recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
’

**ဆူဒါရတ် ကီယူရာဖန်** သည် ထိုင်းနိုင်ငံ​ရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ကာ ထိုင်းရတ်ထိုင်းပါတီ၏ ယခင်ဒုတိယ​ခေါင်း​ဆောင်ဖြစ်သည်။ ထိုင်းပန်ထိုင်း​ဖောင်​ဒေးရှင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌလည်းဖြစ်သည်။ ယခင်အစိုးရများလက်ထက်က ဝန်ကြီး၊ဒုဝန်ကြီး တာဝန်များလည်း ထမ်း​ဆောင်ခဲ့သည်။

မိသားစုနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်​ရေးဘဝ
----------------------------

သူ့ကို ဘန်​ကောက်မြို့တွင် ဆွန်ပွန် ကီယူရာပန်နှင့် ရီနူး ကီယူရာဖန်တို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ သူ၏အ​ဖေမှာ နခွန်ရတ်ချစီမာပြည်နယ်၏ ယခင်အမတ်​​ဟောင်းဖြစ်သည်။ သူ၏ အထက်တန်းပညာကို ဘန်​ကောက်မြို့ရှိ စိန့်ဂျိုးဇက် ကွန်ဗင့်​ကျောင်းမှ​အောင်မြင်ကာ ချူလာ​လောင်ကွန်းတက္ကသိုလ်မှ စီးပွားကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် စာရင်းကိုင်ဘာသာဖြင့် ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ ထို့​နောက် ဆဆင်​ကျောင်း မှ မဟာဘွဲ့ရခဲ့သည်။၂၀၁၈ခုနှစ်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ​ဘာသာရပ်ဖြင့် ​ဒေါက်တာဘွဲ့ကို မဟာချလာ​လောင်ကွန်းရာဇာပတိ တက္ကသိုလ်မှ ရရှိခဲ့သည်။

သူသည် အိမ်ခြံ​မြေလုပ်ငန်းရှင် ဆိုမိုင်ယို့ လီးလပန်နီယာလတ်နှင့် လက်ထပ်ကာ က​လေး၃​ယောက်​မွေးဖွားခဲ့သည်။

နိုင်ငံ​ရေး​လောက
----------------

သူ၏ နိုင်ငံ​ရေး​လောကကို ၁၉၉၁ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ဘန်​ကောက်၏ ခရိုင်၁၂ကိုယ်စားပြုအဖြစ် အမတ်​ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။၁၉၉၂ခုနှစ် ​ရွေး​ကောက်ပွဲတွင် ဘန်​ကောက်တွင်ပင် ပြန်လည်အ​ရွေးခံခဲ့ရကာ ချူအန် လိပိုင်အစိုးရ၏ ဒုတိယ​ပြော​ရေးဆိုခွင့်ရသူအဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်။

၁၉၉၄ခုနှစ်တွင် ပလန်းဓမ္မပါတီ၏ အ​ထွေ​ထွေအတွင်း​ရေးမှူးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။ ချူအန် လိပိုင်အစိုးရ၏ ပို့​ဆောင်​ရေး ဒုဝန်ကြီးလည်း ဖြစ်လာခံ့သည်။
​၁၉၉၅​ရွေး​ကောက်ပွဲတွင် ဘန်​ကောက်မြို့မှပင် အနိုင်ရကာ ဘန်ဟန် ဆီပါ့အာချာအစိုးရ၏ ပြည်ထဲ​ရေး ဒုဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူ၏ကာလအတွင်း ဘန်နအ​​ဝေး​ပြေးလမ်းစီမံကိန်းမှာ ၁၁လကြာ ​နှောင့်​နှေးခဲ့သည်။ဤသည်မှာ နိုင်ငံအတွင်း ကြီးမား​သော ရှုတ်ချ​ပြောဆိုမှုခြင်းဖြစ်ခဲ့သည်။ အ​ကြောင်းမှာ အစိုးရအ​နေဖြင့် ​လျော်​ကြေး​​ငွေ သန်း​ထောင်ချီ​ပေးခဲ့ရခြင်း​ကြောင့်ဖြစ်သည်။

၁၉၉၆တွင် ပြန်လည်အ​ရွေးခံရပြန်ပြီး ပလန်းဓမ္မပါတီ၏ တစ်ဦးတည်း​သော အ​ရွေးခံရသည့်အမတ်ဖြစ်သည်။

၁၉၉၈တွင် သက်ဆင်ရှင်နာဝပ်နှင့်အတူ ထိုင်းရန်ထိုင်းပါတီကို တည်​ထောင်ခဲ့ပြီး ဒုတိယ​ခေါင်း​ဆောင်ဖြစ်လာသည်။ ထို့​နောက် ယင်းပါတီမှာ ၂၀၀၆​ရွေး​ကောက်ပွဲတွင် ၆၁%ဖြင့် အနိုင်ရကာ ထိုင်း၏ အကြီးဆုံးပါတီဖြစ်ခဲ့သည်။

၂၀၀၁​ရွေး​ကောက်ပွဲတွင် အ​ရွေးခံရပြန်ပြီး ပြည်သူ့ကျန်မာ​ရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ၂၀၀၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၁၇ရက်​နေ့တွင် သင်ဆင်အစိုးရမှ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။၂၀၀၆​ရွေး​ကောက်ပွဲအပြီးတွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုး​ရေးနှင့် သမဝါယမဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရ​သော်လည်း အာဏာအသိမ်းခံခဲ့ရသည်။

ထိုင်းရတ်ထိုငိးပါတီ၏ အုပ်ချုက်​ရေးအဖွဲ့မှ​ခေါင်း​ဆောင်များကို နိုင်ငံ​ရေးလှုပ်ရှားမှု၅နှစ် ပိတ်ပင်လိုက်ရာ ​ခေါင်း​ဆောင် ၁၁၁ဦးတွင် သူလည်းပါခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ABCD (PDF)။ 27 June 2018 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။
2. ↑  The secretariat of the Cabinet။ 26 January 2018 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။
3. ↑  คุณหญิงหน่อยจบ"ดร.มจร."รับปริญญาบัตรประทานโดยสมเด็จพระสังฆราช12พ.ค.นี้။ 25 March 2019 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။
4. ↑  นักการเมือง ขาดวุฒิภาวะ ความสามารถ ประสบการณ์ จะมีผลอย่างไร กับ ประเทศไทย။
5. ↑  "การกลับมาของบ้านเลขที่ 111 ไม่มีอะไรเปลี่ยนแปลงที่ "หลังฉาก""၊ 5 June 2012။ 9 February 2019 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 25 March 2019။
**မြေပုံ** ဆိုသည်မှာ ကမ္ဘာမြေ သို့မဟုတ် ၎င်း၏ အစိတ်အပိုင်းတခု၏ ဒေသဆိုင်ရာ သွင်ပြင်၊ အခြေအနေများကို သင်္ကေတများဖြင့် အမှန်တကယ် တည်ရှိနေသော အရွယ်အစား နှင့် အကွာအဝေးများအား အချိုးကျစနစ်ပုံ အဖြစ် သရုပ်ပြ ရေးဆွဲ ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်သည်။
မြေပုံများတွင် ဖော်ပြချက်များသည် အမှန်တကယ်တည်ရှိနေသော သွင်ပြင်များ အား သင်္ကေတများဖြင့် ဖော်ပြထားခြင်းကြောင့် ဓာတ်ပုံများကဲ့သို့ ဖော်ပြနိုင်သည်ကား မဟုတ်ပေ။
မြေပုံ များအား ရှေးအခါက ကုန်သွယ်မှုခရီးစဉ်များနှင့် စစ်ပွဲများအတွက်သာ အသုံးပြုခဲ့ကြရာမှ လူမှု၊ စီးပွားရေး၊ ပညာရေး နှင့် သုတေသန နယ်ပယ်များအထိ တိုးချဲ့အသုံးပြုလာခဲ့ကြသည်။
မြေပုံ များအား မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ပြ မြေပုံများ မှ ရာသီဥတုပြမြေပုံများ၊ လူဦးရေထူထပ်မှု ပြမြေပုံများ၊ စီးပွားရေး နှင့် လမ်းပမ်းဆက်သွယ်ရေးပြ မြေပုံများ စသည်ဖြင့် မြေပုံများကို ပထဝီဝင်နှင့် ဘူမိဗေဒ နယ်ပယ်မှသည် စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး၊ နိုင်ငံရေး မှအစ ဆေးသိပ္ပံပညာရပ်များအထိအကြောင်းအရာ အမျိုးမျိုးပေါ် မူတည်ကာ ချဲ့ထွင် ရေးဆွဲ လာကြသည်။
စက္ကူ များပေါ်တွင်သာ နှစ်ဖက်မြင် (အလျား နှင့် အနံသာရှိသော) မြေပုံများ၊ သုံးဖက်မြင် (အလျား၊ အနံ၊ အမြင့် ပါရှိသော) ရုပ်လုံးကြွမြေပုံများ မှ မြင့်မားလာသော နည်းပညာများ နှင့် အတူ မြေပုံရေးဆွဲခြင်း အတတ်ပညာများ သည်လည်း မြင့်မားလာခဲ့သည်။

ကမ္ဘာ့မြေပုံ

### ဆင့်ပွားအနက်အဓိပ္ပာယ်များ

မြေပုံ ဟူသော ဝေါဟာရသည် ကမ္ဘာမြေ ၏ ပထဝီဝင်နှင့် ဘူမိဗေဒ နယ်ပယ်များမှ အခြေအနေ သွင်ပြင်များကိုသာ ဖော်ပြသော အဓိပ္ပာယ်မှ အခြားအသော နယ်ပယ်များသို့ ချဲ့ထွင်သုံးစွဲလာသည်။ နက္ခတ်တာရာများပြ မြေပုံ၊ လ နှင့် ဂြိုဟ်များ ၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင် နှင့် မြေအောက်အနေအထားပြ မြေပုံများ၊ ဦးနှောက်သွင်ပြင်ပြမြေပုံ ကဲ့သို့သော လူ၏ ခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်းများ ၏ တည်နေရာပြ သရုပ်ပြပုံများ စသည်တို့သည် ပထဝီဝင် နှင့် ဘူမိဗေဒ နယ်ပယ်များမှ လွန်မြောက်သွားသော မြေပုံများဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် စီမံချက်များ၏ လုပ်ငန်းအဆင့်ဆင့် ဖော်ပြမှုများကိုပါ သုံးနှုန်းဖော်ပြမှုများ တွင်ပါ နယ်ပယ်ချဲ့ထွင် သုံးစွဲလာခဲ့သည်။ (ဥပမာအားဖြင့် နိုင်ငံရေးလမ်းပြမြေပုံ)

မှီငြမ်းကိုးကား
---------------
**မြေပဒေသာကျွန်း**သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရန်ကုန်မြို့၊ ကန်တော်ကြီးအတွင်းရှိ ကျွန်းတစ်ကျွန်းဖြစ်သည်။

ကန်တော်ကြီး အတွင်းရှိ ဤမြေနေရာကို မြေပဒေသာဟူ၍ ခေါ်ဆိုခြင်း မပြုမီက မြင်းစီးကျွန်းဟူ၍ ခေါ်ကြသည်။ ဖဆပလခေတ်တွင် ထိုကျွန်းပေါ်၌ ကျူးကျော်အိုးအိမ်များနှင့် ပြည့်လျက် မြို့အင်္ဂါနှင့် မညီဖြစ်ခဲ့ရသည်။ 

၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရ တက်လာပြီးနောက် ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့နေ ပြည်သူများ စိုက်ပျိုးရေးကို ဝါသနာပါစေရန်၊ ဤကျွန်းသို့ အပန်းဖြေလည်ပတ်ကြရင်း စားပင်သီးပင်၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်မျိုးစုံကို ကြည့်ရှုလေ့လာ ဗဟုသုတရကြစေရန်၊ ပြည်သူများ မျက်စိပသာဒဖြစ်စေမည့် ပန်းပင်များကို စနစ်တကျစိုက်ပျိုးရန်စသော ရည်ရွယ်ချက်များဖြင့် မြင်းစီးကျွန်းကို မြေပဒေသာကျွန်းဟု အမည်ပြောင်း၍ စိုက်ပျိုးရေးပညာပေးပြကွင်းကြီးအဖြစ် စတင်သတ်မှတ်လိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။

