recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ကိပ်တောင်းမြို့ မြင်ကွင်း
ကိပ်တောင်းမြို့သည် တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ တွင် ရှေးအကျဆုံးနှင့် ဒုတိယအကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ဂွတ်ဒ်ဟုပ်အငူပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်၍ တောင်အာဖရိကပြည်ထောင်စု အစိုးရရုံးစိုက်ရာမြို့လည်း ဖြစ်လေသည်။
မြို့၏တည်နေရာမှာ ဂွတ်ဒ်ဟုပ်အငူ၏မြောက်ဘက် မိုင် ၃၀ ခန့်အကွာ တေဗယ်ပင်လယ်အော်၏ကမ်းခြေပေါ်တွင် ဖြစ်သည်။ ကုန်းဘက်ပတ်လည်တွင် မြင့်မားသော တောင်တန်းကြီးများက နယ်နိမိတ်သဖွယ်ကာရံလျက်ရှိသည်။ မြို့နှင့်ကပ်လျက်တည်ရှိသော တေဗယ်တောင်တန်းမှာ နှစ်မိုင်ခန့်ရှည်လျား၍ အချို့နေရာများတွင် ပေ ၃၅၀၀ ကျော်မြင့်သည်။ အရှေ့ဘက်၌ ဒဲဗဲပိခေါ် ‘သေမင်းတောင်ထွတ်’ သည် လွင်ပြင်၏ အစွန်းဖြစ်သကဲ့သို့ အနောက်ဘက်၌ လိုင်းယင်းစဟက်ခေါ် ‘ခြင်္သေ့ဦးခေါင်း’ တောင်ထိပ်သည် အစွန်းဖြစ်လေသည်။ ထိုတောင်ထိပ်နှစ်ခု ကြားရှိလွင်ပြင်၌ ကိပ်တောင်းမြို့သည် တင့်တယ်ခန့်ညားစွာ တည်ရှိသည်။ 
ကိပ်တောင်းမြို့ကို တည်ခဲ့သည်မှာ နှစ်ပေါင်းကြာမြင့်လှပြီ ဖြစ်သော်လည်း ခေတ်မှီအောင် ပြုပြင်ပေးထားသောကြောင့် တောင်အာဖရိကပြည်ထောင်စုတွင် အလှပအခန့်ညားဆုံးမြို့တမြို့ ဖြစ်နေပေသည်။ မြို့၏ဗဟိုလမ်းမကြီးဖြစ်သော အက်ဒါလီလမ်းမကျယ်ကြီးမှာ လွန်စွာစည်ကား၍ ခေတ်မီ အဆောက်အအုံများနှင့် တင့်တယ်လှသည်။ ထိုလမ်းမှ ပင်လယ်ကမ်းခြေသို့ ကိုက် ၆၀၀ ရှည်သည့် အညောင်းပြေ လမ်းရှောက်ရန် ဆိပ်ခံတန်တားရှည်ကြီးဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ ဥပဒေပြုလွှတ်တော် အဆောက်အအုံ၊ ပြည်သူ့စာကြည့်တိုက်၊ တက္ကသိုလ်ကျောင်း၊ ဒတ်ချ်လူမျိုးတို့ ဆောက်ခဲ့သည့် ရဲတိုက်ကြီးနှင့် အစိုးရအဆောက်အအုံများစွာတို့မှာ အက်ဒါလီလမ်းမကြီး တလျှောက်နှင့် အစိုးရရိပ်သာတွင် တည်ရှိသည်။ မြူနီစီပယ်ဥယျာဉ်များကိုလည်း တွေ့ရ၏။ ဆိပ်ခံတံတားလမ်း အဝင်ဝအနီးတွင် မြို့ကိုစတင်တည်ထောင်ခဲ့သူ ဗန်ရီးဗိ၏ ကြေးရုပ်ရှိသည်။ ထိုနေရာမှ မနီးမဝေးတွင် ၁၉၂၄ ခုနှစ်က ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော စစ်အထိမ်းအမှတ်ကျောက်တိုင်ရှိလေသည်။ 
မြို့၏ရာသီဥတုမှာ ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့ ဖြစ်သည့်အလျောက် သင့်တင့်မျှတသည်။ ကျန်းမာရေးအတွက် အစိုးရက ခေတ်မီနည်းစံနစ်များကို စီမံလျက်ရှိ၏။ ကိပ်တောင်းမြို့သည် တောင်အာဖရိကပြည်ထောင်စု၏ စည်ကားသော ဆိပ်ကမ်းမြို့လည်းဖြစ်သည်။ ခန့်ညားသော ဆိပ်ကမ်းများရှိ၍ ကုန်တင်ကုန်ချ ပြုလုပ်ရာတွင် ခေတ်မှီကိရိယာများကို အသုံးပြုသည်။ ခရီးသည်များသည် ကိပ်တောင်းမြို့မှ တဆင့် ဂျိုဟန္နက်စဗတ်မြို့၊ ရိုဒီးဇီယားမြို့နှင့် ဒါဗန်မြို့များသို့ မီးရထားဖြင့် သွားကြသည်။ ဥရောပတိုက်မှ ဩစတြေးလီးယားတိုက်သို့ ကုန်များသယ်ယူ ပို့ဆောင်သော သင်္ဘောများဆိုက်ကပ်ရာ ဗဟိုဆိပ်ကမ်းလည်း ဖြစ်၏။
ထွက်ကုန်များမှာ အများအားဖြင့် သစ်သီးစို၊ သစ်သီးခြောက်၊ ပန်းနှင့် ဝိုင်အရက်များဖြစ်၏။ အခြားအရေးပါသော 
ထွက်ကုန်မှာ သားမွေး၊ ဆိတ်မွေး၊ သားရေနှင့် ပြောင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ 
ကိပ်တောင်းမြို့တွင် လူမျိုးစုံနေထိုင်၍ အရှေ့တိုင်းသားမူဆလင်များ၊ ဒတ်ချ်လူမျိုး အဆက်အနွယ်များကို တွေ့နိုင်သည်။ မြို့၏ လူဦးရေမှာ ၂၀၀၇ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ သုံးသန်းခွဲခန့်ရှိသည်။ 

[1]

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)
ဧရာဝတီတိုင်း၊ မြောင်းမြမြို့၌ အဖ မြောင်းမြခရိုင် ထောက်ပံ့ရေး အရာရှိ ဦးထွန်းတင်၊ အမိ ဒေါ်ငြိမ်းရှင် တို့က ၁၉၂၂ ခု မေလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။ အကြီးဆုံးသား ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးကိုကို ဖြစ်သည်။

  

၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် မြောင်းမြ ခရိုင် ကျောင်းသား သမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးနှင့် တို့ဗမာ အစည်းအရုံး ခေါင်းဆောင် တဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ရန်ကုန်သို့ ရောက်သည်။ ဆယ်သန်း သတင်းစာတွင် ညအယ်ဒီတာ အဖြစ် လုပ်ကိုင်သည်။ ၁၉၄ဝ - ၄၁ တွင် မြန်မာ နိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ ကျောင်းသား သမဂ္ဂ ဗဟို အလုပ်အမှုဆောင်၊ ၁၉၄၁ - ၄၂ တွင် မြောင်းမြ ခရိုင် မြေအောက် တော်လှန်ရေး လုပ်ငန်း၌ နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေး၊ ထောက်လှမ်းရေး တာဝန် တို့ကိုပါ ပူးတွဲ ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။ ကွန်မြူနစ် ပါတီမှ ပထမဆုံး ထုတ်ဝေသော "အရေးတော်ပုံ" စာတမ်း များကို ဖြန့်ချိ ခဲ့သည်။ ၁၉၄၄ တွင် အထက် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီဝင်၊ ၁၉၄၅ တွင် မန္တလေး ခရိုင် ကွန်မြူနစ် ပါတီ ခရိုင် ကော်မတီ တာဝန် ယူခဲ့သည်။ ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေး ကာလတွင် ဗိုလ်မှူး ဗထူး တပ်၌ ဝါဒ ဖြန့်ချိရေးမှူး တာဝန်ကို ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေး အပြီးတွင် မန္တလေး ခရိုင် ကွန်မြူနစ် ပါတီ ခရိုင် ကော်မတီဝင် ဖြစ်လာ ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ တွင် 'သတင်းလွှာ' ညနေ သတင်းစာ အယ်ဒီတာ တာဝန် ထမ်းဆောင် နေစဉ် အဖမ်း ခံခဲ့ ရသည်။ ထို့နောက် လူထု ပညာရေး ကောင်စီတွင် လူထု ပညာရေးမှူး (၁၉၅၂ - ၅၇)၊ သတင်း ဖြန့်ချိရေး အရာရှိ (၁၉၅၇ - ၅၉)၊ ၁၉၆၄ တွင် နိုင်ငံရပ်ခြား ရုပ်ရှင် တင်သွင်းရေး အေဂျင်စီ၌ ရုပ်ရှင် ဇာတ်ကား စီစဉ်ရေးမှူး၊ ၁၉၆၇ တွင် ကြီးကြပ်ရေးနှင့် နိုင်ငံခြား ဆက်သွယ်ရေးမှူး၊ ၁၉၆၉ တွင် ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီး ဌာန အတွင်းဝန် ကလေးနှင့် တွဲဖက် ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ၁၉၇ဝ ပြည့်တွင် ရုပ်ရှင် လုပ်ငန်း ကော်ပိုရေးရှင်း ရုံးချုပ် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး၊ ၁၉၇၃ တွင် ရုပ်ရှင် ကော်ပိုရေးရှင်း ထုတ်လုပ်မှုနှင့် ဇာတ်လမ်း စိစစ်ရေး ဒုတိယ ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ထို့နောက် တွဲဖက် ညွှန်ကြားရေးမှူး အဖြစ် အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်။ မြန်မာ နိုင်ငံ စာရေးဆရာ သမဂ္ဂကို ဦးစီး တည်ထောင် ခဲ့သူ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ စာပေ လုပ်သား အဖွဲ့ ဖြစ်မြောက်ရေး ကော်မတီဝင် တဦး အဖြစ်လည်း တာဝန် ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။

  

ကျောင်းသား ဘဝ ကပင် မြန်မာ ဝတ္ထု၊ ဆောင်းပါး အရေး အသားတွင် စိတ်ပါ ဝင်စား ခဲ့သည်။ မြောင်းမြ အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်း မဂ္ဂဇင်းတွင် အင်္ဂလိပ်စာ တွဲဖက် စာတည်း အဖြစ် ဆောင်ရွက် ခဲ့ပြီး အင်္ဂလိပ် ဘာသာ ဆောင်းပါးနှင့် မြန်မာ ဘာသာပြန် ဝတ္ထုများ စတင် ရေးသား ခဲ့သည်။ ၁၉၄၁ တွင် ထုတ်ဝေသော ဝတ္ထု ညွန့်ပေါင်း စာအုပ်ပါ 'ယောက်ျား ဆိုတာ' ဝတ္ထုသည် ပထမ ဆုံးသော လက်ရာ ဖြစ်သည်။ ထင်ရှားသော စာအုပ် အချို့မှာ ပိတောက်တွေ ပွင့်ပြန်ပေါ့ (၁၉၄၁)၊ လက်ရွှေးစင် ဝတ္ထုတိုများ၊ လင်းလုပါပြီ (၁၉၅၂)၊ မေ့သက်မှူး၊ အသည်း ကမ္ဘာဝယ်၊ ခရုအိမ် (၁၉၆၄ - ၆၆) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ခေါင်းလောင်းသံ [For Whom The Bell Tolls by Ernest Hemingway] (၁၉၆၅) ကို ဘာသာ ပြန်ခဲ့သည်။ ဤသစ်ဆုံ (မောင်ကျော်သာနှင့် ပူးတွဲရေး) ဖြင့် ၁၉၆၃ ခုနှစ် အနုပညာ စာပေဆိုင်ရာ ဝတ္ထုရှည် တတိယဆု ရရှိ ခဲ့သည်။ မော်ကွန်းဝင် (ပထမဆင့်) ကိုလည်း ရရှိ ခဲ့၏။ ရုပ်ရှင် ဇာတ်ညွှန်း များစွာ ကိုလည်း ရေးသား ခဲ့သည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

၁၉၉၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သည်။

စာညွှန်း
--------

1. ↑  ရာပြည့် ဦးစိုးညွန့် စုစည်း တည်းဖြတ်တဲ့ '၂ဝ ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ ၁ဝဝ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း' စာအုပ်(၂ဝဝ၅ ခု၊ ဇူလိုင်)

