recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
လှိုင်းလေအန္တရာယ်ကြောင့် ဖြစ်စေ၊ စစ်မက်အန္တရာယ် 
ကြောင့်ဖြစ်စေ ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာထဲတွင် သင်္ဘောနစ်နေသည်ကို 
ဆယ်တင်ရသော လုပ်ငန်းဟူ၍ရှိရာ၊ ထိုလုပ်ငန်းသည် သက်စွန့် 
ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ရသော လုပ်ငန်းဖြစ်ချေသည်။ အင်္ဂလိပ် 
ဥပဒေ၌ ထိုကဲ့သို့ သက်စွန့်ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်သည်တို့ကို 
ဆုလပ်ဖြင့်ချီးမြှင့်ရသည်။ ကယ်ဆယ်၍ရသည့်လူတို့၏ အသက် 
ပေါင်းနှင့် ကယ်ဆယ်ရမိသော ပစ္စည်းများ၏ တန်ဖိုးအပေါ်တွင် 
ချင့်တွက်ကာ၊ ရေတပ်မတော်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ချုပ်ရုံးတော်၏ 
ဆုံးဖြတ်ချက်အတိုင်း ဆယ်တင်ရန်စေခိုင်းသော သင်္ဘောကုမ္ပဏီ 
က ထိုဆုလပ်ကိုပေးရသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ရုံးတော်မှ ဆုံးဖြတ် 
သည့်အတိုင်း သက်ဆိုင်ရာ သင်္ဘောကုမ္ပဏီ သို့မဟုတ် ပိုင်ရှင် 
များက အကယ်ပင် အတိအကျမပေးနိုင်လျှင်၊ ကုန်သွယ်ရေး 
ဘုတ်အဖွဲ့က ရေကြောင်းကုန်သွယ်ရေး ရန်ပုံငွေမှ လိုသမျှဆုငွေ 
ကိုဖြစ်စေ၊ တစ်စိတ် တစ်ဒေသကိုဖြစ်စေ ဖြည့်စွက်၍ပေးလေ 
သည်။ ရရှိသောငွေကို ဆယ်တင်သော သင်္ဘောကုမ္ပဏီပိုင်ရှင် 
နှင့် အရာရှိကြီးငယ် အလုပ်သမားတို့သည် ဝေပုံကျ ခွဲယူကြ ရ၏။
ဤကဲ့သို့ ဆုလပ်များပေးသောကြောင့် ပင်လယ်ထဲတွင် 
နစ်မြုပ်ပျက်စီးခဲ့သော သင်္ဘောကြီးများကို ရေထဲမှ ပြန်လည် 
ဆယ်တင်နိုင်ခဲ့လေသည်။ ပမာအားဖြင့်ဆိုလျှင် ၁၉၂၂ ခုနှစ်က 
ပြင်သစ်နိုင်ငံ အနောက်ဘက်ကမ်းခြေအနီးတွင် သင်္ဘောချင်း 
တိုက်မိသဖြင့် ပီ အင် အိုကုမ္ပဏီပိုင် 'အီဂျစ်'အမည်ရှိသော 
သင်္ဘောကြီး တစ်စင်း နစ်မြုပ်သွားခဲ့လေသည်၊ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ် 
တွင် အီတလီပိုင် 'အာတီဂလီယို'အမည်ရှိသော သင်္ဘောက ထို 
နစ်မြုပ်သွားသော 'အီဂျစ်'သင်္ဘောကို ရေထဲမှပြန်၍ ဖော်ပေး 
လေသည်။ ထို့ကြောင့် 'အီဂျစ်'သင်္ဘောမှ ပေါင် ၁ဝဝဝဝဝဝ 
ခန့်တန်သော ငွေတုံးကြီးများကို မပျက်မစီးဘဲ ပြန်လည်ရရှိခဲ့ 
လေသည်။ ဤကဲ့သို့ မြုပ်နေသော သင်္ဘောများကို ပြန်ဖော်ပေး 
ရာ၌ ရေတပ်မတော်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ချုပ်ရုံးတော်မှ ချမှတ်ပေး 
သော ဆုငွေများကို ဖော်ပေးသည့် သင်္ဘောကုမ္ပဏီပိုင်ရှင်နှင့် 
သင်္ဘောမှအရာရှိများ၊ အလုပ်သမားများတို့သည် အချိုးကျ ခွဲဝေ 
ယူရ၏။

နစ်မြုပ်သော သင်္ဘောများကို ဆယ်တင်သောလုပ်ငန်း 
အပြင်၊ မီးဘေးကြောင့် လူတို့၏အသက်နှင့်ပစ္စည်းဥစ္စာ ပျက်စီး 
ဆုံးပါးခြင်း မဖြစ်စေရန် မီးဘေးကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့တစ်ခုကို 
လည်း အင်္ဂလန်ပြည်တွင် ၁၈၈၆ ခုနှစ်၌ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ 
ထိုအဖွဲ့သည် မီးဘေးသင့်လူဆဲဖြစ်သောလူများကို ကယ်မ၍၊ 
ပစ္စည်းများကို သည်ပိုးရန် မီးသတ်အဖွဲ့၊ မီးအာမခံကုမ္ပဏီများ 
နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သည်။ ထိုအဖွဲ့မျိုးကို လန်ဒန်၊ လီဗာ 
ပူးနှင့် ဂလပ်စဂိုးမြို့များတွင် တည်ထောင်ထားကြသည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းက အသုံးမဝင်ဟု စွန့်ပစ်ထား 
သော မီးဖိုအသုံးအဆောင်၊ အဝတ်စုတ်၊ အိုးတိုခွက်စ၊ စာရွက် 
စုတ်စသည်တို့ကို လိုက်လံစုဆောင်းခြင်းကိုလည်း ဆယ်တင် 
ခြင်းလုပ်ငန်းဟူ၍ပင် ခေါ်ကြ၏။ အစိုးရက ယင်းလုပ်ငန်းကို 
စီစဉ်ပေး၍၊ အသင်းအဖွဲ့များက ပစ္စည်းများကို လိုက်လံစု 
ဆောင်းကြရ၏။ သို့စုဆောင်းရရှိသော ပစ္စည်းများမှာ လက် 
နက်လုပ်ကိုင်ရာ၌ ထည့်သွင်းအသုံးပြုရသဖြင့် စစ်ရေးအတွက် 
အတော်ပင် အကျိုးရှိသော လုပ်ငန်းဖြစ်ပေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)
၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် မြင်တွေ့ရသည့် ရေကာတာ မြင်ကွင်း။
**မြစ်ကျဉ်းသုံးသွယ် ရေကာတာ**သည် တရုတ်ပြည်၏ အရှည်ဆုံးမြစ် ယန်ဇီမြစ်ပေါ်ရှိ ဟူပေပြည်နယ် ဆန်းတုန်ဖိန်မြို့ အနီးတွင် တည်ဆောက်ထားသည့် ရေကာတာဖြစ်သည်။ ၎င်းသည်လည်း ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးမားဆုံးသော ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံဖြစ်ပြီး လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ၁၈၂၀၀၀ မဂ္ဂါဝပ် ထုတ်လုပ်ပေးနိုင်စွမ်းရှိသည်။

ရေကာတာကို ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ဆောက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့ကာ ၂၀၀၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃၀ ရက်နေ့မှစ၍ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လွှတ်ပေးသည်။ ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံတွင် ဓာတ်အား ၇၀၀ မဂ္ဂါဝပ် ထုတ်ပေးနိုင်သည့် တာဗိုင်ပေါင်း ၂၆ ခုရှိသည်။ 

လျှပ်စစ်ဓာတ်အားအပြင် ယန်ဇီမြစ်တလျှောက် ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး စွမ်းအားကို မြှင့်တင်ပေးကာ မြစ်ရေကြီးမှုများကို လျော့ပါးစေသည်။ တရုတ်အစိုးရက ယင်းရေကာတာကို ဆောက်လုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး ဘက်ပေါင်းစုံတွင် အောင်မြင်သည့် သမိုင်းဝင် စီမံကိန်းတစ်ရပ်ဟု ဂုဏ်ယူခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ရေကာတာ ဆောက်လုပ်ခြင်းကြောင့် ယန်ဇီမြစ်ကမ်းဘေးတစ်လျှောက်ရှိ ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်များ၊ လူနေရပ်ကွက်များ ရေအောက်နစ်မြုပ်သွားခဲ့သလို လူဦးရေ ၁.၃ သန်းခန့် ဌာနေကို စွန့်ခွာကာ အခြားနေရာများသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရသည့်အပြင် မြေပြိုခြင်းစသည့် ပတ်ဝန်းကျင် အပြောင်းအလဲ ဖြစ်ပွားနိုင်သည့် အန္တရာယ် ပိုမိုကြီးမား လာစေသည်။

အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၅ ဘီလီယံ အကုန်ခံ ဆောက်လုပ်ထားသည့် မြစ်ကျဉ်းသုံးသွယ် ရေကာတာကြီးကြောင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိခိုက်မှုများ၊ ပထဝီ မြေအနေအထားအပေါ် ထိခိုက်မှုများ၊ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ပြဿနာများ ရှိနေကြောင်း တရုတ်အစိုးရက ၂၀၁၁ ခုနှစ် မေလတွင် ဝန်ခံပြောကြားခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  重庆云阳长江右岸现360万方滑坡险情-地方-人民网။ *People's Daily*။ 13 April 2009 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  2009-08-01 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ See also: 探访三峡库区云阳故陵滑坡险情။ News.xinhuanet.com။  2009-08-01 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  လျှိုမြောင်၃သွယ် ရေကာတာ ကိစ္စ တရုတ်အစိုးရ ပြန်သုံးသပ်မည် (ဗွီအိုအေ)။ 26 May 2011 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  24 May 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**စစ်တွေလေဆိပ်**သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ပြည်နယ် စစ်တွေမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ 

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက စစ်တပ်လေယာဉ်ကွင်းအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေကြောင်း ကုမ္ပဏီ လီမိတက်၊ လေကြောင်း ဌာနသို့ လွှဲပြောင်းခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် လေယာဉ်ပြေးလမ်းကို အရှည် ၆၀၀၀ နှင့် အကျယ် ၁၄၀ ပေအထိ တိုးချဲ့ခဲ့သည်။ လေဆိပ်အဆောက်အဦးကို အကျယ် ပေ ၁၂၀ မှ အကျယ် ၂၂၀ အထိ တိုးချဲ့ခဲ့ပြီး ၂၀၀၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ အက်ဖ်-၂၈ လေယာဉ်များ ဆင်းသက်နိုင်ရင် လေယာဉ်ပြေးလမ်းကို ၄ လက်မထု ကွန်ကရစ် လေခြင်း၊ လေယာဉ်သွားရာလမ်း ၅၂၅  x ၇၅ ပေ ကို ၂၀၀၉ ခုနှစ် မေလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ညအခါ လေယာဉ်အဆင်းအသက်များ ပြုလုပ်နိုင်ရန်အတွက် ညအချိန် လေကြောင်းအချက်ပြစနစ်တွေကို တပ်ဆင်ထားသည်။ ၂၀၁၀-၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ခရီးသည် ၉၀၀၀၀ ကျော်ကို ဝန်ဆောင်မှုပေးခဲ့သည်။ နှစ်စဉ် ခရီးသည် ၁၅၀၀၀၀ကို ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်ရန် မျှော်မှန်းထားရှိသည်။

လေကြောင်းလိုင်းများနှင့်ပျံသန်းရာမြို့များ
------------------------------------------

| လေကြောင်းလိုင်းများ | ပျံသန်းရာနေရာ | Route |
| --- | --- | --- |
| အဲပုဂံ | သံတွဲ၊ ရန်ကုန် | ပြည်တွင်း
 |
| အဲကေဘီဇက် | သံတွဲ၊ ရန်ကုန် | ပြည်တွင်း
 |
| မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း | ကျောက်ဖြူ၊ ရန်ကုန် | ပြည်တွင်း
 |

ကိုးကား
-------

1. ↑   Page 9 Column 3
ပါမောက္ခဒေါက်တာ**ဆမ်မြူရယ်(လ်)ကျော်လှ**သည် မြန်မာ ကလေးအထူးကုဆရာဝန်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး အဘ ဦးကျော်လှ၊ အမိ ဒေါ်လှကျင်တို့က မုဒုံမြို့၌ ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၁ ရက်နေ့က မွေးဖွားခဲ့သည်။

ပညာရေး
------

တောင်ကြီးမြို့ ကန္ဘောဇကောလိပ်နှင့် St. Annes Convent တွင် ၁၉၅၂ မှ ၁၉၆၁ အထိ ပညာသင်ယူခဲ့သည့်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းအောင်မြင်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ဆေးပညာဘွဲ့၊ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ကလေးကျန်းမာပညာဒီပလိုမာဘွဲ့၊ ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် ဆေးပညာမဟာသိပ္ပံဘွဲ့ (ကလေးကျန်းမာပညာ) နှင့် ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ Royal College of Paediatrics and Child Health မှ FRCP ဘွဲ့တို့ကို ရရှိခဲ့သည်။

