recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**မှုခင်းသိပ္ပံ** ဆိုသည်မှာ သိပ္ပံပညာအား ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ ဥပဒေ နှင့် တရားမကျင့်ထုံးဆိုင်ရာ ဥပဒေတို့တွင် အသုံးချခြင်း ဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် ရာဇဝတ်မှုခင်းများကို စုံစမ်းထောက်လှမ်းရာတွင် အသုံးချလေ့ ရှိပြီး လက်ခံနိုင်လောက်သော သက်သေအထောက်အထား နှင့် ရာဇဝတ်မှုခင်းဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ နှင့် သက်ဆိုင်သော ဥပဒေ ကျင့်ထုံးများနှင့် အညီ လုပ်ဆောင်လေ့ ရှိသည်။ 

မှုခင်း သိပ္ပံပညာရှင်များသည် သိပ္ပံနည်းကျ အထောက်အထားများကို မှုခင်းအား စုံစမ်းထောက်လှမ်းစဉ်အတွင်း စုဆောင်းခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်း နှင့်ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းများ ပြုလေ့ ရှိသည်။ အချို့ မှုခင်း သိပ္ပံပညာရှင်များမှာ မှုခင်းဖြစ်ပွားရာ နေရာသို့ သွားရောက်၍ သက်သေအထောက်အထားများ စုဆောင်းလေ့ရှိပြီး အချို့မှာမူ ဓာတ်ခွဲခန်းများ အတွင်း လုပ်ကိုင်လေ့ ရှိကာ အခြားသူများမှ ဓာတ်ခွဲခန်းသို့ ယူဆောင်လာသော အရာဝတ္ထုများကို ခွဲခြမ်း စိတ်ဖြာမှု ပြုကြသည်။ 

ထိုသူတို့ အနေနှင့် ဓာတ်ခွဲခန်းတွင်း လုပ်ဆောင်သော အခန်းကဏ္ဍအပြင် ရာဇဝတ်မှု နှင့် တရားမမှု ဆိုင်ရာ အမှုအခင်းများတွင် တရားစွဲဆိုသူ ဘက်မှဖြစ်စေ ခုခံချေပသူဘက်မှ ဖြစ်စေ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် သက်သေအဖြစ် သက်သေခံ ထွက်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်။ မည်သည့် ပညာရပ်ကဏ္ဍမဆို မှုခင်းသိပ္ပံ ပညာ ဖြစ်နိုင်သော်လည်း အချို့သော ပညာရပ်ကဏ္ဍများတွင် အများအားဖြင့် မှုခင်းများကို စုံစမ်းစစ်ဆေးရာမှ အချိန်ကြာလာသည်နှင့် အမျှ တိုးတက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ မှုခင်း သိပ္ပံဆိုသော စကားရပ်၏ အင်္ဂလိပ် စကားလုံး Forensic Science မှာ လက်တင်ဘာသာ စကားလုံး နှစ်လုံး ဖြစ်သော Forensis နှင့် science တို့ ပေါင်းစပ်ရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ပထမ စကားလုံး ဖြစ်သော Forensis ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ အများပြည်သူရှေ့တွင် ဆွေးနွေးခြင်း သို့မဟုတ် စစ်ဆေးခြင်း ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ရှေးခေတ်ကာလ အချိန်များက တရားခွင်များသည် အများပြည်သူရှေ့မှောက်တွင် ကျင်းပလေ့ ရှိသဖြင့် တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာအရ အလွန်ခိုင်မာသော ဂယက်အနက် ရှိသည်။ ဒုတိယ စကားလုံး ဖြစ်သော science သည် လက်တင်ဘာသာစကား အသိပညာမှ ဆင်းသက်လာပြီး ယနေ့ခေတ်တွင် အသိပညာအား စနစ်တကျ ရယူခြင်းဆိုသော သိပ္ပံနည်းကျ လုပ်ဆောင်မှုများနှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေသည်။ နှစ်ခု ပေါင်းစပ်ကြည့်မည် ဆိုလျှင် မှုခင်းသိပ္ပံသည် မှုခင်းများကို ဖြေရှင်းရာတွင် သိပ္ပံနည်းကျ လုပ်ဆောင်မှုများနှင့် လုပ်ငန်းစဉ်များကို အသုံးပြုခြင်းပင် ဖြစ်သည်။

အမည်မှည့်ခေါ်ခြင်း
------------------

Forensic ဆိုသော စကားလုံးသည် လက်တင်ဘာသာစကား forensis မှ ဆင်းသက်လာပြီး "ဖိုရမ်၏ ရှေ့မှောက်တွင်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ထိုစကားလုံး၏ သမိုင်းကြောင်းမှာ ရောမခေတ်တွင် အခြေတည်ပြီး ထိုအချိန်က ရာဇဝတ်မှုအား စွဲဆိုခြင်း ဆိုသည်မှာ ဖိုရမ်ဟု ခေါ်သော လူအများစုဝေးရာနေရာတွင် အများပြည်သူရှေ့မှောက်၌ မှုခင်းအား ချပြရခြင်း ဖြစ်သည်။ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူ အဖြစ် စွပ်စွဲခံရသူနှင့် စွပ်စွဲသူ နှစ်ဦးစလုံးတို့သည် ၎င်းတို့ဘက်မှ ဇာတ်လမ်းကို ပြောပြရသည်။ ထိုနှစ်ယောက်ထဲမှ အကောင်းဆုံး ငြင်းချက်ထုတ်နိုင်သူ ဖော်ပြနိုင်သူ အားအသာပေး၍ ဆုံးဖြတ်လေ့ ရှိသည်။
**ရစ်ရင်မဲ**ကို ပါဏဗေဒအလိုအရ လိုဖူရာ အစ်ဂနီတာ ဟုခေါ်သည်။ ရစ်ရင်မဲအဖိုသည် အလျား ၂၇ လက်မ မှ ၂၉ လက်မထိရှိ၍ အမ၏ အလျားမှာ ၂၃ လက်မမှ ၂၄ လက်မ အထိ ရှိသည်။ အဖိုနှင့်အမ နှစ်မျိုးစလုံးတွင် ပါးပျဉ်းပြာများ ရှိပြီးလျှင် အမောက်အနေနှင့် ထောင်လျက်ရှိသော အမွှေးစုတ် ဖွားများရှိသည်။ ရစ်ရင်မဲဟုခေါ်ခြင်းမှာ အဖို၏ ကျောဘက် အောက်ပိုင်းနှင့် တင်ပါးတို့တွင် အနီရင့်ရောင် ရှိနေခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။

  

အဖို၏ တွန်သံကို မည်သည့်အခါတွင်မျှ မကြားရချေ။ 
တွန်လည်းမတွန်ဟု ထင်ရသည်။ လန့်သောအခါတွင် ရစ်ရင်မဲ 
အဖိုနှင့်အမတို့သည် *ချုကွန်း ချုကွန်း* ဟု ထူးခြားသည့် စူးရှ 
သံဖြင့် အော်လေ့ရှိကြသည်။ အဖိုများသည် ယင်းတို့၏ 
အတောင်များကို အစဉ်ရိုက်ခတ်၍ အသံပေးလေ့ရှိကြသည်။ 
ထိုအတောင်ခတ်သံသည် တုတ်ချောင်းငယ်တစ်ခု၏ ထိပ်တွင် 
အဝတ်စ မာမာတစ်ခုကို ကန့်လန့်ဖြတ်၍ လက်ဝါး နှစ်ဘက် 
ဖြင့် ထိုတုတ်ချောင်းကို လျင်မြန်စွာ လှည့်သောအခါတွင် ဖြစ် 
ပေါ်လာသည့် အသံနှင့်တူသည်။ ထိုအသံမျိုးကို ကြားရခြင်းဖြင့် 
ရစ်ရင်မဲအုပ်စုမည်သည့်နေရာတွင်ရှိကြောင်းကို သိနိုင်လေသည်။ 

  

ရစ်ရင်မဲများ သည် ငါးကောင် ခြောက်ကောင်စုကာ ထူထပ် 
သည့် အမြဲစိမ်းတောများတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ထိုအုပ်စုတွင် 
အဖိုတစ်ကောင်သာ ရှိ၍ ကျန်ရစ်ရင်မဲများမှာ အမများ ဖြစ် 
တတ်ကြသည်။ သို့သော် တစ်ခါတစ်ရံ ရစ်ရင်မဲ အဖိုနှစ်ကောင် 
ရှိသည်ကို တွေ့ရတတ်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင်လည်း ရစ်ရင်မဲ 
အဖိုချည်း နေသည်ကို တွေ့ရတတ်သည်။ ရစ်ရင်မဲတို့သည် 
ကွင်းပြင်သို့ မည်သည့်အခါမျှ ထွက်မလာကြဘဲ တောများ 
အတွင်း၌သာ နေထိုင်ကြပြီးလျှင် အစေ့များ၊ အခွံပျော့သီး (ဗဲရီသီး) 
များ၊ သစ်ရွက်နုများ၊ ပိုးကောင်များနှင့်ပိုးလောင်းဟူသရွေ့ကို 
စား၍ နေထိုင်ကြသည်။ ထို့ပြင် အိမ်မွေးကြက်များ မြေကြီးကို 
ယက်လေ့ရှိကြသကဲ့သို့ မြေကြီးကို ယက်ပြီးလျှင် ကိုယ်ကို ဖုန် 
များဖြင့် ဖုံးလွှမ်း၍ နေလေ့ရှိကြသည်။ ခြောက်လှန့်လိုက်သော 
အခါတွင် ရစ်ရင်မဲများသည် တကွဲတပြားစီ မပြေးကြဘဲ အတူ 
တကွ လျင်မြန်စွာ ပြေးသွားတတ်ကြသည်။ ပျံတက်သောအခါ 
တွင် သန်မာစွာနှင့် လျင်မြန်စွာ ပျံတတ်ကြသည်။ ပြန်၍ နား 
သောအခါတွင် ကိုက် ၂ဝဝ ထက်နီး၍ နားခဲသည်။ နားရာတွင် 
လည်း မြေကြီးပေါ်တွင်သာ နားလေ့ရှိသည်။
ရစ်ရင်မဲ၏ အသိုက်နှင့်ဥများအကြောင်းကို မသိရချေ။ 
မြိတ်ခရိုင် ကော့သောင်နယ်တွင် ရစ်ရင်မဲ ကိုအနည်းအကျဉ်း 
တွေ့ရသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  BirdLife International (2013). "*Lophura leucomelanos*". *IUCN Red List of Threatened Species* **2013**. IUCN. old-form url
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)
ရည်ညွှန်းစာအုပ်
---------------

ရည်ညွှန်းစာအုပ်ဟူသည် ရည်ညွှန်းစာအုပ်၏ 
သဘောသဘာဝနှင့် ကြန်အင်လက္ခဏများ အကြောင်းကို 
ရှင်းလင်းတင်ပြသည်။ ရည်ညွှန်းစာအုပ်ဆိုသည်မှာ သိလိုသော 
အချက်ကို အလွယ်တကူ တမုဟုတ်ချင်း အမြန်ရှာဖွေရ 
လွယ်အောင် စီစဉ်ထားသော စာအုပ်မျိုး ဖြစ်ကြောင်း၊ 
ရည်ညွှန်းစာအုပ်များကို နှစ်မျိုး ခွဲခြားနိုင်ကြောင်း၊ 

* ပထမ တစ်မျိုးမှာ ပညာပေးစာအုပ်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး အချက်အလက်

