recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
အိမ်ရှေ့ဝန်ရာထူးကို ညောင်ရမ်းခေတ်ဦးကာလကပင် အထင်အရှားတွေ့ရှိရသော်လည်း **အိမ်ရှေ့ဘဏ္ဍာဝန်**ဟူသော ရာထူးကိုမူ တစ်ကြိမ်သာတွေ့ရှိရဖူး ပါသည်။ အိမ်ရှေ့ဥပရာဇခန့်အပ်လျှင် အိမ်ရှေ့ဝန် ၊ အိမ်ရှေ့အတွင်းဝန် ၊ အိမ်ရှေ့ဝင်းမှူး ၊ အိမ်ရှေ့ အနောက်ဝန် စသည်ဖြင့် ခန့်အပ်တတ်သည်။ သို့သော် အိမ်ရှေ့မင်း၏ သီးခြားဘဏ္ဍာတော်ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရသည့် ဘဏ္ဍာဝန်ဟူ၍ မတွေ့ရပါ။ ညောင်ရမ်းခေတ် တနင်္ဂနွေမင်းလက်ထက်၌ တစ်ကြိမ်သာတွေ့ရဖူး ပါသည်။ ယင်းရာထူးသည် နောင်ကုန်းဘောင်ခေတ်သို့ ရောက်သောအခါ အိမ်ရှေ့ဘဏ္ဍာစိုးအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားဟန်ရှိသည်။

အိမ်ရှေ့ဘဏ္ဍာဝန် တုရင်ရာဇာ
--------------------------

တနင်္ဂနွေမင်း (၁၇၁၄-၁၇၃၃)လက်ထက် ဧပြီ ၁၇၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် သားတော် စဉ့်ကူးမင်းမြို့စားမင်းသား မောင်ဖြူအား အိမ်ရှေ့ဥပရာဇာအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ (စဉ့်ကူးမင်းသားမှာ နောင်ညောင်ရမ်းမင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးဘုရင် မဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိဖြစ်လာသူပင် ဖြစ်သည်။) အိမ်ရှေ့မင်း ဥပရာဇာအဖြစ် ခန့်အပ်စဉ် တုရင်ရာဇာကိုလည်း အိမ်ရှေ့ဘဏ္ဍာဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်ပါသည်။ တုရင်ရာဇာမှာ အင်ရုံရွာစားဖြစ်ပြီး နောင်ဝန်ကြီးရာထူးတိုးမြှင့်ခန့်အပ်ခံရသူ ဖြစ်ရာ အင်ရုံဝန်ကြီးဟူ၍ အမည်တွင်ပါသည်။ မြန်မာစာပေလောကတွင် ထင်ရှားလှသည့် အင်ရုံစာတမ်းကို ရေးဖွဲ့ခဲ့သူ ဖြစ်၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  တင်နိုင်တိုး၏ ဝန်တစ်ရာ စာအုပ် ၂၇-၅-၂၀⁠၀၉
နိုင်ငံအသီးအသီးတွင်မျိုးရင်းချင်းမတူသော်လည်း 
အလေ့အကျင့်ချင်း ပုံသဏ္ဌာန်ချင်းတူညီသော ပိုးမွှားစားငှက်ငယ်အမျိုးမျိုး 
တို့ကို ဝါးဗလားငှက်မျိုးဟုခေါ်ကြသည်။ ဝါးဗလားငှက်မျိုးကို မြင်နိုင်ခဲ၏။ 
ထိုသို့ဖြစ်ရသည်မှာ ထိုငှက်များသည် သေးငယ်ကြသည့်အပြင် သစ်ပင်နှင့် 
ချုံပင်များရှိအရွက်များနှင့် ကပ်၍နေလေ့ရှိကြခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဝါးဗ 
လားငှက်မျိုးတွင် အရောင်အမျိုးမျိုးရှိကြသည်။ လှုပ်ရှားမှုမှာလည်း လျင်မြန် 
ပြီးလျှင် ရှောင်တစ်ခင်ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်။ ယင်းတို့၏အသံသည် များ 
သောအားဖြင့် သာယာ၍ စူးရှပြီးလျှင် အပြောင်းအလဲမြန်သည်။ ထို့ကြောင့် 
ငှက်သံကိုနှစ်သက်သူများသည် ယင်းတို့၌ စိတ်ဝင်စားကြပြီးလျှင် ယင်းတို့ 
၏အသံကြောင့် ဝမ်းမြောက်ကြလေသည်။

ဝါးဗလားငှက်မျိုးအမြောက်အမြားသည် အမေရိကန် ပြည်ထောင် 
စု တောင်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းတို့၌ ဆောင်းရာသီ၌နေထိုင်ကြပြီးလျှင် နွေကူး 
ရာသီနောက်ကျကျတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကိုဖြတ်ကာ နယ်ပြောင်းရွှေ့ 
ကြသည်။ မေလတွင် တောအုပ်များ၊ မြို့ကြီးများအတွင်းရှိ ပန်းခြံများနှင့် 
အဆောက်အအုံများအနီးရှိ သစ်ပင်များတွင် ဝါးဗလားငှက်မျိုးများကို စ၍ 
မြင်နိုင်သည်။ ဝါးဗလားငှက်မျိုးအမြောက်အမြားသည် မြောက်ဘက်သို့ သား 
ငယ်များပေါက်ဖွားရန် ရွှေ့ပြောင်းလေ့ရှိကြရာ၊ အချို့သည် မြောက်ဘက်သို့ 
ဟဒ်ဆန်ပင်လယ်အော်နှင့် ယူးကွန်းဒေသများတိုင်အောင် သွားကြသည်။ 
အချို့ကမူ တောင်ဘက်ရှိ ပြည်နယ်များ၌ပင် အသိုက်များကို ပြုလုပ်ကြလေ 
သည်။

ဝါးဗလားငှက်မျိုး၏ အသိုက်သည် များသောအားဖြင့် ခွက်ပုံ 
သဏ္ဌာန်ဖြစ်ပြီးလျှင် ယင်းကို သစ်ပင်၌ဖြစ်စေ၊ ချုံတွင်ဖြစ်စေ၊ မြေကြီးပေါ် 
တွင်ဖြစ်စေ ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ အသိုက်ကို သစ်ခက်နှင့် မြက်များကို 
ရောထွေး၍ ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ အချို့ကို သစ်ပင်ရှိ အရွက်နုများဖြင့် 
ကျကျနနပြုလုပ်တတ်သည်။ ငှက်မသည် သုံးလုံးမှ ခြောက်လုံးအထိရှိသော 
ဥများကို အုလေ့ရှိသည်။ အရောင်မှာ ဖြူရောင်ရောင်ဖြစ်ပြီးလျှင် အရင်း 
ပိုင်းတွင် အညိုရောင်အမှတ်အသားများပါရှိသည်။
ဝါးဗလားငှက်မျိုး၏ အသံသည်များသောအားဖြင့် သာယာ၍ 
အချို့၏ အသံသာလျှင် မပီမသရှိတတ်ကြသည်။ ဝါးဗလားငှက်မျိုးတွင် မျိုး 
စိတ်ပေါင်း ၁၅ဝ ကျော်ရှိသည်။

ဝါးဗလားငှက်မျိုးသည် တောင်ယာလုပ်ကိုင်သူများအား များစွာ 
အကူအညီပေးသည်။ ယင်းတို့သည် အပင်နှင့် အသီးများကို အန္တရာယ်ဖြစ် 
စေသည့် ပိုးကောင်များကို သတ်ဖြတ်ပေးကြသည်။ အရွယ်သေးငယ်ကြ 
သဖြင့် အပင်၏အခေါက်များအကြားတွင် ပိုးကောင်များကို ရှာဖွေစား 
သောက်နိုင်သည့်အပြင် အသီးဖူးကလေးများရှိ ပိုးကောင်များကိုလည်း 
ဖမ်းယူစားသောက်ပေးကြသေးသည်။

ဗြိတိန်နိုင်ငံရှိ ဝါးဗလားငှက်မျိုးတို့သည် အမွှေးအတောင်လှပ 
သည်ထက် သာယာစွာ အော်မြည်တတ်ခြင်းကြောင့် လူများက ယင်းတို့အား 
စိတ်ဝင်စားကြသည်။ ထိုငှက်များသည် ဗြိတိန်နိုင်ငံသို့ မတ်လအလယ် 
လောက်မှစတင်၍ ရောက်ရှိလာကြသည်။

ကမ္ဘာဟောင်းတွင် တွေ့ရှိရသော ဝါးဗလားငှက်မျိုးတို့သည် ပက် 
စာရင်းငှက်များပါဝင်သော မျိုးစဉ်ကြီးအတွင်းရှိ ဆီလဗိုင်အီဒီး မျိုးရင်းဝင် 
ငှက်များဖြစ်ကြလေသည်။ မြောက်အမေရိကတိုက်ရှိ ဝါးဗလား ငှက်မျိုးတို့ 
သည် အရောင်အဆင်း လှပကြပြီးလျှင် ပို၍အားနည်းသည့် ငှက်များဖြစ်ကြ 
လေသည်။ ထိုငှက်များသည် စာဖြူ စာမည်း စသည့်ငှက်မျိုးနှင့်လည်း 
ကောင်း၊ မြေလူးငှက်များနှင့်လည်းကောင်း သာ၍နီးစပ်ကြသည်။ မနီယိုတီ 
လတီဒီး မျိုးရင်းဝင်ဖြစ်လေသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း ဝါးဗလားငှက်မျိုး အတော်များများရှိလေ 
သည်။ သို့သော် ထိုငှက်မျိုးအနက် ငှက်လက်မကိုသာ သိသူများသည်။ 

  

ငှက်လက်မသည် ပက်စာရီဖောမီး မျိုးစဉ်တွင် ဆီလဗိုင် 
အီဒီး မျိုးရင်း၌ ပါဝင်လေသည်။ ယင်းကို ပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် ပရီနီ 
ယာအင်အောနေတာ ဗလန်ဖောဒီး ဟု ခေါ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)
**ယူရစ်ပစ်ဒီးဇ် (သို့) အယ်ရီပိဒီးစ်** (အင်္ဂလိပ်: **Euripides**; ဂရိ: Εὐριπίδης *Eurīpídēs*) သည် ဂရိလူမျိုးနာမည်ကျော် အလွမ်းပြဇာတ်ရေး ဆရာ ဖြစ်သည်။ အသက်ရှင်စဉ်အခါက အခြားနာမည်ကျော် ဂရိပြဇာတ်ရေးဆရာများဖြစ်သော အက်စကိလပ်နှင့် ဆော့ဖာကလီးဇ်တို့လောက် မထင်ရှားခဲ့သော်လည်း ကွယ်လွန်ပြီးနောက်သူ၏ အလွမ်းပြဇာတ်များကို အများဆုံး ခင်းကျင်းပြသခဲ့ကြလေသည်။

ဂရိစာပေပါမောက္ခ ဂီးလဗတ်မားရေး ဆိုသူကလည်း ယူရစ်ပီးဒီး၏ အလွမ်းပြဇာတ်အချို့ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရေးသားခဲ့သည်။ ယူရစ်ပီးဒီး၏ ဖခင်သည် အက်သင်းမြို့မှ ကုန်သည်တစ်ဦးဖြစ်၍ ဂရိနှင့် ပါးရှင်းတို့ ဆလာမစ်ကျွန်း ရေကြောင်း တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားသောနေတွင် ထိုကျွန်း၌ပင် မွေးဖွားသည်ဟု အဆိုရှိသည်။

ယူရစ်ပီးဒီးသည် ပြဇာတ်ပေါင်း ၉ဝ ကျော် ရေးခဲ့၏။ အသက် ၂၅ နှစ်အရွယ်တွင် သူ၏ ပြဇာတ်ကို ပထမဦးဆုံးအကြိမ် ခင်းကျင်းပြသခဲ့ရသည်။ သို့သော် အသက် ၃၉ နှစ် အရွယ်သို့ရောက်မှ ပြဇာတ်ပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆုကို ဆွတ်ခူး ရရှိလေသည်။ ယူရစ်ပီးဒီးသည် မိမိရေးသော ပြဇာတ်များအတွက် ပထမဆု ငါးကြိမ် ရရှိ၏။

ယူရစ်ပီးဒီး၏ ပြဇာတ်များတွင် ခေတ်ရှေ့ပြေး အယူအဆ၊ စိတ်ကူးစိတ်သန်းများ ပါဝင်လေသည်။ သူ၏ ပြဇာတ်များတွင် လွမ်းခန်း သက်သက်ချည်းမဟုတ်ဘဲ တေးကဗျာ သီဆိုခန်း ကိုလည်း ကြားညှပ်ထည့်ပေး သည်။ 

  

