မင်းကျောင်းဆရာတော်ထံ ပြန်လည်ဆည်းကပ်၍ စာပေများ ပို့ချနေခဲ့သည်။ မင်းကျောင်းဆရာတော် ပျံလွန်တော်မူသည့်အခါ တောင်တော်သသနာပိုင်က ရှင်ဝိစာရအား မြင်းခြံမြို့နယ် ဂိုဏ်းအုပ်ဆရာတော်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။

၁၂၇၈ ခုနှစ်တွင် အဂ္ဂမဟာ၌ဏ္ဍိတဘွဲ့တံဆိပ် ကပ်လှူခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၁၂၈၉ ခုနှစ်တွင် မြင်းခြံမြို့မှ မြစ်စဉ်တစ်လျှောက် ၁၂ မြို့ ဂိုဏ်းအုပ်ချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။

ပျံလွန်တော်မူခြင်း
------------------

ဆရာတော်သည် ၁၃၀၁ ခုနှစ်၊ ဒုတိယဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၅ ရက်နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။

ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများ
----------------------

ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ရေးသားပြုစုတော်မူခဲ့သည်။

၁။ ပဒဝေါဟာရကျမ်း၊

၂။ သဒ္ဒတ္ထဂဏ္ဌိကျမ်း၊

၃။ အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟဂဏ္ဌိကျမ်း၊

၄။ သီမနိမိတ္တကိတ္တနကျမ်း။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၁၁၈၊ ၁၁၉။
|  |
| --- |
| **၁၉၈၅** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဩဂုတ်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
၁၉၉၂
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

| ဩဂုတ်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၆၉** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဩဂုတ်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
**သုသီရိမြတ်စွာရတနာဒေဝီ**ဘွဲ့ခံ ပင်တိုင်စံ စလင်းမြို့စားစုဖုရားသည် ရတနာပုဉ္စ မြို့တည်နန်းတည် ဘဝရှင် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးနှင့် လင်ပန်းတိုက်စားမိဖုရားတို့၏ သမီးတော်ဖြစ်သည်။

သိုးဆောင်းတို့က ဆယ်လီနာ ဆိုဖီယာဟု မှတ်တမ်းတင်ကြသည်။

အတ္ထုပတ္တိ
----------

စလင်းကျောင်းတိုက်
နောင် စလင်းမင်းသမီး ဖြစ်လာမည့် မယ်မျိုးမွန်ကို ၁၈၄၇ ခုနှစ်တွင် အမရပူရမြို့ မင်းတုန်းမင်းသားအိမ်တော်၌ ဖွားမြင်သည်။ မင်းတုန်းမင်း၏ မယ်တော်၊ သာယာဝတီမင့်း တောင်ဆောင်တော်မိဖုရား ဝင်စားသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ သားသမီးမထွန်းကားသည့် အရီးတော် မြောက်နန်းမိဖုရား ခင်သဲ၏ မွေးစားသမီးတော်ဟု ဆိုသည်။ ခမည်းတော်နန်းတက်သောအခါ သီရိရတနာဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ရွှေကူမြို့ကို စားရပြီး၊ နောင်တွင် စလင်းမြို့ကို လဲလှယ်စားရသည်။

"သား ကျပင်း၊ သမီး စလင်း"ဟု ဆိုသည့်အတိုင်း မင်းတုန်းမင်းက သမီးတော်များတွင် စလင်းမင်းသမီးကို အနှစ်သက်ဆုံးဟု ပြောစမှတ်ပြုကြသည်။ သာမန်အရပ်သူ မယ်တော်က မွေးသော်ငြား စုဖုရားဘွဲ့မည်တပ်၍ ခေါ်ဝေါ်စေသည်။ အိမ်ရှေ့ ကနောင်မင်း ကံကုန်သောအခါ၊ နောင်တက်မည့်မင်း၏ တောင်နန်းမိဖုရားဖြစ်စေရန် ပင်တိုင်စံမင်းသမီးအရာ မြှောက်စားချီးမြှင့်ခံရသည်။

စလင်းစုဖုရားသည် သာသနာတော်ကို များစွာချီးမြှောက်ခဲ့ပြီး၊ အထင်ရှားဆုံးမှာ မန္တလေးမြို့ရှိ စလင်းကျောင်းတိုက်ကြီး ဖြစ်သည်။ ကုသိုလ်တော်ပွား မန္တလေးတောင်ထိပ်ဘုရားဦးတွင် ဇရပ်တစ်စောင် ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသကဲ့သို့ ပဉ္ဇင်းလောင်း၊ သာမဏေလောင်းများကိုလည်း ပဒေသာပင်များနှင့်တကွ သာသနာ့ဘောင်သို့ သွတ်သွင်းတော်မူသည်။

သို့သော် ဆင်ဖြူမရှင်၏ အန္တရာယ်ကို ကြိုတင်ရှောင်ရှားရန်အလို့ငှာ ခမည်းတော်ဘုရား နတ်ပြည်စံ၍ သင်္ဂြိုဟ်ပြီးလျှင်ပြီးချင်း တစ်ပင်တိုင်နန်းကိုစွန့်၍ သာသနာ့ဘောင်သို့ ဝင်ရောက်သွားသည်မှာ သက်တော် ၃၃ နှစ်အရွယ် ၁၈၇၉ ခုနှစ်တွင် ကံတော်ကုန်သည်အထိ ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  စိန်တင်၊ တက္ကသိုလ် (2005)။ *သီပေါဘုရင်နှင့် စုဖုရားလတ်*။ ညောင်ရမ်းစာအုပ်တိုက်။
2. 1 2 3  Cocks၊ Samuel William (1919)။ *A Short History of Burma* (အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြင့်)။ Macmillan and Company, limited။
3. ↑  Foucar၊ Emile Charles Victor (1946)။ *They Reigned in Mandalay* (အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြင့်)။ D. Dobson။
4. ↑  Foucar၊ Emile Charles Vicor (1963)။ *Mandalay the Golden* (အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြင့်)။ D. Dobson။
5. ↑  White၊ Herbert Thirkell (2011)။ *Burma* (အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြင့်)။ Cambridge University Press။ ISBN 978-1-107-60067-6။
6. ↑  Geary၊ Grattan (1886)။ *Burma, After the Conquest: Viewed in Its Political, Social, and Commercial Aspects, from Mandalay* (အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြင့်)။ S. Low, Marston, Searle, & Rivington။
7. ↑  *Amended List of Ancient Monuments in Burma* (အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြင့်)။ Superintendent, Government Print. and Staty. Union of Burma။ 1960။

ကျမ်းကိုး
---------

* မောင်မောင်တင်၊ ဦး (အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄)။ ကုန်းဘောင်ဆက် မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး (တ)။ စတုတ္ထအကြိမ်။ ရန်ကုန်၊ တက္ကသိုလ်များ သမိုင်းသုတေသနဌာန၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်။
* သန်းဆွေ၊ မောင် (ထားဝယ်)။ ကုန်းဘောင်ရှင်းတမ်း။ နှာ ၁၈၇–၁၉၃။
ရှင်ရာဇည (၁၂၂၃ - ၁၂၇၉) သည် "ဒုတိယဘုရားကြီးဆရာတော်" ဟု ထင်ရှားသည့် ကျမ်းပြုဆရာတော် ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

