**ကနီမြို့** သည် အောက်ချင်းတွင်းခရိုင် ယင်းမာပင်နယ်တွင်ပါဝင်၍ ကနီမြို့နယ် မြို့ပိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ကနီမြို့နယ်၏ မြို့ အဖြစ်ပြောင်းလဲ သတ်မှတ်ထားသည်။ ရှေးအခါက ကနီမြို့ကို ကန္နီမြို့ဟု စာလုံးပေါင်းရေးသားသည်။ ချင်းတွင်းမြစ်၏ လက်ယာဘက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ ပခုက္ကူမြို့မှ ၁ဝ၄ မိုင်ခန့်ဝေးကွာသည်။ မြောက်ဘက်တွင် မင်းကင်းမြို့နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဘုတလင်မြို့နယ်များရှိပြီးလျှင် အနောက်ဘက်၌ ပုံတောင်တောင်တန်းကြီးရှိသည်။ မြို့နယ်အတွင်းသို့ ချောင်းငယ်မြောင်းငယ်များ အများအပြားပင် ဖြတ်သန်းစီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ ကနီမြို့၏အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၁၇၃၆ ခန့်ရှိသော်လည်း ရှေးမြန်မာမင်းများလက်ထက်က ကနီမြို့နယ်လောက် မကျယ်ဝန်းချေ။ မြို့၏မြောက်ဘက်တွင် ပေ ၂ဝဝ ခန့်မြင့်သော ရွှေမြင်းဖြူတောင်ကုန်းရှိသည်။ ထိုကုန်းမှာ ရှေးက မြို့တော်ဟောင်းနေရာဖြစ်သည့်အလျောက် ကျုံးနေရာနှင့် မြို့ရိုးဟောင်းများကို ယခုတိုင်တွေ့မြင်နိုင်သေးသည်။ 

  

ပုဂံပြည် အနော်ရထာမင်းလက်ထက်တွင် ကနီမြို့၌ မြို့စားထားရှိ၍ ကနီနော်ရထာဘွဲ့နှင့် အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။ တစ်ရံရောအခါ၊ ကနီနော်ရထာ ပုန်ကန်သောကြောင့် ဘုရင့်တပ်သားများက လိုက်လံတိုက်ခိုက်ရာ ကနီနော်ရထာသည် ကုန်းမြင့်ပေါ်မှ မြင်းဖြူကို ကဆုံချစီးပြီးလျှင် မြစ်တွင်းသို့ဆင်းကာ မိမိကိုယ်ကို အဆုံးစီရင်လိုက်လေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ယခုအခါ ကျော်ကြားလျက်ရှိသော ၃၇ မင်းအဝင်အပါ မြင်းဖြူရှင်နတ်မှာ ကနီနော်ရထာနတ်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ သီပေါမင်းတရားလက်ထက်က ကနီမြို့စားမှာ ဒိုင်းခင်ခင်၏ဖခင် ဒိုင်းဝန်မင်းပင်ဖြစ်သည်။

အင်းဝခေတ်တွင် မြို့စား၊ မြို့သူကြီးများထာ၍ အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် မြို့ဝန်တစ်ဦး ခန့်ထားအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ကနီမြို့ဝန်များမှာ ဦးမိုး၊ နေမျိုးရဲခေါင်ကျော်ထင်၊ ဦးဝိုက်၊ ဦးဖိုးအို၊ မဟာမင်းလှမင်းထင်ရာဇာ၊ ဦးရွှေအောင် စသူတို့ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံးကနီမြို့ဝန်ဦးရွှေအောင်သည် ဗြိတိသျှလက်အောက်သို့ ခိုလှု့ခဲ့ရာ မြန်မာမျိုးချစ်တို့၏ လုပ်ကြံခြင်းခံခဲ့ရသည်။ 

ကနီမြို့မှ ထင်ရှားကြော်ကြားသူစာပေပညာရှင်တစ်ဦးမှာ ကနီဦးလူညွန့်ဖြစ်သည်။ ကနီဦးလူညွန့်သည် ကနီမြို့ဝန်၏သား ဖြစ်ပြီး စာပေ၊ ဂီတပညာရှင်ကြီးဖြစ်သည်။

၁၉၅၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကနီမြို့၏လူဦးရေမှာ ၂၆ဝဝ မျှသာဖြစ်သည်။ ကနီမြို့သို့ ရထားလမ်းမပေါက်သော်လည်း မြစ်တွင်းသင်္ဘောများ သွားလာဆိုက်ကပ်လျက်ရှိ၏။ မြို့နယ်အတွင်း မှီတင်းနေထိုင်ကြသူလူများစုမှာ လယ်ယာကိုင်းကျွန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြပြီးလျှင် ဆန်စပါး၊ ပဲ၊ နှမ်းနှင့် ပြောင်းအမျိုးအမျိုးတို့ကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ မြို့မြောက်ဘက်ရှိ ပုံတောင်တောင်တန်းတွင် ကျွန်း၊ ပိတောက်၊ ပျဉ်းကတိုးစသော သစ်မာနှင့် ဝါးအမျိုးမျိုးတို့ထွက်သဖြင့် အစိုးရသစ်တောကြိုးဝိုင်းများလည်းရှိသည်။ ထိုသစ်တောကြီးများကို အမှီပြုလျက် သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများနှင့် သက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုသူများလည်း ရှိကြသည်။ (*မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းတွင်* ကနီမြို့ *ကို* ကန္နီမြို့ *ဟုရေးသားထားသည်။*)

