recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ဆားဗိုနာရော်လာ
**ဂျီရော်လာမို ဆားဗိုနာရော်လာ**သည် အီတလီနိုင်ငံ ဖာရား 
ရ မြို့တွင် ၁၄၅၂ ခုနှစ်၌ ဖွားမြင်သည်။ ငယ်စဉ်က သူသည် 
ယထာဘူတပညာနှင့် ဆေးပညာတို့ကို လေ့လာလိုက်စားခဲ့ 
သည်။ ဆေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်သူ အဖိုးသည် ဆားဗိုနာရော်လာ 
အား သူကဲ့သို့ပင် ဆေးဆရာဖြစ်စေလိုသည်။ သို့ရာတွင် ဆားဗို 
နာရော်လာ ၏ပဋိသန္ဓေစိတ်မှာ လောကီအာရုံကာမဂုဏ်တို့ကို 
ရွံရှာသော စိတ်ဖြစ်ရကား၊ သာသနာရေးကိုပို၍ စိတ်ညွတ် 
သည်။ ဆားဗို နာရော်လာ လူလားမြောက်သောအရွယ်၌ 
အီတလီနိုင်ငံတွင် ဉာာဏ်သစ်အရေးပုံ ထွန်းကားနေသော အချိန် 
အခါ ဖြစ်သည်။ ထိုအခါ၌ လူအပေါင်းတို့သည် ပညာအရပ်ရပ် 
ပြန်လည်ထွန်းကားခြင်းကို အကြောင်းပြု၍ ပွဲလမ်းသဘင် 
ပျော်ရွှင်မှုတည်းဟူသော ကာမဂုဏ် ငါးပါးတို့၌သာ အာရုံစွဲ 
လမ်းနေကြသည်ဖြစ်သောကြောင့် ဆားဗိုနာရော်လာသည် 
လောကီကို စက်ဆုပ်ငြီးငွေ့ပြီးလျှင်၊ အသက် ၂၂ နှစ်အရွယ် 
တွင် ဗလုံးညားမြို့ စိန်ဒိုမီနီကို ဘုန်းကြီးကျောင်း၌ ရောမ 
ကက်သလစ် သာသနာ့ဘောင်သို့ဝင်ခဲ့လေသည်။ ဤသို့ 
သာသနာ့ဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည့်အတွင်း၊ ဆားဗိုနာရော်လာ 
သည် ခရစ်ယန်ဝါဒကို ကောင်းစွာလေ့လာ၍ ထင်ရှားသော 
ဓမ္မကထိကပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်လာလေ သော်၊ လောကီစည်းစိမ်တို့ဖြင့် 
ယစ်မူး၍နေသော ဖလော်ရင့်မြို့တော်သို့ ဝတ်တရားအရ 
ရောက်ရှိလာခဲ့လေသည်။ ဤသည်တွင် သူ၏ တရားဟောစင် 
မြင့်မှနေ၍ ခရစ်တော်ညွှန်ပြသည့် လောကတ္ထစရိယာ လမ်းစဉ် 
ပေါ်တွင် တည်ဆောက်အပ်သော နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ်တို့ကို 
ဟောကြားလေသည်။ ထိုအတွေး အခေါ်တို့၏ မူရင်းသုံးချက်မှာ 
နိုင်ငံသူနိုင်ငံသားတိုင်း အတူတကွ ညီညွတ်ချစ်ခင်စွာ ဆက်ဆံ 
ပေါင်းသင်း နေထိုင်ကြခြင်း၊ ပြည်သူအများ၌ တတ်နိုင်သမျှ 
သော အချုပ်အချာအာဏာရှိစေခြင်းနှင့် ပစ္စည်းဥစ္စာပိုင်ဆိုင်သူ 
တို့အား ညီညီမျှမျှ အခွန်အကောက်ကို ကောက်စေခြင်းဟူသည် 
တို့ဖြစ်လေသည်။ သူ၏ ဟောပြောချက်များကို မြို့သူမြို့သား 
များ နားဝင်သဖြင့် ဖလော်ရင့်အာဏာရှင်ပီယာရို မဲဒီချီအား 
မြို့မှနှင့်ထုတ်၍၊ မြို့မိမြို့ဖများက အစိုးရဖွဲ့လိုက်၏။ ဆားဗို 
နာရော်လာသည် အစိုးရအဖွဲ့တွင် အကြံပေးအနေမျှဖြင့်ပင်လျှင် 
မပါဝင်ပါဘဲလျက်၊ သူ၏ တရားဟောစင်မြင့်ပေါ်မှနေ၍ 
နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ်တို့ကို လူထုအား ညွှန်ကြားပြသ၍ 
ခေါင်းဆောင်ခြင်းကို ပြုလေရာ၊ ဖလော်ရင့်မြို့တော်၏ ဖွဲ့စည်း 
အုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေပြုရာ၌ပင်လျှင် သူ၏အတွေးအခေါ်တို့ 
ကို လက်ခံလာကြရသည်။ ဖလော်ရင့်မြို့တော်ကို တစ်ဦးတည်း 
သဘောဖြင့် စိုးမိုးအုပ်ချုပ်ခဲ့သော လောရင်ဇို မဲဒီချီလက်ထက်၌ 
ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ကာမဂုဏ်လိုက်စားမှုတို့သည် ပပျောက်၍ 
သာသနာရေး ကိုင်းရှိုင်းမှုသည် ပေါ်ထွန်းလာလေသည်။ 
ကလေးသူငယ်ကအစ သာသနာရေးဖြင့် စာရိတ္တပြုပြင်ပြောင်း 
လဲမှုတို့ကို လုပ်ဆောင်လာကြသည်။ သို့သော် ထိုအတွင်း 
ဖလော်ရင့်၏ ပြည်တွင်းနိုင်ငံရေးမှာ ရှုပ်ထွေးလာခဲ့သည်။ 
လော်ရင်ဇို၏သား၊ မြို့နှင်ခံရသူ ပီယာရို မဲဒီချီကို ပုပ်ရဟန်း 
မင်း ဆဋ္ဌမအယ်လက်ဇန္ဒားသည် အားပေးအားမြေ|ာက်ပြုကာ၊ 
ဆားဗိုနာ ရော်လာအား တရားမဟောရန် တားမြစ်၏။ မနာခံ 
သောအခါ သူ့အား ရောမသာသနာမှ ကြဉ်လိုက်သည်။ ထို့ 
နောက်၌ကား ဆားဗိုနာရော်လာ၏ ဩဇာအာဏာတို့မှာ သက် 
ဆင်းလျှောကျလာလေရာ၊ ၁၄၉၈ ခုနှစ်၌သူသည် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ 
တစ်ဦးအနေဖြင့် မီးတင်ရှို့ကာ ကွပ်မျက်ခြင်းကို ခံရလေသည်။ 
( ဉာာဏ်သစ်အရေးတော်ပုံ။)[1]

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)
***ရေဆန်လမ်းမှ အိမ်အပြန်***စာအုပ်သည် ခင်ခင်ဝင်း ရေးသားခဲ့သော နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုဆိုင်ရာ ကိုယ်တွေ့မှတ်တမ်း စာအုပ်တစ်အုပ် ဖြစ်သည်။

ခင်ခင်ဝင်းသည် မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီရေးခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ အနီးအပါးတွင် နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ဖြင့် နှစ်ပေါင်းများစွာ နေထိုင်ခဲ့သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ခင်ခင်ဝင်း၏ ကျောင်းဆရာမဘ၀မှ နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်လာခြင်း၊ နိုင်ငံရေးဖြတ်သန်းခြင်းနှင့် အာဏာရှင်ကိုအန်တုတွန်းလှန်ခဲ့ခြင်းများကိုမူ လူသိနည်းပါးလှသည်။ ကျောင်းဆရာမတစ်ဦးအဖြစ် ကျေးလက်ဒေသများအကြားတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်၍ နိုင်ငံအတွင်းနေထိုင်ကြသူများ၏ စီးပွားရေးလူမှုရေး အခက်အခဲ အကြပ်အတည်းများကို ကိုယ်တိုင်ခံစားခဲ့ရကာ မခံမရပ်နိုင်စိတ်ဖြင့် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားသူတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးအတွက် ခင်ပွန်းသည်ကို ခွဲခွာခဲ့ရသလို ဆွေမျိုးအသိုင်းအဝန်း၏ ရှောင်ဖယ်ခြင်းကိုလည်း ခံခဲ့ရသည်။ ကိုယ်ပိုင်မိသားစုဘ၀နှင့် မိမိအိမ်ထောင်ဦးစီးအရေးထက် နိုင်ငံပိုင်မိသားစုနှင့်နိုင်ငံအိမ် ထောင်ဦးစီးကို ဦးစားပေးခဲ့သည်။ နေအိမ်အကျယ်ချုပ်မှ လွတ်အောင်ရှောင်နိုင်သည့်တိုင်အောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့်အတူ နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ဘ၀ဖြင့်နေထိုင်ခဲ့သည်။ သူမ၏ သမီးတစ်ဦးပင် နေအိမ်အကျယ်ချုပ်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။

*ရေဆန်လမ်းမှ အိမ်အပြန်*စာအုပ်တွင် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်း၍ ရင်နင့်အောင်ထိရှခံစားလိုက်ရသည့် အကြောင်းအရာကိစ္စရပ်ပေါင်းများစွာ ပါဝင်သည်။ ခင်ခင်ဝင်း၏ မိသားစုဘ၀၊ နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး၏ လှုပ်ရှားမှု၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အနီးအပါးမှ ကာလနှင့်သူမ၏ အိမ်ပြန်ချိန်တို့ သည် စာရေးသူအတွက် စိတ်ဝင်စားမှုအကောင်းဆုံးအကြောင်းကိစ္စများဖြစ်စေခဲ့သည်။ *ရေဆန်လမ်းမှ အိမ်အပြန်*စာအုပ်တွင် အခန်း(၉)ခန်းပါဝင်ပြီး အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်၏ နာယက ဦးတင်ဦးနှင့် ခင်ခင်ဝင်း၏ အမှာစာတို့ ပါဝင်သည်။

ကိုးကား
-------
ရေဆေးခြယ်နည်း
-------------

ပန်းချီဆေးရေးအတတ်တွင် နည်းစံနစ်အမျိုးမျိုးရှိရာ ရေ 
ဆေးဖြင့် ရေးဆွဲသည့်နည်းလည်း တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်၏။ 
သို့သော် ရေဆေးသည် ရေးဆွဲရာတွင် မြန်မြန် ခြောက်သွေ့ 
လွယ်သဖြင့် လိုနေသည့် နေရာကို ပြုပြင်ရန် အခက်အခဲ 
တွေ့ရလေသည်။ ထိုပြင် ရေဆေး၏ အခြားချွတ်ယွင်းချက် 
တစ်ခုမှာ ဆီဆေးလောက် အရောင်မတောက်သည့်ပြင် မြန်မြန် 
မှိန်လွယ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ပန်းချီဆရာသည် ပန်းချီကားတွင် 
အလင်းရောင် များများသွင်းလိုသောအခါ ရေဆေးကို အသုံးပြုရ 
စမြဲ ဖြစ်သည်။

ရေဆေးသည် ဆီဆေးလောက် သုံးရာ၌ မလွယ်ကူသော် 
လည်း ပန်းချီပညာ သင်ခါစလူငယ်များသည် ရေဆေးဖြင့် 
ရှေးဦးစွာ သင်ယူကြရသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ရေဆေး 
သည် စရိတ်ကုန်သက်သာသောကြောင့် စုတ်တံနှင့် ဆေးခြယ် 
ပေးရာတွင် အလေ့အကျင့်များများ လုပ်နိုင်သည်။ စာသင် 
ကျောင်းများတွင် ပုံဆွဲဆရာတို့က ကျောင်းသားကျောင်းသူများ 
ကို ပုံဆွဲအတတ် သင်ပေးသည့်အခါ ရေဆေးကို အသုံးမခိုင်းမီ 
ရောင်စုံခဲတံ၊ ရောင်စုံမြေဖြူ စသည်တို့ကို ရှေးဦးစွာ အသုံးပြု 
စေတတ်ကြသည်။

ရေဆေးသည် များသောအားဖြင့် အရည်မဟုတ်၊ အရောင် 
အမျိုးမျိုးရှိသောဆေးခဲများဖြစ်၍ ဆေးရောင်မြဲစေရန် ကော်ရည် 
နှင့် ရောစပ်ထားသည်။ ရေးဆွဲသူသည် စုတ်တံကို ရေထဲ၌ 
နှစ်ပြီးနောက် ရေကို အနည်းငယ် ခါချပြီးလျှင် လိုသော 
အရောင်ရှိသည့် ဆေးခဲပေါ်တွင် သုတ်လိမ်း၍ စက္ကူပေါ်တွင် 
ရေးခြယ်ရသည်။

