recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
| **၁၉၀၂** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇန်နဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၈၈၃** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇန်နဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
Emblem of the Spanish Inquisition (1571)
လူ့မိစ္ဆာများအားနှိမ်နှင်းရန် ရောမကက်သ 
လစ်ခရစ်ယာန်ဂိုဏ်းက ဖွဲ့စည်းထားသော ခုံရုံးကို အင်ကွီဇီးရှင်း 
ဟုခေါ်သည်။ ဥရောပတိုက်၌ ၁၃ ရာစုနှစ်အတွင်း မိမိတို့ရိုးရာ 
အစဉ်အဆက် သက်ဝင်ယုံကြည်ခဲ့သော အယူဝါဒမှ အခြား 
အယူဝါဒသို့ပြောင်းလဲသူများ ပေါများခဲ့ရာ ထိုအယူဝါဒ ပြောင်း 
လဲမှုများကို ကာကွယ်တားမြစ်ရန်နှင့် စစ်ဆေးရန်အလို့ငှာ 
ရောမကက်သလစ်ဂိုဏ်းမှ အင်ကွီဇီးရှင်းခုံရုံးဟူသောအမည်ဖြင့် 
အထူးခုံရုံးတစ်ခုတစ်ကို ဖွဲ့ထားခဲ့၏။ 

တတိယအင်နိုးဆင့်အမည်ခံ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးလက် 
ထက်က အယူဝါဒပြောင်းလဲသူများ ရှိမရှိစုံစမ်းရန် ပြင်သစ် 
နိုင်ငံတောင်ပိုင်းသို့ အထူးကိုယ်စားလှယ်တော်များ စေလွှတ်ခဲ့ဖူး 
၍ ထိုသို့အယူဝါဒပြောင်းလဲမှုကို နှိမ်နှင်းရန်အတွက် ဒိုမီနီကန် 
ဖရိုင်ယာအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ စတုတ္ထအင်နိုးဆင့် ပုပ်ရဟန်း 
မင်းကြီးလက်ထက်တွင် အင်ကွီဇီးရှင်းခုံရုံးကို ကျနစွာဖွဲ့စည်းပြီး 
လျှင် ဒိုမီနီကန်ဘုန်းတော်ကြီးများအား ကြိုးကိုင်အုပ်ချုပ်စေခဲ့ 
၏။

အင်ကွီဇီးရှင်းခုံရုံးသည် ခရိုင်တစ်ခုသို့ရောက်သွား 
သောအခါ ထိုခရိုင်ရှိ ခရစ်ယာန်ဂိုဏ်းအုပ်ဘုန်းကြီးနှင့် ခရိုင် 
အရာရှိများက ကူညီရ၏။ အယူဝါဒပြောင်းလဲသော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ 
များကို ခုံရုံးသို့လာရောက်ဖြောင့်ဆိုရန်အတွက် တစ်လအချိန် 
ပေး၏။ ထိုအချိန်ကုန်ဆုံး၍ ရုံးတင်စစ်ဆေးသောအခါ သက် 
သေများ၏အမည်တို့ကို လျှို့ဝှက်ထားသော်လည်း တရားခံသည် 
သူနှင့်မသင့်မြတ်သောသူများ၏ စာရင်းကိုလျှို့ဝှက်စွာ တင်သွင်း 
နိုင်၏။ ထိုသူများအားတစ်ဖက်မှ သက်သေခံခွင့်မပြုချေ။ သို့ 
သော် ထိုခေတ်ရာ ဇဝတ်မှုများတွင် လုပ်လေ့လုပ်ထရှိသကဲ့သို့ 
တရားခံများထံမှ ဖြောင့်ဆိုဝန်ခံချက်ရစေရန် ည|ဉ်းပန်းမေးမြန်း 
သောနည်းများကိုလည်း အသုံးပြုတတ်ကြ၏။ ပြစ်မှုထင်ရှားသူ 
များအား အမည်ကိုထုတ်ဖော်၍ အတိအလင်းကျေညာပြီးလျှင် 
ငွေဒဏ်၊ ထောင်ဒဏ်တစ်သက်မှစ၍ မီးတင်ရှို့သောသေဒဏ် 
အထိ အပြစ်ပေးစီရင်လေသည်။ 

တစ်ဆယ့်ငါးရာစုနှစ်အတွင်းက စပိန်နိုင်ငံတွင် ထိုခုံရုံး 
မျိုးအထူးခေတ်စားခဲ့၍ တရားသူကြီးချုပ် တစ်ဦးကိုပင် ခန့် 
ထားစစ်ဆေးစေခဲ့၏။ ထိုအချိန်သည်ကား ဖာဒီနန်ဘုရင်နှင့် 
အစ္စဗဲလာဘုရင်မတို့ အုပ်စိုးချိန်ဖြစ်လေသည်။

တစ်ခါတစ်ရံတွင် အယူဝါဒပြောင်းလဲမှုကိုဘန်းပြကာ 
ကိုယ်ရေးနှင့် နိုင်ငံရေးကိစ္စများအတွက် ရန်သူတို့အား လက်စား 
ချေရန် အင်ကွီးဇီးရှင်းခုံရုံးကို အသုံးပြုတတ်သဖြင့် မသန့်မရှင်း 
ဖြစ်ခဲ့၏။ စပိန်နိုင်ငံ၌ ထိုခုံရုံးမျိုးသည် ၁၈၂ဝ ပြည့်နှစ်သို့ 
တိုင်အောင် တစ်နည်းတစ်ဖုံအားဖြင့်ရှိနေခဲ့လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅)
ဂီတလောကတွင် ကိုမြကြီးဟု ထင်ရှားကျော်ကြား လူကြိုက်များခဲ့သော နိုင်ငံကျော်တေးသံရှင် **ဦးမြကြီးခေါ် ဦးမြဟန်**ကို ၁၉၂၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၀)ရက်နေ့၌ အဖဦးဆင်၊ မိခင်ဒေါ်မွှေးတို့က ရန်ကုန်မြို့၊ ပုဇွန်တောင်မြို့နယ် ရေကျော် အိုးဘိုးရပ်ကွက်တွင် မွေးဖွားသည်။

ငယ်ဘဝ
-----

ဖခင်ဖြစ်သူသည် စိန်ပေါလ်ကျောင်း (ယခု အခြေခံပညာ အထက်တန်း(၆)၊ ဗိုလ်တစ်ထောင်)မှ အထက်တန်းပြဆရာဖြစ်သည်။ မိခင်သည် ဆေးပြင်းလိပ်ခုံပိုင်ရှင်ဖြစ်သည်။ ဦးမြကြီးသည် အလုံမြို့နယ် ကူရှင်ကျောင်း(ယခု အထက (၄) အလုံ)တွင် ပညာသင်ကြားသည်။ ထိုကျောင်းမှ (၁၀)တန်းအောင်ပြီး တက္ကသိုလ် ဥပစာအပိုင်း(က)အထိ ပညာဆက်လက်သင်ယူခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဝါသနာကြီးလှသော တေးဂီတလောကသို့ ခြေချသည်။ ဦးမြကြီးသည် ဂီတပညာများကို ဂီတပညာရှင် ဆရာမကြီး (ဒေါ်)မကြည်အောင်၊ ဂီတာစိမ်းမောင်၊ တက္ကသိုလ်စိုးတို့ထံတွင် စတင်ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်များသည် ကိုမြကြီး၏ ဂီတအနုပညာ လက်ဦးဆရာများ ဖြစ်သည်။

အမှုထမ်းဘဝ
----------

ကိုမြကြီးသည် အစိုးရအမှုထမ်းဘဝဖြင့်လည်း ကျင်လည်ခဲ့ရာ ကောက်ပဲသီးနှံရုံးဟု ခေါ်ကြသော S.A.M.B ရုံးတွင် အငယ်တန်းအရာရှိတစ်ဦးအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် လုပ်သက်ပြည့်ဖြင့် အလုပ်မှ အငြိမ်းစားယူ၍ ဂီတအနုပညာနယ်ပယ်သို့ လုံးဝဥဿုံဝင်ရောက်သည်။

ဂီတအနုပညာနယ်ပယ်
---------------

ကိုမြကြီး ပထမဆုံးပါဝင်သီဆိုခဲ့သော သီချင်းမှာ "**ပန်းမဉ္စူ**" သီချင်းဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ကိုမြကြီးသည် တက္ကသိုလ်စိုးရေးစပ်သော "**မေ**" သီချင်းဖြင့် ဂီတလောကတွင် "**အဆိုတော်မြကြီး**"အမည်ကို စတင်ရယူသည်။ အဆိုတော် ကိုမြကြီးဟူသော အမည်သည် ဓာတ်ပြားခေတ်ကာလက ထိပ်ဆုံးနေရာတွင် ရှိခဲ့သည်။ ဆူပါဟိုက် ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီ၊ ပဒေသာမျိုးလှိုင် ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီ၊ လွတ်လပ်ရေး ခွေးတံဆိပ် ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီတို့နှင့် ကိုမြကြီးသည် သူ့သီချင်းများကို ဓာတ်ပြားပေါင်းများစွာ သွင်းခဲ့ရပြီး ဓာတ်ပြားခေတ်က ကိုမြကြီး၏ ဓာတ်ပြားရတေးသီချင်းများသည် အရောင်းအသွက်ဆုံးဈေးကွက်ဝင် ဓာတ်ပြားများဖြစ်ခဲ့သည်။ ကိုမြကြီးသည် လက်တီးတူရိယာများဖြစ်သော ဒုံမင်းနှင့်မယ်ဒလင်ကိုလည်း ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင်စွာ တီးခတ်နိုင်သည်။ ကိုမြကြီးသည် ရုပ်ရှင်ပြဇာတ်လောကမှာထက် တေးဂီတလောကတွင် အဆိုတော် ကိုမြကြီးအဖြစ် ထင်ရှားလူသိများ ကျော်ကြားခဲ့ရာတွင် **မိုး၊ မခင်နှင်းဆီ၊ မခင်းနှင်းဆီရဲ့နှင်းဆီ၊ မခင်နှင်းဆီ ဇာတ်သိမ်း၊ မေ၊နွဲ့ဆိုး၊ ရက်ကန်းသံ၊ မခင်နှင်းဆီသို့ ပေးစာ၊ ဘာပဲလုပ်ရလုပ်ရ သီချင်းများ**သည် အထူးကျော်ကြား လူကြိုက်များသည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

