recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ဗညားအဲလောသည် မုတ္တမသို့မင်းပြုရန် ခေါ်ဆောင်ခြင်းခံရလျှင် မိဖုရားစန္ဒာမင်းလှ၏ငြူစူတတ်သည့် သဘောကိုသိသဖြင့် ကိုယ်လုပ်မောင်းမများကို ပဲခူးတွင်သာချန်ထားခဲ့ပြီး သားတော်အဲလောင်ကိုသာခေါ်လာသည်။ မုတ္တမနန်းတွင် စန္ဒာမင်းလှကိုပင် မိဖုရားမြောက်ကာ မင်းပြုသည်။ နန်းတက်ပြီးမကြာမှီတွင် သောက္ကတဲမင်းက မိမိအမျိုးဖြစ်သည့် စောအဲကံကောင်းအား သတ်ဖြတ်သည်သတင်းကို ကြားသိရသဖြင့်မုတ္တမကိုတိုက်ရန်ချီတက်လာသည်။ မုတ္တမသို့ချီတက်လာရာ လမ်းတစ်လျှောက်ရှိ မွန်ကျေးရွာ၊မြို့ ရှိသမျှကို ဖျက်ဆီးလာခဲ့သည်။ မုတ္တမသားတို့လည်း ရှမ်းစစ်ကိုကြောက်လှသဖြင့် ကြံရာမရဖြစ်နေစဉ် ဗညားအဲလောအားဆင်ဖြူတော် စစ်အောင်နိုင်ရေးအတွက် မိမိတာဝန်ယူကြောင်း အိပ်မက်ပေးသည်။ ဗညားအဲလောလည်း မိမိဆင်ဖြူတော်အိပ်မက်ပေးသည့်အတိုင်း စစ်တိုက်ရာ ရှမ်းတို့တပ်ပျက်ပြီး မုတ္တမသာမက အခြားမွန်ဒေသများပါ စစ်ဘေးမှ ဝေးလေသည်။ သို့ဖြင့် ဗညားအဲလောသည် မုတ္တမထီးနန်းကို ဆက်လက်စိုးစံပြီး သောက္ကတဲ နှင့် မုတ္တမ နှစ်ပြည်ထောင်မဟာမိတ်လည်း ပျက်စီးတော့သည်။ ဗညားအဲလော အသက်ကြီးလာသော် အရွယ်ရောက်လာပြီဖြစ်သည့် သားတော် အဲလောင် နှင့်တူဖြစ်သူ ဗညားဦး တို့ကိုကြည့်ကာ"ငါ့သား အဲလောင်နှင့် ငါ့တူဗညားဦးတို့မှာ အရည်တူဖြစ်သည် ဟုဆိုသည်။ ငါမရှိလျှင် သင်းတို့နှစ်ဦးအနက် မည်သူမင်းဖြစ်မည်ကို ငါစမ်းသပ်ရမည်။"ဟုစဉ်းစားကာ နာမကျန်းဖြစ်ဟန်ပြုပြီး မည်သူကိုမျှ အခစားအဝင်မခံပဲနေလေသည်။ ထိုသတင်းကိုကြားလျှင် အဲလောင်လည်း ဗညားဦးကိုသတ်ရန် နောက်လိုက်ကျွန်များနှင့် ဗညားဦးစံအိမ်သို့လာ၏။ ဗညားဦးလည်း ကြိုသိနှင့်သဖြင့် မိမိကျွန်များဖြင့် ထွက်တိုက်၏။ ထိုအခါ ဗညားအဲလောက စစ်သည်ဗိုလ်ပါများဖြင့်လာကာ "ဟယ်..ဟယ်..နင်တို့နှစ်ယောက်၊ငါရှိနေပါလျှက်နှင့် မည်သို့ပြုနေကြသနည်း။"ဟုဆိုရာ အဲလောင်နှင့် ဗညားဦး တို့နှစ်ဦးပြေးလေသည်။ သို့သော် မကြာမှီပင် အဲလောင် ကျောက်ပေါက်ကာ သေသဖြင့် ဗညားဦးသာ ကျန်တော့သည်။ ဗညားအဲလော လွန်လျှင် ဗညားဦးလွယ်ကူစွာဖြင့် မုတ္တမနန်းကို ရတော့သည်။

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
မဂဒူး မင်းဆက် (အေဒီ ၁၂၈၇ - ၁၅၃၉) |
| --- |
| ဘုရင်များ | 
* ဝါရီရူး
* ခွန်လော
* စောသင်မောင်
* စောဇိတ်
* ဇိတ်ပွန်
* စောအဲကံကောင်း
* ဗညားအဲလော
* ဗညားဦး
* ရာဇာဓိရာဇ်
* ဗညားဓမ္မရာဇာ
* ပထမဗညားရံ
* ဗညားဗရူး
* ဗညားကျန်းထော
* လိပ်မွတ်ထော
* ရှင်စောပု
* ဓမ္မစေတီ
* ဒုတိယဗညားရံ
* သုရှင်တကာရွတ်ပိ

 |
| ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ | 
* မင်းကန်စီ
* သမိန်ဗြာဇ္ဇ
* အမတ်ဒိန်
* သမိန်ဗရမ်း
* လဂွန်းအိန်
* ရဲသေဉ်ရံ

 |
| အကြောင်းအရာများ | 
* ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်းကြီး
* ရွှေမော်ဓောဘုရား(ပဲခူး)

 |
| ဒေသ (မွန် ၃ ရပ်) | 
* မုတ္တမ
* ဟံသာဝတီ (ပဲခူး)
* မြောင်းမြ

 |
| * + ပုဂံခေတ်
	+ ပင်းယခေတ်
	+ အင်းဝခေတ်
	+ တောင်ငူခေတ်
	+ ညောင်ရမ်းခေတ်
	+ ကုန်းဘောင်ခေတ်
	+ ရတနာပုံခေတ်
	+ ကိုလိုနီခေတ်
	+ ဂျပန်ခေတ်
	+ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ်
	+ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်
	+ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ခေတ်
	+ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီခေတ်
	+ မျက်မှောက်ခေတ်
 |
**တောငန်း**သည် *‘အန်စာရီ‌ဖောမီး’* မျိုးစဉ်တွင်၎င်း၊ *‘အနာတီဒီ’* မျိုးရင်းတွင်၎င်း၊ *‘အန်စာရိုင်နီ’* မျိုးရင်းခွဲ၌၎င်း ပါဝင်၍ ယင်းကို ‘***အန်စာ အင်ဒီကပ်**’* ဟု ပါဏ‌ဗေဒအလိုအားဖြင့်‌ခေါ် သည်။ ‌တောငန်းသည် အရွယ်အားဖြင့် အိမ်‌မွေးငန်းမျှရှိ၍ အလျား လက်မ ၃၀ ခန့်ရှိသည်။ အညိုနှင့် အဖြူ‌ရောင်သန်း‌သော မွဲပြာ‌ရောင်ကိုယ်ရှိသည်။ ဦး‌ခေါင်းနှင့် လည်‌ချောင်း‌ဘေးဘက်များတွင် အဖြူ‌ရောင်ရှိသည်။ လည်ကုပ်တွင် ကျယ်ပြန့်‌သော အနက်စင်းနှစ်‌ကြောင်းကို ထင်ရှားစွာ မြင်နိုင်သည်။ အဖိုနှင့်အမတို့၏ အ‌ရောင်သည် အတူတူပင်ဖြစ်၏။ ‌တောငန်းငယ်တို့၏ ဦး‌ခေါင်းအ‌ရောင်သည် အညိုရင့်‌ရောင်ဖြစ်သည်။ အနက်စင်းများကား မရှိ‌ချေ။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ‌တောငန်းများကို ဧရာဝတီမြစ်နှင့် ချင်းတွင်းမြစ်ရှိ ‌သောင်ပြင်များတွင် အများအားဖြင့် ‌တွေ့ ရသည်။ ‌တောငန်းသည် တစ်‌နေရာတည်းတွင် အတည်တကျ မ‌နေဘဲ ရာသီအလိုက် ‌ဒေသ‌ပြောင်း‌ရွှေ့၍ ကျက်စားသည်။ တောငန်းသည် အအုပ်အသင်းနှင့်‌နေတတ်၏။ ‌တောငန်းအုပ် တစ်အုပ်လျှင် အများအားဖြင့် ၆ ‌ကောင်မှ အ‌ကောင် ၂၀ ထိပါဝင်သည်။ သို့‌သော် တစ်ခါတစ်ရံ ‌ကောင်‌ရေ ၁၀၀ မှ ၂၀၀ ထိပါဝင်သည့် ငှက်အုပ်ကြီးများကိုလည်း ‌တွေ့နိုင်သည်။