များကို စနစ်တကျ စီစဉ်ထားကြောင်း၊ 

* ဒုတိယတစ်မျိုးမှာ မိမိသိလိုသည့် အချက်အလက် မည်သည့်နေရာတွင် ရှိသည်ကို

ညွှန်ပြထားသော အညွှန်းစာအုပ်မျိုး ဖြစ်ကြောင်း စသည်ဖြင့် 
ရှင်းလင်းတင်ပြထားသည်။

ဘာသာစကား ရည်ညွှန်းစာအုပ်များ စာတမ်းတွင် ဘာသာ 
စကား ရည်ညွှန်းစာအုပ်ဆိုသည်မှာ ဘာသာစကားကို သုံးစွဲ 
ရာတွင် သိလိုသည့် အချက်အလက်များကို လွယ်ကူစွာ ရှာဖွေ 
နိုင်ရန် အထူးတလည် စီစဉ်ထားသည့် စာအုပ်မျိုးဖြစ်ကြောင်း 
ရှင်းလင်းပြသည်။ ဘာသာစကားအထွေထွေ အဘိဓာန်၊ ဘာသာ 
စကား အထူးပြု အဘိဓာန်နှင့် ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ အဘိဓာန်၊ 
ဘာသာစကား အညွှန်းစာအုပ်များ အကြောင်းကို တင်ပြသည်။
စာပေရည်ညွှန်းစာအုပ်များ စာတမ်းတွင် စာပေနှင့် 
သက်ဆိုင်သော ရည်ညွှန်းစာအုပ်များ ဖြစ်ကြသည့် စာစုစာရင်း၊ 
စာပေလမ်းညွှန်၊ စာပေအဘိဓာန်၊ စွယ်စုံကျမ်း၊ စာပေသမိုင်း၊ 
စာညွန့်ပေါင်း၊ စာကိုးစကားကိုး၊ စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ 
ဝေဖန်စာစသော စာပေဆိုင်ရာ ရည်ညွှန်းကျမ်းများ အကြောင်း 
ကို ခွဲခြမ်း စိတ်ဖြာ၍ တင်ပြသည်။

မှတ်တမ်းမှတ်ရာ ရည်ညွှန်းစာအုပ်များ စာတမ်းတွင် 
မှတ်တမ်းမှတ်ရာ ရည်ညွှန်းစာအုပ်များဖြစ်သည့် အဘိဓာန်၊ 
စွယ်စုံကျမ်း၊ လမ်းညွှန်၊ နှစ်စဉ်ထုတ်စာအုပ်၊ လက်စွဲစာအုပ်၊ 
မြေပုံစာအုပ်၊ ဂေဇက်တီးယား စသည့် စာအုပ်များ အကြောင်း 
ကို ရှင်းလင်း တင်ပြသည်။

စာတမ်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ မရှင်းမလင်းသော အချက်များ၊ 
သိလိုသော အချက်များကို မေးမြန်းနိုင်ကြရန် မေးခွန်းပုံစံ 
များကို ကြိုတင်ပေးပို့ထားသည်။ ရည်ညွှန်းစာအုပ်ဟူသည် 
စာတမ်းတွင် မေးမြန်းဆွေးနွေးသူ ၁ဝ ဦး၊ ဘာသာစကား 
ရည်ညွှန်းစာအုပ်များ စာတမ်းတွင် မေးမြန်းဆွေးနွေးသူ ကိုးဦး၊ 
စာပေရည်ညွှန်း စာအုပ်များ စာတမ်းတွင် မေးမြန်းဆွေးနွေးသူ 
၁၅ ဦး၊ မှတ်တမ်းမှတ်ရာ ရည်ညွန်းစာအုပ်များ စာတမ်းတွင် 
မေးမြန်းဆွေးနွေးသူ ၁၈ ဦးက မေးခွန်းပုံစံများဖြင့် အသီးသီး 
မေးမြန်း ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။

### မြန်မာရည်ညွှန်းစာအုပ် စာတမ်းဖတ်ပွဲ

မြန်မာရည်ညွှန်းစာအုပ် စာတမ်းဖတ်ပွဲကို ၁၉၈၄ ခုနှစ် 
ဇန္နဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့မှ ၁၃ ရက်အထိ ကုန်သည်လမ်း၊ 
စာပေဗိမာန် ပြည်သူ့စာကြည့်တိုက် ခန်းမ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ 
အဆိုပါ စာတမ်းဖတ်ပွဲတွင် ဦးသော်ကောင်းက ရည်ညွှန်း 
စာအုပ်ဟူသည် စာတမ်း၊ ဦးမောင်မောင်ညွန့် (မင်းလှ 
ညွန့်ကြူး)က ဘာသာစကား၊ ရည်ညွှန်းစာအုပ်များ စာတမ်း၊ 
ဦးကျော်အောင် (ကျော်အောင်)က စာပေရည်ညွှန်းစာအုပ်များ 
စာတမ်း၊ ဒေါ်ကြန်က မှတ်တမ်းမှတ်ရာ ရည်ညွှန်းစာအုပ်များ 
စာတမ်းတို့ကို အသီးသီး တင်သွင်းဖတ်ကြားခဲ့သည်။

### ဖတ်ကြားတင်သွင်းသော စာတမ်းများ

နေ့စွဲ စာတမ်းအမည် ဖတ်ကြားသူ
1. ၁၁-၁-၈၄ ရည်ညွှန်းစာအုပ်ဟူသည် ဦးသော်ကောင်း
2. ၁၂-၁-၈၄ ဘာသာစကားရည်ညွှန်း ဦးမောင်မောင်ညွန့်
3. ၁၂-၁-၈၄ စာပေရည်ညွှန်းစာအုပ်များ ဦးကျော်အောင်
4. ၁၃-၁-၈၄ မှတ်တမ်းမှတ်ရာ ဒေါ်ကြန်

ရည်ညွှန်းစာအုပ် အမျိုးအစား (၁၀) မျိုး
-------------------------------------

1. စွယ်စုံကျမ်း (Encyclopedia)
2. နှစ်ချုပ် (Yearbook)
3. အဘိဓာန် (Dictionaries)
4. လက်စွဲစာအုပ် (Handbooks)
5. လမ်းညွှန်စာအုပ် (Directory)
6. အတ္ထုပ္ပတ္တိစာအုပ် (Biographical Dictionaries)
7. မြေပုံစာအုပ် (Atlases)
8. ဂေဇက်တီးယား (Gazetteers)
9. အညွှန်း (Indexes)
10. စာစုစာရင်း (Bibliography)

ကိုးကား
-------

1. ↑  နှစ်ချုပ်၊ ၁၉၈၅
**ရွှေမြင်တင်စေတီတော်** သည် သပိတ်ကျဉ်းနယ် ရွှေမြင်တင်တောင်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ဧရာဝတီမြစ်အရှေ့ဘက်ကမ်းရှိ သီဟတောဘုရားနှင့် မျက်နှာချင်ဆိုင်တွင် ရှိ၏။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

သက္ကရာဇ် ၄၆၇ ခုနှစ်တွင် အလောင်းစည်သူမင်းကြီးသည် သရက္ခံရုပ်ပွားတော်ကို ဌာပနာ၍ အညာသီဟတောဘုရားကို ပြုပြင်ရန် စစ်သည်တို့နှင့်အတူ ချီတက်လာ၏။ ထိုအခါ မှူးမတ်များသည် ကောင်းမှုပြုလိုသဖြင့် မြစ်တစ်ဖက်ကမ်းတွင် တည်ရှိသည့် ရွှေမြင်တင်တောင်ပေါ်တွင် စေတီတော်ကို တည်ကာ ဓာတ်တော်များ ဌာပနာခဲ့ကြသည်။

ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ
---------------------

* စေတီတော်သည် ပြိုပျက်ခဲ့သဖြင့် ၁၃၁၄ ခုနှစ်တွင် ရာကျော်ဆရာတော် ဦးဆောင်ကာ ပြုပြင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ ပြုပြင်စဉ် မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းခြင်း၊ မိုးကြိုးပစ်ခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။
* ၁၃၁၉ ခုနှစ်တွင် ထီးတော်ကို မိုးကြိုးထိမှန်ခဲ့သဖြင့် သစ်တောမင်းကြီး ဦးစောလင်းက ပြုပြင်ခဲ့သည်။
* မန္တလေးမြို့မှ ဦးအေး၊ ဒေါ်အေးတို့သည် ရွှေသင်္ကန်းကပ်လှူကာ မွမ်းမံခဲ့သည်။

ယုံကြည်မှုများ
--------------

ထိုတောင်ပေါ်တွင် ဥစ္စာစောင့်များ၊ သူတော်သူမြတ်များ လာရောက်ကြသည်ဟု ယုံကြည်မှုများ ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  လှသမိန် (ဧပြီ ၁၉၆၈)။ *မြန်မာနိုင်ငံတခွင် ဘုရားသမိုင်းပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: မဟာဝိဇ္ဇာစာပေ။ pp. ၂၃၈၊ ၂၃၉။
**ရွှေမြောင်းရွာ** ကဗျာကို အမည်မသိရှေးစာဆို ရေးသားခဲ့သည်။ ကဗျာအမျိုးအစားမှာ ကောက်စိုက်သီချင်း ဖြစ်သည်။

  

မနက်ဆွမ်းတော်တင်၊ ပြင်ပြီးလားမေး  

ဆွမ်းတော်တင် ပျိုပြင်ပြီးပေါ့၊ မောင်ကြီးရယ်လေး။  

  

ညဦးယံတွန်တဲ့ကြက်ကို၊ လင်းကြက်လားမေး  

မသိသေးလား မလေးမောင်ရယ်၊ သန်းခေါင်ဟဲ့လေး။  

  

ရွှေမြောင်းရွာ သာပါသေးလား၊ ရွှေမြို့နေမေး  

သာပါရဲ့ ရွာနံဘေးမှာ၊ ရိုးရေကဖွေး။  

  

မလေးလွမ်းလေအောင်၊ ငှက်ရွှေဖိုးခေါင်  

လွမ်းလေအောင် ငှက်ရွှေဖိုးက၊ မြိုင်ရိုးကိုထိုး။  

  

ရွှေမြောင်းတောင် ဆည်ပေါင်ရိုးက၊ ငှက်ရွှေဖိုးသာ  

ဆည်ပေါင်ရိုးက ငှက်ဖိုးသာတယ်၊ နားနာကြလေး။  

  

ရွှေမြောင်းရွာတောင်၊ ကျောင်းဆယ့်နှစ်ဆောင်  

ဆယ့်နှစ်ဆောင် ပျဉ်ထောင်ကြားက၊ ခိုညဉ်းသံကြား။  

  

ဘုရားဖူးချေစို့ရဲ့၊ မင်းပျို့ကိုသွေး  

ဖူးချေစို့ရွှေမာလဲ၊ တောင်ထဲမှာလေး။  

  

ဘုရားစေတီမှာ၊ ခဲချီစို့လေး။  

  

ပျိုချီမယ် စေတီလှကို၊ မင်းကြွခဲ့လေး။

ခက်ဆစ်

၁။ လင်းကြက် = နံနက်အလင်းရောင်လာသောအချိန်တွင်တွန်သောကြက်။

၂။ ရိုးရေ = ချောင်းရေ။

၃။ ဖိုးခေါင် = ဖိုးခေါင်ဟုအော်မြည်သောငှက်ငယ်။

၄။ မြိုင်ရိုး = တောတန်း။

၅။ ထိုး = စူးရှစွာအော်သည်။

၆။ သာ = ချိုသာစွာမြည်ကြွေးသည်။

၇။ ရွှေမာလဲ = ရွှေမာလဲဘုရား။

၈။ ခဲချီ = ဘုရားရှေ့တွင်အဓိဋ္ဌာန်ပြု၍ကျောက်ခဲကိုချီမသည်။

ကိုးကား
-------
**မိုမိုနာ ကီတို** (ဂျပန်: 鬼頭 桃菜 ၁၉၉၃ ဩဂုတ် ၁၆ ဘွား) သည် သရုပ်ဆောင်အမည် **ယူယာ မီကာမီ** (三上 悠亜) ဖြင့် ထင်ရှားသော ဂျပန်နိုင်ငံသားလိင်ဖျော်ဖြေရေးမင်းသမီးနှင့် အဆိုတော်ဖြစ်သည်။  ၂၀၀၉ ခုတွင် အမျိုးသမီးအဆိုအဖွဲ့ အက်စကေအီး ၄၈ (SKE48) တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုတွင် အဖွဲ့ဖျက်သည်နောက် လိင်ဖျော်ဖြေရေးနယ်ပယ်သို့ ၂၀၁၅ ခုတွင် ဝင်လာ၏။ ၂၀၁၇ ခုတွင် လူကြိုက်အများဆုံးနှင့် ရောင်းအားအကောင်းဆုံး လိင်ဖျော်ဖြေရေးမင်းသမီးဖြစ်လာပြီး ဆုအမျိုးမျိုးကိုလည်း ရသည်။ လက်ရှိတွင် ဇာတ်ကား ၁၅၀ ကျော်တွင် ပါဝင်ထားပြီး ယင်းတို့တွင် ဇာတ်ကွက်စုံနှင့် ပုံရိပ်ယောင်သုံးဗီဒီယိုများလည်း ပါသည်။ 

