recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**ကလိထိုး၍ ကစားမှု။**

အမှုသည်—**ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းများ။**

သတ္တရသဝဂ္ဂီနှင့် ဆဗ္ဗဂ္ဂီ
-------------------------

"သတ္တရသဝဂ္ဂီ"ဟု ခေါ်သော ရဟန်းကလေး ၁၇-ပါးသည် အသက် ၂၀ ပြည့်မှ ရဟန်း ပြုရမည်" သိက္ခာပုဒ် မပညတ်မီက ရဟန်းပြု နှင့်ကြသဖြင့် သူတို့ ရဟန်းပြချိန်မှာ ၇-နှစ် အလွယ်သာရှိကြသေး၏၊ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့ကား အားအား ရှိလျှင် ထိုကိုယ်တော်ကလေးများကို ကျီစားလေ့ရှိကြ၏၊ အခါတပါး၌ သတ္တရသဝဂ္ဂီ ရဟန်းကလေးတပါးကို ဆဗ္ဗဂ္ဂီ ရဟန်းတို့က ဝိုင်း၍ ကလိထိုးပြီး (လက်ချောင်းတို့ဖြင့် ဂျိုင်းကြားစသည်ကို ထိုးပြီး) ရယ် အောင်ပြုကြလေရာ, ကိုယ်တော်ကလေးသည် အရယ်လွန်သဖြင့် မောဟိုက် ပင်ပန်းကာ အသက်ရှူကြပ်၍ သေရှာလေသည်၊ [ဥတ္တန္တော-အရယ်လွန်၍ ပင်ပန်းသည်၊ ဝါ-တက်သွားသည်၊ အနဿာသကော-ရှူသက် ရှိုက်သက် မရှိသည်၊ ဝါ-အသက် မရှူနိုင်သည်။ (ဟုတွာ) ကာလမကာသိ။] ထိုအကြောင်းကို ဘုရားရှင် ကြားတော်မူ၍-

  

**"အင်္ဂုလိပတောဒကေ ပါစိတ္တိယံ-**

ဟု ပညတ်တော်မူရလေသည်။ [အင်္ဂုလိ = လက်ချောင်းတို့ဖြင့်။ ပတောဒကေ-ဂျိုင်းကြား, ခါးစသော အရပ်တို့၌ ထိုး၍ ကစားခြင်း၊ ယခု ကာလ၌ "ဂျိုင်းကလိထိုးခြင်း = ကလိထိုးခြင်း"ဟု ခေါ်၏၊] မည်သည့်ကိုယ်အင်္ဂါမဆို ရဟန်းချင်း ကလိထိုး၍ ကစားလျှင် ပါစိတ် အာပတ်သင့်၏၊ 

လူဝတ်ကြောင် သာမဏေတို့ကို ကလိထိုး၍ ကစားလျှင်ကား ဒုက္ကဋ် အာပတ်သင့်သည်၊ ရဟန်းကိုဖြစ်စေ လူသာမဏေကိုဖြစ်စေ လက်ဖြင့်မဟုတ်ဘဲ တုတ်စသည်ဖြင့် ထိုး၍ ကစားလျှင်လည်း ဒုက္ကဋ်အာပတ်ပင်၊ ယခုကာလ၌ အမှတ်တမဲ့ ကစားတတ်ကြ၏, သတိပြုပါ။

ကိုးကား
-------

1. 1 2  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
နှစ်ခွအပ်ဖြင့် ကျောက်ဆေးထိုးနေပုံ

ကျောက်ဆေးထိုးခြင်း
------------------

၁၇၆၈ ခုနှစ်၊ နွေရာသီတစ်ညနေခင်းတွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ 
ဗရစ္စတိုမြို့အနီးရှိ ဆေးရုံတစ်ရုံ၌ နွားနို့သည်မကလေး 
တစ်ယောက်သည် မိမိ၏ရောဂါကို ပြသလို၍ ဆရာဝန်ထံ 
ရောက်လာလေသည်။ ဆရာဝန်က နွားနို့သည်မ၏ ရောဂါမှာ 
ကျောက်ကြီးရောဂါဖြစ်ကြောင်း ပြောလေသည်။ နွားနို့သည်မကလေးမှာ ထိုသို့ပြောသည်ကို မကျေနပ်နိုင်ဘဲ၊ 'အိုရှင်၊ ကျမ 
နွားကျောက်ပေါက်ပြီးပါပြီ။ ကျောက်ကြီးရောဂါ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး' 
ဟု ပြောဆို၍ ထွက်သွားလေသည်။

ထိုအချိန်၌ ဆရာဝန်၏ အနားတွင် အက်ဒွပ်ဂျန္နားဆိုသူ 
၁၉ နှစ်အရွယ် ဆေးကျောင်းသားတစ်ယောက် ရှိလေသည်။ 
ထိုသူတစ်ဦးတည်းသာလျှင် နွားနို့သည်မ၏ စကားကို 
ဂရုတစိုက် မှတ်သားလိုက်လေသည်။ အက်ဒွပ်ဂျန္နားကား 
ဆေးပညာကို ပြီးမြောက်အောင် သင်ကြားလျက်နေစဉ် 
ထိုစကားကို သတိရနေသည်။ နွားနို့သည်မ၏ စကားမှန်ပါက 
လူများကို နွားကျောက်ပေါက်အောင်လုပ်ပြီးလျှင် ကျောက်ကြီးရောဂါကို ကာကွယ်ပေးနိုင်မည်ဟု တွေးထင်မိလေသည်။ 
ထို့ကြောင့် နွားနို့သည်မ၏ စကား မှန်မမှန်ကို စုံစမ်းရန် 
သန္နိဋ္ဌာန် ချခဲ့လေသည်။

ဂျန္နားသည် ၁၇၇၃ ခုနှစ်တွင် ဆေးပညာကို သင်ယူ 
တတ်မြောက်ပြီး၍ ဗာကလေးမြို့သို့ ပြန်လာပြီးနောက်၊ 
ဆေးဆရာအဖြစ်ဖြင့် အသက်မွေးမြူလေသည်။ သူသည် 
အားလပ်ချိန်များတွင် နွားကျောက် အကြောင်းကို စံနစ်တကျ 
လေ့လာသည်။ ထိုသို့ လေ့လာရာတွင် နွားကျောက် ပေါက်ဘူး 
သူသည် ကျောက်ကြီးရောဂါ မဖြစ်နိုင်ဟုဆိုသော နို့သည်မ 
၏အယူအဆမှာ အကယ်ပင် မှန်ကန်ကြောင်းကို သိလေသည်။ 
ဂျန္နားကား နှစ်ပေါင်း ၂ဝ တိုင်အောင် နွားကျောက်အကြောင်း 
ကို လေ့လာပြီးမှ ကျောက်ကြီးရောဂါ ကာကွယ်နိုင်သည့် 
ကျောက်ဆေးထိုးနည်းကို သိရှိခြင်းဖြစ်လေသည်။

၁၇၉၆ ခု မေလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဂျန္နားသည် အသက် 
နှစ်အရွယ်ရှိ ဂျိမ်းဖစ်ခေါ် သူငယ်ကလေးကို နွားကျောက် 
ရည်နှင့် စမ်း၍ ကျောက်ဆေးထိုးပေးလေသည်။ ကျောက်ဆေး 
ထိုးပေးသောနေရာ၌ နွားကျောက် အဖုများ ပေါက်လာသည်။ 
ထို့နောက် ကလေးကို ကျောက်ကြီးမှ ပြည်များဖြင့် ထပ်၍ 
ထိုးပေးပြန်သည်။ သူထင်မှတ်ခဲ့သည့်အတိုင်းပင် ထိုကလေးတွင် 
ကျောက်ကြီးရောဂါ မဖြစ်ကြောင်းကို တွေ့ရသည်။ ထိုအချိန်မှ 
စ၍ ကျောက်ကြီးရောဂါကို ကာကွယ်ရန် ကျောက်ဆေး 
ထိုးခြင်းမှာ ခေတ်စားလာလေသည်။

ဂျန္နားသည် နွားကျောက်မှ ထုတ်ယူရရှိသော နွားကျောက် 
ရည်ကို 'ဗက်ဆင်း'ဟု အမည်ပေးခဲ့၍၊ ကျောက်ဆေးထိုးခြင်းကို 
'ဗက်ဆင်းနေးရှင်း'ဟု ခေါ်ခဲ့သည်။ ဗက်ဆင်းဆိုသောစကားမှာ 
လက်တင် အလိုအားဖြင့် နွားဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် 'ဗက်ကာ' 
ခေါ် ဝေါဟာရကို အစွဲပြုပြီး မှည့်ခေါ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ 
ကျောက်ဆေးထိုးခြင်း အလေ့အထသည် ချက်ချင်းပင် 
ဥရောပတိုက်နှင့် အမေရိကတိုက်တို့သို့ ပျံ့နှံ့သွားလေသည်။ 
များမကြာမီ နိုင်ငံအနှံ့အပြားတွင် ကျောက်ကြီးရောဂါကို ယခင် 
ကလောက် စိုးရိမ်စရာ မရှိအောင် တိုက်ခိုက်နှိမ်နင်းနိုင်ကြ 
လေသည်။ ကျောက်ဆေးထိုးခြင်းသည် ကျောက်ကြီးရောဂါ 
ကာကွယ်ရေးအတွက် အလွန်ထိရောက်သဖြင့် ယဉ်ကျေးသော 
တိုင်းပြည်ဟူသ၍၌ ကျောက်ဆေးမထိုးဘဲ မနေရဟူသော 
ဥပဒေကို ထုတ်ပြန်ထားကြလေသည်။

ကျောက်ဆေးကို ၁ ကြိမ်ထိုးရုံဖြင့် ကျောက်ကြီးရောဂါကို 
နှစ်ပေါင်းများစွာ ကာကွယ်နိုင်သော်လည်း တစ်သက်လုံးအတွက် 
လုံလောက်ပြီဟု မယူဆသင့်ပေ။ အနည်းဆုံး ၇ နှစ် ၁ ကြိမ် 
ထပ်ကာ ထိုးပေးမှသာ ထိုရောဂါကို အမြဲတမ်းကာကွယ်ပေးရာ 
ရောက်လေသည်။ ကျောက်ဆေးထိုးခြင်းသည် ကျောက်ကြီး 
ရောဂါ ဖြစ်သည့်တိုင်အောင်လည်း အသက်ဘေးအန္တရာယ် 
အတွက် စိုးရိမ်စရာ မရှိချေ။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)
**အာ့ဗီလာမြို့** သည် စပိန်နိုင်ငံ ရှိမြို့တော်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ကတ်စတိုင်းနှင့် လီယွန် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် တည်ရှိသည်။ အာ့ဗီလာခရိုင်၏ မြို့တော်နှင့် လူဦးရေ အများဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။

