recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ထိပ်စုဖုရားထွေး** ( ၁၉၂၇ – ၂၀၀၃) သည် သီပေါမင်း၏ မြေးတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ခမည်းတော် ကိုကိုနိုင်၊ သီပေါမင်းနှင့် မိဖုရားခေါင် စုဖုရားလတ်တို့၏ စတုတ္ထသမီးတော် ဖြစ်သော မယ်တော် အသျှင် ထိပ်စုမြတ်ဖုရားကလေးတို့မှ ၂၀ ဩဂုတ် ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ သီပေါမင်း၏ မြေးတော်အရင်း ဖြစ်ကာ၊ မွေးချင်း ခြောက်ယောက် အနက် အထွေးဆုံး ဖြစ်သည်။ မွေးချင်းများမှာ တော်ဖုရားကြီး(၁၉၂၁–၁၉၄၈)၊ ထိပ်စုဖုရားကြီး(ဒေါ်စုစုခင်)၊ တော်ဖုရား၊ တော်ဖုရားငယ်၊ တော်ဖုရားကလေး (ဦးအောင်ဇေ)၊ ထိပ်စုဖုရားထွေးတို့ ဖြစ်သည်။

ပညာရေး
------

မော်လမြိုင် စိန့်ဂျိုးဇက်ကွန်ဗင့်နှင့် ရန်ကုန် မြို့မအမျိုးသမီးအထက်တန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ခဲ့သည်။ အမည်ကို မားဂရက်မင်းသမီး(Princess Margret) ဟူ၍ ပြောင်းခဲ့ရသည်။ ထိပ်စုဖုရားထွေး ၈ နှစ်သမီးအရွယ် ၁၉၃၅ တွင် စတုတ္ထသမီးတော်သည် ၄၈ နှစ်နှင့် ကံတော်ကုန်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင် ထိပ်စုဖုရာထွေးတို့ စစ်ပြေးခဲ့ရသည်။ စစ်ပြီးချိန်တွင် ရန်ကုန်၊ စိန့်ဂျိုးဇက်ကွန်ဗင့်ကျောင်းမှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အောင်မြင်သည်။ ငယ်စဉ်က အားကစားလေ့ကျင့်ခြင်း၊ ရေကူးခြင်း ဝါသနာထုံခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ တွင် ရေကူးပြိုင်ပွဲ၌ မြန်မာ့လက်ရွေးစင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ တွင် ပထမဆုံး ကျင်းပသည့် မယ်ဗမာ ပြိုင်ပွဲတွင် ဒုတိယ ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ တွင် အစ်ကိုဖြစ်သူ တော်ဖုရားကြီး ကွယ်လွန်စဉ် အားကစားလောကမှ အနားယူကာ ရသေ့ဝတ် နေထိုင်ခဲ့သည်။ ယင်းနောက် လူထွက်ကာ၊ ၁၉၅၃ တွင် အမျိုးသမီး ကိုယ်လက်ကြံ့ခိုင်ရေး သင်တန်း တက်သည်။ အမျိုးသား အားကစားရုံ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး အဖြစ် ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန အမျိုးသား ကိုယ်လက် ကြံ့ခိုင်ရေး ကောင်စီ ရန်ကုန်တိုင်း စည်းရုံးရေးမှူး အဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထိပ်စုဘုရားထွေးသည် ရစ်ချက်တော်ဘုရားမြတ်ကြီး ( တော်ဘုရားနှင့် ထိပ်စုကြီးဘုရားတို့၏ သားတော်ကြီး ) နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ခေတ်မီ အထူး အင်္ဂလိပ်ဘာသာ အင်္ဂလိပ်စကားပြောသင်တန်း ဖွင့်လှစ်၍ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ကျူရှင်ဆရာမအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

မိသားစု
-------

၁၉၆၂ တွင် တော်ဖုရားမြတ်ကြီး(‌ခ) ဦးထွန်းကျော်နှင့် လက်ဆက်သည်။ သားမောင်အောင်နိုင်ကို ဖွားမြင်သည်။ အသက် ၇၆ နှစ် အရွယ် ၂၁ ဇွန် ၂၀၀၃၊ နံနက် ၄ နာရီခွဲတွင် သင်္ကန်းကျွန်းဆေးရုံ၌ ကံတော်ကုန်သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  တင်နိုင်တိုး (February, 2013)။ *ပါလီမန်ခေတ် ‌ထင်ပေါ်ကျော်ကြား အမျိုးသမီးများ*။ မဇ္ဈိမစာပေ။ p. ၈၀။ `|date=` ရှိ ရက်စွဲတန်ဖိုး စစ်ဆေးရန် (အကူအညီ)
ဝတ်တော်သိမ်းကြိုး

ထိပ်တင်ဧကန်
-----------

ထိပ်တင်ဧကန်။ မယ့်စိတ်မှာတော်မှန်။ သွေလှန်လို့ ထူးခြားဘဲ။ မယ်စိတ်ထဲက စွဲလှာနဲ။ ။

မြဲမြဲမြဲမြဲ သာ။ သဘောငယ်သာ ကြင်ကြင်ကြင်ပလေ။ သက်လုံးငယ်သာ ခင်ခင်ခင်ပလေး။ ။

မရှောင်လေငြား။ မှန်ရုံမှန်ရုံသား။ ။

ထိပ်ထားငယ်သာကြည်။ ကြွပါလာပါမည်။ ကြံစည်ကြံစည် ကြံစည်ရောရှု။ ပျိုတော်များတစ်စုငယ်နှင့်လေး။ ။

နှီးနှောစိတ်ထားပြီး စိတ်ထားပြီး။ နှီးနှောစိတ်ထားပြီး စိတ်ထားပြီး။ နှီးနှောစိတ်ထားပြီး စိတ်ထားပြီး။ ။

သွေလှန်လို့ ထူးခြားဘဲ။ မယ့်စိတ်ထဲက စွဲလှာနဲ။ ။

မြဲမြဲမြဲမြဲသာ။ သဘောငယ်သာ ကြင်ကြင်ကြင်ပလေ။ သက်လုံးငယ်သာ ခင်ခင်ခင်ပလေး။ ။

ဘုန်းပန်းပွင့်လူ။ ယဉ်တဲ့ယဉ်တဲ့သူ။ ။

ယူတော် ယူတော် ယူတော် သွေလွှဲ။ လာမှ လာလိုဘဲ။ ။

နှီးနှောစိတ်ထားပြီး စိတ်ထားပြီး။ နှီးနှောစိတ်ထားပြီး စိတ်ထားပြီး။ နှီးနှောစိတ်ထားပြီး စိတ်ထားပြီး။ ။

သွေလှန်လို့ ထူးခြားဘဲ။ မယ့်စိတ်ထဲက စွဲလှာနဲ။ ။

မြဲမြဲမြဲမြဲသာ။ ဆန်းလှလှဘွေရှာ။ ထွေရာယဉ်မျိုး။ ပုံလာဆင့်ဆင့်တိုးပါလို့။ ထွတ်စိုးစံတော်မူလေတည့်မှ။ ထွတ်စိုးစံတော်မူ။

ကျေးဇူးတင်ပါသည်
---------------

ပြုစုထိန်းသိမ်းပေးထားသော ဂီတဝိသောဓနီ face book group အား ကျေးဇူးအထူးတင်ပါသည်။
**အဘ္ဘဒူ မာလစ်** (အာရပ်: عبد الملك‎) သည် အမေရိကန်နိုင်ငံသား ဆွန်နီမူဆလင် ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်။ အသံလွှင့်ခြင်း၊ စာရေးခြင်းတို့လည်း လုပ်ပြီး လူမှုရေးအဖွဲ့တခု၏ ဦးဆောင်သူလည်း ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ လွှမ်းမိုးမှုအရှိဆုံး မူဆလင်ပုဂ္ဂိုလ် ၅၀၀ စာရင်းတွင် (၈) ကြိမ်တိုင် ပါဝင်သည်။

ငယ်ဘဝ
-----

၁၉၅၁ ခုတွင် ပါကစ္စတန်၌ မွေးသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ချီကာဂိုမြို့သို့ ပြောင်းနေသည်။

လုပ်ဆောင်ချက်များ
-----------------

မျှတအမြင် (Sound Vision) အဖွဲ့ကို ၁၉၈၈ ခုတွင် ချီကာဂို၌ တည်ထောင်သည်။ ထိုအဖွဲ့သည် အစ္စလာမ်ရေးရာ အကြောင်းတို့ကို နိုင်ငံတကာမီဒီယာတို့တွင် ပြန့်ပွားကာ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ နားလည်မှု တိုးပွားရန် ရည်ရွယ်သည်။ ချီကာဂိုရှိ ရေဒီယိုအစ္စလာမ် (Radio Islam) ကိုလည်း ထုတ်လွှင့်သူ ဖြစ်သည်။ 

အမေရိကန် မူဆလင်အဖွဲ့အစည်း (၁၇) ခု ပေါင်းထားသော အမေရိကန် ဗမာ့အရေးတပ်ဖွဲ့ (Burma Task Force, USA) တွင် ညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ထိုအဖွဲ့သည် နိုင်ငံတကာ လူမှုရေးအဖွဲ့များ၊ လူ့အခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူများ၊ အမေရိကန် မူဝါဒဖော်သူများအား မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပေါ်နေသော လူမျိုးတုံး သတ်ဖြတ်မှုနှင့် မတရားညှင်းပန်းမှုတို့ကို အသိပေးလျက် ရှိသည်။ ဖက်ဒရယ်တရားရုံးသို့ နေရပ်မဲ့ ရိုဟင်ဂျာမူဆလင် လူနည်းစုအား လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုနှင့် စပ်လျဉ်း၍ လျစ်လျူရှုခြင်းကြောင့် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်နှင့် ဝန်ကြီးအချို့ကို ဗမာ့အရေးတပ်ဖွဲ့မှ တရားစွဲထားသည်။ သို့သော် ရန်ကုန်ရှိ အမေရိကန်သံရုံးကမူ ထိုတရားစွဲမှုကြောင့် မြန်မာအပေါ် အမေရိကန်တို့၏ မူဝါဒ ပြောင်းလဲမည်မဟုတ်ကြောင်း ဖြေရှင်းထားသည်။ 

၂၀၁၅ ခု အစောပိုင်းတွင် နော်ဝေးနိုင်ငံ၊ အော်စလိုမြို့၊ နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးစင်တာ (Nobel Peace Center) ၌ ကျင်းပသော နိုင်ငံတကာဆွေးနွေးပွဲတွင် တွဲဖက်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တက်သည်။ ထိုပွဲတွင် နိုဘယ်ဆုရှင် (၇) ဦးက မြန်မာ့မြေရှိ ရိုဟင်ဂျာတို့ အဖြစ်အပျက်မှာ ပြဋ္ဌာန်းစာအုပ်ဝင် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုဟု ထုတ်ပြောသည်။

ရေးသားသော စာအုပ်စာတမ်းများ
--------------------------

နိုင်ငံတကာရေးရာကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပြီး အောက်ပါတို့ကို ရေးသားခဲ့သည် − 

* အကြမ်းဖက်မှုနှင့် မူးယစ်ဆေးတို့အပေါ် မကျော်နိုင်သော စစ်ပွဲများ (The Unwinnable Wars on Drug and Terror)
* မူဆလင်များသည် အိမ်နီးချင်းတို့ထက် သာ၍ အေးချမ်းစွာ နေလေသည် (Muslims Are More Peaceful than Their Neighbors)
* အလ္လာ့ဝိနယနှင့် အမေရိကန်မူဆလင်တို့ ဘဝ (Sharia and Lives of Muslim Americans)
* မျက်နှာမလွှဲနိုင်စရာ မြန်မာ့ သာသနာရေးဝန်ကြီး စကားအဖြာဖြာ (Words of Burma's Religious Affairs Minister Too Serious to Ignore)
* အာဖဂန်တွေ ဘာကြောင့် ၄၄ နှစ်ပဲ သက်တမ်းရှိရသလဲ (Why Do Afghans Have a Life Expectancy of Only 44 Years?)
တဆေးသည် မှန်ဘီလူးနှင့် ကြည့်မှသာ မြင်နိုင်သည့် မှိုမျိုးဝင် အပင်အစုအဝေးဖြစ်သည်။ ထိုအပင်ကလေးတိုင်းသည် ရိုးရိုးတစ်ခုတည်းသော ဆဲလ်သာ ဖြစ်သည်။ ထိုဆဲလ်မှ အဖူးထွက်ခြင်းဖြင့် ဆဲသစ်များဖြစ်လာသည်။ ထိုသို့ အသစ်ဖြစ်လာသည့် ဆဲများသည် အများအားဖြင့် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဆက်လျက်ရှိကြသည်။ တဆေးပင် အမျိုးမျိုးရှိရာ၌ ပေါင်မုံ့ဖုတ်သမားများနှင့် အရက်ချက်သမားများ အသုံးပြုသည့် တဆေးပင်များသည် လူသိအများဆုံးဖြစ်သည်။ 

