recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ကျေးနှုတ်သီး** သည် လက်သုံးကိရိယာတမျိုးဖြစ်ပြီး ပစ္စည်းများအား မြဲမြဲကိုင်နိုင်ရန် သုံးသည်။ ဥရောပ၌ ကြေးခေတ်တွင် ပူသောသတ္တုထည်တို့အား ကိုင်သည့် ညှပ်မှ တဆင့်မြင့်လာသောပစ္စည်းဟု ယူဆရသည်။ အရာဝတ္ထုများအား ကွေးရန် ဖိရန်လည်း အသုံးတည့်၏။ ကျေးနှုတ်သီးတွင် သတ္တုဖြင့်လုပ်သော တဆင့်သွားလီဗါတစုံပါပြီး အစွန်းတဖက်ဖက်ကို ပိတ်ပြီးနောက် ၎င်းတို့ကို ဗဟိုချက်၌ နေရာချလိုက်သည်။ ထိုအခါ ဗဟိုချက်၏ တဖက်စွန်းတွင် နှုတ်သီးတိုတစုံဖြစ်လာပြီး အခြားတဖက်၌ လက်ကိုင်ရှည် ဖြစ်လာ၏။ ဤနေရာချပုံက ပုဗ္ဗစက္ကမ (စက်မှုဆိုင်ရာ အားသာချက်တမျိုး) ကို ပေးသဖြင့် လက်၏ညှစ်အားကို အားကောင်းစေပြီး ပစ္စည်းကို မြဲမြဲထိန်းနိုင်လာသည်။ နှုတ်သီးတိုတို့သည် လက်ဖြင့်ကိုင်၍ လုပ်ရန် ငယ်လွန်းသော ပစ္စည်းများကိုလည်း ကိုင်တွယ်လုပ်ကိုင်နိုင်စေ၏။

**အသွားချွန်ကျေးနှုတ်သီ**းမှာ အသွင်တူကိရိယာမျိုးဖြစ်သော်လည်း ကိုင်တွယ်ရန်ထက် ဖြတ်တောက်ရန်ကို အသားပေးထားသော ကိရိယာဖြစ်သည်။ ဖြတ်သွားနှစ်ဖက်ကြောင့် ကတ်ကြေးနှင့်ဆင်သော်လည်း ကတ်ကြေးကဲ့သို့ တဖက်နှင့်တဖက်ထပ်မှ ဖြတ်သည်မဟုတ်ဘဲ အသွားနှစ်ဖက် နှုတ်သီးချင်းအပ်ရုံဖြင့် တိခနဲပြတ်စေရန် စီမံထား၏။

လုပ်ငန်းခွင်မျိုးစုံ၌ အထွေထွေသုံး၊ သီးခြားလုပ်ငန်းသုံးများအဖြစ် ကျေးနှုတ်သီးအမျိုးမျိုး ရှိလေသည်။
မြန်မာဘာသာဖြင့် သင့်လျော်သော အမည်မရှိသေးသောကြောင့် ဤဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်ကို အခြားဘာသာစကား / စာဖြင့် ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်သည်။

Wubi (Windows-based Ubuntu Installer) ဆိုတာကတော့ Ubuntu အတွက် Windows-base Free software installer ဖြစ်ပြီး GPL licensed အောက်မှာ ထားရှိပါတယ်။ Wubi ဟာ 7.04 နှင့် 7.10 မှ စတင်ပေါက်ဖွားလာပြီ ထုတ်ဝေခြင်းမရှိသေးပါဘူး။ သို့သော်လည်းပဲ 8.04 မှာပါဝင်လာခဲ့ပြီး 8.04 alpha5 ကတည်းက ပေါင်းထည့်ထားခဲ့ပါတယ်။ Wubi ဟာ Ubuntu Live CD ထဲမှာလည်း တွေ့နိုင်ပါတယ်။ နောက်ပြီး Ubuntu 7.10 Gusty Gibbon ထုတ်ဝေမှုအသစ်တွေမှာလည်း တွေ့ရှိနိုင်ပါတယ်။ အဓိကရည်ရွယ်ချက်ကတော့ Windows user တွေအနေနဲ့ Ubuntu Linux အမျိုးအစားကို လွယ်လွယ်ကူကူ သုံးစွဲစေချင်ပြီး Disk formatting လုပ်ရတာ ဒါမှမဟုတ် Disk partitioning ခွဲရတာတွေကို သက်သာစေချင်လို့ပါ။ Wubi ဟာ Windows ရဲ့ Add or Remove Program ကနေ ပြန်ပြီးတော့လည်းuninstall လုပ်နိုင်ပါသေးတယ်။ ဒါဟာ Virutal machine လည်းမဟုတ်ပါဘူး။ သို့သော်လည်းပဲ သူဟာ stand-alone installtaion ဖြစ်ပြီး လူသိများတဲ့ disk image လို့ခေါ်တဲ့ loopmounted device ဖန်တီးထားလိုက်ပါတယ်။ Topologilinux နဲ့ဆင်ပါတယ်။ သို့သော်လည်းပဲ wubi ဟာ Linux distribution အတွက်မဟုတ်ပဲ Ubuntu အတွက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။

အလားတူ ပရောဂျက်များ
-------------------

* andLinux: uses coLinux to run on Windows.
* Topologilinux: uses coLinux to run on Windows.
* Instlux, included on openSUSE since the 10.3 release.
* Win32-Loader.
* UNetbootin.

ပြင်ပလင့်ခ်များ
---------------

* Wubi official website
* WubiGuide in the official Ubuntu Wiki
* Metalinks[*လင့်ခ်သေ*]
* Official Wubi forum
* Lubi/LVPM/UNetbootin project website

ကိုးကား
-------

1. ↑  Wubi - FAQ။ Ubuntu။  2010-11-27 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Instlux - openSUSE
ဗစ်စကောင့် ဆာ ဂျွန် ဆိုင်မွန်
ဗြိတိသျှခေတ် မြန်မာနိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲ ရန်ကိစ္စတွင် အမည်ထင်ရှားခဲ့သော ဆာ ဂျွန် ဆိုင်မွန်သည် ၁၈၇၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင်မန်ချက်စတာမြို့၌ ဖွားမြင်၍၊သူ၏အမည်အပြည့်အစုံမှာဂျွန် အောစဗရွတ် ဆိုင်မွန်ဖြစ်လေသည်။ငယ်စဉ်က အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်၌ ပညာသင်ယူပြီးနောက်၊၁၈၉၉ ခုနှစ်မှစ၍ဝတ်လုံတော်ရအဖြစ်ဖြင့် အသက်မွေးသည်။နောင်သောအခါ လစ်ဗရယ်ပါတီဝင်အဖြစ်ဖြင့် နိုင်ငံရေးကိုလိုက်စားခဲ့ရာ၊၁၉ဝ၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှပါလီမန်၏ အောက်လွှတ်တော်အမတ် ဖြစ်လာလေသည်။ ပါလီမန်သို့ အကြိမ်ကြိမ်အဖန်ဖန် အရွေးခံခဲ့ရသည်။ 

၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ်၌ ပါလီမန်အဖွဲ့ဝင် ဥပဒေအရာရှိချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်စဉ်၊ ဆာဘွဲ့ဖြင့် သူကောင်း ပြုခြင်းခံရသည်။ ၁၉၁၃ ခုနှစ်၌ နိုင်ငံတော်ရှေ့နေချုပ်ဖြစ်လာသည်၊ ၁၉၁၅-၁၆ ခုနှစ်အတွင်းတွင် ပြည်ထဲရေးဌာနဝန်ကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာမှ အရွယ်ရောက်သူယောကျာ်းတိုင်း စစ်မှုထမ်းရမည်ဟူသောစနစ်ကို မထောက်ခံနိုင်သောကြောင့်၊ ရာထူးမှနုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲ၌ ရှုံးနိမ့်ပြီးလျှင်၊ ၁၉၂၂ ခုနှစ်သို့ရောက်သောအခါမှ ပြန်လည်အရွေးခံရသည်။ ထိုအခါမှစ၍ ပါလီမန်အမတ် အဖြစ်ဖြင့် အစဉ်တစိုက် ဆောင်ရွက်လာခဲ့ရာ၊ ၁၉၂၇-၃ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း၌ အိန္ဒိယပြည်အား ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေး ပေးရန်ကိစ္စနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပါလီမန် မှ ပြဋ္ဌာန်းဖွဲ့စည်းလိုက်သော စုံစမ်းရေးကော်မစ်ရှင်အဖွဲ့တွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထိုအစီရင်ခံစာသည် ဆိုင်မွန်ကော်မစ်ရှင် အစီရင်ခံစာဟု အမည်တွင်လေသည်။ 

ထိုစဉ်က မြန်မာပြည်မှာ အိန္ဒိယဗဟိုအစိုးရ၏ ပြည်နယ်တနယ်မျှသာဖြစ်လေရာ၊ ဆိုင်မွန်ကော် မစ်ရှင်အစီရင်ခံစာတွင် မြန်မာပြည်အုပ်ချုပ်ရေးလည်း အကျုံးဝင်လေသည်။ မြန်မာပြည်ရှိ တိုင်းရင်းသားတို့၏ အယူအဆ၌ကား ဆိုင်မွန်ကော်မစ်ရှင် အစီရင်ခံစာတွင် ပါရှိသော အုပ်ချုပ်ရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုအတွက် လျာထားချက်များသည် မြန်မာတို့၏ အာသီသနှင့် မကိုက်ညီဟု ယူဆကြလသည်။ 

  

စုံစမ်းရေးကော်မစ်ရှင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ဖြင့် အိန္ဒိယ၌ ရှိစဉ်၊ ဝတ်လုံလိုက်ခြင်း ဆက်လက်မပြုတော့ဟု ကြေညာခဲ့၏။ ဝတ်လုံလိုက်စဉ်က ဝင်ငွေတစ်နှစ်လျှင် စတာလင်ပေါင်ပေါင်း ၅ဝဝဝဝ မျှရှိသည်။ 

ဆာဂျွန်သည် ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရ၏ နိုင်ငံခြားရေးဌာနဝန်ကြီး ဖြစ်လာလေသည်။ ယင်းဝန် ကြီးအဖြစ်ဖြင့် ၁၉၃၅ ခုနှစ်အထိဆောင်ရွက်သည်။ ၁၉၃၅-၃၇ ခုနှစ်အတွင်း၌မူ ပြည်ထဲရေးဌာနဝန်ကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်၍၊ ၁၉၃၇-၄ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်းတွင် ဘဏ္ဍာရေးဌာနဝန်ကြီး ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ချိန်ဗာလိန်နှင့်အတူ ဝန်ကြီးရာထူးမှ နုတ်ထွက်ရလေသည်။ ၁၉၃၁ ခုနှစ်မှစ၍ သူသည် လစ်ဗရယ်နေရှင်နယ်ပါတီ၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ်ဖြင့်ဆောင်ရွက်ခဲ့၏။ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဗိုင်းကောင့်ခေါ် မှူးမတ်ငယ်အဖြစ် သူ ကောင်းပြုခြင်းခံရ၍၊ ဗြိတိသျှပါလီမန် အထက်လွှတ်တော်တွင် ပါဝင်ကာ၊ ယင်းလွှတ်တော်၏သဘာပတိ(လော့ချန်စယ်လာ) အဖြစ်ဖြင့် ၁၉၄၅ ခုနှစ်အထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့၏။ယင်းအထက် လွှတ်တော်သည် ဗြိတိသျှနိုင်ငံ၏ အမြင့်မားဆုံးသောအယူခံတရားရုံးလည်းဖြစ်သဖြင့်၊အထက်လွှတ်တော်သဘာပတိမှာ နိုင်ငံတော်တရားဝန်ကြီးချုပ်ဟူ၍လည်းမည်ပေသည်။၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ညွန့်ပေါင်းအစိုးရပြုတ်ကျသောအခါ၊အထက်လွှတ်တော်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်ဖြင့် ဆက်လက်နေခဲ့၏။ဗိုင်းကောင့်ဆိုင်မွန် သည် ၁၉၅၄ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလ ၁၁ရက်နေ့တွင် လန်ဒန်၌ ကွယ်လွန်လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)
ဂျွန် လူဒွန် မက္ကဒမ်
ကတ္တရာလမ်းခင်းနည်းသစ် တီထွင်ခဲ့သူမှာ ဂျွန်၊ လူဒွန် မက္ကဒမ်ဖြစ်သည်။ 

ဂျွန်၊ လူဒွန် မက္ကဒမ်သည် စကော့တလန်၊ အဲယားမြို့၌ ၁၇၅၆-ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၁-ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။ သူ့အသက် ၁၄-နှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ နယူးယောက်မြို့ရှိ သူ၏ ဦးရီးတော်သူ ကုန်သည်ကြီးထံ သွားရောက်၍ အလုပ်များ ကူညီလုပ်ကိုင်သည်။ သူသည် နယူးယောက်မြို့တွင် ၁၃-နှစ်ခန့် နေထိုင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ နေထိုင်စဉ်အတွင်း ငွေကြေးအတော်အတန် စုဆောင်းမိသည်။ ထို့နောက် သူသည် စကော့တလန်ပြည်သို့ ပြန်လာကာ အဲယားမြို့တွင် မြေကွက်များဝယ်၍ အခြေချနေထိုင်သည်။