အာဒါဂျာမြစ်၏ ညာဘက်မြစ်ကမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁,၁၃၀ မီတာအမြင့်တွင် တည်ရှိသဖြင့် စပိန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်မြို့တော်များတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။

၎င်း၏ အလယ်ခေတ် တံတိုင်းများကြောင့် လူသိများပြီး အာ့ဗီလာအား တခါတရံတွင် ကျောက်တုံးနှင့် သူတော်စင်များ၏ မြို့ ဟု ခေါ်ကြသည်။ စပိန်နိုင်ငံတွင် လူဦးရေအလိုက် ရိုမက်နက်စ် နှင့် ဂေါသစ် ဘုရားကျောင်း အများဆုံးမြို့ဟုလည်း ဆိုကြသည်။  ၎င်းတွင် အပြည့်အစုံရှိပြီး ထင်ရှားသော အလယ်ခေတ် မြို့တော်ခန်းမရှိပြီး ရိုမက်နက်စ် စတိုင်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်။ စာရေးဆရာ ဂျိုဆေး မာတီနက်ဇ် ရူးရစ်ဇ် က သူ၏ "ကက်စတီလန် ဝိဉာဉ်" အမည်ရသည့် စာအုပ်တွင် "စပိန်နိုင်ငံတွင် ၁၆ ရာစု အဆန်ဆုံးမြို့"​ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ထို့ပြင် အာ့ဗီလာ လော့စ် ကာဘာလဲယို (နိုက်သူရဲကောင်းတို့၏ အာ့ဗီလာ)​၊​ အာ့ဗီလာ ဒယ် ရေး (ဘုရင်၏ အာ့ဗီလာ) နှင့် အာ့ဗီလာ ဒီ လော့စ် လီလက်စ် (သစ္စာခံတို့၏ အာ့ဗီလာ) ဟုလည်း ခေါ်ကြပြီး ထိုအမည်များသည် မြို့၏ အလံတွင် ဖော်ကျူးထားသည်။

အမေရိကန် သရုပ်ဆောင် ဒါရိုက်တာအော်ဆန်ဝဲလ် က အာ့ဗီလာအား သူအနေချင်ဆုံးမြို့ဟု ဆိုခဲ့ဖူးပြီး "ထူးဆန်းသော ကြေကွဲဖွယ်နေရာ" ဟု ဆိုသည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိသော "သန်းခေါင်ယံ အသံများ"​ရုပ်ရှင်၏ အခန်းများကို အာ့ဗီလာတွင် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။

၁၉၈၅တွင် အာ့ဗီလာအား ယူနက်စကို၏ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ မူလအစက တံတိုင်းခေတ်ထားသော မြို့တော်နှင့် ဘုရားကျောင်း ၄ ခု ပါဝင်သော်လည်း ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာစာရင်းတွင် ပါဝင်သော ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများကို နောက်တွင် ထပ်မံတိုးချဲ့ခဲ့သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Castilla y León။ Centro Virtual Cervantes။
2. ↑
3. ↑
လိုအပ်သော စကားဖြစ်အောင် အက္ခရာတို့ကို ပေါင်းစည်းခြင်းသည် **စာလုံးပေါင်း** မည်၏။ *အတ္ထော အက္ခရ သညာတော* ဟူသော ကစ္စည်းသဒ္ဒါကြီး သုတ်နှင့်အညီ *‘အနက်’* ကို *‘အက္ခရာ’* ဖြင့် မှတ်ရပေမည်။ မြန်မာဘာသာတွင် *သရ* သက်သက်ဖြင့်လည်း *အနက်*ကို မှတ်ရသည်။ *‘ဗျည်း’* နှင့် *‘သရ’* ကို ပေါင်း၍လည်း မှတ်ရသည်။ *"အက္ခရာ ဝိပတ္တိယံဟိ အတ္ထဿ ဒုန္နယတာ"* ဟူသည်နှင့်အညီ *အက္ခရာ* ဖောက်ပြန်လျှင် *အနက်* သိရခက်ပေသည်။ ဤအ​ကြောင်းကိုရည်ရွယ်၍ ရွှေတောင်ရာဇကျော်က *ကဝိလက္ခဏာ သတ်ပုံ* ကျမ်းတွင် -

*"အသတ်အလတ်၊ အရစ်အပင့်၊ သင့်မသင့်၊ ရာမရာကို၊ မလိမ္မာချေက၊ အဖတ်၊ အရွတ်၊ အမှတ်အသား အဓိပ္ပာယ်အယူပျက်၍ မကောင်းကျိုးပင် ရောက်ရာသည်။"*
ဟု ဆိုခဲ့ပေသည်။ ထိုကြောင့် ပုဂံခေတ်မှစ၍ ပညာရှိ အဆက်ဆက်တို့သည် အက္ခရာစာလုံး ရေနည်း၊ ပေါင်းနည်းတို့ကို အထူးအလေးပြု လေ့လာစောင့်ရှောက်ခဲ့ကြပေသည်။

စာလုံးပေါင်းနည်း
----------------

စာလုံးပေါင်းနည်းမှာ အထက်တွင် ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း *ဗျည်း* နှင့် *သရ* ကို ပေါင်းနည်းအပြင်၊ *ဗျည်း* *ဗျည်း*ချင်း သံယုတ်အဖြစ်ပေါင်းခြင်း၊ နောက်ပါ *ဗျည်း* တွင် *တံခွန်တင်*၍ အသံကိုသတ်ကာ ပေါင်းခြင်းတို့လည်း ရှိပေသေးသည်။ ဥဒါဟရုဏ် ဆိုသော် 

* "ယ-ပင့် / ရ-ရစ် / ဝ-ဆွဲ / ဟ-ထိုး" စသည်တို့မှာ ဗျည်း-ဗျည်းချင်း သံယုတ်အဖြစ်ပေါင်းခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
* "က-သတ် / င-သတ် / စ-သတ် / ည-သတ် / တ-သတ် / န-သတ် / ပ-သတ် / မ-သတ် / သေးတင်" တို့မှာ အသံကိုသတ်ကာ ပေါင်းခြင်းတို့ဖြစ်ပေသည်။

### ရောထွေးမှားယွင်းနိုင်သည်များ

ဤသို့ စာလုံးပေါင်းခြင်း အမျိုးမျိုးရှိရာတွင် - 

* - ပင့် / - ရစ် ပေါင်းခြင်းသည် အသံထွက်ပုံတူသဖြင့် ရောထွေးမှားယွင်းနိုင်ဖွယ် အကြောင်းများသော ပေါင်းခြင်းဖြစ်သည်။
* "တ-သတ်၊ ပ-သတ်၊ န-သတ်၊ မ-သတ်" တို့ဖြင့် ပေါင်းခြင်းသည်လည်း အသံထွက်ပုံတူသဖြင့် ရောထွေးမှားယွင်းနိုင်ဖွယ် အကြောင်းများသော ပေါင်းခြင်းပင်ဖြစ်သည်။

ပညာရှိများ ရေးသားပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများ
---------------------------------------

ထိုကြောင့် ပျို့လင်္ကာဆရာတို့သည် မိမိတို့၏ ပျို့လင်္ကာတို့တွင် ‘အပင့်’ နှင့် ‘အရစ်’ ကို ခွဲထားပြု၍ စပ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ အသတ် ကာရန်ကို စောင့်ရှောက်၍ စပ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ထိုစပ်ထုံးဆိုထုံးတို့ကို လေ့လာစုဆောင်း၍ -

* ရွာကြီးသျှင် ဥက္ကံသမာလာ က ‘ဝဏ္ဏဗောဓနသတ် အင်း’ နှင့် ‘သတ်ညွှန်း စာစောင်’ကို ၎င်း၊
* ဂဇဗလ အမတ်က ‘ဂဇဗလ သတ်ညွှန်း’ကို ၎င်း၊
* တွင်းသင်းမင်းကြီး ဦးထွန်းညိုက ‘ဝိဘဇ္ဇဋ္ဌပိတ ခွဲထားနှင့် သတ်ညွှန်းသစ်’ကို ၎င်း၊
* ရွှေတောင်ရာဇကျော်က ‘ကဝိလက္ခဏာ သတ်ပုံ’ကို ၎င်း၊
* လက်ဝဲနော်ရထာအမတ်က ‘မြန်မာ သံယောဂဒီပနီ’ကို ၎င်း၊
* မုံရွေးဆရာတော်က ‘မုံရွေးသတ်ညွှန်း’ကို ၎င်း၊
* ဆရာအများက ‘သတ်ပုံ သတ်ညွှန်းခွဲထား အများ’ကို ၎င်း၊

ရေးသားပြုစုခဲ့ကြပေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာနိုင်ငံဘာသာပြန်စာပေအသင်း (၁၉၅၆)။ "*စာလုံးပေါင်း*"။ in စွယ်စုံကျမ်းစာတည်းအဖွဲ့ (ed.)။ *မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း*။ **၃** (ပထမအကြိမ် ed.)။ ဟေဇယ်၊ ဝပ်ဆင်နှင့် ဗိုင်းနေး ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း၊ အင်္ဂလန်။: စာပေဗိမာန်။ pp. ၄၁၆။