အခြားကြည့်ရန်။ ကဇော်ပေါက်ခြင်း
ထိုသေးငယ်သည့် တဆေးပင်များသည် ကော်မှုန့်နှင့် သကြားပျော်ဝင်ရည်ကို ကဇော်ပေါက်စေနိုင်ခြင်းကြောင့် အလွန်အသုံးဝင်သော ပစ္စည်းဖြစ်သည်။ ကဇော်ပေါက်ရာ၌ ဖြစ်ပေါ်သည့် အဓိကပစ္စည်းများမှာ အယ်လကိုဟော(အရက်)နှင့် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက် ဓာတ်ငွေ့တို့ဖြစ်သည်။ ပေါင်မုံ့လုပ်ရာ၌ တဆေးကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက် ဓာတ်ငွေ့သည် နယ်ထားသော မုံ့ညက်စိမ်းကို ပွထစေသည်။

ကဇော်သည် ဆန်ကိုပေါင်း၍သော်လည်းကောင်း၊ ထန်းလျက်၊ တင်လဲခဲ၊ သကာတုံးကို အရည်ဖျော်၍သော်လည်းကောင်း တဆေးနှင့် ရောစပ် ကဇော်ဖေါက်၍ရသော အရည်ဖြစ်သည်။ ယင်းကို စိမ်ရည်ဟုလည်းခေါ်သည်။ ဦးရေ လုပ်ရာတွင် ကောက်ညှင်းဆန်ကိုပေါင်း၍ တဆေးအမှုန့် တော်ရုံနှင့် ရောစပ်ပေးရသည်။ ကဇော်ပေါက်သောအခါ ရေအနည်းငယ်ရောစပ်၍ စစ်ယူလျှင် ဦးရေရသည်။ ယင်းကို လှော်ဇာရည်ဟုလည်းခေါ်၏။ စစ်ယူ၍ ကျန်ရှိသော အဖတ်ကို ကဇော်ဖတ်ဟုခေါ်၏။ 

အရက်ချက်ရာတွင် 'ဝေါ့'ခေါ် မုယောပင်ပေါက်ရည်ကို တဆေးနှင့် ကဇော်ဖေါက်ယူရသည်။ 'ဝေါ့' ၃၆ ဂါလန်ဝင် တစ်စည်လျှင် တဆေးတစ်ပေါင်ခန့် ထည့်ရသည်။ တဆေးသည် ကဇော်ဖေါက်သည့် အိုးအတွင်း၌ တိုးပွားလာရာတွင် နံ့သာရောင်ပေါက်နေသည့် အမြှုတ်များသည် အရက်၏မျက်နှာ ပြင်အထက်၌ လေးပေမြင့်သည်အထိ တက်လာသည်။ ထိုအမြှုတ်များ အနည်ထိုင်သောအခါ ပိုသည့် တဆေးကို နောင်အသုံးပြုရန်အတွက်ဖြစ်စေ၊ ရောင်းစားရန်အတွက်ဖြစ်စေ ခပ်၍ အအေးခံထားရသည်။ တဆေးသည် အပူကို ဖြစ်စေသဖြင့် 'ဝေါ့'ကို အေးအောင်လုပ်ပေးရသည်။ တဆေးကြောင့် ဓာတ်ပြောင်းလဲမှုများဖြစ်ရခြင်းမှာ တဆေးမှ ယိုထွက်လာသည့် 'အင်ဗာတေ့' နှင့် 'ဇိုင်းမေ့'ပစ္စည်းများကြောင့်ဖြစ်သည်။

တဆေးသည် 'အက်စကိုမီစီတီး'ခေါ် မှိုမျိုးစုတွင် ပါဝင်၏။ အခြေအနေသာကောင်းလျှင် ထိုမှိုမျိုးသည် အလွန်ကြီးထွားလွယ်သည်။ ကြီးထွားရန် အခြေအနေမကောင်းလျှင် ထိုမှိုမျိုး၏ ဆဲလ် အတွင်း၌ မျိုးမှုန်များဖြစ်လာပြီးလျှင် ဆဲလ် သည် ရှုံ့သွားသည်။ ထိုအခါ ဆဲ၏အခွံသည်လည်း ပျက်စီးသွားလေသည်။ ဆဲ၏ အခွံပျက်စီးသည်နှင့် မျိုးမှုန်များကို လေက သယ်ဆောင်သွားသည်။ ပိုးကောင်နှင့် အခြားတိရစ္ဆာန်တို့၏ ခန္ဓာကိုယ်တွင် ထိုမျိုးမှုန်များကပ်၍ လိုက်ပါသွားခြင်းကြောင့် မျိုးမှုန် ပျံနှံ့သွားနိုင်သည်။ သကြား သို့မဟုတ် ကော်မှုန့်ပါသည့် ပစ္စည်းတစ်ခုခုသည် စိုလျက် လေထဲတွင် လွတ်လပ်စွာရှိလျှင် တဆေးမျိုးမှုန်များ ကျရောက်လာလျှင် သကြားသည် ကဇော်ပေါက်လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာနိုင်ငံဘာသာပြန်စာပေအသင်း (၁၉၆၀)။ "*တဆေး*"။ in စွယ်စုံကျမ်းစာတည်းအဖွဲ့ (ed.)။ *မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း*။ **၄** (ပထမအကြိမ် ed.)။ ဟေဇယ်၊ ဝပ်ဆင်နှင့် ဗိုင်းနေး ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း၊ အင်္ဂလန်။: စာပေဗိမာန်။ pp. ၄၀၀၊ ၄၀၁။

|  |  |
| --- | --- |
| Authority control | 
* LCCN: sh85149060
* NDL: 00566076
* NKC: ph122058

 |
**သံကူကွန်ကရစ်**ဆိုသည်မှာ ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြုရသော လုပ်ငန်းဖြစ်သည်။ အာစီ (RC) Reinforced Concrete ဟုလည်း ခေါ်ကြပြီး မြန်မာလို သံကူအားဖြည့် ကွန်ကရစ်ဟု သုံးနှုန်းကြသည်။
သံကူကွန်ကရစ်၏ အခြေခံသဘောတရားမှာ ဆွဲဆန့်အားကို ခံနိုင်သော သံချောင်းနှင့် ဖိနှိပ်အားကို ခံနိုင်သော ဘိလပ်မြေကွန်ကရစ်တို့ကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုခြင်းပင် ဖြစ်သည်။

သမိုင်း
-------

ခရစ်တော်မပေါ်မီ နှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းက ရောမလူမျိုးများသည် Vesuvius မီးတောင်မှ ရသော မီးတောင်ပြာနှင့် ဖောက်ထုံး ရောပြီး Pozzolana ဟုခေါ်သော အင်္ဂတေတစ်မျိုးကို အဆောက်အဦးတွေဆောက်လုပ်ရာမှာ အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု အထောက်အထားများ တွေ့ရှိရပါသည်။

အင်္ဂတေကို အဆောက်အဦးဆောက်လုပ်ရာတွင် သမိုင်းတစ်လျှောက် ပုံစံအမျိုးမျိုးနှင့် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ နှစ်ကာလကြာလာတာသည်နှင့်အမျှ အင်္ဂတေသွန်းလုပ်သော နည်းစနစ်များ အဆင့်ဆင့်တိုးတက်ပြောင်းလဲလာခဲ့သော်လည်း အားနည်းချက်တစ်ခုကတော့ ရှိနေပါသေးသည်။ ထိုအားနည်းချက်မှာ အင်္ဂတေသည် ဖိနှိပ်ခံနိုင်အား (Compression Strength) အလွန်ကောင်းသော်လည်း ဆွဲဆန့်ခံနိုင်အား (Tensile Strength) အလွန်နည်းပါးခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ အင်္ဂတေတုံးတစ်တုံးကို အားနှင့် ဖိနှိပ်ချမယ်ဆိုလျှင် အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ မကွဲမကြေနိုင်ပေမယ့် သားရေပင် ကဲ့သို့ ဆွဲဆန့်လိုက်လျှင် အလွယ်တကူကြေမွပျက်စီးသွားတတ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် အင်္ဂတေလောင်းသောအချိန်မှာ စတီးချောင်း Tensile Strength ကောင်းသော အရာတစ်ခုကို ထည့်သွင်းတည်ဆောက်လာကြသည်။ ကွန်ကရစ်၏ အားသာချက်ဖြစ်သော Compression Strength နှင့် စတီး၏ အားသာချက် Tensile Strength နှစ်ခုစလုံးကို ပေါင်းစည်းပေးလိုက်သလို ဖြစ်သွားပါသည်။

𝗥𝗖 ကို ပထမဦးဆုံးစတင်တည်ဆောက်ခဲ့တာကတော့ Jean-Louis Lambot ပဲဖြစ်ပါတယ်။ Lambot ဟာ သူ့ရဲ့ ကွန်ကရစ်လှေငယ်လေးတွေတည်ဆောက်ရာမှာ ခံနိုင်ရည်အားပိုမိုကောင်းမွန်စေဖို့ သံချောင်းတွေ၊ သံဇကာတွေ ထည့်သွင်းတည်ဆောက်ခဲ့တယ်လို့ အထောက်အထားတွေအရတွေ့ရှိရပါတယ်။ သူကတော့ သမိုင်းမှာ 𝗥𝗖 ကို ပထမဆုံး တည်ဆောက်အသုံးပြုခဲ့သူလို့ အမည်တွင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သူ့ရဲ့နာမည်က သိပ်မတွင်ကျယ်ခဲ့ပါဘူး။ 𝗥𝗖 ကို အဆောက်အဦးတည်ဆောက်ရာမှာ ပထမဦးဆုံး စတင်အသုံးပြုခဲ့သူကတော့ ပြင်သစ်လူမျိုး François Coignet ပါပဲ။ အထောက်အထားတွေနဲ့ စွယ်စုံကျမ်းတွေမှာ Coignet ရဲ့နာမည်ကသာ ပိုပြီးအရာတွင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သူလည်း 𝗥𝗖 ရဲ့ အသုံးဝင်ပုံ၊ အားသာချက်တွေကိုသိလို့ဆိုတာထက် ပါရီမြို့ Charles Michles အရပ် ခြံအမှတ် ၇၂ မှာ သူဆောက်နေတဲ့ လေးထပ်တိုက်ကလေး ပုံမပျက်သွားအောင်ဆိုပြီးတော့ ကွန်ကရစ်ထဲ စတီးချောင်းတွေ ထည့်သွင်းတည်ဆောက်ရာက 𝗥𝗖 သမိုင်းအစပြုခဲ့တာပဲဖြစ်ပါတယ်။ 

၁၈၅၄ ခုနှစ်မှာ အင်္ဂလိပ်ဆောက်လုပ်ရေးသမား William B. Wilkinson က ကွန်ကရစ်ရဲ့ Compression Strength အားသာချက်နဲ့ Steel ရဲ့ Tensile Strength အားသာချက်နှစ်ခုကိုပေါင်းစည်းဖို့ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ 𝗥𝗖 ကို ပထမဆုံးစတင်အသုံးပြုခဲ့ပါတယ်။ Coignet က ၁၈၅၃ မှာ ဆောက်လုပ်ခဲ့တာဖြစ်လို့ Wilkinson ထက် တစ်နှစ်စောပါတယ်။ အဲဒီကနေစပြီးတော့ Steel ထုတ်လုပ်တဲ့နည်းပညာတွေ အဆင့်မြင့်လာသလို 𝗥𝗖 တွေလည်း ပိုမိုအဆင့်မြင့်လာကြတာ ဒီနေ့အထိပါပဲ။

  

တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် သံကူကွန်ကရစ်လုပ်ငန်းသည် အရေးပါသော လုပ်ငန်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ သံကူကွန်ကရစ်လုပ်ငန်းတစ်ခုတွင် ပါဝင်ရသည့် သံချောင်းအရွယ်အစား၊ အရေအတွက်နှင့် အကွေးပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုးတို့ကို လုပ်ငန်းလိုအပ်ချက်နှင့်အညီ ပုံထုတ်အင်ဂျင်နီယာများက တွက်ချက်ပုံထုတ်ပေးရသည်။ ထုတ်ပေးသော ပုံစံအတိုင်း မှန်ကန်တိကျစွာ လုပ်နိုင်ရန်အတွက် သံချီသံကွေးပညာတတ်သော အလုပ်သမားများလိုအပ်ပေသည်။ သံကူကွန်ကရစ် လုပ်ငန်းတွင် -

1. မြေတူးလုပ်သားများ၊
2. ပန်းရံလုပ်သားများ၊
3. လက်သမားများ
4. သံချီသံကွေးလုပ်သားများ လိုအပ်ပေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  သံချီသံကွေးသင်တန်းမှတ်စု
**ကိသာဂေါတမီထေရီ**မှာ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်တွင် သင်္ကန်း ခေါင်းပါးစွာ ခြိုးခြံ၍ ကျင့်ကြံနိုင်ခြင်းကြောင့် လူခစီဝရဓာရန ဧတဒဂ်အရာဖြင့် ချီးမြှောက်ခြင်းခံရသော ဘိက္ခူနီရဟန္တာမ ဖြစ်သည်။ ကိသာဂေါတမီသည် ပဒုမုတ္တရဘုရားရှင် လက်ထက်တော်ကစ၍ ပါရမီဆည်းပူးခဲ့ရာ ကဿာပဘုရားရှင် လက်ထက်တော်တွင် ကိလီမင်းကြီး၏ သမီးတော်ခုနစ်ပါးအနက် ဓမ္မာမင်းသမီး 
ဖြစ်လာသည်။ ဂေါတမ မြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်တွင် သာဝတ္ထိပြည် သူဌေးကြီးတစ်ဦး၏ သမီးဖြစ်လာသည်။ အမည်မှာ ကိသာဂေါတမီဟု တွင်သည်။ 

