recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ကင်းထောက် ဒေါ်ကြည်ကြည်** (၁၉၀၆–၁၉၇၀)သည် ပါလီမန်ခေတ်တွင် ကင်းထောက် အမျိုးသမီး တဦး အဖြစ် သာမက လူထုပညာရေးမှူး အဖြစ်ပါ ထင်ရှားသည်။ ဒေါ်ကြည်ကြည်ကို စစ်ကိုင်းမြို့၊ ရွာသစ်ကြီး၌ ကျောင်းဆရာကြီး ဦးငွေစံ၊ ဒေါ်နှစ်တို့က ဖွားမြင်ပြီး၊ မိခင်သည် သီပေါမင်းလက်ထက် ရွှေတိုက်အတွင်းဝန် ပေါက်မြိုင်မြို့စား ဦးလှဘူး၏ သမီး ဖြစ်သည်။

ပညာရေး
------

ငယ်စဉ်က စစ်ကိုင်းမြို့တွင် ပညာဆည်းပူးသည်။ ဆရာဖြစ်သင်တန်း အောင်မြင်ပြီးနောက် ၁၉၂၅ တွင် ကျောင်းဆရာမ လုပ်သည်။ နတ်တလင်းမြို့တွင် စတင်အမှုထမ်းပြီး၊ နောက် ၁၉၃၂-၄၂ များအတွင်း အင်းစိန်၊ ဟိုက်စကူးကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၄၉ တွင် အိန္ဒိယ၊ ကာလကတ္တားမြို့သို့ သွားကာ ကင်းထောက်နည်းပြသင်တန်း တက်ရောက်သည်။ ၁၉၅၀ ပြည့်တွင် ယာယီအမျိုးသား ယူနက်စကို ကော်မရှင်လူကြီး အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်။ ၁၉၅၁ တွင် ဧရာဝတီတိုင်းပညာအုပ် အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။ *ချစ်ကြွေးမပြေ* လုံးချင်းဝတ္ထု ရေးပြီးချိန် ဖူးလ်ဘရိုက် စမစ်တန် စကောလားရှစ် ထောက်ပံ့ကြေး ရရှိကာ ကျောင်းဆရာများ အရည်အချင်း တိုးတက်ရေး ဘာသာရပ်ကို လေ့လာရန်အတွက် အမေရိကန်သို့ သွားရသည်။ ထို၌ အင်ဒီယားနား ယူနီဘာစီတီတွင် လေ့လာဆည်းပူးသည်။ ၁၉၅၃ တွင် ဗြိတိသျှဧည့်‌သည်တော်အဖြစ် ဘရစ်စတောနှင့် လန်ဒန်တို့တွင် အိမ်တွင်းမှုသိပ္ပံပညာရပ်ကို လေ့လာသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသော်၊ လူထုပညာရေးကောင်စီ ဒု-သင်တန်းမှူးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။ ၁၉၅၆ တွင် မြန်မာမှုကထိက ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၅၈ တွင် လူမှုဝန်ထမ်းကျောင်း ဒုကျောင်းအုပ် ဖြစ်လာပြီး၊ ၁၉၆၀ ပြည့်တွင် အိန္ဒိယ၊ မိုက်ဆိုးပြည်နယ်၊ ဘန်ဂလိုမြို့တွင် ကမ္ဘာ့စာရိတ္တ အစည်းအဝေး သွားတက်သည်။ ၁၉၆၀-၆၄ အတွင်း လူမှုဝန်ထမ်းအရာရှိအဖြစ် အမှုထမ်းပြီး၊ ၆၄ တွင် အနားယူသည်။ ၁၉၆၅ တွင် အမျိုးသားစာပေ အိမ်တွင်းမှုသိပ္ပံ ဝေါဟာရမူ အဖွဲ့ငယ်တွင် ပါဝင်သည်။

မိသားစု
-------

ကျောင်းဆရာမအဖြစ် အမှုထမ်းစဉ်ကပင် နောင် ပြန်ကြားရေး အရာရှိအဖြစ် ထင်ရှားလာမည့် ဦးကျော်တင့်(ဘီအေ အယ်လ်)နှင့် လက်ထပ်သည်။ သမီး ခင်မျိုးတင့်၊ သား သန်းဌေးကို ဖွားသည်။

စာရေးခြင်း
----------

အင်းစိန်မြို့ ဟိုက်စကူးတွင် တာဝန်ထမ်းစဉ်၊ အမျိုးသမီးလက်ရုံးစာအုပ်ကို ပြုစုသည်။ ယူနက်စကို ကော်မရှင်လူကြီး ဖြစ်စဉ်၊ ကင်းထောက်မယ်စာအုပ်ကို ရေးသားသည်။ မြတ်လေးဖြူ ကလောင်အမည်ဖြင့် ဝတ္ထုဆောင်းပါး အများအပြား ရေးသည်။ မြန်မာမှု ကထိက ဖြစ်လာစဉ်အတွင်း ၁၉၅၇ တွင် အိမ်သာယာ ကို ရေးသားသည်။ ၁၉၆၅ ပတ်ဝန်းကျင်၌ ခရီးသွားမှတ်တမ်းအပြင် ကလေးများ သရုပ်ပြစာမူ၊ မြန်မာအစားအစာ စာအုပ်များ ရေးသားပြုစုသည်။ ၁၉၆၆ တွင် မေ‌ ရောက်လိုသော ကမ္ဘာ၊ အိမ်တွင်းစီးပွားရေးနည်းပြ၊ ကမ္ဘာ့အစားအစာ ချက်ပြုတ်နည်း စာအုပ်များ၊ ၁၉၆၉ တွင် ကလေးပညာပေး သရုပ်ဖော်(၁)နှင့် (၂) စာအုပ်များ ပြုစုခဲ့သည်။ 

၃ ဇူလိုင် ၁၉၇၀ တွင် ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး၌ ကွယ်လွန်သည်။

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3 4  တင်နိုင်တိုး။ *ပါလီမန်ခေတ် ‌ထင်ပေါ်ကျော်ကြား အမျိုးသမီးများ*။ မဇ္ဈိမစာပေ။ p. ၁၁။
**မာဖီးယား**သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဒုစရိုက် အဖွဲ့အစည်းများ အရေအတွက်ကို ဖော်ပြရာတွင် အသုံးပြုသော အခေါ်အဝေါ်ဖြစ်သည်။ ပထမဦးစွာ အမည်ဖြင့်ဖော်ပြမည်ဆိုလျှင် ဆိုင်ဆီလီယံ မာဖီးယား ဖြစ်ပြီး အီတလီအခြေပြုဖြစ်သည်။ ၎င်း၏အဖွဲ့ဝင်များကို ကိုဆာ နိုဆထရာ ဟုသိကြသည်။ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် "မာဖီးယား"ကို ယေဘုယျအားဖြင့် အမေရိကန် မာဖီးယား ဟုညွှန်းဆိုကြသည်။ အခြားသော မာဖီးယားကဲ့သို့ အင်အားကြီးမားသော အဖွဲ့အစည်းများကို ဖော်ပြရမည်ဆိုလျှင် ရုရှား မာဖီးယား၊ တရုတ် ထရိုင်ယက်၊ အယ်လ်ဘေးနီးယန်း မာဖီးယား၊ ဘော့စ်နီးယန်း မာဖီးယား၊ အိုင်းရစ် လူဆိုးဂိုဏ်း၊ ဂျပန် ယာကူဇာ၊ နီရာပိုလီတန် ကာမောရား၊ ကာလာဘရိုင်ယန် အင်ဒရန်ဟီတာ၊ အင်ဒီယန်း မာဖီးယား၊ ယူနီဝမ်း ကောစ်၊ ဆာဗီးယန်း မာဖီးယား နှင့် ဘူလ်ဂေးရီးယန်း မာဖီးယား တို့ဖြစ်ကြသည်။ ဒေသအတွင်းတွင်ဖွဲ့စည်းထားသော မာဖီးယား အဖွဲ့အစည်းများ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်၌ရှိကြပြီး မည်သည့်တိကျသော လူမျိုးရေးနောက်ကြောင်းနှင့်မျှ အဆက်အသွယ်မရှိကြပါ။
အချို့သော ဒုစရိုက် အဖွဲ့အစည်းများဖြစ်ကြသည့် အကြမ်းဖက် အဖွဲ့အစည်းများသည် နိုင်ငံရေးအရင်းခံများ ဖြစ်ကြသည်။ လူဆိုးဂိုဏ်းများ စည်းကမ်းတကျရှိခဲ့မည်ဆိုလျှင် စနစ်တကျရှိသည်ဟုဆိုရန် လုံလောက်သည်။ စနစ်တကျစီိစဉ်ထားသော လူဆိုးဂိုဏ်း သို့မဟုတ် ဒုစရိုက်သားများကို ဆူပူသောင်းကျန်းသောလူအုပ်စုဟုလည်း ညွှန်းဆိုနိုင်သည်။ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားသည့် အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့အနေဖြင့် ဒုစရိုက်လုပ်ငန်းများနှင့် ပတ်သက်နေမှုဆိုင်ရာ အက်ဥပဒေကို အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် တရားမဝင်လုပ်ငန်းအဖြစ် ညွှန်းဆိုသည်။

မာဖီးယား အစ အီတလီက
------------------

မာဖီးယား ခေါ် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော လျှို့ဝှက်အသင်းကြီးသည် အီတလီပြည်ပိုင်၊ စစ္ဆလီကျွန်းကြီးမှ ၁၈၅၄-ခုနှစ်တွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ မာဖီးယားအသင်းကြီး၌ ကိုယ့်မင်းကိုယ့်ချင်း အုပ်ချုပ်ရေးရှိ၏။ အသင်းကြီးက စည်းမျဉ်းဥပဒေ ရေးဆွဲသတ်မှတ်မထား။ ထုံးတမ်းအဆင်အလာအတိုင်း ခရီးသွား၏။ ပုလိပ်စုံထောက်အဖွဲ့များ ခန့်အပ်ထားသည်။ အီတလီအစိုးရကို တစ်ဂိုဏ်းတစ်စင်ဖြင့် အန်တုသော အစည်းအရုံးကြီး ဖြစ်သည်။ အသင်းကြီးဩဇာမခံသူများကို မြေလှန်ရှာဖွေ၍ အဆုံးစီရင်ပစ်၏။ မာဖီးယားများသည် တိုင်းပြည်ကြီးတွင် တိုင်းပြည်ငယ် တစ်ဆူ ထွန်းကားနေသည်သာမက နေပြည်တော်ကို ထီးပြိုင်နန်းပြိုင်ဆိုင်နေသော တစ်သီးပုဂ္ဂလ တိုင်းပြည် အစည်းအရုံးအသင်းအဖွဲ့ ဖြစ်၏။

သတ္တိရှိဖို့လို
---------------

မာဖီးယားအသင်းသည် ပေါ်စ၌ လက်ရွေးစင် ခေါင်းဆောင်များ မရှိ။ လျှို့ဝှက်သော အမှတ်သညာ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ အသင်းတံဆိပ်၊ ဇာတ်သွင်းသော အခမ်းအနားနှင့် အသင်းဝင် စည်းကမ်းဥပဒေ သီးသီးသန့်သန့်ကြီး မထားချေ။ အသင်းဝင်လိုသူသည် သတ္တိဗျတ္တိ စွမ်းပကားနှင့် ပြည့်စုံ၍ ဓားခုတ်လှံထိုး လက်ရုံးရည် အတတ်ပညာ တတ်မြောက်ပါက အလိုအလျောက်ပင် မာဖီးယားအသင်းသား ဖြစ်သွားနိုင်သည်။ ယောက်ျားပီသသော စစ္ဆလီကျွန်းသားတိုင်း မာဖီးယားအသင်းသား ဖြစ်၏။ အသင်းဝင်မှာ သူရဲဘောနည်းကြောင်းပြသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် အသင်းကြီး၏ ထုံးစံအတိုင်း အသတ်ခံရ၏။ မာဖီးယားအသင်းသားများ ပြောကြားသော "'ဗန်းစကား"' သက်သက်ပေါ်သေးသည်။ အားကြီးသူ- အရဲဆုံး အမိုက်ဆုံးသူသည် ဗိုလ်ဖြစ်၏။ သူ့ထက်သူ လူစွမ်းကောင်းများ ပေါ်ပေါက်၏။ ဗိုလ်လုပွဲ ပေါ်၏။ လုယက်တိုက်ခိုက် စုဆောင်းရသမျှကို ဩဇာအာဏာကြီးသူများက မိမိတို့ ကြိုက်သလို ဝေငှ ယူကြ၏။ နှုတ်ဆိတ်မှုသည် မာဖီးယားတို့ ရိုသေရသော ဓလေ့ဖြစ်၏။ ရဲရင့်ခြင်း အဆင်အလာကို ထိန်းသိမ်းမှုသည် မာဖီးယားတို့၏ ဝတ္တရားပင် ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြဒေါင်းညို ရေး ၊ ကမ္ဘာ့လျှို့ဝှက်အသင်းများ စာအုပ်မှ၊ စာ-၉၊ ၂၀၁၈၊ ဩဂုတ်လ၊ ဒုအကြိမ်
စာရေးဆရာ **မာန်မြင့်** (၁၉၄၉-၂၀၁၀)ကို တောခေါင်းကြီး ဦးလာဘ၊ ဒေါ်သန်းမေတို့က ၁၉၄၉ ခုနှစ် မေလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကန့်ဘလူမြို့၌ မွေးဖွားသည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးခင်မောင်မြင့်ဖြစ်သည်။ ရွှေဘိုမြို့ ဒေါ်ညီမမူလတန်းကျောင်း၊ ထန်းတပင်ဇီးကုန်း အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းတို့တွင် အခြေခံပညာကို ဆည်းပူးအောင်မြင့်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် မန္တလေးစက်မှုသိပ္ပံ၌ ဆက်လက်ပညာသင်ယူရာ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် အေဂျီတီအိုင် (မြို့ပြ) ဒီပလိုမာဘွဲ့ရသည်။ ဆောက်လုပ်ရေးကော်ပိုရေးရှင်း၌ အင်ဂျင်နီယာအဖြစ် မြစ်ကြီးနားမြို့နှင့် ပူတာအိုမြို့တို့၌ အမှုထမ်းခဲ့သည်။ မြို့နယ်အင်ဂျင်နီယာအဖြစ် ချီဖွေမြို့နှင့် ဖားကန့်မြို့များတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