ထိုကြောင့် ခေတ်ပြိုင်ပြဇာတ်ရေး ဆရာတို့၏သရော်ခြင်းကို ခံရ၏။ သို့ရာတွင် ဂရိ သဘာဝတ္ထဗေဒပညာ အယ်ရစ္စတိုတယ် (ဘီစီ ၃၈၄-၃၂၂)ကမူ ယူရစ်ပီးဒီး၏ ပြဇာတ်များသည် လူ့သဘာဝကျ၍ စိတ်အာရုံကို အလွန် ထိခိုက်စေနိုင်သည်ဟု ဆိုလေသည်။

ယူရစ်ပီးဒီးသည် မကွယ်လွန်မီ နှစ်အနည်းငယ်ခန့်က မက်ဆီဒိုးနားပြည့်ရှင် အာခိလပ်ထံသို့ သွားရောက် ခစားရသည်။ ထိုပြည်၌ပင် ဘီစီ ၄ဝ၆ ခုနှစ်တွင် အနိစ္စရောက်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀)
ယူးထရက်မြို့ မြင်ကွင်း

### ဒပ်ချ်ရှေးဟောင်းမြို့

ဥရောပတိုက်၌ ထင်ရှားသော စာချုပ်တစ်ရပ်ကို ၁၇၁၃ 
ခုနှစ်တွင် ထိုမြို့၌ ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုမြို့ရှိ တက္ကသိုလ် 
ကျောင်းသည် နယ်သာလန်နိုင်ငံတွင် ထင်ရှားသော 
တက္ကသိုလ်ကျောင်း ဖြစ်သည်။

  

ယူးထရက်မြို့သည် နယ်သာလန်နိုင်ငံ အမ်စတာဒမ်မြို့ 
အရှေ့တောင်ဘက် ၂၂ မိုင်ကွာ၌ တည်ရှိ၍ ဒပ်ချ် ရှေးဟောင်းမြို့ ဖြစ်သည်။ နယ်သာလန်နိုင်ငံသမိုင်းတွင် အရေးပါအရာရောက်သော မြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ၁၅၇၉ ခုနှစ်တွင် စပိန် 
အစိုးရလက်အောက်ခံ နယ်သာလန်မြောက်ပိုင်းပြည်နယ် ခုနစ်နယ်တို့သည် ယူးထရက်ပြည်ထောင်စုဟူ၍ ပေါင်းစည်းပြီးလျှင် 
စပိန်အစိုးရကို တော်လှန်ခဲ့ကြသည်။ ယူးထရက်ပြည်ထောင်စုမှ နယ်သာလန်နိုင်ငံဟူ၍ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ဥရောပ 
သမိုင်း၌ ထင်ရှားသော ယူးထရက်စာချုပ်ကို ၁၇၁၃ ခုနှစ်တွင် 
ဤမြို့၌ ချုပ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ထိုစာချုပ်အရ စပိန်ထီးနန်း ဆက်ခံ 
ရေးစစ်ပွဲသည် ပြီးဆုံးခဲ့ရလေသည်။

ယူးထရက်မြို့တွင် လှပသောပန်းခြံများနှင့် ကျယ်ပြန့်သော 
လမ်းများ ရှိ၏။ ယူးထရက်မြို့ကို ဖြတ်၍ တူးမြောင်းနှစ်ခု 
ဖောက်လုပ်ထား၏။ ထိုတူးမြောင်းများကို ဖြတ်ကျော်ရန် 
တံတားပေါင်း ၉ဝ ကျော် ရှိသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း 
ယူးထရက်မြို့ကို *တံတားပေါသောမြို့*ဟု ခေါ်စမှတ်ပြုကြ 
သည်။ ရေလမ်း၊ မီးရထားလမ်းအဆက်အသွယ်ကောင်းသဖြင့် 
ယူးထရက်မြို့သည် ကုန်သွယ်ရေးအချက်အချာမြို့ ဖြစ်သည်။ 
နယ်သာလန်နိုင်ငံ၏ မီးရထားလမ်းဆုံမြို့ကြီးလည်း ဖြစ်သည်။
ယူးထရက်မြို့ရှိ စက်မှုလုပ်ငန်းများမှာ သစ်စက်များ၊ 
စက်ကိရိယာအလုပ်ရုံများ၊ ဘီယာချက်စက်ရုံများနှင့် ကတ္တီပါ၊ 
ခြည်ထည်၊ ကော်ဇော၊ လင်နင်ပိတ်ချော၊ တူရိယာ စသည် 
ထုတ်လုပ်သည့် စက်ရုံများ ဖြစ်သည်။ 

မြို့လယ်တွင် ၁၅ ရာစုနှစ်၌ ဆောက်လုပ်ပြီးစီးသော 
ဂေါ့သပုံစံ ကသီဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ရှိသည်။ ထိုဘုရား 
ကျောင်းသည် နယ်သာလန်နိုင်ငံတွင် ထင်ရှားသော တက္ကသိုလ် 
ကျောင်း ဖြစ်လေသည်။ ထိုတက္ကသိုလ်ကျောင်းကို ၁၆၃၆ ခုနှစ် 
တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ 

လူဦးရေးမှာ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ၂၆၇ဝဝဝ ယောက်ခန့် 
ရှိလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)
**ဗျိုင်းနှစ်ကောင် တိုင်းတောင်လုကြ** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

သောနှင့်အဋ္ဌ၊ နဝတိုင်အောင်၊ မီသို့လောင်အံ့ ဟူသော ရှေးတဘောင်အရ ၆ ခု၊ ၈ ခု၊ ၉ ခု၊ ဂြိုဟ်အသွားအလာတို့၏ အကျိုးအပြစ်တို့ကို သိုက်သမိုင်းအရ ဖွဲ့ဆိုရေးသားထားသော ဗျိုင်းနှစ်ကောင် တိုင်းဘောင်လုကိန်း သံချို ဖြစ်သည်။

ဗျိုင်းနှစ်ကောင် တိုင်းတောင်လုကြ
--------------------------------

အတိတ်ရှေးရယ်က၊ ဟိတ်ပေးရာ သိုက်သမိုင်းရယ်နှင့်၊ ဆိုက်ဆိုင်းကာဖီလာဆုံတော့၊ ပြည်ရတနာပုံမြန်မာတစုရယ်တို့၊ ဗျိုင်းနှစ်ကောင် တိုင်ဘောင်လုရှာကြ၊ ကိန်း ယခုကြုံလာသည်။  

  

သတိထားကြတော့၊ ဘုရားရယ်ဓမ္မခန်နှင့်၊ မြတ်သံဃာ ရတနာကြီးကိုလှ၊ ခိုမှီးကာမပြတ်စောကြတော့၊ အတ္တော ဆိုလိုရာသိစေဘို့၊ ပါဠိအခြေခံတဲ့ပြင်၊ အနက်ပြန်ဖော်မပြပြီဘု၊ အဇဋာ အာကာသကိုလ၊ မြှော်ဆကာပညာရှိလျှင်ဖြင့်၊ ထင်ရာကိုမြင်တာနှင့်သိပါလိမ့်၊ လေးထိလှုပြီ။  

  

ပါပဂြိုဟ် ထိုနှစ်ခုကိုလ၊ ဗိုလ်ထုရယ်မြောက်အမြားရယ်နှင့်၊ နဂါးတွေရေမှာစံကြတော့၊ သေလာယံ ဗွေအထက်ဆီက၊ မြေပျက်အောင် ကြွက်အပေါင်းရယ်တို့၊ ပေါင်းရှစ်လီဗိုလ်ခြေနှင့်၊ မူပွေအောင်မွေမဲ့ ကိန်းဟာမို့၊ ရှောင်တိမ်းကာ ပညာနှင့်သိကြတော့၊ ပြေးစရာမြေမရှိမှာကြောင့်၊ ပြည်ကြီးသူ မြောက်အမြားရယ်တို့၊ မြတ်ဘုရားရွှေတိဂုံမတော့၊ အရိုးပုံတောင်လောက်နီးလိမ့်မတဲ့၊ အပြီးသတ်ကိမ်းမဟီ ငြိမ်းပြီလို့ မထင်သေး။  

  

သောအဋ္ဌနဝတိုင်အောင်၊ လောင်လိမ့်မည် ထိန်ထိန်ပြောင်၊ ကမ္ဘာမီးရယ်က၊ ဖိစီးကာ ပျက်ပြိုပြန်းကြတော့၊ သုံးလူ့သျှင်သာသနာက၊ မှေးရောင်ဝါတခဏကိန်းရယ်နှင့်၊ ခေတ်သိမ်းမည် သည်အခါမျှော်ကြတော့၊ မောင်းထောင်ခေါ်ကျော်ဆရာကဝိရယ်က၊ သတ္တဝါတွေဘယာအခြေသိစေဘို့ကွယ်၊ နှိုးသတိပေး။

ခက်ဆစ်
------

၁။ အတ္တော = ဆိုလိုရင်းအနက်သဘော။

၂။ အဇဋာ = ထက်ကောင်းကင်။

၃။ သေလာယံ = ကျောက်တောင်ထိပ်အထက်မှ၊ ဤတွင်အချို့စာမူ၌ ဝေဟာယံအထက်ဟု ရှိသည်။ ဝေဟာယံဆိုလျှင် အထက်ကောင်းကင်မှဟု အနက်ရသည်။

၄။ ကိန်းမဟီ = ကြီးသောကိန်း၊ ကိန်းကြီး။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
တစ်သီးပုဂ္ဂလ သို့မဟုတ် ဘက်မလိုက်သော နိုင်ငံရေးသမားသည် မည်သည့်နိုင်ငံရေးပါတီ သို့မဟုတ် ဗျူရိုကရေစီအသင်းအဖွဲ့နှင့်မျှ မပတ်သက်သော နိုင်ငံရေးသမားဖြစ်သည်။ တစ်စုံတစ်ဦးသည် အမှီအခိုကင်းသူအဖြစ် ရာထူးအတွက် ရပ်တည်ရသည့် အကြောင်းရင်းများစွာရှိသည်။

အချို့သော နိုင်ငံရေးသမားများသည် မည်သည့်နိုင်ငံရေးပါတီ၏ ပလက်ဖောင်းများနှင့် မကိုက်ညီသော နိုင်ငံရေးအမြင်များ ရှိကြပြီး ၎င်းတို့နှင့် မပူးပေါင်းရန် ရွေးချယ်ကြသည်။ တစ်သီးပုဂ္ဂလနိုင်ငံရေးသမားများသည် ပါတီဝင်ဟောင်းများဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်သလို ပါတီဝင်ဟောင်းများကလည်း ပါတီတစ်ခုနှင့် ဆက်စပ်နေနိုင်သည် သို့မဟုတ် ၎င်းနှင့် လိုက်လျောညီထွေရှိသော သဘောထားအမြင်များ ရှိသော်လည်း ၎င်း၏အမည်ဖြင့် ရပ်တည်ရန် မရွေးချယ်ဘဲ သို့မဟုတ် မေးခွန်းထုတ်ထားသည့် ပါတီက အခြားကိုယ်စားလှယ်လောင်းကို ရွေးချယ်ထားသောကြောင့် ယင်းကဲ့သို့ မလုပ်နိုင်ပေ။. . အခြားသူများမှာ နိုင်ငံတော်အဆင့်ရှိ နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခုအား သို့မဟုတ် ထောက်ခံနိုင်သော်လည်း ၎င်းတို့သည် ၎င်းအား တရားဝင်ကိုယ်စားမပြုသင့် (ထို့ကြောင့် အခြားအဆင့်တွင် ၎င်း၏မူဝါဒများအတိုင်း) ဖြစ်သင့်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။