၁၉၆၃ မတ်လ တော်လှန်ရေးနေ့တွင် ပြည်သူများကို ဆွဲဆောင်သောအနေဖြင့် ပထမဆုံး သစ်သီးဝလံပြပွဲကြီးကို မြေပဒေသာကျွန်းတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ၁၉၆၄ တွင် စိုက်ပျိုးသူများအသင်းကို ကျယ်ပြန့်စွာ ဖွင့်လှစ်၍ ဝါသနာပါသူတို့ကို အသင်းဝင်စေပြီး မြေပဒေသာကျွန်းတွင် စိုက်ပျိုးရေးပညာသင်တန်းများပေးခြင်းနှင့် လက်တွေ့စမ်းသပ်စိုက်ပျိုးကြခြင်းများကို စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။

၁၉၆၆ ဇန်နဝါရီလ ၁၁ရက်နေ့တွင် စိုက်ပျိုးရေးသမိုင်းပြတိုက်ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ နှစ်စဉ် တော်လှန်ရေးနေ့တိုင်းတွင် သစ်သီးဝလံပြိုင်ပွဲများ၊ ပန်းအလှပြုပြင်ပြိုင်ပွဲများ ကျင်းပခဲ့သည်။

မှတ်စုများ
----------

1. ↑  ကိုလိုနီခေတ်က သူဌေးများ ၎င်းတို့မွေးထားသော မြင်းကြီးများကို အလှပြစီးရင်း လေညှင်းခံကြသောနေရာ ဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  စာ၁၀၅-၁၀၆၊ မြေပဒေသာမဂ္ဂဇင်း၊ အမှတ်(၁)၊ ၁၉၇၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ။
မြန်မာဘာသာဖြင့် သင့်လျော်သော အမည်မရှိသေးသောကြောင့် ဤဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်ကို အခြားဘာသာစကား / စာဖြင့် ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်သည်။

Kiss
ကစ် (တီးဝိုင်း) သည်အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် တည်ထောင်ခဲ့သော အမေရိကန် ဟဲဗီးမယ်တယ်၊ ဟာ့ဒ်ရော့ခ် တီးဝိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ၁၉၇၃ ခုနှစ်နယူးရော့မြို့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။ မူလအဖွဲ့ဝင်များမှာ -ဂျန်စင်မင်စ်၊ ပရယ်စတန်းနလီ၊ ပီတာ ခရက်စ် နှင့် အေ့စ်ဖရဲလီ (Gene Simmons, Paul Stanley, Peter Criss, Ace Frehley) တို့ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် "Rock and Roll All Nite" (၁၉၇၅), "Strutter" (၁၉၇၄) and "Detroit Rock City" (၁၉၇၆) အစရှိသည့်သီချင်းများအား စင်မြင့်ဖျော်ဖြေမှုများဖြင့် ကျော်ကြားခဲ့ကြသည်။ 
ထို့ပြင် ၎င်းတို့၏ ဂြိုဟ်သားဆန်ဆန် ဝတ်စားဆင်ယဉ်မှုမှာလည်း လူအများအတွက် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းသော ပုံစံများဖြစ်သည်။
၎င်းတို့၏ သီချင်းဗွီဒီယိုများအား ယူကျု(ဘ်)(youtube)ဝက်ဆိုဒ်တွင် လွှင့်တင်ပေးထား၍ သီချင်းတစ်ပုဒ် ပျမ်းမျှကြည်ရှုသည့် ကြိမ်ရေမှာ ၈ သန်းခန့်ရှိလေသည်။

လက်ရှိ အဖွဲ့ဝင်များ
-------------------

* ပရယ်စတန်းနလီ(ရေသမ်ဂစ်တာ၊ အဆို)
* ဂျန်စင်မင်စ်(ဘေ့စ်ဂစ်တာ၊ အဆို)
* တော်မီသေယာ(လိဒ်ဂစ်တာ)
* အဲရစ် စင်ဂါ(ဒရမ်၊ အဆို) တို့ဖြစ်ကြသည်။

Kiss ၏ လိုဂိုအမှတ်တံဆိပ်

ယခင်အဖွဲ့ဝင်များ
----------------

* အေ့ဖရဲလီ(လိဒ်ဂစ်တာ၊ အဆို)
* ပီတာ ခရစ်(ဒရမ်၊ အဆို)
* အဲရစ် ကာရ်(ဒရမ်၊ အဆို)
* ဗင်းနိုင်းဗင်းဆင့်တ်(လိဒ်ဂစ်တာ၊ အဆို)
* မာ့ခ် စိန့်ဂျွန်(လိဒ်ဂစ်တာ၊ အဆို)
* ဘရုစ်ခေးလခ်(လိဒ်ဂစ်တာ၊ အဆို)

တေးစုများ
---------

* Kiss
* Hotter Than Hell
* Dressed To Kill
* Alive!
* Destroyer
* Rock And Roll Over
* Love Gun
* Alive II
* Gene Simmons
* Paul Stanley
* Ace Frehley
* Peter Criss
* Dynasty
* Unmasked
* Music From "The Elder"
* Creatures Of The Night
* Lick It Up
* Animalize
* Asylum
* Crazy Nights
* Hot In The Shade
* Revenge
* Alive III
* Kiss Unplugged
* Carnival Of Souls: The Final Sessions
* Psycho Circus
* Kiss Symphony: Alive IV
* Sonic Boom

အခြားဝက်ဘ်ဆိုဒ်များ
-------------------

* ကစ်အွန်လိုင်း
* ကစ်စစ်တပ် Archived 8 April 2011 at the Wayback Machine.
**ရှင်အဇ္ဇဂေါဏ**သည် ပုဂံပြည် နရသူမင်းလက်ထက်တွင် ထွက်ရပ်ပေါက်ခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ရှင်အဇ္ဇဂေါဏဟု လူသိများ ထင်ရှားမှုမရှိသေးခင်က "ရှင်မထီး" ဟု ဘွဲ့အမည်ရှိသည့် ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်။

ယုံကြည်မှု
----------

ရှေးအခါက ပုဂံတွင် ၄,၄၄၆,၇၃၃ ဆူ ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ပြောဆိုမှုများ ရှိကြသည်။ ထိုကဲ့သို့ များပြားလှသည့် စေတီပုထိုးများကို တည်ထားကိုးကွယ်နိုင်ခြင်းမှာ ရှင်အဇ္ဇဂေါဏသည် ပြဒါးအောင်ပြီး ဒါယကာ၊ ဒါယကာမတို့ကို မစခဲ့သဖြင့် ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ထိုခေတ်ထိုအချိန်က ရှင်အဇ္ဇဂေါဏသည် မစခဲ့ရာ မုဆိုးမပင်လျှင် ဘုရားတစ်ဆူ တည်ထားနိုင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။

ရာဇဝင်
------

ဒဏ္ဍာရီရာဇဝင်အရ နရသူ မင်းမဖြစ်မီ နရသူ၏ခမည်းတော် အလောင်းစည်သူမင်းကြီးလက်ထက်ကပင် ဖိုထိုးသောဆရာတော်ဖြစ်သည်။ အဂ္ဂိရတ်ပညာကို လေ့လာလိုက်စားသည့် ဆရာတော်တစ်ပါးဖြစ်သည်။ ထိုဆရာတော်၏ အဂ္ဂိရတ်ထိုးခြင်းအတွက် ဒါယကာ၊ ဒါယကာမတို့သည် အထောက်အပံ့ပြုကြ၏။ ထို့အပြင် ပုဂံမင်းဖြစ်သူ နရသူသည်လည်း မိမိခံစားစံစားရမည့် အကျိုးကို မျှော်ကိုးကာ ဆရာတော်အား ရက်ရှည်လများ ထောက်ပံ့လေသည်။ ကျောင်းဒါယကာ သူကြွယ် မောင်ကျော်စွာ နှင့် ဇနီးမယ်သော်တာတို့မှာ ရှင်မထီးဆရာတော်အား အမြဲတမ်းလှူဒါန်းထောက်ပံ့နေသူများဖြစ်ကြသည်။ သို့သော်လည်း ဆရာတော်၏ ပြဒါးလုံးသည် မအောင်မြင်ဘဲ ပျက်လျက်ရှိရာတွင် ဒါယကာ၊ ဒါယကာမတို့၏ ဥစ္စာစည်းစိမ်တို့သည်လည်း ဆုတ်ယုတ်လာခဲ့သည်။

ထိုသို့ ပျက်ဖန်များလာသော် ဘုရင်နရသူသည် လျှင်သောအမျက်ရှိသဖြင့် မင်းချင်းတို့အား ဆရာတော်၏ မျက်လုံးကို ဖောက်ထုတ်ခိုင်းလေသည်။

ဆရာတော်သည် မိမိ၏ ပြဒါးလုံးကို စိတ်နာပြီး ကျောင်းတွင်နေသည့် သူတော်တစ်ဦးအား ကုဋီအိမ်ထဲသို့ သွားရောက်စွန့်ပစ်ခိုင်း၏။ သူတော်သည် စွန့်ပစ်လိုက်သည့်အခါတွင် ပြဒါးလုံးသည် သိဒ္ဓိမြောက်ပြီး တဝင်းဝင်းတောက်ပကာလာလေသည်။ (အမှန်စင်စစ် ပြဒါးလုံးသည် '**ချေးရည်နှင့်စိမ်ရမည်'** ဆိုသောအညွှန်းကို '**ချဉ်ရည်နှင့်စိမ်ရမည်'** ဟု အမှတ်မှားပြီး လွဲချော်စွာလုပ်ကိုင်နေမိသဖြင့် မအောင်မြင်နိုင်ဘဲ ဖြစ်နေခြင်းဖြစ်သည်။) သူတော်က ဆရာတော်ရှင်မထီးအား ပြဒါးလုံး ဝင်းဝင်းတောက်သွားကြောင်း လျှောက်ထားရာ ဆရာတော်မှာ ပြဒါးလုံး သိဒ္ဓိပေါက်ပြီဟု သိရှိ၍ လွန်စွာဝမ်းမြောက်လေသည်။

ထို့နောက် ဆရာတော်သည် ပြဒါးလုံးကို အမွှေးနံ့သာတို့ဖြင့် ဆေးကြောလေသည်။ ထို့နောက်တွင် ဆရာတော်သည် သူတော်အား ဈေးသို့သွားကာ ရရာမျက်လုံးတစ်စုံကို ဝယ်ခိုင်းလေသည်။ သို့သော်လည်း အချိန်မှာ လင့်နေပြီဖြစ်၍ ဆိတ်မျက်လုံးတစ်လုံးနှင့် နွားမျက်လုံးတစ်လုံးသာ ရလေသည်။ ဆရာတော်သည် ထိုမျက်လုံးနှစ်လုံးကို အတွင်းသို့ ထည့်၍ ပြဒါးလုံးနှင့် ပွတ်လိုက်ရာ မျက်စိအလင်းပြန်ရခဲ့လေသည်။ ထိုအခါမှ စတင်၍ ရှင်မထီးဆရာတော်သည် "ရှင်အဇ္ဇဂေါဏ" ဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။ (အဇ္ဇ=ဆိတ်၊ ဂေါဏ=နွား)

ပုဂံပြည်တွင် ရွှေမိုး၊ ငွေမိုး ရွာသည်ဟူ၍ပင် ယခုအချိန်အထိ ပြောစမတ်ပြုရသည့်အကြောင်းရှိသည်။ ရှင်အဇ္ဇဂေါဏသည် ကြေးရည်၊ ခဲရည်တို့ကို ကျို၍ သူ၏တောင်ဝှေးဖျား၌ ပြဒါးလုံးကိုတပ်ကာ ၎င်းကြေးရည်၊ ခဲရည်များကို မွှေလိုက်သောအခါ ထိုကြေးရည်၊ ခဲရည်တို့သည် ရွှေတုံး ရွှေခဲများ ဖြစ်ကြကုန်သည်။ ဆရာတော်သည် ထွက်ရပ်ပေါက်လုပ်ငန်းကို ဆက်လက်ကြိုးစားရန် တောမထွက်ခင် ပုဂံပြည်တွင်ရှိသော သူ၏ ဒါယကာ၊ ဒါယိကာမအရင်းများအား မ,စထားစေလိုသောကြောင့်ပင်ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ပုဂံပြည်ရှိ ဒကာ၊ ဒကာမတို့အား သူကြွယ်ဖြစ်အောင် မ,စခဲ့သည်။ ပုဂံပြည်၌ ရွှေမိုး ငွေမိုး အုန်းအုန်းမြည်အောင်ရွာစေခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  ဦးထွေးဟန် (၁၇ ဇူလိုင် ၁၉၉၁)။ *မြန်မာ့မိရိုးဖလာဓလေ့ နတ်သမိုင်း*။ ရန်ကုန်: ရွှေပုရပိုက်စာပေ။ pp. ၁၉၃-၁၉၆။
2. 1 2 3 4 5  ဦးစန္ဒိမာ(စလင်း). "လွန်ဆွဲခြင်းနှင့် မိုးခေါင်ကျော်စွာနတ်". *စံတော်ချိန်နေ့စဉ်*.
**ရှင်အာလောက** (၁၁၈၃ − ၁၂၅၇) သည် မြတောင်ဆရာတော်ဟု ထင်ရှားသည့် ကျမ်းပြုဆရာတော် ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