မြစ်နှင့် ‌ဝေးကွာ‌သော အင်းအိုင်များတွင် ‌တောငန်းကို မ‌တွေ့ရတတ်‌ချေ။ ညဘက်တွင် မြစ်‌ချောင်းကမ်းပါးအနီးရှိ လယ်ကွက်နှင့် ပဲခင်းများတွင် အစာရှာ‌ဖွေ စား‌သောက်‌လေ့ရှိသည်။ ‌နေ့အချိန်တွင် ‌သောင်ပြင် သို့မဟုတ် အိုင်ကမ်းပါးတွင် ကြက်အိပ် ကြက်နိုးနှင့် ငိုက်မျဉ်း‌နေခြင်းဖြင့်၎င်း၊ ‌ရေအယဉ်တွင် ‌မျော‌နေခြင်းဖြင့်၎င်း အချိန်ကို ကုန်လွန်‌စေပြီးလျှင် ည‌နေ‌စောင်း အချိန်၌ အစာရှာ ထွက်တတ်သည်။ တစ်ညလုံးအစာရှာစားပြီး‌နောက်၊ အရုဏ်တက်ချိန်တွင် ‌နေရာအရပ်သို့ ပျံသွား‌လေ့ရှိကြသည်။ အစာစား‌နေချိန် သို့မဟုတ် နား‌နေချိန်တွင် တစ်စုတ‌ပေါင်းတည်း ကျယ်‌လောင်စွာ ‌အော်တတ်ကြသည်။ ခရီးရှည် ပျံသန်းရာတွင် ‌တောငန်းတို့သည် မြားဦးပုံ သို့မဟုတ် ခုန်ညင်း တန်းပုံဖွဲ့ကာ ‌တောင်ပံကို မှန်⁠မှန်ရိုက်ခတ်၍ ပျံသန်းတတ်ကြသည်။ ‌တောငန်းများသည် အလွန်ပါးနပ် 
သတိရှိ၍ လူအနား ကပ်မခံကြ‌ချေ။ ‌တောငန်းများသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ‌အောက်တို ဘာလတွင် ‌ရောက်လာ၍၊ မတ်လတွင် ထွက်ခွာသွား‌သော ဧည့်သည်ငှက်ဖြစ်သည်။ သား‌ပေါက်ရာ အနီးဆုံး‌ဒေသမှာ တိဗက်ဖြစ်သည်။ အသိုက်များကို ‌ရေညှိ၊ မြက်ပင်ဖြင့် ‌ပေါင်း ပင်တို့၏အကြားတွင် ပြုလုပ်‌လေ့ရှိသည်။ အသိုက်များတွင် ငှက်‌တောင်၊ ငှက်‌မွေးနု စသည်တို့ကို ထူထပ်သိပ်သည်းစွာ ခံထားတတ်ကြသည်။ တမြုံလျှင် ဆင်စွယ်ကဲ့သို့ ဖြူဆွတ်‌သော ဥ ၃လုံး သို့မဟုတ် ၄လုံးရှိသည်။

‌တောငန်းကို အာရှတိုက်အလယ်ပိုင်း၊ တရုတ်နိုင်ငံအ‌နောက်ပိုင်း၊ တိဗက်နိုင်ငံ၊ အာသံ၊ အိန္ဒိယနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့တွင်‌တွေ့ ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၊ ချင်းတွင်းမြစ်နှင့် ဧရာဝတီ မြစ်တစ်‌လျှောက် ပြည်မြို့တိုင်‌အောင် ‌တွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အ‌ရှေ့‌မြောက်ပိုင်း‌ဒေသ၊ သံလွင်မြစ်ကမ်းရှိ ဖားအံမြို့နှင့် ‌မော်လမြိုင်မြို့ အနီးတွင်လည်း အနည်းငယ်‌တွေ့ရသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  BirdLife International (2012). "*Anser indicus*". *IUCN Red List of Threatened Species* **2012**. IUCN. Retrieved on 26 November 2013. old-form url
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၅)
၁၉၉၁
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

| ဇူလိုင်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
မြန်မာ့သမိုင်းတွင်လူမျိုးနှင့်နိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးအတွက် ကိုယ်ကျိုးမငဲ့ဘဲ ဇွဲသတ္တိဖြင့် တိုက်ခိုက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သော ကွယ်လွန်သူ ဗိုလ်မှူးကြီး ဗထူးအား ချီးကျူးဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းရပ်စောက် (လောက်ဆောက်)မြို့ မြောက်ဘက် တစ်မိုင်ကွာခန့်တွင် ဗထူးတပ်မြို့ဟု အမည်ပေးထားသော တပ်မြို့တစ်မြို့ တည်ဆောက်ထားလေသည်။တပ်မတော်(ကြည်း)ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း တည်ရှိရာမြို့ ဖြစ်သည်။ သင်တန်းကျောင်းများနှင့် ခြေလျင် တိုက်ခိုက်ရေး တပ်များ၊ လက်ရုံး ဝန်ထမ်းတပ်များ အခြေစိုက်သည်။ 

ဗထူးတပ်မြို့သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက်ပေ ၃ဝ၅ဝ အမြင့်တွင် တည်ရှိ၍၊ ၂၂ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ပြန့်သည်။ ယခင်က နန်ဟူရွာပျက်ဟု မြေတိုင်းမြေပုံများတွင် ဖော်ပြထားသော အရပ်ဖြစ်၏။ လွယ်ဂုံချောင်းနှင့် ပိန်းချောင်းတို့ စုပေါင်းစီးဆင်းလာသော နန်ဟူချောင်းသည် တပ်မြို့ အလယ်မှ ဖြတ်စီးသွားပြီးလျှင် ဇော်ဂျီမြစ်နှင့် ပူးပေါင်းသွား သည်။ ထိုချောင်းမြောင်းများမှအပ တပ်မြို့ဧရိယာတစ်ခုလုံးသည် မြက်ခင်းများ ဖုံး နေသော တောင်ကုန်းများ ဖြစ်သည်။ တပ်မတော်အရာရှိများ၊ အရာရှိငယ်များအတွက် လေ့ကျင့်ရေးကျောင်းများနှင့် တိုက်ခိုက်ရေးကျောင်းများ ထားရှိရန် လိုအပ်လာသဖြင့် နေရာရွေးချယ်ခဲ့ရာ၊ ထိုစဉျက မြောက်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ်တိုင်းမှူး သရေစည်သူ ဗိုလ်မှူးချုပ်ကျော်ဇော၊ အမှတ်(၄) ခြေလျင်တပ်မဟာမှူး သီရိပျံချီ ဗိုလ်မှူးကြီးစောမြင့် နှင့် လေ့ကျင့်ရေးညှှန်ကြားရေးမှူး သီရိပျံချီဗိုလ်မှူးကြီးမောင်မောင်တို့က ယခုနေရာကို ရွေးချယ်ခဲ့ပြီးလျှင် ၁၉၅၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှ အစပြု၍ တပ်မြို့ကို တည်ဆောက်ခဲ့လေသည်။ ဗမာ့ 
တပ်မတော် အင်ဂျင်နီယာတပ်ဖွဲ့က တပ်မြို့နှင့် အဆောက်အအုံ တစ်ဝက်ခန့်ကို ဆောက်လုပ်ခဲ့၍ ကျန်အဆောက်အအုံ ဆောက်လုပ်ရေးကို အင်ဂျင်နီယာများ ဖြစ်သော ဦးစိုးခ၊ ဗိုလ်ကြိုင်၊ မစ်စတာချောင်ဒရီတို့က ဆောင်ရွက်ကြသည်။ ပထမဦးစွာ တပ်မတော်(ကြည်း) တိုက်ခိုက်ရေးကျောင်း အတွက် အဆောက်အအုံများ ပြီးစီး၍၊ ၁၉၅၄ ခုနှစ် မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် တိုက်ခိုက်ရေးကျောင်း စတင် စခန်းချသည်။ ဆက်လက်၍ စစ်တက်ကသိုလ်အတွက် အဆောက်အအုံများ ဆောက်လုပ်ရာ ပြီးစီးသဖြင့် ၁၉၅၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင် စခန်းချသည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ် မတ်လ ၂ဝ ရက်နေ့တွင် တိရိစာၦန် မွေးမြူရေး တပ်ရင်းတစ်ခုကိုလည်း ထားရှိခဲ့သည်။ တပ်မြို့ တစ်ခုလုံးကို ၁၉၅၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၃၁ ရက် နေ့တွင် ဆောက်လုပ်ပြီးစီးလေသည်။ ပထမတပ်မြို့၊ မြို့နယ်တပ်မှူးကား သီရိပျံချီ ဒုဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်စိုး ဖြစ်လေသည်။

၁၉၅၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် စစ်တက်ကသိုလ်နှင့် တပ်မတော်(ကြည်း) တိုက်ခိုက်ရေးကျောင်း ပါဝင်သော ဗထူးတပ်မြို့ကို နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုဖွင့်လှစ် သည်။ ဖွင့်လှစ်ပွဲသို့ ဝန်ကြီးများ၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းနှင့် စစ်ဖက်အရာရှိကြီးများ၊ နိုင်ငံခြား သံတမန် ဧည့်သည်တော်များ တက်ရောက်ကြသည်။ 

ဗထူးတပ်မြို့တွင် ထင်ရှားသော အဆောက်အအုံများမှာ- 

1. အောင်ဆန်းခန်းမ
2. မြဝတီခန်း
3. တိုက်ခိုက်ရေးကျောင်းရုံးကြီး
4. ဗန္ဓုလခန်းမ
5. ဗထူးမြို့ဝင် တံခါးမကြီးတို့ ဖြစ်သည်။

ဗထူးတပ်မြို့၌ နေထိုင်သူအပေါင်းတို့၏ ကလေးများအတွက် တပ်မတော်ကလေးများ အလယ်တန်းကျောင်းကို ၁၉၅၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီးလျှင်၊ ယင်းကျောင်းကို အထက်တန်းကျောင်းအဖြစ် ၁၉၅၉ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တွင် တိုးမြှင့် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။
ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးအနေဖြင့် ပြောပလောက်အောင် မရှိချေ။ ယခင်က အင်းတော်သွားလမ်းနှင့် နန်ဟူချောင်း မြောက်ဘက်တွင် ပရုတ်ပင်များ စိုက်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ မစိုက်တော့ချေ။ ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသတွင် စပါးစိုက်သော်လည်း စားသုံး ရန်အတွက် မလုံလောက်ဘဲ ရှိသည်။ ကောင်ဘို့ရွာတွင် 
လိမ္မော်သီးနှင့် အင်းတော်တွင် သစ်သီးအနည်းအကျဉ်းသာ ထွက်သည်။

(၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ကြီးခရိုင် တွင် ပါဝင်သော ရပ်စောက်မြို့၏ လူဦးရေမှာ ၄ဝ၄၇ဝ ဖြစ် သည်။)


1. ↑
|  |
| --- |
| **၁၉၄၃** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇန်နဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

ဂျပန်တို့ မြန်မာနိုင်ငံသို့ဝင်လာချိန် ပိတ်ထားရသည့် ရန်ကုန်တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်ကို ဂျပန်အစိုးရက ပြန်ဖွင့်သည်။