အများပြည်သူရုံးအတွက် အရွေးခံရာတွင် တသီးပုဂ္ဂလများသည် တစ်ခါတစ်ရံတွင် ပါတီတစ်ခုဖွဲ့စည်းရန် သို့မဟုတ် အခြားတစ်သီးပုဂ္ဂလများနှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ရန် ရွေးချယ်ကြပြီး ၎င်းတို့၏ပါတီ သို့မဟုတ် မဟာမိတ်အဖွဲ့ကို တရားဝင်မှတ်ပုံတင်နိုင်သည်။ "လွတ်လပ်သော" ဟူသော စကားလုံးကို သုံးသည့်နေရာတွင်ပင်၊ အထူးသဖြင့် "တစ်သီးပုဂ္ဂလ" ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများကို အတည်ပြုရန် လိုအပ်သည့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုရှိလျှင် ထိုမဟာမိတ်များသည် နိုင်ငံရေး ပါတီတစ်ခုနှင့် များစွာတူညီပါသည်။
ဇော်ဂျီမြစ်သည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ ပင်းတယမြို့မှ သုံး 
မိုင်ခန့်ဝေးကွာသော ရေဖြူရွာအနီးရှိ တောင်ခြေတွင် မြစ်ဖျားခံ 
သည်။ ထိုမြစ်ဖျားခံရာနေရာကို ဇော်ဂျီရေထွက်ဟုခေါ်ကြသည်။ 
ထိုနောက် ဇော်ဂျီမြစ်သည် ပင်းတယနှင့် လောက်ဆောက်နယ် 
တို့ကို ဖြတ်၍၊ ဆုန်တန်းရွာအထိ အရှေ့မြောက်သို့တူရူစီးဆင်း 
လာလေသည်။ ဆုန်တန်းသို့ရောက်သောအခါ၊ အနောက်ဘက် 
သို့ တစ်ဆစ်ချိုးကွေ့ပြီးသော်၊ တောင်မင်းကြီး၏ မြောက်ဘက် 
တစ်လျှောက်သို့ စီးဆင်းပြန်သည်။ ထိုနောက် မောနယ်ရှိမြို့ကြီး 
ကျေးရွာနယ်မြေ ချိုင့်ဝှမ်းဒေသတို့ကို ဖြတ်သန်းကာ ကျောက် 
ဆည်ခရိုင် မြေပြန့်ဒေသမှနေ၍၊ မြစ်ငယ်မြစ်ထဲသို့ စီးဆင်းလေ 
သည်။ မြစ်၏ အရှည်အလျားမှာ မိုင်ပေါင်း ၁၅ဝ ဖြစ်၏။
ရှမ်းအမျိုးသားတို့က ယင်းမြစ်ကို နမ်းစောကြည်မြစ်ဟု ခေါ်ကြ 
သည်။

ဇော်ဂျီမြစ် ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ ကျောက်ဆည်ခရိုင်ဒေသ၌ 
ဇော်ဂျီမြစ်အပြင် ပန်းလောင်မြစ်၊ စမုန်မြစ်တို့ပါ စီးဆင်းလျက် 
ရှိရကား၊ ထိုမြစ်တို့သည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးကို အထူးကျေး 
ဇူးပြုကြပေသည်။ မြန်မာမင်း တို့လက်ထက်တွင် ထိုဒေသမှာ 
လယ်တွင်းကိုးခရိုင်၌ အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ လယ်တွင်းကိုးခရိုင် 
သည် စစ်ကိုင်း၊ ပင်းယ၊ အင်းဝ၊ မက္ခရာ၊ ပင်လယ်စသော 
ရှေးမြန်မာမြို့ကြီးများ၏ ကျောထောက် နောက်ခံဒေသ ဖြစ်ခဲ့ 
သည်။ ယနေ့တိုင်အောင်လည်း မြန်မာမင်းများ လက်ထက်က 
တည်ဆောက်ထားသော ဆည်ကြီးများ၏ ကျေးဇူးကြောင့် 
ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းမှာ ဖွံ့ဖြိုးလျက်ပင်ရှိနေသည်။ 
ဇော်ဂျီမြစ်ဝှမ်းတွင် နွားတက် တူးမြောင်း၊ ငပြောင်တူးမြောင်း၊ 
သင်းတွဲတူးမြောင်း၊ မင်းရဲတူးမြောင်း၊ တမုတ်တူးမြောင်းနှင့် 
ဆည်တော် တူးမြောင်းတို့မှာ မြန်မာမင်းအဆက်ဆက်ကစ၍ 
ယနေ့တိုင် အသုံးဝင်လျက်ရှိသော တူးမြောင်းများ ဖြစ်ကြ 
သည်။ ဗြိတိသျှတို့ အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်ပြီးသည့် 
နောက်၊ ခရစ် ၁၉ ရာစုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ယင်းဇော်ဂျီမြစ်ဝှမ်း 
၌ ဆည်မြောင်းတို့ကို ခေတ်နှင့်လျော်စွာ အုတ်အင်္ဂတေတို့နှင့် 
ပြန်လည်မွမ်းမံရာ၊ ငွေ ၂၃၇၇ဝဝဝဝ ကျပ်ကုန်ကျသည်ဟု 
အမှတ်အသားရှိလေသည်။

​ဇော်ဂျီမြစ်၏ ဆည်​ရေ​သောက်စနစ်တစ်ခု

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)
ပုံသဏ္ဌာန် : အပင်
- ပင်ပျော့ပင်ငယ်မျိုးဖြစ်သည်။ အမြင့် ၁၀ ပေခန့် ထိမြင့်သည်။ အကိုင်းအခက်ဖြာခြင်းမရှိ။ ပင်လုံးထီးတည်းဖြစ်၏ ။ ပင်စည်လုံးပေါ်တွင် အရွက်ရော အမာရွတ်ကလေးများ ရှိသည်။ (ပင်စည် လုံးသည် တောင်ဝှေးနှင့် သဏ္ဌာန်တူ၏ ။)
အရွက် - ပင်စည်လုံးအားပတ်၍ ထွက်၏ ။ ရှည်မျောမျော လှံစွပ်ပုံသဏ္ဌာန်ရှိ၍ ရွက်ထိပ်ချွန်ပြီး ရွက်ရင်းသို့ သွယ်သွား၏။ အလျား တစ်တောင်ခန့် ရှိ၏ ။ ရွက်ညှာ ၄ လက်မခန့်ရှည်ပြီး မြောင်းကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်။ ရွက်ညှာရင်းသည် ပင်စည်ကို ကုပ်ပတ်ထား၏ ။ ရွက်ညှာနှင့်တကွ အရွက်အထက်အောက် မျက်နှာပြင် ၂ ဖက်လုံး နုစဉ်အနီရင့်ရောင်ရှိ၍ ရင့်လျှင် နီညိုရောင်နှင့် စိမ်းမှိုင်းမှိုင်းရောင်ရောစပ်နေ၏ ။ ရွက်နားအနီရောင်ရှိ၏ ။ ရွက်ပြားချောမွေ့၍ အနည်းငယ်မာ၏ ။ ရွက်နားချော၍ လှိုင်းအနည်းငယ်ရှိသည်။ ရွက်လယ်ကြော ထင်ရှား၍ သန်မာသည်။
အပွင့်
- အပင်ထိပ်မှ ပွင့်တံထွက်၍ ပွင့်၏ ။ အပွင့်သေးငယ်၍ နီညိုရောင်ရှိ၏။
အမြစ်
- ရေသောက်မြစ်ရှည်လျား၍ ယင်းဘေးမှ မြစ်မြွှာလေးများ ဖြာထွက်သည်။
အသုံးပြုနိုင်သည့်
အစိတ်အပိုင်းများ : အရွက် ၊ အမြစ် ၊ ပဉ္စငါးပါး။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်
တွေ့နိုင်သောနေရာများ : မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် ပေါက်ရောက်သည်။ သဘာဝအလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။ ဘုရား ညောင်ရေအိုးပန်း ထိုးရန်အတွက် လည်းကောင်း ၊ အလှအပအဖြစ်လည်းကောင်း ခြံဝင်းများတွင်လည်း စိုက်ပျိုး၏ ။
အသုံးဝင်ပုံ : အာနိသင်
- မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ ဇော်ဂျီတောင်ဝှေးသည် အရသာဖန်၏။ အေး၏ ။ သွေးအန် သွေးကျ ၊ သွေးလျှံ၊ သွေးသွန်နာကိုနိုင်၍ သည်းခြေ ဒေါသအပူကို လွန်စွာ ငြိမ်းစေနိုင်၏ ။

အသုံးပြုပုံ-
အရွက်
၁။ အရွက်ကို ရေနှင့် ကျိုသောက်က သွေးအန်သွေးကျ သွေးလွန်ရောဂါ ပျောက်၏ ။ သကြားနှင့် ကျိုသောက်သော် ဝမ်းကောင်းစေ မှန်စေ၏ ။ ထန်းလျက်နှင့် ကျိုသောက်သော် အူရောင်ရောဂါ ၊ အသည်းရောင်ရောဂါတို့ ပျောက်၏ ။
၂။ ရွက်နုများကို ပါးပါးလှီး၍ သုပ်စားတို့စားလျှင် ဝမ်းကိုက်ရောဂါ ပျောက်၏ ။ ဝမ်းကို လည်းကောင်းစေ၏ ။
၃။ ဇော်ဂျီတောင်ဝှေးရွက်ကို လူနို့နှင့် ပြုတ်သောက်ပါက အဆုတ်ရောင်ခြင်း ၊ အသည်းရောင်ခြင်း နှင့် ကျောက်ကပ်တွင်ဖြစ်သော ရောဂါများ ပျောက်၏ ။
အမြစ်
၁။ အမြစ်ကို သွေး၍ ရှူလျှင် ထိပ်ကပ်နာနှင့် နှာခေါင်း သွေးလျှံ ၊ သွေးကျခြင်းများ ပျောက်၏ ။
၂။ လျှာ၌ အနာ ၊ အဖုအပိမ့်များပေါက်လျှင် ဇော်ဂျီတောင်ဝှေး မြစ်ကိုသွေး၍ ဆားအနည်းငယ်ထည့်ပြီး လျှာနာ ကို နှိုက်ပေးရ၏။
၃။ အမြစ်ကို ပြုတ်သောက်က ဝမ်းကောင်းစေ၏ ။
၄။ အမြစ်ကို သွေးလိမ်းသော် ဝဲစို ၊ ဝဲခြောက်နာ ၊ ပေါက်ခြံကွဲနာနှင့် အခြားအနာအဆာများပျောက်၏။
ပဉ္စငါးပါး
၁။ အမျိုးသမီးများ မီးယပ်မပေါ်သော် ဇော်ဂျီတောင်ဝှေး ပဉ္စငါးပါးကို သကြားနှင့် ကျိုသောက်က မီးယပ်ပေါ်စေ၏ ။
၂။ ဇော်ဂျီတောင်ဝှေး ပဉ္စငါးပါးပြုတ်ရည်ကို သကြား ။ ကန်စွန်းရွက်ပြုတ်ရည်နှင့် ဖျော်စပ်၍ နေ့စဉ်သောက်သော် အဆုတ်နာ ပျောက်၏။
၃။ ဇော်ဂျီတောင်ဝှေး ပဉ္စငါးပါး ကြိတ်ညှစ်ရည် ၊ ချင်း ၊ ထန်းလျက်ရည်တို့ ဆတူစပ်၍ နေ့စဉ်သောက်သော် အမျိုးသမီးများ သွေးသားမှန်ကန်၍ လှစေ ၀စေ၏ ။ အမောလည်း ခံနိုင်၏ ။ အမျိုးသမီးကြီးများ သွေးဆုံးရောဂါကို လည်း ပျောက်စေ၏ ။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "*Cordyline fruticosa*"၊ *Germplasm Resources Information Network (GRIN)*၊ Agricultural Research Service (ARS), United States Department of Agriculture (USDA)၊ 2009-11-17 တွင် ပြန်စစ်ပြီး
2. ↑
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၄)သုတ် ရှိပါသည်။

အရှင်သာရိပုတ္တရာ မဂဓဇနပုဒ် နာဠကရွာ၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ဇမ္ဗုခါဒကပရိဗိုဇ်၏ မေးလျှောက်ချက်အရ -မြတ်စွာဘုရား၏ အထံတော်၌ ဒုက္ခကို ပိုင်းခြား၍ သိနိုင်ရန် ဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်နေကြောင်း၊ ဒုက္ခကို ပိုင်းခြား၍ သိနိုင်သောမဂ္ဂနှင့် ပဋိပဒါသည် အဋ္ဌင်္ဂိက အရိယမဂ်ဖြစ်ကြောင်း ဖြေကြားသောအားဖြင့် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

အထက်သုတ်ဒေသနာတော်အတိုင်း ဘုရားရှင်က ရဟန်းတို့၏ မေးလျှောက် ချက်ကို ဖြေကြားသောအားဖြင့် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံး နေတော်မူစဉ် အရှင်အာနန္ဒာ၏ မေးလျှောက်ချက်အရ -

"ကုသိုလ်သီလ၏ အကျိုးအာနိသင်သည် အဝိပ္ပဋိသာရဖြစ်ပုံ၊ အဝိပ္ပဋိသာရ၏ အကျိုးအာနိသင်သည် ပါမောဇ္ဇဖြစ်ပုံ၊ ပါမောဇ္ဇ၏ အကျိုးအာနိသင်သည် ပီတိဖြစ်ပုံ၊ ပီတိ၏ အကျိုးအာနိသင်သည် ပဿဒ္ဓိဖြစ်ပုံ၊ ပဿဒ္ဓိ၏ အကျိုးအာနိသင်သည် သုခ ဖြစ်ပုံ၊ သုခ၏ အကျိုးအာနိသင်သည် သမာဓိဖြစ်ပုံ၊ သမာဓိ၏ အကျိုးအာနိသင်သည် ယထာဘူတဉာဏဒဿနဖြစ်ပုံ၊ ယထာဘူတဉာဏဒဿန၏ အကျိုးအာနိသင်သည် နိဗ္ဗိဒါဝိရာဂဖြစ်ပုံ၊ နိဗ္ဗိဒါဝိရာဂ၏ အကျိုးအာနိသင်သည် ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနဖြစ်ပုံတို့ကို ဖြေကြားတော်မူပြီး ကုသိုလ်သီလတို့သည် အစဉ်အားဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်အကျိုးငှာ ဖြစ်ကုန်၏-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