အဆိုတော် ကိုမြကြီးဟူ၍ နိုင်ငံအဝန်း ကျော်ကြားခဲ့သော ကိုမြကြီးသည် ၁၉၉၈ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၉)ရက်နေ့၌ ရန်ကုန်မြို့တွင် ကွယ်လွန်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ကာတွန်းဝင်းအောင် - အောင်မြင်ထင်ရှား မြန်မာအနုပညာရှင်များ
***မြဂနိုင်*** သည် ၁၉၃၄ ခုနှစ်က ရိုက်ကူးခဲ့သော မြန်မာအဖြူအမည်း အသံတိတ်ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ *မြဂနိုင်* ရုပ်ရှင်ကို ယူနက်စကို ကုလသမဂ္ဂ ပညာရေး သိပ္ပံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ၏ အာရှ ပစိဖိတ်ဒေသဆိုင်ရာ အမွေအနှစ် အဖြစ် ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

*မြဂနိုင်* ရုပ်ရှင်ကို ဒဂုန် မြတ်လေးနွယ် က ဇာတ်ညွှန်းရေးသားခဲ့ပြီး အေဝမ်းတင်မောင် က ဒါရိုက်တာအဖြစ် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်ကားတွင် ချစ်ဆွေ၊ မြင့်မြင့်၊ ဖူး၊ စိုင်တမော့၊ မြိုင်ရာဇာဘိုးစော၊ ဒေါ်ဂျမ်းစိန် တို့ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ကြသည်။ မြန်မာအဆွေအေဝမ်းဖလင်မှ *မြဂနိုင်* ဇာတ်ကားကို ၁၉၃၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ပလာဇာရုံ၌ တင်ဆက်ခဲ့သည်။ စတင်ရိုက်ကူးစဉ်က အသံတိတ်ရုပ်ရှင်ဖြစ်ပြီး နောက်ခံ သီချင်းကို ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ထည့်သွင်းခဲ့ကာ စကားပြောခန်းများကို ၁၉၇၀ ခုနှစ်မှာ ထပ်မံ ဖြည့်စွက်ခဲ့သည်။

အာရှ-ပစိဖိတ်ဒေသတွင်း ကမ္ဘာ့မှတ်တမ်းအမွေအနှစ်စာရင်းဝင်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရခြင်း
--------------------------------------------------------------------------

အာရှ-ပစိဖိတ်ဒေသတွင်း ကမ္ဘာ့မှတ်တမ်းအမွေအနှစ် ကော်မတီ (MOWCAP) ၏ အဋ္ဌမ အကြိမ်မြောက် အထွေထွေအစည်းအဝေးကို မေ ၂၉ ရက်မှ ဇွန် ၁ ရက် အထိ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ ဂွမ်ဂျူးမြို့၌ ကျင်းပခဲ့ရာ မြန်မာနိုင်ငံမှ တင်သွင်းသော အာနန္ဒစန္ဒြကျောက်စာနှင့် ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် ရိုက်ကူးခဲ့သော *မြဂနိုင်*ရုပ်ရှင်တို့အား အာရှ-ပစိဖိတ်ဒေသတွင်း ကမ္ဘာ့မှတ်တမ်းအမွေအနှစ် စာရင်းဝင်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံခဲ့ရသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ဇော်ထက် (၄ ဇွန် ၂၀၁၈)။ "မြဂနိုင်"မြန်မာရုပ်ရှင် ယူနက်စကို အမွေအနှစ်စာရင်းသွင်းခံရ။ ဗွီအိုအေ မြန်မာပိုင်း။  ၂၃ ဇွန် ၂၀၁၈ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  ကျော်သန်းမြင့် (ဗန်းမော်) (ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၇)။ *မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ငွေကြယ်ပွင့်တို့ ရုပ်ပုံလွှာများ* (ပထမအကြိမ် ed.)။ Unknown parameter `|piblisher=` ignored (အကူအညီ)
3. ↑  ယုဖြူဟန် (၆ ဇွန် ၂၀၁၈)။ ပထမဆုံး ယူနက်စကို စာရင်းဝင်ခဲ့တဲ့ မြန်မာ့အသံတိတ် ရုပ်ရှင် "မြဂနိုင်"။ ဧရာဝတီသတင်းဌာန။  ၂၃ ဇွန် ၂၀၁၈ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  မြောက်ဦးမြို့ ရှစ်သောင်းဘုရားရှိ အာနန္ဒစန္ဒြကျောက်စာအား အာရှ-ပစိဖိတ်ဒေသတွင်း ကမ္ဘာ့မှတ်တမ်းအမွေအနှစ် စာရင်းဝင်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရ။ မြန်မာနိုင်ငံ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး (၇ ဇွန် ၂၀၁၈)။ 2 February 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  ၂၃ ဇွန် ၂၀၁၈ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
|  |
| --- |
| ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အကြောင်း ပါဝင်သောဆောင်းပါးများ |
| 

---

---

**အစိုးရ ခေါင်းဆောင်**
နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်
ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့
နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး ၊ 
သမ္မတရုံး ဝန်ကြီး
**ဒီမိုကရေစီရေး လှုပ်ရှားမှုများ**
အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်
၈၈ အရေးအခင်း ၊ ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေး ၊ မြန်မာ့နွေဦးတော်လှန်ရေး
ပထမဆုံး မိန့်ခွန်း ၊ 
ရွှေဂုံတိုင် မိန့်ခွန်း
ရရှိခဲ့သည့် ဆုများ ၊ 
နေ့စွဲမှတ်တမ်းများ
ဒေါ်ခင်ကြည် ဖောင်ဒေးရှင်း

---

 **နေအိမ် အကျယ်ချုပ်**
 နေအိမ် ဝင်ရောက်သူ ဖြစ်ရပ်
ခြံအမှတ် (၅၄)၊ တက္ကသိုလ်ရိပ်သာလမ်း

---

**ရွေးကောက်ပွဲများ**
၁၉၉၀ ၊ 
၂၀၁၂ ၊ 
၂၀၁၅ ၊ 
၂၀၂၀

---

**ရေးသားခဲ့သည့် စာအုပ်များ**
Freedom from Fear ၊ 
Letters from Burma

---

**ရုပ်ရှင်များ**
Beyond Rangoon ၊ 
The Lady

---

**မိသားစု**
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း (ဖခင်) ၊ 
ဒေါ်ခင်ကြည် ( မိခင်)
Michael Aris (ခင်ပွန်း)
Alex (သား) ၊ 
Kim (သား)
ဦးအောင်ဆန်းဦး (အကို) ၊ 
အောင်ဆန်းလင်း (အကို)
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**မောင်မြင့်ဆန်းအောင်** (**Alexander Aris Myint San Aung**)သည် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ မြေးဖြစ်ပြီး၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် နှင့် မိုက်ကယ် အဲရစ် တို့၏ သားဦးဖြစ်သည်။

ငယ်စဉ်ဘဝ
--------

မြင့်ဆန်းအောင်ကို မိဘဖြစ်သူ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် နှင့် မိုက်ကယ်လ်အဲရစ်တို့မှ လန်ဒန်မြို့၌ ၁၂ ဧပြီ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။

ပညာရေး
------

မြင့်ဆန်းအောင်သည် သူ၏ ပညာရေးကို နေအိမ်ရှိရာ အောက်စ်ဖိုဒ်မြို့ရှိ ပုဂ္ဂလိက ကျောင်းနှစ်ခုဖြစ်သည့်၊ အင်္ဂလန်တောင်ပိုင်းရှိ၊ နဂါးကျောင်း နှင့် မဂ်ဒါလန် ကောလိပ်ကျောင်းတွင် တက်ရောက်ခဲ့ပြီး၊ တက္ကသိုလ်ပညာရပ်များကို အမေရိကန်တွင် ဆက်လက်စည်းပူးခဲ့သည်။ တက်ရောက်ခဲ့သည်။

မိခင်နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ကျခံရပြီးနောက်ပိုင်း
------------------------------------------

၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံစစ်အစိုးရမှ မြင့်ဆန်းအောင် နှင့် ညီဖြစ်သူ မောင်ထိန်လင်းတို့၏ မြန်မာနိုင်ငံသားအဖြစ်မှ ပယ်ဖျက်ခံရသည်။ 

၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် မိခင်ဖြစ်သူ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆု ရရှိခဲ့သော်လည်း၊ နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ကြောင့် လူကိုယ်တိုင်တက်ရောက်ရယူနိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ဘဲ၊ သားဖြစ်သူ မောင်မြင့်ဆန်းအောင်(၁၈ နှစ်) နှင့် မောင်ထိန်လင်း(၁၄ နှစ်)တို့မှ မိခင်ဖြစ်သူ ကိုယ်စား တက်ရောက်ရယူခဲ့သည်။ ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆု၏ ဆုကြေးဖြစ်သည့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၃ သန်းကို မြန်မာလူမျိုးများအတွက် ပညာရေး နှင့် ကျန်းမာရေး(ကဏ္ဍ)များတွင် အသုံးပြုနိုင်ရန် ရန်ပုံငွေ မတည်ထူထောင်ခဲ့သည်။ မိခင်ဖြစ်သူ တက်ရောက်မရယူနိုင်ခဲ့သည့် ဆုများရှိ တချို့ကို မောင်မြင့်ဆန်းအောင်မှ တက်ရောက်ရယူခဲ့သည်များတွင်၊ နိုင်ငံတကာ လူ့အခွင့်အရေးဥပဒေအဖွဲ့၏ဆု၊ အိုလံပစ်မီးရှုးတိုင်အား စပိန်နိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာရာတွင် ကြိုဆိုခဲ့ခြင်း နှင့် လွတ်လပ်ရေးသမ္မတဆု အားသွားရောက်တက်ယူခဲ့သည်များရှိခဲ့သည်။

၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ သေဆုံးပြီးနောက်ပိုင်းတွင်၊ မောင်မြင့်ဆန်းအောင်သည် မိခင်ဖြစ်သူရှိရာ မြန်မာနိုင်ငံသို့ သွားရောက်တွေ့ဆုံခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "Myanmar back on a roadmap to nowhere"၊ Asia Times Online၊ 4 December 2007။ 4 August 2012 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 1 July 2016။
2. ↑  Miller, J. E. *Who's who in contemporary women's writing.* p. 22. Routledge, 2001.
3. ↑  By Aung San Suu Kyi (Statements, Speeches, Writings, Interviews)။ Online Burma/Myanmar Library။
4. ↑  "Clinton honours Burma's Suu Kyi"၊ BBC News၊ 7 December 2000။
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**ယောက်ျားဆက်ဆံဘူး၍ ၁၂-နှစ်ပြည့်သော သူငယ်မကို ၂-နှစ်ပတ်လုံး သိက္ခာမကျင့်ရသေးဘဲ ရဟန်းပြုပေးမှု။** 