ဝန်ထမ်းဘဝ
---------

သရုပ်ပြ၊ ခန္ဓာဗေဒဌာန၊​ ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန် (၁၉၆၉ - ၁၉၇၄)၊ လက်ထောက်ဆရာဝန်၊ ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး (၁၉၇၄-၁၉၇၆)၊ လက်ထောက်ဆရာဝန် (အထူးကု)၊​ စစ်တွေပြည်နယ်ဆေးရုံကြီး (၁၉၇၆ - ၁၉၇၈)၊ သရုပ်ပြ၊​ ကလေးကျန်းမာပညာဌာန၊ ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန် (၁၉၇၈ - ၁၉၈၅)၊ လက်ထောက်ကထိက၊ ကလေးကျန်းမာပညာဌာန၊ ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန် (၁၉၈၅ - ၁၉၈၇)၊ ကလေးအထူးကုဆရာဝန်၊ ဘားအံပြည်နယ်ဆေးရုံကြီး (၁၉၈၇)၊ ကထိက/ကလေးအထူးကုဆရာဝန် ကလေးကျန်းမာပညာဌာန၊ ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန် (၁၉၈၇ - ၁၉၉၈)၊ ပါမောက္ခ၊ ကလေးကျန်းမာပညာဌာန၊ ဆေးတက္ကသိုလ် (၂) ရန်ကုန် (၁၉၉၈ - ၂၀၀၅) နှင့် ပါမောက္ခ/ဌာနမှူး၊ ကလေးကျန်းမာပညာဌာန၊ ဆေးတက္ကသိုလ် (၂) ရန်ကုန် အဖြစ် အြငိမ်းစားယူသည်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

လက်ရှိတာဝန်များ
---------------

1. နာယက၊ ကလေးကျန်းမာပညာအဖွဲ့၊ မြန်မာနိုင်ငံဆရာဝန်အသင်း၊
2. ဥက္ကဋ္ဌ၊ မြန်မာနိုင်ငံဆေးကောင်စီ (၂၀၁၆-၂၀၂၀ သက်တမ်း)
3. အဖွဲ့ဝင်၊ မြန်မာနိုင်ငံဆေးပညာရှင်အဖွဲ့

ရရှိသော ဆုတံဆိပ်များ
--------------------

1. ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းကောင်းတံဆိပ်

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4 5  *Who's Who in Health and Medicine in Myanmar: a biographical dictionary of men and women who have contributed to the development of health and medicine in Myanmar since independence (1948)*။ ရန်ကုန်: Department of Health Planning, Ministry of Health, Myanmar။ ၂၀၀၃။ p. စာမျက်နှာ ၅၁၂-၅၁၃။
2. ↑  Pediatric Society Executive Committee (2016-2018)
3. ↑  Members of the Central Executive Committee, Myanmar Medical Council.
**စစ်တောင်းမြစ်**သည် ရှမ်းကုန်းမြင့်ဒေသ၏တောင်ဘက်စွန်းတွင် စတင်မြစ်ဖျားခံကာ ပဲခူးတိုင်းကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်း၍ မုတ္တမကွေ့ထဲမှ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ အရှည်အားဖြင့် ၂၆၁မိုင် (၄၂၀ကီလိုမီတာ) ရှိပြီး အနောက်ဘက် ပဲခူးရိုးမနှင့် အရှေ့ဘက် ရှမ်းရိုးမတို့ကြားရှိ မြေနှိမ့်လွင်ပြင်ဒေသတွင် စီးဆင်းသည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၄ခုမြောက်အရှည်ဆုံးမြစ်ဖြစ်သည်။ ရွေကျင်မြစ်၊သားပြချောင်းတို့သည်စစ်တောင်းမြစ်အတွင်းသို့စီးဝင်သည်။ ရွေကျင် မဒေါက် ကွမ်းဆိပ် သိမ်ဇရပ်တို့ကိုပြေးဆွဲနေသော စက်လှေများရှိသည်။ ကားလမ်းများမပေါ်ခင်က မွန်ပြည်နယ်နှင့်ပဲခူးတိုင်းကိုဆက်သွယ်ရာတွင် အထူးအရေးပါခဲ့သည်။ ကွမ်းဆိပ်သည် ထင်ရှားသော စစ်တောင်းမြစ်ကမ်းရွာကြီးတစ်ရွာဖြစ်သည်။ 

ထူးခြားထင်ရှားသည့်အချက်မှာစစ်တောင်းမြစ်တွင် ၂၅ မိုင် (၄၀ ကီလိုမီတာ) ခရီးကို တနှစ်ပတ်လုံး ရေလမ်းခရီးသွားလာနိုင်ပြီး မိုင်ပေါင်း ၅၅ (၉၀ ကီလိုမီတာ) ခရီးကို တနှစ်တွင် ၃-လကြာမျှ ရေလမ်းခရီး သွားလာနိုင်သည်။ ရေစီးသန်၍ နုန်းမြေပို့ချမှုနည်းပါးသောကြောင့် စစ်တောင်းမြစ်သည် စိုက်ပျိုးရေးကို ကောင်းစွာအထောက်အကူမပေးနိုင်ပေ။ သို့သော် ပဲခူးရိုးမမှ ထွက်ရှိသော သစ်လုံးများကို မျှောချတင်ပို့ရာတွင် အသုံးချကြသည်။

ဆက်သွယ်ရေး
----------

သွားလာဆက်သွယ်ရေး လွယ်ကူစေရန် စစ်တောင်းမြစ်နှင့် ပဲခူးမြစ်ကို ဆက်သွယ်ဖောက်လုပ်ထားသည့် တူးမြောင်းရှိသည်။ ထို့ပြင် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ဘက်ကရင်ပြည်နယ်၊ မွန်ပြည်နယ်များနှင့် ဆက်သွယ်သွားလာရေးအတွက် တည်ဆောက်ထားသည့် စစ်တောင်းတံတားလည်းရှိသည်။

မြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက် မြို့များ
-------------------------------

* ညောင်လေးပင်မြို့
* တောင်ငူ
* ွေ
* ရွေကျင်မြို့
* ကွမ်းဆိပ်ရွာ
* သိမ်ဇရပ်မြို့

ရည်ညွှန်းကိုးကား
----------------

1. 1 2  မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ။ 16 April 2009 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  27 April 2009 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
လော့ဒ် မိုက်ကယ် ဒီ မွန်တိန်း
ပြင်သစ်စာရေးဆရာ မွန်တိန်း (Montaigne) (ခရစ် ၁၅၃၃-၁၅၉၂) သည် စာပေ၌ 'အက်ဆေး'ဟု ခေါ်သော စာမွန်ရေးနည်းကို ၁၅၇၁ ခုနှစ်တွင် စတင် တီထွင်ခဲ့သူ ဖြစ်ပေသည်။ မွန်တိန်းသည် စာမွန်စာပေကို ရေးရာ၌ မိမိ၏ ကိုယ်တိုင် အတွေ့အကြုံ အတွေးအခေါ် အလေ့အကျင့်တို့ အပေါ်၌တည်၍ ရေးခဲ့သဖြင့် စာပေလောကတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားလေသည်။ မွန်တိန်းသည် နက်နဲသော တွေးခေါ်ချက်များကိုလည်း စကားပြေဖွဲ့၍ ရေးခဲ့သည်။ နာမည်ကျော် အင်္ဂလိပ်စာရေးဆရာများဖြစ်သော ဝီလျံ ရှိတ်စပီးယားနှင့် ဖရန်စစ် ဗေကင်တို့သည် မွန်တိန်း၏ စာမွန်စာပေများကို သေချာစွာ ဖတ်ရှုလေ့လာကြ၏။ ၁၆၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဂျွန်ဖလိုရီအိုသည် မွန်တိန်း၏ စာမွန်များကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့သည်တွင် စာပေဂုဏ်မြောက်သော အင်္ဂလိပ်စကားပြေ လက်ရာကောင်းအဖြစ် ထင်ရှားပေသည်။

မွန်တိန်း၏ ရှေးဦးစာပေလက်ရာမှာ ရေမွန်ဆီးဗွန်းဆိုသူရေးသည့် *သဘာဝ ဗြဟဒေဝဗေဒ*ဘာသာပြန် ဖြစ်သည်။ ၁၅၇၁ ခုနှစ်တွင် ဖခင်ထံမှ အမွေပစ္စည်းများကို ဆက်ခံ ပြီးနောက် ၁၅၈ဝ ပြည့်နှစ်၌ ဆွစ်ဇာလန် နိုင်ငံ၊ အီတလီနိုင်ငံနှင့် ဂျာမနီနိုင်ငံများသို့ ခရီးထွက်ခဲ့လေသည်။ မွန်တိန်းသည် ထိုအချိန်အတွင်း စာပေ အရာမြောက်သော စာမွန်များရေးခဲ့လေသည်။

မွန်တိန်းသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ ဗောဒိုးမြို့အနီး မွန်တိန်းရဲတိုက်တွင် ၁၅၃၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့၌ ဖွားမြင်သည်။ အသက် ခြောက်နှစ်အရွယ် မတိုင်မီ လက်တင်ဘာသာကို တတ်မြောက်ပြီး ဖြစ်၏။ ဗော်ဒိုးကောလိပ်ကျောင်းမှ ထွက်ပြီးနောက် ဥပဒေပညာကို ဆကလက်၍ သင်ကြားလေသည်။ ၁၅၅၇ ခုနှစ်မှ ၁၅၇ဝ ပြည့်နှစ်အထိ မွန်တိန်းသည် ဗော်ဒိုးပါလီမန် လွှတ်တော်တွင် အတိုင်ပင်ခံအဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ၁၅၈၁ ခုနှစ်မှ ၁၅၈၅ ခုနှစ်အအထိ ဗော်ဒိုးမြို့တော်ဝန်အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း အမှုထမ်းခဲ့သည်။

မွန်တိန်းရေးသော စာမွန်များတွင် မိမိကိုယ်တွေ့ ခံစားချက်တို့ကို မကွယ်မထောင့်ဘဲ တင်ပြသည်သာမက ရေးဟန်ကလည်း ထူးခြားသဖြင့် ၁၇ ရာစုနှစ်နှင့် ၁၈ ရာစုနှစ်များတွင် ထင်ရှားသော ပြင်သစ် စာရေးဆရာတို့၏ စာပေလက်ရာ များတွင် မွန်တိန်း၏ အတွေးအခေါ်နှင့် ရေးဟန်တို့ကို အကဲခတ်မိနိုင်ပေသည်။ မွန်တိန်းသည် အရာခပ်သိမ်းတို့၏ အကြောင်းကို သိချင်၏။ နားလည်ချင်၏။ သို့ရာတွင် ထိုအကြောင်း အရာအားလုံးတို့ကို သိဟန်မဆောင်ဘဲ သူ၏ ဆောင်ပုဒ်မှာ *ငါ ဘာသိသလဲ*ဟူ၍ ဖြစ်လေသည်။ မွန်တိန်း သည် ၁၅၉၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀)
**အရှင်အရိယာလင်္ကာရ**  (၁၀၇၀ ခန့်) သည် စနေမင်းလက်ထက်တွင် ထင်ရှားသည့် ကျမ်းပြုရဟန်းတစ်ပါးဖြစ်သည်။ ဆရာတော်သည် ပုခန်းကြီးမြို့စီရင်စု၊ နေရင်းရွာဇာတိ ဖြစ်သည်။ မဏိရတနာကျောင်းတိုက်တွင် သီတင်းသုံးတော်မူခဲ့သည်။ နေရင်းရွာကို အစွဲပြု၍ "နေရင်းဆရာတော်" ဟု ထင်ရှားခဲ့သည်။

ဆရာတော်သည် ကျမ်းများပြုစုရာတွင် ပုရပိုက်တွင် တစ်ဆင့်မတင်ဘဲ ပေတွင် ကညစ်နှင့်ရေးကာ တိုက်ရိုက်ကျမ်းပြုတော်မူခဲ့သည်။ အရုံဂိုဏ်းတစ်ကျိပ်နှစ်ပါးအပါအဝင် ငရံ့အိုရှင်ကလျာဏဓဇ၏ တပည့် ဖြစ်သည်။ ဆရာတော်သည် အနက်မြန်မာပြန် သန်၍ ကျမ်းဂန်အလွန်တတ်တော်မူသည်။

ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများ
----------------------

ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ရေးသားပြုစုတော်မူခဲ့သည် −

၁။ သုတ်မဟာပါဝါဠိတော်နိသျ၊

၂။ သုတ်သီလက္ခန်ပါဠိတော်နိသျ၊

၃။ သုတ်ပါထေယျပါဠိတော်နိသျ၊

၄။ သုတ်သီလက္ခန်အဋ္ဌကထာနိသျ၊

၅။ သုတ်မဟာဝါအဋ္ဌကထာနိသျ၊

၆။ သုတ်ပါထေယျအဋ္ဌကထာနိသျ၊

၇။ အဋ္ဌသာလိနီအဋ္ဌကထာနိသျ၊

၈။ သမ္မောဟဝိနောဒနီအဋ္ဌကထာနိသျ၊

၉။ ခုဒ္ဒသိက္ခာအဋ္ဌကထာနိသျ၊

၁၀။ မူလသိက္ခာအဋ္ဌကထာ၊

၁၁။ အဘိဓမ္မတ္ထဝိဘာဝနီ ဋီကာနိသျ၊

၁၂။ သုတ္တနိဒ္ဒေသနိသျ၊

၁၃။ သဒ္ဒသာရတ္ထဇာလိနီစာကိုယ်နိသျ၊

၁၄။ သင်္ခေပဝဏ္ဏနာနိသျ၊

၁၅။ ကစ္စာယန ဝဏ္ဏနာနိသျ၊

၁၆။ သင်္ဂဟဓာတု၊

၁၇။ ကင်္ခါဝိတရဏီအဋ္ဌကထာ၊

၁၈။ ဇိနာလင်္ကာရ စာကိုယ်နိသျ၊

၁၉။ ဇိနာလင်္ကာရဋီကာနိသျ။

မှတ်စု
------

1. ↑  အရိယာလင်္ကာရဘွဲ့ခံ ဒက္ခိဏာဝန်ဆရာတော်သည် ၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်၍ သာလွန်မင်း၏ ဆရာ ဖြစ်သည်။ စစ်ကိုင်းကောင်းမှုတော် ဘုရားတောင်မျက်နှာ ဒက္ခိဏာဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူသည်။ ပလိုင်းဆရာတော်ဟုလည်း တွင်ခဲ့သည်။ ၎င်းဆရာတော် စီရင်တော်မူသော အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟ အဋ္ဌကထာနိသျကို "ဒက္ခိဏာဝန်နိသျ" ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ကစ္စာယနဘေဒဋီကာဟောင်းကို စီရင်သော အဝမြို့နေ ရှင်အရိယာလင်္ကာရဟူ၍ ရှိသေးသည်။ မဏိရတန ဆရာတော်ပင်လော ပလိုင်းဆရာတော် ရှင်သုဇာတပင်လော မကွဲပြားပေ။
2. ↑  ပိဋကတ်တော် သမုင်းကျမ်းစဉ် ၄၆၆၊ ၄၆၇၊ ၄၆၈၊ ၉၃၅၊ ၉၄၆ တို့တွင် နေရင်းဆရာတော်ဟု ဖော်ပြသည်။
3. ↑  ဤနေရင်းဆရာတော် ဖြစ်ဖွယ်မရှိပေ။ ပိဋကတ်တော်သမိုင်း၌ ပုခန်းကြီးမြို့ နေရင်းဆရာတော်ဟုသာ ဖော်ပြသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၁၇၊ ၁၈။
ဆရာတော်ကို ၁၃၀၇ ခုနှစ်တွင် နတ်မောက်မြို့နယ်၊ ဥယျာဉ်တောင်ရွာတွင် ဦးပု+ဒေါ်မင်းစိန် တို့မှ မွေးဖွားသည်။

၁၃၁၉ ခုနှစ်တွင် ရှင်သာမဏေ ဝတ်သည်။ ၁၃၂၃ ခုနှစ်တွင် အမရပူရ တူမောင်းကျောင်းတိုက်သို့ ရောက်ရှိသည်။ ၁၃၂၅ ခုနှစ်တွင် ပထမငယ်တန်း၌ တစ်နိုင်ငံလုံး တတိယဖြင့် အောင်မြင်သည်။ ၁၃၂၆ မှ စတင်ကာ တူမောင်းတိုက်တွင် သာမဏေဘဝဖြင့် စာချစာသင် တာဝန်နှစ်ရပ်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

၁၃၃၂ ခုနှစ်တွင် သာသနဓဇ ဓမ္မစရိဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ၁၃၄၂ ခုနှစ် တိပိဋက ရွေးချယ်ရေးစာမေးပွဲတွင် ပိဋကတ် တစ်ပုံဆောင် ဒီဃဘာဏတဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ၁၃၄၃ ခုနှစ်တွင် ဒီဃနိကာယအဂ္ဂဓမ္မာစရိယ ဘွဲ့ကို တစ်နိုင်ငံလုံး ဒုတိယဖြင့် ရရှိခဲ့သည်။

၁၃၄၂ ခုနှစ်က စပြီး အမရပူရမြို့ တူမောင်းကျောင်းတိုက်၊ တောင်ကြီးမြို့ သိမ်တောင်ပရိယတ္တိတိုက်တို့တွင် ပဋ္ဌာန်းညဝါကို နှစ်စဉ် တစ်နှစ်(၂)ကြိမ် ပို့ချခဲ့သည်။

၁၃၆၈ ခုနှစ်မှ စတင်ပြီး မှော်ဘီမြို့၊ ဓမ္မဒူတ ဇေတဝန်တောရ၊ ဆေကိန္ဒာရာမကျောင်းတိုက်တွင် အဘိဓမ္မာ နေ့ဝါနှင့် ပဋ္ဌာန်းညဝါကို ယခုထက်တိုင် သင်ကြားပို့ချဆဲ (၂၀၀၈ ခုနှစ်ထုတ်စာအုပ်မှ ကိုးကားထားသည့်အတွက် ပြောင်းလဲနိုင်) ဖြစ်သည်။

စာပေ
----

၂၀၀၀ ခုနှစ်မှ စ၍ စာရေးဆရာကြီးမောင်မဲ၊ ကံထွန်းသစ် နှင့် ရဝေနွယ် (အင်းမ) တို့၏ တိုက်တွန်းမှုအရ မြတ်သတိဝါဒီ၊ ဓမ္မရိပ်၊ ဓမ္မဗျူဟာ၊ အတွေးသစ်၊ အလင်းတန်း၊ ရွှေမန္တလေး စသည်တို့တွင် မထေရ်မြတ်တို့ စကားဝိုင်းနှင့် ဓမ္မရေးရာ စာပေများ ရေးသားခဲ့သည်။

အခါအားလျော်စွာ တရားဓမ္မဟောကြားခြင်း၊ ယဉ်ကျေးလိမ္မာသင်တန်းများ ပို့ချခြင်း စသည့် လောကရေး၊ ဓမ္မရေး အလုပ်များကို အစွမ်းရှိသရွေ့ လုပ်ဆောင်လျက် ရှိသည်။

  

လုံးချင်းစာအုပ်များအဖြစ် မထေရ်မြတ်တို့စကားဝိုင်း၊ ကြောက်တတ်ရင်ရှေ့တိုး၊ လျှောက်တတ်ရင် လမ်း၊ စိန်ခေါ်ရင် တိမ်ပေါ်ရောက်ရမယ်၊ အောင်ပွဲဆင်မယ့် ခြေလှမ်းများ၊ ဖောင်ဖျက်တိုက်ပွဲ၊ ရှင်ရာဟုလာရတဲ့ အမွေများ၊ တရားဦး၊ ယောက်ျားမြတ်တို့ အမှတ်လက္ခဏာ၊ ဘုန်းရယ်ကံရယ်ကုသိုလ်ရယ်၊ ဗောဓိပက္ခိယတရား၊ ငြိမ်းချမ်းပါစေ စသည့် စာအုပ်ကြီးငယ် စုစုပေါင်း ၁၇ အုပ် ထွက်ရှိပြီး ဖြစ်သည်။

### ရေးသားခဲ့သည့် စာပေများ

1. အငိုရပ်အောင် ချစ်တတ်သူနှင့် ရှင်ရာဟုလာရတဲ့ အမွေများ

ကိုးကား
-------

1. ↑  ဓမ္မဘေရီ အရှင်ဝီရိယ (တောင်စွန်း) (မတ် ၂၀၀၇)။ *အငိုရပ်အောင် ချစ်တတ်သူနှင့် ရှင်ရာဟုလာရတဲ့ အမွေများ*။ အမှတ် (၃၈)၊ (၁၀၉) လမ်း၊ မင်္ဂလာတောင်ညွန့်၊ ရန်ကုန်: ရာပြည့်စာပေ။CS1 maint: location (link)
မိုက်တိုင်ဆန်
ကမ္ဘာ့‌ကြေးစားလက်‌ဝှေ့သမိုင်းတွင် အသက်အငယ်ဆုံး
ဟဲဗီး ဝိတ်ချန်ပီယံဖြစ်‌သော မိုက်တိုက်ဆင်သည် ၁၉၆၆ ခုနှစ်
ဇွန်လ ၃၀ ရက်‌နေ့တွင် အ‌မေရိကန်ပြည်‌ထောင်စု နယူး‌ယောက်
မြို့ ဘရွတ်ကလင်းရပ်ကွက်၌ ဆင်းရဲ‌သော လူမည်းမိသားစုမှ
‌မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်က ‌ကောင်းစွာ ပညာမသင်ခဲ့၇‌ချေ။

ဆိုးသွမ်း၍ လူငယ်ပြုပြင်‌ရေး သင်တန်း‌ကျောင်းသို့ ပို့ထားခံ၇
သည်။ ‌ကျောင်း၏အတိုင် ပင်ခံလူကြီး ‌ဘော့စတီးဝပ်က တိုက်
ဆင်၏ ပင်ကိုအရည်အ‌သွေးကို သ‌ဘောကျ၍ ကပ်စ်ဒီအမာတို့
၏ လက်‌ဝှေ့သင်တန်းသို့ ပို့‌ပေးခဲ့သည်။ ကပ်စ်ဒီအမာတိုသည်
၁၉၅၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၉ ခုနှစ်အထိ ဟဲဗီးဝိတ် ချန်ပီယံဖြစ်ခဲ့‌သော
ဖလွိုက်ပက်တာဆင်နှင့် ၁၉၆၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၆ ခုနှစ်အထိ
လိုက်ဟဲဗီးဝိတ် ချန်ပီယံ ဖြစ်ခဲ့‌သော ဟို‌စေး‌တောရက်စ်တို့ကို
‌မွေးထုတ်ခဲ့သည့် ဝါရင့် နည်းပြဆရာကြီးတစ်ဦးဖြစ်သည်။

မိုက်တိုက်ဆင်သည် အ‌ပျော်တမ်းလက်‌ဝှေ့သမားအဖြစ်
၁၉၈၄ ခုနှစ် ‌လော့စ်အိန်းဂျလီးစ် ကမ္ဘာ့အို လင်းပစ်ပြိုင်ပွဲသို့
ဝင်ပြိုင်ရန်ကြိုးပမ်းရာ လူ‌ရွေးပွဲတွင်အ‌ရေးနိမ့်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၅
ခုနှစ်တွင် ‌ကြေးစားလက် ‌ဝှေ့‌လောကသို့ ဝင်‌ရောက်ခဲ့သည်။

၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် ‌ကြေးစားလက်‌ဝှေ့ပြိုင်ပွဲ ၁၈ ပွဲထိုးသတ်ခဲ့ရာ
၁၂ ပွဲ တွင် သုံးမိနစ်အတွင်း၌လည်း‌ကောင်း၊ ‌ခြောက်ပွဲတွင်
တစ်မိနစ်အတွင်း၌လည်း‌ကောင်း အလဲထိုး အနိုင်ယူခဲ့သည်။

၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့လက်‌ဝှေ့‌ကောင်စီ (ဒဗလျူဘီစီ)၏
လက်‌ဝှေ့ချန်ပီယံ ထ‌ရေဗာဘားဘစ် (က ‌နေဒါ)ကို အလဲထိုး
အနိုင်ရရှိကာ အသက်အငယ်ဆုံး ဟဲဗီးဝိတ်ချန်ပီယံဖြစ်လာသည်။

ထိုအချိန်တွင် တိုက်ဆင်သည် အသက် ၂၀ နှစ်မှ ၄ လ ၂၂
ရက်သာရှိ‌သေးသည်။ ယခင်က အသက်အငယ်ဆုံး ချန်ပီယံ
ဖလွိုက် ပက်တာဆင်မှာ ချန်ပီယံဖြစ်ချိန်တွင် အသက် ၂၁ နှစ်
၁၁ လရှိခဲ့သည်။