အထက်ပါ သုတ်ဒေသနာတော်အတိုင်း အရှင်အာနန္ဒာ၏ မေးလျှောက်မှုကို ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အထက်သုတ်၌ "နိဗ္ဗိဒါနှင့် "ဝိရာဂတို့ကို ပေါင်း၍ ဟောတော်မူသည်၊ ဤသုတ်၌ "နိဗ္ဗိဒါနှင့် "ဝိရာဂ"တို့ကို တစ်ပါးစီ ခွဲ၍ ဟောတော်မူ သည်သာထူးသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၂၊၄၄၉။ သံ၊မြန်၊၂၊၄၄၄-၅။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ သဠာယတနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၄-ဇမ္ဗုခါဒကသံယုတ္တ၊ စတုတ္ထသုတ်။
2. ↑  -သံ၊၃၊၆။ သံ၊မြန်၊၃၊၆-၇။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-မဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-အဝိဇ္ဇာဝဂ္ဂ၊ ပဉ္စမသုတ်။
3. ↑  -အံ၊၃၊၂၅၇။ အံ၊မြန်၊၃၊၂၅၇-၉။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၈၇။ အံ၊ဋီ၊၃၊၃၀၅။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဒသကနိပါတ၊ ပဌမပဏ္ဏာသက၊ ၁-အာနိသံသဝဂ္ဂ၊ ပဌမသုတ်။
4. ↑  -အံ၊၃၊၅၁၅-၆။ အံ၊မြန်၊၃၊၅၀၃-၅။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဧကာဒသကနိပါတ၊ ၁-နိဿဂ္ဂိယဝဂ္ဂ၊ ပဌမသုတ်။
5. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
ဇန်းဒါလာဖွန်တိန်းသည် ထိပ်တန်းဝင်ပြင်သစ်ကဗျာစာဆိုတစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူသည် ၁၆၂၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၈ ရက်နေ့၌ ရှန်ပိန်းမြို့ရှိ ရှတိုးထီယယ်ရီရဲတိုက်တွင် ဖွားမြင်လေသည်။ သူ၏ဖခင်သည် ရှတိုးထီယယ်ရီနယ်စားကြီးပိုင်သော သစ်တောများတွင် တောအုပ်ဖြစ်သည်။ လာဖွန်တိန်းသည် မွေးချင်းပေါက်ဖော်များတွင် အကြီးဆုံးသားဖြစ်၍ ငယ်စဉ်က ရိမ်းကောလိပ်တွင်ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၆၄၇ ခုနှစ်တွင် ဖွန်တိန်းသည် ဖခင်၏ တောအုပ်ရာထူးကို ဆက်ခံရလေသည်။ အသက် ၁၆ နှစ်သာရှိသေးသော မာရီဟာရီကတ်ဆိုသူနှင့် လက်ထပ်ထိမ်းမြားခဲ့၍ ၁၆၅၃ ခုနှစ်တွင် လာဖွန်တိန်းတို့ ဇနီး မောင်နှံ ကွာရှင်းကြပြီးနောက် ၁၆၆၀ ပြည့်နှစ်ခန့်ကစ၍ တစ်မြေရပ်ခြားစီ နေထိုင်ခဲ့ကြလေသည်။ ဇနီးသည်ကား ရှတိုး၌ကျန်ရစ်ခဲ့၏။

လာဖွန်တိန်းသည် အသက် ၃၀ ကျော်အရွယ်ရောက်မှ စာပေရေးသားစပြုလေသည်။ ထိုစဉ်အခါက ခေတ်စားလျက်ရှိသော တေးသီချင်းခံဘွဲ့ကြီးများ၊ လင်္ကာတိုများနှင့်လင်္ကာပြန်ကဟပ်များကို စတင်ရေးစပ်ခဲ့လေသည်။ ၁၆၅၄ ခုနှစ်ဘာသာပြန်လုပ်ငန်းကို စတင်ဆောင်ရွက်၏။ ထို့နောက် ပြင်သစ်နိုင်ငံ စာပေလောက၌ ထင်ရှားကျော်စောသော နာယကလူကြီးဖူးကဲနှင့် မိတ်ဆက်မိသဖြင့် ၁၆၅၉ ခုနှစ်မှစ၍ လာဖွန်တိန်းသည် သူရေးသားပေးပို့သောကဗျာများနှင့် ရှေးစာဟောင်းများကို ဘာသာပြန်ပေးသည့်အတွက် ပြင်သစ်ငွေ ၁၀၀၀ ကို ပင်စင်အဖြစ်ဖြင့် ရရှိလေသည်။

လာဖွန်တိန်းသည် ကလေးများအဖို့ ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်များကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ရေးသားရာတွင် ပြင်သစ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားခဲ့ပေရာ မူရင်းပြင်သစ်ဘာသာနှင့် ရေးခဲ့သော ပုံများကို ဖတ်ရှုရမှသာ စာရေးသူ၏ လက်စွမ်းကို ပိုမိုသိသာနိုင်ပေမည်ဖြစ်၏။ လာဖွန်တိန်းရေးသားခဲ့သောပုံများမှာ ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်များဖြစ်သဖြင့် ကလေးများအဖို့လည်း ဖတ်ချင့်စဖွယ်ဖြစ်၏။ ထို့ပြင်တဝ ပုံပြင်များတွင် လူတို့၏ စိတ်နေသဘောထား အကျင့်စာရိတ္တတို့ကို ပွင့်လင်းစွာဖော်ပြထားသဖြင့် လူကြီးများကြိုက်နှစ်သက်သော စာအုပ်များလည်းဖြစ်ပေသည်။

လာဖွန်တိန်းသည် ရစင်၊ ဗွိုင်လို၊ မောလျဲတို့နှင့် တစ်ခေတ်တည်းပေါ်ပေါက်သော စာဆိုတစ်ဦးဖြစ်၍ ရစင်း၊ ဗွိုင်လို၊ မောလျဲနှင့် လာဖွန်တိန်းတို့သည် ပြင်သစ်စာပေသမိုင်းတွင် ထင်ရှားကျော်စောသော လေးဦးအကျော် စာဆိုတော်များဟုပင် ခေါ်ထိုက်သူများဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် လာဖွန်တိန်းသည် ထင်ရှားသော ပြင်သစ်ပြဇာတ်ဆရာ မောလျဲနှင့် သက်တူရွယ်တူဖြစ်၍ ၁၇ ရာစုနှစ်တွင်းတွင် ထိုသူနှစ်ဦးတို့ရေးသားသော စာပေများမှာ အလွန်ခေတ်စားခဲ့လေသည်။ လာဖွန်တိန်းသည် ၁၆၆၄ ခုနှစ် တွင် ပြင်သစ်စာပေ၌ ထင်ရှားသော ကွန့်အမည်ရှိထပ်ပြောပုံပြင် ပထမတွဲကို ရေးသားထုတ်ဝေလေသည်။ လေးနှစ်ကြာသောအခါ ထိုစာအုပ်၏ ဒုတိယတွဲနှင့် ဒဏ္ဍာရီပုံပြင် ပထမခြောက်အုပ် ထွက်လာလေသည်။ ၁၆၇၉ ခုနှစ်တွင်ဒဏ္ဍာရီအပြင်ဒုတိယတွဲနှင့် ၁၆၉၃ ခုနှစ်တွင် တတိယတွဲ စာအုပ်များကို ထုတ်ဝေလေသည်။ 

လာဖွန်တိန်း၏ ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်များတွင် လူ၏ အကျင့်စာဂများကို နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ် သရုပ်ဖော်ပြထားသည့်ပြင် ဖတ်ရလွယ်သော စကားအသုံးအနှုန်းများဖြင့် သီကုံးထားသော ကဗျာများဖြစ်ရာ ပြင်သစ်စာပေ၌ အလွန်ထင်ရှားပေသည်။ လာဖွန်တိန်းသည် ပြင်သစ်ပညာ့တံခွန်အသင်းတွင် အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ၁၆၈၄ခုနှစ်တွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်။ လာဖွန်တိန်းသည် ငယ်စဉ်ကစ၍ ဆင်းတောင့်ဆင်းရဲနှင့် နေခဲ့ရသည်ဟု မရှိချေ။ ပစ္စည်းဥစ္စာကြွယ်ဝသောမိန်းမနှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့၏။ တစ်ဖန်ဇနီးသည်နှင့် ကွာရှင်းလိုက်ပြီးနောက် သူ့အားကူညီမှိုင်းမမည့်ပုဂ္ဂိုလ်များ တစ်ဦးပြီးတစ်ဦး ပေါ်ပေါက်ခဲ့၏။ တစ်ခါကလာဖွန်တိန်းသည် ပစ္စည်းကြွယ်ဝသူ အမျိုးသမီးတစ်ဦးဖြစ်သော မဒမ်ဒါလာဆပ်ဗလဲလျ၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ သူ၏ထံ၌ အနှစ်နှစ်ဆယ်ကြာမျှ နေထိုင်ခဲ့ဖူးလေသည်။

ကဗျာစာဆိုကျော် ဇန်း ဒါ လာဖွန်တိန်းသည် ၁၆၉၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ပါရစ်မြို့၌ အနိစ္စရောက်လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)
ထုတ်လုပ်ခြင်း သံသရာစက်ဝိုင်း
**ထုတ်လုပ်မှု** (သို့) **ထုတ်လုပ်ခြင်း**သည် ပစ္စည်း၊ စက်ကိရိယာ၊ နှင့် အလုပ်သမားများကို အသုံးပြု၍ အရာဝတ္ထုများအား ပြုလုပ်ရန် သို့မဟုတ် ရောင်းချရန် သို့မဟုတ် အသုံးပြုရန် အတွက်သုံးနှုံးသည်။ ရှေးယခင်က လူသားတို့သည် လက်ဖြင့် ပြုလုပ်လာခဲ့ရာမှ ယနေ့ခေတ်တွင် အဆင့်မြင့် နည်းပညာများ၊ ကွန်ပျူတာ နည်းပညာများအထိတိုးတက်၍ ကုန်ပစ္စည်းများအား ထုတ်လုပ်လာနိုင်ခြင်းကို ရည်ညွှန်း ပြောဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းစကားစုသည် ယေဘုယျအားဖြင့် စက်မှုလက်မှု ထုတ်ကုန်လုပ်ငန်းများအတွက်လည်း ခေါ်ဆိုအသုံးပြုနိုင်သည်။ စက်မှုလက်မှု ထုတ်ကုန်လုပ်ငန်းဆိုသည်မှာ ကုန်ကြမ်းများမှ အကောင်းဆုံးသောအဆင့်မြင့် ကုန်ချောအဖြစ်ထိ ရောက်ရှိလာစေရန် ပြုလုပ်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ဥပမာအနေဖြင့် အုန်းသီး၏အခွံများမှ ခြေသုတ်ခုံ ကဲ့သို့သော၊ ကြိုး ကဲ့သို့သော အိမ်သုံးကုန်ပစ္စည်းများ အဖြစ်ထိ ရောက်ရှိလာအောင် လက်အားဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ စက်အားဖြင့်သော်လည်းကောင်း ပြုလုပ်ပြီး ကုန်တိုက်များတွင် သိုလှောင်ခြင်း၊ ထိုမှတဆင့် လက်လီ၊ လက်ကားရောင်းချနိုင်သော ကုန်သည်ကြီးများထံသို့ ရောင်းချခြင်း၊ ၎င်းကုန်သည်ကြီးများမှ တဆင့် နောက်ဆုံးအနေဖြင့် ဝယ်ယူစားသုံးသော ပြည်သူများ၊ စားသုံးသူများထံ ရောက်အောင် ရောင်းချခြင်းများကို စက်မှုလက်မှု ထုပ်ကုန်လုပ်ငန်းဟုခေါ်သည်။

ကိုးကား
-------
**ဂျေမီ** (အင်္ဂလိပ်: J-Me ) (၁၉၈၅-) သည် မြန်မာ ဟစ်ဟော့အဆိုရှင် ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၀ ပြည့်ဝန်းကျင်တွင် ဂီတခရီးစခဲ့ပြီး မြန်မာ့ မြေအောက်ဟစ်ဟော့လောက၏ ဥသျှောင်တစ်ယောက်အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။

ငယ်ဘဝ
-----

၁၉၈၅ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အဆိုတော်များဖြစ်သည့် ဦးအောင်ကိုလတ် (James Patrick) နှင့် ဒေါ်တင်မိုးခိုင် (Marie Conway) တို့မှ မွေးသည်။ အမည်ရင်းမှာ ခန့်ဇင်ကို ဖြစ်သည်။ မီရှဲ (Michelle Anne Latt) ဟူသော အစ်မတစ်ယောက် ရှိသည်။