* မလိခ။ မြန်မာ စာပေ အဘိဓာန် (၁)။ စာ ၇၇ - ၇၉။
* မလိခ။ မြန်မာ ဝတ္ထု အညွှန်း (၁)။ စာ ၂၃၄ - ၂၄၇။
* ဒဂုန်ရွှေမျှား၊ မြန်မာ နိုင်ငံ စာပေဆုများ။ စာ ၁၂၂ - ၁၂၃။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် "အတ္ထ, ဓမ္မ, နိရုတ္တိ, ပဋိဘာန-ဟူသော ပဋိသမ္ဘိဒါလေးပါးနှင့်တကွ သီတင်းသုံးဖော်တို့၏ ဖြစ်ပေါ်လာသော ကိစ္စလုပ်ငန်းတို့၌ ကျွမ်းကျင်လိမ္မာစွာ စီမံခန့်ခွဲ ပြုလုပ်နိုင်သော နည်းလမ်း, ဉာဏ်ပညာအမြော်အမြင်, လုံ့လဝီရိယနှင့်ပြည့်စုံခြင်း-ဟူသော အရည် အချင်း ဓမ္မငါးမျိုးတို့နှင့်ပြည့်စုံသောမထေရ်ကို သီတင်းသုံးဖော်တို့ ချစ်ခင်မြတ်နိုး အလေးအမြတ်ပြုအပ်, စိတ်နှလုံး၌ တသသ သတိရနေကြရကုန်၏"ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ များစွာရှိပါသည်။


---

ပဋိသမ္ဘိဒါပတ္တသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် သီတင်းသုံးဖာ်တို့၏ ချစ်အပ်သူ မြတ်နိုးအပ်သူ အလေးအမြတ်ပြုအပ်သူ (နှလုံးကို) ပွားစေတတ်သူ မထေရ်ရဟန်း ပြည့်စုံသောတရားငါးမျိုးတို့ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၂၊၉၉-၁၀၀။ အံ၊မြန်၊၂၊၁၂၁-၅။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၈။ အံ၊ဋီ၊၃၊၃၅။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ပဉ္စကနိပါတ၊ ၂-ဒုတိယပဏ္ဏာသက၊ (၉)၄-ထေရဝဂ္ဂ၊ ဆဋ္ဌသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
3. ↑  *အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန်၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ ၂-ဒုတိယပဏ္ဏာသက (ဒုတိယသုတ်ငါးဆယ်)၊ (၉) ၄-ထေရဝဂ် ၆- ပဋိသမ္ဘိဒါပတ္တသုတ်*။
**မင်းမာန်ကြီး**သည် ရခိုင်ဘုရင် မင်းရာဇာကြီး၏ ဒုတိယမြောက် သားဖြစ်သည်။

ငယ်ဘဝ
-----

ရခိုင်ဘုရင် မင်းရာဇာကြီး နှင့် တန်ဆောင်မိဖုရား တို့မှ ဖွားမြင်သည်။ ငယ်မည်မှာ *မာန်ကြီး မိုးပေါက်* ဖြစ်သည်။ ညီမတစ်ယောက်ရှိပြီး *ပရိဝတ္တနသင်္ခါရ ဒေဝီ* ဟု အမည်တွင်သည်။

တီဗူး နှင့် ပေါင်းခြင်း
-----------------------

၁၆၁၀ ပြည့်နှစ်၊ မင်းခမောင်း အိမ်ရှေ့စံဖြစ်လာသောအခါ မင်းမာန်ကြီးက စစ်တကောင်းမြို့ ကို စားရသည်။ မင်းခမောင်းအား အိမ်ရှေ့စံအရာ ပေးခြင်းကို မနှစ်လိုသဖြင့် မဟာမိတ်ရှာရာ ဒယင်းဂါးကျွန်း (Dianga) ရှိ တီဗူး (Sebastian Gonzales Tibao) ကို တွေ့သည်။ မဟာမိတ်မြဲစေရန် သမီးကြီးကို တီဗူး၏သားနှင့် လက်ဆက်စေသည်။ လက်ထပ်နိုင်ရန် ရခိုင်မင်းသမီးကို ဘရင်ဂျီဘာသာပြောင်းရမည်ဖြစ်၍ ဘရင်ဂျီဘုန်းကြီး ဖာသာ ရာဖီး (Abbe Faria) ကို တီဗူးက စစ်တကောင်းသို့ စေလွှတ်သည်။ ထို့နောက် မင်းသမီးကို သားဖြစ်သူနှင့် လက်ထပ်ပေးလိုက်သည်။

၁၆၀၇ ခုနှစ်တွင် စစ်တကောင်းမြို့ကို အခြေတည်ကာ ထောင်ထားသည်။ တီဗူးထံမှ ပေါ်တူဂီစစ်သား (၄၀၀) ရသည်။ အိမ်ရှေ့စံ မင်းခမောင်း၏တပ်များက မြို့ကို ဝန်းရံထားရာ လေးလအကြာတွင် ရိက္ခာရှားလာသည်။ မင်းမာန်ကြီးက ငယ်သားများ အားမလျှော့စေရန် မြို့ရိုးပေါ်ကိုယ်တိုင် ကြီးကြပ်ရာ ကျည်မှန်၍ သေလုမျှောပါးဖြစ်သွားသည်။ မင်းမာန်ကြီးသေလျှင် သားသမီးများ အသက်ဘေးရှိသည်က တစ်ကြောင်း၊ နောင်တွင် မိမိသားသမီးများ ရခိုင်ထီးနန်း ရရန်ရှိသည်က တစ်ကြောင်းတို့ကြောင့် ကလေးများကိုကယ်ရန် ဖာသာ ရာဖီးကို တီဗူးက တာဝန်ပေးသည်။ ဖာသာ ရာဖီးက သူဖုန်းစားအသွင်ဖြင့် မြို့တွင်းသို့ဝင်ကာ ကျန်ရစ်သည့် သားသမီးများကို ဥမင်တူးပြီး မြို့ပြင်ခေါ်လာပြီး နာဂိုရီမြို့ (Nagori) သို့ ခေါ်သွားသည်။

မိသားစု ဘဝ
----------

သမီးနှစ်ယောက်၊ သားတစ်ယောက် ထွန်းကားသည်။ သမီးကြီးမှာ တီဗူး၏သားနှင့် လက်ဆက်ကာ ဘာရင်ဂျီဖြစ်သွားသည်။ သားဖြစ်သူမှာ ပေါ်တူဂီရေတပ်တွင် တာဝန်ထမ်းခဲ့သည့် ဒေါက် မာတင် (Dom Martin) ဖြစ်သည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

ကျည်မှန်၍ အနာသည်းကာ ကွယ်လွန်သည်။ ၁၆၀၇ ခုနှစ် ဝန်းကျင်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ ငယ်သားများ လက်နက်ချမည်စိုးသဖြင့် တီဗူး စေလွှတ်သည့် ဖာသာ ရာဖီး နှင့် ကျန်ရစ်သောသားသမီးများ မြို့မှထွက်ပြီးမှသာ အသက်ကုန်ကြောင်း ကြေညာရသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  စန်းမောင်၊ ဦး။ *ရခိုင်မင်းသား*။ သံတော်ဆင့် သတင်းစာတိုက်၊ ရန်ကုန်။ ၁၉၄၆၊ ဖေဖော်ဝါရီ။
**ကိုပညာ (အမရပူရ)** သည် အမျိုးသားစာပေဆုရ စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ အဘ ဦးသိန်းဖေ၊ အမိ ဒေါ်အေးရွှေတို့မှ အမရပူရမြို့၊ တောင်ကြီးရပ်ကွက် အရှေ့ဆင်တိုင်ရပ်(အရှေ့ဆင်ပျံရပ်)တွင် မြန်မာနှစ် ၁၂၉၄ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလဆန်း (၁၀)ရက် (၁၉၃၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက်) ဖွားမြင်သည်။ ငယ်မည် မောင်မြသောင်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၀-ခုနှစ်၊ ခြောက်နှစ်သားအရွယ်တွင် တောင်သမန်အင်းစောင်း တောင်လေးလုံးကျောင်းသို့ ရောက်ရှိ၍ စာပေပညာသင်သည်။ ၉ နှစ်သားအရွယ်တွင် ရှင်သာမဏေ ပြုသည်။ (၁၆)နှစ်သားအရွယ်တွင် အမရပူရမြို့ အမာဂန္ဓာရုံဆရာတော်ကြီး ( အရှင်ဇနကာဘိဝံသ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ) ထံတွင် စာပေပရိယတ်များ သင်ကြား၍ 'ဓမ္မာစရိယ' အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ်ခန့်က စုံထောက်ဝတ္ထု မဂ္ဂဇင်းတွင် ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်၊ ဝတ္ထုတစ်ပုဒ်ရေးသား၍ စာပေလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်မြဝတီမဂ္ဂဇင်း အမှတ် (၉၉) တွင် *တောင်သမန်၏နံနက်ခင်း* ကဗျာပါရှိခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် သွေးသောက်မဂ္ဂဇင်း ၌ ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။

၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ကိုပညာ (အမရပူရ) အမည်ဖြင့် ငွေတာရီမဂ္ဂဇင်းတွင် စတင် ကလောင်သွင်း၍ မန္တလေးမြို့ ဟံသာဝတီသတင်းစာနှင့် အခြားမဂ္ဂဇင်းများတွင် ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၅၈-၆၇ တွင် ဗိုလ်မှူးဘသောင်း (မောင်သုတ) ၊ မန္တလေးမြို့အနောက် ခင်မကန်ကျောက်ဆောက်ကျောင်း ဆရာတော် အရှင်ဝါယမ ၊ မန္တလေးတက္ကသိုလ်မှ ဆရာ ဦးမောင်မောင်တင်(မဟာဝိဇ္ဇာ)၊ ဒေါက်တာသန်းထွန်း သမိုင်း ပါမောက္ခအဖွဲ့များနှင့်တွေ့ဆုံ၍ တိမ်မြုပ်ရှားပါးနေသော မြန်မာစာပေနှင့် သမိုင်းစာပေများကို ဖော်ထုတ် လေ့လာခဲ့သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် *တောင်သမန်ဝန်းကျင် သမိုင်းဝင်နေရာများ* စာအုပ်ဖြင့် အမျိုးသားစာပေဆု (သုတပဒေသာ ဝိဇ္ဇာဘာသာရပ်) ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဘွဲ့အမည်မှာ အရှင် ပညာဇောတ ဖြစ်သည်။

ကျမ်းကိုးစာရင်း
---------------
မက်သရူးဖလစ်စတိန်း သည် ဝိပဿနာတရားပြဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ယခင်က စိတ်ရောဂါကုထုံးပညာရှင်ဖြစ်ပြီး ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းတစ်ကြိမ် ခံယူခဲ့သည်။ မူလဆရာမှာ ရဟန်း Bhante Henpola Gunaratana ရဟန်း ဖြစ်သည်။

၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ဖလစ်စတိန်းနှင့် Bhante Gunaratana သည် Bhavana အဖွဲ့နှင့် ဗာဂျီးနီးယားအနောက်ပိုင်းတွင် တရားစင်တာတစ်ခုကို ပူးတွဲကာ တည်ထောင်ခဲ့သည်။

၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် သူသည် အကျိုးအမြတ်မယူသည့် အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည့် ဖောရက်ဝေး (Forest Way) ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဤအဖွဲ့အစည်းသည် စစ်မှန်သောကိုးကွယ်မှု တိုးတက်လာစေရန်အတွက် မြေထောင်မြှောက်ပေးရန်အတွက် အမျိုးမျိုးသော အခွင့်အလမ်းများကို အထောက်အပံ့ပေးသည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်း၏ လမ်းညွှန်စည်းကမ်းတစ်ခုမှာ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုများအား ပေါင်းစည်းမှုအမြင်ကို ထောက်ပံ့ပေးရန် ဖြစ်သည်။

၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ဖလစ်စတိန်းသည် ရည်မှန်းချက်ကြီးမားသည့်လမ်းကြောင်းတစ်ခုကို စတင်လျှောက်လှမ်းခဲ့သည်။ ၎င်းမှာ "With One Voice." ဟု အမည်ပေးထားသည့် ငြိမ်းချမ်းမှုနှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုကို ဖော်ပြထားသည့် မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်ကို ပြုလုပ်ရန် ဖြစ်သည်။ မတူကွဲပြားသည့် တစ်ဆယ့်ငါးမျိုးသော ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုများမှ ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်များနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်များကို အင်တာဗျူးပြုလုပ်ကာ အားလုံးသော ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုများမှ ဘုံတူညီသည့်အမှန်တရားကို ရှာဖွေရန် ကြိုးစားထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အသံလွှင့်တယ်လီဗွီးရှင်းနှင့် ဗီဒီယိုကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ဖြန့်ဝေခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်ကို Canyon Productions, Inc နှင့် ပူးပေါင်းထုတ်ဝေခဲ့ကာ ဤရုပ်ရှင်သည် Bronze Telly ဆု နှစ်ခု ရရှိခဲ့သည်။

စာအုပ်များ
----------

* *Journey to the Center*, Wisdom Publications 1998. ISBN 978-0-86171-141-3
* *Swallowing the River Ganges*, Wisdom Publications 2001. ISBN 978-0-86171-178-9
* *The Meditator's Atlas*, Wisdom Publications 2007. ISBN 978-0-86171-337-0

ပြင်ပလင့်များ
-------------

* The Forest Way  Archived 24 April 2021 at the Wayback Machine.
* Flickstein article on the Impediments to the Practice of Insight Meditation
* The Bhavana Society  Archived 24 November 2021 at the Wayback Machine.
* "With One Voice" documentary  Archived 1 December 2019 at the Wayback Machine.