လိင်ဖျော်ဖြေရေးမင်းသမီးအဖြစ် လုပ်ကိုင်သော်လည်း အဆိုတော်ဘဝကို လက်မလွှတ်သေး။ ၂၀၁၅ ခုတွင် အီဘီဆုမူဆကတ် (Ebisu Muscats) အဖွဲ့တွင်လည်းကောင်း၊ ကိုရီးယားသို့သွားရောက်စဉ် ဟန်နီပေါ့ကွန်း (Honey Popcorn) အဖွဲ့တွင်လည်းကောင်း ပါဝင်သည်။ ယာကူဇာ ၆ နှင့် ယာကူဇာ ကီဝါမီ ၂ ဂိမ်းတို့တွင် ဧည့်သည်သရုပ်ဆောင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သေးသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "三上悠亜ら「HONEY POPCORN」韓国デビュー決定". *Model Press* (in Japanese). February 28, 2018.
2. ↑  "三上悠亜(みかみゆあ) – エロ動画・アダルトビデオ – FANZA動画". *FANZA* (in Japanese).
**ဘွမ်ဖာဘွမ် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော**သည် ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ကချင်ပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဘွမ်ဖာဘွမ်တောင်၏ ပတ်လည်နေရာဒေသများကို ဘေးမဲ့တောအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ တည်ထောင်သည့်ခုနှစ်နှင့် အမိန့်အမှတ် - ၉-၈-၂၀၀၄ (၄၀/၂၀၀၄)

တည်နေရာ
-------

မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၆°၃၁'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၇°၂၃'၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ကချင်ပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး အကျယ်အဝန်း စတုရန်းကီလိုမီတာ ၁၈၅၄,၄၃ ကျယ်ဝန်းသည်။ ( ၄၅၈၂၄၀.၀၀ ဧက၊ ၇၁၆.၀၀ စတုရန်းမိုင်)

သဘာဝရင်းမြစ်များ
----------------

သစ်တောအမျိုးအစားများမှာ အမြဲစိမ်းတော၊ တောင်ပေါ်တော၊ ထင်းရှူးတောများ ဖြစ်ကြသည်။ **အာရှဆင်၊ ပြောင်(Gaur)၊ ဆီးရိုးတောဆိတ်(Serow)၊ သမင်မျိုးစိတ်များ၊ အင်းကျား(Clouded Leopard)၊ အာရှရွှေကြောင်(Asiatic Golden Cat)၊ ရွှေရောင် ခွေးအ(Golden Jackal)၊ တောင်ဆိတ်နီ(Red goral)၊ ကျားသစ်၊ ငှက်မျိုးစိတ်များ** ကျက်စားနေထိုင်ကြသည်။ ဆင်၊ ပြောင်၊ တောဆိတ်၊ သမင်၊ အင်းကျား၊ ခွေးအ၊ တောင်ဆိတ်၊ ကျားသစ်၊ ငှက်မျိုးများ။

ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ
---------------------------------------

ခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာယ်များ
-----------------------------

ကိုးကား
-------

1. မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကြွယ်ဝမှု၊ သစ်တောဦးစီးဌာန Archived 23 October 2014 at the Wayback Machine.
2. Report: Myanmar Protected Area (2011)

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
မြန်မာနိုင်ငံရှိ သဘာဝ ထိန်းသိမ်းရေး နယ်မြေများ |
| --- |
| အမျိုးသားဥယျာဉ်များ | 
* အလောင်းတော်ကဿပ
* လှော်ကား
* ခါကာဘိုရာဇီ
* အင်ခိုင်ဘွမ်
* လန်ပိကျွန်း
* နတ်မတောင်
* ပုပ္ပါးတောင်
* တနင်္သာရီ
* လေညာ
* နံ့သာကျွန်း

 |
| ဘေးမဲ့တောများ | 
* ချပ်သင်း
* ဟူးကောင်းချိုင့်ဝှမ်း
* အင်းတော်ကြီး
* အင်းလေးကန်
* မိန်းမလှကျွန်း
* မိုးယွန်းကြီးအင်း
* ရခိုင်ရိုးမ
* ရွှေစက်တော်
* ထမံသီ
* ကေလာသ
* ဖုန်ကန်ရာဇီ
* ကျောက်ပန်းတောင်
* ကျိုက်ထီးရိုး
* ဝက်သည်းကန်
* မြောက်ဇာမရီ
* လောကနန္ဒာ
* သမီးလှကျွန်း
* မင်းစုံတောင်
* မင်းဝံတောင်
* မော့စ်ကော့ကျွန်း
* မူလာရစ်
* ပိတောင်
* ရွှေဥဒေါင်း
* ကဟီးလူ
* ပန်းလောင်နှင့် ပြဒါးလင်းဂူ- ဘွမ်ဖာဘွမ်
* တောင်ကြီး
* ပြင်ဦးလွင်
* တနင်္သာရီ
* လွိုင်မွေ
* ပါစာ

 |
| တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်များ | 
* ဆာဖာရီဥယျာဉ်
* နေပြည်တော်
* ရန်ကုန်
* မန္တလေး

 |
| ဥယျာဉ်များ | 
* ကန်တော်ကြီး
* စိမ့်ရေ သစ်တောဥယျာဉ်

 |
| ဆင်စခန်းများ | 
* မြိုင်ဟေဝန်
* ဖိုးကျား
* ဝင်္ဂဘော်ဆင်စခန်း
* မှော်ယောကြီးဆင်စခန်း
* ဆင်ဆေးရုံ

 |
ဖိုးနိုင်ဝင်း (Masterpiece)
ဖိုးနိုင်ဝင်း (Masterpiece) သည် ကွန်ပျူတာပညာရပ်ဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများကို ရေးသားနေသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။

ဖိုးနိုင်ဝင်း (Masterpiece) ကို အဖ ဦးဖိုးကျော်မြင့်(မြန်စာဂုဏ်ကျော်မြင့်) အမိ ဒေါ်မာလေး(တက္ကသိုလ်ဝင့်မာ)တို့မှ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားသည်။ ပညာရေးတက္ကသိုလ်လေ့ကျင့်ရေးကျောင်း၊ သုံးခွ အထက၊ ဗဟန်း အထက ၂ တို့တွင် အခြေခံပညာအထက်တန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ အခြေခံပညာအထက်တန်းကို ပြင်ပမှ ဖြေဆို အောင်မြင်ခဲ့သည်။

ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကြည့်မြင်တိုင်နယ်မြေ၊ လုပ်သားများကောလိပ်၊ အဝေးသင်တက္ကသိုလ်တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး မြန်မာစာအထူးပြုဖြင့် ဝိဇ္ဖာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။

ပြည်သူ့ပုလဲနှင့် ငါးလုပ်ငန်းကော်ပိုရေးရှင်းတွင် ၁၉၈၀ ခုနှစ်၌ စတင်ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာ့ရေနံကော်ပိုရေးရှင်း၊ ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ လုပ်သားများကောလိပ်တို့တွင် တာဝေးလက်ရွေးစင်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

Masterpiece Engineering Group တွင် လုပ်ငန်းစတင်ချိန်တွင် ဈေးကွက်နှင့် အရောင်းမြှင့်တင်ရေး တာဝန်အပြင် ကွန်ပျူတာပြုပြုခြင်းတာဝန်ကိုပါ တာဝန်ယူ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ကွန်ပျူတာပညာရပ်ကို လေ့လာသင်ယူရင်း ဝါသနာအလျောက် ကွန်ပျူတာဂျာနယ်၊ ပီစီပေါးလ်(ဒ်)မြန်မာ၊ သက်တံရောင်ဂျာနယ်၊ လိုက်ဖ်စတိုင်တူဒေးမဂ္ဂဇင်း၊ ပါစင်နယ်ကွန်ပျူတာမဂ္ဂဇင်း တို့တွင် ကွန်ပျူတာ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ဆောင်းပါများ ရေးသားလျက် ရှိသည်။

ဖိုးနိုင်ဝင်းသည် လွယ်ကူလေ့လာကွန်ပျူတာ အမည်ဖြင့် ယင်း၏ ပထမဆုံးလုံးချင်းစာအုပ်ကို ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ကွန်ပျူတာတွေ ဘယ်လို အလုပ်လုပ်သလဲ၊ လွယ်ကူလေ့လာ အင်တာနက်နည်းပညာ၊ လွယ်ကူလေ့လာ ကွန်ပျူတာအဆင့်တိုးမြှင့်ခြင်းနှင့် ပြုပြင်ခြင်းပညာ၊ ၂၁ ရာစုနည်းပညာများကို စိန်ခေါ်ခြင်းနှင့် အခြား ကွန်ပျူတာဆောင်းပါးများ၊ ဆိုက်ဘာရွာထဲက အသိညာဏ်ရှိတဲ့ အိမ်ကလေးနှင့် အခြားကွန်ပျူတာဆောင်းပါးများ၊ ကြိုးမဲ့ဆက်သွယ်ရေး ဘယ်လိုအလုပ်လုပ်သလဲ၊ ရိုဘော့မှာလည်း အသည်းနဲ့ပါနှင့် အခြားကွန်ပျူတာဆောင်းပါးများ၊ ကွန်ရက်တွေ ဘယ်လိုအလုပ်လုပ်သလဲနှင့် လွယ်ကူလေ့လာ လတ်ပ်တော့ ကွန်ပျူတာ စာအုပ်များကို ရေးသားခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------
**ပြင်သစ်လေယာဉ် ၄၅၉၀** ခဲ့မတော်တဆနှင့်အတူလေကြောင်းလိုင်း ပြင်သစ် ပေါ် ဇူလိုင်လ ၂၅ ။ အဆိုပါတယ္။ ၂၅၄၃ ခရီးကနေ ပဲရစ်မြို့ မှ နယူးယောက် ဖြင့်လေယာဉ် Concorde

နေစဉ်လေယာဉ်ပျံပျံသန်းခဲ့သည်ရာရှိ conning မျှော်စင်၊ပျံသန်းအသိအလေယာဉ်မှူးကမီးအဆုံးမှာအစက်အမောင်းပြီးတော့အကြောင်းကြားအသိအတူပြဿနာများအင်ဂျင်နံပါတ် ၁ အခြားများ ၄ စက္ကန့်အကြာတွင်ရှေ့ပြေးခဲ့သည်အသိပေးအကြောင်းပြဿနာတစ်ခုနှင့်အတူအင်ဂျင်အရေအတွက်ကို ၂ နှင့်အတူမီးစက္မြည်အတွက်လေယာဉ်ကိုမောင်းဖို့ကြိုးစားခဲ့ရောက်စေဖို့စက်ဆင်းသွားလာအဆိပ္၊အနီးအနားမှာလေယာဉ်ကိုယ်အမြန်နှုန်းဖြောင့်ချအလေးအနက်မီးသတ် ၁၁၃ လူအဖြစ်ခရီးသည် ၁၀၀ သင်္ဘောသား ၉ လူ၊ ဒီအတွက်ဟိုတယ် Concorde နှုန်းထား၊အခြားလူ ၄