မက္ကဒမ်သည် အဲယားမြို့တွင် တရားသူကြီးနှင့် လမ်းဖောက်ရေးဆိုင်ရာ တာဝန်ခံအဖွဲ့ဝင်တဦး ဖြစ်လာသည်။ ထိုစဉ်က ဗြိတိန်နိုင်ငံတနိုင်ငံလုံး၏ လမ်းများမှာ အလွန်ညံ့ဖျင်းနေသည်ကို တွေ့ရှိပြီး ထိုလမ်းများကို ပြုပြင်ရန် စိတ်ကူးခဲ့သည်။ လမ်းများပြင်ရန်အတွက် ကောင်းမွန်သော အကြံဉာဏ်များကို သက်ဆိုင်ရာ တာဝန်ခံတို့နှင့် ညှိနှိုင်းတိုင်ပင်သောအခါ မည်သူမျှ သဘောမပေါက်ကြချေ။

ထို့ကြောင့် မက္ကဒမ်သည် လမ်းတလမ်းကို ရွေးချယ်ကာ သူ့စိတ်ကူး၊ သူ့စရိတ်ဖြင့် စမ်းသပ်ပြင်ဆင်ကြည့်သည်။ အောင်မြင်သည်။ သူသည် လမ်းကိုကျောက်ခဲများခင်း၍ မျက်နှာပြင်ချောမွတ်အောင် လုပ်သည်။ လမ်းပေါ်၌ ရေမတင်စေရန်နှင့် လမ်းဘေးရေမြောင်းများ ဖောက်လုပ်ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်သည်။ ယင်းကဲ့သို့ ပြုလုပ်သဖြင့် သွားလာမှု အထူးကောင်းမွန်သည်။

ဤကဲ့သို့ တီထွင်လိုက်ရာ များမကြာမီ တိုင်းပြည်က သူ့ကို အသိအမှတ်ပြုလာလေသည်။ ၁၈၁၅-ခုနှစ် သူ့အသက် ၅၉-နှစ်တွင် ဗရစ္စတိုလမ်းများအတွက် သူ့ကို မြေတိုင်းမင်းကြီးအဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရသည်။
သူသည် လမ်းပြုပြင်ရေးကို စိတ်ကူးနှင့်သာမက နိုင်ငံတကာသို့ ကိုယ်တိုင်လှည့်လည် သွားရောက်ကာ လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်။ ထိုအတွေ့အကြုံများက သူ၏ လမ်းပြုပြင်ရေးလုပ်ငန်းကို အထူးအောင်မြင်စေခဲ့သည်။ သွားလာမှု လုံခြုံချောမွေ့အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သူဖြစ်ခြင်းကြောင့် စာဆိုတော်တွမ်မိုးက-ချောမွတ်သော မက္ကဒမ်-ဟု မှည့်ခေါ်ဖူးလေသည်။

မက္ကဒမ်သည် လမ်းပြုပြင်ရေးနှင့်ဆိုင်သော စာအုပ်စာတမ်းများကိုလည်း ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ သူ့အသက် ၇၁-နှစ်တွင် နေပြည်တော်လမ်းပန်းဆိုင်ရာ မင်းကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။ ထို့အပြင် တီထွင်သူ၏ အမည်စွဲဖြင့် လိပ်ကျောက်ကုန်းကတ္တရာလမ်းခင်းခြင်းကို မက္ကဒမိုက်ဇင်း-(Macadamizing) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ၁၈၁၈-ခုနှစ်တွင် ဗြိတိန်အောက်လွှတ်တော်က သူ့အား ပေါင်တစ်သောင်း ဂုဏ်ပြုဆုပေးခဲ့သည်။

မက္ကဒမ်သည် ၁၈၃၆-ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ၂၆-ရက်နေ့တွင် ဒမ်ဖရီးရှိုင်းနယ်၊ မော့ဖတ်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သူ့အသက် ၈၀-နှစ် ရှိပြီ။

ကျမ်းကိုး
---------

1. ↑  (ခင်ဧ-စက်မှု)

* မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ ၉၊ စာ-၁၈၀။
အထက်မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကျောက်ဆည်နယ်ကို **လယ်တွင်းကိုးခရိုင်**ဟုခေါ်သည်။ ရေလွှဲကိုးခရိုင်ဟုလည်းခေါ်၏။ ရှေးခေတ် မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းတွင် ထင်ရှား၍ ဆန်ရေစပါး ပေါများကြွယ်ဝသော ထိုလယ်တွင်းရိုးခရိုင်ကား ပန်းလောင်မြစ်၏မှီခိုရာ -

1. စောလှမြို့၊
2. ပင်လယ်မြို့၊
3. မြစ်သားမြို့၊
4. မြစ်မနား (ပျဉ်းမနားမြို့၊ ဇော်ဂျီမြစ်၏ မှီခိုရာ)
5. မြောင်လှမြို့၊
6. မြင်းခုံတိုင်မြို့၊
7. မက္ခရာမြို့၊
8. ပနံမြို့ (ပေါက်မြိုင်မြို့)၊
9. မြင်စိုင်းမြို့တို့ဖြစ်ကြသည်။

သက္ကရာဇ် ၃၇၉ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော ပုဂံပြည့်ရှင် အနော်ရထာမင်းစောသည် မြန်မာပြည်အလုံး၌ ဆည်မြောင်း ကန် ချောင်းဖြစ်ကောင်းသောအရာတို့ကို ဆည် မြောင်း ကန် ချောင်း ဖြစ်စေ၏။ တောင်ဘက်လယ်တွင်းသို့ ရောက်တော်မူသောအခါ သာလျောင်းတောင်သို့ တက်၍ ကြည့်တော်မူသော် ကယွတ်တောင်ထက်ကကျသော ရေကို အတန့် တန့် ဆည်၍ လယ်လုပ်ရသော် သာသနာ ၅ဝဝဝ ပတ်လုံး ခပ်သိမ်းသော သတ္တဝါအပေါင်းတို့၏ စီးပွားများလတ္တံ့သည်ကို မြင်တော်မူ၏။ ထို့ကြောင့် ပန်းလောင်မြစ်မှာ− 

1. ကင်းတားဆည်၊
2. ငနိုင့်သေဉ်ဆည်၊
3. ပြောင်းပြာဆည်၊
4. ဂူမည်းဆည်များကို ဆည်ဖို့တော်မူသည်။

ဇော်ဂျီ(မက္ခရာ) မြစ်မှာ− 

1. နွားတက်ဆည်၊
2. ကွမ်းဆေးဆည်၊
3. ဂူတော် (ငပြောင်း) ဆည်များကို ဆည်ဖို့တော်မူသည်။

ထို့ပြင် အနော်ရထာမင်းစောသည် လယ်တွင်း ၁၁ ရွ ာပြုစုတော်မူခဲ့၏။ ထို ၁၁ ရွာကား ပင်လယ်၊ မြစ်မနား(မည်မနာ)၊ မြစ်သား (မစ်သာ)၊ မြင်းခုံတိုင်၊ ယမုံး(ရငုန်)၊ ဖနံ (ပနန်)၊ မက္ခရာ၊ တပြက်သာ၊ သင်တောင်၊ တမုတ်ဆိုး၊ ခံလူး(ခံမှု(ဝါ)ခမ်လှူ)တို့ဖြစ် ၏။ ယင်းတို့ကို မြစ်သား ၁၁ ရွာ (ဝါ) မြစ်သား ၁၁ ခရိုင်ဟုလည်းခေါ်သည်။ ဤသို့ လယ်ယာစိုက်ပျိုးမှုကို ကောင်းစွာ အားပေးပြုစုသဖြင့် ကျောက်ဆည်နယ်သည် ပုဂံပြည်၏ စားရေးရိက္ခာ သိုမှီးရာ စပါးကျီသဖွယ် ဖြစ်လာပေသည်။ ရေလွှဲဆည်မြောင်းတို့ကို မင်းအဆက်ဆက် သုံးလူများကို နေရာချထား၍ ကြည့်ရှုပြုစုစေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းတွင် လယ်တွင်းခရိုင်များကို စိုးအုပ်ရသူများသည် အလုံးအရင်း အားအင်ပြည့်ဝမှုများရရှိသဖြင့် မြန်မာမင်းအဆက်ဆက်တို့ ပြုစုစောင့်ရှောက်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရသည်။ အထက်မြန်မာနိုင်ငံ မြို့တော်များသည် လယ်တွင်းနယ်များ အနီးဝန်းကျင်၌သာ ရှိကြလေသည်။

သက္ကရာဇ် ၁၁၄၅ ခုနှစ်၊ တော်သလင်းလဆန်း ၈ ရက် တနင်္လာနေ့ နံနက် တစ်ချက်တီးကျော်အချိန် ဘိုးတော်ဘုရားသည် မြန်မာနိုင်ငံအလုံးကို အိမ်ခြေစာရင်းပြုလုပ်၍ ရွှေတိုက်သို့သွင်းထားစေသည်။ ထိုအခါ ပန်းလောင်မြစ်ရေသောက်ဖြစ်သော အနော်ရထာမင်း ဆည်ဖို့ဖောက် လုပ်ထားခဲ့သော ငနိုင့်သေဉ်ဆည် ငနိုင့်သေဉ်မြောင်း ရေသောက်ခရိုင်ကို စောလှခရိုင်၊ ပြောင်းပြာဆည် ပြောင်းပြာ မြောင်း ရေသာက်ခရိုင်ကို မြစ်သားခရိုင် အစရှိသည်ဖြင့် ပန်းလောင်မြစ်ရေသောက် မြစ်သားမြို့နယ်တွင် လေးခရိုင်၊ ဇော်ဂျီမြစ်ရေသောက် ကျောက်ဆည်မြို့နယ်တွင် ငါးခရိုင်၊ ပေါင်းကိုးခရိုင်အဖွဲ့မူ၍ ကိုးခရိုင်ဟု ခေါ်တွင်စေခဲ့လေသည်။

လယ်တွင်း ကိုးခရိုင်ဈေး
----------------------

လယ်တွင်း၉ ခရိုင်စျေးများမှာ - 

1. လှည်းကူးစျေး
2. မြို့ကြီးဒေါင်းမီးစျေး
3. လွန်ကျော်စျေး
4. သံရွာစျေး
5. ဂူမည်းစျေး
6. ရေဝန်းစျေး
7. မြစ်သားစျေး
8. ဟန်းမြင်းဘိုစျေး( ဟံမြင့်မိုရ်စျေး)
9. သံမံတလင်းစျေး
10. ကျောက်ဆည်စျေး
11. ပွတ်တိုင်စျေး
12. ဒွေးလှစျေး
13. ရနန်းစျေး
14. သစ်ခေါက်စျေး
15. ဘယ်လင်းစျေး(နောက်မှ ဖြစ်သည်။)
16. စဉ့်ကိုင်စျေး
17. ပလိပ်စျေး
18. မင်းစုစျေး(နောက်မှဖြစ်သည်။)
19. ပင်းတလဲ
20. ရမုန်စျေး
21. ရွာပုလဲစျေး
22. မြင်းခုံတိုင်စျေး တို့ဖြစ်ကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)
ကိုဗစ်ကြောင့်သေသော ပထမဆုံးသမ္မတတမ်းပလိတ်:SHORTDESC:ကိုဗစ်ကြောင့်သေသော ပထမဆုံးသမ္မတ
**ဂျွန် ပွန်ဘီ ဂျိုးဆက် မဂ္ဂူဖူလီ** (၁၉၅၉ အောက်တိုဘာ ၂၉ - ၂၀၂၁ မတ် ၁၇) သည် တန်ဇေးနီးယား၏ ပဉ္စမမြောက်သမ္မတဖြစ်ပြီး ၂၀၁၅ ခုမှ မကွယ်လွန်မီအထိ တာဝန်ထမ်းသည်။ ၂၀၀၀-၀၅ တကြိမ်၊ ၂၀၁၀-၁၅ တခါ အလုပ်သမား၊ ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးအဖြစ် နှစ်ကျော့လုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၉-၂၀ ကာလ၌ တောင်အာဖရိကသားဖွံ့ဖြိုးရေးအဖွဲ့အစည်း၌ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်နေသည်။

၁၉၉၅ ခု၌ ပါလီမန်အမတ်အဖြစ် ပထမဆုံး အရွေးခံရသည်။ တန်ဇေးနီးယားအစိုးရအဖွဲ့တွင် ၁၉၉၅-၂၀၀၀ ကာလ၌ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန ဒုဝန်ကြီးအဖြစ် အမှုထမ်းသည်။ နောက်တဆက် ၂၀၀၀-၀၅ ကာလ၌ ဝန်ကြီးဖြစ်လာသည်။ ၂၀၀၆-၀၈ ကာလ၌ မြေယာနှင့်လူထုအခြေစိုက်မှုဝန်ကြီး၊ ၂၀၀၈-၁၀ ကာလ၌ မွေးမြူရေးနှင့်ရေလုပ်ငန်းဝန်ကြီး၊ ၂၀၁၀-၁၅ ကာလ၌ အလုပ်သမားဝန်ကြီး ပြန်ဖြစ်သည်။