အရွယ်ရောက်သော် မိဘများ ဆင်းရဲသွားသဖြင့် ဆင်းရဲ ပင်ပန်းစွာ နေရသည်။ ထိုအချိန်တွင် သာဝတ္ထိပြည်ရှိ သူဌေးကြီးတစ်ဦးသည်လည်း သူ၏ ပိုင်ဆိုင်သော ရွှေ၊ ငွေများ အားလုံး မီးသွေးဖြစ်ကာ ဆင်းရဲသွားသည်။ ထိုအခါ မိတ်ဆွေတစ်ဦး၏ အကြံပေးချက်အရ ထိုက်တန်သူနှင့် တွေ့လျှင် မီးသွေးများ ရွှေငွေအဖြစ်သို့ ပြန်၍ ပြောင်းလဲလာမည်ဟု 
ယုံမှတ်ကာ ထိုသူဌေးကြီးသည် မီးသွေးများကို ဈေးတွင် ဆိုင်ခင်း၍ ရောင်းချသည်။

တစ်နေ့သ၌ ကိသာဂေါတမီသည် ဈေးသို့သွားရာ ထို 
သူဌေးဟောင်း၏ဆိုင်မှ မီးသွေးများကို ရွှေများအဖြစ်နှင့်သာ တွေ့မြင်ရသဖြင့် 'ဤရွှေများကို ကုန်အောင် ဘယ်သူ ဝယ်နိုင်ပါမည်နည်း'ဟု ဆိုင်ရှင်သူဌေးအား မေးမြန်းမိသည်။ ထိုအခါ 
သူဌေးဟောင်းသည် ဘုန်းကံရှိသူကို တွေ့ရပြီဟု ဝမ်းသာစွာ ကိသာဂေါတမီ၏ နေရပ်များကို မေးမြန်း၍ မိမိ သားကြီးနှင့် ထိမ်းမြားရန် စီစဉ်သည်။ ကိသာဂေါတမီ၏ လက်နှင့်ကိုင်ခဲ့သော မီးသွေးများအားလုံးသည်လည်း ရွှေစင်အတိ ပြန်၍ ဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့ဖြင့် ကိသာဂေါတမီသည် သူဌေးသားနှင့် လက်ထပ်ရလေသည်။

သို့သော် နောက်များမကြာမီ သူဌေးကတော် ယောက္ခမကြီးမှာ ရက်စက်ငြိုငြင်တတ်သဖြင့် များစွာ စိတ်မချမ်းမသာ ဖြစ်ရလေသည်။ ထိုနောက် အချိန်ကာလကြာသော် သားတစ်ယောက်ကို ဖွားမြင်ရာ သားငယ်ကလေးမှာ သုံးလေးနှစ်အရွယ်တွင် သေဆုံးသွားသည်။ ထိုအခါ ကိသာဂေါမတမီသည် သားငယ်ကို ချစ်ခြင်း၊ ယောက္ခမတို့အိမ်တွင် စိတ်ဆင်းရဲခြင်း ပြင်းထန်မှုတို့ကြောင့် ရူးသွပ်ကာ သားငယ်အလောင်းကို ချီပိုး ပြေးလွှား၍ 
နေတော့သည်။

ထိုအခါ ပညာရှိတစ်ဦးက ကိသာဂေါတမီအား သင်၏ 
သားငယ်ကို ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားက အသက်ရှင်အောင် ကုသပေးနိုင်လိမ့်မည်ဟု တရားရစိမ့်သောငှာ မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ညွှန်လိုက်၏။ ကိသာဂေါတမီလည်း ဝမ်းမြောက်စွာဖြင့် သားငယ်အလောင်းကိုပိုက်၍ မြတ်စွာဘုရားထံတော်သို့ သွားလေသည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် ကိသာဂေါတမီကို မြင်သောအခါ ကယ်တင်လို၍ ပရိယာယ်ဖြင့် လူမသေဘူးသော အမျိုးအိမ်မှ မုန်ညင်းဆီကို ရအောင်ရှာယူခဲ့လျှင် အသက်ရှင်အောင် ပြုလုပ်ပေးမည်ဟု မိန့်တော်မူသည်။

ကိသာဂေါတမီသည် လူမသေသော အမျိုးအနွယ်အိမ်မှ 
မုန်ညင်းဆီကို ရရှိရန် တစ်အိမ်တက်ဆင်း လှည့်လည် ရှာဖွေသည်။ ထိုသို့ ရှာဖွေရာတွင် လူမသေဘူးသော အိမ်ဟူ၍ မတွေ့ရသည့်ပြင် ကြင်နာသော လူတစ်ယောက်က လူမသေသေးဘူးသောအိမ်ကို ရှာဖွေ၍ အဘယ်အခါမျှ တွေ့နိုင်မည်မဟုတ်ကြောင်း ပြောပြလေသည်။ ထိုအခါမှ ကိသာဂေါတမီသည် 
သတိရကာ မသေခြင်းဟူသည်မရှိဘဲ လူအားလုံးကား သေတတ်သော သဘောတရားရှိကြောင်းကို ဆင်ခြင်စဉ်းစားမိ၍ သားငယ်အလောင်းကို စွန့်ပစ်လိုက်ပြီးလျှင် မရဏနုဿတိ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို စီးဖြန်းသည်။

ထိုနောက် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ရောက်သောအခါ မြတ်စွာဘုရားက မုန်ညင်းဆီရပြီလောဟု မေးသည်။ ကိသာဂေါတမီလည်း မိမိသံဝေဂရပုံကို လျှောက်ထား၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားက တရားဟောပြော၍ သောတပတ္တမဂ်ကိုရကာ ရဟန်း 
ပြုလေသည်။

တစ်နေ့သ၌ ဆီမီးကိုအကြောင်းပြု၍ ခန္ဓာချုပ်ငြိမ်းသော သဘောတရားကို ထင်မြင်ကာ ဝိပဿနာဉာဏ်ရ သည်။ ထိုနောက် ရဟန္တာဖြစ်တော်မူရာ ကောင်းမွန်သောသင်္ကန်းကို မတပ်မက်ဘဲ ပံ့သုကူသင်္ကန်းကိုသာ ဆင်းရဲခံ၍ ဝတ်ဆင် 
တတ်သောကြောင့် မြတ်စွာဘုရားက လူခစီဝရဓာရနဧတဒဂ်ဘွဲ့ထူးဖြင့် ချီးကျူးခြင်း ပြုတော်မူသည်။

ထိုမှစ၍ ကိသာဂေါတမီထေရီအဖြစ် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့လေသည်။
[1]

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)
**ကိဖ် ဟဲရင်း** **Keith Allen Haring** (၄ မေ ၁၉၅၈ - ၁၆ ဖေဘဝါရီ ၁၉၉၀)သည် ၁၉၈၀ ပိုင်းရှိ နယူးယောက်မြို့၏ လမ်းယဉ်ကျေးမှုအတွက် အနုပညာသမား နှင့် လူမှုရေး လှုပ်ရှားသူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ မွေးဖွားခြင်း၊ သေဆုံးခြင်း၊ ကာမဆက်ဆံခြင်း နှင့် စစ်ပွဲများသည် ဟဲရင်း၏ အဓိက သရုပ်ဖော်ရေးဆွဲမှုများဖြစ်ပြီး၊ သူ၏ ရေးဆွဲမှုများသည် ၂၀ရာစုနှစ်တွင် အနုပညာခေတ်ကာလ၌ ကျယ်ပြန့်စွာ အသိအမှတ်ပြုခံရသည်။

အစောပိုင်းကာလ နှင့် ပညာရေး
--------------------------

ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်၊ ရိဒင်းမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး၊ ကဇ်မြို့တွင် သူ၏ မိခင်ဖြစ်သူ ဂျွန်းဟဲရင်း နှင့် ဖခင်ဖြစ်သူ အလန် ဟဲရင်း (ကာတွန်းရေးဆွဲသူ) တို့နှင့်အတူ ကြီးပြင်းခဲ့သည်။ ညီမငယ်သုံးဦးလည်းရှိပြီး၊ ကေ၊ ကဲရင်၊ နှင့် ခရစ္စတင်တို့ဖြစ်ကြသည်။ ဟဲရင်းသည် ငယ်စဉ်ကတည်းက ပန်းချီအနုပညာကို စိတ်ပါဝင်စားခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၁၉၇၆ မှ ၁၉၇၈ ခုနှစ်အထိ စီးပွားဖြစ် အနုပညာ ဘာသာရပ်ကို ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်၏ အနုပညာကျောင်းတစ်ခုဖြစ်သည့် The Ivy School of Professional Art ၌ လေ့လာစည်းပူးခဲ့သည်။ ထို့နောက် စီးပွားဖြစ် အနုပညာမှ၊ အချော အနုပညာ ဘာသာရပ်သို့ ပြောင်းလည်းသင်ကြားခဲ့သည်။

အသက် ၁၉ နှစ်အရွယ်သာရှိသေးသည့် ဟဲရင်းသည် နယူးယောက်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ပြီးနောက်၊ ထိုမြို့ရှိ ဂရက်ဖတီ အနုပညာကို စိတ်ဝင်စားလာခဲ့ပြီး၊ School of Visual Arts၌ အနုပညာဘာသာရပ်ကို ဆက်လက်စည်းပူးခဲ့သည်။

သေဆုံးခြင်း
-----------

ကိဖ် ဟဲရင်းသည် အေအိုင်ဒီအက်စ် နှင့်ဆက်နွယ်နေသည့် ရောဂါဖြင့် ဖေဘဝါရီ ၁၆ ၁၉၉၀၌ သေဆုံးခဲသည်။ 

မဒ္ဒေါနားမှ သူ၏ နယူးယောက်မြို့တွင် ဖျော်ဖြေမည့် Blond Ambition World Tour အား ဟဲရင်း၏ ဘဝအသိအမှတ်ပြုခြင်း၊ ဂုဏ်ပြုခြင်းအနေဖြင့် ပွဲမှ ရရှိသည့် အမြတ်ငွေအားလုံးကို အေအိုင်ဒီအက်စ် ရန်ပုံငွေအဖွဲ့များသို့ လှုဒါန်းခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတို့တွင် AIDS Project Los Angeles နှင့် amfARမှလည်း အလှုငွေများရရှိခဲ့သည်။ ထိုဖြစ်စဉ်ကိုလည်း သူမ၏ အမှန်တရား သို့ ရဲရင့်ခြင်းဆိုသည့် မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်တွင် ထည့်သွင်းပြသခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဟဲရင်း၏ လက်ရာများကို Red Hot Organization မှ အေအိုင်ဒီအက်စ် နှင့် အေအိုင်ဒီအက်စ် အကြောင်း လူအများ သတိပြုမိစေရေးအတွက် ရန်ပုံငွေရှာဖွေနိုင်ရန် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ Red Hot Organization ၏ ပထမဆုံး သီချင်းအခွေ နှစ်ခုဖြစ်သည့် *Red Hot + Blue* နှင့် *Red Hot + Dance*တို့တွင် တွေ့ရှိနိုင်ပြီး၊ ကျန်ထွက်ရှိသည့် အခွေကာဗာများတွင်လည်း ဟဲရင်း ရေးဆွဲမှုများကို အသုံးပြုခဲ့သည်။

၁၉၉၂ အိဒ်စ် ရန်ပုံငွေ သီချင်းငွေဖြစ်သည့် *Red Hot + Dance*တွင် ဟဲရင်း၏ လက်ရာ အသုံးပြုထားပုံကို တွေ့ရစဉ်

ကိုးကား
-------

1. ↑
**မြေနီကုန်းလမ်းဆုံ**သည် ရန်ကုန်မြို့ရှိ စီးပွားရေးအချက်အချာကျသော နေရာတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဆူးလေးဘုရားအဝိုင်းပြီးလျှင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ အများအပြားတည်ရှိရာနေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။

တည်နေရာ
-------

မြေနီကုန်းလမ်းဆုံ၊ ရန်ကုန်မြို့၊ မြန်မာနိုင်ငံ။
လမ်းဆုံး၏ မြောက်ဘက်တွင် ဒဂုံစင်တာ ရှော့ပင်းမောလ်နှင့် အရှေ့ဘက်တွင် ဂမုန်းပွင့် ရှော့ပင်းစင်တာနှင့် တောင်ဘက်တွင် ပဒုမ္မာပန်းခြံနှင့် ပန်းခြံငယ်လေးတစ်ခု တည်ရှိသည်။