ပြင်ပလင့်များ
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | ဝစ်ရှင်နရီ၊ အခမဲ့အဘိဓာန်တွင် ***စာလုံးပေါင်း***, ***သတ်ပုံ***၊ သို့ ***သတ်ထုံး*** ကို ရှာဖွေကြည့်ရှုပါ။ |
**ပန်ဂါဆီနန်**၊ တရားဝင်အခေါ်အဝေါ် **ပန်ကာဆီနန်စီရင်စု** ( ပန်ဂါဆီနန်: လုယက် နာ ပန်ဂါဆီနန်; အီလိုကာနို: ပရိုဗင်ဆီယာ တီ ပန်ဂါဆီနန်; တဂ္ဂလော့: *လာလာဝီဂန် ငါ ပန်ဂါဆီနန်* ) သည် လူဇုန်ကျွန်း၏ အီလိုကော့ဒေသတွင်တည်ရှိပြီး ဖိလစ်ပိုင်ရှိ ကမ်းရိုးတန်း ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သည် ။ ၎င်း၏မြို့တော်မှာ လင်အာယန်ဖြစ်သည်။ ပန်ဂါဆီနန်သည် လင်အာယန်ပင်လယ်ကွေ့ နှင့် တောင်တရုတ်ပင်လယ်တစ်လျှောက်ရှိ လူဇုန် ကျွန်း၏ အနောက်ဘက်တွင်တည်ရှိသည်။ စုစုပေါင်း မြေဧရိယာ ၅,၄၅၁.၀၁ စတုရန်း ကီလိုမီတာ (၂,၁၀၄.၆၅ စတုရန်းမိုင်) **အမှား။ မရေရာသော အချိန်။** သန်းခေါင်စာရင်း ၎င်းတွင် လူဦးရေ ၃၁၆၃၁၉၀ ရှိသည်။ ပန်ဂါဆီနန်တွင် တရားဝင် မှတ်ပုံတင်ထားသည့် မဲပေးသူဦးရေမှာ ၁,၆၅၁,၈၁၄ ဖြစ်သည်။  ပြည်နယ်၏ အနောက်ခြမ်းသည် ဆမ်ဘာလ် လူမျိုးများ၏ မွေးရပ်မြေ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်ပြီး အလယ်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ဘက်ပိုင်းသည် ပန်ဂါဆီနန်လူမျိုးများ၏ မွေးရပ်မြေဖြစ်သည်။ လူမျိုးစု ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှုကြောင့် အီလိုကာနို လူမျိုးများသည် ပြည်နယ်၏ အချို့နေရာများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။

1. ↑  "Pangasinan voters already 1,651,814," Sunday Punch. December 10, 2012။ 17 May 2013 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  23 March 2022 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
ဆေလိုင်း ရွိုင်ရေး (တော်ဝင်ဆားထုတ်လုပ်ငန်း) ဆိုသည်မှာ ပြင်သစ်နိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်း ဓု ပြည်နယ်ရှိ အာ့ခ် အက်ခ် ဆီနန် တွင် တည်ရှိသော သမိုင်းဝင် အဆောက်အဦး တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရွှတ်စ် တောအုပ်နှင့် ကပ်လျှက် တည်ရှိပြီး ဘီဆန်းရွှန်းမြို့မှ ၃၅ ကီလိုမီတာ အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဗိသုကာ ပညာရှင်မှာ ထိုအချိန်က ထင်ရှားသော ပါရီမြို့မှ ဗိသုကာပညာရှင် တစ်ယောက်ဖြစ်သော ကလူ နီကိုလပ်စ် လူဒူး ဖြစ်သည်။ ထိုလက်ရာမှာ စက်မှုခေတ်ကြိုကာလ အစောပိုင်း၏ အရေးပါသော စီမံကိန်း တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဗိသုကာမှ အဆောက်အဦးများကို ရာရှင်နယ် ဂျီဩမေတြီ အတိုင်း စီစဉ်ထားခြင်းနှင့် စီမံကိန်း၏ အစိတ်အပိုင်းများကို အဆင့်ဆင့် ဆက်စပ်မှု ရှိစေခြင်း အစရှိသော အတွေးအခေါ်များကို အခြေခံ၍ ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည်။

ကလူ နီကိုလပ်စ် လူဒူး သက်မွေးဝမ်းကြောင်း တက္ကသိုလ်မှ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်း အလုပ်ကို တာဝန်ယူထားပြီး ထိုနေရာအား အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အဦး တစ်ခု အဖြစ် စီမံခန့်ခွဲလျက် ရှိသည်။ ယူနက်စကိုမှ ဆေလိုင်း ရွိုင်ရေးအား ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ တစ်ခု အဖြစ် ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် စာရင်းသွင်းခဲ့သည်။

ယနေ့အချိန်တွင် ထိုနေရာအား များသောအားဖြင့် အများပြည်သူသို့ ဖွင့်လှစ်ပြသထားသည်။ ထိုသို့ပြသထားရာတွင် သစ်သားစည် စပ်သည့် လုပ်ငန်းအပြင် လူဒူးပြတိုက်တွင် မတည်ဆောက်ဖြစ်ခဲ့သော အနာဂတ် စီမံကိန်းများကို ပြသထားသည်။ ထို့ပြင် ဆားထုတ်လုပ်ငန်းလုပ်သည့် အဆောက်အဦးတွင်လည်း ယာယီပြပွဲများကို လက်ခံကျင်းပသည်။

ဘီဆန်းရွှန်းမှ ဘူးဂွန်းဘရက်စ်သို့ သွားသော ရထားလမ်းသည် ဆားထုတ်လုပ်ငန်းဘေးမှ ဖြတ်သွားပြီး အာ့ခ်အက်ခ် ဆီနန် ဘူတာရုံမှာ ထိနေရာနှင့် မီတာ ဒါဇင် အနည်းငယ်မျှသာ ဝေးကွာသည်။
Morning, just after sunrise on a farm in Namibia (2014)
**နံနက်** သည် နေထွက်ချိန်မှ နေမွန်းတည့်ချိန်အထိ ကာလကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ နံနက်ခင်းအတွက် မည်သည့်အချိန်တွင် စတင်ပြီး မည်သည့်အချိန်တွင် ပြီးဆုံးသည်နှင့် ပတ်သက်၍ တိကျသည့် အချိန်သတ်မှတ်ထားချက် မရှိပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် လူတစ်ဦးတစ်ယောက်၏ ဘဝနေထိုင်မှုပုံစံနှင့် နေ့ခင်းအချိန်များသည် နှစ်အလိုက် ပြောင်းလဲမှုများ ရှိနေသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း နံနက်သည် နေမွန်းတည့်သည့်အချိန်တွင် ပြီးဆုံးပြီး မွန်းလွဲအချိန် စတင်သည်။ နံနက်ခင်းကို ညသန်းခေါင်အချိန်မှ နေမွန်းတည့်အချိန်၊ နေထွက်ချိန် (နေထွက်ချိန်သည် နှစ်အလိုက် ပြောင်းလဲမှု ရှိသည်။) မှ နေမွန်းတည့်အချိန်၊ အိပ်ရာထသည့်အချိန်မှ နေမွန်းတည့်အချိန် စသည်ဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။

ရုပ်ပုံများ
-----------

* The bay of Sorrento during the morningThe bay of Sorrento during the morning
* Morning mistMorning mist
* Yosemite Valley in the morningYosemite Valley in the morning
* The first rush hour of the day is during the morning, London, April 2012The first rush hour of the day is during the morning, London, April 2012
* Maple tree with red leaves in the morning mist. Western EstoniaMaple tree with red leaves in the morning mist. Western Estonia

ကိုးကား
-------

1. ↑  Oxford Dictionary။ 4 March 2016 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  16 October 2019 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  Learner's Dictionary
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

အမှု—**ကောသလမင်း၏ ခြုံထည်ကို တောင်းမှု။** 

အမှုသည်—**ထုလ္လနန္ဒာ။**

ထုလ္လနန္ဒာနှင့် မဟာရာဇာ
-----------------------

ကောသလမဟာရာဇာသည် ပူအိုက်သောအခါဝယ် အဖိုးများစွာ ထိုက်တန်သော ခေါမတိုင်းဖြစ် ခြုံထည်ကို ခြုံ၍ ထုလ္လနန္ဒာအထံ ရောက်လာပြန်ရာ ထုလ္လနန္ဒာ ဟော ပြောအပ်သောတရားစကားကို ... သဘောကျ၍ "အလိုရှိတာ ပြောပါ"ဟု ဖိတ်ပြန်လေသည်၊ ထုလ္လနန္ဒာသည် ချက်ခြင်းပင် "လှူလိုလျှင် ဒီခြုံထည်ကို လှူခဲ့ပါလား"ဟု တောင်းလေသည်၊ မဟာရာဇာလည်း မရှောင်သာ၍ လူရ လေသော် (ရှေ့သိက္ခာပုဒ် အတိုင်း) လူတို့က ကဲ့ရဲ့ပြန်သောကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။

သိက္ခာပုဒ်
----------

လဟုပါဝုရဏံ ပန ဘိက္ခုနီယာ စေတာပေန္တိယာ အဍ္ဎတေယျကံသပရမံ စေတာပေတဗ္ဗံ။ တတော စေ ဥတ္တရိ စေတာပေယျ, နိဿဂ္ဂိယံ ပါစိတ္တိယံ။

မြန်မာပြန်
----------

ပေါ့သော ခြုံထည်ကို တောင်းလိုသော ဘိက္ခုနီသည် အလွန်ဆုံး ၂-ကံသခွဲသာ တန်ဘိုးရှိသောခြုံထည်ကို တောင်းရမည်၊ ထို့ထက်ပို၍ တန်ဘိုးရှိသော ခြုံထည်ကိုတောင်းလျှင် နိဿဂ္ဂိပါစိတ် အာပတ်သင့်၏။

မှတ်ချက်
--------

ပူအိုက်သောအခါ ခြုံရသောခြုံထည်ကို "ပေါ့သောခြုံထည်"ဟု ဆို၏။ "ခြုံထည်" ဟူသည်လည်း ဣန္ဒြိယလူမျိုးတို့ အပေါ်ပိုင်း၌ ခြုံလေ့ ရှိသော အပေါ် ခြုံမျိုးပင် ဖြစ်ဟန်တူသည် ၂-ကံသခွဲ" ဟူသည် ၁၀တည်း။

နိဿဂ္ဂိပါစိတ်
-------------

[နိဿဂ္ဂိ= စွန့်ခြင်း။] ဝိနည်းထုံးစံအရ သံဃာ့ထံမှာ ဖြစ်စေ, ၂-ပါး ၃-ပါး (ဂိုဏ်း) ထံမှာ ဖြစ်စေ, ၁-ပါး (ပုဂ္ဂိုလ်) ထံမှာ ဖြစ်စေ ရရှိသောပစ္စည်းကို စွန့်ရသည်၊ ထိုသို့စွန့်ပြီးမှ ပါစိတ် အာပတ်ကို ဒေသနာပြောရ၏၊ ဒေသနာ ပြောကြားရုံဖြင့် မပြီးဘဲ ပစ္စည်းကိုလည်း စွန့်ရသေးသောကြောင့် "နိဿဂ္ဂိပါစိတ်အာပတ်" ဟု ခေါ်သည်။