မာန်မြင့်သည် စာပေဝါသနာအရ ကျောင်းတက်ရင်း အလုပ်လုပ်ကိုင်ရင်းမှ အထက်တန်းကျောင်းနှင့် မန္တလေးစက်မှုသိပ္ပံ နံရံကပ်စာစောင် စာတည်း၊ စက်မှု
သိပ္ပံစာကြည့်အသင်းစာကြည့်တိုက်မှူး (၁၉၆၉-၁၉၇၀)၊ မြစ်ကြီးနားမြို့ ဆောက်လုပ်ရေးကော်ပိုရေးရှင်း လုပ်သားစာကြည့်တိုက်မှူး (၁၉၇၃) တာဝန်တို့ကို တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ကချင်ပြည်နယ်မဂ္ဂဇင်းနှင့် မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်မဂ္ဂဇင်းများတို့ကို ဦးစီးထုတ်ဝေခဲ့သည်။ မြစ်ကြီးနားမြို့ ဥတ္တရလမင်း ခံစားသူကြိုက်
မဂ္ဂဇင်းဝတ္ထုတိုများထုတ်ဝေရေး၌ ၁၉၉၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၉ ခုနှစ်အထိ ရှေ့တန်းမှ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

၁၉၇၀ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လထုတ် ရှုဒေါင့်ဂျာနယ်၌ *ဝမ်းနည်းသောအထိမ်းအမှတ်ပြဇာတ်* ကို မာန်မြင့်(ကန့်ဘလူ) အမည်ဖြင့် ရေးသား၍ စာပေလောကကို
စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလထုတ် မိုးဝေမဂ္ဂဇင်းတွင် ပါဝင်သည့် *စာတည်းကလေး* သည် ပထမဆုံးဖော်ပြခံရသည့် ဝတ္ထုတိုဖြစ်သည်။ 

မိုးဝေ၊ ရှုဒေါင့်၊ မြဝတီ၊ ရှုမဝစသည့် ဂျာနယ်နှင့် မဂ္ဂဇင်းများတွင် ရေးသားခဲ့သည်။ ဝတ္ထုတို ပုဒ်ရေ ၅၀ခန့်မှ ၁၆ ပုဒ်ကို ရွေးထုတ်၍ *ဗမာပြည်မှာ လုပ်သည်နှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ* စာအုပ်ကို ၁၉၇၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထိုစာအုပ်ကို ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံထုတ် အနုဝါဒစာစောင်၌ ဟင်ဒီ
ဘာသာဖြင့် ပြန်ဆိုဖော်ပြခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် *မြန်မာပြည်မှာလုပ်သည်နှင့်အခြားဝတ္ထုတိုများ* စာအုပ်ကို ဒုတိယအကြိမ်အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖြည့်စွက် ကောက်နုတ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

မာန်မြင့်၏ ဆေးလိပ်သမလေးဝတ္ထုတိုကို တက္ကသိုလ်ကျောင်းသုံးမြန်မာစကားပြေစာအုပ်တွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြခံရသည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလထုတ် နွယ်နီမဂ္ဂဇင်းတွင် ဖော်ပြခံရသည့် *ဘကြီးအတွက်အုတ်ဂူ* ဝတ္ထုတိုကို ဥတ္တရလမင်း ခံစားသူအကြိုက် ၁၀ နှစ်တာ လက်ရွေးစင်ဝတ္ထုတိုများ (၂၀၀၇) တွင် ထပ်မံ
ဖော်ပြခံရသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် မတ်လထုတ်ှုခသည ? မဂ္ဂဇင်းတွင်ပါဝင်သော အဆုံးသတ်ခွင့်မရသော ဝတ္ထုသည် မာန်မြင့်၏နောက်ဆုံးလက်ရာဖြစ်သည်။

မာန်မြင့်သည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် မတ်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် စင်ကာပူနိုင်ငံ အမျိုးသားတက္ကသိုလ်ဆေးရုံ၌ ကွယ်လွန်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑   စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်(၂၀၁၁)
Brothers' Essar အုပ်စု ( ၁၅ ဘီလျံ ဝင်ငွေရှိ လုပ်ငန်းစုကြီး ) သည် အကျဘက်သို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ ၎င်းလုပ်ငန်းများအား ချဲ့ထွင်ခဲ့ရာ စတီးလ်၊ လောင်စာဆီ နှင့် စွမ်းအင် အပါအဝင် လုပ်ငန်းများအားလုံး သို့ ချဲ့ထွင်ခဲ့သည်။

Brothers
--------

ကမ္ဘာ့ တွန်းအား၏ တစိတ်တပိုင်းအနေနှင့် Essar လောင်စာဆီ ကုန်ချော ထုတ်လုပ်ရန်အတွက် ကန်ညာ နိုင်ငံ၏ ၅၀% သော ရေနံကုန်ချော ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများ ကို ဝယ်ယူခဲ့ပြီး၊ စုစုပေါင်း ရေနံကုန်ချောထုတ်လုပ်နိုင်သည့် စွမ်းရည် ၂၅ မီလျံ တန် ရှိသည့် လုပ်ငန်းကြီး ၃ ခုကို ရရှိနိုင်ရန် Royal Dutch Shell နှင့် ညှိုနှိုင်းနေသည်။ Essar Oil လုပ်ငန်း၏ ရှယ်ယာ ၁၀% ကို တစိတ်တပိုင်း သောပေးချေမှုအနေနှင့် ပေးရန် ကမ်းလှမ်းရနိုင်သည်။

ယူဂန်ဒါ နှင့် ကွန်ဂို တို့ရှိ လုပ်ငန်းခွဲများအတွက် အများဆုံးသော စတော့ရှယ်ယာ ပိုင်ဆိုင်မှု ကိုရရှိနိုင်ရန် Dhabi Group's Warid Telecom နှင့် ၃၅ဝ မီလီယံ ဒေါ်လာ နောက်ဆုံးဈေး ပေးခဲ့ရသည်။ Brothers သည် အိန္ဒိယ၏ ဖက်စပ်လုပ်ငန်းတွင် တတိယ အကြီးဆုံး မိုဘိုင်းလ် ဖုန်း အော်ပရေတာ ဖြစ်သော Vodafone Essar ၏ ၃၃% ကို ပိုင်ဆိုင်ထားမှုကြောင့် ၉၂ဝ မီလျံ ဒေါ်လာ အထိ ရရှိခဲ့သည်။

မကြာသေးမီက တယ်လီကွန်(ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာ) အခြေခံအဆောက်အအုံလုပ်ငန်းများကို ၄၅ဝ မီလီယံ ဒေါ်လာ နှင့် American Tower ကော်ပိုရေးရှင်းသို့ ရောင်းချခဲ့သည်။ နောက်မကြာမီပင် အမေရိကန် ကျောက်မီးသွေး မိုင်းတွင်းလုပ်ငန်းဖြစ်သည့် Trinity Coal ကို ၆၀ဝ မီလီယံ ဒေါ်လာ နှင့် ဝယ်ယူရရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် လောင်စာဆီနှင့် စွမ်းအင် လုပ်ငန်းများနှင့် ပက်သက်၍ လန်ဒန် စတော့အိတ်ချိန်းတွင် စာရင်းဝင်နိုင်ရန် တွေးတော လုပ်ဆောင်နေသည်။

ဆက်စပ်ကြည့်ရှုစရာ
-----------------

Shashi & Ravi Ruia on Forbes
ရုရှားစာရေးဆရာ အန်တွန်ချက်ကော့ဗ်
ရုရှားလူမျိုးဝတ္ထုနှင့် ပြဇာတ်ရေးဆရာဖြစ်သော **အန်တွန် ချက်ကော့ဗ်** (အင်္ဂလိပ်: **Anton Pavlovich Chekhov**) သည် ခရစ် ၁၈၆ဝ ပြည့်နှစ် ဇန္နဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ရုရှားနိုင်ငံတောင်ပိုင်း တဂန်ရောမြို့၌ ဖွားမြင်သည်။ သူ၏ဖခင်မှာ ကုန်သည်တစ်ဦးဖြစ်၏။ ချက်ကော့ဗ်သည် ငယ်စဉ်ကပင်လျှင် မိမိမွေးဖွားရာအရပ်ရှိ စာသင်ကျောင်းမှ ပညာများဆည်းပူးခဲ့ရသည်။ ၁၈၇၉ ခုနှစ်တွင် မော်စကို တက္ကသိုလ်၌ ဆေးပညာကို ဆက်လက် ဆည်းပူး၍ ၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် ဆရာဝန်ဘွဲ့ ရသည်။ ချက်ကော့ဗ်သည် ကျောင်းသားအရွယ်ကပင်လျှင်စာပေအရေးအသား၌ ဝါသနာထုံ၍ ဝတ္ထုတိုများ၊ တစ်ခန်းရပ်ပြဇာတ်များကို ရေးသားခဲ့လေသည်။ ထိုဝတ္ထုတိုများ ပြဇာတ်များတွင် ဟာသအကွက်ကလေးများ ပါဝင်၍ ထိုအခါကပင်လျှင် သူ၏လက်ရာကို လူကြိုက်များခဲ့သည်။

၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် သူ၏ ရှေးဦးရေးဝတ္ထုတိုများ စာအုပ်အဖြစ်ထွက်ခဲ့သည်။ ၁၈၉၂ ခုနှစ်တွင် 'အဆောင်အမှတ် ၆'ကို လည်းကောင်း၊ ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် 'စာပေဆရာ'ကိုလည်းကောင်း၊ ၁၈၉၈ ခုနှစ်တွင် 'ခွေးပိုင်ရှင်အမျိုးသမီး'ကိုလည်းကောင်း၊ ၁၈၉၉ ခုနှစ်တွင် 'အိမ်သစ်ယာသစ်'ကိုလည်းကောင်း ထုတ်ဝေခဲ့လေသည်။ 

ထိုစာအုပ်များတွင် လေးနက်သောအတွေးအခေါ်များ ပါဝင်၍ အရေးအသားဘက်တွင်လည်း ဖွဲ့နွဲ့တန်ဆာဆင်မှုများမှာ ကောင်းမွန်လှသည်။ သူ၏အကောင်းဆုံးဝတ္ထုများမှာ ၁၈၉၅ ခုနှစ်တွင်ထုတ်သော 'ကျွန်ုပ်ဘဝ'နှင့် ၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် ထုတ်သည့် 'လျှိုမြောင်ကြားဝယ်'တို့ ဖြစ်သည်။ 

ချက်ကော့ဗ်၏ ပြဇာတ်များသည် သူ၏ဝတ္ထုများကဲ့သို့ပင် ဇာတ်ကွက်ပေါ်လွင်သည်။ ဇာတ်ဆောင်တို့၏ အမူအရာများထက် ထိုအမူအရာကို မှီ၍ ပြောင်းလဲဖြစ်ပေါ်လာရသော အခြေ အနေတို့ကိုသာ ချက်ကော့ဗ်သည် အဓိကထား၍ ရေးသားခဲ့ပေသည်။ ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် 'အိုက်ဗန်နပ်'ကိုလည်းကောင်း၊ ၁၈၉၆ ခုနှစ်တွင် 'ငှက် ဇင်ယော်'ကိုလည်းကောင်း ရေးသား ကပြခဲ့သည်။ ငှက်ဇင်ယော်ပြဇာတ်သည် ရုံတင်စ၌ လူကြိုက်နည်းလှသော်လည်း နောင်နှစ်အကြာတွင် ထပ်မံပြသသောအခါ လူကြိုက်များလာပြီးလျှင် ရုရှတစ်နိုင်ငံလုံး ချက်ကော့ဗ်၏ အမည်ထင်ရှားလာလေသည်။

