Xxxx

**Tatchakorn Yeerum** (Bahasa Thai: ทัชชกร ยีรัมย์code: th is deprecated ), dahulunya **Panom Yeerum** (Bahasa Thai: พนม ยีรัมย์code: th is deprecated  [pʰanom jiːram]; lahir 5 Februari 1976 di wilayah Surin, Isaan, Thailand), lebih dikenali sebagai **Tony Jaa**, di Thailand sebagai **Jaa Panom,** (Bahasa Thai: จา พนมcode: th is deprecated ; RTGS: Cha Phanom) ialah pelakon, koreografer aksi lagak ngeri dan sami Buddha Thailand. Filem-filem beliau termasuk Ong Bak, Tom-Yum-Goong (juga dikenali sebagai Raja Pahlawan atau The Protector) dan Furious 7.

Kehidupan awal
--------------

Tony Jaa dilahirkan di wilayah Surin, Isan, Thailand, dan dibesarkan di kawasan luar bandar di Surin. Beliau berkelulusan ijazah sarjana muda di Institut Pendidikan Jasmani Maha Sarakham. Kampung halamannya terletak 400 km dari Bangkok. Jaa membesar dengan menonton filem-filem Bruce Lee, Jackie Chan, Donnie Yen dan Jet Li di pesta kuil, yang merupakan inspirasi beliau untuk belajar seni mempertahankan diri. Beliau telah mengilhamkan demikian oleh mereka bahawa ketika beliau sedang melakukan kerja-kerja atau bermain dengan kawan-kawan, beliau akan meniru seni mempertahankan diri bergerak yang beliau telah melihat di sawah padi bapanya.

"Apa yang mereka [Chan, Lee dan Li] lakukan begitu menarik untuk jadi wira yang saya mahu lakukan juga," Jaa memberitahu *Time* dalam satu temubual pada 2004. "Saya berlatih sehingga saya boleh melakukan langkah yang betul-betul seperti yang saya telah melihat tuan melakukannya."

Beliau memulakan latihan Muay Thai di kuil tempatan dari usia 10 tahun dan pada usia 15 tahun beliau meminta untuk menjadi anak didik pelagak ngeri dan pengarah filem aksi Panna Rittikrai. Panna telah mengarahkan Jaa menghadiri Kolej Pendidikan Jasmani Maha Sarakham di wilayah Maha Sarakham. Beliau mempunyai rekod Muay Thai daripada 5 kemenangan dan 0 kekalahan.

Walaupun dilahirkan di Thailand, Jaa sebenarnya berketurunan Kuy dan beliau boleh bertutur bahasa Thai, Khmer Utara (bahasa kira-kira 50% daripada penduduk di Surin) dan Kuy.

Kerjaya
-------

### Lagak ngeri

Tony pada mulanya bekerja sebagai pelagak ngeri selama 14 tahun, Muay Thai Stunt, yang terdapat dalam banyak filem *Panna*. Beliau menggandakan untuk Sammo Hung apabila pelakon seni mempertahankan diri itu membuat iklan komersial untuk minuman tenaga yang memerlukan beliau untuk memahami gading gajah dan Somersault ke belakang gajah. Beliau juga merupakan dua aksi ngeri dalam siri televisyen Thai *Insee Daeng* (Helang Merah).

### Lakonan

Jaa pada 2006
Bersama-sama, Panna dan Jaa membangunkan kepentingan dalam Muay Boran, pendahulu muay Thai dan bekerja dan dilatih selama empat tahun di seni dengan tujuan untuk membangunkan filem mengenainya. Akhirnya mereka mampu untuk meletakkan bersama-sama sebuah filem pendek yang menunjukkan apa Jaa boleh melakukannya dengan bantuan pengajar Pengetua Mark Harris. Salah seorang yang mereka menunjukkannya kepada merupakan penerbit-pengarah Prachya Pinkaew, yang kagum dengan sewajarnya.

Ini membawa kepada *Ong-Bak: Muay Thai Warrior* pada tahun 2003, peranan Jaa paling berjaya. Jaa melakukan semua aksi tanpa bantuan mekanikal atau kesan janaan komputer dan ia mempamerkan gaya akrobatik yang melampau dan cepat, pergerakan tarian seperti. Kecederaan yang dialami dalam penggambaran termasuk kecederaan ligamen dan buku lali yang terseliuh. Satu adegan dalam filem yang terlibat berjuang dengan pelakon lain adalah di atas api. "Saya sebenarnya mendapat dibakar," katanya dalam satu temu bual 2005. "Saya benar-benar mempunyai untuk menumpukan perhatian kerana sekali seluar saya adalah di atas api api merebak ke atas sangat cepat dan dibakar kening saya, bulu mata saya dan hidung saya. Selepas itu kami perlu melakukan beberapa lagi mengambil masa untuk mendapatkan ia betul."