သိက္ခာပုဒ် ၃၀
-------------

ဘိက္ခုတို့အတွက် နိဿဂ္ဂိယပါစိတ္တိယသိက္ခာပုဒ် ၃၀ ရှိသကဲ့သို့ ဘိက္ခုနီများအတွက်လည်း ၃၀ ပင်ရှိ၏၊ ဘိက္ခုနီတို့၏ ၃၀-ကား ပြခဲ့သော ၁၂-ပါး, ဘိက္ခု၏ စီဝရဝဂ်လာ ၁၀ ပါးတွင် ပုရာဏစီဝရဓောဝါပနနှင့် စီဝရပရိဝတ္တန သိက္ခာပုဒ် ၂-ပါးကို ကြဉ်၍ စီဝရဝဂ်လာ ၈-ပါး, ပတ္တဝဂ်လာ ၁၀ ပါး, ပေါင်း ၃၀ ဖြစ်၏။ 

နိဿဂ္ဂိယပါစိတ်အခန်းပြီး၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၉၆)။ *ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး*။
**ဦးလွင်** (၂၂ အောက်တိုဘာ ၁၉၂၄ – ၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၁) သည် မြန်မာ့တပ်မတော်တွင် ဗိုလ်မှူးကြီး နှင့် နိုင်ငံတော် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှု နှင့် နိုင်ငံတာဝန်ကိုထူးချွန်ပြောင်မြောက်စွာထမ်းဆောင်ခဲ့မှုများ အတွက် နိုင်ငံတော်က လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင်(ပထမအဆင့်)၊ နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမအဆင့်)၊ နှင့် သီရိပျံချီဘွဲ့ တို့ ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ၏ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။

ငယ်ဘဝ
-----

ဦးလွင်ကို ၁၉၂၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးဘသာနှင့် အမိဒေါ်သိန်း တို့မှ ရန်ကုန်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။

ဘီအိုင်အေသို့ ဝင်ရောက်ခြင်း
---------------------------

၁၉၄၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၅ ခုနှစ်အထိ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်(ဘီ-အိုင်-အေ)၊ ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်နှင့် ဗမာ့မျိုးချစ်တပ်မတော် တို့တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်၏ ပထမပတ်သင်တန်း ဗိုလ်သင်တန်းဆင်းဖြစ်ကာ ဂျပန်နိုင်ငံ ဘုရင့်တပ်မတော် စစ်တက္ကသိုလ်ဆင်း တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၈ ခုနှစ် ကာလအတွင်း သနက(၅)၊ အမှတ်(၇) ခြေလျင်တပ်ပေါင်းစုဌာနချုပ်၊ ကချင်(၁)၊ ခမရ (၁၀၄)တို့တွင် ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်
-----------------

၁၉၅၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၄ ခုနှစ်အထိ ကာလများတွင် အဆင့်မြင့်စစ်သင်တန်းများကို အင်္ဂလန်နိုင်ငံ စစ်တက္ကသိုလ်များသို့ သွားရောက်သင်ယူခဲ့ပြီး ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ၌ စစ်သံမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် လပခ ဒုတိယတိုင်းမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ရတခတိုင်းမှူးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားစီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာန၏ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် စီမံကိန်းနှင့်ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ဝန်ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်လည်းကောင်း အသီးသီး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် အနားယူခဲ့သည်။

နိုင်ငံရေးသမား
--------------

အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် တည်ထောင်ရာတွင် ဘဏ္ဍာရေးမှူး အဖြစ်တာဝန်ယူခဲ့ပြီး ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ထိန်းသိမ်းခဲ့ရပြီးနောက် ၁၉၉၁ ခုနှစ် မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သော အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ကော်မတီတွင် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ပြန်လည်လွတ်မြောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သော အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ကော်မတီတွင်လည်း အတွင်းရေးမှူးအဖြစ်တာဝန် ဆက်လက်ပေးခံခဲ့ရသည်။ 

၂၀၀၃ ခုနှစ် မေလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ဖြင့် ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရပြီးနောက် ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်လွတ်မြောက်ခဲ့ကာ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူနှင့် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဆက်လက်တာဝန်ယူခဲ့သူ ဖြစ်သည်။

ဘဝနိဂုံး
--------

၂၀၁၁ ခုနှစ်ဒီဇင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့ ညပိုင်းက ရန်ကုန်မြို့ရှိနေအိမ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၈၈ နှစ် ရှိပြီ ဖြစ်သည်။

မိသားစု
-------

ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ နဝမမြောက် သမ္မတဖြစ်သူ ဦးထင်ကျော်၏ ဇနီး ဒေါ်စုစုလွင် သည် ဦးလွင်၏ သမီး ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  National League for Democracy။ *Brief Biographies of Elected MPs*။  7 April 2012 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. ↑  မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ။ 30 August 2017 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  17 December 2018 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
3. ↑  Home - Eleven Media Group
**လဠိတဂိရိ** (**လလစ်ဂိရိ**) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဩရိသပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဓိကစေတီတော်များ၊ နက်နဲသည့် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များနှင့် ကျောင်းတော်များ (ဝိဟာရများ) စသည်တို့ဖြင့် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ထိုဒေသတွင် တည်ရှိသည့် ရှေးအကျဆုံးသော နေရာတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ ထိုနေရာမှ ဗုဒ္ဓ၏ ဓာတ်တော်များကိုလည်း ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ Tantric ဗုဒ္ဓဘာသာကို ဤနေရာတွင် လေ့ကျင့်ခဲ့ကြသည်။

ရတနာဂိရိ (Ratnagiri) နှင့် ဥဒယဂိရိ (Udayagiri) များသည်လည်း ထိုနေရာနှင့် သိပ်မဝေးသည့်နေရာတွင် အတူတကွ တည်ရှိကြပြီး လလစ်ဂိရိနှင့် သုံးမြှောင့်တြိဂံပုံ တည်ရှိသည်။ ရှေးခေတ်မှတ်တမ်းများမှ ၎င်းတို့အားလုံး သို့မဟုတ် တစ်ခုသည် ကြီမားသည့် ပွတ်ပဂီရိဝိဟာရ (Pushpagiri Vihara) ဖြစ်ကြသည်ဟု ဆိုကြသည်။ သို့သော် ယခုအခါတွင် ၎င်းသည် မတူညီသည့်နေရာတွင် တည်ရှိနေသည်။

တည်နေရာ
-------

Full view of the chaityagriha stupa complex in Lalitgiri
လလစ်ဂိရိသည် သီးခြားရှိနေသည့် Assian တောင်တန်းရှိ Parabhadi နှင့် Landa သဲကျောက်တောင်ကုန်းများ၏ စပ်ဆက်လျက်ရှိသည့်နေရာတွင်တည်ရှိသည့် အဓိကအရေးပါသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာနေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် Cuttack ခရိုင်၊ Mahanga Tahsil တွင် တည်ရှိသည်။ ဩရိသပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည့် Bhubaneswar မှ ၉၀ ကီလိုမီတာ (၅၆ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ယခင်မြို့တော်ဖြစ်သည် Cuttack သည် ၆၀ ကီလိုမီတာ (၃၇ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဥဒယဂိရိ (Udaigiri) သည် လလိတဂိရိမှ ၈ ကီလိုမီတာ (၅ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ရတနာဂိရိ (Ratnagiri) သည် ၁၂ ကီလိုမီတာ (၇.၅ မိုင်) အကွာတွင်တည်ရှိသည်။ Cuttack မှဆိုပါက လမ်းသည် ကောင်းမွန်ပြီး နိုင်ငံ၏ ကျန်သည့်နေရာဒေသများသို့ ရထားလမ်း၊ ကားလမ်းနှင့် လေကြောင်းလမ်းများဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။

သမိုင်း
-------

ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ ရှာဖွေမှုများ
-------------------------------------

ပြတိုက်
-------

ကျမ်းစာများ
-----------

ပြင်ပလင့်များ
-------------

ကိုးကား
-------

1. 1 2  Excavated Buddhist site, Laitagiri။ Archaeological Survey of India။ 26 September 2014 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  15 January 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
2. 1 2  Lalitgiri။ Government of Odisha: Department of Tourism။ 2015-09-24 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။
3. ↑  Kumar၊ Arjun။ "Sounds of silence at Buddhist sites in Odisha, Ratnagiri-Udayagiri-Lalitgiri"၊ 22 March 2012။
|  |
| --- |
| **၁၉၇၁** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဖေဖော်ဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ |  |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
သစ်ဆွေးမီးသွေးသည် စိမ့်မြေ၊ နုံးမြေ၊ 
ရွှံ့နွံများထဲတွင် နှစ်ပေါင်း ထောင်သောင်းမကသော ကာလကစ၍ တဖြည်းဖြည်း ဆွေးမြည့်လာခဲ့သည့် ရှေးဟောင်းအပင်တို့၏ အကျွင်းအကျန်များမှ အစိုင်အခဲဖွဲ့ကာ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်လေသည်။ အဆိုပါ အပင်များတွင် 
ရေမှော်၊ ရေညှိ၊ ကျူပင်၊ ကိုင်းပင်၊ မြက်ပင်မှ စ၍ အလွန်ကြီးမားသော အပင်ကြီးများအထိ ပါဝင်၏။

မြန်မာနိုင်ငံ ရေကန် ရေအိုင်များရှိ ဗေဒါပင်ကဲ့သို့ ရေဖြင့် ကင်းဝေးမနေနိုင်သော ရေညှိပင်၊ ရေမှော်ပင်၊ ကျူပင်၊ ကိုင်းပင်များ အနက် အချို့အပင်များသည် အပေါ်ယံ၌ အစို့အတက် ပေါက်၍ အသက်ရှင်နေကြသော်လည်း 
အောက်ဘက်တွင် သေလျက် ရှိကြ၏။ အမြစ်များသည် ရေကိုအဝစုတ်ယူလျှက် တဖြည်းဖြည်း ပုတ်ပွ ဆွေးမြည့်လာရာ အခြားအမှိုက်သရိုက်တို့နှင့် ငြိတွယ်ရောယှက်ပြီးလျှင် အစိုင်အခဲသည် ကြီးမားသည်ထက်
ကြီးမားလာပြီးနောက် ရေအောက်သို့ နစ်မြုတ်သွားလေသည်။ 
တဖန် ရေအောက် မြေပြင်သို့ရောက်၍ ရွှံ့နွံများ 
စိမ်းမြေများဖြင့် ငြိတွယ်နစ်မြုတ်သွားပြန်သော အခါ လေဝင်ခြင်းမှ လုံးလုံးကင်းကာ အထပ်ထပ် ဖိနှိပ်မှုကလည်း ရှိပြန်သဖြင့် အစိုင်အခဲသည် ကျစ်လျစ်၍ လာပြန်သည်။ 
ထိုအတွင်း သဘာဝအလျောက် ဓာတ်ပြောင်းမှုများကလည်း ရှိပြန်သေးသည်။