အင်္ဂလန်ပြည်နှင့်အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့တွင် ချက်ကော့ဗ်၏ 'ဦးလေးဗန်ယာ၊' 'ညီအစ်မသုံးဖော်'နှင့် 'ချယ်ရီသစ်သီးခြံ'ပြဇာတ်တို့မှာ လူကြိုက်များလှသည်။ ချက်ကော့ဗ်သည် ပြဇာတ်များအပြင် စုစုပေါင်း ၃ဝဝ ကျော်မျှသော ဝတ္ထုရှည်၊ ဝတ္ထုတို၊ ဆောင်းပါး စသည်တို့ကို ရေးခဲ့သည်။ ချက်ကော့ဗ်အား ပီတာဗတ်မြို့ရှိ ရုရှနိုင်ငံတော် သိပ္ပံပညာတံခွန်အသင်းကြီးက ၁၈၈၉ ခုနှစ်တွင် ပွတ်ရှကင်ဆုကို အပ်နှင်းခဲ့လေသည်။ အာရှတိုက်ဒေသအချို့နှင့် ဥရောပတိုက်အနောက်ပိုင်းဒေသများသို့၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်နှင့် ၁၈၉၁ ခုနှစ်များတွင် လှည့်လည်ခရီးသွားခဲ့သည်။

၁၈၉၁ ခုနှစ်မှ ၉၇ ခုနှစ်အထိ အမိအဖများနှင့်အတူ မော်စကိုမြို့၌ နေထိုင်ခဲ့၏။ ထို့နောက်တွင် ကျန်းမာရေး ချို့တဲ့မှုကြောင့် ကရိုင်းမီးယားနယ်သို့ သွားရောက်နေထိုင်လေ သည်။ ၁၉ဝ၁ ခုနှစ်တွင် ကခြေသည် အော်လဂါးနှစ်ပါးနှင့် ထိမ်းမြားခဲ့သည်။ ၁၉ဝ၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံရှိ ဗေးဒင်ဝိုင်လာအရပ်၌ ချက်ကော့ဗ်သည် ဘဝတစ်ပါး ပြောင်းသွားလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)
**မာတောဝါဒ ဆုံးမစာ** ကို ရွှေကျောင်းဆရာတော် ဦးပညာ (မြန်မာ ၁၁၄၀-၁၂၀၀)က ရေးသားခဲ့သည်။  
  

၁။ **"ရိုညွတ်ကြည်စွာ"**၊ မြတ်ဆရာ၌၊ မကွာထံပါး၊ ပျပ်ဝပ်တွားလျက်၊ တည်ကြားကျုံ့ကျုံ့၊ မယွင်းယုံ့လျှင်၊ နှုတ်တုံ့မလှန်၊ ပန်းသို့ပန်၍၊ နေဟန်ကျစ်ကျစ်၊ ကြောက်ချစ်ရိုသေ၊လုပ်ကျွေးထွေဖြင့်၊ မြုတေလျှံပြေး၊ ကျောက်ကောင်းသွေးသို့၊ ပြန်မေးပျော်မွေ့၊ မငြီးငွေ့ဘဲ၊ တစ်နေ့သုံးခေါက်၊ ဝင်ရောက်ခစား၊ ဝတ်ငါးပါးလည်း၊ မမှားကျင့်နေ၊ ပြည့်စုံစေမှ၊ ခွဲဝေစိတ်ဘန်၊ အတန်တန်ကို၊ မကျန်ထိုးထွင်း၊ သိစေလျင်းသော်၊ မယွင်းမချွတ်၊ ပုဒ်ပါဌ်ဂါထာ၊ အလင်္ကာနှင့်၊ ကဗျာရတု၊ ဖတ်ရွတ်မူလည်း၊ ငါးခုရပ်ဌာန်၊ ကာရန်ပိုက်ပြည့်၊ ဓိပ္ပာယ်ရှည်လျက်၊ မျှော်ကြည့်ဉာဏ်မြူး၊ သူ့ထက်ထူးအောင်၊ မလူးမတွန့်၊ စက်နှယ်ရွန့်၍။ ။ **"ကွန့်ကွန့်နှုတ်ဝယ်၊ ပြတ်စေမင်း"**။  
  

၂။ **"လူမှုရေးရာ"**၊ အဖြာဖြာ၌၊ လိမ္မာသိစေ၊ တတ်ကြောင်းဖွေ၍၊ မနေကြိုးကုတ်၊ အားအန်ထုတ်လျက်၊ မယုတ်စေထ၊ ဝီရိယနှင့်၊ လုံ့လပင်ခိုင်၊ သံကျောက်တိုင်သို့၊ ခက်ဆိုင်ပညာ၊ ချိုမြတ်စွာသား၊ ချမ်းသာသီးပွင့်၊ ထူးထက်မြင့်တည့်၊ ထပ်ဆင့်ပွားလှောင်၊ သားထွေးမောင်လျင်၊ မရှောင်မပြေး၊ ကြိုးနှယ်ထွေးလော့၊ လက်ရေးလက်သား၊ စသည်များလည်း၊ မလျားမထောင့်၊ မမျှောင့်မယွန်း၊ မချွန်းမရှည်၊ မလည်မယိမ်း၊ မတိမ်းမငဲ့၊ မယွဲ့မစောင်း၊ မပျောင်းမယွတ်၊ မပွတ်မတွန့်၊ မလွန့်မထွတ်၊ မယှက်မမြှေး၊ မထွေးမပူး၊ မလူးမနွဲ့၊ မကျဲမစိတ်၊ မလိပ်မခွေ၊ တင့်ကြောင်းဝေမှ၊ အနေရှုအိ၊ ရွဲလုံးစီသို့၊ တညီသေချာ၊ အက္ခရာနှင့်၊ ရှေ့လာအမြစ်၊ အရစ်အပင့်၊ အဆင့်အတင်၊ အငင်အဆွဲ၊ တံခွန်ဝှဲလည်း၊ မလွှဲနှိုင်းညှိ၊ စက်ဖြင့်တိသို့၊ တရှိပုံတူ၊ တက်ကြောင်းမူ၍။ ။ **"မြင်သူနှလုံး ဆွတ်စေမင်း"**။  
  

၃။ **"လောကလူတွင်"**၊ လမ်းသို့ထင်သည်၊ ဂုဏ်အင်ပညာ၊ မရှိရှာက၊ စေပါလက်သုတ်၊ လွန်ယုတ်ညံ့သား၊ မှိတ်တုတ်မီးခဲ၊ မပြောင်ရဲသို့၊ ဖန်လဲခေါက်ခေါက်၊ သူ၏နောက်ဝယ်၊ ချွေးပေါက်ကျယို၊ ဖတ်ဖတ်စိုမျှ၊ သက်ဖိုပန်းပင်၊ မရွှင်ပြောင်းနွမ်း၊ တသမ်းသမ်းနှင့်၊ ဝန်ထမ်းလှေခတ်၊ ဖြစ်တို့တတ်ရှင့်၊ တမှတ်မယွင်း၊ ပညာကင်းက၊ ရွှေဟင်္သာလယ်၊ ဗျိုင်းသဖွယ်လျှင်၊ ပွဲလယ်မတ်လတ်၊ မလျှောက်မတ်ရှင့်၊ မြဝတ်ဆံရည်၊ သို့ဖြစ်သည်ကြောင့်၊ အရှည်အတို၊ တတ်ထိုထိုဝယ်၊ ကော်ကျိုသောလား၊ မှုန့်မှုန့်တွားအောင်၊ ကြိုးစားမပျင်း၊ သင်မှတ်ခြင်းဖြင့်၊ ရှင်းလင်းသေချာ၊ အရာရာကို။ ။ **"လိုခါစမ်းတိုင်း ရစေမင်း"**။  
  

၄။ **"မကောင်းမှုညစ်"**၊ သုမိုက်စစ်နှင့်၊ အချစ်ဖွဲ့ငြား၊ ပေါင်းယှက်မှား၍၊ ကျေထွားပျက်စီး၊ ထုံးတသီးလည်း၊ အစီးငါးရာ၊ လှည်းများစွာတင်၊ ဘဏ္ဍာရောင်းဝယ်၊ ကုန်စလယ်နှင့်၊ မကျယ်ဉာဏ်သား၊ ရှေ့တည့်သွားသည်၊ ယောက်ျားလှည်းမှူး၊ ငရဲဘူးကို၊ ဘီလူးဖမ်းစား၊ ရွတ်ရွတ်ဝါး၍၊ လှည်းသားငါးရာ၊ တူမကွာလျှင်၊ ခန္ဓာပျက်ရုံး၊ အသက်ဆုံး၏၊ နှလုံးကြွပ်ဆတ်၊ ဇာတသတ်ကား၊ ဒေဝဒတ်ကြီး၊ ခင်ပွန်းမီးကို၊ ထံနီးတစိ၊ ပေါင်းယှက်မိ၍၊ သက်ရှိစိုးရိမ်၊ ခန္ဓာငြိမ်လည်း၊ ပါယ်အိမ်ခေါင်းသို့၊ မီးလျှံဖုံး၏၊ ရှေးထုံးလမ်းပြ၊ သာဓကကို၊ ယူဆမျှော်ထောက်၊ ထိပ်လန့်ကြောက်၍။ ။ **"ထပ်လှောက်တုန်ဧ မြစေမင်း"**။

ကိုးကား
-------
တန်းမြင့်အပင်မျိုးများတွင် ပါလေ့ရှိသော ကလိုရိုဖီ ခေါ် 
စိမ်းရောင်ဒြပ် မပါရှိသည့် အပင်မျိုး အားလုံးသည် မှိုမျိုးတွင် 
ပါဝင်ကြ၏။ ယင်းတို့၌ ပင်စည်၊ အရွက်နှင့် အပွင့်များ မရှိကြ 
ချေ။ ထိုအပင်မျိုး သည် နေရာတိုင်းတွင် ပေါက်ရောက်နိုင်၏။ 
မှိုမျိုးတွင် အမျိုးပေါင်း ၂၅ဝဝဝဝ မျှ ပါဝင်ရာ၊ ယင်းတို့သည် 
အရွယ်နှင့် ပုံသဏ္ဌာန်တွင် အမျိုးမျိုး ရှိကြလေသည်။ ထိုမှိုမျိုး 
များအနက် သုံးပုံတစ်ပုံခန့်ကိုသာ အမည်ပေး နိုင်သေးသည်။ 

တဆေးနှင့် ဗက်တီးရီးယားခေါ် မှိုမျိုးသည် သေးငယ်လွန်း 
သဖြင့် သာမန်မျက်စိနှင့် မမြင် နိုင်၍ မှန်ဘီလူးဖြင့် ကြည့်ယူရ 
ပေသည်။ အချို့မှုမျိုးကမူ အချင်း နှစ်ပေမကပင် ရှိတတ်ကြ 
သည်။ မှိုမျိုးသည် အရွယ်တွင် အမျိုးမျိုး ရှိသကဲ့သို့ ပုံသဏ္ဌာန် 
လည်း အမျိုးမျိုး ရှိသည်။

မှိုမျိုးတွင် စိမ်းရောင်ဒြပ် မပါရှိသဖြင့် ကိုယ်တိုင်အစာကို 
လုပ်မယူနိုင်ချေ။ ထိုကြောင့် အစာအတွက် အခြားသက်ရှိ 
သက်မဲ့အပင်နှင့် တိရစ္ဆာန်များကို အမှီပြု၍ ဖြစ်ထွန်းလာကြ 
ရသည်။ သက်ရှိအပင်နှင့် တိရစ္ဆာန်များကို အမှီပြု၍ ဖြစ်ထွန်း 
လာကြသော မှိုမျိုးကို ပရဆိုက်မှိုမျိုးဟု ခေါ်၍ သက်မဲ့၊ 
သို့မဟုတ် ဆွေးမြည့်နေသော အပင်နှင့် တိရစ္ဆာန်များကို 
အမှီပြု၍ ဖြစ်ထွန်းလာကြသော မှိုမျိုးကို ဆာပရိုဖိုက်မှိုမျိုးဟု 
ခေါ်သည်။ ပရဆုက်မှိုမျိုးသည် များသောအားဖြင့် ဘေးဖြစ်စေ 
တတ်ကြပြီးလျှင် အသုံးဝင်သည့် အပင် အမြောက်အမြား 
ပျက်စီးစေတတ်သည်။ ပရဆိုက်မှိုမျိုးများအနက် မှိုသိမ်နှင့် 
ဗက်တီးရီးယား ပါဝင်သော မှိုမျိုးသည် အရေးကြီး၏။ အချို့ 
သော ပရဆိုက်မှိုမျိုးတို့သည် လူ၊ တိရစ္ဆာန်နှင့် အပင်များကို 
ရောဂါ ဖြစ်စေကြသည်။ ဆပရိုဖိုက် မှိုမျိုးများကမူ အပုပ်အစပ် 
များကို ရှင်းလင်း သုတ်သင်ပေးကြသဖြင့် လူ့အကျိုးကို 
သည်းပိုးပေးကြသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ သို့သော် ဘေးဖြစ်စေ 
တတ်သော ဆပရိုဖိုက် မှိုမျိုးလည်း ရှိသေးသည်။