အမှုသည်—**ဘိက္ခုနီအများ။** 

ထိုသို့ပြုပေးမှုကြောင့် အခြားဘိက္ခုနီတို့ ကဲ့ရဲ့ကြသဖြင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ပရိပုဏ္ဏဒွါဒသဝဿံ ဂိဟိဂတံ ဒွေ ဝဿာနိ ဆသု ဓမ္မေသု အသိက္ခိတသိက္ခံ ဝုဋ္ဌာပေယျ, ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

ယောက်ျားသွားလာအပ်ပြီးဖြစ်၍ တဆယ့်နှစ်နှစ်ပြည့်ပြီးသော်လည်း ၂-နှစ်ပတ်လုံး ၆-ပါးသော သိက္ခာပုဒ်တို့၌ မကျင့်ရသေးသော သာမဏေမကို ရဟန်းပြုပေးသော ဥပဇ္ဈာယ်ဘိက္ခုနီမှာ ပါစိတ်အာပတ်သင့်၏။ အခြားဘိက္ခုနီတို့မှာ ဒုက္ကဋ်၊]

မှတ်ချက်
--------

ဤသိက္ခာပုဒ်တော်အရ-ရဟန်းပြုလိုသော သူငယ်မသည် ဆယ်နှစ် ပြည့်ပြီးဖြစ်လျှင် သိက္ခာသမ္မုတိကို တောင်း၍ သံဃာက ကမ္မဝါစာဖြင့် သမ္မုတိပေးပြီးနောက် ၂-နှစ်ပတ်လုံး သိက္ခမာန်ဘဝ၌ ကျင့်နေရသေးသည်၊ ထိုသို့ကျင့်ပြီးသောအခါ ၁၂-နှစ်ပြည့်ပြီးဖြစ်ပေလိမ့်မည်၊ ဂိဟိဂတ = ယောက်ျားသွားလာအပ်ပြီးသူသည် အငယ်ဆုံးအားဖြင့် သိက္ခမာန်ဘဝ၌ ၂-နှစ်ကျင့်ပြီးဖြစ်လျှင် ၁၂-နှစ်ပြည့်က ဘိက္ခုနီပြုခွင့်ရ၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
|  |
| --- |
| **၁၉၈၇** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇူလိုင်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၆၂** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇူလိုင်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၇၄** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇူလိုင်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် ကာသိနိုင်ငံ ဗာရာဏသီမြို့တော်အနီး ဣသိပတန မိဂဒါယ၌ ပထမဝါကျွတ်တော်မူပြီး မိမိနှင့် ခြောက်ကျိပ်သော ရဟန်းတော်များ နတ်, လူတို့၏ ကျော့ကွင်းအားလုံးတို့မှ လွတ်မြောက်တော်မူပြီးကြပုံကို မိန့်ကြားတော်မူပြီး (က) ရည်ရွယ်ချက်၊ (ခ) တားမြစ်ချက်၊ (ဂ) ညွှန်ကြားချက်၊ (ဃ) အကျိုးကျေးဇူးတို့ပါရှိသော သာသနာပြု မိန့်ခွန်းတော်ကိုမြွက်ကြား၍ သာသနာပြုရန်စေလွှတ်တော်မူပြီး ကိုယ်တော်တိုင် သေနာနိဂုံးအနီး ဥရုဝေဠတောသို့ သာသနာပြုကြွတော်မူမည်ကို ရဟန်းခြောက်ကျိပ်တို့အား မိန့်ကြားတော်မူနေစဉ် မာရ်နတ်က အထက်သုတ်အတိုင်း ပြောကြားသည်ကို ပြန်လည်ရှင်းလင်း မိန့်ကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၁၊၁၀၆-၇။ သံ၊မြန်၊၁၊၁၀၃-၄။ သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၅၇-၈။ ၂၀၄-၅။

-သံယုတ္တနိကာယ ... ပဉ္စမသုတ်။

(ဝိ၊၃၊၂၅-၂၈-၂၉။)
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
|  |
| --- |
| **၁၉၅၂** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဇူလိုင်လ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ | ၃၀ | ၃၁ |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

(၂၉) ရက်
--------

* 
*

(၃၀) ရက်
--------

* 
*

(၃၁) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**သင်္ကန်းကို ရည်ညွှန်း၍ လှူအပ်သော သံဃိကဥစ္စာ, ကိုယ်တိုင်တောင်း၍ ရသော ဥစ္စာ ၂-မျိုးဖြင့် ဆေးကို လဲစေမှု။** 

အမှုသည်—**ဘိက္ခုနီအများ။**

ဥပါသကာများ
----------

ရှေ့သိက္ခာပုဒ်အတိုင်းပင် ဥပါသကာအများ စုပေါင်း၍ အထည်သည် အိမ်မှာ (ဆန် ဆီ စသော ရသမျှ ပစ္စည်းကို) အပ်နှံပြီးလျှင် ဘိက္ခုနီသံဃာအားလည်း ထိုပစ္စည်းဖြင့် သင်္ကန်းကို လဲစေ၍ သုံးစွဲဖို့ရန် ဖိတ်မန် လျှောက်ထားကြလေသည်၊ ဘိက္ခုနီတို့ကား သူတို့ရည်ရွယ်သည့်အတိုင်း မဟုတ်ဘဲ ထိုပစ္စည်းနှင့် မိမိတို့ အခြားမှ ရသော ပစ္စည်းပါပေါင်း၍ ထိုပစ္စည်း ၂-မျိုးဖြင့် ဆေးကိုလဲစေ၍ သုံးစွဲကြလေသည်၊ ထိုအကြောင်းကိုကြား၍ အလှူရှင် ဥပါသကာတို့ ကဲ့ရဲ့ကြသောကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ယာ ပန ဘိက္ခုနီ အညဒတ္ထိကေန ပရိက္ခာရေန အညုဒ္ဒိသိကေန သံဃိကေန သညာစိကေန အညံ စေတာပေယျ, နိဿဂ္ဂိယံ ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

အကြင် ဘိက္ခုနီသည် အခြားပစ္စည်းအတွက် လှူအပ်-အခြားပစ္စည်းကို ရည်ညွှန်း၍ လှူအပ်သော သံဃိကပရိက္ခရာ, မိမိ ကိုယ်တိုင်တောင်း၍ ရသော ပရိက္ခရာ, ဤပရိက္ခရာ ၂-မျိုးဖြင့် အလှူ့ရှင် ရည်ညွှန်းအပ်သော ပရိက္ခရာမှ အခြားတစ်မျိုးသော ပရိက္ခရာကို လဲစေအံ့၊ ထိုဘိက္ခုနီမှာ နိဿဂ္ဂိပါစိတ် အာပတ်သင့်၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**ပင့်လည်းပင့်အပ် ဝါရိတ်လည်း သင့်ပြီးပါလျက် ခဲဖွယ် ဘောဇဉ်ကိုစားမှု။**

အမှုသည်—**ဘိက္ခုနီအများ။**

ဘိက္ခုနီများကို ပင့်၍ဆွမ်းကပ်ခြင်း
----------------------------------

ဗြဟ္မဏ (ပုဏ္ဏား) တစ်ယောက်သည် ဘိက္ခုနီတို့ကို ထမင်းစားဖိတ်၍ (ဆွမ်းစားကြွပါစသည်ဖြင့် မဖိတ်ဘဲ "ထမင်းစားကြွပါ" စသည်ဖြင့် မလျှောက်အပ်သော ပင့်နည်းဖြင့် ပင့်ဖိတ်၍) ဆွမ်းကျွေး၏၊ ဘိက္ခုနီတို့သည် မျက်နှာစိမ်းအိမ် ဖြစ်၍ ဝအောင်စားနိုင်ကြဟန်မတူ၊ ထို့ကြောင့် ထိုသူကျွေးစဉ်က "တော်ပါပြီ" ဟုဆို၍ ထပ်လိုက်သော ဆွမ်း, ဟင်းများကို တားမြစ်ခဲ့သော်လည်း ဆွမ်းစားပြီး၍ ပြန်ကြသောအခါ ဆွေမျိုးများအိမ်သို့ သွား၍ တချို့ ကထပ်စားကြ တချို့က ကျောင်းကျမှစားဖို့ရန် ဆွမ်းယူ၍သွားကြလေသည်။ 

ထိုဗြဟ္မဏသည် ဘိက္ခုနီတို့ပြန်သွားသောအခါ အိမ်နီးချင်းတို့ကို "ဘိက္ခုနီများကိုတော့ တင်းတိမ်အားရအောင် ကျွေးပြီးပါပြီ, လာကြပါဦး, မိတ်ဆွေတို့ကိုလဲ အားရအောင် ကျွေးပါဦးမည်" ဟု ဖိတ်ခေါ်လေရာ သူ၏ဖိတ်ခေါ် ပုံ (စကားကြီးကျယ်ပုံ)ကို မခံချင်သူတို့က "ခင်ဗျားက ကျုပ်တို့ကို ဘယ်မှာ တင်းတိမ်အောင် ကျွေးနိုင်မှာလဲ, ခင်ဗျားအိမ်က စားပြီးသော ဘိက္ခုနီ တွေတောင် ကျုပ်တို့အိမ်တွေဆီ လာပြီး တချို့ က စားသွား, တချို့ကဆွမ်းထည့် ယူသွားကြတယ်"ဟု ထိုသူ့စိတ်ကို ဆွပေးကြလေသည်၊ ထိုအခါ စကားကြီး စကားကျယ် ပြောမိသော ထိုဗြဟ္မဏသည် ရှက်လှသဖြင့် ထိုဘိက္ခုနီများ အပေါ် သဒ္ဓါကြည်ညိုစိတ် ကင်း၍ ကဲ့ရဲ့ခြင်းကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

ယာ ပန ဘိက္ခုနီ နိမန္တိတာ ဝါ ပဝါရိတာ ဝါ ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ ခါဒေယျ ဝါ ဘုဉ္ဇေယျ ဝါ, ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

အကြင်ဘိက္ခုနီသည် မအပ်သော ဖိတ်နည်းဖြင့် ဖိတ်အပ်သည်လည်းဖြစ်-တော်ပြီဟု ပယ်မြစ်ပြီးလည်း ဖြစ်ပါလျက် နောက်ထပ် ခဲဖွယ်ကိုသော်လည်း ခဲအံ့၊ ဘောဇဉ်ကိုသော်လည်း စားအံ့၊ ထိုဘိက္ခုနီမှာ ပါစိတ်အာပတ်သင့်၏။