ပထမ အစိုင်အခဲသည် မြက်ထွေး 
ကောက်ရိုးထွေးများကဲ့သို့ ဝါဖန့်ဖန့်ညိုမွဲမွဲ အရောင်ရှိ၏။ သို့ရာတွင် ရွှံ့နွံများဖြင့် ရောစပ်ပြီးလျှင် နှစ်ပရိစ္ဆေဒ ရှည်ကြာလတ်သော် ရွှံ့စေးနက်ကဲ့သို့ အညိုပုတ် ရောင်ဖြစ်ကာ 
နှစ်ပေါင်း ထောင်သောင်းမက ကြာသောအခါ 
သစ်ဆွေးမီးသွေးများ ဖြစ်လာလေသည်။ ထိုကြောင့် သစ်ဆွေးမီးသွေးသည် ကျောက်မီးသွေး ဖြစ်ပေါ်ရာလမ်းစဉ်တွင် ပထမဆင့် ဖြစ်သည်ဟူ၍လည်း သိအပ်ပေသည်။

အနောက်နိုင်ငံများတွင် ထိုသစ်ဆွေးမီးသွေးမျိုး 
ပေါများရာ အရပ်ဒေသများ၌ တောသူတောင် သားများသည် တူးဖော်ဖြတ်တောက်ကာ နေပူတွင်လှန်းပြီးနောက် လောင်စာအဖြစ် အသုံးပြုကြလေသည်။ သစ်ဆွေးမီးသွေးသည် 
ရုရှနိုင်ငံတွင် အလွန်ပေါများ၍ ယင်းတစ်နိုင်ငံတည်း၌ပင် ဧရိယာစတုရန်း မိုင်ပေါင်း ၆၅ဝဝဝ ခန့်ရှိကာ မြောက်အမေရိကတိုက် ကနေဒါနိုင်ငံတွင် စတုရန်းမိုင် ၃၇ဝဝဝ ခန့်ရှိလေသည်။ သို့သော် လူများသည် အခြားလောင်စာမရနိုင်သော နေရာများ၌သာ ယင်းတို့ကို တကူးတက ရှာဖွေ အသုံးပြုကြ၍ များစွာ မထင်ရှားချေ။
သစ်ဆွေးမီးသွေးများကို မြေလွှာအမျိုးမျိုးတွင် 
တွေ့ရ၏။ မြေမျက်နှာပြင်နှင့်နီးသော အလွှာတွင် တွေ့ရသော သစ်ဆွေးမီးသွေးသည် ညို၍ အောက်သို့ နက်လေလေ၊ အရောင်မှာ မည်းပြီးလျှင် ရွှံ့စေး နှင့် တူလေလေ ဖြစ်လာသည်။ မြောက်ဘက် ကမ္ဘာလုံးခြမ်းတွင် သစ်ဆွေးမီးသွေး ဖြစ်စေသော အပင်များသည် 
များသောအားဖြင့် ရေညှိပင်များနှင့် မှော်ပင်များဖြစ်ကြ၍ တောင်ဘက် ကမ္ဘာလုံးခြမ်းတွင်မူ ကျူပင်နှင့် ရေပေါ်ပေါက် အပင်များ ဖြစ်ကြလေသည်။ သစ်ဆွေးမီးသွေးထွက်သော 
တိုင်းပြည်များမှာ ရုရှနှင့် ကနေဒါနိုင်ငံတို့ အပြင် ဖင်းလန်၊ ဆွီဒင်၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဂျာမနီ၊ ဂရိ၊ ဗြိတိန်၊ အိုင်ယာလန်၊ နျူးဖောင်းလန်း၊ နော်ဝေး၊ ဩစတြီးယားနှင့် ဒိန်းမတ်နိုင်ငံတို့ ဖြစ်ကြလေသည်။

အညိုရောင်ရှိသော သစ်ဆွေးမီးသွေးသည် ပေါ့၍ အရည်ကိုစုတ်သော သတ္တိရှိ၏။ ထိုသစ် ဆွေးမီးသွေးကို မြင်းများ ကျွဲ နွားများအတွက် အိပ်ရာအဖြစ် အသုံးပြုကြသည့်ပြင် သကာ တင်လဲ တို့နှင့်ရောစပ်၍လည်း ကျွဲစာ၊ နွားစာများအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ သစ်ဆွေးမီးသွေး 
အမည်းတွင် နိုက်တြိုဂျင်ဓာတ် အများအပြား ပါဝင်သဖြင့် မြေဩဇာအဖြစ်နှင့်လည်း အသုံးပြုကြလေသည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)
|  |
| --- |
| **၁၉၆၂** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဖေဖော်ဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ |  |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
| --- |
| ဝိနယပိဋက |
| * ပါရာဇိကဏ်
* ပါစိတ်
* မဟာဝဂ်
* စူဠဝါ
* ပရိဝါ
 |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| * ဒီဃနိကာယ်
* မဇ္ဈိမနိကာယ်
* သံယုတ္တနိကာယ်
* အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
* ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
| * ဓမ္မသင်္ဂဏီ
* ဝိဘင်း
* ဓာတုကထာ
* ပုဂ္ဂလပညတ်
* ကထာဝတ္ထု
* ယမိုက်
* ပဋ္ဌာန်း
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ရေစီးသန်သောတောင်ကျချောင်း၌ မျောပါလာသော ယောက်ျားဥပမာဖြင့် အရိယာပုဂ္ဂိုလ် သူတော်ကောင်းတို့ကို မဖူးမြင် မတွေ့ဖူးသော အရိယဓမ္မ သပ္ပုရိသ ဓမ္မ၌မလိမ္မာ မဆုံးမအပ်သော ဗာလပုထုဇဉ်သည် ရုပ်ကို အတ္တ၊ အတ္တ၌ ရုပ်ရှိ၏ အစရှိသည်ဖြင့် ရှုမြင်ခြင်းကြောင့် အကျိုးမဲ့ပျက်စီးရပုံ၊ ကြွင်းခန္ဓာလေးပါး၌လည်း အယူမှားခြင်းကြောင့် အကျိုးမဲ့ပျက်စီးရပုံကို ခန္ဓာတစ်ပါးစီ ဟောတော်မူပြီး အနတ္တလက္ခဏသုတ် ဒေသနာတော်နည်းဖြင့် အတ္တဒိဋ္ဌိပြုတ်အောင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။

---

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရှေ့အရပ်သို့ စီးဆင်းနေသော ဂင်္ဂါမြစ်ကို လူအင်အားဖြင့် အနောက်ဖက်သို့ စီးဆင်းအောင် မပြုလုပ်နိုင်သကဲ့သို့၊ ထို့အတူ အဋ္ဌင်္ဂိကအရိယ မဂ်ကို ပွားများနေသော ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုနေသော ရဟန်းကို မင်းအစ ရှိသောပုဂ္ဂိုလ်တို့ ပစ္စည်းဥစ္စာတို့ကို ယူဆောင်ကြကုန်၍ သိက္ခာချပြီး လူထွက်၍ စည်းစိမ်ခံစားရန် စည်းရုံးဆွဲဆောင်မှု မပြုနိုင်ပုံ၊ ထိုရဟန်း၏ စိတ်သည် ရှည်မြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး ဝိဝေကနိန္ဒ, ဝိဝေကပေါဏ, ဝိဝေကပဗ္ဘာရဖြစ်နေသောကြောင့် လူမထွက်တော့ အစရှိသည်ဖြင့် အကျယ်အားဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  -သံ၊၂၊၁၁၂-၃။ သံ၊မြန်၊၂၊၁၀။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၉၂-၃။ သံ၊ဋီ၊၂၊၂၄၉။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-ခန္ဓသံယုတ္တ၊ (၁၀) ၅-ပုပ္ဖဝဂ္ဂ၊ ပဌမသုတ်။
2. ↑  -သံ၊၃၊၄၉-၅၀။ သံ၊မြန်၊၃၊၅၂-၃။

-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-မဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၆-ဗလကရဏီယဝဂ္ဂ၊ ဒွါဒသမသုတ်။
3. ↑  ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် **တိပိဋကသူစိကျမ်း** နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် **တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ**
|  |
| --- |
| **၁၉၇၀** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဖေဖော်ဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ |  |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| **၁၉၅၇** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဖေဖော်ဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ |  |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
မြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်အခါ သံဃာအများနှင့် စပ်ဆိုင်သော ဆွမ်းမလှူကိစ္စ၊ ဝိနည်းကိစ္စတို့တွင် ပြဋ္ဌာန်း ဆုံးဖြတ်ရာ၌ အမှုကို ပြီးစီးလွယ်သောငှာ၊ စာအက္ခရာ အမှတ်အသားပါသော ဝါးခြမ်းတံကို မဲနှိုက်စေ၍ ဆုံးဖြတ်ရသည်။ 
ယင်းဝါးခြမ်းတံကို **စာရေးတံ**ဟု ခေါ်သည်။ ပုံစံအားဖြင့် သံဃာတော်အများကို တကာ တကာမများက ဆွမ်းပင့်ဖိတ်သောအခါ မည်သည့် တကာ တကာမသည် မည်သည့်သံဃာအား ဆွမ်းကျွေးစေဟူ၍ ဆုံးဖြတ်ရန် မရကောင်းသောအခါတို့တွင် စာရေးတံဟုခေါ်သော ဝါးခြမ်းတံဝယ် သံဃာအရေအတွက်ကို အမှတ်အသားပြု၍ ကံအလျောက် ဆွမ်းကပ်နိုင်ကြစေရန် အိမ်စဉ်အရ မဲနှိုက်စေ၍ သလာကဘတ္တ (စာရေးတံ) ဆွမ်းအလှူဟု ခေါ်သည်။ တစ်ဖန်တုံလည်း၊ သံဃာတော် အများ စုံညီ စည်းဝေးတော်မူကြ၍ နှစ်ဦး နှစ်ဖက်သော သံဃာတော်တို့၏ အမှုအကြောင်းကို ပြောကြားလျှောက်ထားစေသည်။ 