အချို့သော မှိုမျိုးကို ဆေးဖက်ဝင်ပစ္စည်းအဖြစ်ဖြင့် သုံးနိုင်၍ 
အချို့ကို ဆိုးဆေးအဖြစ်ဖြင့် အသုံးပြုနိုင်လေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀)
မာနာဒိုမြို့ မြင်ကွင်း
**မာနာဒိုမြို့** သည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ မြောက်ဆူလာဝေစီပြည်နယ်၏ မြို့တော် ဖြစ်သည်။ ဆူလာဝေစီကျွန်းတွင် မာကတ်ဆာမြို့ ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် မြေဧရိယာ ၁၅၇ စတုရန်းကီလိုမီတာတွင် လူဦးရေ ၄၂၅,၄၂၀ ဦး ဖြန့်ကျက် နေထိုင်ကြသည်။ မာနာဒို မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဒေသတွင် ၂၀၁၈ ခုနှစ်၌ လူဦးရေ ၁.၂ သန်း ရှိသည်။ မြို့တော်သည် မာနာဒိုပင်လယ်အော်ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ပတ်ဝန်းကျင်တွင် တောင်ကုန်းထူထပ်သော ဒေသများက ဝိုင်းရံထားသည်။

မာနာဒိုသည် အင်ဒိုနီးရှားရှိ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများ လာရောက်လည်ပတ်ရာ ထိပ်ဆုံး နေရာ ၅ ခုတွင် ပါဝင်သည်။ မြို့တော်တွင် ဆမ် ရာတူလန်ဂီ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်ရှိပြီး ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၊​စင်ကာပူနိုင်ငံ၊​တရုတ်နိုင်ငံ တို့နှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ်ထားသည်။ ဘူနာကန် အမျိုးသားဥယျာဉ်သည် မြို့တော်၏ အထင်ရှားဆုံး ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများ လည်ပတ်ရာနေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုမြို့တော်အား ခရစ်ယာန် အများစု ရှိသော မြို့ဟုလည်း သိကြပြီး နိုင်ငံအတွင်း နှစ်စဉ် ခရစ်စမတ်ပွဲတော်ကို အကြီးကျယ်ဆုံး ကျင်းပလေ့ ရှိသည်။ ထို့ပြင် အင်ဒိုနီးရှားတွင် သည်းခံနိုင်စွမ်း အရှိဆုံးနှင့် အငြိမ်းချမ်းဆုံး မြို့ဟုလည်း ဆိုကြသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Indonesia: Administrative Division (Provinces, Regencies and Cities) - Population Statistics, Charts and Map
2. ↑  Sulawesi Utara Dalam Angka 2019
3. ↑  In the shadows of volcanoes: Manado Bay and its harbour။ 10 January 2011 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  20 July 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
4. ↑  Kembangkan 5 Destinasi Prioritas, Jokowi Tekankan Soal Kebersihan - Ekonomi Bisnis.com
5. ↑  Wali Kota Kaget Manado Jadi Kota Paling Toleran di Indonesia
|  |
| --- |
| **၁၉၅၃** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |


**၁၉၅၃** (MCMLIII) သည် ဂရီဂေါရီးယန်း ပြက္ခဒိန်တွင် ကြာသပတေးနေ့မှ စတင်သော ပုံမှန်ခုနှစ်ဖြစ်ပြီး၊ ယနေ့ခေတ် (Common Era) နှင့် *အေဒီ* (*Anno Domini*) ၏ ၁၉၅၃ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်ဖြစ်ကာ၊ ၂ ထောင်စုနှစ်၏ ၉၅၃ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်၊ ၂၀ ရာစုနှစ်၏ ၅၃ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်ဖြစ်ပြီး ၁၉၅၀ ဆယ်စုနှစ်၏ ၄ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ် ဖြစ်သည်။ 

1953တမ်းပလိတ်:SHORTDESC:1953

ဇန်နဝါရီလ
---------

(၁၆) ရက်။

* ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ အစ်ကိုလတ် အောင်ဆန်းလင်းသည် အမှတ်၂၅၊ တာဝါလိန်းလမ်း (ယခု ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းပြတိုက်လမ်း) ရှိနေအိမ်၌ ရေနစ် သေဆုံးသည်။

ဖေဖော်ဝါရီလ
-----------

(၁) ရက်။

*

မတ်လ
----

(၁) ရက်။

*

ဧပြီလ
-----

(၁) ရက်။

*

မေလ
---

(၁) ရက်။

*

ဇွန်လ
-----

(၁) ရက်။

*

ဇူလိုင်လ
--------

(၁) ရက်။

*

ဩဂုတ်လ
------

(၁) ရက်။

*

စက်တင်ဘာလ
---------

(၁) ရက်။

*

အောက်တိုဘာလ
-----------

(၁) ရက်။

*

နိုဝင်ဘာလ
---------

(၁) ရက်။

*

ဒီဇင်ဘာလ
--------

(၁) ရက်။

*
***ရှရွတ်ခန်း*** (အင်္ဂလိပ်: Shah Rukh Khan ၊ ၁၉၆၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် **Shahrukh Khan** အဖြစ် မွေးဖွား၊ မြန်မာလို *ရှရွတ်ခန်*၊ *ရှာရွတ်ခန်း* စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုး စာလုံးပေါင်းကြ) သည် ကမ္ဘာကျော် အမျိုးသားရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူ့ကို **SRK** ဟူ၍လည်း သိကြပြီး၊ အိန္ဒိယလူမျိုး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်၊ ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်သူနှင့် ရုပ်မြင်သံကြားတွင်နာမည်ကျော်သူ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မီဒီယာများက ရှရွတ်ခန်း ကို "ဘောလီးဝုဒ်၏ အရှင်သခင်"၊ "ဘောလီးဝုဒ်၏ ဘုရင်" နှင့် "ဘုရင်ကြီး ခန်း" စသည်ဖြင့် သုံးနှုန်းဖော်ပြကြသည်။ ရှရွတ်ခန်းသည် ဘောလီးဝုဒ် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားပေါင်း ၈၀ ကားအထက်တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး၊ ဖလင်ဖဲရ်ဆု (Filmfare Awards) ၁၄ ဆု အပါအဝင် ချီးကျူးဂုဏ်ပြုမှုများ၊ ဆုပေါင်း အမြောက်အမြားကို လက်ခံရရှိခဲ့သည်။ ရှရွတ်ခန်းသည် ထူးချွန်ဆုပေါင်း ၂၇၀ ကျော် ရရှိထားသူလည်း ဖြစ်သည်။ ရှရွတ်ခန်းသည် ကမ္ဘာအနှံ့တွင် နေထိုင်ကြသော အိန္ဒိယလူမျိုးများနှင့် အာရှတစ်ဝန်းမှ ပရိသတ်များ၏ အရေးပါသော အားပေးမှုများကို ရရှိခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ သူ၏ ပိုင်နိုင်ကောင်းမွန်လှသော သရုပ်ဆောင်ချက်များ၊ အားပေးကြသော ပရိသတ်များစွာနှင့် ရရှိသောဝင်ငွေ စသည့်အချက်တို့ကြောင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အအောင်မြင်ဆုံးသော ရုပ်ရှင်အနုပညာကြယ်ပွင့်များထဲတွင် တစ်ဦး အပါအဝင် ဖြစ်လေသည်။

ရုပ်ရှင်ကားများ

Josh 2000

ကိုးကား
-------

1. ↑  Chopra 2007, p. 27: "born on 2 November 1965 at Talwar Nursing Home, in New Delhi"
2. ↑  "SRK finally receives graduation degree from Hansraj College after 28 years"၊ *The Indian Express*၊ 17 February 2016။ 17 February 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။

|  |  |
| --- | --- |
| Authority control | 
* WorldCat Identities
* VIAF: 84279486
* LCCN: no98020972
* ISNI: 0000 0001 1680 3412
* GND: 129967254
* SUDOC: 077443888
* BNF: cb145171509 (data)
* BIBSYS: 11023850
* MusicBrainz: 8f9536d0-7be2-4c64-b6a4-ef73bb1c3876
* NLA: 40578007
* NKC: js20081126004
* BNE: XX5051914

 |
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်ဝယ် သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အညတရနတ်သား၏ မေးလျှောက်ထားချက်အရ

၁။ သံသရာခရီး (ကြီးကျယ်သောကန္တာရခရီးကို လွန်မြောက်ရန် ခက်ခဲသောခရီး)သွားသူအတွက် "သဒ္ဓါ-ယုံကြည်မှုသည် လမ်းစာရိက္ခာဖြစ်သည်။

၂။ သိရီ= (ကောင်းမှုရှင်တို့၏ အစိုးရခြင်း)သည် စည်းစိမ်ချမ်းသာတို့၏ တည်နေရာ ဖြစ်သည်။

၃။ အလိုရမ္မက်သည် လူကို ဆွဲငင်ထားသည်။

၄။ လောက၌ အလိုရမ္မက်ကို စွန့်နိုင်ရန် ခက်ခဲသည်။

၅။ ငှက်ကို ကျော့ကွင်းဖြင့် ဖွဲ့ချည်တုတ်နှောင်ထားသကဲ့သို့ များစွာသော သတ္တဝါတို့ကို အလိုရမ္မက်ဖြင့် ဖွဲ့တုတ်ချည်နှောင်ထား၏-ဟု ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ်ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၁၊၄၁။ သံ၊မြန်၊၁၊၄၁။ သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၄။ သံ၊ဋီ၊၁၊၁၄၀။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-ဒေဝတာသံယုတ္တ၊ ၈-ဆေတွာဝဂ္ဂ၊ နဝမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
**ပါဒူအာ** (အီတလီ: *Padova*) သည် အီတလီမြောက်ပိုင်းရှိ ဗီးနတိုနယ်မှ မြို့တမြို့ ဖြစ်သည်။ ပါဒူအာပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး စီးပွားရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး အချက်အချာနေရာ ဖြစ်သည်။ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၁ စာရင်းအရ ၂၁၄,၀၀၀ ယောက် ရှိသည်။ ပါဒူအာ၊ ထရာဗီဆိုနှင့် ဗီးနစ်တို့ကို ပေါင်းကာ ပါထရာဗီ (PaTreVe) သို့တည်းမဟုတ် ပါဒူအာ-ထရာဗီဆို-ဗီးနစ် မြို့ပြဧရိယာဟု ခေါ်ကြ၏။ ထို ၃ ခုပေါင်းက လူဦးရေ ၂,၆၀၀,၀၀၀ မျှ ရှိသည်။

ဗင်စန်ဇာမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၂၉ ကီလိုမီတာ (၁၈ မိုင်) အကွာတွင်၎င်း၊ ဗီးနစ်မြို့အနောက်ဘက် ၄၀ ကီလိုမီတာ (၂၅ မိုင်) အကွာရှိ၊ ဘက်ခစ်လီယွန်နယ်မြစ် အနောက်ဘက်ကမ်းတွင်၎င်း တည်၏။ မြို့၏ အနောက်တောင်ဘက်တွင် အလွန်သာယာ၍ ပီထရာ့၊ အူဂို ဖေါ့စကိုလို၊ လူကန်နှင့် ရှယ်လီသို့သော ကဗျာဆရာများ ဂုဏ်တင်ရေးသားကြသည့် အူဂါနီယိုတောင်ကုန်းစု ရှိသည်။ 

ပေါ်တူဂီရှိ ဖရန်စစ်ကျောင်းတော်ထွက် မြို့၏သူတော်စင် စိန့်အန်တိုနီသည် သူ့ဘဝကို ဤမြို့တွင်ပင် မြှုပ်နှံသည်မှာ သေလွန်သော ၁၂၃၁ ခုအထိ ဖြစ်၏။

မြို့သည် ပါဒူအာတက္ကသိုလ်ကြောင့်လည်း ကျော်စောသည်။ ဘိုလော့နာတက္ကသိုလ်မှ ပို၍လွတ်လပ်စွာ ပြောဆိုနိုင်သောအခွင့်ကို ရှာရန် ခွဲထွက်လာသော ပါမောက္ခများနှင့် ကျောင်းသားတို့က ၁၂၂၂ ခုတွင် ဤတက္ကသိုလ်ကို ထူထောင်၏။ ၁၅၉၂ ခုမှ ၁၆၁၀ ခုအတွင်း ဂယ်လီလီယိုသည် နည်းပြအဖြစ် လုပ်ကိုင်ဖူးသည်။

