recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ဆမိုးဝါးကျွန်းစု** (အင်္ဂလိပ်: Samoa Islands) သည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော ကျွန်းစုတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကျွန်းကြီး ကိုးကျွန်းနှင့် ကျွန်းငယ် ငါးကျွန်းပါဝင်၏။ ထိုကျွန်းများသည် တွန်းဂါးကျွန်စုမှ မြောက်ဘက် ၁၃ဝ မိုင် အကွာတွင် ရှိ၍၊ ဖီးဂျီးကျွန်းမှ အရှေ့မြောက်ဘက်မိုင် ၄ဝဝ မှမိုင် ၅ဝဝ အထိ ကွာဝေးလေသည်။ ထိုကျွန်းအားလုံးသည် မီးတောင်များမှ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော ကျွန်းများဖြစ်ကြ၏။ ယင်းတို့ အားလုံးလိုလိုပင် သန္တာကျောက်တန်းများနှင့် ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ ထိုကျွန်းများ၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်မိုင် ၁၂ဝ၃ မိုင်မျှရှိ၍၊ လူဦးရေ ၁၁,ဝဝဝ ယောက်ရှိလေသည်။

ဆမိုးဝါးကျွန်းများတွင် တောင်ကုန်းများရှိ၍ အတွင်းဘက်၌ သစ်တောများ ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိ၏။ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းမှာ ကမ်းပါးစောက်များ ဖြစ်သည်။ တူးတုအီးလားကျွန်းရှိ ပါးဂိုးပါးဂိုးမြို့သည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ တောင်ပိုင်းတွင် သင်္ဘောဆိပ်ကောင်းတစ်ခုဖြစ်၍ အမေရိကန်ရေတပ်စခန်းမြို့လည်း ဖြစ်လေသည်။ ထိုကျွန်းစု၏ ထွက်ကုန်များမှာ အုန်းသီးဆန်ခြောက်၊ ကိုကိုး၊ ကြက်ပေါင်စေး၊ ငှက်ပျောသီးနှင့် သစ်သီးများဖြစ်သည်။

ထိုကျွန်းစုကို ၁၇၂၂ ခုနှစ်က ပင်လယ်ခရီးသွား ဒပ်လူမျိုး တစ်ဦးက စတင်တွေ့ရှိခဲ့၏။ ၁၇၆၈ ခုနှစ်တွင် ဗူးဂင်ဗီးကနဲဗီ ဂေးတားကျွန်းစုဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ၁၈၆၈ ခုနှစ်မှစ၍ ထိုကျွန်းစုရှိ တိုင်းရင်းသားအကြီး အကဲများသည် အချင်းချင်း တန်ခိုးအာဏာလုပွဲဖြစ်ကာ တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြ၏။ ထိုအခါ ဂရိတ်ဗြိတိန်၊ ဂျာမနီနှင့် အမေရိကန်တို့သည် တိုင်းရင်းသားများအရေးတွင် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ကြပြီးလျှင်၊ ထိုကျွန်းစုများကို ပိုင်ဆိုင်လွှမ်းမိုးနိုင်ရန်ကို ကြိုးစားလာကြလေ၏။ ၁၈၉၉- ၁၉ဝဝ ခုနှစ်များတွင်ကား သဘောတူ စာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့ကြရာ၊ ထိုစာချုပ်အရ ဂရိတ်ဗြိတိန်သည် ဆမိုးဝါးကျွန်းစုများတွင် ရရှိထားသော အခွင့်အရေးများကို စွန့်လွတ်၍၊ ဂျာမနီနှင့် အမေရိကန်တို့ကို အလျှော့ပေးရလေ၏။ ယင်းသို့ဖြင့် ထိုနိုင်ငံကြီးနှစ်နိုင်ငံက ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးမဖြစ်မီအထိ ထိုကျွန်းစုများကို ကြီးစိုးနေခဲ့၏။

ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားသောအခါ၊ ဗြိတိသျှစစ်တပ်များသည် ဂျာမနီပိုင် အူပိုးလူကျွန်းရှိ အပီယာသင်္ဘောဆိပ်မြို့ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြ၏။ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင်ကား နိုင်ငံပေါင်းချုပ် အသင်းကြီးက ဆမိုးဝါး ကျွန်းစုထဲမှ ဂျာမန်တို့ကြီးစိုးခဲ့သော ကျွန်းအားလုံးကို နယူးဇီလန်၏ ဩဇာခံအဖြစ် ထားပေးခဲ့၏။ ထိုကျွန်းများကို အနောက်ဘက်ဆမိုးဝါးနယ်ဟု ခေါ်သည်။ အမေရိကန်ပိုင်သော ဆမိုးဝါးကျွန်းများကို အမေရိကန်ရေတပ်က စောင့်ကြပ်အုပ်ချုပ်လျက်ရှိ၏။ တူးတုအီးလားမှာ အမေရိကန်ပိုင် ဆမိုးဝါးကျွန်းစုထဲတွင် အရေးပါဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ထိုကျွန်းသည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာဖက်ရှိ အမေရိကန်စစ်စခန်းများ၊ ရေကြောင်းခံတပ်များနှင့် ဆက်သွယ်ရာ၌ အရာရောက်လှသော ရေတပ်စခန်းဖြစ်၏။

ဆမိုးဝါးကျွန်း ချိုင့်ဝှမ်းဒေသတို့မှာ မြေဩဇာကောင်း၏။ ရာသီဥတုလည်း သင့်တင့်မျှတသည်။ ဆမိုးဝါးတိုင်းရင်းသားများသည် ပေါ်လီနီးရှင်း လူမျိုးစုမှ ဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်ကြသည်။ အရပ် ထောင်ထောင်မောင်းမောင်းရှိ၍၊ အသားညိုလျက် ရုပ်ရည်တင့်တယ်သည်။ ရိုးရိုးနှင့် အေးအေးနေတတ်သည်။ စေတနာကောင်း၍ စိတ်ထားမြင့်မြတ်သူများလည်းဖြစ်ကြသည်။ 
များသောအားဖြင့် ခရစ်ယန်များ ဖြစ်ကြ၏။

အူပိုးလူကျွန်း၌ အင်္ဂလိပ်စာရေးဆရာကြီး ရောဗတ် လူဝီ စတီဗင်ဆန်သည် နှစ်ပေါင်းများစွာ နေထိုင်ခဲ့၍၊ ထိုကျွန်း၌ပင် ကွယ်လွန်ခဲ့ရာ၊ အပီယာမြို့အနီးတွင် မြှုပ်နှံထားလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)

ပြင်ပလင့်ခ်များ
---------------

* Wikimedia Commons ရှိ ဆမိုးဝါးကျွန်းစု နှင့်ပတ်သက်သော မီဒီယာများ
၂၀၁၄
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

| အောက်တိုဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**သူ၏အင်္ဂါသို့ ချိပ်တောင့်သွင်းမှု။** 

အမှုသည်—**ဘိက္ခုနီတစ်ယောက်။**

မောင်းမဟောင်းထံမှ နည်းရပုံ
--------------------------

ရှင်ဘုရင်၏ မောင်းမဟောင်း(မိဖုရားငယ်)ဖြစ်ဘူးသော မိန်းမတစ်ယောက်သည် ဘိက္ခုနီပြုလုပ်နေ၏၊ အခါတစ်ပါး၌ အခြား ဘိက္ခုနီတစ်ယောက်သည် တဏှာရာဂ ထကြွသဖြင့် ဘိက္ခုနီဘဝ၌ မပျော်ပိုက်နိုင်အောင် ရှိလေ၏။ ထိုအခါ ထိုဘိက္ခုနီသည် မောင်းမဟောင်း ဘိက္ခုနီထံကပ်၍ မေးမြန်းသည်မှာ-မိဖုရားတွေ အများကြီးထားသော ရှင်ဘုရင်သည် အရှင်မတို့ဆီသို့ အတော်ကြာမှ အလှည့်ကျမှာဘဲ၊ အဲဒီတော့ ကိုယ့်ဆီလာလှည့် မကျတဲ့အခါ ဘယ်လိုများ ချုပ်တည်းထားကြပါသလဲ။ 

ထိုအခါ ထိုမောင်းမဟောင်း ဘိက္ခုနီသည် ရှင်းရှင်းနှင့် ဘွင်းဘွင်း ပြောသည်မှာ- "ချိပ်တောင့်နှင့် ဖြေရတာပေါ့"တဲ့၊ ထိုဘိက္ခုနီမသည် သဘောမပေါက်၍ ချိပ်တောင့်အကြောင်းကို မေးပြန်ရာ, မောင်းမဟောင်းဘိက္ခုနီသည် စုံစုံလင်လင်ပြောပြလေတော့၏၊ ထိုအခါသဘောကျ၍ သူ၏ ထကြွမှုကိုလည်း ချိပ်တောင့်ဖြင့် ဖျော်ပြီးနောက် ရေဆေးရမည်ကို သတိမရဘဲ တနေရာ ပစ်ထားမိလေသည်။ 
ထိုအခါ ယင်တွေအုံနေသော ထိုဟာကို ဘိက္ခုနီတို့မြင်ကြ၍ စစ်ဆေး မေးမြန်းသောအခါ ထိုဘိက္ခုနီမသည် သူ့ဥစ္စာဖြစ်ကြောင်း ဝန်ခံရလေသည်၊ ထိုဘိက္ခုနီကို အများကပင် ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချ၍ တဆင့်အားဖြင့် ဘုရားရှင် ကြားသိတော်မူရကား ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ဇတုမဋ္ဌကေ ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

ချောမောသောချိပ်တောင့်ဖြင့် ပဿာဝမဂ်ကို သွင်းခြင်းကြောင့် ပါစိတ်အာပတ်သင့်၏၊ ဤသိက္ခာပုဒ်တော်အရ ချိပ်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အတောင့်သာမက, သစ်သား မြေညက်စသည်ဖြင့် ပြုလုပ်သော အတောင့်, အတန်ဟူသမျှ (ကြာဝတ်ဆံကလေးကိုမျှ) အင်္ဂါအတွင်းသို့ မသွင်းရ။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
ဆမ္မဆန် (ရှ့ဆုန်)၏ အကြောင်းကို ဓမ္မဟောင်းကျမ်း၊ 
တရားသူကြီးမှတ်စာ အခန်းတွင် ဖော်ပြပါရှိသည်။ အဇ္ဇရီယယ် 
(ဣတရေလ) လူမျိုးတို့၏ ရှေးရိုးပုံပြင်တွင် ဆမ္မဆန်မှာ 
အလွန်ခွန်အားဗလကြီးသော သူရဲကောင်းအဖြစ် ထင်ရှားလေ 
သည်။ ထိုအခါက အဇ္ဇရီယယ်လူမျိုးတို့မှာ ဖိလစ္စတင်း(ဖိလိတ္တိ) 
လူမျိုးတို့၏ လက်အောက်တွင်ရှိသည်။ ဆမ္မဆန်သည် မိမိ၏ 
အမျိုးသားများဖြစ်သော အဇ္ဇရီယယ်လူမျိုးအား ဖိလစ္စတင်း 
လူမျိုးတို့၏ လက်တွင်းမှ ကယ်ရန် ကြိုးစားခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ 
အနောက်တိုင်းစာပေနှင့် စကားပုံများတွင် ဆမ္မဆန်၏ ခွန်အား 
နှင့် ဒလိုင်းလား၏ သစ္စာမဲ့ပုံများကို တင်စား၍ မကြာခဏ 
ထည့်သွင်းဖော်ပြလေ့ရှိ၏။

