**Yaman**, secara rasmi dipanggil **Republik Yaman** (Arab: الجمهورية اليمنيةcode: ar is deprecated ), ialah sebuah negara Timur Tengah yang terletak di Semenanjung Arab di Asia Barat Daya. Yaman terdiri daripada bekas Yaman Utara dan Selatan. Negara ini menyempadani Laut Arab dan Teluk Aden di selatan, Laut Merah di barat, Oman di timur laut, dan sempadannya yang lain bersebelahan dengan Arab Saudi. Wilayah Yaman termasuk Socotra, sebuah pulau terpencil yang terletak lebih kurang 350 kilometer (217 batu) di selatan, berhampiran dengan Afrika Timur.

Sejarah
-------

Rencana utama: Sejarah Yaman
Yaman ialah salah satu daripada pusat-pusat peradaban yang tertua di dunia. Dari abad ke-9 SM hingga abad ke-6 Masihi, Yaman merupakan sebahagian kemaharajaan-kemaharajaan Minaean, Sabaean, Himyarit, Qataban, Hadhramawt, dan Awsan yang menguasai perdagangan rempah yang menguntungkan. Yaman dikenali oleh orang Rom sebagai "Arabia Felix" ("Arab Gembira") kerana kekayaannya yang dihasilkan oleh perdagangan. Augustus Caesar mencuba mengilhakkan Yaman, tetapi ekspedisinya tergagal. Empayar Parsi lebih berjaya dan Yaman menjadi sebuah satrafi Parsi Sassanid.

Pada lewat abad ke-6 dan ke-7, selepas banyak orang Sabaean meneruskan penghijrahan dari Yaman, akibat pemusnahan Empangan Ma'rib (sadd Ma'rib), Yaman menjadi sebuah kawasan Bedouin. Pada masa itu, apabila Kemaharajaan Aksum tidak berhasrat meneruskan kemaharajaan yang kuno mereka, Yaman menjadi sebidang tanah tandus, akibat perdagangan rempah dengan orang-orang Rom dan raja-raja Sassanid Parsi yang lebih menguntungkan. Yaman berturut-turut dikuasai oleh empayar Ethiopia dan Sassanid Parsi. Pada abad ke-7, kalifah Islam mula menguasai kawasan ini. Selepas kekalifahan itu dihancurkan, bekas Yaman Utara dikuasai oleh Imam-Imam daripada berbagai-bagai wangsa, biasanya dari mazhab Zaidi, yang mengasaskan struktur politik teokratik yang kekal sehingga zaman moden. ('Imam' dalam konteks ini ialah sebuah istilah agama yang digunakan oleh Syiah untuk merujuk kepada keturunan-keturunan sezuriat Ali, menantu Nabi Muhammad, yang dianggap ditakdirkan sebagai pewaris-pewaris tidak terkelas Nabi Muhammad.)

Kalifah-kalifah Sunah Waljamaah Mesir menduduki kebanyakan Yaman Utara pada sepanjang abad ke-11. Menjelang abad ke-16 dan sekali lagi pada abad ke-19, Yaman Utara menjadi sebahagian Empayar Turki Uthmaniyyah dan pada sesetengah tempoh, Imam-Imannya juga menguasai Yaman Selatan.

Yaman Utara mencapai kemerdekaan daripada Empayar Turki Uthmaniyah pada tahun 1918 dan menjadi sebuah republik pada tahun 1962. Pada tahun 1939, pihak British menduduki pelabuhan Aden dan menjadikannya sebagai sebuah tanah jajahan pada bulan September. Mereka juga mencipta sebuah zon perikatan-perikatan yang tidak dikawal rapi (dikenali sebagai negeri-negeri naungan) di sekitar Aden untuk bertindak sebagai penampan perlindungan. Pada tahun 1967, pihak British berundur selepas tekanan yang semakin meningkat daripada pemberontakan tempatan dan serangan-serangan yang disokong oleh Mesir dari utara. Selepas pengunduran British, kawasan ini dikenali sebagai Yaman Selatan. Pada tahun 1970, kerajaan selatan mengamalkan sistem kerajaan komunis. Kedua-dua negara disatukan secara rasmi sebagai Republik Yaman pada 22 Mei 1990.

