recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ပင်ရင်းဥပဒေ၊ သို့မဟုတ်၊ အရင်းခံဥပဒေကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ကြရာတွင် နည်းဥပဒေ၊ သို့မဟုတ် ကျင့်ထုံးဥပဒေကို လိုက်နာကျင့်သုံးရသည်။ တရားစီရင်ရာ၌လိုက်နာကျင့်သုံးရန်အတွက် စည်းမျဉ်း စည်းကမ်းနှင့်နည်းလမ်းများရှိပေသည်။ ၎င်းတို့အနက်အချို့သည် အမိန့်နှင့် သတ်မှတ်သည့် ဥပဒေများမဟုတ် သည့်အပြင် နိုင်ငံတော်ကလည်းအမိန်‹အာဏာနှင့်လိုက်နာရမည် ဟုမပြောနိုင်ပေ။ သို့သော်လည်း ယင်းစည်း မျဉ်းစည်းကမ်းနှင့်နည်းလမ်းများကို တရားရုံးများက အမြဲလိုက်နာကြရသည်။ သို့ရာတွင်၎င်းတို့မှာ အများအား ဖြင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို ဥပဒေအဖြစ်ပြဋ္ဌာန်း၍ အတည်ပြုထားလေ့ရှိသည်။
ဥပမာ-အမှုအခင်းကိစ္စရပ်များကိုဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ရာတွင် အတိအကျလိုက်နာရမည်မှာ သက်ဆိုင်ရာ လုပ်ထုံး လုပ်နည်းပင်ဖြစ်သည်။ ရာဇဝတ် (ပြစ်မှုဆိုင်ရာ) ဥပဒေတွင် ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံး (ပြစ်မှုဆိုင်ရာကျင့်ထုံး) ဥပဒေ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ တရားမဥပဒေတွင်လည်း တရားမကျင့်ထုံးဟူ၍လည်းကောင်း ပြဋ္ဌာန်း ထားသည်။ အဆိုပါလုပ်ထုံးလုပ်နည်းမှ ကျော်လွန်၍ လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်မှုမြုပနိုင်ပေ။
ပြစ်မှုဆိုင်ရာဥပဒေ (ရာဇသတ်ကြီး) အရ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူများကို ကြားနာစစ်ဆေးစီရင်ရာတွင် တရားရုံးများက လိုက်နာကျင့်သုံးရမည့်နည်းလမ်းများကို ပြစ်မှုဆိုင်ရာကျင့်ထုံးဥဒေ အဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ဤကျင့်ထုံး ဥပဒေတွင် ပြစ်မှုအမျိုးအစားပေါ်မူတည်၍ စစ်ဆေးမေးမြန်းနည်းများကို၎င်း၊ ပြစ်မှုတရပ်အတွက်အာမခံရနိုင် သည်၊ မရနိုင်သည်ကို၎င်း၊ ကျေအေးနိုင်ခြင်းရှိမရှိကို၎င်း၊ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူအား ပြစ်မှုအမျိုးအစားကိုလိုက်၍ တရားရုံး၏ဖမ်းဆီးခွင့်အမိန့် (ဝါးရမ်း) Warrant မပါဘဲ ဖမ်းဆီးနိုင်ခွင့်ရှိ၊မရှိကို၎င်း၊ အယူခံဝင်ခြင်းဆိုင်ရာကိစ္စ ရပ်များ၊ ပြင်ဆင်မှုတင်သွင်းခြင်းဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များ၊ အစရှိသည့် တရားရုံးများကလိုက်နာကျင့်သုံးရမည့် ကျင့်ထုံးများ ကိုပြဋ္ဌာန်းထားပေသည်။
ပြစ်မှုဆိုင်ရာ အထူးဥပဒေတရပ်ရပ်အရ တရားရုံးကစစ်ဆေးကြားနာစီရင်ရာတွင် လိုက်နာကျင့်သုံးရမည့် ကျင့်ထုံးဥပဒေ၊ သို့မဟုတ်၊ နည်းဥပဒေတရပ်ရပ်ကို သီးခြားပြဋ္ဌာန်းထားပါက ယင်း နည်းဥပဒေများကို တရားရုံး များကလိုက်နာရသည်။ သို့ရာတွင် ထိုကဲ့သို့ အထူးဥပဒေတရပ်ရပ်အတွက် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် နည်းဥပဒေသည် တရားစစ်ဆေးစီရင်ရာတွင်လိုက်နာရန် ပြည့်စုံခြင်းမရှိပါက၊ ပြစ်မှုဆိုင်ရာကျင့်ထုံးဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို တရားရုံးများက လိုက်နာကျင့်သုံးရမည်ဖြစ် ပေသည်။ ဒေသန္တရဥပဒေ ဥပဒေတရပ်ရပ် အတွက်လည်း နည်းဥပဒေကို အလားတူပင် လိုက်နာကျင့်သုံးရမည်ဖြစ်ပေသည်။ 
တရားစွဲဆိုတင်ပို့ရသည့်အဖွဲ့အစည်း၊ အမှုကြားနာစစ်ဆေးရန်အဖွဲ့အစည်းစသည့် အဖွဲ့အစည်းတို့တွင် လုပ်ထုံး လုပ်နည်းတိကျမှုရှိရန်လိုအပ်သည်။ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းအတိုင်း မလုပ်လျှင် မတရားမှုများဖြစ် ထွန်းနိုင်ပေ သည်၊ ထို့ကြောင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းကို ဥပဒေတရပ်အဖြစ် ပြဋ္ဌာန်း သတ်မှတ်၍ လိုက်နာကျင့် သုံးစေခြင်း ဖြစ်သည်။
အောင်မဲဖြူ(ခေါ်) အောင်မဲညို Butterfly Pea ကို အာရှဒေသတွင် ခေါင်ရမ်းပန်းနွယ်ပင်၊ ခိုတောင်ပံများ၊ အပြာရောင်ပဲ၊ လိပ်ပြာပဲ၊ ကော်ဒိုဖန်ပဲ၊ ဒါဝင်ပဲဟု ခေါ်ကြပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင်မူ အောင်မဲဖြူ၊ အောင်မဲညို၊ အောင်မဲနီ စသည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ နွယ်ပင်မျိုးဖြစ်ပြီး အခြားသောအပင်နှင့် ချုံပင်တို့ကို နွယ်တက်၍ တစ်ပင်လုံး ဖုံးလွှမ်းသွားအောင် ပေါက်လေ့ရှိသည်။ ပင်စည်မွဲခြောက်ခြောက် အရောင်ရှိပြီး မာကျောသည်။

အပွင့်ကို အစွဲပြု၍ အဖြူမျိုးနှင့် အညိုမျိုး ဟု နှစ်မျိုး ရှိ၏။ ယခုအခါတွင် အောင်မဲဖြူ၊ အောင်မဲညို (အပြာရောင်အဆင်းရှိသောပန်း) အပြင် ပန်းနုရောင်၊ ပန်းရင့်ရောင်၊ ခရမ်းနုရောင်၊ ခရမ်းရင့်ရောင် စသည်ဖြင့် အရောင်မျိုးစုံနှင့် နှစ်ထပ်ရစ် အပွင့်များအထိပင် အမျိုးစုံအောင် ဝယ်ယူရရှိနေပြီ ဖြစ်သည်။ 

  

အပင်၏ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ ရွက်လွှဲ ထွက်ပြီး ရွက်ပေါင်း ဖြစ်ကာ ရွက်မြွှာ ၅-၇ ရွက် ပါရှိသည်။ ထိပ်ရွက်မြွှာ သည် အကြီးဆုံး ဖြစ်၏။ ဘေးရွက်မြွှာ များမျက်နှာချင်းဆိုင် ထွက်၏။ ရွက်ထိပ် ရွက်ရင်းဝိုင်း သို့မဟုတ် အနည်းငယ် သွယ်သည်။ ရွက်ညှာ အလွန် တိုသည်။ ရွက်နား ညီ၏။ အောက်မျက်နှာပြင် အနည်းငယ် ကြမ်း၏။ ရွက်ညှာရင်း တွင်သေးငယ်၍ အပ်သဏ္ဌာန် ရွက်စွယ် ပါရှိ၏။

  

အပွင့် တစ်ပွင့်ချင်း ပွင့်သည်။ အပွင့် ကြီးသည်။ အလျား ၁ လက်မခန့် ရှည်သည်။ အဖြူမျိုးတွင် အပွင့် ဖြူ၏။ အညိုမျိုးတွင် ပွင့်ဖတ် အပြာရင့်ရောင် ရှိုပြီး အလယ်တွင် အဝါရောင် သမ်းနေသည်။ တန်ခူး၊ ကဆုန်၊ နယုန် လတွင် ပွင့်သည်။
အသီး
- သီးတောင့်ရှည် ဖြစ်သည်။ ရှည်၍ ပြားပြီး အက်ကွဲသီး ဖြစ်သည်။ အစေ့ ၅စေ့ မှ ၆ စေ့ အထိ ပါရှိသည်။ အစေ့ အညိုရောင် ရှိပြီး မာသည်။ နယုန်၊ ဝါဆို တွင်သီးသည်။
အသုံးပြုနိုင်သည့်
အစိတ်အပိုင်းများ : ပဉ္စငါးပါး။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်
တွေ့နိုင်သောနေရာများ : မြန်မာ နိုင်ငံ အနှံ့ အပြားတွင် ပေါက်ရောက်သည်။ သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။
အသုံးဝင်ပုံ : အာနိသင်
- မြန်မာ ဆေးကျမ်းများ အလိုအရ အောင်မဲဖြူသည် စပ်၏။ အေး၏။ ဖန်၏။ ခါး၏။ မျက်စိကို အကျိုးပြု၏။ ဝမ်းလျှော စေတတ်၏။ အဆိပ်ကို နိုင်၏။ လေ၊ သလိပ်၊ သည်းခြေ ပျက်ခြင်းနှင့် ဦးနှောက် ရောဂါ၊ နူနာ၊ ထိုးအောင့် နာကျင် ကိုက်ခဲခြင်း၊ ရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် အနာပေါက်နာ၊ မြွေဆိပ်သင့်နာ များကို နိုင်၏။

အသုံးပြုပုံ-
ပဉ္စငါးပါး
၁။ အောင်မဲဖြူသည် မြွေဆိပ် ဖြေဆေး အဖြစ် ထင်ရှား၏။ အောင်မဲဖြူမှုန့်နှင့် ဣဿရ မူလီမြစ်မှုန့် ရောစပ် သောက်သော် မြွေဆိပ် ပြေ၏။
၂။ အောင်မဲဖြူရွက် ကိုကြိတ်၍ ခူနာများ၌ စည်းပေးပြီး စည်းထားသော နေရာ၌ ရေမကြာ ခဏ ဆွတ်ပေးပါက ခူနာ ပျောက်၏။
၃။ အောင်မဲဖြူ မြစ်ကို အခြားသော ဆေးမြစ်များနှင့် ရောစပ်၍ ရေဖျဉ်း ရောဂါ ပျောက်ဆေး အဖြစ် အသုံးပြု၏။
၄။ အောင်မဲဖြူ မြစ်ကို လှော်၍ အမှုန့်ပြုပြီး ရေနွေးနှင့် သော်သော် အသည်းကြီး ရောဂါ၊ သရက်ရွက် ကြီးသော ရောဂါ၊ ရေဖျဉ်း ရောဂါ ပျောက်၏။
၅။ အောင်မဲဖြူ မြစ်၏ အခေါက်ကို ရေနှင့် စိမ်သောက်သော် ကိုယ်လက် ရောင်ရမ်းသော ရောဂါ ပျောက်၏။
၆။ အောင်မဲဖြူ အဖိုမြစ်၏ ကြိတ်ညှစ်ရည်ကို နွားနို့အေး နှင့် ရောသောက်သော် နာတာရှည် ချောင်းဆိုး ရောဂါ ပျောက်၏။
၇။ အောင်မဲဖြူ အသီးစိမ်း အစေ့ ကြိတ်ညှစ်ရည်ကို နှာခေါင်းတွင် ခတ်ပေးက ခေါင်းတစ်ခြမ်း ကိုက်ခြင်း ပျောက်၏။
၈။ အောင်မဲဖြူ မြစ်ကို ကိုယ်ဝန် မလျှောကျ စေရန်လည်းကောင်း၊ လည်ပင်း၌ အကျိတ် အဖု ပေါက်သော ရောဂါ၊ သွေးအန် သွေးလျှံနာ၊ခရုသင်း၊ မျက်စိ တိမ်ကျခြင်း ရောဂါ များအတွက် ဆေးအဖြစ် ဖော်စပ် အသုံးပြု၏။
၉။ အပွင့်ကို နွားနို့နှင့် ကြိတ်၍ မျက်စိကို ကွင်းပေးခြင်း၊ ခတ်ပေးခြင်း ပြုက သူငယ်နာ မျက်စိနာ ပျောက်၏။
၁၀။ အစေ့ကို လိင်ဥ ရောင်ခြင်း ၊ ကြို့ထိုးခြင်း ရောဂါ များအတွက် သုံး၏။
မှတ်ချက်။ ။ အောင်မဲဖြူနှင့် အောင်မဲညို ဂုဏ်သတ္တိ စွမ်းရည် များစွာ ကွာခြားခြင်း မရှိသဖြင့် အောင်မဲညိုကို လည်း အောင်မဲဖြူ ကဲ့သို့ပင် အသုံးပြုနိုင်၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑
**ဟေးလ်ဒက်စ်ဟိုင်း ကက်သီဒရယ်ဘုရားကျောင်း** အား တရားဝင်အမည်အားဖြင့် **ကက်သီဒရယ် အော့ဖ်သည် အဆမ်းရှင်း အော့ဖ် မေရီ** ဟုခေါ်ပြီး ဂျာမနီနိုင်ငံ ဟေးလ်ဒက်စ်ဟိုင်းမြို့ လယ်ခေါင်တွင် တည်ရှိသော အလယ်ခေတ် ရိုမန်ကက်သလစ် ဘုရားကျောင်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ်မှစ၍ ယူနက်စကို၏ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းအတွင် အနီးအနားရှိ စိန့်မိုက်ကယ် ဘုရားကျောင်းနှင့် အတူ စာရင်းဝင်ခဲ့သည်။