နိုင်ငံ၏ ဒုတိယအကြီးဆုံးပါတီဖြစ်သော တော်လှန်ရေးပါတီ (CCM) မှ ပြိုင်ရာ ၂၀၁၅ ခု၊ အောက်တိုဘာလတွင် လုပ်သည့် သမ္မတရွေးပွဲ၌ အနိုင်ရ၍ နိုဝင်ဘာလ ၅ ရက်တွင် ကျမ်းသစ္စာဆိုသည်။ ၂၀၂၀ ပြည့်၌လည်း ဒုတိယအကြိမ် အရွေးခံရသည်။ အစိုးရတွင်းချစားမှုနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးရေးကို အလေးထားလုပ်သည်။ သို့သော်လည်း အာဏာရှင်ဆန်၍ လွတ်လပ်စွာပြောဆိုခွင့်ကို ကန့်သတ်ခြင်း၊ ဗုံမဟုတ်ပတ်မဟုတ်များ၏အခွင့်အရေးကို ပိတ်ပင်ခြင်း၊ အတိုက်အခံပါတီဝင်များနှင့် လူ့အခွင့်အရေးလှုပ်ရှားသူများကို ဖမ်းဆီးခြင်းတို့ လုပ်လေ့ရှိသည်။

မဂ္ဂူဖူလီကို တန်ဇေးနီးယား၌ ကိုဗစ်ကပ်ဆိုက်ချိန်၌ သတင်းမှားဖြန့်သူအဖြစ် ကမ္ဘာက သိကြသည်။ နိုင်ငံကိုလည်း ကာကွယ်ဆေးမဝယ်အောင် တားသည်။ နောက် လူမြင်ကွင်းမှ အတန်ကြာပျောက်နေပြီးနောက် ကိုဗစ်နှင့် ဆေးရုံတက်ရကြောင်း သိလာသည်။ သူ့သေဆုံးမှုကို အစိုးရက အနာဟောင်း နှလုံးရောဂါဟု နာမည်တပ်သည်။ သူ့တာဝန်ကို ဒုသမ္မတ ဆမ္မလာဆူလူဟူက ဆက်ယူသည်။
ဦးသောင်းထိုက်သည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် ဝန်ကြီးချုပ်၊ဆဌသင်္ဂါယနာတင် ဦးနု‎၏သားဖြစ်သည်။ မွေးရာဇာတိမှာ ရန်ကုန်မြို့ဖြစ်သည်။ မွေးချင်း၄ယောက်ရှိသည့်အနက် ဒုတိယဖြစ်သည်။ အစ်မ၁ယောက်၊ ညီတစ်ယောက်၊ ညီမတစ်ယောက်ရှိသည်။ ငယ်စဉ်က မြို့မကျောင်းမှာ ၈တန်းထိပညာသင်ယူ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘောဇကောလိပ် အထက်တန်းကျောင်းမှာ ဆက်တက်ပြီး TTC ကျောင်းမှ ဆယ်တန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၀-ခုနှစ်တွင် ထီးတန်းကောလိပ်တက်ရောက်စဉ် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာခဲ့သည်။ 
အစ၌ နိုင်ငံခြားသွားဖို့ အစီအစဉ် မရှိသော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံမှာ transitor radioလုပ်ချင်သောကြောင့် ဂျပန်ကိုထွက်ပြီး ပညာသင်သည်။ ဂျပန်တွင် ၁ဝနှစ် နေခဲ့သည်။ ပထမတွင် ကိုယ့်စရိတ်နှင့် ကိုယ်ပညာသင်နေရာက ငွေအခက်အခဲတွေ့ကြုံခဲ့သည်။ ဂျပန်အစိုးရ၏ ပညာသင်အထောက်အပံ့ ရယူခဲ့ရသည်။ BSC အတွက် ၄နှစ်တက်ရသည်။ Masterကို ၂နှစ်ထပ်တက်ရသည်။ BE(Electronic)ကို Masterထိ တက်သည်။ ဂျပန်မှနေ၍ ထိုင်းကိုရောက်ရှိသွားပြီး တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ အကူအညီအနေနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ၅နှစ်နေထိုင်သည်။ ထိုမှတဆင့် အိန္ဒိယသို့ ထွက်ခွာခဲ့ပြီး နိုင်ငံရေးလုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၈-ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ယခုအခါ အသက် ၆၉နှစ်ရှိပြီ ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

[*လင့်ခ်သေ*]
လတ်ယေရှဲ ဇူလိုင် ၁၉၊ ၁၉၅၂ တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ဆရာလတ်ယေရှဲသည် မိုးကုတ်မြို့သား၊ လူစူးလူမျိုးဖြစ်သည်။ ၁၉၇၉ - ၈၁ အင်းစိန် ကျမ်းစာသင်ကျောင်းတွင် တက်ရောက်အောင်မြင်ခဲ့ပြီးသည့်နောက် မိုးကုတ်မြို့တွင် လီစူးလူမျိုးများအတွက် ခရစ်ယာန် နယ်မြေတာဝန်ခံအဖြစ် တဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် LBC Lisu Baptist Convention လီစူးနှစ်ခြင်းအဖွဲ့ချုပ်တွင် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ်၎င်း၊ လူငယ်တာဝန်ခံအဖြစ်၎င်း အမှုတော်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ မိုးကုတ်မြိုနယ် အသင်းတော်များအဖွဲ့၏ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် အသင်းတော်ပေါင်း ၃၀ ကျော်အတွက် လိုအပ်သည်များကို ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။

၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင်ပင် မလေးလေးလတ်နှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့သည်။ ဇနီး၊သားသမီး ၄ယောက်နှင့် အတူ ဆန်ဖရန်စစ်စကိုတွင် နေထိုင်လျက်ရှိသည်။

၁၉၉၃ တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာပြီးသည့်နောက် အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ်တွင် ဓမ်မပညာ မာစတာဘွဲ့ ရရှိခဲ့ပြီး၊ ဒေါက်တာဘွဲ့ကိုလည်း ထိုတက်ကသိုလ်မှ ရရှိခဲ့သည်။

အမေရိကန်ပြည်ရောက်ရှိပြီးနောက် ဆန်ဖရန်စစ်စကိုမြို့ ယခု First Burmese Baptist Church တွင် လက်ထောက်သင်းအုပ်ဆရာအဖြစ် ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် စတင် အမှုတော် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီ ၁၉၉၆ခုနှစ်တွင် သင်းအုပ်ဆရာအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်မှ ယခု ၂၀၀၈ အထိပင်ဖြစ်သည်။

အသင်းတော်သည် ဆန်ဖရန်စစ်စကိုတွင် ပထမဆုံးသော မြန်မာအသင်းတော်ဖြစ်သည်။ အသင်းတော်၏ မစ်ရှင်နှင့် ကျမ်းစာသင်တန်း များနှင့် ဆရာလတ်ယေရှဲတရားဒေသနာ (အသံနှင့်ဗွီဒိယို) တို့ကို အသင်းတော် ဝက်ဆိုဒ်  တွင် ကြည့်နိုင်သည်။

ကိုးကား
-------

* တရားဟောချက် Church Website, *ဒေသနာ အော်ဒီယို၊ဗွီဒီယိုများ*
* ဘားမိစ်ဘိုင်ဘယ်, *စောဩဂတ်စတပ်*
* First Burmese Baptist Church, San Francisco, *ပထမမြန်မာနှစ်ခြင်းအသင်းတော်၊ ဆန်ဖရန်စစကို*

Contact: 380 21st Avenue, San Francisco, CA. 94121 (415) 751-3834
‘ဒို့ချစ်တဲ့ကမ္ဘာ သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ပြပွဲ’
**တောင်ကြီးမြို့ သဘာဝဝန်းကျင် ပြပွဲ**သည် တောင်ကြီးမြို့ ယဉ်ကျေးမှု ပြတိုက်၊ စာကြည့်တိုက်အဖွဲ့နှင့် ဝါသနာရှင် လူငယ်များ စုပေါင်းကာ သစ်တောပြုန်းတီးလာခြင်းအား ဒေသခံများ သတိပြုမိလာစေရန်၊ သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်အား ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး အသိတရား နှိုးကြားလာစေရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် တင်ဆက်ထားသည့် ပြပွဲတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ယင်းပြပွဲကို ‘‘ဒို့ချစ်တဲ့ကမ္ဘာ’’ ဟု အမည်ပေးထားပြီး တောင်ကြီးမြို့ ယဉ်ကျေးမှု ပြတိုက်နှင့် စာကြည့်တိုက်တွင် ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဇွန်လ ၈ ရက်နေ့မှ ၁၃ ရက်နေ့အထိ ပြသခဲ့သည်။ 

ပြခန်းထဲတွင် သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ပြောင်းလဲလာနေမှုကို ဖော်ပြထားသည့် ဓာတ်ပုံများ၊ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရန် နှိုးဆော်သည့် ဓာတ်ပုံများ၊ ပန်းချီများ၊ ကာတွန်း သရုပ်ဖော်ပုံများ၊ ပိုစတာများဖြင့် စုံစုံလင်လင် တင်ဆက်ထားသည်။ 

၂၀၁၀ ခုနှစ်နွေရာသီတွင် ထူးခြားစွာ အပူချိန်လွန်ကဲမှုကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းရှိ အထင်ကရ အင်းလေးကန်ကြီးမှာ ရေအလွန်အမင်း ခန်းခြောက်မှုများ ဖြစ်ခဲ့ရာ လူအများအား အံ့အားသင့်စေခဲ့သည်။ 

ထို့ကြောင့် သရုပ်ဖော် ကာတွန်းတစ်ခုတွင် ရေခန်းခြောက်ပြီး ပက်ကြားအက်ကွဲနေသော အင်းလေးကန် မြေပြင်၌ လှေကို ဘီးများတပ်ဆင်ကာ တုတ်တစ်ချောင်းဖြင့် လှေသွားနိုင်ရန် ခြေထိုးနေသော အင်းသားတစ်ဦး၏ပုံကို သရုပ်ဖော်ထားသည်။ 

ရေတဖွေးဖွေးဖြင့် လှပနေသော အင်းလေးကန်ကြီး၏ အလှများနှင့် ၂၀၀၉ ခုနှစ် နွေရာသီတွင် ခြောက်သွေ့ပြီး မြေများ ပတ်ကြားအက်နေခဲ့သော အင်းလေးကန်၏ တစိတ်တဒေသက ဓာတ်ပုံများကိုလည်း ယှဉ်တွဲ ပြသထားသည်။ 

ထိုကဲ့သို့သော ပြကွက်များအပြင် ပြန်လည်အသုံးပြုနိုင်သည့် ပစ္စည်းများအား မလွှင့်ပစ်ဘဲ ပြန်လည်အသုံးပြုရန် (Recycle)၊ သစ်ပင်များအား မခုတ်လှဲရန်၊ သစ်ပင်စိုက်ပျိုးရန် လှုံ့ဆော်သည့် ပိုစတာများ၊ ပန်းချီကားချပ်များကိုလည်း ပြသထားသည်။

ကိုးကား
-------

* တောင်ကြီးမြို့က သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ပြပွဲ Archived 15 June 2010 at the Wayback Machine.
**ရဟန်းအဖေနှင့် ထန်းရေ** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

အရက်ကြိုက်သော ထန်းတပင်နယ်၊ ညောင်ပင်ရွာ ကျောင်းဒကာ ဦးကောက်သည် ကျောင်းပြာဿဒ်နှင့် ဘုရားစေတီ တည်ထားကိုးကွယ်၍ သားသာမဏေကိုလည်း ပဉ္ဇင်းခံပွဲကျင်းပရာ ထိုပွဲတွင် ဦးကျော်လှဖွဲ့ဆိုသော ထန်းရေအလှူခံ သံချို ဖြစ်သည်။

ရဟန်းအဖေနှင့် ထန်းရေ
--------------------

အရက်ကယ်ထန်းရေက၊ အသက် ရှေရောဂါ ကင်းသည့်ပြင်၊ ခံတွင်းဝယ်ငုံမိအုံးရုံနှင့်၊ နှလုံးတွင် ကြည်လင်လှသည်ဟု၊ သုံချင်ကြရွှင်ပြရုံ။  

  

ဗုဒ္ဓတ္ထာ မြတ်စွာဘုရား၏၊ လေးပါး ပါရာဇိတွင်မှ၊ သူရာရည်အထူး မပါဘိသော်လဲ၊ ပုရိသေ ယောက်ျားသားတို့၊ သောက်စားလျှင်အမှားပင် မှတ်ပါရော့၊ များမြတ်စွာ သမ္ဗုဒ္ဓေါက၊ ဟောပေခဲ့တုံ။  

  

ဒု − သု နှစ်ဖြာ အယူအဆတွင်မှ၊ သူရမေရာကို ထည့်လျှင်ဖြင့်၊ တဆယ့်ပြင် အပိုထပ်မည်ကြောင့်။ ဋီကာကျော် ဤအရာမှာလှပ်ခဲ့၊ ကြားမှတ်ကြများဗိုလ်ပုံ၊ နားချိုကုန်လူပေါင်း။  

  