Geografi
--------

Rencana utama: Geografi Yaman
Yaman terletak di Asia Barat, di hujung selatan Semenanjung Arab, antara Oman dan Arab Saudi. Ia terletak di pintu masuk ke Selat Bab-el-Mandeb, yang menghubungkan Laut Merah ke Lautan Hindi (melalui Teluk Aden) dan merupakan salah satu lorong perkapalan yang paling aktif dan strategik di dunia. Yaman mempunyai keluasan 555,000 kilometer persegi (214,000 bt2), termasuk pulau Perim di hujung selatan Laut Merah dan Socotra di pintu masuk ke Teluk Aden. Sempadan darat Yaman berjumlah 1,746 kilometer (1,085 bt). Yaman bersempadan dengan Arab Saudi di utara (1,458 km atau 906 bt) dan Oman di timur laut (288 km atau 179 bt). Melalui pulau Socotra, Yaman juga berkongsi sempadan dengan Selat Guardafui dan Laut Somalia.

Politik
-------

Rencana utama: Politik Yaman
Politik Yaman berada dalam keadaan tidak menentu akibat pengambilalihan Houthi di Yaman. Kumpulan bersenjata yang dikenali sebagai Houthis atau Ansar Allah merampas kawalan kerajaan Yaman Utara dan mengumumkan ia akan membubarkan parlimen, serta memasang "majlis presiden", "majlis kebangsaan peralihan", dan "majlis revolusi tertinggi" untuk mentadbir negara untuk tempoh interim. Bagaimanapun, presiden yang digulingkan, Abdrabbuh Mansur Hadi, telah mengisytiharkan beliau masih memegang jawatan dan sedang berusaha untuk menubuhkan kerajaan saingan di Aden.

Sebelum rampasan kuasa, politik Yaman secara nominal berlaku dalam rangka kerja republik demokrasi berperwakilan separa presiden. Presiden Yaman, yang dipilih melalui undi popular daripada sekurang-kurangnya dua calon yang disahkan oleh Parlimen, adalah ketua negara; manakala Perdana Menteri Yaman, yang dilantik oleh Presiden, adalah ketua pemerintahan. Walaupun secara nosional ia adalah sistem berbilang parti, pada hakikatnya ia didominasi sepenuhnya oleh satu parti, Kongres Rakyat Umum, dan sejak penyatuan. Kuasa eksekutif dilaksanakan oleh Presiden dan Kerajaan. Kuasa perundangan terletak pada kedua-dua Pemerintahan dan Dewan Rakyat. Badan Kehakiman secara teorinya bebas, tetapi pada hakikatnya ia terdedah kepada campur tangan daripada cabang eksekutif.

Yaman adalah sebuah republik dengan badan perundangan dwikameral. Di bawah perlembagaan, seorang presiden yang dipilih, Dewan Rakyat yang mempunyai 301 kerusi yang dipilih, dan 111 anggota Majlis Shura yang dilantik berkongsi kuasa. Tempoh jawatan presiden ialah 7 tahun, dan tempoh jawatan parlimen yang dipilih ialah 6 tahun. Hak mengundi adalah universal melebihi 18 tahun.