ရေးဆေးသည် ရေးရခက်သဖြင့် ပန်းချီဆရာတိုင်း နိုင်နိုင် 
နင်းနင်း မရေးဆွဲနိုင်ကြချေ။ အချို့သော ကမ္ဘာကျော် ပန်းချီ 
ကားကြီးများမှာ ရေဆေးဖြင့် ရေးခြယ်ထားသော ပန်းချီကား 
များပင် ဖြစ်သည်။

အီဂျစ်၊ တရုတ်၊ ဂရိ စသည့် ရှေးကျသော နိုင်ငံများတွင် 
ရေဆေးကို ရှေးပဝေဏီကပင် အသုံးပြုလာခဲ့ကြသော်လည်း ၁၇ 
ရာစုနှစ်လောက်ဆီသို့ ရောက်မှသာ ဗြိတိန် အစရှိသောနိုင်ငံများ 
တွင် အနှံ့အပြား အသုံးများလာခဲ့လေသည်။ကမ္ဘာတွင် ထင်ရှား 
ခဲ့သော ရေဆေးပန်းချီဆရာကြီးများအနက် အချို့တို့မှာ ရမ်း 
ဗရန့်၊ ရူးဗင်၊ ဒျူရာ၊ ဂီယာတင်၊ တားနား စသည်တို့ ဖြစ်ကြ 
လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)
**ငှက်ပုစဉ်းထိုး** (**Chestnut-headed Bee-Eater**) (*Merops leschenaulti*) ကို **ပုစဉ်းထိုး**ဟူ၍လည်း ခေါ်သည်။ ပါဏဗေဒ အမည်မှာ 'မီရော့ အိုရီတာလစ် ဗာမင်နပ်' ဖြစ်သည်။ တစ်ကိုယ်လုံးတွင် တောက်ပသောအစိမ်းရောင်ရှိသည်။ ဦးခေါင်းနှင့် အတောင်များ၌ ကြေးနီရောင် လွှမ်းနေသည်။ မျက်လုံးနီ၍ တောက်သည်။ အမြီး၏အလယ်၌ ၂ လက်မခန့်ထိုး၍ ထွက်နေသော အမွှေးများရှိသည်။

ပုစဉ်းထိုးသည် ပျား၊ ပုစဉ်းနှင့် ပိုးမွှားများကို ပျံသန်းနေစဉ်ပင် ဖမ်းယူစားတတ်သည်။ ကြေးနန်းကြိုး၊ သစ်ပင်၊ ချုံဖုတ်စသည်တို့တွင် နားနေတတ်သည်။ ပုစဉ်းထိုး၏ အသံမှာ သာယာသော်လည်း ပြောင်းလဲခြင်းမရှိ၍ ငြီးငွေ့ဖွယ်ကောင်းသည်။ သဲထူထပ်၍ ဒီရေမရောက်သော ပင်လယ်မြစ်ကမ်းပါးများတွင် နှုတ်သီးဖြင့်တွင်းတူး၍ ဥအုတတ်သည်။

ငှက်ပုစဉ်းထိုးများကို အီဂျစ်နိုင်ငံမှ ယိုးဒယားနိုင်ငံ၊ ကိုချင်ချိုင်းနားနိုင်ငံတို့အထိ အနှံ့အပြား တွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကွင်းပြင်များ၌၎င်း၊ ထိုငှက်နှင့် သင့်လျော်သော အခြေအနေရှိသည့် တောင်ကုန်းများ၌၎င်း တွေ့ရသည်။ အခြားထင်ရှားသော ငှက်ပုစဉ်းထိုးများမှာ ပုစဉ်းထိုးမြီးပြာနှင့် ပုစဉ်းထိုးခေါင်းညိုတို့ ဖြစ်သည်။ ပါဏဗေဒအရ ပုစဉ်း ထိုးမြီးပြာမှာ 'မီရော့ ဖိလစ်ပီနပ် ဖိလစ်ပီနပ်'ဖြစ်၍ ပုစဉ်းထိုး ခေါင်းညိုမှာ 'မီရော့ လေချင်နောလတီ လေချင်နော လတီ' ဖြစ်သည်။ ဤငှက် ၂ မျိုးလုံးကို အရှေ့တိုင်းနိုင်ငံများတွင် အနှံ့အပြား တွေ့ရသည်။

ပုံများ
-------

* in Kinnerasani Wildlife Sanctuary, Andhra Pradesh, India.in Kinnerasani Wildlife Sanctuary, Andhra Pradesh, India.
* in Kinnerasani Wildlife Sanctuary, Andhra Pradesh, India.in Kinnerasani Wildlife Sanctuary, Andhra Pradesh, India.
* in Kinnerasani Wildlife Sanctuary, Andhra Pradesh, India.in Kinnerasani Wildlife Sanctuary, Andhra Pradesh, India.
* at Anamalai Tiger Reserve, Tamil Nadu, India at Anamalai Tiger Reserve, Tamil Nadu, India

ကိုးကား
-------

1. ↑   "*Merops leschenaulti*"  (2016). *IUCN Red List of Threatened Species* **2016**. IUCN. doi:10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683761A92999153.en.
2. ↑   မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)
**ပေါလ် အေရွန် စခိုး** (Paul Scholes) ( ၁၉၇၄ နိုဝင်ဘာ ၁၆ မွေး) သည် အနားယူသွားသော အင်္ဂလိပ် ဘောလုံးသမား တစ်ယောက် ဖြစ်ပြီး မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက် ဘောလုံးကလပ်တွင် အလယ်တန်း ကစားသမား တစ်ဦး အဖြစ် ကစားခဲ့သည်။ သူသည် သူ၏ ဘောလုံးသမား သက်တမ်း တလျှောက်လုံးကို မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက် ကလပ်အသင်းတစ်ခုတည်းတွင်သာ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။

ပေါလ်စခိုးကို ဆဲလ်ဖို့ဒ်တွင် မွေးပြီး နောက်ပိုင်းတွင် လန်လေ သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ကျောင်းတွင် ခရစ်ကက် နှင့် ဘောလုံး နှစ်ခုစလုံးတွင် ထူးချွန်သည်။ သူ၏ ကျောင်းရှိ ကင်းထောက် တစ်ဦးက သူ့အား သတိထားမိပြီးသွားသည့် နောက်တွင် အသက် ၁၄ နှစ် အရွယ်မှ စ၍ မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက်၌ လေ့ကျင့်ကစားစေခဲ့သည်။ မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက် ဖလား ၃ လုံးရသော ရာသီတွင် အဓိက နေရာမှ ကစားခဲ့ပြီး မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက် နှင့် အတူ ပရီးမီးယားလိဂ်ဖလား ၁၀ ကြိမ်၊ အက်ဖ်အေဖလား ၃ ကြိမ်၊ ယူအီးအက်ဖ်အေ ချန်ပီယံလိဂ်တွင် ဒုတိယ တံဆိပ်တို့ ရရှိခဲ့ဖူးသည်။

စခိုးသည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ အသင်းတွင် ၁၉၉၇ မှ ၂၀၀၄ ခုနှစ် အထိ ပါဝင်ကစားခဲ့ပြီး ၁၉၉၈ နှင့် ၂၀၀၂ ကမ္ဘာ့ဖလား အပြင် ယူရို ၂၀၀၀ နှင့် ယူရို ၂၀၀၄ တို့တွင် ပါဝင်ကစားခဲ့သည်။ ကစားပွဲအားလုံးတွင် အဝါကဒ် ၁၂၀ ကျော် ထိဖူးပြီး အနီကဒ်ပြ၍ အထုတ်ခံရသည်မှာ ၁၀ ကြိမ် ရှိသည်။

စခိုးသည် မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက်နှင့် အတူပွဲပေါင်း ၆၅၀ ကျော် ကစားခဲ့သဖြင့် မန်ယူနှင့် ကစားသော ဘောလုံးသမားများတွင် စတုတ္ထမြောက် အများဆုံး ပွဲကစားသူဖြစ်သည်။ သူသည် ၃၁ မေလ ၂၀၁၁ တွင် အနားယူရန် တရားဝင်ကြေညာခဲ့သည်။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် "အဿဒ္ဓ, အဟိရိက, အနောတ္တပ္ပီ, မုဋ္ဌဿတိ, ဒုပ္ပည-ဟူသော ဓမ္မငါးမျိုးရှိသော မာတုဂါမသည် ကွယ်လွန် ပြီးနောက် ငရဲသို့ရောက်ရမည်"ဟု အရှင်အနုရုဒ္ဓါအား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် "သတိမရှိ ဆင်ခြင်တုံ ဉာဏ်ပညာမရှိဘဲ အိပ်ပျော်သောသူ၏ အပြစ်ငါးမျိုးနှင့် သတိသမ္ပဇဉ်ယှဉ်၍ အိပ်ပျော်သောသူ၏ အကျိုးငါးမျိုးတို့ကို ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခဒေသနာတော်ဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။


---

မုဋ္ဌဿတိသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် သတိလွတ်ကင်းကာ ဆင်ခြင်ခြင်းမရှိဘဲ အိပ်ပျော်သော ရဟန်း၏ အပြစ်ငါးမျိုးနှင့် သတိမကင်း ဆင်ခြင်ခြင်းရှိ၍ အိပ်ပျော်သော ရဟန်း၏ အကျိုးငါးမျိုးတို့ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။

မုဋ္ဌဿတိသုတ်
------------

### ဆင်ခြင်ခြင်းမရှိဘဲ အိပ်ပျော်ခြင်း၏ အပြစ်

ရဟန်းတို့ သတိလွတ်ကင်း ဆင်ခြင်ခြင်းမရှိဘဲ အိပ်ပျော်သောရဟန်း၏ အပြစ်တို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်ငါးမျိုးနည်းဟူမူ -

* ဆင်းရဲစွာ အိပ်ရ၏။
* ဆင်းရဲစွာ နိုးရ၏။
* မကောင်းသော အိပ်မက် မက်၏။
* နတ်တို့ မစောင့်ရှောက်ကုန်။
* သုက် လွတ်၏။

ရဟန်းတို့ သတိလွတ်ကင်း ဆင်ခြင်ခြင်းမရှိဘဲ အိပ်ပျော်သောရဟန်း၏ အပြစ်တို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)။

### ဆင်ခြင်းခြင်းရှိ၍ အိပ်ပျော်ခြင်း၏ အကျိုး

ရဟန်းတို့ သတိမကင်း ဆင်ခြင်ခြင်းရှိ၍ အိပ်ပျော်သော ရဟန်း၏ အကျိုးတို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်ငါးမျိုးနည်းဟူမူ -

* ချမ်းသာစွာ အိပ်ရ၏။
* ချမ်သာစွာ နိုးရ၏။
* မကောင်းသော အိပ်မက်ကို မမက်။
* နတ်တို့ စောင့်ရှောက်ကုန်၏။
* သုက် မလွတ်။

ရဟန်းတို့ သတိမကင်း ဆင်ခြင်ခြင်းရှိ၍ အိပ်ပျော်သော ရဟန်း၏ အကျိုးတို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်း ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၂၊၄၄၀။ သံ၊မြန်၊၂၊၄၃၆။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ သဠာယတနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၃-မာတုဂါမသံယုတ္တ၊ ၁-ပဌမပေယျာလဝဂ္ဂ၊ တေရသမသုတ်။
2. ↑  -အံ၊၂၊၂၁၉-၂၂၀။ အံ၊မြန်၊၂၊၂၇၆-၇။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၇၈။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ပဉ္စကနိပါတ၊ ၅-ပဉ္စမပဏ္ဏာသက၊ (၂၁) ကိမိလဝဂ္ဂ၊ ဒသမသုတ်။
3. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
4. 1 2 3  *ဆဋ္ဌသံဂါယနာတင် ပိဋကတ်တော်၊ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်ဝင် သုတ္တန်ပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန် (ဒုတိယတွဲ) ၊ ပဉ္စက - ဆက္က - သတ္တကနိပါတ်၊ ၅ - ပဉ္စမ ပဏ္ဏာသက - ပဉ္စမသုတ် ငါးဆယ်၊ (၂၁) ကိမိလဝဂ်၊ ၁၀ - မုဋ္ဌဿတိသုတ်*။ ရန်ကုန်မြို့၊ ကမ္ဘာအေး၊ သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ သာသနာရေးဦးစီးဌာနပုံနှိပ်တိုက်။ သာသနာ - ၂၅၄၁၊ ကောဇာ - ၁၃၅၉၊ ၁၉၉၈ ခုနှစ်။ pp. ၂၇၆, ၂၇၇။ `|date=` ရှိ ရက်စွဲတန်ဖိုး စစ်ဆေးရန် (အကူအညီ)
ဩစတြေးလျနိုင်ငံ မဲလ်ဘုန်းမြို့တွင် တည်ဆောက်နေသော ဤကဲ့သို့ ဆောက်လုပ်ရေး စီမံကိန်းများတွင် ဝန်ချီစက်များသည် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သည်။
**ဆောက်လုပ်ရေး** ဆိုသည်မှာ အဆောက်အဦး သို့မဟုတ် အခြေခံအဆောက်အအုံ တစ်ခုကို တည်ဆောက်သည့် လုပ်ငန်းစဉ် ဖြစ်သည်။ ဆောက်လုပ်ရေး နှင့် ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း ကွဲပြားခြားနားသည့် အချက်မှာ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများတွင် ဝယ်ယူမည့်သူ သတ်သတ်မှတ်မှတ် မရှိသော်လည်း ပုံစံတူ ပစ္စည်း အမြောက်အမြားကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း ထုတ်လုပ်ကြပြီး ဆောက်လုပ်ရေး မှာမူ ရှိပြီးသား ဖောက်သည် အတွက် နေရာတစ်ခုပေါ်တွင် လုပ်ဆောင်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ဖွံ့ဖြိုးပြီး နိုင်ငံများတွင် ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းများသည် စုစုပေါင်း ပြည်တွင်းထုတ်ကုန်၏ ခြောက်ရာခိုင်နှုန်းမှ ကိုးရာခိုင်နှုန်း အထိ ရှိတတ်ကြသည်။