ဆရာတော်ကို ၁၂၂၃ ခုနှစ်၊ နှောင်းတန်ခူးလဆန်း ၄ ရက်နေ့တွင် ဟင်္သာတမြို့၊ ရုံးကြီးရပ်၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်ရွှေအောင် ဖြစ်သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ ဦးလူကလေး - ဒေါ်ဖြူ ဖြစ်သည်။ 

ငယ်စဉ်က ဦးအုဂ်ဖိုရ်ကျောင်း၌ ပညာသင်ကြား၍ ဟင်္သာတလယ်တီဆရာတော်ထံ၌ ပညာဆက်လက်သင်ကြားခဲ့ပြီး သာမဏေပြုခဲ့သည်။ ဘုရားကြီးဆရာတော် ရှင်သာဂရဗုဒ္ဓိနှင့် ဓနုဖြူဆရာတော် ရှင်နရိန္ဒတို့ထံတွင် စာပေများသင်ကြား၍ ၁၂၄၂ ခုနှစ်တွင် "ရှင်ရာဇည" ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် ရဟန်းဘောင်သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ 

မန္တလေးမြို့ ထီးလင်းတိုက်၌ သီတင်းသုံး၍ မိုးထားဆရာတော်၊ မိုင်းခိုင်းဆရာတော်၊ ဆူးခါးဆရာတော်တို့ထံ၌ ပညာဆက်လက်ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ၁၂၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဟင်္သာတမြို့သို့ ပြန်လည်ကြွရောက်၍ သီတင်းသုံးခဲ့သည်။ 

ဆရာတော်သည် သက္ကဋဟိန္ဒီဘာသာများကိုလည်း တတ်ကျွမ်းသည်။

ပျံလွန်တော်မူခြင်း
------------------

ဆရာတော်သည် ၁၂၇၉ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆန်း ၃ ရက်နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။

ကျမ်းများပြုစုခြင်း
-------------------

ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ပြုစုတော်မူခဲ့သည်။

၁။ ဒွိရာသဠဝိနိစ္ဆယစာတမ်း၊

၂။ သလ္လေခပဋိပတ္တိကျမ်း၊

၃။ ဆက္ကပဉှာဝိသဇ္ဇနာကျမ်း။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၁၇၆၊ ၁၇၇။
ရှင်ဝဏ္ဏဓဇ (၁၁၈၆ − ၁၂၅၄) သည် မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် ဆရာတော် ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

ဆရာတော်ကို ၁၁၈၆ ခုနှစ်တွင် တောင်တွင်းကြီးမြို့ အနောက်မြောက် ၁၀ မိုင်အကွာ မြို့သစ်ပိုင် ဝန်ချည်သီးကုန်းရွာတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်ရွှေတောင် ဖြစ်သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ ဦးအောင်ဖြိုး − ဒေါ်နှင်းညို ဖြစ်သည်။ 

ငယ်စဉ်က တောင်တွင်းကြီးမြို့ ရေတိမ်ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ သုံးဝါမရမီ မန္တလေးမြို့ စံကျောင်းတိုက်တွင် ပညာသင်ကြားနေခိုက် ပဉ္စမသံဂါယနာတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ရသည်။ ဆင်ဖြူမရှင်မိဖုရားကြီးက တောင်တွင်းကြီးမြို့ အရှေ့တောင် ဂွေးတောက်ကုန်းရွာအနီးရှိ တောအုပ်ကို ရှင်းလင်းကာ ဘုံးငါးဆင့်ရှိသည့် ကျောင်းတော်ကို ဆောက်လုပ်ကာ လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ထို့အပြင် မြသပိတ်၊ ဒေါင်းမြီးယပ်၊ သလွန်တော်များကိုလည်း လှူဒါန်းခဲ့သည်။

ပျံလွန်တော်မူခြင်း
------------------

ဆရာတော်သည် ၁၂၅၄ ခုနှစ်တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။

စာရေးသားခြင်း
-------------

ဆရာတော် ရေးသားပြုစုတော်မူခဲ့သည့် မေတ္တာစာများမှာ ထင်ရှားသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၁၀၈။
ရှင်ယောဟန်သည် ဇေဗေဒဲ(Zebedee) ၏ သားဖြစ်လေသည်။ ခရစ်တော်သည် ရှင်ယောဟန်ကို အစ်ကို ဖြစ်သူ ယာကုပ် (James "The Great") နှင့် အတူ သာသနာပြုခရီးများအတွက် နောက်လိုက်တမန်တော်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ရှင်ယောဟန်ကို ခရစ်ဝင်ကျမ်းများနှင့် တမန်တော်ဝတ္ထုတို့၌ ထင်ရှားသော တမန်တော် အဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်။ ရှင်ယောဟန် နှင့် သူ၏အစ်ကိုဖြစ်သူ ယာကုပ်ကို ဗောနေရဂက် ("Boanerges") ဟု ခရစ်တော်က ချစ်စနိုးအမည်ပေးခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။ Boanerges မှာ မိုးကြိုးသား (Sons of Thunder) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရလေသည်။ စိတ်မထိန်းနိုင် ဒေါသထွက်လွယ်သဖြင့် ယင်းကဲ့သို့ အမည်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်တန်ရာသည်။ ယာကုပ်ထက် အသက်အရွယ်အားဖြင့် ငယ်ရွယ်သော်လည်း ဗတ်တိဇံယောဟန်ထံတပည့်ခံခဲ့ပြီးမှ ခရစ်တော်နောက်သို့ လိုက်ခဲ့ဟန်တူလေသည်။ 

  

ပုံ(၁) ။ ။ ရှင်ယောဟန်

ရှင်ယောဟန်သည် ခရစ်ယာန်ဘာသာ အတွက် လွန်စွာမှ အရေးပါသော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လေသည်။ လေးခုမြောက်သော ခရစ်ဝင်ကျမ်းအပြင် "ရှင်ယောဟန် ဩဝါဒစာ"၊ "ဗျာဒိတ်ကျမ်း" တို့ကို ရေးသားခဲ့လေသည်။ ကျမ်းစာပညာရှင် တချို့က ထိုကျမ်းများအားလုံးကို ရှင်ယောဟန် ကိုယ်တိုင် ရေးသားခြင်းကို သံသယရှိသော်ငြားလည်း ရှင်ယောဟန်၏ ခရစ်ယာန်သမိုင်း၌ ပါဝင် ပေးဆပ်ခဲ့မှုများကိုကား ငြင်းနိုင်လိမ့်မည်မဟုတ်ချေ။ ကျမ်းစာများ၌ ရှင်ယောဟန်နှင့် ယာကုပ်တို့အား အခြားသော တမန်တော်များထက် ပို၍ အရေးပါအရာရောက်သော သူများအဖြစ် ဇောင်းပေးဖော်ပြခဲ့သည်။