ဆရာတော်ကို ၁၁၈၃ ခုနှစ်၊ နတ်တော်လပြည့်ကျော် ၅ ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်က သင်္ဂဇာဆရာတော်ထံတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့၍ ရဟန်းပြုခဲ့သည်။ 

၁၂၃၆ ခုနှစ်တွင် မင်းတုန်းမင်းသည် မန္တလေးတောင်ခြေ၌ မဏိသေလာရာမမြတောင်တိုက်ဆောက်လုပ်ကာ ကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ သမီးတော် မြတောင်မင်းသမီး (သီပေါမင်း၏ မိဖုရားခေါင်ကြီးအားလည်း ၉ နှစ်အရွယ်ကပင် ကိုးကွယ်စေခဲ့သည်။ မြတောင်မင်းသမီးသည် မိဖုရားကြီး ဖြစ်ခဲ့သော် ၁၂၄၄ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့တော် အနောက်ပြင်၌ မဏိရတနာရာမ မြတောင်တိုက်ကို ဆောက်လုပ်ကာ လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ဤကျောင်းတိုက်ကို ဆောက်လုပ်သည့် ကုန်ကျစရိတ်အရပ်ရပ်သည် ၅၄၇၆၈၅၆ ကျပ် ဖြစ်သည်။

ဆရာတော်သည် မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တွင် "အာလောကာဘိဝရ သာသနရက္ခမဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရုတံဆိပ်တော်" နှင့် သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် "အာလောကာဘိဝရသာသနရက္ခမဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရုတံဆိပ်တော်"၊ "အာလောကာဘိဝရအတုလာဓိပတိသီရိ ပဝရမဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇာဂုရုတံဆိပ်တော်" များ ရခဲ့သည်။

ပျံလွန်တော်မူခြင်း
------------------

ဆရာတော်သည် ၁၂၅၇ ခုနှစ်၊ သက်တော် ၇၄ နှစ်တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။

တပည့်များ
---------

ဆရာ၏ တပည့်များမှာ ရှင်ပဏ္ဍဝံသ (ဒုတိယမြတောင်ဆရာတော်)၊ ရှင်သုမန၊ ရှင်တေဇော၊ ရှင်ကုမာရနှင့် တံဆိပ်တော်မရ ရှင်ပညာသာမိ၊ ရှင်ကဝိန္ဒ၊ ရှင်ကုမာရတို့ ဖြစ်သည်။

ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများ
----------------------

ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ပြုစုတော်မူခဲ့သည်။

၁။ ဗာလာဝတာရစာကိုယ်နိသျ၊

၂။ လိင်္ဂမာလာ၊

၃။ နာမရူပမာလာ၊

၄။ သမာသပဒမာလာ၊

၅။ တဒ္ဓိတပဒမာလာ၊

၆။ အာချာတပဒမာလာ၊

၇။ ကိတပဒမာလာ၊

၈။ ဂဏသံသဂ္ဂဓာတ်စဉ်၊

၉။ ရူပကာသနီ။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4 5 6  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၁၀၃၊ ၁၀၄။
**၂၀၁၅ အမျိုးသားအားကစားပွဲတော်**သည် နေပြည်တော်မြို့တွင် ၂၀၁၅ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၁ရက်မှ ၂၈ရက်နေ့အထိ ကျင်းပခဲ့သော စတုတ္ထအကြိမ် အမျိုးသားအားကစားပွဲတော် ဖြစ်သည်။ ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ ၁ ခု၊ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်း ၁၄ ခုတို့မှ ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ တတိယအကြိမ် အမျိုးသားအားကစားပွဲတော်ကျင်းပပြီး ၁၈ နှစ်အကြာမှ ပြန်လည်ကျင်းပနိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ဤပွဲတော်သည် ၂၀၁၅ အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲအတွက် မျိုးဆက်သစ်များ ထွက်ပေါ်လာစေရန် ရည်ရွယ်သည်။ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးတို့က ပထမ၊ ဒုတိယ၊ တတိယ ရရှိခဲ့သည်။

ပြိုင်ပွဲကျင်းပခြင်း
--------------------

ပထမအကြိမ်၊ ဒုတိယအကြိမ်နှင့် တတိယအကြိမ် အမျိုးသားအားကစားပွဲတော်များမှာ ၁၉၉၂၊ ၁၉၉၄၊ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တို့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကျင်းပရန်အခက်အခဲများကြောင့် ဆက်လက်ကျင်းပခြင်းမရှိခဲ့ပေ။၂၀၁၅ခုနှစ်ရောက်မှသာ ပြန်လည်ကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်။ ပြိုင်ပွဲကို နေပြည်တော်တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ပြိုင်ပွဲ၏ပွဲစဉ်အချို့ကို ဇန်နဝါရီ (၈)ရက်​နေ့ကတည်းကပင် စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။

ပွဲများနှင့်အားကစား
-------------------

### ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနား

၂၀၁၅ အမျိုးသားအားကစားပွဲတော် ဖွင့်ပွဲကို ၂၀၁၅ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၁) ရက်နေ့ နံနက် (၈) နာရီတွင် ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိအားကစားရုံ (ဘီ) ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ ဒုတိယသမ္မတ ဦးဉာဏ်ထွန်း က အားကစာယပွဲတော်ကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။

### ပိတ်ပွဲအခမ်းအနား

၂၀၁၅ အမျိုးသားအားကစားပွဲတော် ပိတ်ပွဲကို ၂၀၁၅ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၈) ရက်နေ့ ညနေ (၆) နာရီတွင် ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိအားကစားကွင်းတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ပိတ်ပွဲမစမီတွင် အမျိုးသားဘောလုံးပြိုင်ပွဲ ဗိုလ်လုပွဲ ကျင်းပခဲ့သည်။ ဒုတိယသမ္မတ ဦးဉာဏ်ထွန်းက ပွဲတော်ကို ပိတ်သိမ်းပေးခဲ့သည်။

### ပါဝင်သည့်အသင်းများ

* ကချင်ပြည်နယ်
* ကယားပြည်နယ်
* ကရင်ပြည်နယ်
* ချင်းပြည်နယ်
* စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး
* တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး
* ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး
* မကွေးတိုင်းဒေသကြီး
* မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး
* မွန်ပြည်နယ်
* ရခိုင်ပြည်နယ်
* ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး
* ရှမ်းပြည်နယ်
* ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး
* နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ

### အားကစားနည်းများ

* ​ပြေးခုန်ပစ်
* ကြက်​တောင်ရိုက်
* ဘတ်စကက်ဘော
* ဘီလိယက်နှင့် စနူကာ
* ကာယကြံ့ခိုင်မှု
* လက်​ဝှေ့
* စစ်တုရင်
* ခြင်းလုံး
* စက်ဘီးစီး
* ​ဘောလုံး
* ဖူဆယ်
* ​ဂေါက်သီး
* ​ဂျူဒို
* ​ကရာ​တေး
* ပိုက်​ကျော်ခြင်း
* ​ရေကူး/ဒိုင်ဗင်
* ရိုးရာလက်​ဝှေ့
* စားပွဲတင်တင်းနစ်
* တိုက်ကွမ်ဒို
* တင်းနစ်
* မြန်မာ့သိုင်း
* ​ဘော်လီ​ဘော
* အ​လေးမ
* ဝူရှုး
* ၃မျိုးဆင့် အားကစား
* ခရစ်ကတ်

အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲတွင် အသုံးပြုခဲ့သော အားကစားကွင်း/ရုံများတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ထို့အပြင် လယ်ဝေးနှင့် ပျဉ်းမနားမြို့များရှိ အားကစားကွင်းများကိုလည်း အသုံးပြုခဲ့သည်။ အားကစားနည်းပေါင်း (၂၇)နည်းတွင် အမျိုးသား (၂,၈၉၅)ဦး၊ အမျိုးသမီး (၁,၄၆၆)ဦးတို့ ပါဝင်ယီဉ်ပြိုင်ကြသည်။ ထို့အပြင် အားကစားနည်း (၇)နည်းဖြင့် မသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲလည်း ပါဝင်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  4th NSF။
2. ↑  4th NSF will be brocasted။
3. ↑  ထူးချွန်အားကစား သမားများ ရွေးထုတ်ပေးမည့် အမျိုးသား အားကစားပွဲတော်။
4. ↑  အမျိုးသားအားကစားပွဲတော် ရန်ကုန်တိုင်းဦးဆောင်။ 21 September 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  15 April 2022 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
ရှင်သီရိမာလာ (၁၁၃၁ - ၁၁၉၄) သည် "မင်းရွာဆရာတော်" ဟု ထင်ရှားသည့် ဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။

ဘဝ
--

ဆရာတော်ကို ၁၁၃၁ ခုနှစ်တွင် မတ္တရာမြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့သသည်။ ငယ်စဉ်ကပင် သာမဏေပြုခဲ့သည်။ ဘွဲ့တော်မှာ "ရှင်သီရိ" ဖြစ်သည် အရွယ်ရောက်သည့်အခါ "ရှင်သီရိမာလာ" ဟူသည့်ဘွဲ့ဖြင့် ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ဆရာတော်သည် ကျမ်းဂန်များကို လွန်စွာ တတ်မြောက်သည်။ မင်းရွာဆရာတော်ကြီး၏ တပည့်ရင်း ဖြစ်သည်။

မင်းရွာကျောင်းတိုက် အရှေ့တောင်ထောင့်တွင် သီတင်းသုံးခဲ့သည်။ မြို့တော်ကြီးတွင် မီးဘေးသင့်ပြီးနောက် ဒါယကာတို့က ကျောင်းဆောက်လုပ်လှူဒါန်းလို၏။ သို့သော် ဆရာတော်သည် တောသို့ကြွကာ တောရဆောက်တည်ခဲ့သည်။ 

ထိုနောက်တွင် တပည့်တို့က ပင့်ဆောင်ကာ စဉ့်ကူးမြို့ ဝဲကြီးအရပ်တွင် တိုက်တာတည်၍ ကျောင်းဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ရတနာပုရစတုတ္ထမြို့တည် မင်းတရားကြီးလက်ထက် နေပြည်တော်သို့ ပင့်ဆောင်တော်မူခဲ့ေသာ်လည်း ဆရာတော်သည် မေတ္တာရပ်ခံ၍ နေရင်းကျောင်းတွင်သာ သီတင်းသုံးခဲ့သည်။

ပျံလွန်တော်မူခြင်း
------------------

ဆရာတော်သည် ၁၁၉၄ ခုနှစ်တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  လှသမိန် (၁၉၆၁)။ *ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်*။ ရန်ကုန်မြို့: ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက်။ pp. ၆၃။
**ပန်ဒုဝက်နုဝရရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်** သည် သီရိလင်္ကနိုင်ငံ၊ ပန်ဒုဝက်နုဝရမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပန်ဒုဝက်နုဝရရာဇမဟာဝိဟာရ၏ အနီး၊ Kurunegala-Chilaw လမ်း၏ ကိုတမ်ပိတိယလမ်းဆုံတွင် တည်ရှိသည်။ ဤပြတိုက်သည့် နိုင်ငံ၏ အနောက်မြောင်းစီရင်စု၏ ဒေသပြတိုက်အဖြစ် လုပ်ဆောင်သည်။ ပြတိုက်ကို သီရိလင်္ကာရှေးဟောင်းသုတေသနဌာနက ထိန်းသိမ်းထားသည်။ 

ပြတိုက်တွင် ရှေးဟောင်းပစ္စည်များ၊ တူးဖော်ရာမှ ရရှိသည်များ၊ လှူဒါန်းမှုများ၊ ဗိသုကာလက်ရာများ စသည်တို့ကို ပြသထားသည်။ ထိန်းသိမ်းထားသည့် လက်ရာများတွင် ရုပ်တုများ၊ ကျောက်တုံးများ၊ သတ္တုများ၊ မြေထည်များ၊ သစ်သားပစ္စည်းများ၊ ဒင်္ဂါးပြားများ၊ အိုးများ၊ လက်ဝတ်ရတနာများ စသည်တို့ ပါဝင်သည်။