မှတ်ချက်
--------

ဘိက္ခုပါစိတ်ခန်း၌ ပါသော ပရမ္ပရဘောဇနသိက္ခာပုဒ်, ပဝါရိတသိက္ခာပုဒ်များနှင့် ဤသိက္ခာပုဒ်သည် မတူတတ် ဤသိက္ခာပုဒ်ကား ဘိက္ခုနီတစ်ယောက်ကို မအပ်သော ပင့်နည်းဖြင့် ပင့်၍ ဆွမ်းကျွေးရာဝယ် တော်ပါပြီဟု တားမြစ်ပြီးနောက် ထိုဆွမ်းအလှူရှင်ကို ခွင့်မပန်ဘဲ ဘယ်နည်းနှင့်မျှ နောက်ထပ်မစားရ၊ အလှူရှင်ကို ခွင့်ပန်ပြီးလျှင်ကား ဘိက္ခုပါစိတ်သိက္ခာပုဒ်၌ ရသင့်သော ခြွင်းချက်များအတိုင်း ညီညွတ်လျှင် နောက်ထပ် စားနိုင်၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
အစ်ခန်ဒါ မာ့ခ်မူဒေါ့ဗ် ကို ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ရုရှားပြည်အခြေစိုက် ဥဇ္ဇဘက်ကစ္စတန်လူမျိုး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။

အကျဉ်းချုပ်
-----------

သူသည် ထူးခြားလျှို့ဝှက်သော ဥဇ္ဇဘက်စီးပွားရေးသမားများထဲမှ တစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ Bukhara တွင်မွေးဖွားခဲ့ပြီး Tashkent တွင်နေထိုင်၍ အရှေ့တိုင်းလေ့လာမှုပညာဖြင့် ဒေသခံတက္ကသိုလ်တစ်ခုမှ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် သူ၏ အာရေဗျဘာသာကျွမ်းကျင်မှုကို အသုံးချနိုင်သော လစ်ဗျားနှင့်အီရတ်ရှိ ဆိုဗီယက်စစ်တပ်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများစွာတွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ပထမဆုံးသော စီးပွားရေး ခြေလှမ်းအစသည် ရုရှားနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံး သတ္တုရောင်းဝယ်ရေးများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည့် Chernoys နှင့် Reuben ညီအစ်ကိုများ၏ Trans-World အဖွဲ့နှင့်အတူ ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ Makhmudov သည် Uralskaya Gorno-Metallurgicheskaya Kompaniya (UGMK)၏ အဓိကပိုင်ရှင်ဖြစ်သည်။ ထိုကုမ္ပဏီသည် ရုရှားတွင် စတုတ္ထအကြီးဆုံးသော သံဓာတ်မပါသည့် သတ္တုဗေဒဆိုင်ရာကုမ္ပဏီဖြစ်သောကြောင့် ရုရှား၏ ဒုတိယအကြီးဆုံးသော ကြေးနီထုတ်လုပ်ပေးနိုင်သူဖြစ်သည်။

သူ၏ တွဲဖက်လုပ်ကိုင်သူနှင့်အတူ Makhmudov သည် ရုရှားဘာသာဖြင့် Business Week ကိုထုတ်ဝေသည့် Izdatelskiy Dom Rodionova (Rodionov ထုတ်ဝေရေးလုပ်ငန်း)တွင်လည်း ၅၀% ပိုင်ဆိုင်မှုများရှိသည်။ Forbes မဂ္ဂဇင်း၏ ဖော်ပြချက်များအရ Iskander Makhmudov သည် ရုရှားနိုင်ငံ၏ ၁၅ ယောက်မြောက် အချမ်းသာဆုံး စီးပွားရေးသမားဖြစ်ပြီး ၈၆ ယောက်မြောက် ကမ္ဘာ့အချမ်းသာဆုံး ဖြစ်သည်။

ပုဂ္ဂိုလ်ရေးမှတ်တမ်း
--------------------

သူသည် လျှို့ဝှက်စွာနေထိုင်တတ်ပြီး သူ၏ အဓိကရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများရှိသော Kuzbassrazrezugol မိုင်းတွင်းကဲ့သို့ပင် သူ့အကြောင်းများကို အမှောင်ချကာ ပိတ်ဆို့ထားသူဖြစ်သည်။ သူ၏ အဓိက ဝင်ငွေရလုပ်ငန်းများမှာ Urals မိုင်းတွင်းနှင့် ဆက်စပ်လုပ်ငန်းများဖြစ်သည်။

အပိုဆောင်းကြည့်ရှုစရာများ
-------------------------

Forbes Magazine
***နော့ဆူ သို့မဟုတ် (နောဆူ ꆈꌠꉙ* Nuosuhxop)*ကို ''***မြောက်ပိုင်းယီ၊လျန်ရှန်ယီနှင့် စီချွမ်ယီလူမျိုးဟု လူသိများသည်။ *ယီလူမျိုးတွင် ယီဘာသာစကားကို တရုတ်အစိုးရကတိုင်းရင်းသားဘာသာအဖြစ်ရွေးချယ်ထားပြီး စာသင်ကျောင်းများ၌ တရုတ်ဘာသာနည်းတူပြောဆိုသုံးစွဲခွင့်ပေးထားသည်။ ၎င်းဘာသာကို (၁၉၉၄ခုနှစ်ခန့်မှန်း တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ သန်းခေါင်စာရင်း)အရ လူ၂သန်းခန့်ရှိပြီး လူဦးရေ၏ ၆၀ရာခိုင်နှုန်းသည် မိခင်ဘာသာကိုသာပြောဆိုနိုင်ကြသည်။ နော့ဆူတို့၏ ဘာသာစကားတွင်နော့ဆူ / ယီ အမည်ဖြစ်ပြီး မန်ဒရင်းတရုတ်ဘာသာ၌ အသုံးမပြုပါ။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် အသံထွက်အတွက်စာလုံးပေါင်းဖြစ်နိုင်သော်လည်း နော့ဆူဆိုသည့်စကားလုံးသည် တရုတ်စာလုံးများတွင်အဓိပ္ပာယ် မရှိပါ။*

အရေးအသားစနစ်
------------

**ယီရှေးဟောင်းစာ**သည် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းဆိုင်ရာ ဂရပ်ဖစ် စနစ် ၈၀၀၀ – ၁၀,၀၀၀ အထိရှိသည်။ စာသားတည်ဆောက်ပုံသည် တရုတ်စာလုံးများ နှင့်ဆင်တူသော်လည်း အရုပ်စာသင်္ကေတများသည်ပုံစံချင်းမတူဘဲတိုက်ရိုက်ဆက်စပ်မှုအနည်းငယ်သာရှိသည်။ 

ယီစာအသစ် ( ꆈꌠꁱꂷ *nuosu bburma* [nɔ̄sū bʙ̝̄mā] ''နော့ဆူ ကို ') တစ်ဦးစံတစ်ခုဖြစ်သည် သင်ရိုးညွှန်းတမ်း ၏ဒေသန္တရအစိုးရတို့က 1974 ခုနှစ်အတွက်ဂန္ script ကိုမှဆင်းသက်လာ တရုတ် ။ ၎င်းကို ၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင်ယီဘာသာ၏တရားဝင်စာဖြင့်ရေးသားခဲ့သည်။ လျင်ရှန်စကားပေါ်တွင်အခြေခံသည့် အရုပ်စာသင်္ကေတ ၇၅၆ ခု၊ တရုတ်မှ မွေးစားစာလုံးများတွင်သာတွေ့ရှိသော syllables ၆၃ ခုရှိသည်။ 

၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင်တရုတ်အစိုးရသည်ရောမအက္ခရာကို အခြေခံသည့်စကားလုံးဖြစ်သောဂလင်းစတုတ် Porteous အက္ခရာကို တီထွင်ပေးခဲ့သည်။  (သည်နောက်ပိုင်း၌ ယီစာပေဖြင့် ပြန်လည်အစားထိုး အသုံးပြုခဲ့သည်။ ) 

 အများပြည်သူပန်းခြံတစ်ခုအတွင်း ယီခေတ်သစ်ဘာသာစကားကို တရုတ်၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားတို့ဖြင့် ပူးတွဲဖော်ပြထားခြင်း။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Nuosu at *Ethnologue* (18th ed. 2015)
2. ↑  Nordhoff၊ Sebastian; Hammarström၊ Harald; Forkel၊ Robert; Haspelmath၊ Martin, eds. (2013)။ "Sichuan Yi"။ *Glottolog*။ Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology။
3. ↑   (4 ed.)။ Minzu University of China Press။ 2006။ `|title=` လွဲမှား သို့ မပါရှိ (အကူအညီ)
4. ↑  Yi language
**လောကနတ် ဂယ်လယ်ရီ** (Lokanat Galleries) ကို ‌လောကနတ် အလှပညာဆိုင်ခန်း၊ ‌လောကနတ် ပန်းချီပြခန်းဟု လူသိများသည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ အောက်တိုလ၊ ၁၅ ရက်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ သက်တမ်းအရင့်ဆုံး ပန်းချီပြခန်း တစ်ခုဖြစ်သည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

ဗိုလ်မှူးကြီးဟောင်း ဓမ္မိကဦးဘသန်းနှင့် ရှေ့နေ ဦးရဲထွန်းတို့ ပိုင်ဆိုင်သောနေရာကို ပန်းချီပြခန်းအဖွဲ့ဝင် ၂၀ နှင့် ၁၉၇၁ တွင် စတင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ်ထုတ် ကတ်တလောက် တခု၏ ကြော်ညာတွင် အဖွဲ့ဝင် ၂၂ ယောက်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။

ပန်းဆိုးတန်းလမ်းနှင့် ကုန်သည်လမ်းထောင့်ရှိ ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် ဆောက်လုပ်ခဲ့သော ဆိုဖဲ အဆောက်အအုံကြီး (Sofaer’s Building)၏ ဒုတိယထပ်တွင် ပြခန်းကို ဖွင့်လှစ်ထားသည်။

**လောကနတ် အလှပညာဆိုင်ခန်းဆိုင်ရာ ပဋိဉာဉ်စာတမ်း** - မျက်နှာဖုံး 
စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော လောကနတ်အဖွဲ့ဝင်များတွင် ဦးစံဝင်း၊ ဦးအုန်းလွင်၊ ဦးခင်မောင် (ဘဏ်)၊ ဦးကြည်၊ ဦးကိုလေး၊ ‌‌ပေါ်ဦးသက်၊ ‌ရွှေအောင်သိန်း၊ မောင်ဒီ၊ ဝင်းမြင့် (ပန်းပု)၊ ဖေညွန့်ဝေ၊ စန်းမြင့်၊ ပေါ်သိမ်း၊ တင်ဝင်းတို့ ပါဝင်သည်။