ရှင်ယောဟန်သည် တရားဇရပ်မှူး သမီးအား ရှင်သန်ထမြောက်စေသည့် အချိန်၌ ခရစ်တော်နှင့်အတူ ရှိနေခဲ့သည်။ ခရစ်တော် Tabor တောင်ပေါ်၌ အဆင်းသဏ္ဌာန်ပြောင်းချိန်၌လည်း ရှိနေခဲ့သည်။ ခရစ်တော် အဖမ်းမခံရမှီ ဂေသရှင်မာန် ဥယျာဉ်၌ ဆုတောင်း နေစဉ်အချိန်၌လည်း ခရစ်တော်နှင့် အတူ ရှိနေခဲ့သည်။ သူသည် ခရစ်တော်ရှင်ပြန်ထမြောက်သည် ကို အကြွင်းမရှိယုံကြည်ခဲ့သော တမန်တော်များအနက် တစ်ပါးအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ဂနေငျ်သရက်(Gennesaret) ကမ်းစပ်၌ ခရစ်တော်မှ ကိုယ်ထင်ပြစဉ် သခင့်အား ပထမဦးဆုံး မှတ်မိသိရှိသူဖြစ်သည်။ သမိုင်းဓာတ်ပုံများကို ကြည့်ရှု့လိုလျင် မြင့်မြတ်သောနေရာသို့ အလယ်တစ်ခေါက်ကို ကြည့်ရှု ပါ။

ကျမ်းစာထဲ၌ ဖော်ပြထားချက်များမှ လွဲ၍ ရှင်ယောဟန်၏ အခြားသော အကြောင်းများကို သိရှိရန် မလွယ်ကူလှ။ သူဘယ်သူဘယ်ဝါ အတိအကျကိုသော်လည်းကောင်း၊ သူ၏ သက်မွေးဝမ်းကြောင်း ကို သော်လည်းကောင်း မသိရပေ။ တမန်တော်ကြီးရှင်ပေါလုက ရှင်ယောဟန်သည် ကနဦး ဂျေရုဆလင် အသင်းတော်အား တည်ထောင်ရာတွင် အခြေခံအုတ်ဖြစ် ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ဆိုရိုးစကားများအရ ကနဦး အသင်းတော်များကို တည်ထောင်ခဲ့သော၊ စမုရန(Smyrna) အသင်းတော်ကြီး၏ ဘုန်းတော်ကြီး ဖြစ်ခဲ့သော ပိုလီကပ်(Polycarp) ကို ရှင်ယောဟန်ကိုယ်တိုင် သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်၍ ကနဦးအသင်းတော်များသည် ပိုလီကပ်၊ ရှင်ယောဟန် ကဲ့သို့သော တမန်တော်များမှတဆင့် ခရစ်တော်နှင့် ဆက်နွယ်ခဲ့လေသည်။

ဆိုစကားများအရ ရှင်ယောဟန်သည် မယ်တော်မာရိနှင့် အတူ ဧဖက်(Ephesus) မြို့သို့ ရွေ့ပြောင်း နေထိုင်၍ အသက်ကြီးရင့်သောအခါ ဘုန်းတော်ဝင်စားလေသည်။ ရှင်ယောဟန်သည် (အခြားအနည်းငယ်သော ခရစ်တော်၏တမန်တော်များနည်းတူ) ကွပ်မျက်ခံရခြင်းဘေးမှ ရှားရှားပါးပါး လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ မော်(ရ်)မွန် (Mormon) များ၏ ယုံကြည်ချက်အရမူ ရှင်ယောဟန်သည် အသက်ရှင်ဆဲဖြစ်ပြီး ခရစ်တော်၏ ဒုတိယအကြိမ် ကြွလာမည့် အချိန်ကို စောင့်စားနေလေသည်။

Ref:

* http://jbcs.org.sg
**ရှင်ရာဇိန္ဒ** (၁၂၄၆ - ၁၃၀၂) သည် "ဘုရားဖြူဆရာတော်" ဟု ထင်ရှားခဲ့သည့် ကျမ်းပြုဆရာတော် ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

ဆရာတော်ကို ၁၂၄၆ ခုနှစ်၊ သီတင်းကျွတ်လဆန်း ၄ ရက်နေ့တွင် မြင်းခြံခရိုင်၊ ပုဂံမြို့ အရှေ့လက် ငသရောက်နယ် နှောပင်တွင်းရွာ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သသည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ ဦးညွန့်-ဒေါ်ညိုေး ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကပင် ရှင်စန္ဒိမာထံတွင် ပညာများ သင်ကြားခဲ့သည်။ မန္တလေးမြို့ မိုးကောင်းတိုက် မဟာဝေယန်ဘုံကျော် မိုးကောင်းဆရာတော်ထံတွင် သာမဏေပြုခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ငသရောက်၌ "ရှင်ရာဇိန္ဒ" ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် ရဟန်းပြုခဲ့သည်။ ရဟန်းပြုပြီးနောက် မန္တလေးမြို့၊ မိုးကောင်းတိုက်တွင် စာပေများ သင်ကြားခဲ့ပြီး မြင်းဝန်တိုက်စာချဆရာတော် ရှင်ပညာရံသီနှင့်အတူ ဟင်္သာတမြို့ မြစ်ကွေးတိုက်သို့ ကြွရောက်၍ ပညာဆက်လက်ကာ သင်ကြားခဲ့သည်။

ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိဇယာရာမတိုက် အရှင်ဇဝနထံ၌လည်းကောင်း၊ ရန်ကုန်မြို့ ဘုရားဖြူကျောင်းတိုက်၌လည်းကောင်း ပိဋကတ်တော်များ သင်ကြား၌ မန္တလေးမြို့ မစိုးရိမ်တိုက်တွင် စာချတော်မူခဲ့သည်။ ၁၂၈၅ ခုနှစ်မှစ၍ ရန်ကုန်မြို့ ဘုရားဖြူတိုက်တွင် ပရိယတ်ပို့ချတော်မူခဲ့သည်။

ဆရာတော်သည် ၁၂၉၉ ခုနှစ်တွင် "ရာဇိန္ဒာဘိကဝိဓဇာလင်္ကာရ သာသနကရ" ဘွဲ့နှင့် ၁၃၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲတံဆိပ်တော်များကို ရခဲ့သည်။

ပျံလွန်တော်မူခြင်း
------------------

ဆရာတော်သည် ၁၃၀၂ ခုနှစ်၊ နတ်တော်လဆုတ် ၁၀ ရက်နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။