တိုက်ဆင်သည် ၁၉၈ရ ခုနှစ်မတ်လ ရ ရက်‌နေ့တွင်
ကမ္ဘာ့လက်‌ဝှေ့အသင်း (ဒဗလျူဘီ‌အေ) ၏ လက်ရှိချန်ပီယံ
ဂျိမ်းစမစ်ကို ၁၂ ချီအပြည့်ထိုးသတ်ပြီး‌နောက် အမှတ်ဖြင့် အနိုင်
၇ရှိခဲ့သည်။ ထိုနှစ်‌မေလ ၃၀ ရက် ‌နေ့တွင်ပင်လွန်‌သောမတ်ကို
အနိုင်ယူခဲ့ပြန်သည်။ ထိုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁ ရက်‌နေ့တွင်
လပ်စ်‌ဗေးဂတ်မြို့၌ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလက်‌ဝှေ့အဖွဲ့ချုပ်
(အိုင်ဘီဘက်ဖ်)၏ လက်ရှိချန်ပီယံတိုနီတပ်ကားကို ၁၂ ချီအ
ပြည့်ထိုး သတ်၍ အမှတ်ဖြင့်အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ထို့‌ကြောင့်မိုက်
တိုက်ဆင်သည် ကမ္ဘာ့လက်‌ဝှေ့အဖွဲ့အစည်းသုံးရပ်စလုံးက
အသိအမှတ်ပြုရသည့် အငြင်းပွားဖွယ်မရှိ‌သော ကမ္ဘာ့ဟဲဗီး
ဝိတ်ချန်ပီယံ ဖြစ်လာသည်။

တိုက်ဆင်သည် ကမ္ဘာ့ဟဲဗီးဝိတ်လက်‌ဝှေ့ ချန်ပီယံ
‌ဟောင်း လာရီဟုမ်းနှင့် ၁၉၈၈ ခုနှစ်ဇန်နဝါရီလ ၂၂ ရက်‌နေ့
တွင် သရဖူကာကွယ်ပွဲ ထိုးသတ်ခဲ့ရာ စတုတ္ထအချီ ၂ မိနစ် ၅၅
စက္ကန့်တွင်အလဲထိုး၍ အနိုင် ယူခဲ့သည်။ လာရီဟုမ်းသည်
၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်မှစ၍ ၁၉၈၅ ခုနှစ်ထိချန်ပီယံ ဖြစ်ခဲ့ဖူးသူ
ဖြစ်သည်။

တိုက်ဆင်သည် ၁၉၈၈ ခုနှစ်ဇွန်လ ၂ရ ရက်‌နေ့တွင်
မိုက်ကယ်စပင့်နှင့် အ‌မေရိကန်ပြည်‌ထောင်စု နယူးဂျာစီပြည်နယ်
အက်တလန်တစ်မြို့၌ထိုးသတ်ခဲ့ရာ ပထမအချီ ၁ မိနစ် ၃၁
စက္ကန့်တွင် အလဲထိုးအနိုင် ယူခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့လက်‌ဝှေ့သမိုင်း၌
၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဂျင်ဂျက်ဖရီက ဂျက်ဖင်နစ်ဂန်ကို ၅၅
စက္ကန့်ဖြင့် အလဲထိုးခဲ့သည့်ပွဲ၊ ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် မိုက်ကယ်ဒုတ်က
မိုက်ဝီဗာကို ၁ မိနစ် ဝ၃ စက္ကန့်ဖြင့် အနိုင်ယူခဲ့သည့်ပွဲနှင့်
၁၉၀၈ ခုနှစ်တွင် ‌တော်မီဘန်းက ဂျမ်ရို‌ရှေးကို ၁ မိနစ် ၂၀
စက္ကန့်ဖြင့် အနိုင်ယူခဲ့သည့် ပွဲတို့ ပြီးလျှင် မိုက်တိုက်ဆင်က
မိုက်ကယ်စပင့်ကို အနိုင်ယူ‌သောပွဲသည် စတုတ္ထ‌မြောက် အချိန်
အတိုဆုံးပွဲ ဖြစ်‌ပေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅)
**အရှင်ပါသံသ** (ကြက်သွန်ခင်းဆရာတော်) သည် ရတနပူရမြို့တည် ဆင်ဖြူရှင်မင်းတရား ကိုးကွယ်တော်မူသည့် ဆရာတော် ဖြစ်သည်။ ကြက်သွန်ခင်းဆရာတော်သည် အင်းဝခေတ်နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်များတွင် ထင်ရှားသော ဆရာတော် ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

ဆရာတော်ကို ၁၀၅၅ ခုနှစ်တွင် ကြက်သွန်ခင်းရွာတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ အရွယ်ရောက်သည့်အခါ ရဟန်းပြုခဲ့သည်။ ဘွဲ့အမည်မှာ ရှင်ပါသံဿ ဖြစ်သည်။ မြို့တော်၏ အနောက်မျက်နှာ ကြက်သွန်ခင်းကျောင်းတိုက်တွင် သီတင်းသုံးတော်မူခဲ့သည်။

ကျမ်းဂန်သင့်မြတ်လှသည်။ မင်းဧကရာဇ်ဆရာတော်ဖြစ်သော်လည်း၊ ပစ္စည်းလာပ်လာဘအပိုအလွန်ကို အလိုမရှိ။ သက်ရွယ်ကြီးရင့်သည်တိုင်အောင် အမြဲဆွမ်းခံတော်မူသည်။ ကိုယ်တော်နှင့် အလုပ်အကျွေး သူတော်တစ်ယောက်ပါ နှစ်ယောက်စာမျှ လောက်အောင်ရလျှင်ပြန်ခဲ့သည်။ ပစ္စည်း၌မက်မောတော်မမူ၊ တစ်ခါကရဟန်းတစ်ပါးဆွမ်းဟင်းလျာ စားဖွယ်စားရာအစုံ တပည့်ဝန်ထမ်း တစ်ထမ်း နှစ်ထမ်းနှင့် စစ်ကိုင်းမြို့မှ ဆွမ်းခံပြန်လာသည်ကို တွေ့သဖြင့် 'ငါ့ရှင်၊ သင့်မယားမာ၏လော'ဟု မေးတော်မူသည်။ တစ်ခါ ကလည်း စရစ်ဆရာတော်၏တူ ဦးသာပုံသည် သာသနာပိုင်ဖြစ်သောအခါ စိတ်ပျိုကိုယ်နုဖြစ်၍ ဝါသနာအလျှာက် သိုင်း 
ကိုင်နှင့် ဆွမ်းခံဝင်သည်ကို တွေ့သဖြင့် 'ဟဲ့သာပုံ၊ သည်နှင်တံ နှင့် နင့်ကို လူကြောက်လိမ့်မည်လော။ ကြောက်လောက်အောင် အမြောက်ဆောင်'ဟု မိန့်တော်မူလေသည်။ ပြုစုသော ကျမ်းမှာ၊ ဧကက္ခရကောသအဖွင့် ဋီကာနိဿယဖြစ်သည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

၁၁၃၇ ခုနှစ် သက်တော် ၈၃ နှစ်၊ ဝါတော် ၆၃ ဝါတွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၁၉။
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)
**အရှိကန်** (芦ノ湖, Ashi-no-ko, ဟခိုနဲကန် သို့မဟုတ် အရှိနိုခိုကန် ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟွန်းရှူးပြည်နယ်၊ ခနဂဝစီရင်စုရှိ ဟခိုနဲဒေသတွင် တည်ရှိသည့် လှပသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အိုးဝခုဒနိတွင် ၁၁၇၀ CE ၌ ဟခိုနဲတောင်သည် နောက်ဆုံးပေါက်ကွဲခဲ့သည့်အခါ၌ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည့် ရေတံခွန် ဖြစ်သည်။ ဟိုတယ်အသေးစားများ၊ သမိုင်းဝင်နေရာများနှင့် များစွာသော ရပူစမ်းများလည်း ရှိပြီး ဖူဂျီတောင်၏ မြင်ကွင်းကိုလည်း ကြည့်ရှုနိုင်သည့်အတွက်ကြောင့် ဤရေကန်သည် ကျော်ကြားသည်။ ရေကန်သည် ကျိုတိုမြို့နှင့် တိုကျိုမြို့ကို ဆက်သွယ်ထားသည့် တိုးခိုင်ဒိုးလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ရေကန်တွင် အပျော်စီးလှများနှင့် ဖယ်ရီများရှိပြီး ခရီးသွားများအတွက် လှပသည့်မြင်ကွင်းများကို ကြည့်ရှုခံစားနိုင်အောင် ဆောင်ရွက်ပေးထားသည်။ လှေများစွာ၏ ဒီဇိုင်းနှင့်ပုံစံသည့် စစ်အတွင်းအသုံးပြုခဲ့သည့် ဒီဇိုင်းများအတိုင်း ပြုလုပ်ထားသည်။

လည်ပတ်ကြသူအများစုသည် ကန်သို့လာရောက်ကြသည့်အခါတွင် ထိုဧရိယာတွင် ရှိနေသည့် ဟိုတယ်များနှင့် တည်းခိုခန်းများတွင် နေထိုင်ကြပြီး ထိုဒေသရှိ လှပဆွဲဆောင်မှုရှိသည့်နေရာများကို လည်ပတ်ကြသည်။ ကန်၏ မြောက်ဘက်အစွန်နားတွင် ခရီးသည်များ နေထိုင်ရာနေရာ ရှိသည်။ ဟခိုနဲကျောင်းတော် ဂျပန်နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ ရှေားဂွန်းများ (shōgun), ဆာမူရိုင်းများနှင့် ခရီးသွားများစွာတို့က လာရောက်လည်ပတ်ကြသည့် နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အွန်ရှိဥယျာဉ်သည် နွေရာသီကာလ မိသားစုများအတွက် အပန်းဖြေရာနေရာဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် ယခုအခါ အများပြည်သူဆိုင်ရာ ပန်းခြံတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။

ခရီးသွားများသည် တိုဂန်းဒိုင်းမှ မိုတိုဟခိုနဲဆိပ်ကမ်းနှင့် ဟခိုနဲမြို့ဆိပ်ကမ်း ကန်၏တစ်ဖက်စီသို့ ပြေးဆွဲနေသည့် သင်္ဘောများဖြင့် ဟခိုနဲရှုခင်းများ၏ အလှကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ထိုရေကြောင်းလိုင်းကို ၁၉၅၀ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။

ဂျပန်ဘာသာစကားအားဖြင့်芦(အရှိ) သည် "ကျူပင်" ဖြစ်ပြီး湖 (ခို) သည် "ကန်" ဖြစ်သည်။ "အရှိခို" ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ "ကျူကန်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ သဘာဝအတိုင်း လှပစွာ တည်ရှိနေမှုသည် ခြေလျင်လျှောက်သူများအကြားတွင် ကျော်ကြားသည်။ လမ်းခရီးသည် လမ်းကြောင်းများစွာ ရှိပြီး အဆင့်များစွာ ရှိသေးသည်။

ရုပ်ပုံများ
-----------

* Viewed from the SouthViewed from the South
* Lake Ashi from Mount KomagatakeLake Ashi from Mount Komagatake
* With Mount FujiWith Mount Fuji
* Lake Ashi pirate shipLake Ashi pirate ship
* Hakone volcanoHakone volcano
* HokusaiHokusai
* HiroshigeHiroshige

ကိုးကား
-------

1. ↑  Hakone Ropeway။ Odakyu Electric Railway။ February 8, 2007 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  April 6, 2007 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
မိုက္ကရိုဖလင်
-------------

ပုံနှိပ်စာလုံးများနှင့် အခြားပစ္စည်းများအား ဓာတ်ပုံ 
ရိုက်ကူးထားသည့် သေးငယ်သော ဖလင်ကော်ပြားကို မိုက္ကရို 
ဖလင်ဟုခေါ်သည်။ စာအုပ်တစ်အုပ်လုံး၏ စာသားကို ပေ 
အနည်းငယ်မျှသာရှည်၍ ပြက်နှစ်လက်မထက်မပိုသော ဖလင် 
ကော်ပြားကလေးပေါ်တွင် ဓာတ်ပုံ ရိုက်ကူးထားနိုင်ပေသည်။ 
ထိုနောက် ဖလင်ကော်ပြားကို အလိပ်ကလေးလိပ်၍ မူလ 
စာအုပ်ထားသည့်နေရာ၌ပင် စာအုပ်လောက် နေရာကျယ်ကျယ် 
မယူရတော့ဘဲ နေရာအတော်ကျဉ်းကျဉ်းတွင် ထားနိုင်လေသည်။ 
ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးပြီးသော ဖလင်ကို ရုပ်သေပြစက်ပေါ်တွင်တင်၍ 
ဆလိုက်မီးထိုးလိုက်သည့်အခါ အလွန်သေးငယ်သော စာလုံးများ 
ကြီးလာသဖြင့် ကောင်းစွာဖတ်ရှုနိုင်သည်။

  