ထိုကက်သီဒရယ်ဘုရားကျောင်းအား ၁၀၁၀ နှင့် ၁၀၂၀ ခုနှစ်ကြားတွင် ရိုမန်နက်စ် စတိုင်လ်ဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုဘုရားကျောင်းအား အရှေ့ဘက်ပိုင်း စက်ဝိုင်းခြမ်းပုံ ၂ ခု ညီတူမျှတူ ပုံစံဖြင့် တည်ဆောက်ထားပြီး ၎င်းမှာ အော့တိုးနီးယန်း ရိုမန်နက်စ် ဗိသုကာပညာ၏ သွင်ပြင်လက္ခဏာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုကက်သီဒရယ်၏ အဖိုးတန်ပစ္စည်းများတွင် ဘစ်ရှော့ ဘန်းဝပ်၏ ခေတ်မှ အနုပညာလက်ရာများ နှင့် ကြေးသွန်းလက်ရာများ၊ ဘန်းဝပ်ပုံစံတံခါး နှင့် ဘန်းဝပ်ပုံစံတိုင်လုံးများ ပါဝင်သည့်အပြင် ထင်ရှားသည့် ရိုမန်နက်စ် ဘီးပုံသဏ္ဍန် မီးပန်းဆိုင်း များ ဖြစ်သော ဟယ်ဇီလိုမီးပန်းဆိုင်း နှင့် အဇီလင်း မီးပန်းဆိုင်းတို့ ပါဝင်သည်။

၁၁ရာစု၊ ၁၂ ရာစု နှင့် ၁၄ ရာစုတို့တွင် ပြန်လည်ပြင်ဆင်မွမ်းမံခြင်း နှင့် ထပ်မံတိုးချဲ့ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း ကက်သီဒရယ် ဘုရားကျောင်းသည် ၁၉၄၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၂ ရက်တွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အတွင်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် လုံးဝပျက်စီးခဲ့ရပြီး ၁၉၅၀ မှ ၁၉၆၀ အထိ ပြန်လည် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ကက်သီဒရယ် ဘုရားကျောင်း တစ်ခုလုံးအား အားလုံး ပြင်ဆင်မွမ်းမံခြင်းကို ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့ပြီး နည်းပညာအရ လည်းကောင်း ရှေးမူမပျက် ထိန်းသိမ်းရန် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ကက်သီဒရယ် ဘုရားကျောင်း၏ အချို့သော အဖိုးတန်ပစ္စည်းများမှာ ဝေးလံသော နေရာများတွင် ရောက်ရှိနေကြပြီး နယူးယောက် မက်ထရိုပိုလစ်တန် အနုပညာပြတိုက်တွင် ခင်းကျင်းပြသထားသည်များလည်း ရှိသည်။ ကက်သီဒရယ်ဘုရားကျောင်းအား ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်တွင် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------
**တောဆက်ရက်** (*Acridotheres fuscus*) သည် မျိုးစဉ်‘ပက်စာရီ‌ဖောမီး’မျိုးရင်း ‘စတာ နီဒီး’တွင် ပါဝင်သည်။ သတ္တဗေဒ(ပါဏဗေဒ‎) အမည်အားဖြင့် ‘အက်ကရီဒိုသီးရီး ဖပ်စကပ်’ဟု‌ခေါ်သည်။ အလျား ၉ လက်မရှိသည်။ ခပ်လှမ်း လှမ်းမှကြည့်လျှင် ဆက်ရက်နှင့် ခွဲခြား၍မရအောင်တူသည်။ သို့‌သော် ဆက်ရက်နှင့် ကွာခြား ချက်များကားရှိ၏။ ဆက်ရက်ထက် အ‌မွေးအ‌တောင် ညိုမှိုင်းသည်။ နှာ‌ပေါက်အထက်နားတွင် အ‌မွှေးများ‌ထောင်‌နေသည်။ ဆက်ရက်မှာကဲ့သို့ နှုတ်သီး‌အောက်ဘက်တွင် တွဲကျ‌နေ‌သော အဝါ‌ရောင်အ‌ရေပြား မရှိ‌ပေ။ ပျံသန်း‌နေစဉ် အ‌တောင်ရှိအဖြူ ကွက်များနှင့် အမြီးစွန်းရှိ အဖြူ‌ရောင်ကို ထင်ရှားစွာ မြင်နိုင်သည်။ သွင်ပြင်မူရာနှင့် ပျံသန်းပုံမှာ ဆက်ရက်နှင့်တူ၏။ သို့‌သော် ဆက်ရက်‌လောက် အတင့်မရဲသည့်ပြင် ဆက်ရက်ကဲ့သို့ ညစ်ညမ်းသည့်အစာကို 
မစား‌ချေ။ ‌တောဆက်ရက်ဟု အမည်တွင် ‌သော်လည်း တောနက်တွင် ကျက်စား‌သောငှက်မျိုး မဟုတ်‌ပေ။ ဥယျာဉ်၊ တောစပ်တို့တွင် ကျက်စား‌လေ့ရှိသည်။ လယ်‌တောတွင် ကျွဲနွားတို့၏ ဦး‌ခေါင်းထက်၌ နား‌နေသည်ကို မကြာခဏ တွေ့ရသည်။ ‌ရေကန်နံ‌ဘေးရှိ ကိုင်း‌တောများနှင့် ‌ညောင်ပင်၊ လက်ပံပင်များ‌ပေါ်တွင်နား၍ အသီးအပွင့်များကို စား‌သောက်လေ့ရှိသည်။ သား‌ပေါက်ချိန်တွင် ရန်ကုန်မြို့အနီးအနားတွင် တွေ့ရတတ်သည်။

ချင်းတွင်းမြစ်တစ်‌လျှောက် ကင်းတပ်အထက်တွင် သဲထူထပ် သောကမ်း‌ခြေနှင့် ‌တောင်ကမ်းပါး၌ ‌တောဆက်ရက်များကို ဆက်ရက်လည်နက်၊ ပုစဉ်းထိုးငှက်နှင့်အတူ ‌ရော‌နှော၍ ‌တွေ့ရသည်။ ‌တောဆက်ရက် များသည်အများအားဖြင့် သစ်ပင်အ‌ခေါင်းများတွင် သား‌ပေါက်ကြသည်။ မြစ်ကြီးနားတွင် နှစ်စဉ် ဖေ‌ဖော်ဝါရီလ ၂၀ ရက် ‌နေ့‌လောက်မှစ၍ ‌ပေါက်သည်ဟုဆိုသည်။ ‌တောဆက်ရက်ကို ကမ္ဘာ့အ‌ရှေ့ပိုင်း နိုင်ငံများတွင် အနှံ့အပြား ‌တွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကွင်းပြင်များ၌၎င်း၊ ရှမ်းကုန်း‌မြေမြင့်၌၎င်း အများအားဖြင့်‌တွေ့ရသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  BirdLife International (2012). "*Acridotheres fuscus*". *IUCN Red List of Threatened Species* **2012**. IUCN. old-form url
2. ↑  Wagler, Johann Georg (1827)။ *Systema Avium. Pars I*။ pars 1။ sumtibus J.G. Cottae။ p. 88။
3. ↑  Hodgson, B.H. (1836). "Additions to the ornithology of Nepal". *Journal of the Asiatic Society* **5**: 770–781.
4. ↑  Sharpe, R. Bowdler (1890)။ *Catalogue of the Birds in the British Museum*။ **13**။ London: British Museum (Natural History)။ pp. 86–90။
5. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၅)
6. ↑  မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးတွင် မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ (PDF)။ *သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန*၊ *သစ်တောဦးစီးဌာန* အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀၊ (၁၈-၂-၂၀၂၁)။ 18 February 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  8 October 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
ရှေးဦးဘာရော့ ပန်းချီဆရာတစ်ယောက်ဆွဲထားသော တော်လမီ၏ ပုံ
**တော်လမီ**သည် အီဂျစ်တိုင်းရင်းသား နက္ခတ်၊ သင်္ချာနှင့် ပထဝီပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူ၏အမည်ရင်းမှာ ကလောဒီး ယပ် တော်လမေးယပ်ဖြစ်၏။ သူနှင့်ဆိုင်ရာ မွေးသောနှစ်နှင့် သေဆုံးသောနှစ်ကို အတိအကျ မသိရချေ။ သို့သော် ခရစ် ၁၀၀ နှင့် ၁၇ဝ ပြည့်နှစ်အကြားတွင် ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်း 
ကြသည်။

  

ကျွန်ုပ်တို့မှီတင်းနေထိုင်ရာ ကမ္ဘာမြေကြီးသည် စကြဝဠာ၏ဗဟိုတွင် တည်ရှိ၍ နေ၊ လ၊ နက္ခတ် တာရာတို့သည် ကမ္ဘာကို လှည့်ပတ်လျက် ရှိကြသည်ဟူသော အယူအဆကို တော်လမီသည် ဦးစွာကြံဆခဲ့သူဖြစ်သည်။ ထိုအယူအဆသည် ဥရောပတိုက်တွင် နှစ်ပေါင်း ၁၄၀၀ မျှပျံ့နှံ့ခဲ့ပြီးနောက် ပိုလန်လူမျိုး နက္ခတ်ပညာရှင် ကော်ပါးနိကပ်စ်၏ တွေ့ရှိချက်ကြောင့် သူ၏အယူအဆ မှားယွင်းပုံကို သိရှိလာကြရသည်။

  

တော်လမီပြုစုခဲ့သော ကျမ်းတို့တွင် *အဲလမာဂျက်*ခေါ် စကြဝဠာ တည်ဟန်ကျမ်းသည် အဓိကကျမ်း ဖြစ်လေသည်။ ထိုကျမ်း၌ ဆိုခဲ့ပြီးသော သူ၏ အယူအဆတို့ကို၎င်း၊ ကြယ်အမျိုးပေါင်း ၁၀၈၀ ကို၎င်း ဖော်ပြထားလေသည်။ ထိုကျမ်း၌ အရေးကြီးသောတွေ့ရှိချက်မှာ လ၏သွားရာလမ်းကြောင်း မမှန်ဟူသောအချက် ဖြစ်သည်။

  

တော်လမီသည် ပထဝီပညာရှင်အနေဖြင့် ပို၍ထင်ရှားကျော်စောသည်။ သူသည် ‘ဂျီဩဂရာဖီကေ ဆင်တက္ကဆစ်’ ခေါ် ပထဝီသင်္ခေပကျမ်းကို အတွဲ ရှစ်တွဲမျှ ပြုစုခဲ့ရာ ထိုကျမ်းသည် ပထဝီပညာကို သိပ္ပံနည်းအရ တိကျစွာပြုစုသော ကျမ်းဖြစ်သည်။ ထိုကျမ်း၌ မြို့ရွာဒေသတို့ကို လတ္တီတွဒ်နှင့် လောင်ဂျီတွဒ်တို့ဖြင့် ပြထားသည်။ ခရစ္စတိုဖာ ကိုလံဘတ်၏ ခေတ်မတိုင်မီ ၁၅ ရာစုနှစ်အထိ ထိုကျမ်းကို ပညာရှင်တို့ စံတင်ခဲ့ကြရသည်။ ထိုကျမ်း၌ ရောင်စုံချယ်ထားသော မြေပုံများ ၂၆ ပုံခန့် ပါဝင်သည်။ ထိုမြေပုံတွင် ရှေးမြန်မာနိုင်ငံ၏ တည်နေဟန်ကိုလည်း တွေ့ရှိနိုင်ပေသည်။

