recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
သတ္တဝါဆိုသည် အသက်ရှိသော အရာအားလုံးကို ခေါ်ဆိုသည်

အပင်နှင့် သတ္တဝါ ခွဲခြားပုံ
---------------------------

လှုပ်ရှားသွားလာနိုင်ပြီး အစာကို ပါးစပ်ဖြင့် စားသောက်တတ်သော သက်ရှိမှန်သမျှကို Animal (ခေါ်) သတ္တဝါ ဟု အပင်တို့နှင့် ကွဲပြားစေရန် ခွဲခြားအဓိပ္ပာယ် သတ်မှတ်ပါသည်။

သတ္တဝါ များကို မျိုးတူရာ အုပ်စုခွဲ လိုက်လျှင် အောက်ပါအတိုင်း ခုနှစ်မျိုး ခွဲခြားနိုင်သည်။

နို့တိုက် သတ္တဝါများ(Mammals)
-----------------------------

အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြထားသောဆောင်းပါး - နို့တိုက်သတ္တဝါ
သားငယ်ကို မိခင်နို့တိုက်ကျွေးသည့် အလေ့အထရှိသော အဆင့်မြင့် ကျောရိုးရှိ သွေးနွေးသတ္တဝါများ ဖြစ်ကြသည်။ လူအပါအဝင် မျိုးစိတ်ပေါင်း ၄၀၀၀ ခန့်ရှိသည်။
(မျောက်၊ ခွေး၊ ကျွဲ၊ နွား၊ ကျား၊ ဆင်၊ လင်းပိုင်၊ ဝေလငါး၊ ဖျံ စသည်)

ကုန်းနေအကြီးဆုံး နို့တိုက် သတ္တဝါ၊ အာဖရိကဆင်

တွားသွား သတ္တဝါများ(Reptiles)
-----------------------------

အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြထားသောဆောင်းပါး - တွားသွားသတ္တဝါ
အကြေးအခွံပါသော ကျောရိုးရှိ သွေးအေးသတ္တဝါများဖြစ်ကြပြီး အများစုမှာ ကုန်းပေါ်တွင် မွေးဖွားကြသည်။ မျိုးစိတ် ၆၀၀၀ ကျော်ရှိသည်။
(မြွေ၊ လိပ်၊ ဖွတ်၊ ပုတ်သင်ညို စသည်)

ရေနေကုန်းနေ သတ္တဝါများ(Amphibians)
----------------------------------

ကျောရိုးရှိ သွေးအေး သတ္တဝါများဖြစ်ကြပြီး ရေတွင်ပေါက်ဖွားကာ ကုန်းပေါ်တွင် အရွယ်ရောက်ကြသည်။ မျိုးစိတ် ၃၀၀၀ ခန့်ရှိသည်။
(ဖား၊ ဆယ်လ်မင်ဒါ စသည်)

ငှက်များ(Birds)
---------------

အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြထားသောဆောင်းပါး - ငှက်
အခွံမာသော ဥမှပေါက်ဖွားပြီး အရွယ်ရောက်လျှင် အမွှေးအတောင်များရှိသော အများစု ပျံသန်းနိုင်သည့် ကျောရိုးရှိ သွေးနွေးသတ္တဝါများကို ငှက်ဟုခေါ်သည်။ မျိုးစိတ် ၈၀၀၀ ခန့်ရှိသည်။
(ကျီး၊ ဇီးကွက်၊ သိမ်းငှက်၊ ငှက်ကုလားအုပ်၊ ပင်ဂွင်း စသည်)

ငါးများ(Fish)
-------------

အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြထားသောဆောင်းပါး - ငါး (တိရစ္ဆာန်)
ရေတွင် ပါးဟပ်ဖြင့် အသက်ရှုကာ ဆူးတောင်ရေယက်များဖြင့် ကူးခတ်တတ်ပြီး အကြေးခွံရှိသော ကျောရိုးရှိ သွေးအေး သတ္တဝါများဖြစ်သည့် ငါးမျိုးစိတ်ပေါင်း ၂၁၀၀၀ ခန့်ရှိသည်။
(ငါးမန်း၊ ရေနဂါး၊ ဆယ်လမွန်၊ ထရောက် စသည်)

အကြီးဆုံး ရေနေသတ္တဝါ ၊ ဝေလငါး

ခြေဆစ်များ သတ္တဝါများ(Arthropods)
---------------------------------

အဆစ်အပိုင်းများဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသည့် ခြေထောက်သုံးစုံထက်မနည်းရှိကာ ကျောရိုးမပါပဲ မာကျောသောအခွံကို အရိုးအနေဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားသည့် အကြီးမားဆုံးသော အုပ်စုဖြစ်သည်။ မျိုးစိတ်ပေါင်း ၈၀၀၀၀၀ ကျော်ရှိကာ အင်းဆက်များသည်လည်း ထိုအုပ်စုတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သည်။
(ပုရွက်၊ နှံကောင်၊ ချေးပိုးထိုး၊ ပင့်ကူ၊ ကဏန်း၊ ပုဇွန် စသည်)

ကျိချွဲ သတ္တဝါများ([[Mollusc's)
-------------------------------

အရိုးလုံးဝမပါပဲ ကျိချွဲပျော့တွဲသော ကိုယ်ရှိပြီး ပွတ်တိုက်ရွေ့လျားသွားလာတတ်သည့် အုပ်စုဖြစ်သည်။ အချို့မျိုးစိတ်များတွင် ပျော့တွဲသောကိုယ်ကို အခွံမာတစ်ခုဖြင့် ကာကွယ်ထားတတ်ကြသည်။
(ခရု၊ ပက်ကျိ၊ မျှော့၊ ရေဘဝဲ၊ ကင်းမွန်၊ ယောက်သွား၊ ကမာ၊ ကြယ်ငါး စသည်တို့)
နယ်သာလန်ဘုရင်မ ဂျူလီယာနာ၏ ဧည့်ခံပွဲတွင် တွေ့ရသော ထရူးဒိုး (၁၉၇၅ ဖေဖော်ဝါရီ)
**ဂျိုးဆက် ဖိလစ် ပီးရာ့ အိဗါ အီးလီးယော့ ထရူးဒိုး** (အင်္ဂလိပ်: Joseph Philippe Pierre Yves Elliott Trudeau ၁၉၁၉ အောက်တိုဘာ ၁၈ - ၂၀၀၀ စက်တင်ဘာ ၂၈) သည် ကနေဒါနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားဖြစ်သည်။ လစ်ဘရယ်ပါတီမှ ဝင်ပြိုင်ကာ ကနေဒါ၏ (၁၅) ယောက်မြောက် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ၁၉၆၈-၈၄ ကာလများတွင် ဝန်ကြီးချုပ်သက်တမ်း ၂ ဆက် တာဝန်ထမ်းဆောင်၏။

ခူဘက်နိုင်ငံရေးလောကတွင် ရှေ့နေ၊ ပညာတတ်နှင့် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူအဖြစ် သူ့နိုင်ငံရေးလမ်းကြောင်းကို စသည်။ ကနဦးတွင် ဆိုရှယ်ဒီမိုကရစ်တစ်ဖြစ်သည့် နယူးဒီမိုကရက်တစ်ပါတီသို့ ဝင်သည်။ သို့သော် ထိုပါတီမှာ လိုလားသောအခြေအနေသို့ မရောက်နိုင်မှန်း သိသည်နောက် လစ်ဘရယ်ပါတီသို့ ပြောင်း၏။ ၁၉၆၅ ခုတွင် ပါလီမန်အမတ် ဖြစ်လာပြီး မကြာမီပင် ဝန်ကြီးချုပ် လက်စတာ ပီယာဆန်၏ ပါလီမန်အတွင်းဝန်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်။ ၁၉၆၇ ခုတွင် တရားရေးဝန်ကြီးနှင့်အစိုးရရှေ့နေချုပ် ရာထူးကို လက်ခံရ၏။ ထရူးဒိုး၏ ထိုးထွက်နေသောကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးနှင့် လူချစ်လူခင်များရန် နေထိုင်တတ်မှုကြောင့် မီဒီယာတို့က သူ့သတင်းကို အထူးတလည် ဖော်ပြကြသည်။ ယင်းသည်ပင် ၁၉၆၈ ခု၌ ပါတီခေါင်းဆောင်ရွေးပွဲကို အနိုင်ရစေရန် အထောက်အကူဖြစ်ခဲ့၏။ နောက် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာသည်။ ထရူးဒိုး၏ ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးကြောင့် နိုင်ငံရေးအမြင်ကို လွှမ်းမိုးခြင်းမှာ ကနေဒါရှိ မည်သည့်နိုင်ငံရေးသမားမျှ ဤသို့ မဖြစ်ဖူးခဲ့။ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည့် ၁၉၆၈၊ ၁၉၇၂၊ ၁၉၇၄ ရွေးကောက်ပွဲများကို တောက်လျှောက်နိုင်လာသည်။ ၁၉၇၉ ရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲအနည်းငယ်ဖြင့်သာ ရှုံး၏။ ၁၉၈၀ ပြည့်တွင် ထပ်နိုင်ပြန်ရာ ၁၉၈၄ ခု ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ နိုင်ငံရေးလောကမှ အနားယူသည်အထိပင်။ ထရူးဒိုးသည် သူ့ဝန်ကြီးချုပ်သက်တမ်းအတွင်း လူများစုအစိုးရဖွဲ့ရန် ၃ ကြိမ်၊ လူနည်းစုအစိုးရဖွဲ့ရန် ၁ ကြိမ် အခွင့်ရသည်။ သက်တမ်း ၃ ကြိမ်ထက်ပို၍ နေရာရသည့် နောက်ဆုံးဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်၏။

သူ၏ အကြီးဆုံးသား ဂျက်စတင်ထရူးဒိုးသည်လည်း ၂၀၁၅၊ ၂၀၁၉ နှင့် ၂၀၂၁ ရွေးကောက်ပွဲများတွင် အနိုင်ရကာ ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်သည်။ ဂျက်စတင်သည် ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း အမျိုးအနွယ်ထဲမှ ဝန်ကြီးချုပ်ထပ်ဖြစ်သည့် ပထမဆုံးသူ ဖြစ်၏။

ကိုးကား
-------
စာရေးဆရာ၊ အယ်ဒီတာ၊ ရုပ်ရှင် သရုပ်ဆောင် အောင်ပြည့် (ဦးခင်မောင်မြင့်) (၁၉၄၀ - ၂၀၀၆)။ (ဓာတ်ပုံ - လင်းဦး (စိတ်ပညာ) ဘလော့)
အဖ ဦးသာအောင်၊ အမိ ဒေါ်စိုးမြင့်တို့မှ ဖွားမြင်သည့် စတုတ္ထမြောက် သားဖြစ်သူ မောင်ခင်မောင်မြင့်အား ပျဉ်းမနားမြို့တွင် ၁၉၄၀ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၄ ရက် (ကြာသပတေးနေ့) က မွေးဖွားခဲ့သည်။ ပြွန်တန်ဆာ အထက်တန်းကျောင်းမှ ၁၀ တန်း အောင်မြင်ခဲ့ကာ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာ (မြန်မာစာဂုဏ်ထူး) ဘွဲ့ ရခဲ့သည်။

ဘွဲ့ရပြီးနောက် 'ဦးဆောက်ပန်း' အမည်ဖြင့် ရန်ကုန်မြို့ လှည်းတန်းမြို့နယ်တွင် စာအုပ်ဆိုင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး စာပေများလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ရှုမဝမဂ္ဂဇင်း၌ ဝတ္ထုတိုများစွာ ရေးသားခဲ့သည်။ "ပြိုမှာလေလား မိုးရဲ့" ဝတ္ထုသည် အအောင်မြင်ဆုံး၊ အထင်ရှားဆုံးသော သူ၏လက်ရာ ဖြစ်ခဲ့ပြီး ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ရွှေရတုသဘင် ကာလတွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည့် "နေရစ်တော့ မြသီလာ" ကဗျာစာအုပ် သည်လည်း ထူးခြား ဆန်းသစ်သည့် အရေးအဖွဲ့များကြောင့် ထင်ရှားခဲ့သည်။

စာနယ်ဇင်း ဆရာ၊ အယ်ဒီတာ အဖြစ် အထောက်တော် လှအောင် ဦးစီးသည့် သတင်းဂျာနယ်၌ စတင် ထုတ်ဝေသည့် ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် တွဲဖက် အယ်ဒီတာ အဖြစ် လည်းကောင်း၊ နောက်ပိုင်း တာဝန်ခံ အယ်ဒီတာ အဖြစ် လည်းကောင်း တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်း ချယ်ရီမဂ္ဂဇင်း (၁၉၈၄ မှ ၁၉၉၀)၊ ဝါနီပြာမဂ္ဂဇင်း၊ နှင်းဆီမဂ္ဂဇင်း၊ ပေါ်ပြူလာဂျာနယ် နှင့် ရာစုဂျာနယ် စသည့် မဂ္ဂဇင်း၊ဂျာနယ်များတွင် တာဝန်ခံ အယ်ဒီတာအဖြစ် လည်းကောင်း အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် လည်ကောင်း တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဖတ်စရာဂျာနယ်သည် ဆရာအောင်ပြည့်၏ နောက်ဆုံး ကွယ်လွန်ချိန် အထိ အယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်သွားသည့် ဂျာနယ် ဖြစ်သည်။

  