(၂) ရက်
-------

(၃) ရက်
-------

(၄) ရက်
-------

(၅) ရက်
-------

(၆) ရက်
-------

(၇) ရက်
-------

(၈) ရက်
-------

(၉) ရက်
-------

(၁၀) ရက်
--------

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၅၄** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇန်နဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၂၀** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |


| ဇန်နဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

ဇန်နဝါရီ ၁ - ၁၉၂၀ ခုနှစ်တွင်ပိုလန် - ဆိုဗီယက်စစ်ပွဲ။
* ဇန်နဝါရီ ၁ - ၁၉၂၀ ခုနှစ်တွင်ပိုလန် - ဆိုဗီယက်စစ်ပွဲ။
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
**ငုယင် ချန် သီ** (၁၉၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၃ - ၂၀၀၇ ဇွန် ၂၃) သည် ဗီယက်နမ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ (တောင်ဗီယက်နမ်) ၏ စစ်တပ်မှ အရာရှိတဦးဖြစ်သည်။  ၁၉၆၀ ကာလများတွင် မကြာခဏ အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်စဉ်များတွင် ပါဝင်ခြင်းကြောင့်၎င်း၊ ၁၉၆၄-၆၆ ကာလ အာဏာသိမ်းအစိုးရအဖွဲ့တွင် အရေးပါသောရာထူးများ၌ နေရာရခြင်းကြောင့်၎င်း၊ လူသိများသည်။ ဗီယက်နမ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ လေတပ်ခေါင်းဆောင်ရာထူးဖြင့် ဝန်ကြီးချုပ်တာဝန်ယူသည့် ငုယင်ကောင်ကြည်နှင့် အာဏာလုရာတွင် ရှုံးနိမ့်ကာ အမေရိကန်သို့ ထွက်ပြေးရ၏။ 

သီသည် ပြင်သစ်စစ်တပ်သို့ အသက် ၁၇ နှစ်အရွယ်တွင် စဝင်ပြီး ဒုတိယကမ္ဘာစစ်၌ ပြင်သစ်အင်ဒိုချိုင်းနားဒေသသို့ ဂျပန်တို့ ကျူးကျော်သည့်အခါ အဖမ်းခံရ၏။ လအတန်ကြာပြီးနောက် လွတ်လာသည်။ နောက် ပြင်သစ်ကို ကျောထောက်နောက်ခံပြုသည် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ ဗီယက်နမ်အမျိုးသားစစ်တပ်သို့ ဝင်သည်။ ၁၉၅၅ ခု၊ အောက်တိုဘာလတွင် ယင်းတပ်မှာ ဗီယက်နမ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံစစ်တပ် ဖြစ်လာပြီး နိုင်ငံသည်လည်း ဗီယက်နမ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဟု အမည်ပြောင်းသည်။ နာမည်ကြီးသောင်းကျန်းသူ ဘင်ဆုယင်အဖွဲ့အား နှိပ်နင်းသည့် ၁၉၅၅ ဆိုင်ဂုံတိုက်ပွဲတွင် နောက် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာမည့် ငိုဒင်ဒျံလက်အောက်၌ လေထီးစစ်သားအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့၏။ ဒျံမှာ သီအား သဘောတွေ့ကာ "ငါ့ကောင်" ဟု သုံးနှုန်းပြီး လေတပ်ကို အမိန့်ပေးစေသည်။

၁၉၆၀ ပြည့်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် စစ်ဘက်ရေးရာတွင် နှောင့်ယှက်သည်ဟု အကြောင်းပြကာ သီက လေတပ်စစ်သားများဖြင့် ဒျံထံမှ အာဏာသိမ်းသည်။ အာဏာသိမ်းမှုမှာ အောင်မြင်လုဖြစ်ခဲ့သော်လည်း သူ့အားထောက်ခံသူများက လာမကယ်မီအထိ ဒျံက မျှော်လင့်ချက်မှားများပေးကာ အချိန်ဆွဲသောကြောင့် အာဏာသိမ်းမှု မအောင်မြင်။ သီက ကမ္ဘောဒီးယားသို့ ပြေးပြီး ၁၉၆၃ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ၌ ဒျံအား ရာထူးမှချကာ ကွပ်သည်နောက် ထိုမှ ပြန်လာ၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Sullivan, Patricia (2007-06-27). "South Vietnamese Gen. Nguyen Chanh Thi". *Washington Post*. Retrieved 2009-10-11.
|  |
| --- |
| **၁၉၅၉** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇန်နဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၂၅** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |


| ဇန်နဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၃၇** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇန်နဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၂၉** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇန်နဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၃၃** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇန်နဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
**ယောက်ဖခွေးခေါ်ငှက်** (*Cuculus micropterus*) သည် ဥဩငှက်မျိုး ဖြစ်သည်။ ယောက်ဖခွေးခေါ် ဟု အော်သောအသံကို အစွဲပြု၍ ယောက်ဖခွေးခေါ် ဟု ခေါ်ကြခြင်းဖြစ်သည်။ ပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် ကျူကျူလပ်မိုင် ကရော့တီးရပ် ဟု ခေါ်၍ ကျူကျူလီဒီး မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်လေသည်။ ယင်းငှက်အား အိန္ဒိယတိုက်ငယ်၊ အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။

ဤငှက်သည် ကိုယ်အလျား ၁၃ လက်မရှိသည်။ ထပ်ကာထပ်ကာ အော်တတ်သော်လည်း အော်သံမှာ သာယာသည်။ ယင်း၏အော်သံကို ဇန်နဝါရီလကုန်မှ ဇွန်လအထိ ကြားကြရ သည်။ နေထိုင်မှု အလေ့အကျင့်များမှာ အခြားမျိုးတူငှက်များနှင့် အတူတူဖြစ်သည်။ ယင်းတို့၏ အော်သံကို ဆောင်းရာသီကုန်ချိန်နှင့် နွေဦးပေါက်အချိန်တွင် သစ်တော၊ တောင်ခြေနှင့် တောင်ပေါ်များတွင် မကြာခဏ ကြားကြရသည်။ တောထဲ၌သာ ကျက်စားသော ငှက်မျိုးဖြစ်သဖြင့် လွင်တီးပြင်၌ တွေ့ရခဲသည်။ ဥများမှာ အပြာနုရောင်ဖြစ်၍ အပြာနုရောင်ဥများ အုတတ် သော အခြားငှက်များ၏ အသိုက်များထဲတွင် ဥအုထားတတ်ကြသည်။ ယောက်ဖခွေးခေါ် ငှက်များကို အရှေ့တိုင်းဒေသများတွင် အနှံ့အပြား တွေ့ရှိရပြီးလျှင် မြန်မာနိုင်ငံ သစ်တောများထဲ၌လည်း တွေ့ကြရသည်။ ယင်းတို့ကို မြေနိမ့်နေရာများမှာထက် တောင်ပေါ်များတွင် ပို၍တွေ့ကြရလေသည်။

အော်မြည်သံ
----------

|  |  |
| --- | --- |
|  | 
Indian cuckoo call

Call of Indian cuckoo recorded at Nagerhole, April 2006

---

 |
| *Problems playing this file? See media help.* |

ကိုးကား
-------

1. ↑  BirdLife International (2012). "*Cuculus micropterus*". *IUCN Red List of Threatened Species* **2012**. IUCN. old-form url
2. ↑  Gould, John (1837) Proceedings of the Zoological Society of London p. 137 (Himalayas)
3. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)
**သိကြားပန်ရန် ဖန်သည့်ဟန်** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

သိကြားပန်ရန် ဖန်သည့်ဟန်
-----------------------

ထောင်ရာပယ် ဆယ်သတ္တောနှင့်၊ နှစ်ကောမာကောဇာပြုတဲ့၊ သုံးခုတွင် ကဆုန်နွေ၏၊ ပုဏ္ဏမေ၊ ယုန်ငွေဝန်းက၊ စ နေ စွန်း ပေါ် ကျော် နံနက်သို့၊ ယွန်းလေးချက်အချိန်တော်။  

  

ပြည်ပေါက္ကံစုက္ကတေးတဲ့၊ မိထွေးတောင်ညာတင်လို့၊ ဗုတလင်တွင် သမိုင်းနှင့်၊ မြောက်ပိုင်းဝယ်၊ တိုင်းနယ်ကြောက်ရတဲ့၊ ဂိုဏ်းထောက်တော်အရှင်မြတ်က၊ ဝင်အရဟတ္တဖိုလ်၊ ဟိုနောင်ပါရအောင်၊ ဓာတ်အသင်္ခတာ သဗ္ဗညုတဲ့၊ ဓာတု ကိုမြှုပ်သည့်အိုးနှင့်၊ လုပ်ပျိုးထောင်ပူဇော်တဲ့၊ အုတ်ရိုးတော် စေတီပျက်သော်ကြောင့် ဤရက်တွင်မင်္ဂလာဟ၊ ဦးပညာတွင်နာမံက၊ ဒကာပန်းရန် အလုပ်ကောင်းသူနှင့်၊ အုတ်ဟောင်းကို ပယ်ကာချလို့၊ နဝကမ္မ ဖြစ်စေဘို့၊ ခင်းအုတ်မြစ်ဖော်။  

  

ဓရင်ခွေတင်ရွှေထီးက၊ မြေကြီးတိုင်အစဉ်မြဲစေဘို့၊ တင်လဲတထွေနှင့်၊ သလဲငွေကျွဲရေပြတ်ပါတဲ့၊ ဂဟေလုပ်ရန် ကော်အနှစ်ကဲ့ပြင်၊ အုသျှစ်ခုံအုံ့တုံ ခေါက်ကယ်နှင့်၊ ထုံးဖောက်လို့ အင်္ဂတေဖျော်၊ သင်းတေဇော်ပျံ့လှောင်း။  

  