ကိုးကား
-------
နီကိုလပ် အော်တိုသည် ၁၈၇၆ ခုနှစ်တွင် လက်တွေ့အသုံးဝင်သော ဓာတ်ငွေ့မော်တာအင်ဂျင်ကို တီထွင်ခဲ့ပြီး အင်ဂျင်ဒီဇိုင်းလောကတွင် အရေးအပါဆုံးသော သမိုင်းမှတ်တိုင်ကို စိုက်ထူနိုင်သူဖြစ်သည်။ 

အော်တိုဆိုင်ကယ်အင်ဂျင်ဟူ၍ သူ့ကိုဂုဏ်ပြု အမည်ပေးထားသော လေးလုံးထိုးအင်ဂျင်စက်ကို နီကိုလပ် အော်တို တီထွင်ပြီးနောက် ယင်းအင်ဂျင်ကို မော်တော်ဆိုင်ကယ်တွင် တပ်ဆင်ပေးလိုက်သည်။ 

နီကိုလပ်အော်တိုကို ဂျာမနီနိုင်ငံ ဟိုးဟော်စင်၌ ၁၈၃၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၄ ရက်တွင် မွေးဖွားသည်။ သူ၏ ပထမဆုံး အလုပ်မှာ လက်ဖက်ရည်၊ ကော်ဖီနှင့် သကြားတို့ကို လှည့်လည်ရောင်းချသည့် အလုပ်ဖြစ်သည်။ ယင်းနောက် မကြာမီပင် ထိုခေတ်က နည်းပညာသစ်များကို သူစိတ်ဝင်စားပြီး စူးစမ်းလေ့လာရာမှ လေးလုံးထိုးအင်ဂျင် တီထွင်နိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။

သကြားစက်ရုံပိုင်ရှင် ယူဂျင်းလန်ဂင်နှင့်အတူ ၁၈၆၄ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး အင်ဂျင်ထုတ်လုပ်ရေး ကုမ္ပဏီ အင်န်အေအော်တိုနှင့်စီကို ထူထောင်သည်။ ၁၈၆၇ ခုနှစ် ပါရီကမ္ဘာ့ပြပွဲတွင် သူတို့နှစ်ဦး ရွှေတံဆိပ်ဆု ရရှိခဲ့သည်။ ၁၈၇၆ ခုနှစ် မေလတွင် နီကိုလပ် အော်တိုက လေးလုံးထိုးအင်ဂျင်ကို အောင်မြင်စွာ တီထွင်ခဲ့သည်။ 

နီကိုလပ် အော်တိုသည် ၁၈၉၁ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီ ၂၆ ရက်တွင် အသက် ၅၉ နှစ်အရွယ်၌ ကိုလုံးမြို့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ၂၀၀၉ ဒီဇင်ဘာ ၆ ရက်နေ့ထုတ် မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ
၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းနှင့်ဆက်နွယ်ကာ ဂေါ်ရင်ဂျီကုလားနှင့် မြန်မာကူလီတို့အကြား ပထမအကြိမ်ဖြစ်ပွားသော အဓိကရုဏ်းဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရင်း
-------------

၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးကပ်ကို အကြောင်းပြကာ အင်္ဂလိပ်ကုမ္ပဏီများက ဆန်နှင့် အခြားသီးနှံဈေးတို့ကို အဆမတန် လျှော့ချလိုက်သည်။ ထို့ကြောင့် ကြွေးတင်သည့် တောင်သူလယ်သမားများမှာ မြို့တက်၍ အသက်မွေးလာသည်။

၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်၊ မေလ ၇ ရက်နေ့တွင် တနေ့တာလုပ်ခ တကျပ်ခွဲသာရသည်ကို မကျေနပ်သဖြင့် စတီဖီဒိုးယင်း ကုမ္ပဏီမှ ကုန်တင်ကုန်ချအလုပ်သမား ​ဂေါ်ရင်ဂျီ (၂၀၀) က သပိတ်မှောက်သည်။ အလုပ်သမားများ၏ တောင်းဆိုချက်ကို မလိုက်လျောလိုသည့်အတွက် လူစားထိုးရန် ပြင်ဆင်ကာ မြို့ပေါ်တက်လာသည့် ကျေးလက်အလုပ်လက်မဲ့များကို အစားထိုးသည်။ 

ကုမ္ပဏီနှင့် သပိတ်မှောက် ဂေါ်ရင်ဂျီများ ညှိနှိုင်းကြရာ တကျပ် ၇၅ ပြားဖြင့် သဘောညီကြသည်။ ထိုအခါ အစားဝင်သည့် မြန်မာကူလီများနှင့် အလုပ်ပြန်ဆင်းသည့် ဂေါ်ရင်ဂျီများ ပဋိပက္ခ ဖြစ်ကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် မေလ ၂၆ ရက်မှစ၍ ကုလား-ဗမာ အဓိကရုဏ်း စဖြစ်သည်။

"ဂေါ်ရင်ဂျီအလုပ်သမား (၂၀၀၀) ကျော်က မြန်မာအလုပ်သမား (၅၀၀) အား ဝိုင်းရိုက်သည်" ဟူသော ကောလဟာလမှာ ရန်ကုန်မြို့အနှံ့ ပျံ့သွားကာ ဂေါ်ရင်ဂျီနှင့်သာမက အခြားကုလားများနှင့်ပါ အချင်းများကုန်သည်။ ရန်ကုန်မှစသော အဓိကရုဏ်းသည် မြန်မာတပြည်လုံး ကူးစက်သွားရာ ဂေါ်ရင်ဂျီ (၂၅၀) ခန့်နှင့် မြန်မာအချို့ သေဆုံးသည်။

အဆုံးသတ်
--------

နိုင်ငံရေးအသိရှိသည့် ကုလားနှင့်မြန်မာ ခေါင်းဆောင်များ၊ မြို့မိမြို့ဘများ၊ ရန်ကုန်မြို့ပေါ်၌ သာဓုဆရာတော်၊ ဗားကရာဆရာတော်၊ အလုံ ဇောတနာရာမဆရာတော် စသည့် သံဃာများက အဓိကရုဏ်းပြေငြိမ်းရန် ဆောင်ရွက်ကြသဖြင့် ရက်အနည်းငယ်အတွင်း အဆုံးသတ်သွားသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  သိန်းဖေမြင့်, "၁၉၃၀ တဝိုက် မြန်မာပြည် နိုင်ငံရေးသမိုင်း", နံ့သာတိုက်, ၁၉၇၀
**ဥဗျိုင်း**ကို ဗျိုင်း ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ဗျိုင်းကို မြင်ဖူးသူများသော်လည်း အမြင်ရများသော ဗျိုင်း၏အရောင်မှာ အဖြူသက်သက်ဖြစ်သည်။ ဗျိုင်း၌ မွဲပြာပြာ ညိုတိုတိုအရောင်များလည်း ရှိသေးသည်ကို သိထားသင့်ပေသည်။ ထို့အပြင် ဗျိုင်းသည် ရာသီဥတုကိုလိုက်၍ အရောင်လည်း ပြောင်းလဲတတ်ပေသည်။ ဗျိုင်း၌ ရှည်လျားသော ခြေတံနှင့် လည်းပင်းရှိသည်။ ထို့ပြင် ရှည်လျားပြီးလျှင် ချွန်ထက်သော နှုတ်သီးလည်း ရှိသည်။ 

ဗျိုင်း၏ ကိုယ်အလျားမှာ ၃၅ လက်မရှိ၍ မိတ်လိုက်ချိန်မဟုတ်သော အခါတွင် နှုတ်သီး၏ အရောင်မှာ အဝါဖြစ်သည်။ ဗျိုင်းသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ဆိတ်ငြိမ်စွာ နေလေ့ရှိသော်လည်း စ၍ပျံချိန်တွင်မူ အော်လေ့ရှိသည်။ မိုးတွင်းအခါ၌ စပါးစိုက်ပျိုးထားသော လယ်ကွက်များတွင် ဗျိုင်းများကို အတွေ့ရများ၏။ စပါးများ ရိတ်ပြီး သောအခါတွင် မြစ်၊ ထုံးအိုင်နှင့် ချောင်းများသို့ ရွှေ့ပြောင်း သွားတတ်ကြသည်။ ဗျိုင်းသည် လယ်ကွက်ထဲတွင် လျှောက်၍ ကနန်း၊ ပိုးတုံးလုံး၊ ပေါက်ဖတ်နှင့် ခူများကို ဖမ်းဆီး စားသောက်၏။ အချို့ ဗျိုင်းကမူ လယ်ကွက်ထဲ၌ အစာစားနေသော ကျွဲနွားများ၏ 
နောက်သို့ တစ်ကောက်ကောက် လိုက်ပြီးလျှင် ပျံတက်မြူးတူးသော ပိုးမွှားများကို ထိုးဆိတ်စားသောက်သည်။ ထို့အပြင် ကျွဲနွားများ၏ အပေါ် တွင် နားနေကာ ကျွဲနွားများ၏ မျက်စိနှင့်နားရွက်တို့၏ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ပိုးမွှားများကို ဖမ်းယူစားသောက်သည်။

ဒီရေတက်လာချိန်တွင် ကမ်းနှင့် ကိုက်နှစ်ရာ သုံးရာခန့်ဝေးသော ရွှံ့နွံများအတွင်း ဗျိုင်းများအုပ်နှင့်ချီ၍ ရှိနေကြသည်ကို တွေ့နိုင်သည်။ အေးသောရာသီဥတုများတွင် ပဲခူးရိုးမဘက်ရှိ သဲချောင်းများတွင် သွားလာ ကျက်စားနေကြသော ဗျိုင်းများကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။

ဖြူဖွေးလှပသော ဗျိုင်းမွှေးများကို လိုချင်သော အချို့လူများသည် လူ၏ရန်သူမဟုတ်သော ဗျိုင်းများကို သတ်ဖြတ်လေ့ရှိကြသည်။ အမှန်မှာ ဗျိုင်းသည် စပါးပင်များကို ဖျက်ဆီးသော ပိုးမွှားများကို သုတ်သင် ရှင်းလင်းပေးသဖြင့် လူ၏အကျိုးကိုပင် ဆောင်ပေးသေးသည်။ စပါးပေါ်ချိန်တွင် စပါးကွင်းများကို ဗျိုင်းများ လာရောက်စေရန်ကိုပင် လယ်သမားများက ဖန်တီးပေးသင့်သည်။

ဗျိုင်းသည် မိုးတွင်း၌ အုပ်ဖွဲ့၍ သားပေါက်လေ့ရှိသည်။ ဗျိုင်းကို ကမ္ဘာအနှံ့အပြား၌ တွေ့နိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင်လည်း ဗျိုင်းကို တွေ့နိုင်သည်။ ဗျိုင်းသည် ဆီကိုနီအီးဖေါမီး မျိုးစဉ်တွင် အာဒီဒီး မျိုးရင်း၌ ပါဝင်ပြီးလျှင် ယင်းကို ပါဏဗေဒ အလိုအားဖြင့် အီဂရက်တား အယ်လဗားမိုဒက်စတား ဟု ခေါ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  BirdLife International (2015). "*Egretta garzetta*". *IUCN Red List of Threatened Species* **2015**. IUCN. doi:10.2305/IUCN.UK.2015-4.RLTS.T62774969A67367671.en.
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့တော် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အညတရရဟန်းက "မြတ်စွာဘုရား တပည့်တော်သည် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်သောတရားကို ကြားနာပြီးသည်ရှိသော် တစ်ပါးတည်း ဆိတ်ငြိမ်ရာသို့ကပ်ရောက်၍ မမေ့မလျော့ ပြင်းပြင်းထန်ထန် စိတ်ကို နိဗ္ဗာန်သို့လွှတ်ပြီး နေပါမည်၊ တပည့်တော်အား အကျဉ်းချုပ်တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူပါ" ဟု လျှောက်ထားလေသည်။