ဆောက်လုပ်ရေးသည် အစီအစဉ် ရေးဆွဲသည့် အဆင့်မှ စတင်ပြီး ပုံစံထုတ်ခြင်း၊ ငွေကြေးစိုက်ထုတ်ခြင်း အဆင့်များမှ တဆင့် စီမံကိန်းပြီးဆုံးပြီး ဆောက်လုပ်သည့် လုပ်ငန်းမှာ အသုံးပြုရန် အဆင်သင့် ဖြစ်သည် အထိ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ကြသည်။ 

ကြီးမားသော ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းများတွင် နယ်ပယ်ကဏ္ဍ အသီးသီးမှ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ လိုအပ်သည်။ ဗိသုကာမှ လုပ်ငန်းကို စီမံခန့်ခွဲပြီး ဆောက်လုပ်ရေး မန်နေဂျာ၊ ပုံစံထုတ် အင်ဂျင်နီယာ၊ ဆောက်လုပ်ရေး အင်ဂျင်နီယာ သို့မဟုတ် စီမံကိန်းမန်နေဂျာတို့မှ ကြီးကြပ်ဆောက်လုပ်လေ့ ရှိသည်။ စီမံကိန်းကို အောင်မြင်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်ရန် အတွက် ထိရောက်သော အစီအစဉ် ရေးဆွဲမှုသည် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သည်။ အခြေခံအဆောက်အအုံများကို ပုံစံထုတ်ရာနှင့် ဆောက်လုပ်ရာတွင် ဇုံသတ်မှတ်ချက်များ၊ လုပ်ငန်းကြောင့် သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်အား ထိခိုက်မှု၊ အချိန်ဇယား အောင်မြင်စွာ သတ်မှတ်နိုင်ရေး၊ ရသုံးမှန်းခြေ ငွေစာရင်း စီမံခန့်ခွဲရေး၊ ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းခွင်အတွင်း ဘေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်းရေး၊ ဆောက်လုပ်ရေး ပစ္စည်းများ ရရှိနိုင်မှုနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး၊ ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းကြောင့် အများပြည်သူတို့ အတွက် အဆင်မပြေ ဖြစ်မှုများ နှင့် တင်ဒါခေါ်ယူခြင်း လုပ်ငန်းများ စသည်တို့ကို ထည့်သွင်း စဉ်းစားရသည်။ အလွန်ကြီးမားသော ဆောက်လုပ်ရေး စီမံကိန်းများကို မက်ဂါစီမံကိန်းများဟု ခေါ်ကြသည်။

ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်း အမျိုးအစားများ
------------------------------------

ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်း
---------------------

ကိုးကား
-------

1. ↑  Compare: "Construction"၊ *Merriam-Webster.com*၊ Merriam-Webster၊ 2016-02-16 တွင် ပြန်စစ်ပြီး၊ [...] the act or process of building something (such as a house or road) [...].
2. ↑  Halpin၊ Daniel W.; Senior၊ Bolivar A. (2010)၊ *Construction Management* (4 ed.)၊ Hoboken, NJ: John Wiley & Sons၊ p. 9၊ ISBN 9780470447239၊ May 16, 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး
3. ↑  Chitkara၊ K. K. (1998)၊ *Construction Project Management*၊ New Delhi: Tata McGraw-Hill Education၊ p. 4၊ ISBN 9780074620625၊ May 16, 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး
***မရေမရာ*** (曖昧, *Aimai*?) *aka* *Waisetsu Netto Shūdan Ikasete!!* (猥褻ネット集団　いかせて!!?) နှင့် ***Group Suicide: The Last Supper*** (集団自殺　最後の晩餐, *Shūdan Jissatsu: Saigo no Bansan*?)သည် တိုရှိယ အုအဲနို ဒါရိုက်တာတိုရှိယ အုအဲနို ရိုက်ကူးသော ၂၀၀၃ ဂျပန် ပန်းရောင်ရုပ်ရှင်ဖြစ်ပြီး၊ ပန်းရောင်ဂရင်းပရစ်ဆုပေးပွဲတွင် တစ်နှစ်တာအတွက် အကောင်းဆုံး ရုပ်ရှင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်။

ဇာတ်ကွက်
--------

မိမိတို့၏ နေ့စဉ်ဘဝတွင် အဆင်မပြေ ဒုက္ခများစွာနှင့် ကြုံတွေ့နေရသော မတူကွဲပြားသည့် လူစုသည် အွန်လိုင်းတွင် တွေ့ဆုံပြီး၊ အတူတကွ သတ်သေကြရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်သည်။ ကြီးထွားလာသော လူမှုဆက်ဆံရေးလောကမှ ထီးတည်း ကျန်နေရသော သူတို့သည် သတ်မှတ်ထားသော အချိန် နီးကပ်လာသောအခါ ရုပ်ပိုင်းဆိုင် ဆက်နွယ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။

ဝေဖန်လက်ခံမှုများ
-----------------

အင်္ဂလိပ်စကားပြော ပန်းရောင်ရုပ်ရှင်ပညာရှင် ဂျက်စပါ ရှာ့ပ်က မှတ်ချက်ပေးသည်မှာ၊ ခေတ်ပြိုင် ပန်းရောင်ရုပ်ရှင်အတွက် မတူသော ပရိသတ် နှစ်မျိုးရှိသည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်၊ တမျိုးမှာ ဖန်သားပြင်ပေါ်တွင် လိင်ကိစ္စကို ကြည့်ရှုရသည်ကို ကြိုက်နှစ်သက်သူ အစဉ်အလာအတိုင်း ပန်းရောင်ရုပ်ရှင်ရုံသို့ သွားလေ့ရှိသူ ဖြစ်ကာ၊ တမျိုးမှာ P\*G မဂ္ဂဇင်းနှင့် ၎င်းဝက်ဆိုက်ကဲ့သို့သော ထုတ်ဝေမှုများက ညွှန်းဆိုသော ပန်းရောင်ရုပ်ရှင်ရုံများကို ကြိုက်နှစ်သက်သူ ဖြစ်သည်။ ကိုကုအေး၏ ပန်းရောင်ရုပ်ရှင်များအတိုင်းပင် မရေမရာဇာတ်ကားသည် အဆိုးမြင်ထားသော အကြောင်းအရာကြောင့် ရိုးရာ အပြာစာအုပ်ပရိသတ်များ၏ အာရုံကို မဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့ချေ။ ရုပ်ရှင်ထဲရှိ လိင်ဇာတ်ဝင်ခန်းများသည် အဖော်အချွတ် ပန်းရောင်အမျိုးအစားဘက်သို့သာ ပြောင်းလဲ ရောက်ရှိသွားသော်လည်း ထိုနှစ်အတွင်း ဂျပန်လူမျိုး၏ လွတ်လပ်မှုကဏ္ဍအတွင်းတွင် အထိရောက်ဆုံး ရုပ်ရှင်ကား ဖြစ်သည်ဟု ရှာ့ပ်က ရေးသည်။

မဂ္ဂဇင်းဖတ်ရှုသူများက ရုပ်ရှင်ကို အကောင်းဆုံး ရုပ်ရှင်အဖြစ် မဲပေးကြပြီး၊ ဇာတ်ညွှန်းအတွက် ဟိဒဲခဇု တကဟာရကို ဒုတိယဆု ပေးကြသည်။

ဖြန့်ချိမှု
-----------

အခြားပန်းရောင်ရုပ်ရှင်ကားများကဲ့သို့ပင်၊ မရေမရာသည်လည်း ခေါင်းစဉ် တခုမက ပေးခြင်း ခံရသည်။ ရုပ်ရှင်ရုံများတွင် မူလပြသစဉ်က ခေါင်းစဉ်မှာ *ညစ်ညမ်းအင်တာနက်အုပ်စု၊ လာပြီလာပြီ* ဖြစ်သော်လည်း ပန်းရောင်ဂရင်းပရစ်က *မရေမရာ* ခေါင်းစဉ် ပေးလိုက်ပြီး၊ ယင်းခေါင်းစဉ်နှင့်ပင် ဂျပန်နှင့် နိုင်ငံတကာသို့ ဒီဗီဒီ အခွေ ဖြန့်လေသည်။ ထိုရုပ်ရှင်ကိုပင် *သတ်သေအုပ်စု၊ နောက်ဆုံးညစာ* အမည်ဖြင့် ဂျပန်တွင် ဖြန့်သေးသည်။ ၂၀၀၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၂ တွင် အင်္ဂလိပ်စာတန်းထိုး လောကတွင် *မရေမရာ* အမည်ဖြင့် ဖြန့်သည်။

ပြင်ပလင့်
---------

* အိုင်အမ်ဒီဘီပေါ်ရှိ *မရေမရာ*

ကိုးကား
-------

1. ↑  Infobox data from 猥褻ネット集団　いかせて!! (in Japanese)။ P.G. Web Site။ 5 June 2011 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  2009-05-26 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။; 猥褻ネット集団　いかせて！！ (in Japanese)။ Japanese Movie Database။  2009-05-26 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ *and* 集団自殺　最後の晩餐(2003) (in Japanese)။ allcinema.net။  2009-05-26 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**ဒေါက်တာမောင်မောင်ခ** ကို ၁၉၁၇ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် အဖဦးရွှေလွင်+အမိဒေါ်စိန်တို့မှ မော်လမြိုင်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။

ပညာရေး
------

၁၉၃၄ ခုနှစ် အသက် ၁၇ နှစ်အရွယ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ မြို့မကျောင်း (အ.ထ.က(၂)ဒဂုံ)မှ သင်္ချာနှင့်ပါဠိဘာသာဂုဏ်ထူးဖြင့် ၁၀ တန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် B.Sc (Hons;) ဘွဲ့ကို ပထမအဆင့်ဖြင့်အောင်မြင်ခဲ့သည်။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ပညာတော်သင်သွားရောက်ခဲ့သည်။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ Imperial College နှင့် University of London တို့မှ M.Sc. DIC. M Inst P. Ph. D. FR Met S ဘွဲ့များကို ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် ထူးချွန်စွာအောင်မြင်ပြီး ၁၉၄၅ တွင် မြန်မာပြည်သို့ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သည်။ 

၁၉၄၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၃ ခုနှစ်အထိ ၁၆ နှစ်တိုင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံးသောမြန်မာနိုင်ငံသား ရူပဗေဒပါမောက္ခအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရင်း သင်ကြားရေး၊ စီမံခန့်ခွဲရေး၊ သုတေသနတာဝန်များကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၇ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် (ယခင် ဝိဇ္ဇာ-သိပ္ပံတက္ကသိုလ်) ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ် ၁၄ နှစ်ကြာ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် အဝေးသင်တက္ကသိုလ်စတင်တည်ထောင်ခဲ့သူဖခင်ကြီးအဖြစ် ပညာရေးလောကတွင်ထင်ရှားသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏သက်တမ်းအရှည်ကြာဆုံး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ပါမောက္ခချုပ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။

မိသားစု
-------

၁၉၄၇ ခုနှစ် ရူပဗေဒပါမောက္ခတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့်နှစ်တွင် ဆရာမကြီးဒေါ်ခင်စိုးတင် (ဒေါ်ရူဘီခ) နှင့်ထိမ်းမြှားလက်ထပ်ခဲ့ပြီး သားဒေါက်တာအုပ်စိုးခ၊ သမီးများဖြစ်ကြသော ဒေါ်မေမီခ၊ ဒေါ်မေသီခ၊ ဒေါက်တာမြတ်မွန်ခတို့မွေးဖွားခဲ့သည်။ 