ရှိတ်စပီးယားက *မိန်းမရိုင်းကိုယဉ်ပါးစေခြင်း* ပြဇာတ်တွင် ဇာတ်ကွက်အများစုကို ပါဒူအာ၌ တည်၏။ အိုင်းရှစ် စာရေးဆရာ အော်စကာဝိုင်းသည်လည်း *ပါဒူအာမြို့စားကတော်* အမည်ဖြင့် ပြဇာတ်ရေးဖူးသည်။

ကိုးကား
-------
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

ဘုရားရှင် မလ္လနိုင်ငံ မလ္လာမင်းတို့၏နိဂုံးဖြစ်သော အနုပိယနိဂုံး၌ သီတင်းသုံး နေတော်မူစဉ်-ဘဂ္ဂဝပရိဗိုဇ်အာရာမ်၌ ဘဂ္ဂဝပရိဗိုဇ်၏ လျှောက်ထားချက်အရ

၁။ သုနက္ခတ္တဝတ္ထု သုံးမျိုးနှင့် သုနက္ခတ္တသာသနာမှထွက်သွားပုံ

၂။ ကောရက္ခတ္တိယဝတ္ထု

၃။ အစေလကဠာရ မဋ္ဋကဝတ္ထု

၄။ အစေလပါထိကပုတ္တဝတ္ထု

၅။ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယကထာ

၆။ အဂ္ဂပညတ္တိကထာ သုဘဝိမောက္ခကို သာသနာတော်မှ တစ်ပါးသောအယူရှိသူတို့ ပြည့်စုံစွာမနေနိုင်ပုံကို ဘဂ္ဂပပရိဗိုဇ်အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ်ဖွင့်ဆိုချက်များ များစွာပါရှိပါသည်။


---

ဤသုတ်ကို ဟောပြောရခြင်း အကြောင်းမှာ လိစ္ဆဝီတိုင်းသား သုနက္ခတ္တကြောင့်ဖြစ်သည်။ သုနက္ခတ္တသည် အစဦးက ဘုရားမြတ်စွာ၏ တပည့်ရဟန်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် နောက်ပိုင်းတွင် ဘုရားမြတ်စွာ၏ သာသနာဘောင်မှ ထွက်ခွါကာ ဘုရားမြတ်စွာ၏ တရားဒေသနာတော်များကို အလွဲသုံးစားပြုသောကြောင့် ဘုရားမြတ်စွာက သုနက္ခတ္တ၏ စောဒနာတက်ချက်များကို ကိုယ်တော်တိုင် ချေပကာ တရားဒေသနာတော်များကို ကိုယ်တော်တိုင် ရှင်းလင်း ဖော်ပြတော်မူခဲ့ရသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -ဒီ၊၃၊၁-၂၉။ ဒီ၊မြန်၊၃၊၁-၂၈။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁-၁၅။ ဒီ၊ဋီ၊၃၊၁-၁၃။

-ဒီဃနိကာယ၊ ပါထိကဝဂ္ဂ၊ ပဌမသုတ်။
2. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
3. ↑  ပါဠိစာပေသမိုင်း။ ဒေါ်အုန်း မဟာဝိဇ္ဇာ။ ဒုကြိမ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၉၈၁။ သာသနာရေးဦးစီးဌာန။ ရန်ကုန်။
ရောမကျောက်တလားခေါင်းမှ ဟက်တာကို ပြန်သယ်လာခြင်း (အေဒီ ၁၈၀-၂၀၀)
ထရွိုင်မှ အကြွေစေ့၊ (အေဒီ ၁၇၇-၁၉၂)၊ ခေါင်းဖက် : ဧကရာဇ် ကောမာဒပ်စ်၏ ရုပ်လုံးကြွပုံ၊ ပန်းဖက် : မြင်းနှစ်ကောင်ကသော စစ်ရထားပေါ်မှ ဟက်တာ၏ ဒိုင်းနှင့် လှံ ကိုဝှေ့ယမ်းနေခြင်း၊ အပေါ်မှစာသား - ΕΚΤΩΡ (ဟက်တာ)၊ အောက်ဘက်ပါစာသား ΙΛΙΕΩΝ (အစ်လီယန်) "ထရွိုင်")
အော်ဖရီးနီယွန်မြို့မှ တူးဖော်ရှာတွေ့သော ကြေးညိုအကြွေစေ့ (ဘီစီ ၃၅၀-၃၀၀)၊ ရှာဖွေတွေ့ရှိသည့်နေရာကို ဟကါတာမြှုပ်နှံထားရာ သင်္ချိုင်းဂူဟု ယူဆကြသည်။ ခေါင်းဖက် : အမောက်သုံးခုပါ စစ်ဦးထုပ်ဆောင်းထားသော မှုတ်ဆိတ်ဖြင့် ဟက်တာ၊ ပန်းဖက် : ဒိုင်ယာနိုက်ဆပ်စ်၏ ကလေးဘဝပုံကို သရုပ်ဖော်ထားခြင်း။
ဂရိဒဏ္ဍာရီနှင့် ရောမဒဏ္ဍာရီ တို့၌ **ဟက်တာ** (အင်္ဂလိပ်: **Hector**; Ἕκτωρ, *Hektōr*, ဟက်တော) သည် ထရိုဂျန်မင်းသားတစ်ပါးဖြစ်၍ ထရိုဂျန်စစ်ပွဲတွင် ထရွိုင်မြို့အတွက် အကြီးကျယ်ဆုံး တိုက်ခိုက်ခဲ့သူတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ ထရွိုင်မြို့ကို ခုခံကာကွယ်ရာတွင် ထရိုဂျန်သားများနှင့် မဟာမိတ်တပ်များအတွက် ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ကာ ဂရိဘက်မှ တပ်သား (၃၁,၀၀၀) ကိုသတ်ဖြတ်နိုင်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံး၌ ဟက်တာသည် အာခိလိဇ်၏ သတ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။

အတ္ထုပ္ပတ္တိ
------------

ထရွိုင်ဘုရင် ပရိုင်းယန် နှင့် မိဖုရား ဟက်ယွတ်ဘာတို့၏ သားဦးဖြစ်သော ဟက်တာသည် ထရွိုင်မြို့တည်ထောင်သူ ထရောစ့်ဘုရင်၏ အဆက်နွယ်လည်းဖြစ်သည်။ အချို့သော ဖော်ပြချက်များတွင် ဟက်တာ၏ ဖခင်ကို အပေါလို ဟူ၍ ပြဆိုကြသည်။ တော်ဝင်နန်းတော်၏ မင်းသားတစ်ပါးဖြစ်သည့်အပြင် ဘုရင့်အရိုက်အရာကို ဆက်ခံခွင့်ရှိသူလည်းဖြစ်၏။ အိမ်ထောသ်ဖက်မှာ အန်ဒရောမာခီးဖြစ်ကာ သားဖြစ်သူမှာ စကန်မန်ဒရီးယပ်စ် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ထရွိုင်မြို့သားများက သားဖြစ်သူကို အာစတိုင်ယာနခ်စ် (Astyanax) ဟုသာ ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ 

ဥရောပ အလယ်ခေတ်ကာလများအတွင်း ဟက်တာသည် "ရဲရင့်သူ ကိုးဦး" ထဲမှတစ်ဦး၊ သူရသတ္တိကြောင့်သာ ကျော်ကြားသည်မဟုတ်ဘဲ ၎င်း၏ မြင့်မြတ်၍ နန်းဆန်သော သဘာဝကြောင့်လည်း ကျော်ကြားမှုရှိသည်ဟူ၍ ယခ်စ် ဒီ လောင်းဂီယွန် (Jacques de Longuyon) က မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။ ဟိုးမားကလည်း ဟက်တာကို ငြိမ်းချမ်းခြင်းကို မြတ်နိုးသော၊ အကြင်နာကြီးမားသော၊ ရဲရင့်သော၊ အမှောင်လွှမ်းသော စိတ်အကြံစည်မရှိသော သား၊ လင်ယောက်ျား၊ ဖခင်ကောင်းတစ်ယောက် ဟူ၍ ချီးကြူးဖွဲ့ဆိုသည်။ ဂျိမ်းစ် ရက်ဖီးလ်ကလည်း သစ္စာစောင့်ခြင်း၏ အာဇာနည်၊ ဤမြေလောက ဇာတ်ခုံအဖုံဖုံကို ကြုံတွေ့ခံစားရသူ၊ သာမန် (လူသားတို့) ဘဝ၏ အဖိုးတန်သော မပြည့်စုံခြင်းများအတွက် သေရန်အမြဲအဆင်သင့်ရှိသူဟူ၍ ဖော်ပြခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  *Iliad*, XX, 215 *ff.*
2. ↑  Stesichorus, Fr. 108; Tzetzes, *On Lycophron*; Porphyry in his *Omissions* states that Ibycus, Alexander, Euphorion and Lycophron all made Hector the son of Apollo
3. ↑  Redfield၊ James M. (1994)။ *Nature and Culture in the Iliad: The Tragedy of Hector*။ Durham: Duke University Press။ p. ix။

|  |  |
| --- | --- |
|  | **ဤဆောင်းပါးတွင် အထူးသီးသန့် အက္ခရာများ ပါဝင်သည်။** သင့်တော်သော ပုံဖော်တင်ဆက်သည့် ထောက်ကူစနစ် မရှိပါက သင်သည် မေးခွန်းသင်္ကေတ၊ လေးထောင့်ကွက် (သို့) အခြားသင်္ကေတများကို တွေ့မြင်နေနိုင်သည်။ |
**ဟက်ဒဂ်** သည် ရေငန်ငါးတမျိုးဖြစ်ပြီး ဂက်ဒီဒီးမျိုးရင်းတွင် ပါသည်။ မြောက်အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာနှင့် ဆက်စပ်သောပင်လယ်များတွင် တွေ့ရပြီး ငါးလုပ်ငန်းအတွက် အရေးပါသော ငါးမျိုးစိတ်တခုဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ဥရောပမြောက်ပိုင်းတွင် အစိမ်းကိုဖြစ်စေ၊ ရေခဲရိုက်၍ဖြစ်စေ၊ ကျပ်တင်၍ဖြစ်စေ ဈေးကွက်သို့ တင်ပို့၏။

ဟက်ဒဂ်ငါး
---------

ဟင်းလျာအဖြစ်အရေးကြီးသော 
ငါးတစ်မျိုးဖြစ်သည့် ဟက်ဒဂ်ငါးသည် ကော့ဒငါးပါဝင်သည့် 
ဂက်ဒီဒီးမျိုးရင်း၌ပင်ပါဝင်သည်။ ထိုငါး အမြောက်အမြားကို 
ဗြိတိသျှ ကျွန်းစုတစ်ဝိုက်နှင့် 
မြောက်ပင်လယ်အတွင်း၌တွေ့နိုင်၍ နွေအခါတွင် 
အမေရိကန်နိုင်ငံမက်ဆချူး ဆက် ပြည်နယ်၏ 
ကမ်းခြေတစ်လျှောက်တွင် တွေ့နိုင်သည်။ များသောအားဖြင့် 
နှစ်ပေပင်မပြည့် တတ်သော်လည် တစ်ခါတစ်ရံတွင် 
သုံးပေအထိကြီးသော ဟက်ဒဂ်ငါးများကိုတွေ့ရတတ်သည်။ 
ဟက်ဒဂ်ငါးနှင့်ကော့ဒငါးတို့ခြားနားခြင်းမှာ ဟက်ဒဂ်ငါး၌ ထူးခြားသည့်အမည်းစင်းတစ်စင်းသည် ဦးခေါင်းမှ အမြီးတိုင်အောင်ရှိနေခြင်း၊ ပါးစပ်သေးငယ်ခြင်းနှင့် ကျောပေါ်ရှိ ပထမငါးဆူး တောင်ပို၍ရှည်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဟက်ဒဂ်ငါးများသည် အုပ်ဖွဲ့၍ ရွှံ့နွံ၊ သို့မဟုတ် သဲထူထပ်သော ပင်လယ်အောက်ခြေတွင်နေထိုင်တတ်ကြသည်။ အစာကိုပင်လယ်၏အောက်ခြေ၌စားသောက်ကြသည်။ ဟက်ဒဂ်ငါးကိုပါဏဗေဒအလိုအရမီလန်နိုဂရမ်မပ်အီးဂလီဖီနပ် ဟုခေါ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Sobel, J. (1996). "*Melanogrammus aeglefinus*". *The IUCN Red List of Threatened Species* **1996**. doi:10.2305/IUCN.UK.1996.RLTS.T13045A3406968.en.
2. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)
**အလီ ဘွန်ဂို အွန်ဒင်မ်ဘာ** (၁၉၅၉ ခုနှစ်ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင်မွေးဖွားသည်) ဂါဘွန်နိုင်ငံသားနိုင်ငံရေးသမားဖြစ်ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်အောက်တိုဘာ လမှစ၍ ဂါဘွန်သမ္မတဖြစ်လာသည်။