အခြားတစ်ဖက်တွင်လည်း ရုပ်ရှင် သရုပ်ဆောင် အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ ဒါရိုက်တာ မောင်ဝဏ္ဏ ရိုက်ကူးခဲ့သော 'ခြေဖဝါးတော် နုနု' (၁၉၇၄) ဇာတ်ကားမှစကာ သရုပ်ဆောင်အဖြစ် စတင်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းမှာလည်း ရုပ်ရှင် ဇာတ်ကားပေါင်း များစွာတွင် အောင်မြင်သော ဇာတ်ပို့ သရုပ်ဆောင် အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ 

  

ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်မှ မြန်မာစာဘွဲ့ရ ဖြစ်သော ဆရာ အောင်ပြည့်ဟာ 'စကားအကြောင်း၊ စာအကြောင်း' ဟူသော မြန်မာစာနှင့် ပတ်သက်သည့်စာအုပ်တစ်အုပ်ကို ရေးခဲ့ကာ ကိုယ်ပိုင် ကျောင်းများတွင်လည်း မြန်မာစာပြ ဆရာတစ်ယောက် အဖြစ် နှစ်ကာလရှည်ကြာစွာ အသက်မွေးခဲ့သည်။

ကျင်လည်ရာ လောကများစွာထဲတွင် ဆက်ဆံရေး ကောင်းမွန်ကာ လူချစ် လူခင်များသူ၊ အလုပ်ကို ကြိုးစား လုပ်ကိုင်သူ အဖြစ် ထင်ရှားသည်။ ဘဝနောက်ဆုံး အချိန်များတွင် နာမကျန်း နေသည့်ကြားမှ အိပ်ယာထက်တွင် အလုပ်တာဝန်ကို ဇွဲနပဲနှင့် တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက် သွားခဲ့ပုံသည် တပည့်များကြား၊ မိတ်ဆွေများကြား ပြောစမှတ်ပြုစရာ၊ နမူနာယူစရာ အဖြစ်တစ်ခုဖြစ်ခဲ့ရသည်။

စာရေးဆရာ၊ အယ်ဒီတာ၊ ရုပ်ရှင် သရုပ်ဆောင် ဆရာ အောင်ပြည့်သည် ကာလရှည်ကြာ နာမကျန်း ဖြစ်ကာ လဲလိုက် ထလိုက်ဖြင့် ဖတ်စရာ ဂျာနယ်ကို တစ်စောင်မပြတ် တည်းဖြတ် ထုတ်ဝေခဲ့ရာက ၂၀၀၆ ခု၊ ဧပြီလ ၂၆ ရက် ညနေ ၆ နာရီခန့်မှာ ကွယ်လွန် ခဲ့ရသည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားသမီး ၃ ဦး၊ မြေး ၃ ဦးနှင့် ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်မာသီတို့ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  [foreverspace.com.mm] ရဲ့ ကြေကွဲ ဝမ်းနည်း မှတ်တမ်း ကွန်ရက် စာမျက်နှာနဲ့ လင်းဦး (စိတ်ပညာ) [linoo.asia] ဘလော့ တို့ကနေ "စာရေးဆရာ၊ အယ်ဒီတာ၊ ရုပ်ရှင် သရုပ်ဆောင် အောင်ပြည့် (ဦးခင်မောင်မြင့်) (၁၉၄၀ - ၂၀၀၆)" ရဲ့ အတ္ထုပ္ပတ္တိအကျဉ်း
|  |
| --- |
| စိုင်းအောင်ထီးခမ်း |
|  |
| **မွေးသက္ကရာဇ်** |  |
| **ကွယ်လွန်** |  |
| **မိဘများ** | အဖဦးနန္ဒာ+အမိ နန်းအိန် |
| **အမည်ရင်း** | စိုင်းထီးခမ်း |
| **နိုင်ငံသား** |  မြန်မာ |
| **လူမျိုး** | ရှမ်း |
| **မွေးရာဇာတိ** | ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ လင်းခေးမြို့ |
| **အလုပ်အကိုင်** | အဆိုတော် |
| **ထင်ရှားကျော်ကြားမှု** |  |
| **ကိုးကွယ်သည့် ဘာသာ** | ဗုဒ္ဓဘာသာ |

စိုင်းအောင်ထီးခမ်း
------------------

စိုင်းအောင်ထီးခမ်းသည် ၁၉၉၆-ခုနှစ်မှ စတင်၍ ရှမ်းသီချင်းများဖြင့် ရှမ်းတိုင်းရင်းသား ပရိသတ်၏ လက်ခံအားပေးမှုကို ရရှိလာသည့် အဆိုတော်ဖြစ်သည်။ ရှမ်းသီချင်း စီးရီး (၈)ခု ထုတ်ဝေခဲ့ပြီးဖြစ်သည့် စိုင်းအောင်ထီးခမ်းသည် ကွယ်လွန်သူ နာမည်ကျော် တေးသံရှင် စိုင်းထီးဆိုင်၏ ညီဖြစ်သည်။ ၁၉၉၆-ခု၊ "နောင့်စမ်ဟွမ်" (ရွှေပန်းမယ်လေး)အမည်ရှိ ပထမဆုံး ရှမ်းစီးရီးကို စိုင်းထီးဆိုင်မှ ပရိုဂျူဆာအနေနှင့် ထုတ်ပေးသည်။
ထို့နောက် "စန်းတက်ချိန်"ကိုယ်ပိုင်သံစဉ် မြန်မာစီးရီးကို အကယ်ဒမီ မေသန်းနုက မူပိုင်ယူပြီး ထုတ်ပေးသည်။ ၂၀၁၁-နှစ် ဩဂုတ်လတွင် ထုတ်ဝေသည့် မြန်မာသီချင်း စုစည်းမှု "စန်းတက်ချိန်"သည် ယခုလ၏ ရောင်းအကောင်းဆုံး စီးရီး ၁၀ ခု စာရင်း ဝင်နေသည်အထိ မြန်မာသီချင်းပရိသတ်၏ အသိအမှတ်ပြုခြင်းခံခဲ့ရသည်။

ကိုးကား
-------
၁။ ကျွန်းရွာတောရ ဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ အလောင်းအလျာကို မြင်းခြံခရိုင် တောင်သာမြို့နယ် ကံပေါက်ကျွန်းရွာ ဦးရွှေဖန်+ဒေါ်မိန်းကလေးတို့မှ ၁၂၄၂-ခုနှစ်၊ နှောင်းတန်ခူး လဆန်း ၁၂-ရက် တနင်္ဂနွေနေ့ နံနက် အရုဏ်တက်ချိန်၌ ဖွားမြင်သည်။ (ငယ်မည်တော်-မောင်အောင်ပန်း ဟူ၍ဖြစ်၏။)

၂။ ၁၂၅၂-ခုနှစ် နယုန်လဆန်း ၁၅ - ရက်နေ့တွင် မင်းရွာ ဆရာတော်အထံ၌ သာမဏေအဖြစ်သို့ ရောက်သည်။ (ဘွဲ့ အမည် -ရှင်အဂ္ဂဝံသဟူ၍ ဖြစ်၏။ )

၃။ ၁၂၆၂-ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလဆန်း ၁၄-ရက်နေ့တွင် မင်းရွာဆရာတော်ကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ မိဘနှစ်ပါးတို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟ ဖြင့် ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်သည်။

၄။ ရဟန်းဖြစ်ပြီးနောက် မန္တလေးမြို့ ရွှေရေးဆောင်ကျောင်း တိုက်၌ သီတင်းသုံး နေထိုင်လျက်၊ မိုင်းခိုင်းဆရာတော်၊ ကျီဝန်ဆရာတော်၊ ဘုရားကြီးတိုက် ဦးရန်ကုန်ဆရာတော်၊ ဒိုင်းဝန်ဆရာတော်၊ ရွှေရေးဆောင်ဆရာတော်၊ ဝိသုဒ္ဓါရုံဆရာတော်၊ မန်လည်သို့ ကြွ၍ မန်လည်ဆရာတော်၊ စလင်းမြို့သို့ ကြွရောက်၍ စလင်းဆရာတော်ဦးပဏ္ဍိစ္စတို့ အထံ၌၊ ပိဋကတ် ကျမ်းစာများကို ဆည်းပူးသင်ယူခဲ့သည်။

၅။ အစိုးရစာမေးပွဲ ပထမကြီးတန်း နှင့် သကျသီဟစာမေးပွဲ၊ပရိယတ္တိသာသနဟိတ ဓမ္မာစရိယဘွဲ့ ရရှိအောင်မြင်တော်မူသည်။

၆။ မန္တလေးမြို့၊ ရွှေရေးဆောင်တိုက်၊ အောင်မြေရတနာကျောင်း၊ ပြည်မြို့ ဇောတိကာရာမတိုက်၊ ကျွန်းရွာ ဓမ္မိကာရာမတိုက်၊ ရန်ကုန်မြို့ ကြားတောရဘင်္ဂလားတိုက်၊ စကားဝါပင်ကျောင်းတို့၌လည်းကောင်း၊ ၁၂၈၇-ခုနှစ်၌ တောင်သာမြို့ တောင်ခြေ ဆည်တွင်းချောင်တောရကို တည်ထောင်၍ ယင်း ဆည်တွင်းချောင်တောရ၌လည်းကောင်း၊ သီတင်းသုံးနေထိုင် လျက် ပရိယတ္တိကျမ်းစာများကို ပို့ချရေးသားတော်မူခဲ့ပေသည်။

၇။ ၁၂၉၂- ခုနှစ်၊ ကဆုန်လ၌ လေးမြို့ဂိုဏ်းချုပ် ကျွန်းရွာတောရ ဆရာတော်ဟူသော ဘွဲ့တံဆိပ်တော်၊

ထိုနှစ် နယုန်လတွင် အင်္ဂလိပ်အစိုးရ ပဉ္စမမြောက် ဂျော့ဘုရင်လက်ထက်၌ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ကျွန်းရွာတောရ ဆရာတော် ဟူသော ဘွဲ့တံဆိပ်တော်၊

ထိုနှစ် နတ်တော်လ၌ မြစ်ကွေ့ခရိုင် သုဓမ္မာဝင် ကျွန်းရွာတောရ ဆရာတော်ဟူသော ဘွဲ့တံဆိပ်တော်များကို ခံယူရရှိတော်မူပေသည်။

ဂ။ ပါရာဇိကဏ် အဋ္ဌကထာ မဟာနိဿယ၊ ပါစိတျာဒိ အဋ္ဌကထာ မဟာနိဿယ၊ သာသနာ့မျက်မှန်ကျမ်းစသော ကျမ်းပေါင်း ၄၅-ကျမ်း ရေးသားပြုစုတော်မူခဲ့ကြောင်း ပါရာဇိကဏ်အဋ္ဌကထာ မဟာနိဿယကျမ်း နိဂုံး၌ ဖော်ပြပါရှိပေသည်။

၉။ ၁၃ဝ၇-ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လဆုတ်(၉)ရက်၊ နံနက်(၉)နာရီအချိန်)၊ သက်တော် (၆၆)နှစ်၊ (၄)လ၊ (၁၂)ရက်၊ သိက္ခာတော် (၄၅) ဝါတွင် ဘဝနတ်ထံ ပြောင်းကြွ စံလွန်တော်မူလေသည်။

၁၀။ ဆရာတော်ကြီး၏ ရုပ်ကလာပ်တော်ကို ၁၃၀၈-ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း (၁၂ ) ရက်နေ့တွင် ဆည်တွင်းချောင် တောရမှ တောင်သာမြို့ အနောက်ဘက် ၅-မိုင်ကွာ ဆရာတော်ဘုရား ကြီး၏ ဇာတိရပ်ရွာဖြစ်သော ကျွန်းရွာအနီးရှိ ကျယ်ဝန်း ပြန့်ပြူးသော ဆင်တဲဝချောင်းဗွေ သဲသောင်ငွေအပြင်၌ ဈာပနပူဇာသဘင် ဆင်ယင်ကျင်းပရာ ဌာနသို့ ခမ်းနားသိုက်မြိုက်စွာ ပင့်ဆောင်၍ တပို့တွဲလဆန်း (၁၃၊ ၁၄၊ ၁၅ ) ရက်တို့၌ ကြီးစွာသော ဈာပနသဘင် ဆင်ယင်ကျင်းပ ပူဇော်ကြလေသည်။

1. ↑  ကျွန်းရွာတောရဆရာတော် (၁၉၈၃)။ *သိမ်မျိုးစုံမဟာဋီကာကျမ်း*။ `|title=` ရှိ ပြင်ပလင့်ခ် (အကူအညီ)
**ဆရာ** သို့မဟုတ် သင်ပြပေးသူ ဆိုသည်မှာ တပည့်များအား ပညာ၊ ဗဟုသုတ၊ ကိုယ်ကျင့်တရား စသည်တို့ကို သင်ကြားပေးသော ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်။ ဆရာသမားတို့သည် မြတ်သောပူဇော်မှုကို ခံယူထိုက်သောကြောင့် ဒဏ္ခိဏာဒိသာ(တောင်အရပ်) မည်၏ဟု သင်္ဂဇာဆရာတော်က ရေးသားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ဝေါဟာရရင်းမြစ်
--------------

"ဆာယာ" ဟူသော ပါဠိသက် ဝေါဟာရမှ လာခြင်းဖြစ်သည်။ ဆာယာသည် "အရိပ်"ဖြစ်သည်။ တပည့်များ နားခိုစေရန် အေးမြသောအရိပ်ကို ပေးစွမ်းနိုင်သောကြောင့် ဆရာ ခေါ်သည်ဟု တစ်မျိုးယူဆကြသည်။