ဆရာကြီး ဒေါက်တာမောင်မောင်ခ သည် အသက် (၉၀) အရွယ် ၂၀ဝ၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။  မြန်မာနိုင်ငံတွင်အထင်အရှားဆုံးရူပဗေဒပညာရှင်ဖြစ်သလို မိုးလေဝသပညာရှင်လည်းဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ကုမုဒ။ "အမှတ်တရဖြစ်နေရသော ဆရာကြီး ဆရာမကြီးများ" (ဆောင်းပါး)၊ *ကြေးမုံသတင်းစာ*၊ pp. စာမျက်နှာ ၇။ 26 October 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  မောင်ဦးခင်မောင်။ "တက္ကသီလာမြကျွန်းသာ၏ဥယျာဉ်မှူး"၊ ကြေးမုံသတင်းစာ၊ ၂၀၁၇-၁၀-၃၁၊ စာ- စာမျက်နှာ ၁၈။
မောင်မောင်လတ်
-------------

အမည်ရင်း မောင်မောင်လတ်၊ အဘဦးထွန်းစိန်၊ အမိဒေါ်မမလေးတို့မှ ၁၉၃၃ ခုနှစ်၊ မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။ မကွေးတိုင်း၊ စလင်းမြို့ ဇာတိဖြစ်သည်။ ၁၉၅၁ ခုနှစ်မှစတင်၍ ဂီတနယ်ပယ်သို့ တေးရေးတေးဆိုအဖြစ် ဝင်ရောက်သည်။ ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်တေးယဉ်ယဉ် အပျော်တမ်းတူရိယာအဖွဲ့၊ ထိုနောက် ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ဂီတဉ္စလီတူရိယာအဖွဲ့ ကို ဦးဆောင်ပြီး မြန်မာ့အသံမှ တေးသီချင်းများ အသံလွှင့် ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။

  

၁၉၅၂ ခုနှစ်မှစ၍ အေဝမ်း၊ လျှပ်စစ်၊ မောင်တင်ဦး၊ မြဇော် စသည့် ရုပ်ရှင်တို့တွင် ရုပ်ရှင်သီချင်း အများအပြား ရေးသားခဲ့သည်။ ကိုယ်တိုင်သီဆိုသော သီချင်းများအနက် ချိုပြုံး၊ ပန်းကောက်လှည့်ပါ၊ ကိုယ်သာ၊ ချစ်သူတို့နားနေရာ၊ အလွမ်းပြေအမေ့စာ၊ လှိုင်းပုတ်သံကြောင့် ဗျိုင်းလန့်ပျံသည် သီချင်းများ ထင်ရှားသည်။ အခြား အဆိုတော်များ သီဆိုသော သီချင်းများအနက် တင်တင်မြ၏ အချစ်ဆိုသောအရာ၊ မာမာအေး၏ သူနဲ့တွေ့ရင်၊ မဉ္ဇူမြင့်၏ ချစ်ဦးမောင်၊ လွမ်းအောင်သူချွဲ၊ လာမချော့နဲ့မောင်၊ အေဝမ်းတင်တင်လှပြုံးယောင်ပြုံးတုံ့၊ တင်တင်အောင်၏ မေတ္တာရွှေရည်၊ ကြည်ကြည်ဝင်း၏ ချစ်မြားရှင်၊ မြင့်မြင့်စိန်၏ ရွက်ကြမ်းရေချို၊ သောင်းသောင်းနု၏ အညာမိသူလေး၊ ကိုစိန်လင်း၏ လန်းလန်းလှလှ ကြူကြူလွင်လွင်၊ ကိုတင်ထွတ်၏ ပြစ်မျိုးမှဲ့မထင်၊ စန္ဒရားလှထွတ်၏ တိမ်တမန်သီချင်းများ ထင်ရှားသည်။

ထိုပြင် စာပေလောကတွင်လည်း ၁၉၅၀ ခုနှစ်မှစ၍ ယနေ့အထိ ကလောင်အမည် **နောင်** ဖြင့် ကဗျာများ ရေးသားလျက်ရှိသည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် မနက်ဖန်အတွက် လှသက်လက်ဆောင် ကဗျာစာအုပ်ဖြင့် အမျိုးသားစာပေဆုရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် လူမှုထူးချွန် (ပထမဆင့်) ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ရပြီး မြန်မာ့ရေနံနှင့် သဘာ၀ဓာတ်ငွေ့ လုပ်ငန်းတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့၍ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ဒုအထွေထွေမန်နေဂျာ (စီမံခန့်ခွဲရေး)/ညွှန်ကြားရေးမှူး (ပြန်ကြားရေး) ရာထူးများမှ အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။

  

ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်သိင်္ဂီအေးသည်လည်း ရေဒီယိုအဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သားသမီး ၄ ယောက် ရှိသည်။ လက်ရှိ မြန်မာ့အသံ ခေတ်ပေါ်တေးဂီတ စိစစ်ရေးအဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ စာပေဗိမာန် စာပေဆုရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံဂီတအစည်းအရုံး ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။

ရည်ညွှန်းကိုးကား
----------------
လန်ဒန်ရဲတိုက်ကြီးကို သိမ်းမြစ်မှ မြင်ရပုံ။ ပုံတွင် မြင်ရသော တံခါးဝကို သစ္စာဖောက် တံခါးဝဟု ခေါ်ကြသည်။
လန်ဒန်မြို့အရှေ့ပိုင်း သိမ်းမြစ်၏ မြောက်ဘက် ကမ်း၊ ယခင်မြို့ရိုးဟောင်း၏ အပြင်ဘက်တွင်တည်ရှိ၍ ရှေးအခါက ခံတပ် အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ အကျဉ်း
ထောင်အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဘုရင်မင်း မြတ်တို့စံတော်မူရာ နန်းတော်အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း အသုံးပြုခဲ့ကြသော ကျောက်သား အဆောက်အအုံစုဖြစ်လေသည်။

ရဲတိုက်ကြီးတည်ရှိသည့်မြေနေရာမှာ ၁၃ ဧက ကျယ်ဝန်းကာ ဘေးပတ်လည်၌ မြင့်မားသော ကျောက်နံရံကြီးတစ်ခု ကာဆီးထား ၍ ထိုနံရံ ကြီး၏ အောက်ခြေ တစ်လျှောက်တွင် ရေအပြည့်နှင့် ကျုံးတစ်ခုရှိလေသည်။ ထိုနံရံကြီး၏ အတွင်းဖက်၌ ကျောက်သား အတိဖြင့်ဆောက်လုပ်ထားသော ထုထယ်ကြီးမားလှသည့် 
အဆောက်အအုံများ ရှိလေသည်။ ရှေးအခါကဆိုလျှင် ထိုရဲတိုက်ကြီးထဲတွင် စစ်တပ်တစ်တပ်လုံးပင် စိတ်ချလက်ချနေနိုင်ပေလိမ့် မည် ယခုအခါဗြိတိသျှအစိုးရက ရဲတိုက်ကြီးကို အခြားကိစ္စများ အတွက် အသုံးမချဘဲ အများပြည်သူတို့ လာရောက်ကြည့်ရှုနိုင်ရန် ပြတိုက်သဘော ပြုလုပ်ထားလေသည်။

လန်ဒန်ရဲတိုက်ကြီးမှာ အင်္ဂလန်ပြည်၏သမိုင်းတွင် အထူးနာမည် ကျော်ခဲ့ပေသည်။ ထင်ရှားသောပုဂ္ဂိုလ်အများအပြားပင် ထိုရဲတိုက်ကြီးထဲ၌ ထောင်သွင်း အကျဉ်းချထားခြင်း ခံခဲ့ကြရဘူးလေသည်။ ယင်းပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ အနက်အချို့မှာ စိန့်တောမတ်မိုး၊ လေဒီဂျိန်းဂရေး၊ ကက်သရင်းဟောင်းဝပ်၊ ဆာရော့ဂျာ ကေ့စမင့် စသည့် 
ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်ကြီးတို့ဖြစ်ကြသည်။ ပဉ္စမ အက်ဒွပ်ဘုရင်ကလေးနှင့် သူ၏ညီတော် ယော့မြို့စားတို့သည်လည်း ယင်းရဲ တိုက်ကြီးထဲမှာ ပင် သူတို့၏ဦးရီးတော် တတိယရစ်ချတ်ဘုရင်၏ အမိန့်အရ ခေါင်းအုံးဖြင့်ဖိ၍ အသတ်ခံကြရသည်။

ဘုရင်မင်းမြတ်၏ အဖိုးထိုက်တန်သော မင်းမြောက်တန်ဆာ ပစ္စည်းများနှင့် ကျောက်မျက်ရတနာများကိုလည်း ယင်းရဲတိုက်ကြီးထဲမှာပင် အစောင့်အရှောက်နှင့်တစ်ကွ လုံခြုံစွာထားရှိသည်ဟု ဆိုလေသည်။ လန်ဒန် ရဲတိုက်၏အလယ်တွင် မျှော်စင်ဖြူရှိသည်။ထိုမျှော်စင်ကို ဝီလျံ-သ- ကွန်ကားရား ဘုရင်လက်ထက် 
ခရစ် ၁ဝ၇၈ ခုနှစ်က ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ 

ရှေးခေတ်ကအင်္ဂလန်ပြည် မင်းအဆက်ဆက်တို့သည် ဤအဆောက်အအုံကြီး ထဲတွင် စံနေတော်မူခဲ့ကြသည်ဟုသိရ၏။ ယင်းမျှော်စင်ဖြူကို မတည် ဆောက်မီက ထိုနေရာတွင်
ဂျူးလိယက်ဆီဇာသည် ရဲတိုက်တစ်ခုကို ဆောက် လုပ်ထားခဲ့ဘူးသည်ဟု ဆိုလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)
ဤဆောင်းပါးသည် နိုင်ငံတကာ အစိုးရရာထူး အကြောင်း ဖြစ်သည်။   မြန်မာနိုင်ငံ အတွက် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး ကို ကြည့်ပါ။
**နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး** သည် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးရာမူဝါဒများနှင့် ဆက်ဆံရေးများအတွက် တာဝန်ယူသည့်ဌာန၏ အကြီးအကဲဝန်ကြီးဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတကာစာမျက်နှာတွင် အမြဲမပြတ် ဆက်ဆံရလေ့ရှိပြီး အစိုးရအဖွဲ့တွင် ထိပ်ပိုင်းအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ကာ နိုင်ငံရေးအရ အရေးပါသော ရာထူးတစ်ခုဖြစ်သည်။

နိုင်ငံခြား​ရေးမူဝါဒများကို ကိုင်တွယ်သည့် အခြား​သော သာမန်ဝန်ကြီးများလည်းရှိတတ်သည်။ဥပမာ - မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၁၇ခုနှစ်မှစ၍ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာပူး​ပေါင်း​ဆောင်ရွက်​ရေးဝန်ကြီး ထားရှိခဲ့သည်။ဤဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံခြား​ရေးဝန်ကြီး တိုက်ရိုက်ကိုင်တွယ်ခြင်းမရှိသည့် နိုင်ငံခြားကိစ္စရပ်များကို တာဝန်ယူ​လေ့ရှိသည်။

အင်္ဂလိပ်အသုံးအနှုန်းများ
-------------------------

နိုင်ငံတကာတွင် များသောအားဖြင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးကို *Minister of Foreign Affairs* (သို့မဟုတ်) *Foreign Affairs Minister* ဟု သုံးစွဲကြသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်မူ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးကို ပြည်ပရေးရာဝန်ကြီး (Minister of External Affairs) ဟု အသုံးပြုသည်။ ဘရာဇီးလ်နှင့် ယခင်ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုအဖွဲ့ဝင်များသည် *Minister of External Relations* ဟုသုံးသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် Secretary of State ဟူသော ဝန်ကြီးသည် အစိုးရအဖွဲ့၏ နိုင်ငံခြားရေး လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်သော ဝန်ကြီးဖြစ်သည်။ အချို့နိုင်ငံများတွင် *Minister of Foreign Relations*ဟု အသုံးပြုကာ လက်တင်အမေရိကနိုင်ငံများတွင် *Chencellor* ဟု အသုံးပြုသည်။

အခွင့်အာဏာ
----------

နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးတစ်ဦး၏ အခွင့်အာဏာသည် နိုင်ငံများအလိုက် ကွဲပြားသည်။ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒများနှင့် ပက်သက်၍ ဩဇာရှိသော်လည်း အားကောင်းသော ဝန်ကြီးချုပ်ပါဝင်ဖွဲ့စည်းသည့် အစိုးရတစ်ရပ်တွင်မူ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးသည် ထိုဝန်ကြီးချုပ်၏ မူဝါဒနောက်တွင်သာ နေရလေ့ရှိပြီး အခွင့်အာဏာကန့်သတ်ထားသည်။ အားကောင်းသော သမ္မတစနစ်များတွင်လည်း ဤအတိုင်းဖြစ်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများနှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးများသည် ကာကွယ်ရေးနှင့် သံတမန်နိုင်ငံရေးကို ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းနိုင်ရန် အလို့ငှာ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးကောင်စီများ၏ အဖွဲ့ဝင်များ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။