ဆမ္မဆန်သည် မိမိနှင့်ရည်ငံနေသော ဖိလစ္စတင်းအမျိုး 
သမီးထံသို့အသွားတွင် လမ်း၌ ခြင်္သေ့တစ်ကောင်နှင့် တွေ့၍ 
ထိုသားရဲကို လက်ချည်းသက်သက်ဖြင့် သတ်ဖြတ်ခဲ့၏။ တစ်ခါ 
သော်၊ ဆမ္မဆန်သည် မြေခွေး ၃ဝဝ ကိုဖမ်း၍၊ အမြီးဖျားတွင် 
မီးတုတ်ချည်လျက် ဖိလစ္စတင်းလူမျိုးတို့၏ လယ်ယာများကို 
မီးရှို့ဖျက်ဆီးပစ်လေ သည်။ ဖိလစ္စတင်းတို့လည်း ဆမ္မဆန်၏ 
ဇနီးနှင့်တကွ အိမ်သူအိမ်သားများကို သတ်၍လက်စားချေကြ 
၏။ ထိုအခါ ဆမ္မဆန်သည် မြည်းမေးရိုးတစ်ချောင်းဖြင့် ဖိလစ္စ 
တင်းအမျိုးသားတစ်ယောက်ကို ရိုက်သတ်လေသည်။
တစ်ဖန် ဆမ္မဆန်သည် ဒလိုင်းလား (ဒေလိလ)အမည်ရှိ 
သော ဖိလစ္စတင်းအမျိုးသမီးတစ်ဦးနှင့် ရည်ငံပြန်၏။ ထိုမိန်းမ 
သည် ဆမ္မဆန်၏ ကြီးမားသော ခွန်အားသည် သူ၏ဆံပင်၌ 
တည်ရှိကြောင်းကို သိရသဖြင့် သူအိပ် ပျော်နေခိုက် ဆံပင်ကို 
ရိတ်ပစ်လေသည်။ ထိုအခါ ဖိလစ္စတင်းလူမျိုးတို့သည် ဆမ္မဆန် 
အားဖမ်းဆီးနိုင်ကြ၍ မျက်လုံးအစုံကို ဖောက်ပြီးလျှင် ထောင် 
သွင်းအကျဉ်းချထားကြလေသည်။

ဖိလစ္စတင်းလူမျိုးတို့၏ ဒေးဂုန်နတ်ပွဲနေ့တွင် ဆမ္မဆန်ကို 
ဘုရားကျောင်းထဲသို့ ခေါ်ဆောင်ခဲ့ကြလေသည်။ ဆမ္မဆန်တွင် 
ဆံပင်များ ပြန်၍ပေါက်လာပြီဖြစ်ရာ၊ ခွန်အားလည်းပြန်၍ ပြည့် 
လာပြီဖြစ်၏။ ဘုရားကျောင်းထဲတွင် ဖိလစ္စတင်းမင်းများနှင့် 
ဧည့်ပရိသတ်တို့ဖြင့် ပြည့်လျက်ရှိသည်။ ဆမ္မဆန်လည်း ဘုရား 
ကျောင်းတိုင်နှစ်ခုကို မှီလျက်ရပ်န၏။ ထိုနောက် ဆမ္မဆန်သည် 
အားကုန်သွန်၍ ထိုတိုင်များကိုတွန်းလှဲဖြိုဖျက်လိုက်ရာ၊ ကျောင်း 
အဆောက်အအုံ ပြိုပျက်ပိကျ၍ သူနှင့်တကွ ဖိလစ္စတင်းလူမျိုး 
မြောက်မြားစွာတို့ သေကြေပျက်စီးကုန်၏။

ကဗျာစာဆိုကျော် ဂျွန် မီလတန်က ဆမ္မဆန်အကြောင်းကို 
ကဗျာဖွဲ့ဆိုခဲ့၏။ တေးသံစုံဇာတ်နှင့် ရုပ်ရှင်ကားများဖြင့်လည်း 
ဆမ္မဆန်နှင့် ဒလိုင်းလားအကြောင်းကို သရုပ်ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။[1]

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင်၏ မနီးမဝေးသောအရပ်၌ မိမိတို့၏ ပရိသတ်တို့နှင့်အတူ စင်္ကြန် လျှောက်နေသော အရှင်သာရိပုတ္တရာ အစရှိသော မထေရ်(၈)ပါးတို့၏ ဂုဏ်ပုဒ်များကို အသီးအသီး မိန့်ကြားတော်မူပြီး သတ္တဝါတို့သည် ဓာတ်သဘောတူအချင်းချင်း ပေါင်းသင်းနေထိုင်ကြပုံကို အကျယ်ရှင်းလင်း ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌-မထေရ်မြတ်တို့၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးများနှင့် မထေရ်မြတ်များ စင်္ကြန်လျှောက်နေကြခြင်း အကြောင်းများကိုလည်း ဖွင့်ပြထားပါသည်။

---

လမ်းလျှောက် (စင်္ကြန်)သွားခြင်းအကျိုးငါးပါးတို့ကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။


---

**စင်္ကမသုတ်** သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် စင်္ကြန်လျှောက်ခြင်း၏ အကျိုးအာနိသင် ငါးမျိုးကို ဟောကြားထားသည်။

စင်္ကမသုတ်
----------

ရဟန်းတို့ စင်္ကြန်လျှောက်ခြင်း၌ အာနိသင်တို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်း။
အဘယ်ငါးမျိုးနည်းဟူမူ - 

၁။ ခရီးရှည်သွားနိုင်၏။

၂။ ကြိုးစားအားထုတ်နိုင်၏။

၃။ အနာရောဂါကင်း၏။

၄။ စား သောက် ခဲ လျက်အပ်သော အစာအာဟာရသည် ကောင်းစွာကြေညက်နိုင်၏။

၅။ စင်္ကြန်လျှောက်ခြင်းဖြင့် ရအပ်သော တည်ကြည်မှု (သမာဓိ) သည် ကြာမြင့်စွာတည်နိုင်၏။

ရဟန်းတို့ ဤသည်တို့ကား စင်္ကြန်လျှောက်ခြင်း၌ အာနိသင်ငါးမျိုးတို့တည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၁၊၃၆၈-၉။ သံ၊မြန်၊၁၊၃၅၃-၄။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၂၉-၁၃၁။ သံ၊ဋီ၊၂၊၁၃၈-၉။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၃-ဓာတုသံယုတ္တ၊ ဒုတိယဝဂ္ဂ၊ ပဉ္စမသုတ်။
2. ↑  -အံ၊၂၊၂၄။ အံ၊မြန်၊၂၊၃၂။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၂။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ပဉ္စကနိပါတ၊ ပဌမပဏ္ဏာသက၊ ၃-ပဉ္စင်္ဂိကဝဂ္ဂ၊ နဝမသုတ်။
3. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
4. 1 2  
*ဆဋ္ဌသံဂါယနာတင် ပိဋကတ်တော်၊ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်ဝင် သုတ္တန်ပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန်၊ ပဉ္စက - ဆက္က - သတ္တကနိပါတ်၊ ပဉ္စင်္ဂိကဝဂ်၊ စင်္ကမသုတ်* (တတိယအကြိမ် ed.)။ ရန်ကုန်မြို့၊ ကမ္ဘာအေး၊ သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန: သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်။ `|date=` ရှိ ရက်စွဲတန်ဖိုး စစ်ဆေးရန် (အကူအညီ)
**ဘီနင်နို အကွီနို (၃)** (အင်္ဂလိပ်: Benigno Simeon Cojuangco Aquino II) (Tagalog pronunciation: [bɛˈniɡnɔʔ aˈkino])သည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ကာ ၁၅ဦးမြောက် ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတလည်းဖြစ်သည်။၂၀၀၉ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် မိခင်ဖြစ်သူ သမ္မတဟောင်း ကိုရာဇွန် အကွီနို ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ၂၀၁၀သမ္မတရွေးကောက်ပွဲကို ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း တရားဝင် ကြေညာခဲ့သည်။ ထို့နောက် အရွေးခံခဲ့ရပြီး ၂၀၁၀ပြည့်နှစ် ဇွန်လ ၃၀ရက်နေ့တွင် သမ္မတဖြစ်လာခဲ့သည်။

လွှတ်တော်အမတ်ဘဝ
---------------

ဘီနင်နို အကွီနိုသည် သူ၏မိသားစုတွင် စတုတ္ထမြောက်မျိုးဆက် နိုင်ငံရေးသမားဖြစ်သည်။၎င်းသည် လစ်ဘရယ်ပါတီဝင်ဖြစ်သည်။

### အောက်လွှတ်တော်အမတ် (၁၉၉၈ - ၂၀၀၇)

အကွီနိုသည် ၂၀၀၄ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ရက်နေ့တွင် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ အောက်လွှတ်တော် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာခဲ့သည်။ သို့သော် ၂၀၀၆ခုနှစ်တွင် ထိုစဉ်က သမ္မတ ဂလိုရီရာ မာဂါပါကယ် အာရိုယိုကို ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ရန် လစ်ဘရယ်ပါတီအမတ်များကတောင်းဆိုချိန်တွင် အကွီနိုလည်း ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့သည်။

သမ္မတဘဝ
-------

၂၀၀၈ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၆ရက်နေ့တွင် လစ်ဘရယ်ပါတီမှ မာရောဆက်ကို သမ္မတလောင်းအဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ၂၀၀၉ခုနှစ်တွင် အကွီနို၏ မိခင် ယခင်သမ္မတဟောင်း ကိုရာဇွန်အကွီနို ကွယ်လွန်ပြီးနောက် အကွီနိုအား သမ္မတအဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကြရန် အများက တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ ၂၀၀၉ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁ရက်နေ့တွင် မာရောဆက်မှ ၎င်းအနေဖြင့် သမ္မတလောင်း ယှဉ်ပြိုင်မှုမှ နုတ်ထွက်ကာ အကွီနိုအား ထောက်ပံ့ခဲ့သည်။၂၀၁၀ပြည့်နှစ် မေလတွင် ကျင်းပသော ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရခဲ့ကာ ထိုနှစ်၏ ဇွန်လ ၉ရက်နေ့တွင် လွှတ်တော်က အကွီနိုအား ရွေးကောက်ခံသမ္မတအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ 

၂၀၁၀ပြည့်နှစ် ဇွန်လ ၃၀ရက်နေ့တွင် သမ္မတအဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုခဲ့သည်။၂၀၁၀ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၁၆ခုနှစ်အထိ သမ္မတတာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၆ခုနှစ် ဇွန်လ ၃၀ရက်နေ့တွင် ရွေးကောက်ခံသမ္မတ ရော်ဒရီဂို ဒူတာတေးအား လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။

ဒူတာ​တေးနင့် အကွီနို

ကွယ်လွန်ခြင်း
-------------

အကွီနိုသည် ၂၀၂၁ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၄ရက်နေ့တွင် ကျောက်ကပ်ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သမ္မတ ဒူတာဒေးက ဇွန်လ ၂၄ရက်မှ ဇူလိုင်လ ၃ရက်နေ့အထိ ဝမ်းနည်းခြင်းအထိမ်းအမှတ်ကာလ သတ်မှတ်ထားပြီး နိုင်ငံတော်အလံကို တစ်ဝက်လျှော့ချ လွှင့်ထူထားကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Quezon, Manuel L.. (June 19, 2010) Trivia on Aquino and Binay. ABS-CBN News. Retrieved on January 23, 2012.
2. ↑  ဒီမိုကရေစီအသွင်ကူးပြောင်းခြင်းများ။ *Institute for Democracy and Electoral Assistance*။
3. ↑  "PH declares 10 days of national mourning for Aquino – Manila Bulletin"၊ *Manila Bulletin*၊ June 24, 2021။
စလော့စက်များကို ကက်စီနိုတွင် နေရာ အနှံ့အပြားတွေ့ရသည်။
ကက်စီနို ဆိုသည်မှာ လောင်းကစားနိုင်သည့် ကစားဝိုင်းများ တည်ရှိရာ နေရာကို ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ကက်စီနိုများကို ဟိုတယ်များ၊ စားသောက်ဆိုင်များ၊ ဈေးဝယ်ထွက်ရန် နေရာများ၊ အပျော်စီးသင်္ဘောများ နှင့် အခြားသော ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များ လည်ပတ်လေ့ ရှိသည့် အရာများနှင့် တွဲဖက် ဖွင့်လှစ်ထားလေ့ ရှိသည်။ အချို့သော ကက်စီနိုများမှာ ဟာသ ဇာတ်ပွဲများ၊ ဇာတ်ပွဲများ နှင့် အားကစားပွဲများ ကျင်းပလေ့ ရှိသည်။ ယခင်က လောင်းကစား အဓိက ထားရာနေရာကို ကက်စီနိုဟု ခေါ်လေ့ ရှိသော်လည်း ကက်စီနိုသည် လောင်းကစားရာ နေရာသက်သက်ဟု ပြော၍ မရပေ။