သေမလို မထေမဲ့နှင့်၊ သွေဖဲ့ကာ အသောက်ကြူးရင်ဖြင့်၊ ပေါက်လူးပုံ ဆင်နှာပြောင်ကဲ့သို့၊ ကြင်နာရောင် ရွှန်းကာဖြုန်းစေတော့၊ နှလုံးပါ နှုတ်လျှာတိမ်းတတ်သတဲ့၊ ဘင်းဘိန်းထန်းရေ သေအရက်တို့ကို၊ နေထွက်နေငင်ဆည်းဇာထိ၊ မနွမ်းမခွေ အသန်အဝေ နည်းစေတော့၊ ရဟန်းအဖေ ထန်းရေမမြီးရစ်ပါနှင့်၊ သည်းခံဘို့ကောင်း။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော ခေါင်းစဉ်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  *မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ၏ သံချိုကဗျာပေါင်းချုပ်*။ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမှုဗိမာန်ဌာန။ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၃။
ရိုဒီယွန် မာလီနော့စကီး
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ထင်ရှားခဲ့သော ဆိုဗီယက်စစ်သူကြီး ရိုဒီယွန် ယာကော့လီဗစ် မာလီနော့စကီးသည် အိုဒက်ဆာနယ်တွင် ခရစ် ၁၈၉၈ ခုနှစ်က မွေးဖွားသည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ပြင်သစ်စစ်မျက်နှာ၌ ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သော ရုရှတပ်မဟာတွင် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ရုရှနိုင်ငံ၌ ပြည်တွင်းစစ် ဖြစ်ခဲ့စဉ်က တပ်နီတော်တွင် ဝင်ရောက်အမှုထမ်းခဲ့ရာ စစ်ဗိုလ်အဆင့် အတန်းသို့ တိုးတက်ခန့်ထားခြင်း ခံရလေသည်။ ထိုနောက် ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စစ်တက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်၍ စစ်အတတ် သင်ကြားခဲ့ရ၏။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းက ဆိုဗီယက် ရုရှကို ဂျာမန်တို့ စတင် တိုက်ခိုက်သောအချိန်တွင် မာလီနော့စကီးမှာ ဗက်ဆာရေးဗီးယားနယ်ရှိ တပ်ဖွဲ့များကို ကွပ်ကဲရသော ဗိုလ်ချုပ် အဖြစ် ဆောင်ရွက်နေရလေသည်။ သူ၏တပ်များသည် နာဇီတို့ တစ်ရှိန်ထိုး ချီတက်လာခဲ့သည်ကို နှောင့်နှေးအောင် ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ လေသည်။ ထိုပြင် ယူကရိန်းနယ်တွင် ဂျာမန်တို့ ဝိုင်းဝန်းထားစဉ်က လွတ်မြောက်အောင် ချိုးဖောက်ထွက်နိုင်ခဲ့၏။ ထိုနောက်တွင် ဆိုက်ဗီးရီးယန်း တပ်များကို ဦးစီးကာ ဂျာမန်တို့ လက်တွင်းသို့ စတာလင်ဂရက်မြို့ မကျစေရန် ကူညီတိုက်ခိုက်ပေးခဲ့ရာ အောင်ပွဲရခဲ့သည်။ ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် ရော့စတော့မြို့ကို သိမ်းယူခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် ဗိုလ်ချုပ်မှူး အဆင့်အတန်းသို့ တိုးမြှင့်ခန့်ထားခြင်းခံ ရ၍ တတိယယူကရိန်းစစ်တပ်ကို အုပ်ချုပ်ကာ ရူမေးနီးယား၊ ဟန်ဂေရီနှင့် ချက်ကိုဆလိုဗားကီးယားနိုင်ငံများအတွင်းသို့ ချီတက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အောင်ပွဲများ ခံရသဖြင့် စစ်သူကြီး အဆင့်အတန်းသို့ တိုးမြှင့်ခန့်ထားခြင်းခံရလေသည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် မန်ချူးရီးယားပြည်ရှိ ရုရှစစ်တပ်တစ်တပ်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ရသည်။

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ပြီးသောအခါတွင် အရှေ့ဖျားရှိ ရုရှစစ်တပ်များ၏ စစ်သေနာပတိဖြစ်လာလေသည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)
လွပ်လပ်ရေးနေ့ အထိမ်းအမှတ် ထုပ်စည်းတိုးပြိုင်ပွဲ၊ စမ်းချောင်းလမ်း၊ ရန်ကုန်
ထုပ်စည်းတိုး ( ထုပ်ဆီးတမ်း ) ကစားနည်းကိုလည်း 
မြန်မာနိုင်ငံ၌ လူကြိုက်များသည်။ ကစားရာတွင် ယောက်ျား 
ကလေးနှင့် မိန်းကလေးတွဲ၍ ကစားနိုင်သည်။ ခြောက်ယောက်၊ 
ရှစ်ယောက်၊ ၁ဝ ယောက်နှင့် ၁၂ ယောက် စသည်လည်း 
ကစားနိုင်သည်။ ခြောက်ယောက် ကစားလျှင် တစ်ဘက်တွင် 
သုံးယောက်စီကျ ခွဲ၍ကစားကြသည်။ ရှစ်ယောက်၊ သို့မဟုတ် 
၁ဝ ယောက်၊ သို့မဟုတ် ၁၂ ယောက် ကစားလျှင် 
လေးယောက်စီ သို့မဟုတ် ငါးယောက်စိ သို့မဟုတ် 
ခြောက်ယောက်စီ အသီးသီး အညီအမျှခွဲ၍ ကစားကြရသည်။
ကစားရာတွင် မြေကြီးပေါ်တွင် တုတ်တစ်ချောင်းဖြင့် ဖြစ်စေ၊ 
ရေဖြင့်လောင်းချ၍ဖြစ်စေ၊ ပြာဖြူး၍ဖြစ်စေ ကစားသော မြေ၏ 
အနေအထားကို လိုက်၍စည်းများတားပြီးလျှင် ကစားကြ 
လေသည်။
ထုပ်စည်းကို ကစားသူများလျှင် များသလို စည်းပိုတား၍ 
ကစားကြလေသည်။ ကလေး ၁ဝ ယောက် ( ယောက်ျား 
ကလေးနှင့် မိန်းကလေး ရော၍လည်း ) တစ်ဘက်လျှင် 
ငါးယောက်စီခွဲ၍ ကစားနိုင်လေသည်။
ကစားကြသောအခါတွင် အကြီးဆုံး ကလေးများက 
ထိပ်စည်းဖြစ်သော *က*တွင် ကစားလေ့ရှိကြသည်။ 
ထိုထိပ်စည်း *က* တွင် ကစားသူသည် များသောအားဖြင့် 
*စ* နှင့် *ဆ* စည်းများကိုလည်း ထိန်းသိမ်းပေးရ သည်။
စတင်ကစားရာတွင် ပထမဦးစွာ တိုးရသည့်ဘက်မှစ၍ 
*က* စည်းကိုလွန်ကာ  *ခ*  စည်းသို့ရောက်အောင် 
ကြိုးစားရသည်။ *ခ*၊ *ဂ*၊ *ဃ* နှင့် *င* အထိ 
ဘေးစည်းနှင့် *ဇ* မှ *စ* အထိ ဘေးစည်းကို ကျော်၍ 
မထွက်စေရချေ။ ကျော်မိလျှင် ထမင်းရည်ပူ လောင်သည်ဟု 
ဆိုပြီးလျှင် အရှုံးပေးရလေသည်။ အရှုံးပေးရသည် ဆိုသည်မှာ 
ထုပ်စည်းများကို စောင့်ရခြင်းဖြစ်သည်။ *င* စည်းကို 
လွန်အောင်တိုးပြီးသောအခါတွင် ထိုစည်းကိုပင် 
ပြန်၍တိုးပြီးလျှင် တစ်ဖန် *ဃ* *ဂ* *ခ* နှင့် *က* 
စည်းများကိုလည်း ကျော်လွန်အောင် တိုးထွက်ရလေသည်။ 
ကျော် လွန်အောင် ဆိုသည်မှာ ထိုစည်များ၌ စောင့်နေသူများ၏ 
အထိကို မခံရဘဲ ကျော်လွန်အောင် တိုးနိုင်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
ကစားသူများလျှင်  *စ*  စည်းတွင် 
ကစားသူတစ်ယောက် သီးခြားစောင့်ပေးရလေသည်။ 
မြန်မာနိုင်ငံတွင် လသာသော ညဉ့်များ၌ ထိုထုပ်ဆီးတမ်း 
ကစားနည်းမျိုးကို ကစားလေ့ ရှိကြသည်။ တိုးရသည့်ဘက်မှ 
တစ်ယောက်ယောက်သည်  *က*  စည်းမှ  *င*  
စည်းကို ကျော်၍တစ်ဖန်  *င*  စည်းမှ  *ဃ*   *ဂ* 
 *ခ*  နှင့်  *က*  စည်းများ ကို ဦးစွာကျော်လွန်အောင် 
တိုးနိုင်သော် အောင်ထူပြီဟု အော်ပြောပြီးလျှင် ထိုပွဲတွင် 
အနိုင်ရသဖြင့် တစ်ဖန်ပြန်၍ ထုပ်များကို တိုးနိုင်ခွင့် 
ရရှိပြန်သည်။

အောင်ထူခါနီးတွင် မိမိဘက်မှ တဦးဦးသည် 
စည်းကိုတိုးသွားစဉ် စည်းကို ထိန်းသိမ်းနေသူ၏ အထိကို 
ခံရလျှင် ရှုံးသဖြင့် စည်းများကို စောင့်ပေးရသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀)
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

မြတ်စွာဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် "ချစ်လှစွာသော သေလွန်သွားသော တစ်ဦးတည်းသော သားလေးကို အကြောင်းပြု၍ လုပ်ငန်းကိုလည်း မလုပ်နိုင်၊ ထမင်းလည်း မစားနိုင်ဘဲ သုသာန်သို့သွား၍ ငိုကြွေးနေသော သူကြွယ်သည် ထိုအကြောင်းကို ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားသည့်အခါ ဘုရားရှင်က "သူကြွယ် ... သောက, ပရိဒေဝ, ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသတို့သည် ချစ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ကုန်၏။ ချစ်ခြင်းလျှင် အမွန်အစ ရှိကုန်၏"ဟု မိန့်ကြားတော်မူပါသည်။

သူကြွယ်က "သောက အစရှိသည်တို့သည် ချစ်ခြင်းကြောင့် မဖြစ်ပါကုန်။ နှစ်သက်ခြင်း, ဝမ်းမြောက်ခြင်းတို့သည်သာ ချစ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ ချစ်ခြင်းလျှင် အမွန်အစ ဖြစ်ပါကုန်၏"ဟု ဆန့်ကျင်ဘက်စကား ပြောကြားပြီး ထသွားပါသည်။ အနီးအနားရှိ ကြွေအံသမားတို့က ဝိုင်းဝန်း၍ ထောက်ခံကြပါသည်။

ထိုသတင်းသည် နန်းတော်သို့ရောက်သွားလေရာ ကောသလဘုရင်ကလည်း သူကြွယ်၏စကားကိုသာလက်ခံပြီး မလ္လိကာမိဖုရားကို မေးမြန်းရာ မလ္လိကာမိဖုရားက "ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်အတိုင်း မှန်ကန်ကြောင်း" သံတော်ဦးတင်သည့် အခါ မလ္လိကာမိဖုရားကို ငေါက်ငမ်းပြီး မောင်းထုတ်ပါသည်။

မလ္လိကာမိဖုရားသည် နာဠိဇင်္ဃပုဏ္ဏားကိုခေါ်၍ ဘုရားရှင်ထံ သွားရောက်၍ မေးမြန်း လျှောက်ထားစေခဲ့ပါသည်။ ဘုရားရှင်က "မိသားစု ကွယ်လွန်သည့်အခါ သောကစသည်ဖြစ်ပုံကို အကျယ်ဟောပြတော်မူပါသည်။ နာဠိဇင်္ဃပုဏ္ဏားထံက တစ်ဆင့် ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူလိုက်သော ဒေသနာတော်ကို နည်းယူ၍ ဝဇိရာသတို့သမီး, ဝါသဘခတ္တိယာမင်းသမီး, ဝိဋဋူဘစစ်သူကြီး, မိမိ, ကာသိတိုင်း, ကောသလတိုင်းသူ ပြည်သားတို့ ပျက်စီးမှုအကြောင်းပြု၍ သောကအစရှိသည်တို့သည် ချစ်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်ပုံ၊ ချစ်ခြင်းလျှင်အမွန်အစရှိပုံကို ဘုရားရှင်ကိုယ်တော်တိုင် ဟောတော်မူကြောင်းကို အသီးအသီး (ပြန်လည် ပြောပြသည့်အခါ ကောသလ ဘုရင် သဘောပေါက်နားလည်ပြီး ခံတွင်းဆေး, မျက်နှာသစ်ပြီးလျှင် ဘုရားရှင် ရှိတော်မူရာသို့ နေရာမှထ, ပခုံးပေါ်တဘက်တင်ပြီးလျှင် "နမော တဿ" မဟာ ပဏာမဖြင့် သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် ဥဒါန်းကျူးရင့်ပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ်ရာ ဖွင့်ဆိုများ ပါရှိပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -မ၊၂၊၃၀၉-၃၁၄။ မ၊မြန်၊၂၊၃၁၃-၉။ မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၃၇-၈။ မ၊ဋီ၊၃၊၁၆၁။

-မဇ္ဈိမနိကာယ၊ မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ၊ ၄-ရာဇဝဂ္ဂ၊ သတ္တမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**အင်းဒင် (ရခိုင်) ရွာ** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မောင်တောမြို့နယ်ရှိ ရွာဖြစ်သည်။ 