အချို့နိုင်ငံများတွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများသည် အစိုးရအဖွဲ့အတွင်း အရေးပါဆုံးသော ဝန်ကြီးဖြစ်သည်။ဥပမာအားဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးသည် အမေရိကန်ဝန်ကြီးများတွင် အဆင့်အမြင့်ဆုံးဖြစ်ကာ ဝန်ကြီးများတွင် သမ္မတနေရာကို ဆက်ခံနိုင်သည့်နေရာ၌ နံပါတ် (၁)ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဦးသိန်းစိန် အစိုးရအဖွဲ့အတွင်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးသည် ကာကွယ်ရေး၊ ပြည်ထဲရေး၊ နယ်စပ်ရေးရာ တို့ပြီးလျှင် နံပါတ် (၄)နေရာတွင်ရှိခဲ့ကာ အရပ်သားဝန်ကြီးများတွင် ထိပ်ဆုံးမှဖြစ်သည်။ဦးထင်ကျော်အစိုးရနှင့် ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ အဖွဲ့များတွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးသည် နံပါတ် (၁)နေရာတွင် တည်ရှိခဲ့သည်။၂၀၂၁ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် အဆင့်(၄)နေရာတွင် တည်ရှိသည်။

နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများစာရင်း
-------------------------------

* မြန်မာနိုင်ငံမြန်မာ
* အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအမေရိကန်

ကိုးကား
-------

1. ↑  Minister of Foreign Affairs။
2. ↑  "ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာနနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဝန်ကြီးဌာနတို့ကို တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းမည်" (in Burmese)။
3. ↑  "မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ (၃၁.၃.၂၀၁၁)"။
**ဝဒီအယ်ရယန်** သည် အီဂျစ်နိုင်ငံ၊ Faiyum Governorate တွင် တည်ရှိသည့်ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကန်ကို သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဝန်ကြီးဌာနက ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။

ပထဝီသွင်ပြင်
------------

Waterfalls between upper and lower lakes in the Wadi el-Raiyan (Wadi el-Rayyan), Egypt
ဝဒီအယ်ရယန်လွင်ပြင်သည် ဧရိယာ ၁၇၅၉ စတုရန်းကီလိုမီတာရှိသည်။ ရေဧရိဘာသည် ၁၁၃ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။ ၎င်းသည် ဖိုင်ယမ်မြို့၏ အနောက်တောင်ဘက် ၆၅ ကီလိုမီတာခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ နိုင်းမြစ်၏ အနောက်ဘက် ၈၀ ကီလိုမီတာအကွာ ဖြစ်သည်။ ဤကန်ကို စိုက်ပျိုးရေးအတွက် အသုံးချရန်အတွက် လူလုပ်ကန်အဖြစ် ပြုလုပ်ခဲ့ဖူးသည်။ ထိုသို့ ပြုလုပ်ခဲ့သည့်အတွက်ကြောင့် ကန်သည် ဝဒီအယ်ရယန်ကန်နှစ်ခုအဖြစ် ကွဲထွက်သွားသည်။ အထက်ဘက်ရှိ ကန်သည် ၅၀.၉၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ၊ အောက်ဘက်ရှိ ရန်သည် ၆၂.၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။ ကန်နှစ်ခု၏ အကြားတွင် ရေတံခွန်များ တည်ရှိသည်။

ပြင်ပလင့်များ
-------------

ကိုးကား
-------

1. ↑  Wadi El Rayan Protected Area။  25 April 2018 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  12 - Wadi El-Rayan Protected Area in Fayoum Governorate။ Ministry of Environment Egypt။ 29 August 2019 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  23 May 2018 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးဈေးကွက် (forex, FX သို့ နိုင်ငံခြားငွေ ဈေးကွက်) သည် တကမ္ဘာလုံးတွင် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှု စနစ်မရှိဘဲ ဝယ်သူရောင်းသူ အချင်းချင်း နိုင်ငံတကာငွေကြေးများကို ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားကြသော ဈေးကွက် ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်ရှိ ငွေကြေးဆိုင်ရာ စင်တာများသည် ၂၄ နာရီပတ်လုံး စနေတနင်္ဂနွေနေ့များမှ လွဲ၍ ဝယ်သူများနှင့် ရောင်းသူ အမျိုးမျိုးတို့ ကြားတွင် ကြားခံဆက်သွယ်ရာ နေရာ အဖြစ် ရပ်တည်ပေးသည်။ နိုင်ငံတကာငွေကြေး ဈေးကွက်သည် နိုင်ငံတကာတွင် သုံးစွဲသော ငွေကြေး အမျိုးမျိုးတို့ကြားရှိ တန်ဖိုးကွာခြားမှု ကို အဆုံးအဖြတ်ပေးသည်။

နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးဈေးကွက်၏ အဓိက လုပ်ငန်းဆောင်တာမှာ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံတွင် သုံးစွဲသော ငွေကြေးတစ်မျိုးမှ အခြားနိုင်ငံတွင် သုံးစွဲသော ငွေကြေးတစ်မျိုးသို့ လဲလှယ်ခြင်းအားဖြင့် နိုင်ငံတကာ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရေးတို့တွင် အထောက်အကူပေးရန်ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ထိုစနစ်ကြောင့် အမေရိကန် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းတစ်ခု အနေဖြင့် ၎င်း၏ ဝင်ငွေမှာ အမေရိကန် ဒေါ်လာဖြစ်သော်လည်း အင်္ဂလန်မှ ကုန်ပစ္စည်းကို တင်သွင်းပြီး စတာလင်ပေါင်ဖြင့် ပေးချေနိုင်သည်။ ထိုစနစ်သည် ဈေးကစားခြင်းကိုလည်း ခွင့်ပြုပြီး ကယ်ရီးထရိတ်ဒ်ဟု ခေါ်သည့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများ အနေဖြင့် အမြတ်အစွန်းနည်းသော ငွေကြေးကို ချေးယူ၍ အမြတ်အစွန်းများသော ငွေကြေးတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်းကိုလည်း ပြုလုပ်နိုင်သည်။ အချို့ကမူ ထိုသို့ ပြုလုပ်ခြင်းကြောင့် တချို့သော နိုင်ငံများတွင် ပြိုင်ဆိုင်မှု ကျဆင်းသွားသည်ဟု ဆိုကြသည်။

ပုံမှန်အားဖြင့် နိုင်ငံခြားငွေ ရောင်းဝယ်မှု ပြုလုပ်ရာတွင် တစ်စုံတစ်ယောက်သည် နိုင်ငံခြားငွေ ပမာဏ တစ်စုံတစ်ခုကို အခြားနိုင်ငံခြားငွေ ပမာဏ တစုံတခုဖြင့် ဝယ်ယူခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ် နိုင်ငံခြားငွေ ဈေးကွက်သည် ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်များအတွင်း စတင်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံများ ယခင်က ကျင့်သုံးခဲ့သော ဘရက်တန် ဝုဒ် စနစ်ပေါ်တွင် မူတည်သည့် မပြောင်းလဲသည့် ငွေလဲလှယ်နှုန်းမှ အမြဲတမ်း ဈေးအတက်အကျ ရှိနေသော ငွေလဲလှယ်နှုန်းသို့ တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲလာရာမှ စတင်သည်။

နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးဈေးကွက်သည် အောက်ပါ အချက်များကြောင့် တသီးတသန့် ဖြစ်နေသည်။

* ၎င်း၏ ကြီးမားများပြားလှသော အရောင်းအဝယ်ပမာဏနှင့် ထိုအကြောင်းကြောင့် အလွန်တရာ လွယ်ကူစွာ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားနိုင်ခြင်း
* ပထဝီဒေသ အမြောက်အမြားတွင်ပျံ့နှံ့နေခြင်း
* မရပ်မနား လည်ပတ်နေခြင်း (တစ်ရက်တွင် ၂၄ နာရီ လည်ပတ်နေသည်မှာ စနေတနင်္ဂနွေ ရက်များမှ လွဲ၍ ဖြစ်ပြီး ၂၀:၁၅ ဂရင်းနစ် စံတော်ချိန်မှ ၂၂:၀၀ ဂရင်းနစ် စံတော်ချိန် အထိ ဖြစ်သည်။)
* ငွေလဲလှယ်နှုန်းကို အကျိုးသက်ရောက်စေသော အချက်အလက် အများအပြား ရှိခြင်း
* အခြားဈေးကွက်များ၏ တသမတ်တည်း အမြတ်အစွန်းနှင့် ကွဲပြားခြားနားစွာ အနည်းအကျဉ်း ပမာဏ ရှိသော အမြတ်အစွန်း ရှိခြင်း
* အကောင့်ပမာဏ အပေါ်တွင် မူတည်၍ အမြတ်အစွန်းပမာဏ များပြားခြင်း

ထိုအကြောင်းအချက်များကြောင့် ငွေကြေးကို ဗဟိုဘဏ်များမှ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှု ရှိသော်လည်း လုံးဝပြီးပြည့်စုံသော ပြိုင်ဆိုင်ခြင်းနှင့် အနီးစပ်ဆုံးဖြစ်သည်ဟု ရည်ညွှန်းကြသည်။ နိုင်ငံတကာ အခြေချနေထိုင်မှုဘဏ်၏ အဆိုအရ ဧပြီလ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် တစ်နေ့တာ တကမ္ဘာလုံး နိုင်ငံတကာငွေကြေးဈေးကွက်၏ ပျမ်းမျှ အရောင်းအဝယ်သည် ၃.၉၈ ထရီလီယံ မျှ ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ ဧပြီလ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ရှိသော နေ့စဉ် ငွေကြေးလဲလှယ်မှု ၃.၂၁ ထရီလီယံမှ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းမျှ တိုးတက်လာခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ ၅.၃ ထရီလီယံထိ ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်သည်
**အရွှေကျောင်းအလှူ တောင်းဆုယူ** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

ရွှေကျောင်းအလှူ တောင်းဆုယူ
--------------------------

ကျင့်လဇ္ဇီပေသလနှင့်၊ ကာမသိက္ခာပုဒ်ကယ်တို့၊ အားထုတ်ပုံမလွန်ကျူးရဘို့၊ အထူးပင်ရိုသေပုံကြောင့်၊ ဦးဝေပုံအရှင်ဘုန်းငဲ့ကို၊ ရွှေကုန်းတောင်အရွာရွာနှင့်၊ ရွှေထောင်ရွာ တောင်တလျှောက်က၊ ကျောင်းဆောက်ကြလွန်ကြည်ညို။  

  

အမျှဝေချရေစက်တွင်မှ၊ ပြေမဂ္ဂင်ခိုဝင်ရအောင်၊ သံဃဒါနံ လောင်းဝေကြရွှေကြောင်းမြေတတိုက်လုံးမှာ၊ စဆုံးကို ရည်မမှတ်နိုင်ဘု၊ သုံးလေးထပ်ပို။  

  

ဥဒဟို ကုသိုလ်ဖြစ်ကြအောင်၊ ထိုနှစ်နောင်သည်အခါက၊ သည်ဆရာသည်ရွာသားတွေတို့၊ စည်ကားစွာသဒ္ဒါတိုးလို့၊ ဆယ်ကိုးထောင် ကျောင်းတွေဆောက်ရအောင်၊ ခန်းပေါက်စေ့များလူဗိုလ်၊ များပျိုသို့ဆော်ဩ။  

  

နဝကမ္ပံ မြောက်အောင်ပ၊ ပန်လျှောက်ကာခွင့်တော်ပေးပါဟု၊ ဘော်ကြေးငယ် ငွေဖြူနှင့်၊ လေးစတူဒီသာက၊ သူတကာလှူလာကြလို့၊ လာတလာဘ်မစဲပြီဘု၊ မုန့်ခဲဘွယ်အလီလီပ၊ မြတ်သာကီ ကပ္ပိယတွေတို့၊ ညီမျှစွာထုတ်ကာပေးလိုက်ပေါ့၊ ရုပ်သေးဒကာရင်းငယ်က၊ ဝါတွင်းမှီ အင်္ကျီချုပ်ချင်လို့၊ လက်အုပ်ချီ ပဏ္ဏာညောင်းရတော့၊ များပြန်လျှင်ကြားရန် မကောင်းမည်ကြောင့်၊ ကောင်းသာရုံ အတောင်တရာလောကတောင်းချင်ငဲ့၊ ကျောင်းကပိတ်ချော။