အခေါ်အဝေါ်
----------

ကက်စီနိုဆိုသည့် စကားလုံးသည် အီတလီဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာသည်။ မူလက Casa ဆိုသည် မှာ ကျေးလက်ဒေသတွင် တည်ဆောက်လေ့ ရှိသည် ဗီလာ၊ နွေရာသီ အပန်းဖြေအိမ်နှင့် ပါဗီလီယံများကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် Casa မှာ ပျော်ရွှင်မှု ရရန် ရည်ရွယ်၍ဆောက်လုပ်ထားသော ကြီးမားသော ဗီလာများနှင့် ပါလာဇို စသည့် အဆောက်အဦးများကို ရည်ညွှန်းလာခဲ့သည်။ ထိုအဆောက်အဦးများမှာ ကခုန်ခြင်း၊ သီချင်းနားထောင်ခြင်းနှင့် လောင်းကစားခြင်း စသည့်အမှုများကို ပြုနိုင်ရန် ရည်ရွယ် ဆောက်လုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

လောင်းကစားအိမ်များ၏ အစ
----------------------

လောင်းကစား မည်သို့ စခဲ့သည်ကို မည်သူမျှ ရေရာသေချာစွာ မပြောနိုင်ကြပေ။ တရုတ်တို့၏ မှတ်တမ်းအရ ပထမဆုံးတွေ့ရသည်မှာ ဘီစီ ၂၃၀၀ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်သည်။ ယေဘူယျအားဖြင့် ယုံကြည်ကြသည်မှာ သမိုင်းကြောင်းရှိ မည်သည့် လူ့အဖွဲ့အစည်းမဆို လောင်းကစားခြင်းသည် ပုံစံ တစ်မျိုးမဟုတ် တစ်မျိုးဖြင့် တည်ရှိခဲ့သည် ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ရှေးခေတ် ဂရိ နှင့် ရောမတို့မှ စ၍ နပိုလီယန်၏ ပြင်သစ်နိုင်ငံနှင့် အဲလိဇဘက်၏ အင်္ဂလန်တို့ တိုင်အောင် သမိုင်းတွင် ကံကို အလောင်းအစားပြုခြင်းဖြင့် ဖျော်ဖြေရေး လုပ်သည့် ပုံပြင်များ အများအပြား ရှိနေခဲ့သည်။

အွန်လိုင်းကာစီနိုလောင်းကစားများသည်ယနေ့ခေတ်။ ၎င်းသည် ကစားသမားတိုင်းကို ပိုမိုတွင်ကျယ်စွာ ရင်းနှီးမြှပ်နှံရန် ဖွင့်ထားသည်။ ထို့အပြင် ကာစီနိုအွန်လိုင်းတွင် တတ်နိုင်သမျှ လွယ်ကူစွာ လွတ်လပ်စွာ ကစားခွင့်ကိုလည်း တိုးမြှင့်ပေးပါသည်။ ကစားသမားများသည် ၎င်းတို့အလိုရှိရာ နေရာတိုင်းတွင် ကစားနိုင်သည်။ အင်တာနက်အချက်ပြမှုရှိသော ကစားသမားတစ်ဦးသည် ဝန်ဆောင်မှုကို ရယူနိုင်သည်။ ယခင်ကနှင့်မတူဘဲ၊ ကာစီနိုကစားခြင်းကို နိုင်ငံခြားတွင်ဖွင့်သည့် ကာစီနိုများသာ ကန့်သတ်ထားသည်။ လက်ရှိနည်းပညာတွေ တိုးတက်လာတာကြောင့်ပါ။ ထို့ကြောင့်၊ တကယ့်ကာစီနိုလောင်းကစားရုံများမှ အချိန်နှင့်တပြေးညီ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှုရှိပါသည်။ ၎င်းသည် ကစားသမားများအား တကယ့်နေရာ၌ ကစားနေသကဲ့သို့ ခံစားရစေသည်။

1. ↑  "The evolution of the casino"၊ Dec 16, 2021။
ဇင်းနိုဖန် (ဘီစီ ၄၃ဝ-၃၅၅)
-------------------------

ဇင်းနိုဖန်သည် ဘီစီ ၄၃ဝ-၃၅၅ ခုနှစ်ခန့်ကာလအတွင်း 
တွင် ထင်ရှားခဲ့သော ဂရိသမိုင်းပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဂရိ 
ပညာရှိ ဆိုကရေတီး၏ တပည့်တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ 

  

ဆိုင်းရပ်မင်းသားသည် သူ၏နောင်တော် ပါးရှား 
ဘုရင်ဖြစ်သူ ဒုတိယအားတက်ဇားဇီးကို တော်လှန်တိုက်ခိုက်ရာ 
တွင် ဇင်းနိုဖန်သည် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဆိုင်းရပ်မင်းသားကျဆုံး 
သောအခါ ဇင်းနိုဖန်သည် ကျန်ရစ်သော ဂရိစစ်သည်တော် 
၁ဝဝဝဝ ကိုကြပ်မကွပ်ကဲ၍ ပင်လယ်နက်သို့အရောက် ဆုတ်ခွာ 
ခဲ့သည်။ ဤစစ်ဆုတ် ခြင်းကို မှတ်တမ်းတင်သောအားဖြင့် 
'အနက်ဗဆစ်'ဟူသော သမိုင်းကျမ်းတစ်စောင်ကို ဖွဲ့ခဲ့သည်။ 
ဇင်းနိုဖန်သည် ထိုစစ်ပွဲမှအပြန်တွင် သူ၏ဆရာဆိုကရေတီးအား 
အက်သင်မြို့အာဏာပိုင်တို့က ကွပ်မျက်လိုက်သည်ကို သိရသော 
အခါ စပါးတန်းလူမျိုးတို့နှင့် ပူးပေါင်း၍ ဘီစီ ၃၉၄ ခုနှစ်တွင် 
အက်သင်းမြို့နယ်သားတို့အား တိုက်ခိုက် လေသည်။ ထိုနောက် 
အက်သင်းမြို့မှ ပြည်နှင်ဒဏ်ကိုခံရ၍ အီးလစ်မြို့၌ စပါးတန်းလူ 
မျိုးတို့နှင့်အတူ နေထိုင်လေသည်။ သို့သော် သူကွယ်လွန်သော 
အခါ ကော်ရင့်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်ဟု ယူဆကြရသည်။ သူ 
ရေးသားခဲ့သော အခြားကျမ်းတို့မှာ 'ဆိုကရေးတီး၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ 
နှင့် သူ၏အယူဝါဒအကြောင်း'၊ 'ဆိုကရေးတီး မိန့်ကြားသော 
ဩဝါဒကထာများ'၊ 'ဆိုင်းရပ်မင်းသား၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ'၊ 'ဂရိတို့ 
၏သမိုင်း'ဟူ၍ဖြစ်သည်။[1]

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)
**ထရန်ကျူလာ ပင့်ကူ** (အင်္ဂလိပ်: **Tarantula Spider**) ၏ ပါဏဗေဒအမည်မှာ *လိုက်ကိုဆာ ထရန်ကျူလာ (Lycosa tarantula)* ဖြစ်သည်။ ထရန်ကျူလာ ဟူသော အမည်မှာ အီတလီနိုင်ငံရှိ ထရန်တို ဟုခေါ်သော မြို့အမည်ကိုစွဲ၍ ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းတို့ကို ဥရောပတိုက်တောင်ပိုင်း ဒေသများတွင်သာ တွေ့နိုင်၏။ သို့သော် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ တိုင်းပြည်အသီးအသီးမှ ပင့်ကူ အကြီးစားများကိုလည်း ဤအမည်ဖြင့်ပင် ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ပင့်ကူကြီးများကို ကျားပင့်ကူ ဟူ၍ခေါ်ကြသည်။ ထရန်ကျူလာပင့်ကူသည် ခြေထောက်တစ်ဘက်အစွန်းမှ အခြား တစ်ဘက်စွန်းသို့ ၈ လက်မမှ ၁ဝ လက်မခန့်ထိရှိ၏။ ခြေလက်မှစ၍ တစ်ကိုယ်လုံးအမွေးစုတ်ဖွား ဖုံးအုပ်နေလျက်အလွန် အဆိပ်ပြင်းသည်။ ပိုးမွှားနှင့် သေးငယ်သော တိရစ္ဆာန်ကလေးများကို ဖမ်းဆီးစားသောက်သည်။ တောင်အမေရိကတိုက်ရှိ ထရန်ကျူလာပင့်ကူအချို့မှာ ငှက်ကလေးများကိုပင် ဖမ်းယူစားသောက်တတ်သည်။ လူကိုကိုက်လျှင်၊ အကိုက်ခံရသူမှာ ပြင်းစွာအဆိပ်တက်၍၊ အမွေးများ စူးမိလျှင်လည်း စူးသည့်နေရာ၌ အခံရခက်အောင် နာကျင်ရောင်ရမ်းလာတတ်သည်။ ထိုပင့်ကူကြီးမျိုးကို အပူပိုင်းဒေသများတွင် တွေ့ရသည်။ အဆိပ်ပြင်းသည့်အတွက် တိုင်းရင်းသားများက အလွန်ကြောက်ရွံ့ကြသည်။ 

ထရန်ကျူလာပင့်ကူမများသည် ပိုးအိမ်များကို သူတို့၏အိမ်ဖြစ်သော တွင်းများ၌ထားပြီးလျှင် အပြင်သို့ထွက်သည့်အခါ၌ ယူဆောင်သွားလေ့ရှိကြသည်။ ထရန်ကျူလာပင့်ကူငယ်များ ပေါက်လာ သောအခါ မိခင်တို့၏ ကျောပေါ်တွင် ရက်သက်တစ်ပတ်ခန့်မျှ နေထိုင်ရသည်။ ထရန်ကျူလာပင့်ကူတို့သည် မြေတွင်တွင်းနက်နက် တူးကာ နေတတ်၍၊ တွင်းကို နူးညံ့သော ပင့်ကူမျှင်ဖြင့် အနားကွပ်ထားလေ့ရှိသည်။ ယင်းတို့သည်အခြား ပင့်ကူတို့ ကဲ့သို့ ပင့်ကူအိမ်များဖွဲ့၍ သားကောင်ကို ထောင်ဖမ်းလေ့မရှိချေ။ အမှိုက်သရိုက်၊ သစ်ရွက်ခြောက်များအကြား၌ ပုန်းအောင်း၍ သော်လည်းကောင်း၊ တွင်းထဲမှနေ၍သော်လည်းကောင်း သားကောင်ကို ချောင်းမြောင်းကာ ခုန်အုပ်၍ ဖမ်းဆီးတတ်သည်။

ကိုးကား
-------

မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)

1. ↑  "Taxon details *Lycosa tarantula* (Linnaeus, 1758)"။ *World Spider Catalog*။ Natural History Museum Bern။ 2021-01-07 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**ကြည်စိုးထွန်း** (၁၉၄၅ ဒီဇင်ဘာ ၉ ဖွား - ) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာ၊ ထုတ်လုပ်သူ၊ ဇာတ်ညွှန်းဆရာ၊ စာရေးဆရာ၊ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု ငါးဆုရရှိထားပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး ဥက္ကဋ္ဌ၊ အကယ်ဒမီ အကဲဖြတ် စိစစ်ရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ စသည့် တာဝန်များကိုလည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ MRTV-4 ရုပ်သံလိုင်းတွင် *မှတ်မှတ်ထင်ထင် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်* အမည်ဖြင့် ရှေးကာလမှစ၍ ခေတ်သစ်ကာလအထိ ရုပ်ရှင်နှင့်ပတ်သက်သော အကြောင်းအရာများကို တင်ဆက်ခဲ့သောသူတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။