လူဦးရေ ၆၀၀၀ ခန့် နေသည်။ အများစုမှာ ရခိုင်လူမျိုးဖြစ်သည်။

ပထဝီဝင်
-------

ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်သို့ မေယုမြစ်ဝင်ရာအနီး ကုလားတန်မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် ရှိသည်။  အနောက်ဘက်တွင် သံတွဲ၊ မြောက်ဘက်တွင် စစ်တွေမြို့တို့ ရှိပြီး မောင်တောမြို့မှာလည်း ရွာအနီးတွင်ပင် ဖြစ်သည်။

စီးပွားရေး
----------

စပါးအဓိက စိုက်သော်လည်း ကွမ်းသီးစိုက်သူ၊ ငါးဖမ်းသူတို့လည်း ရှိသည်။

ထင်ရှားသည့် ဖြစ်ရပ်များ
-----------------------

ထိုင်းနိုင်ငံမှ တိုယို အင်ဂျင်နီယာရင်းနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကော်ပိုရေးရှင်းက ကျောက်မီးသွေးသုံး ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ တည်ရန် ပြင်သော်လည်း ဒေသခံများ ကန့်ကွက်သဖြင့် အစီအမံ ပျက်ဖူးသည်။ 

၂၀၁၇ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်၌ နယ်မြေလှည့်နေသော တပ်မတော်မှ လုံခြုံရေးအဖွဲ့ကို ရိုဟင်ဂျာ ၂၀၀ ခန့်က လူအင်အား အားကိုး၍ တိုက်သည်။ ထိုလူအုပ်အနက်မှ ၁၀ ယောက်ကို အရှင် ဖမ်းမိသည်။ ရဲစခန်းတွင်လည်း အခြေအနေ မငြိမ်သက်သည့်အတွက် သုဿာန်သို့ ခေါ်သွားစဉ် (ယခင်က ရွာသား ဦးမောင်နီကို ရိုဟင်ဂျာတို့က သတ်ဖူးသဖြင့်) ဦးမောင်နီ၏ သား ၂ ဦးနှင့် အခြား ၁ ဦးတို့က အဖမ်းဆီးခံ ရိုဟင်ဂျာတို့ကို ဓားနှင့် ခုတ်ကြ၍ ထွက်ပြေးသူတို့ကို တပ်ဖွဲ့ဝင်တို့က အသေပစ်ဖမ်းရကြောင်း တပ်မတော်ဘက်က ဆိုသည်။ 

ရိုက်တာသတင်းကမူ ထိုရွာသားများအကူအညီနှင့် အဆုံးစီရင်သည်ဟု ဖော်ပြသည်။  နောင်တွင် အမှုမှန် ပေါ်ပေါက်သဖြင့် တပ်မတော်မှ အရာရှိ ၄ ဦး၊ အခြားအဆင့် ၃ ဦး၊ အရပ်သား ၁ ဦး ထောင်ဒဏ် အပြစ်ပေးခံရသည်။ ထိုကိစ္စကို ဖော်ထုတ်သော ရိုက်တာမှ သတင်းထောက် ကိုဝလုံးနှင့် ကိုကျော်စိုးဦးတို့က ပူလစ်ဇာဆု ရရှိခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  GAD, Feb 2011.
2. ↑  Kipgen, Nehginpao (11 Jan 2018) A Difficult Year for Myanmar. The Hindu.
3. ↑  Arakan Research Center. Trek Thailand
4. 1 2  Khai, Khen Suan (Oct 2015) "Japan's Official Development Assistance Diplomacy towards Burma in Post 2012", International Conference on Burma/Myanmar Studies. University Academic Service Center (UNISERV), Chiang Mai University.
5. ↑  (၂၀၁၈ ဇန်နဝါရီ ၁၀) "အင်းဒင်က အလောင်းတွေဟာ ဘင်္ဂါလီအလောင်းတွေလို့ စစ်ဆေးတွေ့"။ ဘီဘီစီ။
6. ↑  (၂၀၁၈ စက်တင်ဘာ ၅) "ရိုက်တာသတင်းထောက်တွေ ဖော်ထုတ်ခဲ့တဲ့ အင်းဒင်သတ်ဖြတ်မှု"။ ဘီဘီစီ။
တောင်ကိုးရီးယားသမ္မတဖြစ်သူ အငြိမ်းစားဗိုလ်ချုပ်ကြီး ချန်ဒူးဝှမ်ကို ကိုရီးယားနိုင်ငံ ကျုံဆမ်နမ်ဒို အရပ်ဒေသ၌ ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

အထက်တန်းပညာရေးအဆင့်ကို ၁၉၅၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် တေဂူစက်မှုအထက်တန်းကျောင်းမှ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၃ဝ ရက်နေ့တွင် စစ်တက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ရခဲ့ပြီး ဒုတိယဗိုလ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသည်။

၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ကြည်းတပ် အထူးစစ်ဆင်ရေး ကျောင်းသို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အမေရိကန် ကြည်းတပ်မတော်ကျောင်းသို့ တက်ရောက်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၂ ခုနှစ်အထိ အမျိုးသားပြန်လည်တည်ဆောက်ရေး ဦးစီးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌရုံး ပြည်သူ့အယူခံရေးရာဌာနတွင် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ဗဟိုထောက်လှမ်းရေး အေဂျင်စီဝန်ထမ်း အုပ်ချုပ်ရေး ဌာနစိတ်အကြီးအကဲအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။

၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်ကောလိပ်မှ ဘွဲ့ရရှိခဲ့ပြီး ၁၉၆၆ မှ ၁၉၆၇ ခုနှစ်အထိ ပထမလေကြောင်းချီ တပ်မကြီး၏ ဒုတိယတပ်မှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၉ ခုနှစ်အထိ မြို့တော်စောင့်တပ် တပ်ရင်းအမှတ် ၃ဝ ၏ တပ်ရင်းမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တောင်ဗီယက်နမ်သို့ စေလွှတ်ခဲ့သော အမှတ် ၉ တပ်မကြီး၏ အမှတ် ၂၉ တပ်ရင်း၏ တပ်ရင်းမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ 

ချန်ဒူးဝမ်သည် ၁၉၇၁ ခုနှစ်မှစ၍ ပထမလေကြောင်းချီတပ်မကြီး၏ တပ်မှူး ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် သမ္မတရုံးလုံခြုံရေးဌာန၏ လက်ထောက်ညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ပထမကြည်း တပ်မကြီး၏ တပ်မှူးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် ကာကွယ်ရေး လုံခြုံရေးဌာန၏ တပ်မှူးအဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။

တောင်ကိုရီးယားသမ္မတ ပတ်ချုံဟီး လုပ်ကြံခံရပြီး ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဗဟိုထောက်လှမ်းရေး အေဂျင်စီ၏ ခေတ္တညွှန်ကြားရေးမှူး ဖြစ်လာသည်။၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ် ဇွန်လတွင် အမျိုးသားလုံခြုံရေးအထူးကော်မတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာသည်။

သမ္မတ ပတ်ချုံဟီး လုပ်ကြံခံရပြီးနောက် သမ္မတဖြစ်လာ သော ချွိုင်ကျူဟာသည် ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လ ၁၆ ရက် နေ့တွင် သမ္မတရာထူးမှ နုတ်ထွက်သွားခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ချန်ဒူးဝှမ်သည် ဩဂုတ်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် တောင်ကိုရီးယား သမ္မတနိုင်ငံ၏ ၁၁ ဦးမြောက် သမ္မတဖြစ်လာသည်။ သမ္မတရွေးချယ်သူ ကိုယ်စားလှယ် ၂၅၂၅ ဦးရှိသည့်အနက် ထောက်ခံမဲ ၂၅၂၄ ရရှိခဲ့သည်။ တပ်မတော်တွင် အနှစ် ၃ဝ အမှုထမ်းဆောင်ခဲ့သော ချန်ဒူးဝှမ်သည် ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း သမ္မတရာထူးကို လက်ခံပြီးနောက် ကြယ်လေးပွင့်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာထူးမှ အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။

၁၉၇၅ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလတွင် အမျိုးသားလုံခြုံရေးအတွက် ထူးချွန်းစွာဆောင်ရွက်နိုင်သည့်အတွက် ချွန်ဆူဆုတံဆိပ် ချီးမြှင့်ခံရပြီး ၁၉၇၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် သမ္မတက ချီးမြှင့်သော အမှုထမ်းကောင်းဆု ရရှိသည်။ ၁၉၇၉ ခုနှစ် မေလတွင် *မေ ၁၆ အမျိုးသားဆုကြီး* ချီးမြှင့်ခံရသည်။

သမ္မတချန်ဒူးဝှမ်၏ဇနီးမှာ နီးလ်ဆွန်ဂျာ ဖြစ်သည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာစွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)
မြန်မာဘာသာဖြင့် **ပါရဂူဘွဲ့ကြီးကြပ်သူ**၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် **doctoral advisor**၊ **dissertation director**၊ **dissertation advisor**၊ (ဗြိတိသျှ အင်္ဂလိပ် ဘာသာတွင်) **doctoral supervisor** ဟု ခေါ်ဆိုသူမှာ ဘွဲ့လွန် ကျောင်းသားများကို ပါရဂူဘွဲ့  (doctorate) ရရှိရန် လမ်းညွှန် ထိန်းကြောင်းပေးသည့် တက္ကသိုလ်ဆရာကို ဆိုလိုသည်။ သင်ရိုးရွေးချယ်ရာတွင် လည်းကောင်း၊ စာတမ်း (dissertation) ရေးရန် သုတေသနနယ်ပယ် ရွေးချယ်ရာတွင်လည်းကောင်း ကူညီပေးလေ့ရှိပြီး၊ အများအားဖြင့် ပါရဂူဘွဲ့ကြီးကြပ်သူများမှာ ဌာနတွင်းရှိ အဆင်မြင့်/ဝါရင့် ဆရာများ ဖြစ်တတ်သည်။ ကျောင်းသားများက ကြီးကြပ်သူရွေးချယ်ရာတွင် ဆရာ၏ သုတေသန နယ်ပယ်၊ ဆရာ၏ သဘောတူညီမှု၊ ၎င်းဆရာနှင့် မိမိ အလုပ်အတူ လုပ်လို/မလုပ်လို စသည်တို့အပေါ် မူတည်ပြီး ရွေးချယ်ကြသည်။

အချို့နိုင်ငံများတွင် ပါရဂူဘွဲ့ကြီးကြပ်သူများမှာ ကျောင်းသား၏ စာတမ်းကော်မတီ၊ သို့မဟုတ် ပါရဂူအရည်အချင်းစစ် စာမေးပွဲတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ကြီးမှူးလေ့ရှိပြီး၊ အချို့နိုင်ငံများတွင်မူ ၎င်းဥက္ကဋ္ဌရာထူးကို အခြားသူတစ်ဦးက ယူရလေ့ရှိသည်။ ပမာအားဖြင့် ဒတ်ခ်ျ ပညာရေးစနစ် (Dutch academic system) တွင် တင်းပြည့် ပါမောက္ခများသာ ကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ လုပ်ခွင့်ရှိ၍ လက်ထောက်ပါမောက္ခတစ်ဦးကို ကြီးကြပ်သူအဖြစ် ရွေးချယ်သော ကျောင်းသားတစ်ဦး၏ ပါရဂူဘွဲ့ကြီးကြပ်သူကို *promotor* ဟုခေါ်ဆိုပြီး၊ ကော်မတီဥက္ကဋ္ဌကို *co-promotor* ဟု ခေါ်သည်။ စပိန်ကဲ့သို့သော နိုင်ငံများတွင်မူ ပါရဂူဘွဲ့ ကြီးကြပ်သူသည် ကျောင်းသား၏ အုပ်ထိန်းသူ အကြံပေးအဖြစ် ဆောင်ရွက်နိုင်သော်လည်း စာတမ်း/စာမေးပွဲ ကော်မတီတွင် ပါဝင်ခွင့်မရှိပေ။ ၎င်းကော်မတီကို ပါမောက္ခချုပ်ရုံးမှ သီးသန့် ရွေးချယ်ထားသော ဆရာငါးဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းပြီး၊ ၎င်းဆရာငါးဦးကို ဘွဲ့ယူကျောင်းသား၏ ဌာနမှ စာရင်းတင်သွင်းသည့် ဆရာဆယ်ဦးထဲမှ ရွေးချယ်ခြင်း ဖြစ်သည်။

ပညာရေး မျိုးရိုးစဉ်ဆက် (academic genealogy) ကို ကျောင်းသား၏ ပါရဂူဘွဲ့ ကြီးကြပ်သူမှ တဆင့် သာမန် မျိုးရိုးအဆက် လိုက်သကဲ့သို့ လိုက်နိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ မိမိ၏ ဘိုးဘွားဘီဘင်တို့ကို မိဘများမှတဆင့် မျိုးရိုးလိုက်နိုင်သကဲ့သို့ ကျောင်းသား၏ "ပညာရေး ဘိုးဘွားဘီဘင်" တို့ကို ပါရဂူဘွဲ့ကြီးကြပ်သူမှတဆင့် မျိုးရိုးဆက်လေ့ ရှိကြသည်။