မိုက္ကရိုဖလင်သည် ပညာရေး၊ သိပ္ပံပညာဆိုင်ရာ လုပ် 
ငန်း၊ စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း စသော လုပ်ငန်းများတွင် များစွာ 
အသုံးဝင်၏။ စီးပွားရေး မှတ်တမ်းများကို ဖိုင်တွဲကြီးများနှင့် 
သိမ်းဆည်းမထားတော့ဘဲ မိုက္ကရိုဖလင်များနှင့် ဓာတ်ပုံရိုက်ကူး 
ထားကြသည်။ ထို့အတူ နေရာအမြောက်အမြားယူ၍ ထားရှိရ 
မည့် စာအုပ်များကို မိုက္ကရိုဖလင်များနှင့် ဓာတ်ပုံရိုက်ကာ 
သိမ်းဆည်းထားရာ၌ ဖလင်လိပ်အနည်းငယ်သာ ကုန်သည်။ 
အရေးကြီးသော စာချုပ်စာတမ်းများနှင့် ရှားပါးလှသော စာအုပ် 
များကိုလည်း မိုက္ကရိုဖလင်များနှင့် ဓာတ်ပုံရိုက်ယူထားကြသည်။ 
ဤသို့ဖြင့် ယင်းတို့ကို ထိန်းသိမ်းထားရာ၌ မပျက်စီးနိုင်သည့် 
ပြင် နေရာအတွက်လည်း တာဝန်အလွန်ကျဉ်းပေသည်။ ရိုက် 
ကူးပြီးသား မိုက္ကရိုဖလင်များကို အဖိုးအနည်းငယ်နှင့် ရရှိနိုင် 
သဖြင့် ယခုအခါ ခေတ်မီစာကြည့်တိုက်များနှင့် ကျောင်းများ 
တွင် ထားရှိကြသည်။

  

မိုက္ကရိုဖလင်များသည် သိမှန်လိုသော အကြောင်းအရာ 
အချက်အလက်များကို မှတ်တမ်းတင်ရာ၌ အကောင်းဆုံးဖြစ် 
သည်။ ခရစ် ၁၉၃၉ ခုနှစ်၌ နယူးယော့မြို့တွင် ယခုခေတ် 
ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အကြောင်းရပ်များကို နောင်လာနောက်သား 
များအဖို့ အကျိုးရှိစေရန် မိုက္ကရိုဖလင်များနှင့် မှတ်တမ်းတင်၍ 
အခိုင်အခံ့ ဆောက်လုပ်ထားသော မြေအောက်လိုဏ်ခေါင်းတွင် 
မြှုပ်နှံထားကြသည်။ စာမျက်နှာပေါင်း ၃ဝ၀၀ဝဝဝ ကျော်မျှရှိသော 
ထိုယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဘာသာရပ်များကို မိုက္ကရိုဖလင်နှင့် 
ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးရာ၌ ဖလင်လိပ် သုံးလိပ်နှင့်တစ်ဝက်မျှသာ ကုန် 
သည်။ ထိုမိုက္ကရိုဖလင်များကို နောင်နှစ်ပေါင်း ၅၀၀ဝဝဝ ကြာမှ 
ထုတ်ယူလေ့လာကြမည်ဟု ဆိုသည်။
မိုက္ကရိုဖလင်တွင် ဓာတ်ပုံရိုက်သည့်လုပ်ငန်းကို ဓာတ်ပုံ 
ပညာပေါ်ကတည်းက သိရှိလာခဲ့ကြသော်လည်း ၁၉၂၈ ခုနှစ် 

နောက်ပိုင်းကျမှ ခေတ်စားလာသည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း 
စောစောပိုင်းလောက်က အင်္ဂလန်နိုင်ငံမှ စာကြည့်တိုက်များသည် 
လေကြောင်းတိုက်ပွဲ ဒဏ်ကြောင့် များစွာပျက်စီးခဲ့ရသည်။ 
အလွန်အဖိုးတန်သည့် စာအုပ်များနှင့် စာချုပ်စာတမ်းများ 
အမြောက်အမြား ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ နောက်ထပ် မပျက်စီးမဆုံးရှုံး 
ရအောင် အဖိုးတန်စာအုပ်များနှင့် စာမူများကို မိုက္ကရိုဖလင်များ 
ဖြင့် ဓာတ်ပုံရိုက်ကူး၍ သိမ်းဆည်းထားသဖြင့် သက်သာရာရရှိ 
လေသည်။
ယခုခေတ်တွင် အများအသုံးပြုကြသောမိုက္ကရိုဖလင်၏ 
အရွယ်အစားမှာ ၃/၄ လက်မ သို့မဟုတ် ၁ ၃/၈ လက်မ 
အကျယ်ရှိသည်။ အချို့မှာ အပျော်တမ်း ဓာတ်ပုံရိုက်သမားများ 
အသုံးပြုသော ဖလင်ကော်ပြားအရွယ်လောက်ပင် ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)
မိုက်ကယ် အော့တိုကို ၁၉၄၃ ဧပြီ ၁၂ နေ့တွင် ပိုလန်ရှိ နာဇီ သိမ်းပိုက်ခံခဲ့ရသည့် Chelmno (Kulm) တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်တွင် ဒေါ်လာ၂၄ ဘီလီယံဖိုး ရောင်းချနိုင် ခဲ့သည့် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး အင်တာနက်ဖြင့်အရောင်းအဝယ်လုပ်သည့် German Otto Group Company ၏ ခေါင်းဆောင်တယောက် ဖြစ်သည်။

အရင်နှစ် အင်တာနက် အရောင်းအဝယ်လုပ်ငန်းတွင် ၃၀% နှုန်း တိုးတက်လာသောကြောင့် Otto Group အနေဖြင့် အင်တာနက် လက်လီအရောင်းအဝယ်လုပ်ငန်းတွင် Amazon.com ၏ နောက်တွင် ကပ်လျက် ဒုတိယနေရာကို ဆက်လက်ထိန်းထား နိုင်ခဲ့သည်။

သူတို့သည် ယခင်က Spiegel Inc ကိုပိုင်ဆိုင်ခဲ့ပြီး (မိခင်ကုမ္ပဏီမှာ Eddie Bauer ဖြစ်ပြီး Spiegel Catalog ၏ ပထမ ပိုင်ဆိုင်သူများ) ၂၀၀၃ မတ် ၁၇ နေ့တွင် အကြွေးမဆပ်နိုင်သောကြောင့် တ ရားစွဲ ခံခဲ့ရသည်။

၂၀၀၅ မေ ၂၅ နေ့တွင် Spiegel Inc သည် ဒေဝါလီခံခဲ့ရပြီး ယခုအခါ Commerzbank အများဆုံး ပိုင်ဆိုင်သည့် Eddie Bauer Holdings အဖြစ် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်း ခဲ့သည်။ Otto Group အနေဖြင့် ထို Eddie Bauer Holdings တွင် မည်သည့် ရှယ်ယာ မှ ပိုင်ဆိုင် ခြင်းမရှိပေ။

အော့တို နှင့် သူ မိသားစုသည် ကနေဒါနှင့် အမေရိကတွင် အလွန်ကြီးကျယ်၍ ခန်းနားသော အဆောက်အဦး နှင့် ခြံများကို ပိုင်ဆိုင်သည်။ ဂျာမနီရှိ Shopping Center များနှင့် Crate & Barrel ပရိဘောဂဆိုင်ခွဲတချို့ကိုပိုင်ဆိုင်သည်။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိမ်းသိမ်းကာကွယ်ရေး ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများလုပ်သည့် ပုဂ္ဂိုလ်စစ်စစ်တယောက်အဖြစ် လူသိများသည်။ သူ၏ ကုမ္ပဏီသည် သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်ထိမ်းသိမ်းသည့် ပစ္စည်းများထုတ်လုပ်သည့် ကုမ္ပဏီဟု အချိန်ကြာမြင့်စွာ အမွှန်းတင်ခံရသည်။

၁၉၉၃ တွင် Michael Otto Foundation (ဂျာမန်လို-Michael Otto Stiffung) ကိုစတင်တည် ထောင် ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းသည် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ပူနွေးလာသည့် ကိစ္စရပ်များကို အစုရှယ်ယာရှင်များနှင့် ဆွေးနွေးတိုင်ပင် သည့် လုပ်ငန်းများကို အရေးကြီးသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး လက်ရှိ လုပ်ဆောင်နေဆဲ ဖြစ်သည်။

အပိုဆောင်းကြည့်ရှုစရာများ
-------------------------

* Forbes World's Richest People
* Otto Group
* Michael Otto Foundation
**လာအို-မြန်မာ ချစ်ကြည်ရေးတံတား** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ ကျိုင်းလပ်မြို့နှင့် လာအိုနိုင်ငံ၊ လွန်းနံ့သာ (Luang Namtha) ပြည်နယ်၊ လောင်းပြည်နယ်၊ ကျိုင်းကော့ (Xieng Kok) ရွာကို ချိတ်ရန် မဲခေါင်မြစ်ကို ဖြတ်ထိုးသော တံတားဖြစ်သည်။

တည်ဆောက်ဖြစ်ပုံ
---------------

၂၀၀၃ ခု၊ အောက်တိုဘာလတွင် ရန်ကုန်၌ ကျင်းပသော ဧရာဝတီ-ကျောက်ဖရား-မဲခေါင်စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု မဟာဗျူဟာ (ACMCES) အစည်းအဝေးတွင် ဗီယက်နမ်က အဆိုသွင်းသည်။  ဤတံတား တည်ဆောက်ခြင်းဖြင့် ဗီယက်နမ်ရှိ ဟိုင်ဖုံ (Hai Phong) ပင်လယ်ဆိပ်နှင့် မြန်မာရှိ ကျောက်ဖြူပင်လယ်ဆိပ် တဆက်တည်းဖြစ်ကာ မြန်မာ-လာအို-ဗီယက်နမ်စင်္ကြန် ဖြစ်လာမည် ဖြစ်၏။

တံတားဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ
--------------------------

၆၉၁.၆ မီတာ ရှည်ပြီး လာအိုဘက် ချဉ်းကပ်လမ်း ၇၅၈ မီတာ၊ မြန်မာဘက် ချဉ်းကပ်လမ်း ၆၁၀ မီတာ ရှိသည်။ ဒေါ်လာ ၂၆ မီလီယံ သုံးခဲ့ပြီး ၂၀၁၃ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်တွင် စဆောက်သည်။ လ ၃၀ အပြီးဆောက်ရန် မှန်းထားသော်လည်း ၂၅ လနှင့် ပြီးသည်။ တန် ၇၀ ဝန် ခံနိုင်သည်။

စဖွင့်ခြင်း
-----------

၂၀၁၅ ခု၊ မေလတွင် တံတားဖွင့်ပွဲ ကျင်းပရာ မြန်မာသမ္မတ ဦးသိန်းစိန်နှင့် လာအို လာအိုပြည့်သူတော်လှန်ရေးပါတီ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ခြုံမလီ ဆရာဆုံ (ຈູມມະລີ ໄຊຍະສອນ) တို့ တက်သည်။  မြန်မာ-လာအို သံဆက်ဆံရေး နှစ် ၆၀ ပြည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ဖွင့်ခြင်း ဖြစ်၏။

သို့သော် နှစ်နိုင်ငံ အခွန်ဆိုင်ရာကိစ္စများ ညှိမရ၍ ၂၀၁၆ ခုတိုင် အဖြတ်အသွား မရှိခဲ့။  တရုတ်အရှေ့ပိုင်းသို့ ဗီယက်နမ်ရှိ ပင်လယ်ဆိပ်မှ ပို့လျှင် ခရီးတိုသည်။ သို့သော် စာရွက်စာတမ်းကိစ္စ လွယ်ကူသည့် ထိုင်းမှတဆင့် ပို့ခြင်းကိုသာ မြန်မာပို့ကုန်သမားတို့က လုပ်သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုတံတားမှာ အကူးအသန်း အနည်းငယ်သာ ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Yola Verbruggen (5 May 2016) "Nation's Leaders Set for First Foreign Visit to Laos Archived 18 November 2019 at the Wayback Machine.". Myanmar Times.
2. 1 2  (12 May 2015) "Laos-Myanmar Friendship Bridge Opens". J&C Services.
3. ↑  (11 May 2015) "Myanmar-Lao Friendship Bridge Opens Archived 18 November 2019 at the Wayback Machine.". Mizzima.
4. ↑  Chan Mya Htwe (7 Jul 2016) "Border Issues Delay Myanamr-Laos Friendship Bridge Trade Archived 18 November 2019 at the Wayback Machine.". Myanmar Times.
"စကားပုံမေတ္တာစာ" ကို ကျည်းကန်သျှင်ကြီး သျှင်နန္ဒဇေ (မြန်မာ ၁၁၁၉ - ၁၁၇၅)က ရေးသားခဲ့သည်။  
  