ဘဝအကျဉ်း
--------

ကြည်စိုးထွန်းကို ၁၉၄၅ တွင် ဦးထွန်း၊ ဒေါ်လှတို့က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မန္တလေးတက္ကသိုလ်နှင့် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တို့တွင် ဘူမိဗေဒဘာသာရပ်ကို ဆည်းပူးခဲ့ပြီး ၁၉၇၇ ၌ ရုပ်ရှင်လောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ပထမဆုံးစတင်ရိုက်ကူးသော ရုပ်ရှင်မှာ ၁၉၈၀ တွင် ထွက်ရှိသော *ချမ်းမြေ့ပါစေ* ဖြစ်၍  အခြားထင်ရှားသော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများစွာကို ရိုက်ကူးခဲ့ကာ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုများစွာလည်း ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ မှ ၂၀၀၇ အထိ မြန်မာနိုင်ငံ ရုပ်ရှင်အစည်းအရုံးတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ထို့နောက်ပိုင်းတွင် "အကယ်ဒမီ အကဲဖြတ် စိစစ်ရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ" အဖြစ်လည်း တာဝန်ယူခဲ့သည်။

မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောကနှင့်ပတ်သက်၍ ဗဟုသုတစုံလင်သော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်သည့်အပြင် MRTV-4 ရုပ်သံလိုင်းတွင် အသံတိတ်ခေတ်မှစ၍ ခေတ်သစ်ပိုင်းအထိ ရိုက်ကူးခဲ့သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ၊ သရုပ်ဆောင်များ၊ ဒါရိုက်တာများနှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းခြင်း အစီအစဉ်များကိုလည်း ၂၀၀၉ မှစ၍ ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ၌ ကြည်စိုးထွန်း၏ *မောင်ကျောက်ခဲနှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ* စာအုပ်သည် ဆရာဝန်တင်ရွှေဆု ချီးမြှင့်ခံရ​ခဲ့သည်။

၂၀၁၁ တွင် အစာအိမ်ကင်စာခံစားရ၍ စင်္ကာပူနိုင်ငံ၌ ဆေးကုသမှု ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၂ တွင် ဒေါ်သီတာလင်းတည်ထောင်သော Laurel Art Academy သို့ ပူးပေါင်းခဲ့၏ ။

ထင်ရှားသည့် ရုပ်ရှင်များ
------------------------

ကြည်စိုးထွန်း၏ ထင်ရှားသောဇာတ်ကားအချို့မှာ:

* ဒိုး (၁၉၈၉) - (ဒါရိုက်တာဆု)
* စုန်ရေ (၁၉၉၀)
* မသုဓမ္မစာရီ (၁၉၉၄)
* သူ့ကျွန်မခံပြီ (၁၉၉၇) - (ဒါရိုက်တာဆု)
* ဆန်ရေ (၂၀၀၂) - (ဒါရိုက်တာဆု)
* ပေးဆပ်သူတို့နှလုံးသား (၂၀၀၄)
* ဆဌဂံ (၂၀၀၅) - (ဒါရိုက်တာဆု၊ ဇာတ်ညွှန်းဆု)
* ချစ်ခြင်းငယ်ပြိုင် (၂၀၀၅)

ကိုးကား
-------

1. ↑  Kyi Soe Tun။ *International Film Festival Rotterdam (IFFR)*။
2. 1 2 3  U Kyi Soe Tun။ *International Film Heritage Festival*။
3. ↑  ချစ်ပိုး (25 March 2019)။ အကယ်ဒမီမှာ ပုဂ္ဂိုလ်စွဲ မထားဖို့ ဒါရိုက်တာ ကြည်စိုးထွန်း ပြော။ *The Irrawaddy*။
4. ↑  Zon Pann Pwint (12 May 2014)။ Pressing questions with director Kyi Soe Tun။ *Myanmar Times*။ 26 August 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  26 August 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
ဗိုလ်ချုပ် **အော့ဒ ချား ဝင်းဂိတ်** (Orde Charles Wingate; ၁၉ဝ၃-၁၉၄၄)
--------------------------------------------------------------------

အော့ဒချား ဝင်းဂိတ် (Orde Wingate)
ဗိုလ်ချုပ် ဝင်းဂိတ်သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက မြန်မာနိုင်ငံမှ ဂျပန်တပ်များကို တိုက်ထုတ်ရာ၌ 
အလွန်အရေးပါသော စစ်ဆင်မှုကို ပြုလုပ်ရန်အတွက် 'ချင်းဒစ်' တပ်ဖွဲ့ကို 
ခေါင်းဆောင်ရသော ဗြိတိသျှဗိုလ်ချုပ်ဖြစ်သည်။ ဝင်းဂိတ်တပ်၏ အမှတ် 
တံဆိပ်သည် ခြသေ့ၤရုပ်ဖြစ်၍ 'ချင်းဒစ်'ဟူသောအမည်မှာ မြန်မာ 'ခြင်္သေ့' 
ကို အင်္ဂလိပ်အသံနှင့်ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။

အော့ဒချားဝင်းဂိတ်သည် ၁၉ဝ၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက် 
နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ နယ်နီတယ်မြို့၌ဖွားမြင်သည်။ ဗိုလ်မှူးကြီးဂျော့ဝင်း 
ဂိတ်၏သားကြီးဖြစ်၍ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ဝူး လစ်ချ စစ်တက္ကသိုလ်ကျောင်းတွင် 
စစ်ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် ဘုရင့်အမြောက်ကြီးတပ်၌ ဝင် 
ရောက်အမှုထမ်းသည်။ ၁၉၂၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၃၃ ခုနှစ်အထိ ဆူဒန်နယ်၌ 
လည်းကောင်း၊ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၃၉ ခုနှစ်အထိ ပါလက်စတိုင်းပြည်၌ 
လည်းကောင်းစစ်မှုထမ်းခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ပါလက်စတိုင်းပြည်တွင် အမှု 
ထမ်းစဉ်က ပြောက်ကျားစစ်ဆင်ရေး၌ ထူးချွန်ခဲ့လေသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ်ပွားလာသောအခါ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝေဗယ် 
သည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းစစ်မျက်နှာတွင် တာဝန်ကျသဖြင့် ဝင်းဂိတ်ကို 
ပြောက်ကျားစစ်ဆင်ရေးအတွက် ခေါ်ယူခဲ့သည်။ ဝင်းဂိတ်သည် အီသီယိုးပီးယားပြောက်ကျားတပ်ကို ဦးစီး၍ အီတာလျံတပ်များကို တိုက်ခိုက်အောင်မြင် 
ခဲ့သည်။ တစ်ဖန် ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဝေဗယ်သည် အိန္ဒိယ 
နိုင်ငံသို့ ပြောင်းရွှေ့ရလေသည်။

၁၉၄၂ ခု နှစ်ဦးတွင် မြန်မာနိုင်ငံစစ်မျက်နှာ၌ ဂျပန်တို့ အရေး 
သာလျက်ရှိရာ ဗြိတိသျှတပ်များသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ဆုတ်ခွာခဲ့ရလေသည်။ 
ထိုအခါ၌လည်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဝေဗယ်က ဗိုလ်မှူးချုပ်ဝင်းဂိတ်ကို အိန္ဒိယသို့ 
ခေါ်ယူ၍ ဗြိတိသျှတပ်သား၊ ဂေါ်ရခါးတပ်သားနှင့် ဘားမားရိုင်ဖယ်တပ်သား 
တို့ပါဝင်သော ပြောက်ကျားတပ်ကိုဖွဲ့စည်းစေသည်။ ထိုသို့အားဖြင့် 'ချင်း 
ဒစ်' တပ်ဟူ၍ပေါ်ထွက်လာလေသည်။

၁၉၄၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဝင်းဂိတ်၏ ပြောက်ကျားတပ် 
သည် ချင်းတွင်းမြစ်ကိုဖြတ်ကျော်၍ ဂျပန်စစ်ကြောင်းနောက်ပိုင်းသို့ ဝင် 
ရောက်လာပြီးလျှင် တံတားများကိုချိုးဖျက်ခြင်း၊ မီးရထားလမ်းကို ဖျက်ဆီး 
ခြင်း၊ ဂျပန်တို့၏ရိက္ခာနှင့် လက်နက်သိုလှောင်ရာဌာနများကို ဖျက်ဆီးခြင်းဖြင့် ဂျပန်တပ်ဦးကိုတန့်သွားစေသည်။ ဝင်းဂိတ်တပ်အတွက် လက်နက်များကို လေကြောင်းမှချပေးခဲ့ရာ မြန်မာနိုင်ငံကို ပြန်လည်စစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ရေး၌ 
ထိုနည်းသည် ထိရောက်နိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိရလေသည်။ ဝင်းဂိတ်သည် 
အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ ပြန်သွားပြီးနောက် ဝန်ကြီးချုပ်ချာချီနှင့်အတူ အမေရိကန် 
သမ္မတ ရူးဇဗဲ့နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရန် ကနေဒါနိုင်ငံ ကွီဗက်မြို့သို့ လိုက်ပါ 
ခဲ့ရသည်။

၁၉၄၄ ခုနှစ်၊ မတ်လအလယ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ဝင်းဂိတ်သည် ယခင် 
ကထက် အင်အားကြီးမားသော 'ချင်းဒစ်'တပ်ကိုဦးစီး၍ မြန်မာနိုင်ငံအထက် 
ပိုင်းတစ်နေရာ၌ ခြေကုတ်စခန်း တစ်ခုတည်ရန် ရောက်ရှိလာသည်။ ယခု 
အကြိမ်တွင် လီဒိုလမ်းမှ ကုန်းကြောင်းခရီးဖြင့်ဝင်ရောက်မည့် တပ်သားများ 
မှတစ်ပါး ကျန်တပ်သားတို့ကို လေကြောင်းဖြင့်ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ် 
ဝင်းဂိတ်သည် မိမိ၏ 'ချင်းဒစ်'တပ်များကို စီမံခန့်ခွဲနေခိုက် ၁၉၄၄ ခုနှစ်၊ 
မတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ခေတ္တပြန်ခဲ့ရာ၌ စီးလာသောလေ 
ယာဉ်ပျံသည် တောင်နှင့်တိုက်မိ၍ပျက်စီးသဖြင့် အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရလေသည်။
[1]

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)
**အကျွတ်အလွတ်စေတီတော်** သည် ပဲခူးမြို့အနောက်ဘက်ရှိ မဇင်းချောင်း၏ တောင်ဘက် တောအတွင်း တည်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

ဤစေတီကို ရာဇာဓိရာဇ်၏ သားတော်ဖြစ်သူ ဗညားဓမ္မရာဇာက တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ သက္ကရာဇ် ၇၈၅ ခုနှစ်တွင် ဗညားဓမ္မရာဇာသည် ဟံသာဝတီ၌ နန်းတက်ခဲ့၏။ ထိုမင်းလက်ထက်တွင် တိုင်းပြည်မငြိမ်မသက်ဖြစ်ရာ မင်းကြီးသည် စိတ်မချမ်းမသာ ဖြစ်နေ၏။ ထိုအခါ ပန်းရံတောင်ငူအရှင်မြတ်သည် မင်းကြီးထံကြွလာပြီး မင်းကြီးအား တရားဟောပြောခဲ့သည်။ မင်းကြီးသည် အကုသိုလ်စရိုက်တို့မှ ကင်းကွာခဲ့ရသဖြင့် ဟံသာဝတီ၏ အနောက်ဘက် သုဝဏ္ဏမဟီကုန်းတွင် စေတီတည်ခဲ့သည်။ စေတီ၌ နန်းစဉ်ကိုးကွယ်ခဲ့သည့် ဒက္ခိဏသာခါရုပ်ပွားတော်၊ ဓာတ်တော်သုံးဆူတို့ကို ဌာပနာခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မင်းကြီး ဝတ်ဆင်သည့် မကိုဋ်တော်နှင့် ပတ္တမြားတို့ကိုလည်း ဌာပနာခဲ့ကာ ရွှေသင်္ကန်းကပ်လှူခဲ့သည်။

ထို့အပြင် စေတီတော်ကုန်းမြေ၏ မြောက်ယွန်း၌ ဓာတ်တော်များ ဌာပနာကာ စေတီတော်တစ်ဆူ တည်ခဲ့သည်။ ထိုစေတီတော်တို့ကို အကျွတ်စေတီ၊ အလွတ်စေတီ ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြသည်။

ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ
---------------------

စေတီတော်တို့သည် ကာလကြာညောင်းလာသဖြင့် ယိုယွင်းပျက်စီးလာခဲ့ကြသည်။ တောအုပ်များဖြင့် အုပ်ဆိုင်းကာ ကွယ်နေ၏။

သက္ကရာဇ် ၁၃၂၁ ခုနှစ်၊ ကဆန်လဆန်း ၉ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ နာဂလိုဏ်ဂူ ကလေးဝကျောင်းဆရာတော် ဦးသာဂရ ဦးဆောင်ကာ ရှာဖွေရာ စေတီတော်ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၁၃၂၄ ခုနှစ်၊ တန်ခူးလပြည့်ကျော် ၅ ရက်နေ့မှစတင်ကာ စေတီအဟောင်းနေရာတွင် စေတီငယ်တစ်ဆူစီ တည်ထားခဲ့သည်။ ကဆုန်လဆန်း ၃ ရက်နေ့တွင် စေတီနှစ်ဆူကို ထီးတင်၍ အနေကဇာတင်ပွဲ ကျင်းပခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  လှသမိန် (ဧပြီ ၁၉၆၈)။ *မြန်မာနိုင်ငံတခွင် ဘုရားသမိုင်းပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: မဟာဝိဇ္ဇာစာပေ။ pp. ၂၇၉။
**အကျွန်တို့လယ် ကောက်စိုက်တုန်းက** သည် ဟန်ချင်း ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်၍ ကျေးလက်ရိုးရာတေးတစ်ပုဒ် ဖြစ်သည်။ ရေးသားသူ၏ အမည်ကို မသိရပါ။ အောင်ပင်လယ်ကောက်စိုက်သမတို့၏ လိမ်းခြယ်ထားပုံများ၊ ဟန်ပန်အမူအရာ အလှအပများကို ရေးဖွဲ့ထားသည်။

အကျွန်တို့လယ် ကောက်စိုက်တုန်းက
------------------------------

အေးကောင်းပျိုရွယ် သူငယ်ချင်းတို့  

လယ်တော်တွင်းက များတတွေ။  

  

ကိုယ်စီကလို့ လှစရာ  

တို့မျက်နှာမှာ နံသာပြောက်လို့  

လှည်းစာခေါက်ကို အိုင်အိုင်အေးအောင်  

သွေးကြပါအေ။  

  

ပန်းထိမ်လက်ခ မပေးရ  

ထန်းပင်ကြီးက ဖြစ်သည့်ရွှေကို  

ဆူးပန်းကုံးတွေ သွယ်ဘယက်နှင့်  

ပေရွက်လိပ်ကြီး နားတောင်းဆင်  

ယဉ်နိုင်အောင် ယဉ်လိုက်ချည့်  

အောင်ပင်လယ်ရွာမရိုင်း  

တိုင်းရွှေပြည့်လက်နား။  

  

လေးရာ့နှစ်ဆယ်  

အနံငယ်တိုထဘီနှင့်  

ဖျင်အင်္ကျီသစ်ခေါက်ဆိုးမို့  

ချုပ်ရိုးတွေသီတစ်တန်းမှာ  

သန်းကိုက်လို့မယား။  

  

ကျွဲခတ်သည့်ဟန်  

ချဗျာဆံ စုံပါးရိုက်ကို  

ခါလိုက်ချည့် တို့အပျိုမှာ  

ယဉ်နဂို မူကြစို့  

မုရိုးဖြူ ဆံခွေထုံးမှာ  

ကုံးပန်လို့ခြားခြား။  

  

အကျွန်တို့လယ် ကောက်စိုက်တုန်းက  

ပြုံးလိုက်တဲ့ အကောင်ဟာရယ်  

သင်း ပါရဲ့လားအေ့။  

  

ပုံးဖာမှောက်ဆင်  

တို့လှတုန်းကို မြင်ပတဲ့အောင်  

ငါးမျိုးဆင် ပဝါပြောက်မှာ  

အဖာတွေ တစ်ရာလောက်ကို  

ဟော မြှောက်လို့ပြစမ်း။

ကိုးကား
-------
**နဂါးနိုင်ဓား** (倚天屠龍記) သိုင်းဝတ္ထုသည် သမိုင်းအဖြစ်အပျက်များကို ထည့်သွင်းရေးသားလေ့ရှိသည့် တရုတ်စာရေးဆရာ ကျင်းယုံ (金庸) ၏ နာမည်ကျော် သိုင်းဝတ္ထုများအနက် တစ်ပုဒ်ဖြစ်သည်။ ကျင်းယုံ၏ ငှက်ပစ်လေးသမား သုံးပိုင်းတွဲ (射鵰三部曲) ဝတ္ထုမှ နောက်ဆုံးတစ်ပုဒ်လည်း ဖြစ်သည်။ ကျင်းယုံးသည် ‘နဂါးနိုင်ဓား’ အား ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ဟောင်ကောင် မင်ပေါက်သတင်းစာတွင် အခန်းဆက် ဝတ္ထုရှည်အဖြစ် ပထမဦးဆုံးအကြိမ် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ် နေလင်းအောင်မှ မြန်မာဘာသာပြန်ထားသည်။ 

ကျင်းယုံးသည် ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် ယင်းဝတ္ထုကို ပြင်ဆင်ရေးသားခဲ့သည်။ စာဖတ်သူ အများစု ဖတ်ရသည်မှာ ပြင်ဆင်ပြီးသော ဝတ္ထုဖြစ်သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် အတွေးသစ်များနှင့် ထပ်မံ ပြင်ဆင်ရေးသားခဲ့ပြန်သည်။ ဇာတ်သိမ်းပိုင်းတွင်လည်း မူလကထက် ပိုမိုရှည်လျားသည်။ ဇာတ်လမ်းအချို့ကို ပြောင်းလဲထားသည်။ ‘ကျိုရန်ကျိန်းကျင်း’ ခေါ် ‘နေစကြာသိုင်းကျင့်စဉ်’ လျှို့ဝှက်သိုင်းကျမ်း၏ ဇစ်မြစ်ကိုလည်း ဖော်ပြထားသည်။ သို့သော် ကျင်းယုံ၏ အသစ်ပြန်ရေးမှုသည် စာဖတ်ပရိသတ် အတော်တော်များကို စိတ်ပျက်စေခဲ့သည်။ 

ကျင်းယုံးသည် ‘နဂါးနိုင်ဓား’ ဝတ္ထုတွင် တရုတ်ပြည်၌ မွန်ဂိုများကြီးစိုးသည့် ယွမ်မင်းဆက်နှောင်းပိုင်းကာလကို ဇာတ်အိမ်တည်ထားသည်။ သူ၏အခြား သိုင်းဝတ္ထုများနည်းတူ ‘နဂါးနိုင်ဓား’ ဝတ္ထုတွင် ယွမ်မင်းဆက်နောက်တွင် ပေါ်ထွန်းလာသည့် မင်မင်းဆက်အား တည်ထောင်သူ ကျူးယွမ်ကျန်း (朱元璋)၊ ထိုက်ကျီသိုင်းပညာကို ဖန်တီးတီထွင်ခဲ့သူ ကျန်းဆန်းဖုန်း (張三丰) စသည့် သမိုင်းဝင် ပုဂ္ဂိုလ်များကိုပါ ထည့်သွင်းရေးသား ထားသည်။ တရုတ်သမိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ဟန်တရုတ်လူမျိုးနှင့် မွန်ဂိုလူမျိုးတို့အကြား ပဋိပက္ခသည်လည်း ‘နဂါးနိုင်ဓား’ ၏ ဇာတ်လမ်း ကျောရိုးပင် ဖြစ်သည်။

အခြားဖတ်ရှုရန်
--------------

* ငှက်ပစ်လေးသမား (သိုင်းဝတ္ထု)

ကိုးကား
-------

ပြင်ပလင့်ခ်
-----------

* Jin Yong Teahouse - fansite of Jin Yong's novels in Cinese
* Fei Hong Xue Ni - Jin Yong forums in Chinese
* Jin Yong Jianghu Archived 10 January 2010 at the Wayback Machine. (金庸江湖) - fansite, forums and complete works of Jin Yong's novels
* Tales of the Heavenly Sword and the Dragon Slaying Saber Archived 27 January 2010 at the Wayback Machine. - translation of the novel at Wuxiapedia.com
* TV adaptations - fansite
* နဂါးနိုင်ဓား[*လင့်ခ်သေ*]
**တောင်ဒေါင်းငှက်** (*Lyncornis macrotis*) သည် မြေဝပ်ငှက်မျိုးဖြစ်၍ 'ကက်ပရီမာလ ဂျီဖောမီး' မျိုးစဉ်တွင်လည်းကောင်း၊ 'ကက်ပရီမာလဂျီဒီး' မျိုးရင်းတွင်လည်းကောင်း ပါဝင်သည်။ ဇီဝဗေဒအလိုအားဖြင့် တောင်ဒေါင်းကို 'ယူရိုစ တော့ပိုဒပ်မက်ကရောတစ် စာဗီနီစက်' ဟုခေါ်သည်။ အလျား ၁၆ လက်မခန့်ရှိ၍ ကိုယ်ထည်ကြီးမားသည်။ နားရွက်တွင် အမွှေးစုများရှိခြင်း၊ အတောင်နှင့် အမြီးတို့တွင် အဖြူရောင်မရှိခြင်းတို့ကြောင့် တောင်ဒေါင်းကို အခြားမြေဝပ် ငှက်မျိုးမှ လွယ်ကူစွာ ခွဲခြားသိနိုင်သည်။

ပျံသန်းနေခိုက် 'တူဝီအူး' ဟု သာယာနာပျော်ဖွယ်ရာ ကျယ် လောင်စွာ ပြတ်ပြတ်သားသား အော်လေ့ရှိသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ပထမအသံကို နှစ်ချက်ဆင့်၍ တိုတောင်းစွာ 'တူတူဝီအူး' ဟု အော်သည်။ အော်သံကို နိုဝင်ဘာလမှ ဇွန်လထိ ကြားနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် ဖေဖော်ဝါရီလနှင့် မတ်လ၌ လသာသည့်ညများ တွင် တညလုံးကြားနိုင်သည်။

ပဲခူးရိုးမရှိ ကျွန်းတောများတွင် တောင်ဒေါင်းကိုတွေ့ရသည်။ ယင်းတို့သည် နေဝင်ချိန်သို့ရောက်လျှင် အလွန်မြင့်မားစွာ တကွဲတပြား ပျံသန်းလာတတ်ကြသည်။ ထိုသို့ ပျံသန်းလာကြ စဉ် ကြည်လင်ပြတ်သားစွာ လေချွန်သံလုပ်၍ မြည်ကြသည်။ မိုးချုပ်လျှင် အနိမ့်သို့ ဆင်းလာကြသည်။ လုံးဝမှောင်သောအခါ မြေကြီးနှင့် ပေအနည်းငယ်သာခွာ၍ ပျံသန်းကြတော့သည်။

ဂျွမ်းထိုးပျံသန်းလျက် ပိုးကောင်များကို ရှာဖွေစားသောက်တတ် ကြသည်။ တောတွင်း၌ ယင်း၏ သာယာသောအသံကိုသာ မကြားရလျှင် တောင်ဒေါင်းကို သိမ်းငှက်နှင့် ယိုးမှားနိုင်သည်။ သာမန် မြေဝပ်ငှက်ကဲ့သို့ တောင်ဒေါင်းသည် မကြာခဏ နား လေ့မရှိချေ။ နားပြန်လျှင်လည်း မြေကြီးပေါ်၌နေခဲသည်။ ဝါး ပင်နှင့် သစ်ပင်များပေါ်တွင် နားနေတတ်၏။ နားသောအခါ ရင်အောက်ပိုင်းနှင့် ဝမ်းပိုက်တို့ဖြင့်သာနားသည်။ နားနေစဉ် လေချွန်သံကို မကြာခဏပြုလုပ်သည်။ လေချွန်ခါနီးတွင် ဦးခေါင်းကို ရှေ့သို့ ရုတ်တရက် ဆန့်ထုတ်လေ့ရှိသည်။ တောင်ဒေါင်း၏ အရောင်သည် ပတ်ဝန်းကျင်အရောင်နှင့် အလွန်တူသဖြင့် ငှက်ကို ခွဲခြား၍မြင်နိုင်ရန် ခဲယဉ်း သည်။