ခက်ဆစ်
------

၁။ လဇ္ဇီပေသလ = အရှက်အကြောက်တရားကို ထိန်းသိမ်းသူ။

၂။ ကာမ = သိက္ခာကာမ၊ ဣန္ဒြေကို စောင့်ထိန်းသူ။

၃။ သံဃဒါနံ = သံဃဒါနဆွမ်း။

၄။ နဝကမ္ပံ = နဝကမ္မ၊ ကိုးပါးသော အမှုကိစ္စ။

၅။ စတူဒီသာ = စတုဒီသာ၊ အရပ်လေးမျက်နှာ။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော ခေါင်းစဉ်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
**ရေကြောင်း လောင်စာဆီ စီမံခန့်ခွဲမှုစနစ်** (အင်္ဂလိပ်: Marine fuel management အတိုကောက် **MFM**) ဆိုသည်မှာ တိုင်းတာခြင်းများ (measuring)၊ ကြည့်ရှုလေ့လာခြင်းများ (monitoring) နှင့် လောင်စာဆီအသုံးပြုမှုကို အစီအရင်ခံခြင်းများ (reporting fuel usage) ကိုစောင့်ကြည့်လေ့လာပြီး လောင်စာဆီအသုံးပြုမှုလျှော့ချခြင်းများ၊ လုပ်ငန်းပိုင်ဆိုင်ရာများကို ပိုမိုတိုးတက်စေခြင်းများ၊ ကုန်သွယ်မှုတို့ကို ပိုမိုတိုးတက်စေခြင်းများ တိုဖြစ်ပေါ်စေသော စနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ရေကြောင်းတွင်အသုံးပြုသော လောင်စာဆီ ဈေးနှုန်းများပြားလာခြင်း နှင့် တစ်ကမ္ဘာလုံးရှိ သင်္ဘောများ၏ လောင်စာဆီများမှ ထွက်ရှိသော ညစ်ညမ်းမှုများ ပိုမိုတိုးပွားလာခြင်း တို့ကြောင့် MFM သည် ပိုမို အရေးပါလာတော့သည်။

ထိရောက်သော MFM တစ်ခုသည် 

* လောင်စာဆီ ဘယ်လောက်သုံးရမည်
* လောင်စာဆီ ဘယ်လောက်သုံးခဲ့သည်
* လောင်စာဆီများ အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် မည်သည့်အရာများကို အကျိုးသက်ရောက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်မည် နှင့်
* အကျိုးသက်ရောက်မှုများ မည်မျှဖြစ်ပေါ်နိုင်မည်

တို့ကို ထည့်သွင်း စဉ်းစားရမည်ဖြစ်သည်။

လောင်စာအသုံးပြုမှုကို ကိုယ်တိုင်တိုင်းတာခြင်း (manual methods of measuring fuel usage) ဆိုလိုသည်မှာ
လောင်စာဆီကန် (fuel tank) အတွင်းသို့ sounding တိုင်းတာခြင်းသည် ပုံမှန်အားဖြင့် လောင်စာဆီသုံးဆွဲမှု ပမာဏကို အတိအကျမပြောနိုင်ပေ။

* ဆိပ်ကမ်းဝင်ထွက်သော အချိန်များ
* အင်ဂျင်အမျိုးအစားများ
* အလုပ်လုပ်ပုံကွာခြားချက်များ
* လူတို့၏ အလုပ်လုပ်ရာတွင်ကွာခြားချက်များ

စသည်ကိစ္စများတွင် အတိအကျမပြောနိုင်ပေ။
လောင်စာဆီ အသုံးပြုပုံကို အတိအကျမသိပဲ လောင်စာဆီအသုံးပြုမှု အခြေခံတစ်ခုကို မရေးဆွဲနိုင်ပေ။ ထိုကဲ့သို့ လောင်စာဆီအသုံးပြုမှု အခြေခံမရှိပါပဲနှင့် MFM ကိုပုံဖော်ရာတွင် အဆင်ပြေလိမ့်မည်မဟုတ်ပေ။

MFM သည် သင်္ဘောပိုင်ရှင်များ (fleet owner) ကို အမှန်တကယ် အသုံးပြုသောလောင်စာဆီ နှင့် ဆက်စပ်၍ အသုံးပြုသော လောင်စာဆီများကို သိရှိစေသည်။ ဤသို့ဖြင့် လုပ်ငန်းများကို ပိုမိုအကျိုးရှိစေသည်။ ထိုမျှမက MFM သည် သင်္ဘောတို့၏ လောင်စာဆီအသုံးပြုမှုကို ပိုမို၍ သိရှိစေလာသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  International Maritime Organization Adopts Program to Control Air Emissions from Oceangoing Vessels
2. ↑  Clean Ports USA
3. ↑  UN-backed Efforts to Reduce Pollution
ရွှေကြာသိမ်စေတီသည် မြောက်ဦးမြို့၏အနောက်ဘက်တွင်ရှိသော စေတီပုထိုး များစွာထဲမှ တစ်ဆူဖြစ်သည်။ ယခုအခါ ဂူတော်မှာလည်းပြိုကျခဲ့ပြီး အောက်ခြေနံရံသာ ကျန်တော့သည်။ ဘုရားကိုမိုးပြီး သိမ်ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းထားသည်။ ဆင်းတုတော် ၈ပေ၈လက်မရှိသည်။ ရှေးအခါကလှပသော ကျောက်ဆစ်လက်ရာများရှိခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းများတွင် တွေ့ရသည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

မြောက်ဦး မြို့တည်နန်းတည် မင်းစောမွန်(အေဒီ ၁၄၃၀-၁၄၃၂)၏ မိဖုရားကြီးမှောက်တော်မင်းသမီးအတွက် ဆောက်လုပ်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤနေရာ ဤစံအိမ်တော်ကိုအမှီပြု၍ ၎င်းအနီးရှိ ကျောက်သားဂိတ်တံခါးကိုလည်း မှောက်တော်တံခါးဟုပင် ခေါ်ကြသည်။
နှစ်ပေါင်း၄၀ခန့်ကြာပြီးနောက် စံအိမ်တော်တွင်ပင် ဘစောဖြူဘုရင်(အေဒီ ၁၄၅၉-၁၄၈၂)၏ သမီးတော်တစ်ပါးဖြစ်သော စောရွှေကြာမင်းသမီးကို ဖွားတော်မူသည်။ စောရွှေကြာမင်းသမီးမှာ နောင်တွင်ရခိုင်မင်းသမီးဧချင်းအမည်ဖြင့် မြန်မာစာပေလောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သည်။ ဧချင်းအဖွဲ့စံ မင်းသမီးကလေးပင်ဖြစ်သည်။
ခရစ်နှစ်(၁၄၇၁)ခုနှစ်တွင် မင်းသမီးစောရွှေကြာသည် မိမိမွေးဖွားနေထိုင်ခဲ့ရာ စံအိမ်တော်ရာတွင် စေတီတစ်ဆူနှင့် ဂူကြီးတစ်ခု ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ထိုစေတီ အလှူရှင် မင်းသမီး၏ နာမည်ကို စွဲပြု၍ ရွှေကြာသိမ်စေတီ (သို့မဟုတ်) ရွှေကြာသိမ်ဘုရားဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

ရခိုင်မဟာရာဇဝင်ကြီး(ထွန်းရွှေခိုင်[မဟာဝိဇ္ဇာ])
**ခွေးခေါ်ရစ်ငှက်** (*Clamator jacobinus*) သည် ဥဩငှက်တစ်မျိုးဖြစ်၍ မိုးစောင့်ငှက်ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ခွေးခေါ်ရစ်ငှက် ကို လူသိမများလှချေ။ အာဖရိကတိုက်၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ သီဟိုဠ်ကျွန်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့တွင် ခွေးခေါ်ရစ်ငှက်ကို တွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ အပူပိုင်းဒေသတွင် ကျက်စား၍ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းမှ သာယာဝတီခရိုင်အထိ ပျံ့နှံ့စွာ နေတတ်သည်။ မေလမှ အောက်တိုဘာလအတွင်းသာ မြန်မာနိုင်ငံ၌ နေကြဟန်တူသည်။ ခွေးခေါ်ရစ်ငှက်သည် အလျား ၁၃ လက်မခန့် ရှိ၍ ခေါင်းတွင် နောက်ဖက်သို့ ခေါနေသော အမောက်ပါရှိသည်။ အပေါ်ပိုင်းမည်း၍ အောက်ပိုင်း ဖြူသည်။ အတောင်သည် အဖြူနှင့် အမည်းကျားနေပြီးလျှင် တို၍ ဝိုင်းသည်။ အမြီးမှာရှည်၍ အဖျားသွယ်သည်။ ပျံသည့်အခါ အားစိုက်၍ ပျံသန်းသကဲ့သို့ ထင်မှတ်ရသည်။

Near Kolleru Lake, အိန္ဒိယ
ရေကောင်းစွာရသော နေရာနှင့် သစ်ပင်အတော်အသင့် ထူထပ်သော လဟာပြင်များတွင် ကျက်စားတတ်၍ ပင့်ကူ၊ ပုရွက်ဆိတ်၊ ချေးထိုးပိုးနှင့် သစ်ရွက်အချို့ကို စားလေ့ရှိသည်။ အငြိမ်မနေဘဲ ဆူညံစွာ အော်တတ်၍ တစ်ကောင်နောက်တစ်ကောင် လိုက်နေတတ်သည်။ အော်သံမှာ ကျယ်လောင်၍ စူးရှပြီးလျှင် 'ခွေးခေါ်ရစ် ခွေးခေါ်ရစ်'ဟု အသံထွက်သယောင် ကြားရသဖြင့် မြန်မာတို့က ခွေးခေါ်ရစ်ဟု အမည်တွင်သည်။ ခွေးခေါ်ရစ်ငှက်သည် မေလနှင့် ဇွန်လများတွင် သားပေါက်သည်။ ကိုယ်ပိုင်အသိုက်မလုပ်ဘဲ စွေ့ငှက်၊ ဝါယောင်းငှက်တို့၏ အသိုက်များတွင် ဥ အုလေ့ရှိ၏။ ဥသည် ရှည်မျော၍ ထိပ် ၂ ဖက်စလုံး ပြားနေသည်။ ဥခွံမှာ ချောမွတ်၍ အပြာရောင် သန်းနေသည်။ ဥအရွယ်မှာ ပျမ်းမျှအလျား ဝ.၉၄ လက်မနှင့် ပြက် ဝ.၇၃ လက်မခန့် ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  BirdLife International (2012). "*Clamator jacobinus*". *IUCN Red List of Threatened Species* **2012**. IUCN. old-form url
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)
**ပြည်လုံးကပ်ကျော် ဦးပါရဲစေတီတော်** သည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ဟင်္သာတမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည့် စေတီတော် ဖြစ်သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်တွင် ဟင်္သာမြို့၏ အကြီးအကဲအဖြစ် ဦးပါရဲအား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဦးပါရဲသည် ဥဒိဿစေတီကို တည်ထားကိုးကွယ်လိုသဖြင့် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် အတန်ငယ် အကွာတွင် စေတီအရံလေးဆူနှင့် စေတီတော်ကြီးကို တည်ခဲ့သည်။ တည်ခဲ့သည့်အချိန်မှာ သက္ကရာဇ် ၁၁၆၄ ခုနှစ် ဖြစ်သည်။ စေတီတော်၏ ကုန်းတော်သည် လေးတောင်ခန့်သာ ကျယ်ဝန်းသည်။ စေတီတော်၏ ခြေရင်းတွင် ကန္ဓကုဋီတိုက် ၄ ဆောင် ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။

ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ
---------------------

ဦးပါရဲ၏ အဆက်အနွယ်ဖြစ်သည့် သမာဓိမြို့ဝန် ဦးမောင်မောင်ခနှင့် ဒါယကာများသည် အရံစေတီတော် ၈ ဆူ၊ ဂန္ဓကုဋီ ၈ တောင်တို့ကို တိုးတက်မွမ်းမံခဲ့ကြသည်။

ထို့နောက် ၁၃၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဒါယကာများသည် ဝေယျာဝစ္စဖွဲ့စည်းကာ ဂန္ဓကုဋီတိုက် ၈ ဆောင်ကို ထပ်မံ ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် စုစုပေါင်း ၁၆ ဆောင် ရှိခဲ့သည်။ စေတီတော်သည်လည်း ၁၆ မျက်နှာ စေတီတော် ဖြစ်ခဲ့သည်။

၁၃၂၀ ပြည့်နှစ်မှ စတင်ကာ ဧရာဝတီမြစ်ရေတိုက်စားမှုမှ ကာကွယ်ရန် ကမ်းဆည်ခဲ့ကြသည်။

အတိုင်းအတာများ
--------------

စေတီတော်၏ ပန်းတင်ခုံ အကျယ်တစ်ဖက်လျှင် ၉၄ တောင် ၂ မိုက်၊ ဖိနပ်တော် အကျယ် ၂၇ တောင်၊ ဉာဏ်တော် ၄၉ တောင် ၂ မိုက် ရှိသည်။

ဘွဲ့တော်
--------

၁၂၉၉ ခုနှစ်တွင် စေတီတော်သို့ မန္တလေးတောင်မှ ရသေ့ကြီး ဦးခန္တီ ကြွရောက်လာခဲ့သည်။ ထို့နောက် စေတီတော်၏ ဘွဲ့တော်ကို "ဦးပါရဲစေတီတော်" ဟု မှည့်ခဲ့သည်။ ကုန်းတော်ကိုလည်း ထပ်မံဖို့ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4 5  လှသမိန် (ဧပြီ ၁၉၆၈)။ *မြန်မာနိုင်ငံတခွင် ဘုရားသမိုင်းပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: မဟာဝိဇ္ဇာစာပေ။ pp. ၂၉၀၊ ၂၉၁။
**ဆွေးတပူပင်တို့အရှင်** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