ဝန်းကျင်ရှိ အဆောက်အဦများ
------------------------

မြေနီကုန်းလမ်းဆုံသည် ရန်ကုန်ပုံစံ နယူးယောက် တိုင်းမ်စကွဲယားကဲ့သို့ပင်။ LCD TV ဖြင့်ပြသထားသော ကြော်ငြာဘုတ်တစ်ခုအပါအဝင် ကြော်ငြာဘုတ်များစွာကို ချိတ်ဆွဲထားသည်။ ဒဂုံစင်တာ ရှော့ပင်းမောလ်သည် ရန်ကုန်မြို့၏ အရှုပ်ထွေးဆုံးသော ရှော့ပင်းမောလ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ပြည်လမ်းနှင့် ဗားဂရာလမ်းဆုံတွင် တည်ရှိသည်။ အချို့သော ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီများသည် တခါတရံတွင် ဒဂုံစင်တာ၌ ရိုက်ကူးရေးများ ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ မြေနီကုန်းပလာဇာသည် ဒဂုံစင်တာနှင့် ဂမုန်းပွင့် ရှော့ပင်းစင်တာအကြားတွင်ရှိသည်။ ပဒုမ္မာပန်းခြံသည် ပန်းခြံငယ်လေးသာဖြစ်သည်။ ထိုအနီးရှိအမည်မသိ ပန်းခြံငယ်မှာလည်း ပန်းခြံအစစ်ကဲ့သို့မဟုတ်ပေ။ သို့သော် ထိုပန်းခြံ၌ ရေပန်းနှင့် ရေအိုင်ငယ်လေးတစ်ခုရှိသည်။

သမိုင်း
-------

၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ဒဂုံစင်တာ ရှော့ပင်းမောလ်၌ ဗုံးပေါက်ကွဲမှုဖြစ်ခဲ့ပြီး ရန်ကုန်မြို့တွင် ဒဂုံစင်တာအပါအဝင် ပေါက်ကွဲမှုလေးခု ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ရာ ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် လူ ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့ရသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑
2. 1 2 3
3. ↑  .
4. ↑  "Bomb blasts rock Burmese capital"၊ 7 May 2005။ 16 September 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
ထိပ်တင်ဆန်း
ထိပ်တင်ဆန်းသည် မန္တလေးမြို့မ အပျော်တမ်း တူရိယာ အဖွဲ့အသင်းကြီး၏ မန်နေဂျာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီး ပင်တိုင်အဆိုတော်တစ်ယောက် ဖြစ်သည်။ 

ထိပ်တင်ဆန်းသည် မန်းစည်ပင်တေးဂီတကိုလဲ စတင်တည်ထောင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး ဂီတမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံဂီတအစည်းအရုံး(မန္တလေးတိုင်း)တွင်လဲ တိုင်းတွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ မြို့မနှင့်အတူ စီးရီးများစွာထွက်ရှိခဲ့ပြီး ပရိသတ်အကြိုက် သီချင်းများစွာ သီဆိုခဲ့သူလဲ ဖြစ်သည်။

သူ၏စတိုင်
---------

မန္တလေးတွင် ထိပ်တင်ဆန်းအား တွေ့လိုက်လျှင် သူ၏ ဝတ်စားပုံသည် သူများနှင့်မတူ တမူထူးခြားနေ၏။ ဘိတ်သိပ်ဆရာ မင်္ဂလာဆောင် သွားမည့်ပုံစံနှင့် တူနေသည်။ တစ်ခါတစ်လေ ထိုအဝတ်အစားများနှင့် စက်ဘီးစီးပြီးသွားတာ တွေ့ရတတ်သည်။ မြန်မာဆန်လှသည်။ အလှူများ၊ မင်္ဂလာဆောင်များတွင် မြန်မာသီချင်းများကို ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် ဆိုနိုင်သည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

၂၀၀၉-ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၁ဝရက် မွန်းလွဲပိုင်း မန္တလေးမြို့ နန်းတော်ရှေ့ရှိ နေအိမ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်မှာ အသက် (၆၃)နှစ်ရှိပြီဖြစ်ပြီး သမီးငယ်တစ်ဦး ကျန်ရှိခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်အထိ အနုပညာတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး မန်းစည်ပင်တေးဂီတက အနားယူပြီးနောက်တွင် မြို့မအသင်းကြီးမှာပင် တစ်စိုက်မတ်မတ် ပါဝင်လှုပ်ရှား ဆောင်ရွက်သွားခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ။ 22 February 2020 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  17 January 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**ဆာ တောမတ်စ် ရှောင်ကွန်နရီ** (အင်္ဂလိပ်: **Thomas Sean Connery**; ၂၅ ဩဂုတ် ၁၉၃၀ –၃၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀) သည် စကော့လူမျိုး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်နှင့် ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်သူ တစ်ဦးဖြစ်ပြီး အကယ်ဒမီဆု တစ်ခု၊ ဘက်ဖ်တာဆု နှစ်ခု နှင့် ရွှေကမ္ဘာလုံးဆု ၃ ခု ကို ရရှိခဲ့ဖူးသူ ဖြစ်သည်။

ငယ်ဘဝ
-----

ရှောင်ကွန်နရီသည် စကော့တလန်နိုင်ငံ၊ အီဒင်ဘာယာမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သူဖြစ်ပြီး ဖခင်သည် ကုန်တင်ထရပ်ကားမောင်းသူ ဖြစ်သည်။ ရှောင်သည် ငယ်စဉ်ကပင် အလွန်ဆင်းရဲစွာ နေထိုင်ခဲ့ရသူဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ဘဝ၌ပင် အလုပ်မျိုးစုံ လုပ်ကိုင်ဘူးသည်။ ပန်းရံတပည့် အဖြစ် အုတ်ခဲခွဲခြင်း၊ အင်္ဂတေ လောင်းခြင်းအလုပ်များကို၎င်း၊ အသုဘခေါင်းများ ဆေးသုတ်သည့် အလုပ်ကို၎င်း လုပ်ကိုင်ခဲ့ဘူးသည်။ အသက် (၁၅)နှစ်အရွယ်တွင် ဖခင်နှင့်အတူ ကုန်တင်ကား စတင်မောင်းနှင်ခဲ့ရသည်။

ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်
------------------

ရှောင်ကွန်နရီသည် ၁၉၆၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၃ ခုနှစ် အတွင်း ဂျိမ်းစ်ဘွန်း ရုပ်ရှင် ၇ ကားတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သဖြင့် ဂျိမ်းစ်ဘွန်းမင်းသား အဖြစ် လူသိများသည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ရှောင်ကွန်နရီသည် အန်တပ်ရှေဘယ် (The Untouchables) ရုပ်ရှင်ကားဖြင့် အကောင်းဆုံး ဇာတ်ပို့ အကယ်ဒမီဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ ဂျိမ်းစ်ဘွန်းကားများတွင် သာမကဘဲ အခြားနာမည်ကျော် ရုပ်ရှင်ကားများ ဖြစ်သော ရက်ဒ်အောက်တိုဘာ သင်္ဘော အား ရှာဖွေခြင်း (The Hunt for Red October)၊ ကုန်းမြင့်သား (Highlander)၊ အင်ဒီယာနာဂျုန်းနှင့် နောက်ဆုံး ခရူးဆိတ် အစရှိသော ရုပ်ရှင်ကားများတွင်လည်း ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် နိုက်အဖြစ် သူကောင်းပြုခံခဲ့ရသည်။ ရှောင်ကွန်နရီသည် ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် အသက်ရှင်နေသူများထဲမှ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဆွဲဆောင်မှု အရှိဆုံးသူ အဖြစ် ပီးပဲလ်မဂ္ဂဇင်းမှ ရွေးချယ်ခဲ့သည့် အပြင် ၁၉၉၉ ခု အသက် ၆၉ ခုနှစ်တွင် ရာစုနှစ်အတွင်း လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဆွဲဆောင်မှု အရှိဆုံးသူ အဖြစ် ပရိသတ်မှ မဲပေးရွေးချယ်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ကိုရင်မော်၊ ကမ္ဘာ့ရုပ်ရှင်ကြယ်ပွင့်များ၊ စာ-၁၄၆
မြေနန်း(သေနတ်)ဝန်
-----------------

မြေနန်းသေနတ်ရာထူးကို မြေနန်းဝန်ဟူ၍သာ ယေဘုယျခေါ်ဆိုကြသည် ။ မြေနန်းဝန်သည် ရွှေနန်းတော်ကြီးနှင့် အြခားဌာနများ တဲ ၊ ကန္နား ၊ပြဿဒ် ၊ မဏ္ဍပ် ၊ တန်းဆောင် ၊ နန်းတော်ဆောင် ၊ အိမ်တော်များ၌ အခမ်းအနားပြင်ဆင်ရေး နှင့်စပ်လျင်းသော တာဝန်များကို လုပ်ဆောင်ရသည် ။ မြေနန်းဝန်၏ လက်အောက်တွင် မြေနန်းစာရေးများကိုလည်း သီးခြားထားရှိသည် ။ ကုန်ဘောင်ခေတ်ဦးကာလက မြေနန်းဝန်နှင့်မြေနန်းသေနတ်ဝန်ရာထူးကို သီးခြားထားရှိသည် ။ ထိုစဉ်က မြေနန်းဝန်မှာလောကီ ၊ လောကုတ္တရာနှင့် စပ်ဆိုင်သော အခမ်းအနားများတွင် လွှတ်တော်မှဆင့်ဆိုသော အမိန့်စာချွန်အတိုင်း ကော်ဇောကမ္ဗလာ စသည်တို့အား ရွှေတိုက်တော်မှ ထုတ်ယူခင်းကျင်းပေးကြရ၏ ။ ယင်း မြေနန်းဝန်ရာထူးကို ညောင်ရမ်းခေါတ် ၂၄ စက်တင်ဘာ၁၅၉၈ ရက်စွဲပါ အမိန့်တော်၌ အစောဆုံးတွေ့ ရှိရသည် ။
ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလ မြေနန်းသေနတ်ဝန်ရာထူးမှာ မြေနန်းစောင့်လက်နက်ကိုင် တပ်ဖွဲ့ဝင်များအား ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲရေး တာဦဝန်ကို အဓိကထမ်းဆောင်ရသည် ။ သို့သော် ကုန်းဘောင်ခေတ်လယ်ပိုင်းမှ စ၍ ရာထူးနှစ်ခုမှာ ရောပြွမ်းသွားဟန်ရှိ၏ ။ မြေနန်းဝန်သည်ပင် မြေနန်းသေနတ်အစုသားများကိုပါ ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲရေးတာဝန် ယူခဲ့ရသည် ။

မြေဒူးမင်းလက်ထက်
----------------

မြေဒူးမင်း ( ဆင်ဖြူရှင် ) ( ၁၇၆၃ - ၁၇၆၆ ) လက်ထက် မြေနန်းဝန်အြဖစ် ဘယနန္ဒသူအား ခန့်အပ်ခဲ့သည် ။ သူသည် ၁၅ စက်တင်ဘာ ၁၇၆၄ ခုနျစ်တွင် ဖွဲ့စည်ခဲ့သည့် လက်ဝဲရံတိုင် ဦးစီသော သွေးသောက်အဖွဲ့၌ ပါဝင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည် ။ သို့သော် ၅ စက်တင်ဘာ ၁၇၆၉ ခုနှစ်တွင် စန္ဒပူရိ( လင်းဇင်း )မှ သမီးကညာဆက်သသောအခါ ယင်းအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်သူ မြေနန်းဝန်အြဖစ် ဓမ္မမင်းရဲကို တွေ့ရှိရသည် ။ မြေနန်းဝန်ဓမ္မမင်းရဲသည် သမီးကညာတက်သရန် မဂင်္လာအခါတော်ကို လျှောက်တင်ခဲ့ရသည့် ပညာရှိ မှူးမတ်ဖြစ်ပြီး ယင်းသို့ လျှောက်တင်ခဲ့မှုကြောင့်လည်း ဆုလာဘ်များရရှိခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရ၏။ မြေဒူးမင်းလက်ထက် နှောင်းပိုင်းကာလ ၁၇၇၄ ခုနှစ်တွင် ယိုးဒယားသို့ စစ်ချီတက်တိုက်ခိုက်စဉ် မြေန်းသေနတ်ဝန် ကျော်စွာရွှေတောင်နော်ရထာ ဦးစီးသော တပ်တစ်တပ်လိုက်ပါ စစ်မှုထမ်းခဲ့ရ၏ ။

