**မြန်မာအင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား** (ဗြိတိသျှအင်္ဂလိပ်နှင့်အလားတူ) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အသုံးပြုသော အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား၏ အင်္ဂါစဉ်ဖြစ်သည်။ ၁၈၂၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၈ ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေးရချိန်ထိ အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီခေတ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံသို့ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားကို ကနဦး စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။

သမိုင်း
-------

ဗြိတိသျှအင်ပါယာသည် မျက်မှောက်ခေတ်မြန်မာနိုင်ငံကို ဆယ်စုနှစ်ခြောက်ဆယ်ကျော် (၁၈၂၄-၁၈၈၅) အဆင့်သုံးဆင့်ဖြင့် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံကို ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ၏ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် ၁၉၃၇ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၈ ခုနှစ်အထိ သီးခြားကိုလိုနီအဖြစ် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့သည် ဒေသန္တရဘာသာစကားကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြင့် အစားမထိုးခဲ့သော်လည်း အဆင့်မြင့်ပညာတွင် အင်္ဂလိပ်သည် သင်ကြားပို့ချသည့်ကြားခံဖြစ်သည်။ မြန်မာအင်္ဂလိပ်သည် အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီပြုစဉ်က အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် သမိုင်းကြောင်းအရ အဆက်အသွယ်ရှိသောကြောင့် အိန္ဒိယအင်္ဂလိပ်နှင့်တူသည်။

၁၉၅၀ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၁) ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် သင်ကြားရေးကြားခံအဖြစ် ဆက်လက်အသုံးပြုနေသည့် တက္ကသိုလ်များနှင့် အစိုးရကျောင်းအားလုံးတွင် မြန်မာဘာသာစကားကို သင်ကြားရေးကြားခံအဖြစ် အစားထိုးရန် ပညာရေးမူဝါဒသစ်ကို အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ ပဉ္စမစံနှုန်းတွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားကို ဒုတိယဘာသာစကားအဖြစ် သင်ကြားလာခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်အထိ အင်္ဂလိပ်စာသည် မြန်မာတက္ကသိုလ်များတွင် သင်ကြားပို့ချသော ဘာသာစကားဖြစ်သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာစာသည် အင်္ဂလိပ်စာကို တက္ကသိုလ်အဆင့်တွင် သင်ကြားရေးကြားခံအဖြစ် အစားထိုးခဲ့ပြီး ယခင်နှစ်က တက္ကသိုလ်ပညာရေးဥပဒေသစ်ကို အတည်ပြုခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားပညာရေးကို ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်စတင်ခဲ့ပါသည်။ လက်ရှိတွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားကို Standard 0 (သူငယ်တန်း) မှ ဒုတိယဘာသာစကားအဖြစ် သင်ကြားပေးပါသည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်မှစတင်၍ နဝမတန်းနှင့် ဒသမတန်းတို့တွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာနှင့် မြန်မာစာကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ပြဋ္ဌာန်းစာအုပ်များအသုံးပြုသော သိပ္ပံနှင့် သင်္ချာဘာသာရပ်များတွင် သင်ကြားရေးကြားခံအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် မြန်မာအများစုသည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ပြောဆိုရေးသားခြင်းထက် စာအရေးအသားနှင့် စာဖတ်ခြင်းကို အလေးထားသောကြောင့် ပိုမိုကောင်းမွန်ပါသည်။

ကိုးကား
-------



| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
မြန်မာနိုင်ငံ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ |
| --- |
| ရုံးသုံးဘာသာစကား | 
* မြန်မာ

 |
| ရုံးသုံးဘာသာစကား(တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း) | 
* အင်္ဂလိပ်

 |
| တိုင်းရင်းသား ဘာသာစကားများ( ပြည်နယ် သို့ တိုင်းဒေသကြီးအလိုက်) | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ချင်း | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ကူကီး | 

|  |  |
| --- | --- |
| မြောက်ပိုင်း | 
* ဖလမ်း
* စီးယင်း
* တီးတိန်
* ထာဒို
* ဇို

 |
| အလယ်ပိုင်း | 
* ဘောမ်
* ဟားခါး
* မီဇို
* ငေါန်
* ထော်

 |
| Maraic | 
* လောက်သူ
* မရာ
* ဆဲန်ထန်
* ဇိုတုန်
* ဇိုဖေ

 |
| တောင်ပိုင်း | 
* ဒိုင်
* ကာဏ်း
* ခူမီး
* မွင်း
* မတူပီ
* ရှို
* ဆောင်လိုင်း
* ဆုမ်းတူ
* ထိုက်ဖုမ်း
* ရောင်းတူ

 |

 |
| အခြား | 
* အနု-ခေါင်စို

 |

 |
| ကချင် | 

|  |  |
| --- | --- |
| တရုတ်-တိဗက်နွယ် | 
* အာချန်
* ထရုန်
* ဖွန်း
* ဂျိန်းဖော
* လရှိ
* လောင်ဝေါ်
* လီဆူ
* နောဆူ
* ရဝမ်
* ဇိုင်ဝါး

 |
| အခြား | 
* ခန္တီးရှမ်း
* Nung
* ပလောင်
* တိုင်းလျန်

 |

 |
| ကယား | 
* ကယော
* ကရင်နီ

 |
| ကရင် | 
* ဘွဲကရင်
* ဂေဘားကရင်
* ပိုး
	+ အရှေ့
	+ အနောက်
* စကာကရင်

 |
| မကွေး | 
* ရုန်းတူ

 |
| မွန် | 
* မွန်

 |
| ရခိုင် | 
* ရခိုင်
* သက္ကမ
* လိုင်းတူ
* မြို(ခမိ)
* မြို(မရူစာ)
* သက်

 |
| စစ်ကိုင်း | 

|  |  |
| --- | --- |
| Sal | 
* လိုင်းနောင်
* ခမ်းညူဂမ်း
* ကိုညတ်
* မကျန်
* ပုန်ညူ
* သက်
* တန်ရှန်း

 |
| အခြား | 
* အကျောင်အရီ
* အနားလ်
* ကူကီးနာဂ
* မကူရီ
* လောင်ဖူးရီ
* ပါရာ
* တန်ကွန်

 |

 |
| ရှမ်း | 

|  |  |
| --- | --- |
| ဩစထြိုအေးရှားတစ် | 
* ပလန်း
* ဓနော
* ပလောင်
* ရီယန်
* တိုင်းလွယ်
* ဝ

 |
| တရုတ်-တိဗက်နွယ် | 
* အာခီး
* အာခါ
* ဓနု
* ကယ်ခိုကရင်
* အင်းသား
* လထာ
* လားဟူ
* ပအိုဝ်း
* ကယန်း
* ဖိန်း
* တောင်ရိုး

 |
| တိုင်း-ကဒိုင် | 
* ဂုံရှမ်း
* တိုင်းလူ
* ရှမ်း
* တိုင်းနေ

 |
| Hmong-Mien | 
* မှောင်ညို

 |

 |
| တနင်္သာရီ | 
* မလေး
* မော်ကယ်
* စကော
* ထားဝယ်

 |

 |
| သင်္ကေတဘာသာစကား | 
* မြန်မာသင်္ကေတဘာသာစကား

 |