သမိုင်း
-------

ပြတိုက်ကို ၁၉၇၀ တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည် စီစဉ်မှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ယခုလက်ရှိ ပြတိုက်သည် အဆောက်အဦအဟောင်းတွင် ဖွင့်လှစ်ထားရှိပြီး ၎င်းအဆောက်အဦကို ဌာနက ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် ရရှိခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  Panduwasnuwara Museum (Regional)။ archaeology.gov.lk။ 27 September 2020 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  20 September 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Panduwasnuwara Museum။ srisalike.com။ 20 September 2020 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  20 September 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Archaeological Museum at Panduwasnuwara။ www.lanka.com။  20 September 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၄)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ကာမဘဝ၊ ရူပဘဝ၊ အရူပဘဝဟူသော ဘဝသုံးပါးတို့ကို ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိခြင်းငှာ၊ ပိုင်းခြား၍ သိခြင်းငှာ၊ ကုန်စေခြင်းငှာ၊ ပယ်ခြင်းငှာ အဋ္ဌင်္ဂိက ဤအရိယာမဂ်ကို ပွားများရမည်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်၊

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရှင်အာနန္ဒာ၏ မေးလျှောက်ချက်အရ ကာမဓာတုဝေပက္ကကံ၊ ရူပဓာတုဝေပက္ကကံ၊ အရူပဓာတု ဝေပက္ကကံ မရှိလျှင် "ဘဝ"ဟူ၍ မထင်ရှားပုံ၊ အဝိဇ္ဇာဖြင့် (ပညာမျက်စိကို) ဖုံးကွယ် ထားမှု၊ တဏှာဟူသော အနှောင်အဖွဲ့ ဖွဲ့ချည်ထားအပ်ကုန်သော သတ္တဝါတို့၏ ဟီနဓာတု၌ ဝိညာဏ်တည်ရှိလျှင် (ကာမဓာတု) ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိဖြစ်၏။

-မဇ္ဈိမဓာတု၌ ဝိညာဏ်တည်လျှင် (ရူပဓာတု) ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိဖြစ်၏။

-ပဏီတဓာတု၌ ဝိညာဏ်တည်လျှင် (အရူပဓာတု) ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိဖြစ်၏ဟု ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရှင်အာနန္ဒာ၏ မေးလျှောက်ချက်အရ အထက်သုတ်ဒေသနာတော်အတိုင်း ကမ္မစေတနာ၊ ကမ္မပတ္ထနာတည်ရှိလျှင် ဘဝသုံးပါးတို့တွင် ဆိုင်ရာဘဝဖြစ်၏ဟု ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ကာမ၊ ရူပ၊ အရူပ ဘဝသုံးမျိုးတို့ကို ပယ်ရမည်၊ အဓိသီလ၊ အဓိစိတ္တ၊ အဓိပညာ သိက္ခာသုံးပါးတို့ကို ကျင့်သုံးရမည်၊ ဘဝသုံးပါးတို့ကိုပယ်ပြီး သိက္ခာသုံးပါးတို့ကို ကျင့်သုံးပြီး ဤရဟန်းတော်ကို တဏှာကိုပယ်ဖြတ်ပြီးသူ၊ သံယောဇဉ်ကို လွန်မြောက်ပြီးသူ၊ မာနကို အကြွင်းမဲ့ပယ်ခြင်းကြောင့် ဆင်းရဲ၏အဆုံးကိုပြုပြီးသူ-ဟု ဆိုအပ်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၃၊၅၂။ သံ၊မြန်၊၃၊၅၅-၆။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-မဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၇-ဧသနာဝဂ္ဂ၊ စတုတ္ထသုတ်။
2. ↑  -အံ၊၁၊၂၂၄။ အံ၊မြန်၊၁၊၂၄၀-၁။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၀၄။ အံ၊ဋီ၊၁၊၁၈၃။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ တိကနိပါတ၊ ၂-ဒုတိယပဏ္ဏာသက၊ (၈) ၃-အာနန္ဒဝဂ္ဂ၊ ဆဋ္ဌသုတ်။
3. ↑  -အံ၊၁၊၂၂၅။ အံ၊မြန်၊၁၊၂၄၂-၃။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၀၄။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ သတ္တမသုတ်။
4. ↑  -အံ၊၂၊၃၈၆-၇။ အံ၊မြန်၊၂၊၄၈၈။

-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဆက္ကနိပါတ၊ ၂-ဒုတိယပဏ္ဏာသက၊ ၁၀-အာနိသံသဝဂ္ဂ၊ ဒသမသုတ်။
5. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**အဘိဏှသုတ်**သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

ပါဠိ
----

ပဉ္စိမာနိ ဘိက္ခဝေ ဌာနာနိ အဘိဏှံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗာနိ ဣတ္ထိယာ ဝါ ပုရိသေန ဝါ ဂဟဋ္ဌေန ဝါ ပဗ္ဗဇိတေန ဝါ။  

ကတမာနိ ပဉ္စ −   

  

**၁။** ဇရာဓမ္မောမှိ၊ ဇရံ အနတီတောတိ အဘိဏှံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ။  

  

**၂။** ဗျာဓိဓမ္မောမှိ၊ ဗျာဓိံ အနတီတောတိ အဘိဏှံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ။  

  

**၃။** မရဏဓမ္မောမှိ၊ မရဏံ အနတီတောတိ အဘိဏှံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ။  

  

**၄။** သဗ္ဗေဟိ မေ ပိယေဟိ မနာပေဟိ နာနာဘာဝေါ ဝိနာဘာဝေါ တိ အဘိဏှံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ။  

  

**၅။** ကမ္မဿကောမှိ ကမ္မဒါယာဒေါ ကမ္မယောနိ ကမ္မဗန္ဓု ကမ္မပ္ပဋိဿရဏော၊ ယံ ကမ္မံ ကရိဿာမိ ကလျာနံ ဝါ ပါပကံ ဝါ၊ တဿ ဒါယာဒေါ ဘဝိဿာမီတိ အဘီဏှံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ။  

  

ဣမာနိ ခေါ ဘိက္ခဝေ ပဉ္စ ဌာနာနိ အဘိဏှံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗာနိ ဣတ္ထိယာ ဝါ ပုရိသေန ဝါ ဂဟဋ္ဌေန ဝါ ပဗ္ဗဇိတေန ဝါ။

မြန်မာပြန်
----------

ရဟန်းတို့ − မိန်းမဖြစ်စေ၊ ယောက်ျားဖြစ်စေ၊ လူဖြစ်စေ၊ ရဟန်းဖြစ်စေ မပြတ်ဆင်ခြင်အပ်သော အကြောင်းတို့သည် ဤငါးမျိုးတို့ ဖြစ်သည်။

**၁။** "(ငါသည်) အိုခြင်းသဘောရှိ၏၊ အိုခြင်းသဘောကို မလွန်ဆန်နိုင်ချေ" ဟူ၍ မိန်းမဖြစ်စေ၊ ယောက်ျားဖြစ်စေ၊ လူဖြစ်စေ၊ ရဟန်းဖြစ်စေ မပြတ်ဆင်ခြင်အပ်၏။

**၂။** "နာခြင်းသဘောရှိ၏၊ နာခြင်းသဘောကို မလွန်ဆန်နိုင်ချေ" ဟူ၍ မိန်းမဖြစ်စေ၊ ယောက်ျာဖြစ်စေ၊ လူဖြစ်စေ၊ ရဟန်းဖြစ်စေ မပြတ် ဆင်ခြင်အပ်၏။

**၃။** "သေခြင်းသဘောရှိ၏၊ သေခြင်းသဘောကို မလွန်ဆန်နိုင်ချေ" ဟူ၍ မိန်းမဖြစ်စေ၊ ယောက်ျားဖြစ်စေ၊ လူဖြစ်စေ၊ ရဟန်းဖြစ်စေ မပြတ် ဆင်ခြင်အပ်၏။

**၄။** "ငါ၏ ချစ်မြတ်နိုးအပ်သော အရာအားလုံးတို့နှင့် ရှင်ကွဲ ကွဲရခြင်း၊ သေကွဲ ကွဲရခြင်းသည် ဖြစ်ချေမည်" ဟူ၍ မိန်းမဖြစ်စေ၊ ယောက်ျာဖြစ်စေ၊ လူဖြစ်စေ၊ ရဟန်းဖြစ်စေ မပြတ်ဆင်ခြင်အပ်၏။

**၅။** "(ငါသည်) ကံသာလျှင် မိမိဥစ္စာရှိ၏၊ ကံ၏ အမွေခံဖြစ်၏၊ ကံသာလျှင် အကြောင်းရှိ၏၊ ကံသာလျှင် ဆွေမျိုးရှိ၏၊ ကံသာလျှင် ကိုးကွယ်မှီခိုရာရှိ၏၊ ကောင်းသည်ဖြစ်စေ၊ မကောင်းသည်ဖြစ်စေ ငါပြုမိသော ကံ၏ အမွေခံသာ ဖြစ်ရပေမည်" ဟူ၍ မိန်းမဖြစ်စေ၊ ယောက်ျားဖြစ်စေ၊ လူဖြစ်စေ၊ ရဟန်းဖြစ်စေ မပြတ်ဆင်ခြင်အပ်၏။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  *ဗုဒ္ဓဘာသာကောင်းတစ်ယောက်*။ သာသနာတော် ထွန်းကားပြန့်ပွားရေး ဦးစီးဌာန။ ၂၀၀၅။
အင်္ဂလိပ်-အင်္ဂလိပ် နှင့် အင်္ဂလိပ်-ပါဆီယန်း အဘိဓာန်များ
**အဘိဓာန်**ဆိုသည်မှာ ဘာသာရပ်တစ်ခု၏ ဝေါဟာရ စကားလုံးများကို အက္ခရာဝလိအရ စီစဉ်၍ အနက် အဓိပ္ပာယ်နှင့် အခြား သိအပ်သော အချက်အလက်တို့ကို ထိုဘာသာရပ်ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ 
အခြား ဘာသာရပ်ဖြင့်ဖြစ်စေ ဖော်ပြထားသော စာအုပ်ဖြစ်သည်။ အဘိဓာန် အမျိုးမျိုး ရှိလေသည်။

အဘိဓာန်ဟူသည်မှာ ဘာသာစကားတွင် ရှိနှင့်ပြီးဖြစ်သော စကားလုံးများကို အနက်အဓိပ္ပာယ်၊ အထောက်အထား၊ အကိုးအကားများနှင့်တကွ အက္ခရာစဉ်အတိုင်း ဖော်ပြမှတ်တမ်းတင်ထားသော ကျမ်းဖြစ်၏။ အဘိဓာန်သည် မည်သည့်အခါမျှ စကားလုံးအဆန်းမထွင်။ အဘိဓာန်ကို အသုံးပြုရာ၌လည်း အောက်ပါအကြောင်းလေးရပ်အနက် အကြောင်းတရပ်ရပ်ကို သိလို သောကြောင့်သာ အသုံးပြုသည်ဖြစ်ရာ၏။ ယင်းအကြောင်းလေးရပ်မှာ -

1. စာလုံးပေါင်း (သတ်ပုံသတ်ညွှန်း၊ ရစ်ပင့်ခွဲထားစသည်)ကို သိလိုခြင်း။
2. အသံထွက်ကိုသိလိုခြင်း
3. အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို သိလိုခြင်း
4. စကားလုံး၏ ဇစ်မြစ်ကိုသိလိုခြင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။ သို့ရာတွင် အဘိဓာန်ကျမ်းတိုင်း အထက်ပါ သိလိုချက်အား လုံး ပါဝင်လိမ့်မည်ဟု မယူဆအပ်ပေ။ အောက်စဖို့အဘိဓာန်ကဲ့သို့သော ကမ္ဘာကျော် အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန်ကြီးမှာမူကား အထက်ပါ အင်္ဂါရပ်များအပြင် စကားလုံးကို စတင်အသုံးပြုသော ခေတ်ကိုပင် ဖော်ပြထားလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Webster's New World College Dictionary, Fourth Edition, 2002
အဘိုးမေး တော်ဝင်နန်းတော်Royal Palace of Abomey
**အဘိုးမေးရှိ တော်ဝင်နန်းတော်များ** သည် ဘီနင်နိုင်ငံ အဘိုးမေးမြို့ အလယ်ခေါင်ရှိ၄၀ ဟက်တာ (၁၀၀ ဧက) မျှ ကျယ်ဝန်းသော မြေနေရာပေါ်တွင် ပြန့်ကျဲနေသော နန်းတော် ၁၂ ခု ဖြစ်ပြီး ယခင်က အနောက်အာဖရိကရှိ ဒါဟိုမေးတိုင်းပြည်၏ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့သော နေရာ ဖြစ်သည်။  ထိုတိုင်းပြည်အား ၁၆၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖုံလူမျိုးများမှ တည်ထောင်ခဲ့ပြီး သူတို့မှ အလွန်အားကောင်းသော စစ်ရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဆိုင်ရာ ဧကရာဇ်နိုင်ငံတော် ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ၁၉ ရာစုအထိ သူတို့၏ စစ်အတွင်း ဖမ်းမိသော သုံ့ပန်းများကို ကျွန်အဖြစ်ရောင်းချခြင်းဖြင့် ကျွန်ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက်တွင် ဥရောပ ကျွန်ကုန်သည်များနှင့် ကုန်သွယ်မှုကို ကြီးစိုးခဲ့သည်။ အထွဋ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိစဉ်က ထိုနန်းတော်များတွင် လူ ၈,၀၀၀ နေထိုင်နိုင်သည် အထိ ကျယ်ဝန်းခဲ့သည်။ဘုရင်၏ နန်းတော်တွင် ကောင်းရီဟောက်စ် သို့မဟုတ် အကူဟူး ဟု ခေါ်သော နှစ်ထပ်အဆောက်အဦး ပါဝင်သည်။ ၁၆၂၅ ခုနှစ် မှ ၁၉၀၀ အထိ ထီးနန်း စိုးစံခဲ့သော ဘုရင် ၁၂ ဦး ၏ လက်အောက်တွင် တိုင်းပြည်သည် အာဖရိက၏ အနောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းတွင် အင်အားအကောင်းဆုံး တိုင်းပြည် အဖြစ် ရောက်ရှိအောင် တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။