ကနေရလဒ်တွေကိုအများစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအကြောင်းကောက်ချက်ချခြင်း၏အကြောင်းရင်းအကျအားဖြင့်ဖြစ်ပေါ်သောသတ္တုအစိတ်အပိုင်းများကျွတ်ထွက်၏လေယာဉ် -၁၀ အ က်ြန္းၾကာင္းလိုင္း ၊ပျံတက်မီက ၄ မိနစ်လည္တိုင္းအတူတစ်ဦးရော်ဘာဘီး၏ဘယ်ဘက်ခြမ်းအပေါ် Concorde။ ရှိန်မြှင့်နေစဉ်အဖြည်းဖြည်းဘီးတာယာပန္သူမ်ားအပိုင်းပိုင်း၏ယာပျံပယ်ပျက်ကျကြံပေးနှင့်လျှပ်စစ်နှင့်မီးတောက်များ။

လုံခြုံရေးအေဂျင်လေကြောင်းပြီဆိုင်းငံ့ Concorde လေကြောင်းခရီးအတွက်စုံစမ်းစစ်ဆေးထွက်ရှာပါ၊အကြောင်းရင်းများနှင့်ပြုပြင် Concorde ပထမဦးဆုံးလေယာဉ်မတော်တဆမှုပြီးနောက်၊လုပ်ဆောင်လေယာဉ်စမ်းသပ်မှုအပေါ် ၁၇ ဇူလိုင်လ။ အဆိုပါတယ္။ ၂၅၄၄ အောင်ပျံနှင့်အတူခရီးသည်ပထမဦးဆုံးအကြိမ်အဘို့အပေါ် စက်တင်ဘာလ ၁၁ ။ အဆိုပါတယ္။ ၂၅၄၄ ထိုနေ့ဖြစ်၏ဖြစ်ပျက်မှု အပေါ်တိုက်ခိုက်မှုများ ၁၁။ အဆိုပါတယ္။ ၂၅၄၄

စီးပွားပျက်ကပ်၏အလေကြောင်းစက်မှုလုပ်ငန်း၏ဖြစ်ရပ်များအပြီး ၉/၁၁ စေလေပြင်သစ်နှင့်ဗြိတိသျှလေကြောင်းလိုင်းယနေ့ထုတ်ပြန်ကြေညာ၎င်း၏ဆုံးဖြတ်ချက်ကိုဆိုင်းအ Concorde လေယာဉ်ပျံ၊အားလုံးအတွက်အနှစ်။ အဆိုပါတယ္။ ၂၅၄၆၊ကြောင့်အနည်းငယ်သာရှိသည်နှင့်မြင့်မားကုန်ကျစရိတ်များ

အခြားအရင်းအမြစ်များ
-------------------

* Final report from Bureau d'Enquêtes et d'Analyse Archived 26 October 2015 at the Wayback Machine.
* PlaneCrashInfo.Com - Data Entry on Flight 4590
* Aviation-Safety.Net - Data Entry on Flight 4590 Archived 6 June 2011 at the Wayback Machine.
* The Observer - this article mentions other contributing factors
* Crash report(PDF) Archived 26 March 2009 at the Wayback Machine.
* CVR transcript
စိန်မြင့်၊ အကယ်ဒမီ(ခရစ် ၁၉၄၃-၁၉၈၇)
----------------------------------

မြန်မာရုပ်ရှင်လောကတွင် ဟာသသရုပ်ဆောင်မင်းသား
အဖြစ် ထင်းရှားခဲ့သော အကယ်ဒမီစိန်မြင့်ကို ပျဉ်းမနားမြို့၌အဖ ဦးချစ်တင် အမိ ဒေါ်အမာတို့က ၁၉၄၃ ခုနှစ် မတ်လတွင်မွေးဖွားသည်။ မောင်နှမ ခြောက်ယောက်အနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီး ရှစ်နှစ်ခန့်အကြာတွင် မိဘများ ရန်ကုန်မြို့သို ပြောင်းရွှေ့လာရာ စိန်အန် ထော်နီကျောင်း(အ.ထ.က ၄၊ မင်္ဂလာတောင်ညွန့်) ၌စာသင်ခဲ့သည်။ အသက်၂ဝ ကျော်အရွယ်တွင်ကျောင်း မှထွက်၍ ဆန်းညွန့်ဦး သုခုမအနုပညာမဂ္ဂဇင်း၌ အယ်ဒီတာအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် လည်းကောင်း၊
ရုပ်ရှင်အောင်လံ မဂ္ဂဇင်း၌ အယ်ဒီတာ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ဆောင်ရွက်ရင်း စာပေနှင့် မဂ္ဂဇင်းလောက၌ ကျင်လည်ခဲ့သည်။

အသက် ၂၅ နှစ်ခန့်အရွယ် ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင်သူဇာရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာ ရှုမဝဦးချစ်စိန် ရိုက်ကူးသော ဘုရားစူးချစ်ပါမယ် ဟာသဇာတ်ကား၌ ဖျာပုံမယ် တင်တင်အေးနှင့်တွဲဖက်၍ ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် ပထမဆုံး ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ 
ထိုကား၌ သဘာဝကျကျ ဟာသမြောက်စွာသရုပ်ဆောင်နိုင်သဖြင့်သဘာဝဟာသ မင်းသားတစ်လက်အဖြစ်ပရိသတ်က လက်ခံအားပေးခဲ့ရာ စိန်မြင့်အမည် ထင်ပေါ်လာခဲ့သည်။

ရုပ်ရှင်မင်းသား စိန်မြင့် ခေါင်းဆောင်ရိုက်ကူးသော
ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားပေါင်း များစွာရှိရာ ယင်းတို့အနက် ထင်ရှားသော ဇာတ်ကားအချို့မှာ နန်းတစ်လိမ်ပန်းတစ်လိမ်၊ ရုပ်ရှင်ရူးမလေး၊ သိုင်းသမားနှင့် မစံပယ်၊ လူဆိုးတွေနဲ မောင်တိုင်ပင်၊ မောင်းတင်လိုက်စမ်း၊ သမီးတစ်ကောင်၊ ကောက်ရ၊ သဘင်သည် မဝင်ရ၊ ပွမ်ပွမ်မြည်တဲ့ကားလေး၊ အဖေတစ်ခုသားတစ်ခု စသည်တို့ဖြစ်သည်။

ဟာသမင်းသားစိန်မြင့်သည် ဒါရိုက်တာမောင်နန္ဒရိုက်
ကူး၍ ဇော်လင်း၊ ဆွေဇင်ထိုက်၊ အောင်ထွန်းလေးတို့ တွဲဖက်ပါဝင်သော အဖေတစ်ခု သားတစ်ခု ဇာတ်ကား၌ သားငယ်ပေါ်မေတ္တာတရားကြီး မားလွန်း၍ ကြေကွဲဖွယ်ရာများနှင့် ကြုံတွေ့ရသော ဖခင်တစ်ဦးအဖြစ် ထူးချွန်ပြောင်မြောက်စွာ သရုပ်ဆောင်
နိုင်သော ကြောင့် ၁၉၇၇ ခုနှစ်အတွက် အကောင်းဆုံးအမျိုးသားသရုပ်ဆောင် အကယ်ဒမီရွှေစင်ရုပ်ဆု ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။

စိန်မြင့်သည် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် အကယ်ဒမီ ဆွေဇင်ထိုက်နှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။ စိန်မြင့်သည် ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် ရုပ်ရှင်ကားပေါင်း ၆ဝ ကျော်၌ ပါဝင်ရိုက်ကူးခဲ့ရာ နောက်ဆုံး
ပါဝင်ရိုက်ကူးခဲ့သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားနှစ်ကားသည် ဒါရိုက်တာ မောင်နန္ဒ၏ ဖင်မလီယာ ဦးဇကွဲနှင့်ဒါရိုက်တာမင်းနိုင် ရိုက်ကူးသော စိန်လိုက်လေကြာသလားလို့ဇာတ်ကားများ ဖြစ်သည်။

ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် အကယ်ဒမီစိန်မြင့်သည် ၁၉၈၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သမီးတစ်ယောက် ကျန်ရစ်သည်။
ဒေါ်စီစီဝင်း(ခရစ် ၁၉၃၀ - )
--------------------------

၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇွန်လ (၃၀) ရက် (၁၂၉၂ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလဆန်း ၆ ရက်) တနင်္လာနေ့တွင် အောင်လံမြို့၌ အဘ ဦးဘဝင်း (အငြိမ်းစားတိုင်းပညာဝန်)၊ အမိဒေါ်ကျင်ရှိန်တို့မှ မွေးဖွားသော သမီးဦး ဖြစ်သည်။

၁၉၄၁ ခုတွင် အောင်လံမြို့ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာ အလယ်တန်းကျောင်းမှ ပဉ္စမတန်း အောင်မြင်ခဲ့၍ ဆဋ္ဌမတန်း အထိ မအူပင်မြို့ အစိုးရတန်းမြင့်ကျောင်းတွင် ပညာဆက်လက် ဆည်းပူးသည်။ ၁၉၄၆ ခုတွင် နဝမတန်းသားများသည် အထက်တန်း ကျောင်းထွက် လက်မှတ်ရ စာမေးပွဲ (H.S.F) နှင့် တန်းမြင့်ကျောင်း ထွက် စာမေးပွဲ (S.L.C) ကို တစ်ပြိုင်တည်း ဖြေဆိုခွင့် ရှိသဖြင့် မအူပင် တန်းမြင့်ကျောင်းမှပင် နှစ်တန်း စလုံးကို တစ်ပြိုင်နက် ဖြေဆို အောင်မြင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး ဥပစာကောလိပ်၌ အထက်တန်း ပညာ ဆက်လက် ဆည်းပူးသည်။ ၁၉၅၁ ခုတွင် လက်ထောက် ကထိက အဖြစ် တိုးမြှင့်ခန့် ထားခြင်း ခံရပြီး ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် မဟာ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ဖြေဆို အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ တွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ်၌ပင် မြန်မာစာ ကထိက အဖြစ် တိုးမြှင့် ခန့်ထားခြင်း ခံရသည်။
၁၉၆၇ ခုတွင် ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံတက္ကသိုလ် မြန်မာစာ ဌာနသို့ ပြောင်းရွှေ့ အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် ပုသိမ်ကောလိပ် ပညာရေးတက္ကသိုလ် နှင့် မကွေးကောလိပ်တို့ကို အလှည့်ကျ ပြောင်းရွှေ့ အမှုထမ်းပြီး ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံတက္ကသိုလ် မြန်မာစာဌာနတွင် ပါမောက္ခအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------
၁၉၉၈
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

**၁၉၉၈** (MCMXCVIII) သည် ဂရီဂေါရီးယန်း ပြက္ခဒိန်တွင် ကြာသပတေးနေ့မှ စတင်သော ပုံမှန်ခုနှစ်ဖြစ်ပြီး၊ ယနေ့ခေတ် (Common Era) နှင့် *အေဒီ* (*Anno Domini*) ၏ ၁၉၉၈ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်ဖြစ်ကာ၊ ၂ ထောင်စုနှစ်၏ ၉၉၈ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်၊ ၂၀ ရာစုနှစ်၏ ၉၈ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်ဖြစ်ပြီး ၁၉၉၀ ဆယ်စုနှစ်၏ ၉ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ် ဖြစ်သည်။ 

1998တမ်းပလိတ်:SHORTDESC:1998

ဇန်နဝါရီလ
---------

(၁) ရက်။

*

ဖေဖော်ဝါရီလ
-----------

(၁၈) ရက်။

* စာရေးဆရာ မြသန်းတင့် အသက်(၆၉)နှစ် အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်။