ကျမ်းများ ပြုစုခြင်း
--------------------

ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ရေးသားပြုစုတော်မူခဲ့သည်။

၁။ သဒ္ဒတ္ထရတနာဝလိမဟာပါဠိအဘိဓာန် (စတုတ္ထဘာဂ)၊

၂။ သာသနဗဟုဿုတပ္ပကာသနီကျမ်း၊

၃။ လောကာယတာဒိဝိနိစ္ဆယ၊

၄။ ဝိနည်းကွန်ချာကျမ်း၊

၅။ မဟာမင်္ဂလဒီပနီ၊

၆။ ဝိဝဋ္ဋနယဒီပနီ၊

၇။ ဗြဟ္မဝိဟာရဒီပနီ၊

၈။ နဝင်္ဂုပေါသထဒီပနီ၊

၉။ ကိုယ်ရေးတရားကျင့်စဉ်၊

၁၀။ မာတာပိတု ဂုဏဒီပနီ (မိဘဂုဏ်ရည်)၊

၁၁။ အာစရိယဂုဏဒီပနီ၊

၁၂။ သာသနဂုဏဒီပနီ၊

၁၃။ ကပိပိယဒီပနီနိသျ၊

၁၄။ ကျောက်စာပါဌ်နိသျ၊

၁၅။ နိဗ္ဗာနတ္ထပ္ပကာသနီ၊

၁၆။ ဝိနယဓရ အတ္ထုပ္ပတ္တိ

၁၇။ ဝိနယဓရချိန်ခွင်၊

၁၈။ ဘိက္ခုနီအဆုံးအဖြတ်၊

၁၉။ အပတ္တာဓိကရဏ အနုယုဉ္ဇနာဒိဝိနိစ္ဆယ၊

၂၀။ ကာလာမသုတ်နိသျ၊

၂၁။ စေတိယပဋိသင်္ခရဏပ္ပဒီပိကာစာတမ်း၊

၂၂။ ကလျာဏီကျောက်စာပါဌ်နိသျ၊

၂၃။ ဝိနိစ္ဆယစာစောင်များ။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၁၆၅၊ ၁၆၆။
ဖီဒယ်လ် အလီဂျန်ဒရို ကက်စထရို ရပ်ဇ် (၁၉၂၆၊ ဩဂုတ် ၁၃ရက်မွေး - ၂၀၁၆၊ နိုဝင်ဘာ ၂၅ ရက်ကွယ်လွန်) သည် ကျူးဘား တော်လှန်ရေး သမားတစ်ဦး နှင့် နိုင်ငံရေး သမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၆ ခုနှစ် အထိ ကျူးဘားနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ် အထိ ကျူးဘား သမ္မတ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ကျူးဘားကွန်မြူနစ် ပါတီ၏ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် ပါတီ စတင်တည်ထောင်သော ၁၉၆၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၁ အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေး ခံယူချက်အားဖြင့် လီနင်ဝါဒ နှင့် မာ့က်စ်ဝါဒ ကို ယုံကြည်ကိုးစားသူဖြစ်သူ ကျူးဘားနိုင်ငံကို သူ အုပ်ချုပ်နေစဉ်ကာလ အတွင်းတွင် တစ်ပါတီ စနစ်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး စက်ရုံအလုပ်ရုံများကို ပြည်သူပိုင် အဖြစ် သိမ်းခဲ့သည်။

ချမ်းသာသော လယ်သမားတစ်ဦး၏ တရားမဝင်သော သားအဖြစ် မွေးဖွားခဲ့သူ ကက်စထရိုသည် ဟာဗားနား တက္ကသိုလ်တွင် ပညာသင်ကြားနေစဉ် ကာလ အတွင်း လက်ဝဲ နှင့် အရင်းရှင် ဆန့်ကျင်သည့် နိုင်ငံရေး လုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ဒိုမီနီကန် သမ္မတနိုင်ငံ နှင့် ကိုလမ်ဘီယာနိုင်ငံ တို့တွင် လက်နက်ကိုင် သူပုန်ထမှုများတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီးနောက် အမေရိကန် ကျောထောက်နောက်ခံပေးထားပြီး အများစုက အာဏာရှင် အဖြစ် ရှုမြင်ကြသော ကျူးဘားသမ္မတ ဖူလ်ဂျန်စီရို ဘာတစ္စတာ အား ဖြုတ်ချမှ ဖြစ်မည်ဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် မွန်ကာဒါ စစ်စခန်းအား ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်မှုကို ဦးဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် မအောင်မြင်ခဲ့ဘဲ ထောင်သွင်း အကျဉ်းချခံခဲ့ရသည်။

ဖီဒယ်လ် ကက်စထရို သည် နိုဝင်ဘာ ၂၅ ရက် ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဟာဗားနားမြို့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၉၀ အရွယ်ရှိပြီဖြစ်သည်။
အမြိုက်သုဒ္ဓါကို ပက်ဖျန်းနေဟန် ဖြစ်သည်။ 
လက်နှစ်ဖက်ကို လက်ဝါးဖြင့် ယှက်ထားပြီးလျှင် လက်ညှိုးနှစ်ချောင်းကို ပူး၍ ထိပ်ဖျားချင်း ထိထားသည်။ ထိုလက်ညှိုးများကို အမြိုက်သုဒ္ဓါဘုတ်ထည့်ထားသော ကလသတာအိုးထဲသို့ စိုက်ပြ ထားသော ဟန်ဖြစ်သည်။ 

လူနတ်ဗြဟ္မာ သတ္တဝါအပေါင်းတို့အား အမြိုက်အရသာကို ခွဲဝေပက်ဖျန်းပေးနေသည့် သဘော ဖြစ်ပေသည်။ 

ဒါနမင်္ဂလာ, ဉာတကာနဉ္စ သင်္ဂဟမင်္ဂလာ, ပုတ္တဒါရဿ သင်္ဂဟမင်္ဂလ, ဓမ္မစရိယာ, ဗြဟ္မစရိယာ မင်္ဂလာများကို သရုပ်ဆောင်ထားပေသည်။

ကရုဏာရသ, အဗ္ဗုတရသများကို ပေါ်လွင်ထင်ရှားစေသည်။ ဝိမုတ္တိရသသဘောကို အနှစ်သာရအားဖြင့် ဖော်ပြခြင်း ဖြစ်သည်။ 

ဒါနပါရမီ, မေတ္တာပါရမီ စခန်းများသို့ ညွှန်ပြသောသဘောကို ဆောင်ပေသည်။ 

ပြယုဂ်ပုံစံအားဖြင့် ဗြဟ္မာမင်း၏ပုံများတွင် ဤခေပနမုဒြာကို တွေ့ရသည်။ နာမသင်္ဂီတိရုပ်ပွားတော်များတွင် ဤခေပနမုဒြာမျိုးကို တွေ့ရတတ်ပေသည်။ 

ခေပနမုဒြာပါရှိသော ရုပ်ပွားဆင်းတုများကို ကိုးကွယ်လျှင် လာဘ်ရွှင်ခြင်း, ပီယသိဒ္ဓိ, လာဘသိဒ္ဓိ, ကာယသိဒ္ဓိ ပြီးပြည့်စုံခြင်း အမွေအနှစ်ရတနာပစ္စည်းများရရှိခြင်း, စားဘွယ် သောက်ရာများ အလျှံပယ်ရရှိခြင်း, စည်းစိမ်တိုးပွားခြင်း, အေးချမ်းသာယာသော ဘဝကို ရရှိခြင်း, ကာမဂုဏ်စည်းစိမ်ခံစားရခြင်း, မင်္ဂလာကျက်သရေတိုးပွားခြင်း စသော အကျိုးထူးများကို ရရှိသည်ဟု တန္တရာယာန ကျမ်းဂန်များ၌ ဖော်ပြထားသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  KSEPANA MUDRĀ
IBI. p. 436.
Ic.T.L. p. 22.
2. 1 2  စဝ်ထွန်းမှတ်ဝင်း မဟာဝိဇ္ဇာ (ရန်ကုန်)၊ မဟာဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး (ဟားဗဒ်) အထက်တန်း သုတေသန ပညာရှင်ဘွဲ့ (ဟားဗဒ်) ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ သုတေသနနှင့် ကျမ်းပြုဌာနခွဲ သာသနာရေး ဦးစီးဌာန။ *မြန်မာ့ရိုးရာ ပဋိမာ သိပ္ပံပညာ*။
မင်းတုန်းမင်းအုတ်ဂူပြာသာဒ်ပုံ

မင်းတုန်းမင်း အုတ်ဂူပြာသာဒ်
---------------------------

ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင်ဘဝရှင် မင်းတုန်းမင်း၏ အုတ်ဂူပြာသာဒ် ဖြစ်သည်။ သားတော် ရတနာပုံ ဒုတိယနန်းစံ သီပေါမင်း၏ ကောင်းမှုဖြစ်သည်။