Founding members of Lakanat Galleries in Yangon in 1971.လောကနတ်အလှပညာဆိုင်ခန်း အဖွဲ့ဝင်များ ဓာတ်ပုံ - (ဝဲမှယာ) ‌ရှေ့တန်း - ဦးခင်မောင်-ဘဏ်၊ ဦးအုန်းလွင်၊ ဓမ္မိကဦးဘသန်း၊ ဦးစံဝင်း၊ အိုင်စီအက်စ် ဦးလှရှိန်၊ ဦးဘခိုင်-ပန်းပု(အတည်ပြုရန်)။ အလယ်တန်း - တင်ဝင်း၊ ပေါ်ဦးသက်၊ မောင်ဒီ၊ ဒေါက်တာ စန်းမြင့်၊ အမည်မသိ၊ ဦးသိန်းညွန့်၊ ဦးကြည်-ရေဆေး။ နောက်တန်း - ဖေညွန့်ဝေ၊ ပန်းပုဝင်းမြင့်၊ ဘိုကြည်၊ လက်သမားဆရာ၊ ပေါ်သိမ်း၊ ဆိုင်တာဝန်ခံ၊ ဦးပါ။
ပန်းချီလောကတွင် ထင်ရှားသော ပန်းချီပြပွဲများ ခင်းကျင်းပြသနိုင်ခဲ့သည့် နေရာတခုဖြစ်သည်။ ပြင်ပနှင့် အဆက်အသွယ် နည်းသောကာလများတွင် ပန်းချီချစ်မြတ်နိုးသော၊ ပန်းချီအသိုင်းအဝိုင်းနှင့် နီးစပ်သော နိုင်ငံခြားသံတမန်များ၊ စာ‌ရေးဆရာ၊ ကဗျာဆရာ၊ ကာတွန်းဆရာ၊ ‌ဝေဖန်ရေးဆရာများ ဆုံတွေ့ရာ ‌နေရာလည်း ဖြစ်သည်။

ထူးခြားသော ပန်းချီပြပွဲများ
---------------------------

၂၀၁၃ ခုနှစ် - အောက်တိုဘာ ၂၂ ရက်မှ ၂၆ ရက် အထိ တရုပ်အနုပညာရှင် အိုင်ဝေဝေ အပါအဝင် အင်ဒိုနီးရှား၊ မလေးရှား၊ အမေရိကန်မှ ပန်းချီဆရာ ခုနှစ်ယောက်ရဲ့ ပြပွဲကို ပြသခဲ့သည်။

၁၉၇၉ ခုနှစ် - မတ်လ ၁၄ ရက်မှ ၁၈ ရက် အထိ၊ *ခင်ဝမ်း ဒြပ်မဲ့ပန်းချီလက်ရာများ ပြပွဲ*ကို ဝင်ကြေး ၁ ကျပ် ကောက်ခံ ပြသခဲ့သည်။

၁၉၇၂ ခုနှစ် - စက်တင်ဘာ ၂ ရက်မှ ၅ ရက် အထိ၊ ပေါ်ဦးသက်ရဲ့ *ဆေးရေး နိမိတ်ပုံပြပွဲ*၊ *Exhibition of Paw Oo Thet's Art* ဟူသော ပြပွဲ ဖြစ်သည်။ သစ္စာ၊ သောဘဏ၊ ပီတိ (Truth, Beauty, Joy) ဆိုသည့် စာသား လောကနတ်ပုံကို ကတ်တ‌လောက် အဖုံးတွင် ဖော်ပြထားသည်။ လောကနတ် တနှစ်ပြည့် နှစ်ပတ်လည် အား ဂုဏ်ပြုရန် ရည်ရွယ်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<

၁၉၇၆ ခုနှစ် ထုတ် ကတ်တလောက် တခုအတွင်း ပါသော လောကနတ် ပန်းချီပြခန်ကြော်ညာ၁၉၇၆ ခုနှစ် ထုတ် ကတ်တလောက် တခုအတွင်း ပါသော လောကနတ် ပန်းချီပြခန်ကြော်ညာ

ကိုးကား
-------

1. 1 2  Legendary gallery that has been driving the art of Myanmar still exists–Lokanat Galleries (in ja)။  ၂၁ ဇွန် ၂၀၂၃ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. 1 2 3  နှစ်ပေါင်း 100 ကျော် အမွေနှစ်ဟောင်း ဆိုဖဲအဆောက်အအုံ (သို့) လောကနတ်အဆောက်အအုံ (27 မေ 2020)။  ၂၁ ဇွန် ၂၀၂၃ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  လောကနတ် အလှပညာဆိုင်ခန်းဆိုင်ရာ ပဋိဉာဉ်စာတမ်း
4. ↑  လောကနတ် အလှပညာပုထိုး ဆိုပြီး ဖော်ပြထားသော ပြခန်း ကြော်ညာ - ၁၉၇၆
5. ↑  အမှန်တရား၊ အလှတရား၊ ချစ်ခြင်းတရားတို့ စုဝေးရာနေရာ တစ်နေရာ - ဥက္ကာကိုကို
6. ↑  စိတ်၏သယံဇာတ - ကြည်‌ဇော်အေး၊ 7Days News Daily
7. ↑  Kamayut Media: Rangoon Showcases Ai Wei Wei's Installation and Foreign Artists' Work

ပြင်ပလင့်ခ်များ
---------------

* ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် ပေါ်ရှိ လောကနတ် ပန်းချီပြခန်း
မြန်မာပြည် ကြယ်တံဆိပ်တော်ဘုရား ဆိုသည်မှာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ၁၉၄၁ မှ ၁၉၄၅ အထိ ဗမာလှုပ်ရှားမှု တွင်အမှုထမ်းခဲ့သောဗြိတိသျှနှင့် ဓနသဟာယ တပ်များအားချီးမြှင့်ခြင်းအတွက် ၁၉၄၅ ခုနှစ်မေလတွင် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း ကစတင်တည်ထောင်သော စစ်ရေးပြပွဲတွင်ဖြစ်သည်။ 

**ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ စာသား** ကိုတံဆိပ်ခေါင်းတွင်တပ်ဆင်ရန်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ 

ပုံစံပါအကြွေစေ့
ဤပုံစံပါအကြွေစေ့ တော်ဝင်စစ်ဖှာရ် "ဂျီအာရ်အိုင်၅" ၏ ပင်မဒီဇိုင်းရှိပြီးပန်းဦးရစ်သရဖူကို တံဆိပ်တော်၏အထက်ပိုင်းတွင် ထားရှိသည်။ ထိပ်ဦးရစ်သရဖူဖုံးလွှမ်းနေတဲ့စက်ဝိုင်း, စစ်ဖှာရ်ဝန်းရံနှင့် "ဗမာကြယ်" ရေးထိုးထားသည်။ 

ဆန့်ကျင်ဘက်
ပြည်မနှင့် ဆန်ကျင်ဘက်ဖြစ်ပါသညါ။ 

နာမည်ပေးခြင်း
ဗြိတိသျှ ဂုဏ်ထူးကော်မတီ, ဗြိတိသျှတပ်ဖွဲ့များမှချီးမြှင့်ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မဲဆွယ်စည်းရုံးရေးဆုတံဆိပ်အမည်မဖော်ထုတ်ပေးမည်ဖြစ်ကြောင်းဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်  တစ်ဦးမူဝါဒကအားလုံးပေမယ့်သုံးကဗြိတိသျှဓနသဟာယနိုင်ငံများကလျှောက်ထားခဲ့သည်။ လက်ခံရရှိသူ၏အသေးစိတ်အချက်အလက်များသည်အိန္ဒိယ၊ တောင်အာဖရိကနှင့်ဩစတြေးလျနိုင်ငံသားများအားဝါရင့်အဖွဲ့အစည်းများမှ ဦး ဆောင်သည့်လှုပ်ရှားမှုအပြီးတွင်ချီးမြှင့်သောကြယ်များ၏ပြောင်းပြန်အပေါ်စွဲမှတ်သွားခဲ့သည်။  တောင်အာဖရိကနှင့်ဩစတြေးလျတို့၏အမည်တွင်နာမည်ပေးသူသည်အင်အားနံပါတ်၊ အတိုကောက်စာလုံးကြီးများနှင့်နာမည်အပြည့်အစုံပါ ၀ င်ပြီးအင်ဒီးယန်းများအား ၀ န်ဆောင်မှုလက်ရုံးသို့မဟုတ်ကော်ပိုရေးရှင်းကိုလည်းပြသည်။  