ထူးခြားထင်ရှားမှု
-----------------

ကနီ-ခနဲဟု တွဲဖက်လျက် ထင်ရှားသည်။ ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ်ထူးကြီးဖြစ်သော ကန္နီ ရွှေသိမ်တော်တောရဆရာတော် အရှင်သောဘိတ ဆရာတော်ဘုရားကြီးသည် ကနီမြို့နယ်၊ ကမ်းဖြူရွာဇာတိသား ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာမြို့အဘိဓာန်။ တင်နိုင်တိုး။ ပကြိမ်။ ၂၀၁၂။ unity စာပေ။ ရန်ကုန်
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ-၁၊ အပိုင်း (ခ)

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး |
| --- |
| **မြို့တော်**: မုံရွာမြို့
**၃၇ မြို့နယ်**၊ **၅၁ မြို့** |
| ကလေးခရိုင် | 
* ကလေးမြို့နယ်
* ကလေးဝမြို့နယ်
* မင်းကင်းမြို့နယ်

 |  |
| ကသာခရိုင် | 
* ကသာမြို့နယ်
* ထီးချိုင့်မြို့နယ်
* ဗန်းမောက်မြို့နယ်
* အင်းတော်မြို့နယ်

 |
| ကောလင်းခရိုင် | 
* ကောလင်းမြို့နယ်
* ပင်လယ်ဘူးမြို့နယ်
* ဝန်းသိုမြို့နယ်

 |
| ကန့်ဘလူခရိုင် | 
* ကန့်ဘလူမြို့နယ်
* ကျွန်းလှမြို့နယ်
* ရေဦးမြို့နယ်
* တန့်ဆည်မြို့နယ်

 |
| ခန္တီးခရိုင် | 
* ခန္တီးမြို့နယ်
* ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်

 |
| စစ်ကိုင်းခရိုင် | 
* စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
* မြင်းမူမြို့နယ်
* မြောင်မြို့နယ်

 |
| တမူးခရိုင် | 
* တမူးမြို့နယ်

 |
| မုံရွာခရိုင် | 
* ချောင်းဦးမြို့နယ်
* ဘုတလင်မြို့နယ်
* မုံရွာမြို့နယ်
* အရာတော်မြို့နယ်

 |
| မော်လိုက်ခရိုင် | 
* ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
* မော်လိုက်မြို့နယ်

 |
| ယင်းမာပင်ခရိုင် | 
* ကနီမြို့နယ်
* ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်
* ပုလဲမြို့နယ်
* ယင်းမာပင်မြို့နယ်

 |
| ရွှေဘိုခရိုင် | 
* ခင်ဦးမြို့နယ်
* ဒီပဲယင်းမြို့နယ်
* ရွှေဘိုမြို့နယ်
* ဝက်လက်မြို့နယ်
* တန့်ဆည်မြို့နယ်
* ရေဦးမြို့နယ်

 |
| နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ | 
* နန်းယွန်းမြို့နယ်
* လဟယ်မြို့နယ်
* လေရှီးမြို့နယ်

 |
| မြို့များ | 
* ကနီမြို့
* ကန့်ဘလူမြို့
* ကလေးမြို့
* ကလေးဝမြို့
* ကသာမြို့
* ကောလင်းမြို့
* ကျောက်မြောင်းမြို့
* ကျွန်းလှမြို့
* ခင်ဦးမြို့
* ခန္တီးမြို့
* ခမ်းပါတ်မြို့
* ချောင်းဦးမြို့
* စစ်ကိုင်းမြို့
* စိုင်ပြင်မြို့
* ဆားလင်းကြီးမြို့
* ဆားတောင်မြို့
* ဆွမ္မရာမြို့
* ဇီးကုန်းမြို့
* တန့်ဆည်မြို့
* တမူးမြို့
* ထန်ပါခွေမြို့
* ထီးချိုင့်မြို့
* ဒီပဲယင်းမြို့
* ဒုံဟီးမြို့
* နန်းယွန်းမြို့
* ပင်လယ်ဘူးမြို့
* ပန်ဆောင်မြို့
* ပုလဲမြို့
* ဖောင်းပြင်မြို့
* ဗန်းမောက်မြို့
* ဘုတလင်မြို့
* မင်းကင်းမြို့
* မုံရွာမြို့
* မိုပိုင်းလွတ်မြို့
* မိုဝိုင်းလွှတ်မြို့
* မော်လိုက်မြို့
* မော်လူးမြို့
* မြင်းမူမြို့
* မြို့သစ်မြို့
* မြောင်မြို့
* ယင်းမာပင်မြို့
* ရေဦးမြို့
* ရွှေပြည်အေးမြို့
* ရွှေဘိုမြို့
* လဟယ်မြို့
* လေရှီးမြို့
* ဝက်လက်မြို့
* ဝန်းသိုမြို့
* ဟုမ္မလင်းမြို့
* အင်းတော်မြို့
* အရာတော်မြို့

 |

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ |
| --- |
| ပြည်နယ်များ | 
* ကချင်
* ကယား
* ကရင်
* ချင်း
* မွန်
* ရခိုင်
* ရှမ်း

 | မြန်မာနိုင်ငံ |
| တိုင်းဒေသကြီးများ | 
* စစ်ကိုင်း
* တနင်္သာရီ
* ပဲခူး
* မကွေး
* မန္တလေး
* ရန်ကုန်
* ဧရာဝတီ

 |
| ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများ | 
* ကိုးကန့်
* ပလောင်
* ပအိုဝ်း
* ဓနု
* နာဂ

 |
| ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း | 
* ဝ

 |
| ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ | 
* နေပြည်တော်

 |