### တည်နေရာ

မန္တလေးနန်းတွင်း အတွင်းမြို့ရိုးအရှေ့မြောက်ထောင့်တွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနာချုပ်စခန်းရုံးနှင့် အတွင်းမြို့ရိုးသစ်တပ်၊ အနောက်ဘက်တွင် မြနန်းစံကျော်ရွှေနန်းတော်၊ တောင်ဘက်တွင် ပုဂံမင်းမယ်တော် အုတ်ဂူပြာသာဒ်၊ ကျောက်စာရုံနှင့် ပဟိုရ်စင်၊ မြောက်ဘက်တွင် လောင်းရှည်မိဖုရား ဂူပြာသာဒ်နှင့် ဒင်္ဂါး စက်ရုံတို့ တည်ရှိသည်။ 

မင်းတုန်းမင်း၊ ပုဂံမင်းမယ်တော်၊ ဆင်ဖြူမရှင်၊ လောင်းရှည်မိဖုရားတို့၏ အုတ်ဂူပြာသာဒ် ပန္နက်ပုံ
### သမိုင်းအကျဉ်း

ပဉ္စသင်္ဂါယနာတင်ဘဝရှင် မင်းတုန်းမင်းသည် သက္ကရာဇ် ၁⁠၁၇၆ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားပြီး အမရပူရနန်းတော်တွင် နောင်တော်ပုဂံမင်းကို သက္ကရာဇ် ၁၂၁၄ ခုနှစ်တွင် ထီးနန်းချပြီး ဘုရင်အဖြစ် စတင်အုပ်စိုးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဗေဒင်သိုက်တဘောင်ကိန်းခန်းအလိုအရ အမရပူရမှ မန္တလေးသို့ နန်းတော်နှင့် မြို့တော်ကိုပြောင်းရွှေ့နန်းစံခဲ့သည်။ မင်းတုန်းမင်၏တစ်သက်တာတွင် တိုင်းပြည်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ခေတ်မီတိုးတက်ရေးလုပ်ငန်းတို့ကို တိုးတက်အောင် စွမ်းဆောင်ခဲ့ရုံမျှမက အထူးသဖြင့် သာသနာရေးနှင့်ပတ်သက်ပြီး ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင်သည်အထိ ထူးခြားစွာစွမ်းဆောင်ခဲ့သော ဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်ပါသညီ။ သက္ကရာဇ် ၁၂၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် နတ်ရွာစံခဲ့ရာ ကြိုတင်မှာကြားချက်အရ မီးရှို့ခြင်းမပြုဘဲ ယခုနေရာတွင် ရုပ်ကလာပ်တော်အား ဂူသွင်းသင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ မှန်စီလက်ရာမှာ မင်းတုန်းမင်း၏ မွေးစားသားတော် ရှမ်းပြည်နယ်၊ ညောင်ရွှေစော်ဘွား၏ ကုသိုလ်ဖြစ်သည်။

### အမျိုးအစား

အုတ်အင်္ဂတေဖြင့် တည်ဆောက်ထားပြီး စိန်တောင်များရံလျက် တံတိုင်းငယ်ကာရံထားသည်။

### လက်ရှိအခြအနေ

မင်းတုန်းမင်းအုတ်ဂူပြာသာဒ်သည် မြေပြင်မှ ၃ ပေ၊ ၆ လက်မအမြင့် အုတ်ခုံပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားပြီး ထိုအုတ်ခုံကိုတက်ရန် လေးဘက်စလုံးတွင် လှေကားများ တပ်ဆင်တည်ဆောက်ထားသည်။ အုတ်ဂူပြာသာဒ်မှာ မူလအုတ်အင်္ဂတေဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်။ ဘုံခုနှစ်ဆင့်ပြာသာဒ်မျိုး ဖြစ်သည်။ မင်းတုန်းမင်းနတ်ရွာစံပြီးနောက် မွေးစားသားဖြစ်သူ ညောင်ရွှေစော်ဘွားကြီးက မှန်စီကုသိုလ်ပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။ မင်းတုန်းမင်း၏ရုပ်ကလာပ်ကို မီးရှို့ပြာချခြင်းမပြုပဲ အုတ်ဂူပြာသာဒ်အတွင်း ဂူသွင်းသင်္ဂြိုဟ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ အုတ်ဂူပြာသာဒ်တွင် တပ်ဆင်မွမ်းထားသော အမွှမ်းပန်းများမှာလည်း ရတနာပုံခေတ်ကိုယ်စားပြု စံထားလောက်သည့် အင်္ဂတေပန်းတော့များ ဖြစ်သည်။ ထိန်းသိမ်းထားရှိမှုကြောင့် ပျက်စီးယိုယွင်းမှုနည်းပါးသည်။ အုတ်ဂူပြာသာဒ် အုတ်ခုံအရှေ့လှေကားအနီးတွင် မင်းတုန်းမင်းအကြောင်း အင်္ဂလိပ်-မြန်မာဘာသာများဖြင့် ရေးထိုးထားသော ကျောက်စာတစ်ချပ်ရှိသည်။ မင်းတုန်းမင်းအုတ်ဂူပြာသာဒ်နှင့် အတူ မိဖုရားများဖြစ်ကြသော ဆင်ဖြူမရှင်၊ လောင်းရှည်နှင့် ပုဂံမင်းမယ်တော်တို့ကိုပါ ဝန်းရံလျက် တံတိုင်းတစ်ခုတည်းအတွင်း တည်ဆောက်ထားသည်။ အနောက်ဘက်မျက်နှာတွင် ဝင်ပေါက်တစ်ခုသာရှိသည်။

### ထိန်းသိမ်းမှု

ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ ရှေးဟောင်းသုတေသန၊ အမျိုးသားပြတိုက်နှင့် စာကြည့်တိုက်ဦးစီးဌာနက ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားသည်။

အကိုးအကား
---------

1. ↑  မန္တလေးဒေသရှေးဟောင်းအဆောက်အအုံမျာမှတ်တမ်း၊ အမှတ်(၁)။ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ ရှေးဟောင်းသုတေသန၊ အမျိုးသားပြတိုက်နှင့် စာကြည့်တိုက်ဦးစီးဌာန။ ဒုကြိမ်။ ၂၀၁၁ ခု ဖေဖော်ဝါရီလ
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**အရှင်မဘဒ္ဒါကို စိတ်မချမ်းသာအောင်ပြုမှု။** 

အမှုသည်—**ထုလ္လနန္ဒာ။**

အလုပ်တူ ငြူစူ
-------------

သာတ္ထိမြို့၌ ထုလ္လနန္ဒာသည် ဘုရားတရားတော်၌ များစွာ သင်ကြား တတ်မြောက်သူဖြစ်၍ တရားတော်ကို ရွတ်ဆိုနိုင် ဆောင်ရွက်မှတ်သားနိုင်၏၊ ပရိသတ်၌ ရဲရင့်၏၊ တရားဟော ကောင်း၏၊ ဘဒ္ဒါကာပိလာနီ အရှင်မလည်း ထိုကဲ့သို့ပင် စွမ်းရည်သတ္တိ ပြည့်စုံ၏၊ ထူးခြားချက်ကား (အထက်တန်းမှ ရဟန်းပြုလာသူဖြစ်၍ လည်းကောင်း အနေအထိုင် မွန်မွန်ရည်ရည် ရှိ၍လည်းကောင်း) အထက်တန်းကျ ပေသည်ဟု ချီးမွမ်းခံရသူဖြစ်လေသည်၊ မြို့သူမြို့သားတို့သည် ဘိက္ခုနီကျောင်းသို့ သွားသောအခါ အရှင်မဘဒ္ဒါအထံ ရှေးဦးစွာသွား၍ ထုလ္လနန္ဒာအထံသို့ နောက်မှ သွားကြကုန်၏။