တံဆိပ်တော်

တံဆိပ်၏ဖဲကြိုးတွင်ချုပ်ရန်ဒီဇိုင်းဆွဲထားသောအဝါရောင်ကြေးနီသွပ်သတ္တုစပ်ဖြင့်ပြုလုပ်ထားပြီးစာလုံးတံဆိပ်ခေါင်း၏ဖောက်ထားသည့်အစွန်းနှင့်ဆင်တူသည့်အတွင်းဘက်အစွန်းပါသောဘောင်တစ်ခုကိုပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဆုတံဆိပ်များဝတ်ဆင်ကြသည်မဟုတ်သည့်အခါ, တံဆိပ်၏ဆုဆိုလိုတာက, ငွေ ဖြင့်အထူးပြုလုပ်ဖန်ဆင်းထားသည့် ဖဲကြိုးဘားပေါ်တွင်ဝတ်ဆင်ကြသည်။။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  Committee on the Grant of Honours, Decorations and Medals in Time of War (May 1945)။ Campaign Stars and the Defence Medal (Regulations)။ HM Stationery Office။  2010-08-01 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. 1 2 3  Birkenhead Returned Services Association - Military Medals - The Burma Star Archived 25 March 2020 at the Wayback Machine. (Access date 14 October 2018)
3. ↑  Joslin, Litherland and Simpkin.။ *British Battles and Medals.*။ p. 246. Published by Spink, London. 1988။
4. ↑  A distinction almost denied: the naming of Australia's Second World War medals, Trevor Turner. Orders & Medals Research Society Journal, September 2018, pp 148-157
5. 1 2  Stephen Stratford Medals site: British Military & Criminal History, 1900 to 1999. 1939–45 Star (Access date 1 April 2015)
ဂေးရှား လက်သင် တစ်ယောက် မိတ်ကပ် လိမ်းထားပုံ
**ဂေးရှား** (芸者?)(/ˈɡeɪʃə/; ဂျပန်: [ɡeːɕa])၊ ***ဂေးကို*** (芸子?) သို့မဟုတ် ***ဂေးဂိ*** (芸妓?) ဆိုသည်မှာ ဂျပန်ရိုးရာ အမျိုးသမီး ဖျော်ဖြေသူများ ဖြစ်ကြပြီး သူတို့ တတ်ကျွမ်းသော ပညာများတွင် ဂျပန် အနုပညာ အမျိုးစုံတို့ဖြင့် ဖျော်ဖြေတင်ဆက်ခြင်း ပါဝင်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် လေ့ကျင့်သင်ကြားထားသော အိမ်တွင်းမှုပညာ အရပ်ရပ်နှင့် နှံ့စပ်ကျွမ်းကျင်သူ ပျော်တော်ဆက် မိန်းကလေးဖြစ်သည်။ ဂေးရှားအစစ်မှာ စာရိတ္တ ပျက်စီးသူများ မဟုတ်ပေ။ အလွန်အဖိုးတန်သော လက်ရွေးစင် မိန်းကလေးများဖြစ်၍ အနည်းငယ်သာရှိသည်။ အသက် ၅-နှစ်အရွယ်မှ စ၍ အဆို၊ အက၊ အပျော်၊ အပြုအပြင်၊ ဧည့်ဝတ် စသည်တို့ကို အထူးလေ့ကျင့် သင်ကြားထားကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  How to pronounce geisha။ Forvo Media။  1 June 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  English *geisha* translations။ E-Z-Glot။  1 June 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  လှသမိန် (ဧပြီ ၁၉၇၈)။ "***ဂေးရှား***" (pdf)။ in စာပေစိစစ်ရေးကော်မတီ (ed.)။ ***ဗဟုသုတ စွယ်စုံ*** (ပထမအကြိမ် ed.)။ တောက်တောက်ဝင်း ပုံနှိပ်တိုက်၊ ရန်ကုန်မြို့။: ဇော်မော် စာပေ။

ပြင်ပလင့်ခ်များ
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | ဝစ်ရှင်နရီ၊ အခမဲ့အဘိဓာန်တွင် ***芸者*** or ***geisha*** ကို ရှာဖွေကြည့်ရှုပါ။ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | ဝီကီမီဒီယာ ကွန်မွန်းစ်တွင် ***ဂေးရှား*** နှင့် ပတ်သက်သော မီဒီယာ ရှိသည်။ |
**တိုင်းရွှေဝမှ မှိုင်းမပါ** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

တိုင်းရွှေဝမှ မှိုင်းမပါ
------------------------

ဒေသနာ ရွှေစာကျမ်းတို့၊ ကျေကျွမ်းစွာလွန်အောင်သင်လို့။ ရဟန်းရှင်မန်းခွင်နဂရ၊ သင်္ဃရာဇာဟု၊ သာသနာဘာသာတင်ကြ၊ ဓမ္မာသခင်ဘုရင်ဘုန်းရယ်က ခွင်လုံးပိုင် နိုင်ငံဝက်ပ၊ ရန်လက်ျာသာ ရွှေဝတွင်မှ၊ တေဇဂုဏ်အာဏာ စူးစေဘို့၊ အထူးပင် မေတ္တာပြုပေတဲ့၊ ဦးကေတု မထေရ်ကျော်။  

  

ကိုယ့်ကျေးရွာ ကိုယ့်ဒေသမို့၊ စေတနံ၊ ဝေဖန်မျှော်လို့၊ ရေကန်တော်ဖန်ဆော်အုံးမည်ဟု၊ ကျော်သုံးထောင် လေးထောင် အဖိုးနှင့်၊ မျှောင်ရိုးမြေရေကျကောင်းတဲ့၊ ခိုးကျောင်းရွာ နောက်မြောက်စွန်းတွင်မှ၊ ချောက်ကမ်းကို ဆယ်စေအုံးရလျှင်၊ နယ်လုံးကုန်၊ မှီခိုသင့်လောက်ကဲ့၊ ဘုန်းခင့်မိန့်တော်။  

  

စီရဿံ၊ ရှည်အကြာဘို့၊ ဂရန်စာ၊ မြန်စွာရတဲ့အောင်၊ ပန်သကာရွာသူကြီးမှာဖြင့်၊ ခရီးစဉ် အပုံကွာတဲ့၊ မုံရွာခရိုင် ခုန်ကာသွားလို့၊ လေးငါးခုနှစ်ခေါက်ထိ၊ သနားပါ အားနာဘို့၊ လျှောက်ခါမှ၊ ဝန်ထောက်တော် ကိုယ်တိုင်ရှုလို့၊ သင့်လျော်ပြီ ခွင့်တော်ပြုပြန်တော့၊ ယွင်းအမှုပျက်ချော်ချော်၊ ခက်တရော်ကြုံတောင်း။  

  

ပဌမရယ်က၊ အစအသေအချာပ၊ ပရမှာ သွေလှန်လို့၊ စေတနံ ရေကန်မစူးချည်ထင့်၊ တာကူးကုန်၊ ကဆုန်ကျချည်ပေါ့၊ ရွှေဝပျော် ဆရာတော် ဘုရားငဲ့ကို မျှော်စားကာ ကိုးကွယ်အုံးရက်ကမို့၊ နယ်လုံးကုန်၊ ကျုံလို့ ရိချည်ပေါ့၊ ဘုန်းကြီးအပူလူမှာ ကပ်လေသို့၊ ဂရန်စာ ပြန်ကာအပ်ရင်ဖြင့်၊ ကန်နေရာ ဒဏ်ငွေတပ်လိမ့်မထင့်၊ ကျေနပ်အောင်ကိုယ်တိုင်လာလို့၊ ကန်ဆယ်ကာ ကန်ကယ်မရင်ဖြင့်၊ ကွယ်ပကာပြစ်ဒဏ်ကင်းလောက်ထဲ့၊ ကန်သင်းကို ဆယ်လှာလိမ့်မည်ဟု၊ မင်းမိန့်ခံ ရွာသူကြီးမှာ၊ ခရီးတွေအလွန် ပန်းသည့်ပြင်၊ ဝန်ထမ်းကာ စိတ်မှာလေးလှချည့်၊ စာရေးကာ လျှောက်လွှာထိုးရတော့၊ ကြာမျိုးစုံ ထွေထွေထပ်ပါတဲ့၊ ငွေဆဒ္ဒန်အိုင်တမျှကဲ့သို့၊ ငသိုင်းတွေဗျိုင်းတွေဗကငယ်နှင့်၊ မှိုင်းငေဝေ လှိုင်းရေထထဲ့အောင်၊ ဂိုဏ်းဝေပုံ တိုင်းရွှေဝရယ်က၊ မှိုင်းမပါကြောင်း။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
တိုင်းဂရစ်မြစ်သည် ယင်း၏ လှပမှုနှင့် အသုံးဝင်မှုကြောင့် နာမည်ကျော်သည်။
**တိုင်းဂရစ်မြစ်**သည် မိုင်‌ပေါင်း ၁၁၅၀ မျှရှည်လျားသည်။ 
မိုဆူမြို့မှ ‌အောက်သို့ ၂၁ ရာသီပတ်လုံး သင်္ဘောများ ဆန် 
တက်သွားလာနိုင်၏။ အာရှတိုက်အ‌နောက်ပိုင်းရှိ ကူးဒစ္စ 
တန်‌တောင်တန်းများမှာ မြစ်ဖျားခံ၍ စီးဆင်းခဲ့ရာ မြစ်ညာတွင် 
အ‌ရှေ့ဘက်မှစီးဝင်‌သော မြစ်လက်တက်များ၏ ‌ရေလုံးအားကြီး 
သဖြင့် ‌ရေစီးသန်၏။ 

ထို‌နောက် ‌ကော်နာမြို့တွင် ယူဖ‌ရေးတီး 
မြစ်နှင့် ‌ပေါင်းဆုံကာ ရှက်တတယ်အာရပ်အမည်ဖြင့် ပါရှင်း 
ပင်လယ်‌ကွေ့ထဲသို့ စီးဝင်‌လေသည်။ ‌ရှေး‌ခေတ်က ဗက်ဗီလုံးနှင့် 
အဆီးရီးယန်း အင်ပိုင်ယာနိုင်ငံကြီးများတွင် ထင်ရှား 
ခဲ့‌သော မြစ်ဖြစ်၍ ‌ရှေး‌ဟောင်းမြို့ကြီးများမှာ ဤမြစ်‌ပေါ်၌ 
တည်ရှိခဲ့၏။

ယခု‌ခေတ် မြို့ကြီးများဖြစ်‌သော ဗာဆရာ၊ ဗဂ္ဂဒက်နှင့် 
မိုဆူစ‌သော မြို့ကြီးများသည်လည်း ဤမြစ်ကမ်း‌ပေါ်တွင် တည် 
ရှိ‌လေသည်။ ပထမ ကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းတွင် ဂျာမန်တို့က 
တိုင်းဂရစ်မြစ်နှင့် ယူဖ‌ရေးတီး မြစ်နှစ်သွယ်ကြားရှိ ‌မြေဩဇာ 
‌ကောင်း‌သောနယ်ကို သိမ်းပိုက်ရန်ကြိုးစားသဖြင့် ဗြိတိသျှတို့က 
ဝင်‌ရောက်သိမ်း ပိုက်ခဲ့၇‌လေသည်။ ‌ရှေး‌ခေတ်မှစ၍ ယ‌နေ့တိုင် 
‌အောင်ပင် ဤမြစ်မှ‌ရေကို တူး‌မြောင်းများဖြင့် သွယ်ယူ၍ 
‌ကောက်ပဲသီးနှံများကို စိုက်ပျိုးကြ‌လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ ၅။
**ဘက်ဂျောင်းဟိ**(ကိုရီးယား: 박정희)သည် ၁၉၁၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် မြောက်ပိုင်း ကျုံဆန်းနယ် ဆွန်းဆန်းရှိမ္မိုရွာ၌ ဖွားမြင်သော တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ သမ္မတကြီး ဖြစ်သည်။ သူသည် လယ်သမားတစ်ဦး၏ ရင်သွေးခုနစ် ယောက်အနက် အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ဂူးနော်မန်ကျောင်းမှ ဘွဲ့ရပြီးနောက် ကျောင်းဆရာအဖြစ် သုံးနှစ်ဝင်လုပ်ကာ ထိုစဉ်က မန်ချူးကိုကုဟုတွင်သော မန်ချူးရီယား နိုင်ငံသို့သွား၍ မန်ချူးကိုးစစ်အကယ်ဒမီ ကျောင်းတက် သည်။ ဤတွင် ဂျပန်တို့က ၎င်းတို့၏စစ်ကျောင်း၌ စာရင်း သွင်းလိုက်၍ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဂျပန် လက်နက်ချချိန်၌ ပတ်သည် မန်ချူးရီးယား အခြေစိုက် ဂျပန် ကွမ်တုံတပ်မတော်တွင် ဗိုလ်တစ်ဦး ဖြစ်လာသည်။