တော်လမီရေးဆွဲထားသည့် ကမ္ဘာပုံ
သင်္ချာပညာနှင့်စပ်လျဉ်း၍ကား တော်လမီသည် မျက်နှာပြင်ညီနှင့် စက်ဝိုင်းလုံးဆိုင်ရာ တြိဂိုနိုမေတြီ ပညာကို စတင်၍ အုတ်မြစ်ချခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၅)
**လော့ခ်နက်စ်** (အင်္ဂလိပ်: Loch Ness; /ˌlɒx ˈnɛs/) သည် ကြီးမား၊ နက်ရှိုင်းသော ရေချို လော့ခ်ရေအိုင်အမျိုးအစားဖြစ်၍ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် အင်ဗားနက်စ်မြို့၏ အနောက်တောင်ဘက် ၃၇ ကီလိုမီတာ (၂၃ မိုင်) အထိရှည်လျားသော စကော့တလန်ကုန်းပြင်မြင့်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ရေအိုင်မျက်နှာပြင်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁၆ မီတာ (၅၂ ပေ) တွင် တည်ရှိသည်။

လော့ခ်နက်ရေအိုင်သည် အငြင်းပွားဖွယ် နဲဆီ (Nessie) ခေါ် လော့ခ်နက်စ် ဧရာမသတ္တဝါကြီးကို လာရောက်ကြည့်ရှုရှာဖွေခြင်းကြောင့် အကျော်ကြားဆုံးဖြစ်၏ ။ တောင်ဘက်ဆုံးတွင် အွိုက်ခ်မြစ်နှင့် ဆက်သွယ်ထားကာ ကာလီဒိုးနီယန်တူးမြောင်းအပိုင်းမှ အွိုက်ခ်ရေအိုင်အထိ ဆက်သွယ်မှုရှိသည်။ မြောက်ဘက်ဆုံးပိုင်း၌ ဒေါ့ခ်ဖော လော့ခ်ရေအိုင်ကို စီးဆင်းသွားသည့် ဘိုနာရေလက်ကြားရှိ၍ ဒေါ့ခ်ဖောရေအိုင်မှတစ်ဆင့် နက်စ်မြစ်စီးဆင်းပြန်သည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် အင်ဗားနက်စ်မြို့ဆီသို့ ရောက်ရှိကာ အဆုံးသတ်၌ မော်ရီဖာ့သ် ပင်လယ်ဝကျဉ်းရေအိုင်၊ ထို့နောက် မြောက်ပင်လယ် (North sea) အထိ ရောက်ရှိသည်။ မြစ်များ၊ အိုင်များ အချင်းချင်း ချိတ်ဆက်နေသော နေရာတစ်ခုဖြစ်ပြီး စကော့တလန်၏ နောက်ကျိသောရေထုနေရာတစ်ခုလည်းဖြစ်ရာ ပတ်ဝန်းကျင်ကုန်းမြေ၌ သစ်ဆွေးမြေများပြားမှုကြောင့် ရေ၏ကြည်လင်နှုန်း အလွန်နိမ့်သည်။

လော့ခ် လိုမန်ရေအိုင်ပြီးနောက် စကော့တလန်တွင် ဒုတိယအကြီးဆုံး လော့ခ်အမျိုးအစား ရေအိုင်ဖြစ်ကာ မျက်နှာပြင် အကျယ်အဝန်းမှာ ၅၆ km2 (၂၂ sq mi) ရှိလေသည်။ နက်ရှိုင်းသည့်အတွက်ကြောင့် ဗြိတိသျှကွန်းစုများတွင် ရေထုထည်အများဆုံးအိုင်လည်းဖြစ်၏ ။ အနက်ဆုံးနေရာသည် ၂၃၀ မီတာ (၁၂၆ fathom; ၇၅၅ ပေ) အထိရှိရာ စကော့တလန်တွင် ဘော့ခ် မော်ရာပြီးလျှင် ဒုတိယအနက်ဆုံးအိုင်လည်းဖြစ်၏ ။ ၂၀၁၆ လေ့လာတိုင်းတာချက်များအရ အောက်ခြေအက်ကြောင်းတစ်ခုသည် အနက် ၂၇၁ m (၈၈၉ ft) အထိရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။ သို့သော် နောက်ထပ်သုတေသနများက ဤသည်မှာ အသံလှိုင်းတိုင်းတာမှု (ဆိုနာ) ၏ မူမမှန်ခြင်းဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြလေသည်။ လော့ခ်နက်စ်ရေအိုင်မှ ရေပမာဏသည် အင်္ဂလန်၊ ဝေလနယ်တို့မှ ရေအိုင်စုစုပေါင်း ရေပမာဏထက် ပိုများ၍ အင်ဗားနက်စ်မြို့ဆီမှ တောင်ဘက် ဝီလျံခံတပ်အထိ ရောက်ရှိသော ဂရိတ်ဂလန်း (တောင်ကြားဒေသ)တွင် ရေထုအကြီးဆုံး ရေအိုင်တစ်ခုဖြစ်ပေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Dill, W.A. (1993). *Inland Fisheries of Europe*, p. 227. EIFAC FAO Technical Report 52 suppl.
2. ↑  Bathymetrical Survey of the Fresh-Water Lochs of Scotland, 1897–1909။ National Library of Scotland။ 8 February 2007 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  16 August 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. 1 2  Ness, Loch။ The Gazetteer for Scotland။  2010-02-09 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  "A new hideaway for the Loch Ness monster? Skipper claims to have uncovered deepest crevice yet"။
**အာဂရာ ခံတပ်** သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အာဂရာမြို့ရှိ သမိုင်းဝင် ခံတပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၆၃၈ ခုနှစ် အထိ မဂိုမင်းဆက်မှ ဘုရင်များ နေထိုင်ရာ နန်းတော်စံအိမ်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ထို့နောက်တွင် မြို့တော်အား အာဂရာမှ ဒေလီ သို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ အိန္ဒိယ၏ နောက်ဆုံး ဘုရင်ဖြစ်သော မာရာသက် သည် ဗြိတိသျှတို့ အဖမ်းအဆီး မခံရခင် အချိန်အထိ နေထိုင်ခဲ့သည်။ အာဂရာ ခံတပ်အား ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။  ၎င်း၏ ညီမ အဆောက်အဦးဖြစ်သော တာ့ဂျ်မဟာရ် မှ အနောက်မြောက်ဘက် ၂.၅ ကီလိုမီတာ အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ခံတပ်ဟု ဆိုသော်လည်း တံတိုင်းမြို့ဟု ဆိုလျှင် ပို၍ မှန်ပေလိမ့်မည်။

အာဂရာခံတပ်သည် အစောပိုင်း မဂိုဘုရင်များ နေထိုင်ခဲ့သော တစ်ခုတည်းသော ခံတပ်ဖြစ်သည်။ ထိုခံတပ်သည် အစဉ်အလာအားဖြင့် *ဘာဒယ်ဂါ* ဟု သိကြသော ရှေးဟောင်းနေရာ တစ်ခုအပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။ ကနဦးတွင် ဂါ့ဇ်နာဗီမှ သိမ်းပိုက်ထာခဲ့သော်လည်း ၁၅ ရာစုအတွင်း ချာမန် ရာ့ဂျ်ပွတ် မှ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ဒေလီ စူလတန် ဆီကန်းဒါး လိုဒီ (အေဒီ ၁၄၈၇-၁၅၁၇) မှ ၎င်း၏ မြို့တော်အား ဒေလီမှ ရွှေ့ပြောင်းပြီး နဂိုရ်မူလ ရှိနေသာ အာဂရာ ခံတပ်ပေါ်တွင် အဆောက်အဦးအချို့ တည်ဆောက်ချိန်တွင် အာဂရာအား မြို့တော်အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ပထမ ပါနီပတ်စစ်ပွဲ (အေဒီ ၁၅၂၆) အပြီးတွင် မဂိုတို့သည် ခံတပ်ကို သိမ်းပိုက်၍ ထိုမှတဆင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ အေဒီ ၁၅၃၀တွင် ဟူမာရွန်းသည် ထိုနေရာတွင် ဘိသိက်ခံခဲ့သည်။ ခံတပ်အနေအဖြင့် ယခု အသွင်အပြင်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်းမှာ အက္ကဘာဘုရင် (အေဒီ ၁၅၅၆-၁၆၀၅) လက်ထက်တွင် ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Agra Fort - World HeritageCentre။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင်၏ အလေ့အကျက်တော်ကို ဘုရားရှင်၏ အလေ့အကျက်မဟုတ်ဟု (ပြောဟော, ရေးသား, ယူဆ, ပြုကျင့်)ကြသော ရဟန်းတို့သည် လူအများ အစီးအပွား မဲရန်, ချမ်းသာမဲ့ရန်, အကျိုးစီပွားမဲ့ရန်, နတ် လူတို့ ဆင်းရဲရန် ကျင့်သုံးကြကုန်၏။ သည်သာမကသေး ထိုရဟန်းတို့သည် များစွာသောအကုသိုလ်ကိုလည်း တိုးပွားစေကြကုန်၏၊ ဤသဒ္ဓမ္မသုံးဖြာ သာသနာတော်ကို ကွယ်ပျောက်စေသူတို့လည်း ဖြစ်ကုန်၏-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

တထာဂတအာစိဏ္ဏကို တထာဂတအာစိဏ္ဏ-ဟု ပြ (ပြောဟော, ရေးသား, သင်ကြား, ယူဆ, ကျင့်သုံးနေခဲ့ကြသော ရဟန်းတို့သည် လူအများတို့ ကြီးပွား ချမ်းသာရန်, နတ် လူတို့ချမ်းသာစေရန် ပြုကျင့်ကြသူတို့ ဖြစ်ကုန်၏။ သည်သာမကသေး ထိုရဟန်းတို့သည် များစွာသောကုသိုလ်တရားကို တိုးပွားစေကြကုန်၏၊ သဒ္ဓမ္မသုံးဖြာ ဤသာသနာတော်ကိုလည်း ကြာရှည်လေးမြင့် တည်တံ့စေသူတို့ ဖြစ်ကုန်၏-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၁၊၁၉။ အံ၊မြန်၊၁၊၂၆။ အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၆။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဧကကနိပါတ၊ ၁၀-ဒုတိယပမာဒါဒိဝဂ္ဂ၊ စတ္တာလီသသုတ်။
2. ↑  -အံ၊၁၊၂၀။ အံ၊မြန်၊၁၊၂၆။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဧကကနိပါတ၊ ၁၁-အဓမ္မဝဂ္ဂ၊ အဋ္ဌမသုတ်။
3. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
ပါဝင်သူများ = ဂေါ်ဒွင်ဘရောင်း (Gordon Brown) (လက်ရှိဝန်ကြီးချုပ်နှင့် လေဘာပါတီခေါင်းဆောင်)  

ဒေးဗစ်ကင်မရွန်း (David Cameron) = အတိုက်အခံ (ကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီခေါင်းဆောင်)  

နစ်ခ်ကလက်ဂ် (Nick Clegg) = အတိုက်အခံ (လစ်ဘရယ်ဒီမိုကရက်ပါတီခေါင်းဆောင်)  

အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးအကြိမ်ပြုလုပ်သော စကားစစ်ထိုးပွဲဖြစ်သည်။ ကြာချိန် မိနစ်(၉၀)ကြာမြင့်သည်။ ITV, BSkyB နှင့် BBC စသောရုပ်သံလွှင့်ဌာနများက တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့် ပေးခဲ့ကြသည်။   

ကျင်းပသောအချိန် = ၂၀၁၀ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၅)ရက်။ ည ၈နာရီခွဲ (ဒေသစံတော်ချိန်)  

ကျင်းပသောနေရာ = ITV စတူဒီယို၊ မန်ချက်စတာ။  

တင်ဆက်သူ/ကြားဝင်သူ = အလာ့စ်တိုင်းယား စကျူးဝပ်ဒ် (Alastair Stewart)  