Ekonomi
-------

Rencana utama: Ekonomi Yaman
Ekonomi Yaman telah melemah dengan ketara sejak meletusnya Perang Saudara Yaman dan krisis kemanusiaan, yang telah menyebabkan ketidakstabilan, permusuhan yang semakin meningkat, dan banjir di rantau ini. Pada masa penyatuan, Yaman Selatan dan Yaman Utara mempunyai sistem ekonomi terbelakang yang jauh berbeza tetapi sama-sama bergelut. Sejak penyatuan, ekonomi telah dipaksa untuk mengekalkan akibat sokongan Yaman terhadap Iraq semasa Perang Teluk Parsi 1990–91: Arab Saudi mengusir hampir 1 juta pekerja Yaman, dan kedua-dua Arab Saudi dan Kuwait mengurangkan dengan ketara bantuan ekonomi kepada Yaman. Perang saudara 1994 melemahkan lagi ekonomi Yaman. Akibatnya, Yaman telah banyak bergantung kepada bantuan daripada agensi pelbagai hala untuk mengekalkan ekonominya sejak 24 tahun lalu. Sebagai balasan, ia telah berjanji untuk melaksanakan pembaharuan ekonomi yang ketara. Pada tahun 1997 Tabung Kewangan Antarabangsa (IMF) meluluskan dua program untuk meningkatkan kredit Yaman dengan ketara: kemudahan pelarasan struktur yang dipertingkatkan (kini dikenali sebagai kemudahan pengurangan dan pertumbuhan kemiskinan, atau PRGF) dan kemudahan pembiayaan lanjutan (EFF). Pada tahun-tahun berikutnya, kerajaan Yaman cuba melaksanakan pembaharuan yang disyorkan: mengurangkan gaji perkhidmatan awam, menghapuskan diesel dan subsidi lain, menurunkan perbelanjaan pertahanan, memperkenalkan cukai jualan am, dan menswastakan industri yang dikendalikan kerajaan. Walau bagaimanapun, kemajuan yang terhad menyebabkan IMF menggantung pembiayaan antara 1999 dan 2001.

Pada penghujung tahun 2005, Bank Dunia (yang memanjangkan Yaman pakej sokongan ekonomi AS$2.3 bilion selama empat tahun pada Oktober 2002, bersama-sama dengan pemberi pinjaman dua hala dan pelbagai hala yang lain) mengumumkan bahawa, sebagai akibat daripada kegagalan Yaman untuk melaksanakan pembaharuan yang ketara, Bank Dunia akan mengurangkan bantuan kewangan sebanyak satu pertiga sepanjang tempoh Julai 2005 hingga Julai 2008. Komponen utama pakej $2.3 bilion — $300 juta dalam pembiayaan konsesi — telah ditahan, sementara menunggu pembaharuan PRGF Yaman dengan IMF, yang sedang dalam rundingan. Walau bagaimanapun, pada Mei 2006 Bank Dunia menerima pakai strategi bantuan untuk Yaman, di mana ia akan menyediakan kira-kira $400 juta dalam kredit Persatuan Pembangunan Antarabangsa (IDA) sepanjang tempoh TK 2006 hingga TK 2009. Pada November 2006, pada mesyuarat rakan kongsi pembangunan Yaman, sejumlah $4.7 bilion dalam bentuk geran dan pinjaman konsesi telah dicagarkan untuk tempoh 2007–10. Pada masa ini, walaupun memiliki sumber minyak dan gas yang ketara dan sejumlah besar tanah yang produktif dari segi pertanian, Yaman kekal sebagai salah satu negara berpendapatan rendah termiskin di dunia; lebih 80 peratus (2018) penduduk hidup dalam kemiskinan. Kemasukan purata 1,000 pelarian Somalia setiap bulan ke Yaman yang mencari pekerjaan adalah penyusutan tambahan kepada ekonomi, yang sudah mesti menghadapi kadar pengangguran 20 hingga 40 peratus. Yaman kekal di bawah tekanan yang ketara untuk melaksanakan pembaharuan ekonomi, supaya ia tidak menghadapi kehilangan sokongan kewangan antarabangsa yang amat diperlukan.

Di utara, gangguan perang saudara (1962–1970) dan tempoh kemarau yang kerap memberi tamparan hebat kepada sektor pertanian yang sebelum ini makmur. Pengeluaran kopi, dahulunya eksport utama utara dan bentuk utama pertukaran asing, merosot apabila penanaman khat meningkat. Keluaran industri domestik yang rendah dan kekurangan bahan mentah menjadikan Republik Arab Yaman bergantung kepada pelbagai jenis import.