မတ်လ
----

(၁) ရက်။

*

ဧပြီလ
-----

(၁) ရက်။

*

မေလ
---

(၁) ရက်။

*

ဇွန်လ
-----

(၁) ရက်။

*

ဇူလိုင်လ
--------

(၁) ရက်။

*

ဩဂုတ်လ
------

(၁) ရက်။

ဩဂုတ်လ (၉)ရက်။
၁၉၉၈ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၉)ရက်နေ့၌ မိုး၊ မခင်နှင်းဆီ၊ မခင်းနှင်းဆီရဲ့နှင်းဆီ၊ ဘာပဲလုပ်ရလုပ်ရ သီချင်းများနှင့် ကျော်ကြားခဲ့သော အဆိုတော် ဦးမြကြီး ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ 

* 

ဩဂုတ်လ (၂၄)ရက်။
ရန်ကုန်မြို့၊လှည်းတန်းလမ်းဆုံ၌ ကျောင်းသားများ ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။ အာဏာပိုင်များမှ ထိုဆန္ဒပြမှုကို ပြင်းထန်စွာ နှိမ်နင်းခဲ့သည်။

စက်တင်ဘာလ
---------

(၁) ရက်။

*

အောက်တိုဘာလ
-----------

(၁) ရက်။

*

နိုဝင်ဘာလ
---------

(၁) ရက်။

*

ဒီဇင်ဘာလ
--------

(၁) ရက်။

*
၁၉၉၉
ဇန်နဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီ
မတ်
ဧပြီ
မေ
ဇွန်
ဇူလိုင်
ဩဂုတ်
စက်တင်ဘာ
အောက်တိုဘာ
နိုဝင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာ

**၁၉၉၉** (MCMXCIX) သည် ဂရီဂေါရီးယန်း ပြက္ခဒိန်တွင် သောကြာနေ့မှ စတင်သော ပုံမှန်ခုနှစ်ဖြစ်ပြီး၊ ယနေ့ခေတ် (Common Era) နှင့် *အေဒီ* (*Anno Domini*) ၏ ၁၉၉၉ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်ဖြစ်ကာ၊ ၂ ထောင်စုနှစ်၏ ၉၉၉ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်၊ ၂၀ ရာစုနှစ်၏ ၉၉ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်ဖြစ်ပြီး ၁၉၉၀ ဆယ်စုနှစ်၏ ၁၀ ကြိမ်မြောက် နှင့် နောက်ဆုံးခုနှစ် ဖြစ်သည်။ 

1999တမ်းပလိတ်:SHORTDESC:1999

ဇန်နဝါရီလ
---------

(၁၁) ရက်။

* တေးရေးတေးဆို၊သရုပ်ဆောင်၊ဒါရိုက်တာ တွံတေးသိန်းတန် ရန်ကုန်မြို့၊ဗဟိုစည်ဆေးရုံတွင် အသည်းကင်ဆာရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်။

ဖေဖော်ဝါရီလ
-----------

(၁) ရက်။

*

မတ်လ
----

(၁) ရက်။

*

ဧပြီလ
-----

(၁) ရက်။

*

မေလ
---

(၁) ရက်။

*

ဇွန်လ
-----

(၁) ရက်။

*

ဇူလိုင်လ
--------

(၂၃) ရက်။

* တေးရေး၊တေးဆို စိုးလွင်လွင်(ခ)ပိုပို အသက် (၃၇) နှစ်အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်။

ဩဂုတ်လ
------

(၁၂) ရက်။

* နိုင်ငံတကာလူငယ်များနေ့အဖြစ် ဩဂုတ် ၁၂ရက်နေ့ကို ကုလသမဂ္ဂက ၁၉၉၉-ခု မှာ သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

စက်တင်ဘာလ
---------

(၁) ရက်။

*

အောက်တိုဘာလ
-----------

(၁) ရက်။

*

နိုဝင်ဘာလ
---------

(၁) ရက်။

*

ဒီဇင်ဘာလ
--------

(၁) ရက်။

*
|  |
| --- |
| **၁၉၀၃** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| မတ်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၈၅၇** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| မတ်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ **အဋ္ဌမဇယား**တွင် အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံ၏ တရားဝင်ဘာသာစကားများကို စာရင်းပြုစုထားသည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းချိန်တွင် ဤစာရင်းတွင် ပါဝင်သော ဘာသာစကားသည် တရားဝင်ဘာသာစကားများကော်မရှင်တွင် ကိုယ်စားပြုခွင့်ရှိသည်နှင့် ဘာသာစကားသည် ပြည်ထောင်စု၏ ရုံးသုံးဘာသာစကားများဖြစ်သည့် ဟိန္ဒီနှင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားတို့ကို တိုးတက်ကြွယ်ဝစေမည့် အခြေခံအချက်များထဲမှတစ်ခုဖြစ်လိမ့်မည်၊ သို့သော် ထိုစာရင်းသည် နောက်ပိုင်းတွင် ပို၍ အရေးပါလာခဲ့သည်။ အိန္ဒိယအစိုးရသည် ယခုအခါ အဆိုပါဘာသာစကားများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ဆောင်ရွက်ရန် တာဝန်တစ်ရပ်ရှိနေပြီဖြစ်ပြီး "၎င်းတို့သည် လျင်မြန်စွာ ပေါများကြွယ်ဝလာပြီး ခေတ်မီအသိပညာကို ဆက်သွယ်ပြောဆိုရာတွင် ထိရောက်သောနည်းလမ်းများဖြစ်လာသည်" ဟူသောအချက်ကို လိုက်နာဆောင်ရွက်ရန် တာဝန်ရှိသည်။  ထို့အပြင်၊ ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှုအတွက် စာမေးပွဲဖြေဆိုမည့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများသည် စာရွက်ကို ဖြေဆိုရန် ကြားခံဘာသာစကားအဖြစ် မည်သည့်ဘာသာစကားကိုမဆို အသုံးပြုခွင့်ရှိသည်။

ဇယားဘာသာစကားများ
----------------

အိန္ဒိယဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ၊ ပုဒ်မ ၃၄၄ (၁) နှင့် ၃၅၁ အရ အဋ္ဌမအချိန်ဇယားတွင် အောက်ပါ ဘာသာစကား (၂၂ ) မျိုးအား အသိအမှတ်ပြုခြင်း ပါဝင်သည်။  
၁။ အာသံဘာသာစကား

၂။ ဘင်္ဂါလီဘာသာစကား

၃။ ဘိုရိုဘာသာစကား (အိန္ဒိယနိုင်ငံ)

၄။ ဒိုဂရီဘာသာစကား

၅။​ ဂုဇရာတ်ဘာသာစကား

၆။ ဟိန္ဒီဘာသာစကား

၇။ ဂန္နဍဘာသာစကား

၈။ ကက်ရှ်မီရီဘာသာစကား

၉။ ကုန်ကာနီဘာသာစကား

၁၀။ မိုင်ထီလီဘာသာစကား

၁၁။ မလယာဠမ်ဘာသာစကား

၁၂။ ကသည်းဘာသာစကား

၁၃။ မာရထီဘာသာစကား

၁၄။ နီပါလီဘာသာစကား

၁၅။ ဩရိဿဘာသာစကား

၁၆။ ပွန်ဂျာဘီဘာသာစကား

၁၇။ သင်္သကရိုက်ဘာသာစကား

၁၈။ ဆန်ထာလီဘာသာစကား

၁၉။ သိန္ဓီဘာသာစကား

၂၀။ တမီးလ်ဘာသာစကား

၂၁။ တယ်လူဂူဘာသာစကား

၂၂။ အူရဒူဘာသာစကား

တိုးချဲ့တောင်းဆိုမှုများ
------------------------

လက်ရှိတွင် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ   ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ အဋ္ဌမဇယားတွင် ဘာသာစကား ၃၉ မျိုး ထပ်မံထည့်သွင်းရန် တောင်းဆိုမှုများရှိနေသည်။ ၎င်းတို့မှာ
၁၁။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား

၁၈။ ကာရ်ဘီဘာသာစကား

၂၇။ မီဇိုဘာသာစကား

၃၃။ ပါဠိဘာသာစကား

ကိုးကား
-------

1. ↑  Constitution of India, Article 351.
2. ↑  Official Languages Resolution, 1968, para. 2. Archived March 18, 2010, at the Wayback Machine.
3. ↑  Official Languages Resolution, 1968, para. 4. Archived March 18, 2010, at the Wayback Machine.
4. ↑  *Current Affairs January 2019 eBook: by Jagran Josh*။ 4 January 2019။ pp. 97–။
5. ↑  *LLB Bachelor of Laws 12 Solved Papers (2021-2010) For 2022 Exams*။ 5 March 2022။ pp. 320–။
6. ↑  Archived copy။ 5 March 2016 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  4 October 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
7. ↑  "Demands to include Awadhi as Scheduled Language"။
ထိပ်ပြောင်နေသော အမျိုးသားတစ်ဦး
**ထိပ်ပြောင်ခြင်း**ကို အမျိုးသားများတွင် အများဆုံး တွေ့ရလေ့ရှိပြီး ထိပ်ပြောင်ရခြင်း အကြောင်းအရင်းများစွာရှိသည်။ ထိပ်ပြောင်ခြင်းဆိုသည် ဆံပင်လုံးဝ မပေါက်ခြင်း မဟုတ်ပါ။ ဆံပင်ကျွတ်ခြင်း၊ တချို့ဆံပင်တွေ မပေါက်တော့ခြင်း အဓိကက ထွက်လာသည့် ဆံပင်များက အရမ်းကို ပါးလွန်းနေခြင်း မျိုးလည်းရှိသည်။ ဦးခေါင်းပေါ်တွင် အထူးသဖြင့် ငယ်ထိပ်၌ ဆံပင်များကျရာမှ လုံးဝမပေါက်တော့ဘဲ ရှင်းပြောင်နေခြင်း ဖြစ်သည်။ ဝမ်းတွင်းပါမဟုတ်ဘဲ အရွယ်ရောက်ပြီး သက်ကြီးပိုင်း၌ ဖြစ်လေ့ရှိသည်။ မိန်းမများတွင် အတွေ့ရနည်းပါးသည်။ မျိုးရိုးလိုက်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ မွန်ဂိုမျိုးနွယ်နှင့် နီဂရိုးကပ္ပလီမျိုးနွယ်တို့၌ တွေ့ရခဲ၍ ကော့ကေးရှင်းမျိုးနွယ်တို့၌ တွေ့ရတတ်သဖြင့် မျိုးနွယ်ခွဲခြားရာ၌ အထောက်အထား ပြုတတ်ကြသည်။

ထိပ်ပြောင်ရခြင်း အကြောင်းရင်းများ
---------------------------------

### မျိုးရိုးလိုက်ခြင်း

ထိပ်ပြောင်ရခြင်းသည် မျိုးရိုးလိုက်ကာ ပြောင်တတ်လေသည်။ မျိုးရိုးရှိက ထိပ်ပြောင်နိုင်ချေ များသည်။ 

### ဟော်မုန်း

ထိပ်ပြောင်ရခြင်း၏ အဓိကတရားခံသည် ကျားဟော်မုန်းပင် ဖြစ်ပေသည်။ အမျိုးသားများတွင် သန်သန်မာမာ ကျားကျားလျားလျားကြီးတွေဖြစ်ဖို့အတွက် ကျားဟော်မုန်းဓာတ်များ လိုအပ်ပေသည်။ သို့သော် Testosterone ဟုခေါ်သော ကျားဟော်မုန်းက Dihydrotestosterone (DHT) အဖြစ်ပြောင်းသွားသည်။ ဆံပင်များထွက်လာသည့် မွှေးညှင်းအိတ်များပေါ်မှာ DTH ၏ သက်ရောက်မှုကြောင့် မွှေးညှင်းအိတ်များ ကျုံ့သွားပေသည်။ ထို့ကြောင့် ထွက်လာသော ဆံပင်များက မသန်တော့ပေ။ ထို့နောက် တဖြည်းဖြည်းပါးလာကာ နောက်ဆုံး ပြောင်သွားသည်။