ငြင်းခုံဆွေးနွေးကြသောအကြောင်းအရာများ = အမျိုးသားကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှု (National Health Service - NHS)၊ ပညာရေး (Education)၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး (Immigration)၊ ဥပဒေရေးရာ (Law and Order)၊ မိသားစုပြဿနာ (Family)၊ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (Constitution)၊ နိုင်ငံရေးသစ္စာရှိမှု (Trust in politics)၊ နိုင်ငံရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး (Political reform)  

တိုက်ရိုက်ဆန္ဒမဲကောက်ခံမှအရ လူကြိုက်အများဆုံး = နစ်ခ်ကလက်ဂ် (Nick Clegg)  

ဒုတိယ = ဒေးဗစ်ကင်မရွန်း (David Cameron)  

တတိယ = ဂေါ်ဒွင်ဘရောင်း (Gordon Brown)

ကိုးကား
-------

Wikipedia English Version
အင်္ဂတိုင်း
-----------

အင်္ဂတိုင်း၏မင်းနေပြည်မြို့တော်သည် စမ္ပါမြို့ ဖြစ်လေသည်။ ယင်းစမ္ပါမြို့သည် စမ္ပါမြစ်နှင့် ဂင်္ဂါမြစ်တို့၏ ပေါင်းစုံရာ၌ တည်ထားခဲ့သည်။ စမ္ပါမြို့သည် မိထီလာမြို့မှ ၆၀-ယူဇနာဝေးသော
အရပ်၌ တည်ရှိခဲ့သည်။ အင်္ဂတိုင်းသည် ယခုခေတ်အရ ဘာဂလပုရ် ထို့ပြင် မုံဂေရခရိုင်တို့နှင့်တကွ မြောက်ဘက်၌ ကိုဆီမြစ် တိုင်အောင် ကျယ်ပြန့်တည်ရှိလေသည်။ ယင်းအင်္ဂတိုင်းသည်
မဂဓတိုင်းအတွင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဖြစ်နိုင်ရာသည်မှာ သမုဒ္ဒရာ ကမ်းတိုင်အောင် ကျယ်ပြန့်နိုင်ခဲ့ရာသည်။

အင်္ဂတိုင်း၏ ရှေးဟောင်းမြို့တော်၏အပျက်အစီးအကြွင်းအကျန်များသည် ယခုအခါတွင် ဘာဂလ်ပုရ်မြို့အနီး စမ္ပါနဂရနှင့် စမ္ပါပုရ် ယင်းရွာနှစ်ရွာတို့တွင် အထင်အရှား
ရှိကြကုန်သည်။ ထို့ပြင် ဖြစ်နိုင်ရာသည်မှာ သမုဒ္ဒရာ ကမ်းတိုင်အောင် ကျယ်ပြန့်နိုင်ခဲ့ရာသည် အင်္ဂတိုင်း၏ ရှေးဟောင်းမြို့တော်၏ အပျက်အစီးအကြွင်းအကျန်များသည်
ယခုအခါတွင် ဘာဂလ်ပုရ်မြို့ အနီး စမ္ပါနဂရ နှင့် စမ္ပါပုရ် ယင်းရွာနှစ်ရွာတို့တွင် အထင်အရှားရှိကြကုန်သည်။ မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ် အလိုအားဖြင့် စမ္ပါမြို့သည်
ဗုဒ္ဓခေတ်၌ ဘာရတနိုင်ငံ၏ မြို့ကြီး ၆-မြို့တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။

စမ္ပါမြို့မှ သုဝဏ္ဏဘူမိသို့သွားရန်အတွက် ကုန်သည်များသည် မြစ်ကြောင်းလမ်းခရီးဖြင့် သော်လည်းကောင်း၊ သမုဒ္ဒရာ လမ်းခရီးဖြင့်သော်လည်းကောင်း သွားခဲ့ကြကုန်သည်။
အင်္ဂတိုင်း၌ ရွာပေါင်း (၈၀,ဝ၀ဝ)-ရှစ်သောင်းရှိခဲ့သည်။ အာပဏမြို့သည် အင်္ဂတိုင်း၏ တစ်ခုသော ထင်ပေါ်ကျော်ကြားသော အရောင်းအဝယ်မြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ 

မဟာဂေါဝိန္ဒသုတ်လာအရ သိသာထင်ရှားသည်မှာ အင်္ဂတိုင်းသည် ဘာရတနိုင်ငံတွင် ကိုယ်ပိုင်ဘုရင်စနစ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်သော တိုင်းကြီး ၇-တိုင်းတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်လေသည်။
ဗုဒ္ဓခေတ်မတိုင်မီက အင်္ဂတိုင်းသည် တိုင်းပြည်စွမ်းအားနှင့် ပြည့်စုံသော နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။ ဇာတကလာအားဖြင့် သိရသည်မှာ အမှတ်မရှိ တစ်ချိန်က မဂဓသည်ပင်
အင်္ဂမင်း၏ လက်အောက်ခံ ဖြစ်ခဲ့လေသည်။

ဗုဒ္ဓခေတ်၌ အင်္ဂတိုင်းသည် မိမိ၏ကိုယ်ပိုင်ဘုရင်စနစ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သော မြင့်မြတ်သော အဖြစ်ကို အလိုမတူပဲ အပ်နှင်းခဲ့ရသည်။ တစ်ကြိမ်စစ်ပွဲဖြစ်ပြီးနောက် အင်္ဂတိုင်းသည်
မဂဓမင်း သေနိယ ဗိမ္ဗိသာရ၏လက်အောက်ခံအဖြစ်သို့ ရောက်ခဲ့ရသည်။ 

စမ္ပါဘုရင်၏မိဖုရားကြီးဖြစ်သော ဂဂ္ဂရာ သည် ဂဂ္ဂရာပေါက္ခရိဏီ ရေကန်ကြီးကို တူးစေအပ်ခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်သည် ရဟန်းအပေါင်းနှင့်တကွ ထိုရေကန်သို့
ရောက်တော်မူခဲ့သည်။ ထို့နောက် ထိုဂဂ္ဂရာ ရေကန်ပေါင်၌ သီတင်းသုံးနေထိုင်ခြင်းကို ပြုတော်မူခဲ့သည်။

အင်္ဂတိုင်း၏တခြားသောမြို့တစ်မြို့မှာ အဿပုရ် ဖြစ်လေသည်။ ယင်း အဿပုရ်မြို့မှ များစွာကုန်သော အမျိုးကောင်းသားတို့သည် ဘုရားရှင်ထံသို့ လာရောက်၍
ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ခဲ့ကြကုန်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ဘဒ္ဒန္တဇောတိကာဘိဝံသ ပါဠိပါရဂူ၊ သိရီပဝရဓမ္မာစရိယ၊ သကျသီဟဓမ္မာစရိယ (သက္ကတ, ပါကတ, ပါဠိ, ဟိန္ဒီ, အင်္ဂလိပ် ၅-ဘာသာ) ဘာသန္တရကောဝိဒ၊ ဇောတိကာရုံစာချကျောင်း၊တောင်ထီးလင်းတိုက်၊ မန္တလေးမြို့။ (ဗုဒ္ဓခေတ် ဘာရတနိုင်ငံ ပထဝီဝင် လေ့လာချက် စာအုပ်)
|  |  |
| --- | --- |
|  | ဝစ်ရှင်နရီ၊ အခမဲ့အဘိဓာန်တွင် ***ကိုယ်ကျင့်တရား*** ကို ရှာဖွေကြည့်ရှုပါ။ |

**ကိုယ်ကျင့်တရား** (Morality) သည် လူတို့တွင် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော ဂုဏ်တစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ကိုယ်ကျင့်သီလကောင်းခြင်းသည် အကောင်းဆုံးဝါဒဖြစ်သည်။ လူသားတိုင်း ရိုးသားဖြောင့်မတ်စွာကျင့်ကြံရာ၏။ လူသားတိုင်း ရိုးသားဖြောင့်မတ်ရန် ကိုယ်ကျင့်တရားကောင်းရန် အရေးကြီး၏။ ကိုယ်ကျင့်တရားသည် ကောင်းကျိုးအားလုံး၏ အရင်းခံ ရေသောက်မြစ်ကြီးဖြစ်သည်။ ကောင်းရာ သုဂတိဘဝသို့ ပို့ဆောင်ပေးနိုင်သော အထူးယာဉ်ကြီးလည်း ဖြစ်သည်။ မျက်မှောက်သံသရာ နှစ်ဖြာသော ဘဝအတွက် အရိပ်ပမာ
အမြဲလိုက်ပါလျက် အကျိုးဆောင် **မိတ်ကောင်းမိတ်စစ်** ဖြစ်သည်။ အလှတိုးစေနိုင်သော အဆင်းတန်ဆာကောင်းလည်း ဖြစ်သည်။ **ကိုယ်နှုတ်ကိုယဉ်ကျေးအောင်ထိန်းကွပ်ပေးသော သက်ဆိုင်ရာကျင့်ဝတ်သီလများကို ကိုယ်ကျင့်တရား ဟု ခေါ်သည်**။ ကိုယ်ကျင့်တရားသည် လူတစ်ယောက်နေ့စဉ်ပြုကျင့်သည် အပြုအမူ၊ အကျင့်စရိုက်၊ အကျင့်စာရိတ္တ၊ ကျင့်ဝတ္တရား၊ အလေ့အထ စသည်တို့ဖြစ်သည်။ ...ကိုယ်ကျင့်တရားရှိမှ ယဉ်ကျေးသူဖြစ်မည်။ ...အများချစ်ခင်လေးစားမည်။ ...မိမိကိုယ်တိုင်လည်း စိတ်ချမ်းသာမည်... ဟု မြို့မ-မြင့်ကြွယ် က မှတ်ချက်ပြုသည်။ အထူး အောင်မြင်ကျော်ကြားသော ခေါင်းဆောင်ဆရာကြီးများ အမြင့်ဆုံးသော အတိုင်းအတာတစ်ခု အထိ ရောက်သွားသည့်အခါ ရုတ်တရက် ဆုံးရှုံးပြိုလဲသွားခြင်းမျိုး သတိပြုမိကြပါလိမ့်မည်။ ထိုသို့ ဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်းမှာ **ကိုယ်ကျင့်တရား** ကြောင့် ဖြစ်သည်။ 
ချမ်းသာကြယ်ဝခြင်း ဆုံးရှုံးသည့်အခါ ဘာမှ ဆုံးရှုံးမှုမရှိပါ။ ကျန်းမာရေး ဆုံးရှုံးသည့်အခါ တစ်စုံတစ်ခုကို ဆုံးရှုံးပါသည်။ ကိုယ်ကျင့်တရားဆုံးရှုံးပျက်စီးသည့်အခါ ဘဝတစ်ခုလုံး ဆုံးရှုံးသည်။ ... ဟု အတွေးအခေါ်ပညာရှင်ကြီး **ဆိုကရေးတီး** က ဤသို့ ဆိုခဲ့ဖူးပါသည်။ စီးပွားရေး၊ ကြီးပွားရေး၊ ပညာရေး စသော ကောင်းကျိုးသီးပွင့်များ ဖြစ်ရခြင်းသည် ကိုယ်ကျင့်တရားမှ အခြေခံခဲ့သည်။ ကိုယ်ကျင့်သီလကောင်းခြင်း **SILA** သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ တွင် လွန်စွာအရေးကြီးသော အရည်အချင်းတစ်ရပ်လည်းဖြစ်သည်။ **သီလ** ဟူသည် ပါဠိဘာသာစကားဖြစ်ပြီး ကိုယ်၊နှုတ်၊စိတ် အပြုအမူ ကျင့်ဝတ်တစ်ခုခုကို စောင့်ထိန်းဆောက်တည်ခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ Sīla is one of the three practices foundational to Buddhism and the non-sectarian Vipassana movement — sila, samadhi, and panna as well as the Theravada foundations of sīla, dana, and bhavana. ကိုယ်ကျင့်သီလ ကိုစောင့်ထိန်းဆောက်တည်ခြင်းအားဖြင့် အသက်ရှည်ခြင်း၊ အနာရောဂါကင်းခြင်း၊ ကျန်းမာခြင်း စသောကောင်းကျိုးများအပြင် ကောင်းရာသုဂတိဘုံဘဝများသို့ ရောက်ရှိခြင်းနှင့် ဝိပဿနာဉာဏ်၊ မဂ်ဉာဏ်များအထိ ကျေးဇူးပြုနိုင်ခြင်း စသည့် ကောင်းကျိုးများကို ရရှိခံစားစေနိုင်သည်။ ဘုရားလောင်းအဆက်ဆက်တို့ ဖြည့်ဆည်းအပ်သော **ပါရမီဆယ်ပါး** တွင်လည်း **သီလပါရမီ** သည် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ နူးညံ့သိမ်မွေ့သောလူတစ်ယောက်ဖြစ်လာ၏။ ကောင်းသောအသက်မွေးခြင်း ဖြင့်လည်း နေထိုင်တတ်လာ၏။ ထိုသို့ ကိုယ်ကျင့်သီလကောင်းများရှိလာသည့်အတွက်လည်း မိမိ၏ကိုယ်ကျင့်သီလကောင်းများကို ယုံကြည်လေးစားတန်ဖိုးထားကာ မိမိ၏ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ သူတို့ကလည်း အတုလိုက်နေထိုင်လာကြလျှင် **မိမိကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ သူတကာတို့ အကျင့်ကောင်းများ အတုလိုက်၍ ကျင့်ကြံနိုင်လာကြပေမည်**။ ကိုယ်ကျင့်သီလ ကောင်းသူတို့ အချင်းချင်း ပေါင်းဖော်လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ကြရသော မည်သည့်လုပ်ငန်းဖြစ်စေ အောင်မြင် ကြီးပွား အကျိုးများသည်သာဖြစ်ချေသည်။ **ဒါန သီလ ဘာဝနာ သုံးပါးတို့တွင်** သီလသည် ကုသိုလ်တရားအားလုံးတို့၏ အစဖြစ်၍ သီလကို ရှေးဦးစွာ လုံခြုံစေပြီးမှသာ ကျန်ကုသိုလ်များကို ပြုရသည့်အတွက် ကုသိုလ်အားလုံးတွင် "**ကိုယ်ကျင့်တရား (သီလ) သည်သာ ပဓာန**" ဖြစ်သည်။