သုံးဆယ်မြို့ မောင်းထောင်တိုက်တွင် သီတင်းသုံးတော်မူနေသည့် မောင်းထောင်ဆရာတော်သည် မောင်းထောင်သို့ သိမ်သမုတ်ရန် လာမည်ဟု အမိန့်ရှိ၏။ သို့သော် မကျန်မာကြောင်း တဖန် မိန့်၏။ ထို့နောက် ရက်အနည်းငယ်အတွင်း စာတစ်စောင်ရောက်လာရာ ရွာသားများက ကျန်းမာပြီအထင်နှင့် ဖွင့်ကြည့်သည့်အခါ ပျံလွန်တော်မူကြောင်းသိရသဖြင့် ဒါယကာ၊ ဒါယကာမများ သောက ဖြစ်ကြသည်ကို ဖွဲ့ဆိုထားသည်။

ဆွေးတပူပင်တို့အရှင်
-------------------

ကပ်ကမ္ဘာတည်စေဘို့၊ ရပ်ရွာမြေမြတ်ဌာနဝယ်၊ ဗန္ဓသိမ် သမိုက်အုံးမည်ဟု၊ တိုက်ကုန်းမြေရွှေသာကိုရွယ်ရက်နှင့်၊ သုံးရွှေဆယ်မြို့ဒေသတွင်မှ၊ ဆုံးမရဏာကြွပျော်နတ်ခွင်။  

  

ခန္ဓာဝယ်ဘယာညှဉ်းသည်ဟု၊ ဆရာတော်မမာတဲ့ သတင်းငယ်ကြောင့်၊ ထမင်းတောင်မျိုမကျနိုင်ဘူး၊ ငိုရမှာခက်ဘိတောင်းပ၊ ရွှေမောင်းသူ ရွှေတောင်သားတို့၊ သာကီဝင်မာပြီကြားချင်လို့၊ ရထားလာလူကြုံလင့်ကြ၊ နားစွင့်ရပ်ပင်။  

  

သေအချာ ကြေညာလိုက်အောင်ပ၊ စာတိုက်မှာထည့်ကာပေးသော်ကြောင့်၊ ညာကျေးမြေ ရွှေတောင်သို့ရောက်လာတော့၊ မာလောက်ပြီ မေတ္တာစိတ်ကယ်နှင့်၊ စာအိတ်ကိုဖွင့်ကာလှပ်လို့၊ အလွှာကိုတခါဖတ်လိုက်တော့၊ မတ်ဘတ်ပင်မှိုင်သူမှိုင်နှင့်၊ ထိုင်သူထိုင် ငေးသူငေးပ၊ ငိုကျွေးကာမျက်ရည်စတွေနှင့်၊ ဆွေးတလို့လွန်ပူပင်၊ လူရှင်စုံဗျာကြီး။  

  

သာသနာပိုင်ဖြစ်တော်မူတဲ့၊ ပြိုင်မတူထေရ်နှစ်ပါးတို့၊ စည်ကားအောင်တိုင်းပြည်မပေငဲ့၊ နေလနှစ်သွယ်ကွယ်သည်နောက်၊ ဂြိုဟ်သောကြာပမာနှုံးသင့်ငဲ့၊ မြို့သုံးဆယ်နယ်မှာ ပျော်သည့်၊ ဆရာတော်ပုဂ္ဂိုလ်ရှိတော့၊ ဂိုဏ်းဝေပုံတိုင်းပြည်ကုန်သိနိုင်ငဲ့၊ ဝုတိကာ ဝညာဉ်ပြောင်းသောကြောင့်၊ ရွာမောင်းမြေ၊ ရွှေထောင်းကျေးမှာဖြင့်၊ ဘုရားသာသနာ၊ တဇအညှာသေးချည်းပေါ့၊ အဝေးခွင်ရာမဉ်သုံးတွင်မှ၊ ပျံတော်မူ၊ ကံတော်ဆုံးလေခြင့်၊ နယ်လုံးကုန်မျက်ရည် ဥတွေနှင့်၊ ရင်ထုကာ ငိုလို့မောကြ၊ သမုဒယာ ကရုဏာ သဘောငယ်ကြောင့်၊ မုဒိတာ ဥပေက္ခာ မစောနိုင်ဘု၊ သောကလောင်မီး။

ခက်ဆစ်
------

၁။ ဗန္ဓသိမ် = မြဲမြံသောသိမ်။

၂။ နေလနှစ်သွယ် = မြန်မာဘုရင်အရှင်နှစ်ပါး။

၃။ ရာမဉ်သုံး = ရမညတိုင်းမွန်သုံးရပ်။

၄။ သမုဒယ = တွယ်တာခြင်း။

၅။ ကရုဏာ = သနားခြင်း။

၆။ မုဒိတာ = ဝမ်းမြောက်ခြင်း။

၇။ ဥပေက္ခာ = လျစ်လျူရှုခြင်း။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
ယောက်ျားမင်းသမီး **ဦးအောင်ဗလ**ခေါ် မယ်အောင်ဗလသည် မြန်မာဇာတ်သဘင်လောကတွင် အထူးပင် အတုယူလေးစားခြင်းခံရသော ပြည်သူ့ အသည်းစွဲ အနုပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။

အောင်ဗလကို မကွေးတိုင်းအတွင်း ဧရာဝတီမြစ်အနောက်ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိသော ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့ မြောက်ပိုးတန်းရပ်ကွက်တွင် (၁၂၄၄)ခုနှစ် တပေါင်းလဆန်း (၁၃) ရက် တနင်္ဂနွေနေ့ နံနက် တစ်ချက်တီးအချိန်တွင် ဖွားမြင်သည်။ ဖခင်မှာ ကန်တော်ရွာသား ရုပ်သေးဆရာ ဦးလူကြီးဖြစ်၍ အမိမှာ ဒေါ်မယ်ပွင့် ဖြစ်သည်။ ဦးလူကြီးနှင့် ဒေါ်မယ်ပွင့်တို့တွင် သားကြီးကိုစံထွန်းဦး၊ သမီး မသင်းအုံ၊ မသင်းပုံတို့ကို ဖွားမြင်ပြီးနောက် သားငယ်အောင်ဗလကို ဖွားမြင်သည်။

ငယ်ဘဝ
-----

အောင်ဗလ ခြောက်နှစ်သားအရွယ်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးလူကြီး ကွယ်လွန်သဖြင့် မိခင်ဖြစ်သူက ဆား၊ ငါးပိ စသည့် ရောင်းဝယ်လုပ်ကိုင်၍ သားဖြစ်သူကို ကြီးပြင်းအောင်မွေးမြူလေသည်။ သားငယ်အောင်ဗလအား အရွယ်ရောက်သော် ဘုန်းကြီးကျောင်းသို့ပို့အပ်၍ စာပေသင်ကြားစေသည်။ အောင်ဗလသည် အတီးအမှုတ် အကအခုန် ဝါသနာပါသည့် အလျောက် ကျောင်းသားဘဝကပင် ဂီတနှင့် သဘင်ပညာကို လိုက်စားခဲ့လေသည်။ ဦးလေးတော်သူ အရပ်သားဦးထွန်းဝထံတွင် ဗုံရှည်နှစ်လုံးအတီးသင်၊ အကသင်၍ အရပ်ယိမ်းများတွင် ပါဝင်ကပြလေ့ရှိသည်။ ဆရာဘုန်းတော်ကြီး ဦးလင်္ကာထံတွင် အပြေအဆို အငိုမှအစ လေ့လော သင်ကြား လိုက်စားခဲ့သည်။

(၁၀)နှစ်သားအရွယ်ခန့်မှစ၍ ဇာတ်သဘင်လောကသို့ဝင်ကာ မိခင်အား လုပ်ကျွေးပြုစုသည်။ ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့တခွင် ကျေးရွာစဉ်များမှ ဘုရားပွဲ၊ နတ်ပွဲ၊ အလှူပွဲများတွင် အောင်ဗလမပါလျှင် ပွဲမဖြစ်သလောက်ပင် လူကြိုက်များခဲ့သည်။

သဘင်သည်ဘဝ
---------

အောင်ဗလသည် နာမည်ကြီးမင်းသမီး မထွေးလေးထံမှ အဆို၊ အငို၊ အက သင်ခဲ့ဖူးသည်။ ရွှေရင်ဆို့ရုပ်သေးမင်းသမီးကြီး ဦးရွှေဖောင်၊ ဦးဖိုးကွန်းတို့ထံမှလည်း အပြော၊ အဆို၊ အငို၊ အမူအရာမှအစ သင်ကြား ပညာယူခဲ့သည်။

မင်းသားကိုသန်းဆိုသူနှင့် တွဲကစဉ်က မြေဝိုင်းအနိမ့်သဘင်အဖြစ် ကပြခဲ့ရသည်။ အောက်နယ်သို့ဆင်းခဲ့ရာ ဟင်္သာတရောက်သောအခါ တွဲဖတ်ကပြရန် မင်းသမီး ကောင်းကောင်းရှာရန် ဟင်္သာတမြို့သို့ ဆိုက်ရောက်လာသော ဦးဘိုးစိန်နှင့် တွေ့ကြလေသည်။ အောင်ဗလနှင့်အတူ နာမည်ကျော်လူပြတ် ကြုံတိုင်း၊ ဆင့်ဆံ၊ ကျော်ဇံ စသည်တို့လည်း ပါလာလေသည်။ အောင်ဗလနှင့် ဘိုးစိန်တို့ အတွဲသည် ဘက်ညီလှသဖြင့် နာမည်ထွက်လာလေသည်။

တွဲကခဲ့သောမင်းသားများမှာ ဦးဘိုးစိန်အပြင်၊ ဦးစိန်ကတုံး၊ ဦးချစ်စရာ၊ ဦးစိန်ခို၊ ဧရာဝဏ် ဦးတင့်ကြီး၊ ဦးစိန်အုပ်၊ မောင်ထွန်းကြိုင်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ အောင်ဗလသည် (၁၂၇၅) ခုနှစ်တွင် စိန်ကတုံးနှင့် တွဲကသည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

၁၂၇၅ ခုနှစ် မန္တလေးသို့ ဇာတ်ရွှေ့သွားရာ ဥပုသ်ကုန်း ပွဲစားကြီး ဦးဘိုးဆုံအိမ်တွင် ခေတ္တနေ၍ ကွမ်းခြံအရပ်တွင် တိုက်ငှားကာ ဇာတ်နားနေစဉ် မန္တလေး၊ရန်ကုန်တို့မှ သမားအကျော်အမော်တို့ကို ပင့်ခေါ်ကုသ ပါသော်လည်း တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော်(၁၀) ရက် စနေနေ့ညနေ (၅) နာရီခွဲအချိန်တွင် မန္တလေးမြို့၌ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်သည်။

ကိုးကား
-------
**ငါးပတ်**သည် မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်း၌၎င်း၊ မြစ်၊ ချောင်း၊ အင်း၊ အိုင်များ၌၎င်း ကျက်စားသည့် အသားစား ငါးမျိုး ဖြစ်သည်။ အာရှတိုက်၊ အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများတွင်လည်း တွေ့ရှိရသည်။ ပါဏဗေဒအရ 'ဝေါလာဂိုးနီးယားအတ္တူ'ဟု ခေါ်သည်။ အသားစားကြူးလှသဖြင့် ငါးပတ်ကို ငါးမန်းနှင့်နှိုင်း၍ 'ရေချိုငါးမန်း'ဟု ခေါ်ကြသည်။ ငါးပတ်ကိုယ်သည် ရှည်၍ ပြား၏။ ကျောသည် တစ်ဖြောင့်တည်းရှိ၍ နှာတံမှာ ရှည်၏။ ပါးစပ်ပေါက်ကျယ်၍ အောက်မေးသည် ရှေ့သို့ အနည်းငယ်ငေါထွက်နေ၏။ နှုတ်ခမ်းမွေးလေးပင်ပါရာ အထက် နှစ်ပင်သည် အောက်နှစ်အပင်ထက်ပို၍ ရှည်၏။ တစ်ခုတည်း ရှိသော ကျောဆူးတောင်သည် ရှေ့ကျကျပေါက်၍ ယင်း၌ ဆူးရိုးမပါချေ။ စအိုဆူးတောင်သည် အလွန်ရှည်ပြီး၊ အမြီးရင်း နားတွင် အဆုံးသတ်သည်။ အမြီးထိပ် ၂ ခုမှာ ဝိုင်းနေသည်။ ငါးပတ်၏ အရောင်မှာ နှာထိပ်မှ အမြီးတိုင် အောင် ကျောရိုးတစ်လျှောက်တွင် မွဲပြာရင့်ရောင်ဖြစ်၍ အောက် ပိုင်းတွင်မူ အရောင်အနည်းငယ်ဖျော့သွားသည်။ ငါးပတ်၏ ကိုယ်အရှည်သည် ၆ ပေအထိ ရှိသည်။ ငါးပတ်ကို ဟင်းလျာ အဖြစ် စားသုံးကြသည့်အပြင် ငါးပိလုပ်ရန်လည်း အသုံးချကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Ng, H.H. de Alwis Goonatilake, S. Fernado, M. & Kotagama, O. (2019). "*Wallago attu*". *The IUCN Red List of Threatened Species* **2019**. IUCN.
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)
**ဝိန်းမာ့ခ်ရွန်နီ** (၁၉၈၅ အောက်တိုဘာ ၂၄ မွေး) သည် အင်္ဂလိပ် ဘောလုံးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ပရီးမီးယားလိဂ် ကလပ်အသင်း မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက် နှင့် အင်္ဂလန် ဘောလုံးအသင်းတို့တွင် ရှေ့တန်းတိုက်စစ်မှူးနှင့် အသင်းခေါင်းဆောင်အဖြစ် ကစားသူ ဖြစ်သည်။ သူသည် ကစားသမားသက်တမ်းတစ်လျောက် ရှေ့တန်းတိုက်စစ်မှူးအဖြစ် အများဆုံးကစားခဲ့ပြီး တစ်ခါတစ်ရံ ကွင်းလယ်တိုက်စစ်နေရာတွင်လည်း ကစားရသည်။