တောင်ဒေါင်းသည် ဇန္နဝါရီလမှ ဧပြီလအထိ ဥအုလေ့ရှိ သည်။ တမြုံလျှင် တစ်ဥသာရှိသည်။ ဥအရောင်မှာ မလိုင်နှစ် ဖျော့ရောင်ဖြစ်၍ အပြောက်အနည်းငယ်သာပါရှိသည်။ အရှေ့ ဘက်နိုင်ငံများတွင် တောင်ဒေါင်းကို အနှံ့အပြားတွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတောင်ခြေရှိ သစ်တောများတွင် အမြဲနေ၍ တောင် မြင့်များပေါ်တွင်ကား နေလေ့မရှိချေ။

ကိုးကား
-------

1. ↑  BirdLife International (2016). "*Lyncornis macrotis*". *IUCN Red List of Threatened Species* **2016**. IUCN. doi:10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22689690A93242897.en.
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )
ဘိုးအင်း 787 ကို ဒရင်းမ်လိုင်နာ ဟုလည်း ခေါ်ပြီး ဘိုးအင်း ကုမ္ပဏီမှ ထုတ်လုပ်သည်။ ၎င်း၏ ပထမဆုံး ပျံသန်းမှုကို ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ရက်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ယခုလက်ရှိ အစီအစဉ်အရ လေကြောင်းလိုင်းများ အနေနှင့် 787 ကို ၂၀၁၀ ခုနှစ် အတွင်းတွင် စတင် အသုံးပြုနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ ထိုနေ့စွဲမှာ မကြာခဏ ပြောင်းလဲသဖြင့် လေကြောင်းလိုင်းများ အနေနှင့် သူတို့ မျှော်လင့်ထားသော ရက်ထက် လပေါင်း ၃၀ ခန့် နောက်ကျပြီးမှ ရနိုင်မည် ဖြစ်သည်။

အမျိုးကွဲများ
=============

ဘိုးအင်းသည် ဒရင်းမ်လိုင်နာ အမျိုးကွဲ ၃ မျိုးကို ထုတ်လုပ်မည် ဖြစ်သည်။

787-3 မှာ အသေးဆုံး ဖြစ်၍ ကီလိုမီတာ ၅၀၀၀ မျှသာ ပျံသန်းနိုင်မည် ဖြစ်ပြီး ခရီးသည် ၂၉၀ ခန့်ကို တင်ဆောင် နိုင်မည် ဖြစ်သည်။ ထိုလေယာဉ်ဖြင့် ဂျပန် လေကြောင်းလိုင်း နှစ်ခုမှ ပြည်တွင်း ခရီးစဉ်တွင် အသုံးပြုနေသော ဘိုးအင်း 747-400D ကို အစားထိုးရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။

787-9 မှာ အကြီးဆုံး ဖြစ်၍ အရှည်လျားဆုံး ပျံသန်းနိုင်မည့် လေယာဉ်ဖြစ်ပြီး ၁၅၂၅၀ ကီလိုမီတာ ခန့် ပျံသန်းနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ ခရီးသည် ၂၇၀ ခန့်ကို တင်ဆောင်နိုင်မည် ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင်မှ တည်ဆောက်မည် ဖြစ်သည်။ အဲယားဘတ်စ် ၏ A330-300 နှင့် A330-200 တို့နှင့် ယှဉ်ပြိုင်ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။ ထိုလေယာဉ်မှာ ဘိုးအင်း 767-400ER ကို အစားထိုးမည် ဖြစ်သည်။

787-8 မှာ အလယ်အလတ်စား ဖြစ်၍ ခရီးသည် ၂၁၀ ခန့်ကို ၁၄၇၅၀ ကီလိုမီတာ အထိ သယ်ဆောင်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးတည်ဆောက်မည့် အမျိုးအစားလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုလေယာဉ်မှာ ဘိုးအင်း 767-200ER နှင့် 767-300ER လေယာဉ်များကို အစားထိုးမည် ဖြစ်သည်။
**ဘီ ၂၉ မိုးပျံခံတပ် ဗုံးကြဲလေယာဉ်**သည် ဘိုးအင်းကုမ္ပဏီက ပုံစံထုတ်သည့် အင်ဂျင် ၈ လုံးတပ်အကြီးစားဗုံးကြဲလေယာဉ်ဖြစ်ပြီး ဒုတိယကမ္ဘာစစ်နှောင်းပိုင်းနှင့် ကိုးရီးယားစစ်ပွဲတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဖိအားမြင့်ယာဉ်မောင်းခန်း၊ အီလက်ထရောနစ်ပစ်ခတ်မှုစနစ်၊ အဝေးထိန်းစက်သေနတ်ပစ်စင်တို့ပါရှိပြီး ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းအကြီးဆုံး၊ ခေတ်အမီဆုံးဗုံးကြဲလေယာဉ်ဖြစ်သည်။ ဘီ ၂၉ သည် အမြင့်ပိုင်းတွင် နေ့အချိန်ပျံသန်းသည့်ဗုံးကြဲလေယာဉ်ဖြစ်သော်လည်း ညအချိန်အနိမ့်ပိုင်းပျံသန်းဗုံးကြဲရန်အတွက်လည်းအသုံးပြုနိုင်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးခါနီးလများတွင် ဂျပန်အင်ပါယာကိုဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်သည့် အမေရိကန်တို့၏ပင်မလေယာဉ်ဖြစ်ပြီး ဟီရိုရှီးမားမြို့နှင့် နာဂါဆာကီမြို့များပေါ်သို့ အနုမြူဗုံးကြဲရာတွင်လည်းအသုံးပြုခဲ့သည်။ .

အခြားဒုတိယကမ္ဘာစစ်ခေတ်သုံးလေယာဉ်များနှင့်မတူသည်မှာ ဘီ-၂၉ သည် စစ်ပြီးနောက်ပိုင်းတွင်လည်း ကာလရှည်ကြာစွာဆက်လက်အသုံးပြုပြီး စထရာတိုဗီးရှင်း ကုမ္ပဏီက ရုပ်မြင်သံကြား မိုးပျံလွှင့်စက်အဖြစ် လက်ရှိအချိန်ထိ အသုံးပြုဆဲဖြစ်သည်။ ၁၉၅၀ ကာလများတွင် ဘီ-၂၉ လေယာဉ်များကို အမျိုးမျိုးအသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ဗြိတိသျှတော်ဝင်လေတပ်သည် ဘီ-၂၉ လေယာဉ်များကို ဝါရှင်တန်ဟူသောအမည်ဖြင့်မှည့်ခေါ်သုံးစွဲခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ တွင် ကင်ဘာရာအမျိုးအစား ဗုံးကြဲဂျက်လေယာဉ်များဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်။ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုသည် ဘီ-၂၉ ပုံစံတူကို တူပိုလက်ဗ် တီယူ-၄ (Tupolev Tu-4)အဖြစ် လိုင်စင်မဲ့ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။

ဒီဇိုင်းနှင့်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုများ
------------------------------------

* ဘီ-၂၉ မိုးပျံခံတပ်၏ နောက်ဖက်ဖိအားမြင့်ယာဉ်မောင်းခန်း၊ ၁၉၄၄၊ ဇွန်လဘီ-၂၉ မိုးပျံခံတပ်၏ နောက်ဖက်ဖိအားမြင့်ယာဉ်မောင်းခန်း၊ ၁၉၄၄၊ ဇွန်လ
* ယာဉ်မောင်းခန်းအားနောက်ဖက်မှမြင်ကွင်း၊ ပြတင်းပေါက်များမှအလင်းရောင်ရနိုင်စွမ်းကိုပြထားပုံယာဉ်မောင်းခန်းအားနောက်ဖက်မှမြင်ကွင်း၊ ပြတင်းပေါက်များမှအလင်းရောင်ရနိုင်စွမ်းကိုပြထားပုံ
* အင်ဂျင်နှင့်စနစ်များကိုထိန်းချုပ်သည့် ပျံသန်းမှုဆိုင်ရာ အင်ဂျင်နီယာအထိန်းခုံအင်ဂျင်နှင့်စနစ်များကိုထိန်းချုပ်သည့် ပျံသန်းမှုဆိုင်ရာ အင်ဂျင်နီယာအထိန်းခုံ
* The navigator's station, set up to portray a mission over Japan.The navigator's station, set up to portray a mission over Japan.
* ဘီ-၂၉ ယာဉ်အဖွဲ့သားများလုပ်ငန်းလုပ်ဆောင်နေကြစဉ်ဘီ-၂၉ ယာဉ်အဖွဲ့သားများလုပ်ငန်းလုပ်ဆောင်နေကြစဉ်

ပျံသန်းမှုရာဇဝင်
----------------

### ဒုတိယကမ္ဘာစစ်

#### Forward base in China

#### New Mariana Islands air bases

#### အက်တော့မစ်ဗုံးများ

### Soviet copying of the B-29

### Between wars

### Korean War and postwar service

မူကွဲများ
---------

Operators
---------

Survivors
---------

* Boeing B-29 Superfortress displayed at March Field Air Museum in 2007.Boeing B-29 Superfortress displayed at March Field Air Museum in 2007.
* Boeing B-29 Superfortress displayed at New England Air Museum in 2008.Boeing B-29 Superfortress displayed at New England Air Museum in 2008.
* B-29 FiFi at Balboa Peninsula, Newport Beach, California, November 2010B-29 *FiFi* at Balboa Peninsula, Newport Beach, California, November 2010

ကိုးကား
-------

1. ↑  "Boeing B-29." *Boeing.* Retrieved: 5 August 2010.
2. ↑  Knaack 1988, p. 486.
**အမှတ် (၁၄) အာရှအဝေးပြေးလမ်းမကြီး** (အင်္ဂလိပ်: Asian Highway 14 - AH14) သည် အာရှတိုက်အတွင်းရှိနိုင်ငံများမှ အဝေးပြေးလမ်းများကို ချိတ်ဆက်ထားသော အဝေးပြေးလမ်းမကြီးဖြစ်သည်။ စုစုပေါင်း ၂,၀၀၄ ကီလိုမီတာ (၁,၂၄၅မိုင်) ရှည်လျားကာ အာရှအဝေးပြေးလမ်းမများကွန်ယက်တွင် ပါဝင်သော လမ်းဖြစ်သည်။ အရှေ့ဘက်တွင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ ဟိုင်ဖုန်းမြို့မှ အစပြုကာ အနောက်ဘက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ မန္တလေးမြို့ တွင် အဆုံးသတ်သည်။ ထို့နောက် AH1၊ AH2 တို့နှင့် ဆက်လက်ချိတ်ဆက်သည်။

မန္တ​လေး-ပြင်ဦးလွင်လမ်းပိုင်း
ဤလမ်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ မန္တလေးမြို့မှ တရုတ်နိုင်ငံ ကူမင်းမြို့အရောက်တွင် AH3 နှင့် ဆက်လက်ချိတ်ဆက်နိုင်သည်။ မန္တလေးမြို့သည် AH1နှင့် AH2တို့ ဖြတ်သန်းသွားသဖြင့် ဤလမ်းသည် AH1၊ AH2၊ AH3တို့ကို ချိတ်ဆက်ပေးနိုင်သည့် လမ်းပိုင်းဖြစ်သည်။

လမ်း​ကြောင်း
------------

* – ၂,၀၇၇ km (၁,၂၉၁ mi): ဟိုင်ဖုန်းမြို့ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ - မန္တ​လေးမြို့ မြန်မာနိုင်ငံ
	+ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ Hai Phong – Hanoi – Viet Tri – Lao Cai –
	+ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ Hekou – Kunming – Ruili –
	+ မြန်မာနိုင်ငံ မူဆယ် - လားရှိုး - မန္တ​လေး

မြန်မာနိုင်ငံအပိုင်း
--------------------

မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းဖြတ်သန်းသွားသော အာရှအဝေးပြေးလမ်းမများ
* အမှတ် (၃) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး (မူဆယ် - လားရှိုး - မန္တလေး)