ဆရာသည် "ဆ" နှင့် "ရာ" ဟူသော စကားနှစ်လုံး ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ "ဆ"သည် နှိုင်းဆခြင်း၊ ချိန်ဆခြင်းဖြစ်၍ "ရာ"မှာ ရာဖြတ်ခြင်း၊ အကဲဖြတ်ခြင်း၊ တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း သဘောဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် တပည့်တို့အား ချင့်ချိန်နှိုင်းဆ အကဲဖြတ်ပေးတတ်သူဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်ဟုလည်း ဆိုကြ၏ ။

ပါဠိဘာသာဖြင့် အာစရိ ဟုသုံးနှုန်းကြပြီး မြန်မာဘာသာစကားရှိ ဆရာ ဆိုသောပုဒ်သည် သက္ကတဘာသာ၏ "အာစာရယ" မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ပညာရှင်တို့က ဖော်ပြကြသည်။ ပုဂံခေတ်တွင် "ဆာရျ (ဆာရယာ) ဟု ရေးသားကြကာ နောက်ပိုင်း၌ ဆရာ ဟုအသွင်ပြောင်းလာခဲ့သည်။

ကဗျာဆောင်ပုဒ်များ
-----------------

### ဆရာ့ဂုဏ်

> 
> "ရှေးရှုမေတ္တာ၊ ကရုဏာနှင့်  
> 
> နာနာကျင်ကျင်၊ အပြစ်မြင်တိုင်း  
> 
> ဝမ်းတွင်မသို၊ ဟုတ်တိုင်းဆို၍  
> 
> ကျိုးလိုစိတ်က၊ ဆုံးမတတ်သူ  
> 
> ဆရာဟူလော့"  
> 
> (မဃဒေဝလင်္ကာ)
> 
> 
> 

### ဆရာ့ဝတ် ငါးပါး

> 
> "အတတ်လည်းသင်၊ ပဲ့ပြင်ဆုံးမ  
> 
> သိပ္ပမချန်၊ ဘေးရန်ဆီးကာ  
> 
> သင့်ရာအပ်ပို့၊ ဆရာတို့  
> 
> ကျင့်ဖို့ ဝတ်ငါးဖြာ"  
> 
> (သင်္ဂဇာဆရာတော်)
> 
> 
> 

### အာစရိယမျိုးငါးပါး

* (၁) ပဗ္ဗဇ္ဖာစရိယ = ဥပဇ္ဈယ်ဆရာ။
* (၂) သပသမ္ပဒါစရိယ = ကံဆောင်ပေးသောဆရာ။
* (၃) နဿယာစရိယ = နိဿရည်းပေးသောဆရာ။
* (၄) ဥဒ္ဒေသာစရိယ = စာသင်ပေးသောဆရာ။
* (၅) ဩဝါဒါစရိယ = ဆိုဆုံးမပေးသောဆရာ။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မောင်ခင်မင် (ဓနုဖြူ) (၂၀၁၆)။ *တစ်သံ နှစ်သံ သုံးလေးသံ (ဒုတိယအကြိမ်)*။ ဓူဝံစာအုပ်တိုက်။ p. ၆၉။
2. ↑  သုခမှတ်စု
3. ဦးရဲဝေ (မြန်မာစာ)။ *စာစီစာကုံးအရေးအသား*။

ပြင်ပလင့်ခ်များ
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | ဝစ်ရှင်နရီ၊ အခမဲ့အဘိဓာန်တွင် ***ဆရာ*** ကို ရှာဖွေကြည့်ရှုပါ။ |

 Wikimedia Commons ရှိ သင်ကြားခြင်း နှင့်ပတ်သက်သော မီဒီယာများ
**ဘယ်သန်**ဆိုသည် လူ၏ လက်ဝဲလက်ကို ပိုမိုအားစိုက်၍ အသုံးပြုတတ်သူကို ခေါ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူသားများတွင် အများစုမှာ ညာသန် ဖြစ်ကြသည်။ အနည်းစုမှာ ဘယ်သန်ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံးပေါ် စမ်းသပ်တွေ့ရှိချက်များအရ ဘယ်သန်များသည် ညာသန်များထက် စွမ်းရည်ထက်မြက်ကြောင်း သိရှိရသည်။ ၂၀ဝ၀-ပြည့်နှစ်က နယူးယောက်မြို့ စိန့်လော့ရင်းတက္ကသိုလ်တွင် သိပ္ပံပညာရှင်တစုသည် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသူ၊ ကျောင်းသား ၁၂၀ဝ-ကို စီမံကိန်း တရပ်အနေဖြင့် စမ်းသပ်သုတေသနပြုခဲ့ကြသည်။ ထိုအခါ ဘယ်သန်များက ညာသန်များထက် ဉာဏ်စွမ်းရည် သာလွန်ထက်မြက်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။ သိပ္ပံပညာရှင်အဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော ဒေါက်တာ အာသာစီယာလမန်းက ကျွန်တော်တို့ စမ်းသပ်တဲ့တက္ကသိုလ် ကျောင်းသူ ကျောင်းသား ၁၂၀ဝ-ထဲမှာ ဘယ်သန်တွေဟာ ညာသန်တွေထက် ဉာဏ်စွမ်းရည်သာပြီး အိုင်ကျူ ၁၄၀-အထက် ရှိနေတာ တွေ့ရပါတယ်။ ဘယ်သန်တွေဟာ ညာသန်တွေထက် ဉာဏ်စွမ်းရည်လည်း ပိုမိုထက်မြက်ပါတယ်။ ပြဿနာအခက်အခဲတခုကို ကြုံတွေ့လို့ဖြေရှင်းရာမှာလည်း တိကျပြတ်သားစွာ၊ အောင်မြင်စွာ ဖြေရှင်းနိုင်တာကို တွေ့ရပါတယ်-ဟူ၍ မှတ်တမ်းတင်ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဒေါက်တာ အာသာစီယာလမန်းက ဘယ်သန်အများစုဟာ တီထွင်လုပ်ကိုင်ရတဲ့ လုပ်ငန်းများဖြစ်တဲ့ ဗိသုကာ၊ တေးဂီတ၊ အနုပညာ၊ စာပေစတဲ့ ပညာရပ်တွေမှာ အလွန်ထူးချွန်တာကိုလည်း တွေ့ရပါတယ်-ဟူ၍ မှတ်တမ်းတင်ဖော်ပြသည်။ သူ၏တင်ပြချက် မှန်ကန်ကြောင်း အများစုက ထောက်ခံကြသည်။ 

  

ယနေ့ကမ္ဘာတွင် အကျော်ကြားဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်တဦးဖြစ်သော အမေရိကန်သမ္မတ အိုဘားမားသည် ဘယ်သန်ပင် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ကမ္ဘာကျော် သိပ္ပံပညာရှင်ကြီး အဲလ်ဘတ် အိုင်းစတိုင်း၊ ပန်ချီဆရာကြီး ပီကာဆို၊ ပန်ချီနှင့် ရုပ်တု အနုပညာရှင်ကြီး လီယိုနာဒိုဒါဗင်ချီ၊ အမေရိကန်နိုင်ငံရေး သုခမိန်၊ စာရေဆရာနှင့် သိပ္ပံပညာရှင် ဖြစ်သူ ဘင်ဂျာမင် ဖရန်ကလင်၊ အမေရိကန်သမ္မတ ထောမတ်စ် ဂျက်ဖာဆင်၊ ကမ္ဘာကျော် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် နယ်လ်ဆင်ဒီရောခ်ဖဲလား စသူတို့သည်လည်း ဘယ်သန်များ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် ပြင်သစ်စစ်ဘုရင် နပိုလီယန် ဘိုနမ်ပတ်၊ ကမ္ဘာကျော် ရုရှားဝတ္ထုရေးဆရာကြီး လီယိုတော်စတွိုင်း၊ ကမ္ဘာကျော် ဒိန်းမတ်ပုံပြင်ဆရာကြီး အန်ဒါဆင်၊ ပန်းချီနှင့် ပန်းပုဆရာကြီး မိုက်ကယ် အန်ဂျလိုတို့သည်လည်း အစွမ်းထက်သော ဘယ်သန်များပင် ဖြစ်သည်။ ချာလီ ချက်ပလင်၊ အဆိုတော် ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ဖရင့်စီနာထရာ၊ အမီတာဘဂျမ်း၊ အန်ဂျလီနာ ဂျိုလီ၊ နီကိုးကစ်မန်း၊ အင်္ဂလိပ်ဝတ္ထုရေးဆရာကြီး အိပ်ဂျီဂဲလ် တို့သည်လည်း ဘယ်သန်များဖြစ်ကြသည်။ ဂီတနှင့် အဆိုတော်များအနေဖြင့် ဘီသိုဗင်၊ မိုးဇက်၊ ပေါလ်မက်ကာတနီ၊ အမ်မီနမ်၊ So cene , Justin Bieber စသူတို့သည်လည်း ဘယ်သန်များပင် ဖြစ်သည်။ အားကစားသမားများအနေဖြင့် မိုက်တိုင်စန်၊ ဂျွန်မက်ကင်ရိုး၊ မာတီနာ နာဗာတီလိုဗာ၊ မွန်နီကာဆဲလ် စသူတို့သည်လည်း ဘယ်သန်များ ဖြစ်ကြသည်။ 

ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် အကျော်ကြားဆုံးတစ်ဦးဖြစ်သော အလက်ဇန္ဒား-သ-ဂရိတ် (ဘီစီ ၃၅၆-၃၂၃) သည် ဘယ်သန်ပင်ဖြစ်သည်။ သူသည် အသက် ၃၀-အရွယ်မှာပင် ထိုခေတ်ထိုအခါက အကျယ်ပြန့်ဆုံးသော လက်နက်နိုင်ငံကြီးကို တည်ထောင်အုပ်စိုးနိုင်ခဲ့သည်။ လက်ရုံးရည်နှင့် ပြည့်စုံသော စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဖြစ်ရုံမက နိုင်ငံပြု သုခမိန်လည်း ဖြစ်သည်။ ဂရိယဉ်ကျေးမှုကိုလည်း မြေထဲပင်လယ်ကမ်းခြေဒေသများနှင့် အာရှတိုက် အတွင်းသို့ ပြန့်နှံ့စေခဲ့သည်။ သူသည် စစ်မြေပြင်မှနေ၍ ပို့စကတ်များကို ဘယ်လက်ဖြင့်ရေးကာ သူ၏ မိခင်နိုင်ငံဖြစ်သော မက်ဆီဒိုးနီးယား ပြည်သို့ ပေးပို့လေ့ရှိသည်။

  

မြန်မာပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များအနေဖြင့် ပန်းချီဆရာကြီး ပေါ်ဦးသက်၊ ဒေါက်တာဦးခင်အေး (အငြိမ်းစားပါမောက္ခ)၊ (မောင်ခင်မင်-ဓနုဖြူ)၊ ဦးဝင်းမွန် (တက္ကသိုလ်ဝင်းမွန်)၊ (တွဲဖက်ပါမောက္ခ-ငြိမ်း)၊ ရုပ်ရှင်မင်းသားညွန့်ဝင်း၊ ရုပ်ရှင်မင်းသမီးခင်သန်းနု၊ မင်္ဂလာမောင်မယ် ပင်တိုင်ပန်းချီဆရာ ပန်းချီကိုဟန်ရွှေတို့သည်လည်း ဘယ်သန်များ ဖြစ်ကြပေသည်။

ကိုးကား
-------
Jennifer Joanna Aniston (ဖေဖော်ဝါရီ 11, 1969 မွေးဖွား) သည်အမေရိကန်သရုပ်ဆောင်၊ ထုတ်လုပ်သူနှင့်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်ဖြစ်သည်။ သူမသည် Primetime Emmy၊ Golden Globe နှင့် Screen Actors Guild ဆုများ 1994 မှ 2004 အထိ Friends ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲတွင် Rachel Green အဖြစ် နိုင်ငံတကာတွင် ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် သူမ၏ အနုပညာအလုပ်များ တိုးတက်လာပြီးကတည်းက သူမသည် ကမ္ဘာ့လစာအများဆုံး မင်းသမီးများထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်လာခဲ့သည်။