ထိုလျှောက်ထားချက်တို့ကို ကြားနားပြီးလတ်သော် အဆုံးအဖြတ် ပေးရမည့် သံဃာတော်တို့သည် သင်္ကန်းစသော တစ်စုံတစ်ခုပေါ်ဝယ် တင်ထားသော တရားမှန်သော ဓမ္မဝါဒီ ဝါးခြမ်းတံ၊ တရားမမှန်သော အဓမ္မဝါဒီ ဝါးခြမ်းတံဟု နှစ်မျိုး နှစ်စား ခွဲခြား အမှတ်အသားပြုထားသည့် စာရေးတံတို့အနက် မိမိတို့ ကြိုက်နှစ်သက်ရာ စာရေးတံကိုယူ၍ မဲပေးသောအလား ကိုင်ယူချထားရသည်။ ဤစာရေးတံမဲဦးရေ အနည်းအများကို ကြည့်၍၊ ယေဘုယျသိက ဝိနည်းအရ၊ မဲများရာကို အနိုင်ပေး၍ ဆုံးဖြတ်ကြသည်။ ယင်းဆုံးဖြတ်ခြင်း၌လည်း စာရေးတံမဲပေးသည်ဟုခေါ်ဝေါ်ကြကုန်၏။(ဆရာဆိုင်)

ကိုးကား
-------

1. ↑  မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)

ပြင်ပလင့်ခ်များ
---------------

* ဝစ်ရှင်နရီရှိ စာရေးတံ အကြောင်း အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်
|  |
| --- |
| **၁၉၈၇** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |


| ဖေဖော်ဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ |  |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
ဂမ္ဘီသာရ ဆုံးမစာ ကို ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ (မြန်မာ ၈၃၀ - ၈၉၂) က ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။

 **စာသင်သား ဆုံးမစာ**
---------------------

 **သုဏေယျ = နာကြားရာ၏။  
စိန္တေယျ = ကြံစည်ရာ၏။  
ပုစ္ဆေယျ = မေးမြန်းရာ၏။  
ဘာသေယျ = ပြောဆိုရာ၏။  
ဝိစာရေယျ = စူးစမ်းဆင်ခြင်ရာ၏။  
လိခေယျ = ရေးမှတ်ရာ၏။  
သိက္ခေယျ = လေ့ကျင့်ရာ၏။  
ဓာရေယျ = နှုတ်ငုံဆောင်ရာ၏။**  

"သုစိပုဘာ၊ ဝိလိသိဓာ"၊ အက္ခရာစွဲသုံး၊ ဤရှစ်လုံးကို၊ သီကုံးပန်းသွင်၊ နေ့တိုင်းဆင်လော့၊ စာသင်ပျိုနု၊ အခြေပြုတို့၊ ဥဇုဘူတ၊ လုံ့လပြင်းစွာ၊ သူ့ထက်ငါဟု၊ နှုတ်မှာရွရွ၊ ကြိုးပမ်းကလျှင်၊ သိပ္ပကျေးဇူး၊ အထူးသိမြင်၊ ပညာရှင်ဟု၊ မထင်မပေါ်၊ မကျော်စောဘဲ၊ တီမှာလွဲ အံ့၊ အရဲ ကြိုးကုတ်၊ ကြက်ရဲစုတ်သို့၊ အားထုတ်ခုံမင်၊ မသင်မအံ၊ မကြံမမေး၊ ဆွေးနွေးရောနှော၊ ပြောဟောမဲ့ထွေ၊ ပေချပ်ရေဖြင့်၊ ကုန်စေဆေန်းသာ၊ သင်ချေပါလည်း၊ ဘယ်မှာဂုဏ်ရှင်၊ ကျော်စောထင်ချိမ့်၊ စာသင်ဟူက၊ ကျမ်းထိုမျှကို၊ တွေ့ကမရှောင်၊ ကြောင်ပုစွန်စား၊ ကျွတ်ကျွတ်ဝါးသို့၊ လွှသွားပမာ၊ ကျောက်ထက်စာသို့၊ လိုရာရအောင်၊ ကြံဆောင်လေ့ကျက်၊ အနက်အဓိပ္ပာယ်၊ နှုတ်ဝယ်ရွရွ၊ ထားချေမှတည့်၊ တစ်ပေါ်လျှင်၊ ချည်စငင်သို့၊ သဘင်ပွဲမှောက်၊ ဆိုရေးရောက်က၊ လန့်ကြောက်မရှိ၊ သတိမြဲခိုင်၊ ကျောက်တိုင်ပမာ၊ ကေသရာသို့၊ ရွံရှာမဲ့လျှင်း၊ ဆိုခင်းနည်းနာ၊ အဖြာဖြာကို၊ မကြာနှုတ်လျှောက်၊ ခန့်ချင့်ထောက်လော့၊ အံ့လောက်ဖွယ်သာ၊ ဂါထာပါဌ်သား၊ စကားဝိုက်လည်၊ စဉ်ရှည်ရှေးတီး၊ စကားကြီးက၊ စသည်ထိုထို၊ ဝိဂြိုဟ်ဝစနတ်၊ ဓာတ်ရပစ္စည်း၊ ထုံးနည်းပမာ၊ ဂါထာဆန်းဂိုဏ်း၊ ကရိုဏ်းဌာန်စစ်၊ ဖွင့်လှစ်ဋီကာ၊ အဌကထာပါဠိ၊ အောက်ထက်ညီ၍၊ ကဝိလက္ခဏာ၊ အဖြာဖြာကို၊ သေချာဆည်းဆ၊ ဆိုဝံ့ကလျှင်၊ ဘဝဤတွင်၊ ခုမျက်မြင်လည်း၊ မထင်ဘယ်မှာ၊ ရှိဘိရာအံ့၊ သံသရာလည်း၊ ပမာကဲလွန်၊ အဆုံးစွန်မူ၊ ညီမွန်တုလွတ်၊ သုံးလူနတ်ဝယ်။ ။ "အကျွတ်ဘယ်မှာ၊ ဝေးတော့မည်"။

ကိုးကား
-------



1. ↑  *ရင်နှစ်သည်းချာ နိုင်ငံ့ရတနာ ဆုံးမစာများ* (ဒုတိယအကြိမ် ed.)။ အခြခံပညာ ဦးစီးဌာန။ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၂။ pp. ၁၂၀။
|  |
| --- |
| **၁၉၇၈** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဖေဖော်ဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ |  |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
**ဝန်ကြီး**ဆိုသည်မှာ ဝန်ကြီးဌာနတစ်ခု (သို့မဟုတ်) တစ်ခုထက်ပိုသော ဝန်ကြီးဌာနများကို ဦးဆောင်သည့် ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။ဝန်ကြီးသည် သက်ဆိုင်ရာ မူဝါဒများကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် ချမှတ်လေ့ရှိပြီး အခြားသော ဝန်ကြီးဌာနများနှင့်လည်း ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းရေး ညွှန်ကြားရလေ့ရှိသည်။ များသောအားဖြင့် အစိုးရအဖွဲ့ဝင်လည်း ဖြစ်သည်။

အချို့တိုင်းပြည်များတွင် အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲများသည်လည်း ဝန်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲတာဝန်ယူလေ့ရှိသည်။ဥပမာ- ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေသည် အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲအဖြစ် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးနှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးရာထူး ပူးတွဲထမ်းဆောင်ဖူးသည်။ ထို့အပြင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် အစိုးရအဖွဲ့၏ ပူးတွဲခေါင်းဆောင်အဖြစ် နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်ရာထူးအပြင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး၊ သမ္မတရုံးဝန်ကြီးများအဖြစ်ပါ တာဝန်ယူခဲ့သည်။

ဝန်ကြီးအမည်ဖြင့်မဟုတ်ဘဲ ဝန်ကြီးအဆင့်ရှိသော ရာထူးများလည်းရှိသေးသည်။ဥပမာ- ရှေ့နေချုပ်ရာထူးသည် ဝန်ကြီးအဆင့်ရှိပြီး အစိုးရအဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင်လည်းဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဗဟိုအစိုးရအဖွဲ့ဝန်ကြီးများကို ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဟု အသုံးပြုပြီး ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ဝန်ကြီးများကို ပြည်နယ် (သို့မဟုတ်) တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရဝန်ကြီးဟု အသုံးပြုသည်။

အင်္ဂလိပ်အသုံးအနှုန်း
---------------------

ဝန်ကြီးကို များသောအားဖြင့် *Minister* ဟု သုံးစွဲကြသည်။ ဖိလစ်ပိုင်၊ အမေရိကန်၊ ဗြိတိန် စသည့်နိုင်ငံအချို့တွင် secretary (secretaries) ဟုသုံးစွဲသည်။ဥပမာ- ဗြိတိန်တွင် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးကို Home Secretary ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် Secretary of State ဟူ၍လည်းကောင်း သုံးစွဲကြသည်။

ဝန်ကြီးအမျိုးအစားများ
---------------------

ဝန်ကြီးဌာနများနှင့် ဝန်ကြီးများသည် နိုင်ငံအလိုက်၊ အခြေအနေအလိုက် စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုးကွဲပြားသော်လည်း နိုင်ငံများအကြား ယေဘူယျအားဖြင့် တူညီသော ဝန်ကြီးဌာနနှင့် ဝန်ကြီးများရှိသည်။၎င်းတို့မှာ

* စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီး
* စီးပွားရေးဝန်ကြီး
* ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး
* ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီး
* ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး
* လျှပ်စစ်ဝန်ကြီး
* ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး
* ပညာရေးဝန်ကြီး
* စွမ်းအင်ဝန်ကြီး
* သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဝန်ကြီး
* ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး
* နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး
* ကျန်းမာရေးဝန်ကြီး
* စက်မှုဝန်ကြီး
* တရားရေးဝန်ကြီး
* အလုပ်သမားဝန်ကြီး
* အားကစားဝန်ကြီး
* ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီး

စသည်ဖြင့်ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------

1. ↑  Minister။ *Oxford Dictionary*။ 26 December 2018 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  11 October 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
|  |
| --- |
| **၁၉၈၃** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဖေဖော်ဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ |  |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |
| --- |
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|  |
| သမိုင်း
* ဗုဒ္ဓဝင်
* ဂေါတမဗုဒ္ဓ
* သင်္ဂါယနာများ
 |
| ဓမ္မ
* သစ္စာလေးပါး
* ခန္ဓာငါးပါး