### အသက်အရွယ်

ထိပ်ပြောင်ရခြင်းသည် အသက်အရွယ်နှင့်လည်း ဆိုင်သည်။

ထိပ်ပြောင်တဲ့ ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုး
-----------------------------------

ထိပ်ပြောင်တဲ့ ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုး

ကုသမှု
------

ကိုးကား
-------

1. ↑  လှသမိန် (ဧပြီ ၁၉၇၈)။ "***ထိပ်ပြောင်ခြင်း***" (pdf)။ in စာပေစိစစ်ရေးကော်မတီ (ed.)။ ***ဗဟုသုတ စွယ်စုံ*** (ပထမအကြိမ် ed.)။ တောက်တောက်ဝင်း ပုံနှိပ်တိုက်၊ ရန်ကုန်မြို့။: ဇော်မော် စာပေ။
|  |
| --- |
| **၁၈၈၆** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| မတ်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
မြန်မာ ဈေးကွက် ဖွံ့ဖြိုးမှု သုတေသန အေဂျင်စီသည် မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်း ရန်ကုန်၊ မန္တလေး၊ နေပြည်တော်၊ တောင်ကြီး စသောမြို့ကြီးများအပါအဝင် မြို့ပေါင်း (၁၃)မြို့မှ လူပေါင်း ၂သိန်းခွဲကျော်ကို ၂၀၁၀ခုနှစ်အတွက် အကြိုက်ဆုံး မင်းသားနှင့် မင်းသမီး ၁ယောက်စီ စစ်တန်းကောက်ယူခဲ့သည်။ မြို့ပြကျေးလက်အလိုက် ပရိသတ်ကြိုက်နှစ်သက်မှု၊ စိတ်ဝင်စားမှု၊ ကြော်ငြာအရေအတွက်၊ ပရိသတ်လက်ခံနိုင်မှုတို့အပေါ်အခြေခံ၍ ကောက်ယူခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ပရိတ်ကြိုက်နှစ်သက်မှု စာရင်းအတွက် စားသောက်ဆိုင်၊ လက်ဖက်ရည်ဆိုင်၊ ကာရာအိုကေဆိုင်များ အပါအဝင် ကျေးလက်များ၌ပါ လိုက်လံကောက်ယူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ နာရီပေါင်း ၃၆၀၀၀ကျော် အသေးစိတ်လေ့လာမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

ပရိသတ်အကြိုက်ဆုံးမင်းသား ၁၀ယောက်
--------------------------------

ဖိုင်:Pto.jpgပြေတီဦး
* ၁။ မြင့်မြတ်
* ၂။ နေတိုး
* ၃။ ပြေတီဦး
* ၄။ လူမင်း
* ၅။ လွင်မိုး
* ၆။ ဟိန်းဝေယံ
* ၇။ ကျော်ရဲအောင်
* ၈။ ခန့်စည်သူ
* ၉။ စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင်
* ၁၀။ ရဲတိုက်

ပရိသတ်အကြိုက်ဆုံးမင်းသမီး ၁၀ယောက်
---------------------------------

ဖိုင်:Ein.jpgအိန္ဒြာကျော်ဇင်
* ၁။ အိန္ဒြာကျော်ဇင်
* ၂။ သက်မွန်မြင့်
* ၃။ ထက်ထက်မိုးဦး
* ၄။ မေသက်ခိုင်
* ၅။ ဝတ်မှုန်ရွှေရည်
* ၆။ စိုးမြတ်သူဇာ
* ၇။ မိုးဟေကို
* ၈။ နန္ဒာလှိုင်
* ၉။ မို့မို့မြင့်အောင်
* ၁၀။ ခိုင်သင်းကြည်

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  ပေါ်ပြူလာဂျာနယ် စစ်တမ်းများအရ ပြေတီဦးနှင့် အိန္ဒြာကျော်ဇင် သာ ပရိသတ်အကြိုက်ဆုံး[*လင့်ခ်သေ*]
|  |
| --- |
| **၁၈၈၂** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| မတ်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
The Distribution of the Buddha's Relics, by Drona the Brahmin.
**အလ္လာကပ္ပ** သည် ဗုဒ္ဓစာပေများအရ မြတ်စွာဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံဝင်တော်မူပြီးနောက် ဓာတ်တော်များ မျှဝေယူခဲ့သည့် တိုင်းပြည်ရှစ်ခုထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။

ကနဦးက ဗုဒ္ဓ၏ဓာတ်တော်များကို ကုသိနာရုံပြည်ရှိ မလ္လာမင်းတို့သည် မိမိတို့သာ ရယူမည်ဟု ဆန္ဒရှိခဲ့သည်။ သို့သော် ဤသည်မှာ ဓာတ်တော်နှင့်ပတ်သက်၍ စစ်ပွဲဆီသို့ ဦးတည်မည်ဖြစ်သဖြင့် ဓာတ်တော်များကို အခြားတိုင်းပြည်များသို့ပါ မျှဝေပေးခဲသည်။ တိုင်းပြည်များတွင် ရာဇဂြိုဟ်၊ ဝေသာလီ၊ ကပိလဝတ်၊ ရာမာဂရာမ ခေါ် ရာမရွာ၊ ပါဝါ၊ ကုသိနာရုံ၊ ဝေဋ္ဌဒီပ နှင့် ပိပ္ပလိဝန တို့ ပါဝင်သည်။

အလ္လာကပ္ပရှိ ပြည်သူများကို ဗုလိယ (သို့) ဗုလိ ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထိုလူမျိုးများသည် ဗီဟာပြည်နယ်၏ ဗုဒ္ဓသမိုင်းဝင်ဧရိယာ နေရာအချို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။ သို့သော် ထိုသူများအကြောင်းကို ဒီဃနိကာယ်တစ်ခုတည်းတွင်သာ ဖော်ပြထားသည်။

ဗုလိမင်းများ (သို့) ယင်းလူမျိုးများ ရရှိခဲ့သည့် ဓာတ်တော်များကို စေတီတည်ကာ ဌာပနာခဲ့ကြသည်။

The Bulis of Allakappa received a portion of the Buddha's relics following the *War over the Buddha's Relics* against the Sakyas. Sanchi (1st century BCE/CE).

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  Buddhist Architecture, Lee Huu Phuoc, Grafikol 2009, p.140-174
2. 1 2  *Republics in ancient India* (အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြင့်)။ Brill Archive။
3. ↑  John Marshall, A Guide to Sanchi, 1918 p.46ff (Public Domain text)
|  |
| --- |
| **၁၈၉၁** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| မတ်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ အတိုင်းအတာများတွင် **အလျား**သည် အရာဝတ္တု၏ အရှည်လျားဆုံး ဖြစ်သော အတိုင်းအတာဖြစ်သည်။   "အလျား" သည် အရာဝတ္တု၏ တိုင်းတာ၍ရသော အတိုင်းအတာဖြစ်သည်။

အလျားကို အမြင့်(ထောင့်လိုက်ရှိသော အတိုင်းအတာပမာဏ)၊ အကျယ်၊ အနံ(အလျားနှင့် ထောင့်မှန်ကျစွာ အရာဝတ္တု၏ အစွန်းတဖက်မှ တဖက်သို့ တိုင်းတာသော အကွားအဝေး)တို့နှင့် ခွဲခြားသိမြင်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ အလျားသည် dimension တစ်ခုကို တိုင်းတာပြီး ဧရိယာသည် dimensions နှစ်ခု (အလျား နှစ်ထပ်) နှင့် ထုထည်သည် dimension သုံးခု (အလျား သုံးထပ်) ကိုတိုင်းတာသည်။ အတိုင်းအတာစနစ်တွင် အလျား၏ ယူနစ်သည် အခြေခံယူနစ်ဖြစ်ပြီး ထိုမှအခြားယူနစ်များအား သတ်မှတ်ထားသည်။

The metric length of one kilometre is equivalent to the imperial measurement of 0.62137 miles.

သမိုင်းကြောင်း
--------------

တိုင်းတာခြင်းသည် လူတို့ ရွေ့ပြောင်းနေထိုင်သော လူမှုပုံစံမှသည် အခြေချနေထိုင်မှုများ စတင်ပြုလုပ်လာကြသည့်အခါမှစ၍ အရေးကြီးသော အကြောင်းအရာဖြစ်လာသည်။ တိုင်းတာမှုများကို ဆောက်လုပ်ရေးပစ္စည်းများတွင်လည်းကောင်း၊ နယ်မြေများသိမ်းပိုက်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ အိမ်နီးချင်းတို့နှင့် ကုန်သွယ်မှုပြုလုပ်ရာတွင်လည်းကောင်း စတင်အသုံးပြုလာကြသည်။ လူမှုအဖွဲ့အစည်းတွင် နည်းပညာဆိုင်ရာတို့ ပိုမိုတိုးတက်လာသောအခါ မိုက်ခရိုအီလက်ထရောနစ်မှသည် ဂြိုဟ်တစ်ခုနှင့် တစ်ခုအကွာအဝေးတိုင်အောင် အတိုင်းအတာတို့၌ ပိုမိုတိကျမှုသည် တိုး၍တိုး၍လာသော မတူကွဲပြား နယ်ပယ်တို့ ၌ လိုအပ်၍လာသည်။

  

အိုင်းစတိုင်း၏ အထူးနှိုင်းရသီအိုရီ ဖော်ထုတ်ပြီးနောက် အလျားကို reference frame အားလုံး၌ တသမတ်တည်း စဉ်းစားဖို့ရန် မဖြစ်နိုင်တော့ချေ။ ပေတံတစ်ခုသည် reference frame တစ်ခု၌ တစ်မီတာရှည်သော်လည်း နောက် reference frame တွင် ထို ဒုတိယ reference frame သည် ပထမ reference frame နှင့်ဆက်နွယ်သော အလျင်အတိုင်းရွေ့လျားသွားမည်ဆိုပါက ထို ဒုတိယ reference frame တွင် ပေတံအရှည်သည် တစ်မီတာမဟုတ်နိုင်တော့ပေ။ ဆိုလိုသည်မှာ အရာဝတ္ထုတို့၏ အလျားသည် လေ့လာစောင်ကြည့်သူပေါ်မူတည်၍ ပြောင်းလဲနိုင်သည်။

ယူနစ်များ
---------

ရုပ်ဝတ္ထုသိပ္ပံ (physical sciences) နှင့် အင်ဂျင်နီယာပညာရပ်တို့တွင်  "အလျား၏ ယူနစ်"ကို ရည်ညွှန်းလိုသောအခါ "အလျား" သည် "အကွာအဝေး"နှင့် အနက်တူနေသည်။ အလျားအား တိုင်းတာရန်အတွက် များလှစွာသော အတိုင်းအတာ ယူနစ်များစွာ ရှိကြသည်။ သမိုင်းအရ အလျား၏ ယူနစ်များသည် လူခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းတို့၏ အရှည်၊ သွားခဲ့သော အကွာအဝေးကို ခြေလှမ်းဖြင့်၊ ကမ္ဘာကြီး၏ တနေရာ တနေရာသို့ အကွားအဝေး (သို့) တိကျသော အချို့သော အရာဝတ္ထုတို့၏ အရှည်တို့မှ ဆင်းသက်လာနိုင်သည်။ 

အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာယူနစ်စနစ် (SI) တွင် အလျား၏ အခြေခံယူနစ်မှာ မီတာ ဖြစ်ပြီး ယခုအခါတွင် အလင်းအလျင်အရ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်လာကြသည်။ စင်တီမီတာနှင့် ကီလိုမီတာတို့သည် မီတာမှ ဆင်းသက်လာကြခြင်းဖြစ်ပြီး ယူနစ်များအဖြစ် များသောအားဖြင့် အသုံးပြုကြသည်။  U.S. customary unitsနှင့် Imperial system of units တို့တွင် အသုံးပြုကြသော အလျား၏ ယူနစ်များမှာ လက်မ၊ ပေ၊ ကိုက်နှင့် မိုင်တို့ ဖြစ်ကြသည်။