အညွှန်း
-------

1. ↑  Miles Taft Bryant (2004)၊ *The portable dissertation advisor*၊ Corwin Press၊ pp. 9–11၊ ISBN 978-0-7619-4696-0.
2. ↑  A Few Words about Dutch University Titles, Ranks etc. Archived 16 June 2011 at the Wayback Machine. Astronomy Department, Leiden University. Retrieved 2010-02-15.
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

 အရှင်ကုမာရကဿပထေရ် ရဟန်းတော်ငါးရာနှင့်အတူ ကောသလနိုင်ငံ အတွင်း ဒေသစာရီ ကြွချီတော်မူရာ သေတဗျမြို့မြောက်ဘက် ယင်းတိုက်တော၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရှင်ကုမာရကဿပထံသွားသော သေတဗျမြို့သား ဗြာဟ္မဏ, ဂဟပတိကတို့အား ကမ္မဝါဒကို ဟောကြားမည့်ဒေသနာကို တားမြစ်ရန် အတွက် သေတဗျမြို့သားများနှင့်အတူရောက်လာသော နတ္ထိကအယူရှိသူ သေတဗျမြို့စား "ပါယာသိရာဇည"၏

-ဒုစရိုက်လုပ်ငန်းဖြင့် သေသောသူများအား မှာကြားခြင်း၊

-သုစရိုက်လုပ်ငန်းဖြင့် သေသောသူများအား မှာကြားခြင်း၊

-သူတော်ကောင်းများ မိမိကိုယ်ကို သတ်၍မသေကြပုံ၊

-ရာဇဝတ်သားများကို အိုးအတွင်းထည့်ပိတ်ပြီး မီးမြိုက်သတ်ရာ၊

-လည်ပင်းကို ကြိုးဖြင့်ညှစ်သတ်ရာ၊

-ခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်းများ မပျက်စီးစေဘဲသတ်ရာ၊

-ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းများကို တစ်မျိုးစီခွဲ၍သတ်ရာတို့၌ ထွက်သွားသောအသက်ကို မတွေ့မမြင်ရခြင်းတို့ကိုထောက်ထား၍ နတ္ထိအယူယူပုံကို လျှောက်ထားချက်များကို အရှင်ကုမာရကဿပထေရ်က-

၁။ စန္ဒိမသူရိယ (လ, နေ) ဥပမာ

၂။ စောရ (အသတ်ခံရသောခိုးသူ)ဥပမာ၊

၃။ဂူထကူပပုရိသ (မစင်တွင်း၌နစ်မြုပ်နေသောယောက်ျား)ဥပမာ၊

၄။တာဝတိံသဒေဝ (တာဝတိံသာနတ်)ဥပမာ၊

၅။ ဇစ္စန္ဒ (ဝမ်းတွင်းကန်းသောယောက်ျား)ဥပမာ၊

၆။ ဂမ္ဘိနီ (ကိုယ်ဝန်ဆောင်ပုဏ္ဏေးမ)ဥပမာ၊

၇။ သုပိနက (အိပ်မက်)ဥပမာ၊

၈။ သန္တတ္တအယောဂုဠ (ရဲရဲညီးညီးသံတွေခဲ)ဥပမာ၊

၉။ သင်္ခဓမ (ခရုသင်းမှုတ်သောယောက်ျား)ဥပမာ၊

၁၀။ အဂ္ဂိဃဇဋိလ (မီးကိုလုပ်ကျွေးသောရသေ့)ဥပမာ၊

၁၁။ ဒွေသတ္တဝါဟ (လှည်းမှူးကြီးနှစ်ယောက်)ဥပမာ၊

၁၂။ ဂူထဘာရိက (မစင်ထုတ်ဆောင်ယူသူ)ဥပမာ၊

၁၃။ အက္ခဓုတ္တ (အန်ကစားသူ)ဥပမာ၊

၁၄။ သာဏဘာရိက (ပိုက်ဆံလျော်ထုတ်ယူသူ)ဥပမာ-တို့ဖြင့် မညှာမထောက် ဟောကြားတော်မူ၍ နတ္ထိကမိစ္ဆာအယူကို စွန့်လွှတ်စေ၍ သရဏဂုံ တည်သူအဖြစ်၌ရောက်စေပုံ၊ အကျိုးကျေးဇူးမများသောအလှူနှင့် အကျိုးကျေးဇူး များမြတ်ကြီးမားသောအလှူတို့ကို ရှင်းလင်းဟောကြားတော်မူပုံ၊ ပါယာသိမြို့စား အလှူ၊ ဥတ္တရလုလင်၏ ကောင်းမှုလုပ်ငန်း၊ ပါယာသိဒေဝပုတ္တ၏ အရှင်ဂဝမ္ပတိထေရ်အား လျှောက်ထားသည့် အလှူဒါနပြုပုံတို့ကို ပြဆိုထားသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ အရှင်ကုမာရကဿပထေရ်ဝတ္ထုနှင့်တကွ မှတ်သားဖွယ် ရာများကို အကျယ်ဖွင့်ပြထားပါသည်။ ဋီကာ၌လည်း မှတ်သားဖွယ်ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။


---

ပါယာသိသုတ်ကို သုံးကန့် ကန့်ထားသည်။ ပထမအကန့်တွင် သေတဗျပြည်တွင် ကုမာရကဿပသည် ရဟန်းများနှင့် သီတင်းသုံးနေစဉ် သေတဗျဘုရင် ပါယာသိနှင့် ပရလောကရှိ-မရှိ စကားဆွေးနွေးခန်းကို ဖော်ပြထား၍ ဒုတိယအကန့်တွင် ပါယာသိနှင့် သူ၏တပည့် ဥတ္တရတို့ စကားအချေအတင် ပြောကြခြင်းတို့ကို ရှင်းပြထားသည်။ တတိယအကန့်တွင် ပါယာသိနှင့် ဂဝမ္ပတိမထေရ်တို့ သေရီသကဗိမာန်တွင် ဆွေးနွေးပြောဆိုခြင်းတို့ကို ရေးသားထားလေသည်။

အကိုးအကား
---------

1. ↑  -ဒီ၊၂၊၂၅၃-၂၈၃။ ဒီ၊မြန်၊၃၊၂၈၁-၃၁၇။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၉၆-၄၀၃။ ဒီ၊ဋီ၊၂၊၃၅၀-၃၅၈။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
3. ↑  ပါဠိစာပေသမိုင်း။ ဒေါ်အုန်း မဟာဝိဇ္ဇာ။ ဒုကြိမ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၉၈၁။ သာသနာရေးဦးစီးဌာန။ ရန်ကုန်။
**ဝိသုဒ္ဓိ** ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ စင်ကြယ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဝိသုဒ္ဓိသည် (၇)ပါး ရှိ၏။ ၎င်းတို့မှာ -

1. သီလဝိသုဒ္ဓိ - အကျင့်သီလ၌ စင်ကြယ်ခြင်း။
2. စိတ္တဝိသုဒ္ဓိ - စိတ်၏ စင်ကြယ်ခြင်း။
3. ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ - အယူမှားတို့မှ စင်ကြယ်ခြင်း။
4. ကင်္ခါဝိတရဏ ဝိသုဒ္ဓိ - ဝိစိကိစ္စာ (ယုံမှားသံသယဖြစ်ခြင်း)တို့မှ စင်ကြယ်ခြင်း။
5. မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ - မဂ်ဟုတ်သည်၊ မဟုတ်သည်ကို ပိုင်းခြားသိမြင်ခြင်း။
6. ပဋိပဒါဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ - မဂ်ဖိုရကြောင်းအကျင့် ဟုတ်သည်၊ မဟုတ်သည်ကို ကောင်းစွာ သိမြင်ခြင်း။
7. လောကုတ္တရာဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ - ရှေ့တွင်ဖော်ပြခဲ့ပြီးသော ဝိသုဒ္ဓိ(၆)ပါးကို အစဉ်ဖြင့် အဆင့်ဆင့်တက်၍ ရသောမဂ်။

ဝိသုဒ္ဓိ (၇) ပါး
----------------

### သီလဝိသုဒ္ဓိ- သီလ၏ စင်ကြယ်ခြင်း။

### စိတ္တဝိသုဒ္ဓိ - သမာဓိ၏ စင်ကြယ်ခြင်း။

မာနကိုချ 
ရှက်ကာ ကျဉ်ဖယ် 
ဂုဏ်ဝယ်ဦးခိုက်
မုသားမိုက်ကို 
သိမ်းပိုက်မပြု 
ဟောမူဦးတင်
မြတ်ရှင်သဒ္ဓါ
ဤ ၆ဖြား 
မှတ်ပါ စိတ္တဝိသုဒ္ဓိ

### ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ - ဉာဏ် အမြင် စင်ကြယ်ခြင်း။

ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိဆိုသည်မှာ "အမြင်စင်ကြယ်" ခြင်း ဖြစ်သည်။ နာမ်ရုပ်တို့ကို ခွဲခြမ်းဝေဖန်၍ မဖောက်မပြန် ဟုတ်မှန်တိုင်းသော သဘောကို မြင်ခြင်းသည် "ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ" မည်၏။

### ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ - ယုံမှားခြင်း (၁၆) ပါးကို လွန်နိုင်သော ဉာဏ်၏ စင်ကြယ်ခြင်း။

### မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ - မဂ် ဟုတ်သည် မဟုတ်သည်ကို သိမြင်နိုင်သော ဉာဏ်၏ စင်ကြယ်ခြင်း။

### ပဋိပဒါဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ - မဂ်တည်းဟူသော ဉာဏ်အမြင် စင်ကြယ်ခြင်း။

### လောကုတ္တရာဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ - နိဗ္ဗာန်ကို သိမြင်နိုင်သော မဂ်ဉာဏ်၏ စင်ကြယ်ခြင်း။

### တစ်နည်း

၁။ သီလဝိသုဒ္ဓိ - လူတို့၌လည်း လူတို့၏ (၅) ပါး၊ (၈) ပါး၊ (၁၀) ပါးသော သီလ၊ ရဟန်းတို့၌လည်း ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ်ပေါင်း (၂၂၇) သွယ်သော သီလတို့ဖြင့် စင်ကြယ်ခြင်း၊

၂။ စိတ္တဝိသုဒ္ဓိ - ကမ္မဋ္ဌာန်း အားထုတ်သဖြင့် အာရုံထင်မြင်၍ ဥပစာရဈာန်စိတ်၏ စင်ကြယ်ခြင်း၊

၃။ ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ - ဘုံသုံးပါး၌ ရုပ်နာမ်နှစ်ပါးသာ ရှိသည်ဟု ဧကန်အမှန်မြင်သော နာမရူပ ပရိစ္ဆေဒဉာဏ်၏ စင်ကြယ်ခြင်း၊

၄။ ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ - ယုံမှားခြင်းဝိစိကိစ္ဆာကို လွန်မြောက်နိုင်သော ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်၏ စင်ကြယ်ခြင်း၊

၅။ မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ - မဂ်ဟုတ်သည် မဟုတ်သည်ကို ဧကန်အမှန်သိသော ဉာဏ်အမြင်၏ စင်ကြယ်ခြင်း၊

၆။ ပဋိပဒါဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ - ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်မှ စ၍ အနုလောမဉာဏ် တိုင်အောင် အားထုတ်၍ နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်း အကျင့်ကောင်းကို ဧကန် အမှန်သိသော ဉာဏ်အမြင်၏ စင်ကြယ်ခြင်း၊

၇။ ဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ - နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်း အကျင့်ကောင်းကို အားထုတ်၍ နိဗ္ဗာန်ကို ဧကန်အမှန်သိသော မဂ်ဉာဏ်အမြင်၏ စင်ကြယ်ခြင်း

ကိုးကား
-------

1. ↑  ဦးသက်စိန်(ဖြူး) (ဩဂုတ် ၁၉၉၁)။ *မြတ်ဗုဒ္ဓ သာသနာ့အခြေခံ* (ပထမအကြိမ် ed.)။ မင်္ဂလာတောင်ညွန့်မြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့: မိခင်ဧရာဝတီ စာအုပ်တိုက်။ pp. ၂၆၅။
2. ↑  ဦးသော်ဇင် (ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၂)။ *ဝိသုဒ္ဓိမဂ် (ဒုတိယအကြိမ်)*။ အမှတ် ၁၀၅၊ ၆ ရပ်ကွက်၊ တောင်ဥက္ကလာပ၊ ရန်ကုန်။: ဦးသော်ဇင်၊ ဥယျာဉ်မှူးစာပေ။CS1 maint: location (link)
၃။
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**ချုပ်မကောင်းသော သင်္ကန်းကို အဖြေခိုင်းပြီးနောက် ပြင်၍ ချုပ်မပေးမှု။** 