ကျမ်းကိုး
---------
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ဤသုတ်၌-

၁။ ပေမာ ပေမဇာယန္တပုဂ္ဂိုလ်၊

၂။ပေမာ ဒေါသဇာယန္တပုဂ္ဂိုလ်၊

၃။ဒေါသာ ပေမဇာယန္တပုဂ္ဂိုလ်၊

၄။ ဒေါသာ ဒေါသဇာယန္တပုဂ္ဂိုလ်-ဟူသော ပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးနှင့် အကျယ်ဖြစ်ပုံများ၊ ရူပဈာန်လေးမျိုးနှင့် အာသဝက္ခယဉာဏ်တို့ ဖြစ်လာလျှင် ယင်းလေးမျိုးတို့ မဖြစ်တော့ပုံ၊ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်သည်-

၁။ ဒိဋ္ဌိဖြင့် မိမိကိုယ်ကို မချီးမြှောက်သော "နေဝဥဿေနပုဂ္ဂိုလ်"

၂။ ဆန့်ကျင်သဖြင့် မိမိကိုယ်ကို မချီးမြှောက်သော "န ပဋိသေနပုဂ္ဂိုလ်"

၃။ တဏှာစရိုက်၏ အစွမ်းအားဖြင့် အခိုးမလွှတ်သော "န ဓူပါယနပုဂ္ဂိုလ်"

၄။ ငါဟူသော မာန၏အစွမ်းအားဖြင့် မကြံမှိုင်သော "န သမ္ပဇ္ဈာယနပုဂ္ဂိုလ်" ဟု ခေါ်ဆိုအပ်ပုံ၊ ယင်းတို့၏ အကျယ်ဒေသနာကို သုက္ကပက္ခ, ကဏှပက္ခအားဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၁၊၅၃၄-၈။ အံ၊မြန်၊၁၅၅၀-၄။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၈။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ စတုက္ကနိပါတ၊ ၄-စတုတ္ထပဏ္ဏာသက၊ (၂၀)၅-မဟာဝဂ္ဂ၊ ဒသမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**အားကစား** ဟူသည် သေချာ ရေရာသော ပန်းတိုင်၊ နည်းဗျူဟာနှင့် မျှတခြင်းတို့ဖြင့် စုဖွဲ့မှု၊ ယှဉ်ပြိုင်မှု၊ ဖျော်ဖြေရေး နှင့် ကျွမ်းကျင်မှုတို့ကို စုစည်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျကျဖြင့် အနိုင်ရသူကို ရွေးချယ်ပေးသည်။ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများဖြင့် လည်းကောင်း၊ ထုံးစံ သတ်မှတ်ချက်များဖြင့် လည်းကောင်း ပိုင်းခြား သတ်မှတ်ပေးထားသည်။ 

အားကစားတွင် အရေးကြီးသည်မှာ အနိုင် အရှုံး ရလဒ်ကို အဆုံးအဖြတ်ပေးသည့် ယှဉ်ပြိုင်သူ၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကြံ့ခိုင်မှု နှင့် ကျွမ်းကျင်မှု ဖြစ်သည်။

*အားကစား* ဆိုသည်မှာ အင်အားနှင့်ဉာဏ်ရည်ကို 
အသုံးချပြီး လှုပ်ရှားယှဉ်ပြိုင်မှုဖြစ်သည်။
(Sports is Games or Competitions Involving Physical 
and Mental Activity)

အားကစား(SPORTS) ဆိုသည်မှာ...
S = Suppleness (ပျော့ပျောင်းမှု)
P = Politeness (ယဥ်ကျေးသိမ်မွေ့မှု)
O = Obedience (နာခံတတ်မှု)
R = Readiness (အဆင်သင့်ဖြစ်မှု)
T = Tactful (ပါးနပ်လိမ္မာမှု)
S = Skill (ကျွမ်းကျင်မှု)

အားကစားအမျိုးအစားများမှာ အောက်ပါအတိုင်း
ဖြစ်ပါသည်-
ယှဥ်ပြိုင်အားကစား (Competitive Sport)
အပန်းဖြေအားကစား (Leisure Sport)
ရိုးရာအားကစား (Traditional Sport)
လူထုအားကစား (Mass Sport)

ကိုးကား
-------
**မြွေဟောက် သက်ရောက်မှု** သည် ပြဿနာကို ဖြေရှင်းရန် ဖန်တီးထားသော ချီးမြှင့်မှုသည် ထိုပြဿနာကို ပိုမိုဆိုးရွားသွားစေရန် အတွက် လူတို့အား ဆုချမှု အဖြစ် အဆုံးသတ်သွားသည့် အခြေအနေ ဖြစ်သည်။ ထိုအသုံးအနှုန်းကို စီးပွားရေး သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေးတွင် မမှန်ကန်သော ထောက်ပံ့မှုမှတဆင့် မျှော်လင့်မထားသော အကျိုးဆက် ဖြစ်ပေါ်ခြင်းအတွက် သုံးနှုန်းသည်။

အိန္ဒိယမြွေဟောက်
တိုက်ခိုက်ရန်အသင့်ဖြစ်နေသော အိန္ဒိယမြွေဟောက်
**မြွေဟောက် သက်ရောက်မှု** ဆိုသော စကား မြစ်ဖျားခံရာမှာ ဗြိတိသျှတို့၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အဖြစ်အပျက် ဇာတ်လမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ဒေလီမြို့တွင် အဆိပ်ပြင်းသော မြွေဟောက်များ အများအပြား ရှိနေခြင်းအတွက် စိုးရိမ်ပူပန်ခဲ့သည်။​ ထို့အတွက်ကြောင့် အစိုးရမှ မြွေဟောက်အသေတိုင်းအတွက် ဆုကြေးငွေ ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ အစပိုင်းတွင် ထိုသို့ပြုလုပ်ခြင်းမှာ အောင်မြင်သော ဗျူဟာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဆုကြေးအတွက် မြွေအများအပြားကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ငွေရှာလိုသောသူတို့သည် ဝင်ငွေရရန်အတွက် မြွေဟောက်များကို စတင် မွေးမြူလာခဲ့ကြသည်။ အစိုးရမှ ထိုအကြောင်းကို သတိပြုမိသောအခါ ဆုကြေးချီးမြှင့်မှုကို ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။ မြွေဟောက်မွေးသူတို့မှ သူတို့၏ တန်ဖိုးမရှိတော့သော မြွေများကို လွှတ်လိုက်သော အခါတွင် မြွေဟောက်ကောင်ရေမှာ ပိုမိုများပြားလာခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Brickman၊ Leslie H. (2002-11-01)။ *Preparing the 21st Century Church*။ p. 326။ ISBN 978-1-59160-167-8။
2. 1 2 3  Siebert၊ Horst (2001)။ *Der Kobra-Effekt. Wie man Irrwege der Wirtschaftspolitik vermeidet* (ဂျာမန်ဘာသာစကားဖြင့်)။ Munich: Deutsche Verlags-Anstalt။ ISBN 3-421-05562-9။
3. ↑  Dubner၊ Stephen J. (11 October 2012)။ The Cobra Effect: A New Freakonomics Radio Podcast။ Freakonomics, LLC။ 13 October 2012 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  24 February 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  Schwarz၊ Christian A. (1996)။ *NCD Implementation Guide*။ Carol Stream Church Smart Resources။ p. 126။ Cited in Brickman, p. 326.
လူတွင်ငွေပေး၍ဝယ်လို့မရသော အရာနှစ်ခုရှိသည်။ အသက်နှင့် လူ့ခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်းတို့ဖြစ်၏။ လက်ပြတ်သွား ပါက လက်အတုတပ်လို့ရသည်ဖြစ်စေ။ မိမွေးတိုင်းဖမွေးတိုင်း လက်လောက်တော့ ကောင်းနိုင်စရာမရှိ။ ထို့ကြောင့် မိမိတို့၏ အသက်နှင့် ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းများကို မဆုံးရှုံးသင့်ဘဲ မဆုံးရှုံးရအောင် အတတ်နိုင်ဆုံးထိန်းသိမ်းထားရန် အရေးကြီးသည်။ 
ကျွန်ုပ်တို့သည်နေ့စဉ်နှင့်အမျှ အလုပ်လုပ်နေကြရ၏။ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့၏ တစ်နေ့တာအချိန်များကို လုပ်ငန်းခွင် အတွင်း၌သာ ကုန်ဆုံးကြရသည်။ ထို့ကြောင့် မတော်တဆမှုဖြစ်မည်ဆိုလျှင် လုပ်ငန်းခွင်အတွင်း၌ဖြစ်ဖို့ ပိုများသည်။ နိုင်ငံတည်ဆောက်ရေးအတွက် ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း အများအပြား လုပ်ကြရသည်။ ထိုဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် များစွာသော လူအပေါင်းတို့ ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်နေကြ၏။ ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းခွင်ဟူသည် လူအများ၊ စက်ယန္တရားများ လှုပ်ရှားသွားလာ လုပ်ကိုင်နေကြသည်ဖြစ်ရာ အန္တရာယ်များဖြင့် ပြည့်နှက်လျက်ရှိ၏။
ထိုအန္တရာယ်များသည် တစ်စုံတစ်ဦးထံ အချိန်မရွေး ကျရောက်လာနိုင်သည်။ အကယ်၍ လူတစ်ဦးသည် လုပ်ငန်းခွင် အတွင်း ထိခိုက်ရှာနာမှု တစ်ခုခုဖြစ်အံ့။ သို့မဟုတ် မတော်တဆမှုတစ်ခုခုကြောင့် အသက်သေဆုံးခဲ့သည် ဖြစ်အံ့။ သူနှင့် ထိုသူ၏ မိသားစုအတွက် ကြီးမားလှစွာသော ဆုံးရှုံးမှုဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် လူအများ၏ အသက်နှင့်ခန္ဓာကိုယ် အိုးစားမကွဲစေရေးအတွက်၊ ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းများ မဆုံးရှုံးရစေရေးအတွက် ဥပဒေ၊ စည်းကမ်း၊ နည်းလမ်းများ ချမှတ်ကျင့်သုံးရေးမှာ အလွန်အရေးကြီး လှပေသည်။
လုပ်ငန်းခွင်အန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးဟူသည် တစ်စုံတစ်ယောက်တည်းတွင်သာ တာဝန်ရှိခြင်းမဟုတ်မူ၍ အားလုံး ဝိုင်းဝန်းကြိုးပမ်းကြရန် လိုသည့်အရာဖြစ်၏။ အစိုးရအနေနှင့် ဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေ၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ ချမှတ်ပေးရန်၊ အလုပ်ရှင် အနေနှင့် ထိုချမှတ်ထားသော ဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများနှင့်အညီ မိမိလုပ်ငန်းခွင်ကို ထိန်းသိမ်းထားရန်၊ အလုပ်သမားများ ဘက်ကလည်း မိမိတို့လိုက်နာရမည့် စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို အပြည့်အဝလိုက်နာရန် လိုပေသည်။ ချမှတ်ထားသော ဥပဒေများ မည်မျှ ပြည့်စုံကောင်းမွန်နေစေကာမူ အောက်ခြေပိုင်း အကောင်အထည်ဖော်မှု အားနည်းနေလျှင်လည်း ထိရောက်အကျိုးရှိမည် မဟုတ်ပေ။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ဦးအေးငြိမ်း(လေးမျက်နှာ) ရေး လုပ်ငန်းခွင်အန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေး (ဆောက်လုပ်ရေး)စာအုပ်မှ
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**ဘူတဂါမသိက္ခာပုဒ်** သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းတော်များ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရန် ပညတ်တော်မူခဲ့သည့် သုဒ္ဓပါစိတ်အာပတ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