၁။ ချစ်သည်၊ ခင်သည်၊ ကြင်သည်၊ ကျွမ်းသည်မှန်စေ၊ ရန်သူတွေ့က စွန့်စားခဲသည်။

သားချင်းပေါက်ဖော်တော် နီးစပ်သည်မှန်စေ၊ ပေးကမ်းခဲသည်။
မြဲစွဲခယမ်း၍ ထမ်းရွက်သည်မှန်စေ၊ အရှင့်အကျိုးကို ဆောင်ခဲသည်။
ကြီးကဲသည်မှန်စေ၊ ညီညွတ်အောင် စီရင်ခဲသည်။
ပညာရှိသော်လည်း၊ သတိရခဲသည်။
အစကောင်းမှ၊ အနှောင်းသေချာသည်။
အမြော်အမြင်ရှိမှ၊ ဆင်ခြင်သည်။
အရံအတားရှိမှ၊ လုံခြုံသည်။
အကြောက်ရှိမှ၊ အရှက်ပါသည်။
အကျစ်အလျစ်ရှိမှ ထိန်းသိမ်းသည်။
အလုပ်အဆောင်ကောင်း၏၊ အပေါင်းမတ်နှင့် မပြည့်စုံ။
ဂုဏ်သတင်းရှိ၏၊ မတတ်။
စာပေတတ်၏၊ မပြောဆိုနိုင်။
စကားတတ်၏၊ မတည်။
အသွင်အပြင်လှ၏၊ မလိမ္မာ။
သာယာချေငံ၏၊ သဘောမဖြောင့်။
ထိန်းသိမ်း၏၊ မလုံခြုံ။
သတိထား၏၊ မဆင်ခြင်။
အစကောင်း၏၊ အဆုံးမတိုင်။
အခွင့်ရ၏၊ အထမြောက်အောင်မချွံ။
ကျွမ်းကျင်၏၊ မကြည့်ရှု။
အစုစုဖြင့်၊ မှတ်ရှုဖွယ်သာ၊ မေတ္တာစာကို၊ မခြားနေ့ည၊ လေ့ကျက်ကမူ၊ လောကတွင်လည်း၊ မျက်မြင်ကောင်းကျိုး၊ ရှေ့တက်တိုးလိမ့်။  
  

၂။ ပညာကို တန်ဆောင်၊ သီလကို ဂန္ဓာယောင်၊ ဝီရိယကို ရွှေဂူချောင်၊ သမာဓိကို မြင်းမိုရ်တောင်၊ မာနကို မြေအယောင်၊ စာဂကို တွေ့မရှောင်နှင့်၊ ပညာရှာမာန် သာနှိမ့်ချထား၊ သီလရှာ ကိုယ်သာလွန်ကြိုးစား၊ သုတရှာ ပမာသူဖုန်းစား၊ တတ်ကားတတ်၏၊ အမှတ်မရှိ သူလည်းတစ်ယောက်၊ တတ်လည်းတတ်၏၊ အမှတ်ရှိသူလည်းတစ်ယောက်၊ သင်လည်းသင်၏၊ အမြင်မရှိသူလည်းတစ်ယောက်၊ အမှန်ကိုသိလျက်နှင့် အကျင့်တန်သည်၊ အမှန်ကိုသိလျက်နှင့် အငြင်းသန်သည်၊ အမှန်ကိုသိမှ၊ ကဝိခံရာသည်၊ ဉာဏ်ရှိမှ ဟုတ်ရာမြင်သည်။  
  

၃။ ရွှေရိပ် ငွေရိပ် လေရိပ် မိုးရိပ်ထက်၊ လူရိပ်ကို အလွန်တရာ သိရခဲသည်။

အထဲနှင့်ပြင်ကို၊ ဆင်ခြင်ထောက်ညှိ၍၊ သတိကို အဆွေခင်ပွန်းပြုမှ၊ လူမှုကိုနားလည်မည်။

ကိုးကား
-------



1. ↑  *ရင်နှစ်သည်းချာ နိုင်ငံ့ရတနာ ဆုံးမစာများ* (ဒုတိယအကြိမ် ed.)။ အခြခံပညာ ဦးစီးဌာန။ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၂။ pp. ၁၃၆။
**လားရှိုးသိန်းအောင်** (၁၉၄၆ -၂၀၁၈)သည် မြန်မာအမျိုးသား အဆိုတော် တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး တချို့က ဂျင်မီဂျက်ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ စတူဒီယို ခေတ်ဦး အဆိုတော်ကြီး လားရှိုးသိန်းအောင်ရဲ့ ကိုယ်ပိုင် သီချင်းတွေဟာ တခေတ်တခါမှာ အောင်မြင်ခဲ့ရုံသာမက ဒီနေ့ခေတ်မှာလည်း ပရိသတ်အကြိုက်နဲ့ ထပ်တူကျနေတဲ့ သီချင်းတွေ ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ 

လားရှိုးသိန်းအောင်ကို ၁၉၄၆-ခုနှစ်၊ ရှမ်းပြည်နယ် လားရှိုးမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာကိုးကွယ်သူဖြစ်သည်။ လားရှိုးသိန်းအောင်သည် ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီကို လက်မခံနိုင်ဘဲ တောခိုသွားခဲ့ပြီး အမေရိကန်နိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ဂီတလုပ်ငန်း အပါအဝင် ပရဟိတ လုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ရင်း အမေရိကန်နိုင်ငံသူ တစ်ဦးနှင့် အိမ်ထောင်ကျကာ သမီးတစ်ယောက်၊ သား နှစ်ယောက်ရှိသည်။ လားရှိုးသိန်းအောင် သည် မြန်မာပြည်မှ ထွက်ခွါသွားပြီးနောက် နှစ်ပေါင်း ၄၀ ကျော်အကြာ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင်မှ ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် မြန်မာပြည်သို့ ပြန်လည် ရောက်ရှိလာနိုင်ခဲ့သည်။

၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံမှာ တကိုယ်တော်ရှိုး ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အဆိုပါ ရှိုးပွဲဟာ သူ မြန်မာနိုင်ငံမှ ထွက်ခွာသွားခဲ့ပြီး နှစ်ပေါင်း ၄၀ ကျော် အကြာမှာ ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ ရှိုးပွဲလည်း ဖြစ်ပါသည်။

သီဆိုခဲ့သောသီချင်းများ
----------------------

1. ကြွေရုပ်ကလေးနဲ့ ဒုတိယလူ
2. ကိုယ်ပြန်သွားပြီ
3. ခင့်အတွက်ဆို
4. ချစ်ခြင်း မုန်းခြင်း
5. ချစ်သူညနေ မောင့် ညနေ
6. ငါလည်း မင်းလိုပဲ
7. ငှက်ငယ် အလား ကိုယ့် အမှား
8. ငယ်က ကျွမ်းတဲ့ ငယ်ကျွမ်းချစ်
9. စပါယ်နန်း
10. စက်ခေါင်းအမှတ် ၀၀၉
11. ဆည်းဆာ အလှနဲ့ ကိုယ့်ဘ၀
12. တဆင့်စကား တဆင့်နား
13. တပါတ်ရစ်
14. တစ်ပတ်လောက် လျှော့ပါဦး
15. တစ် နှစ် သုံး လေး
16. တစ်နှစ်မြောက်တဲ့ နေ့
17. တောင်ကြီး ဧည့်သည်
18. ဒီနေရာလေး
19. ဒီတစ်ခါ ဘာရေး မလဲ
20. ဒီလို မလုပ်နဲ့
21. ဓာတ်ပုံလေး တစ်ပုံ
22. နန်းလေး
23. နူတ်မဆက်နဲ့ ငိုချင်တယ်
24. ပါလေရာ နဲ့ လက်ကရွန်ခြာ
25. ပန်းဘုရင်မလေး
26. ပြောပါရစေ နန်းလေး
27. ဘ၀သစ္စာ ဆိုလေဦး
28. ဘာဖြစ်တာလဲ
29. ဘယ်လိုလဲ မချော
30. မငိုနဲ့တော့နှော်
31. မေတ္တာ သတ္တိ မရှိဘူး
32. မင်းတို့ အကြောင်း မဟုတ်ဘူး
33. မြင်တာလေးတော့ ပြောမယ်
34. မသိလို့ မခင်လို့ လား
35. မယုံ မရှိနဲ့
36. မင်း မ ရှိ ရင်
37. မုန်းမုန်း မေ့မေ့
38. မုန်းမုန်း မေ့မေ့ (စုံတွဲ)
39. မိန်းကလေး ထဲက မိန်းကလေး
40. မီးမီး ငယ်လွန်းလို့
41. မျက်နှာပေါက်ဆိုးဆိုး သဘောကောင်းကောင်း
42. ယောက်ျားမျက်ရည်
43. ရထားဥဩ သံနဲ့ အတူ
44. ရှေ့တန်းပြန်
45. လွမ်းဘွယ်
46. လားရှိုး သိန်းအောင်
47. ဝေးရပ်မှာ မလွမ်းစေချင်
48. သတိရနေသူ
49. သေသည့်တိုင် လူပျိုပဲလား
50. သူ့အပြောလေး နဲ့ သူ့ပုံပြင်
51. အမေတခု သားတခု
52. အချစ်ဆုံး နဲ့ သူငယ်ချင်း
53. အပြိုင် အဆိုင်ဖူးစာ
54. အရှိကို အရှိအတိုင်း
55. အချစ်ပျောက် မ လေး သို့

ဘဝနိဂုံး
--------

၂၀၁၈-ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ တက္ကဆပ်ပြည်နယ်၊ ဟူစတန်မြို့တွင် ဒေသစံတော်ချိန် ည ၂ နာရီခွဲ အချိန်၌ နှလုံးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၇၂-နှစ် ရှိပြီ ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ။ 21 February 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  11 March 2022 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑
3. ↑
4. ↑
**ရှာလမာ ဥယျာဉ်များ** သည် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ ပန်ဂျပ်ပြည်နယ်၏ မြို့တော် လာဟိုးမြို့ တွင် တည်ရှိသော မဂိုဥယျာဉ်များ ဖြစ်သည်။ ထိုဥယျာဉ်များသည် မဂိုအင်ပိုင်ယာ၏ အနုပညာဆိုင်ရာ နှင့် အလှအပဆိုင်ရာ အထွဋ်အထိပ် ဖြစ်သော အချိန်က တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး  ယခု အခါတွင် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ ရေပန်းစားသော ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများ လည်ပတ်ရာ နေရာ တစ်ခု အဖြစ်တည်ရှိသည်။

ရှာလမာဥယျာဉ်များသည် ပါရှား သုခဘုံ ဥယျာဉ် ပုံစံ တည်ဆောက်ထားကြပြီး လူတို့အနေနှင့် သဘာဝရှိ အရာအားလုံး နှင့် ဟန်ချက်ညီစွာ တည်ရှိနေသော ကမ္ဘာမြေရှိ ပြီးပြည့်စုံသော နေရာ အဖြစ် ချယ်မှုန်းတည်ဆောက်ပြထားသည်။ ထိုဥယျာဉ်များကို ၁၆၄၁ ခုနှစ် ဧကရာဇ် ရှားဂျာဟန် အုပ်စိုးစဉ်က စတင်ခဲ့ပြီး  ၁၆၄၂ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ရှာလမာဥယျာဉ်များသည် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ခြင်းခံရပြီး မဂိုတို့ တိုးတက်မှု ထိပ်ဆုံးရောက်နေစဉ် တည်ဆောက်ပြသထားသော ဥယျာဉ်ပုံစံ အဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  Fort and Shalimar Gardens in Lahore။ UNESCO။  4 January 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑   "CHANGING CONCEPTS OF GARDEN DESIGN IN LAHORE FROM MUGHAL TO CONTEMPORARY TIMES"  (2009). *Garden History* **37** (2): 205–217.
3. ↑  Shalamar Gardens Gardens of the Mughal Empire. Retrieved 20 June 2012
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော် မူနေစဉ် မင်း၏နန်းတော်အတွင်း မင်းပရိသတ်၌ "သာကီဝင်မင်း ဘုရားရှင်သား ရဟန်းတော်တို့အား ရွှေငွေသည် အပ်စပ်၏၊ ရဟန်းတော်တို့သည် ရွှေငွေကို သာယာ လက်ခံကြကုန်၏"ဟု စပ်မိစပ်ရာပြောဆိုနေကြပါသည်။

ထိုအခါ မဏိစူဠကရွာသူကြီးက "အမောင်တို့၊ ဤသို့ မပြောမဆိုကြပါနဲ့၊ ရဟန်းတော်တို့အား ရွှေငွေသည် မအပ်စပ်ပါ၊ ရဟန်းတော်တို့သည် ရွှေငွေကို မသာယာကြ၊ မခံယူကြပါ။ ရဟန်းတော်များသည် ကျောက်မျက်နှင့် ရွှေငွေကို ပယ်ထားကုန်၏။ ကျောက်မျက်နှင့် ရွှေငွေမှကင်းကုန်၏"ဟု တားမြစ်ပြောဆိုပြီး ဘုရားရှင်ထံသွားရောက်၍ "ဤကဲ့သို့ မင်းပရိသတ်၌ မိမိတားမြစ်ပြောဆိုမှုမှန်, မမှန်"ကို လျှောက်ထားပါသည်။