အမှုသည်—**လုလ္လနန္ဒာ။** 

* စီဝရသိဗ္ဗနသိက္ခာပုဒ်ဟုလည်း ခေါ်သည်။

ထုလ္လနန္ဒာ၏ မတရားမှု
--------------------

ဘိက္ခုနီတစ်ယောက်၏ သင်္ကန်းချုပ်ဖို့ အဝတ်သည် အဖိုးများစွာ ထိုက်တန်၏၊ သို့သော် သင်္ကန်းချုပ်သောအခါ၌ကား ချုပ်ပုံမကောင်းဘဲ ဖြစ်နေ၏၊ ထိုချုပ်ပုံ မကောင်းသော သင်္ကန်းကို ထုလ္လနန္ဒာမြင်၍ "ရှင်မ၏ သင်္ကန်းဟာ အသား ကောင်းပါလျက် အချုပ်မကောင်း"ဟု ပြော၏။ ထိုအခါ သင်္ကန်းရှင်က "အရှင်မ ပြန်၍ ပြင်ချုပ်ပေးမလား, ဖြေလိုက်မယ်"ဟု မေးလေသော်, ဖြေလိုက်လေ, ပြင်ချုပ်ပေးမယ်"ဟု ဝန်ခံလိုက်၏။ သင်္ကန်းရှင်သည် သင်္ကန်းကိုဖြေပြီးနောက် ပြင်၍ ချုပ်ပေးဖို့ရန် ပြောသောအခါ ထုလ္လနန္ဒာသည် ကိုယ်တိုင်လည်း ချုပ်မပေး, တစ်ယောက်ယောက်ကိုလည်း ချုပ်ပေးဖို့ရန် ကြောင့်ကြမစိုက်ဘဲ ဂရုမစိုက်ဘဲ နေ၏၊ ထိုသို့ဂရုမစိုက်ပုံကို သင်္ကန်းရှင်က အခြား ဘိက္ခုနီတို့အား ပြောပြသဖြင့် ကဲ့ရဲ့ကြသောကြောင့် ဤ သိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ဘိက္ခုနိယာ စီဝရံ ဝိသိဗ္ဗေတွာ ဝါ ဝိသိဗ္ဗာပေတွာ ဝါ သာ ပစ္ဆာ အနန္တရာယိကိနီ နေဝ သိဗ္ဗေယျ, န သိဗ္ဗာပနာယ ဥဿုက္ကံ ကရေယျ အညတြ စတူဟပဉ္စာဟာ, ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

အကြင်ဘိက္ခုနီသည် ဘိက္ခုနီတစ်ယောက်၏ သင်္ကန်းကို ကိုယ်တိုင်ဖြစ်စေ, ခိုင်း၍ဖြစ်စေ ဖြေပြီးနောက်(ချုပ်မပေးနိုင်လောက်အောင်)အန္တရာယ်မရှိပါဘဲ ၄-ရက် ၅-ရက်ထက်လည်း ကြာအောင် အချိန်ဆွဲ၍ ကိုယ်တိုင်သော်လည်း ချုပ်၍ မပေးအံ့၊ သူတစ်ပါးကိုသော်လည်း ချုပ်ပေးအောင် ကြောင့်ကြမစိုက်အံ့၊ ထိုဘိက္ခုနီမှာ ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
**မောက်တင် ရေဝမ်းဘဲ** (*Podiceps cristatus*) သည် ရေနေငှက် သတ္တဝါ တစ်မျိုးဖြစ်ြပီး Grebe ခေါ် အရွယ်လတ် ငှက်မျိုးဖြစ်သည်။ ၎င်းငှက်၏ သိပ္ပံအမည်မှာ Podiceps cristatus ဖြစ်သည်။ 
ယင်းငှက်များသည် ယေဘူယျအားဖြင့် ၄၆ စင်တီမီတာမှ ၅၁ စင်တီမီတာခန့် ရှည်လျားကြသည်။ တောင်ပံနှစ်ခုပေါင်း မှာ ၅၉ စင်တီမီတာမှ ၇၃ စင်တီမီတာခန့်ထိ ရှည်လျားကြသည်။ အဖြူရောင်နှင့် အညိုရောင် ဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိပြီး လိမ္မော်ရောင် အမောက်ကလေးများကို ဦးခေါင်ထိပ်တွင် တွေ့ရသည်။ ရှည်လျားပြီး ချွန်ထက်သည့် နှုတ်သီးကလေးများရှိသည်။ မောက်တင် ရေဝမ်းဘဲ သားပေါက်ဘဝတွင် အဖြူရောင်နှင် အမည်းရောင် အစင်းကြောင်းကလေးများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားပြီး မြင်းကျား၏အစင်းကြား သဏ္ဌာန်နှင့် ဆင်တူလေသည်။ 

Juvenile Great Crested Grebe with adult
 *Podiceps cristatus*

အမူအကျင့်
---------

မောက်တင်ရေဝမ်းဘဲကြီးများကို ဥရောပတိုက်၊ အာရှတိုက်၊ အာဖရိကနှင့် ဩစတျေးလျ တိုက်များတွက် တွေ့ရတတ်သည်။ ဥရောပတိုက်တွင် ရှိသော မောက်တင် ရေဝမ်းဘဲသည် အကြီးဆုံးမျိုးဖြစ်သည်။ ၎င်းရေဝမ်းဘဲများသည် သန့်ရှင်းသော ရေကန်များတွင်သာ နေထိုင်ကြပြီး ကဏန်း၊ ရေနေ သတ္တဝါငယ်ကလေးများ၊ အင်းဆက်ပိုးကောင်များနှင့် ဖားငယ်ကလေးများကို စားသောက်တတ်သည်။ အစာရှာဖွေရာတွင် ရေငုပ်၍ ရှာဖွေတတ်သည်။ 

မောက်တင် ရေဝမ်းဘဲများတွင် မျိုးပွားရာတွင် အလွန်ထူးခြားသော စရိုက်တစ်ခုရှိသည်။ ၎င်းမှာ ရေဝမ်းဘဲ အဖိုနှင့် အမနှစ်ဦးစလုံး မိတ်မလိုက်မီ ရေထဲတွင် က ခြင်းပင် ဖြစ်စသည်။ မောက်တင်ရေဝမ်းဘဲများသည် အဖိုအမ တွေ့သည့်အခါတိုင်း အတူ က လေ့ရှိပြီး က နည်းအမျိုးမျိုးကိုလည်း အခြေအနေပေါ်မူတည်၍ ကတတ်ကြသည်။ ဖြစ်စဉ်များအရ မိတ်လိုက်ပြီး အသိုက်အမြုံသို့ ပြန်ရာတွင်ကာ မတူချေ။ ကခြင်းအပြီးတွင် ဦးခေါင်းကိုလှုပ်ရမ်းကာ အဆုံးသတ်လေ့ရှိသည်။ 

ယင်းတို့သည် အသိုက်အမြုံကို အပင်များဖြင့် ပြုလုပ်လေ့ရှိပြီး ၎င်းအသိုက်များသည် ရေပေါ်တွင် ပေါလောပေါ်နေတတ်သည်။ မောက်တင်ဝမ်းဘဲ အဖိုအမ တစ်စုံတွင် ဥနှစ်လုံးခန့် ဥလေ့ရှိသည်။ ယင်းဥကလေးများမှ သားပေါက်လာသော် ထို ငှက်ငယ်ကလေးများသည် ရေမကူးတတ်ချေ။ ၎င်း၏ မိဖတို့ သင်ပေးမှသာ ရေကူးတတ်၊ ရေငုပ်တတ်လေသည်။ တခါတရံ မိဖများရေကူးသည့်အခါ ငှက်ငယ်ကလေးများသည် ၎င်းတို့၏ မိဖများ ကျောပေါ်တွင် နေလေ့ရှိသည်။

အခြားအကြောင်းအရာ
----------------

၁၉ ရာစုနှစ်တွင် ယင်းငှက်များ၏ လိမ္မော်ရောင်အမွေးများအား ဦးထုတ်၊ အင်္ကျီ စသည့် လူအသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများတွင် အသုံးချရန်အတွက် ဖမ်းဆီးပစ်ခတ်မှူများကြောင့် ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်းရှိ မောင်တင် ရေဝမ်းဘဲ ငှက်မျိုးတို့ မျိုးတုံးလုနီးပါး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဗြိတိသျှ တော်ဝင်အဖွဲ့အစည်းတို့မှ တားမြစ်မှူများ ပြုလုပ်ခဲ့ရသည်အထိ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ယနေ့တွင် ဗြိတိန်နိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် မောက်တင်ရေဝမ်းဘဲများစွာကို တွေ့ရလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  BirdLife International (2012). "*Podiceps cristatus*". *IUCN Red List of Threatened Species* **2012**. IUCN. old-form url
*တံ*ဟူသော ဝေါဟာရကို ပေါရာဏအဘိဓာန်ကျမ်းများက
*ခိုင်မြဲသည်၊ ဖြောင့်မှန်သည်၊ သစ္စာဆိုသည်*ဟူသောအနက်ကို ဖွင့်
ထားပေသည်။ တံတစ်ဟူသော ဝေါဟာရအနက်ကို ကြံဆကြည့်ပါက
တံ-တစ်လုံး၊ တစ်-တစ်လုံး စကားနှစ်လုံးကို တွဲထားဟန်တူသည်။
မြန်မာစကားဟူသည် ဧကဝဏ္ဏ တစ်လုံးချင်း အဓိပ္ပာယ်ရှိ
သော စကားဖြစ်သည်။

  

တံ-ဟူသည် အတံအလက်၊ စကားနက်တံ၊ တံ-ရေ၊ တံလျှပ်
စသဖြင့် အနက်သည်လည်းရရှိသည်။ သို့သော် ပုဂံခေတ်အခါကပင်
စတင်၍ ကျောက်စာအချို့၌ သုံးထားသည်ကို တွေ့ရှိကြရာ၌ တံ-ဟူ
သည် သစ္စာဆိုခြင်း၊ မှန်ကန်ခြင်း၊ ခိုင်မြဲခြင်းကို ပြသည်ကိုတွေ့ရသည်။
သက္ကရာဇ် ၄၇၅-ခုနှစ် အလောင်းစည်သူမင်းကြီးလက်ထက်
ရေးထိုးသည်ဟုယူဆကြရသော *လောကထိပ်ပန်'**မင်စာ*****မဟာဇနက**
ဇာတ်တော်အမှတ်(၅၃၉)တွင် မိတ္ထီလာပြည် အရိတ္တဇနကနှင့်ပေါလ
ဇနကညီနောင်တို့ စစ်ဖြစ်ကြရာ နောင်တော် အရိတ္တဇနကသည် ညီ
တော် ပေါလဇနကအား သံခြေချင်းခတ်၍ ထောင်တွင် အကျဉ်းထား
ရာ ညီတော်ပေါလဇနကသည် သစ္စာအဓိဋ္ဌာန်ကိုပြုပြီး အကျဉ်းမှလွှတ်
သည်ကို ယင်းကျောက်စာကြောင်းရေ (၄)တွင် အောက်ပါအတိုင်းရေး
ထိုးထားသည်။

  

*ညီအား သံခြိချေင် နှောင်ထားအိ၊ ထွန်တံ မူရုယျေအိသံခြိ*
ချေင်မှာ လောတ်ခရကာ ရွာတစ်ပါနီယ်ရုယျေအိ
ဤတွင်*ထွန်တံ*ဟူသော စကား၏အနက်အဓိပ္ပာယ်မှာ-
*ထွန်*- ထွန်ကျူးသည်။ ကျူးရင့်သည်။
*တံ*-မှာ သစ္စာအဓိဋ္ဌာန်ကို ဆိုလိုကြောင်းသိရ၏။
ထို့ကြောင့် ရှေးအခါက *တွံ*ဟူသောစကား၏အရင်းအမြစ်
မှာ*သစ္စာမူသည်*သစ္စာပြုသည်ဟူသော သဘောရပေသည်။
တံတစ်ဟူသော စကား၊ တံတစ်ချသည်ဟူသောစကားများမှာ
လက်သမားများ သုံးစွဲနေသော စကားရပ်လည်းဖြစ်ပေသည်။ လက်
သမားသည် ပျဉ်ကိုဖြတ်ရာ၌ သို့မဟုတ် စရွေးကို ထွင်းရာ၌ ဖြောင့်မှန်
ရလေအောင်ရှေးဦးစွာ တံတစ်ချမှတ်ရလေသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ မျဉ်း
တံဖြင့် သေချာစွာတိုင်း၍ တံတစ်ချမှတ်သည်။ တံ-ဟူသည် ဖြောင့်
မတ်ခြင်းအနက်ဖြစ်၍ တစ်(ထစ်)ဟူသည်မှာ ထွင်းတားခြင်း၊ ထစ်ထား
ခြင်း၊ မှတ်သားထားခြင်းအမှုပင်ဖြစ်သည်။ ဤသို့ တံတစ်ချမှတ်ပြီးမှ
သာ လွှဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ဆောက်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း ဖြတ်
တောက်ရသည်ကို ဆိုလိုသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑   မြကေတု ရေးသားတဲ့ မြန်မာ ဝေါဟာရအသွင်နှင့် စာပေအမြင်မှ
**မောက်တင်ငှက်** သည် ဝမ်းဘဲ၊ ငန်းတို့နှင့်အတူ "အင်ဆာရီ 
ဖောမီး" မျိုးစဉ်တွင် "အနက်တီဒီး" မျိုးရင်း၌ ပါဝင်၍ သတ္တဗေဒ(ပါဏဗေဒ‎) အလိုအားဖြင့် **ဆာကီဒိုင်အောနစ် မယ်လာနိုတော့** ဟုခေါ်သည်။ 
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဝမ်းဘဲနှင့်ငန်းအမျိုးပေါင်း ၃၄ မျိုးရှိသည်ဟု 
သိရသော်လည်း ၆ မျိုးသာလျှင် တိုင်းရင်းငှက်များဖြစ်ကြသည်။ 
ကျန်အမျိုးများမှာ ဆောင်းရာသီဧည့်သည်ငှက်များ ဖြစ်ကြ၍ 
စက်တင်ဘာလ၊ သို့မဟုတ် အောက်တိုဘာလလောက်တွင် 
ရောက်လာပြီးလျှင် မတ်လတွင် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်သို့ဖြစ်စေ၊ 
သို့မဟုတ် ထို့ထက် မြောက်ဘက်ကျသော ဒေသများသို့ဖြစ်စေ 
တစ်ဖန် ပြန်သွားကြသည်။ ထိုနေရာများ၌သာ သားပေါက် 
သည်။ တိုင်းရင်းငှက်မျိုးများတွင် မောက်တင်သည် တစ်မျိုး 
အပါအဝင်ဖြစ်၍ စိတ်ဝင်စားဖွယ်လည်း ကောင်းပေသည်။ ကျန် 
တိုင်းရင်းငှက် ၅ မျိုးမှာ တောဘဲ၊ ကလကတ်၊ စစ်စလီကြီး၊စစ်စလီခေါင်းမဲနှင့် ဝမ်းဘဲတို့ ဖြစ်ကြသည်။