* အနိစ္စ
* ဒုက္ခ
* အနတ္တ

* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* မဇ္ဈိမပဋိပဒါ
* သုညတ

* ကံ
* သံသရာ
* ၃၁-ဘုံ
 |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
* တိပိဋက
* ပိဋကတ် သုံးပုံ
	+ ဝိနည်းပိဋကတ်
	+ သုတ်ပိဋကတ်
	+ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
 |
| ကျင့်စဉ်များ
* ရတနာသုံးပါး
	+ ဗုဒ္ဓ
	+ ဓမ္မ
	+ သံဃာ
* သီတင်းသီလ
	+ ငါးပါးသီလ
	+ ရှစ်ပါးသီလ
	+ ကိုးပါးသီလ
* ပါရမီ
* သမထ
* ဝိပဿနာ
* သတိပဋ္ဌာန်
* ဓုတင်
* ကမ္မဋ္ဌာန်း
* ဒုက္ကရစရိယာ
 |
| နိဗ္ဗာန်
* ပုထုဇဉ်
* ကိုရင်
* ရဟန်း
* သောတာပန်
* သကဒါဂါမ်
* အနာဂါမ်
* ရဟန္တာ
* ဧတဒဂ်
* ဘုရား
 |
| Traditions
* ထေရဝါဒ
* မဟာယာန

* တန္တရ
* တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
 |
| နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* ကိုရီးယား
* ဂျပန်
* တရုတ်
* တိဗက်
* ထိုင်း
* ထိုင်ဝမ်
* ဗီယက်နမ်
* ဘူတန်
* မြန်မာ
* မွန်ဂိုးလီးယား
* ရုရှား
* လာအို
* သီရိလင်္ကာ
* အိန္ဒိယ
 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**ဒုတိယ တဏှသပ္ပသုတ်** သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် မြွေဟောက်၏ အပြစ်နှင့် မာတုဂါမ၏ အပြစ်ကို နှိုင်းယှဉ်ပြတော်မူ၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။

ဒုတိယ တဏှသပ္ပသုတ်
-----------------

### မြွေဟောက်၏ အပြစ်

ရဟန်တို့ မြွေဟောက်၌ အပြစ်တို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ -

အမျက်ထွက်တတ်၏၊ ရန်ငြိုးဖွဲ့တတ်၏၊ ပြင်းထန်သောအဆိပ်ရှိ၏၊ လျှာနှစ်ခွရှိ၏၊ အဆွေခင်ပွန်းကို ဖျက်ဆီးတတ်၏။

ရဟန်းတို့ မြွေဟောက်၌ အပြစ်တို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်း။

### မာတုဂါမ၏ အပြစ်

ရဟန်းတို့ ဤအတူသာလျှင် မာတုဂါမ၌ အပြစ်တို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ -

အမျက်ထွက်တတ်၏၊ ရန်ငြိုးဖွဲ့တတ်၏၊ ပြင်းထန်သောအဆိပ်ရှိ၏၊ လျှာနှစ်ခွရှိ၏၊ အဆွေခင်ပွန်းကို ဖျက်ဆီးတတ်၏။

ရဟန်းတို့ ထိုငါးမျိုးသော အပြစ်တို့တွင် ဤဆိုလတ္တံ့သည်ကား မာတုဂါမ၌ ပြင်းထန်သော အဆိပ်ရှိသည်၏ အဖြစ်တည်း။ ရဟန်းတို့ မာတုဂါမသည် များသောအားဖြင့် ထက်မြက်သော တပ်မက်မှု ‘ရာဂ’ ရှိ၏။

ရဟန်းတို့ ထိုငါးမျိုးသော အပြစ်တို့တွင် ဤဆိုလတ္တံ့သည်ကား မာတုဂါမ၏ လျှာနှစ်ခွရှိသည့် အဖြစ်တည်း။ ရဟန်းတို့ မာတုဂါမသည် များသောအားဖြင့် ကုန်းတိုက်တတ်၏။

ရဟန်းတို့ ထိုငါးမျိုးသော အပြစ်တို့တွင် ဤဆိုလတ္တံ့သည်ကား မာတုဂါမ၏ အဆွေခင်ပွန်းကို ဖျက်ဆီးတတ်သည့် အဖြစ်တည်း။ ရဟန်းတို့ မာတုဂါမသည် များသောအားဖြင့် လင်ကို လွန်ကျူး၍ ကျင့်တတ်၏။

ရဟန်းတို့ မာတုဂါမ၏ အပြစ်တို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏။)

ကိုးကား
-------

1. 1 2 3  *ဆဋ္ဌသံဂါယနာတင် ပိဋကတ်တော်၊ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်ဝင် သုတ္တန်ပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန် (ဒုတိယတွဲ) ၊ ပဉ္စက - ဆက္က - သတ္တကနိပါတ်၊ (၅) ပဉ္စမပဏ္ဏာသက (၂၃) ၃- ဒီဃစာရိကဝဂ် ၁၀- ဒုတိယ တဏှသပ္ပသုတ်*။ ရန်ကုန်မြို့၊ ကမ္ဘာအေး၊ သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ သာသနာရေးဦးစီးဌာနပုံနှိပ်တိုက်။ ၁၉၉၈။ pp. ၂၈၉၊ ၂၉၀။
|  |
| --- |
| **၁၉၇၅** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |



| ဖေဖော်ဝါရီလ |
| --- |
| ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ |
| ၈ | ၉ | ၁၀ | ၁၁ | ၁၂ | ၁၃ | ၁၄ |
| ၁၅ | ၁၆ | ၁၇ | ၁၈ | ၁၉ | ၂၀ | ၂၁ |
| ၂၂ | ၂၃ | ၂၄ | ၂၅ | ၂၆ | ၂၇ | ၂၈ |
| ၂၉ |  |  |  |  |  |  |

(၁) ရက်
-------

* 
*

(၂) ရက်
-------

* 
*

(၃) ရက်
-------

* 
*

(၄) ရက်
-------

* 
*

(၅) ရက်
-------

* 
*

(၆) ရက်
-------

* 
*

(၇) ရက်
-------

* 
*

(၈) ရက်
-------

* 
*

(၉) ရက်
-------

* 
*

(၁၀) ရက်
--------

* 
*

(၁၁) ရက်
--------

* 
*

(၁၂) ရက်
--------

* 
*

(၁၃) ရက်
--------

* 
*

(၁၄) ရက်
--------

* 
*

(၁၅) ရက်
--------

* 
*

(၁၆) ရက်
--------

* 
*

(၁၇) ရက်
--------

* 
*

(၁၈) ရက်
--------

* 
*

(၁၉) ရက်
--------

* 
*

(၂၀) ရက်
--------

* 
*

(၂၁) ရက်
--------

* 
*

(၂၂) ရက်
--------

* 
*

(၂၃) ရက်
--------

* 
*

(၂၄) ရက်
--------

* 
*

(၂၅) ရက်
--------

* 
*

(၂၆) ရက်
--------

* 
*

(၂၇) ရက်
--------

* 
*

(၂၈) ရက်
--------

* 
*

ကိုးကား
-------
|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | **ဤဆောင်းပါးတွင် Linear B Unicode characters ပါဝင်သည်။** သင့်တော်သော Help:Multilingual\_support#Linear B မရှိပါက သင်သည်  Linear Bအစား မေးခွန်းသင်္ကေတ၊ လေးထောင့်ကွက် (သို့) အခြားသင်္ကေတများကို တွေ့မြင်နေနိုင်သည်။ |

 |

မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြား တွင်ပေါက်ရောက်သည်။ ရာသီအလိုက် စိုက်ပျိုးပင်ဖြစ်သည်။

* Botany Term : Coriandrum sativum Linn
* Species/Family : Umbelliferae

နံနံပင်

ပုံသဏ္ဌာန်
----------

အပင်--
တစ်နှစ်ခံ ပင်ငယ်မျိုး ဖြစ်သည်။ အမြင့်တစ်ပေခန့်အထိ ရှိတတ်ပြီး အမြဲစိမ်း ပင်ဖြစ်သည်။ ပင်စည်လုံး အလွန် သေးငယ်၍ ချောမွေ့သည်။

အရွက်--- 
အရွက်များ လွန်စွာ ဖြာထွက်သည်။ ရွက်နားဝိုက်များ အလွန်ဟိုက်ကာ အဝိုက် ၃ ခု သို့မဟုတ် ၃ ခု ထက် ပို၍ ပါရှိ၏။ အဝိုက်များသည် အပ်ချည်ကဲ့သို့ ကွဲဖြာနေသည်။ ရွက်ပြား အစိမ်းဖျော့ရောင်ရှိသည်။

အပွင့်--- 
အလွန်သေး ငယ်၍ အဖြူရောင် ရှိသည်။ ထီးပုံ ပန်းခိုင်မှ ပွင့်သည်။

အသီး--- 
ညိုဝါရောင် ရှိ၍ လုံးသည်။ အက်ကွဲသီး ဖြစ်၍ အခန်း လေးများတွင် တစ်ဖက်လုံး တစ်ဖက်ခွက် နေသော အစေ့လေးပါရှိ၏ ။
အသုံးပြုနိုင်သည့်

အစိတ်အပိုင်းများ : အစေ့။

စိုက်ပျိုးပုံ-

(က) စိုက်ခင်းမြေပြင်ခြင်း။  

အလျား ပေ ၂၀ ၊ အနံ ၄ပေ ရှိ စိုက်ခင်း ဘောင်များကို မြေကောင်းစွာ မှုန့်ညက်အောင် ပြုပြင်ရန် လိုသည်။ မြေအား ပြုပြင်ပြီး နောက် နောက်ချေး မြေဆွေး ရသလောက် ဖြင့် ရောမွှေရမည်။

(ခ) စိုက်ပျိုးခြင်း။  

ပေ ၂၀ ၊ ၄ ပေရှိ စိုက်ခင်း တစ်ဘောင် အတွက် မျိုးစေ့ တစ်ကျပ်သား ခန့် လိုသည်။ မစိုက်ပျိုး မီ မျိုးစေ့ များကို ကောင်းစွာ ခြောက်သွေ့စေ ပြီး ၇ရက်ခန့် ရေစိမ်၍ ဖောက်ထားပြီး မှ ကြဲပက် စိုက်ပျိုး သင့်သည်။ အပင် ထူလျှင် ၄ လက်မခြား ခန့် လက်ကြားခွဲ ပေးသင့်သည်။