Bahan api pasaran gelap untuk dijual di Sana'a semasa perang saudara yang berterusan.
Perang Saudara Yaman dan kempen pengeboman udara oleh gabungan itu semasa campur tangan yang diketuai Saudi telah memusnahkan ekonomi Yaman lebih jauh.

Akibat perang saudara, Yaman mengalami inflasi dan penurunan nilai rial Yaman, dan ekonomi Yaman menguncup sebanyak 50% dari permulaan perang saudara pada 19 Mac 2015 hingga Oktober 2018.

Demografi
---------

Rencana utama: Demografi Yaman
Kawasan suku Yaman dan kawasan Syiah/Sunni. Muslim Syiah mendominasi kawasan hijau di Barat Yaman, dengan selebihnya Yaman adalah Muslim Sunni.
Ciri demografi penduduk Yaman (Arab: سكان اليمنcode: ar is deprecated ) termasuk kepadatan penduduk, etnik, tahap pendidikan, kesihatan penduduk, status ekonomi, pertalian agama dan aspek lain penduduk.

### Agama

Rencana utama: Agama di Yaman



Agama di Yaman (anggaran 2020)

  Syiah (terutamanya Zaidiyah) (54.6%)  Sunni Islam (45.1%)  Agama lain (0.3%)

Masjid di Zabid, Yaman
Yaman adalah masyarakat Islam. Hampir semua warga Yaman beragama Muslim, dengan lebih kurang 55% menganut Syiah dan lebih kurang 45% menganut Islam Sunni. Di kalangan penduduk asli, terdapat kira-kira 1,000 orang Kristian, dan 6 orang Yahudi yang tinggal pada tahun 2016. Walau bagaimanapun, Pew-Templeton menganggarkan bilangan orang Kristian setinggi 40,000, walaupun kebanyakannya tidak mengenal pasti secara terbuka seperti itu, kerana kebimbangan terhadap penganiayaan agama. Menurut tinjauan pendapat WIN/Gallup International, Yaman mempunyai penduduk paling beragama di kalangan negara Arab dan ia adalah salah satu populasi paling beragama di seluruh dunia.

Kebudayaan
----------

Rencana utama: Kebudayaan Yaman
Kebudayaan Yaman mempunyai sejarah budaya kuno, dipengaruhi oleh Islam. Oleh kerana lokasi geografinya yang unik, Yaman telah memperoleh budaya yang sangat tersendiri daripada jirannya, dari segi sejarah dan budaya.