သမိုင်း
-------

မြတ်စွာဘုရားသည် အဠဝီပြည်၊ အဂ္ဂဝါစေတီတွင် သီးတင်းသုံးနေတော်မူ၏။ ထိုအချိန်တွင် အာဠဝီပြည်သားရဟန်းတို့သည် သစ်ပင်တို့ကို မိမိတို့ကိုယ်တိုင်လည်း ခုတ်ဖြတ်၏။ အခြားသူတို့ကိုလည်း ခုတ်ဖြတ်ရန် ခိုင်းစေ၏။ ထိုအခါ ရဟန်းတစ်ပါး ခုတ်ဖြတ်သည့် သစ်ပင်တွင် နတ်သမီးတစ်ဦးသည် နေ၏။ ထိုနတ်သမီးသည် ခုတ်မည့်ရဟန်းအား "အကျွန်ုပ်၏ ဗိမာန်ကို မခုတ်ပါလင့်" ဟု ပြော၏။ သို့သော် ရဟန်းသည် နတ်သမီး၏ စကားကို နားမထောင်ဘဲ ခုတ်ဖြတ်လေရာ ထိုနတ်သမီး၏ ကလေးလက်မောင်းကို ခုတ်မိလေ၏။

ထိုအခါ ထိုနတ်သမီးသည် ရဟန်းအား ထိုနေရာတွင်ပင် သတ်ရန် အကြံဖြစ်၏။ နောက်မှ မသတ်သေးဘဲ မြတ်စွာဘုရားအား သွားရောက် လျှောက်ထား၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းကို မသတ်မိခြင်းသည် ကောင်း၏။ သတ်မိပါက သင့်တွင် မကောင်းမှုများ တိုးပွားလာမည် ဖြစ်၏ ဟု မိန့်တော်မူ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် အုပ်စိုးသည့်နတ် မရှိသည့် သစ်ပင်ကို လမ်းညွှတ်ပြသ၏။ ထိုသစ်ပင်တွင် နေထိုင်ရန် မိန့်တော်မူ၏။

ထိုသို့ ရဟန်းတို့သည် သစ်ပင်တို့ကို ခုတ်ဖြတ်သည်ကို လူတို့သည် ကဲ့ရဲ့ကုန်၏။ လူတို့သည် သစ်ပင်တို့တွင် အသက်ရှိသည်ဟု ထင်မှတ်ကြ၏။ ထိုသို့ ကဲ့ရဲ့သည်ကို ရဟန်းတို့သည် ကြားကုန်၏။ ထိုအခါ အလိုနည်းသော ရဟန်းတို့သည် အာဠဝီပြည်သားရဟန်းတို့ကို "အဘယ်ကြောင့် ကိုယ်တိုင်လည်း ခုတ်ဖြတ်ဘိသနည်း၊ အခြားသူတို့ကိုလည်း ခုတ်ဖြတ်စေကုန်ဘိသနည်း" ဟု ကဲ့ရဲ့ကြကုန်၏။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုအာဠဝီပြည်သား ရဟန်းတို့အား "ဟုတ်မှန်ပါသလော" ဟု မေးမြန်း၏။ အာဠဝီပြည်သား ရဟန်းတို့သည် "ဟုတ်မှန်ပါသည်" ဟု ဖြေကြား၏။

ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ကဲ့ရဲ့တော်မူကာ အောက်ပါသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူ၏။

သိက္ခာပုဒ်
----------

"ကြီးပွားပြီး ကြီးပွားဆဲဖြစ်သော မျိုးစေ့၊ မြက်၊ သစ်ပင်အပေါင်းကို ခုတ်ဖျက်ဖျက်ဆီးခြင်းကြောင့် ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏" ဟု မိန့်တော်မူ၏။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  *ဝိနည်းပိဋက − ပါရာဇိကဏ်ပါဠိတော်မြန်မာပြန်၊ ဘူတဂါမဝဂ်*။
**လော့ဒ်ဟိုးကျွန်း** သည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံနှင့် နယူးဇီလန်နိုင်ငံကြားရှိ တက်စမန်ပင်လယ်တွင် ရှိနေသော လခြမ်းပုံစံ ခပ်ဆင်ဆင် မီးတောင်အကြွင်းအကျန် ကျွန်းဖြစ်သည်။ ကုန်းမကြီးရှိ ပေါ့တ် မက်ကာရီ၏ အရှေ့ဘက် ၃၇၀မိုင် (၆၀၀ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင်လည်းကောင်း နော်ဖော့ကျွန်း၏ အနောက်တောင်ဘက် ၅၆၀မိုင် (၉၀၀ ကီလိုမီတာ) ခန့်အကွာတွင် လည်းကောင်း တည်ရှိသည်။ ထိုကျွန်းသည် ၆.၂မိုင် (၁၀ ကီလိုမီတာ) မျှ ရှည်လျားပြီး ၀.၁၉မိုင် မှ ၁.၂၄မိုင် (၀.၃ ကီလိုမီတာ မှ ၂ ကီလိုမီတာ) အကြား ရှည်လျားကာ ဧရိယာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၅.၆၂ စတုရန်းမိုင် (၁၄.၅၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ) မျှ ကျယ်ဝန်းသော်လည်း ၁.၅၄ စတုရန်းမိုင် (၃.၉၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ခန့်သာလျှင် ကျွန်း၏ မြေနိမ့်ပိုင်း ဖွံ့ဖြိုးသော ဒေသဖြစ်သည်။  အနောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်း တလျှောက်တွင် သဲထူထပ်ပြီး တဝက်တပျက် ပိတ်နေသော သန္တာကျောက်တန်း ရေကတ်သေး တစ်ခု ရှိသည်။ လူဦးရေ အများစုမှာ မြောက်ဘက်တွင် နေထိုင်ကြပြီး တောင်ဘက်တွင် တောအုပ်ထူထပ်သော တောင်ကုန်းများရှိကာ အမြင့်ဆုံးနေရာမှာ ဂိုဝါတောင်ဖြစ်ပြီး ၂၈၇၁ ပေ (၈၇၅ မီတာ) မျှ မြင့်သည်။  လော့ဒ်ဟိုးကျွန်းစု တွင်  ကျွန်းပေါင်း ၂၈ ခု၊ ကျွန်းငယ်များ နှင့် ကျောက်ဆောင်များ ပါဝင်သည်။ လော့ဒ်ဟိုးကျွန်းမှအပ ထိုကျွန်းစု အတွင်း ထင်ရှားသော နေရာမှာ မီးတောင်ရှိပြီး လူမနေသော ဘောပိရမစ်ကျွန်း ဖြစ်ပြီး ဟိုး မှ အရှေ့တောင်ဘက် ၁၄မိုင် (၂၃ ကီလိုမီတာ) ခန့် အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ မြောက်ဘက်တွင် အက်မိုင်ရယ်လ်တီ ဂရုဟု ခေါ်သည့် လူမနေသော ကျွန်းငယ် ၇ ခု ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Draft Report: Review of the Lord Howe Island Act of 1954။ State of New South Wales, Department of Environment, Climate Change and Water, February 2010။ 21 March 2011 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  2011-12-22 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. 1 2  Lord Howe Island Group။ Australian Government Department of Sustainability, Environment, Water, Population and Communities။  2011-08-27 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Hutton 1986, p. 81
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**ဘူတာရောစနသိက္ခာပုဒ်** သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းတော်များ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရန် ပညတ်တော်မူခဲ့သည့် သုဒ္ဓပါစိတ်အာပတ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

သမိုင်း
-------

မြတ်စွာဘုရားသည် ဝေသာလီပြည်၊ မဟာဝုန်တော၊ ပြာသာဒ်ဆောင်ပေါက်သော ကျောင်းကြီးတွင် သီတင်းသုံး နေတော်မူ၏။ ထိုအချိန်တွင် မြင်ဖူးရုံဖြင့် မိတ်ဆွေ ဖြစ်ကြသည့် ရဟန်းတို့သည် ဝဂ္ဂုမုဒါမြစ်ကမ်းတွင် ဝါကပ်၍ နေ၏။ ထိုအချိန်တွင် ဝဇ္ဇီတိုင်းသည် အစားရေစာ ခေါင်းပါးသဖြင့် အသက်မွေးမှု ခက်ခဲလျက်ရှိ၏။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတို့သည် အသက်မွေးမှုလွယ်ကူစေရန် လူတို့၏ ကုသိုလ်သမ္မပထတရား (၁၀) ပါးထက်သာလွန်သည့် ဈာန်မဂ်ဖိုလ်တရားကိုကို လူတိုကို ပြောကြ၏။ ဤမည်သောရဟန်းသည် ပထမဈာန်ကို ရ၏၊ ဤမည်သောရဟန်းသည် ဒုတိယဈာန်ကို ရ၏၊ ဤမည်သောရဟန်းသည် တတိယဈာန်ကိုရ၏ အစရှိသဖြင့် လူတို့ကို ပြောကြ၏။ ထိုအခါ လူတို့သည် ထိုရဟန်းတို့အား ပေးလှူကြ၏။ ထို့ကြောင့် ရဟန်းတို့၏ အဆင်းသည် ကြည်လင်ဝဖြိုး၏။

  

ထို့နောက် ရဟန်းတို့သည် သုံးလလွန်မြောက်သည့်အခါ မြတ်စွာဘုရားရှိရာ ဝေသာလီသို့ ကြွ၏။ ထိုအခါ အခြားတစ်ပါးသော ရဟန်းတို့သည် ပိန်ကြုံ၏။ ဝဂ္ဂမုဒါမြစ်ကမ်းနေ ရဟန်းတို့သည် ကြည်လင်ဝဖြိုးလျက် ရှိ၏။

မြတ်စွာဘုရားသည် ဝဂ္ဂမုဒါမြစ်ကမ်းနေ ရဟန်းတို့အား "ချမ်းသာစွာ ဝါကပ်ခဲ့ကြရပါသလား၊ ဆွမ်းအတွက်လည်း မပင်မပန်းရှိကြပါရဲ့လား" ဟု မေး၏။ ထိုရဟန်းတို့လည်း "ချမ်းသာစွာ နေခဲ့ရသည်" ဟု ဖြေ၏။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် "အဘယ်ကဲ့သို့ ချမ်းသာစွာ နေခဲ့ကြပါသနည်း" ဟုမေး၏။ ရဟန်းတို့လည်း ဖြေ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် "သင်တို့တွင် ဈာန်မဂ်ဖိုလ်တရားမျာ အထင်အရှား ရှိပါသလား" ဟု မေးရာ "ရှိသည်" ဟု ဖြေ၏။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုရဟန်းတို့အား ကဲ့ရဲ့တော်မူကာ အောက်ပါသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူ၏။

သိက္ခာပုဒ်
----------

အကြင်ရဟန်းသည် ရဟန်းမဟုတ်သောသူအား လူတို့၏ ကုသိုလ်ကမ္မပထတရားဆယ်ပါးထက် လွန်မြတ်သော ကုသိုလ်ကမ္မပထတရားကို ပြောကြားငြားအံ့၊ ပြောတိုင်းဟုတ်မှန်သော် ထိုရဟန်းအား ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏ ဟု မိန့်တော်မူ၏။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  *ဝိနည်းပိဋက − ပါရာဇိကဏ်ပါဠိတော်မြန်မာပြန်၊ မုသာဝါဒဝဂ်*။
|  |  |
| --- | --- |
|  | ဝီကီမီဒီယာ ကွန်မွန်းစ်တွင် ***ဘူဆန်မြို့*** နှင့် ပတ်သက်သော မီဒီယာ ရှိသည်။ |