တောင်ကိုရီးယား သမ္မတ ဘက်ဂျောင်းဟိ
ထိုနောက်တွင် သူသည် တောင်ကိုရီးယားသို့ ပြန်လာပြီး ကိုရီးယားစစ် အကယ်ဒမီ တက်ရာ ၁၉၄၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ၌ သင်တန်းပြီးသည်။ ထိုမှ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလတွင်မူ ဒုတိယ ဗိုလ်မှူးကြီး အဆင့်သို့ ရောက်၍ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင်လည်း ကိုရီးယားစစ်ပွဲ (၁၉၅ဝ-၅၃) ၌ ပါဝင်ခဲ့သူအဖြစ်ဖြင့် ဗိုလ်မှူး ချုပ်ရာထူးကိုရရှိသည်။ သူသည် ကိုရီးယားစစ်အတွင်း ထောက်လှမ်းရေးနှင့် စစ်ထောက်ပို့တပ်တွင်ဝင်ရောက် အမှုထမ်းခဲ့ရသည်။

၁၉၅၃ ခုနှစ်၌ စစ်ပြေငြိမ်းသောအခါ သူသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ အမြောက်လက်နက်သင် တန်းကျောင်းတွင် ခြောက်လခန့် တက်ရောက်သင်ယူသည်။ ဘက်ဂျောင်းဟိသည် ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် အမြောက် တပ်၏တပ်မတစ်ခု၌ တပ်မှူး ဖြစ်လာသည်။ ထိုမှတစ်ဖန် တပ်မတော်အမှတ် ၂ တွင်ဒုတိယတပ်မှူးဖြစ်ပြန်ကာ ၁၉၆၁ ခုနှစ် မေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင်ဝန်ကြီးချုပ် ချန်မျုံ (ဂျွန်အပ်ချန်း)၏ လက်မှအစိုးရအာဏာကို သိမ်းယူသည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဖြစ်မှ နုတ်ထွက်၍ သမ္မတရွေးပွဲကို ဝင်သည်။ ယင်းသို့ ရွေးကောက်ပွဲဝင်ရာ၌ တူတော်သူ ကင်ချွန်ပီလနှင့်တွဲ၍ ဒီမိုကရက်တစ် လစ်ဗရယ်ပါတီကို ထောင်ကာယှဉ်ပြိုင်ခြင်းဖြစ်ရာ သမ္မတအရွေးခံရသည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယအကြိမ် သမ္မတ အဖြစ် အရွေးခံရပြန်သည်။

၁၉၇၂ ခုနှစ် ပြည်သူ့မဲဆန္ဒခံယူပွဲတွင် ပတ်သည် သမ္မတအာဏာများ တိုးတက်ရရှိလာသည့် အပြင် သမ္မတသက်တမ်း ခြောက်နှစ် သတ်မှတ်၍ ပြန်လည် အရွေးခံရပြန်သည်။ ပတ်ချုန်းဟီးနှင့် သူ၏ အစိုးရ အဖွဲ့နိုင်ငံကို အဘက်ဘက်မှ တိုးတက်အောင် ကြိုးပမ်းထူထောင်နေစဉ်တွင် တောင်မြောက်ကိုရီယား ငြိမ်းချမ်းစွာပူပေါင်းရေးကိစ္စ၊ တောင်ကိုရီးယားမှ အမေရိကန်တပ်များ ရုပ်သိမ်း မည့်ကိစ္စ၊ ယင်းသို့ ရုပ်သိမ်းချိန်၌လည်း စစ်ပစ္စည်း အထောက်အပံ့စသည် ဆက်လက်ရရှိရေးကိစ္စနှင့် ကိုရီးယား ဂိတ်အမည်တွင်လာသော အမေရိကန် အမတ်များအား တောင်ကိုရီယားကိုပင်း၍ စစ်အထောက်အပံ့ ပေးရေးကို ဆောက်ရွက်စေရန် လာဘ်ထိုးသည် ဆိုသည့် အရေးကိစ္စ စသည်များနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်၊ (၁၉၇၈)
**မန္တလေး တိုင်းရင်းဆေးရုံကြီး** သည် မန္တလေးမြို့၊ အောင်မြေသာစံမြို့နယ်၊ အိုးဘိုရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည်။ တိုင်းရင်းဆေးတက္ကသိုလ်၏ အနောက်ဘက်တွင်တည်ရှိပြီး ကုတင်(၁၀၀)ဝင်ဆံ့ကာ သင်ကြားရေးဆေးရုံလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး သင်ကြားရေးတိုင်းရင်းဆေးရုံကြီးဖြစ်သည်။ တိုင်းရင်းဆေးရုံ၏ အနောက်ဘက်တွင် တိုင်းရင်းဆေးသိပ္ပံနှင့် တိုင်းရင်းဆေးဝါးစက်ရုံများလည်းရှိသည်။

သမိုင်းကြောင်း
--------------

၁၉၇၆ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၃၁ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော တိုင်းရင်းဆေးပညာသင်ကျောင်းဖြစ်သော တိုင်းရင်းဆေးသိပ္ပံကို မန္တလေးမြို့၌ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ် အောက်တိုဘာ ၄ရက်နေ့တွင် (၂၅)ကုတင်ဆံ့ တိုင်းရင်းဆေးရုံကို မန္တလေးမြို့၌ စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ကုတင် (၅၀)ဆံ့ဆေးရုံအဖြစ် တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၉ရက်နေ့တွင် တိုင်းရင်းဆေးရုံကြီး (ရန်ကုန်)နှင့်အတူ ကုတင် (၁၀၀)ဆံ့ သင်ကြားရေးဆေးရုံကြီးအဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။

ပြခန်း
------

* ​ဆေးရုံဝင်​ပေါက်​ဆေးရုံဝင်​ပေါက်
* ​ဆေးကုသ​ဆောင်များ​ဆေးကုသ​ဆောင်များ
* ​ဆေးရုံဝင်း​ဆေးရုံဝင်း
* ပြင်ပလူနာဌာနပြင်ပလူနာဌာန

ကိုးကား
-------

1. ↑  100 Bedded Traditional Medicine Teaching Hospital in Mandalay to be turned into COVID-19 facility။
2. ↑  milestones of traditional medicine in Myanmar။
**နယူးဖောင်လန်နှင့် လာဘရာဒေါ ပြည်နယ်** သည် ကနေဒါနိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက် အကျဆုံး ပြည်နယ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကနေဒါနိုင်ငံ၏ အတ္တလန္တိတ် ဒေသတွင် တည်ရှိပြီး နယူးဖောင်လန်ကျွန်း နှင့် အနောက်မြောက်ဘက် ကုန်းမကြီးပေါ်မှ လာဘရာဒေါ တို့ ပါဝင်ကာ စုစုပေါင်း ဧရိယာ ၁၅၆,၅၀၀ စတုရန်းမိုင် (၄၀၅,၂၁၂ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) မျှ ကျယ်ဝန်းသည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ခန့်မှန်း လူဦးရေ စာရင်းမှာ ၅၂၆,၇၀၂ ဦး ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်၏ ၉၂ ရာခိုင်နှုန်းသော လူဦးရေမှာ နယူးဖောင်လန်ကျွန်း နှင့် ၎င်းနှင့် ဆက်စပ်နေသော ကျွန်းငယ်ကလေးများတွင် နေထိုင်ကြပြီး တစ်ဝက်ကျော်မှာ အဗာလွန် ကျွန်းဆွယ်တွင် နေထိုင်ကြသည်။ ထိုပြည်နယ်မှာ ကနေဒါရှိ ပြည်နယ်များတွင် ဘာသာစကား အတူတူ အသုံးအပြုဆုံး ပြည်နယ် တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၆ ခုနှစ် လူဦးရေ စာရင်းတွင် ၉၇.၆  % သော နေထိုင်သူတို့မှာ အင်္ဂလိပ် စကားကို မိခင်ဘာသာစကား အဖြစ် ပြောကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Estimates of population, Canada, provinces and territories။ Statistics Canada။ 19 June 2016 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  September 28, 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Population by mother tongue and age groups, 2006 counts, for Canada, provinces and territories - 20% sample data Archived 19 November 2015 at the Wayback Machine.. 2.statcan.ca (2009-03-24). Retrieved on 2013-07-12.
အာရေဗျကျွန်းဆွယ်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့အကြားရှိ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ကို အာရေဗျပင်လယ်ဟုခေါ်သည်။ ထိုပင်လယ်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက်အစွန်းရှိ ကိုမိုရင်အငူရှိ အာဖရိကတိုက်၊ ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ၏အရှေ့ဘက် ကမ်းခြေရှိ ဂွါဒါဖွီးအငူအထိ စိတ်ကူးဖြင့် ရေးဆွဲထားသောမျဉ်းကြောင်း၏ မြောက်ဘက်တွင်တည်ရှိသည်။ ပင်လယ်နီ၊ အေဒင်ပင်လယ်ကွေ့၊ ပါးရှင်းပင်လယ်ကွေ့နှင့် အိုမန်ပင်လယ်ကွေ့တို့သည် အာရေဗျ ပင်လယ်၏ လက်တက်များ ဖြစ်ကြသည်။ ရှေးအခါက ထိုအာရေဗျပင်လယ်သည် ပင်လယ်ကြောင်း ကူးသန်းသွားလာမှုအတွက် အလွန်အရေးပါခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့အရှေ့ဘက်စွန်းဒေသများမှ ကုန်ပစ္စည်းများကို သင်္ဘောများဖြင့် တင်ဆောင်ပြီးလျှင် အာရေဗျကျွန်းဆွယ် အနောက်ဘက် ကမ်းခြေသို့ တင်ပို့ပေးခဲ့ကြသည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် ကုလားအုပ်များဖြင့် အာရေဗျကျွန်းဆွယ်ကို ဖြတ်သန်းကာ မြေထဲပင်လယ်ဘက်သို့ သယ်ဆောင်ပေးခဲ့ကြလေသည်။