အနုပညာလှုပ်ရှားမှု
------------------

၁၀ တန်းအောင်ပြီးသည့် ၁၉၉၉-၂၀၀၀ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ရဲလင်းအောင် (Bigg-Y) အပါအဝင် အခြားသူငယ်ချင်းများနှင့် ဟစ်ဟော့သီးသန့်ဆိုရန် အားထုတ်သည်။ ဒေါက်တာဒရေ (Dr. Dre) ၏ ခရိုနစ် (The Chronic) စီးရီးက ဟစ်ဟော့ဆိုဖြစ်ရန် အဓိကအားဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ 

၂၀၀၃ ခုနှစ်အထိ မြေအောက်လောကဟု ဆိုရမည့် လမ်းများ၊ ပန်းခြံများရှိ ရက်ပ်ဆိုပွဲများသို့ တက်သည်။ ရဲလေးနှင့် တွဲထွက်သည့်အခွေတွင် လူသိများလာသည်။ 

ဇာရာနှင်းသွင် အားဖြည့်ဆိုသည့် သူ၏သီချင်း *အောင်နိုင်ဖို့ရာ မွေးလာတာ* (Born to Win) ကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျင်းပမည့် ၂၀၁၃ အရှ့တောင်အာရှ အားကစားပွဲများတွင် ဂုဏ်ပြုသီချင်းအဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်။  နိုင်ငံအဆင့် အခမ်းအနားများတွင် ပထမဆုံး ရွေးချယ်ခံရသော ဟစ်ဟော့သီချင်း ဖြစ်သည်။ 

*ဘဝရဲ့ နိဗ္ဗာန်* တေးစီးရီးမှ *Burn 'em Up* ကို အမေရိကန်နှင့် ထိုင်းရှိ ရက်ပါများကပင် အသိအမှတ် ပြကြသည်။ ၂၀၁၄ တွင် ထွက်သည့် *ဟာလေလုယာ* (Hallelujah) သီချင်းမှာလည်း ကျော်ကြားသည်။

မိသားစုဘဝ
---------

၂၀၁၁ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်တွင် ဂျန်မောမေရီ (Jungmaw Mary) နှင့်လက်ထပ်သည်။ သားသမီး ၃ ဦး ရှိသည်။

တေးစီးရီးများ
-------------

| ခေါင်းစဉ် | ထုတ်ဝေနှစ် | ထုတ်ဝေသူ | မှတ်ချက် |
| --- | --- | --- | --- |
| ရဲလေး - ဂျေမီ | ၂၀၀၇ |  | ရဲလေး နှင့် တွဲ၍ |
| *ကိုယ့်ဘဝနဲ့ ကိုယ်* | ၂၀၀၇ |  |  |
| *ဘဝရဲ့ နိဗ္ဗာန်* | ၂၀၁၂ |  |  |
| *အမွေစား အမွေခံ* | ၂၀၁၆၊ မေ | The Sun |  |

ကိုးကား
-------

1. ↑  "A Master of Hip Hop". InDepth Magazine. 9 May 2015
2. ↑  Joshua Hammer. "Myanmar's Yong Artists and Activists". Smithsonian Magazine. March 2011.
3. ↑  Naomi Gingold, "This Burmese Rapper Sounds Straight Outta Compton, with a Swagger to Match". PRI. 18 Dec 2013.
4. ↑  Aimee Lawrence, "J-Me: A Master of Ceremonies". Myanmore. 19 Jun 2015.
5. ↑  Nathalie Johnston, "Myanmar Hip-Hop Meets the World Archived 4 December 2017 at the Wayback Machine.". Myanmar Times. 29 July 2013.
**ဦးကုလား**သည် တနင်္ဂနွေမင်း လက်ထက်တွင် စာပေကျမ်းဂန်တတ် ပညာရှိကြီးဖြစ်သည်။ မဟာရာဇဝင်ကြီး ရေးသား ပြုစုခဲ့သည်။

### မဟာရာဇဝင်

ဦးကုလား၏ အဘသည် စဥ့်ကူးရွာသူဌေး ဒေဝသေဋ္ဌ၊ အမိ မဏိဩဃ ဖြစ်သည်။ ဦးကုလား၏ မွေးသက္ကရာဇ်ကို မသိရပါ။ စဥ့်ကူးရွာဇာတိ ဖြစ်သည်။ 

အဘသည်သူဌေးမျိုး၊ အမိသည် စော်ဘွား မြို့စားမျိုးဖြစ်၍ သူဌေးသား ဦးကုလားသည် မိမိစည်းစိမ်နှင့် အေးချမ်းသာယာစွာ နေနိုင်သော်လည်း နောင်လာနောက်သားတို့အတွက် အပတ်တကုတ် ကြိုးစားရှာဖွေ စုဆောင်း၍ ရာဇဝင်ကျမ်းကြီးများကို ပြုစုခဲ့သည်။ ပုဂံရာဇဝင်၊ တကောင်းရာဇဝင်၊ သရေခတ္တရာရာဇဝင်၊ အင်းဝရာဇဝင်၊ တောင်ငူရာဇဝင် စသည်ဖြင့် ရှေးဟောင်းရာဇဝင် ကျမ်းငယ်များကို စုပေါင်းညှိနှိုင်းပြီး မဟာရာဇဝင်ကြီး ကိုရေးသားခဲ့သည်။ ကျမ်းငယ်များအပြင် ကျောက်စာ၊ ဧချင်း၊ မော်ကွန်း များကိုလည်း အထောက်အထားပြု လေ့လာ၍ ရေးသားခဲ့၏။ ကွဲပြားနေသော ရှေးရာဇဝင်ကျမ်းငယ်များကို တကွဲတပြား တသီးတခြားဆီ မဖြစ်ရလေအောင် စုစည်း၍ စနစ်တကျ ပြုစုပြီး တစ်စောင်တည်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဦးကုလား မဟာရာဇဝင်ဟုလည်း ခေါ်၍ စံပြုလောက်သော ကျမ်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် နောင် ရာဇဝင်ကျမ်းဆရာတို့သည် ဦးကုလား မဟာရာဇဝင်ကို အမှီပြု၍ ရေးသားကြသည်။ ဦးကုလား မဟာရာဇဝင်တွင် မှတ်တမ်းတင်လောက်သည့် အချက်မှာ ပြေပြစ်ကောင်းမွန်သော ဝါကျအသုံးအနှုန်း၊ စကားလုံး အထားအသိုများပင် ဖြစ်သည်။ 

စကားပြေရိုးရိုး ဖြစ်သည်။ ဘကြီးတော် မင်းတရားလက်ထက် ရေးသားသော မှန်နန်းရာဇဝင် သည်လည်း ဦးကုလား မဟာရာဇဝင်ကို အမှီပြုရသည်။

### ခေတ်ပြိုင်

ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်ကြားသူမှာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ဖြစ်သည်။

ကျမ်းကိုး
---------

1. ↑  ရှေးဟောင်း မြန်မာစာပေ သမိုင်း

  



| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
ညောင်ရမ်းခေတ် (အေဒီ ၁၅၉၇- ၁၇၅၂) |
| --- |
| ဘုရင်များ၊ မင်း(၁၁)ဆက် | 
* ညောင်ရမ်းမင်းတရားကြီး
* အနောက်ဖက်လွန်မင်း
* မင်းရဲဒိဗ္ဗ
* သာလွန်မင်း
* ပင်းတလဲမင်း
* ပြည်မင်း
* နရာဝရ
* မင်းရဲကျော်ထင်
* စနေမင်း
* တနင်္ဂနွေမင်း
* မဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိ

 |
| ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ | 
* ဦးကုလား
* ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ
* မင်းဇေယျရန္တမိတ်

 |
| အကြောင်းအရာများ | 
* မဟာရာဇဝင်ကြီး
* သာလွန်မင်းလက်ထက် အမိန့်ပြန်တမ်းများ
* သာချင်း

 |
| ဒေသ | 
* ညောင်ရမ်း
* အင်းဝ
* ဟံသာဝတီ

 |
| * + ပုဂံခေတ်
	+ ပင်းယခေတ်
	+ အင်းဝခေတ်
	+ တောင်ငူခေတ်
	+ ညောင်ရမ်းခေတ်
	+ ကုန်းဘောင်ခေတ်
	+ ရတနာပုံခေတ်
	+ ကိုလိုနီခေတ်
	+ ဂျပန်ခေတ်
	+ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ်
	+ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်
	+ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ခေတ်
	+ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီခေတ်
	+ မျက်မှောက်ခေတ်
 |
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဤသုတ်၌ (က)နေ့မြင့်မှထမင်းချက်သောအိမ်၌ အပြစ်ငါးမျိုး၊ (ခ)အချိန်မီ ထမင်းချက်သောအိမ်၌ အကျိုး ၅-ပါးတို့ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။


---

**ဥဿူရဘတ္တသုတ်** သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် နေမြင့်မှ ထမင်းချက်သော အိမ်၏ အပြစ်နှင့် အချိန်မီ ထမင်းချက်သော အိမ်၏ အကျိုးကို ဟောကြားထားသည်။

ဥဿူရဘတ္တသုတ်
------------

### နေမြင့်မှ ထမင်းချက်သော အိမ်၌ အပြစ်

ရဟန်းတို့ နေမြင့်မှ ထမင်းချက်သော အိမ်၌ အပြစ်တို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ -

(၁) ခရီးသွားဧည့်သည်တို့ကို အခါအားလျော်စွာ မပူဇော်ရကုန်။

(၂) ဗလိနတ်စာကို ခံကုန်သော နတ်တို့ကို အခါအားလျော်စွာ မပူဇော်ရကုန်။

(၃) တစ်ထပ်သာ စားကုန်သော ညဉ့်စာစားခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကုန်သော, နေလွဲ စားခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကုန်သော သမဏဗြဟ္မဏတို့ကို အခါအားလျော်စွာ မပူဇော်ရကုန်။

(၄) ကျွန်အမှုလုပ်ယောက်ျားတို့သည် မျက်နှာမသာမယာဘဲ အလုပ်လုပ်ကြရကုန်၏။

(၅) အခါမဲ့၌ စားသမျှ ထမင်းသည် ဩဇာမရှိ။

ရဟန်းတို့ နေမြင့်မှ ထမင်းချက်သော အိမ်၌ အပြစ်တို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်း။

### အချိန်မီ ထမင်းချက်သော အိမ်၌ အကျိုး

ရဟန်းတို့ အချိန်မီ ထမင်းချက်သော အိမ်၌ အကျိုးတို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်ငါးမျိုးနည်းဟူမူ -

(၁) ခရီးသွားဧည့်သည်တို့ကို အခါအားလျော်စွာ ပူဇော်ရကုန်၏။

(၂) ဗလိနတ်စာကို ခံကုန်သော နတ်တို့ကို အခါအားလျော်စွာ ပူဇော်ရကုန်၏။

(၃) တစ်ထပ်သာ စားကုန်သော ညဉ့်စာ စားခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကုန်သော နေလွဲ စားခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကုန်သော သမဏဗြဟ္မဏတို့ကို အခါအားလျော်စွာ ပူဇော်ရကုန်၏။ 

(၄) ကျွန်အမှုလုပ်ယောက်ျားတို့သည် မျက်နှာသာယာကုန်လျက် အလုပ်ကို လုပ်ကုန်၏။

(၅) အချိန်မီ စားသမျှ ထမင်းသည် ဩဇာရှိ၏။

ရဟန်းတို့ အချိန်မီ ထမင်းချက်သော အိမ်၌ အကျိုးတို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -အံ၊၂၊၂၂၇။ အံ၊မြန်၊၂၊၂၈၈-၉။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၈၂။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ပဉ္စကနိပါတ၊ ပဉ္စမပဏ္ဏာသက၊ (၂၃)၃-ဒီဃစာရိကဝဂ္ဂ၊ အဋ္ဌမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
3. 1 2 3  *ဆဋ္ဌသံဂါယနာတင် ပိဋကတ်တော်၊ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်ဝင် သုတ္တန်ပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန် (ဒုတိယတွဲ) ၊ ပဉ္စက - ဆက္က - သတ္တကနိပါတ်၊ (၅) ပဉ္စမပဏ္ဏာသက (၂၃) ၃- ဒီဃစာရိကဝဂ် ၈-ဥသူရဘတ္တသုတ်*။ ရန်ကုန်မြို့၊ ကမ္ဘာအေး၊ သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ သာသနာရေးဦးစီးဌာနပုံနှိပ်တိုက်။ သာသနာ - ၂၅၄၁၊ ကောဇာ - ၁၃၅၉၊ ၁၉၉၈ ခုနှစ်။ pp. ၂၈၇၊ ၂၈၉။ `|date=` ရှိ ရက်စွဲတန်ဖိုး စစ်ဆေးရန် (အကူအညီ)
အဲလ်ဖရက် အေ ကနော့ဖ်
ခေတ်ပြိုင်ဥရောပ၊ လက်တင်အမေရိက စာပေများမှ 
အကောင်းဆုံးလက်ရာများကို လည်းကောင်း၊ အမေရိကန်စာပေမှ 
လက်ရွေးစင် လက်ရာများကို လည်းကောင်း စာဖတ် 
ဝါသနာအိုးများအတွက် ၆၉ နှစ်တာမျှ တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် 
ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေပေးခဲ့သူ အဲလဖရက်ကနော့ကို ၁၈၉၂ ခုနှစ် 
စက်တင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် နယူးယောက်မြို့၌ 
မွေးဖွားသည်။ ကနော့သည် ငယ်စဉ်က မက္ကင်ဇီကျောင်းနှင့် 
ကိုလံဗီယာကောလိပ်တို့၌ ပညာဆည်းပူးခဲ့ရာ ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် 
ဝိဇ္ဖာဘွဲ့ရသည်။