ဘုရားရှင်က မဏိစူဠကရွာသူကြီး၏စကားမှန်ကန်ကြောင်း မိန့်ကြားတော်မူပြီး "ရွှေငွေအပ်စပ်သောသူအား ကာမဂုဏ်ငါးပါးတို့အပ်စပ်ကုန်၏"ဟု ဧကန် မှတ်သားရန် မိန့်တော်မူပြီး "မြက်, သစ်သား, လှည်း, လက်သမားလိုအပ်လျှင် မြက်, သစ်သား, လှည်း, လက်သမားတို့ကိုရှာမှီးနိုင်သည်။ မည်သည့်အကြောင်း ကြောင့်မျှ ရွှေငွေကို မသာယာရ၊ မရှာမှီးရ"ဟု မိန့်တော်မူပါသည်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်ရှိပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၂၊၅၀၉-၅၁၀။ သံ၊မြန်၊၂၊၅၀၂-၃။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၄၄-၅။ သံ၊ဋီ၊၂၊၃၈၃။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ သဠာယတနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၈-ဂါမဏိသံယုတ္တ၊ ဒသမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**မြန်မာ−လာအို ချစ်ကြည်ရေး မဲခေါင်မြစ်ကူးတံတား** သည် ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း) တာချီလိတ်ခရိုင်၊ ကျိုင်းလပ်မြို့နှင့် လာအို ပြည်သူ့ ဒီမိုကရက်တစ်နိုင်ငံ၊ လွန်နသမ်ပြည်နယ်၊ လောင်းခရိုင်၊ ဇင်းကုတ်မြို့နယ်တို့အား ဆက်သွယ်တည်ဆောက်ထားသည့် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် တံတားတစ်စင်းဖြစ်သည်။ ချစ်ကြည်ရေး တံတားကြီးသည် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ ဟိုင်ဖုန်းဆိပ်ကမ်းမှ လာအိုနိုင်ငံကိုဖြတ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ကျောက်ဖြူ ရေနက်ဆိပ်ကမ်းကို ဆက်သွယ်မည့် မြောက်ပိုင်းစီးပွားရေးစင်္ကြန်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည့်အတွက် မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲနိုင်ငံများအတွက် အကျိုးစီးပွား ဖြစ်ထွန်းစေမည့် တံတားကြီး တစ်စင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ပြီးစီးကာ ၂၀၁၅ ခုနှစ် မေလ ၉ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

မြန်မာ-လာအို ချစ်ကြည်ရေးတံတား တည်ဆောက်မှုသည် ၂၀၀၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံ ရန်ကုန်မြို့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည့် ဧရာဝတီ-ကျောက်ဖရား-မဲခေါင် စီးပွားရေးပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရေး မဟာဗျူဟာအစည်းအဝေးတွင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံမှ မြန်မာ-လာအို-ဗီယက်နမ် စင်္ကြန်လမ်း ဖောက်လုပ်ရန် အဆိုပြုခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလအတွင်း မြန်မာ-လာအို နှစ်နိုင်ငံ အဖွဲ့များသည် နယ်စပ် တစ်လျှောက် ကွင်းဆင်းစစ်ဆေးပြီး တံတား တည်ဆောက်ရန် တံတားအူကြောင်း (၅)နေရာ လျာထားခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတော် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်၏ ၂၀၁၂ ခု မတ်လအတွင်း သွားရောက်ခဲ့သည့် လာအိုနိုင်ငံ ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံ ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနနှင့် လာအိုနိုင်ငံ ပြည်သူ့လုပ်ငန်းနှင့် ပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာနတို့အကြား ချစ်ကြည်ရေးတံတား တည်ဆောက်ရေးဆိုင်ရာ နားလည်မှုစာချွန်လွှာကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။

တံတားကို ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ ခု ဧပြီ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ပြီးစီးခဲ့ကာ မြန်မာနှင့် လာအို နှစ်နိုင်ငံသမ္မတကြီးများက ၂၀၁၅ မေ ၉ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။

တံတားအချက်အလက်များ
------------------

မြန်မာ-လာအို ချစ်ကြည်ရေး မဲခေါင်မြစ်ကူးတံတားကို ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး တံတားအမျိုးအစားမှာ သံမဏိသံဘောင်အမျိုးအစား၊ တံတားအကျယ် ၈ ဒသမ ၅ မီတာ၊ လူသွားလမ်းအကျယ် ၁ ဒသမ ၂ မီတာ၊ အမြင့် ၁၀ မီတာ၊ တံတားခံနိုင်ဝန် မှာ(၇၅) တန်ဖြစ်ပြီး တံတားအရှည် ၂၂၆၉ ဒသမ ၂၇ပေ ရှိကာ မြန်မာနိုင်ငံမှ အရှည်(၃၆၀)မီတာ တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး လာအိုနိုင်ငံမှ အရှည် (၃၃၁ဒသမ၆)မီတာ တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးသိန်းစိန် မြန်မာ-လာအို ချစ်ကြည်ရေး မဲခေါင်မြစ်ကူးတံတား ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်။ ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာန (၉ မေ ၂၀၁၅)။  ၉ မေ ၂၀၁၅ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အညတရ ရဟန်း၏ အလုပ်ပေးတရားဟောတော်မူပါရန် လျှောက်ထားချက်အရ ဘုရားရှင်က (တဏှာမာန-ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့်) ငါဟုမှတ်ထင်လျှင် မာရ်၏နှောင်ဖွဲ့မှုကိုခံရ၏။ ငါဟုမမှတ်မထင်လျှင် မာရ်မှလွတ်မြောက်၏-ဟု မိန့်တော်မူသောတရားတော်ကို အညတရ ရဟန်းက သိရှိနားလည်ပါကြောင်းလျှောက်ထားသဖြင့် မည်ကဲ့သို့သိရှိသနည်းဟု ဘုရားရှင်က မေးတော်မူခြင်းကို အညတရရဟန်းက ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၌ ငါဟုမှတ်ထင် နေလျှင် မာရ်၏အနှောင်အဖွဲ့ခံရပါ၏။ ငါဟုမှတ်ထင်မှုမရှိလျှင် မာရ်၏အနှောင်အဖွဲ့ လွတ်ပါကြောင်းလျှောက်ထားသည့်အခါ ဘုရားရှင်က သာဓုခေါ်တော်မူ၍ အကျဉ်းချုပ် ဟောသောတရားကို ဤသို့အကျယ်အားဖြင့်သိမှတ်ရမည်ဟု မိန့်ကြားတော်မူပါသည်။ ဒေသနာတော်အတိုင်း ကြိုးစားအားထုတ်ရာ အညတရရဟန်းရဟန္တာဖြစ်သွားပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်ရှိပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၂၊၆၂။ သံ၊မြန်၊၂၊၅၉။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၅၈။ သံ၊ဋီ၊၂၊၂၃၀။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-ခန္ဓသံယုတ္တ၊ (၇) ၂-အရဟန္တဝဂ္ဂ၊ ဒုတိယသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

၁။ သန်လျက်မြှောက်ချီထားသော သူသတ်ယောက်ျား၌ ငြီးငွေ့ စိတ်ပျက်သကဲသို့ သင်္ခါရအားလုံးတို့၌ နိဗ္ဗိဒသညာ အနီးကပ်တည်ရှိလာလိမ့်မည်၊

၂။အလုံးစုံသောလောကမှလည်း ငါ၏စိတ်သည် ထမြောက်လာလိမ့်မည်။

၃။ နိဗ္ဗာန်၌လည်း ငြိမ်းအေးမှုကို သိမြင်ရပေလိမ့်မည်၊

၄။ငါ၏သန္တာန်၌ ကိန်းအောင်းနေသော အနုသယ, ကိလေသာတို့ကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်ခွါခြင်းသို့ ရောက်ကုန်လိမ့်မည်၊

၅။ရဟန်းကိစ္စကို အားထုတ်သမှုပြုသူ၏အဖြစ်သို့လည်း ရောက်လိမ့်လတ္တံ့၊

၆။ မေတ္တာဘာဝနာ ပွားများခြင်းကြောင့် ဘုရားရှင်ကို ပြုစုလုပ်ကျွေးရာရောက်ပေလိမ့်မည်-ဟူသော အကျိုးအာနိသင် ၆-ပါးတို့ကို ကောင်းစွာ မြော်မြင်သိမြင်သောရဟန်းတော်သည် အလုံးစုံသောသင်္ခါရတရားတို့၌ အပိုင်းအခြားကို မပြုမူ၍ ဒုက္ခသညာကိုဖြစ်စေရန်သင့်သည်သာတည်း-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၂၊၃၈၆။ အံ၊မြန်၊၂၊၄၈၇။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၄၁။ အံ၊ဋီ၊၃၊၁၄၇။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဆက္ကနိပါတ၊ ဒုတိယပဏ္ဏာသက၊ ၁၀-အာနိသံသဝဂ္ဂ၊ အဋ္ဌမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**ဥက္ခိတ္တကသိက္ခာပုဒ် ၂-ပါး** **(ပရိမဏ္ဍလဝဂ်)**

သင်္ကန်းကို မြှောက်ပင့်ခြင်း
----------------------------

ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် မြို့ရွာအတွင်း၌ သင်္ကန်းကို မြှောက်၍ ပင့်၍ (စွန်တောင်ဆွဲ၍) သွားလာကြကုန်၏၊ ထိုင်သောအခါလည်း သင်္ကန်းကို ပင့်၍ ထိုင်ကြကုန်၏၊ ထိုအပြုအမူကို လူတို့က ကဲ့ရဲ့ကြသောကြောင့်...

(က) "န ဥက္ခိတ္တကာယ အန္တရဃရေ ဂမိဿာမီတိ သိက္ခာ ကရဏီယာ။ 

(ခ) န ဥက္ခိတ္တကာယ အန္တရဃရေ နိသီဒိဿာမီတိ သိက္ခာ ကရဏီယာ"။

ဟု ဤသိက္ခာပုဒ် ၂-ပါးကို ဘုရားရှင် ပညတ်တော်မူရလေသည်။

မြန်မာပြန်
----------

"သင်္ကန်းကိုမြှောက်ပင့်လျက် မြို့ရွာအတွင်း၌ မသွားအံ့- မထိုင်အံ့"ဟု အလေ့အကျင့်ကို ပြုရမည်။ [ဤသိက္ခာပုဒ်တော်အရ မြို့ရွာအတွင်း၌ သင်းပိုင်ကိုယ်ရုံကို ဝဲဘက်ကဖြစ်စေ ယာဘက်က ဖြစ်စေ မမြှောက်ပင့်ရ၊ ကိုယ်ရုံကို ခါးပေါ် အောင်ပင် တချို့ကျောင်းတွင်း၌ နေတတ်ကြ၏၊ မြို့ရွာအတွင်းဖြစ်မူ ထိုကဲ့သို့ မမြှောက်ပင့်ရ။] ထိုင်သောအခါ၌ကား ရုံထားသောအပေါ် သင်္ကန်းကို အနည်းငယ်ပင့်၍ တင်ပါးအောက်မှာ ဖိမနေစေဘဲ ထိုင်ရမည်ဟု ပညတ်တော်မူချက် (ခန္ဓကမှာ)ရှိ၏။ ထို့ကြောင့် ထိုကဲ့သို့ ပင့်ခြင်းမှတပါး သင်းပိုင်မှာ ပတ်ထားသော ခါးပန်းကြိုးပေါ်လာအောင် မြှောက်ပင့်၍ မထိုင်ရ၊ သို့သော် တည်းခို နေထိုင်ခိုက် ဖြစ်မူကား ကျောင်းမှာနေသကဲ့သို့ ထိုက်တန်သလောက် မြှောက်ပင့်သော်လည်း "ဝါသူပဂတဿ အနာပတ္တိ"ဟု ဤသိက္ခာပုဒ်မှာ ခြွင်းချက်ပါပေသည်။ 

ပရိမဏ္ဍလဝဂ်ပြီး၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
**အရှင်သုဒိန်**သည် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် လူသိများ ထင်ရှားသည့် ရဟန်းတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ မြတ်စွာဘုရား၏ ပထမဆုံးသော သိက္ခာပုဒ်ပညတ်ရသည့် အကြောင်းရင်းမှာလည်း အရှင်သုဒိန်ကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။ အရှင်သုဒိန်သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ပထမဆုံးသော ပါရာဇိကအာပတ်ကို ကျူးလွန်သည့် ရဟန်းတော် ဖြစ်သည်။

တရားနာကြားခြင်း
---------------

မြတ်စွာဘုရားသည် ဝေသာလီမြို့တွင် သီတင်းသုံးတော်မူနေခိုက် ဖြစ်၏။ သုဒိန်သည် ဝေသာလီမြို့၏ အနီးရှိ "ကလန္ဒ" အမည်ရသည့် ရွာရှိ သူဌေးသား ဖြစ်၏။ သုဒိန်သည် သူငယ်ချင်းဖြစ်သူတို့နှင့်အတူ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရှိရာ ဝေသာလီမြို့သို့ ပြုဖွယ်ကိစ္စရှိသဖြင့် ရောက်လာ၏။ ထိုအချိန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် ပရိသတ်တို့အား တရားဟောကြားလျက် ရှိ၏။ ထိုအခါ သုဒိန်သူဌေးသားသည် တရားနာလိုစိတ် ဖြစ်ပေါ်လာကာ တစ်နေရာတွင် ထိုင်၍ တရားတော်တို့ကို နာကြား၏။