"ရဟန်း တဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် စွဲလမ်း၍ယူသော ရဟန်းအား မာရ်နတ်၏ ရာဂဟူသော ကျော့ကွင်းဖြင့် ဖွဲ့တုတ်ချီနှောင်ခံရမည်၊ တဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် မစွဲလမ်းသောရဟန်းသည် မာရ်နတ်၏ ရာဂကျော့ကွင်းမှ လွတ်မြောက်လိမ့်မည်"ဟု ဟောတော်မူပါသည်။ အညတရရဟန်းက "သိပါပြီ မြတ်စွာဘုရား"ဟု လျှောက်ထားလေရာ ဘုရားရှင်က အကျဉ်းချုပ်ဒေသနာကို အကျယ်အားဖြင့်သိပုံကို မေးမြန်းတော်မူသဖြင့် အညတရရဟန်းက "ခန္ဓာငါးပါးတို့၌ တဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် စွဲလမ်း၍ ယူသော် မာရ်နတ်၏ ကျော့ကွင်းဖြင့် နှောင်ဖွဲ့ခံရပုံ၊ စွဲလမ်းမှုမရှိလျှင် မာရ်နတ်၏ ကျော့ကွင်းမှ လွတ်မြောက်ပုံကို သိပါကြောင်း" လျှောက်ထားသဖြင့် ဘုရားရှင်က သာဓုခေါ်တော်မူပြီး ဤအတိုင်းပင် မှတ်ရမည်ဟု ဟောကြားတော်မူသည်ကို ကျင့်သုံးသဖြင့် မကြာမီ ရဟန္တာဖြစ်သွားပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၂၊၆၁-၂။ သံ၊မြန်၊၂၊၅၈-၉။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၅၈။ သံ၊ဋီ၊၂၊၂၂၉။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-ခန္ဓသံယုတ္တ၊ (၇)၂-အရဟန္တဝဂ္ဂ၊ ပဌမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**အမျိုးသားပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးနှင့်ငြိမ်းချမ်းရေးဗဟိုဌာန** (ဧအင်္ဂလိပ်: National Reconciliation and Peace Centre; အတိုကောက် **NRPC** ယခင်က **မြန်မာနိုင်ငံ ငြိမ်းချမ်းရေး ပြန်လည်ထူထောင်ရေး လုပ်ငန်း ဗဟိုဌာန** (အတိုကောက် **MPC** ) သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်များကို အကောင်အထည်ဖော် စီမံခန့်ခွဲခြင်းနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲများတွင် ကူညီပံ့ပိုးခြင်းများ အပါအဝင် မြန်မာနိုင်ငံ ငြိမ်းချမ်းရေး ဖော်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းစဉ်များအတွက် ပံ့ပိုးကူညီမှုပေးသည့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ ငြိမ်းချမ်းရေး ပြန်လည်ထူထောင်ရေး လုပ်ငန်း ဗဟိုဌာနအဖြစ် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် အမျိုးသားပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးနှင့်ငြိမ်းချမ်းရေးဗဟိုဌာန ဟု သမ္မတ ဦးထင်ကျော် က အမိန့် ၅၀/၂၀၁၆ ဖြင့် အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။  ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှု အပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဤဌာနကိုဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ 

အမျိုးသားပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးနှင့်ငြိမ်းချမ်းရေးဗဟိုဌာနသည် ရန်ကုန်မြို့ ဦးဝိစာရလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး နော်ဝေ၊ ဥရောပသမဂ္ဂ၊ ဂျပန် နှင့် ကုလသမဂ္ဂ အေဂျင်စီများ ပါဝင်သော ငြိမ်းချမ်းရေး အလှူရှင် ပံ့ပိုးကူညီမှုအဖွဲ့၏ ပံ့ပိုးကူညီမှုဖြင့် တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ 

  

1.

ကိုးကား
-------

1. ↑  Peace Centre to open this month။ Mmtimes.com (8 October 2012)။ 28 February 2015 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  13 April 2014 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  in Myanmar။ UNOPS။ 13 April 2014 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  13 April 2014 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  MPC to Be Renamed ‘National Reconciliation and Peace Center’ (2016-04-28)။  2021-02-18 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  NRPC » Myanmar Peace Monitor (2017-01-29)။  2021-02-18 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
5. ↑  Myanmar Ethnic Armies Wary After Peace Talks Body Scrapped By Junta။  2021-02-18 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**Clarissa Ward** (၁၉၈၀ ဇန်နဝါရီ ၃၁ တွင်မွေးဖွား) သည်အမေရိကန်ရုပ်မြင်သံကြား သတင်းထောက် ဖြစ်ပြီး စီအန်အန် အတွက်နိုင်ငံတကာသတင်းထောက်အကြီးအကဲဖြစ်သည်။  သူမသည်လန်ဒန်အခြေစိုက် စီဘီအက်စ်သတင်း တွင်ယခင်က အလုပ်ဝင်ခဲ့သည်။ စီဘီအက်စ်သတင်း မတိုင်မီ ဝေါ့တ် သည် အေဘီစီသတင်း အစီအစဉ်များအတွက် မော်စကိုအခြေစိုက်သတင်းထောက် လုပ်ခဲ့သည်။

အလုပ်အတွေ့အကြုံ
---------------

### ရရှိခဲ့သည့်ဆုများ

ဝေါ့တ် သည် ဆီးရီးယားလူထုအုံကြွမှု ကို ဆီးရီးယားနိုင်ငံတွင်အထိ သွားရောက် သတင်းယူနိုင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၁ ရက်တွင် နယူးယောက်မြို့၌ George Foster Peabody ဆုကိုရရှိခဲ့သည်။  ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ဝါရှင်တန်ပြည်နယ်တက္ကသိုလ်မှ ဝေါ့တ်အနေဖြင့် ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအစီရင်ခံများအတွက် ၂၀၁၅ ခုနှစ် Murrow ဆု ကို လက်ခံရရှိမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ သူမသည် အဲလ်ဖရက် I. duPont-Columbia Silver Baton ဆု၊ အမ်မီဆု ၇ ခ်နှင့် ရေဒီယိုနှင့်ရုပ်မြင်သံကြားသတင်းထောက်များအသင်း မှ ဂုဏ်ပြုဆုများကို ရရှိခဲ့သေးသည်။

ကိုးကားချက်များ
---------------

 

* 

1. ↑  Ward၊ C. (2020)။ *On All Fronts: The Education of a Journalist*။ Penguin Publishing Group။ p. 18။ ISBN 978-0-525-56147-7။ February 1, 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  "CNN Press Release"၊ 21 September 2015။
3. ↑  "Clarissa Ward CBS Bio"၊ 2012-06-04။ 9 April 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 5 June 2012။
4. ↑  72nd Annual Peabody Awards, May 2012
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၄)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အဖော်မမှီ တစ်ပါးတည်း ကိန်းအောင်းနေသောရဟန်းသည် ခန္ဓာငါးပါး၏ ဖြစ်ခြင်း, ချုပ်ခြင်းကို အမှန်အတိုင်းသိမြင်နိုင်၏။ "အားထုတ်ကြ" အစရှိသည်ဖြင့် ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို (သမာဓိသုတ်၊ သံ၊၂၊၁၄။)၌ အကျယ်တဝင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ များစွာရှိပါသည်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အဖော်မမှီ တစ်ပါးတည်း ကိန်းအောင်းနေသောရဟန်းသည် အဇ္ဈတ္တိကာယတန ၆-ပါး၊ ဗဟိဒ္ဓါယတန ၆-ပါး၊ ဝိညာဏ် ၆-ပါး၊ ဖဿ ၆-ပါး၊ ဝေဒနာ ၃-ပါးစီတို့ကို "အနိစ္စ"ဟု မှန်ကန်စွာ သိမြင်နိုင်၏။ "အားထုတ်ကြ" အစရှိသည်ဖြင့် အကျယ်တဝင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ များစွာရှိပါသည်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အဖော်မမှီ တစ်ပါးတည်း ကိန်းအောင်းနေသောရဟန်းသည် သစ္စာလေးပါး အမှန်တရားကို အမှန်အတိုင်း သိမြင်နိုင်၏။ သစ္စာလေးပါး အမှန်တရားကို အမှန်အတိုင်း သိမြင်အောင် အားထုတ်ကြရမည်ဟု သစ္စာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့ ဥတေနမင်းနန်းတော်၌ အဖော်မလောက် တစ်ယောက်တည်း ကိန်းအောင်းရာရှိကြကုန်သော နောက်လိုက်နောက်ပါ အဖော်မ တစ်ပါးတည်းသာ ကိန်းအောင်းမှု၌ မွေ့လျော်ပျော်ပိုက် နှစ်ခြိုက်ကြကုန်သော အဇ္ဈတ္တ သန္တာန်၌ စေတောသမထကို အဖန်ဖန်အထပ်ထပ် မပြတ်အားထုတ်နေကြကုန်သော မပျက်မစီးသော ဈာန်ရှိကြကုန်သော ဝိပဿနာဘာဝနာ အားထုတ်မှုနှင့် ပြည့်စုံကြကုန်သော ကိလေသာတို့ကင်းဆိတ်ရာကျောင်းကို ပွားစေကြကုန်သောပုဂ္ဂိုလ်တို့အား မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် အရဟတ္တဖိုလ်ကိုလည်းကောင်း၊ ကိလေသာ အကြွင်းအကျန် ရှိသေးလျှင် အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း မချွတ်ဖြစ်လတ္တံ့ဟု မှတ်အပ်၏ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူအပ်သော စကားတော်ကို ကြားနာခဲ့ရပါသည်။ -ဟု ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားငါးရာတို့အား ဟောပြသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၂၊၁၄။ သံ၊မြန်၊၂၊၁၃။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၄၁။ သံ၊ဋီ၊၂၊၂၁၂။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-ခန္ဓသံယုတ္တ၊ ၁-နကုလပိတုဝဂ္ဂ၊ ဆဋ္ဌသုတ်။
2. ↑  -သံ၊၂၊၃၀၂။ သံ။မြန်၊၂။၂၉၅။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၁။ သံ၊ဋီ၊၂၊၃၀၄။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ သဠာယတနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-သဠာယတနသံယုတ္တ၊ (၁၀)၅-သဠဝဂ္ဂ၊ သတ္တမသုတ်။
3. ↑  -သံ၊၃၊၃၆၃။ သံ၊မြန်၊၃။၃၆၈။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁၂-သစ္စသံယုတ္တ၊ ၁-သမာဓိဝဂ္ဂ၊ ဒုတိယသုတ်။
4. ↑  -ဣတိဝုတ်၊၂၂၁-၂။ ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၂၀၅-၆။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၁၆၀-၂။

-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ ဒုကနိပါတ၊ ၂-ဒုတိယဝဂ္ဂ၊ အဋ္ဌမသုတ်။
5. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
မက်ဂျာလူမျိုး
-------------