ကိုးကား
-------

1. ↑  Longrui Expressway opened to traffic across the board။ 1 April 2016 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  15 December 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Longrui Expressway opened to traffic across the board။ 1 April 2016 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  15 December 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Status Paper on Development of Asian Highway in Myanmar။
**ကချင်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့** (အင်္ဂလိပ်: Kachin Defense Army; အတိုကောက် **KDA**) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ လက်နက်တိုင်တပ်ဖွဲ့တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့အဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

ကချင်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့သည် ယင်း၏ မိခင်အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သော ကချင်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ မှ မခွဲထွက်မီက ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်၏ တပ်မဟာ ၄ ဖြစ်သည်။ ခွဲထွက်ပြီးနောက် ဌာနချုပ်ကို ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ရှိ ကောင်းခါးရွာသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ မုန်းတိုင်းတပ် ပြိုကွဲသွားပြီးနောက် မုန်းတိုင်းတပ်၏ နယ်မြေဒေသများကို ကချင်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့က ရရှိခဲ့သည်။

၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ကချင်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့သည် မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရဖြစ်သော နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ၏ ကမ်းလှမ်းချက်ကို လက်ခံကာ နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ကမ်းလှမ်းချက်သည် ကချင်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ကချင်လူမျိုးများ၏ လုံခြုံရေးအတွက် ဖြစ်သော်လည်း တပ်ဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင် ၁,၅၀၀ အား လက်နက်ချစေခဲ့သည်။ ကချင်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့၏ လက်နက်ကြီးများနှင့် မော်တာများကို မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ထံသို့ အပ်နှံခဲ့သည်။ တပ်ဖွဲ့ကို အဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ပါဝင်သော အဖွဲ့ငယ် နှစ်ခုအဖြစ် ခွဲထုတ်ခဲ့သည်။

ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
---------------

* ကချင်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့
* ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်
* ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော်

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4 5  "Burmanet » Kachin News Group: KDA transformed to militia groups by Burma junta"၊ *www.burmanet.org*။ 22 January 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 27 January 2016။
2. ↑  Kachin Defense Army။
**ကက်နက်စိန်** (၁၉၁၆−၁၉၇၃) သည် မြန်မာလူမျိုး သဘင်အနုပညာရှင် ဖြစ်ပြီး တိုင်းသိပြည်ကျော် မင်းသားကြီး ဂရိတ်ဘိုးစိန်၏ သားကြီး ဖြစ်သည်။

ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး
-----------------

၁၉၁၆ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၁၉ ရက်တွင် ဦးဖိုးစိန်၊ ဒေါ်ကြင်ယုံတို့မှ ရန်ကုန်၌ မွေးသည်။ မောင်နှမ (၇) ယောက်အနက် အကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး မွေးချင်းများမှာ စိန်ကြိုင်၊ တင်မြင့်၊ မူမူ၊ သက်စိန်၊ မြင့်မြင့်စိန်၊ မောင်ချိုတို့ ဖြစ်သည်။ ငယ်မည်မှာ ခက်စိန် တွင်၏။

စိန်ဂျွန်းကျောင်း တက်သည့်အခါ ကက်နက် (Kenneth) ဟူသော အမည်ရလာသည်။ တက္ကသိုလ်ပညာကို အင်္ဂလန်၌ သွားသင်သည်။

အနုပညာ လှုပ်ရှားမှု
-------------------

စိန်မဟာသဘင်၌ ကနက်စိန် ပါဝင်ခဲ့စဉ် (၁၉၄၃ ဝန်းကျင်)
ဖခင်၏ စိန်မဟာသဘင်တွင် ပါဝင်သည်။ သဘင်အမည်ကို မိုးညှင်းသံဗုဒ္ဓေ ဆရာတော်ပေးသည့် ကနက်စိန် ဟု ယူသည်။

လူမှုရေး၊ နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှု
---------------------------------

ဂျပန်ခေတ်တွင် ရှင်ဥတ္တမကျောင်း၌ လူငယ်များအား ဂျပန်စာ သင်ပေးသည်။

၁၉၄၆ ခု၊ မတ်လ ၁၆ ရက်၌ ဗဟန်း နေသူရိန်ရုံတွင် ကျင်းပသော လူထုအစည်းအဝေးတွင် မြန်မာနိုင်ငံတော် တူရိယာဂီတ အဖွဲ့ချုပ်၏ ဝါဒဖြန့်ချိရေးနှင့် ပြန်ကြားရေးမှူး အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။

မြန်မာနိုင်ငံ ကိုယ်စားပြုကာ အမေရိကန်၊ ဂျပန်၊ တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့သို့ ယဉ်ကျေးမှုဖလှယ်ပွဲများ သွားရောက်ခဲ့သည်။

၁၉၅၃ ခု၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်၊ မန္တလေး ပန်းချီ၊ ပန်တျာနှင့် ပြဇာတ်ကျောင်း ဖွင့်ပွဲဂုဏ်ပြု ညစာစားပွဲတွင် ဖျော်ဖြေပေးသည်။

မကွယ်လွန်မီအထိ သဘင်ကောင်စီ ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ရေးနှင့် အနုသဘင်ပညာရှင်များ ယဉ်ကျေးမှုထိန်းသိမ်းရေးအဖွဲ့ နာယက အဖြစ် တာဝန်ယူထားသည်။

ဖခင်အတွက် စာအုပ်
----------------

၁၉၆၀ တွင် ရန်ကုန်ကို ဖူးဘရိုက် (Fulbright) ထောက်ပံ့ငွေနှင့် မြန်မာ့ သဘင်ပညာအား သုတေသနပြုရန် လာသည့် ဝစ်တဟေး (J. A. Withey) နှင့် ရင်းနှီးကာ ဖခင်၏ ဘဝဇာတ်ကြောင်းကို *ဂရိတ်ဖိုးစိန်* အမည်ဖြင့် ၁၉၆၅ ခုတွင် အမေရိကန်၌ စာအုပ်ထုတ်သည်။

ဝါသနာ
-----

မြင်းပွဲကို ဝါသနာထုံသည်။ ရန်ကုန်မြင်းပြိုင်ကွင်း တပ်ကလပ်၌ အသင်းဝင်ဖူးသည်။

မိသားစုဘဝ
---------

ဇနီး ဒေါ်ငွေကိုင်နှင့် ရဲစိန်၊ ညီဝင်းစိန် ညီအစ်ကိုနှစ်ယောက်အပြင် သမီးထွေးတစ်ဦး မွေးထုတ်ခဲ့သည်။ သားများမှာ ဖခင်နည်းတူ မင်းသားများ ဖြစ်လာသည်။

ဘွဲ့ထူး ဂုဏ်ထူးများ
-------------------

နိုင်ငံတော်က ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ ချီးမြင့်ထားသည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

၁၉၇၃ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၈ ရက်တွင် နှလုံးရောဂါဖြင့် ညနေ ၄ နာရီ၊ မိနစ် ၄၀ အချိန်၌ ရန်ကုန်ရှိ နတ်မောက်ရိပ်သာ နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Sein, Kenneth & Withey, J. A. (1965) "The Great Po Sein: A Chronicle of the Burmese Theater". Indiana University Press.
2. ↑  မောင်ချိုမင်း (ကန္တာရဝတီ)။ "ဇာတ်မင်းသားကြီးများ၏ ဓလေ့ဝါသနာများ"၊ ရုပ်ရှင်မျက်မှန် မဂ္ဂဇင်း။ ၁၉၈၀ အောက်တိုဘာ။
3. ↑  "ဝဏ္ဏကျော်ထင် ကက်နက်စိန် ကွယ်လွန်ပြီ"၊ မြန်မာ့အလင်း။ ၁၉၇၃၊ နိုဝင်ဘာ ၂၉။
**ကက်ကူအန်း** သို့မဟုတ် **ကာကူအန်း** သည် တူနီးရှားနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော ရှေးဟောင်းပြူးနစ်မြို့တော် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဘွန်းအငူအနီးတွင် တည်ရှိသည်။ ဤဖိုနီးရှားမြို့တော်အား ဘီစီ ၂၅၀ ပထမပြူးနစ်စစ်ပွဲ အတွင်း စွန့်ပစ်ခဲ့သည် ဟု ယူဆရပြီး ရောမတို့က ပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်း မပြုခဲ့ပေ။ ၎င်းသည် နှစ်ပေါင်း ၄၀၀ ကျော်မျှ တည်ရှိခဲ့သည်။

မြို့ဟောင်းတူးဖော်ရာတွင် ဘီစီ ၄ ရာစု နှင့် ၃ ရာစုမှ ဒင်္ဂါးပြားများကို တွေ့ရသည်။ ထိုဒေသတစ်ဝိုက်တွင် မြို့၏ပုံစံကို အထင်အရှားပင် တွေ့ရှိနိုင်သေးကာ အိမ်အများအပြားမှာ တံတိုင်းများ ကျန်ရှိသေး၍ မျက်နှာစာရှိ ရောင်စုံရွှံ့များကို မြင်နိုင်ဆဲပင် ဖြစ်သည်။ အိမ်များကို ပုံစံတကျ တည်ဆောက်ထားပြီး ခေတ်မီသော မြို့စီမံပုံအတိုင်း ဖြစ်သည်။

ဘုရားကျောင်း နေရာတွင် တိုင်အချို့ တည်ရှိဆဲဖြစ်ပြီး အေထရီယံ အငယ်စားနေရာတွင် မှန်စီရွှေချများကို တွေ့နိုင်သေးသည်။ အပျက်အစီးများကြား နေရာအနှံ့တွင် အရံအတားကျောက်တုံးများ၊ အဝင်ဝ လှေခါးထစ်များ၊ ခွေးကတက်များ နှင့် ရိုးရှင်းစွာ မှန်စီရွှေချထားသည့် ကြမ်းခင်းများကို တွေ့ရသည်။ ကက်ကူအန်းဒေသတွင် ရှေးဟောင်းသုတေသန ပညာရှင်များ ဆက်လက်ရှာဖွေနေဆဲ ဖြစ်သော်လည်း အကောင်းဆုံး အစိတ်အပိုင်းများကို တွေ့ရှိပြီးဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။

ကက်ကူအန်းသည် ပြူးနစ်မြို့တော်များဖြစ်ကြသော ကားသေ့မြို့၊ ဟက်ဒရူမီတမ် (ယနေ့ခေတ် ဆုစ်မြို့) နှင့် ယူတီကာ တို့နှင့် အတူ အရေးအပါဆုံး မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Kerkouane (in en)။  2020-05-28 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
ကချင်သားချင်းများသည် မနောစည်ကို အထွတ်အမြတ်ထားကြသည်။ ကချင်ရိုးရာ မနောပွဲများ၌ တီးခတ်လေ့ရှိသည်။ ဤစည်ကို မနောတိုင်များ၏ အလယ် တည့်တည့်တွင် ချိတ်ဆွဲပြီး မနောကသောအခါ ရှေ့ဆုံးမှ တီးခတ်ရသည်။ မနောကွင်း အလယ်တွင် ကခုန်နေသော သွေးချင်းကချင်များအတွက် ကကြိုးလှစေရန် စည်းချက်ပေးနိုင်သော တူရိယာဖြစ်သည်။ မနောစည်က သွက်လက်စွာ တီးခတ်သောအခါ နောက်မှ ကခုန်သူများသည်လည်း ခတ်သွက်သွက် ကခုန်ကြရသည်။ မနောစည်က ခတ်နှေးနှေး အသံထွက်လာသောအခါ ကခုန်သူများလည်း အသံကိုလိုက်၍ နှေးနှေးကကြရသည်။ ထို့ကြောင့် မနောကသူများသည် မနောစည်သံကို နားထောင်ဂရုပြုကြသည်။ 