ထိုသို့ ဖြစ်ပုံကို အကြောင်းပြု၍ ထုလ္လနန္ဒာသည် အရှင်မဘဒ္ဒါ အပေါ်၌ ကိုယ့်ထက်သာမနာလိုရကား အရှင်မဘဒ္ဒါကို စောင်းမြောင်း၍ "တစ်နေ့လုံး လူဝတ်ကြောင်တွေကို သိအောင်တရားဟောနေ-အမျိုးမျိုး အကြောင်းပြ၍ ဟောပြနေတဲ့ ဘိက္ခုနီတွေဟာ ပစ္စည်းလာဘ်လာဘကို အလိုမရှိကြသူတွေ တဲ့လား ရသမျှ ပစ္စည်းဖြင့် တင်းတိမ်ရောင့်ရဲကြသူတွေတဲ့လား လူတို့နှင့် ကင်းကင်းရှင်းရှင်း မရောမနှော နေကြသူတွေတဲ့လား၊ ဤသို့စောင်းမြောင်း ပြောဆိုရုံမကဘဲ, အရှင်မဘဒ္ဒါ၏ ရှေ့၌ (မလေးစားသောအားဖြင့်) လမ်းလျှောက်၍လည်းနေ၏၊ မတ်တတ်ရပ်၍လည်းနေ၏၊ လည်းလျောင်း၍လည်း နေ၏။ စာကိုဖြစ်စေ ရွတ်ပြပို့ချ၏။ မိမိကိုသော်လည်း တစ်စုံတစ်ယောက်က ရွတ်ပြပေးစေ၏။ စာကိုသော်လည်း ပြန်ဆိုနေ၏။ ထိုသို့ အရှင်မဘဒ္ဒါ မချမ်းသာအောင် ပြုမှုကို မြင်ရ ကြားရသော ဘိက္ခုနီတို့က ကဲ့ရဲ့ကြ၍ ဘုရားရှင်ကို တဆင့်လျှောက်ကြသောကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ဘိက္ခုနိယာ သဉ္စိစ္စ အဖာသုံ ကရေယျ, ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

စေတနာနှင့်တကွ စေ့ဆော်၍ (မချမ်းသာအောင်ပြုမည် ဟူသောစိတ်ဖြင့်) အခြားဘိက္ခုနီ၏ မချမ်းသာမှုကို ပြုသော ဘိက္ခုနီမှာ ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
မော်ဒျူလေးရှင်း (Modulation) ဆိုသည်မှာ ဆက်သွယ်ရေးစနစ်တွင် သုံးစွဲသော ကြိမ်နှုန်းမြင့်လှိုင်းများ၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို ပြောင်းလဲပေးခြင်းကို ခေါ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် တယ်လီဖုန်း ဆက်သွယ်ရေးတွင် စကားပြောသံများကို ပြောဆိုသူဖက် အခြမ်းမှ နားထောင်သူဖက် အခြမ်းသို့ ထုတ်လွှင့်ရန် အတွက် စကားပြောရာမှ ထွက်ပေါ်လာသည့် ကြိမ်နှုန်း များကို အသံလွှင့်မည့် ကြိမ်နှုန်း နှင့် ပေါင်းစပ် ပေးရသည်။ ထိုသို့ ပေါင်းစပ်ပေးခြင်းကို မော်ဒျူလေးရှင်း ပြုလုပ်သည်ဟု ခေါ်သည်။ အခြားတစ်ဖက်မှ ထိုလှိုင်းကို ဖမ်းယူ ရရှိသည့် အခါတွင် စကားပြောသံကို အသံလွှင့်သည့် ကြိမ်နှုန်းမှ ပြန်လည် ခွဲထုတ် ရယူရသည်။ ၎င်းကို ဒီမော်ဒျူလေးရှင်း(Demodulation) ဟု ခေါ်သည်။

အင်နာလော့ နည်းစနစ်ဖြင့် မော်ဒျူလေးရှင်း ပြုလုပ်ရာတွင် ထုတ်လွှင့်မည့် ကြိမ်နှုန်း၏ လှိုင်းပမာဏ (Amplitude) ကို ပြောင်းလဲ ပေးခြင်း၊ ကြိမ်နှုန်းကို ပြောင်းလဲပေးခြင်း၊ လှိုင်း၏ ထောင့်ပမာဏ (Phase) ကို ပြောင်းလဲပေးခြင်းတို့ဖြင့် ပြုလုပ်နိုင်သည်။ လှိုင်းပမာဏ ပြောင်းလဲခြင်းကို Amplitude Modulation သို့မဟုတ် AM ဟု ခေါ်ပြီး ရေဒီယိုလှိုင်းများကို အလွန်ဝေးကွာသော အရပ်ဒေသများသို့ ထုတ်လွှင့်ရာတွင် အသုံးပြုသည်။ ကြိမ်နှုန်း ပမာဏ ပြောင်းလဲခြင်းကို Frequency Modulation သို့မဟုတ် FM ဟု ခေါ်ပြီး အရပ်ဒေသ တစ်ခုအတွင်း အသုံးပြုသော စကားပြောစက်များ နှင့် မြို့တစ်မြို့ချင်းစီတွင် ထုတ်လွှင့်သော ရေဒီယို စတေရှင်များတွင် အသုံးပြုကြသည်။ လှိုင်း၏ ထောင့်ပမာဏ ပြောင်းလဲပေးခြင်းကို Phase Modulation သို့မဟုတ် PM ဟု ခေါ်သည်။ လှိုင်း၏ ထောင့်ပမာဏ ပြောင်းလဲခြင်းကို ဒစ်ဂျစ်တယ် ဆက်သွယ်ရေး စနစ်များတွင် ပိုမို အသုံးပြုလေ့ ရှိကြသည်။

ဒစ်ဂျစ်တယ် နည်းစနစ်ဖြင့် မော်ဒျူလေးရှင်း ပြုလုပ်သည့် FSK၊ PSK ၊ QAM စသည့် နည်းစနစ် အများအပြားကိုလည်း ဒစ်ဂျစ်တယ် ဆက်သွယ်ရေးစနစ်များတွင် အများအပြား အသုံးပြုလေ့ ရှိကြသည်။
**မော်ဒယ်** ဆိုသည်မှာ ဒြပ်ဝတ္ထု သို့မဟုတ် စိတ်ကူးပုံဖော်ထားသည့် အရာတစ်ခု၊ ၎င်းကို လေ့လာမှုလုပ်ငန်းစဉ် တစ်ခုတွင် မူလ အရာဝတ္ထုအစား အစားထိုးအသုံးပြုသည်၊ သုံးသည့်အချိန်တွင် မူလအရာဝတ္ထု၏ အရေးကြီးသော စရိုက်လက္ခဏာများ၊ အရည်အသွေးများကို မော်ဒယ်တွင် ထည့်သွင်းထားသည်။ မူလအရာဝတ္ထု object ဆိုသည်မှာ Reality ဖြစ်သော အရာဝတ္ထု၊ အကြောင်းအရာ၊ အဖြစ်အပျက်တို့ကို ဆိုလိုသည်။
Modeling ဆိုသည်မှာ Reality များ၏ လက္ခဏာများကို တွက်ချက်ရာတွင် နားလည်ရလွယ်ကူအောင် ကူညီပေးသောနည်းလမ်းများထဲက တစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။ အရှိတရားအစစ်ကို ထင်ဟပ်စေမည့် ပုံစံ တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခြင်းဖြစ်သည်။ Reality များ၏ စရိုက်လက္ခဏာများ (characteristics)၊ အရည်အသွေးများ (properties) ကို မော်ဒယ်တွင် ရုပ်ပုံများ၊ သင်္ချာညီမျခြင်းများ၊ ပရိုဂရမ်များ၊ algorithms များဖြင့် ကိုယ်စားပြုပြီး ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။