  

မောက်တင်အဖိုများသည် အလျားလက်မ ၃ဝ ရှိ၍ 
အမများမှာ ၂၃ လက်မသာရှိသည်။ မောက်တင်အဖို၏ အပေါ် 
ပိုင်းသည် အနက်ရောင်တွင် အစိမ်းရောင်၊ ခရမ်းရောင်နုနှင့် 
ကြေးနီရောင်များ ရောယှက်၍ ချောမွတ်တောက်ပနေပေသည်။ 
ထူးခြားချက်တစ်ရပ်မှာ အခြားဝမ်းဘဲနှင့်မတူဘဲ နှုတ်သီးရင်း 
တွင် အသားအမောက်ရှိခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့်ပင်လျှင် 
မောက်တင်ဟု အမည်တွင်သည်။ ထိုအမောက်သည် သားပေါက် 
ချိန်တွင် ပိုမိုထင်ရှားလေသည်။ မောက်တင်အမသည် အဖိုထက် 
သိသိသာသာအရွယ်ငယ်၍ မွဲခြောက်ခြောက် အရောင်ရှိပြီးလျှင် 
အမောက်လည်း မရှိချေ။ မောက်တင်တို့သည် ပျံသန်းရာတွင် 
သန်မာ၍ လျင်မြန်စွာ ပျံသန်းနိုင်သည်။

  

မောက်တင်တို့သည် အများအားဖြင့် သစ်ပင်ထက်၌နေ 
သည်။ ကိုင်းပင် သစ်ပင် အနည်းငယ်မျှ ဝိုင်းလျက်ရှိသော ရေ 
တိမ်အင်းအိုင်များ၌ ယင်းတို့ကို တစ်ကောင်တည်းဖြစ်စေ၊ အဖို 
အမတွဲလျက်ဖြစ်စေ၊ အအုပ်အသင်းကလေးဖွဲ့၍ဖြစ်စေ တွေ့ရ 
တတ်သည်။ ညဉ့်အချိန် ထိုအပင်၌ပင် အိပ်တန်းတက်ကြသည်။ 
သားပေါက်ချိန်မဟုတ်သည့်အချိန်၌ မြစ်ချောင်းများ၊ သဲသောင် 
ကမ်းခြေများ၌နေသည်။ မောက်တင်များသည် စပါးများကို အ 
မြောက်အမြားစားသည်။ သို့သော်လည်း သစ်မြစ်၊ သစ်စေ့များ၊ 
ရေထဲ၌ပေါက်သော ပင်ငယ်အမျိုးမျိုးတို့၏ အစို့များ၊ တီကောင် 
နှင့် ရေပိုးရေမွှားများကိုလည်း စားကြသည်။

  

မောက်တင်အဖို၏ ရိုးရိုးအော်သံမှာ မကျယ်လောင်မစူး 
ရှသော်လည်း အသိုက်အနီးအနားသို့ သွားရောက်နှောင့်ယှက် 
သည့်အခါ မကြောက်မရွံ့ ဆူညံစွာအော်ဟစ်တတ်သည်။ မောက် 
တင်တို့သည် ဇွန်လမှ စက်တင်ဘာလအတွင်း သားပေါက်ကြ 
သည်။ သာမန်အားဖြင့် အသိုက်ကို သစ်ပင်ထက်ရှိ အခေါင်း 
တွင်း၌ တုတ်များ၊ မြက်များ၊ သစ်ရွက်များနှင့် အမွှေးအတောင် 
များဖြင့် ဖြစ်ကတတ်ဆန်း ပြုလုပ်သည်။ တစ်မြုံလျှင် ၇ ဥမှ 
၁၂ ဥအထိ ရှိသည်။ အသိုက်တစ်ခုတွင်ကား ဥပေါင်း ၄၇ ဥ 
အထိ ရှိသည်ကိုတွေ့ရဘူးသည်။ ဥများသည် ရှည်မျောမျောရှိ၍ 
ပထမတွင် ဖြူနေသော်လည်း ကြာလတ်သော် တဖြည်းဖြည်းညို 
လာသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ကလကတ်ငှက်၏ဥများကို မောက် 
တင်အသိုက်တွင် တွေ့ရတတ်သည်။

  

မောက်တင်တို့ကို အာဖရိကတိုက်၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မြန် 
မာနိုင်ငံနှင့် သီဟိုဠ်နိုင်ငံများတွင် တွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ 
မြောက်ပိုင်း၌တွေ့ရခဲ၍ အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းတွင်ကား 
အမြောက်အမြား တွေ့ရသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  BirdLife International (2016). "*Sarkidiornis melanotos*". *IUCN Red List of Threatened Species* **2016**. IUCN. doi:10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T45953631A95159254.en.
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)
**ငါးပြေမ** (ဃlimbing perch) ကို ပါဏဗေဒအရ 'အနာဗတ်တက်စတူဒိနိယပ်( Anabas testudineus)'ဟု 
ခေါ်သည်။ ထိုငါးမျိုးကို ချောင်း၊ မြောင်း၊ အင်း၊ အိုင်များတွင် 
တွေ့ရပေသည်။ ငါးပြေမ၏ ကိုယ်ထည်သည် ပြား၍ ဦးခေါင်း 
မှာ ကျယ်သည်။ အကြေးခွံများသည် ကြီး၍ ညီညာလာသည်။ 
ငါး၏ အရောင်မှာ အစိမ်းပုပ်ရောင်ဖြစ်၍ ဝမ်းဗိုက်ပိုင်းတွင် 
အရောင် ဖျော့တော့တော့နေသည်။ ကိုယ်အရှည် ၈ လက်မခန့် 
အထိ ရှိသည်။

ငါးပြေမငါးမျိုးသည် သွားလာသည့်အခါ အုပ်ဖွဲ့၍ သွားလာ 
လေ့ရှိသည်။ ရေထဲရှိ ပိုးမွှားများကို၎င်း၊ ပုဇွန်စိတ်ကလေးများ 
ကို၎င်း ဖမ်းယူ၍ စားတတ်ကြသည်။ အရွယ်ကြီးလာသော 
ငါးပြေမသည် ရွယ်တူအခြားငါးများနှင့်ရော၍ အစာရှာလေ့ 
ရှိသည်။ သားငယ်များဖြစ်သော ငါးပေါက်စကလေးများကို 
ဂရုမစိုက်ဘဲ လျစ်လျူရှုထားတတ်သည်။

ငါးပြေမသည် ငါးရံ့နှင့် မျိုးချင်းမတူသော်လည်း ငါးရံ့ကဲ့ 
သို့ပင် လေမှအောက်ဆီဂျင်ကို တိုက်ရိုက်ရှူနိုင်သော အင်္ဂါရှိ 
လေသည်။ ထိုကြောင့် ထိုငါးနှစ်မျိုးစလုံးသည် ကုန်းပေါ်တွင် 
အချိန်အတန်ကြာအောင် အသက်ရှင်နေနိုင်ကြ၏။ စွတ်စိုသည့် 
မြေပေါ်တွင် အမြီးကိုထောက်၍ ခရီးအတန်ဝေးဝေးသွားနိုင်ကြ 
လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Anabas။ California Academy of Sciences။  11 December 2019 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)
ဂျာမားယယ်ပျဲ (ခရစ် ၁၉ဝ၅-၁၉၈၄)
-----------------------------

လက်ဗနွန်နိုင်ငံ၌ မာရွန်နိုက်ခရစ်ယာန်များ၏ အကျိုး 
စီးပွားကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် ဦးတည်ချက်ဖြင့် 
ဒေမိုကရာထဲ ဆိုရှယ်လက်ဗနွန်လက်စ်ဖလန်ဂေးပါတီ 
(ကာတိပါတီ) ကို ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ထူထောင်ရာ၌ ပါဝင်ခဲ့ပြီး 
၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ယင်းပါတီ၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာသူ 
ပျဲဂျမားယယ်ကို ၁၉ဝ၅ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားသည်။ ငယ်စဉ်က 
ဘေရွတ်မြို့ စိန့်ဂျိုးဇက်တက္ကသိုလ်တွင် ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။ 
ပါရီမြို့ ကိုချင်ဆေးရုံ၌ ဆေးဝါးဗေဒပညာရှင် သင်တန်း 
တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ပြင်သစ်နယ်ချဲ့ကို ဆန့်ကျင်တော်လှန်ခဲ့၍ 
၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ထောင်ဒဏ်ကျခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၄၃ ခုနှစ် 
အထွေထွေ သပိတ်ကြီး ဖြစ်မြောက်စေရန် စည်းရုံးဦးဆောင် 
ခဲ့သည်။
ပျဲဂျမားယယ်သည် ၁၉၄၅ ခုနှစ် မေလ ၁ဝ ရက်နေ့တွင် 
အာရပ်နိုင်ငံများအဖွဲ့ချုပ်ကို ထူထောင်ခဲ့ရာ၌ စတင်ဦးဆောင် 
လှုံ့ဆော်တဦးလည်းဖြစ်သည်။ လက်ဗနွန်နိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံး 
အလုပ်သမားဥပဒေ(၁၉၄၄ ခုနှစ်)ကို ပြုစုရာတွင်လည်း ပါဝင် 
ခဲ့သည်။ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်မှစ၍ လွှတ်တော်အမတ်ဖြစ်လာသည်။ 
၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြည်သူ့လုပ်ငန်းဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် 
လက်ဗနွန်အစိုးရအဖွဲ့၌ စတင်ပါဝင်ဆောင်ရွက်သည်။ ဘဏ္ဍာ 
ရေးဝန်ကြီး၊ ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး၊ ပြည်သူ့ကျန်မာရေးဝန်ကြီး 
အဖြစ်လည်း တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၇ ခုနှစ် 
အထိ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးတာဝန် ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၇၅- 
၇၆ ခုနှစ်အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော လက်ဗနွန်ပြည်တွင်းစစ်တွင် 
ဖလန်ဂေးပြည်သူ့စစ်ကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။
ပျဲဂျမားယယ်သည် မူဆလင်ရန်ဘက်များ၊ ခရစ်ယာန်အုပ်စု 
အတွင်းရှိ အာဏာပြိုင်ဘက်များ၊ ဆီးရီးယား ခေါင်းဆောင်များ၊ 
ပါလက်စတိုင်း ခေါင်းဆောင်များနှင့် ဘဝတလျှောက်လုံး 
အားပြိုင်နေရသည့်အလျောက် လုပ်ကြံရန် ကြံစည်မှုများကို 
အကြိမ်ကြိမ်ရင်ဆိုင်ကျော်လွှားခဲ့ရသည်။ ပျဲဂျမားယယ်သည် 
လက်ဗနွန်နိုင်ငံ၏ လက်ရှိသမ္မတ အာမင်ဂျမားယယ်နှင့် ၁၉၈၂ 
ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့က ဖလန်ဂေးပါတီဌာနချုပ် 
ဗုံးပေါက်ကွဲမှုကြောင့် သမ္မတအဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုခြင်း 
မပြုရသေးမီ ကိုးရက်အလိုတွင် ကွယ်လွန်သွားသူ ဘရှီး 
ဂျမားယယ်တို့၏ ဖခင်လည်း ဖြစ်သည်။ ပျဲဂျမားယယ်သည် 
၁၉၈၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၃ဝ ရက်နေ့က ဆွန်နီ မူဆလင် 
ခေါင်းဆောင် ရာရှစ်ကရာမီ ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သော 
အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေး အစိုးရအဖွဲ့တွင် စာတိုက်နှင့် 
ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် 
လူမှုရေးရာ ဝန်ကြီးဌာနတို့ကို တာဝန်ခံရသော ဝန်ကြီးအဖြစ် 
ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ပိုလန်နှင့် အီဂျစ်နိုင်ငံများမှ ချီးမြှင့်သော ဂုဏ်ထူးဆောင် 
ဘွဲ့များကိုလည်း ဆွတ်ခူးရရှိဖူးသူ လက်ဗနွန်မာရွန် နိုက် 
ခရစ်ယာန်များ၏ ခေါင်းဆောင် ပျဲဂျမားယယ် ၁၉၈၄ ခုနှစ် 
ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဘေရွတ်မြို့ အရှေ့မြောက်ရှိ 
ဘစ်ဖာယာမြို့၌ နှလုံးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)