ယူနက်စကို မှ နန်းတော်များအား အာဖရိကရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ၁၉၈၄ ခုနှစ် မတ်လ ၁၅ ရက်၌ လေဆင်နှာမောင်း တိုက်ခတ် ခံရပြီး တော်ဝင်နန်းတော်ဝင်းနှင့် ပြတိုက်များ အထူးသဖြင့် ဂူဇိုပေါ်တီကိုဘုရင်၊ အာဆင်ခန်းမများ၊ ဘုရင်၏ ဂူသင်္ချိုင်း နှင့် ရတနာခန်းတို့ ပျက်စီးခဲ့ပြီးနောက် စိုးရိမ်ရသော ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းအချို့၏ အကူအညီဖြင့် ပြန်လည်ထားသိုခြင်း နှင့် ပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ ထိုပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်သော ပြင်ဆင်ခြင်း လုပ်ငန်းများ ဆောက်ရွက်ခြင်းဆိုင်ရာ အစီရင်ခံစာကို ရရှိပြီးနောက် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ယူနက်စကိုမှ အဘိုးမေးရှိ တော်ဝင်နန်းတော်များအား စိုးရိမ်ရသော ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ စာရင်းမှ ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်။ 

ယနေ့တွင် ထိုနန်းတော်များတွင် လူနေထိုင်ခြင်း မရှိပေ။ ဂဲဇိုဘုရင်နန်းတော်၊ ဂလဲလေဘုရင် နန်းတော် နှင့် အဘိုးမေးသမိုင်းဝင်ပြတိုက်တို့မှာ တိုင်းပြည်၏ သမိုင်းကြောင်းကို ဖော်ပြနေသည့်အပြင် လွတ်လပ်လိုသော ဆန္ဒ၊ တော်လှန်တိုက်ခိုက်ခြင်းနှင့် ကိုလိုနီ ကျူးကျော်မှုအတွက် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခြင်းတို့၏ ပြယုဂ် အဖြစ် ရှိနေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Royal Palaces of Abomey။ Unesco.org။  10 May 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  evaluation report on Royal Palaces of Abomey။ Unesco.org။  10 May 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Swadling၊ Mark (1992)။ *Masterworks of man & nature: preserving our world heritage*။ Harper-MacRae။ ISBN 978-0-646-05376-9။ 15 April 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  *Royal Palaces of Abomey, Benin* Save Our History The History Channel. Accessed 14 January 2008
5. ↑  Baker၊ Jonathan (1997)။ *Rural-urban dynamics in francophone Africa*။ Nordic Africa Institute။ p. 85။ ISBN 978-91-7106-401-1။ 15 April 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
6. ↑  Stiansen၊ Endre; Guyer၊ Jane I. (1999)။ *Credit, currencies, and culture: African financial institutions in historical perspective*။ Nordic Africa Institute။ p. 30။ ISBN 978-91-7106-442-4။ 15 April 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
7. ↑  Decision - 31COM 8C.3 - Update of the list of the World Heritage in danger - removal - Royal Palaces of Abomey, Río Plátano Biosphere Reserve, Kathmandu Valley, Everglades National Park။ Unesco.org။  10 May 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
|  |
| --- |
| ဘုန်းကြီးဘဆွေ |
| ဘုန်းကြီးဘဆွေ |
| **မွေးသက္ကရာဇ်** | ၁၉၁၅၊ |
| **အမည်ရင်း** | ဘဆွေ |
| **နို်င်ငံ** |  မြန်မာ |
| **မိဘအမည်** |  |
| **ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ** | ဗုဒ္ဓဘာသာ |
| **ကလောင် အမည်ခွဲများ** |  |
| **အလုပ်အကိုင်** | စာရေးဆရာ၊ |
| **မွေးဖွားရာဒေသ** | ခရမ်းမြို့နယ် ညောင်ကုန်းရွာ |
| **ထင်ရှားကျော်ကြားမှု** |  |

  

၁၉၁၅၊ ခရမ်းမြို့နယ် ညောင်ကုန်းရွာတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၂၇ - ၃၁၊ ကြည်မြင်တိုင် ကျောင်ကြီးတိုက်၊ ဘုံပျံ ဆရာတော် ဦးလာဘထံတွင် ပညာသင်ခဲ့သည်။
၁၉၃၇၊ အိန္ဒိပြည်၊ ဗာရာဏသီမြို့သို့ သွားရောက် ပညာသင်ခဲ့သည်။ Thosophical Collage တွင် သွားရောက် ပညာသင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၁၊ ကာလကတ္တားမှ ပြည်မာပြည်သို့ ပြန်လာပြီး နယ်ချဲ့ လက်အောက်မှ လွတ်လပ်ရေး တိုက်ပွဲ စတင်ရန်၊ စည်းရုံးပြီး လူသူ လက်နက်များ စုဆောင်းခဲ့သည်။ ၁၉၄၂၊ သခင်လှဖေ (ဗိုလ်လကျာ်)၊ သခင် သိန်းဖေမြင့်တို့နှင့် ပြန်တွေ့ပြီး ဗိုလ်ကျော်ဇော တပ်နှင့်အတူ မုံရွာမြို့ကို သိမ်းပိုက်ရန် တာဝန် ပေးခံရသည်။ မန္တလေးမြို့သို့ ပြန်ရောက်လာသော အခါ ဦးကျော်ငြိမ်းနှင့် အတူ နေထိုင်ခါ တော်လှန်ရေး တာဝန်များ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

ရန်ကုန်သို့ ပြန်လာပြီး ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးတွင် စတင် တာဝန် ယူခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် အဓိပတိ ဒေါက်တာဘမော် ရုံးသို့ ထပ်ဆင့် ပြောင်းရွှေ့ရပြီး ယိုးဒယားပြည်ဆိုင်ရာ လျှို့ဝှက် အက္ခရာ အရာရှိ အဖြစ် ၁၉၄၅ အထိ တာဝန် ယူခဲ့သည်။ ၁၉၄၅၊ ပြည်သူ့ ရဲဘော် ပါတီနှင့် ကွန်မြူနစ်ပါတီ အကွဲတွင် လေးထောင့်ကန် သုံးခွသို့ ပြောင်းပြီး ရှမ်းတဲကြီး ကျန်စုဘက်တွင် လုံခြုံရေး အတွက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၆၊ ပြည်သူ့ အရေးတော်ပုံ ပါတီကို ဖျက်သိမ်းပြီး ပြည်သူ့ လွတ်လပ်ရေး၊ ဆိုရှယ်လစ်ပါတီကို ပါဝင် ထူထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၉၊ ပြည်တွင်းစစ် ဖြစ်ချိန်တွင် (၂၂) ယူအမ်ပီ (UMP) တပ်ရင်းတွင် ငမိုးရိပ် တပ်ခွဲ ၂ ခွဲကို ဖွဲ့စည်းပြီး ခေါင်းဆောင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
၁၉၅ဝ၊ မဆပလ အစိုးရလက်ထက် သာသနာရေးရာ ဌာနတွင် အထူး အရာရှိအဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၆၊ သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ ဒုတိယ အတွင်းဝန် အဖြစ် တာဝန် ယူခဲ့သည်။ ၁၉၅၇၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ တင်ပွဲတွင် အကျိုးတော်ဆောင် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃၊ ဗိုလ်နေဝင်း အာဏာသိမ်း စစ်အစိုးရက ဖမ်းဆီး ထောင်ချခြင်း ခံရကာ သမ္မတ စဝ်ရွှေသိုက် ၊ ဦးကျော်ငြိမ်း၊ ကျားကြီး ဦးဗဆွေတို့နှင့် အတူ ထောင်ထဲတွင် နေခဲ့ရသည်။ ၁၉၆၉၊ ထောင်မှ ပြန်လွတ်လာခဲ့သည်။

၁၉၈၈၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဦးနု ခေါင်းဆောင်သော ဒီမိုကရေစီနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး အဖွဲ့ချုပ်တွင် ဗဟို အလုပ်အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ ဦးနု ဖွဲ့စည်းသော စင်ပြိုင် အစိုးရ အဖွဲ့တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉ဝ၊ စင်ပြိုင် အစိုးရ အဖွဲ့ဝင်များ အနက် ကျန်နောက်ဆုံး ငါးဦးတွင် တစ်ဦးအနေဖြင့် နေအိမ် အချုပ်ဖြင့် ၂ နှစ်နှင့် ၂ လကြာ နေခဲ့ရသည်။