ပညာရောင် ကမ္ဘာချဉ်းလောက်ကဲ့၊ တောင်တွင်းလာ တွင်ကာခေါ်ကြ၊ ခင်ဆရာဖျော်၊ သညာမပျော်ငေးလေသို့၊ သည်ကျောင်းစံ ဆရာတော်က၊ ဘုန်းကြီးပေါ်ငယ်နာမည်နှင့်၊ နတ်ရွာပြည်တာရှည်သိကြ၊ စုတိကာဝိညာဉ်ခန်းလို့၊ မိဝမ်းဝယ်သန္ဓေဝင်တော့၊ ရဟန်းပင် ဖြစ်စေအုံးတော့လို့၊ နှလုံးရေလွန်ဖြူစင်တဲ့၊ မူအသွင်သူဝင်စားသည်ဟု၊ အများပင်ထင်ပေရှာကြ၊ ဦးပညာသံဃာကလေးငဲ့မှာ၊ ဘုရားအကျန်၊ အားအန မသေးရအောင်၊ အငှားပန်းရန် သိကြားဖန်လို့၊ ပေပေသထင့်၊ ရှေးလက်စဟောင်း။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော ခေါင်းစဉ်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
**ငုံးခြေဝါ** (**Turnix tanki**)သည် ခြေသုံးချောင်းငုံး (buttonquail)ဟုခေါ်သော ငှက်ငယ်အမျိုးအစားဖြစ်သော်လည်း၊ ဂယ်လဖွန်းမ်စ် (Galliformes) မျိုးစဉ်မှဖြစ်သော ငုံးဟု ယေဘုယျအားဖြင့်သိသော ငှက်ငယ်များနှင့် မည်သို့မျှ မပတ်သက်ချေ။ ၎င်းတို့ကို အိန္ဒိယတိုက်ငယ် (Indian subcontinent)၊ အရှေ့အာရှ (East Asia) နှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသ (Southeast Asia) တို့တွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည်။ ၎င်းတို့တွင် မျိုးစိတ်သေး (subspecies) နှစ်ခုရှိကြောင်း အသိအမှတ်ပြုထားသည်။ တန်ကီ (Turnix t. tanki) မျိုးစိတ်သေးကို ပါကစ္စတန်၊ အိန္ဒိယ၊ နီပေါ၊ ကပ္ပလီကျွန်းစု (Andaman and Nicobar Islands) တို့တွင် တွေ့ရသည်။ ဘလဲန်ဖောဒီး (Turnix t. blanfordii) မျိုးစိတ်သေးကို မြန်မာ၊ အင်ဒိုချိုင်းနား နှင့် တရုတ်ပြည်အရှေ့ပိုင်းတို့တွင် တွေ့ရသည်။ ၎င်းသည် ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်နှင့် ရုရှားအရှေ့တောင်ဘက်အစွန်ဆုံးနေရာများတွင် အကောင်ပေါက်ရန် ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်လေ့ရှိသည်။

ပုံသဏ္ဌာန် ဖော်ပြချက်
---------------------

ငုံးခြေဝါသည် အရှည် ၁၅ မှ ၁၈ စင်တီမီတာ (၆ လက်မ မှ ၇ လက်မ) အထိ ကြီးထွားနိုင်သည့် ငုံးငယ်အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ အမများသည် အထီးများထက် အနည်းငယ်ပိုကြီးပြီး အရောင်ပိုတောက်လေ့ ရှိသည်။ တန်ကီ (Turnix t. tanki) မျိုးစိတ်သေးသည် ၃၆ မှ ၄၃ ဂရမ် (၁.၃ မှ ၁.၅ အောင်စ) လေးသည်။ ဘလဲန်ဖောဒီး (Turnix t. blanfordii) မျိုးစိတ်သေးတွင်မူ အထီးများသည် ၃၅ မှ ၇၈ ဂရမ် (၁.၂ မှ ၂.၈ အောင်စ) လေးပြီး၊ အမများမှာမူ ၉၃ မှ ၁၁၃ ဂရမ် (၃.၃ မှ ၄.၀ အောင်စ) အထိ လေးနိုင်သည်။ အမြီးတို၍၊ အတောင်ပံများသည် အစွန်ပိုင်းတွင် လုံးနေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  BirdLife International (2012). "*Turnix tanki*". *IUCN Red List of Threatened Species* **2012**. IUCN. old-form url
2. ↑  Debus, S. (2016)။ Yellow-legged Buttonquail (*Turnix tanki*)။ *Handbook of the Birds of the World Alive*။ Lynx Edicions, Barcelona။  1 July 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  McGowan, Phil; Madge, Steve (2010)။ *Pheasants, Partridges & Grouse: Including buttonquails, sandgrouse and allies*။ Bloomsbury Publishing။ p. 424။ ISBN 978-1-4081-3566-2။
**သိကြားဖန်တဲ့မိုး** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

၁၂၇၀ ပြည့်နှစ် ဝါခေါင်လတွင် စပါးများစိုက်ပျိုးပြီးနောက် မိုးခေါင်နေသဖြင့် မိုးကို မျှော်ကြသည်။ တန်ဆောင်မုန်းလရောက်သည့်အခါမှသာ မိုးရွာသည်။ ထိုနှစိမိုးလေဝသ အကြောင်းကို ဖွဲ့ဆိုထားသည်။

သိကြားဖန်တဲ့မိုး
----------------

သေဟသ်တွင်မှ၊ ဒွေးသတ္တာ ခေါင်မော်တင်လို့၊ ထောင်ပေါ်တွင်နှစ်ရာလွှန်းခဲ့၊ စာညွှန်းပုံဆို၍ လှစ်ရင်ဖြင့်၊ စွန်းထိုနှစ် ခုနှစ်ဆယ်။  

  

လနယုန်ဝါဆိုက၊ မရွာလို သတ္တဝါငိုမလောက်ပ၊ အခြောက်ပင် ကိုယ်စီထောင်ကြရ၊ နောက် ဝါခေါင်တော်သလင်းတော့၊ မျှော်တွင်းကို မိုးရွာလိုက်ပေလို့၊ ပျိုးစိုက်ရတယ်။  

  

သစ်ပင်စုံဖြစ်ချင်ရက်ဟာမို့၊ ရှစ်မျက်နှာ နယ်တလွှားပ၊ စပါးတွေမြေသို့ ပျိုးလိုက်ရင်၊ ရေအိုးတင် ရင်ခစောင်းထိ၊ ကောင်းယုတ်လတ် အသွယ်သွယ်၊ အနယ်နယ်ပတ်ကုံး။  

  

မြက်မြေဇာ ခွေကာညှိုးအောင်ပ၊ ငွေမိုးညို သူမရွာသော်ကြောင့်၊ တူရာသီ ပူစွာလောင်ရော့၊ ဖြူခါအောင် သူငါမွဲရခြည့်၊ နွားလှည်း ရောင်းသူရောင်းနှင့်၊ နားရောင်းပေါင်သူပေါင်လို့၊ အိမ်ထောင်ဖျက်သူဖျက်ပ၊ လယ်ကွက်အပ်သူအပ်လို့၊ အောက်ရပ်သွားသူသွားပေါ့၊ နောက်ဖျားချွန်၊ တန်ဆောင်မုန်းတော့၊ နှလုံးလွန်ပူပန်လှမှ၊ ဖုံးအနှံ့ခွေကာညှိုးရာက၊ စပါးဆန်စားရန်တိုးစေဘို့၊ ပတ္တမြားတန်အောင် သကြားဖန်တဲ့မိုးပေတင့်၊ ဖိုးအထိုက်ဆုံး။

ခက်ဆစ်
------

၁။ ဧသဟသ် = ဧကသဟဿ၊ တစ်ထောင်။

၂။ ဒွေးသတ္တာ = ၂ ဂဏန်း၊ ၇ ဂဏန်း။

၃။ ရေအိုးတင် = လူ၏ ခါးစောင်းမျှထိ မြင့်သော နေရာ။

၄။ ပတ်ကုံး = ပတ်ဝန်းကျင် တပြင်လုံး။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော ခေါင်းစဉ်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
Bronze figure of a Yogi in Dhyana (meditation) by Malvina Hoffman
**ယောဂီ**ဆိုသောစကားသည် ယောဂဟူသော သင်္သကရိုက်ဘာသာမှ ဆင်းသက်လာသည့်စကားဖြစ်၍ အစုအရုံး၊ အပေါင်း အသင်း၊ အဖွဲ့အစည်းဟူသော အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။ ယောဂီ ပညာသည် ဟိန္ဒူလူမျိုးတို့၏ ဘာသာတစ်ရပ်ဖြစ်ရာ တောရပ်မှီသော ရသေ့ကဲ့သို့ လောကီအာရုံ ကာမဂုဏ်အများကို ချိုးနှိမ်ပယ်ဖြတ်၍ သမထလုပ်ငန်းကို ကြိုးပမ်းကျင့်ကြံခြင်းဖြင့် မိမိတို့၏ စိတ်နှလုံး ဖြူစင်သန့်ရှင်းကာ၊ သိဝအမည်ရှိ မိမိတို့ ဘုရားရှင်နှင့် တွေ့ဆုံပေါင်းမိနိုင်မည်ဟု အယူရှိကြသည်။ ထိုပညာကို လေ့လာလိုက်စားသူ များအား ယောဂီဟု အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ခေါ်ကြသည်။

ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် အစာရေစာ မစားဘဲ ဥပုသ်စောင့်ခြင်း၊ ခြေလက်အင်္ဂါ ကိုယ်ခန္ဓာတို့ကို မလှုပ်ရှားဘဲ နေခြင်း စသည်ဖြင့် အာရုံဟူသမျှကို ဖြတ်ကာ အာရုံတစ်ခုတည်းကိုသာ စူးစိုက် ကသိုဏ်းရှုခြင်းဖြင့် မိမိ၏ပတ်ဝန်းကျင် လောကနှင့် အဆက်ဖြတ်ပြီးလျှင် မိမိတို့၏စိတ်အစဉ်ကို ဘုရားအထံတော် ၌သာ အာရုံထားလေသည်။

ဤသို့ ကျင့်ကြသော ယောဂီတို့၏ ထူးခြားချက်မှာ အခြားသာမန်လူတို့ သိရန်ခက်ခဲသော သဘာဝဓမ္မနှင့် အခြားအကြောင်းအရာများကို သိမြင်နိုင်စွမ်းသဖြင့် လူသတ္တဝါတို့အား ဆွဲဆောင်လွှမ်းမိုးနိုင်သော သတ္တိရှိလေသည်။ သိဝဘုရားသည် ယောဂီကြီးဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြ၏။