မက်ဂျာ်လူမျိုးသည်ကား ဥရောပတိုက်ရှိ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံတွင်
နေထိုင်သော ဟန်ဂေးရီးယန်း လူမျိုးတွင် အများစုဖြစ်၏။
ဟန်ဂေးရီးယန်းတို့သည် မိမိတို့အား ဟန်ဂေးရီးယန်းလူမျိုး
ဟုခေါ်ကြသည်ထက် မက်ဂျာလူမျိုးဟုခေါ်သည်ကို ပို၍
နှစ်သက်ကြလေသည်။ မက်ဂျာလူမျိုးတို့သည်ကား ဥရောပ
တိုက်ရှိ အခြားမည်သည့် လူမျိုးနှင့်မျှမတူပေ။ မက်ဂျာလူမျိုး
သည် မွန်ဂိုးလီးယားနှင့် ဆိုက်ဗီးရီးယား အနောက်ရှိ အာလတိုင်း
တောင်တန်းတလျှောက်တွင် နေထိုင်သော လူမျိုးစုများမှ ပေါက်
ဖွားဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်၍ တူရကီသွေး၊ မွန်ဂိုသွေး၊ နှော
လျက်ရှိ၏။ ဤသို့အားဖြင့် မက်ဂျာလူမျိုးတို့မှာ အိမ်ခြေယာခြေ
မတည်ထောင်ဘဲ လှည့်လည်သွားလာနေသော လူမျိုးစုတို့မှ
ဆင်းသက်ပေါက်ဖွားလာလျက် လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၁ ဝဝဝ
ကျော်က ယခု ဟန်ဂေရီနိုင်ငံတည်ရာသို့ အရှေ့အရပ်ဆီမှ ဝင်
ရောက်နေထိုင်ကြလေသည်။ ထိုသို့ ဥရောပတိုက်တွင်းသို့
ဝင်ရောက်လာခဲ့ရာ၌ ခရီးလမ်းတလျှောက်တွင် အခြားလူမျိုး
အများအပြားကို အောင်မြင်နှိမ်နင်းခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် ထိုစဉ်က
ဥရောပတိုက်အရှေ့တောင်ဘက် တခွင်ဝယ် ထိတ်လန့်ကြောက်ရွံ့ဖွယ်
ရာ လူမျိုးဖြစ်ခဲ့လေသည်။ ယင်းတို့သည် မိမိတို့၏ နှိမ်နင်း
တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည့်လူတမျိုးဖြစ်သော အူဂရီယန်တို့၏
ဘာသာစကားသည် ဖီနီ-အူဂရီဘာသာစကားစုတွင် အဝင်အပါ
ုဖြစ်၏။
ခရစ် ၉ ရာစုနှစ် အကုန်လောက်တွင် မက်ဂျာလူမျိုးတို့သည် 
ဟန်ဂေရီတည်ရာမြေပြန့်သို့ ရောက်ရှိလာပြီးလျှင် တာတာသွေး
နှောသော ရှိရင်းစွဲလူမျိုးတို့နှင့် ပေါင်းသင်း၍ အိုးအိမ်တည်ကြ
သည်။ ၁၁ ရာစုနှစ်ခန့်တွင် ခရစ်ယန် အယူဝါဒီများ ဖြစ်လာ
ကြကာ အနောက်တိုင်းယဉ်ကေးမှု အဝဝကို ခံယူခဲ့ကြသော်လည်း
မိမိတို့ဘာသာ စကားဖြစ်သော အူဂရီယန်ဘာသာကိုပင် ပြောဆို
ခဲ့ကြလေသည်။
မက်ဂျာတို့သည် နှစ်ပေါင်းများစွာပင် ရှေးဩစတြီးယန်းအင်ပိုင်ယာ
၏ အုပ်ချုပ်ခြင်းကိုခံခဲ့ရ၏။ မက်ဂျာများသည် ဤသို့အုပ်ချုပ်ခံရ
သည်ကိုမကျေနပ်သဖြင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးကို ပြင်းပြင်းထန်ထန်
တောင်ဆိုခဲ့ရာ၊ တောင်းဆိုသည့်အတိုင်း ရရှိခဲ့ပေသည်။ ၁၈၆၇ ခုနှစ်
တွင် ဟန်ဂေရီသည် ဩစတြို-ဟန်ဂေရီယန်နိုင်ငံကြီးအတွင်း စည်း
မျဉ်းခံနိုင်ငံတခုအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့လေသည်။ ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင်
ဟန်ဂေရီတွင် မက်ဂျာလူမျိုး ၁ဝ သန်းမျှရှိ၏။
ပဌမကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းက ဗဟိုနိုင်ငံများ ရှုံးနိမ့်သွားသောအခါ
ဟန်ဂေရီသည်လည်း ထရီအေနွန် စာချုပ်ကို လက်မှတ် မရေးထိုး
လိုဘဲ ရေးထိုးလိုက်ရခြင်းဖြင့် မိမိပိုင်နယ်မြေ ၃ ပုံ ၂ ပုံနှင့် မက်ဂျာ
လူဦးရေ ၃ ပုံ ၁ ပုံ ဆုံးရှုံးသွားရလေသည်။
၁၉၃၈ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်များတွင်မူ ချက်ကိုဆလိုဗားကီးယား
နှင့် ရူမေးနီးယားမှ နယ်မြေအများအပြားကို ဟန်ဂေရီက ပြန်လည်
ရရှိခဲ့သော်လည်း ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ပေးအပ်ခဲ့ရလေသည်။
မက်ဂျာလူမျိုးတို့၏ အသွင်အပြင်မှာ အရပ်မနိမ့်မမြင့်၊ ဦးခေါင်းလုံး၍
ကျယ်ပြန့်သောမျက်နှာရှိသည်။ အသားရောက်ညို၍ မျက်လုံးနှင့်
ဆံပင်ညိုမည်းမည်းအရောင်ရှိသည်။ မက်ဂျာတို့သည် ယေဘုယျ
အားဖြင့် အမျိုးဂုဏ်မောက်၍ လွတ်လွတ်လပ်လပ် နေလိုသော
ဆန္ဒရှိကြသည်။ ဝတ်စားဆင်ယင်ရာတွင်လည်း ကျွနု်ပ်တို့ မြန်မာ
လူမျိုးများ ကဲ့သို့တောက်ပသော အရောင်အဆင်းများကို နှစ်သက်
ကြသည်။
၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ်က မက်ဂျာလူမျိုးဦးရေမှာ ၁ဝဝ၅ဝ ၆ဝဝ ဖြစ်၍
ရှေးဟန်ဂေရီပြည်ရှိ လူဦးရေ၏ ထက်ဝက်ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၁ ခုနှစ်
တွင်ကား ၈ ၆၅၇ ၁၇၂ ယောက်ဖြစ်၍ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံရှိ လူဦးရေ၏
၉၂.၈ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်ပေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)
အချက်အလက်တို့၏ အကြောင်းကို ဖော်ပြချက်တမ်းပလိတ်:SHORTDESC:အချက်အလက်တို့၏ အကြောင်းကို ဖော်ပြချက်
၂၁-ရာစုတွင် မက်တာဒေတာကို ဒစ်ဂျစ်တယ်ပုံစံများအဖြစ်သာ ထုံးစံအတိုင်း ရည်ညွှန်းကြသော်လည်း၊ စာကြည့်တိုက်များတွင် တွေ့နိုင်သော စာအုပ်ကက်တလောက်များရှိ စာအုပ်အညွှန်းကဒ်များကိုလည်း စာအုပ်တို့၏ မက်တာဒေတာ (စာရေးသူ၊ စာအုပ်ခေါင်းစဉ်၊ စာအုပ်အကြောင်းအရာ၊ စသည်တို့)ကို သိမ်းဆည်းထားသည့် အရာအဖြစ် ရှုမြင်နိုင်သည်။ 
**မက်တာဒေတာ**(*metadata*)သည် အချက်အလက် သို့မဟုတ် ဒေတာ တို့၏ အကြောင်းကို ရှင်းလင်းဖော်ပြသော ဒေတာ ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်စကားတွင် "data about data"ဟု အတိုချုပ် ပြောနိုင်ပြီး၊ "အချက်အလက်တို့၏ အကြောင်းကို ဖော်ပြချက်"ဟု အနီးဆုံး ဘာသာပြန်နိုင်သည်။ ရှင်းလင်းဖော်ပြမှုဆိုင်ရာ မက်တာဒေတာ(descriptive metadata)၊ ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ မက်တာဒေတာ(structural metadata)၊ ထိန်းသိမ်းစီမံကွပ်ကဲမှုဆိုင်ရာ မက်တာဒေတာ(administrative metadata)၊ ကိုးကားခြင်းဆိုင်ရာ မက်တာဒေတာ(reference metadata)၊ စာရင်းအင်းဆိုင်ရာ မက်တာဒေတာ(statistical metadata) စသည်ဖြင့် မက်တာဒေတာ အမျိုးမျိုးရှိကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Merriam Webster။ 2015-02-27 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  2019-10-17 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Zeng, Marcia (2004)။ Metadata Types and Functions။ NISO။ 2016-10-07 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  2016-10-05 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Directorate၊ OECD Statistics။ OECD Glossary of Statistical Terms - Reference metadata Definition။  2018-05-24 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
ရွှေရောင် အမိုးခုံးနှစ်ခုပေါင်းကာ အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ အမ် (M) ပုံစံ ပြုလုပ်ထားသည့် ကုမ္ပဏီတံဆိပ်အား တွေ့ရစဉ်
**မက် ဒေါ်နယ်** သည် အမေရိကန် အမြန်ရစာရောင်းချသည့် ကုမ္ပဏီ တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၁၉၄၀ ခုနှစ်တွင် ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ ဆန် ဘမ်နာဒီနို ရှိ ရစ်ချတ် နှင့် မောရစ် မက်ဒေါ်နယ် ညီအစ်ကိုတို့ ဖွင့်သည့် စားသောက်ဆိုင်မှ စတင်သည်။ ထို့နောက် အသားညှပ်ပေါင်မုန့်ဆိုင် အဖြစ် အမည်ပြောင်းသည်။ နောင်သော် လုပ်ငန်းပွားနိုင်သည့် ကုမ္ပဏီအဖြစ်သို့ ပြောင်းလိုက်သည်။ ရွှေရောင်အမိုးခုံး တံဆိပ်ကို ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် အရီဇိုးနားပြည်နယ်၊ ဖီးနစ်မြို့တွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် စီးပွားရေးသမား ရေး ခရော့ က လုပ်ငန်းပွားကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဝင်လုပ်သည်။ လုပ်ငန်း၏ အလားအလာကိုမြင်သော ရေး က လုပ်ငန်းတွဲကို မက် ဒေါ်နယ် ညီအစ်ကိုထံမှ ဝယ်ယူလိုက်သည်။ မူလရုံးချုပ်မှာ အီလီနွိုက်ပြည်နယ်၊ ဘရွစ် မြို့၌ ထားရာမှ ၂၀၁၈ အစောပိုင်းတွင် နိုင်ငံတကာရုံးချုပ်အဖြစ် ချီကာဂိုသို့ ပြောင်းရွှေ့လိုက်သည်။ 

အမြတ်အစွန်းများအရ မက် ဒေါ်နယ် သည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး စားသောက်ဆိုင်တွဲ ဖြစ်လျက်ရှိသည်။ နိုင်ငံပေါင်း တစ်ရာကျော်တွင် ဝယ်ယူသူ (၆၉) သန်းကျော်အား ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက် ရှိသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်ထုတ် စာရင်းအရ ဆိုင်ခွဲပေါင်း (၃၆ ၉၀၀) ခန့် ရှိသည်။ မက် ဒေါ်နယ် အား အသားညှပ်ပေါင်မုန့်ဖြင့် လူသိများသော်လည်း ဒိန်ခဲညှပ်ပေါင်မုန့်၊ ကြက်သားဖြင့်လုပ်သည့် အစာများ၊ အာလူးကြော်၊ နံနက်စာများ၊ အချိုရည်များ၊ နို့စပ်ဖျော်ရည်များ၊ ပေါင်မုန့်လိပ်နှင့် အချိုတည်းစရာများကိုလည်း ရောင်းချသည်။ မုန့်စာရင်းပါ အစားအစာများရှိ အဆီနှင့် အချိုများမှုကြောင့် စားသုံးသူများ၏ ဝေဖန်မှု ခံရပြီးနောက် အသုပ်၊ ငါး၊ ဖျော်ရည်ပျစ် နှင့် သစ်သီးများကိုပါ တွဲဖက်ရောင်းချနေပြီ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်သည့် ဘီဘီစီ ပြန်တမ်းအရ ဝေါမတ် နောက်တွင် ဒုတိယမြောက် ဝန်ထမ်းအင်အား အများဆုံးလုပ်ငန်း ဖြစ်ပြီး ဝန်ထမ်းပေါင်း (၁.၉) သန်း ရှိသည်။ အဆိုပါအရေအတွက်မှ (၁.၅) သန်းမှာ လုပ်ငန်းပွားများတွင် လုပ်ကိုင်နေကြသည်။
**ဓမ္မဒူတ ဆရာတော် အရှင်ပညာဝရ** သည် သာသနဓဇဓမ္မာစရိယဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည့်အပြင် နယ်လှည့်သာသနာပြုဓမ္မကထိကအဖြစ် မွန်ပြည်နယ်၊ သိမ်ဇရပ်မြို့ ဓမ္မဒူတ ပရိယတ္တိစာသင်တိုက်တွင်သာမက မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့အပြားတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာတရားတော်များ ဟောကြားပို့ချလျက်ရှိသည်။ ဆားတောင် ဓမ္မဒူတ ဆရာတော် ဦးပညာဝရ သည် အကြမ်းမဖက်သော အနုနည်း သက်သက်ဖြင့် မွတ်ဆလင်တို့နှင့် မဆက်ဆံရေး၊ အကြမ်းမဖက်သော အနုနည်း သက်သက်ဖြင့်အစ္စလာမ် ဘာသာဝင် တို့၏ အစွန်းရောက်မှုကိုဆန့်ကျင်ရေး ဟောပြောလှုပ်ရှားမှု ကို တရားဟောကြားခဲ့သည်။ အမျိုးစောင့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းနိုင်ရေးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဓမ္မဒူတ ဆရာတော် အရှင်ပညာဝရ က ၎င်းကိုယ်တိုင်စတင်ဦးဆောင်ပါဝင်ခဲ့ကြောင်းမိန့်ကြားခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Worrying for the Burmese Buddhist to be swallowed up (Sar Taung Sayadaw) on Vimeo
2. ↑  ရန်ကုန်တိုင်း၊ လှိုင်မြို့နယ်၊ အမှတ် (၁၃) ရပ်ကွက်၊ ပန်းခြံကျောင်းလမ်း၊ ပဏ္ဍိတရာမ ပရိယတ္တိစာသင်တိုက်၊ ၂၇-၁၀-၂၀၁၅ တရားပွဲမှ

အခြားကြည့်ရန်
-------------

* မျိုးစောင့် ဥပဒေ pdf file[*လင့်ခ်သေ*]
* ဆားတောင်ဆရာတော် ဦးပညာဝရ Worrying for the Burmese Buddhist to be swallowed up
* ဓမ္မဒူတ ဆရာတော် ဦးပညာဝရ
**ဦးကျော်လှ သံချို (သိုက်ဝင်)** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