Filem keduanya ialah *Tom-Yum-Goong* (The Protector di Amerika Syarikat), dinamakan selepas sejenis sup Thai dan termasuk gaya thai muay yang meniru gajah.

Pada Ogos 2006, beliau berada di New York untuk mempromosikan filem itu di Amerika Syarikat, termasuk penampilan di Muzium Imej Bergerak.

### Projek seterusnya

Filem Sahamongkol Antarabangsa mengiklankan bahawa filem ketiga Tony Jaa bertajuk Sword atau *Daab Atamas*, mengenai seni dua pedang pertempuran Thai (daab lagu mue), dengan skrip oleh Prapas Chonsalanont. Tetapi disebabkan oleh jatuh antara Prachya dan Jaa, yang belum menerima ulasan umum lagi, Sword telah dibatalkan.

Pada Mac 2006, dilaporkan bahawa akan ada sekuel kepada *Ong Bak*, *Ong Bak 2*. Dengan Jaa mengarah dan berlakon, ia memulakan pra-penerbitan pada musim gugur 2006 dan dikeluarkan pada bulan Disember 2008. 

Walaupun Jaa dan Amogelang bekerja pada *Ong-Bak 2*, pengarah Prachya Pinkaew dan koreografi aksi Panna Rittikraiwere bekerja di *Chocolate*, yang dibintangi oleh seorang artis seni mempertahankan diri wanita, Nicharee Vismistananda, dan dilancarkan pada 6 Februari 2008. Jaa telah diberikan peranan kecil dalam trilogi ketiga siri filem King Naresuan diarahkan oleh Chatrichalerm Yukol, walaupun filem itu akhirnya dibatalkan. *Ong Bak 3* telah dikeluarkan pada tahun 2010 dan memberikan kesimpulan kepada trilogi Thai ini.

### Perkembangan lain

Filem-filem beliau menarik perhatian wira beliau, Jackie Chan, yang meminta pengarah Brett Ratner untuk megambilnya berlakon dalam filem *Rush Hour 3*. "Saya memberi pengarah video Tony Jaa kerana saya fikir Tony Jaa adalah yang paling baik-bulat semua bintang aksi, "Chan memberitahu Associated Press. "Pengarah suka dengannya," kata Chan. Walau bagaimanapun, Jaa berkata beliau tidak dapat mengambil bahagian kerana konflik penjadualan dengan penggambaran *Ong Bak 2*.

Tony Jaa juga muncul dengan *Ong Bak 3*, sebagai susulan kepada prekuel Ong Bak 2.

### Monastisisme

Pada 28 Mei 2010, Tony Jaa menjadi sami Buddha di sebuah kuil Buddha di Surin, Thailand.

### Kembali kepada lakonan

Selepas meninggalkan biara, ia hadir sebagai satu kejutan kepada semua yang Jaa menerima perjanjian dengan syarikat filem Sahamongkol. Beliau menjalani penggambaran *Tom Yum Goong 2* untuk mereka, dengan bintang Chocolate Jija Yanin dalam peranan yang utama juga, kali pertama Jaa telah berkongsi skrin besar dengan seorang lagi bintang seni mempertahankan diri antarabangsa. Pengarah Prachya Pinkaew dan koreografer Panna Rittikrai juga kembali untuk filem ini.

Pada tahun 2013, beliau bekerjasama dengan Dolph Lundgren dalam komedi Thai barat *A Man Will Rise* (yang masih belum disiapkan) dan pada tahun 2014 dalam projek *Skin Trade* Lundgren, yang diarahkan oleh Ekachai Uekrongtham.  Kemudian Jaa membintangi bersama filem *Furious 7*, yang diarahkan oleh James Wan. Jaa juga bekerjasama dengan rakan-rakan pelakon Wu Jing dalam filem aksi Hong Kong, *SPL II*.

Jaa sempat muncul pada pembikinan semula *Kickboxer: Vengeance*. Walau bagaimanapun, pada bulan November 2014, ia telah mengumumkan bahawa beliau telah keluar dari projek itu.  Projek Jaa seterusnya adalah dibintanginya bersama Vin Diesel dalam *xXx: Return of the Xander Cage*.

Kehidupan peribadi
------------------

Tony Jaa secara rasminya mendaftarkan perkahwinannya kepada teman wanitanya Piyarat Chotiwattananont pada 29 Disember 2011. Majlis perkahwinan diadakan pada 3 Mei 2012. Pasangan ini mempunyai seorang anak perempuan.