ထိုပညာရပ်ကို ဘီစီ ၁၅ဝ ခန့်က ဥဓနယ် ဂွန်ဒါအရပ်၌ ပါတန်ဂျလီ (ပတဉ္စလီ)အမည်ရှိ အနာဂတ်ကို အမြင်ရသူ ဟိန္ဒူ တစ်ဦးက စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်ဟုဆိုကြလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌လည်း သမထ ဝိပဿနာကို ကျင့်ကြံအားထုတ်ကုန်သော သူတော်စဉ်များအား ယောဂီဟု ခေါ်ကြသည်။[1]

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဘိက္ခုနီတို့ကို ဩဝါဒပေးရန်အလှည့်ကျ အရှင်နန္ဒကထေရ်အား ဘုရားရှင်က မဟာပဇာပတိဂေါတမီ အမှူးရှိသော ဘိက္ခုနီငါးရာတို့အား ဩဝါဒပေးရန် မိန့်ကြားတော်မူခြင်းကြောင့် အရှင်နန္ဒကမထေရ်သည် အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆)ပါး၊ ဗဟိဒ္ဓါယတန (၆)ပါး၊ ဝိညာဏဓာတ် (၆)ပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို အနတ္တလက္ခဏသုတ် ဒေသနာတော်နည်းအတိုင်း မိန့်ကြားတော်မူပြီး ပဒီပေါပမာ ရုက္ခာပမာ, ဂါဝူပမာတို့ကို ပြသဟောကြားတော်မူ၍ ဗောဇ္ဈင် (၇)ပါးတို့ဖြင့် အာသဝက္ခယဉာဏ်သို့ဆိုက်အောင် နှစ်ရက်ဆက်တိုက် ဟောတော်မူပါသည်။

ဒုတိယနေ့ ဩဝါဒဒေသနာတော်ပြီးစီးသည့်အခါ သောတာပန်, သကဒါဂါမ် အနာဂါမ်, ရဟန္တာဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူပါသည်။

အဋ္ဌကထာ၌ အရှင်နန္ဒကထေရ်၏အတိတ်ဝတ္တု ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထုတို့နှင့်တကွ သိသင့်သည်များကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။ ဋီကာ၌လည်း မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -မ၊၃၊၃၁၄-၃၂၄။ မ၊မြန်၊၃၊၃၁၈-၃၂၉။ မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၂၃၉-၂၄၃။ မ၊ဋီ၊၃၊၄၂၄-၇။

-မဇ္ဈိမနိကာယ၊ ဥပရိပဏ္ဏာသ၊ ၅-သဠာယတနဝဂ္ဂ၊ စတုတ္ထသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
ဟခတ ဆိပ်ကမ်း မျှော်စင်
**ဟခတ ဆိပ်ကမ်း မျှော်စင်**သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဖုခုအိုခ၊ ဟခတ-ခု ရှိ အမြင့် ၁၀၃ မီတာရှိသည့် လေ့လာမှုဆိုင်ရာ မျှော်စင်တခုဖြစ်သည်။ ၎င်းမျှော်စင်အား ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။

အကျဉ်းချုပ်
-----------

တိုကျို မျှော်စင်၊ နာဂိုယာ ရုပ်မြင်သံကြား မျှော်စင်၊ ဒုတိယ ဆွတ်တန်ခခု မျှော်စင် တို့ဖြင့် လူသိများသည့် ဗိသုကာ ပညာရှင် နာအိတို တာချူ (Naito Tachu) မှ ယင်းမျှော်စင်အား ဒီဇိုင်းရေးဆွဲပေးထားသည်။ အမြင့် ၇၀မီတာ (၂၂၉ ပေ) ရှိ လေ့လာသည့် အခန်းသို့ ဓာတ်လှေကားဖြင့် တက်ရောက်နိုင်သည်။ ထိုနေရာမှ ဖုခုအိုခမြို့၊ ဟခတ ပင်လယ်အော်နှင့် သင်္ဘောများ ဝင်ထွက်သွားလာနေသည်ကို ၃၆၀ ဒီဂရီဖြင့် မြင်ကွင်းကျယ် ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ ဝင်ခွင့်မှာ အခမဲ့ဖြစ်ပြီး နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း လူပေါင်း နှစ်သိန်းလေးသောင်း ကျော် လာရောက်လည်ပတ်ကြသည်။ မျှော်စင်ဖွင့်ချိန်သည် မနက် ၁၀ နာရီမှ ည ၁၀အထိ (၉ နာရီ မိနစ် ၄၀အထိ)ဖြစ်ကာ ပြတိုက်ဖွင့်ချိန်သည် မနက် ၁၀ နာရီမှ ညနေ ၅ နာရီ (၄ နာရီ မိနစ် ၄၀)အထိဖြစ်သည်။

သမိုင်း
-------

မျှော်စင်အား မူလက အနီနှင့် အဖြူရောင် ဆေးသုတ်ခဲ့သော်လည်း ၁၉၉၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် အနီရောင် တစ်ခုတည်းသို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ဆိပ်ကမ်း၏ နှစ် ၁၀၀ ပြည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် "Port-kun" "ポートくん" ဟုခေါ်သည့် လဘ်ကောင်အား မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။  ၎င်းအား ယနေ့အချိန်ထိ အသုံးပြုနေဆဲဖြစ်သည်။
၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ဖူကူအိုကာ စီရင်စု၏ အနောက်ဘက် ရေမျက်နှာပြင်တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်ကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများကို ပြန်လည်ပြုပြင်ခြင်း၊ လေ့လာမှုဆိုင်ကုန်းပတ်၏ မှန်ပြူတင်းပေါက်နှင့် မှန်ဘီလူးအား အစားထိုးခြင်း (အခကြေးငွေ ဖြင့် ကြည့်ရှု့ရမည့် ဒစ်ဂျစ်တယ် မှန်ဘီလူးသို့ ပြောင်းလဲတပ်ဆင်မှု)များကိုပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၎င်းအား ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။

အဆောက်အဦအား ပြန်လည်ပြုပြင်နေပြီး ပြတိုက်အား ဇွန်၊ ၁၀၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ပိတ်ထားခဲ့သည်။ ကနဦး၌ မတ်လ၊ ၂၀၂၀ တွင် ပြန်လည် ဖွင့်လှစ်မည်ဟု စီစဉ်ထားရာ ဇွန်လ ဟု ပြောင်းလဲစီစဉ်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ။ 8 January 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  7 January 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  You must specify ***title =***  and ***url =***  when using {{cite web}}. (in ja)။ ゆるキャラグランプリ။  2017-07-17 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။

ပြင်ပလင့်ခ်များ
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | ဝီကီမီဒီယာ ကွန်မွန်းစ်တွင် ***Hakata Port Tower*** နှင့် ပတ်သက်သော မီဒီယာ ရှိသည်။ |

* 
* Archived 3 March 2016 at the Wayback Machine.
**ကျောက်မော်မြို့ဟောင်း**သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေကျင်မြို့ မြောက်ဘက် ၂၄ မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိပြီး ဟံသာဝတီ ၃၂ မြို့အဝင် မြို့ ဖြစ်သည်။ ကျောက်မော်တွင် ကုန်းဘောင်ခေတ်က မြို့သူကြီး အဆက်ဆက် ထားရှိ အုပ်ချုပ်စေသည်။ 

ကျောက်မော်မြို့စားဟူ၍လည်း ရှိရာ သာယာဝတီမင်း၏ ကျောက်မော်မြို့စား မိဖုရားနှင့် ကျောက်မော်မြို့စား ဝန်ကြီး ဦးကြာပုတို့သည် ထင်ရှားသည်။

ဒုတိယမဟာရာဇဝင်တော်ကြီးတွင် "သက္ကရာဇ် ၁၂၁၁ ခုနှစ် နယုန်လဆန်း ၁၄ ရက်နေ့ကစ၍၊ ရတနာပူရ အင်းဝမြို့တွင် မဟာသကျရံသီ ကျောက်တော်ကြီးဘုရား ကိန်းဝပ်တော်မူသည့် အုတ်ပြာသာဒ် ပြိုပျက်သည်ကို၊ ကျောက်မော်မြို့စား ဝန်ကြီး သတိုးမင်းကြီး မဟာမင်းလှသီဟသူ၊ ပန်းပဲဝန်အတွင်းဝန် သတိုးမင်းကြီးမဟာမင်းလှကျော်သူတို့ကို၊ လှေအမှုထမ်း လူ ၃ဝဝဝ ပေးအပ်၍ ပင့်ဆောင်စေရာ၊ သုံးရက်နှင့် မုတ္တမတံခါးပြင်၊ ဘုရားပင့်ဆောင်ရန် ဘောင်ပေါ်သို့ရောက်ကြောင်း လျှောက်ထား၍၊ ၎င်းနှစ်ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၆ ရက်နေ့တွင်၊ ဆရာတော် သံဃာတော်တို့ကို၊ သမ္ဗာန်တော်များတွင် တင်ဆောင်၍၊ ရှေ့ဦး ရှေ့ဖျား ကြွသွားနှင့်စေပြီးလျှင် ဘဝရှင်မင်းတရားကြီးဘုရား၊ ဘောင်တော်လှေတော် သမ္ဗာန်တော်များနှင့် မင်းညီမင်းသား မှူးတော်မတ်တော်တို့ ခြံရံ၍ ထွက်တော်မူပြီးလျှင်၊ ဘုရားတင်ဘောင်ပြာသာဒ်ကို မီးသင်္ဘောတော်နှင့် ဆွဲစေ၍၊ ရွှေမြို့တော်တောင်မျက်နှာ၊ တောင်သမန်အနီး အထက်တည်ထားဆောက်လုပ်တော်မူသည့် အုတ်ပြာသာဒ်အတွင်း၊ ပင့်ဆောင်ကိုးကွယ်တော်မူ၏" ဟု ဖော်ပြသည်။