ဦးကျော်လှ သံချို (သိုက်ဝင်)
---------------------------

ငါးမာန်အောင် ဘဂဝါရှင်၏၊ ငါးထောင့်သာသနာတွင်၊ တဝက်ကျော်ချိန်နီးပြီမို့၊ အထက်ပေါ် ဝတိန်ထီးရယ်က၊ အရှိန်ကြီးပါတဲ့ သိကြားသာသနာ၊ ဘုရားမှာပါတဲ့၊ ရွှေသိုက်ကျမ်း။  

  

နှစ်ကောဇာ သုံးရာက စွန်းပြန်တော့၊ ဓာတ်ကောလီ သုံးဆယ်ယွန်းကာမှ၊ ထွန်းသပ − ပါပထိုအခါ၌၊ ပျိုကညာဖျက်ကိန်းနှင့်၊ မယိမ်းပ ကြုံပြန်လာ၍၊ ဒဂုံဟံသာ ကျေးမှာလ၊ လောဟိတံ ချောင်းရေသွေးရယ်က၊ ရင်လေးဖွယ်ငြစ်အစုတ် − ရှစ်ဆုပ်ခေါ်၊ ဝက်တောင်ကူးလိမ့်မတဲ့၊ ဉာဏ်ထူးသူ ပေါင်းသဟာယတို့ရယ်၊ လောင်းရာမ ဗုဒ္ဓရာဇာဟာလေ၊ မုချလာမှမလွဲပါဘူး၊ သက္ကရာဇ် တွက်စစ်ကာ နွှဲလို်က်တော့၊ မလွဲပ ထောင်သုံးရာ၊ သုံးဆယ့်သုံးတွင်မှ၊ ရွှင်ပြုံးရာ ကောင်းကျိုးအထွေထွေနှင့်၊ ဒေါင်းအိုးဝေ မြည်သံချိုလို့မို့၊ ပိုမိုမြန်မာ အတွင်းမှာဖြင့်၊ သာသနာလင်းစေဖို့၊ ဒို့ပလ္လင် ဒို့ဘုရင်ရွှေနန်း။  

  

မျိုးမြန်မာ ကိုးစရာရတနာ ထုံးရယ်နှင့်၊ ရွှင်ပြုံးကာ ပဉ္စသီငဲ့ပြင်၊ အဌင်္ဂီသီလ မယိမ်းကြစေနှင့်၊ စောင့်ထိန်းကာ မျှော်သာအစဉ် မြှော်ကြတော့၊ အပေါ်လာခင် ဘေးအကြမ်း၊ အေးချမ်းလိမ့်မလွဲ။  

  

ဂေါ်ယာနော် အနောက်ကျွန်းဆီသို့၊ ဖလ်နေဝန်းယွန်းချိန်အခါမို့၊ ထွန်းသိင်္ခါ မြန်မာဘွယ်တို့ရယ်၊ မှန်စွာသနားလျှင်၊ တိုင်းပြည်ကို အထွေထွေမခွဲကြပါနှင့်၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ သမ္မာအယူမြဲပါလို့၊ မနုဿမှန်စွာ မြန်မာလူခပဲတို့ရယ်၊ အားခဲကာ မြတ်ဘုရားကိုလ၊ ဝတ်တွားကာ ဦးတော်တင်င၊ ဖူးမြော်လင် ကပ်သုံးဖြာအမှန်ကျော်လို့ရယ်၊ မြော်ဆင်ခြင်ပညာနှင့်၊ သူတော်အပေါင်းတို့မှာ၊ ကောင်းမည့်ခေတ်ပဲ။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော ခေါင်းစဉ်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ဤကဗျာကို မောင်းထောင် ဦးသုဒဿနထံမှ ရခဲ့သည်။ ကဗျာအချိုးများမမှန်တော့ပေ။ အတော် မှားယွင်းနေသည်။

ကိုးကား
-------
ကမ္ဘောဇ ခင်လှိုင်ကို ဦးဘဦး၊ ဒေါ်ရွှေတင့်တို့က ၁၉၃၁ ခုနှစ်
နိုဝင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ် ကျောက်မဲမြို့၌ မွေးဖွားသည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးခင်လှိုင်ဖြစ်သည်။
ကျောက်မဲမြို့ Vernacular ခေါ် မြန်မာမြို့ပုံကျောင်းမှ
၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် သတ္တမတန်း အောင်မြင်သည်။
ထို့နောက် တောင်ကြီးမြို့ အစိုးရတန်းမြင့်ကျောင်းမှ
အဋ္ဌမတန်းအောင်မြင်သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် မက်ထရစ်
စာမေးပွဲအောင်မြင်သည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် M.B.B.S
(R.G.N)ဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။

၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် လားရှိုးမြို့ပြည်သူ့ဆေးရုံ
ကြီးတွင် လက်ထောက်ဆရာဝန်၊ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင်
မြို့နယ်ဆရာဝန်ကြီး (သီပေါ)၊ ၁၉၆၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၅
ခုနှစ် အထိ ခရိုင်ဆရာဝန်ကြီး (ကျောက်မဲ) အဖြစ်
တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင်
အမေရိကန်နိုင်ငံ ပန်ဆယ်ဗေးနီးရားတက္ကသိုလ်မှ
ဘွဲ့လွန်ဆေးပညာသင်တန်း (ခွဲစိတ်မှုပညာ) ဘာသာ
ရပ်ဘွဲ့၊ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ အီဒင်ဘာရာဆေးတက္ကသိုလ် F.R.C.S ဘွဲ့များရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၆၆
ခုနှစ်မှ ၁၉၆၇ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးတွင်
လက်ထောက် ခွဲစိတ်ပါမောက္ခ၊ ၁၉၆၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၁
ခုနှစ်အထိ လားရှိုးပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးတွင် ဆေးရုံ
အုပ်ကြီး၊ ခွဲစိတ်ကုဆရာဝန်အဖြစ် ပူးတွဲတာဝန်ထမ်း
ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဆေးကောလိပ်မဂ္ဂဇင်း
တွင် စာညွန့်များ၊ ဆောင်းပါးများ စတင်ရေးသားခဲ့
သည်။ ၁၉၆၈ - ၆၉ ခုနှစ်တွင် 'ခွဲစိတ်ခန်း၏ မီးရောင်
အောက်ဝယ်' လုံးချင်းစာအုပ်ထုတေ်ဝခဲ့သည်။ ထို့အပြင်
*ဆေးပညာရှာ ခရီးသည်*၊ *တွေ့ကြုံဆုံကွဲ ဘဝခရီး*
ထဲ*၊* ဆရာဝန်တို့၏ ရှေ့တန်းစစ်မျက်နှာ*၊* ပျော်လိုက်
ရွှင်လိုက် ငိုကာရယ်ကာ *နှင့်* မနားရသောသမား
တစ်ဦး၏ ဘဝခရီး *(၂၀၀၉) တို့ကိုလည်း ထုတေ်ဝခဲ့*
သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် လုပ်သားပြည်သူ့နေ့စဉ်
သတင်းစာ၌ 'နယ်ခြားပျော် ဒုက္ခသည်သားချင်းများ
ဆီသို့' ဆောင်းပါးရေးသားခဲ့သည်။ 'ကလျာမဂ္ဂဇင်း'
ဆေးပညာကဏ္ဍတွင် 'ရောဂါအမျိုးမျိုး ကုသမှုအဖုံဖုံ'
ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ဖြစ်လေ့ဖြစ်ထရှိသော ရောဂါများ
အကြောင်းရေးသားခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် လားရှိုးမြို့
၌ ဘိုးဘွားရိပ်သာကို မçတည်ဆောက်လုပ်လှူဒါန်း
ခဲ့သည်။
ကမ္ဘောဇခင်လှိုင်သည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် မေလ
၁၂ ရက်နေ့တွင် လားရှိုးမြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်ခင်ရီနှင့် သားသမီး
ခြောက်ဦးကျန်ရစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်(၂၀၁၁)
ယူရယ်တောင်တန်းသည် ဥရောပတိုက်တွင် အရှည်လျားဆုံး 
တောင်တန်းဖြစ်၍ ပထဝီဝင်အရ ဥရောပတိုက်နှင့် အာရှတိုက်တို့ကို နယ်နိမိတ်သတ်ထားသကဲ့သို့ တည်ရှိလေသည်။ 
မြောက်ဘက် အာတိတ် သမုဒ္ဒရာမှ တောင်ဘက် ကက်စဘီယံ ပင်လယ်အထိ မိုင်ပေါင်း ၁,၆ဝဝ ခန့် ရှည်လျားသည်။ 

ယူရယ်တောင်တန်းများသည် ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် ပေ ၁,၅ဝဝ ခန့် မြင့်သော်လည်း မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းတွင် ပေ 
၅,ဝဝဝ ကျော်မြင့်သော တောင်ထိပ်များလည်း ရှိသည်။
ယူရယ်တောတန်းဒေသသည် တွင်းထွက်ပစ္စည်း ကြွယ်ဝ 
သဖြင့် ရုရှနိုင်ငံတွင် စက်မှုလက်မှုထွန်းကားရာ အချက်အချာ 
ဒေသတစ်ခု ဖြစ်ပေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ၁၉၄၁ 
ခုနှစ်၌ ဂျာမန်စစ်တပ်များက ရုရှ နိုင်ငံကို ချီတက်တိုက်ခိုက် 
ကြသောအခါ ရုရှတို့သည် မိမိတို့၏ စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း 
များကို ယူရယ်တောင် တန်းဒေသသို့ ပြောင်းရွှေ့လုပ်ကိုင်ခဲ့ 
ကြလေသည်။ ယခုအခါ ထိုဒေသတွင် မြို့သစ်များတည်၍ 
စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းသစ်များကိုလည်း တိုးချဲ့လုပ်ကိုင်လျက် 
ရှိကြသည်။

၁၅ ရာစုနှစ်ကတည်းက ယူရယ်တောင်တန်းဒေသတွင် 
ဆား၊ ငွေနှင့် ရွှေကို စတင်တူးဖော်ရရှိခဲ့ကြ၏။ ထိုနောက် 
ကြေးနီ၊ မန်ဂနိစသော တွင်းထွက်သတ္တုများအပြင် အဖိုးတန် 
ကျောက်မျက်များကိုလည်း တူးဖော် ရရှိလေသည်။ ယခုအေခါ 
ယူရယ်တောင်တန်းဒေသမှ ကျောက်မီးသွေး၊ သံ၊ ကြေးနီ၊ ရွှေ၊ 
ပလက်တီနမ်၊ ငွေ၊ နစ်ကယ်၊ အလျူမီနီယမ်၊ မန်ဂနိ၊ ခဲ၊ 
သွပ်၊ မဂ္ဂနီဇီယမ်၊ ကရိုမီယမ်၊ ပိုတက်၊ ဆား၊ ယူရေးနီးယမ်း၊ 
တယ်လျူရီယမ်တို့ ထွက်သည်။ ယူရယ်တောင်တန်း အနောက် 
ဘက်တွင် ရေနံကို တူးဖော်ရရှိသည်။ အဖိုးတန် ကျောက်မျက် 
များဖြစ်သော ဥဿဖယား၊ နီလာ၊ မြ၊ မျက်ရွဲ။ နီလာ ခရမ်း 
တို့လည်း ထိုဒေသမှ ရရှိလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀)
**ယူဖရိုင်းနား** (အင်္ဂလိပ်: Yul Brynner) သည် ရုရှားနိုင်ငံဖွား ကမ္ဘာကျော် ရုပ်ရှင်မင်းသားတစ်လက် ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ယူဖရိုင်းနားကို ကတုံးမင်းသားဟု လူသိများသည်။ ယူဖရိုင်းနားသည် ၁၉၂၀-ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၁၁)ရက်နေ့တွင် Far Eastern Republic, Vladivostok တွင် မွေးဖွားခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူ၏ဖခင်သည် မွန်ဂိုလီယံလူမျိုးဖြစ်၍ မိခင်မှာ ယူမေးနီးယန်း အဆက်အနွယ်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ (ဤနေရာတွင် မူကွဲလျက်နေပါသည်။ အချို့ရုပ်ရှင်မဂ္ဂဇင်းများတွင် အဖေမှာ ယူးခန်ဆိုသော ဆွစ္စလူမျိုးဖြစ်၍ မိခင်မှာ အလွန်လှပချောမောသော မာရီယာဆိုသည့် ရုရှားအမျိုးသမီးဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။)