အလီ ဘွန်ဂို သည် အိုမာဘွန်ဂို ၏သားဖြစ်သည်။ သူသည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင်ဂါဘွန်သမ္မတအဖြစ် ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင်သေဆုံးခဲ့သည်။ သူ့ဖခင်တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ် ၁၉၈၉ မှ ၁၉၉၁ အထိနိုင်ငံခြားရေး ၀ န်ကြီးအဖြစ် Bongoville ကို ၁၉၉၁ မှအမျိုးသားလွှတ်တော်တွင်ကိုယ်စားပြုခဲ့သည်။ ၁၉၉၉ တွင်ကာကွယ်ရေး ၀ န်ကြီးအဖြစ် ၁၉၉၉ မှ ၂၀၀၉ အထိဖခင်ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ၂၀၀၉ တွင်ဂါဘွန်သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင်အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ သူသည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင်ရွေးကောက်ပွဲတွင်မမှန်မကန်မှုများ၊ ဖမ်းဆီးမှုများ၊ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများနှင့်ရွေးကောက်ပွဲပြီးသောဆန္ဒပြမှုများနှင့်အကြမ်းဖက်မှုများကြောင့်ပြန်လည်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံခဲ့ရသည်။ Bongo သည်ဂါဘွန်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ၏ဥက္ကဋ္ဌလည်းဖြစ်သည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ်အောက်တိုဘာလတွင် Ali Bongo သည်" Pandora စာတမ်းများ" တွင်ကိုးကားဖော်ပြသည်၊ ဤဆိပ်ကမ်းများတွင်ကမ်းလွန်ကုမ္ပဏီများအသုံးပြုခြင်းဆိုင်ရာစာရွက်စာတမ်းများ၊ Ali Bongo သည်ယခုဖျက်သိမ်းလိုက်သောကုမ္ပဏီနှစ်ခု၏အကျိုးကျေးဇူးဖြစ်လိမ့်မည်။
မြကန်သာ
=======

  

  

မြကန်သာ တောင်ကျချောင်းတေး၊ 

ရေဝင်ပြေးလှည့်၊ ရေအေးကြည်စွာ၊ 

ကန်ပိုင်မာလျက်၊ ကြာပေါင်းထုံထုံ၊ 

ငှက်မျိုးစုံသည် ... ဝတိံသာက– နန္ဒာလော။ ။တူစွဟုတ္တာ။

  

  

Emerald Lake
------------

"Emerald Lake fed by a mountain stream,

The waters enters running,

And circle cool and clear,

Within unbreachable banks,

Water lilies are fragrant

And all types of birds abound.

This is so like Nanda that is in the Heavens,

is this perhaps the self-same Nanda Lake?"

  

Translated by U Win Pe (Mya Zin)

  

Pleasant Emerald Lake
---------------------

  

Pleasant Emerald Lake

Fed by a brook from the hill cascades.

Cool and clear is its water,

With a strong intact dyke thither.

Fragrant lotus flowers abound.

Hark! Is it the Lake Nanda

Of the Celestial Realm Tavatimsa?

Yae, looks like it.

  

Translated by Dr. Khin Maung Nyunt

  

Notes
-----

This linka was about a natural lake known as "Mya Kan" (Emerald Lake) which lies at the foot of a range of hills called Tu-yin Taung Tan about seven miles south of Bagan. It is now silting and due to deforestation it is drying up. But it must have been a very pleasant lake with a lush vegetation and wildlife in the heyday of Bagan, as suggested by its description in the linka.
(from An Outline History of Myanmar Literature by Dr. Khin Maung Nyunt, p 12-13)
စလူပင်၏ သိပ္ပံအမည်မှာ 'Licuala grandis' ဖြစ်သည်။ မျိုးစဉ်မှာ 'ပါမီ'ဖြစ်၍ မျိုးစုမှာ 'လစ်ကျူ 
အေလာ' ဖြစ်သည်။ စလူပင်သည် အမြဲစိမ်းအပင်မျိုးဖြစ်သည်။ 
ထန်းမျိုးကဲ့သို့ အများအားဖြင့် စုရုံးပေါက်တတ်သည်။ အပင်၏ အမြင့်မှာ ၈ ပေမှ ၁၅ ပေအထိရှိ၍ လုံးပတ်မှာ ၆ လက်မမှ ၈ လက်မအထိ ရှိသည်။ ပင်စည်တွင် အရစ်များပါသည်။ အရွက်မှာ ယပ်တောင်ပုံသဏ္ဌာန်ရှိ၍ ပိန်းရွက်ကဲ့သို့ 
အောက်ခြေအလယ်တွင် ရွက်တံရှိသည်။ အလျားလိုက် 
အခေါက်ထပ်များသော အရွက်မျိုးဖြစ်သည်။ အရွက်ကို 
သေးသွယ်တောင့်တင်း၍ ၃ ပေမှ ၄ ပေအထိ ရှိသည်။ 
ရွက်ညှာတွင် ဆူးများပါရှိ၍ အညိုရောင်သော်လည်းကောင်း၊ အမည်းရောင်သော်လည်းကောင်းရှိသည့် အမျှင်များ ဖုံးအုပ်လျက်ရှိနေသည်။
စလူပင်သည် ဆောင်းရာသီ၌ အပွင့်ပွင့်သည်။ အပွင့်မှာ ကြီး၍ ဝါသည်။ ပွင့်တံ မရှိချေ။ အသီးသီးချိန်မှာ နွေရာသီ ဖြစ်သည်။ စလူသီးသည် ခွံမာသီးမျိုးဖြစ်၍ ချောမွှတ်သည်။ 
ပုံသဏ္ဌာန်မှာ ကြက်ဥပုံသဏ္ဌာန် ဖြစ်သည်။ အရွယ်မှာ ဆီးဖြူသီးခန့် ရှိသည်။ အစေ့တစ်ခုသာပါရှိ၍ အခွံထူသည်။ စလူရွက်ကို အိမ်မိုးရသည်။ စလူဖက်ဖြင့် မုံ့ထုပ်တတ်ကြသည်။

စလူပင်သည် စစ်တကောင်း၊ ပဲခူး၊ မုတ္တမနယ်တို့ရှိ အပူပိုင်း သစ်တောများတွင် ပေါက်ရောက်သည်။ ဆစ်ကင်းနယ်၊ အာသံပြည်နယ်နှင့် ကပ္ပလီကျွန်းရှိ စိုစွတ်သော မြစ်ဝှမ်းနှင့် ချိုင့်ဝှမ်းများတွင်လည်း စလူတောများကို တွေ့ရသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)
စဝ်ထွန်းမှတ်ဝင်း၊ ဦး(၁၉၂၅-၂၀၁၀)
-------------------------------

ကန်တော့ခံ သက်ကြီးစာပေပညာရှင် ဆရာကြီး ဦးစဝ်ထွန်းမှတ်ဝင်း (အရှင်ဝဏ္ဏဓဇသီရိ)ကို ဦးဂေါ်ရာ (ခေါ်)စဝ်စံလှိုင်၊ ဒေါ်နန်းဌေး(ခေါ်) ဒေါ်ဌေးဌေးတို့က
ညောင်ရွှေမြို့နယ် မိုင်းသောက်မြို့၌ ၁၉၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။

ဆရာကြီး ဦးစဝ်ထွန်းမှတ်ဝင်းသည် ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲအောင်မြင်သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာ(ဂုဏ်ထူး) ဘွဲ့နှင့် ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ မဟာဝိဇ္ဇာ (ဂုဏ်ထူး)ဘွဲ့ကို ရရှိသည်။ ၁၉၅၉-၆၀ပြည့်နှစ်တွင် အောက်စဖို့ဒ်တက္ကသိုလ်မှ မဟာဝိဇ္ဇာ (ဂုဏ်ထူး) ဘွဲ့နှင့် ၁၉၆၁-၆၂ ခုနှစ်တွင် ဟားဗတ်ဒစ်ဗင်းနီတီတက္ကသိုလ်မှ အထက်တန်းသုတေသနပညာရှင်ဘွဲ့ကို ရရှိသည်။

ဆရာကြီး ဦးစဝ်ထွန်းမှတ်ဝင်းသည် နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းအဖြစ်နည်းပြဆရာ၊ ကထိက၊ ဌာနမှူး၊ သုတေသနဌာနမှူး၊ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ညွှန်ကြားရေးမှူး တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ကာ ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစားယူသည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန အကြံပေးပညာရှင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြု တက္ကသိုလ် မဟာဌာနမှူး အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် မြန်မာသမိုင်းအဖွဲ့ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်းကောင်းဆောင်ရွက်သည်။

ဆရာကြီး ဦးစဝ်ထွန်းမှတ်ဝင်းသည် ဘာသာရေးကျမ်းစာအုပ် ၁၅ အုပ်ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်လည်းကောင်း၊ အခြားကျမ်းနှင့်သမိုင်းစာအုပ် ၁၅ အုပ်ကို မြန်မာဘာသာဖြင့်လည်းကောင်း ရေးသားပြုစုခဲ့သော စာပေပညာရှင်ကြီးဖြစ်သည်။ *ဓမ္မစကြာမြို့တော်ကြီးနှင့်တရားဦး* စာအုပ်ဖြင့် တက္ကသိုလ်
အနုပညာ ပထမဆုရရှိသည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသား စာပေဆု သုတပဒေသာဆု (ဒုတိယ)ကို *သုတေသနပြုစု နည်းအမျိုးမျိုး* စာအုပ်ဖြင့် ချီးမြှင့်
ခြင်းခံရသည်။

ကန်တော့ခံသက်ကြီးစာပေပညာရှင် ဦးစဝ်ထွန်း မှတ်ဝင်းသည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်ဌေးဌေး (အိမ်တွင်းမှုသိပ္ပံဌာန ဌာနမှူး-ငြိမ်း၊ ပညာရေးတက္ကသိုလ်)၊ သားနှစ်ဦးနှင့်မြေးနှစ်ဦးတို့ ကျန်ရစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်(၂၀၁၁)
**စလေရုပ်စုံကျောင်း** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ စလေမြို့တွင် တည်ရှိသော ရှေးဟောင်းသမိုင်းဝင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ် စာဆိုတော် ဦးပုည၏ မွေးရပ်မြေဇာတိဟု လူသိများပြီး သမိုင်းမှတ်တမ်း အထောက်အထားများအရ **ဒုတိယပုဂံ**ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည့် စလေမြို့သို့ ပြည်တွင်းပြည်ပမှ ဧည့်သည်အများအပြား လာရောက်လျက် ရှိနေသည့်အတူ စလေမြို့၏ အထင်ကရနေရာတစ်ခု ဖြစ်သော ပန်းပုရုပ်စုံကျောင်းသို့ သွားရောက်လေ့လာ ကြည့်ရှုနေကြသည်။

စလေပန်းပုရုပ်စုံကျောင်းတော်ကြီးကို စလေမြို့နေ ဦးဘိုးကြည်နှင့် ဇနီး ဒေါ်ရွှေသက်တို့က ခရစ်နှစ် ၁၈၈၂-ခု၊ မြန်မာနှစ် ၁၂၄၄-ခုတွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ကာ ခရစ်နှစ် ၁၈၉၂-၊ မြန်မာနှစ် ၁၂၅၄-ခုတွင် ပြီးစီးလှူဒါန်းခဲ့ပြီး ကျောင်းတော်ကြီးမှာ အလျားပေ ၁၅၀၊ အနံ ၈၉-ပေရှိကာ သစ်သားတိုင်လုံးပေါင်း ၁၅၄-လုံး ရှိသည်။ 

ကျောင်းတော်ကြီး၏ ပန်းပုရုပ်စုံပေါင်း ၄၅-ရုပ်နှင့် အဆောင်ပေါင်း ၆ ဆောင်ကျန်ရှိနေပြီး ၁၉၉၅-ခုနှစ်တွင် စလေဒေသအနီးတစ်ဝိုက်မှ တွေ့ရှိရသော ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများ ခင်းကျင်းပြသရန်အတွက် ရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်အဖြစ် စတင်ဖွင့်လှစ် ပြသခဲ့သည်။ ယခုလက်ရှိအချိန်တွင်လည်း စလေပန်းပုရုပ်စုံကျောင်းတော်ကြီးကို ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာနမှ ထိန်းသိမ်းကာကွယ် စောင့်ရှောက်လျက် ရှိသည်။ 