သရုပ်ဆောင်များဖြစ်ကြသည့် John Aniston နှင့် Nancy Dow တို့၏သမီးဖြစ်ပြီး 1988 ခုနှစ် Mac and Me ဇာတ်ကားတွင် အယုံအကြည်မရှိသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ သူမ၏ပထမဆုံးအဓိကဇာတ်ရုပ်သည် 1993 ထိတ်လန့်စရာဟာသ Leprechaun တွင်ပါဝင်ခဲ့သည်။ သူမသည် Office Space (1999), Bruce Almighty (2003), The Break-Up (2006), Marley & Me (2008), Just Go with It (2011), Horrible Bosses ကဲ့သို့သော အောင်မြင်သော ဟာသဇာတ်ကားများစွာတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ (၂၀၁၁)၊ We're the Millers (2013)၊ Dumplin' (2018)၊ နှင့် Murder Mystery (2019)။ Aniston သည် ကျော်ကြားသော လွတ်လပ်သောဇာတ်ကားများဖြစ်သည့် The Good Girl (2002)၊ Friends with Money (2006) နှင့် Cake (2014) တို့တွင်လည်း ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ သူမသည် Screen Actors Guild Award ကိုရရှိခဲ့သည့်အတွက် 2019 ခုနှစ်တွင် ရုပ်သံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာပြီး Apple TV+ ဒရာမာစီးရီး The Morning Show တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

niston သည် ကမ္ဘာ့အလှဆုံးအမျိုးသမီးများစာရင်းတွင် မဂ္ဂဇင်းပေါင်းများစွာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ သူမ၏ အသားတင်ပိုင်ဆိုင်မှုမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း 300 ခန့်ရှိပြီး ၎င်း၏ Box Office စုစုပေါင်းသည် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းတွင် $1.6 ဘီလီယံကျော်ရှိသည်။ သူမသည် Hollywood Walk of Fame တွင်ကြယ်ပွင့်တစ်ပွင့်ကိုလက်ခံရရှိပြီး 2008 ခုနှစ်တွင်တည်ထောင်ခဲ့သော Echo Films ၏ထုတ်လုပ်ရေးကုမ္ပဏီ Echo Films ၏ပူးတွဲတည်ထောင်သူဖြစ်သည်။ သူမသည် 2 ကြိမ်တိုင်တိုင်လက်ထပ်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်- ပထမဆုံးသောမင်းသား Brad Pitt နှင့်ငါးနှစ်ကြာလက်ထပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် 2015 ခုနှစ်တွင် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး 2017 ခုနှစ်တွင် ကွဲကွာခဲ့သော မင်းသား Justin Theroux ထံသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
ပါဖောင့်မန့် အက် (performance art) ဆိုတာ ပရိသတ်ကိုဖျော်ဖြေတင်ဆက်တဲ့ Entertainment မဟုတ်ပဲ အနုပညာရှင်များရဲ့ ရင်ထဲမှ ပွင့်အန်ထွက်ကျလာတဲ့ခံစားမှုများကို ဖော်ထုတ်တင်ဆက်တဲ့ အနုပညာအမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ အနုပညာပစ္စည်းဆိုတာ လူချမ်းသာများရဲ့ ဈေးကွက်ကစားမှု၊ အသုံးချခံမှုများကို စက်ဆုတ်ရွံရှာပြီး တော်လှန်ပြောင်းလဲထားတဲ့ အနုပညာပုံသဏ္ဌာန် အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ပါဖောင့်မန့် အနုပညာဆိုတာ အနုပညာရှင်ရဲ့ခံစားမှုကို ချက်ချင်းတုံ့ပြန်ရိုက်ခတ် ခံစားလာရသည့်အတိုင်း တင်ဆက်ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်မှာလုပ်ပြီး ချက်ချင်းပြီးပျောက်သွားတဲ့ အနုပညာပါ။ အရောင်းအဝယ်သဘောတရားတွေ လုပ်လို့မရတော့တဲ့အတွက် အနုပညာသမားစစ်စစ်ဘ၀ကို ခံယူချင်သူများသာ တင်ဆက်ပြသတဲ့အနုပညာပုံသဏ္ဍန် ဖြစ်ပါတယ်။ အနုပညာနဲ့ ငွေရှာမှုကို စက်ဆုတ်ရွံရှာသူများ၊ မိမိရဲ့ခံစားမှုကို ရိုးရိုးသားသားနဲ့ စစ်မှန်စွာတင်ပြသူများသာ လုပ်ဆောင်တဲ့ အနုပညာအမျိုးအစား ဖြစ်ပါတယ်။ လွတ်လပ်မှုကိုမြတ်နိုးသူများ၊ အဆောင်အယောင်များကို ငြီးငွေ့လွယ်သူများ၊ အမှန်တရားသစ်ကို ရှာဖွေသူများသာလုပ်ဆောင်နိုင်တဲ့ အနုပညာအမျိုးအစား ဖြစ်ပါတယ်။

  

ပါဖောင့်မန့် အနုပညာသမားတစ်ယောက်ဟာ ဇာတ်လမ်း (Script)၊ ဒါရိုက်တာ (Director) နဲ့ တိတိကျကျစည်းမျဉ်း၊ စည်းကမ်းဘောင်များနဲ့ လုပ်ဆောင်ဖျော်ဖြေခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ အနုပညာရှင်ဘ၀နဲ့ သမိုင်းကြောင်းက ခံစားမှုများကလူးလွန့်လာပြီး၊ စူးစူးနစ်နစ်ခံစားပြီး ပေါက်ကွဲလာ တဲ့ခံစားမှုများကို အနုပညာပုံသဏ္ဌာန်အသစ်နှင့် တင်ဆက်လိုက်တာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီတင်ဆက်မှုများဟာ အနုပညာနဲ့ဘ၀၊ ဘ၀နဲ့သမိုင်း ကြောင်း၊ သမိုင်းကြောင်းနဲ့ပတ်ဝန်းကျင်၊ စက်ဆပ်မှုများ ရှုပ်ထွေးစွာ ရောနှောပေါင်းစပ်လာခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ပါဖောင့်မန့်အနုပညာသမား များဟာ သူနေထိုင်တဲ့ လူနေအဖွဲ့အစည်းရဲ့ မကျေနပ်မှုများကို တင်ပြလာတာတွေ့နိုင်ပါတယ်။ ဥပမာ – နိုင်ငံရေး၊ လူမှုရေး၊ အရှုပ်အထွေးများ ပေါက်ကွဲ မှုများ၊ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး သဘောတရားများဖြင့် ကိုယ်ရဲ့ပါဖောင့်မန့်အနုပညာနဲ့ တင်ဆက်လေ့ ရှိပါတယ်။

ရိကလင်း (Yues Klein)၊ ဂျိုးဆက်ဘွိုင် (Joseph Beuys) စတဲ့ ပါဖောင့်မန့်အနုပညာကို ၁၉၆၀ တစ်ဝိုက်တွင် စတင်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အဲ့ဒီ မှ တစ်ဆင့်အနောက်ဥရောပမှ အရှေ့ဥရောပသို့ ပျံ့နှံ့လာခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၆၀ ပတ်ဝန်းကျင်လောက်မှာပဲ ဂူထိုင်းအုပ်စုကလည်း ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အာရှမှာ ပါဖောင့်မန့် အနုပညာကို စတင်လုပ်ဆောင်နေပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ ၁၉၆၂ မှာတော့ ဂျပန်နိုင်ငံမှ ပါ့ဖောင့်မက်ပွဲတော် (performance festival) ကိုစတင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။ ထိုမှတစ်ဆင့် အာရှတိုင်းပြည်များကို တစ်စ တစ်စ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့တယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ၁၉၉၆ ခုနှစ်မှာ အနုပညာရှင် "ပိုပို"က စတင်ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၇-၂၀၀၀ ထိ အောင်မြင့်၊ ထိန်လင်း၊ ငြိမ်းချမ်းစု၊ အေးကို ပြုလုပ်လာပြီး ပါဖောင့် မန့်အနုပညာကို ပြန့်ပွားစေခဲ့တယ်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှာ ပါဖောင့်မန့်ပွဲတော် (performance festival) ကို စတင်ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့တယ်။

ယခုအချိန်မှာဆိုရင် နိုင်ငံတကာပါဖောင့်မန့် အနုပညာရှင်များနှင့် ပူးပေါင်းကာ (Exchange program) နှင့် (performance festival) များ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး ဖြစ်ပါတယ်။"

ဓာတ်ပုံများ
-----------

* 
* 
* 
*

ကိုးကား
-------

1. ↑
Dried Catkins (ပိတ်ချင်း)
-------------------------

* Botany Term : Dried Catkins
* Species/Family : Piperaceae

ဖိုင်:Piper longum in Nanning.jpgပိတ်ချင်း 
ပုံသဏ္ဌာန် : အပင်
- အမြဲ စိမ်း နွယ်ပင် မျိုးဖြစ်သည်။ ကွမ်းပင် နှင့် တူသည်။ ပင်စည် လုံး၍ အဆစ် များ ရှိသည်။ အကိုင်း အခက် များ သေးငယ်ပြီး ထောင်မတ် နေသည်။ အဖိုပင်၊ အမ ပင် ဟူ၍ ရှိသည်။ အရွက်-- ရွက်လွှဲ ထွက်သည်။ နှလုံးပုံ ရှိ၍ အဖျား ချွန်သည်။ ကွမ်းရွက် နှင့် တူသည်။ ရွက်ပြား ချောသည်။ ရွက်နား ညီသည်။ ထင်ရှား သော ရွက်ကြော ခုနှစ်ခု ရှိပြီး ရွက်ကြောများ ရွက်ညှာ ရင်းမှ ဖြာထွက်သည်။ ရွက်ညှာ ရှည်သည်။
အပွင့်
- ပန်းခိုင်တွင် သေးငယ်သည့် အပွင့်လေး များ ပါရှိ သည်။ ပွင့်ညှာ မဲ့သည်။ အဖို အမ သတ်သတ် စီရှိ၍ အမ ပန်းခိုင်သည် အဖို ပန်းခိုင် ထက် ပို၍ သေးငယ် သည်။ အပွင့် အနီ ရောင် ရှိသည်။ တပို့တွဲလ တပေါင်းလတွင် ပွင့်သည်။
အသီး
- သေးငယ် သည်။ ကွမ်းသီး တောင့်ကဲ့သို့ သီးသည်။ မှည့်သော အခါ အနီရောင် ရှိသည်။ အစေ့ အနည်းငယ် လုံးဝိုင်းသည်။ ကဆုန်၊ နယုန် လတွင် အသီး ရင့်မှည့်သည်။
အသုံးပြုနိုင်သည့်
အစိတ်အပိုင်းများ : အသီး၊ အမြစ်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်
တွေ့နိုင်သောနေရာများ : မြန်မာ နိုင်ငံ နေရာ အနှံ့ အပြား၌ ပေါက်သည်။ အထူး သဖြင့် မြန်မာ နိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း တောင်ပေါ် ဒေသရှိ သစ်ပင် ကြီးများ၏ အရိပ် အာဝါသ အောက်၌ သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက် လေ့ရှိသည်။ သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက် သည်။
အသုံးဝင်ပုံ : အာနိသင်
- မြန်မာ ဆေးကျမ်း များ အလို အရ ပိတ်ချင်းသီး သည် ချို၏။ အေး၏။ သည်းခြေ ကို ငြိမ်းစေသည်။ အမြစ် သည် စပ်၏။ ပူ၏။ ကြေလွယ်၏။ ဝမ်းမီး ကို တောက်စေ၍ သလိပ် ကို ကြေစေ သည်။

အသုံးပြုပုံ-
အသီး
၁။ ပိတ်ချင်းသီး ကို ရေနှင့် သွေး၍ မျက်စဉ်း ခတ်ပါက ဇက်ကြော တက်ခြင်း၊ ထို်င်းမှိုင်းခြင်း ပျောက်၏။
၂။ အဆိပ် ရှိ သတ္တဝါ များ ကိုက်သော နေရာတွင် သွေး၍ လိမ်းပေး ပါက အဆိပ် များ ပြယ်၏။
၃။ ပိတ်ချင်းသီး အမှုန့် ကို ရေနွေး နှင့် သောက်ပါက သန်ကျ၏။ ရင်နာ ၊ ရင်အောင့် ခြင်းလည်း ပျောက်၏။ ပျားရည် နှင့် ရော၍ လျက်ပါက သွေးလွန် သွေးကျ ရောဂါ ပျောက်ကင်း ပြီး အားအင် ပြည့်ဖြိုးစေ၏။
၄။ ငှက်ဖျား ၊ တုန်ဖျား၊ တုပ်ကွေးဖျား စသော ရောဂါ များ အတွက် ပိတ်ချင်းသီး တောင့်ကို ထန်းလျက်၊ ချင်းတို့ နှင့် ရောကျို သောက်ခြင်းဖြင့် အဖျားကျ ပြီး အညောင်း အညာ အကိုက် အခဲ ပြေစေသည်။
၅။ ပိတ်ချင်းသီး တောင့် ကို ဝါးပေး ခြင်းဖြင့် သွားနာ သွားကိုက် ပျောက်၏။
အမြစ်
၁။ လေဖြတ် ၍ အဆစ် များ ရောင်ခြင်း၊ ခါးကိုက် ခြင်းတို့ ဖြစ်ပါက အမြစ်မှုန့် အနည်းငယ် ကို ရေနွေး နှင့် သောက်ရသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑
**ပိဒုရန်ဂလဝိဟာရ** (သီဟိုဠ်: පිදුරංගල විහාරය) သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ မတေးခရိုင် (Matale)၊ ပိဒုရန်ဂလရွာတွင်တည်ရှိသည့် ရှေးဟောင်းဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်သည် ကြီးမားသည့် ကျောက်ဆောက်ကြီးတွင် တည်ဆောက်ထားပြီး ပိဒုရန်ဂလဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဤကျောင်းတော်သည် သမိုင်းဝင်နေရာတစ်ခုဖြစ်သည့် သိဂိရိယ (Sigiriya) မှ မြောက်ဘက် ကီလိုမီတာအနည်းငယ်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။

ဝေါဟာရ
------

ပိဒုရန်ဂလ ဟူသည့် အမည်သည် သီရိလင်္ကာဘာသာစကား ပိဒု+ရန်+ဂိုဒ ဟူသည်မှ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ "လှူဒါန်းသည့် ရွှေချောင်းများ" ဟူ အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

သမိုင်း
-------

ဤဝိဟာရသည် ဘီစီ ၁ ရာစုနှင့် ၂ ရာစုအချိန်များက ရှိခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။ ထိုအချိန်များမှ စတင်ကာ ပိဒုရန်ဂလကို ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြပြီး ဘုရင် Kashyapa (473 - 495 AC) လက်ထက်တွင် ထင်ရှားသည့်နေရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။