ဘူဆန်မြို့ သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ တွင် ဆိုးလ်မြို့ ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံး မက်ထရိုပိုလစ် မြို့တော် ဖြစ်ပြီး လူဦးရေ ၃.၆ သန်းခန့် ရှိသည်။ မက်ထရိုပိုလစ် ဒေသအတွင်းတွင် ၂၀၁၀ စာရင်း အရ လူဦးရေ ၄,၃၉၉,၅၁၅ ဦးမျှ ရှိသည်။ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံး ဆိပ်ကမ်းမြို့ ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကုန်တန်ချိန်အားဖြင့် တွက်လျှင် ပဉ္စမမြောက် အလုပ်အများဆုံး ဆိပ်ကမ်းမြို့ ဖြစ်သည်။ မြို့တော်သည် [[ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်၏ အရှေ့တောင်ဘက်စွန်း အဖျားတွင် တည်ရှိသည်။ မြို့အတွင်း သိပ်သည်းစွာ ဆောက်လုပ်ထားသော အဆောက်အဦးများမှာ နတ်ဒုံမြစ် နှင့် ဆူယောင်းမြစ် အကြားရှိ ကျဉ်းမြောင်းသော တောင်ကြားဒေသပေါ်တွင် ဖြစ်ပြီး တောင်များက အချို့သော ရပ်ကွက်များကို ပိုင်းခြား ထားသည်။ ဘူဆန် မက်ထရို ပိုလစ်တန် ဒေသကို အုပ်ချုပ်ရေး နယ်မြေ ၁၅ ခု နှင့် ကောင်တီ ၁ ခု အဖြစ် ခွဲခြား သတ်မှတ်ထားသည်။

ဘူဆန်သည် ၂၀၀၂ ခုနှစ် အာရှ အားကစားပွဲတွင် အိမ်ရှင်မြို့ ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၅ ခုနှစ် အေပက် အစည်းအဝေး (ကိုရီးယား) ကိုလည်း လက်ခံ ကျင်းပခဲ့သည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ် ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား ဘောလုံးပွဲတွင် အိမ်ရှင်မြို့ တစ်မြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ကိုရီးယားနိုင်ငံတွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော နိုင်ငံတကာ ညီလာခံများကို လက်ခံကျင်းပရာ နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ 

ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံး စတိုးဆိုင် ဖြစ်သော ရှင်ဆီဂဲ ဆန်တမ် စီးတီး သည် ဘူဆန်မြို့တွင် ရှိသည်။

|  |  |
| --- | --- |
| Authority control | 
* WorldCat Identities
* VIAF: 168171217
* LCCN: n80013546
* ISNI: 0000 0004 5987 8563
* GND: 4323346-6
* NDL: 00631359
* NKC: ge260684

 |

ကိုဩဒိနိတ်: 35°10′46″N 129°4′32″E﻿ / ﻿35.17944°N 129.07556°E﻿ / 35.17944; 129.07556
**ကျောက်တွင်းနတ်များ** သည် မြန်မာ့မိရိုးဖလာကိုးကွယ်ကြသည့် နတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ မိုးကုတ်မြို့နယ်တွင် ကျောက်တူးသည့်လုပ်ငန်း၌ ကိုးကွယ်ကြသည့် နတ်လည်း ဖြစ်သည်။

သမိုင်း
-------

သမိုင်းဖြစ်စဉ်ကိုမူ သိရှိရခြင်း မရှိသေးပေ။

နတ်ကြီး ၇ ပါး၏ အမည်များမှာ 

1. ဘိုးမင်းကြီး
2. ဘိုးဘိုးကြီး
3. ကျောက်ကုလား ဘိုးဘိုးကြီး
4. ဘိုးသောမှိုင်း
5. သော့ကိုင်သခင်မ
6. ရွှေကိုင်ချောင်းဆုံအရှင်ကြီး
7. ဂိဇ္ဈကုဋ်အရှင်ကြီး တို့ ဖြစ်ကြသည်။

ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှု
------------------

မိုးကုတ်မြို့နယ်တွင် နတ်တော်လဆန်းနှင့် နယုန်လဆန်းရက် အင်္ဂါနေ့ သို့မဟုတ် စနေနေ့များတွင် နံနက်စောစောကျီးမနိုးမီ အချိန်၌ ကျောက်တွင်းနတ်များကို ပူဇော်ပသကြသည်။ ပူဇော်ပသရာတွင် မုန့်ဖြူ၊ မုန့်နီ၊ သစ်သီးမျိုးစုံနှင့်တကွ နတ်စင် ၇ စင် သို့မဟုတ် နတ်ကြီး ၇ ပါးကို ရည်မှန်းကာ ပန်း၊ ဆီမီး၊ ဖယောင်းတိုင်များဖြင့် ပူဇော်ပသကြသည်။ မိမိတို့အလိုရှိရာ ကျောက်များ ရရှိရန်အတွက်လည်း ဆုတောင်းမှုများ ပြုကြသည်။

ထိုသို့ နတ်တင်မြှောက်သည့် နံနက် ၆ နာရီမှ နေ့လယ် ၁၂ နာရီအထိ နတ်ကန်တော့သောနေ့ဟု ခေါ်ဆို၍ ကျောက်တွင်းတူးခြင်း လုပ်ငန်းကို မလုပ်ကြပေ။ ၁၂ နာရီကျော်မှ အလုပ်လုပ်ကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  ဦးထွေးဟန် (ဇူလိုင် ၁၉၉၁)။ *မြန်မာ့မိရိုးဖလာဓလေ့ နတ်သမိုင်း*။ ရန်ကုန်: ရွှေပုရပိုက်စာပေ။ pp. ၂၀၉။
**စခန်း၏ နောက်ခံသမိုင်းအကျဉ်း**

၁။ ယခင် သတ္တုတွင်းဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်ရှိ ကျောက်မိုင်းကော်ပိုရေးရှင်း ကို   ၁-၄-၁၉၇၉ ရက်နေ့တွင်    အကျဉ်းဦးစီးဌာနသို့   လွှဲပြောင်းပေးအပ်သည့်အခါ မွန်ပြည်နယ်၊   ကျိုက်ထိုမြို့နယ်၊    မရမ်းချောင်ကျေးရွာအနီးရှိ    ကျောက်မိုင်းအား မုပ္ပလင်ကျောက်ထုတ်အလုပ်စခန်း(၁/၂)ဟူ၍ သတ်မှတ်ကာ ကျောက်ထုတ်လုပ်ခြင်း လုပ်ငန်းကို အကျဉ်းဦးစီးဌာနမှ စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

၂။ ၃၁-၁-၁၉၈၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထဲရေးနှင့်သာဿနာရေးဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီး ဗိုလ်ချုပ် စိန်လွင်နှင့်အဖွဲ့     ကျောက်ထုတ်အလုပ်စခန်းသို့    လာရောက်စစ်ဆေးစဉ် ကျောက်မိုင်းအနီးရှိ ပလပ်မြေနေရာများတွင်  ရာဘာပင်များစိုက်ပျိုးရန် လမ်းညွှန်မှု ပြုခဲ့သဖြင့် ကျောက်ထုတ်အလုပ်စခန်းအမှတ်(၁)ကို ဖျက်သိမ်းကာ ၁-၄-၁၉၈၁ ရက် နေ့မှစ၍  နှစ်ရှည်ပင်ဖြစ်သည့်   ရာဘာပင်စိုက်ပျိုးခြင်းလုပ်ငန်းအား   စတင်ဆောင် ရွက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

  

**စခန်းတည်နေရာ/အကျယ်အဝန်း**

မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံခရိုင်၊ ကျိုက်ထိုမြို့နယ်၊ မရမ်းချောင်ကျေးရွာအုပ်စု၊

သစ်ဆိမ့်ပင်ကျေးရွာအနီး။

ရန်ကုန်-မုတ္တမကားလမ်း မိုင်တိုင်အမှတ် (၉၇/၅)တွင် တည်ရှိသည်။

ခန့်မှန်းမြေပုံအညွှန်း − ဂျီ-၄၄၅၁၂၂

စခန်း၏ အရှေ့ဘက် − သစ်ဆိမ့်ပင်ကျေးရွာ

စခန်း၏ အနောက်ဘက် − မုပ္ပလင်(အမျိုးသား)ကုန်ထုတ်စခန်း

စခန်း၏ တောင်ဘက် − ခလွန်ကျေးရွာ

စခန်း၏ မြောက်ဘက် − ပျဉ်းကတိုးကုန်းကျေးရွာ

အကျယ်အဝန်း − ၁၅၃၇.၈၉ ဧက
ကျောက်တံသည် ကျောက်သင်ပုန်းပေါ်တွင် ရေးရသောကျောက်သားနှင့် ပြုလုပ်ထားသည့် အတံလေးကို ခေါ်သည်။ 
ကျောက်တံကို ကျောက်သင်ပုန်းထုတ်သော ကျောက်မှထုတ်ယူရ၏။ သို့သော် ကျောက်တံထုတ်သော ကျောက်ပြားသည် သက်တမ်းနု၍ ကျောက်သားပွ ရသည်။ သို့မှသာ ကျောက်သင်ပုန်းပေါ်တွင် ရေး၍ ကောင်းသည်။ ကျောက်တံ အရွယ်အစားမှာ ခဲတံအရွယ်သာသာ ပြုလုပ်ထားသည်။ ကျောက်တံကို ရေးသားရန်ဘက်နှင့် နောက်ဘက်ဟူ၍ ခွဲခြားထားသည်။
နောက်ဘက်တွင် တစ်လက်မ အရွယ် စက္ကူကို ပတ်၍ ကော်နှင့်ကပ်ထားသည်။ ရေးသား အသုံးပြုနိုင်ရန် ပထမဦးစွာ ကျောက်တံကို သွေးရသည်။ ခဲတံကဲ့သို့ ချွန်လာသောအခါ ကျောက်သင်ပုန်းပေါ်တွင် ရေးသားနိုင်သည်။

ကျောက်တံ ထုတ်လုပ်ပုံ အဆင့်ဆင့်
------------------------------

ကျောက်တံကို ကျောက်သင်ပုန်းထုတ်သော ကျောက်မှထုတ်ယူရ၏။ သို့သော် ကျောက်တံထုတ်သော ကျောက်ပြားသည် သက်တမ်းနု၍ ကျောက်သားပွ ရသည်။ သို့မှသာ ကျောက်သင်ပုန်းပေါ်တွင် ရေး၍ ကောင်းသည်။ တောင်ပေါ်က ကျောက်ပြားဆိုက် အသေးများကို သယ်၍ မညီလျှင် ရွေဘော်ထိုးပေးရသည်။ ရွေဘော်ထိုးပြီး ရေတစ်ညစိမ်ရသည်။ ပြီးလျှင် ထိပ်နှစ်ဖက်ကို ကော်ပတ်နဲ့ ပြန်ချွန်ပေးရတယ်။ အရင်က စက်နဲ့ချွန်၍ အခုမှာ ကော်ပတ်နှင့် အဆင်ပြေ၍ ကော်ပတ်နှင့် ချွန်ကြသည်။ ကော်ပတ်စားပြီးလျှင် ၆လက္မ၊ ၈လက္မ အရွယ်ဆိုက်များ ဖြတ်ရသည်။ ဆေးပြီး အခြောက်လှန်းကာ အမည်းရောင် ဆေးဆိုးပေးရသည်။ မန္တလေးကို တင်ပို့လျှင် တစ်ဗူးကို အချောင်းနှစ်ဆယ်စီ ထည့်ပြီး၊ မွန်ပြည်နယ်မှာ တင်ရောင်းလျှင် တစ်စည်းကို အချောင်းတစ်ရာစီ စည်း၍ ဖောက်သည်သွင်းရသည်။ 