စလေပန်းပုရုပ်စုံကျောင်းတော်ကြီးသို့ ဝင်ရောက်လေ့လာပါက ပြည်တွင်းဧည့်သည်များကို ဝင်ကြေးအခမဲ့နှင့် နိုင်ငံခြားသား ဧည့်သည် တစ်ဦးလျှင် ၅၀၀၀-ကျပ်နှုန်း ပေးဆောင်ရပြီး အပတ်စဉ် တနင်္လာနှင့် အစိုးရရုံးပိတ်ရက်များမှအပ ကျန်ရက်များတွင် ဖွင့်လှစ်ပေးလျက်ရှိသည်။ 
မီတာ(၃၀) အရှည်ရှိပြီး (၁၂၄၀) မီတာ အကျယ်အဝန်းရှိသော ရုပ်စုံကျောင်းသည် ၎င်း၏ရှုပ်ထွေး၍ သေသပ်လှပသော လက်မှုနှင့် ပန်းပုလက်ရာများအား ကြည့်ရှုလေ့လာရန် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးမှ ခရီးသွားဧည့်သည်များကို ဆွဲဆောင်နိုင်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Nge၊ Nway Nadi။ Western style monastery။
2. ↑  မန္တလေးနေ့စဉ်သတင်းစာ၊ ၂.၁၁.၂၀၁၉၊ စာ-၂၄

| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပြတိုက်များ |
| --- |
| အမျိုးသားပြတိုက်များ | 
* နေပြည်တော်
* ရန်ကုန်

 |
| ရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်များ | 
* ပုဂံ
* ဗိဿနိုး
* မြောက်ဦး
* သီရိခေတ္တရာ
* ဟန်လင်း
* အင်းဝ

 |
| ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်များ | 
* ကချင်
* ကယား
* ကရင်
* ချင်း
* ပုသိမ်
* မန္တလေး
* မွန်
* ရခိုင်
* ရှမ်း
* တောင်တွင်းကြီး

 |
| အခြား | 
* ကျောက်မျက်ရတနာပြတိုက် (နေပြည်တော်)
* ကျောက်မျက်ရတနာပြတိုက် (ရန်ကုန်)
* စလေ ရုပ်စုံကျောင်း
* တကောင်းပြတိုက်
* တပ်မတော်စစ်သမိုင်းပြတိုက် (ရန်ကုန်)
* တပ်မတော်စစ်သမိုင်းပြတိုက် (နေပြည်တော်)
* နက္ခတ်တာရာပြခန်း (နေပြည်တော်)
* နက္ခတ်တာရာပြခန်း (ရန်ကုန်)
* ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း ပြတိုက်
* ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနေအိမ်ပြတိုက်
* မြန်မာ့ရုပ်ရှင် သမိုင်းပြတိုက်
* မူးယစ်ဆေးဝါးပပျောက်ရေး အထိမ်းအမှတ်ပြတိုက်
* ရှမ်းစော်ဘွားပြတိုက်
* သေမင်းတမန်ရထားလမ်းပြတိုက်
* စစ်ရေယာဉ်(မေယု)

 |
Rabbit Greens (ကန်စွန်းရိုးနီ)
------------------------------

* Botany Term : Ipomaea aquatica Forsk
* Species/Family : Convolvulaceae

ကန်စွန်းရိုးနီ 
ပုံသဏ္ဌာန် : အပင်
တစ်နှစ် သို့မဟုတ် နှစ်ကြာခံ ရေလျှောက်ပင် ဖြစ်သည်။ ပင်စည်ရိုးနီ၍ ခေါင်းပွဖြစ်၏ ။ အဆစ် များမှ အမြစ်များ ထွက်သည်။ အဆစ်နေရာတွင် အခေါင်းပိတ်ဖြစ်သည်။

အရွက်
ရွက်လွှဲထွက်သည်။ ၃-၆ လက်မရှည်သည်။ လှံစွပ်ပုံ သို့မဟုတ် သုံးထောင့် ပုံ ဖြစ်သည်။ ရွက်ထိပ် အလွန်ချွန်သည်။ ရွက်ရင်း မြားသွားပုံရှိသည် ။ အမွေးမဲ့သည်။ ရွက်ညှာအလွန် ရှည်သည်။ ရွက်နားညီ သည်။ ရွက်ပြားချော၍ ပါးလွှာသည်။ ရွက်နား ခရမ်းရောင်သမ်းသည်။

အပွင့်
အပွင့်ကြီးသည်။ ခရမ်းဖျော့ရောင်ရှိ၍ ခေါင်းလောင်းပုံဖြစ်သည်။ အမွေးမဲ့သည်။ ပွင့်တည်း ဖြစ်သည်။ သီတင်းကျွတ်မှ တပို့တွဲလအတွင်း ပွင့်သည်။

အသီး
အချင်း ၁/၂ လက်မခန့် ရှိသည်။ အမွေးမဲ့သည်။ လုံးဝိုင်းသည်။ ရင်မှည့်က အက်ကွဲသည်။ အစေ့ ၄ စေ့ သို့မဟုတ် ၂ စေ့ ရှိ၍ ပိုးသားကဲ့သို့ အမွေးများ ရှိသည်။ တပို့တွဲ ၊ တပေါင်းလတွင် သီးမှည့်သည်။

အသုံးပြုနိုင်သည့်
အစိတ်အပိုင်းများ : အရွက် ။

မြန်မာနိုင်ငံတွင်
တွေ့နိုင်သောနေရာများ : မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် ပေါက်ရောက်သည်။
ပေါက်ရောက်ပုံ
ရေမြောင်း ရေကန်များနှင့် လယ်ကွက်များတွင် အလေ့ကျ ပေါက်ရောက်၏ ။ စိုက်ပျိုးပင် အဖြစ်လည်း စိုက်ကြသည်။

အသုံးဝင်ပုံ : အာနိသင်
မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ ချို၍ အေး၏ ။ နို့ရည်ကို ဖြစ်စေ၏ ။ ရေ၌ ဖြစ်သော ပိုးတို့ကို ပယ်တတ်၏ ။ လေ ၊ သလိပ် ကို ဖြစ်စေသည်။ အဆိပ်ကို ပြေစေ၏ ။ အရွက်ရည်သည် မီးလောင်နာ ၊ ဆီးနှင့် ပတ်သက်သော ရောဂါနှင့် ပူလောင်ခြင်းတို့ကို ပျောက်ကင်း စေ၏ ။

အသုံးပြုပုံ-

အရွက်

1. ကန်စွန်းရွက်ရည်ကို မီးလောင်နာ ၊ ရေငတ်နာ ၊ ဆီးနှင့် ပတ်သက်သည့် အဖျားရောဂါများပျောက်ရန်အတွက်လည်းကောင်း၊ အဆိပ်အတောက် ပြေစေရန်အတွက်လည်းကောင်း သုံး၏။
2. အရွက်ကို ဟင်းချက် စားသော် သွေးဝမ်းရောဂါ ပျောက်၏ ။
3. ဆီးအိမ်တွင် ဆီးရှိပါလျက် ဆီးမထွက်ခြင်းနှင့် ဓမ္မတာလွန်ခြင်း ရောဂါအတွက် ကန်စွန်းရွက်ကို ဘူးရွက် မန်ကျည်းရွက်တို့နှင့် အမျှကြိတ်၍ ဆန်မှုန့်ညက်နှင် ဖျော်ပြီး ဆီးခုံပေါ်တင်ထားပါက ၁၅ မိနစ်အတွင်း ဆီးကျဆင်း၏ ။ ဓမ္မတာလွန်ခြင်းလည်း ရပ်တန့်စေ၏ ။
4. ကန်စွန်းရွက်ကို ပြုတ်သောက်ပါက ရင်ပြည့်ဝမ်းကျ ရောဂါ ပျောက်၏ ။
5. ကန်စွန်းရွက်ကို ထန်းလျက် မန်ကျည်းမှည့်နှင့် ဆားထည့်၍ ကျိုသောက်က ဆီးကျောက်တည်ခြင်းနှင်တကွ ဆီးရောဂါ ဟူသမျှ ပျောက်၏ ။
6. ငန်းမန်းရှိသောအနာကို ဘူးရွက်များနှင့် ရောစပ်၍ ရေစိမ်ပြီး အနာကို ဆွတ်လိမ်းခြင်းအားဖြင့် ငန်းမန်းကျစေနိုင်၏ ။

ကိုးကား
-------

1. ↑
ဗမာပြည် ဝံသာနု လှုပ်ရှားမှု ခေတ်အတွင်း ပေါ်ပေါက်လာခဲ့တဲ့ ကုမ္မာရီအသင်း များမှာ အမျိုးသမီးတွေ အားလုံးနဲ့သက်ဆိုင်တဲ့ အမျိုးသမီးအသင်း တွေ မှန်သမျှကို ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည် ဝံသာနု လှုပ်ရှားမှုခေတ် အတွင်းမှာ အမျိုးသမီး အသင်းတွေဖြစ်တဲ့ ကုမ္မာရီအသင်းတွေ အထိုက်အလျောက် ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး ပထမဦးဆုံး ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်မှာ မြန်မာကုမ္မာရီ အသင်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာကုမ္မာရီ အသင်း ကို ၁၉၁၉ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ၊ ၁၆ ရက်နေ့မှာ ရန်ကုန်မြို့ တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

တည်ထောင်သူများဖြစ်သော −

1. ဒေါ်စု (အရေးပိုင် ဦးဘိုးသောင်း ဇနီး) - ဥက္ကဋ္ဌ
2. ဒေါ်ဖွားသစ် (သစ်ကုန်သည်) - အကျိုးဆောင်
3. ဒေါ်ခင်စော ( ဦးကြူး ဇနီး) - တွဲဖက် အကျိုးဆောင်
4. ဒေါ်လှမေ (ဒီးဒုတ် ဦးဘချို ဇနီး) - တွဲဖက် အကျိုးဆောင်
5. ဒေါ်စောတင် (ဝတ်လုံဦးသိန်းမောင် ဇနီး) - အမှုဆောင်
6. ဒေါ်တင် (ဦးသင်းမောင် ဇနီး) - အမှုဆောင်
7. ဒေါ်ဌေးဌေး (ဦးဘသိန်း ဇနီး) - အမှုဆောင်
8. ဒေါ်ငွေရင် (သစ်ကုန်သည်) - အမှုဆောင်
9. ဒေါ်ငွေရှင် (သစ်ကုန်သည်) - အမှုဆောင်
10. ဒေါ်မြမေ (သစ်ကုန်သည်) - အမှုဆောင်

တို့နဲ့ အသင်းကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါတယ်။

ဘာသာရေးနဲ့ လူမှုရေး လုပ်ငန်းတွေမှာ အမျိုးသမီးတွေလဲ ပါဝင် ဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့ ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သော်လည်း နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုတွေ ပြင်းထန်လာတဲ့အခါ နိုင်ငံရေး လုပ်ငန်းတွေကိုပါ တက်တက်ကြွကြွ လုပ်ဆောင် လာခဲ့ကြသည်။ ဝိုင်အမ်ဘီအေ နဲ့တွဲဖက်ပြီး ဝံသာနု လုပ်ငန်းတွေအတွင်း တက်တက်ကြွကြွ ပါဝင် လှုပ်ရှားခဲ့ကြကာ နယ်ဆန့်ကျင်ရေး တိုက်ပွဲတွေအတွင်း တတပ်တအား ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ကုမ္မာရီ အသင်းသူတွေဟာ ပင်နီချော အင်္ကျီနဲ့ယောထမီကို ဝတ်ဆင်ကြပြီး တိုင်းရင်းဖြစ်ထည်များ ဝတ်ဆင်ရေး၊ နိုင်ငံခြားအဝတ်အထည်များ သပိတ်မှောက်ရေးတွေမှာ မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ် အရင်းခံဖြင့် ပါဝင် လှုပ်ရှား ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ ထင်ရှားတဲ့ နိုင်ငံရေး ဆောင်ရွက်ချက် တခုမှာ ပလောပီနံရှိ ဆေးလိပ်ခုံမှာ ဒုက္ခရောက်နေကြတဲ့ မြန်မာအမျိုးသမီးတွေ ကို ပြန်လည် ခေါ်ယူပေးဖို့ တောင်းဆို တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြတာကြောင့် အစိုးရက အစိုးရစရိတ်နဲ့ တာဝန်ယူပြန်ခေါ် ပေးခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။ 

ထို့နောက် ဝိုင်အမ်ဘီအေ ကနေ ဂျီစီဘီအေ အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းပြီးနောက်တွင်လည်း ဂျီစီဘီအေနဲ့ အတူ ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့ပါတယ်။ ဂျီစီဘီအေ အဖွဲ့ချုပ်ကြီး အစိပ်စိပ် အမြွှာမြွှာ ကွဲသွားရချိန်မှာတော့ မြန်မာကုမ္မာရီ အသင်းဟာလဲ တစတစ အားနည်းမှေးမှိန် ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