ကုန်းဘောင်ခေတ် အမရပူရ ဒုတိယမြို့တည်သာယာဝတီမင်း (၁၈၃၇-၁၈၄၆)နှင့် `သီရိသုစန္ဒာမာလာမဟေ´ဘွဲ့အမည်ရှိ ရွှေဘိုမင်းတရားကြီး၏ တောင်ဆောင်တော်၊ ကျောက်မော်မြို့စား မိဖုရားတို့တွင် သားတော်နှစ်ပါးတို့ ထွန်းကားခဲ့ရာ သားအကြီးမှာ ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင် မင်းတုန်းမင်း ဖြစ်၍ အငယ်မှာ သတိုးမင်းရဲကျော်ထင် ဘွဲ့ခံ ကနောင်မင်းသား ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  တင်နိုင်တိုး (ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃)။ *မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်*။ မဇ္ဈိမစာပေ။ p. ၈၆။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၄)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အညတရနတ်သား၏ လျှောက်ထားချက်ကို အချိန်အခါ၊ ညဉ့်တို့သည် (ပုဂ္ဂိုလ်ကို) လွန်ကုန်၏။ (ပဌမ, မဇ္ဈိမ, ပစ္ဆိမ)အရွယ်တို့သည် (ပုဂ္ဂိုလ်ကို)အစဉ်အတိုင်း စွန့်ကုန်၏။ ငြိမ်းချမ်းရာ နိဗ္ဗာန်ကို အလိုရှိသူသည် ထိုကြောက်ဖွယ် ဘေးသုံးမျိုးကို ရှုသည်ဖြစ်၍ လောကာမိသ (တေဘူမကဝဋ်)ကို စွန့်ရာ၏ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

ဘုရားရှင် သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ညီတော်နန္ဒရဟန်း၏ သဒ္ဓါပဗ္ဗဇိတ ကုလပုတ္တနှင့် မလျော်သောကိစ္စကို အကြောင်းပြု၍ ကဲ့ရဲ့တော်မူပြီး "ကဒါဟံ"အစရှိသော ဂါထာကို ဟောတော်မူခြင်းကြောင့် ဘုရားရှင် မနှစ်သက်သောအရာတို့ကို ပယ်စွန့်၍ ဟောတော်မူသည့်အတိုင်း လိုက်နာ ကျင့်သုံးခြင်းကြောင့် မကြာခင် ရဟန္တာဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။

---

ဘုရားရှင် သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် နန္ဒရဟန်း၏ဗြဟ္မစရိယကို ပရိပုဏ္ဏ, ပရိသုဒ္ဓဖြစ်အောင် ကျင့်သုံးရန် ဣန္ဒြိယဂုတ္တ, ဘောဇနမတ္တညု, ဇာဂရိယာနုယောဂ, သတိသမ္ပဇညနှင့် ပြည့်စုံပုံကို အကျယ်ဝေဖန်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။

---

ဘုရားရှင် သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ညီတော်နန္ဒထေရ် အဋ္ဌုပ္ပတ္တိနှင့် ရဟန္တာဖြစ်ပုံ အစရှိသည်တို့ကို အကျယ်ဟောတော် မူသည့်သုတ်။

ပါဠိတော်နှင့် အဋ္ဌကထာ၌ အကြောင်းအရာ ဖွင့်ဆိုချက် အပြည့်အစုံ ပါရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၁၊၆၂။ သံ၊မြန်၊၁၊၆၁။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၂-ဒေဝပုတ္တသံယုတ္တ၊ သတ္တမသုတ်။
2. ↑  -သံ၊၁၊၄၆၈။ သံ၊မြန်၊၁၊၄၅၇။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၁၉။ သံ၊ဋီ၊၂၊၁၉၇။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁၀-ဘိက္ခုသံယုတ္တ၊ အဋ္ဌမသုတ်။
3. ↑  -အံ၊၃၊၁၄-၅။ အံ၊မြန်၊၃၊၁၅-၇။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၉၆-၇။ အံ၊ဋီ၊၃၊၂၀၆-၇။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ အဋ္ဌကနိပါတ၊ ပဌမပဏ္ဏာသက၊ ၁-မေတ္တာဝဂ္ဂ၊ နဝမသုတ်။
4. ↑  -ဥဒါန၊၁၀၁-၄။ ဥဒါန၊မြန်၊၉၃-၅။ ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၁၅၀-၁၆၁။

-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဥဒါန၊ ၃-နန္ဒဝဂ္ဂ၊ ဒုတိယသုတ်။
5. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**ကျောက်မျက် သန္တာ** (Precious Coral) သည် ဇီဝမူလ ကျောက်မျက်(Organic Gems)အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး မြန်မာတို့၏ နဝရတ် ကိုးပါး စာရင်းဝင်ကျောက်မျိုးဖြစ်သည်။ အနောက်တိုင်းတွင်မူ လူနေအိမ်များ၊ ဧည့်ခန်းများတွင် အလှဆင်ပစ္စည်းအနေဖြင့်လည်း အသုံးပြုတတ်ကြသည်။

သန္တာ
ကျောက်မျက်တန်းဝင် အနီရောင်သန္တာ
တွင်းထွက်ကျောက်မျက်မဟုတ်၍ ပုံဆောင်စနစ်မရှိပေ။ ဓာတုဖွဲ့စည်းမှုမှာ ဟိုက်ဒရိုကာဘွတ် ဒြပ်ပေါင်းဖြစ်သည်။ သိပ်သည်းဆ ၂.၇ဝ ရှိပြီး မာဖြင့်မှာ ၄ အောက်သာရှိသည်။ ဆီရောင်လက်ဖြစ်သော်လည်း အရောင်တင်ရာတွင် အကောင်းဆုံးအနေအထားကို မရနိုင်ပေ။ သန္တာသည် မာကြောမှုအား မကြီးသော်လည်း ပျင်းတွဲမှုအားကောင်းသည်။

ထွက်ရှိရာဒေသများ
----------------

ပင်လယ်ပြင်နှင့်ထိစပ်နေသော ကမ်းနီးရေတိမ်ပိုင်းဒေသများတွင် များပြားစွာတွေ့ရှိရသည်။

သန္တာ
-----

အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြထားသောဆောင်းပါး - သန္တာ
သန္တာကျွန်း၊ သန္တာကျောက်တန်း၊ သန္တာကျွန်းခွေများဖြစ်ပေါ်လာအောင် လုပ်ကိုင်
ဆောင်ရွက်ပေးသော သေးငယ်သည့်သန္တာကောင်ကလေးများ 
သည် ပင်လယ်မှိုကောင်၊ ပင်လယ်ခူတို့နှင့်အတူ ဆီလင် 
တာရေးတားမျိုးပေါင်းစုတွင်အန်သိုဇိုအာမျိုးပေါင်း၌ပါဝင်သည်။ 
သန္တာကောင်ကလေးများသည် ပူနွေးသောသမုဒ္ဒရာများတွင် 
ရေတိမ်ပိုင်း၌နေထိုင်ကျက်စားကြသည်။ မည်မျှပင်သေးငယ်
ကြသော်လည်းမိမိတို့ ဆိုင်ရာအလုပ်များကိုလုပ်ကိုင်ရာမှ 
တဖြည်းဖြည်းကျွန်းကြီးများ ကျောက်တန်းကြီးများ 
ဖြစ်ပေါ်လာလေသည်။ 

သန္တာကောင်များမှ 
ပေါက်ပွားထွက်လာသောထုံးကျောက်အစိုင်အခဲများသည် 
တစ်နှစ်ပြီးတစ်နှစ် တဖြည်းဖြည်းပွား၍ပွား၍လာခဲ့ရာမှ 
အစိုင်အခဲကြီးတစ်ခုဖြစ်အောင်ဆက်မိသွားတော့၏။ 
ယင်းသို့ဖြင့်ရာစုနှစ် ပေါင်းများစွာကြာလတ်သော် 
သန္တာအသေကောင် ကုဋေပေါင်းများစွာပါဝင်သော 
ကျောက်တန်းသစ်များဖြစ် ပေါ်လာလေသည်။ ထိုသို့ရှိစဉ် 
ကုဋေပေါင်းများစွာသော ဥများကိုအုကြပြန်ရာ 
ထိုဥများမှပေါက်သော အကောင်များသည် 
မျောပါလိုရာသို့မျောပါပြီးလျှင် ငြိတွယ်ချင်ရာတွင်ငြိတွယ်၍ 
ထုံးကျောက်အစိုင်အခဲများဖြစ်စေပြန်သည်။ 
သန္တာကောင်၏ အသက်ရှင်နေသော အပိုင်းသည် 
လိမ်မော်ဝါရောင်ဖြစ်၍ ရိုးတံမှာ ကားဆွတ်ဆွတ်ဖြူလျက်ရှိ၏။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဖလော်ရီဒါကမ်းခြေအလွန်
ပင်လယ်ရေအောက်တွင် အလွန်လှပသော သမုဒ္ဒရာ
ဥယျာဉ်များနှင့်တူသည့် သန္တာကျွန်းတန်းများဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည်ကို တွေ့နိုင်သည်။ အချို့သည်အရွက်သန္တာများ
ဖြစ်ကြ၍ အချို့ကား အိုးကြီးများသဏ္ဌာန်ရှိပြီးလျှင် 
အချို့မှာ ဆတ်ချိုများကဲ့သို့သော အခက်အလက်များ 
ထွက်လျက်ရှိသည်။ 

ဤသန္တာကျောက်ခက်များသည် မည်မျှပင်လှပသော်လည်း 
ပုတီးစေ့နှင့် ရင်ထိုးများပြုလုပ်ရန်အတွက် အသုံးမပြုနိုင်ချေ။ 
ယင်းတို့ကို ရေမှဆယ်ယူလိုက်သည်နှင့် အရောင်ပျက်သွား 
သည့်အပြင် 
အရောင်တင်နိုင်လောက်အောင်လည်း မမာလွန်းလှချေ။ 
အနီနှင့် ပန်းနုရောင်သန္တာတစ်မျိုးကို 
မြေထဲပင်လယ်အချို့အပိုင်းဖြစ်သော 
အာဖရိကကမ်းခြေအလွန်နှင့် 
ဣတလီနိုင်ငံအနောက်ဘက်ကမ်းခြေ 
တို့တွင်အများဆုံးတွေ့ရသည်။ ထိုဒေသများတွင် 
သန္တာကိုလိုက်လံရှာဖွေ၍ရောင်းသောလုပ်ငန်းသည် အတော်ပင်ကြီးကျယ်သည်။ နှင်းဆီပန်းနုသွေးရောင်အကောင်းဆုံးသန္တာ
အကြီးစားမျိုးကို တစ်အောင်စလျှင် ပေါင်စတာလင်၈ဝ အထိပေးဝယ်ကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)
**ငတ်ကိန်းမကြုံနိုင်ပါ** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