ရှေးခေတ်ကျမ်းစာများတွင် မင်းသား Kashyapa သည် သူ၏ ဖခင်ဖြစ်သူ မင်းကြီး Dhatusena ကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် သူ၏ ဖအေတူမအေကွဲ အစ်ကိုဖြစ်သူ Mugalan ၏ လက်တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုမှ ရှောင်ရှား၇န်အတွက် ပိုမိုလုပ်ခြုံသည့်နေရာကို ရှာဖွေရန် သိရိဂိယ သို့ ထွက်ပြေးခဲ့သည်။ ဘုရင် Kashyapa ရောက်ရှိသောအခါ ရဟန်းများက သူ့အား အနီးအနားရှိ ပိဒုရန်ဂလသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်စေခဲ့သည်။ မင်းကြီး Kashyapa သည် သတိသံဝေဂရသည့်အနေဖြင့် ကျောင်းတော်ကို ပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့ကာ ထိုနေရာကိုလည်း အရေးပါထင်ရှားသည့်နေရာတစ်ခုအဖြစ် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

ကျောင်းတော်
-----------

ကျောင်းတော်သည် ရိုးရာအဆောက်အဦ ငါးခုပါဝင်သည့် panchavasa ဖြစ်သည်။ ထိုအဆောက်အဦးငါးခုတွင် ရှေးဟောင်းစေတီတော်၊ စည်းဝေးခန်း၊ တရားဟောရာခန်းမ၊ ဗောဓိဂရ၊ ရုပ်ပွားတော်သီတင်းသုံးရာအခန်း၊ သံဃာ့ရာမ (ရဟန်းများ နေရာအဆောက်အဦ) နှင့် အစွန်းကျသည့်နေရာတွင် ကျောက်စာများပါဝင်သည့် ဂူများ စသည်တို့ ရှိကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  PIDURANGALA ROCK TEMPLE။ Seelanka.net။  14 April 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Pidurangala။ Sunday Observer (5 September 2010)။ 3 September 2016 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  14 April 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. 1 2  Pidurangala Temple Archaeological Site။ srilankatravelnotes (July 2012)။  14 April 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  Pidurangala: In the midst of serenity။ The Sunday Times (1 November 2009)။  14 April 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
5. ↑  Pidurangala။ angelfire.com (25 March 2007)။  14 April 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
Kuttam Pokuna
Detail view
**ကတ်တမ်ပိုကုန** သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံရှိ အကောင်းဆုံးသော စံနမူနာပြ ရှေးဟောင်းရေချိုးကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကန်နှစ်ခုကို ကတ်တမ်ပိုကုန (အမြွှာကန်များ) ဟု ဆိုကြသည်။ ဤကန်တစ်စုံကို အနုရာဒပူရခေတ်ကာလက သီရိလင်္ကာတို့ တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဤရေကန်သည် ရှေးခေတ်ကာလ သီရိလင်္ကာတို့၏ ဗိသုကာနှင့် အနုပညာဖန်တီးမှုကို နားလညတ်မှုနှင့် ရေစနစ်ဆိုင်ရာအင်ဂျင်နီယာအတတ်ပညာနယ်ပယ်တွင် အဆင့်အတန်းတစ်ခုအထိ ရောက်ရှိနေသည်ကို ဖော်ပြသည်ဟု ယူဆကြသည်။

အတိုင်းအတာများ
--------------

ဥယျဉ်သည် မြင်ကွင်းကျယ်အနေအထားဖြစ်ပြီး ၎င်းကို ၁၈ပေခွဲရှည်သည့် ကန်နှစ်ခုဖြင့် ကန့်သတ်ခွဲခြားထားသည်။ ကန်အကြီးသည် ၁၃၂ ပေ x ၅၁ ပေ ရှိကာ၊ ကန်အသေးသည် ၉၁ ပေ x ၅၁ ပေ ရှိသည်။ ကန်နှစ်ခု၏ အနက်မှာ ကန်အသေးသည် ၁၄ ပေ၊ ကန်အကြီးသည် ၁၈ ပေ အသီးသီး ရှိကြသည်။

တည်ဆောက်မှု
-----------

ကန်များ၏ မျက်နှာပြင်များသည် နှမ်းဖက်ကျောက်ပြားများဖြင့် ပြုလုပ်ထားပြီး အောက်ခြေနှင့် ဘေးဘက်များတွင်လည်း ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ကန်ပတ်လည်ရှိ နေရာကိုလည်း နံရံများဖြင့် ကာရံထားသည်။ ကန်၏ ဘေးဘက်အဆုံးနှစ်ခုစလုံးတွင် ပန်ကလ၊ အိုးများနှင့် အလိမ်ပုံဒီဇိုင်းများဖြင့် အလှဆင်ထားသည့် လှေကားများကို မြင်တွေ့ရသည်။ ကန်ဘောင်များသည် ရဟန်းများ အိုးများနှင့် မီးဖိုချောင်သုံးပစ္စည်းများ အသုံးပြုကာရေးချိုးနိုင် လုပ်ဆောင်ထားသည်။ ကန်အတွင်းသို့ ရေသွင်းရာတွင် ရေမသွင်းမီ ရေကို စစ်ပြီးမှ ရေသွင်းမြောင်းမှတစ်ဆင့် သွင်းသည်။ Dr. Senarath Paranavithana သည် ဤရေကန်ကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်မှုလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရာတွင် တက်ကြွစွာပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ပြင်ဆင်စဉ်က ငါး၊ ခရု၊ ကဏန်းနှင့် ကနေသည့်အမျိုးသမီးရုပ်ပုံများကို အောက်ခြေတွင်တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။

ပြင်ပလင့်များ
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | ဝီကီမီဒီယာ ကွန်မွန်းစ်တွင် ***ကတ်တမ်ပိုကုန*** နှင့် ပတ်သက်သော မီဒီယာ ရှိသည်။ |

* Discover Sri lanka - More information & images about Kuttam Pokuna
* *This page incorporates content from Dr. Rohan Hettiarachchi's  Archived 8 April 2011 at the Wayback Machine. used with permission of website owner.*

ကိုးကား
-------
**နွေဦးကာလမြူထသောအခါ** ကဗျာကို ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ရေးဖွဲ့ခဲ့သည်။ တျာချင်း ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။ 

ထန်းတက်သမားမိသားစု၏ တစ်နေ့တာ ဘဝကို အားရတက်ကြွရွှင်မြူးဖွယ်ရေးဖွဲ့ထားသည်။

နွေဦးကာလမြူထသောအခါ
------------------

နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ  

ရင်းထောင်ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ  

ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်  

ထန်းပွင့်ထန်းခိုင်၊ ရွှန်းမြိုင်မြိုင်  

ကလိုင်သာလွယ်လို့ တက်သည်နှင့်လေး။  

  

ထန်းပင်ထန်းလက်၊ ထန်းရွက်ကယ်ဝေဝေ  

စင်အောင်ခုတ်ထစ်၊ နုမျစ်ကယ်ထန်းဦးရေ  

မယားငယ်ဆွေ၊ ထန်းရေသိမ်းဆည်း  

သားမြေးဟစ်ကြော်၊ ခွေးဝက်ကယ်ခေါ်  

ထန်းလျှော်သာ ယုန်ပိုက်စည်းငယ်နှင့်လေး။  

  

ခေါ်သံရိုက်ဟည်း၊ လူလည်းကြော်ငြာ  

ခွေးဟစ်လူဟစ်၊ ခတ်ပစ်ကယ်ခြောက်သောခါ  

ပုတတ်ကယ်ယုန်ခါ၊ တောမှာရှိကြ  

ငုံး ကြက်ကယ် ဖွတ် မြွေ၊ ဝံပုလွေ  

မနေထွက်လာကြသည်တည့်လေး။  

  

ဝမ်းသာအားရ၊ မယားကတစ်သွယ်  

ဟင်းရွက်ဆိုးကောင်း၊ သောင်းပြောင်းရော၍လွယ်  

လင်ကတစ်သွယ်၊ ယုန်ငယ်ကစ  

တောသတ္တဝါ၊ တွေ့တိုင်းကိုသာ  

အိတ်မှာသာယူ၍ ချသည်နှင့်လေး။  

သို့နှင့်ရောက်က၊ ခဏအောင့်လျှင်  

တံစို့ထက်နှင့်၊ ထန်းလျက်ဖိုမှာကင်  

ဟင်းအိုးဆူလျှင်၊ အကင်ခတ်ပြီး  

အိုးကင်းနှင့်လှော်၊ ရေနှင့်ကြော်  

မိုးမျှော်ငရုတ်သီးငယ်နှင့်လေး။  

  

နှီးဒေါင်းလန်းကြီး၊ ခူးပြီးသောခါ  

သမီးနှင့်သား၊ များလို့မဝင်သာ  

ဒူးတစ်ဖက်ဟာ၊ တွန်းကာဖယ်လျက်  

သူ့ထက်ငါလေ၊ စားတော့မည်စေ  

စားပေသာလှ အုန်းခွက်ကယ်နှင့်လေး။  

  

ငုံ့လျက်ကိုယ်စီသာ၊ ဆုပ်ကာလွေးတော့သည်။  

ပြီးလျှင်ရေမရှာ၊ ခွေးသာကျွေးတော့သည်။

ကိုးကား
-------
**ပရမကန္ဒရာဇမဟာဝိဟာရ** (သီဟိုဠ်: **පරමාකන්ද රජ මහා විහාරය**) သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ Puttalam ခရိုင်တွင် တည်ရှိသည့် ရှေးဟောင်းဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ Anamaduwa မြို့မှ ၄ ကီလိုမီတာခန့် (၂.၅ မိုင်) အကွာရှိ Paramakanda ရွာတွင် တည်ရှိသည်။ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံအစိုးရက ကျောင်းတော်ကို ရှေးဟောင်းသုတေသနနယ်မြေအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။  ၎င်းကို ၁၉၉၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် အစိုးရဂေဇက်အမှတ် ၉၄၈ နှင့် ၁၅၈၆ များတွင် ကြေညာခဲ့သည်။

ကျောင်းတော်
-----------

The inscription near the Bo tree
ကျောင်းတော်သည် ဘုရင် Walagamba (103 BC and c. 89–77 BC). အုပ်ချုပ်စဉ်အခါက တည်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။

ဝိဟာရတွင် အဓိကအားဖြင့် လှေကားထစ်နှစ်ခု ပါဝင်သည်။ အောက်ပိုင်းရှိ လှေကားထစ်တွင် စေတီ၊ ဗောဓိပင်၊ ကျောက်ဂူများ၊ ဘိက္ခုများ နေရာကျောင်းဆောင်၊ အဓိကရုပ်ပွားတော်သီတင်းသုံးရာနေရာ၊ ခေါင်းလောင်းမျှောစင်တို့ ပါဝင်သည်။ ရုပ်ပွားတော်သီတင်းသုံးရောကျောင်းဆောင်တွင် Kandyan ရိုးရာ ပန်းချီများပန်းပုများ၊ ခေတ်သစ်အနုပညာလက်ရာများဖြင့် အလှဆင်ထားသည်။

ကျောက်စာများ
------------

ကျောက်စာအနည်းငယ်ကို ကျောင်းတော်ဥပစာတွင် တွေ့ရှိရသည်။ ကျောက်စာတစ်ခုကို သေးငယ်သည့်ရေကန်တစ်ခု၏ အခြားဘက်ဖြစ်သည့်မျက်နှာပြင်တွင် ထောင်လိုက်အနေအထားဖြင့် ရေးထွင်းထားသည်။ အခြားသော ကျောက်စာတစ်ခုမှာ အေဒီ ၇ ရာစုက ဖြစ်ပြီး ဗောဓိပင်အနီးရှိ ကျောက်တုံးတစ်ခုတွင် ရေးထိုးထားသည်။

### ကန်အနီးရှိ ကျောက်စာများ

အချိန်ကာလ = အေဒီ ၁ ရာစု၊ အက္ခရာ = ဗြဟ္မဏီ၊ ဘာသာစကား = ရှေးဟောင်းသီရိလင်္ကာစကား။

ရေးထိုးထားသည့်စာ "The inscription mentions about the cistern of the chief daring mariner Tissa, the son of the chief Abhaya"

ပြင်ပလင့်များ
-------------

* "PART I : SECTION (I) — GENERAL Government Notifications"  (23 January 2009). *The Gazette of the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka* **1586**.