* ဝင်းတင့်ထွန်း (ဩဂုတ် ၂၀၁၀)။ *ဗမာပြည် နိုင်ငံရေးပါတီအဖွဲ့အစည်း အသင်းအပင်းများ အညွှန်း*။ ပထမ အကြိမ်။ နေ့သစ်အင်အားစု၊ ဂျပန်။
**ဝမ်ရှင်း** (တရုတ်: 王兴 ၁၉၇၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈ ဖွား) သည် တရုပ်လူမျိုး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်ဖြစ်ပြီး မေထွမ်ဒျန်ပင်းလုပ်ငန်း၏ အမှုဆောင်ချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ဖော်ကျူးမဂ္ဂဇင်းက "၄၀ အောက်၊ အယောက် ၄၀" ဟူသော အသက် ၄၀ အောက် ထိပ်တန်းစီးပွားရေးလုပ်ငန်းသမား အယောက် ၄၀ စာရင်းတွင် တတိယမြောက်အဖြစ် ၂၀၁၈ ခုက ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခု၊ ဇန်နဝါရီလတွင် ဖိုဘီမဂ္ဂဇင်းက ဝမ်ရှင်း၏ဓနပမာဏကို ဒေါ်လာ ၂၈.၈ ဘီလီယံရှိနိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းဖော်ပြခဲ့သည်။

ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး
----------------

၁၉၇၉ ခု၌ ဖူကျန်းပြည်နယ်၊ လောင်ယန်မြို့၌ မွေးသည်။ ၂၀၀၁ ခုတွင် ရှင်ဟွာတက္ကသိုလ်မှ အီလက်ထရောနစ်အင်ဂျင်နီယာဘာသာဖြင့် ဘွဲရသည်။ မဟာဘွဲ့ကို ဒယ်လွဲတက္ကသိုလ်၌ ကွန်ပျူတာအင်ဂျင်နီယာအဓိကဖြင့် ဆည်းပူးရာ ၂၀၀၅ ခုတွင် ဘွဲ့ရသည်။

စီးပွားရေးခြေလှမ်း
------------------

၂၀၀၄ ခုတွင် ပညာသင် ခေတ္တနား၍ သူငယ်ချင်းတစုနှင့် တရုပ်သို့ ပြန်သည်။ ထိုကာလက အာရှ၌ခေတ်စားနေသော ဖရန့်စတာ ဆိုရှယ်မီဒီယာဆိုက်ကို တရုပ်နိုင်ငံတွင်းသုံးနိုင်ရန် စုလုပ်ကြသည်။ ကနဦးလွှင့်သော ဝက်ဘဆိုက်ကို တရုပ်နိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်များရှိ ကျောင်းသားတို့အား ပစ်မှတ်ထားကာ (တရုပ်ဘာသာဖြင့် "သူငယ်ချင်းများ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့်) "ဒူဒူယူ"ဟု အမည်ပေးသည်။ မအောင်မြင်။ တရုပ်လူမျိုး ပြည်ပရောက်ကျောင်းသားများ ယူဇီတူဟူသော ဝက်ဘဆိုက်ကို လွှင့်သေးသည်။ အလုပ်မဖြစ်။

မဟာဘွဲ့ရပြီးနောက် တရုပ်သို့ပြန်လာကာ တရုပ်သုံးဖေ့စဘွတ် (တရုပ်ဘာသာဖြင့် "ကျောင်းပရဝုဏ်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့်) ရှောင်နိုင်ကို စလွှင့်သည်။ ၎င်းမှာ အောင်မြင်သော်လည်း ငွေမဖော်နိုင်သဖြင့် အရှုံးမခံနိုင်တော့ဘဲ အခြားသူများအား ရောင်းထုတ်ရသည်။ ထိုဆိုက်ကို ယခုအခါ၌ (တရုပ်ဘာသာဖြင့် "လူတိုင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့်) "ရန်ရန်" ဟု ပိုင်ရှင်သစ်တို့က အမည်ပြောင်းထားသည်။

၂၀၀၇ ခုတွင် တရုပ်သုံးတွစ်တာ "ဖန်ဖေါင်" ကို လွှင့်သည်။ ၎င်းသည် တရုပ်နိုင်ငံအတွက် ပထမဆုံး ဘလော့သေးတင်ဝက်ဘဆိုက်ဖြစ်ပြီး များမကြာမီပင် သုံးစွဲသူတို့က နိုင်ငံရေးကိစ္စများအား ပြောဆိုသည့်အတွက် အစိုးရက ပိတ်ပစ်သည်။ နောက်ပိုင်း၌ ပြန်ဖွင့်ခွင့်ရသော်လည်း စိနဝေဘိုနှင့် တန်းဆင့်ဝေဘိုတို့ကို ဈေးကွက်ပမာဏအရ မယှဉ်နိုင်တော့။

၂၀၁၀ ခုတွင် လူစု၍ဈေးဝယ်ကာ လျှော့ဈေးရအောင်လုပ်ပေးသော ဂရုပွန်ကဲ့သို့ဝက်ဘဆိုက်ကို တရုပ်သုံးအဖြစ် ဖန်တီးသည်။ အမည်ကို တရုပ်ဘာသာဖြင့် လူချောတစုဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် မေထွမ် (美團) ဟု အမည်ပေးသည်။ ၎င်းမှာ အလွန်အောင်မြင်သည်။

၂၀၁၅ ခုတွင် ဈေးကွက်တူလုပ်ငန်း ဒျန်ပင်း (点评) နှင့် ပေါင်းလိုက်ကာ မေထွမ်ဒျန်ပင်းဟူ၍ ပြိုင်ဘက်ကင်းလုပ်ငန်းကြီးဖြစ်လာသည်။

၂၀၁၈ ခုတွင် မေထွမ်ဒျန်ပင်းကို ဟောင်ကောင်စတော့အိတ်ချိန်း၌ စာရင်းသွင်းကာ အများပိုင်လုပ်သည်။

၂၀၂၁ ခု၊ ဧပြီလ ၂၆ ရက်၌ နိုင်ငံအဆင့်ဈေးကွက်ထိန်းကွပ်ရေးဦးစီးဌာနက မေထွမ်ဒျန်ပင်းသည် ဈေးကွက်ကို မောင်ပိုင်စီးကာ အရောင်းသမားများကို လျှော့ဈေးပေးစေရန် အနိုင်အထက်ပြုနေသည်ဟူသော စွပ်စွဲချက်ကြောင့် ဝမ်ရှင်းကို ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးလျက်ရှိသည်။
ဆရာဘကြီးသည် ဓနုဖြူမြို့နယ်၊ သူဋ္ဌေးကုန်းကျေးရွာ အဖ ဦးမန်းဒီလုံး၊ အမိ နော်အေးချမ်းတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။

စိန်စတင်း-ဟူသော ဆရာ့နာမည်ဖြစ်လာပုံက စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းပါသည်၊ လွန်ခဲ့သော အနှစ်(၆၀)ခန့်ကဖြစ်သည်၊ ဆရာတို့ရွာနှင့်ကပ်လျက်နေသော တောကြီးရွာတွင် ကရင်အမျိုးသား နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ကို ဒုံးအကတို့ဖြင့် စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပပြုလုပ်နေချိန်ဖြစ်သည်၊ ထိုအချိန်က တိုင်းပြည်တွင် ငြိမ်းချမ်းမှုမရှိသောကာလလည်း ဖြစ်လေရာ ကရင်နှစ်သစ်ပွဲတော်ကို ဖျက်ဆီးလိုသည့် အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့မှ စတင်းဂန်း သေနတ်ကို မိုးပေါ်ထောင်ပစ်ပြီး ပွဲကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ကြပါတယ်၊ ထိုအချိန် စိန်စတင်း၏မိခင်မှာ သူ့ကိုကိုယ်ဝန် လွယ်ထားရသဖြင့် သေနတ်သံကြားရတော့ ကြောက်လန့်ပြီး ပုန်းခိုနေရင်း ဗုံးကျင်းထဲမှာပင် စိန်စတင်းကို မွေးဖွားခဲ့ရသည်။ အဖွားဖြစ်သူ ဝမ်းဆွဲသည် ဒေါ်အမာက -စတင်းဂန်းပစ်ဖောက်တဲ့အချိန်မှာ ငါ့မြေးကိုမွေးတယ်၊ ဒါကြောင့် ငါ့မြေးလေးကို စတင်းလေး-လို့ နာမည်ပေးမယ်-ဆိုပြီး စတင်းလေးမှသည် ယခု အောင်မြင် ကျော်ကြား နေသော နိုင်ငံကျော် စိန်စတင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။

ဆရာကြီးသည် မိမိကိုယ်တိုင်ထူးချွန်သူမကပဲ မိမိမျိုးဆက်သစ်တွေကိုလည်း ထူးချွန်စေသူဖြစ်ပါတယ်၊ ဆရာ့မှာ သားသမီး(၅)ယောက်ထွန်းကားပြီး ထိုသားသမီး ငါးယောက်စလုံးမှာလည်း လိမ္မာ ထူးချွန်သူများ ဖြစ်ကြသည်။ ဒါကြောင့်ဆရာသည် ဖခင်ကောင်း တစ်ယောက် ဖြစ်သလို ဥယျာဉ်မှူးကောင်း တစ်ယောက်လည်း ဖြစ်ပါတယ်၊ ဆရာရဲ့ ထူးချွန်သော သားသမီးများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-

* စိန်နိုင်လင်းခေါ် နိုင်စတင်း= ဆိုကရေးတီး ဆိုင်း ရွှေခုနှစ်ဆု၊ ငွေနှစ်ဆု၊
* မောင်မင်းကို= ပတ်တီးလက်ထောက်၊ ဆိုကရေးတီး ပတ္တလားရွှေတစ်ဆု၊ ငွေနှစ်ဆု၊ ကြေးနှစ်ဆု၊
* ဒေါက်တာတင်တင်ယု
* ရွှေအလင်္ကာ စိန်မင်းနိုင်= ဆိုကရေးတီး ရွှေ ရှစ်ဆု၊ ငွေတစ်ဆု၊
* ကျော်ကျော်ဟန်(အဆို) ရန်ကုန်တိုင်း အိုးစည်ဒိုးပတ်နည်းပြ၊ ဆိုကရေးတီး ရွှေနှစ်ဆယ့်သုံးဆု၊ ငွေနှစ်ဆု၊ ကြေးနှစ်ဆု

တို့ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

* ကရင်အမျိုးသား နိုင်ငံကျော်ဆိုင်းဆရာကြီး( ဦး)စိန်စတင်း အကြောင်းတစေ့တစောင်း
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**ဥဇ္ဇဂ္ဃိကသိက္ခာပုဒ် ၂-ပါး** **(ဥဇ္ဇဂ္ဃိကဝဂ်)**

ကျယ်စွာရယ်ခြင်း
---------------

ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် မြို့ရွာအတွင်း၌ ကျယ်လောင်စွာ ရယ်၍ သွားလာကြ-နေထိုင်ကြကုန်၏၊ ကျယ်စွာရယ်ခြင်းသည် ယဉ်ကျေးသောလူများ၏ အပြုအမူမဟုတ်၊ ယဉ်ကျေးသူတို့သည် ရယ်ရွှင်ဘွယ်အာရုံနှင့် ကြုံလာလျှင် သွားမဖေါ်ဘဲ၎င်း သွားဖျားပေါ်ရုံမျှ၎င်း ပြုံးကြကုန်၏၊ အသံထွက်လာလျှင်လည်း သာသာညှဉ်းညှဉ်း အသံ လောက်ထွက်စေကြကုန်၏၊ အသံကျယ်စွာ ထွက်အောင် ရယ်မောလေ့မရှိကြ၊ ထို့ကြောင့် ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့၏ ကျယ်လောင်စွာ ရယ်မှုသည် ယဉ်ကျေးသူတို့၏ အပြုအမူမဟုတ်ရကား လူတို့က ကဲ့ရဲ့ကြသောကြောင့်... 

(က) "နဥဇ္ဇဂ္ဃိကာယ အန္တရဃရေ ဂမိဿာမီတိ သိက္ခာ ကရဏီယာ။ 

(ခ) နဥဇ္ဇဂ္ဃိကာယ အန္တရဃရေ နိသီဒိဿာမီတိ သိက္ခာ ကရဏီယာ"။ ဟု ဤသိက္ခာပုဒ် ၂-ပါးကို ဘုရားရှင်ပညတ်တော်မူရလေသည်။

မြန်မာပြန်
----------

"ကျယ်စွာရယ်၍ မြို့ရွာအတွင်း၌ မသွားလာအံ့, မနေထိုင်အံ့"ဟု အလေ့အကျင့်ကို ပြုရမည်။ အကယ်၍ ရယ်ဘွယ်အာရုံနှင့် ကြုံလာလျှင် ပြုံးရုံမျှသာ ပြုံးရမည်-ဟုမိန့်တော်မူ၏၊ "ဥ = အသံကျယ်စွာ+ဇဂ္ဃ=ရယ်ခြင်း"ကို တားမြစ်ရကား ခတ်တိုးတိုး အသံထွက်ရုံကိုကား တားမြစ်မည်မထင်။]

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။