Rujukan
-------

1. ↑  "About Yemen". *Ministry of Oil and Minerals*.
2. ↑  McLaughlin, Rob. "The Continuing Conundrum of the Somali Territorial Sea and Exclusive Economic Zone." The International Journal of Marine and Coastal Law 30.2 (2015): 305-334.
3. ↑  "Houthis take charge in Yemen". Al Arabiya. 6 Februari 2015. Dicapai pada 6 Februari 2015.
4. ↑  Madabish, Arafat (23 Februari 2015). "Hadi to form new government, declare Aden as capital of Yemen: sources". Asharq al-Awsat. Dicapai pada 25 Februari 2015.
5. ↑  Article 74 of the Constitution of the Republic of Yemen: "The House of Representatives has the right to withdraw confidence from the Government. Withdrawal of confidence may be requested only after interpellating the Prime Minister or his representative. A request for withdrawing confidence has to be signed by a third of the members of the House and the House may not decide on this request before the elapsing of at least seven days after its submission. Withdrawal of confidence in the Government has to be decided by the majority of members of the House."
6. ↑  Article 105 of the Constitution of the Republic of Yemen: "The Prime Minister and ministers are collectively responsible before the Presidential Council and the House of Representatives for the work of the Government."
7. ↑  Inc, IBP (1 Ogos 2013). *Yemen Ecology, Nature Protection Laws and Regulations Handbook Volume 1 Strategic Information and Basic Laws* (dalam bahasa Inggeris). Lulu.com. ISBN 978-1-4330-7532-2.
8. ↑  "Yemen - Places in the News | Library of Congress". *www.loc.gov*. Dicapai pada 30 Julai 2020.
9. ↑  "Yemen - Places in the News | Library of Congress". *www.loc.gov*. Dicapai pada 29 Julai 2020.
10. ↑  "Yemen's Economic Update — April 2022". *World Bank* (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 2 Januari 2023.
11. ↑  Ufheil-Somers, Amanda (15 Mei 1991). "Yemen: Unification and the Gulf War". *MERIP* (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 2 Januari 2023.
12. 1 2  Yemen country profile. Library of Congress Federal Research Division (Disember 2006). This article incorporates text from this source, which is in the public domain.
13. ↑  "Yemen Overview: Development news, research, data | World Bank".
14. ↑  Hubbard, Ben (14 November 2016). "U.S. Fingerprints on Attacks Obliterating Yemen's Economy". *The New York Times*.
15. ↑  "Saudi air campaign targets Yemen's food supplies".
16. ↑  Kevin Watkins (12 April 2018). "Yemen's unseen economic war is killing children by stealth". *TheGuardian.com*.
17. ↑  "The quiet collapse of Yemen's economy". 8 Mei 2018.
18. ↑  "Yemen's UAE-backed southern separatists announce popular uprising". *Middle East Eye*.
19. ↑  "Two-year war deepens depreciation of Yemen's Rial". *Xinhua*. Diarkibkan daripada yang asal pada 7 Oktober 2018.
20. ↑  The ARDA website
21. ↑  The ARDA website
22. ↑  Columbia University website, Gulf 2000 project
23. ↑  "Yemen - Middle East". *The World Fact Book*. Diarkibkan daripada yang asal pada 9 Mei 2021.
24. ↑  Merrick, Jane; Sengupta, Kim (20 September 2009). "Yemen: The land with more guns than people". *The Independent*. London. Dicapai pada 21 Mac 2010.
25. ↑  Sharma, Hriday (30 Jun 2011). "The Arab Spring: The Initiating Event for a New Arab World Order". *E-international Relations*. Diarkibkan daripada yang asal pada 29 Ogos 2020. In Yemen, Zaidists, a Shiite offshoot, constitute 30% of the total population
26. ↑  Ben Zion, Ilan (21 Mac 2016). "17 Yemenite Jews secretly airlifted to Israel in end to 'historic mission'". *Times of Israel*. Dicapai pada 21 Mac 2016.
27. ↑  Oliver Smith, Digital Travel Editor (15 April 2017). "Mapped: The world's most (and least) religious countries". *The Telegraph* (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 21 Februari 2020.

* Buku Fakta Dunia CIA: Yaman
* Nota Latar Belakang Jabatan Negara Amerika Syarikat: Yaman

Pautan luar
-----------

* flagPortal Yaman

|  |
| --- |
| Ketahui lebih lanjut tentang **Yemen** di Wikipedia: |
|  | Takrifan dari Wikikamus |
|  | Imej dan media dari Commons |
|  | Sumber pembelajaran dari Wikiversity |
|  | Berita dari Wikiberita |
|  | Petikan dari Wikipetikan |
|  | Teks sumber dari Wikisumber |
|  | Buku teks dari Wikibuku |

**Kerajaan**

* Laman web rasmi Kerajaan Yaman Diarkibkan 2008-04-18 di Wayback Machine
* Presiden Yaman

**Laman web perkhidmatan**

* Papan perbincangan Yaman yang termasyhur
* Pasaran Elektronik *azal*
* Portal Pekerjaan & Perekrutan
* Panduan Perniagaan untuk Eksport & Import
* Halaman Yaman: Laporan Teknologi dan Internet