Filemografi
-----------

### Filem

| Tahun | Tajuk | Watak | Catatan |
| --- | --- | --- | --- |
| 1994 | *Spirited Killer* |  | Pelakon pembantu |
| 1996 | *Hard Gun* |  |
| *Mission Hunter 2 (Battle Warrior)* |  |
| 1997 | *Mortal Kombat: Annihilation* |  | Aksi berganda: Robin Shou, kameo |
| 2001 | *Nuk leng klong yao* |  | Pelakon pembantu |
| 2003 | *Ong-Bak: Muay Thai Warrior* | Ting | Koreografer |
| 2004 | *The Bodyguard* | Dirinya sendiri | Kameo |
| 2005 | *Tom-Yum-Goong* | Kham | Koreografer |
| 2007 | *The Bodyguard 2* | Dirinya sendiri | Kameo |
| 2008 | *Ong Bak 2: The Beginning* | Tien | Koreografer, pengarah dan penyelaras aksi |
| 2010 | *Ong Bak 3* |
| 2013 | *Tom Yum Goong 2* | Kham | Koreografer |
| 2014 | *Skin Trade* | Tony Vitayakul | Penampilan sulung filem Hollywood |
| 2015 | *Furious 7* | Kiet | Filem Hollywood |
| *SPL II: A Time For Consequences* | Chai | Filem Hong Kong |
| 2016 | *Never Back Down: No Surrender* | Dirinya sendiri | Kameo |
| 2017 | *xXx: The Return of Xander Cage* | Talon |  |
| *Paradox* | Tak |  |
| *Gong Shou Dao* | Master Jaa | Filem pendek |
| 2018 | *Master Z: The Ip Man Legacy* | Sadi the Warrior |  |
| 2019 | *Triple Threat* | Payu | Bersiaran di Netflix |
| 2020 | *Jit Jitsu* | Keung |  |
| *Monster Hunter* | The Hunter |  |
| 2021 | *Detective Chinatown 3* | Jack Jaa |  |
| TBA | *A Man Will Rise* |  | Pos-produksi; pengarah |
|

### Televisyen

| Tahun | Tajuk | Peranan | Catatan |
| --- | --- | --- | --- |
| 1998 | *Red Eagle* |  | *อินทรีแดง 2541*, Aksi berganda, kameo |
|

### Muzik video

| Tahun | Artis | Tajuk | Peranan |
| --- | --- | --- | --- |
| 2004 | Tragédie | "Je Reste Ghetto" | Muay Thai |

### Permainan video

| Tahun | Tajuk | Peranan | Catatan |
| --- | --- | --- | --- |
| 2005 | *Tom Yum Goong: The game* | Kham | Suara |

Tetamu
------

* **2015**: **Sze U Tonight** (bersama Simon Yam & Wu Jing, *Television Board* (TVB), Hong Kong)

Anugerah dan pencalonan
-----------------------

| Tahun | Anugerah | Kategori | Karya | Pendapatan |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2003 | Star Entertainment Awards | Actor in Leading Role of the Year | *Ong-Bak* | Menang |
| 2004 | Thailand National Film Association Awards | Best Actor | Tercalon |
| 2005 | Achievement of the Year in Directing | *Tom-Yum-Goong* | Menang |
| 2006 | Online Film Critics Society Awards | Best Breakthrough Performance | *Ong-Bak* | Tercalon |
| 2008 | Top Awards | Motion Picture of the Year | *Ong Bak 2* | Menang |
| 2009 | Nine Entertain Awards | Menang |
| Chalermthai Awards | Tercalon |
| Thailand National Film Association Awards | Best Actor | Tercalon |
| 2010 | Top Awards | Actor in Leading Role of the Year | *Ong Bak 3* | Tercalon |
| 2011 | Deauville Asian Film Festival | Best Actor | Tercalon |