သူတို့မိသားစုသည် ပထမ လက်လုပ်လက်စား သမားများပင်ဖြစ်သော်လည်း သူ့ဖခင်မှာ မကြာခင်မှာပင် ဘော်တွင်းပိုင်သူဋ္ဌေးတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့ရာ စီးပွားရေး တောင့်တင်းသော မိသားစုဖြစ်လာပါတော့သည်။ သို့သော် သူတို့မြို့ဘော်ရှီဗစ်များသိမ်းပိုက်သည့်အခါ သူ့အဖေ၏ ဘော်တွင်းများပါ သိမ်းပိုက်ခြင်းခံလိုက်ရလေသည်။ ဤတွင် သူတို့ မိသားစုသည် တရုတ်ပြည်၊ ပီကင်းမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြလေသည်။ ဖခင်၏ စီးပွားရေးမှာမူ ယခင်ကလောက် မတောင့်တင်းတော့ပေ။ ထို့ပြင် မကြာခင်မှာပင် မိခင်နှင့် ဖခင်တို့ မသင့်မတင့်ဖြစ်ကာ လင်မယား ကွဲသွားကြတော့သည်။ မိခင်ကို ပိုချစ်သော ယူဖရိုင်းနားသည် ဖခင်ကိုခွဲ၍ မိခင်နှင့် နေထိုင်ခဲ့လေသည်။ သို့သော် မကြာခင်မှာပင် မိခင်ကွယ်လွန်သွားရာ အဖွားဖြစ်သူနှင့် နေထိုင်ခဲ့ရသည်။

ယူ၏ အဖွားသည် ဂျစ်ပဆီ အမျိုးသမီးကြီးဖြစ်ရာ လှည့်လည်၍ သွားလာနေထိုင်သူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ယူသည် အဖွားနှင့်အတူ ဥရောပတစ်ခွင် လှည့်လည်သွားလာခဲ့ရသည်။ ယူသည် ထိုစဉ်ကပင် ရုရှား၊ တရုတ်၊ ဂျပန်၊ မွန်ဂိုလီယံ၊ ယူမေးနီယန်း ဘာသာစကားများ တတ်မြောက်ပြီးဖြစ်သည်။ ယူဖရိုင်းနား၏ အဖွားသည် ဂီတာတီး ကျွမ်းကျင်သူ ဖြစ်သည်။ ယူသည် ဖွားအေထံမှ ဂီတာတီးသင်ယူခဲ့လေသည်။ အဖွားသည် ယူကို အလွန်မြတ်နိုးသဖြင့် ဂီတာတီးနည်းကို ကောင်းစွာသင်ကြားပေးလေသည်။ ယူ ၁၃-နှစ်သားအရွယ်တွင် အဖွားကွယ်လွန်သွားလေသည်။ အဖွားဆုံးချိန်တွင် ယူသည် ဂီတာကို တစ်ဖက်ကမ်းခတ် တတ်မြောက်နေပြီ ဖြစ်သည်။ ဤအချိန်တွင် ယူသည် တစ်ကောင်ကြွက် တစ်မျက်နှာ ဘဝရောက်ရှိနေပေသည်။ သို့သော် ယူသည် စိတ်အားမငယ်ခဲ့ပေ။ သူ့ဖခင်သည် ထိုအချိန်၌ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိနေလေသည်။ ယူကို စာရေး၍ ခေါ်ယူလေသည်။ ယူသည် ဖခင်ကို မချစ်ပေ၊ သို့သော် ဖခင်အလိုကျ ပြင်သစ်တွင် ကျောင်းဆက်တက်ခဲ့သေးသည်။ သို့သော် ကျောင်းတွင် မပျော်ပိုက်ချေ။ တစ်နေ့တွင် ဂီတာလွယ်၍ ကျောင်းမှ ထွက်ပြေးခဲ့တော့သည်။ ထွက်ပြေးလာသော ယူတွင် ပိုက်ဆံတစ်ပြားမှ မပါဘဲ ဂီတာတစ်လုံးသာ ပါလာခဲ့သည်။ ယူသည် ဂီတာတီး၍ အရပ်ရပ်လှည့်ခါ ငွေကြေးတောင်းခံစုဆောင်း၍ ပြင်သစ်ပြည်အနှံ့ ခြေဆန့်ခဲ့သည်။ 

တစ်မြို့ဝင် တစ်မြို့ထွက် အလုပ်အကိုင်ရှာဖွေနေသော ယူသည် နောက်ဆုံးပြင်သစ်ပြည် တောင်ပိုင်း မာဆေးမြို့သို့ ရောက်ရှိခဲ့လေသည်။ မာဆေးမြို့သည် ပင်လယ်ကမ်းခြေ မြို့လေးဖြစ်ရာ သာယာသော နွေရက်များဝယ် ရေကူးသူများ ပျားပန်းခတ်မျှ ရှိသည်။ ထိုဒေသ၌ ရေကူး၍ ရေနစ်သူများကို ကယ်ဆယ်ရသည့် "'အသက်ကယ်သမား"' များအထူးလိုအပ်လှသည်။ ယူသည် ရေကူးအထူးကျွမ်းကျင်၍ ကိုယ်ကာယမှာလည်း ထွားကြိုင်းသူဖြစ်ရာ ထို အသက်ကယ်သမားအလုပ်ကို ရရှိခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က သူ့အသက်မှာ ၁၄-နှစ်သာရှိသေးသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ကိုရင်မော်၊ ကမ္ဘာ့ရုပ်ရှင် ကြယ်ပွင့်များ၊၁၉၇၀-ခုနှစ်
အာရဗီလက်ရေးလှ၊ အစ္စလာမ့်လက်ရေးလှရေးနည်းသည် လက်ရေးလှရေးခြင်းအနုပညာဖြစ်သည်။ အဓိကအသုံးအနှုန်းမှာ အာရဗီအက္ခရာဖြစ်ပြီး အာရဗီ၊ ဒါရီ၊ ပါရှတို၊ ပါရှန်း၊ ဝီဂါ၊ အူရဒူနှင့် အခြားဘာသာစကားအချို့တွင် အသုံးပြုသည့် အမြင်အနုပညာအမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်သည်။ အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၊ တမန်တော်မုဟမ္မဒ်နှင့် ယေဘူယျအားဖြင့် သက်ရှိသတ္တဝါများ (အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ပုံသဏ္ဌာန်) ကို ပိတ်ပင်ထားခြင်းကြောင့် အစ္စလာမ့်ယဉ်ကျေးမှုတွင် အာရဗီလက်ရေးလှရေးသည် အထူးသဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။

ဟဒီးစ်များအနက်မှတစ်ခုအရ မွတ်စလင်များအတွက် လက်ရေးလှရေးခြင်းသည် "အသိပညာ၏တစ်ဝက်" ဖြစ်ပြီး "စာရေးခြင်း၏အလှ" ကို ကျွမ်းကျင်စေသည်။ အာရဗီ လက်ရေးလှရေးမူ၏ နိယာမသည် ကျမ်းမြတ်ကုရ်အာန်ကို ဖတ်ရှုခြင်း၏ ရှင်းလင်းသော အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ရေးသားထားသော စကားလုံး၏ လက်အောက်ခံဖြစ်သည်။ ကျမ်းဂန်အရ ဂန္ထဝင်အာရဗီစာအရေးအသားတွင် ပုံစံခြောက်မျိုးပါဝင်သည်- ၁) naskh - စာပေးစာယူပုံစံ၊ ၂) မုဟက္ကာ - မှန်ကန်သော ထင်ရှားရှိသော အက္ခရာဖြင့် ပိုင်းခြား၏၊ 3) Raikhani - ပင်စိမ်း၊ ပန်းပင်စိမ်းရနံ့နှင့် နှိုင်းယှဉ်ထားသော စာလုံးများ၏ သန့်စင်မှု၊ 4) ဓမ္မသွေးခုန်နှုန်း (1/3) - curvilinear နှင့် rectilinear ဒြပ်စင်များသည် 1: 3 အချိုးတွင်ဆက်စပ်နေသည်။ 5) သပ်ရပ်သော Tauki လက်ရေး (အမိန့်); 6) rika - ကာတွန်း။ Khatt-mansub၊ Kalam၊ Kufi၊ Tashib ကိုလည်းကြည့်ပါ။

လက်ရေးလှရေး ကမ္ပည်းစာ၏ အခြေခံကို တင်းကျပ်သော ဂျီဩမေတြီ အခြေခံမူများနှင့် ရှင်းလင်းသော အချိုးအစားများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားကာ၊ ကမ္ပည်း၏ ရှင်းလင်းပြတ်သားမှုနှင့် လိုင်း၏ လှပမှုသည် ယင်းအပေါ် မူတည်ပါသည်။

အချိုးအစားများ ရေးဖွဲ့ခြင်းဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်း၏ အခြေခံမှာ တည့်တည့် ဒေါင်လိုက်မျဉ်းဖြစ်သည့် အာရဗီအက္ခရာ၏ ပထမအက္ခရာဖြစ်သည့် "alif" စာလုံးအရွယ်အစားဖြစ်သည်။ လက်ရေးလှရေးတွင် တိုင်းတာသည့်ယူနစ်သည် အာရဗီအမှတ်ဖြစ်သည်။

လက်ရေးလှရေးတွင် အမှတ်တစ်ခုသည် စတုရန်းပုံသဏ္ဌာန်ရှိပြီး စတုရန်း၏ဘေးဘက် အရွယ်အစားသည် ဘောပင်ထိပ်ဖျား၏ ယိုင်သည့်ထောင့်နှင့် သခင်၏ဖိအားဒီဂရီအပေါ် မူတည်သည်။ ဖိအားသည် အလုံအလောက် ပေါ့ပါးသင့်ပြီး ရွေ့လျားမှု အလွန်တိကျပြီး ဘောပင်ထိပ်ဖျားသည် အနည်းငယ် လှည့်ထားသောကြောင့် လမ်းကို ဘောပင်၏ ဘေးနှစ်ဖက်တွင် ချန်ထားခြင်းဖြစ်သည်။

Tomar ဟုခေါ်သော လက်ရေးလှရေးဖောင်တိန်တွင် မြည်းအမွေး ၂၄ ပေါက်ပါရှိသည်။ လည်ပင်းကို ဖြတ်တောက်ပုံသည် အလွန်အရေးကြီးသည်။ ၎င်းသည် သခင်ကိုယ်တိုင်၏ နှစ်သက်မှု၊ အမျိုးသား ရိုးရာဓလေ့များနှင့် အသုံးချစာသား အမျိုးအစားအပေါ် မူတည်သည်။

alif ၏ အမြင့်သည် သုံးမှတ်မှ ဆယ့်နှစ်မှတ်အထိ ရှိပြီး လက်ရေးလှသူ၏ စတိုင်နှင့် တစ်ဦးချင်း လက်ရေးပေါ် မူတည်သည်။ alif ၏ အကျယ်သည် တစ်မှတ်ဖြစ်သည်။ စာသား၏အမြင့်သည် အရေးအကြီးဆုံးအခန်းမှ ပါဝင်သည်။ alif ကို ကနဦးယူနစ်အဖြစ် အသုံးပြု၍ စာသားတစ်လျှောက်လုံးတွင် သခင်သည် ပထမဦးစွာ alifs နှင့်တူညီသော alifs ကို ဦးစွာသတ်မှတ်ပေးပါသည်။ ဤသည်မှာ ကမ္ပည်းစာ၏ ဂျီဩမေတြီအကြမ်းဖျဉ်းကို ပြုစုထားပုံဖြစ်သော်လည်း လက်တွေ့တွင် ဆရာကြီးသည် အပြောင်းအလဲများကို မကြာခဏ မိတ်ဆက်ပေးလေ့ရှိသည်။

Alif သည် အာရဗီစာလုံးအားလုံးကို ရေးထိုးနိုင်သည့် စိတ်ကူးယဉ်စက်ဝိုင်း၏ အချင်းလည်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အချိုးအစားများသည် သခင်ကိုယ်တော်တိုင် သတ်မှတ်သည့် အရွယ်အစား- ဤအရာများသည် အလီဖ်၏ အမြင့်နှင့် အနံနှင့် စိတ်ကူးယဉ် စက်ဝိုင်းတစ်ခုတို့ ဖြစ်သည်။

ဥပမာအားဖြင့်၊ naskh ပုံစံတွင်၊ alif ၏အမြင့်သည် ငါးမှတ်ဖြစ်ပြီး suls သည် စာလုံး၏ထိပ်တွင် သုံးမှတ်ချိတ်ဖြင့် ကိုးမှတ်ဖြစ်သည်။ ဦးတည်ချက် (ထောင့်) နှင့် အကွာအဝေး၊ အကွေးအကောက်များနှင့် ဒေါင်လိုက်များကို တီးမှုတ်ခြင်း၊ စကားလုံးများ၊ သရများနှင့် အစက်များကို ပီပြင်စွာဖော်ပြခြင်းသည် ပုံစံ၏ အရေးကြီးသော ဝိသေသလက္ခဏာများဖြစ်သည်။ ဥရောပစာအရေးအသားနှင့်မတူဘဲ အာရဗီစာများကို ညာမှဘယ်သို့ရေးသည်။