၁၂၇၅ ခုနှစ်က သောကြာဂြိုဟ်တောက်ထွန်းသဖြင့် ၁၂၇၆ ခုနှစ်မှာ ကောင်းစားကြမည့်အကြောင်းကို ဖွဲ့ဆိုထားသော သောကြာဂြိုဟ်ဖွဲ့ သံချို ဖြစ်သည်။

ငတ်ကိန်းမကြုံနိုင်ပါ
--------------------

နတ်ဗြဟ္မာ ဉာဏ်မဟိဒ်လိုနှင့်၊ သတ္တဝါတွေကံနိမိတ်၊ ဝေစိတ်ဖြာအတိတ်ပါပြခဲ့၊ နေမိတ္တကာ ဝိဇ္ဇာမယပ၊ ဈာနအသျှင် သောင်းခွင်ပတ်လို့၊ နက္ခတ်တွေ စနေ အင်္ဂါနှင့်၊ ဝေဟင်္ဂမာ နေမြင်လတို့၊ ဗေဒင်ဆရာ ဖွေအင်ဆ၍၊ ဟောပေကြ လေကီဉာဏ်။  

  

အကြောင်းပြုကြတဲ့၊ ကောင်းမှုမကောင်းမှုကံနှင့်၊ ပေါင်းနှစ်ခုမှန် ထိုစေတနာကြောင့်၊ ဗိုလ်ခြေသတ္တဝါ အစာမရှာနဲ့၊ အစာရှားသူ အနေကြပ်တဲပြင်၊ အသပြာများလှူငွေရတတ်ပ၊ သတ္တဝါကံ အတတ်အမှန်သိပြီဘု၊ မြတ်စွာအရဟံ ပါဌ်လာရှိက၊ ဝိပါကံ စိန္တေယျောဟု၊ ဟောတော်မူ ဓမ္မာနှင့် တွေးကြတော့၊ အစာအရေကို တွေးယူချင့်လို့၊ ဆွေးပူခွင့်မသင့်ပြန်။  

  

ဂုရုဂြိုဟ်ဓနုကိုပြောင်းစေတော့၊ ထက်ကောင်ကင် ဟိုအနောက်က၊ ဂြိုဟ်သောကြာ တောက်ကာထွန်းလျက်မို့၊ မြန့်ကျွန်းတောင် အခေါင်ထီးတွင်မှ တဘောင်စနည်းပင် အမြင်ဘဝေါငဲ့ပြင်၊ အတိတ်အခြေတွင် နိမိတ်အနေသဘောတို့၊ ပြန့်ပြောထူလွန်တရာဖွယ်လို့၊ ခုနစ်ဆယ်ခြောက်ခုစွန်းတွင်မှ၊ တင့်ထွန်းကာလွမ်းစရာစုမည့်ပါ့၊ ငါးခုကအမြင်မှန်၊ လင်္ကာတစီညွှန်း။  

  

ရှေးပဝေဏီကြေးငွေရှားလို့၊ လေးပြားတန် ဆန်တတင်းမှလ၊ ထမင်းဆာသူဆာလှပေါ့၊ လူ့ရွာမှာ ယခုအခါဖြင့် မသရောနိုင်ဘု၊ ဥရောပါ ဂေါယာရပ်ကယ်နှင့်၊ သောဠဿေပြည်တကာမှ၊ ငွေအသပြာတွေ မြေအညာဆန်ခဲ့၊ ပဒေသာသဏ္ဌာန်ဝေဖြာထွန်းလျက်မို့၊ ကမ္ဘာ့ဝန်းကျင် လူခပ်သိမ်းတို့၊ ဓာတ်ကိန်းအလိုအစုံညီ၍၊ ငတ်ကိန်းကိုမကြုံပြီပ၊ လောကီအမြင် ယောဂီအသျှင်မြတ်ရယ်တို့၊ ဇောမနသီတွင် သဘောအစီအစဉ်အတတ်မှာလ၊ ကောလီအဝင် အဟောအညီအမှတ်ကယ်က၊ မပေါမတိုကို (သရော) မဆိုအပ်တယ်ဟု၊ ဆုံးဖြတ်မိန့်ခွန်း။

ခက်ဆစ်
------

၁။ ဉာဏ်မဟိဒ် = ကြီးသောဉာဏ်။

၂။ နေမိတ္တကာ = နေလနက္ခတ်တာရာတို့ အကြောင်းကို ပြဆိုသည့်ကျမ်း။

၃။ ဝေဟင်္ဂမာ = ထက်ကောင်းကင်တခွင်။

၄။ ဝိပါကံ = သတ္တဝါတို့ဩ အကျိုးပေးရာကံ။

၅။ တဘောင် = ကြိုတင်၍ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သော တေးကဗျာ။

၆။ စနည်း = ကြိုတင်၍ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သော စကား။

၇။ ဘဝေါ = ကြိုတင်၍ ဖြစ်ပေါ်တတ်သော အပြုအမူ။

၈။ သရော = ကပ်ကြီးဆိုက်ရောက်ခြင်း။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
**ရွှေဥမင်စေတီတော်** သည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ ပင်းတယမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ စေတီတော်သည် ပင်းတယမြို့ရှိ ကျောက်လိုဏ်ဂူကြီးထဲတွင် တည်ရှိသည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံလွန်ပြီးချိန် သက္ကရာဇ် ၁၄၈ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆန်း ၅ ရက်နေ့တွင် အသောကမင်းကြီးသည် ဓတ်တော်တို့ကို ဝေမျှကာ စေတီတော် ၈၄၀၀၀ တည်ခဲ့သည်။ မင်းကြီးသည် အနေတတ္ထနဂါးမင်းစံတော်မူရာ ပင်းတယကန်အနီး လိုဏ်ဂူတွင်းတွင် စေတီတော် တည်ခဲ့သည်။

ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ
---------------------

အလောင်းစည်သူမင်းကြီးသည် တိုင်းခန်းလှည့်လည်ရာတွင် ဓာတ်တော်တို့ကို ပင့်ဆောင်ခဲ့၏။ ထိုနောက် ပင့်ဆောင်ခဲ့သည့် ဓာတ်တော်များကို စေတီတော်တွင် ဌာပနာခဲ့သည်။ ထို့ပြင် စေတီတော်ကို ထပ်မံကာ ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

ဒါယကာများသည် အစဉ်အဆက် ပြုပြင်ခဲ့သဖြင့် နံရံတွင် ကျောက်သားများကို ရုပ်ပွားတော်များ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဂူ၏ နံရံတွင် ကျောက်သားအလွတ်မရှိသလောက် ဖြစ်သွားသည်။

ဂူအဝင်ဝသည် တောင်အတက်လမ်းခုတ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိ၍ စောင်းတန်းလှေကားဖြင့် တက်ရသည်။ မန္တလေးတောင်ရသေ့ကြီး ဦးခန္တီသည် စောင်းတန်းပြာသာဒ်များကို ဆောက်လုပ်ကာ လှူခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  လှသမိန် (ဧပြီ ၁၉၆၈)။ *မြန်မာနိုင်ငံတခွင် ဘုရားသမိုင်းပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: မဟာဝိဇ္ဇာစာပေ။ pp. ၂၅၅၊ ၂၅၆။
| IPA: Vowels |
| --- |
| 

|  | အရှေ့ | အလယ် | အနောက် |
| --- | --- | --- | --- |
| အပိတ် | i
•
y | ɨ
•
ʉ | ɯ
•
u |
| အပိတ်နီးပါး | ɪ
•
ʏ |  | 
•
ʊ |
| တစ်ဝက်ပိတ် | e
•
ø | ɘ
•
ɵ | ɤ
•
o |
| တစ်ဝက် | e̞
•
ø̞ | ə | ɤ̞
•
o̞ |
| တစ်ဝက်ဖွင့် | ɛ
•
œ | ɜ
•
ɞ | ʌ
•
ɔ |
| အဖွင့်နီးပါး | æ
•
 | ɐ |  |
| အဖွင့် | a
•
ɶ | ä
•
 | ɑ
•
ɒ |

 |
| 

---

* IPA အကူအညီ
* အသံ
* ဇယားကွက် အပြည့်
* တမ်းပလိတ်

အမည်းစက်၏ဘေးမှ သရများသည်: နှုတ်ခမ်း ဖြန့်ခြင်း • ဝိုင်းခြင်း ဖြစ်သည်။ |

**အလယ်တစ်ဝက်သရ** (အင်္ဂလိပ်: mid central vowel) သည် အပြောဘာသာစကားအချို့တို့တွင် အသုံးပြုသည့် သရသံအမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်ဖြစ်၍ နိုင်ငံတကာသဒ္ဒဗေဒအက္ခရာတွင် ဤသရသံကို ⟨ə⟩ ဟူ၍ ဖော်ပြထားကာ *ရွှား* (schwa) ဟုလူသိများသည်။ အက္ခရာ e ကို အထက်အောက်လှည့်ထားသည့်ပုံစံဖြစ်သည်။

နိုင်ငံတကာသဒ္ဒဗေဒအဖွဲ့အစည်း လက်စွဲစာအုပ်တွင် [ə] ၏ ဝိုင်းခြင်း၊ ပြန့်ခြင်းသဘောကို သတ်မှတ်ဖွင့်ဆိုထားခြင်းမရှိသော်လည်း အဝိုင်းသရထက် အပြန့်သရ ပို၍ဖြစ်သည်။ သဒ္ဒဗေဒပညာရှင် ဂျိန်း ဆက်တာ (Jane Setter) က ဤသရအသံထွက်နှင့်ပတ်သက်၍ အောက်ပါအတိုင်းဖော်ပြသည်။ "[ə] သည် ခံတွင်းတွင် စကားသံထုတ်လုပ်သည့်အင်္ဂါများကို သက်တောင့်သက်သာထား၍ အသံထုတ်ခြင်းဖြစ်သည်" အဝိုင်းသရမူကွဲအဖြစ်အသံထုတ်ရာတွင်တော့ နှုတ်ခမ်းကို ဝိုင်းရမည်ဖြစ်သည်။