ကနော့သည် ဘွဲ့ရပြီး သုံးနှစ်အကြာတွင် စာအုပ်ထုတ်ဝေ 
ရေးလုပ်ငန်းကို အစပျိုးသည်။ ကနဦးထုတ် စာအုပ်များ၏ 
အဖွင့်စာမျက်နှာတွင် ရုရှားဝံပုလွေလိုက် ခွေးကြီး၏ ပုံကို 
အလှဆင် အထိမ်းအမှတ် တံဆိပ်အဖြစ် ရိုက်နှိပ်၍ ထုတ်ဝေ 
ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကနော့သည် စာရေးဆရာသစ်များ စာပေ 
လောကတွင် ခြေကုပ်ရစေရန်လည်းကောင်း၊ စာပေဆုများ 
ဆွတ်ခူးသည်အထိ လက်ရည်ပြနိုင်စေရန် လည်းကောင်း 
မြေတောင်မြှောက်၍ လမ်းဖွင့်ပေးရာတွင် အမြော်အမြင် 
ကြီးမားသည့်အပြင် စာအုပ်ဒီဇိုင်းနှင့် စီစဉ်ပုံနည်း စနစ်များ 
အဆင့်အတန်း မြင့်မားစေရန် စီမံရာတွင်လည်း အရည်အချင်း 
ထက်မြက်သူ ဖြစ်သည်။ ကနော့သည် အစပိုင်းတွင် ရုရှားလူမျိုး 
စာရေးဆရာများကို ဦးစားပေး စင်တင်ပေးခဲ့သော်လည်း 
နောက်ပိုင်းတွင်မူ ဂျာမန်စာရေးဆရာ သောမတ်မန်း (၁၈၇၅- 
၁၉၅၅)၊ အမေရိကန်ဖွား အင်္ဂလိပ်ကဗျာဆရာနှင့် ဝေဖန်ရေး 
ဆရာ တီအက်စ် အဲလိယော့ (၁၈၈၈-၁၉၆၅)၊ ပြင်သစ်ဝတ္ထု 
ရေးဆရာ အန်ဒရေ ဂီဒီ (၁၈၆၉-၁၉၅၁)၊ အင်္ဂလိပ်ကဗျာ 
ဆရာနှင့် ဝထ္တုရေးဆရာ ဒေးဗစ်ဟားဗက်လောရင့် (၁၈၈၅- 
၁၉၃ဝ)၊ ဩစတြီးယန်းဝတ္ထုရေးဆရာ ဖရန့်ကတ်ဖကား 
(၁၈၈၃-၁၉၂၄) စသည့် အခြားဥရောပစာဆိုများ၏ လက်ရာ 
များကိုပါ အလေးထား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ အမေရိကန်စာဆို 
များဖြစ်ကြသော ဝထ္တုရေးဆရာ ဝီလာကတ်သား (၁၈၇၃- 
၁၉၄၇)၊ သရော်စာနှင့် အက်ဆေးရေးသူ ဟင်နရီ လူဝီမင့်ကင်း 
(၁၈၈ဝ-၁၉၅၆)၊ စာနယ်ဇင်းသမား ဂျွန် ဟာဆေး (၁၉၁၄-) 
နှင့် သမိုင်းပညာရှင် ဆင်မြူယယ် အဲလီယော့ မောရစ်ဆင် 
(၁၈၈၇-၁၉၇၆)တို့၏ လက်ရာများကိုလည်း စင်တင်ပေး 
ခဲ့သည်။

ကနော့သည် ကိုလံဗီယာ တက္ကသိုလ်၏ အယ်လက်ဇန္ဒား 
ဟာမီလတန် ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ် (၁၉၆၆)၊ အမေရိကန် 
သမိုင်းပညာရှင်များအသင်း၏ ဖရန်စစ်ပတ်ကမင်ငွေတံဆိပ်ဆု 
(၁၉၇၄)၊ ဒရက်ဆဲ တက္ကသိုလ်၏ ပြောင်မြောက်သော 
စွမ်းဆောင်ရည်ဆု (၁၉၇၅) စသည့် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဆုများ 
အမြောက်အမြား ရရှိသည့်ပြင် ယေးတက္ကသိုလ်၊ ကိုလံဗီယာ 
တက္ကသိုလ် စသည့်တက္ကသိုလ်များမှ ဂုဏ်ထူးဆောင် ပါရဂူဘွဲ့ 
များကိုလည်း ရရှိသည်။

ကနော့သည် ဗလန့်ချီဝုနှင့် ၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် အိမ်ထောင် 
ပြုခဲ့ပြီး သားတစ်ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် 
ဝုကွယ်လွန်သွားသောအခါ ဟယ်လင် ဟက်ဒရစ်နှင့် 
အိမ်ထောင်သစ်ထူသည်။

နှစ်ဆယ်ရာစုခေတ်ဦးတွင် ထင်ရှားသော သောမတ်မန်းမှ 
မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ကျော်ကြားနေသော ဂျွန်အပ္ပဒိုက် 
(၁၉၃၂)အထိ စာရေးဆရာ အမြောက်အမြားကို စာပေ 
စင်မြင့်တွင် တင်ထားပေးနိုင်ခဲ့သော စာပေ ထုတ်ဝေသူ 
အဲလဖရက်ကနော့သည် ၁၉၈၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက် 
နေ့တွင် နယူးယောက်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)
**စစ်ချွမ်း** (/sɪtʃˈwɑːn/; တရုတ် - 四川၊ မန်ဒရင်း- [sɹ̩̂.ʈʂʰwán]; pinyin: Sìchuān) သည် တရုတ်အနောက်တောင်ပိုင်း Bascupymost နှင့် Basuchin အများစုရှိ ကုန်းတွင်းပိတ်ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အနောက်ဘက်ရှိ ဂျင်ရှာ (Jinsha) မြစ်ကြားရှိ တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်၊ မြောက်ဘက်ရှိ ဒါဘာတောင်တန်းများနှင့် တောင်ဘက်တွင် ယွန်ဂွီ (Yungui) ကုန်းပြင်မြင့်တို့ဖြစ်သည်။ စစ်ချွမ်း၏မြို့တော်မှာ ချန်ဒူးမြို့ဖြစ်သည်။ စစ်ချွမ်း ၏လူဦးရေသည် ၈၃ သန်းရှိသည်။ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ ချင်ဟိုင် (Qinghai) ၊ မြောက်ဘက်တွင် ဂန်စူ (Gansu)၊ အရှေ့မြောက်ဘက် ရှန်းရှိ (Shaanxi)၊ အရှေ့ဘက်တွင် ချောင်ချင် (Chongqing)၊ အရှေ့တောင်ဘက် ဂွီဇို (Guizhou)၊ တောင်ဘက်တွင် ယူနန်​ (Yunnan)နှင့် အနောက်ဘက်တွင် တိဗက်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတို့ရှိသည်။

ရှေးခေတ် စစ်ချွမ်းသည် ရှေးခေတ် Ba နှင့် Shu ပြည်နယ်များ၏ ဇာတိဖြစ်သည်။ Qin ၏ သိမ်းပိုက်မှုသည် ခိုင်ခံ့စေပြီး ချင်မင်းဆက်လက်ထက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ ချင်းရှီဟွမ်၏ ပေါင်းစည်းရေးအတွက် လမ်းခင်းပေးခဲ့သည်။ ဘုရင့်နိုင်ငံသုံးခေတ်အတွင်း Liu Bei ၏ Shu သည် Sichuan တွင်အခြေစိုက်ခဲ့သည်။ Zhang Xianzhong ၏ ပုန်ကန်မှု နှင့် မန်ချူး နယ်မြေ ၏ နောက်ဆက်တွဲ သိမ်းပိုက်မှု ကြောင့် ၁၇ ရာစု တွင် ပျက်စီး သွားခဲ့ပြီး ၁၉ ရာစု တွင် တရုတ်နိုင်ငံ ၏ ဖြစ်ထွန်းမှု အရှိဆုံး ဒေသတစ်ခု ဖြစ်လာ ခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ချုံကင်းသည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ ယာယီမြို့တော်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ဂျပန်တို့၏ ဗုံးကြဲခြင်းကို အဓိကထားလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် တရုတ်ပြည်တွင်းစစ်အတွင်း ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်မှ သိမ်းပိုက်ခဲ့သော နောက်ဆုံးပြည်မကြီးနယ်မြေများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး အပိုင်းလေးပိုင်းခွဲကာ 1949 မှ 1952 ခုနှစ်အထိ Chongqing သည် နှစ်နှစ်အကြာတွင် ပြန်လည်ထူထောင်ခဲ့သည်။ 1959-61 ခုနှစ် တရုတ်အစာခေါင်းပါးမှုကြီးအတွင်း ဆိုးရွားစွာခံစားခဲ့ရသော်လည်း Chongqing မြူနီစီပယ်မှ 1997 ခုနှစ်မှ ထပ်မံခွဲထွက်ချိန်အထိ တရုတ်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေအများဆုံးပြည်နယ်အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေခဲ့သည်။
**သီတာဝင်း** ဟူသော အငြိမ့်မင်းသမီးအမည်ဖြင့် လူသိများသော **မြသက်မော်** (၁၉၅၆ - ၂၀၂၁ မေ ၉) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်နှင့် ကဇာတ်မင်းသမီး ဖြစ်သည်။

သီတာဝင်း (၁၉၅၆-၂၀၂၁)
--------------------

နာမည်ရင်းမှာ မြသက်မော် ဖြစ်ပြီး သီတာဝင်းသည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်​၊ သတ္တဗေဒ ကျောင်းသူဘဝကတည်းက အနုပညာခရီးလမ်းကို အစပျိုးခဲ့သူ ဖြစ်သည်။

သူသည် စွယ်စုံရ မင်းသားကြီး အကယ်ဒမီဝင်းဦး၏ တပြည့်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့ပြီး ရုပ်ရှင်လောကကိုစတင်ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီးမှ အငြိမ့်လောကဘက်သို့ ခြေဆန့်လာသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။
မင်းသမီး သီတာဝင်းသည် မိုးနတ်သူဇာအငြိမ့်အဖွဲ့၏ ​ပင်တိုင်​မင်းသမီးအဖြစ် ပရိသတ်ချစ်ခင်အား​ပေးမှုများစွာ ရရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။ မိုးနတ်သူဇာ အငြိမ့် အဖွဲ့ကို ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးကြီး ဒေါ်သီတာဝင်း လူရွှင်တော်များအဖြစ် ဇာဂနာ၊ စုတ်ချွန်း၊ ပိန်ပိန်၊ တက်တူ၊ အရိုင်း၊ ကင်းကောင် တို့ဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

ဦးနေဝင်း၏မဆလ အစိုးရအုပ်ချုပ်စဉ်ကာလ၊ နိုင်ငံရေးအကြောင်းပြောဆိုသူများကို ပြားပြားဝပ်အောင် နှိပ်ကွပ်နေချိန်တွင် အစိုးရ၏ အလွဲများကို ပညာသားပါပါ မကြောက်မရွံ သရော်ပျက်လုံးထုတ်ခဲ့သည့် အငြိမ့်အဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ ထိုခေတ်ထိုအခါက ဒေါ်သီတာဝင်း၏ အက အလှကလည်း နာမည်ကြီးသလို အထေ့အငေါ့ကောင်းကောင်းနှင့် အစိုးရ အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းကို ပျက်လုံးထုတ်ကလိတတ်သော ဇာဂနာ၊ အရိုင်း၊ ကင်းကောင်တို့ကို မွေးထုတ်ပေးလိုက်သော အငြိမ့်အဖွဲ့လည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်ဝန်းကျင်မှစတင်ကာ ပရိသတ်များ၏အား​ပေးမှုနှင့်အတူ ​အောင်မြင်လာခဲ့သည့် မိုးနတ်သူဇာအငြိမ့်နှင့်အတူ မင်းသမီးသီတာဝင်းသည် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများလည်း ရိုက်ကူးခဲ့ရသည်။ 