အသက် ၉ နှစ်အရွယ်တွင် အဲဗာတန် လူငယ်အသင်းသို့ ရောက်ရှိပြီး ၂၀၀၂ ခုနှစ် အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ်တွင် သူ၏ ပထမဆုံး ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ကစားပွဲတစ်ခုတွင် ပွဲထွက်ကစားခဲ့သည်။ အဲဗာတန်အသင်းတွင် ၂ ရာသီ ကစားခဲ့ပြီး ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက် အသင်းသို့ ပေါင် ၂၅.၆ သန်းဖြင့် ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ရွန်နီသည် ယူနိုက်တက်အသင်းနှင့် ပရီးမီးယားလိဂ်ဖလား ၅ကြိမ်၊ ချန်ပီယံလိဂ်ဖလား ၁ ကြိမ်၊ ဖီဖာကမ္ဘာ့ကလပ်ဖလား ၁ကြိမ်၊ လိဂ်ဖလား ၂ကြိမ် ရရှိထားသည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ယူနိုက်တက်အသင်းအတွက် သူ၏ ဂိုး ၂၀၀ မြောက်ကို သွင်းယူနိုင်ခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် ၂၂၄ ဂိုးအထိ သွင်းယူထားနိုင်ပြီး ယူနိုက်တက်အသင်း၏ တတိယမြောက် ဂိုးအများဆုံးသွင်းသူနေရာတွင် ရပ်တည်နေသည်။

သူသည် လူကြီးအသင်းတွင် ၂၀၀၃ ခုနှစ်မှ စ၍ နိုင်ငံတကာအဆင့်၌ စတင် ကစားခဲ့သည်။ သူသည် ယူအီးအက်ဖ်အေ ယူရို ၂၀၀၄ တွင် ကစားခဲ့ပြီး ၄ ဂိုးမျှ သွင်းခဲ့သည်။ ထိုပြိုင်ပွဲ၏ အသက်အငယ်ဆုံး ဂိုးသွင်းသူလည်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် အင်္ဂလန်ဘောလုံးအသင်း အတွက် မကြာခဏ ရွေးချယ်ခံရလေ့ ရှိပြီ: ၂၀၀၆ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၀ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ဖလားတွင် ပါဝင် ကစားခွင့် ရရှိခဲ့သည်။ ရွန်နီသည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၏ အကောင်းဆုံး ဘောလုံးသမား ဆုကို ၂၀၀၈ ခုနှစ် နှင့် ၂၀၀၉ ခုနှစ်တို့တွင် ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ မတ်လတွင် သူသည် နိုင်ငံတကာဖလား ၇၀ ခု ကို ရရှိခဲ့ဖူးပြီး နိုင်ငံတကာ ပြိုင်ပွဲများတွင် ဂိုးပေါင်း ၂၆ ဂိုးမျှ သွင်းခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင်ကစားသမားဘဝမှ အနားယူပြီးနောက် အင်္ဂလန်ချန်ပီယံရှစ်ကလပ် ဒါဘီကောင်တီ အသင်း၏နည်းပြအဖြစ်တာဝန်ယူ ကိုင်တွယ်လျက်ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Wayne Rooney။ Manchester United F.C.။  7 July 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Legends-Official Manchester United Website။ *manutd.com*။ Manchester United FC။  3 March 2009 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။

ပြင်ပလင့်ခ်များ
---------------

* Official Website
* Wayne Rooney profile ManUtd.com
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

"ပြုသူသည်ပင် ခံစားသူဖြစ်၏" ဟူသော အစွန်းတစ်ခု၊ "ပြုသူကတစ်ပါး ခံစားသူကတစ်ခြား" ဟူသောအစွန်းတစ်ခု၊ ဤအစွန်းနှစ်ခုဖြင့် ပြဿနာမေးလျှောက်သော အညတရပုဏ္ဏားအား ဘုရာရှင်က ယင်းအစွန်းနှစ်ပါးတို့၏ အလယ်အားဖြင့် ကြောင်းကျိုးဖြစ်ပုံ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်အနုလုံ နှင့် ကြောင်းကျိုးချုပ်ငြိမ်းပုံ "ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပဋိလုံ ဒေသနာတော်တို့ကို ဟောတော်မူရာ အညတရဗြာဟ္မဏက သဘောပေါက်နားလည် သွားပြီး ဘုရားရှင်ထံ၌ ဥပါသကာအဖြစ် ခံယူသွားပုံကို ဟောပြသည့်သုတ်။

---

ဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူပြီးသည်ရှိသော် သတိပဋ္ဌာန်တရားလေးပါးကို ပွားများခြင်း၊ ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုခြင်းကြောင့် သူတော်ကောင်းတရား ကြာရှည်စွာ တည်ရှိနိုင်ပုံနှင့် သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးကို မပွားများခြင်း၊ ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာမပြုခြင်းကြောင့် သူတော်ကောင်းတရား ကြာရှည်စွာ မတည်တံ့နိုင်ပုံကို ဟောပြသည့်သုတ်။

---

အညတရဗြာဟ္မဏက ဘုရားရှင်အား "တရားတော်သည် အဘယ်မျှလောက်သော အတိုင်းအတာအားဖြင့် သန္ဒိဋ္ဌိက၊ အကာလိက၊ ဧဟိပဿိက၊ ဩပနေက၊ ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗာ ဝိညူဟိ-ဖြစ်ပါသနည်း" ဟု မေးလျှောက်သဖြင့် ဘုရားရှင်က "ရာဂ, ဒေါသ, မောဟ-ရှိသူများသည် ယင်းရာဂ, ဒေါသ, မောဟတို့ ဖိစီးနှိပ်စက်အပ်, ယင်းရာဂ စသည်တို့ဖြင့် (စွဲမြဲစွာယူအပ်, မှားမှားယွင်းယွင်းသုံးသပ်) သိမ်းယူအပ်သော စိတ်ရှိကြသဖြင့် မိမိ သူတပါးနှစ်ဦးသားတို့ ဆင်းရဲရန် ကြံစည်အားထုတ်ကြပုံ၊ စိတ်ဆင်းရဲခြင်း နှလုံးမသာယာခြင်းကို ခံစားကြပုံ၊ ဒုစရိုက်ဆယ်ပါးကို ပြုလုပ်ကြပုံ၊ မိမိ သူတပါး နှစ်ဦးသားတို့၏ အကျိုးစီးပွားများကို အမှန်အတိုင်း မသိနိုင်ကြပုံ၊ ယင်းရာဂ စသည်တို့ကို ပယ်ပြီးသည်ရှိသော် ထိုကဲ့သို့ အားမထုတ်ကြ၊ မခံစားကြရတော့ပုံ၊ ဒုစရိုက်များကို မပြုလုပ်ကြတော့ပုံ၊ မိမိ သူတစ်ပါးနှစ်ဦးသားတို့၏ အကျိုးစီးပွားကို အမှန်အတိုင်း သိနိုင်ကြပုံတို့သည် တရားတော်၏ သန္ဒိဋ္ဌိက၊ အကာလိက၊ ဧဟိပဿိက၊ ဩပနေယိုက၊ ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗော ဝိညူဟိ" ဖြစ်သည်ဟု ဟောပြသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၁၊၃၀၃။ သံ၊မြန်၊၁၊၂၉၁။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၇၀။ သံ၊ဋီ၊၂၊၈၉။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-နိဒါနသံယုတ္တ၊ ၅-ဂဟပတိဝဂ္ဂ၊ ဆဋ္ဌသုတ်။
2. ↑  -သံ၊၃၊၁၅၁။ သံ၊မြန်၊၃၊၁၅၆။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၃-သတိပဋ္ဌာနသံယုတ္တ၊ ၃-သီလဋ္ဌိတိဝဂ္ဂ၊ ပဉ္စမသုတ်။
3. ↑  -အံ၊၁၊၁၅၅-၇။ အံ၊မြန်၊၁၊၁၇၄-၆။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၄၁။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ တိကနိပါတ၊ ဒုတိယပဏ္ဏာသက၊ (၆)၁-ဗြာဟ္မဏဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။
4. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**အားနွဲ့လို့ခွေ** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

၁၂၇၃ ခုနှစ် ဂြိုဟ်အသွားအလာအရ စပါးပေါမည့်အကြောင်း ဖွဲ့ဆိုထားသည်။

အားနွဲ့လို့ခွေ
--------------

အင်္ဂါဂြိုဟ်အစဉ်ထာဝရက၊ နှစ်မာသစီ၊ တရာသီတွင် နားနေကြ၊ နှေးအကြာ၊ ရှေးအခါသို့မသွားပြီဘူ့၊ လေးငါးလထုံ၍နေ။  

  

မိဿေခွင် ထိပ်ဗွေတွင်တခါစုပါလို့၊ ရာဟုဂြိုဟ်စနေနှင့် တွေးသည့်ကြာသပတေးဂြို်ဟ်၊ အောက်ခွင်ကပိတ်သော်ကြောင့်၊ တစိတ်မြေတဒေသသို့၊ မေဃမိုးရေရှားရှာသတဲ့၊ မလောက်နိုင်အောင်၊ အောက်ခရိုင်သားတို့၊ စပါးဆန်အညာမှာသဲ့လာကြ၊ အားနွဲ့လို့ခွေ။  

  

ထာဝစဉ်ရမဉ်တိုင်း မှာဖြင့်၊ ပြင်လှိုင်းရေဗွေသမုတ်တို့က၊ လေသုတ်ကာရွာတဲ့မိုးကြောင့်၊ ရတနာမျိုးစုံလို့၊ လိုမရှားသည့်ပြင်၊ စပါးဆန် အလွန်ပေါသော်လဲ၊ ဥရောပတိုင်းဌာနရယ်က၊ ဝိုင်းလာကြရှုတ်လို့ပွေ၊ တလုပ်ပြေ လွန်ကြူး။  

  

စပါးဆန်စားရန်ဘို့က၊ တချို့ပိုသူပိုနှင့်၊ လိုသူလိုလူဗိုလ်အများတို့၊ တရားဓမ္မာနှင့်၊ သနားမညှာ၊ အားမနာတတ်သူက၊ ငါးမတ်တိုင်တင်သူတင်ကြ၊ နဂါးနတ်ဆင်၊ ဂြိုဟ်ရာဟုတို့၊ ဖရဲဖရို၊ နှစ်ကွဲဂြိုဟ်မစုပေဘု၊ ဂုရုဂြိုဟ်တခွင် ရွေ့နှင့်ပေါ့၊ ခြင်္သေ့ရှေ့ကိုအမှန်တက်ပေါ့၊ သင်္ကြန်ရက်အတာကောဇောပြောင်းမိတော့၊ သတ္တဝါပေါင်းလူ၊ ဇမ္ဗူဒိပ် တွင်မှ၊ စပါးဆန်၊ စားရန်မထိတ်ကြပါနှင့်၊ ငါးစိတ်ပင်ခြင်သူတမျိုးငဲ့ပြင်၊ မြောက်ပြည်မှာ ခြောက်ပြည်ထိတိုးပါလိမ့်၊ ကိုးသန်းမြေကူး။

ခက်ဆစ်
------

၁။ နှစ်မာသ = နှစ်လ။

၂။ ထုံ၍နေ = မိယထုံကျင့်၍ နေ၏။

၃။ မဿေခွင် = မိဿရာသီခွင်။

၄။ ရာမဉ်တိုင်း = ရာမညတိုင်း၊ မွန်ပိုင်းသုံးရပ်။

၅။ တလုပ်ပြေ = တရုတ်ပြည်။

၆။ ဇမ္ဗူဒိပ် = ဇမ္ဗူဒီပါတောင်ကျွန်း။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------