  


|  |  |
| --- | --- |
| Disambiguation icon |  ဤသံတူကြောင်းကွဲစာမျက်နှာ​သည် ခေါင်းစဉ်တူပြီး အဓိပ္ပာယ်နှင့် အကြောင်းအရာမတူသော ဆောင်းပါးများကို စုစည်းထားသော ဆောင်းပါးစု စာရင်း ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ ဆောင်းပါးအတွင်းလင့်ခ် တစ်ခုမှတဆင့် ဤနေရာသို့ သင်ရောက်ရှိလာပါက၊ ဆောင်းပါးအတွင်းရှိ လင့်ခ်ကို ရည်ရွယ်သည့်နေရာသို့ မှန်ကန်စေရန် ပြင်ဆင်ပေးနိုင်ပါသည်။ |
**သောဏာထေရီ** သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ဧတဒဂ်ရ ရဟန်းမိန်းမတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ သောဏာထေရီသည် ထက်သန်သောလုံ့လရှိသည့်အရာတွင် မြတ်စွာဘုရားက ဧတဒဂ် ပေးတော်မူခဲ့သည်။

ဘဝဇာတ်ကြောင်း
-------------

ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကမ္ဘာတစ်သိန်းအထက်တွင် ပဒုမုတ္တရ မြတ်စွာဘုရား ပွင့်၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တွင် သောဏာထေရီသည် သူဌေးမျိုး၌ ဖြစ်၏။ ထိုဘုရားထံတွင်ပင် တရားတို့ကို နာကြား၏။ ထိုအချိန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းမတစ်ဦးအား လုံ့လထက်သန်သော အရာတွင် ဧတဒဂ်ထားတော်မူ၏။

ထိုသို့ ဧတဒဂ်ပေးသည်ကို သောဏာထေရီသည် မြင်လေ၍ မြတ်စွာဘုရားအား ကောင်းမှုကို ပြု၏။ ထို့နောက် ထိုကဲ့သို့ ဧတဒဂ်ရရန် ဆုတောင်း၏။ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားလည်း ဂေါတမအမည်ရှိသည့် ဘုရားလက်ထက်တွင် "သောဏာ" ဟူသော အမည်ဖြင့် ထင်ရှားသည့် တပည့်သာဝိကာမ ဖြစ်မည်ဟု မိန့်တော်မူ၏။

ထိုသို့ ပြုခဲ့သည့် ကောင်းမှုကုသိုလ်ကံတို့ကြောင့် သေလွန်သော် တာဝတိံသာ နတ်ပြည်သို့ ရောက်၏။

ရဟန်းပြုခြင်း
-------------

နောက်ဆုံးဘဝသို့ ရောက်သော် သာဝတ္ထိပြည်တွင် သူဌေးမျိုး၌ ဖြစ်၏။ အရွယ်ရောက်သော် အိမ်ထောင်ပြု၏။ ထို့နောက် သားသမီးဆယ်ဦး ဖွားမြင်၏။ လင်ယောက်ျားဖြစ်သူသည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းအဖြစ် ဝင်ရောက်၏။ ထို့နောက် သောဏာထေရီသည်လည်း သာသနာ့ဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့၏။

ဧတဒဂ်ရခြင်း
-----------

တစ်ခုသောအခါတွင် ရဟန်းမိန်းမတို့သည် သောဏာထေရီ ရေကိုနွေးစေရန် ကျိုချက်စေကာ ထွက်သွား၏။ထိုအခါ သောဏာထေရီသည် စိတ်ကို ကောင်းစွာဆောက်တည်၍ အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာမ ဖြစ်လေ၏။ 

ရဟန်းမိန်းမတို့သည် ပြန်လာ၍ ရေနွေးမေး၏။ ထိုအခါ သောဏာထေရီသည် တေဇောဓာတ်ကို အဓိဋ္ဌာန်၍ ရေကို လျင်မြန်စွာ နွေးစေ၏။ 

ထိုအခါ ရဟန်းမိန်းမတို့သည် အံ့ဩကြကုန်လျက် မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်ထားကြ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အောက်ပါအတိုင်း မိန့်တော်မူ၏။

> အကြင်သူသည် ပျင်းရိယုတ်လျော့သော လုံ့လရှိလျက် အနှစ်တစ်ရာပတ်လုံး အသက်ရှင်။ ထိုသူထက် ဝီရိယကို မြဲမြံစွာ အားထုတ်သူ၏ တစ်ရက်မျှ အသက်ရှင်ခြင်းက မြတ်၏။
> 
> 

ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် သောဏာထေရီကို ဧတဒဂ် ပေးတော်မူ၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  *ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ထေရီအပဒါန်ပါဠိတော်၊ ကုဏ္ဍလကေသီဝဂ်*။
Dark grey and black static with coloured vertical rays of sunlight over part of the image. A small pale blue point of light is barely visible.ကမ္ဘာမှ အဝေးဆုံး စံချိန်တင် မိုင် သန်းပေါင်း ၃,၇၀၀ (ကီလိုမီတာ သန်းပေါင်း ၆,၀၀၀) ခန့် အကွာအဝေးမှ ဗွိုင်ယေဂျာ အမှတ် (၁) အာကာသယာဉ်ဖြင့် ၁၉၉၀ ခုနှစ်တွင် ရိုက်ကူးခဲ့သော နေစကြဝဠာ၏ မိသားစုဓာတ်ပုံများ ပုံတွဲထဲမှ ကမ္ဘာဂြိုဟ် ၏ဓာတ်ပုံ
***အပြာဖျော့အစက်*** (အင်္ဂလိပ်: Pale Blue Dot) သည် ကမ္ဘာမှ အဝေးဆုံး စံချိန်တင် မိုင် သန်းပေါင်း ၃,၇၀၀ (ကီလိုမီတာ သန်းပေါင်း ၆,၀၀၀) ခန့် အကွာအဝေး မှ ဗွိုင်ယေဂျာ ၁ အာကာသယာဉ် ၁၉၉၀ ခုနှစ် တွင် ရိုက်ကူးခဲ့သော နေစကြဝဠာ၏ မိသားစုဓာတ်ပုံများ ပုံတွဲထဲမှ ကမ္ဘာဂြိုဟ် ဓာတ်ပုံ ၏ အမည် ဖြစ်သည်။

ဤဓာတ်ပုံတွင် မြေကမ္ဘာကို အာကာသ ဟင်းလင်းပြင်ကြီးထဲမှ အစက်ကလေး တစ်စက် အဖြစ်သာ တွေ့မြင်ရသည်။