အာရေဗျပင်လယ်အတွင်းရှိ ကျွန်းကြီးများမှာ လက်ကဒိုက်ကျွန်းစုနှင့် ဆိုကိုထရာကျွန်းတို့ဖြစ်သည်။ လက်ကဒိုက်ကျွန်းစုသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အနောက်ဘက်ကမ်းခြေမှ အလွန်တွင်တည်ရှိကြသည်။ ဆိုကိုထရာ ကျွန်းသည်ကား အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ၏ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိလေသည်။

အာရေဗျပင်လယ်၏ပျမ်းမျှအနက်မှာ အလံ ၁၅ဝဝ ခန့်ရှိ သော်လည်း အိန္ဒုမြစ်နှင့် နာဗဒ္ဒမြစ် အပါအဝင် မြစ်အများအပြား စီးဝင်သော အရှေ့မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင်မူ ထိုထက်တိမ်လေသည်။ မုတ်သုန်ရာသီ အစနှင့်အဆုံးတို့တွင် အာရေဗျပင်လယ်ထဲ၌ အတွင်းဝိုက်လေဝဲ(ဆိုင်ကလုန်း)များ ကျရောက်တတ်သည်။ ထိုအတွင်းဝိုက်လေဝဲများသည် အာရေဗျပင်လယ်၏ အရှေ့တောင်ဘက်ပိုင်းရှိ မဲလ ဒိုက်ကျွန်းများ အနီးတစ်ဝိုက်တွင် စတင်ဖြစ်ပေါ်တတ်လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)
နိုင်ဂျီးရီးယားသမ္မတဟောင်း
အူမာရူရာအဒူဝါကို ၁၉၅၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၆
ရက်နေ့တွင် နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ ကက်ဆီနာပြည်နယ်၌
မွေးဖွားသည်။ ရာအဒူဝါသည်ဇာရီ ယာမြို့ရှိ ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံနှင့်
နည်းပညာကောလိပ်တွင် နည်းပြဆရာအဖြစ် ၁၉၈၃
ခုနှစ်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင်
People’s Redemption Party နှင့်Social Democratic Party
တို့တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် နိုင်ငံရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင် သည်။
၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ပြည် နယ် အု ပ် ချုပ်ရေးမှူးရွေးကောက်ပွဲ၌
ရွေးချယ်ခံခဲ့ရပြီး ကက်ဆီနာပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး
အဖြစ် ၁၉၉၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၇ ခုနှစ်အထိ ထမ်းဆောင်ခဲ့
သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ရက်တွင် ကျင်းပသော
သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင် အာဏာရပြည်သူ့ဒီမိုကရက်
တစ်ပါတီ (People Democratic Party)၏ ကိုယ်စား
လှယ်အဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာ မဲအရေအတွက် ၂၄ဒသမ ၆ သန်းဖြင့် သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်ခြင်း
ခံရသည်။ ရွေးကောက်ပွဲသည် အငြင်းပွားဖွယ်ရာပြဿနာ
များဖြင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီး လေ့လာသူများ၏ေဝဖန်မှုများကို
အပြင်းထန်ဆုံးခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇွန်လတွင်
ရာအဒူဝါသည်၎င်း၏ပိုင်ဆိုင်မှုများကို တရားဝင်ကြေ
ညာခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဝန်ကြီး ၃၉ ဦး
ပါဝင်သော ရာအဒူရာ၏ အစိုးရအဖွဲ့စတင် တာဝန်
ထမ်းဆောင်သည်။ နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ၏ ၁၃ ယောက်
မြောက် သမ္မတဖြစ် သူ အူမာရူရာအဒူဝါသည် ၂၀၁၀ပြည့်
နှစ် မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် နိုင်ဂျီးရီးယား နိုင်ငံအဘူဂျာမြို့
ရှိအေဆိုရော့စ် သမ္မတအိမ်တော်၌ နှလုံးရောဂါဖြင့်
ကွယ်လွန်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်(၂၀၁၁)
ပိတ်ချော
--------

လီနင်ဟု ခေါ်ကြသော ပိတ်ချောမျိုးသည် 
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရှေးအကျဆုံးသော အထည် မျိုးဖြစ်သည်။ 
ရှေးအနှစ်တစ်သောင်းလောက်ကပင် ဆွဇ်ဇာလန်ပြည်ရှိ အိုင်
ကြီးများထဲ၌ တဲခြေတံရှည်ကြီးများ ထိုး၍ နေထိုင်ကြသော 
ရှေးလူများသည် ပိတ်ချောထည်ကို သုံးခဲ့ကြကြောင်း 
အထောက်အထားများ တွေ့ရ သည်။ ထို့ပြင် လွန်ခဲ့သော 
နှစ်ပေါင်း ၄,ဝဝဝလောက်က အီဂျစ်လူမျိုးများသည် 
နိုင်းမြစ်ကမ်းပါး တစ်လျှောက်၌ ဘီသွာလျှော်ပင်များကို 
စိုက်ပျိုး၍၊ ယင်းမှရသော ခြည်မျှင်များဖြင့် 
ပိတ်ချောများရက်လုပ်ခဲ့ ကြသည်။ အီဂျစ်နှင့် ဟီဗြူ ဘုန်းတော်
ကြီးများသည် မိမိတို့၏ အယူဝါဒဆိုင်ရာ အခမ်းအနားများတွင် 
ယင်းသည့် ပိတ်ချောဖြင့် ချုပ်လုပ်သော ဝတ်စုံများကို ဝတ်ဆင်
ကြသည်။ အီဂျစ်ဘုရင်တို့၏ အလောင်းများကိုလည်း 
ပိတ်ချောဖြင့် ပတ်ထုတ်ပြီးမှဂူသွင်း သဂြုလ်လေ့ရှိကြသည်။ 
ခေါမယဉ်ကျေးမှု ထိပ်တန်းရောက်စဉ်ကာလက ငွေကြေး
ချမ်းသာသူ၊ အထက်တန်းကျသူများသာပိတ်ချောကို ဝတ်ဆင်နိုင် 
ကြသည်။ အလယ်ခေတ်အတွင်းက ဥရောပတိုက်သား 
အားလုံးလိုလိုပင် ပိတ်ချောထည်ကို ဝတ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။ 
အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတို့ကား ခရစ် ၄ဝဝ ပြည့်နှစ်လောက်ကပင် 
ပိတ်ချောရက်နည်းကို သိရှိပြီး ဖြစ်ကြသည်။ 

အမေရိကတိုက်သို့ ဦးစွာလာရောက် နယ်သစ်တည်ထောင် 
နေထိုင်ကြသူတို့သည် မိမိနှင့်အတူ ဘီ သွာလျှော်မျိုးစေ့များကို 
ဥရောပမှ သယ်ဆောင်လာ၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြသည်။ 
ဘီသွာလျှော်ပင်များမှ ရသော ချည်မျှင်များကို လက်ဖြင့်ငင်၍၊ 
လက်ဖြင့်ပင် ပိတ်ချောထည် ရက်လုပ်ကြသည်။ 

လက်ဖြင့်ငင်၍ရသောချည်သည် အကောင်းဆုံးဖြစ်၏။ 
သို့သော်စရိတ်စက ကြီးလှသည်။ ဘယ်ဂျီယံ၊ နယ်သာလန်နှင့် 
ဆိုဗီယက်၊ ရုရှ စသော နိုင်ငံများတွင် ဈေးသက်သာစွာဖြင့် 
ချည်ငင်နိုင်၍ ပိတ်ချောများ ရက်လုပ်နိုင်သည်။ ဆိုဗီယက် 
ရုရှနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဘီသွာလျှော်ပင် 
အများဆုံးစိုက်ပျိုးသည့် နိုင်ငံဖြစ်သည်။ အမေရိကန် 
ပြည်ထောင်စုသည် တစ်နှစ်လျှင် ပိတ်ချောဒေါ်လာ 
ရ၌ဝဝဝ၌ဝဝဝ ဖိုးမျှ ယက်လုပ်ရောင်းချသည်။ သို့သော် 
လက်ယက်ပိတ်ချောများမှာ အကောင်းဆုံးနှင့် 
အချောမွေ့အနူးညံ့ဆုံး ဖြစ်၍၊ ဗယ်ဂျီယံ၊ ဂျာမနီ၊ ပြင်သစ်နှင့် 
အိုင်ယာလန်နိုင်ငံများမှ ဝယ်ယူတင်သွင်းရလေသည်။ 

လက်ရက်ပိတ်ချောသည် စက်ရက်ပိတ်ချောထက် ဈေးကြီးသည်။ 
ပိတ်ချောရက်လုပ်သည့် ဘီသွာလျှော် ချည်မျှင်သည် 
ဝါချည်မျှင်တက် နှစ်ဆမျှ ပို၍ခိုင်သည်။ ယင်းတို့ကို 
အလွန်သေးငယ်သော ချည်မျှင်ဖြစ်အောင်လည်း 
ပြုလုပ်နိုင်သဖြင့် အလွန်နုသော ဇာများပင် ယက်လုပ်နိုင်သည်။ 
သို့ရာတွင် ဝါချည်မျှင်ထက် ပိုလေးသည့်ပြင်၊ 
ဝါချည်မျှင်လောက် ဆေးမစုတ်နိုင်ချေ။ 

ပိတ်ချောသည် ပြောင်ချောနူးညံ့သည်။ အညစ်အကြေး 
မတင်လွယ်ရုံမျှမက၊ လျှော်ဖွပ်၍လည်း ဖြူ လွယ်သည်။
ထို့ပြင်အခိုးအငွေ့ကို စုတ်ယူတတ်သော သတ္တိရှိသဖြင့်
ပူသည့်အခါဝတ်ရန်အလွန်သင့် လျော်သည်။ ဘီသွာလျှော် 
ချည်မျှင်ဖြင့်ရက်လုပ်သော မျက်နှာသုတ်ပုဝါ၊ ကိုယ်သုတ်ပုဝါ၊
သင်္ဘောရွက်၊ဇာ၊ စားပွဲခင်း၊ အဝတ်အထည် စသည်တို့ကို 
ဝါချည်ဖြင့်ရက်သော ပစ္စည်းများထက် လူကြိုက်များသည်။ 

သို့ရာတွင် ဝါချည်ဖြင့်ရက်သော ပစ္စည်းများထက် ဈေးကြီး
သဖြင့် လူတိုင်း အသုံးမပြုနိုင်ချေ။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)