ဘ၀နိဂုံး
--------

၂ဝဝ၇၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၈ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့ ကွယ်လွန်ချိန် အထိ နိုင်ငံရေး အတွေ့အကြုံများ ဖလှယ်ခြင်း၊ ဆွေးနွေး ဝေဖန်ခြင်း၊ လူငယ်များကို အသိပညာ ပေးခြင်းများ နေ့စဉ် ဆောင်ရွက်ပြီး တိုင်းပြည်နှင့် လူမျိုး ကောင်းကျိုးကို သယ်ပိုး ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၉၂ နှစ် အရွယ်ရှိပြီဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  ဦးဘဆွေ ကွယ်လွန်ချိန်၊ အသုဘ အခမ်းအနားမှာ ဝေငှခဲ့တဲ့ လက်ကမ်း စာစောင်
ပုံသဏ္ဌာန် : အပင်
အခြား အပင်ကို မှီ၍ တက်တတ်သော နွယ်ပင် မျိုး ဖြစ်၏ ။ သို့မဟုတ် မြေလျှောက်ပင် ဖြစ်၏ ။
အရွက်
ပင်စည်မှ တစ်ရွက် ချင်း ခပ်ကျဲကျဲ ရွက်လွှဲ ထွက်၏ ။ ကွမ်းရွက် ပုံသဏ္ဌာန် ဝိုင်း၍ အဖျားပိုင်း သွယ်ကာ ချွန်၏ ။ အရွက် မျက်နှာ ၂ ဖက် လုံး၌ အမွေးနု များရှိ၏ ။ ရွက်ညှာ ရှည်သည်။
အပွင့်
ကန်စွန်း ပွင့်နှင့် သဏ္ဌာန် တူ၏ ။ သပြေရောင် ရှိ၏ ။ ပွင့်ခံ ရွက် လက်မဝက် ခန့် ရှည်၏ ။ ဝါခေါင် ၊ တော်သလင်း တွင် ပွင့်သည်။
အသီး
လုံးလုံးလျား လျားရှိ၏ ။ နုလျှင် အစိမ်းရောင် ရှိ၍ ရင့်သော အခါ အဝါရောင် ရှိ၏ ။ နတ်တော် ၊ပြာသို တွင် အသီး မှည့်သည်။
အစေ့
အစေ့တွင် အမြှောင့် ၃ မြှောင့် ရှိ၏ ။
အမြစ်
မြစ်ဥ ဖြစ်သည်။ ကန်စွန်းဥ နှင့် ပုံသဏ္ဌာန် တူသည်။ အဖြူရောင် ၊ အညိုရောင် နှင့် အနက်ရောင် ရှိ၏ ။
အသုံးပြုနိုင်သည့်
အစိတ်အပိုင်းများ : မြစ်ဥ။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်
တွေ့နိုင်သောနေရာများ : အပူပိုင်း ဒေသတွင် ပေါက်ရောက်သည်။
ပေါက်ရောက်ပုံ
သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။
အသုံးဝင်ပုံ : အာနိသင်
မြန်မာ ဆေးကျမ်းများ အလိုအရ မင်းကိုကာ သည် အနည်းငယ် ခါးသက်၍ စပ် ပူ ဖန်သော အရသာ ရှိ၏ ။ အသက်ကို ရှည်စေ၏ ။ ဝမ်းမီး ကို တောက်စေ၏ ၊ ကိုယ်သား ကိုယ်ရေ ကြည်လင် ထွန်းပစေ ၏ ။ ချိုအေးသော ဂုဏ်သတ္တိ ရှိ၏ ။ လူကို ၀စေ တတ်၏ ။ အားကို ဖြစ်စေ တတ်၏။ ဆီး ဝမ်းကို အလွန် များစေ တတ်၏ ။ လေ သည်းခြေကို နိုင်၏ ။ အပူကို ငြိမ်းစေ၏ ။ ဝမ်းကို သက်စေ၏။
အသုံးပြုပုံ-
မြစ်ဥ
၁ ။ အမြစ်ကို ဝမ်းနှုတ်ဆေး ၊ အားဆေး ၊ မီးယပ် ဆေး၊ လေမျိုး ရှစ်ဆယ် ဆေးအဖြစ် ဖော်စပ် အသုံးပြု ၏။
၂ ။ အမြစ်မှုန့် ကို ဆား စိမ်းနှင့် ရော၍ သောက်သော် ဆီးအောင့် ညောင်းကျ ရောဂါ ပျောက်ကင်း ၏။
၃ ။ မင်းကိုကာ နှင့် ရှဉ့်မတက် ဥ ဆတူ ကျို၍ သောက်သော် အဆစ်ရောင် ရောဂါ ပျောက်၏ ။
၄ ။ အမှုန့်ကို ဆန်ဆေးရည် နှင့် ဖျော်သော်က ဆင်ခြေ ထောက်ရောဂါ ပျောက်၏ ။
၅ ။ မင်းကိုကာ အမှုန့်ကို ရှဉ့်မတက် ဥ ကြိတ်ညှစ်ရည် တွင် စိမ်၍ နေလှန်းခြင်း ၇ ကြိမ် ပြုပြီးနောက် အမှုန့် ထောင်း ကာ ယင်းအမှုန့် ၈ ပဲသား ခန့်ကို ထောပတ်နှင့် နေ့စဉ် သုံးဆောင် က သုက်ဓာတ်ပွား များ၍ ကာမစွမ်းအင် တိုးတက် စေ၏ ။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "*Argyreia nervosa*"၊ *Germplasm Resources Information Network (GRIN)*၊ Agricultural Research Service (ARS), United States Department of Agriculture (USDA)၊ 2010-11-10 တွင် ပြန်စစ်ပြီး
2. ↑  Glossary Of Indian Medicinal Plants
3. ↑
**တာကို** (စပိန်: *taco*) သည် မက္ကဆီကန် ရိုးရာအစားအစာဖြစ်ပြီး ပြောင်း (သို့) ဂျုံနှင့်လုပ်သည့် မုန့်ပြားပေါ်တွင် အစာပလာထည့်ကာ စားရသည်။ အစာအဖြစ် အမဲသား၊ ဝက်သား၊ ကြက်သား၊ ပင်လယ်စာ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်နှင့် ဒိန်ခဲတို့ကို သုံးတတ်သည်။ အစာမထည့်သော မုန့်ပြားကို အစပ်ရည် (salsa)၊ ငရုတ်၊ ထောပတ်သီး၊ ထောပတ်သီးနှစ် (guacamole)၊ တရုတ်နံနံ၊ ခရမ်းချဉ်သီး၊ ကြက်သွန်နီ၊ ဂေါ်ဖီရွက်တို့နှင့်လည်း တွဲစားတတ်သည်။

နောက်ခံသမိုင်း
--------------

စပိန်တို့ မက္ကဆီကိုသို့ ခြေချလာရာ တာကိုလည်း တွင်ကျယ်လာသည်။ ရှေးကပင် မက္ကဆီကိုတောင်ကြားတွင် ငါးသားလေးထည့်သည့် တာကိုအား စားလေ့ရှိကြောင်း သမိုင်းအထောက်အထားများ ရှိသည်။ စပိန်တို့ အုပ်ချုပ်သည့်ကာလတွင် ဥရောပသားတို့ တာကိုစားပွဲလုပ်ကြောင်း ဘာနယ် ဒိုင်ယက် ဒဲ ကတ်စတယ်လို၏ မှတ်တမ်းအရ သိရသည်။

ရိုးရာတာကို
-----------

ရိုးရာတာကိုတွင်ပင် မျိုးကွဲများစွာ ရှိသည်။

ဆန်းသစ်မှုများ
--------------

### မုန့်ပြားမာတာကို

အသင့် ပုံခေါက်ထားသည့် မုန့်ပြားမာ တာကို
မုန့်ပြားအား မာအောင် ကြွပ်အောင်လုပ်ထားသည့် တာကိုကို အမေရိကန်၌ အစားများသည်။ ၂၀ ရာစု အစောပိုင်းကပင် တက္ကဆက်၊ ကာလီဖိုးနီးယားတို့မှသည် တာကိုစားမှုမှာ နိုင်ငံအနှံ့ တွင်ကျယ်လာသည်။ ၁၉၁၄ ခုထုတ် အချက်အပြုတ်စာအုပ်တွင် တာကိုလုပ်နည်း ထည့်ထားကြောင်း တွေ့ရသည်။

မုန့်ပြားမာတာကိုကို စူပါမားကတ်များတွင် အသင့်စားအဖြစ် ရောင်းသည်။ ၁၉၅၀ ပြည့်တွင် နယူးယောက်မှ စားသောက်ဆိုင်ရှင် ဂျူဗန်စီယို မယ်ဒိုနာဒိုက တာကိုလုပ်သည့် မုန့်ပြားလုပ်ခွက်ကို မူပိုင်ခွင့်တင်ကာ ရောင်းသည်။

မုန့်ပြားမာတာကိုတွင် ပြောင်းမုန့်ပြားကို အမဲမျှင်၊ ဒိန်ခဲ၊ ဂေါ်ဖီတို့ ထည့်တတ်ပြီး တခါတရံ ခရမ်းချဉ်သီး၊ ကြက်သွန်နီ၊ တရုတ်နံနံ၊ အချဉ်ရည်နှင့် ထောပတ်သီး (သို့) ထောပတ်သီးနှစ် ထည့်ကာ ရောင်းသည်။

### မုန့်ပြားပျော့တာကို

ပြောင်းနှင့်ပင် လုပ်သော်လည်း မီးတိုက်၍လည်းကောင်း၊ ပေါင်း၍လည်းကောင်း လုပ်ခြင်းဖြင့် ရိုးရာဆန်ဆန် မုန့်ပြားပျော့တာကို ရလာသည်။ ၂၀၀၀ ပြည့် နောက်ပိုင်းတွင် စားသောက်ဆိုင်တွဲများနှင့် အကြီးစားထုတ်လုပ်သူတို့က ဂျုံနှင့် လုပ်လာကြသည်။ 

မုန့်ပြားပျော့တာကိုသည်လည်း မုန့်ပြားမာတာကိုကဲ့သို့သော အစာပလာများ သုံးသည်။

### မနက်စာတာကို

တက္ကဆက်နေ မက္ကဆီကန်စာ ဖြစ်သည့် မနက်စာတာကိုတွင် အသား၊ ဥ၊ ဒိန်ခဲနှင့် အခြား အစာပလာကို ထည့်သွင်းသည်။ အချို့က မနက်စာတာကို အစမှာ အော်စတင်ကဟု ဆိုသည်။

### အိန္ဒိယတာကို

အိန္ဒိယတာကို (သို့) နာဗာဂျိုမှာမူ မုန့်ပြား မဟုတ်ဘဲ မုန့်ကြော်သာ ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နှင့် ကနေဒါတို့တွင် ပွဲခံစာအဖြစ် စားကြသည်။

လူသိများ လုပ်ဆောင်ချက်
----------------------

အမေရိကန်တွင် နှစ်စဉ် အောက်တိုဘာလ ၄ ရက်ကို အမျိုးသားတာကိုနေ့ အဖြစ် ပွဲခံလေ့ ရှိသည်။
ဘဏ္ဍာဝန်
--------

ဘဏ္ဍာဝန်သည် ဘုရင်မင်းမြတ်၏သီးခြား ဘဏ္ဍာတော်များနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ဝန်ဖြစ်ဟန်ရှိသည်။ ဘဏ္ဍာရာထူးကို ကုန်းဘောင်ခေတ်လယ်ပိုင်း ဗဒုံမင်း ( ဘိုးတော်ဘုရား ) ( ၁၇၈၂ - ၁၈၁၉ ) လက်ထက်တွင်သာ တွေ့ရှိရ၏။ ခေတ်နှောင်းကာလတွင် ဘဏ္ဍာဝန်သီးခြားမထားတော့ဘဲ ရွှေတိုက်ဝန်ကသာ ဘဏ္ဍာဝန်၏ တာဝန်ဝတ္တရားများကို ဆောင်ရွက်ရဟန်တူသည်။ ဘဏ္ဍာဝန်ရာထူးကို ၂၄ စက်တင်ဘာ ၁၈၅၉ ရက်စွဲပါ ညောင်ရမ်းမင်းအမိန့်တော်၌ ဦးစွာတွေ့ရှိရသည်။

ဗဒုံမင်းလက်ထက် ဘဏ္ဍာဝန်
-----------------------

ဗဒုံမင်းလက်ထက် အစောပိုင်းကာလတွင် နေမျိုးနန္ဒကျော်ထင်အား ဘဏ္ဍာဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့၏။ ဘဏ္ဍာဝန် နေမျိုးနန္ဒကျော်ထင်သည် ၂၂ အောက်တိုဘာ ၁၇၉၂ ခုနှစ်တွင် ဗန်းမော်စော်ဘွား ဦးစီးသောသံအဖွဲ့နှင့်အတူ တရုတ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ယင်းသံအဖွဲ့မှာ ၃ မတ် ၁၇၉၄ ခုနှစ်တွင် တရုတ်ပြည်မှ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာကြရာ မင်းကွန်းတွင်တွေ့ဆုံလျက် လက်ဆောင်ပဏ္ဏာများ ဆက်သခဲ့ကြ၏။ ဘဏ္ဍာဝန်တွင် နေမျိုးရွှေအောင်နန္ဒမိတ်ခံ ဦးပွင့်ဆိုသူ သားတစ်ဦးရှိပြီး ဘဏ္ဍာဝန်၏ မြေးမ ( ဦးပွင့်၏သမီး ) မအရွှေရေးမှာလည်း စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက် ၄၀ တော်မှူးမတ်သမီးစာရင်းဝင် ဖြစ်ကြောင်းသိရှိရသည်။

ဘဏ္ဍာဝန်သီရိနန္ဒမိတ်စည်သူ
-------------------------

ဘဏ္ဍာဝန်နေမျိုးကျော်ထင်အား ဆက်ခံခဲ့သူမှာ သီရိနန္ဒမိတ်စည်သူဖြစ်၏။ ၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၉၅ တွင် မိတ္ထိလာမင်းသမီးအား ကွမ်းခွံမင်္ဂလာအခမ်းအနားကျင်းပစဉ် ဘဏ္ဍာဝန်သီရိနန္ဒမိတ်စည်သူ တက်ရောက်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ယင်းနောက်ပိုင်း ကာလတွင် ဘဏ္ဍာဝန်ရာထူး ခန့်အပ်ခဲ့ခြင်းရှိ မရှိမသိရတော့ပေ။
**ဦးမြင့်သူ** (၁၉၆၃ မွေးဖွား) သည် မြန်မာလူမျိုး သံအမတ်ဖြစ်သည်။ ဂျနီဗာမြို့ရှိ ကုလသမဂ္ဂရုံး၌ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။၂၀၂၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၅ရက်နေ့တွင် သူ့အား မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနသို့ ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ်လိုက်ကြောင်း စာတစ်စောင်မှာ လူမှုကွန်ယက်မှတစ်ဆင့် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။သူသည် ကုလသမဂ္ဂ၏ အရေးပေါ်အစည်းအဝေးတွင် အာဏာသိမ်းစစ်အစိုးရဘက်မှ ကာကွယ်၍ ပြောကြားခဲ့မှုအတွက် မြန်မာနိုင်ငံသားများ၏ ကန့်ကွက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။

ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး
-----------------

၁၉၆၃ ခုတွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦးတင်လှ၊ ဒေါ်ခင်မမတို့မှ ရန်ကုန်၌ မွေးသည်။ ၁၉၈၅ ခုတွင် ရေဆင်းစိုက်ပျိုးရေးတက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ရသည်။ ၂၀၀၉ ခုတွင် စင်ကာပူအမျိုးသားတက္ကသိုလ်ရှိ လီကွမ်ယု လူထုရေးရာမူဝါဒကျောင်းမှ လူထုစီမံ မဟာဘွဲ့ရသည်။

သက်မွေးလမ်းကြောင်း
------------------

ဘွဲ့ရသည်နောက် စိုက်ပျိုးရေးနှင့်ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာနရှိ စိုက်ပျိုးရေးဌာနတွင် အလုပ်ဝင်သည်။

၁၉၉၀ ခု၊ ဇွန်လတွင် ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းရွေးချယ်လေ့ကျင့်ရေးဘုတ်အဖွဲ့မှ ရွေးချယ်ခံရကာ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် ဒုတိယလက်ထောက်ညွှန်ကြားရေးမှူး/လက်ထောက်တတိယအတွင်းဝန်ဖြစ်လာသည်။

၁၉၉၃ - ၉၇ ကာလ၌ တိုကျိုရှိ မြန်မာသံရုံးတွင် တတိယအတွင်းဝန်အဖြစ် အမှုထမ်းသည်။

၂၀၀၂ - ၂၀၀၆ အချိန်များကို ဂျနီဗာရှိ ကုလသမဂ္ဂရုံးတွင် မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အတွင်းဝန်နှင့် ကောင်စစ်ဝန်အဖြစ် တာဝန်ယူသည်။

၂၀၁၀ - ၁၃ အတွင်း ဂျာကာတာရှိ အာဆီယံရုံးတွင် မြန်မာ လက်ထောက်အတွင်းဝန်ကိုယ်စားလှယ်/ဝန်ကြီး-ကောင်စစ်ဝန်အဖြစ် လုပ်ကိုင်သည်။

၂၀၁၇ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်တွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် ဖြစ်လာသည်။

၂၀၁၉ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။

၂၀၂၀ ပြည့်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်တွင် ကုလသမဂ္ဂ၌ မြန်မာနိုင်ဆိုင်ရာ အမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်က ခန့်သည်။ အောက်တိုဘာလ ၂၀ ရက်တွင် ၎င်းတာဝန်ကို စတင် တာဝန်ထမ်းသည်။

မိသားစုဘဝ
---------

အသက် ၅၀ ကျော်သည့်တိုင် အိမ်ထောင်မပြုဖူးသော လူပျိုကြီးဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  "စစ်​ကောင်စီက ကုလဆိုင်ရာ သံအမတ်ကို ​ပြောင်း​ရွှေ့" (in Burmese)။
2. ↑  Biography of our Representative – Myanmar Mission, Geneva
သတ္တဝါတို့တွင် သုက်ကောင်သည် မျိုးဥတွင်း ဝင်ရောက်ခြင်းဖြင့် သန္ဓေအောင်စေသည်။
**သုက်ကောင်** (sperm) သည် အဖို မျိုးပွားဆဲလ် ဖြစ်သည်။ Anisogamy နှင့် oogamy ခေါ် လိင်ဖြင့်မျိုးပွားခြင်းတွင် ဂမိ ခေါ် အမ မျိုးပွားဆဲလ် နှင့် အဖိုမျိုးပွားဆဲလ် သုက်ကောင်တို့မှာ အရွယ်အားဖြင့် အလွန်ကွာခြားသည်။ လူ၏ သုက်ကောင်ဆဲလ်မှာ haploid ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်း၏ ၂၃ ခုသော ခရိုမိုဇုန်း တို့က အမမျိုးဥမှ ခရိုမိုဇုန်း ၂၃ ခုနှင့် ပေါင်းကာ diploid ဆဲလ် အဖြစ် ပေါင်းစည်းသည်။ .

အမြှီးတစ်ခုပါသော သုက်ကောင် ဆဲလ်သည် ရွေ့လျားနိုင်သောကြောင့် spermatozoon ဟုခေါ်ပြီး မရွေ့လျားနိုင်ပါက spermatium ဟု ခေါ်သည်။ သုက်ကောင်သည် မပွားနိုင်သလို သက်တမ်း ကန့်သတ်မှုလည်းရှိသည်။ သို့သော် သန္ဓေအောင်ပြီးသောအခါ မျိုးဥဖြစ်လာပြီး သက်ရှိဖြစ်လာနိုင်သည်။ နို့တိုက်သတ္တဝါတို့၏ သုက်ကောင်သည် အမမျိုးပွားအင်္ဂါတွင် သုံးရက်ကြာအောင် အသက်ရှင်နေနိုင်သည်။ ပန်းပွင့်သော အပင်များတွင် (flowering plant) ဖိုဂမိမှ ဝတ်မှုန် (pollen) များ ထုတ်ပေးသည်။

ပိုးကောင်များမှာ မှန်ဘီလူးနှင့်သာလျှင် မြင်နိုင်၍ အကောင်ပေါင်း သိန်းသန်းများစွာ ရှိသည်။ ခေါင်းပိုင်းနှင့် အမြီးပါ ပါရှိသော ဖားလောင်း ကောင်ကလေးများကဲ့သို့ လှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။ ထိုပိုးကောင်ကလေးများသည် အမ၏မျိုးဥနှင့် ပေါင်းစပ်၍ လူသန္ဓေသားလောင်းကို ပေါက်ဖွားကြီးပြင်းစေသည်။ သုတ်ပိုးကောင်ကို ဦးစွာတွေ့ရှိသူမှာ ဟော်လန်ပြည်သား လူဝင်ဟုတ်(၁၆၃၂-၁၇၂၃) ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  လှသမိန် (ဧပြီ ၁၉၇၈)။ "***သုက်ကောင်***" (pdf)။ in စာပေစိစစ်ရေးကော်မတီ (ed.)။ ***ဗဟုသုတ စွယ်စုံ*** (ပထမအကြိမ် ed.)။ တောက်တောက်ဝင်း ပုံနှိပ်တိုက်၊ ရန်ကုန်မြို့။: ဇော်မော် စာပေ။
မဒီးရကျွန်းများ
---------------

မဒီးရကျွန်းများသည် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ၏ အရှေ့ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော ကျွန်းစုဖြစ်၍ ပေါ်တူဂယ် နိုင်ငံပိုင်ဖြစ်၏။ အာဖရိကတိုက် အနောက်မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော မိုရော့ကိုနှင့် မျက်နာချင်းဆိုင်ဖြစ်လျက် မိုင်ပေါင်း ၃၆ဝ မျှကွာလှမ်း၏ ပေါ်တူဂယ်၏
မြို့တော် လစ္စဗွန်းမြို့၏ အနောက်တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိလျက် ၅၃၅ မိုင်ခန့်ကွာဝေးသည်။ ထို့ပြင် ကနေရီကျွန်းစု၏ မြောက်ဘက်တွင် လည်းကောင်း၊ အဇိုးကျွန်းစု၏ အနောက်တောင်ဘက်တွင် လည်းကောင်း တည်ရှိ၏။ 

မဒီးရကျွန်းစုတွင် မဒီးရကျွန်း၊ ပေါ်တိုဆန်း တိုးကျွန်းနှင့် လူနေအိမ်ခြေ မရှိသော မခြားကျွန်းကလေး ၂ ခုပါဝင်၏။ မဒီးရကျွန်းသည် အကြီးဆုံးကျွန်းဖြစ်ကာ အရေးပါ အရာရောက်ဆုံးဖြစ်၏။ မဒီးရကျွန်းများ၏ မြို့တော်သည် ဖွန်ရှားမြို့ဖြစ်လျက် မဒီးရကျွန်း၏ အရှေ့တောင်ဘက်ကမ်းရိုးတွင် တည်ရှိသည်။ ကျွန်းများ၏ စုစုပေါင်း အကျယ်အဝန်းမှာ ၃၁၅ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်၏။ မဒီးရကျွန်းသည် အလျား ၃၅ မိုင်၊ အနံ ၁၃ မိုင်ခန့်ရှိ၏။ ရှေးအခါက မီးတောင်ဖြစ်ခဲ့သောတောင်တန်း တစ်ခုသည် ကျွန်းကိုဖြတ်သန်းတည်ရှိ၏။ အမြင့်ဆုံးတောင်ထွတ်ဖြစ်သော ပီကူးရူဝီဗူးသည် ပင်လယ်ပြင်ထက် ၆ဝ၅၆ ပေမြင့်၏။ ရာသီဥတုသည် သမမျှတ၍ တစ်သမတ်တည်းရှိသောကြောင့် နာလှန်ထများ သွားရောက်အနားယူရာ ဒေသဖြစ်လေသည်။

မဒီးရကျွန်းများ၏ အဓိက ထွက်ကုန်များမှာ စွန်ပလွံသီး၊ ငှက်ပျောသီး၊ ပြောင်းဖူး၊ 0x100သဇာသီး၊ တည်သီး၊ သလဲသီး၊ သကြား၊ ကာဖီ၊ သပျစ်သီး၊ ကြံ၊ ကန်စွန်းဥ၊ ကြက်သွန်၊ ကောက်သီးကောက်နှံ အချို့နှင့် သစ်သီးများ ဖြစ်၏။ နွားများကို နွားနို့အလို့ငှာ မွေးမြူကြ၏။ အဓိကလုပ်ငန်းများကား ဇာထိုးပန်းထိုးလုပ်ငန်း၊ ဝိုင်အရက်လုပ်ငန်း၊ သကြားလုပ်ငန်း၊ ကြိမ်ထည် ပရိဘောဂများ၊ ခြင်းနှင့် တောင်းများ လုပ်ငန်းနှင့် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းဖြစ်၏။ ထုတ်ကုန်များမှာ နာမည်ကျော် မဒီးရဝိုင်အရက်၊ ပန်းထိုးထည်များ၊ ကြိမ်ထည်များ၊ ငှက်ပျေား၊ နာနတ်သီး၊ နွားနို့ထွက် ပစ္စည်းများနှင့် ငါးများပင်တည်း။ 

မဒီးရကျွန်း၏ မြို့တော် ဖွန်ရှားမြို့သည် ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောများ ဆိုက်ကပ်ရပ်နားရာ ဆိပ်ကမ်းကောင်း ဖြစ်သောကြောင့် အရောင်းအဝယ် ဖွံ့ဖြိုး၏။ 

မဒီးရ ကျွန်းများအကြောင်းကို ရှေးရောမလူမျိုးတို့လက်ထက်ကတည်းက သိရှိခဲ့၏။ ခရစ် ၁၄၁၈ ခုနှစ်တွင် ပေါ်တူဂီလူမျိုး နွမ်းဂွန်းဆာလဗက်ရှဇာကူး ဆိုသူက ပြန်လည်တွေ့ရှိခဲ့၍ အနှစ် ၃ဝ ကြာသောအခါ ထိုကျွန်းများတွင် နယ်သစ်စတင်စိုက်ခဲ့၏။ မဒီးရဟူသည်မှာ ပေါ်တူဂီဘာသာ
အားဖြင့် သစ် ဟု အဓိပ္ပာယ် ရ၏။ ယင်းကျွန်းတွင် သစ်တောထူခြင်းကို အစွဲပြု၍ ထိုသို့မှည့်ခေါ်ခြင်းဖြစ်၏။ 

ခရစ် ၁၅၈၆ ခုနှစ်မှ ၁၆၄ဝ ပြည့်နှစ်အထိ အမိနိုင်ငံဖြစ်သော ပေါ်တူဂယ်ရော မဒီးရကျွန်းများပါ စပိန်လူမျိုးတို့လက်အောက်သို့ သက်ရောက်ခဲ့ရ၏။ ခရစ် ၁၈ဝ၁ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ်၊ ၁၈ဝ၇-၁၈၁၄ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ် ပေါင်း ၂ ကြိမ်မျှ ဗြိတိသျှ လက်တွင်းသို့သက်ဆင်းခဲ့ရသေးသည်။ ဗြိတိသျှတို့သည်ဝိုင်အရက် လုပ်ငန်းကို တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် ပြုလုပ်ခဲ့လေသည်။

မဒီးရကျွန်းစုတွင် မဒီးရကျွန်းနှင့် ပေါ်တိုဆန်းတိုးကျွန်းတို့တွင်သာ လူနေအိမ်ခြေရှိသည်။ လူအားလုံး လိုလိုပင် မဒီးရကျွန်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။ နေထိုင်သူတို့မှာ ပေါ်တူဂီကပြားများ၊ နီးဂရိုးများ၊ မူးဝါးအဆက် အနွယ်များ ဖြစ်ကြ၏။ 