မြန်မာဘာသာစကားတွင် ဤသရသံသည် အများအပြား​ရှိကြသည်။ (အ-) မတြာဝက်သရ (သို့) သရတိုဟု ခေါ်ဆိုသည်။ **အ**ဖေ၊ **အ**တိုင်း**အ**တာ များမှ **အ** သံဖြစ်၍ လူအ၊ အကုသိုလ် တို့တွင် ထွက်ရှိသော **အာ့** သံမဟုတ်ပေ။

အာဖရိကဘာသာစကားများတွင် အလယ်တစ်ဝက်သရများအား အဝိုင်း၊ အပြန့်ပုံစံ ခွဲခြား၍ထားပြီး အဝိုင်းပုံစံကို ⟨œ⟩ ဟူ၍ ဖလှယ်ရေးသားသည်။ ကွဲပြားမှုသည် ခိုင်ခိုင်မာမာတော့မရှိလှပေ။ စကားပြောသူ အများစုသည်ကား အဝိုင်း/အပြန့် သဘော နှစ်ခုစလုံးတွင်ပင် အပြန့်ပုံစံကိုသုံစွဲကြ၏ ။

ဤသင်္ကေတ၏ တိကျသော အရည်အသွေးနှင့် ဆက်စပ်မှုမရှိဘဲ များသောအားဖြင့် "ထင်ရှားခြင်းမရှိသော ဖော့သံပြု သရသံ"များအတွက် ⟨ə⟩ ကိုသုံးစွဲကြသည်။ ဥပမာ ⟨ə⟩ ဟု ဖလှယ်ရေးသားထားသော အင်္ဂလိပ်သရသံသည် အလယ်အပြန့်သရဖြစ်သည်။ ပတ်ဝန်းကျင်အနေအထားပေါ်မူတည်၍ တစ်ဝက်ပိတ် [ɘ]
၊ တစ်ဝက် [ə] ၊ တစ်ဝက်ဖွင့် [ɜ]
တို့လည်းဖြစ်နိုင်သည်။

အလယ်တစ်ဝက်အပြန့်သရ
------------------

အလယ်တစ်ဝက်အပြန့်သရကို ရံခါအားဖြင့် [ə] ဟုသာ ရေးသားကြ၏ ။ တိကျသေချာမှုအလိုရှိပါက အလယ်တစ်ဝက်ပိတ်အပြန့်သရအတွက် အနိမ့် ဖြည့်စွက်အက္ခရာသုံး၍ [ɘ̞] ဟုဖော်ပြနိုင်သည်။ ဖြစ်နိုင်ခြေအခြားတစ်ခုမှာ အလယ်တစ်ဝက်ဖွင့်အပြန့်သရအတွက် အမြင့် ဖြည့်စွက်အက္ခရာသုံး၍ [ɜ̝] ဟုဖော်ပြနိုင်ပေသည်။

### အင်္ဂါရပ်များ

* သရ၏ အမြင့်မှာ တစ်ဝက်ပိတ်သရနှင့် တစ်ဝက်ဖွင့်သရကြား တစ်ဝက်နေရာတွင်ရှိသည်။
* သရ၏ ရှေ့နောက်သဘောအရ အလယ်သရအမျိုးအစားဖြစ်ရာ လျှာ၏တည်နေရာသည် အရှေ့သရနှင့် အနောက်သရကြားအလယ်တွင် ရှိသည်။
* အပြန့်သရများကို ထွက်ရှိရာတွင် နှုတ်ခမ်းကို ဖြန့်၍ ထွက်ရှိကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  International Phonetic Association (1999), p. 167.
2. ↑  A World of Englishes: Is /ə/ "real"? (19 June 2013)။  8 March 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  ထွန်းမြင့် (M.Phil, London) (မတ် ၂၀၀၇)။ *သဒ္ဒဗေဒ*။ ရာပြည့်စာအုပ်တိုက်။ p. ၁၂၃။
4. ↑  Wissing (2016), section "The rounded and unrounded mid-central vowels".
5. ↑  Wells (2008), p. XXV.
ဗိုလ်ချုပ်**အုန်းသွင်** (၁၉၇၀ — ၂၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂) သည် အငြိမ်းစား တပ်မတော်အရာရှိနှင့် သံအမတ်ဟောင်း တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် သူသည် သီရိလင်္ကာ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ မော်လဒိုက်နှင့် တောင်အာဖရိကနိုင်ငံများတွင် မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ သံအမတ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ သူသည် မြန်မာနိုင်ငံစစ်မှုထမ်းဟောင်းအဖွဲ့၏ ဦးဆောင်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ ဦးအုန်းသွင်သည် စစ်တက္ကသိုလ် အပတ်စဉ် ၁၅ သင်တန်းဆင်း ဖြစ်သည်။ ဦးအုန်းသွင်သည် ဒုတိယတပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစိုးဝင်း၏ ဆရာ ဖြစ်သည်ဟုလည်း ဆိုကြသည်။

၂၀၂၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်ရှိ မြို့ပြပျောက်ကျားအဖွဲ့တစ်ခုက ဦးအုန်းသွင်နှင့် သားမက်ဖြစ်သူ တပ်မတော်အရာရှိဟောင်း ရဲတေဇတို့အား ပစ်ခတ်လုပ်ကြံခဲ့ရာ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက လုပ်ကြံနိုင်ခဲ့သည့် စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူးအမြင့်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် အာဏာသိမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်သူများအား သတ်ဖြတ်ရန် တိုက်တွန်းခြင်း၊ စစ်ကောင်စီအား ထောက်ခံခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခံခဲ့ရသည်။ ဦးအုန်းသွင် သေဆုံးမှုအတွက် စစ်ကောင်စီက လူဆယ်ဦးအား ဖမ်းဆီးထားကြောင်း အောက်တိုဘာလတွင် ကြေညာခဲ့သည်။ ဦးအုန်းသွင် သေဆုံးမှုနှင့် ပတ်သက်၍ စစ်မှုထမ်းဟောင်းများအား ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ သတ်ဖြတ်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း စစ်ကောင်စီက ရှုတ်ချခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Irrawaddy၊ The (2022-09-27)။ Retired Myanmar Brigadier General Shot Dead by Yangon Resistance Group (in en-US)။  2023-01-21 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Irrawaddy၊ The (2022-12-27)။ Myanmar Regime Leaders and Senior USDP Figures Hold Yangon Reunion (in en-US)။  2023-01-21 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  At least 5 former military officers killed by Myanmar armed opposition since November (in en)။  2023-01-21 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  Beyond the Headlines: Karen resistance alliance overruns Myanmar army base, urban guerrilla forces strike Yangon junta targets (in en)။  2023-01-21 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
5. ↑  သေနတ်ဖြင့် ပစ်ခတ်ခံခဲ့ရသည့် ဗိုလ်ချုပ်အုန်းသွင်(ငြိမ်း) ၏ နေအိမ်ပတ်ဝန်းကျင် မြင်ကွင်း (in my)။  2023-01-21 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
6. ↑  Myanmar junta claims to have captured guerrilla assassins of retired army officer (in en)။  2023-01-21 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
7. ↑  အငြိမ်းစားဗိုလ်ချုပ်အုန်းသွင်ကို လုပ်ကြံမှုအပေါ် စစ်ကောင်စီရှုတ်ချ (in my)။  2023-01-21 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
တကမ္ဘာလုံးရှိ လူတစ်ဦးချင်းအတွက် စုစုပေါင်းပြည်တွင်းထုတ်ကုန်ကို ဝယ်ယူနိုင်စွမ်းအားကွာခြားမှုနှုန်းဖြင့် ပြန်လည်ညှိနိုင်းထားသည်။ (2014)
Purchasing Power Parity adjustment for the world (2003). The economy of the United States is used as a reference, and is set at 100. Bermuda has the highest index value at 154; this means that goods sold there are more expensive than in the US.
ဝယ်ယူနိုင်စွမ်းအား ကွာခြားမှုနှုန်း (purchasing power parity သို့ PPP) မှာ နိုင်ငံနှစ်နိုင်ငံ၏ နှိုင်းရ ကုန်ဈေးနှုန်း အပေါ်တွင် မူတည်၍ ကာလအရှည်ကြာ အသုံးပြုနိုင်သော ငွေလဲနှုန်းကို တိုင်းတာသည့် ညွှန်းကိန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို အိုင်ဒီယာမှာ ၁၆ ရာစု ဆလာမန်ကာ ကျောင်းတော်မှ အစပြုခဲ့ပြီး ယနေ့ခေတ်တွင် ဂူစတပ်ဗ် ကပ်ဆယ်လ်က ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ ထိုနှုန်းထားမှာ ကုန်ဈေးနှုန်း တစ်ခုတည်း ဥပဒေသ (law of one price) ပေါ်တွင် အခြေခံ၍ ဖော်ထုတ်ထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ထိုအိုင်ဒီယာမှာ ရောင်းဝယ်ရာတွင် ကုန်ကျသည့် ငွေပမာဏနှင့် ကုန်သွယ်ရာတွင် ရှိနေသည့် တားမြစ်ချက်များကို ထည့်တွက်မထားပေ။ တူညီသော ကုန်ပစ္စည်းများသည် ကွာခြားသော ဈေးကွက်များတွင် ကြားခံငွေကြေးတစ်မျိုးတည်းဖြင့် တိုင်းတာပါက ဈေးနှုန်း အတူတူ ရှိနေလိမ့်မည်ဟု ယူဆထားခြင်း ဖြစ်သည်။
|  |
| --- |
| **၁၉၀၅** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇွန်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------