မြေနန်းဝန်အပြောင်းအလဲ
---------------------

ဗဒုံမင်း ( ဘိုးတော်ဘုရား ) ( ၁၇၈၃ -၁၈၁၉ ) လက်ထက် ၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၉၅ ခုနှစ်တွင် သမီးတော်မိတ္တီလာ မင်းသမီးအား ကွမ်းခွံမဂင်္လာ အခမ်းအနားကျင်းပရာ မြေနန်းဝန် နေမျိုးဇေယကျော်စွာတက်ရောက်ခဲ့သည် ။ သို့သော် ၁၈၀၇ ခုနှစ် ၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဆင်ဖြူတော်ဆက်သသောအခါ၌မှု အခမ်းအနားသို့တက်ရောက်ခဲ့သူ မြေနန်းဝန်မှာ ပျံချီရွှေတော်ကျော် ဖြစ်ကြောင်းတွေ့ရှိရ၏ ။
စစ်ကိုင်းမင်း ( ဘြကီးတော် ) ( ၁၈၁၉ - ၁၈၃၇ ) လက်ထက် ၁၈၂၁ - ၂၂ ခုနှစ်များတွင် မြေနန်းဝန်မဟာမင်းလှသာဂသူဦးဆောင်သော အဖွဲ့အား ဗုဒ္ဓဂယာသို့ လှူဖွယ်ဝတ္ထုများနှင့်တကွ သွားရောက်စေခဲ့၏ ။ မြေနန်းဝန်နှင့် အမှာတော်ရေး ဦးရွှေလူး တို့ဦးဆောင်သော အဖွံသည် ဗုဒ္ဓဂယာ၌ ကျောက်စာရေးထိုးစိုက်ထူ ခဲ့ကြသည် ။

ရတနာပုံခေတ်
-----------

မင်းတုန်းမင်း ( ၁၈၅၃ -၁၈၇၈ ) လက်ထက် အစောပိုင်းကာလတွင် မင်းလှမင်းထင်ကျော်စွာအား မြေနန်းဝန်အရာခန့်အပ်ခဲ့သည် ။ ၁၈၅၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် အာသာဖယ်ရာတို့သံအဖွဲ့ အမရပူရသို့ လာရောက်ခဲ့စဉ်က မြေနန်းဝန်မင်းလှမင်းထင်ကျော်စွာ ကြိုဆိုရေးအဖွဲ့နှင့်အတူ ကြိုဆိုနှုတ်ဆက်ခဲ့သည် ။ မင်းတုန်မင်းလက်ထက် နှောင်းပိုင်းကာလတွင် မြေနန်းဝန်အြဖစ် သံတော်ဆင့် ဦးမောင်မောင်လေးအား ခန့်အပ်ခဲ့၏ ။ မြေ နန်းဝန်ဦးမောင်မောင်လေးသည် ရေနံချောင်းမြို့စား ဝန်ကြီးဦးရွှေစိုး၏ သားဖြစ်ပြီး သီပေါမင်းနန်းတက်စကာလ ၁၈၈၀ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လအတွင် ကွယ်လွန်သွားသည် ။ ဦးမောင်မောင်လေး၏ မင်းပေးဘွဲ့ အမည်မှာမဟာမင်းလှသခင်္ယာ ဖြစ်သည် ။ ကွယ်လွန်စဉ်က အသက် ၂၇ နှစ်အရွယ်သာရှိပါသေးသည် ။ သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် မြေနန်းဝန်မောင်မောင်လေးကွယ်လွန်သွားပြီး နောက်မြေနန်းဝန်ရာထူးဆက်လက်ခန့်ခဲ့ဟန်မတူပေ ။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၅)သုတ် ရှိပါသည်။

အညတရရဟန်း၏ လျှောက်ထားချက်အရ ဘုရားရှင်က အကျဉ်းချုပ်ဒေသနာတော် ဟောတော်မူသည်။ ယင်းအကျဉ်းချုပ်ဒေသနာတော်ကို အညတရရဟန်းက "မိမိ အကျယ်အားဖြင့် သိပါကြောင်း" လျှောက်ထားရာ၊ ဘုရားရှင်က မေးတော်မူသဖြင့် အညတရရဟန်းက "ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို အာရုံပြု၍ (ရာဂစသည်တို့) ကိန်းသည်ရှိသော် ထိုကိန်းသောရာဂတို့ဖြင့် ရာဂကြီးသူ, ဒေါသကြီးသူ, မောဟကြီးသူ" ဟုခေါ်ဝေါ်ရပုံ၊ (ရာဂစသည်တို့) မကိန်းလျှင် ရာဂကြီးသူ စသည်ဖြင့် အခေါ်ဝေါ် မခံရပုံ"ကို လျှောက်ထားရာ ဘုရားရှင်က "ဤအတိုင်းရှုမှတ်ရမည်" ဟု သာဓုသုံးကြိမ်ခေါ်တော်မူ၍ မိန့်ကြားတော်မူပုံ၊ အညတရရဟန်း ရဟန္တာဖြစ်ပုံကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

---

အညတရရဟန်းက "ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် တစ်ပါးပါးကို အာရုံပြု၍ (ရာဂစသည်)ကိန်း၏၊ ထိုတရားသည် ကိန်းသောတရားနှင့်တကွ ပျက်စီး၏။ ထိုပျက်စီးသော ကိန်းသောတရားဖြင့် (ရာဂကြီးသူစသည်ဖြင့်) ခေါ်ဝေါ်ပညတ်ခြင်းသို့ရောက်၏၊ (ရာဂ စသည်) မကိန်းလျှင် ထိုတရားသည် ကိန်းသောတရားနှင့်တကွ မပျက်စီး၊ ထိုသို့ မပျက်စီးသော တရားဖြင့် (ရာဂကြီးသူစသည်ဖြင့်) ခေါ်ဝေါ် ပညတ်ခြင်းသို့ မရောက်ပါ" ဟု လျှောက်ထားရာ ဘုရားရှင်က သာဓုသုံးကြိမ် ခေါ်တော်မူပြီး "ဤအတိုင်း မှတ်ရမည်" ဟု ဟောတော်မူသဖြင့် တရားကျင့်သုံးရာ အညတရရဟန်း ရဟန္တာဖြစ်ပုံကို ဟောပြသည့်သုတ်။

---

အညတရရဟန်းက လျှောက်ထားသဖြင့် ဘုရားရှင်က "ဝေဒနာအမျိုးအမည်၊ ဝေဒနာဖြစ်ကြောင်း၊ ဝေဒနာဖြစ်ကြောင်း အကျင့်၊ ဝေဒနာချုပ်ရာ၊ ဝေဒနာချုပ်ရာသို့ ရောက်ကြောင်း အကျင့်၊ ဝေဒနာ၏ သာယာဖွယ်၊ ဝေဒနာ၏ အပြစ်၊ ဝေဒနာမှ ထွက်မြောက်ရာတို့ကို" ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

အညတရရဟန်းအား "ဗြဟ္မစရိယဟူသည် အဋ္ဌင်္ဂိကအရိယာမဂ်, ဗြဟ္မစရိယ ပရိယောသာနသည် ရာဂ, ဒေါသ, မောဟတို့ ကုန်ခြင်းပင်တည်း" ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

အညတရရဟန်းအား "ရာဂ, ဒေါသ, မောဟတို့ကို ပယ်ဖျောက်ရာသည် နိဗ္ဗာန်ဖြစ်သည်။ အာသဝေါတရားတို့၏ ကုန်ရာလည်း ဖြစ်သည်၊ "အမတ" ဟူသည် ရာဂ, ဒေါသ, မောဟတို့ကုန်ရာ နိဗ္ဗာန်ပင်ဖြစ်သည်။ အမတသို့ သွားရောက်ကြောင်း လမ်းစဉ်သည် အဋ္ဌင်္ဂိကအရိယာမဂ်သာ ဖြစ်သည်" ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၂၊၂၈-၉။ သံ၊မြန်၊၂၊၂၈-၉။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၄၅။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-ခန္ဓသံယုတ္တ၊ ၄-နတုမှာကဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။
2. ↑  -သံ၊၂၊၂၉-၃၀။ သံ၊မြန်၊၂၊၂၉-၃၀။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၄၅။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-ခန္ဓသံယုတ္တ၊ ၄-နတုမှာကဝဂ္ဂ၊ စတုတ္ထသုတ်။
3. ↑  -သံ၊၂၊၄၃၀။ သံ၊မြန်၊၂၊၄၂၅။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ သဠာယတနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၂-ဝေဒနာသံယုတ္တ၊ ၃-အဋ္ဌသတပရိယာယဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။
4. ↑  -သံ၊၃၊၇။ သံ၊မြန်၊၃၊၇။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-မဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-အဝိဇ္ဇာဝဂ္ဂ၊ ဆဋ္ဌသုတ်။
5. ↑  -သံ၊၃၊၇။ သံ၊မြန်၊၃၊၈။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-မဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-အဝိဇ္ဇာဝဂ္ဂ၊ သတ္တမသုတ်။
6. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**ကလဘားဇွန်**သည် တဂ္ဂလော့ပြည်မတောင်ပိုင်းဟု လူသိများပြီး ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေ ၄-က အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤနယ်မြေ၌ ဘတန်ဂက်၊ ခဗိုက်၊ လဂန္န၊ ကွေဇွန်နှင့် ရီဇယ်ဟူသော ပြည်နယ် ၅ ခုပါပြီး လုစနာမြို့ကြီးလည်း ရှိသည်။ ဖိလစ်ပိုင်၏ လူနေအထူထပ်ဆုံးနယ်မြေဟု အာဏာပိုင်များက ၂၀၁၅ ခုတွင်ကောက်သော စာရင်းများအရ သိရသည်။ လူဦးရေ ၁၄.၄ သန်းရှိသည်။ နေပြည်တော်နယ်မြေနောက် ဒုတိယလူနေအထူထပ်ဆုံးဖြစ်သည်။

နေပြည်တော်နယ်မြေ၏အရှေ့တောင်ဘက်တွင်ရှိပြီး အနောက်ဘက်၌ မနီလာပင်လယ်အော်၊ အရှေ့ဘက်၌ ဘီကိုးနယ်မြေနှင့် လမွန်ပင်လယ်အော်၊ တောင်ဘက်၌ တာရာဘက်ပင်လယ်အော်နှင့် စီဘူယန်ပင်လယ်၊ မြောက်ဘက်တွင် အလယ်လူဇွန်တို့ တည်နေသည်။

ယခင်က မီမာရိုပါနယ်မြေ၊ ဪရိုရာပြည်နယ်နှင့်နေပြည်တော်နယ်မြေဖြစ်သော မနီလာမြို့ကြီးမှ နယ်မြေအတော်များများ ကလဘားဇွန်တွင် ပါပြီး တဂ္ဂလော့တောင်ပိုင်းဟူ၍ သမိုင်းဝင်နယ်မြေကြီးဖြစ်သည်။ ၂၀၀၂ ခုရောက်မှ နယ်မြေပြန်ခွဲထားသည်။

ကလဘားဇွန်၏သမိုင်းကိုကောက်လျှင် ရှေ့သို့ အတော်သွားရမည်။ ဖိလစ်ပိုင်၌ အစောဆုံးတွေ့ရသော လဂန္နအိုင်ဘေးမှရသည့် ၁၀ ရာစုလာ လဂန္နကြေးပြားစာလွှာတွင် နေရာအမည် ၃ ခု ပါလေရာ ကလဘားဇွန်လည်း အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ကိုလိုနီလက်အောက်ခံဘဝ၌ ဖိလစ်ပိုင်၏သမိုင်းဝင်ပုဂ္ဂိုလ်တို့ ပေါ်ထွက်ရာဖြစ်ပြီး ဖိလစ်ပိုင်၏အာဇာနည်ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ဂျိုဆေးရီဇော်မှာ ဤနယ်မြေရှိ ကလံဘမြို့မှာ ဖွားလေသည်။
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**မီးလှုံမှု။**

အမှုသည်—**ရဟန်းအများ။**

ရဟန်းများကို မြွေကိုက်ခြင်း
---------------------------

ရဟန်းတို့သည် ဆောင်းအခါ၌ အခေါင်းရှိသောသစ်တုံးကြီးကို မီးရှို့၍ မီးလှုံကြကုန်၏၊ ထိုသစ်ခေါင်း၌ရှိသော မြွေဟောက်သည် မီးပူ (လောင်အပ်)သည် ဖြစ်၍ ထွက်လာပြီးလျှင် ရဟန်းတို့ကို လိုက်လေတော့၏၊ ရဟန်းတို့လည်း ခြေဥုးတည့်ရာ ပြေးကြလေတော့၏၊ ဤအကြောင်းကြောင့်—

**"ယော ပန ဘိက္ခု ဝိသိဗ္ဗနာပေက္ခာ ဇောတိ သမာဒဟေယျဝါ သမာဒဟာပေယျဝါ၊ ပါစိတ္တိယံ"။**

ဟု မူလပညတ်ကိုထားတော်မူရလေသည်။ ထို့နောက်ရဟန်းတို့သည် ဆီမီးထွန်းခြင်း၌၎င်း, သပိတ်ဖုတ်ခြင်း, ချွေးအောင်းခြင်းကိစ္စဝယ် မီးတောက်စေခြင်း၎င်း, မီးတင်းကုပ် (ရေနွေးစသည် ကျိုရာဌာန)၌၎င်း, မီးမမွှေးကောင်း မီးမထည့်ကောင်းဟု အယူရှိကြသဖြင့် ဗုဒ္ဓရှင်တော်ကိုလျှောက်ကြ လေရာ "အဂိလာနော အညတြ တထာရူပပစ္စယာ"ပုဒ်တို့ကို ထည့်၍ အနုပညတ် ထပ်တော်မူရပြန်သည်။