ကိုးကား
-------
တရုတ်ဒဏ္ဍာရီမှ ဒဏ္ဍာရီလာ White Hare သည် လပေါ်တွင် အာယုဝဍ္ဎနဆေး ဖျော်နေခြင်းဖြစ်သည်။
အာယုဝဍ္ဎနဆေး ထာဝရ အသက်ရှည်ဆေးဟုလည်းသိကြပြီး တစ်ခါတစ်ရံ ဒဿနပညာရှင်၏ကျောက်တုံး နှင့်လည်း ဖြစ်သည်။ သောက်သူအား ထာဝရအသက် သို့မဟုတ် ထာဝရနုပျို မှုကို ပေးသည်ဟု ယူဆသော ဆေးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဤ‌ဆေးသည် ရောဂါအားလုံးကို ပျောက်ကင်းစေသည် ဟုလည်း ဆိုကြသည်။ ခေတ်နှင့် ယဉ်ကျေးမှုအမျိုးမျိုးရှိ အဂ္ဂိ ရတ်ပညာရှင်များသည် အာယုဝဍ္ဎနဆေး ပြုလုပ်ရန် နည်းလမ်းကို ရှာဖွေခဲ့ကြသည်။

သမိုင်း
-------

### မက်ဆိုပိုတေးမီးယား

Gilgamesh (ဘီစီ ၂ ထောင်စုနှစ်မှ) Epic of Gilgamesh ( ဘီစီ ၂ ထောင်စုနှစ်မှ) တွင် ၎င်း၏ချစ်လှစွာသောအဖော် Enkidu သေဆုံးပြီးနောက် ၎င်း၏ဆုတ်ယုတ်ကျဆင်းလာမည့်နှစ်များကို ကြောက်ရွံ့လာစေရန် အစောပိုင်းတွင် အသက်၏ elixir ၏ဖော်ပြချက်ကို တွေ့ရှိရသည်။[] သူသည် Mesopotamian ဒဏ္ဍာရီတွင် နောအာ နှင့်တူသော Utnapishtim ကို ရှာဖွေကာ မီးမြေ၏ ဟေရုဒ်ဘုရင်၏ အကြံဉာဏ်ကို ရယူရန် သူသည် မိုးရေ၏ အဂ္ဂိရတ်ပညာရှင်ကြီး၏ ကျွန်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သော Utnapishtim ကို ရှာဖွေခဲ့သည်။. Gilgamesh သည် ပင်လယ်အောက်ခြေရှိ အပင်တစ်ပင်ကို ရှာဖွေရန် ညွှန်ကြားသော်လည်း ၎င်းကို အဘိုးအိုတစ်ဦးထံ စမ်းသပ်ရန် ဦးစွာရှာရန် ညွှန်ကြားထားသည်။ ကံမကောင်းစွာပဲ၊ သူအဲဒီလိုမလုပ်နိုင်ခင် မြွေတစ်ကောင်၏ စားခံရခဲ့သည်။

### တရုတ်

 Xu Fu ၏ မသေနိုင်သောတောင်ဆီသို့ ပထမဆုံး ခရီး Utagawa Kuniyoshi မှ
ရှေးခေတ်တရုတ်အုပ်စိုးရှင်များစွာတို့သည် ထာဝရအသက်ရရှိရန် ဒဏ္ဍာရီလာ အာယုဝဍ္ဎနဆေးအား ရှာဖွေခဲ့ကြသည်။ Qin မင်းဆက် ကာလအတွင်း Qin Shi Huang သည် တာအို အဂ္ဂိရတ်ပညာရှင် Xu Fu အား ငယ်ရွယ်သူ ၅၀၀ နှင့် အမျိုးသမီးငယ် ၅၀၀ တို့နှင့်အတူ အရှေ့ဘက်ပင်လယ်ပြင်သို့ စေလွှတ်ခဲ့ပြီး ဒဏ္ဍာရီလာ Penglai တောင် တွင် အာယုဝဍ္ဎနဆေးကို ရှာဖွေရန် ထွက်လာခဲ့သော်လည်း ရှာမတွေ့ခဲ့ပေ။ သူသည် ငယ်ရွယ်သော မိန်းကလေးများနှင့် ယောက်ျားလေး ၃၀၀၀ ဖြင့် ဒုတိယမြောက်ခရီးကို စတင်ခဲ့သော်ငြားလည်း ၎င်းတို့အနက်မှ ပြန်မလာခဲ့တော့ပါ (ဒဏ္ဍာရီအရ ဂျပန် ကို အစားထိုးရှာဖွေခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်)။ 

ရှေးတရုတ်လူမျိုးများက ကျောက်စိမ်း ၊ သစ် ကြံပိုးခေါက် သို့မဟုတ် ဟီမနိုက်ကဲ့သို့သော တာရှည်ခံအဖိုးတန်ပစ္စည်းများကို စားသုံးမိပါက ၎င်းတို့စားသုံးသူအား အသက်ရှည်စေသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ရွှေ သည် အထူးတန်ခိုးကြီးသည်ဟု မှတ်ယူထားပြီး၊ ၎င်းသည် မညှိုးနွမ်းစေသော အဖိုးတန်သတ္တုဖြစ်သောကြောင့်၊ သောက်သုံးရန် သို့မဟုတ် သောက်သုံးနိုင်သောရွှေ၏ အယူအဆကို ဘီစီသုံးရာစုအကုန်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၌ တွေ့ရှိခဲ့သည်။ Sun Simiao (c. 581 – c. 682 AD),   ကျော်ကြားသော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ပါရဂူ (King of Medicine) ဟု လေးလေးစားစား ခေါ်ဝေါ်သော ဆေးပညာဘုရင် (Danjing yaojue) ၏ အကျော်ကြားဆုံးသော ဓာတုဗေဒ ဖော်မြူလာများ)၊ နောက်ပိုင်း မျိုးဆက်များသည် မသေနိုင်သော အာယုဝဍ္ဎနဆေးများ ဖန်တီးခြင်း (ပြဒါး၊ ဆာလဖာ၊ နှင့် ပြဒါးနှင့် အာဆင်းနစ်ဆားများသည် ထင်ရှားပြီး အများစုမှာ အဆိပ်ပြင်းသည်) နှင့် အချို့သောရောဂါများကို ကုသရန်နှင့် အဖိုးတန်ကျောက်များ ထုတ်လုပ်ခြင်းတို့ကို အသေးစိတ် ဆွေးနွေးကြသည်။

အသက်ရှည်စေရန် အထောက်အကူမပြုသော ဤအရာများစွာသည် တက်ကြွစွာ အဆိပ်သင့်ပြီး တရုတ်မှ ဓာတုဗေဒ အာယုဝဍ္ဎနဆေးအဆိပ်သင့်ခြင်းကို ဖြစ်စေသည်။ မင်မင်းဆက် ရှိ Jiajing ဧကရာဇ် သည် အဂ္ဂိရတ်ပညာရှင်တို့၏ ညှို့ယူထားသော "အာယုဝဍ္ဎနဆေးအတုမှ သေစေလောက်သော ပြဒါး ပမာဏကို စားသုံးမိခြင်းကြောင့် သေဆုံးသွားခဲ့သည်။[]



1. ↑  Liu, Hong. The Chinese Overseas: Routledge Library of Modern China. Published by Taylor & Francis, [2006] (2006). ISBN 0-415-33859-X, 9780415338592.
2. ↑  Medieval Science, Technology And Medicine: An Encyclopedia, A Glick, T.F. A Livesey, S.J. Wallis, F. Routledge, p. 20 2005
3. ↑  Tan chin yao chueh – occultism။ *britannica.com*။
Fibrous asbestos on muscovite
ကျောက်ဂွမ်း
ကျောက်ဂွမ်း
ဩစတေးလျမှ ကျောက်ဂွမ်းပြာ။ ပေတံသည် ၁ စင်တီမီတာကို ပြသည်။
ကျောက်ဂွမ်းပြာမှ ဖိုင်ဘာမျှင်များကို ပြနေပုံ
ခရစ္စတယ်ပုံရှိ၍ အမျှင်များပါရှိသော ကျောက်မျိုးကို **ကျောက်ဂွမ်း** ဟုခေါ်သည်။ ဤကျောက်မျိုးမှ ကျောက်သားများကို ဖယ်ရှား၍ အမျှင်များကို ထုတ်ယူပြီးလျှင် သိုးမွှေးကဲ့သို့ ရက်ယူနိုင်သည်။ ကျောက်ဂွမ်းတွင် မီးခံနိုင်သော သတ္တိရှိခြင်းကြောင့် မီးကာပစ္စည်းများ ပြုလုပ်ရာ၌ဖြစ်စေ၊ မီးခံပစ္စည်းများပြုလုပ်ရာ၌ဖြစ်စေ၊ အသုံးပြုသည်။ သိပ္ပံဝေါဟာရအလိုအားဖြင့် ကျောက်ဂွမ်းကို အက်စဗက်စတော့ဟု ခေါ်သည်။ ဤစကားမှာ ဂရိဝေါဟာရဖြစ်၍ ***"**မီးမငြိနိုင်"* ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကျောက်ဂွမ်းတွင် မီးခံခြင်းနှင့် သိုးမွှေးကဲ့သို့ ရက်ယူနိုင်ခြင်းဂုဏ်တို့ ရှိကြောင်းကို အလွန်ရှေးကျသော ခေတ်ကပင် လူတို့ သိရှိခဲ့ကြသည်။ ရှားလမိန်း ဘုရင်ထံ၌ ကျောက်ဂွမ်းဖြင့် ရက်လုပ်ထားသည့်စားပွဲခင်း ရှိသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ထိုစားပွဲခင်းကို သန့်ရှင်းစင်ကြယ်အောင် လုပ်လိုတိုင်း မီးမြိုက်ပေးရသည် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ပြောစမှတ်ရှိခဲ့လေသည်။

ကျောက်ဂွမ်းမှ အမျှင်များကို အထည်ကဲ့သို့ရက်လုပ်ခဲ့သော ပထမဆုံးနိုင်ငံကား အီတလီနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ကျောက်ဂွမ်းမှ အထည်များမပြုလုပ်မီ ပထမဆုံး ကျောက်ကို ကြိတ်စက်များတွင် ထည့်၍ ကြိတ်ပြီးလျှင် အမျှင်များကို ထုတ်ယူသည်။ အမျှင်ကောင်းကောင်းရအောင် အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ ပြုပြင်ပေးရသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ခြည်မျှင်များဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ကြေးနီ သို့မဟုတ် ကြေးဝါနန်းကြိုးများဖြင့် ဖြစ်စေ၊ ပူး၍ အမျှင်များဖြစ်အောင် ကျစ်ယူသည်။ ထိုအမျှင်များမှတစ်ဖန် အထည်များရက်ယူကြသည်။ ကျောက်ဂွမ်းထည်ကို အသုံးလိုက်၍ အမျိုးမျိုးပြုလုပ်နိုင်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် တစ်နှစ်တစ်နှစ်လျှင် အသုံးပြုလျက်ရှိသော ကျောက်ဂွမ်းတန်ချိန် ၃၅၈ဝဝဝ အနက် ၇၈ ရာခိုင်နှုန်းကို ကနေဒါ တစ်နိုင်ငံတည်းမှပင် အများအပြားရရှိလေသည်။ ထို့ကြောင့် ကျောက်ဂွမ်းသည် ကနေဒါနိုင်ငံ၏ ဝင်ငွေကောင်းလှသော ထွက်ကုန်တစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ ကျောက်ဂွမ်း အသင့်အတင့် ထွက်ကြသော အခြားနိုင်ငံများမှာ ရိုးဒီဇီးယား၊ ရုရှ၊ တောင်အာဖရိက ပြည်ထောင်စု၊ အီတလီနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့ ဖြစ်ကြသည်။

ရေနွေးငွေ့ပိုက်များတွင် သုံးရန် အပူကာပစ္စည်းများကို ရက်ဖိုက် (ခဲနက်) အမဲဆီတို့ဖြင့် ကျောက်ဂွမ်းကို ရောစပ်စီမံယူကြသည်။ ဇာတ်ရုံတွင် အသုံးပြုသည့် မီးခံကန့်လန့်ကာများမှာ ကျောက်ဂွမ်းပြားများ ဖြစ်သည်။ ဤမီးခံကျောက်ဂွမ်းပြားများသည် အပြင်အပမှ အနှောင့်အယှက်ပေးမည့် မလိုလားအပ်သော အသံများကို အသင့်အတင့်သက်သာရာရစေရန် တားဆီးထားနိုင်သည့်ပြင် ရာသီဥတုကြောင့်ဖြစ်ပေါ်သော စိုထိုင်းမှုကိုလည်း ကာကွယ်ပေးနိုင်ကြောင်း စမ်းသပ်သုံးစွဲသဖြင့် သိရသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)