မနောစည်ဝတွင် တစ်ပေနှင့် တစ်ပေခွဲခန့် အချင်းရှိသော နှစ်ဖက်ပိတ်စည်ဖုံးရှိသည်။ ယင်းကို သရေဖြင့် ဖုံးအုပ်ထား၏။ သားရေသည် အကွက်အကျား မပါသော သားရေဖြစ်ကြရပေမည်။ အကွက်အကျားပါလျှင် စိတ်ဝမ်းကွဲတတ်သည်။ ရန်ဖြစ်တတ်သည်ဟူ၍ အယူရှိကြသည်။ စည်းလုံးမှု၊ သွေးစည်းမှု နည်းစေသည်ဟု ထင်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် သရေဖုံးကို အမဲဆိုလျှင် တစ်ခုလုံးအမဲ၊ အဖြူဆိုလျှင် တစ်ခုလုံးအဖြူကို အသုံးပြုကြသည်။ နွားသားရေကို အသုံးများကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်ဂုဏ်ဆောင် ရေး ကချင်ရိုးရာတူရိယာများ ဆောင်းပါး၊ ငွေတာရီ၊ အမှတ်(၁၂၈)၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၇၁-ခုနှစ်၊ စာ ၃၀-၃၄

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
ကချင်ရိုးရာတူရိယာများ |
| --- |
| 
* မနောစည်တော်
* မောင်း
* အိုးစည်
* လင်းကွင်း
* နှဲ
* ပြီထောက်
* ပြီမာန်
* ရွက်ဇော်
* ခါးရွယ်
* ဂျန့်ချီး
* ပြီပတ်
* ပြီခရောင်
* ဝန်ပေါင်(င်)
* ဗူးပြွေ
* ဘင်ဂျို
* ပေါင်(င်)
* လရုန်း
* ဆွမ်လရန်
* ပြီဆွန်း
* ပြီလန်
* တူရင်(ထုရဲန်)
* ခရာ
* ခပစ်
* ဒေါ်ရော်

 |
| ကချင်လူမျိုး |
Air Berlin B737-700 Dreamliner
**ဘိုးအင်း 737** အလယ်အလတ်အကွာအဝေး twinjet ကိုယ်ထည်ကျဉ်းမြောင်းသောလေယာဉ်တစ်ရေတိုသည်။ မူလကဘိုးအင်းရဲ့ 707 နှင့် 727 မှဆင်းသက်လာတဲ့တိုတောင်း, lower-ကုန်ကျစရိတ်အမွှာအင်ဂျင်လေယာဉ်အဖြစ်ဖွံ့ဖြိုးခြင်း, 737 85 215 မှခရီးသည်တစ်ဦးစွမ်းရည်နှင့်တကွကိုးခရီးသည်တင်မော်ဒယ်တစ်ဦးမိသားစုသို့ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ 737 လောလောဆယ်တွင်တည်ဆောက်လျက်ရှိသည့် -700, -800 နှင့် -900ER မျိုးကွဲနှင့်အတူထုတ်လုပ်မှုအတွက်ဘိုးအင်း၏တစ်ခုတည်းသောကိုယ်ထည်ကျဉ်းမြောင်းသောလေယာဉ်ဖြစ်သည်။ re-အင်ဂျင်နီယာများနှင့်ဒီဇိုင်းပြောင်းလဲပြင်ဆင်ထားပါတယ်ဗားရှင်းသည် 737 MAX, 2017 တွင်ပွဲဦးထွက်ဖို့စီစဉ်နေပါတယ်။

ဖော်ပြချက်
----------

အဆိုပါလေယာဉ်မှာဘိုးအင်း 737 သည် Seattle, အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိဘိုးအင်းစက်ရုံမှထုတ်လုပ်သောအမွှာအင်ဂျင်နှင့်အတူကိုယ်ထည်ကျဉ်းမြောင်းစီးပွားဖြစ်လေယာဉ်ပျံအမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကနဦးတွင်ဒီလေယာဉ်ပျံနည်းပါးလာခြင်းနှင့်တို၏တစ်ဦးစွမ်းရည်နှင့်အတူဘိုးအင်း 707 နှင့် Boeing 727 ၏ဈေးပေါဗားရှင်းရဲ့တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဖြစ်သည်။ အဆိုပါလေယာဉ်မှာဘိုးအင်း 737 အဲယားဘတ်စ်တစ်ခုတည်းအတန်းမှာလေယာဉ်ပျံ၏အဓိကပြိုင်ဘက်အ A320 သည်အောက်တိုဘာလ 2014 ခုနှစ် 4037 ယူနစ်အထိရောက်ရှိခဲ့သည် Boeng 737 unsent အမိန့်နှင့်အတူဒီဇင်ဘာလက 2014 ခုနှစ်နှစ်ကုန်ပိုင်းကထက်ပိုမို 8000 ယူနစ်၏ရောင်းအားနှင့်အတူကမ္ဘာ့လေကြောင်းဈေးကွက်တွင်ဘိုးအင်းရဲ့ရောင်းအား

ကိုးကား
-------

ပြင်ပလင့်ခ်များ
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | ဝီကီမီဒီယာ ကွန်မွန်းစ်တွင် ***Boeing 737*** နှင့် ပတ်သက်သော မီဒီယာ ရှိသည်။ |

* 737 page on Boeing.com
* Aerospace Technology – Boeing 737-600/700/800/900
* The 737 Story on FlightInternational.com
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

(က) ဒုစရိုက်တရားသုံးပါးနှင့် ပြည့်စုံသူ၊ သူတစ်ပါး၏ ကျေးဇူးကို မသိတတ်သူ၊ ကျေးဇူးမဆပ်သူများ ငရဲ၌ ဖြစ်ကြရသည်။

(ခ) သုစရိုက်တရားသုံးပါးနှင့် ပြည့်စုံသူ၊ ကျေးဇူးကို သိတတ်သူ၊ ကျေးဇူးဆပ်သူများ နတ်ပြည်၌ဖြစ်ကြရသည်ဟု လေးပါးတွဲတရားတို့ကို ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခအားဖြင့် ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

---

အထက်ပါ -

(က) ဒုစရိုက်တရားသုံးပါး အကတညတာ အကတဝေဒိတာ ဟူသော တရားလေးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော၊ မိုက်မဲသော မလိမ္မာသော သူယုတ်မာသည် မိမိ၏ဂုဏ်ကို တူးဖြိုဖျက်ဆီးသူ၊ အပြစ်ရှိသူ၊ ပညာရှိတို့ကဲ့ရဲ့ခြင်းခံရသူ၊ များစွာသော မကောင်းမှုကို ဖြစ်ပွားစေသူဖြစ်သည်ဟု လည်းကောင်း။

(ခ) သုစရိုက်သုံးပါး ကတညတာ ကတဝေဒိတာဟူသော တရားလေးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသောပညာရှိ၊ လူလိမ္မာ၊ သူတော်ကောင်းသည် မိမိ၏ဂုဏ်ကို မတူးဖြိုသူ၊ မဖျက်ဆီးသူ၊ ပညာရှိတို့ ချီးမွမ်းခံရသူ၊ ကောင်းမှုများစွာကို ဖြစ်ပွားစေသူ ဖြစ်သည်ဟုလည်းကောင်း ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခအားဖြင့် ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၁၊၅၄၈။ အံ၊မြန်၊၁၊၅၄၆။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၉၀။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ စတုက္ကနိပါတ၊ ပဉ္စမပဏ္ဏာသက၊ (၂၂)၂-ပရိသသောဘနဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။
2. ↑  -အံ၊၁၊၅၅၁။ အံ၊မြန်၊၁၊၅၆၆။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ စတုက္ကနိပါတ၊ ပဉ္စမပဏ္ဏာသက၊ (၂၃) ၃-ဒုစ္စရိတဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။
3. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**ဂိုဏ်းတော်ချုပ်ဘုန်း** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

ဇောင်ချမ်းပင်တိုက် ဆရာတော်၏ ဘုန်းအသရေတော်ကို ချီးကျူးဖွဲ့ဆိုထားသည့် သံချိုကဗျာဖြစ်သည်။

ဂိုဏ်းတော်ချုပ်ဘုန်း
--------------------

အဏ္ဏဝါ မန္ဒာဝိနှင့်၊ သလ္လာဝတီ ဖန်ပြာအနှစ်လိုပ၊ စီရစ်ခွေသုန်သုန်နှင့်၊ ပြေအလုံ ရွှေမုံကမ်းငယ်က၊ ဘုံမန်းတိုင် နိုင်ငံကျော်လို့၊ ရဟန်းတော်တွေ၊ အသရမ်းအချော် မရှုပ်ထွေးရအောင်၊ နှိုင်းမျှော်ကာ သမိုင်းအပေါ်က အုပ်ပါဟု၊ ဂိုဏ်းတော်ချုပ် ခန့်တော်မူ။  

  

ဗုဒဓဟေ ရွှေညောင်နန်းကဲ့သို့၊ ဇောင်ချမ်းပင် အခြေခံတဲ့၊ ဝေဇယန်ဝိဟာရက သီလသိက္ခာပုဒ်ကယ်တို့၊ အာနှုတ်တွင် သင်ဝိနည်းနှင့်၊ နိသျှည်းအမှန်ကျမ်းဂန်ပြနိုင်တဲ့၊ စွမ်းအန်စုံဂန္တန္တရနှင့်၊ ရဟန်းများအပေါ် မမော်အုံးပြီဘု၊ ဥပေက္ခာ မေတ္တာနှလုံးရယ်နှင့်၊ သုံးတဲ့လျစ်လျူ။  

  

လူမျိုးစုံ အဖြာဖြာတို့၊ ဝါသနာ ဘာသာစရိုက်နှင့်၊ တိုက်နန်းစံအလံတင်လှစ်တဲ့၊ မန်းခွင်မှာ ရဟန်းသင်္ဃရာဇ်ကယ်က၊ ဆန်းစစ်ခါ ရွှေမုံကျေးတွင်မှ၊ ဂုဏ်ရွေးချယ် နယ်ခရိုင်ထိ၊ ရေးတော်ပိုင် မဟာမယ်ကယ်နှင့်၊ ထွေးစပ်လို့ ပေးအပ်လှူ၊ လေးရပ်စတူ ချိမ့်အုံး။  

  

ကျောင်းပါးတိုင် ခြံအရံမို့၊ အောင်ငါးပြန်အိမ်တရာနှင့်၊ ဗိမ္ဗသာကြည်ညိုတဲ့၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်သီရိတွင်မှ၊ ရှင်ပိလိန် ဘွဲ့တော်သတဲ့၊ ဝစ္ဆရယ် မထေရ်ကျော်ကဲ့သို့၊ ပြည်ပေါ်တွင် သည်ဆရာတော်တပါးကိုမှ၊ စည်ကားစွာ အများတကာဖူးလှာကြ၊ ရာထူးခံမှူးရံမတ်တွေနှင့်၊ ထူးမြတ်စွာ ရတနာသူဌေးတို့၊ ရပ်ဝေးမြေတာက၊ စေတနာခွေလှာညွှတ်သောကြောင့်၊ ပဒေသာ ချွေကာဆွတ်ပေရ၊ ဆွမ်းဝတ်တွေ ကုဋေဆုံမိလိမ့်၊ ပြေအလုံ ရွှေမုံတိုင်းရယ်က၊ တေဇဂုဏ် မြေတုန်၍ လှိုင်းပေလိမ့်၊ ဂိုဏ်းတော်ချုပ်ဘုန်း။

ခက်ဆစ်
------

၁။ အဏ္ဏဝါမန္ဒာဝီ = မန္ဒာကိနိ နတ်မြှစ်ကဲ့သို့ ရေရှိသောဟု အနက်ကြံမိသည်၊ မဏ္ဍာဝီ၊ ကြည်လင်သော ရေရှိသော ဟုလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။

၂။ သလ္လာဝတီ = သလ္လာဝတီမြစ်၊ ချင်းတွင်းမြစ်။

၃။ ဝေဇယန် = သိကြားမင်း၏ နန်းတော်။

၄။ ဝိဟာရ = ကျောင်း။

၅။ သိက္ခာပုဒ် = ရဟန်းတို့ကျင့်ဆောင်ရသော တရား။

၆။ ဂန္တန္တရ = ကျမ်းအဖုံဖုံ။

၇။ သင်္ဃရာဇ် = သံဃရာဇာ၊ ရဟန်းတို့၏ အကြီးအကဲ။

၈။ လေးရပ်စတူ = လေးရပ်စတူ၊ နယ်လေးရပ်။

၉။ ရှင်ပိလိန် = ပိလိန္ဒဝစ္ဆမထေရ် နတ်တို့ချစ်ရာတွင် ဧတဒဂ်ရသူ။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------