ကိုးကား
-------

1. ↑  Protercted Monument List 2012-12-12။ Department of Archaeology (12 December 2012)။ 23 November 2018 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  27 March 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Gazette 1586 & 23 January 2009, p. 107.
3. ↑  "ඓතිහාසික පරමාකන්ද රජ මහා විහාරය ජරාවාස වෙලා"၊ Associated Newspapers of Ceylon Limited၊ 19 April 2017။ 1 March 2018 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 13 June 2017။
4. ↑  Paramakanda Cave Temple။ srisalike.com။ 7 July 2019 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  19 July 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
5. ↑  Paramakanda Viharaya။ Lanka Pradeepa။  9 December 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
**ပီလီ** (Pelé) သည် သမိုင်းတစ်လျောက် အကြီးကျယ်ဆုံး ဘောလုံးသမားအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရသူ ဖြစ်ပြီး ဘောလုံးလောကတွင် ဘရာဇီးလ်နိုင်ငံ၏ လွှမ်းမိုးထားနိုင်အောင် စွမ်းဆောင်ခဲ့သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၀-စုနှစ်အကုန်ပိုင်းမှ ၁၉၇၀-စုနှစ်များ အစောပိုင်းထိ ကမ္ဘာ့ဖလား ၃ ပွဲတွင် အောင်မြင်မှုရခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ပီလီသည် အဖွဲ့လိုက်ကစားရသည့် ဘောလုံး အားကစားကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်း လူကြိုက်များလာစေရန် ကူညီနိုင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ အက်ဒ်ဆင်အာရန်တဲစ်ဒိုနတ်ဆီမင်တို ဖြစ်ပြီး ၁၉၄၀-ပြည့်နှစ်၌ ဘရာဇီးနိုင်ငံတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ပီလီသည် ၁၉၅၆-ခုနှစ်တွင် ဆန်းတို့စ်ကလပ်နှင့် ပထမဆုံး ပွဲဦးထွက် ကစားခဲ့သည်။ ရှေ့တန်းတိုက်စစ်မှူးအဖြစ် ကစားခဲ့ပြီး အသင်းမှာ တောင်အမေရိက ဖလားပေါင်းများစွာတွင် ဗိုလ်စွဲခဲ့သည်။ ၁၉၆၂-ခုနှစ်တွင် ဆန်းတို့စ်ကလပ်အသင်းသည် ကမ္ဘာ့ကလပ်အသင်းများ ပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆုံး ဗိုလ်စွဲခဲ့သည်။ 

ပီလီသည် ဘရာဇီးလ်နိုင်ငံအသင်းတွင်လည်း ကစားခဲ့ပြီး ၁၉၅၈၊ ၁၉၆၂ နှင့် ၁၉၇၀ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲများတွင် ဘရာဇီးအသင်း ဗိုလ်စွဲရာတွင် ပါဝင်ကူညီခဲ့သည်။ ပီလီသည် အမြန်နှုန်းနှင့် ခန္ဓာကိုယ် ဟန်ချက်ထိမ်းသိမ်းမှုတို့ကို ပိုင်ဆိုင်သော ထက်မြက်သည့် ကစားသမား တစ်ဦးဖြစ်သည်။ အခြားအသင်းသားများ ရွေ့လျားမှုကို ခန့်မှန်းနိုင်စွမ်းရှိပြီး ဘောလုံးအထိန်းအသိမ်းလည်း ကောင်းမွန်သူဖြစ်သည်။ ထို့ပြင်ဘောလုံးအလိမ်အခေါက်ကျွမ်းကျင်စွာဖြင့် ညာခြေနှင့်ရော ဘယ်ခြေနှင့်ပါ အားပါပြင်းထန်သော ကန်ချက်များဖြင့် ဂိုးသွင်းနိုင်သူလည်း ဖြစ်သည်။ 

သူ၏ ကစားသမားဘဝ သက်တမ်းတစ်လျှောက်တွင် ပွဲပေါင်း (၁၃၆၃)ပွဲ ကစားခဲ့ပြီး ဂိုးပေါင်း (၁၂၈၁)ဂိုး သွင်းယူနိုင်ခဲ့သည်။ တစ်နှစ်ထဲမှာပင် ဂိုးပေါင်း (၁၃၉)ဂိုး သွင်းယူနိုင်ခဲ့သည်။ သူ၏ ၁၀၀၀ မြောက်ဂိုးကို ၁၉၆၉-ခုနှစ်တွင် သွင်းယူခဲ့သည်။ ဘရာဇီးနိုင်ငံတွင် အမျိုးသားသူရဲကောင်းတစ်ဦးအဖြစ် သတ်မှတ်ကြပြီး ပရိသတ်များက သူ့ကို **ပါရိုလာနီဂရာ**(ပုလဲနက်)ဟု တင်စားခေါ်ကြသည်။ 

၁၉၇၄-ခုနှစ်တွင် ဘောလုံးလောကမှ အနားယူခဲ့သော်လည်း နောက်နှစ်တွင် နယူးယောက်အခြေစိုက်အသင်း သာကော့စ်မိုတွင် ပြန်လည်ကစားခဲ့သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဘ​ောလုံးအားကစားကို အမှန်တကယ် လူကြိုက်များလာစေရန် ပြန်ကစားခြင်း ဖြစ်သည်ဟု သူကပြောဆိုခဲ့သည်။ 

ပီလီ၏ ကျွမ်းကျင်မှုသည် ဘောလုံးနှင့်သာမဟုတ်၊ ရောင်းအားကောင်းသည့် ကိုယ်တိုင်ရေး အတ္ထုပ္ပတ္တိစာအုပ်များကိုလည်း ရေးသားခဲ့ပြီး၊ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား အတော်များများတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် တေးဂီတများလည်း ဖန်တီးခဲ့ပြီး၊ ၁၉၇၇-ခုနှစ်ထွက် **ပီလီ**အမည်ရှိ ဇာတ်ကား၏ ဇာတ်ဝင်သီချင်းတစ်ပုဒ်လည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  လင်းတည်ဦး ဘာသာပြန်ဆိုသည်။ သမိုင်းဝင်ထင်ရှား ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ၊ ပထမအကြိမ်၊ စက်တင်ဘာ၊ ၂၀၁၉၊ စာ-၉၀
အင်းဝမြို့ ဈေးချို ပန်းပဲတန်းရပ် ဇာတိဖြစ်၍ အဖ ဦးအွန်နှင့် အမိ ဒေါ်မမကြီးတို့က ၁၉၃၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့ကာ အမည်ရင်းမှာ 'ကိုလေး' ဖြစ်သည်။ ဆဋ္ဌမတန်းကစတင်ပြီး ကဗျာများရေးသားခဲ့သည်။ အင်းဝဂုဏ်ရည် အလယ်တန်းကျောင်း၊ ပြဿဒ်ကျောင်းနှင့် တံတားဦးမြို့ အထက တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး၊ မန္တလေးတက္ကသိုလ်၌ ဆက်လက် ပညာဆည်းပူးခဲ့၏ ။

မန္တလေးတက္ကသိုလ်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းအသင်း ဉာဏဗလမှူး၊ အဆောင်များ စာကြည့်တိုက်မှူး၊ မန်းတက္ကသိုလ် ကလောင်ရှင်အသင်းတို့၌ ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လထုတ် မန္တလေး မြန်မာ့လမ်းစဉ်သတင်းစာ၌ "ကျွန်ပ်တို့ ဌာန ရွှေအင်းဝ" ကဗျာ စတင်ပုံနှိပ်ဖော်ပြခြင်းခံရသည်။ "လမ်းသစ်ကဗျာများ" စာအုပ်ဖြင့် ၁၉၆၅ ခုနှစ် အတွက် အမျိုးသားစာပေ (ကဗျာ) ပထမဆု ရခဲ့သည်။

၁၉၉ဝ ခုနှစ်တွင် ကဗျာရှင် ၅ ဦး စုစည်းမှုနဲ့ "နဒီငါးသွယ်" ကဗျာရှည်စာအုပ် ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး တံတားဦးမြို့မှာ နေထိုင်လျက် ရှိသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  လူထုဦးလှ ကွယ်လွန်ခြင်း (၁၂) နှစ်ပြည့် အမှတ်တရစာများကို စုစည်းပြီး လူထုကြီးပွားရေး စာအုပ်တိုက်က ၁၉၉၄ ဩဂုတ်လတွင် ပထမအကြိမ် ထုတ်ဝေဖြန့်ချိသည့် ‘လူထုအမှတ်တရ လူထုဦးလှ’ စာအုပ်ပါ ကဗျာဆရာ "ကိုလေး (အင်းဝဂုဏ်ရည်)" အတ္ထုပ္ပတ္တိအကျဉ်းမှ...။
ကျောက်မဲမြို့မှ ကျောက်မဲ - မန္တလေး ကားလမ်းအတိုင်း ဆင်းလာခဲ့၍ မိုင်အနည်းငယ်အကွာတွင် *စခန်းသာရွာ*လေးတည်ရှိပြီး ထိုရွာမှ အတွင်းဘက် ၂ မိုင်ခန့် အကွာတွင် ထင်းရှူးပင်အုပ်တွေနှင့် ကုန်းတန်းလေးတစ်ခုတည်ရှိပြီး ထိုကုန်တန်းလေးပေါ်တွင် **စခန်းသာဟော်**အမည်တွင်သော သီပေါစော်ဘွားကြီး ဆာစောချယ်၏ **နွေရာသီဟော်နန်း** တည်ရှိသည်။ ထိုဟော်နန်းသည် ဒေါ်စောမြအေးကြည်၏ ကျော်ကြားလှသော **"မိုးဒေဝါ"သီချင်း**ကို စပ်ဆိုခဲ့ရာ ဟောနန်းပင် ဖြစ်သည်။  

သီပေါစော်ဘွား၏ စခန်းသာဟော်မှာ တောင်စွယ်တစ်ခုပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။ တောင်စွယ်မျက်နှာပြင်သည် စည်မျက်နှာကဲ့သို့ ညီညာပြန့်ပြူးလျက်ရှိသည်။ တောင်စွယ်ဆုံးသွားသည့်အခါ၌ ကမ်းပါးကို ဖြိုချကာ ကျောက်တုံးတွေ စီထားပြီး အောက်အဆင့်တွင် မြတ်ခင်းပြင်တစ်ခု လုပ်ထားပြန်သည်။ အပေါ်မြတ်ခင်းပြင်နှင့် အောက်မြတ်ခင်းပြင်ကို အုတ်လှေကားတစ်ခုဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။   

တောင်စွယ်အောက်တွင် ကွင်းပြင်ကြီးက မျှော်မဆုံးနိုင်ရှိနေသည်။ ကွင်းပြင်ကို လွန်လျှင် လားရှိုး - မန္တလေး ကားလမ်းကို ရေးရေးမြင်ရပြီး ကားလမ်းလွန်လျှင် မျှော်မဆုံးနိုင်သော လယ်ကွင်းများ၊ တောင်ယာများ၊ လှေကားထစ်စိုက်ကွင်းများ၊ တောအုပ်များ၊ စမ်းချောင်းများ၊ မှိုင်းပြာသောတောင်တန်းများ ထိုနောက် မိုးကုတ်စက်ဝိုင်းကြီးကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။   

ဟော်ဆောက်ထားရာ တောင်စွယ်နောက်တွင် တောင်တန်းကြီးများ၊ တောများ ရှိသည်။ ဟော်ပတ်ပတ်လည်တွင်လည်း ထင်းရှူးပင်များ၊ ဝက်သစ်ချပင်များ၊ ယူကလစ်ပင်များ စိုက်ထားသည်။ သီပေါစော်ဘွား၏ ဟော်နန်းသည် ရုတ်တရက်ကြည့်လိုက်လျှင် မြန်မာနိုင်ငံ ရောက်နေသည်ဟု မထင်ရပဲ ဥရောပနိုင်ငံတစ်ခုက ကျေးလက်စံအိပ်တစ်အိမ်သို့ ရောက်နေသည်ဟု ထင်ရလောက်သည်။

ဗိသုကာလက်ရာများ
---------------

တောင်စွယ်က မြတ်ခင်းအလယ်တွင် ဆောက်ထားသည့် နွေရာသီဟော်နန်းမှာ အနောက်တိုင်းနှင့် အရှေ့တိုင်း အမျိုးသားဗိသုကာလက်ရာကို ပေါင်းစပ်ထားသည့် အဆောက်အအုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကော့်တစ်ချ်ခေါ် တစ်ထပ်တိုက်ဖြစ်ပြီး အလယ်ထိပ်တွင် ရောမခေတ်က ကော်လံများလို ကျောက်ဖြူတိုင်လုံးကြီးတွေ ထူထားကာ ထိပ်တွင် ဒေါင်းရုပ်ကြီး တစ်ရုပ်ကို ကျောက်ဆစ်၍ ပုံဖော်ထားသည်။ ကော့်တစ်ချ်ဘေးဘက်က တောင်ပံသဖွယ် ဖြန့်နေသည်။ အဆောင်တစ်ဖက်တစ်ချက်ပေါ်တွင် ပြာသာဒ်များ တင်ထားသည်။ ပင်မကော့်တစ်ချ်အနောက်ဘက်မျက်နှာစာ အဝကလည်း ရောမကော်လံလို ကျောက်ဖြူတိုင်ကြီးတွေ ထူထားပြီး ထိပ်တွင် ယုန်ရုပ်ကို ကျောက်ဆစ်၍ ဖော်ထားလေသည်။   

  

ဟော်နန်းအတွင်းသို့ ဝင်လျှင် ဒေါင်းရုပ် ရုပ်ကြွတပ်ထားသည့် အလယ်ခန်းမဆောင်ကြီးကို တွေ့ရသည်။ ထိုခန်းမမှာ ညီလာခံခန်းမဖြစ်သည်။ သို့သော် ပလ္လင် အစရှိသော ဟော်နန်း၏ အဆောင်အယောင်တို့ကိုတော့ မမြင်ရတော့။ အလယ်ခန်းမဆောင်၏ ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် အဆောင်များရှိပြီး ညာဘက်တောင်ပံမှ အဆောင်ကား မီးသင့်၍ ပျက်ဆီးသွားပြီ ဖြစ်သည်။ ဝဲဘက်အဆောင်သည် အကောင်းပကတိ ကျန်ရှိသည်။ ဝဲဘက်အဆောင်တွင် ရေအိမ်နှင် ရေချိုးခန်းတွဲလျက် ပါရှိသော ခေတ်မီအိပ်ခန်းများ ဖြစ်သည်။ အိပ်ခန်းများအပြင် မီးလင်းဖိုကြီး ရှိသည့် ဧည့်ခန်းကြီးတစ်ခန်းလည်း ရှိသည်။

ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ
---------------------------------------