မြန်မာပြန်
----------

အကြင်ရဟန်းသည် ဂိလာနမဟုတ်ဘဲ လှုံခြင်းကို ရှုငဲ့သည် (လှုံလိုသည်) ဖြစ်၍ မီးတောက်စေထိုက်သော အကြောင်းကို ကြဉ်၍ မီးကို ကိုယ်တိုင်မူလည်း တောက်စေအံ့၊ သူတပါးကိုမူလည်း တောက်ပါစေဟု စေခိုင်းအံ့၊ ထိုရဟန်းပါစိတ်အာပတ်သင့်၏။

မှတ်ချက်
--------

ဤသိက္ခာပုဒ်အရ ဂိလာနမဟုတ်သူ (ပကတိကျန်းမာနေသူ)ဖြစ်လျက် မီးလှုံဘို့သက်သက်ဖြင့် မီးမမွှေးကောင်း, သူများ မွှေးပြီးသားကိုလည်း တောက်အောင် ထင်းမထည့်ကောင်း မီးမထိုးကောင်းဟုမှတ်၊ ညအခါ မီးထွန်းခြင်း ဂိလာနဖြစ်၍ မီးလှုံဘို့အတွက် မီးထည့်ခြင်း သပိတ်ဖုတ် ရေနွေးကျို ဆွမ်းချက်ကိစ္စအတွက် မီးမွှေးပေးခြင်း ခြင်္သေ့သစ်ကျား စသော ဘေးရန်အတွက် မီးထည့်ခြင်း မီးထိုးခြင်း စသည်ကား အပ်ပါ၏။ သို့သော် ရဟန်းကိုယ်တိုင် မီးမွေးရာ၌ မီးလောင်ပြီး မဟုတ်သော မြေပေါ်၌၎င်း မြက်သစ်ပင်ရှိသော မြေပေါ်၌၎င်း မမွေးကောင်းဟု သတိပြုပါ။ မိမိကမခိုင်းဘဲ သာမဏေစသူတို့ ထည့်ထားသော မီးကိုလည်း လှုံကောင်းပါ၏၊ သို့သော် မီးငြိမ်းနေသည်ကို တောက်လာအောင် မမှုတ်ကောင်း, ထင်းထိုး၍လည်း မပေးကောင်းဟု သတိပြုပါ။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
ကြွက်တက်ခြင်း(Cramps)သည် လူ၏ခန္ဓာကိုယ်မှ ကြွက်သားများ ပင်ပန်းသွား၍ တင်းလွန်းကာ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဝေဒနာဖြစ်သည်။
အားကစားသမားများ အထူးသဖြင့် ဘောလုံးသမားများ ဖြစ်တတ်သည်။ အိမ်မှာနေရင်း၊ ကြွက်တက်တာတွေလည်း အများကြီးရှိသည်။ ခြေသလုံးနှင့် ပေါင်က ကြွက်သား အဖြစ်များဆုံးဟု သိရသည်။ အလွန်မတန် နာလှသည်။ အိပ်နေရင်း နာတာမျိုးသည် ခြေ-လက်ကို အညောင်းဆန့်ရာမှ ကြွက်သားမျှဉ် နည်းနည်းမှာ နာလာခြင်းဖြစ်သည်။ အသက်ကြီးသူတွေ အဖြစ်များသည် ဆိုသော်လည်း ဆယ်ကျော်သက်တွေလည်း ဖြစ်တာပါသည်။ အေးသည့်အချိန် ပိုဖြစ်တတ်သည်။

အဝလွန်ခြင်း၊ ရေနှင့် ဓာတ်ဆား နည်းသွားခြင်း၊ ရာသီ-သွေးဆုံး၊ ဟော်မုန်း နည်းသွားခြင်း၊ သွေးအလျှောက် နည်းခြင်း၊ အာရုံကြော-ကြွက်သား တခုခုဖြစ်ခြင်း၊ Statins (ကိုလက်စထော) ကျဆေး၊ ဆီးချိုကျဆေးနှင့် လည်ပင်းကြီးဟော်မုန်း နည်းသူ တွေမှာလည်း ဖြစ်တတ်ပါသေးသည်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန်၊ ဆား အစားနဲလျှင်၊ ချွေးထွက်များလျှင် ကြွက်သားများ နာတတ်သည်။

ကုသနည်း
-------

ကြွက်တက်လျှင် ဖြစ်သည့်ကြွက်သားကို တအားတင်းအောင် လုပ်ပေးပါ။ ခြေသလုံးဖြစ်ရင် ခြေမကို အပေါ်ဆန့်ပေးသင့်သည်။ တအားနှိပ်တာမျိုး၊ ဆန့်ပေးတာမျိုး လုပ်ပေးပြီးလျှင် ကြွက်သားကို သူ့အကြောအတိုင်း ခပ်ဖော့ဖော့ဆက်နှိပ်ပေးပါ။
ဆရာဝန်များနှင့် ကူသောလူများထက် ခံရသောလူက ဘာလုပ်ပေးလျှင် ကောင်းမယ်ဆိုတာ ပိုသိသည်။ 
နာသည့်နေရာ နှိပ်ပြီးတာနှင့် အေးတာကပ်ပါ။ ရေ၊ ORS ဓာတ်ဆားရည် တိုက်ပါ။ ရေသောက် မနည်းပါနှင့်။ ဘယ်အားကစား လုပ်လုပ်၊ သွေးပူအောင် အရင်လုပ်ပါ။ ဘာဘဲလုပ်လုပ် ပြင်းပြင်းထန်ထန် မလုပ်ခင်၊ ဖြေးဖြေး-မှန်မှန် လုပ်ပါ။

Paracetamol, Ibuprofen, Diclofenic ဆေး။ ကြွက်တက်ခြင်းကို Quinine (ငှက်ဖျားဆေး) အပြင် Naftidrofuryl, Dihydropyridine, Phenylalkylamine ဆေးများနှင့်လည်း ကုနိုင်သည်။

အစားအစာ
-------

အုန်းရည် တလုံး-နှစ်လုံး သောက်လိုက်ပါ။ ရေနွေးကြမ်း အမြဲသောက်ပါ။
ရေနွေးနှင့် ရေချိုးသင့်သည်။ ဓတ်ဆား ကြွယ်ဝသော အစာများ စားသုံးရမည်။ (ကယ်လ်စီယမ်) ကြွယ်သော ပင်လယ်ငါး၊ ဒိန်ခဲ၊ တို့ဖူး၊ မုံလာစိမ်း။ (ပိုတက်ဆီယမ်) ကြွယ်တာတွေက အုန်းရည်၊ ငှက်ပြောသီး၊ ဆီးသီး၊ လိမ်မော်သီး၊ စပျစ်သီး၊ ဖရုံ၊ ဟင်းနုနွယ်၊ ဒိန်ချဉ်၊ ကွမ်းသီးဂေါ်ဖီထုပ်၊ အာလူး၊ ပဲသီးတောင့်၊ မုံလာဥချို။

ကာကွယ်နည်း
----------

ကြွက်တက်တတ်သူများ အိပ်လျှင် ခြေထောက်အောက်က အခုအခံ ထားသင့်သည်။ အိပ်ပျော်နေတုံး ခြေမ-ခြေထောက် အောက်စိုက်နေရင် ဖြစ်တတ်သည်။ မအိပ်ခင် ဘယ်မှမရွေ့သော လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ပေးသင့်သည်။ အကောင်းဆုံးက ခြေသလုံးများကို ဆုပ်နယ်ခံပြီးမှ အိပ်လျှင် ဇိမ်လည်းကျပြီး ကြွက်လည်း မတက်နိုင်ပါ။

ကိုးကား
-------

(Dr. တင့်ဆွေရေးသားသည့် ကြွက်တက်ခြင်း)
**ကြွက်သေတစ်ခု အရင်းပြု** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခုဖြစ်သည်။

ရှင်းလင်းချက်
-------------

ကြွက်သေတစ်ကောင်ကို အရင်းအနှီးပြု၍ ချမ်းသာလာသကဲ့သို့ အနည်းငယ်မျှသော အရင်းအနှီးကိုအမှီပြုလျက် တစတစတိုးပွားလာအောင်ပြုကာ ချမ်းသာကြွယ်ဝခြင်းအဖြစ်သို့ရောက်ရှိလာသော အဖြစ်အပျက်ကို တင်စားပြောဆိုရာတွင် သုံးသည်။

ဤစကားပုံ၏ ဗျုပ္ပတ် (အကြောင်းရင်း)မှာ စူဠသေဋ္ဌိဇာတ်တော်လာ ကောင်းကင်နက္ခတ်ဂြိုဟ်အသွားအလာ၊ အတိတ်၊ နိမိတ်များအားလုံးကို ကြည့်ရှုကောက်ယူနိုင်စွမ်းရှိသော စူဠသေဋ္ဌိသူဌေးကြီး၏ နန်းတော်သို့အခစားဝင်ရန် အလာ နန်းတော်အဝင်လမ်းရှိကြွက်သေတစ်ကောင်ကို မြင်မိ၍ နက္ခတ်နှင့်ယှဉ်ကြည့်ကာ "အင်း ဉာဏ်ပညာနဲ့ပြည့်စုံသူ ဆိုရင် ဒီကြွက်သေကို အရင်းပြုပြီး အလုပ်တစ်ခုလုပ်လိုက်ရင် ဧကန် ကြီးပွားချမ်းသာလိမ့်မယ်" ဟု ထုတ်ပြောလိုက်သည့် စကားကို ကြားမိသော ဉာဏ်ပညာနှင့် ပြည့်စုံသည့် ဆင်းရဲသားတစ်ယောက်က ကြွက်သေကို ယူပြီး ဈေးမှာရောင်း၊ ရသောငွေကို တင်လဲဝယ်၊ ရေထည့်၊ လာသမျှသူများကို တင်လဲကျွေး၊ ရေတိုက်သဖြင့် ပန်းများရ၊ ထိုပန်းများကို ရောင်းသောအခါ ငွေထပ်ရ … အစရှိသဖြင့် ပွားလာရာ နောက်ဆုံးအမြတ်ငွေ အသပြာ နှစ်သိန်းအထိ ရရှိသွားသောအခါ ကျေးဇူးသိတတ်သူဖြစ်၍ သူဌေးကြီးကို ငွေတစ်သိန်း သွားရောက် ကန်တော့၍ အကြောင်းစုံရှင်းပြရာ သူဌေးကြီးက အလွန်သဘောကျပြီး သမီးနှင့် လက်ထပ်ပေးကာ ပစ္စည်းဥစ္စာများပါလွှဲပေးပြီး သူဌေးဘွဲ့ပါ ချီးမြှင့်လိုက်ခြင်းအကြောင်းပင်ဖြစ်သည်။ ဆင်းရဲသားသည် ထိုနေ့မှစ၍ စူဠသေဋ္ဌိ သူဌေးကြီးကို အမှီပြုကာ ကြီးပွားလာရသူဖြစ်သဖြင့် စူဠန္တေဝါသိကသူဌေးဟု အမည်တွင်လာ၏။

မူလရင်းမြစ်
-----------

* "**ကြွက်သေတစ်ခု၊ အရင်းပြု**၍၊ ကြွယ်မှုတတ်ဆုံး၊ သူဌေးထုံးကို၊ နှလုံးမူလျက်၊ ကြံစည်နက်၍၊" [၈၆၅] လောသာ \* ၁၈။
* "**ကြွက်သေတစ်ခု အရင်းပြု**ဆိုသည့်စကားပုံကို သတိပြုပြီး ဆန်ကို မုန့်အမျိုးမျိုးလုပ်၍ ရောင်းချခြင်းအားဖြင့် အမြတ်အစွန်းကို ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။" [၁၂၉၃] ဒဂုန်၊ ၁၂၊ ၁၃၆။ ၂၄၁။

ကျမ်းကိုး
---------
**ကြွက်နို့** (အင်္ဂလိပ်: Wart) ဆိုသည်မှာ Human papilloma virus (HPV) ခေါ်သော (ဗိုင်းရပ်စ်)ကြောင့် ဖြစ်ကြသည်။ ထိုပိုးများသည် အမျိုးပေါင်း ၁ဝ⁠ဝ ကျော် ၂ဝဝ ရှိသည်။ တစ်ကိုယ်လုံးမှာ ကြွက်နို့ပေါက်တတ်သည်။ ကူးတတ်သည်။ အထူးသဖြင့် လိင်လမ်းကြောင်း(ပါးစပ်၊ မွေးလမ်းကြောင်း၊ စအို)များမှာ ဖြစ်သည့် ကြွက်နို့က ပိုပြီးကူးတတ်သည်။ ထို့ကြောင့် အကာအကွယ်မဲ့ အတူနေထိုင်ခြင်းကို ရှောင်ပါ။ တချို့မှာ အပြင်ကနေ မသိနိုင်တဲ့ ကြွက်နို့ရှိနေတတ်ပြီး သူများကို ကူးစက်နိုင်သည်။