ရေးပြီးသားစာများကို ဖျက်ရန် ရေစိုအဝတ်နှင့် ပြန်လည်ဖျက်ပစ်နိုင်သည်။ အချို့ဒေသများတွင် ပေါက်သော ကျောက်သင်ပုန်းဖျက် အပင်၏ အရွက်နှင့်လည်း ဖျက်နိုင်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ဒေါ်ခင်မြ(ကထိက)၏ မော်လမြိုင် ဆရာအတတ်သင်သိပ္ပံ (၁၉၇၈ ခုနှစ်၊ မတ်လထုတ်)
**စာဝါကျားငှက်** (*Emberiza aureola*) သည် စာကလေးမျိုးနွယ်ဝင် ငှက်မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး အာရှတိုက်မြောက်ပိုင်း၊ ရုရှားနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ အလျား ၁၄ မှ ၁၆ cm (၅.၅ မှ ၆.၃ in) ရှိပြီး အလေးချိန် ၁၇ မှ ၂၆ g (၀.၆ မှ ၀.၉ oz) ရှိသည်။ ယင်းငှက်ကို ၂၀၀၄ မတိုင်ခင်ထိ နိုင်ငံတကာ သဘာဝထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး အသင်းမှ မျိုးသုဉ်းရန် စိုးရိမ်ရမှုအနည်းဆုံးမျိုးစိတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သော်လည်း ငှက်ကောင်ရေ တဖြည်းဖြည်း ကျဆင်းလာမှုကြောင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် မျိုးသုဉ်းရန် အလွန်အမင်းစိုးရိမ်ရသော မျိုးစိတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဤငှက်မျိုးစိတ်ကို တရုတ်နိုင်ငံတွင် ဆောင်းခိုကာလအတွင်း အများဆုံးဖမ်းဆီးကြသည်။

စာဝါကျားငှက်များသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် စပါးပင်နှင့် ရေစပ်စပ်ရှိနေသော wetlands နေရာမျိုးတွင် အများဆုံးနေထိုင်ကျက်စားပြီး ကချင်ပြည်နယ်၊ အင်းတော်ကြီးကုန်းတွင်းပိုင်း၊ ကွင်းပြင်များနှင့် လယ်ကွင်းများတွင် အများဆုံးတွေ့နိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းတွင် ပုဂံမြို့အနီးတစ်ဝိုက်နှင့် ဧရာဝတီတိုင်း၊ မအူပင်မြို့၊ ဝါးခယ်မမြို့ များတွင် တွေ့နိုင်ကာ တနင်္သာရီတိုင်း၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် ချင်းပြည်နယ်မှ နတ်မတောင်ဒေသများတွင်မူ မှတ်တမ်း မရရှိဖူးကြောင်း သိရသည်။ စာဝါကျားငှက်ကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၁၃ ခုနှစ်မှစ၍ မျိုးသုဉ်းရန်အန္တရာယ်ရှိသော မျိုးစိတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားခဲ့ပြီး ငါးနှစ်ခန့်အကြာတွင် မျိုးသုဉ်းရန် အလွန်အမင်းစိုးရိမ်ရသောအဆင့်သို့တစ်ဆင့် တက်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ စာဝါကျား ငှက်မျိုးစိတ်ကို တစ်ကမ္ဘာလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် အကောင်ရေ နှစ်သိန်းခန့် တွေ့ရှိနိုင်သော်လည်း ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ၁၂၀ မှ ၆၀၀ ကြားသာ တွေ့နိုင်တော့ကြောင်း IUCN အနီရောင်စာရင်းတွင် ထုတ်ပြန်ထားသည်။ စာဝါကျားငှက်ကို ၂၀၁၇ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် ၆၁ ကောင်၊ ပုဂံတွင် ၁၀ ကောင်ကျော် မှတ်တမ်းတင်ထားနိုင်ပြီး အင်းလေး၊ အင်းတော်ကြီး၊ ကလောမြို့နှင့် အခြားဒေသအချို့တွင်လည်း တွေ့ရှိနိုင်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ယခင်က စာဝါကျားငှက်ကို ပေါများစွာတွေ့ရှိရသော်လည်း လှောင်ချိုင့်တွင်မွေးရန် ဖမ်းဆီးခံရခြင်း၊ ဘုရားတွင် ဘေးမဲ့လွှတ်ရန် ဖမ်းဆီးခံရခြင်း၊ စာကလေးကြော်ပြုလုပ်ရန် အခြားစာကလေးငှက်များနှင့် ရောနှော၍ ဖမ်းဆီးခံရခြင်းတို့ကြောင့် ငှက်ကောင်ရေ လျော့နည်းလျက်ရှိပြီး မျိုးသုဉ်းလုနီးပါး အန္တရာယ်ရှိသည့် ငှက်မျိုးစိတ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ယင်းငှက်သည် အုပ်စုလိုက်နေတတ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် အောက်တိုဘာလမှ ဧပြီလအထိ ခြောက်လကြာ နေထိုင်တတ်သည်။ စာဝါကျားငှက်သည် သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာန၏ အမိန့်ထုတ်ပြန်ချက်များအရ လုံးဝကာကွယ်ထားသည့် ငှက်မျိုးစိတ် ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  BirdLife International (2017). "*Emberiza aureola*". *IUCN Red List of Threatened Species* **2017**. IUCN. doi:10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T22720966A119335690.en.
2. ↑  Brazil၊ Mark (2009)။ *Birds of East Asia*။ London, UK: Christopher Helm။ p. 488။ ISBN 978-0-7136-7040-0။
3. ↑  abundant bird species could be wiped out like passenger pigeons။  9 June 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. 1 2 3  မျိုးသုဉ်းလုနီးပါးအန္တရာယ်ရှိသော စာဝါကျားငှက်အား ထိန်းသိမ်းမည့်နိုင်ငံများတွင် မြန်မာနိုင်ငံ စတင်ပါဝင်မည်။ *Eleven Media Group* (3 December 2018)။  29 October 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
5. 1 2  လှောင်ချိုင့်စံ ရှားပါးမျိုးစိတ်။ *Myanmar Times* (2 May 2019)။ 29 October 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  29 October 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**ကျောက်တော်ကြီးရှင် ရွှေထီးတင်** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

ရေးဖွဲထားသည်မှာ ၁၂၆၆ ခုနှစ်တွင် ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင် မင်းတရားကြီးအား နတ်တို့ညွှန်ပြသဖြင့် စကျင်တောင်မှ အလွန်ကြီးမားလှသော ကျောက်တော်ကြီးကို ရ၍ တင်ပြန့်ခွေပုံတော် ထုလုပ်ကိုးကွယ်သည့် မဟာသကျမာရဇိန် ကျောက်တော်ကြီး ရုပ်ရှင်တော်မြတ်ကို ညောင်ရွှေစော်ဘွားကြီးသည် ဂန္ဓကုဋီတိုက် ကျော်တော်အသစ်ကို ပြင်ဆင်ဆောက်လုပ်ကာ ရွှေထီးအထွဋ် တင်လှူသည့် အကြောင်းကို ဖွဲ့ဆိုထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကျောက်တော်ကြီးရှင် ရွှေထီးတင်
-----------------------------

နန်းရွှေမြေမန်းမေရုတွင်မှ၊ ဇေယျတု ပဝရံနှင့်၊ သမုခံ ဧကရာဇ်က ရင်နှစ်တော် နေညွန့်ဘွားတွေနှင့်၊ တပါးအဝင်ပ၊ ဇယားတွင် တင်ကာမှတ်ပါတဲ့၊ သားတော်မြတ်ကိတ္တိမံ။

  

စိုက်ထီးဖြူဆောင်ရွှေပလ္လင်နှင့်၊ အောင်မြေခွင် ညောင်ရွှေစခန်းက၊ ရွှေနန်းရာဇာဘသို့၊ မာသဝါတော်ကျွတ်ခဲ့လျှင်၊ ဖူးလာဝင် အထူးပဏာ အထွဋ်ကိုဖြင့် ဦးညွတ်ရပြန်။

  

အသူရာ ဗျူဟာလျှောလေသို့၊ သီပေါစံ လောကဓံမကင်းသူမို့၊ ကံယွင်းယို ဗဟိုရ်ပေါက်ခဲ့လျှင်၊ ဟိုအနောက်ပြည်ဣန္ဒိရယ်က၊ စိန္တိတာအကြံနှင့်၊ ဘိလပ်စံထပ်မံစိုးမိလျှင်၊ ကိုးချက်ဆင့်အမြောက်သံ၊ ရောက်ပြန်ကဖြစ်မြဲ။

  

နတ်ရွာစံဓာတ်သမ္ဘာကြီးပါတဲ့၊ ရာထီးပိုင်သီဟာပျော်၏၊ စိန္တေယျော် မဟိသေလော်ကျောက်ကိုဖြင့်၊ ထီးဆောက်တင်ဘုရင်ထူတော့၊ အရင်တဆူစင်ဖြူတဲ့ စိတ်ကယ်နှင့်၊ ဗူနိဗ္ဗာန်ဖိုလ်ထိလှမ်းရအောင်၊ အပူဇော်သူတော်ရဟန်းတွေနှင့်၊ သိန်းသန်းရေကုဋေတိအောင်ပ၊ မန်းရွှေမြေတောင်ဂီရိက၊ ကုလား မြန်မာများစွာ တရှိငဲ့ပြင်း၊ သိကြားပါအများဗြဟ္မာသို့ ထိလောက်အောင်၊ ကြားသိမဲ့ပွဲ။

ခက်ဆစ်
------

၁။ မန်းမေရု = မေရုဟု ခေါ်သောမြင်းမိုရ်တောင်သည် ကျွန်းကြီးလေးကျွန်း၏ အလယ်ဗဟို ဖြစ်သကဲ့သို့ မန္တလေးရတနာပုံ မြို့တော်ကြီးသည်လည်း နေပြည်တော်၏ ဗဟိုဟု ဆိုလိုသည်။

၂။ ဇေယတု = အောင်ခြင်း။

၃။ ပဝရံ = မြတ်သော။

၄။ သမုခံ = သမုတိဘုရင်ဟု ဘွဲ့အမည်ခံယူသော။

၅။ မဟိံသေလော်ကျောက် = ဤတွင် မဟိန္ဒ + သေလပုဒ်နှစ်ခုကို ပေါင်း၍ ကြီးမြတ်သော ဘုရားထုရန် ကျောက်ဟု ဆိုလိုဟန်တူသည်။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------



1. ↑  *မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ၏ သံချိုကဗျာပေါင်းချုပ်*။ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမှုဗိမာန်ဌာန။ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၃။
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အနီးနေ အန္တေဝါသိက တပည့်တို့သည် လွန်စွာ လုပ်ကျွေးအပ်သောကြောင့် ဆရာလေးပါးကို အာစရိယဟုခေါ်သည် (အာ= အလွန်+ စရိယ = လုပ်ကျွေးအပ် - လုပ်ကျွေးထိုက်သူ) ထို ဆရာလေးပါးတို့၌ တပည့် လေးပါးတို့က ပြုကျင့်အပ်သောဝတ် ဖြစ်လေသောကြောင့် **အာစရိယဝတ်**ဟုဆိုသည်။ ထိုအာစရိယဝတ် ပြုကျင့်ပုံ အမျိုးမျိုးသည် ဥပဇ္ဈာယဝတ်တို့၌ သဒ္ဓိဝိဟာရိကဝတ် တပည့်တို့က ပြုကျင့်ပုံ အမျိုးမျိုးနှင့် ထပ်တူ ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပေသည်။ အမည်မျှ ထူးသည်။ "နာမမတ္တမေဝ ဟေတ္ထ နာနံ"(ဝိနယသင်္ဂဟ-ထာ) သို့သော် အဋ္ဌကထာ၌ နိဿယည်းလွတ်သော တပည့်, မလွတ်သော တပည့်ဟု နှစ်မျိုးခွဲခြား၍ မလွတ်သော တပည့်တို့သာ ဆရာတို့နှင့် ဝိသဘာဂ သဘောမတူဘဲ သူအား ဆရာမပန်ကြားပဲ သပိတ်ပေးခြင်း စသည်ကိုပြုလျှင် အာပတ် သင့်၍ နိဿယည်းလွတ်သူတို့ အာပတ်မသင့်ဟု ဆို၏။

ဧကစ္စဿ ပတ္တဒါနတော ပဋ္ဌာယ အမုတ္တနိဿယဿေဝ အာပတ္တိ။ (ဝိနယသင်္ဂဟ-ထာ)

အစမှစ၍ သင်္ကန်းဆိုးခန်း တိုင်အောင် ဝတ်ကို နိဿယည်း လွတ်မလွတ် အားလုံး တပည့်လေးပါး မပြုကျင့်လျှင် အာပတ်, ဒဏ်သင့် သည်ဟု အဋ္ဌကထာဆိုသည်၊ ဆရာလေးပါးနှင့် တပည့်လေးပါးနောက်၌ တွဲ၍ ပြအံ့။

အာစရိယဝတ် မှတ်သားဖွယ် ပြီး၏။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  ပဲခူးမြို့ ဓမ္မိကာရာမ ရွှေကျောင်းတိုက်ဆရာတော်။ *ရွှေဂူရှင်ကျင့်ဝတ် အကျယ်ကျမ်း*။