နက္ခတ္တဗေကဲ့သို့သော ကမ္ဘာမြေပေါ်တွင် အသုံးပြုသည်ထက် ပိုမိုရှည်လျားသည့် ကျယ်ပြောသော အာကသဟင်းလင်းပြင်၏ အကွားအဝေးများအား တိုင်းတာရန်အတွက်တွင်မူ ယူနစ်များကို သီးခြားအသုံးပြုသည်။ ထိုယူနစ်များထဲတွင် astronomical unit၊ အလင်းနှစ်နှင့် parsec တို့ပါဝင်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Princeton.edu
2. ↑  History of Length Measurement, National Physical Laboratory
အလွဲစွဲစိတ်ဆိုသောမှာ စကားလုံးကို ယုတ်ညံ့၍ မကောင်းသော
သဘော သက်ဝင်သည့် အဓိပ္ပာယ်နှင့် အသုံးပြု လေ့ရှိကြ၏။ 
သို့ရာတွင် အလွဲစွဲစိတ် ဟူသမျှသည် မှားယွင်း သော ယုံကြည
်မှုများသာ ဖြစ်သည်ဟူ၍ကား မဆိုနိုင်ပေ။ 

အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အယူဝါဒ၊ မှော်ပညာ၊ အလွဲစွဲစိတ် ဤ 
သုံးခုသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ရောထွေး ဆက်စပ်၍နေသည်။ 
အလွဲစွဲစိတ်တစ်ခုသည် ကျွန်ုပ်တို့က မှန်သည်ဟု ယုံကြည့် 
ကျင့်သုံးနေကြသော အယူဝါဒမှလည်း ဖြစ်ပေါ်တတ်၍ မှော် 
ပညာနှင့်လည်း သက်ဆိုင်ကောင်း သက်ဆိုင်နေ တတ်၏။ 
များသောအားဖြင့်ကား အလွဲစွဲစိတ်တို့သည် ဆင်ခြင်တုံ 
တရားနှင့် မယှဉ်သော အယူဝါဒဆိုင်ရာ အယူအဆများ၊ အခြေ 
အမြစ်မရှိသော ယုံကြည်ကြောက်ရွံ့များသာ ဖြစ်သည်။ သို့ရာ 
တွင် တစ်ခါတစ်ရံ ခေတ်မှီ ပညာရှိကြီးအချို့တို့တွင် ထိုကဲ့သို့ 
အလွဲစွဲစိတ်များ ကိန်းအောင်းနေတတ်သည်ကို တွေ့ရှိရ၏။ ဤ 
အချက်ကို ထောက်၍ အလွဲစွဲစိတ်ရှိတိုင်း မကောင်းဟုဆိုရန် 
ခဲယဉ်းလေသည်။

လူတစ်ယောက်ကို အယူသန်သည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အလွဲ 
စွဲစိတ်ရှိသည်ဟူလည်းကောင်း ပြောဆိုရာ၌ ထိုသူ၏အသိဉာာဏ် 
ဗဟုသုတ အဆင့်အတန်းသည် ခေတ်မမီသေးဟုဆိုရာ ရောက် 
လေသည်။ သို့ဖြစ်၍ အလွဲစွဲစိတ်ဟူသော စကားလုံး၏ 
အဓိပ္ပာယ်ကို မှန်ကန်နိုင်သမျှ မှန်ကန်အောင် ပြန်ဆိုရမည်ဆို 
လျှင် သက်ဆိုင်ရာ လူတန်းစား၏တိုးတက်သော အသိဉာာဏ်၊ 
ဗဟုသုတ အဆင့်အတန်းနှင့် မဆီလျော်သည့် အခြေအမြစ် 
ကင်းမဲ့သောအယူဝါဒ ဟူ၍ ပြန်ဆိုသင့်ပေသည်။
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူမျိုးတိုင်းမှာလိုပင် အနည်းနှင့်အများ အလွဲ 
စွဲစိတ်ရှိကြ၏။ အယူဝါဒသည်လည်းကောင်း၊ တိုးတက်ခေတ်မီ 
သော သိပ္ပံပညာရပ်များသည်လည်းကောင်း ထိုအလွဲစွဲစိတ်များ 
ကို ပပျောက်အောင် မစွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့ပေ။ ကျွန်ုပ်တို့ မြန်မာ 
လူမျိုးများသည်လည်း ကမ္ဘာပေါ်၌ အလွဲစွဲစိတ်များရှိသည့် 
လူမျိုးများတွင် တစ်ဦး အပါအဝင် ဖြစ်၏။ ခေတ်ပညာတတ် 
လူလတ်တန်းစားများထဲတွင် ထိုကဲ့သို့ ဆင်ခြင်တုံတရားနှင့် 
မယှဉ်သော ဥပါဒါန်အစွဲအလမ်းများသည် တဖြည်းဖြည်း 
လျော့ပါးသွားပြီ ဖြစ်သော်လည်း တောင်သူလယ်သမား ဆင်းရဲ 
သား တောနေလူများနှင့် ရှေးဆံသော လူကြီးပိုင်းတွင်မူကား 
အလွဲစွဲစိတ်များ ယခုတိုင် ရှိနေသေးသည်။

ကြိုးတန်းကြိမ်တန်းနှင့် လှေကားအောက်များသို့ ငုံ့လျှိုးသွား 
လျှင် ဘုန်းကံနိမ့်တတ်သည်ဟု အယူရှိကြ၏။ လက်သည်းခြေ 
သည်းများ အိမ်အောက်သို့ကျလျှင် လာဘ်တိတ်တတ်သည်ဟု 
ယူဆကြ၏။ အိမ်မြေ|ာင် စုတ်ထိုးသံကြားလျှင် လာဘ်ကောင်း 
သည်ဟု ယုံကြည်ကြ၏။ အိမ်ခေါင်းမိုးမှ ကျီးသာလျှင် 
ဧည့်သည့် ရောက်တတ်သည်ဟု ပြောကြ၏။ ထို့ပြင် ဆေးပညာ 
ကျန်းမာရေး စသည်တို့နှင့် စပ်လျဉ်း၍လည်း အယူစွဲများ မရေ 
မတွက်နိုင်အောင် ရှိသေးသည်။ ပုံစံအားဖြင့် လူတစ်စုံ တစ် 
ယောက် နာတာရှည်ရောဂါ ကပ်ငြိလျှင် ခေတ်မီဆေးပညာအရ 
ရောဂါ၏သဘောကို အမှန်အကန်ရအောင် ဆေးဆရာဝန်များကို 
ခေါ်ယူကုသစေခြင်း မပြုကြပဲ စုန်းဖမ်းစားသည်၊ နတ်ဖမ်းစား 
သည်ဟု အယူရှိကာ ရိုးရာနတ်ကို ငှက်ပျော်ပွဲ အုန်းပွဲစသည် 
တို့နှင့် ပူဇော်ပသ၍ တောင်းပန်တတ်ကြသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ 
လူနာသည် မသေပဲနေတတ်ရာ ထိုအခါ နတ်ကိုပသတောင်းပန် 
သောကြောင့် အသက်ချမ်းသာရာရသည်ဟု အယူရှိကြ၏။ 

နတ်ကို ပသ တင်မြေ|ာက်ပါလျက်နှင့် သေသွားလျှင်လည်း 
သေနေ့စေ့၍ သေရသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ နတ်ကို အချိန်မှီ 
မပူဇော် ပတင်မြေ|ာက်သောကြောင့် သေရသည်ဟူ၍လည်း 
ကောင်း ပြောဆိုလေ့ရှိကြသည်။

ထိုနည်းအတူ ကလေးသူငယ်များ အငိုမတိတ်နိုင်လျှင် 
နတ်သူငယ်မနဲမိကလေးကို မုန့်လုံးပေါ် စသည်တို့နှင့် 
ပသတင်မြေ|ာက်ကာ ပါးစပ်ကလည်း နတ်သူငယ် ရှင်မ 
ကလေးဘုရား၊ စားတော်ပွဲများနဲ့ ပူဇော်ပသပါတယ်၊ ညီမလေး 
မောင်လေးများကို အငိုမပေးပါနဲ့၊ အရယ်မပေးပါနဲ့ စသည်ဖြင့် 
ပြောဆိုလျက် နတ်ကို တောင်းပန်တတ်ကြ၏။ မိုးခေါင်လျှင် 
လွန်ဆွဲခြင်းကို မြန်မာနိုင်ငံ ခြောက်သွေ့သောဒေသများတွင် 
ပြုလုပ်လေ့ ရှိကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)
ဆကာကြီး ထိပ်တင် [၁၉၁၂ - ၁၉၄၃]
-----------------------------

  

ဆကာကြီး မြို့တွင် အဖ ဆကာကြီးမြို့ အလယ်တန်း ကျောင်းအုပ် ဆရာကြီး ဦးဘတူ၊ အမိ ဒေါ်ဖွား (ဒေါ် ဒေါ်ဘွား) တို့က ၁၉၁၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ဝ ရက် စနေနေ့ နံနက် ၆ နာရီတွင် မွေးဖွားသည်။ မွေးချင်း လေးယောက် အနက် ကြီးဆုံးသား ဖြစ်သည်။ ငယ်မည် မောင်သန်း (မောင်သန်းမောင်) ဖြစ်သည်။

  

ခြောက်နှစ် အရွယ်တွင် ဓနုဖြူမြို့ အေဘီအမ် ခရစ်ယာန် သာသနာပြု ကျောင်း၌ စတင် ပညာ သင်ခဲ့သည်။ ငယ်စဉ် ကပင် ကဗျာ၊ လင်္ကာ၊ ဂီတ၊ ပန်းချီ၊ ဇာတ်သဘင် တို့တွင် ဝါသနာ ပါသည်။ သူငယ်ချင်း များနှင့် စုပေါင်း၍ စာဖတ်သင်း တည်ထောင် ခဲ့သည်။ ကနူကြီးရွာ ဆရာတော် ထံ၌ တပည့် ခံပြီး ကဗျာ လေ့လာသည်။ ၁၆ နှစ်တွင် ရတန်း အောင်သည်။ ထို့နောက် ညောင်တုန်းမြို့ ဆရာဖြစ် သင်တန်းသို့ တက်ရောက်သည်။ ထိုစဉ် မှာပင် ရွှေဒုံးဘီအောင်နှင့် ကျောင်းနေဖက် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉ နှစ်သားတွင် ဖခင်၏ ကျောင်း၌ လက်ထောက် ကျောင်းဆရာ အဖြစ် အမှု ထမ်းသည်။

  

ဂျပန် ခေတ်တွင် ပြဇာတ်နှင့် ဇာတ်ညွှန်းများသာ ရေးသား နေခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓမာမက သာသနာ့ နုဂ္ဂဟ (ယုဝ) အရုဏ်ခံ အသင်း ဥက္ကဋ္ဌ၊ မြို့နယ်လုံး ဆိုင်ရာ ကျောင်းဆရာများ အသင်း ဥက္ဗဋ္ဌ၊ လူငယ်များ ကြီးပွားရေး စာဖတ် အသင်း ဥက္ကဋ္ဌ၊ မြို့နယ်လုံး ဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်းမှူးချုပ်၊ အာရှ လူငယ် အသင်း ဉာဏ ဗလမှူး တာဝန်များကို ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။

  