လူဦးရေမှာ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် စုစုပေါင်း ၂၈၂၆၇၈ ယောက်ခန့်ဖြစ်၏။ မဒီးရကျွန်း တစ်ခုတည်းတွင်ရှိသော လူဦးရေမှာ ၂၇ဝဝဝဝ ကျော်ဖြစ်သည်။

  

* မဒီးရကျွန်းများ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈)
မြတ်စွာဘုရားအား သုဇာတာ ဃနာနို့ဆွမ်းကပ်လှူနေပုံ
**သုဇာတာ** သည် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားရှင်လက်ထက်အခါတွင် ပထမဆုံးသရဏဂုံတည်သည့်အရာတွင် ဧတဒဂ်ရခဲ့သည်။ သုဇာတာသည် ဥရုဝေလတောအနီး သေနာနိဂုံးမှ သူဌေးကြီးသေနိယ၏ သမီးဖြစ်သည်။ သူဌေးကြီး၏ သမီးတွင် ယသဆိုသည့် သားတစ်ယောက် ရှိလေသည်။ သူဌေးသမီး သုဇာတာသည် ပထမကိုယ်ဝန်တွင် သားယောက်ျားလေးကို မွေးဖွားပါက ညောင်ပင်စောင့် နတ်မင်းအား ဗလိနတ်စာဖြင့် ပူဇော်မည်ဟု ကတိပေးခဲ့သည်။ သားလေး မွေးလာသည့်အခါတွင်လည်း ဗလိနတ်စာ ကျွေးသည့်အမှုကို ယခုသားဖြစ်သူ အသက်နှစ်ဆယ်ကျော်လာသည့်တိုင် တစ်ကြိမ်မျှ မပျက်မကွက် ပြုခဲ့ပေသည်။ ထိုနေ့ကား ထူးခြား၏။ သုဇာတာသည် ရွှေခွက်ထဲသို့ နို့ဃနာတို့ကို ထည့်ကာ ညောင်ပင်သို့လာခဲ့သည်။ ညောင်ပင်သို့ ရောက်သောအခါ ဘုရားရှင်သည် မလှုပ်မယှက် ငြိမ်သက်ကာနေသည်ကို မြင်လေသော် ညောင်ပင်စောင့်နတ်မင်း အမှတ်ဖြင့် "အရှင် ဤရွှေခွက်နှင့်တကွ နို့ဃနာတို့ကို လှူဒါန်းပါတယ်၊ ရွှေခွက်ကိုပါယူပြီး အလိုရှိရာ ကြွနိုင်ပါတယ်" ဟု ပြောဆိုလျှောက်ထား၏။ ထို့နောက်တွင် ဦးချကာ ပြန်လာခဲ့လေသည်။

  

ထိုနေ့ညနေ နေမဝင်မီတွင် မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် မာရ်နတ်ကို အောင်တော်မူပြီး မိုးသောက်ယံတွင် ဘုရားဖြစ်တော်မူခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် သုဇာတာ၏ သားဖြစ်သူ ယသသည် မြတ်စွာဘုရားထံတွင် ရဟန်းပြုသွားကြောင်း သိရှိရလေသည်။ သားပျောက်၍ အရှာထွက်သွားသည့် ဖခင်ဖြစ်သူလည်း ဘုရားရှင်၏ တရားကို နာကြားရကာ သရဏဂုံ တည်လေသည်။ နောက်တစ်နေ့မနက် ဘုရားရှင်နှင့်အတူ သံဃာတော်များ ကြွလာ၍ ဆွမ်းဆက်ကပ်လှူဒါန်း၏။ ဘုရားရှင်၏ တရားတော်များနာကြားရသည့်အခါ ချွေးမဖြစ်သူနှင့် သုဇာတာတို့သည် သောတာပန် များ ဖြစ်ခဲ့သည်။ နောင်အခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဧတဒဂ်ဆုများ ချီးမြှင့်သောအခါ သုဇာတာသည်လည်း အမျိုးသမီးများအနက် ပထမဦးစွာ သရဏဂုံတည်သည့်အရာတွင် အသာဆုံးအမြတ်ဆုံး ဆုကိုရခဲ့သည်။

ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
---------------

* သုဇာတာစေတီတော်

ကိုးကား
-------

1. ↑  မလေးငြိမ်။ *အဆင့်မြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အမျိုးသမီးများ*။
နိုင်ငံဂုဏ်ရည် (ပထမဆင့်)ရ၊ ဝန်ကြီးဟောင်းနှင့် အငြိမ်းစား သံအမတ်ကြီးဖြစ်သည်။ 

ဝန်ကြီးဟောင်းနှင့် အငြိမ်းစား သံအမတ်ကြီး ဦးဘစော
ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ရမ်းဗြဲမြို့ အောင်စေတီရပ်တွင် မွေးဖွားသည်။ ငယ်စဉ်က ကျောက်ဖြူမြို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ ကိုလံဘိုမြို့ရှိ၊ အာနန္ဒာကောလိပ်တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး၊ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ဖြစ်ပွားသဖြင့် အိန္ဒိယ နိုင်ငံသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ဦးသိန်းဖေမြင့်နှင့် ဆုံတွေ့ပြီး မြန်မာ့ နိုင်ငံရေး လောကသို့ ရောက်ရှိသည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း အောလ် အိန္ဒိယ ရေဒီယို မြန်မာပိုင်း အစီအစဉ်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

မဟာမိတ် တပ်ပေါင်းစု၏ မြန်မာပြည် ထိုးစစ်ကို ပြန်လည်ဆင်နွှဲသောအခါ၊ ရခိုင်ပြည်အတွင်းရှိ ဂျပန်စစ်ရေး အခြေကို စုံစမ်းထောက်လှမ်းရန် ဦးဘစောသည် လေထီးဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ် အတွင်းသို့ ခုန်ဆင်းဝင်ရောက်ကာ ဂျပန်တော်လှန်ရေး လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်၊ ထို့အတွက် လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင် (ဒုတိယဆင့်) ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။ လွတ်လပ်ရေးမရမီ ဗြိတိသျှ အုပ်ချုပ်ရေးကာလ၌ ကျောက်ဖြူခရိုင် အထူးအရေးပိုင် အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။

လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက် ကျောက်ဖြူ မဲဆန္ဒနယ်မှ ပြည်သူ့လွှတ်တော်အမတ် ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ ဦးနု အစိုးရလက်ထက်တွင်၊ သာသနာရေး၊ လူမှုဝန်ထမ်းနှင့် ကယ်ဆယ်ရေး ဝန်ကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ် တော်လှန်ရေး ကောင်စီအစိုးရ လက်ထက်တွင် ဥရောပတိုက်ရှိ နိုင်ငံ အများစု အပါအဝင် နိုင်ငံပေါင်း ၁၂ နိုင်ငံ၌ မြန်မာနိုင်ငံ သံအမတ်ကြီး အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ အငြိမ်စား ယူပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ကျောက်ဖြူမြို့၌ ပြန်လည် နေထိုင်ပြီး၊ မြို့ရွာ အကျိုးကို စွမ်းစွမ်းတမံ သယ်ပိုး ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ကျောက်ဖြူမြို့တွင် ကွယ်လွန်သည်။

ကိုးကား
-------
ဒဂုန်ရွှေမျှားသည် ၁၈၉၅ ခု ၊ ဇွန်လ (၂)ရက် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ပြည်မြို့၌ အဖ ကုန်သည် ဦးချစ်ထွန်း ၊ အမိ ဒေါ်စောကလေးတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ဆရာကြီး၏ အမည်ရင်းမှာ ဦးတင်ဖြစ်သည်။ ဆရာကြီး ဒဂုန်ရွှေမျှားသည် ၁၉၈၂ ခုနှစ် ၊ မေလ (၂၈)ရက်နေ့ နံနက် (၈)နာရီ (၂၅) မိနစ်အချိန်တွင် ရန်ကုန်မြို့ အမှတ် ၃၃၊ ကျောက်ကုန်းလမ်း ၊ ရန်ကင်းနေအိမ်၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားသမီး ခြောက်ယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။

ငယ်ဘဝ
-----

ငယ်စဉ်က ပြည်မြို့ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ရာ ကာလကတ္တားတက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲအောင်မြင်ခဲ့သည်။

စာပေခရီး
--------

၁၉၁၉-၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကြည်တော်မူ ဂျာနယ်ကို အုပ်ချုပ်မှု အယ်ဒီတာအဖြစ် တာဝန်ယူ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၂၃ တွင် ဒဂုန် မဂ္ဂဇင်း၌ ပါဝင်ရေးသားပြီး မိုးဝေ မဂ္ဂဇင်းကို အစွဲပြုကာ ဒဂုန်ရွှေမျှား ကလောင်အမည်တွင်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၆-၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကုန်သည်လုပ်ငန်းလုပ်ရင်း သူရိယသတင်းစာနှင့် တိုးတက်ရေးသတင်းစာတို့တွင် သတင်းထောက်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့၏။ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ရှေ့နေစာမေးပွဲဝင်ဖြေပြီး ရှေ့နေအဖြစ် အသက်မွေးသည်။ ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် ဝါဒဖြန့်ချိရေးနှင့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဗျုရိုတွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် အမှုထမ်း၏။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးစတွင် ဗမာ့ခေတ်၊ ရှေ့ဆောင် သတင်းစာများနှင့် သတင်းစုံဂျာနယ်တို့တွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေ အသင်း၌ စာပြုအဖြစ် အမှုထမ်း၏။ ၁၉၅၉ ခုတွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။
ဆရာကြီး ဒဂုန်ရွှေမျှား ဆာရိုက်ဒါဟတ်ဂတ်၏ ဝတ္ထု ၂၀ ကျော် အပါအဝင် ဘာသာပြန်ဝတ္ထုရှည် (၄၀)ခန့်ကို ဘာသာပြန်ခဲ့၏။ ထို့ပြင် ဝတ္ထုတိုရှည် တစ်ထောင်ခန့်နှင့် ဆောင်းပါး (၆၀ဝ)ခန့် ရေးသားခဲ့သည်။ ပင်ကိုရေး အထ္ထုပ္ပတိအဖြစ် ဘဝနှင့်အတွေ့အကြုံကို ၁၉၆၈ ခုနှစ် ၊ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် စတင်ရေးသားခဲ့ပြီး ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် စာအုပ်အဖြစ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

ဆရာကြီးသည် ၁၉၆၃ တွင် စာပေဗိမာန်စာပေ အတိုင်ပင်ခံ အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။

စာပေဆုများ
----------

* ၁၉၅၉ ခုနှစ် စာပေဗိမာန် ဘာသာပြန် စာပေဆု၊ *ရော်ဘင်ဆင်ကရူးဆိုး*
* ၁၉၆၃ ခုနှစ် အမျိုးသားစာပေဆု ဘာသာပြန် ဒုတိယဆု၊ *မြို့ဝန်မင်း၏ခရီး*
* ၁၉၇၄ ခုနှစ် စာပေဗိမာန်စာမူဆု ဘာသာပြန် ဒုတိယဆု၊ *မွန်းတည့်ရန် နှစ်မိနစ်အလို*

အခြားဘာသာသို့ ပြန်ဆိုသော စာအုပ်များ
-----------------------------------

၁၉၆၅ တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ၌ ထုတ်ဝေသော အရှေ့တိုင်း ဝတ္ထု (၅၀) စာအုပ်တွင် ထောင်မင်းသား ဦးဖိုးထော် ဝတ္ထုတိုတစ်ပုဒ်ဖြစ်သည့် ဖယောင်းရုပ်ဝတ္ထုကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ဖြင့် ပြန်ဆိုဖော်ပြခြင်း ခံရသည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် အရှေ့ဂျာမနီနိုင်ငံမှ မြန်မာအမည် ဒေါ်နှင်းဆီ ခေါ် ဒေါက်တာ အင်နီမာရီအက်ရှီ (Dr.Annemarie Esche) ဘာသာပြန်ထုတ်ဝေသော 'ပုဂံဈေး' (Der marktvon Pagan) အမည်ရှိ မြန်မာဝတ္ထုတို ပေါင်းချုပ် စာအုပ်တွင် ဒဂုန်ရွှေမျှား၏ 'အတိတ်၏ပဲ့တင်သံ' ဝတ္ထုတိုကို ဂျာမန်ဘာသာဖြင့် ပြန်ဆိုဖော်ပြခြင်း ခံရသည်။

ကျမ်းကိုးစာရင်း
---------------

* (က) မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ် (၁၉၈၃)၊ စာ-၂၀ဝ ၊ ၂၀၁။
* (ခ) မြဝတီမဂ္ဂဇင်း တွဲ ၃၀ ၊ မှတ် ၉ ၊ (၁၉၈၂ ဇူလိုင်) စာ -၆၉