တချို့ကြွက်နို့များသည် အလိုလို ပျောက်သွားနိုင်သည်။ ဒါပေမဲ့ ပျောက်မှာဘဲဆိုပြီး စောင့်မနေဘဲ ကုဖို့တိုက်တွန်းပါသည်။ ကုသနည်းကလဲ ကြွက်နို့ပေါက်တဲ့နေရာ မတူရင် မတူပြန်ပါ။ ဆေးမြီးတိုနည်းတွေကို အားမပေးလိုပါ။ အလွယ်ဝယ်ရတဲ့ ဆေးတွေဆိုတာ အာမခံချက် မရှိပါ။ အသားတွေကို စားပစ်မယ့် အက်စစ်ဓာတ် အဆများလွန်းတာတွေ ဖြစ်တတ်သည်။ အထူးသဖြင့် မျက်နှာနဲ့ လိင်လမ်းကြောင်းမှာ ပေါက်တာမျိုးဆိုရင် ပိုဆိုးသွားပါလိမ့်သည်။

အရေပြားအထူကုဆရာဝန်တွေက အကောင်ဆုံးကုသပေးနိုင်သည်။ မြင်တာနဲ့ ရောဂါကိုသိသည်။ လိုအပ်ရင် Biopsy အသားစဖြတ်ပြီး စစ်ဆေးမည်။ ကြွက်နို့တွေက ဆေးမကုဘဲလဲ ပျောက်နိုင်တာရှိသည်။ အထူးသဖြင့် ကလေးတွေမှာ ဖြစ်ရင်။ လိင်လမ်းကြောင်းမှာမဟုတ်ရင် ဘာမှ စိုးရိမ်စရာမလိုပါ။

1. Cantharidin ဆေးလိမ်းပေးနည်း။ အပူဖူးလေးထွက်မယ်။ တပါတ်နေရင် သေသွားတဲ့ကြွက်နို့ကို ခြစ်ထုတ်ပြစ်မယ်။ ဒီဆေးလိမ်းကာစ ဘယ်လိုမှ မခံစားရပေမယ့် ၃-၄ နာရီ ကြာလာရင် နာလာပါမယ်။ ဆေးလိမ်း ပြီးရင် တစ်ရက်တိုင်တိုင် ပတ်တီးစည်းပေးထားတာ ပိုကောင်းပါတယ်။ Cantharidin နဲ့ ရောထားတဲ့ ဆေးမျိုး ဆိုရင် ၂ နာရီကြာရင် ပတ်တီး ဖြည်ပေးရပါမယ်။
2. Liquid nitrogen ဆိုတာ ကြွက်နို့ကို အေးခဲသွားစေတဲ့ ဆေးကုနည်း Cryotherapy ဖြစ်ပါတယ်။ ၂ ကြိမ်ကနေ ၄ ကြိမ် ရက်ခြားပြီး လုပ်ပေးရပါတယ်။ ၁ ပါတ်ကနေ ၃ ပါတ်ပဲ ကြာမှာပါ။
3. Electrosurgery and curettage လျှပ်စစ်နည်း။ ခြေထောက်မှာဖြစ်တာကို သုံးလေ့ရှိတယ်။ ပြီးတဲ့နောက် ခြစ်ပြစ်ပေးမယ်။
4. Excision ခွဲစိတ်ဓားနဲ့ ခွဲထုတ်နည်း။
5. Laser လေဆာနည်းနဲ့ Chemical peels ဓာတုအခွံခွါနည်းတွေကို ခက်ခဲတဲ့ကြွက်နို့တွေအတွက် သုံးနိုင်သည်။
6. Salicylic acid အပြင်းစား + Tretinoin + Glycolic acid တွေသုံးတယ်။ ခြေ-လက်တွေမှာ ပေါက်တာမျိုးကို လိမ်းပေးရင်ရပါတယ်။ နေ့တိုင်း ရက်ကြာကြာ လိမ်းရပါမယ်။ ရေချိုးပြီးနောက် အရေပြားက ခပ်စို⁠စိုလေး ရှိနေတုံး ဆေးလိမ်းတာ ပိုထိရောက်ပါတယ်။ နောက်ထပ် ရေတစ်ခါ မချိုးခင် ကျောက်တုံးကြမ်းလေးနဲ့ ပွတ်တိုက်ပြီး သေနေတဲ့ အရေပြားလွှာကို ရှင်းထုတ် ပစ်ရပါဦးမည်။
7. Bleomycin ဆေးထိုးနည်း။ ကင်ဆာကိုကုတဲ့ဆေးဖြစ်တယ်။ ဘေးထွက်-ဆိုးကျိုးတော့ရှိမယ်။ ဥပမာ ခြေသည်းလက်သည်းပျက်စီးနိုင်သည်။
8. Immunotherapy ခုခံအားဆေးနည်း။ Diphencyprone (DCP) ဆေးသုံးတယ်။ Interferon (အင်တာဖရွန်) ထိုးဆေးလဲသုံးသည်။

အလားအလာ
-------

ကြွက်နို့ဖြစ်စေတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ကတော့ မသေပါ။ ပြန်ဖြစ်နိုင်သည်။ တနေရာမှာ အသစ်ပေါ်မယ်။ ကြွက်နို့ကို တစ်နည်းနဲ့ မရရင် နောက်တစ်နည်းသုံးပြီး ကုရတတ်ပါတယ်။ အပြီးတိုင် ပျောက်သွားတာရှိသလို ပြန်လဲ ဖြစ်တတ်သည်။ လိင်လမ်းကြောင်းကြွက်နို့က ပိုပြီး ပြန်ဖြစ်တတ်သည်။

ကိုးကား
-------
ကိန်းမြို့အား မောရစ်ကန်လမ်းမှ ယာရာဘာကျွန်းဆွယ် နောက်ခံဖြင့် မြင်ရပုံ
ကိန်းမြို့သည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ ကွင်းစလန်ပြည်နယ် မြောက်ဘက်စွန်းပိုင်းရှိ ဒေသဆိုင်ရာ မြို့တော် တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ၁၈၇၆ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ကွင်းစလန်းပြည်နယ်၏ ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဝီလီယမ် ဝယ်လင်တန် ကိန်း ကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဟော့ကင်ဆန်မြစ် ရွှေတွင်းဒေသသို့ ဦးတည် သွားလာကြသော သတ္တုတွင်း တူးသူ များ အတွက် ရည်ရွယ် ဆောက်လုပ်ခဲ့သော်လည်း ဒေါက်ဂလပ် ဆိပ်ကမ်းမှ တဆင့် သွားလာနိုင်သော ပိုမို လွယ်ကူသော လမ်းကို တွေ့ရှိပြီးသည့် အခါတွင် တိုးတက်မှု ယုတ်လျော့လာခဲ့သည်။

နောက်ပိုင်းတွင် သင်္ဘောဆိပ်နှင့် ရထားလမ်း ဆုံရာ မြို့အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ပတ်ဝန်းကျင် ကမ်းရိုးတန်း ဒေသနှင့် အေသာတွန် တေဘယ်လန်း ဒေသတို့မှ ကြံ၊ ရွှေ နှင့် အခြားသတ္တုများ၊ တွင်းထွက်ပစ္စည်းများ နှင့် လယ်ယာထုတ်ကုန်များ တင်ပို့ရာ အဓိကမြို့ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ အားဖြင့် ၁၅၀,၉၂၀ ဦး ရှိသည်။

ကိန်းမြို့သည် ကားလမ်းအားဖြင့် ဘရစ်စဘိန်းမြို့ မှ ၁,၀၅၆ မိုင် (၁,၇၀၀ ကီလိုမီတာ) အကွာအဝေးခန့် တွင် ရှိပြီး ဆစ်ဒနီမြို့မှ ၁,၅၀၄မိုင် (၂,၄၂၀ ကီလိုမီတာ) ခန့် အကွာ တွင် ရှိသည်။ မဟာသန္တာကျောက်တန်းကြီး နှင့် ကွင်းစလန်းပြည်နယ် မြောက်ဖျားသို့ သွားလာလိုသူတို့ အတွက် ခရီးလမ်း အစနေရာ အဖြစ် တည်ရှိသည်။
ဆရာတော်လောင်းလျာသည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေကြီး မြင်းမူမြို့နယ်၊ ကန်ဖျားရွာ ခမည်းတော် ဦးဝိုင်း၊ မယ်တော် ဒေါ်စိန်ဥတို့မှ ၁၂၈၅ ခုနှစ် တပေါင်းလဆန်း ၃ ရက်(သောကြာနေ့)တွင် ဖွားမြင်သော သားရတနာဖြစ်သည်။

ရှင်ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူခြင်း
--------------------------------------

ဆရာတော်လောင်းလျာသည် ၁၂၉၃ ခုနှစ် တပေါင်းလဆန်း ၁၃ ရက်၊ ကန်ဖျားရွာကျောင်း ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တနန္ဒိယကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ မိဘဘိုးဘွားတို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟဖြင့် ရှင်သာမဏေအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ၁၃၀၄ ခုနှစ် တပေါင်းလပြည့်ကျော် ၅ ရက်(ကြာသပတေးနေ့) နံနက် ၈ နာရီ မိနစ် ၂၀ တွင် ခွက်ခွင်းကျောင်း ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တသောဏာဘိဝံသကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြုလျက် ကန်ဖျားရွာ ကျောင်းခဏ္ဍသိမ်၌ မိဘနှစ်ပါးတို့၏ ပစ္စာယာနုဂ္ဂဟဖြင့် ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။

ပရိယတ္တိစာပေ သင်ယူဆည်းပူးတော်မူခြင်း
------------------------------------

ဆရာတော်သည် ရွာဦးကျောင်းဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တနန္ဒိယ၊ ဘဒ္ဒန္တဥက္ကံသ၊ ဘဒ္ဒန္တပဏ္ဍိတ၊ ခွက်ခွင်းကျောင်း ဘဒ္ဒန္တသောဏာဘိဝံသ၊ မန္တလေးမြို့ မဟာဝိသုဒ္ဒါရုံတိုက် ဘဒ္ဒန္တဇာနေယျဗုဒ္ဓိ၊ ဘဒ္ဒန္တသုဝဏ္ဏဇောတိဘိဝံသ၊ ဘဒ္ဒန္တအာနန္ဒပဏ္ဍိတာဘိဝံသ၊ ဘဒ္ဒန္တဝါသဝါဘိဝံသ၊ မစိုးရိမ်တိုက်သစ် ဘဒ္ဒန္တဝိစိတ္တာဘိဝံသ၊ ဘဒ္ဒန္တစန္ဒောဘာသာဘိဝံသစသော ဆရာတော်များထံတွင် ပရိယတ္တိစာပေများကို သင်ယူတော်မူခဲ့သည်။

စာပေပို့ချခြင်းနှင့် သာသနာရေး အားပေးဆောင်ရွက်တော်မူခြင်း
--------------------------------------------------------

ဆရာတော်သည် မန္တလေးမြို့ မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံတိုက်တွင် ကထိကအဖြစ် ၄ နှစ်၊ မဟာသိပ္ပံကျောင်းတွင် ၁၉၇၆ ခုနှစ်မှစ၍ ယနေ့ထိ ငယ်၊ လတ်၊ ကြီး စာဝါများကို ပို့ချလျက် ဘုန်းတော်ကြီးသင် ပညာရေးကျောင်းကိုလည်း ၂၃ နှစ်တိုင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၃၄၂ ခုနှစ်မှ ၁၃၅၁ ခုနှစ်အထိ သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ် ဝိနည်းဓိုရ်၊ မြို့နယ်သံဃနာယကအဖွဲ့ဝင်၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး သံဃနာယကအဖွဲ့ (ရွှေကျင်)ဥက္ကဋ္ဌ၊ သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်၊ ကျိုက္ကဆံစေတီ၊ ရန်မျိုးအောင် စေတီဂေါပကအဖွဲ့၊ တိပိဋကဓမ္မရက္ခိတအဖွဲ့၊ ကျောင်းထိုင်ဘုန်းကြီးသင်တန်းကျောင်း(ရန်ကုန်) ဂေါပကအဖွဲ့၊ မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်၊ ရွှေဥမင်ဓမ္မသုခတောရရိပ်သာကြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ဗုဒ္ဓဘာသာ အဖွဲ့ချုပ်ကြီးတို့၏ ဩဝါဒါစရိယဆရာတော်၊ ၂၀၁၀ ခုနှစ်မှစ၍ နိုင်ငံတော် ဩဝါဒါစရိယဆရာတော်အဖြစ် သာသနာ့တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်တော်မူခဲ့သည်။

ဘွဲ့တံဆိပ်တော် အလှူခံရရှိတော်မူခြင်း
------------------------------------

ဤသို့လျှင် သာသနာတော်အကျိုး သယ်ပိုးဆောင်ရွက်တော်မူသော လဇ္ဇိပေသလ သိက္ခာကာမပရိယတ္တိဆေက၊ ပဋိပတ္တိမာမက စသော ဂုဏ်တို့နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော ဆရာတော်အား နိုင်ငံတော်အစိုးရက ၁၃၆၀(၁၉၉၉) ခုနှစ်တွင် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘွဲတံဆိပ်တော်မြတ်ကိုလည်းကောင်း၊ ၁၃၆၇(၂၀၀၆) ခုနှစ်တွင် အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက ဘွဲတံဆိပ်တော်ကိုလည်းကောင်း ဆက်ကပ် လှူဒါန်းပူဇော်ခဲ့သည်။