ဓနုဖြူ အေဘီအမ် ကျောင်းတွင် နေစဉ် ၄ တန်း ကျောင်းသား ဘဝ ကပင် ကောဇာသစ် မဂ္ဂဇင်းတွင် ပါရှိသော "ထားဝယ်သူ မပြုံးကြည်" မေးသည့် ပဟေဠိ ကလေးများကို ဖြေဆို နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှ စ၍ သက်စောင့် မဂ္ဂဇင်းနှင့် ကောဇာသစ် မဂ္ဂဇင်း များတွင် ကဗျာ ကလေးများ စတင် ရေးသား ခဲ့သည်။ ဆရာ ဖြစ်သင် အောင်ပြီးနောက် အလုပ်မဝင်မီ ကလေးတွင် ဝတ္ထုတို များနှင့် ဆောင်းပါးများ စတင် ရေးသားပြီး ရန်ကုန်မြို့ရှိ စာနယ်ဇင်း များသို့ ပေးပို့ ခဲ့သည်။ ဗန္ဓုလ ဂျာနယ်တွင် ပါသည့် "ဝါကွ္ဆတ်မှ ယူမယ်" သည် ပထမဆုံး ဝတ္ထုတို ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် သူရိယ၊ ဒဂုန်၊ မြန်မာ့ တာရာ၊ တိုးတက်ရေး၊ ရွှေမေတ္တာ၊ တို့တာဝန်၊ ကြီးပွားရေး၊ သုတဝတီ ပညာ မဂ္ဂဇင်း၊ ဒီးဒုတ်၊ ဘားမားဂျာနယ် စသည့် မဂ္ဂဇင်း၊ ဂျာနယ်များတွင် ဝတ္ထု၊ ပညာရေး ဆောင်းပါးများ ရေးခဲ့သည်။ နှင်းငွေရည်သည် ပထမဆုံး လုံးချင်း ဝတ္ထု ဖြစ်သည်။

  

သူရိယ၊ မြန်မာ့ အလင်း၊ တိုးတက်ရေး စသည့် သတင်းစာ များတွင်လည်း "တယ်တော်တဲ့လူ"၊ "သွေးသောက်" စသော အခန်းဆက် ဝတ္ထုရှည်များ ရေးခဲ့သည်။ နှင်းငွေရည်၊ ဘီးဖြူရှင်၊ ပန်းနှစ်ပွင့်၊ ချစ်ဝတ်မှုန်၊ ပျို့ကရုဏာ (၁၉၃၈)၊ လောကီငွေ့ (၁၉၃၉ - ၄ဝ)၊ စန်းပွင့်သူ၊ ကပ်ကျော်မ၊ လှသူဇာ၊ သွေးသောက်၊ စံပယ်ဖြူ၊ မလုံ့တလုံ၊ ပျို့ကာမပိုင် စသည်ဖြင့် ဝတ္ထုရှည်၊ ဝတ္ထုတို၊ ဆောင်းပါး၊ ကဗျာ တစ်ရာ့ငါးဆယ် ကျော်ခန့် ရေးသား ခဲ့သည်။ "မာကာဝိကာ" ပျို့ကိုလည်း ပြုစု ခဲ့သည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

၁၉၄၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ဆကာကြီးမြို့၌ နှလုံးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။ [ယုဇနသန်း၏ ဆောင်းပါးတွင် မူ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၃ဝ၆ ခုနှစ် ပြာသိုလဆုတ် ၃ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ည (၉) နာရီ အချိန်တွင် ကွယ်လွန်သည် ဆိုသောကြောင့် ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၄ ဖြစ်နေသည့် ကွဲလွဲချက်ကို တွေ့ရသည်။]

စာညွှန်း
--------

1. ↑  ရာပြည့် ဦးစိုးညွန့် စုစည်း တည်းဖြတ်သော '၂ဝ ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ ၁ဝဝ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း' စာအုပ် (၂ဝဝ၅ ခု၊ ဇူလိုင်လ)

1. မလိခ။ မြန်မာဝတ္ထု အညွှန်း (၃)။ စာ ၁၂၈ - ၁၃၆။
2. မလိခ။ မြန်မာစာပေ အဘိဓာန် (၂)။ စာ ၁၄၈ - ၁၄၉။
3. ယုဇနသန်း။ ဆရာ့ဂုဏ်ကျေးဇူး၊ သွေးသောက် (နိုဝင်ဘာ ၁၉၅၆)။ စာ ၁၆၉ - ၁၇၁။
4. ဆကာမြေ မောင်နွယ်ဝင်း။ ဆကာကြီး ထိပ်တင်၊ သွေးသောက် (ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၁)။ စာ ၉-၁၁။
အသင့်စား ရာမန်ခေါက်ဆွဲ
အလွယ်တကူ ပြုပြင်စားသုံးနိုင်သော အစားအစာများ
**အလွယ်တကူ ပြုပြင်စားသုံးနိုင်သော အစားအစာ** (သို့မဟုတ်) သည် အလွယ်တကူ စားသုံးနိုင်ရန်အတွက် ပြင်ဆင်ရောင်းချသော အစားအစာ ဖြစ်သည်။ ယင်းကဲ့သို့သော အစားအစာများသည် များသောအားဖြင့် နောက်ထပ် ထပ်မံပြင်ဆင်ရန် မလိုအပ်ဘဲ အသင့် စားသုံးနိုင်သည်။ သယ်ဆောင်ရလွယ်ကူပြီး ကြာရှည်ခံအောင် ပြင်ဆင်ထားသည်။ စားသောက်ဆိုင် အစားအစာများသည် ဤဖွင့်ဆိုချက်တွင် အကျုံးဝင်သော်လည်း ဤအသုံးအနှုန်းကို သုံးနှုန်းလေ့မရှိပေ။ အလွယ်တကူ ပြုပြင်စားသုံးနိုင်သော အစားအစာများတွင် အသင့်စား အစာခြောက်များ၊ အေးခဲထားသော အစားအစာများ ပါဝင်သည်။

ပေါင်မုန့်၊ ဒိန်ခဲ နှင့် အခြားသော ပြင်ဆင်ပြီး အစားအစာများကို နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာကပင် စတင် ရောင်းချခဲ့သည်။ အခြားအမျိုးအစားများသည် အစားအစာနည်းပညာအရ အဆင့်ဆင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခဲ့သည်။ အလွယ်တကူ ပြုပြင်စားသုံးနိုင်သော အစားအစာတို့သည် နိုင်ငံနှင့် ပထဝီဝင်နေရာများအလိုက် အမျိုးမျိုး ကွဲပြားခြားနားသည်။ ကလေးသူငယ် အဝလွန်မှုကို ကာကွယ်ရန်နှင့် စီးပွားရေးအရ ရောင်းချသော အစားအစာများ၏ ကျန်းမာရေးထိခိုက်နိုင်မှုကို လျော့ချနိုင်ရန် နည်းလမ်းမျိုးစုံသုံး၍ ပြင်ဆင်သည်။

အလွယ်တကူ ပြုပြင်စားသုံးနိုင်သော အစားအစာများကို အလွယ်တကူ စားသုံးနိုင်ရန်အတွက် ပြင်ဆင် ရောင်းချသည်။ အလွယ်တကူ ပြုပြင်စားသုံးနိုင်သော အစားအစာအဖြစ် ပြင်ဆင်ရောင်းချသော ထုတ်ကုန်များသည် အပူ၊ အသင့်စားဟင်းလျာများအနေဖြင့် လည်းကောင်း၊ အခန်းတွင်းအပူချိန်တွင် ကြာရှည်ခံသော ထုတ်ကုန်များအဖြစ် လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် အေးခဲထားသော သို့မဟုတ် အအေးခံထားသော ထုတ်ကုန်များအနေဖြင့် လည်းကောင်း ပြင်ဆင်ထားသည်။ ယင်းအစားအစာများကို "စားသုံးသူများအတွက် ပိုမို နှစ်လိုဖွယ်ဖြစ်စေရန်" ဖန်တီးထားသော အစားအစာများအဖြစ် ရည်ညွှန်းကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Jean Anderson; Barbara Deskins (October 1995)။ *The Nutrition Bible* (1st ed.)။ William Morrow & Co။ ISBN 0-688-11619-1။
2. ↑  Convenience Foods။ *Swiss Association for Nutrition*။ Health and Age Center (2003-05-08)။ 22 April 2009 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  2009-05-18 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Fatty Acids in Foods and their Health Implications,Third Edition။  2013-07-10 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
နိုင်ငံတကာ အလံဗေဒဆိုင်ရာ အသင်းအဖွဲ့များ ဖက်ဒယ်ရေးရှင်း (International Federation of Vexillological Associations) ၏အလံ
**အလံဗေဒ** (အင်္ဂလိပ်: vexillology၊ /ˌvɛksɪˈlɒlədʒi/) အလံများနှင့် အလံဆိုင်ရာ သင်္ကေတများကို လေ့လာသည့်ဘာသာရပ်ဖြစ်သည်။ "Vexillology" ဟူသောဝေါဟာရတွင် "vexillum" ခေါ် ရောမခေတ်စစ်ပွဲသုံးအလံ နှင့် ဂရိအဆုံးစကားလုံးဖြစ်သော "-logy" (လေ့လာခြင်း) တို့ကိုပေါင်းစပ်ထားသည်။ ထိုစကားလုံးကို ၁၉၅၉ တွင် စတင်၍အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။

အလံ‌လေ့လာသည့်သူကို "vexillologist"၊ အလံရေးဆွဲသည့်သူကို "vexillographer"၊ ထိုသို့ဒီဇိုင်းဆွဲခြင်းကို "vexillography"၊ ယေဘုယျအားဖြင့် အလံကိုနှစ်သက်သည့်သူကို "vexillophile" ဟူ၍ အသီးသီးခေါ်ဆိုနိုင်သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

အလံဗေဒဘာသာရပ်ကို ပထမဆုံးအဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သူမှာ အလံလေ့လာသူ ဝှစ်တနေ စမစ် (Whitney Smith) ဖြစ်သည်။ သူသည် နိုင်ငံတကာ အလံဗေဒ ကွန်ဂရတ် (International Congress of Vexillology (ICV))၊ မြောက်အမေရိက အလံဗေဒအသင်း (North American Vexillological Association)၊ နိုင်ငံတကာ အလံဗေဒဆိုင်ရာ အသင်းအဖွဲ့များ ဖက်ဒယ်ရေးရှင်း (International Federation of Vexillological Associations (FIAV)) စသောအလံဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများကိုဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ သူသည် အလံဗေဒဟူသည့် အခေါ်အဝေါ်အကြောင်းကို ရေးသားရာ၌ "အလံအသုံးပြုမှုသည် ရှေးအကျဆုံးသော လူထုအသိုင်းအဝိုင်းကာလကပင် ရှိနေခဲ့သော်လည်း အလံလေ့လာမှုသည် အသစ်အဆန်းဖြစ်နေသောကြောင့် ထိုအလံလေ့လာခြင်း၏ အခေါ်အဝေါ်သည် ၁၉၅၉ မတိုင်မီက ပေါ်ထွန်းခဲ့ခြင်းမရှိသေးပေ" ဟူ၍ရေးသားခဲ့သည်။

စိတ်ဝင်စားမှုများ
-----------------

အလံလေ့လာမှုသည် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းသောကြောင့် အင်တာနက်တစ်ခွင် ပြန့်နှံ့ခဲ့သည်။ သာဓကအားဖြင့် r/vexillology ဟူသော subreddit သည် လူသိများဆုံး အလံလူမှုကွန်ရက်ဖြစ်သည်။

ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်
---------------

* အလံဗေဒဆိုင်ရာအခေါ်အဝေါ်များ
* အလံဗေဒဆိုင်ရာသင်္ကေတများ
* ဗက်ဆီလမ်
* ဒီဇိုင်းအလိုက်နိုင်ငံတော်အလံများ

ကိုးကားချက်များ
---------------

1. ↑  Smith, Whitney. *Flags Through the Ages and Across the World* New York: McGraw-Hill, 1975. Print.
2. ↑  Vexillum။ Merriam-Webster Dictionary။  15 September 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  "About Vexillology - The Flag Institute" (in en-GB)၊ *The Flag Institute*။ 16 May 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 27 September 2018။
4. ↑  Vexillology။ Merriam-Webster Dictionary။  15 September 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
5. ↑  CONSIDER VEXILLOLOGY. – SemiotiX (in en-US)။ 28 April 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  16 May 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
6. ↑  "Which flag is it? Take our quiz to find out"၊ December 15, 2015။
7. ↑  Vexillology။  2017-11-03 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။