  

မင်းသမီးကြီး သီတာဝင်းသည် မိုးနတ်သူဇာအငြိမ့်အဖွဲ့နှင့်အတူ "ဦးသဝန်မကြောင်အငြိမ့်" နှင့် "ချစ်ပါရမီရှင်အငြိမ့်" ကက်ဆက်​ခွေများကို ကိုယ်တိုင်စီစဉ်ထုတ်​ဝေခဲ့ပြီး ပရိသတ်အား​ပေးမှုများစွာရရှိသည်။ ထို့ပြင် ဆရာ နန်းညွန့်​ဆွေစီစဉ်ပြီး မင်းသမီး သီတာဝင်းနှင့်အတူ လူရွှင်​တော် ဇာဂနာ၊ စုတ်ချွန်း၊ ပိန်ပိန်၊ တက်တူတို့၏ "မိုးနတ်သူဇာအငြိမ့်" ကက်ဆက်​ခွေအပါအဝင် ကက်ဆက်​ခွေများနှင့် အငြိမ့်ဗီဒီယိုခွေများ ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ပပရိသတ်အားပေးမှုများစွာ ရရှိခဲ့သည်။ ယင်းအပြင် မြန်မာ့အသံနှင့် ရုပ်မြင်သံကြားတွင် တင်ဆက်ခဲ့သည့် မိုးနတ်သူဇာအငြိမ့်မှာလည်း ပြည်သူများအကြား ​ရေပန်းစား လူကြိုက်များ ခဲ့သည်။

မင်းသမီးကြီးသီတာဝင်းသည် မျိုးဆက်သစ် အနုပညာရှင်များစွာကို အကပညာရပ်များ သင်ကြားပေးခဲ့သူဖြစ်သည်။ ​၂၀၂၀-ခုနှစ်တွင်လည်း ကိုဗစ်ရောဂါ ကူးစက်ခံခဲ့ရသေးသည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

ရုပ်ရှင်မင်းသမီး ​ဒေါ်မြသက်​မော် (ခ) မင်းသမီးကြီး မိုးနတ်သူဇာ သီတာဝင်းသည် အဆုတ်ကင်ဆာ​ရောဂါဖြင့် ရန်ကုန်မြို့ ပန်းလှိုင်​ဆေးရုံ ကြီးတွင် တက်​ရောက်​ဆေးကုသမှုခံယူ​နေစဉ် ​
၂၀၂၁-ခုနှစ်၊ ​မေ ၉ ရက် တနင်္ဂ​နွေ​နေ့ ည ၁၁ နာရီခွဲ အချိန်တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် (၆၅)နှစ်ရှိပြီ ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ။ 14 May 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  28 May 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑
အသုံးများသော ယူအက်စ်ဘီ ပလပ်ခေါင်း တိုက်ပ် အေ ပလပ်
ယူနီဗာဆယ် စီရီယယ် ဘတ်စ် (Universal Serial Bus) သို့မဟုတ် ယူအက်စ်ဘီ (USB) သည် ကွန်ပျူတာနှင့် အီလက်ထရွန်းနစ် ပစ္စည်းများ ဆက်သွယ်ရာတွင် အသုံးပြုသော တပ်ဆင်ရေး၊ ဆက်သွယ်ရေး နှင့် ဓာတ်အားပေးပို့ရေး တို့နှင့် ပတ်သက်သော ဓာတ်ကြိုးများ၊ ပလပ်ခေါင်းများ နှင့် ပရိုတိုကောလ်များ နှင့် သက်ဆိုင်သော လုပ်ငန်းပိုင်းဆိုင်ရာ စံနှုန်းသတ်မှတ်ချက် ဖြစ်သည်။

ယူအက်စ်ဘီသည် ကွန်ပျူတာ အထောက်အကူပြု ပစ္စည်းများ ဖြစ်သော မောက်စ်များ၊ ကီးဘုတ်များ၊ ဒစ်ဂျစ်တယ် ကင်မရာများ၊ ပရင်တာများ၊ ခရီးဆောင် သီချင်းဖွင့်စက်များ၊ ဒစ်(စ်) ဒရိုက်ဗ်များ နှင့် ကွန်ယက် အဒပ်ပတာများကို ကွန်ပျူတာတွင် တပ်ဆင်ရာတွင် ဓာတ်အားပေးပို့ခြင်းနှင့် ဆက်သွယ်ရေးတို့ကို စံတစ်ခု အနေဖြင့် ရှိစေရန် ဒီဇိုင်းပြုလုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ထိုစနစ်သည် ကွန်ပျူတာတွင်သာ မကဘဲ အခြား ကိရိယာများ ဖြစ်ကြသော စမတ်ဖုန်းများ၊ ပီဒီအေများ၊ ဗွီဒီယိုဂိမ်း ကွန်ဆိုးများတွင်လည်း အသုံးပြုကြသည်။ ယူအက်စ်ဘီသည် အစောပိုင်း ဆက်သွယ်တပ်ဆင်မှုများဖြစ်ကြသော စီရီယယ် ပလပ်ခေါင်း နှင့် ပယ်ရယ်လယ် ပလပ်ခေါင်းများကို အစားထိုး နေရာယူလာနိုင်ခဲ့ပြီး အိတ်ဆောင် ပစ္စည်းများ အတွက်လည်း ဓာတ်အားပြန်လည်ဖြည့်သွင်းသည့် ချာဂျာများ နေရာကိုလည်း ရယူလာနိုင်ခဲ့သည်။

၂၀၀၈ ခုနှစ် အထိ တစ်နှစ်လျှင် ယူအက်စ်ဘီသုံးသော ကိရိယာ ၂ ဘီလီယံမျှ ရောင်းရပြီး စုစုပေါင်း ကိရိယာ ၆ ဘီလီယံခန့် ရောင်းချပြီး ဖြစ်သည်။.
**လုံဘောက်ကျွန်း** သည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ အနောက်နူဆာ တန်ဂါရာပြည်နယ်ရှိ ကျွန်းတစ်ကျွန်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဆုန်ဒါလေးကျွန်းများ၏ အတွဲအဆက်၏ တစိတ်တဒေသ ဖြစ်သည်။ အနောက်ဘက်တွင် ဘာလီကျွန်း မှ လုံဘောက်ရေလက်ကြားဖြင့် ပိုင်းခြားထားပြီး အရှေ့ဘက်တွင် ဆမ်ဘာဝါ ကျွန်းနှင့် အလာ့စ်ရေလက်ကြားဖြင့် ပိုင်းခြားထားသည်။ အကြမ်းမျဉ်းအားဖြင့် စက်ဝိုင်းပုံ ရှိပြီး အမြီးပိုင်းဖြစ်သော ဆီကိုတောင်းကျွန်းဆွယ်သည် အနောက်ဘက်သို့ ၇၀ ကီလိုမီတာ (၄၃ မိုင်) မျှ ထိုးထွက်လျက် ရှိပြီး စုစုပေါင်း ဧရိယာမှာ ၄,၅၁၄ စတုရန်း ကီလိုမီတာ (၁,၇၄၃ စတုရန်းမိုင်) ခန့် ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်မြို့တော်၏ ကျွန်းပေါ်ရှိ အကြီးဆုံး မြို့မှာ မာတာရမ်မြို့ ဖြစ်သည်။

လုံဘောက်သည် အနောက်ဘက်ရှိ ဘာလီကျွန်းနှင့် အရွယ်အစား နှင့် လူနေသိပ်သည်းမှု တူညီပြီး ယဉ်ကျေးမှု ဆက်ခံခြင်းများလည်း တူညီသည်။ သို့သော်လည်း အုပ်ချုပ်ရေးအရ အနောက် နူဆာတန်ဂါရာ ပြည်နယ်တွင် ပိုကြီးသော်လည်း လူဦးရေ ကျဲပါးသော အရှေ့ဘက်ရှိ ဆမ်ဘာဝါကျွန်းနှင့် အတူ ပါဝင်သည်။ လုံဘောက်အား ဒေသတွင်း ဂီလီကျွန်းများ ဟု ခေါ်ကြသည့် ကျွန်းလေးများက ဝန်းရံထားကြသည်။

  

အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ၂၀၁၄ လူဦးရေ စာရင်း အရ လူဦးရေ ၃.၃၅ သန်း ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Lombok Island & West Nusa Tenggara Demography & Gender Ratio (Based on BPS 2014 Census)။ MarlionLLC (19 August 2017)။ 19 August 2017 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  19 August 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  15 Things You Should Visit in Lombok (2015)။  June 6, 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Population of Indonesia by Province။ Badan Pusat Statistik Republik Indonesia (Statistics Indonesia) (2010)။ 22 August 2017 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  7 February 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  Thomas Brinkhoff (18 February 2012)။ INDONESIA: Urban City Population။ *City Population*။ Thomas Brinkhoff။  16 August 2012 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
Nesting under a bridge in California, USA
**ကမ်းပါးယံ မိုးဆွေငှက်** (Cliff Swallow) သည် ဟီရွန်းဒင်ဒေး (Hirundinidae) မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သော ပျံလွှားငှက် အုပ်စုဝင် ငှက်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ထိုငှက်တို့သည် မြောက်အမေရိကတွင် ပေါက်ဖွားပြီး အသိုက်ပြောင်းလေ့ ရှိသော ငှက်များ ဖြစ်ကာ တောင်အမေရိက တွင် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံမှ အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ဘက် ဒေသ အထိ ဆောင်းခိုနေထိုင်လေ့ ရှိကြသည်။ အနောက်ဥရောပ ဒေသတွင် အလွန်တွေ့ရခဲသော ငှက်မျိုး ဖြစ်သည်။

ပုံပန်းသဏ္ဌာန်
--------------

ကမ်းပါးယံ မိုးဆွေငှက်သည် ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၁၃ စင်တီမီတာ ( ၅ လက်မ) ခန့် ရှည်လျားပြီး သေးငယ်သော နှုတ်သီး ရှိသည်။ အရွယ်ရောက်ပြီးသောငှက်သည် အရောင်အသွေး ဖြာလက်နေသော ကျောကုန်းနှင့် ထိပ် ရှိပြီး အညိုရောင် အတောင်ပံနှင့် အမြီးများ ရှိကာ ညိုဝါရောင်ဖျော့ဖျော့ ဖင်မြီးပိုင်း ရှိသည်။ လည်ကုပ်ပိုင်းနှင့် နဖူးပိုင်းတို့သည် အဖြူရောင် ရှိသည်။ ဝမ်းဗိုက်ပိုင်းမှာ ဖြူပြီး မျက်နှာတွင်သာ အနီရောင် ရှိသည်။ အမြီးမှာ လေးထောင့်ပုံ အနားသတ် ရှိသည်။

ငှက်ငယ်များသည် အပေါ်ပိုင်းတွင် ညို၍ အောက်ပိုင်းတွင် ဖြူကြသည်။ ညိုဝါရောင် ဖျော့သော ဖင်မြီးပိုင်းနှင့် မည်းသော မျက်နှာတို့မှ လွဲ၍ ဖြစ်သည်။ အသွင်သဏ္ဌာန်တူပြီး မှားတတ်သော သတ္တဝါမှာ ကျောက်ဂူမိုးဆွေငှက် (Cave Swallow) ဖြစ်ပြီး ထိုငှက်မှာ အရောင်အသွေးပိုစုံပြီး ၎င်းမှာ သစ်ကြပိုးခေါက် အရောင် ဖင်မြီးပိုင်းနှင့် နဖူးတို့ ရှိကြသည်။

အခြားသော ပျံလွှားငှက်များ ကဲ့သို့ပင် ပျံသန်းရင်း ဖမ်းမိသော အင်းဆက်များကို စားသုံးလေ့ ရှိကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  BirdLife International (2012). "*Petrochelidon pyrrhonota*". *IUCN Red List of Threatened Species* **2012**. IUCN. old-form url
2. ↑   "Cliff Swallow (Petrochelidon pyrrhonota)" (in en)  (2017). *The Birds of North America Online*. doi:10.2173/bna.cliswa.03.
ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့နှင့် ၁၉ မိုင် အကွာ 
မဏိပူရမြစ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင် လုံဘန်း(လွမ်ဘန်း)မြို့တည်ရှိသည်။ 
မြို့နယ်ခွဲရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်၏။