ဘဝနတ်ထံပျံလွန်တော်မူခြင်း
-------------------------

ဆရာတော်ကြီးသည် သာသနာတော်အကျိုး သယ်ပိုးဆောင်ရွက်တော်မူရင်း သက်တော် (၈၈)နှစ်၊ သိက္ခာတော် (၆၈)ဝါအရ (၁၃၇၃ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆန်း ၆ ရက်) ဇွန်လ ၇ ရက်နေ့(အင်္ဂါနေ့) ည ၁၁ နာရီ ၃၅ မိနစ်တွင် ဘဝနတ်ထံ ပျံလွန်တော်မူခဲ့လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ကြေးမုံသတင်းစာ(၁၃၇၃ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆန်း၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့၊ အင်္ဂလိပ်ရက်စွဲ-၁၅၊၆၊၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ စာမျက်နှာ-၇)
**ရစ်မွန့်ရဲတိုက်** သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ ကလုတရမြို့အနီးတွင် တည်ရှိသည့် အက်ဝါဒီယန်ရဲတိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၉၀၀ နှင့် ၁၉၁၀ အကြားတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဤရဲတိုက်သည် Mudaliyar Don Arthur de Silva Wijesinghe Siriwardena ၏ တည်းခိုရာအိမ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် အဆောက်အဦကို အများပြည်သူက ပိုင်ဆိုင်လျက် ရှိပြီး ပြည်သူများအတွက် ဖွင့်လှစ်ထားရှိသည်။

ကလုတရမြို့မှ ၂ ကီလိုမီတာ (၁.၂ မိုင်) အကွာရှိ တောင်ကုန်းတစ်ခုပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်းသည် ပလတိုတာရှိ ကလုဂန်ဂမြစ်နှင့် ချိတ်ဆက်နေသည်။ ကလုတရ - ပလတိုတာလမ်းဘေးရှိ ၄၂ ဧက (၁၇ ဟက်တာ) ရှိသည့် မြေပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

Mudaliyar Don Arthur de Silva Wijesinghe Siriwardena photographed 22 December 1919

ပြင်ပလင့်များ
-------------

* Department of Public Trustee Archived 13 November 2018 at the Wayback Machine.

ကိုးကား
-------

1. ↑  Kuruwita၊ Rathindra။ "The tragedy of Richmond Castle"၊ 11 May 2008။ 9 January 2018 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 18 July 2011။
2. ↑  Richmond Castle: A Tale Of Grandeur And Romance။ 4 June 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  4 June 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
သီရိခေတ္တရာပြတိုက်
**သီရိခေတ္တရာပြတိုက်**သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည်မြို့နယ်၊ မှော်ဇာရွာတွင် တည်ရှိသည့် ပြတိုက်ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပြတိုက်များတွင် ရှေးအကျဆုံးဖြစ်ပြီး ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။

ပြသထားသည်များ
-------------

ပြတိုက်တွင် ပျူလူမျိုးတို့၏ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများကို တစ်စုတဝေး ထိန်းသိမ်းပြသထားသည်။ ပြသထားသည့် ပစ္စည်းများမှာ သဲကျောက်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ကျောက်အရိုးအိုးများ၊ ဌာပနာတိုက်ဖုံး ကျောက်ပြားများ၊ အဝလောကီတေသွာရ (လောကနာထကျောက်ရုပ်ကွ၊ တာရာ ဒေဝီ နတ်သမီးကျောက်ရုပ်ကြွ)၊ ပျူကချေသည် ကြေးရုပ်ငါးရုပ်၊ ပျူပုတီးစေ့များ၊ သဲကျောက်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ဗိဿနိုး နတ်မင်းနှင့် လက္ချမီးရုပ်တု၊ သံပန္နက်တိုင်၊ ပလ္လင်လေးမျက်နှာတွင် ပျူစာပါသော သဲကျောက် ဗုဒ္ဓဆင်းတုတော်၊ အုတ်ခွက်များ၊ ဒင်္ဂါးပြားများ၊ အုတ်ကြွပ်အမိုးအပြားများ စသည့် ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများ ဖြစ်သည်။ ပြတိုက်တွင် ပျူလူမျိုးတို့အကြောင်းကို လေ့လာကြည့်ရှုနိုင်သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  ပ်ဴၿမိဳ႕ေဟာင္း သုံးၿမိဳ႕တြင္အၾကီးဆုံး သေရေခတၱရာၿမိဳ႕ေဟာင္း | NPE။ 26 February 2019 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  20 September 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**ကန့်ကူဆံ** (steatite)သည် စာပေရေးသားရာတွင် သုံးသည့် စာရေးကိရိယာ ကျောက်တံတစ်မျိုးပင် ဖြစ်သည်။ ရှေးအခါက ပုရပိုက်နက်ဟု ခေါ်သော အနက်ရောင်စက္ကူချပ်၊ အလွှာခေါက်များ ပေါ်တွင် ကန့်ကူဆံဖြင့် စာရေးကြရသည်။ စာပေစတင် သင်ကြားသောအခါ ကန့်ကူဆံကို ကိုင်တွယ်ပုံက အစ သင်ကြားရသဖြင့် ဆရာဦးများကို **ကန့်ကူလက်လှည့် ဆရာ** ဟူ၍ လည်းခေါ်တွင်လေသည်။

ကန့်ကူဆံသည် ကန့်ကူခေါ် တွင်းထွက်ပစ္စည်း တစ်မျိုးမှ ရရှိသော ကျောက်နုတစ်မျိုး ဖြစ်၍ အတုံးအခဲ အစကလေးများဖြစ်သည်။ ထို အစများကို တုတ်ချောင်းငယ်သဏ္ဌာန် အဖျားချွန်၍ ဖြစ်စေ၊ ကြေးပြွန်တံငယ်၏ ထိပ်တွင်တတ်၍ ဖြစ်စေ ရေးသားကြရလေသည်။ 

ကန့်ကူဆံသည် အစိမ်းနုရောင်သန်း၍ ဆွတ်ဆွတ်ဖြူလည်း ရှိသည်။ ကန့်ကူအနက်ဟူ၍လည်း ရှိသည်။ ရှေးအခါက ကန့်ကူဆံများကို ဘုရင့်ဘဏ္ဍာတိုက်သို့ ပို့အပ်ရ၍ ဘုရင်က ဆိုင်ရာစုရေး၊ စုကိုင်၊ စာချီများသို့လည်းကောင်း၊ ရဟန်းသံဃာများသို့လည်းကောင်း၊ ထုတ်ပေးလှူဒါန်းသည်။ မြန်မာရာဇဝင်တွင် ဆရာတော်ဦးကျည်ပွေ့သည် အသက်ကြီးရင့်မှ စာသင်လိုသဖြင့် နန်းတော်သို့ ကန့်ကူဆံ အလှူခံသွားရာ ဘုရင်က **ငရုပ်ကျည်ပွေ့ အတက်ပေါက်ဦးအံ့လော** ဟု ပြောဆိုကြောင်းနှင့် စကားစဉ်ရှိသည်။ 

ယခုခေတ်တွင် စာပေရေးသားရာ၌ ကန့်ကူဆံ အသုံးနည်းသွားပြီး ခဲတံ၊ ဖောင်တိန်၊ ဘောပင်များသာ သုံးစွဲကြတော့သည်။ ဝရိန်ဆော်သည့်လုပ်ငန်း၊ သံချီသံကွေးလုပ်ငန်းများတွင်သာ သံများပေါ်၌ အမှတ်အသားပြုရန် သုံးကြတော့သည်။

ကျမ်းကိုး
---------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းအတွဲ(၁)အပိုင်း(ခ)
အမေရိကန် ကယ်လီဖိုးနီးယား ပြည်နယ် ဗင်ဒန်ဘဂ် လေတပ်အခြေစိုက်စခန်းမှ Minuteman III အား စမ်းသပ်ပစ်လွှတ်ပုံ။
တိုက်ချင်းပစ် ဒုံးပျံများသည် တာဝေးပစ် (ကီလိုမီတာ ၅၅၀၀ အထက်) ပစ်ခတ်နိုင်သော ဒုံးပျံများ ဖြစ်ကြပြီး နျူကလီးယား ထိပ်ဖူးများ တပ်ဆင်နိုင်ရန် အထူးတလည် တည်ဆောက်ထားကြသည်။ ၎င်းတို့၏ မြင့်မားသော အဖျက်စွမ်းပကားနှင့် ပစ်ခတ်နိုင်သည့် အကွာအဝေးတို့ကြောင့် အလွန်အစွမ်းထက်သည့် လက်နက်များ ဖြစ်ကြသည်။ တိုက်ချင်းပစ် ဒုံးပျံများကို မြေပြင် အခြေစိုက် စခန်းများမှလည်းကောင်း၊ ရေငုပ်သင်္ဘောများပေါ်မှလည်းကောင်း၊ စစ်သင်္ဘောများပေါ်မှလည်းကောင်း၊ ဗုံးကြဲလေယာဉ်ကြီးများ ပေါ်မှလည်းကောင်း ပစ်ခတ်နိုင်ကြသည်။

အမေရိကန်တို့၏ တိုက်ချင်းပစ် ဒုံးပျံများ
---------------------------------------

* Atlas
* Titan I
* Titan II
* Minuteman I
* Minuteman II
* Minuteman III
* LGM-118A Peacekeeper
* Midgetman
* Polaris
* Poseidon
* Trident

ဆိုဗီယက် (ရုရှ)၏ တိုက်ချင်းပစ် ဒုံးပျံများ
------------------------------------------

* MR-UR-100
* R7
* R-9
* R-16
* R-36
* R-36M2
* RS-24
* RT-23
* RT-2PM
* RT-2UTTKh
* UR-100
* UR-100N

တရုတ်တို့၏ တိုက်ချင်းပစ် ဒုံးပျံများ
------------------------------------

* DF-3
* DF-5 CSS-4
* DF-6
* DF-22
* DF-31 CSS-9
* DF-31A CSS-9
* DF-41 CSS-X-10

ပြင်သစ်တို့၏ တိုက်ချင်းပစ် ဒုံးပျံများ
--------------------------------------

* M4
* M45
* M51.1
* M51.2

အိန္ဒိယ၏ တိုက်ချင်းပစ် ဒုံးပျံများ
----------------------------------

* Surya-I/Agni-IV
* Surya-II
* Surya-III

အစ္စရေး၏ တိုက်ချင်းပစ် ဒုံးပျံ
------------------------------

* Jericho III

မြောက်ကိုရီးယား၏ တိုက်ချင်းပစ် ဒုံးပျံ
--------------------------------------

* Taepodong-2
**နေးလ် အမ်းစထရောင်း** (အင်္ဂလိပ်: Neil Armstrong) (ဩဂုတ် ၅၊ ၁၉၃ဝ- ဩဂုတ် ၂၅၊ ၂ဝ၁၂) သည် အမေရိကန်လူမျိုး အာကာသယာဉ်မှူးဖြစ်ပြီး လကမ္ဘာသို့ ပထမဆုံးခြေချသူလည်း ဖြစ်သည်။ သူသည် အာကာသ အင်ဂျင်နီယာ၊ လေယာဉ်အစမ်းမောင်း၊ ရေတပ် လေယာဉ်မှူးနှင့် တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ အာကာသယာဉ်မှူးအဖြစ်ခင် သူသည် ရေတပ်တွင် အရာရှိအဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ကိုရီးယားစစ်ပွဲ၍ ဆင်နွဲခဲ့သည်။ တောင်ပိုင်း ကယ်လီဖိုးနီးယား တက္ကသိုလ်မှ ဘွဲရသည်။ အမ်းစထရောင်းသည် အပိုလို ၁၁ မက်ရှင်တွင် နောက်ဆုံးအကြိမ်အဖြစ် အာကာသယာဉ် ကွပ်ကဲရေးယာဉ်မှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ယင်းသည် ၁၉၆၉ ခုနှစ် လကမ္ဘာပေါ် ခြေချခြင်းဖြစ်သည်။ အမ်းစထရောင်းသည် ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် သမ္မတ Richrd Nixon မှ Presidential Medal of Freedom ကိုလည်းကောင်း၊ သမ္မတ Jimmy Carter မှ Congressional Space Medal of Honor ကိုလည်းကောင်း၊ ၂ဝဝ၉ ခုနှစ်တွင် သူ့အဖွဲ့သားဟောင်းနှင့်ပူးတွဲကာ Congressional Gold Medal အားလည်းကောင်း ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ အမ်းစထရောင်းသည် ၂ဝ၁၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ခွဲစိတ်ကုသရင်း အသက် ၈၂ နှစ်တွင် ကွန်လွန်ခဲ့သည်။

ကျမ်းကိုး
---------

1. ↑  "Neil Armstrong's Death—a Medical Perspective". Retrieved on December 30, 2012.
2. ↑  "Space legend Neil Armstrong dies"၊ *CNN*။ December 30, 2012 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။