ရဟန်းဝတ်ခြင်း
-------------

မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်တို့ကို နာကြားပြီးနောက် သူဌေးသား သုဒိန်သည် သာသနာ့ဘောင်တွင် ရဟန်းပြုကာ မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်လိုစိတ် ဖြစ်တော်မူ၏။ ပရိသတ်တို့သည် နေရာမှ ဖယ်ခွာသောအချိန်တွင် သုဒိန်သည် မြတ်စွာဘုရားထံ ချည်းကပ်၍ ရှိခိုး၏။ ထို့နောက် ရဟန်းပြုပေးပါရန် တောင်းဆို၏။

ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းပြုရန် မိဘတို့က ခွင့်ပြုပြီး ဖြစ်ပါသလောဟု မေး၏။ သုဒိန်သူဌေးသားလည်း ခွင့်မပြုသေးပါဟု ပြောကြား၏။ ထို့နောက် သူဌေးသားသည် မိဘတို့ထံမှ ခွင့်တောင်းမည့်အကြောင်း ပြောကြားကာ ဝေသာလီသို့ ပြန်လာ၏။ ဝေသာလီသို့ ရောက်သော် သူဌေးသားသည် အကြောင်းစုံပြောပြကာ မိဘတို့အား အခွင့်ပေးရန် တောင်းဆို၏။

ထိုအခါ မိဘတို့သည် "ချစ်သား သုဒိန်၊ သင်သည် ငါတို့၏ တစ်ဦးတည်းသော သားဖြစ်၍ ချစ်ခင်အပ်၏။ နှစ်သက်အပ်၏။ ချမ်းသာစွာ ကြီးပွားစေအပ်၏။ ချမ်းသာစွာ မွေးမြူလာရသူဖြစ်၏။ ချစ်သား သုဒိန်၊ သင်သည် မည်သည့် ဆင်းရဲကိုမျှ မသိ၊ သင်သေသဖြင့်လည်း ငါတို့သည် အလိုမရှိကုန်ပဲလျက် သင်နှင့် ခွဲခွါကြကုန်အံ့။ အသက်ရှင်နေသေးသော သင်ကိုကား ငါတို့သည် ဤလူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ရန်အလို့ငှါ အဘယ်မှာလျှင် ခွင့်ပြုနိုင်ပါကုန်အံ့နည်း" ဟု ငြင်းပယ်၏။ ထိုအခါ သုဒိန်သည် နှစ်ကြိမ်မြောက် မိဘတို့ထံ ထပ်မံခွင့်တောင်း၏။ ထိုအခါလည်း မိဘတို့သည် ငြင်းပယ်ပြန်၏။ သုံးကြိမ်မြောက် မိဘတို့ထံ ခွင့်တောင်းပြန်၏။ မိဘတို့သည်လည်း သုံးကြိမ်မြောက်သည့်တိုင်အောင်ပင် ငြင်းပယ်ပြန်၏။

ထိုအခါ ရဟန်းအဖြစ် ပြုလိုစိတ်ပြင်းပြသော သုဒိန်သည် မိဘတို့ထံ ခွင့်တောင်း၍ မရသည့်အခါ ထိုနေရာ မြေကြီးပေါ်၌ပင် အိပ်၏၊ ထမင်းလည်း မစားဘဲ နေ၏။ ထိုအခါ မိဘတို့သည် သားဖြစ်သူကို "ထပါလော့၊ စားပါလော့၊ သောက်ပါလော့၊ ကာမဂုဏ်ကို ခံစားပါလော့"ဟု ဆိုကာ ခွင့်မပြုဘဲ ငြင်းပယ်နေပြန်၏။ နှစ်ကြိမ်၊ သုံးကြိမ်မြောက်လည်း "ထပါလော့၊ စားပါလော့၊ သောက်ပါလော့၊ ကာမဂုဏ်ကို ခံစားပါလော့" ဟု ဆိုကာ ခွင့်မပြုဘဲ ငြင်းပယ်နေပြန်၏။

ထို့နောက်တွင်မူ သုဒိန်၏ သူငယ်ချင်းဖြစ်သူတို့သည် မိဘတို့အား အရှင်သုဒိန်သည် ရဟန်းဖြစ်ပါမူ ရန်းအဖြစ်ဖြင့် အသက်ရှင်လျက် မြင်ကြရမည်၊ ထိုသို့မဟုတ်ပါက အသက်မျှပင် မရှင်နိုင် သုဒိန်သည် သေခြင်းသို့ ရောက်ရပေလိမ့်မည်။ သုဒိန်သည် ရဟန်းဝတ်ြဖင့် မပျော်ပိုက်ပါမူ မိဘတို့အိမ်မှတစ်ပါး သူ့တွင် သွားလာစရာမရှိပေ။ ထို့ကြောင့် ဤအိမ်သိုပင် ပြန်လာပါလိမ့်မည်ဟု ပြောဆိုကာ ရဟန်းဝတ်ခွင့်ပေလိုက်ပါရန် ပြောဆို၏။ ထိုအခါ သုဒိန်၏ မိဘတို့လည်း ခွင့်ပြု၏။ ထို့နောက် သုဒိန်သည် တစ်ရက် နှစ်ရက် အားယူ၍ မြတ်စွာဘုရားဆီသို့ သွားကာ ရဟန်းပြု၏။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  *ဝိနည်းပိဋက၊ ပါရာဇိကဏ်ပါဠိတော်မြန်မာပြန်*။ Text "publisher" ignored (အကူအညီ)
**သုညတ ဝါဒ** သည်  မဟာယာန  ဗုဒ္ဓဘာသာ နှင့်  ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာ ၏ **သုညတ** ဝါဒ (Śūnyatā)  ( အနတ္တ ) တရား လမ်းစဉ်ဖြစ်သည်။ (သို့ရာတွင် မဟာယာန ဗုဒ္ဓဘာသာ ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာတို့၏ သုညတဝါဒ Sunyata 空 (仏教) သည် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ သုညတဝါဒ Sunyata နှင့် မတူကွဲပြားကြောင်း ပါမောက္ခချုပ်ဆရာတော်ကြီး ဘဒ္ဒန္တဒေါက်တာနန္ဒမာလာဘိဝံသ က ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။) သုညတ ဝါဒ Śūnyatā (or) emptiness (sunnato) သည် အလုံးစုံ ငြိမ်းချမ်းခြင်း၊ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု မရှိသော အေးငြိမ်းချမ်းသာခြင်း၊ တဏှာမရှိခြင်း၊ တဏှာမှ ကင်းလွတ်ခြင်း၊ ဒုက္ခမှ အပြီးတိုင်လွတ်မြောက်ခြင်း၊ စွန့်လွတ်ခြင်း၊ လွတ်မြောက်ခြင်း၊ မကပ်ငြိခြင်း၊ ပူဆွေးမှု မရှိခြင်း၊ ငိုကြွေးမှုမရှိခြင်း၊ သောက မရှိခြင်း၊ အညစ်အကြေး ကိလေသာ မရှိခြင်း စသည်တို့ဖြစ်သည်။ ကရာတေး(Karate) ၏ **ကရာ** (kara ) သုညတ (ဗလာ) ကို ငါ-အတ္တဝါဒစိတ် (Ego/Un-selfish) မရှိခြင်း/ ဗလာဖြစ်ခြင်း၊ အမုန်းတရား (Hatred) နှင့် မကောင်းမှုစိတ်စသောစိတ်အညစ်အကြေး မရှိခြင်း/ ဗလာဖြစ်ခြင်း၊ လောဘစိတ် (Greed / Desire)၊ ဒေါသစိတ် (Anger )၊ မောဟစိတ်(Ignorance/Delusion) စသောစိတ်အညစ်အကြေး မရှိခြင်း/ ဗလာဖြစ်ခြင်း၊ အကြမ်းဖက်စိတ် မရှိခြင်း/ ဗလာဖြစ်ခြင်း၊ မာနခက်ထန်ယုတ်မာမှုမရှိခြင်း/ ဗလာဖြစ်ခြင်း... ဟုဖော်ပြခဲ့သည်။ မြင့်မြတ်ဖြူစင်သောမေတ္တာစိတ်ရှိခြင်း၊ စိတ်ယဉ်ကျေးမှု ရှိခြင်း၊ တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်ခြင်း၊ စိတ်ကို အတိတ် (Past) နှင့် အနာဂတ် (Future) သို့ တွေဝေ ငေးမောမနေပဲ ပစ္စုပန် (Present) တည့်တည့်တွင် စိတ်ကိုကောင်းစွာ တည်ငြိမ်စွာ ထားရှိခြင်း၊ အကြမ်းဖက်စိတ် မရှိခြင်း/ ဗလာဖြစ်ခြင်း(non terrorism and non violence)...စသည်တို့သည် ကရာတေးပညာရှင် တို့၏ အရေးကြီး သော အကောင်းဆုံးအရည်အချင်း( Ethics of Karate Master) များဖြစ်သည်...ဟုဖော်ပြသည်။ သုညတ ကို မြန်မာဘာသာဖြင့် (ဗလာ) ဟုဖော်ပြသည်။ သုညတ (ဗလာ) ကို တရုတ်ဘာသာဖြင့် ( Kōng) 空 ဟုဖော်ပြသည်။ သုညတ (ဗလာ) ကို ဂျပန်ဘာသာဖြင့် (Kara) 空 ဟုဖော်ပြသည်။ သုညတ (ဗလာ) ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ( Emptiness ) ဟုဖော်ပြသည်။

ပြင်ပလင့်ခ်များ
---------------

* သုညတတရား
* တရုတ်ပြည် ဂျပန်ပြည် ကိုယ်ခံပညာ နှင့် ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာအစ-ဆရာတော် ဗောဓိဓမ္မ  Archived 21 July 2013 at the Wayback Machine.
* သုညတ ဝါဒ (or) Śūnyatā (or) emptiness အကြောင်း ၁
* သုညတ ဝါဒ (or) Śūnyatā (or) emptiness အကြောင်း၂
* Karate and Buddhism ရှောင်လင်အစ ဆရာတော် ဗောဓိဓမ္မ

ကိုးကား
-------

1. ↑  Zen Mirror: Śūnyatā
2. ↑  Sunyata (Emptiness) in the Mahayana Context

* 
* 
* Archived 22 May 2013 at the Wayback Machine.
လူစီးတွဲနှင့်ကုန်တွဲစက်ရုံ (မြစ်ငယ်)သည် ဒီဇယ်စက်ခေါင်း၊ လူစီးတွဲနှင့် ကုန်တွဲများ မွမ်းမံထိန်းသိမ်းနိုင်ရန် အတွက် မြန်မာ့ မီးရထား၊ စက်မှုနှင့်လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာဌာနမှ ဖွင့်လှစ်ထားသော စက်ရုံကြီး ၃ ရုံအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ လူစီးတွဲနှင့် ကုန်တွဲများ အကြီးတန်းပြင်ဆင်ရန်နှင့် လူစီးတွဲနှင့် ကုန်တွဲများအတွက် လိုအပ်သော အရန်ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ပြည်တွင်းတွင် မထုတ်လုပ်နိုင်သော အရန်ပစ္စည်းများ နိုင်ငံခြားမှ မှာယူခြင်း၊ သိုလှောင်ခြင်းနှင့် နယ်တွဲပြင်ရုံများသို့ ပစ္စည်းများ ဖြန့်ဖြူးခြင်းလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်နေသည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

၁၉၀၅ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သော စက်ရုံဖြစ်သည်။ လူစီးတွဲနှင့်ကုန်တွဲများ တည်ဆောက်ရာ၌ နေရာအခက်အခဲရှိလာမှုကြောင့် ၁၉၇၀ခုနှစ်တွင် ပင်မစက်ရုံကြီး၏ မြောက်ဘက်တွင် စက်ရုံအသစ်ကို တည်ဆောက်ခဲ့ရာ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။

တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း
-----------------------

လူစီးတွဲနှင့် ကုန်တွဲစက်ရုံ (မြစ်ငယ်)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြစ်ငယ်မြို့၊ ရန်ကုန်-မန္တလေးရထားလမ်းမကြီးအနီးတွင် တည်ရှိသည်။ ရန်ကုန်မြို့မှ ၃၇၇.၂၅ မိုင် (၆၀၇.၃ရ ကီလိုမီတာ) အကွာနှင့် မန္တလေးမြို့မှ ၈ မိုင် (၁၃ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ အကျယ်အဝန်းမှာ လူနေအိမ်အပါအဝင် စက်ရုံနယ်နိမိတ်မှာ ၇၈၃ ဧက ရှိသည်။

ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
---------------

* စက်ခေါင်းစက်ရုံ (အင်းစိန်)
* ဒီဇယ်စက်ခေါင်းစက်ရုံ (ရွာထောင်)

အကိုးအကား
---------

1. 1 2  လူစီးတွဲနှင့် ကုန်တွဲစက်ရုံ (မြစ်ငယ်)။ မြန်မာ့ မီးရထား။  ၂၀၁၄-၁၀-၂၂ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။