လုံဘန်းမြို့၏ ပတ်ဝန်းကျင်သည် သီးပင်စိုက်ခင်းပျိုးခင်းများနှင့် 
အမြဲစိုပြည်လျက်ရှိ၏။ မြို့၏ အရှေ့ဘက်သုံးမိုင်အကွာတွင် အိမ်ခြေ ၁၂ဝ 
ခန့်ရှိသော ခေါလိုင်ရွာရှိသည်။ မြို့၏ အနောက်ဘက်တစ်မိုင်ခန့်အကွာတွင် 
ပါရသဲရွာတည်ရှိ၍ ထိုရွာတွင်အိမ်ခြေ ၈ဝ ကျော်ရှိသည်။ လုံဘန်းမြို့နှင့် 
တီးတိန်မြို့များသို့ ကားကြီးကားငယ်တို့ဖြင့် သွားလာနိုင်သော မော်တော် 
ကားလမ်းရှိသည်။ ကလေးမြို့သည် လုံဘန်းမြို့နှင့် ၅၅ မိုင် ဝေးကွာသည်။
သီးစားပင်များကို လုံဘန်းမြို့ရှိ အိမ်တိုင်းလိုလိုတွင် စိုက်ပျိုးထား 
လေ့ရှိကြသည်။ ထိုသီးစားပင်များတွင် လိမ္မော်ပင်များပါဝင်သည်။ ရာသီအ 
လိုက် စိုက်ပျိုးရသောအခြားရွက်စားပင်နှင့် သီးစားပင်များကိုလည်း စိုက်ပျိုး 
ကြသည်။

မြို့နေ လူများတွင် အစိုးရအရာထမ်း၊ အမှုထမ်းအနည်းငယ်နှင့် 
အငြိမ်းစားစစ်ဗိုလ် အနည်းငယ်တို့လည်းပါဝင်သည်။ လုံဘန်းမြို့သည် 
မော်တော်ကားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည့်အပြင် သီးနှံပင်များကိုလည်း စိုက် 
ပျိုးကြသဖြင့် အရောင်းအဝယ်အထိုက်အလျောက်ရှိသည်။ ကြက်ဥ၊ 
လိမ္မော်သီး၊ ကော်ဖီ၊ ကြက်သွန်နီနှင့် ကြက်သွန်ဖြူများကို ရောင်းချကြ 
သည်။

လုံဘန်းမြို့တွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး မဖြစ်မီကပင် မူလတန်း 
ကျောင်း ရှိခဲ့လေသည်။ ထိုမူလတန်းကျောင်းသည် ပထမတွင် ကိုယ်ပိုင် 
ကျောင်းဖြစ်ခဲ့သော်လည်း နောင်တွင် အစိုးရအသိအမှတ်ပြုသော မူလတန်း 
ကျောင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်ဖြစ်သော ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ကိုယ် 
ပိုင်အလယ်တန်းကျောင်းကို ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့ပြီးလျှင် ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ထို 
ကျောင်းကို အစိုးရကအသိအမှတ် ပြုခဲ့လေသည်။ ထို့နောက်တွင် ပညာကို 
အားပေးလိုသူများထံမှ အလှူငွေများကို ကောက်ခံကာ ရရှိသည့်အလှူငွေ နှစ် 
သောင်းကိုမတည်ပြီးလျှင် နှစ်ထပ်ကျောင်းနှင့် ကျောင်းအိပ်ကျောင်းစားများ 
အတွက် အဆောင်များကိုပါ ဆောက်လုပ်နိုင်ခဲ့လေသည်။ ယခုအခါတွင် ထို 
ကျောင်းကို အထက်တန်းကျောင်းဖြစ်ရန် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိ၏။ ထို့ပြင် 
၁၉၅၆ ခုနှစ်မှစ၍ စိန်ဂျွန်းအမည်ရှိ ဗရင်ဂျီသာသနာပြုကျောင်း တစ် 
ကျောင်းလည်းရှိခဲ့သေးသည်။ ထိုကျောင်းတွင် အသက်ခြောက်နှစ် မပြည့် 
သေးသောကလေးများကို လက်ခံ၍သင်ကြားပေးခဲ့သည်။
လုံဘန်းမြို့တွင် အစိုးရဆေးပေးဌာန တစ်ခုအပြင် ဗရင်ဂျီသာသာ 
သနာပြု ဆေးပေးဌာန တစ်ခုကိုလည်း ဖွင့်လှစ်ထားရှိခဲ့သေးသည်။
လုံဘန်းမြို့၏ အပူချိန်မှာ ၅ဝ ဒီဂရီနှင့် ၁ဝဝ ဒီဂရီအတွင်းတွင် 
ရှိသဖြင့် အပူအအေး မျှတသည်ဟုဆိုနိုင်ပေသည်။ မိုးရေချိန်မှာ လက်မ ၂ဝ 
နှင့် ၄ဝ ကြားတွင် ရှိလေသည်။

လုံဘန်းမြို့ဟူသည်မှာ ချင်းဘာသာစကားဖြင့် အချမ်းလုံသည့်မြို့ 
အဓိပ္ပာယ်ရသည်ဟု ဆိုလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)
**ဗျူရို ၁၂၁** (မြောက်ကိုရီးယားအထွေထွေကင်းထောက်ဗျူရို၏ ယူနစ် ၁၂၁) သည် မြောက်ကိုရီးယားစစ်ဘက်၏ လျှို့ဝှက်ဆိုက်ဘာအေဂျင်စီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အထွေထွေကင်းထောက်ဗျူရို၏ ဆိုက်ဘာယူနစ်နှစ်ခု အနက်မှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး အခြားတစ်ခုမှာ ဌာန အမှတ် ၉၁ ဖြစ်သည်။

ဆိုနီရုပ်သံသည် သူတို့၏ ကွန်ပျူတာများ တိုက်ခိုက်ခံရပြီးနောက် The Interview ရုပ်ရှင်ကို ရုံတင်ခြင်း ဖျက်သိမ်းသည့် ၂၀၁၄ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှစ၍ အေဂျင်စီ၏ လှုပ်ရှားမှုသည် ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ ထိုဆိုက်ဘာတိုက်ခိုက်မှုအတွက် ဗျူရို ၁၂၁ ကို အပြစ်တင်ခဲ့ကြသည်။ မြောက်ကိုရီးယားဘက်ကမူ ထိုစွပ်စွဲချက်ကို ပယ်ချခဲ့သည်။

ရိုက်တာသတင်းဌာန၏ သတင်းများအရ ဗျူရို ၁၂၁ကို မြောက်ကိုရီးယားမှ အထူးချွန်ဆုံး ကွန်ပျူတာကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ မြောက်ကိုရီးယားဘက်မှ တိမ်းရှောင်လာသူများက အေဂျင်စီတွင် ကျွမ်းကျင်သူ ၁,၈၀၀ခန့်ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ ဗျူရိုမှ ဟက်ကာများသည် ပြုံယမ်းရှိ အော်တိုမေးရှင်းတက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ရများအနက်မှ ရွေးချယ်ခြင်းခံထားရသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုကျွမ်းကျင်သူများသည် ကမ္ဘာအနှံ့တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ချိန်တွင် ၎င်းတို့၏ မိသားစုများသည် အိမ်တွင် အထူးအခွင့်အရေးများကို ခံစားကြရသည်။

အေဂျင်စီ၏ လှုပ်ရှားမှုအများအပြားသည် ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံကို ဦးတည်ခဲ့သည်။ ဆိုနီကို တိုက်ခိုက်မှုမတိုင်မီက အေဂျင်စီသည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံရှိ ကွန်ပျူတာ ၃၀,၀၀၀ကျော်ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ဘဏ်များ၊ ရုပ်သံလွှင့်ကုမ္ပဏီများနှင့် တောင်ကိုရီးယားသမ္မတ ဖတ်ကွန်းဟယ်၏ ဝဘ်ဆိုဒ်တစ်ခုလည်း ထိခိုက်စေခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ခုနှစ်က တောင်ကိုရီးယားရှိ ထောင်ပေါင်းများစွာသော စမတ်ဖုန်းများတွင် အန္တရာယ်ရှိသော ဂိမ်းပရိုဂရမ်များ ပျံ့နှံ့စေခဲ့မှုအတွက် ၎င်းတွင် တာဝန်ရှိသည်ဟု ယူဆကြသည်။
|  |
| --- |
| **၁၉၀၂** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| စက်တင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၀၇** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| စက်တင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၈၈၆** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| စက်တင်ဘာလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
လက်ညှိုး ထောင်ထားသော လက်ဟန်ဖြစ်သည်။ 

တဇ္ဇနီဟတ္ထ ဟုလည်း ခေါ်သည်။ သတိပေးဟန်ဟု ခေါ်တွင်သည်။

လက်ျာလက်၏ လက်ညှိုးကို အပေါ်သို့ ထောင်ပြထားသည်။ ဖူးမြှော်လာသူအား သတိပေးနေဟန် ကြိမ်းမောင်း မာန်မဲ နေဟန်မျိုး ဆိုဆုံးမနေပုံမျိုးသဏ္ဌာန်ကို ဆောင်သည်။ တဇ္ဇနီလက်ညှိုး၏ အဓိပ္ပါယ်မှာ သတိပေးခြင်း ကြိမ်းမောင်း ဆဲဆိုခြင်း ဆိုဆုံးမခြင်း ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ တခါတရံ တစုံတခုပြုလုပ်ရန် ညွှန်ကြားခြင်း အနက်ကိုလည်း ဆောင်သည်။ 

ကျန်သော လက်ချောင်းများကို လက်သီးဆုပ်တွင် ကွေး၍ ထည့်ထားသည်။ တခါတရံ လက်မရော လက်ညှိုးပါ ထောင် နေသည်ကို တွေ့ရတတ်သည်။ 

အာရတီ ဝိရတီ ပါပါမင်္ဂလာ, အပ္ပမာဒေါ စ ဓမ္မေသု မင်္ဂလာများနှင့် ပြည့်စုံအောင် သတိပေး နေဟန် အသွင်သဏ္ဌာန်ကို ဆောင်လေသည်။ 

ဝိဘစ္ဆရသ, ရုဒ္ဓရသေ့, ကရုဏာရသများကို ပေါ်လွင်စေသည်။ 

သီလပါရမီ, ပညာပါရမီ, ခန္တီပါရမီနှင့် ဝီရိယပါရမီစခန်းများသို့ ရည်ညွှန်းထားပေသည်။ မရီစိမာရ်နတ်၏ ရုပ်တုများတွင် ဤလက်ဟန်ဖြင့် တွေ့ရတတ်သည်။ 

ဒိသာပါမောက္ခက တပည့်များကို ဆိုဆုံးမနေဟန် ရုပ်တုပန်းချီများတွင် တဇ္ဇနီမုဒြာကို တွေ့ရှိနိုင်ပေသည်။ 

ကုသိန္နာရုံ၌ မြတ်စွာဘုရား၏ နောက်ဆုံးဩဝါဒမှာကြားနေဟန်တွင် ဤတဇ္ဇနီမုဒြာဖြင့် တွေ့ရတတ်သည်

မြင်းပုဂံ အပယ်ရတနာဘုရားတွင်း ဆေးရေးပန်းချီများ၌ ရသေ့က မုဆိုးအား သတိပေး ဆုံးမနေဟန် တဇ္ဇနီမုဒြာဖြင့် တွေ့ရပါသည်။ 

တဇ္ဇနီ မုဒြာပါသော ရုပ်ပွားဆင်းတုများကို ကိုးကွယ်ပါက တရားဓမ္မ၌တည်ခြင်း, စည်းကမ်း ရိုသေတတ်ခြင်း, လိမ္မာရေးခြားရှိခြင်း, ရန်သူကို၎င်း, မကေင်းမှုအကုသိုလ်ကို၎င်း ဟန့်တားထားနိုင်ခြင်း အာဏာစက် ထက်မြက်လာခြင်း စသော သိဒ္ဓိများ အကျိုးကျေးဇူးများကို ရရှိနိုင်သည်ဟူ၍ တန္တရာယာနကျမ်းဂန်များ၌ ဖော်ပြထားပါသည်။ 

မင်းကောင်း မင်းမြတ်တို့သည် တိုင်းသူပြည်သား ရှင်လူအများတို့အား ထာဝစဉ်အမှတ်တရ လိုက်နာကျင့်သုံးနိုင်ကြစေရန်အတွက် ဤမုဒြာဟန်ဖြင့် ရုပ်ပွားဆင်းတုကို ထုလုပ်ကိုးကွယ်လေ့ရှိကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  စဝ်ထွန်းမှတ်ဝင်း မဟာဝိဇ္ဇာ (ရန်ကုန်)၊ မဟာဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး (ဟားဗဒ်) အထက်တန်း သုတေသန ပညာရှင်ဘွဲ့ (ဟားဗဒ်) ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ သုတေသနနှင့် ကျမ်းပြုဌာနခွဲ သာသနာရေး ဦးစီးဌာန။ *မြန်မာ့ရိုးရာ ပဋိမာ သိပ္ပံပညာ*။