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြသန်းတင့် - လွမ်းမောဖွယ် ကမ္ဘောဇ

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
မြန်မာနိုင်ငံရှိ တော်ဝင် နန်းတော်များနှင့် ဟော်နန်းများ |
| --- |
| တည်ရှိနေဆဲ | 
* အရိမဒ္ဒနပူရ နန်းတော်
* ကမ္ဘောဇသာဒီရွှေနန်းတော်
* မန္တလေး နန်းတော်
* ရွှေဘုံရတနာ မင်္ဂလာနန်းတော်
* *ဟော်*များ
	+ သိန္နီဟော်နန်း
	+ သီပေါဟော်နန်း
	+ ကန္ဒရဝတီဟော်နန်း
	+ ကျိုင်းတုံဟော်နန်း
	+ မိုင်းပွန်ဟော်နန်း
	+ ညောင်ရွှေဟော်နန်း

 |  |
| သမိုင်းဝင် | 
* အမရပူရနန်းတော်
* အင်းဝနန်းတော်
* စစ်ကိုင်းနန်းတော်

 |
**ခံပင်**သည် စီးပွားရေးသဘောအရ တန်ဖိုးများစွာမရှိချေ။ သို့သော် မြန်မာစာပေ၌ ခံပွင့်ကို စပယ်ပွင့် မရှိခိုက် အစားသုံးခဲ့ကြောင်း စပ်ဆိုခဲ့သည့် ကဗျာတစ်ပုဒ်ကြောင့်၊ ခံပွင့်သည် ထင်ရှားခဲ့သည်။ လတ်လတ်ဆတ်ဆတ်ဖြစ်စေ ဆားစိမ်၍ ဖြစ်စေ ငါးပိနှင့် စားရသော ခံသီးအစိမ်းများကိုလည်း လူသိများကြပေသည်။

ခံပင်သည် ချုံပင်ကြီးမျိုး သို့မဟုတ် အဖုအထစ်များသော သစ်ပင်ငယ်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ အဆင့်ဆင့် နှစ်ခွစီ ဖြာထွက်တတ်သော အကိုင်းအခက်များ ရှိသည်။ ခွဆုံများ၌ဖြစ်စေ အဖုအထစ်များ၌ ဖြစ်စေ ၁ လက်မ ၂ လက်မ ရှည်သည့်ဆူးများ ပေါက်နေသည်။ ဘဲဥပုံအရွက်ရှိ၍၊ အပွင့်မှာ အဖြူ သို့မဟုတ် ပန်းရောင်ဖျော့ဖျော့ ဖြစ်သည်။ အသီးမှာ ၁ လက်မခန့်ရှိ၍ အနီရောင်ဖြစ်လေသည်။ 

အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်းရှိ ဥယျာဉ်များတွင် ခံပင်ကို အတွေ့ရများလေသည်။ သို့သော်၊ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်း၌လည်း စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။ မျိုးပွားလိုသော် အစေ့မှ မျိုးပွားရသည်။

ပိုးမွေးမြူသော ပိုးစာပင်အစား အသုံးပြုနိုင်သည့် အခြား အပင်များတွင် ဤခံပင်သည် ပါဝင်ကြောင်း သိရသည်။ ခံပင်မျိုးတွင် ခံပင် သို့မဟုတ် ခံစပ်ပင်ဟူသော အမည် နှင့် မျိုးကွဲတစ်မျိုး ရှိသေးသည် ၊သို့သော် ခံစပ်ပင်သည် အသီး မည်းသီးခြင်း၊ အရွက်သေး၍ ပါးခြင်း၊ ဆူးများ သေးငယ်ခြင်း တို့မှလွဲ၍ မူလခံပင်နှင့် ဘာမျှ မခြားချေ။ ခံစပ်ပင်၏ အရွက်နှင့် အခေါက်များကိုမူ၊ သားရေနယ်ရာတွင် အခြားပစ္စည်းများနှင့် ဖက်စပ်၍ အသုံးပြုနိုင်ကြောင်း သိရလေသည်။

အပွင့်
------

စံပယ်ပန်း မပေါ်ချိန်တွင် အစားထိုးသုံးစွဲခဲ့ကြသော ပန်းတစ်မျိုးအမည် ဖြစ်သည်။ စံပယ်ကဲ့သို့ ဖြူဖွေးသေးငယ်ပြီး ရနံ့အနည်းငယ်ရှိသောပန်းဟု ယူဆရသည်။ စံပယ်ပန်း လှိုင်လှိုင်ပေါ်ချိန်တွင် ခံပန်းကို တောရွာများ၌သာ သုံးစွဲကြဟု စာဆိုအရ သိရသည်။

ခံပွင့်အကြောင်း ကဗျာ
--------------------

ပန်းစံပယ်၊ နန်းလယ်မပေါ်ခိုက်ဟာမို့၊
အလိုက်တော်တန် သင့်ရုံပ၊ ခံပွင့်ကိုကုံး။
နန်းရဝေ၊ မန်းမြေစံပယ်လှိုင်တော့၊
ခံပန္းခံပန်းခိုင်ယာယီရွေ့တယ်၊ တောလေ့ရွာသုံး။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)
**တရုတ်နှစ်သစ်ကူး**သည် တရုတ်လူမျိုးများအဖို့ တစ်နှစ်အတွင်း အရေးပါသည့် ရိုးရာပွဲတော်တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ တရုတ်ပြက္ခဒိန်မှာ နွေဦးရာသီဖြင့် စတင်သောကြောင့် နှစ်ကူးပွဲ၏ တရုတ်ဘာသာမှာ 春節 (ချွင်းကျယ်) ဖြစ်ပြီး တိုက်ရိုက် ဘာသာပြန်လျှင် ‘နွေဦးရာသီပွဲတော်’ ဟု ခေါ်သည်။ နှစ်ကူးပွဲတော်မှာ တရုတ်ပြက္ခဒိန် နှစ်ဆန်း ၁ ရက်နေ့မှ စတင်ပြီး ၁၅ ရက်နေ့ မီးပုံးပွဲတော်ဖြင့် အဆုံးသတ်သည်။ နှစ်ကူးပွဲသည် တရုတ်ရိုးရာ ပွဲတော်များတွင် ကာလအရှည်ကြာဆုံးပွဲတော် ဖြစ်သည်။ 

တရုတ်နှစ်ကူးပွဲကို တရုတ်၊ ထိုင်ဝမ်၊ ဟောင်ကောင်၊ မကာအိုနှင့် အခြားနိုင်ငံများရှိ တရုတ်အသိုင်းအဝိုင်းတွင် ကျင်းပဆင်နွဲလေ့ရှိသည်။ နှစ်ဆန်း ၁ ရက်နေ့မတိုင်မီ တစ်နှစ်အတွင်း မကောင်းသည့်အရာများ အညစ်အကြေးများကို ဆေးကြောရှင်းလင်းကာ အိမ်တံခါး တစ်ဖက်တစ်ချက်နှင့် အပေါ်တွင် လာဘ်လာဘကောင်းစေသော စာများပါသည့် စက္ကူနီများကပ်ကာ တန်ဆာဆင်ကြသည်။ ထိုစက္ကူများကို ‘ချွန်းလျန်’ (春聯) ဟု ခေါ်သည်။

နှစ်ကူးအကြိုညတွင် စားကောင်းသောက်ဖွယ်များ ချက်ပြုတ်ကာ ဘိုးဘွားများကို ရှိခိုးကန်တော့ပြီး မိသားစု စုံစုံညီညီဖြင့် စားသောက်ကြသည်။ ရပ်ဝေးရောက်နေသော ဆွေမျိုးသားချင်းများလည်း နှစ်ကူးတွင် အိမ်ပြန်လေ့ရှိသည်။ သန်းခေါင်ကျော်သည်နှင့် ဗျောက်အိုးများဖောက်ကာ နှစ်သစ်ကို ကြိုဆိုကြသည်။ နှစ်ဆန်း ၁ ရက်နေ့တွင်မူ မနက်စောစောထကာ ဘုရားကျောင်းသွား ဝတ်ပြုကြသည်။ လူကြီးများက ကလေးသူငယ်များအား နှစ်သစ်အတွင်း ကျန်းမာချမ်းသာစေဖို့ ရည်ညွန်းပြီး ဟုန်ပေါင်း (အန်ပေါင်း) ပေးလေ့ရှိသည်။
2N3904
2N3904 သည် NPN အမျိုးအစား ထရန်စစ်စတာဖြစ်ပြီး Bipolar Junction Transistor = BJT အုပ်စုဝင်ဖြစ်ပါတယ် ။ အများသောအားဖြင့် သူ့အား၊ ပါဝါ၊အနိမ့်ပိုင်း၊အသံချဲ့ခြင်း( Amplifying) သို့မဟုတ် ခလုပ်ကဲ့သို့ ( Switching Mode ) အဖြစ်အသုံးပြုကြပါတယ် ။ Motorola Semi-Conductor ကုမ္ပဏီကြီးမှ ၁၉၆၀ ခုနှစ် အလယ်ပိုင်းလောက်တွင် မှတ်ပုံတင်ပြီး စတင်ထုတ်လုပ်ခဲ့ပါတယ် ။ နောက်ထပ်တစ်နှစ် အကြာမှာတော့ တွဲဘက်အဖြစ် PNP အမျိုးအစား 2N 3906 ကိုထပ်မံထုတ်လုပ်ပြီး စုံတွဲအဖြစ် ဖြည့်စွက်ထုတ်လုပ်ခဲ့ပါသေးတယ် ။ ပုံစံအနေဖြင့် Plastic TO - 92 ပုံစံဖြင့် အခုထိတိုင်ဆက်လက်ထုတ်လုပ်နေဆဲဖြစ်ပါတယ် ။ ဒီဇိုင်းပိုင်းအနေဖြင့် Low Current & Low Power အနေဖြစ်ပြီး Medium Voltage ဖြစ်ပြီး အသင့်အတင့်မြန်နှုန်းဖြင့် အလုပ်များကို ခိုင်းစေနိုင်ပါတယ် ။   

2N3904 Transistor 
Electronic ဝါသနာရှင်တွေ အနေဖြင့် ဈေးနှုန်းချိုချိုသာသာဖြင့် အလွယ်တကူ ဝယ်ယူနိုင်ပြီး Mini Project များကို အလွယ်တကူ ရယူတည်ဆောက်နိုင်ပါတယ် ။ ခပ်ပြားပြား Flat ပုံစံမျိုးဖြစ်ပြီး ခဲဆော်တပ်ဆင်နိုင်ရန် နှင့် Project များစမ်းသပ်နိုင်ရန် ခြေထောက်သုံးချောင်းကို အောက်ဘက်သို့ ထုတ်ထားပြီး ၊ နံပါတ်များကို စတင်ရည်တွတ်မည်ဆိုပါက နံပါတ်စာတမ်းကို မြင်နေရသည့်အနေအထားမှာ မျက်နှာဖြစ်ပြီး ခုံးနေသည့် ဘက်ခြမ်းမှာ အနောက်ဘက်ဖြစ်ပါတယ် ။ 2N 3904 ဟုဖတ်၍ ရသည့်ဘက်ကို မိမိ နှင့် အတည့်ထားပြီး ခြေထောက်များကိုစတင်ရေတွက်ပါက ။ စာဖတ်သည့် အတိုင်း ဘယ်မှညာသို့ စတင်သတ်မှတ်ရမှာဖြစ်ပြီး ဘယ်ဆုံး ခြေထောက်သည် ၁ ဖြစ်ပြီး အလည်မှာ ၂ ဖြစ်၍ ညာဘက်ဆုံး မှာတော့  နံပါတ် ၃ ခြေထောက်ဖြစ်ပါတယ် ။ 

  

ပုံပါအတိုင်း Motorola ကုမ္ပဏီထုတ် Transistor များတွင် Emitter Base Collector ကို တိုက်ရိုတ်ရေးသားဖော်ပြထားသဖြင့် မီတာကိုင်ပြီးခွဲခြားရန် မလိုသော်လည်း ၊ ဈေးကွက်အတွင်း တရုတ်ထုတ် Transistor များတွင်တော့ မည်သို့မျှရေးသားထားမှာမဟုတ်ပဲ မိမိကိုယ်တိုင် ခွဲခြားရန် လိုပါတယ် ။ 200 mA , 40 V , 625 mW ကိုရရှိစေနိုင်ပြီး Transistor Frequency အနေဖြင့် 300MHz ရရှိနိုင်ပါတယ် ။ Current Gainလည်း 300 hFE  ရရှိစေနိုင်ပါတယ် ။ Collector Current အနေဖြင့် 10 mA ဖြစ်ပြီး Base Current လည်း 10 mA ရရှိနိုင်ပါတယ် ။ Base Current ကိုရရှိပြီဖြစ်ပါက Base Resistor ၏ Ohm တန်ဖိုးကို တွက်ယူရရှိနိုင်ပါပြီ ။  2N 3904 Transistor လေးကို Mini Project များတွင် မကြာခဏ အသုံးပြုကြတာကိုတွေ့ရပြီး ၊ Home-Made ကြိုးမဲ့စကားပြောစက်များလည်း အလွယ်တကူ ပြုလုပ်နိုင်ပါတယ် ။ သို့မဟုတ် အိမ်သုံး အသံချဲ့စက်အငယ်စားလေးများ နှင့် ခလုပ်ကဲ့သို့အသုံးပြုပြီး Relay ကို ဖွင့်ပိတ်လုပ်ပေးခြင်းဖြင့်လည်း High-Voltage အပိုင်း နှင့် ပေါင်းစပ်အသုံးပြုနိုင်ပါသေးတယ် ။ 