နောက်ခံ သမိုင်း
---------------

နက္ခတ္တဗေဒ ပညာရှင် ကားလ် ဆေဂန် ၏ မေတ္တာရပ်ခံချက် အရ အဓိက ရည်မှန်းချက် ပြီးဆုံး၍ နေစကြဝဠာမှ ထွက်ခွာလျက်ရှိသည့် ဗွိုင်ယေဂျာအမှတ် (၁) အာကာသယာဉ်ကို ကင်မရာ နောက်ပြန်လှဲ့၍ ကမ္ဘာဂြိုဟ်၏ပုံကိုရိုက်ရန် နာဆာ (NASA) မှ အမိန့်ပေး ရိုက်ယူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

A space probe resting on a stand, with a parabolic antenna pointing upwards and two arms extending from the sides, bearing cameras and other devices, against a black background curtainဗွိုင်ယေဂျာ အမှတ်(၁) အာကာသယာဉ်

ကိုးကား
-------

1. ↑  A Pale Blue Dot။ The Planetary Society။  2014-12-21 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  From Earth to the Solar System, The Pale Blue Dot။ NASA။ 18 December 2014 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  2014-12-24 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
|  |
| --- |
| **၁၉၂၅** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဩဂုတ်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
**မန်းချောင်း**သည် ဧရာဝတီမြစ်၏ လက်တက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၇၈ မိုင်ရှည်လျား၍ ရှေးအခါက နမ္မဒါမြစ်ဟု ခေါ်သည်။ မင်းဘူးခရိုင် ငဖဲမြို့နယ်၏ အနောက်တောင်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်တွင် မြစ်ဖျားခံ၍ အရှေ့ဘက်သို့ စီးဆင်းကာ မင်းဘူးခရိုင်တွင်းသို့ ဖြတ်သန်း ပြီးလျှင် မင်းဘူးအထက် ၅ မိုင်ခန့်အကွာတွင် ဧရာဝတီမြစ်တွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ တောင်ပေါ်မှ စီးဆင်းလာ၍ ဆည်တော်ရွာသို့ ရောက်သောအခါ မြေပြန့်သို့ ရောက်လာ၏။ ထိုဒေသတွင် မြစ်ဝှမ်းသည် တစ်မိုင်ခန့် ကျယ်၍ ဧရာဝတီမြစ်နှင့် ဆုံသောနေရာတွင် ၇ မိုင်၊ ၈ မိုင်ခန့်အထိ ကျယ်သည်။ မန်းချောင်း၏ အောက်ခင်းသည် ကျောက်စရစ် ထူသည်။ ရေတစ်နှစ်ပတ်လုံး အဆက်မပြတ် စီးဆင်းသည်။ သို့သော် နွေရာသီတွင် ရေအတော်နည်းသွားသည်။ မန်းချောင်းတစ်လျှောက် နွေရာသီတွင် လှေသမ္ဗန်များ ကူးသန်းသွားလာနိုင်ခြင်း မရှိဘဲ၊ မိုးရာသီတွင်မူ အိုင်းမအထိ ကူးသန်းသွားလာနိုင်သည်။ မန်းချောင်းသည် ဆည်တော်ရွာ လွန်သည်မှစ၍လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး အလို့ငှာ ရေပေးသွင်းခြင်းအတွက် အဓိကအသုံးဝင်သည်။ ဆည်တော်မှ ဧရာဝတီမြစ်ဆုံရာသို့ အတည့်တိုင်းလျှင်မိုင် ၂ဝ ရှိသည်။

မင်းဘူးခရိုင်တွင်းရှိ စက်တော်ရာ စေတီတည်ရာ တောင်ကုန်းသည် မင်းချောင်း၏ ကမ်းဘေးတွင် တည်ရှိသည်။ သို့ဖြစ်၍ ရွှေစက်တော်ကို မန်းစက်တော်ရာဟူ၍ ခေါ်သဖြင့် မန်းချောင်းသည် ထင်ရှားသည်။ 

မန်းစက်တော်ရာ ဘုရားပွဲခင်းကို ဘုရားတောင်ခြေ မန်းချောင်းနံဘေးတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသည်။
မန်းချောင်း တစ်လျှောက်လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး အလို့ငှာ ရှေးမြန်မာမင်းများ လက်ထက်ကပင် ဆည်မြောင်းများ ဖောက်လုပ်ထားခဲ့သည်။ မန်းချောင်းတူးမြောင်းစုအတွက်ရေကို အိုင်းမတွင် ချောင်းကို ကန့်လန့်ဖြတ်ကာ တည်ဆောက်ထားသော အင်္ဂတေရေလွှဲဆည်ကြီးမှရသည်။ ထိုရေလွှဲဆည်မှာမူလက ကျောက်တုံးများဖြင့် ပြုလုပ်ထားခဲ့သော်လည်း၊ နောင်အခါ ကျောက်တုံးများဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အချောကိုင်ထားခဲ့လေသည်။ ဆည်ထိပ်မှာ ပေ ၄ဝဝ ရှည်၍၊ တူးမြောင်းတံခါးမကြီးမှသည် ချောင်းရိုးတစ်လျှောက် ပေ ၃ဝဝ ခန့် ရှည်လျားသည်။ တူးမြောင်းအတွင်း ကျောက်စရစ်များ စီးဝင်ပါလာတတ်သဖြင့် ရေစီးအားမှာ တဖြည်းဖြည်း လျော့ပါးလာသည်။ ချောင်းရေမှာလည်း မရေရာလှသဖြင့် အလှည့်ကျ ရေပေးသွင်းခြင်းပြုရလေသည်။ တူးမြောင်းများဖြင့် ရေပေးသွင်းနိုင်သောကြောင့် မန်းချောင်း၏ ကမ်းနှစ်ဖက်လုံးတွင်စပါး၊ ဝါ၊ နှမ်း၊ ပဲ၊ ကွမ်းပင် စသည်တို့ကို ကောင်းစွာ စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။ မန်းချောင်း၏ ရေသောက်နယ်မှာ ဧက ၃ဝ,ဝဝဝ နီးပါးရှိသည်။ မန်းချောင်း၏ ကမ်းဘေးနှစ်ဖက်တွင် ရွာပေါင်း ၅ဝ၊ ၆ဝ မျှ ရှိပေသည်။

မင်းဘူးမြို့နှင့် ငဖဲမြို့ အမည်များလည်း မန်းချောင်းကို အကြောင်းပြု၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော အမည်များဖြစ်၏။ မင်းဘူးမြို့အနီးတွင် မန်းချောင်းသည် ဧရာဝတီမြစ်အတွင်း စီးဝင်ပေါင်းဆုံသောကြောင့် မန်းပူးဟု ခေါ်ရာမှ မင်းပူး၊ မင်းဘူး ဖြစ်လာသည်။ ထို့ပြင်ငဖဲမြို့အနီးတွင် မန်းချောင်း လွှဲဖယ် စီးဆင်းသောကြောင့် မန်းဖယ်၊ မန်းဖဲ၊ မဖဲ၊ ငဖဲ ဖြစ်လာသည်ဟု ဆိုလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)
|  |
| --- |
| **၁၉၄၃** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဩဂုတ်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၂၀** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဩဂုတ်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၂၄** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဩဂုတ်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------