**အရှေ့ဂျာဗား** ( အင်ဒိုနီးရှား: *ဂျားဝါး တီမော်* ) အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည်အနောက် ဂျာဗား ပြည်နယ်နှင့်သာလျှင် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။ ဂျာဗားပင်လယ် နှင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ တို့သည်၎င်း၏မြောက်ပိုင်းနှင့်တောင်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းအသီးသီးနှင့်နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်လျက်အရှေ့ဘက်တွင်ကျဉ်းမြောင်းသော ဘာလီရေလက်ကြား သည်ဂျာဗားနှင့် ဘာလီမှ ပိုင်းခြားထားသည်။ ဂျာဗား အရှေ့ပိုင်းတွင်တည်ရှိပြီးအင်ဒိုနီးရှားတွင် အရှည်ဆုံးတံတား၊ စူရာမဒူတံတား နှင့်ဂျာဗားနှင့်ချိတ်ဆက်ထားသည့်မ ဒူ ရူ ကျွန်း နှင့်အရှေ့နှင့်မြောက်ဘက်အသီးသီးတွင်တည်ရှိသော Kangean နှင့် Masalembu ကျွန်းစု များလည်းပါဝင်သည်။ အင်ဒိုနီးရှား နိုင်ငံ၏ ဒုတိယအကြီးဆုံး မြို့တော်ဖြစ်သော Surabaya သည်အဓိကစက်မှုဇုန်နှင့်အဓိကစီးပွားရေးစင်တာတစ်ခုဖြစ်သည်။ Banyuwangi သည်အရှေ့ဂျာဗားတွင်အကြီးဆုံးသောပြည်နယ်ဖြစ်ပြီးဂျာဗားကျွန်းတွင်အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။

### ရေ

 နှင်းဖတ်လေများနှင့် နှင်းခဲ များကို အရှေ့ဂျာဗားကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် နှစ်စဉ် နစ်လယ်ပိုင်းတွင် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက်မီတာ ၁၅၀၀ အထက်တွင် တွေ့ရပြီးမနက်ပိုင်းအထိဖြစ်သည်။ 

| သမိုင်းတစ်လျှောက် လူဦးရေများ |
| --- |
| ခုနှစ် | လူဦးရေ | ±% |
| 1971 | ၂၅၅၁၆၉၉၉ | —     |
| 1980 | ၂၉၁၈၈၈၅၂ | +14.4% |
| 1990 | ၃၂၅၀၃၉၉၁ | +11.4% |
| 1995 | ၃၃၈၄၄၀၀၂ | +4.1% |
| 2000 | ၃၄၇၈၃၆၄၀ | +2.8% |
| 2010 | ၃၇၄၇၆၇၅၇ | +7.7% |
| 2017 | ၃၉၂၉၃၀၀၀ | +4.8% |

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Religion in East Java (2010 census) |
| --- |
|  |  |  |

 |

 ဂျာဗားထက်အခြားလူနည်းစုဘာသာစကားပါဝင်သည် ဘာသာစကား Madurese Madura နှင့် Kangean နှင့် Masalembu ကျွန်းများတှငျးသားတို့ဝန်းကျင် 4 သန်းတိုင်းရင်းသားဘာသာစကား Madurese ကပြောပြီ။ သူတို့သည်ဂျာဗားနီးယားနိုင်ငံနှင့်နီးနီးကပ်ကပ်နေထိုင်ကြသော်လည်း၊ ဘာသာစကားသည်ဘာလီ၊ မလေး နှင့် ဆူဒန် ဘာသာစကားတို့၏မျိုးရိုးဗီဇနှင့်ပိုမိုနီးကပ်သည်။

### ဘာသာတရား

၁၄ ရာစုနှင့် ၁၅ ရာစုအတွင်း၌ ဟိန္ဒူဘာသာနှင့်ဗုဒ္ဓဘာသာသည် အစ္စလာမ်သာသနာကို တဖြည်းဖြည်း ဖြုတ်ချ သည်အထိကြာမြင့်စွာကပင်ကျွန်းပေါ်တွင်လွှမ်းမိုး ခဲ့သည် ။ နောက်ဆုံးမင်းမှူးများနှင့်ပြိုလဲသွားသော Majapahit မှ လူများသည် ဘာလီ သို့ထွက်ပြေးခဲ့ကြသည်။ အိန္ဒိယ သည် ဂူဂျာရတ် မှ မွတ်စလင် ကုန်သည်များရပ်တန့်သွားသော ဂျာ ဗားမြောက်ပိုင်းမြို့များမှပျံ့နှံ့သွားသည်။ အရှေ့ဂျာဗား၏အရှေ့ဘက်ခြမ်း၊ Surabaya မှ Pasuruan နှင့်ကမ်းရိုးတန်းရှိမြို့များနှင့် Banyuwangi မှ Jember အထိ အရှေ့ဘက်ခြမ်း ( *Korsan Tapal Kuda* ) (မြင်းခွာဒေသ) ဟုလူသိများသည်။ 

* Islam Ampel ဗလီ ၊ Surabaya (၁၉၂၀ ခန့်ခန့်) Islam Ampel ဗလီ ၊ Surabaya (၁၉၂၀ ခန့်ခန့်)
* ကူတူဂန် ကက်သလစ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၊ မာ လန်း မြို့လယ် (၁၉၃၅ ခန့်ခန့်) ကူတူဂန် ကက်သလစ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၊ မာ လန်း မြို့လယ် (၁၉၃၅ ခန့်ခန့်)
* ရိုးရာ အရှေ့ဂျာဗားခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်း, Mojowarno, Jombang ရိုးရာ အရှေ့ဂျာဗားခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်း, Mojowarno, Jombang
* Bromo Crater အနီးရှိ Tengger ( ဟိန္ဒူ ဘုရားကျောင်း ) Pura Luhur Ponten Bromo Crater အနီးရှိ Tengger ( ဟိန္ဒူ ဘုရားကျောင်း ) Pura Luhur Ponten
* ဗုဒ္ဓဘာသာ မဟာမဟာဗီဟာရာ Mojopahit၊ Trowulan ၊ Mojokerto ဗုဒ္ဓဘာသာ မဟာမဟာဗီဟာရာ Mojopahit၊ Trowulan ၊ Mojokerto
* Kwan Sing Bio Chinese ဘုရားကျောင်း, Tuban Kwan Sing Bio Chinese ဘုရားကျောင်း, Tuban

ကိုးကားချက်များ
---------------

1. ↑  Statistik Indonesia 2018။ Badan Pusat Statistik။  July 24, 2018 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Estimasi Penduduk Menurut Umur Tunggal Dan Jenis Kelamin 2014 Kementerian Kesehatan။ 8 February 2014 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  2 May 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. 1 2  PDRB Atas Dasar Harga Berlaku Menurut Kabupaten/Kota di Jawa Timur, 2010-2016 – BPS Provinsi Jawa Timur (in id) (2019-04-01)။ 2019-04-01 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  2019-04-01 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  BPS Provinsi Jawa Timur (in en)။
5. ↑  Population by Region and Religion in Indonesia။ *BPS* (2010)။