Lihat juga
----------

* Muay Thai

Rujukan
-------

1. ↑  เปิดหนังสือยกเลิกสัญญาของ "จา พนม" แฉ "สหฯ" สุดแสบ ส่งจม.ต่อสัญญาอัตโนมัติ ไปให้ "พ่อ จา พนม" (dalam bahasa Thai). Manager Online. 2013-09-04. Dicapai pada 2013-10-27.
2. ↑  "จาพนม" ร่อนจดหมายแฉสัญญากับสหฯ 10 ปีไม่ต่างอะไรกับ "ลูกจ้าง" (dalam bahasa Thai). Manager Online. 2013-09-12. Dicapai pada 2013-10-27.
3. 1 2  "Tony Jaa". About.com. Dicapai pada 2011-09-12.
4. ↑  Twitch Film,ONG BAK Star Tony Jaa Joins The Monkhood. May 28, 2010.
5. ↑  Cavagna, Carlo. "Profile & Interview: Tony Jaa". AboutFilm. Diarkibkan daripada yang asal pada 2005-02-21. Dicapai pada 2011-09-12.
6. ↑  Perrin, Andrew (October 18, 2004). "Hitting the big time" Diarkibkan 2005-01-13 di Wayback Machine, *Time*.
7. ↑  Perrin, Andrew (October 18, 2004). "Quotes of the Day"
8. ↑  Graceffo, Antonio (4 November 2013). "Searching for Tony Jaa: The Hottest Martial Arts Movie Star Since Jackie Chan and Jet Li (Part 1)". *Black Belt*. Dicapai pada 6 November 2015.
9. ↑  Pornpitagpan, Nilubol (February 3, 2003). "Leap into the limelight". *Bangkok Post*.
10. ↑  Yusof, Zack (November 21, 2003). "Selling a Thai style", *The Star (Malaysia)* (retrieved from Archive.org on December 15, 2006).
11. ↑  Franklin, Erika. May 2005. "Alive and Kicking: Tony Jaa interviewed" Diarkibkan 2006-05-25 di Wayback Machine, *Firecracker Media* (retrieved on December 15, 2006)
12. ↑  Hendrix, Grady. August 21, 2006. Tony Jaa in town, kicks people, KaijuShakedown.com (retrieved August 23, 2006).
13. ↑  Kaiju Shakedown, "Next Tony Jaa project announced", May 27, 2005.
14. 1 2 3  Payee, Parinyaporn, A hit of 'Chocolate', The Nation (Thailand); retrieved 2007-11-18
15. ↑  Payee, Parinyaporn. November 30, 2006. High-kicking khon, *The Nation*.
16. ↑  *The Nation*, "Soop Sip", May 3, 2006 (print only).
17. ↑  Frater, Patrick (March 27, 2006). "Weinsteins are back with another 'Bak'" *Variety*.
18. 1 2  "Jackie Chan says he plugged Thai Tony Jaa for 'Rush Hour 3,' but he didn't sign on". International Herald Tribune. Associated Press. Dicapai pada 2007-08-13.
19. ↑  Grady Hendrix. "Brett Ratner's Asian orgy". Kaiju Shakedown via Internet Archive. Diarkibkan daripada yang asal pada 2007-01-18. Dicapai pada 2007-08-13.
20. ↑  News: Tony Jaa And Prachya Pinkaew Reunite For TOM YUM GOONG 2. Twitchfilm.com. Retrieved on 2011-11-23.
21. ↑  "Fresh Details On Dolph Lundgren And Tony Jaa's A MAN WILL RISE". Diarkibkan daripada yang asal pada 2016-03-04. Dicapai pada 2016-11-22.
22. ↑  Collura, Scott (2013-08-23). "*Ong Bak*s Tony Jaa Joins *Fast and Furious 7*". IGN. Dicapai pada 2013-08-24.
23. ↑  "'Kickboxer' Reboot Punches Up Cast With Scott Adkins, Tony Jaa". *Variety*. August 5, 2014. Dicapai pada August 5, 2014.
24. ↑  "EXCLUSIVE: KICKBOXER Loses Fung, Gains 'In The Blood' Director". *Film Combat Syndicate*. November 23, 2014. Dicapai pada November 23, 2014.
25. ↑  Brown, Todd (January 1, 2016). "Tony Jaa, Jet Li and Deepika Padukone Join Vin Diesel In XXX: THE RETURN OF XANDER CAGE". Twitch.
26. ↑  "จาพนม-บุ้งกี๋"อุ้มท้องฉลองสมรสชื่นมื่น(ชมภาพชุด) (dalam bahasa Thai). Daily News. 2012-05-03. Dicapai pada 2012-06-19.

Pautan luar
-----------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons mempunyai media berkaitan: ***Tony Jaa***. |

* Tony Jaa di Pangkalan Data Filem Internet (IMDb)
* Tony Jaa di Facebook
* Tony Jaa di Twitter Sunting ini di Wikidata
* Tony Jaa di Instagram

Temuramah
* Suicide Girls Interview
* retroCrush interview Diarkibkan 2011-09-27 di Wayback Machine
* Kicking Butt with Tony Jaa FilmJerk.com

| Kawalan kewibawaan Sunting ini di Wikidata |
| --- |
| Umum | 
* ISNI
	+ 1
* VIAF
	+ 1
* WorldCat Identities
	+ 1

 |
| Perpustakaan negara | 
* Sepanyol
* Perancis (data)
* Jerman
* Amerika Syarikat
* Republik Czech
* Belanda

 |
| Lain-lain | 
* SUDOC (Perancis)
	+ 1

 |