Mosfet = Metal Oxide Semi-Conductor Field Effect Transistor 
NPN နှင့် PNP ၂ လုံးကို ပေါင်းစပ်ပေးလိုက်ပြီး Mosfet = Metal Oxide Semi-Conductor Field Effect Transistor  ကဲ့သို့ Gate ကိုအဖိုပေးပါက Drain နှင့် Source ကိုဆက်သွယ်ပေးမှာဖြစ်ပြီး အမဓာတ်ပေးပါက ပြန်ပိတ်သွားခြင်းမှာ Mosfet အတွင်းတွင် PNP နှင့် NPN တလုံးစီကို သတ်မှတ်လမ်းကြောင်းအတိုင်း ဆက်သွယ်ပေးထားခြင်းသာလျှင်ဖြစ်ပါတယ် ။
ရေဒီယိုသတ္တိကြွမှုဖြင့် ကုသရာတွင် အသုံးပြုသော ခေတ်သစ် ဆိုင်ကလိုထရွန်
 ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၊ ဇူးရစ်မြို့မှ ၁၉၃၇ တွင် ထုတ်လုပ်သော ဆိုင်ကလိုထရွန်
ဆိုင်ကလိုထရွန်ဆိုသည်မှာ အက်တမ်ကိုဖြိုခွင်းရာ၌ အသုံး 
ပြုသော စက်ဖြစ်သည်။ ဆိုင်ကလိုထရွန်ကိုပထမဆုံးဆောက် 
လုပ်ခဲ့သူမှာကာလီဖိုးနီးယားတက္ကသိုလ်မှအားနက်လောရင့်ဆို 
သူ သိပ္ပံပညာရှင်ကြီးဖြစ်သည်၊ဆိုင်ကလိုထရွန်သည်အက်တမ် 
၏ အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်ကြသောပရိုတွန်း၊ ဒျူတာရွန်နှင့် 
အယ်လဖာမှုန့်(နျူထရွန်း) စသည်တို့ကို လျှပ်စစ်သံလိုက် 
ပိုစွန်းနှစ်ခုကြားရှိ ပလာနယ်ဖြစသောသံလိုက်စက်ကွင်းတွင် 
လည်ပတ်စေ၍ အရှိန်လျင်မြန်သည်ထက်လျင်မြန်လာအောင် 
ပြုလုပ်ပေးသည်။ 

  

ဆိုင်ကလိုထရွန်တွင် အရေးကြီးသော 
အစိတ်အပိုင်းများမှာ အင်္ဂလပ် အက္ခရာ ီ ပုံရှိသော 
အခေါင်းရှိသည့် ချပ်ပြားခြမ်းနှစ်ခြမ်းဖြစ် သည်။ 
ဤချပ်ပြားခြမ်းတို့ကို 'ဒီ'ဟု ခေါ်သည်။ ဤ'ဒီ'ချပ်ပြား 
ခြမ်းတို့အတွင်း၌ လျှပ်စစ်ဓာတ်ရှိသော အက်တမ် အမှုန်များကို 
အလွန်မြန်သော အလျင်ဖြင့် သွားစေသည်။ ထိုအမှုန်များသည် 
သံလိုက်နယ်၏ အရှိန်ကြောင့် 'ဒီ'ချပ်ပြားများအတွင်းတွင် 
စက်ဝိုင်းပုံလမ်း အတိုင်း လှည့်ပတ်သွားကြသည်။ ချပ်ပြားနှစ်ခု 
ကို ဗို့အားထောင်ပေါင်းများစွာ ခြားနားခြင်းရှိစေရန် အနည်း 
ငယ်မျှသာ ခွာထားသည်၊ ခွာထားသည့်နေရာတွင် အက်တမ်း 
အမှုန်များ ဖြတ်သန်းသွားသည့်အခါတိုင်း အက်တမ်အမှုန်တို့ 
တွင် အလျင်တိုးလာစေရန် ဗို့ခြားနားမှုကို မကြာခဏပြောင်း 
ပေးသည်။ အက်တမ်အမှုန်တို့ ၏ အလျင်တိုးလာသောအခါ 
ထိုအမှုန်များလှည့်ပတ်သွားရာစက်ဝိုင်း၏ အချင်းသည်လည်း 
ကြီးလာသည်။ အက်တမ်ကိုဖြိုခွင်းရန် အသင့်ဖြစ်နေသောအချိန် 
တွင် အမှုန်တို့၏ အလျင်သည် တစ်စက္ကန့်လျှင် မိုင် ၂ဝဝဝဝ 
မျှရှိသည်။ ဤအလျင်ကား ရိုင်ဖယ်ကျည်ဆန်၏ အလျင်ထက် 
အဆပေါင်း ၃၅ဝဝဝ မျှပိုမြန်သည်။

အက်တမ်ကို ဆိုင်ကလိုထရွန်ဖြင့် ဖြိုခွင်းရာတွင် ဖြိုခွင်းခံ 
ရသောဒြဗ်စင်တစ်ခု၏ အက်တမ်များသည် အခြားဒြဗ်စင်တစ်ခု 
၏ အက်တမ်များအဖြစ်သို့ ပြောင်းသွားသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ 
ဖြိုခွင်းခံရသော ဒြဗ်စင်မှ အက်တမ်တို့သည် ရေဒီယမ်သတ္တိနှင့် 
ပြည့်စုံလာကြ၍ ရေဒီယမ်ကဲ့သို့ပင် ရောင်ခြည်များလွှတ်ကြ 
သည်။

ဖြိုခွင်းခံရသော 
အက်တမ်တို့မှ ထွက်လာသောအမှုန်အချို့သည် နျူးထရွန်းများ 
ဖြစ်ကြသည်။ ထိုနျူးထရွန်းများကို အခြားအက်တမ်များ ဖြိုခွင်း 
ရာ၌ပြန်လည်အသုံးပြုနိုင်သည်။ အကြောင်းမှာ ဤသို့ဖြစ်သည်။ 
နျူးထရွန်းတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်မရှိချေ။ ထို့ကြောင့် အက်တမ်၏ 
နျူးကလီး ယပ်ပတ်လည်၌ရှိသည့် အလွန်အားကောင်းသော 
လျှပ်စစ်နယ်သည် ထိုနျူးထရွန်း၏အလျင်ကို နှေးသွားအောင် 
မလုပ်နိုင်ချေ။ အရှိန်ပြင်းသော နျူးထရွန်း၏အလျင်ကို အက် 
တမ်ဖြိုခွင်းရာ၌ အသုံးချ၍ရသည်။

ဒြဗ်စင်တစ်ခုသည် မည်သည့် အမျိုးအစားဖြစ်သည်ဟူသော 
အချက်မှာ နျူးကလီးယပ်တွင်ရှိသော ပရိုတွန်း၏ အရေအတွက် 
ပေါ်၌ အကြောင်းပြုလျက်ရှိသည်။ ဤပရိုတွန်း၏အရေအတွက် 
အလိုက် နျူးကလီးယပ်ပတ်လည်၌ လှည့်ပတ်သွားနေသော 
အီလက်ထရွန် အရေအတွက်သည်လည်း ပြောင်းလဲသည်။ ရူပ 
ဗေဒပညာရှင်တို့သည် ဒြဗ်စင်တစ်ခုကို ထိုဒြဗ်စင်ထက် အက် 
တမ်နံပါတ်ကြီးသော ဒြဗ်စင်သို့ ပြာင်းယူလိုလျှင် နျူးကလီးယပ် 
ထဲသို့ ပရိုတွန်း သို့မဟုတ် ဓာတ်ဖိုအစုများကို ပေါင်းထည့်ပေး 
သည်။ နျူးကလီးယပ်၏ အက်တမ်နံပါတ်ကို လျော့ပစ်လိုသော 
အခါ၌မူကား ဓာတ်ဖိုများကို ထုတ်ပစ်သည်။ ခဲပုပ်နျူးကလီး 
ယပ်မှ ပရိုတွန်းသုံးခုထုတ်ပစ်ခြင်းဖြင့် ခဲပုပ်ကို ရွှေဖြစ်အောင် 
လုပ်ယူနိုင်သည်။ ဤသို့ သာမန်သတ္တုများမှ ရွှေပြုလုပ်ယူနည်း 
ကို အဂ္ဂိယတ်ဆရာများသည် ရှေးအခါကပင် ကြံဆခဲ့ကြလေ 
သည်။

ဆိုင်ကလိုထရွန်စက်သည် အလွန်ကြီးမားသော စက်ဖြစ် 
သည်။ ထိုစက်တွင် အားကောင်းသော သံလိုက်စက်ကွင်းများကို 
အလွန်ကြီးသော လျှပ်စစ်သံလိုက်ဖြင့် ပြုလုပ်ယူကြ၏။ တစ်ခါ 
တစ်ရံ ဤသံလိုက်များသည် တန်ချိန် ၂၂ဝ အထိပင်အလေးချိန် 
စီးကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)
**ဒေါက်တာတူးခေါင်** (ခ) ခလင်တူးခေါင်သည် ကချင်လူမျိုး ရုက္ခဗေဒပညာရှင်၊ တစ်သီးပုဂ္ဂလသုတေသီ၊ ခရစ်ယာန်ဓမ္မဆရာ၊ နိုင်ငံရေးသမား ဖြစ်သည်။

ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး
-----------------

ကချင်ပြည်နယ် အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်အတွင်းရှိ ခလင်ဂါဒေသတွင် မွေးဖွားပြီး၊ ဂျိန်းဖောမျိုးနွယ်စု၊ ခလင်ဒူဝါ 
မျိုးနွယ်ဝင် (Hkalen Duwa) ဖြစ်သည်။ ကချင်လက်နက်ကိုင်တပ်ရင်း ၁(ကသာ)မှ ဖခင်ဖြစ်သူ အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် မိုးကောင်းမြို့နယ် မရမ်းကျေးရွာတွင် အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ကေအိုင်အေထံ ရိက္ခာထောက်ပံ့မှုနှင့် စွပ်စွဲခံရကာ ဖခင်ဖြစ်သူ မြစ်ကြီးနားထောင်၌ အကျဉ်းကျစဉ် မိခင်၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် မြစ်ကြီးနားသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်။

တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားဘဝ၊ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ကချင်စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ကော်မတီ၌ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ ကချင်ဘာသာဖြင့် နှစ်စဉ် ကချင်မဂ္ဂဇင်းထုတ်ဝေရန် ဦးဆောင်ဦးရွက်ပြုခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ်လက်အောက်ရှိ မြစ်ကြီးနားဒီဂရီကောလိပ်မှ ရုက္ခဗေဒဘာသာရပ် သိပ္ပံဘွဲ့ရရှိသည်။

မြန်မာဓမ္မသင်တန်းကျောင်း (MIT)၊ အင်းစိန်မှ မဟာဓမ္မပညာဘွဲ့ ရရှိပြီး စီတာပူ နှစ်ခြင်းအသင်းတော်တွင် ဓမ္မဆရာ၊ လူငယ်ဒါရိုက်တာ၊ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှု
----------------------

၂၀၀၇ ခုနှစ်မှစ၍ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ဆန့်ကျင်ခြင်း၊ လူငယ်များကို အမြင်ဖွင့်သင်တန်းပေးခြင်းတို့ကြောင့် စသုံးလုံး၏ စောင့်ကြည့်ခြင်းခံရသည်။ ၂၀၁၀ အစောပိုင်းနှစ်များတွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၌ တိမ်းရှောင်နေစဉ် ခွန်ကန်တက္ကသိုလ်မှ ကျေးလက်ဒေသ ဖွံ့ဖြိုးရေး စီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာ မဟာဘွဲ့ ရရှိခဲ့ကာ လူမှုရေးသိပ္ပံ ပါရဂူသင်တန်းသားအဖြစ် ဆက်လက်တက်ရောက်ခဲ့သည်။

၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကန်းဆပ်ရှိ ဗဟို နှစ်ခြင်းအသင်းတော် ဓမ္မကျမ်းစာသင်ကျောင်းနှင့် MIT တို့ ပူးပေါင်းစီစဉ်သည့် Doctor of Ministry Program တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ငြိမ်းချမ်းရေးလေ့လာမှုပညာ ပါရဂူဘွဲ့ရရှိသည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၆တွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ဖွဲ့စည်းသောအခါ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "Myanmar's parallel government grapples with foreign investment dilemma"၊ *Nikkei Asia*။
2. ↑  "Ethnic Politicians, Analysts Weigh in on NLD’s Promise of a ‘National Unity’ Govt" (in en)၊ *Burma News International*။
3. 1 2 3 4  Biography - Union Minister။
4. ↑  "Who’s Who in Myanmar’s National Unity Government"၊ *The Irrawaddy*၊ 16 April 2021။
5. ↑  Lecturers။
6. ↑  "Parallel Myanmar Government Launched to Challenge Military Junta" (in en)၊ *Radio Free Asia*။
7. ↑  "Ready To Fight Against The Military Regime, This Is The Composition Of The Myanmar National Unity Cabinet" (in en)၊ *VOI - Waktunya Merevolusi Pemberitaan*။ 3 July 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 10 July 2021။
8. ↑  "CRPH announces lineup of interim ‘national unity government’" (in en)၊ *Myanmar NOW*။
9. ↑  "စစ်ကောင်စီဖြုတ်ချရေးနှင့် ဖယ်ဒရယ်ရေး "အမျိုးသား ညီညွတ်ရေး အစိုးရ" ရည်မှန်း"၊ *ဧရာဝတီ*၊ 16 April 2021။