(ဂ) ရေစုပ်ခြင်း။   

စိုက်ပျိုး ပြီး လျှင် ပြီးချင်း ကောက်ရိုးဖြင့် စိုက်ဘောင်အား ခပ်ပါးပါး ဖုံးအုပ်၍ ရေရွှဲရွှဲ လောင်းပေးရ မည်။ နေ့စဉ် မှန်မှန် ရေလောင်းပေး သင့်သည်။

(ဃ) ဆွတ်ခူးခြင်း။  

စိုက်ပြီး ၄၅ ရက်မှ ရက်ပေါင်း ၆၀ အတွင်း နုတ်ယူ စားသုံးနိုင်သည်။

အသုံးဝင်ပုံ
-----------

မြန်မာဆေးကျမ်းများအလိုအရ နံနံစေ့သည် ဖန်၊ ခါး၊ စပ်၏။ ပူ၏။ ကြေကျက်က ချို၏။ ဝမ်းမီးကို တောက်စေ၏။ အစာကို ကြေကျက်စေ၏။ နှုတ်မြိန်စေ၏။ သွေး၊ လေ၊ သလိပ် သုံးပါးကို ငြိမ်းစေ၏။ သွားကိုက်ခြင်း၊ အရိုးအဆစ်နာကျင်ခြင်း၊ လိပ်ခေါင်းရောဂါ၊ ဝက်သက်ရောဂါ၊ တုတ်-သန်ကောင်၊ ဘက်တီးရီးယားနှင့် ယားနာတို့အတွက် ကုသပေးနိုင်သည်ဟုဆိုသည်။
အလှကုန်ပစ္စည်းနှင့် ဆပ်ပြာတို့တွင်လည်း မွှေးရနံ့အဖြစ် နံနံပင်ကို သုံးလေ့ရှိသည်။

အသုံးပြုပုံ
-----------

အစေ့

* နံနံစေ့အား ဆီးဖြူသီး နှင့် ညဦးမှ နေ၍ စိမ်းထားပြီး နံနက်တွင် စစ်၍ သကြားခဲ နှင့် ရောသောက်သော် ခေါင်းကိုက်ရောဂါ ပျောက်၏ ။
* နံနံစေ့ကို ချင်းခြောက်နှင့် ရောပြုတ်ပြီး အစာစား ပြီး တိုင်း သောက်ပါက ဝမ်းမီး ကောင်းလာစေသည်။
* နံနံစေ့ကို သကြားနှင့် ပြုတ်ပြီး အအေးခံ ၍ ဆန်ဆေး ရည်နှင့် ရောသောက်ပါက မိန်းမများ ကိုယ်ဝန်တည်စ ဖြစ်သော အန်ခြင်း ၊ပျို့ခြင်း ၊ နှလုံးနာခြင်း များ ပျောက်၏ ။
* နံနံစေ့ မှုန့်နှင့် သကြားကို ရော၍ စားခြင်းဖြင့် အပူကြောင့် ဖြစ်သော အဆစ်အမျက် ကိုက်ခဲခြင်း များ ပျောက်ကင်းစေနိုင်၏ ။
* နံနံစေ့ကို ဝါး၍ အရည်မျို ချပါက လည်ချောင်းနာ ခြင်း ပျောက်ကင်းသည်။
* နံနံစေ့ကို ဆန်ဆေးရည် တွင်စိမ်၍ သကြားသင့် ရုံရောပြီး တိုက်ပါက ကလေးများ ချောင်းဆိုး ပန်းနာ ပျောက်ကင်း၏။

ကိုးကား
-------

1. ↑  WebMD။ Coriander: Uses, Side Effects, Interactions, Dosage, and Warning။
**နံပဲဖြူထွန်းတဲ့အချိန်** ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာ
-----------

၆ ခု၊ ၇ ခု၊ ၈ ခုနှစ်များတွင် *လိဂ်အော့နေးရှင်း* ခေါ် လူအမျိုးမျိုး အသင်းကြီးပေါ်လာမည့်အကြောင်းနှင့် ပဲဖြူကလေးဈေးကောင်းမည့်အကြောင်းကို ဖွဲ့ဆိုထားသည်။

နံပဲဖြူထွန်းတဲ့အချိန်
---------------------

 လောကဓာတ်တွင်ဖြင့်၊ မသာသတ်ကယ်အဋ္ဌာကြုံ၍၊ နဗါကုန်နှစ်ကို ဆိုက်အောင်ပ၊ ဆူလှိုက်ကာ ကမ္ဘာကြေသည့်နှယ်၊ မြန်မာတွေ လူတသင်းမှာတော့၊ ပူပြင်းစွာ မနေသာဘု၊ ပြေရွာမှာ ကြေးငွေအမှုရယ်ကြောင့်၊ မြေပထဗျာဆွေးကြွေလုပါပေါ့၊ များဗိုလ်ထု မသက်သာ။  

  

သက္ကရာဇ် ကူးပြန်တော့၊ နှစ်ဦးအတာပေါ်ခဲ့လျှင်၊ အလောင်းတော် မဟာသမ္မတရယ်လို့၊ ရာဇငယ် ရာဇိန္ဒာတို့၊ လာချိန်ခါ အမှန်နီးသော်ကြောင့်၊ ကြယ်ကြီးတွေဂြိုဟ်တာရာတို့၊ ဗဟိုအာကာမှာ စိုဖြာလင်းကြတယ်၊ ဝင်းတောက် ရောင်ဖြာ။  

  

နိမိတ်ထူးပါဘိ၊ ဟိတ်ကူးကာ ရွှေနဘံအဇဋက၊ ငွေစန္ဒာ စန်းယုန်မင်းကိုဖြင့်၊ ကြယ်သောကြာ ဖောက်ကာထွင်းသည့်ပြင်၊ ကြွက်မင်းဘုံတူဆီသို့၊ ယုန်စန္ဒီ ဝင်ကာဖြတ်ပြန်တော့၊ တိုင်းရပ်မှာ ဘုရင်သမုတို့၊ ကမ္ဘာတွင် အနိုင်လုရှာကြ၊ ဘယ်သူ့အနေနှင့်၊ ဘယ်ပြေမှာ ဘယ်သူက အုပ်မယ်လို၊ သရုပ်အခြေခံပ၊ သွေမလှန် ဧကန်ပြရလျှင်၊ ဆန်း (စွန်း) ဒသဤအခါ၊ ပြည်ရွာပ ငြိမ်းအေး။  

  

ဇမ္ဗူဒိပ်မှာဖြင့်၊ နိမိတ်အမှန်ယူကြတော့၊ နံပဲဖြူတခါထွန်းချိန်မို့၊ စနေဂြိုဟ် နေခိုတဲ့ကျွန်းမှာဖြင့်၊ နဂါးမြွေကို ဖားတွေက လွှမ်းပါလိမ့်မဗျာ၊ ပြွမ်းတသိုက်ထွေး။

ခက်ဆစ်
------

၁။ လောကဓာတ် = သဘာဝလောကကြီး။

၂။ သောသတ် = ၆ ခု၊ ၇ နှစ်။

၃။ အဋ္ဌာ = ရှစ်ခုနှစ်။

၄။ နဝါ = ကိုးခုနှစ်။

၅။ ဟိတ် = ရှေ့ဖြစ်မည့်အကြောင်းနိမိတ်။

၆။ ဘုရင်သမု = သမုတိဘုရင်။

၇။ ဇမ္ဗူဒိပ် = ဇမ္ဗူဒီပါတောင်ကျွန်း။

မှတ်ချက်
--------

ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
-------
**အစားအသောက်နှင့် ဆေးဝါးကွပ်ကဲမှုဦးစီးဌာန** (Department of Food and Drug Administration) သည် ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်တွင် ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ဌာနခွဲအနေဖြင့် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဤဌာနက ပြည်တွင်းသို့တင်သွင်းလာသော ပြည်ထဲ၌ထုတ်လုပ်သော အစားအသာက် ဆေးဝါး အလှကုန်ကို စောင့်ကြည်စစ်ဆေးကွပ်ကဲသည်။ တိုင်းအဆင့်၊ မြို့နယ်အဆင့်ထိ ကော်မတီ ဖွဲ့စည်းထားလျက်ရှိပြီး အစားအသောက်၊ ဆေးဝါး အလှကုန်များ ထုတ်လုပ် ရောင်းချမှုကိစ္စအဝဝကို မိခင်ဌာနကိုယ်စားဖြည့်ဆည်းသည်။

ဌာနချုပ်မှာ နေပြည်တော်တွင် ဖြစ်သည်။

အထက်မြန်မာပြည် အစားအသောက်နှင့် ဆေးဝါးကွပ်ကဲမှုဦးစီးဌာနကို၂၀ဝ၀ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။

ဆောင်ရွက်သည့် လုပ်ငန်း
----------------------

ဤဌာနက အစားအသောက်များကို Codex လာ Hygienic Practice of Food Handling,နှင့် HACCP Hazard Analysis and Critical Control Point နည်းနာများနှင့်အစားအသောက်စံများဖြင့် စိစစ်အတည်ပြုပေးသည်။ ဆေးဝါးနှင့်အလှကုန်များကို နိုင်ငံတကာအနောက်တိုင်းဆေးထုတ်လုပ်မှုGMP Good Manufacturing Practice နှင့် အနောက်တိုင်းဆေးဝါးကျမ်းလာစံများအတိုင်း စိစစ်သည်။ ဈေးကွက်တွင်းရှိ သုံးစွဲရန်မသင့်သည် အစားအသောက် ဆေးဝါးနှင့် အလှကုန် ပစ္စည်များအား အခါအားလျော်စွာထုတ်ပြန်ကြေညာသည်။

မြန်မာနိုင်ငံ အစားအသောက်နှင့် ဆေးဝါးကွပ်ကဲမှုဦးစီးဌာနမှ အိမ်ရှင်အဖြစ် တာဝန်ယူပြီး ၂၀ဝ၇ ခုနှစ်တွင် Asean Working on Technical Cooperation in Pharmaceauticals ၏ ၂၃ ကြိမ်မြောက် အစည်းအဝေးကို ကျင်းပခဲ့သည်။

ပြင်ပလင့်ခ်များ
---------------

* တရားဝင် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်