**Maklumat am**

* Pintu Masuk Arab - *Yaman* Diarkibkan 2006-03-09 di Wayback Machine
* Profil Negara Berita BBC - *Yaman*
* Buku Fakta Dunia CIA - *Yaman*
* Projek Panduan Terbuka - *Yaman* – kategori panduan
* Jabatan Negara Amerika Syarikat - *Yaman* – termasuk nota latar belakang, kajian negara dan laporan utama
* Yahoo! - *Yaman* Diarkibkan 2006-03-02 di Wayback Machine – kategori panduan
* Bahasa-bahasa Semit Arab Selatan – salasilah keluarga dari Etnolog SIL
* Sekolah-sekolah Antarabangsa Turki – Bahagian Rendah
* Persatuan Pelajar Yaman di Luar Negeri (YSAA)
* Surat Berita *ShababYemeni* Diarkibkan 2008-05-16 di Wayback Machine
* Perlembagaan Yaman Diarkibkan 2008-05-27 di Wayback Machine
* Persatuan Komuniti Yaman di Sandwell (YCA) U.K

**Lain-lain**

* Bilangan pengundi, kuota jantina, reka bentuk sistem pilihan raya, dan pembiayaan parti politik di Yaman Diarkibkan 2006-08-18 di Wayback Machine

| * l
* b
* s
Liga Arab – جامعة الدول العربية |
| --- |
| Ahli | Algeria • Emiriah Arab Bersatu • Arab Saudi • Bahrain • Comoros • Djibouti • Iraq • Jordan • Kuwait • Lubnan • Libya • Mauritania • Maghribi • Mesir • Oman • Palestin • Qatar • Somalia • Sudan • Syria • Tunisia • Yaman |
| Pemerhati | Habsyah • India |

| * l
* b
* s
Senarai negara dan wilayah tanggungan di benua Asia |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **Asia Tenggara** | 
Brunei **·**  Filipina **·**  Indonesia1 **·**  Kemboja **·**  Laos **·**  Malaysia **·**  Myanmar **·**  Singapura **·**  Thailand **·**  Timor Leste **·**  Vietnam  | **Asia Barat** | 
Arab Saudi **·**  Armenia **·**  Azerbaijan2 **·**  Bahrain **·**  Cyprus **·**  Emiriah Arab Bersatu **·**  Georgia2 **·**  Iran **·**  Iraq **·**  Israel **·**  Jordan **·**  Kuwait **·**  Lubnan **·**  Mesir **·**  Oman **·**  Palestin **·**  Qatar **·**  Syria **·**  Turki2 **·**  Yemen  |
| **Asia Tengah dan Utara**  | 
Afghanistan **·**  Kazakhstan **·**  Kyrgyzstan **·**  Rusia2 **·**  Tajikistan **·**  Turkmenistan **·**  Uzbekistan  | **Asia Timur** | 
China **·**  Hong Kong3 **·**  Korea Selatan **·**  Korea Utara **·**  Macau3 **·**  Jepun **·**  Mongolia |
| **Asia Selatan** | 
Bangladesh **·**  Bhutan **·**  India **·**  Maldives **·**  Nepal **·**  Pakistan **·**  Sri Lanka  | **Wilayah tanggungan dan negeri dengan pengiktirafan terhad** | **Wilayah tanggungan :**
 Akrotiri dan Dhekelia, Wilayah Lautan Hindi British (United Kingdom) **·**  Kepulauan Cocos (Keeling), Pulau Krismas (Australia)  **Negeri dengan pengiktirafan terhad :**
 Abkhazia **·**  Cyprus Utara **·**  Nagorno-Karabakh **·**  Ossetia Selatan **·**  Republik China (Taiwan)  |

 |
| 1 Sebahagiannya di benua Oceania (negeri Papua Barat).  2 Sebahagiannya di benua Eropah.  3 Merupakan Kawasan Pentadbiran Khas di Republik Rakyat China. |




  


|  |  |
| --- | --- |
| Ikon tunas | Rencana berkaitan Yaman ini ialah rencana tunas. Anda boleh membantu Wikipedia dengan mengembangkannya. |

* l
* b
* s