**KTM Komuter** merupakan satu sistem pengangkutan awam yang memulakan perkhidmatannya pada pertengahan Ogos 1995 bertujuan memberi khidmat memuaskan dan mengatasi kesesakan lalu lintas di Lembah Klang. Komuter kini bergerak di atas landasan sepanjang 150 kilometer dari Rawang ke Seremban dan dari Batu Caves ke Pelabuhan Klang dengan membawa hampir 60,000 penumpang setiap hari.

Pada permulaan projek kereta api komuter ia berhadapan dengan beberapa halangan disebabkan masalah penyediaan infrastruktur. Berbeza dengan perkhidmatan kereta api yang sedia ada, kereta api komuter menggunakan kuasa elektrik sepenuhnya dan ini memerlukan kepakaran khusus yang perlu dibawa masuk daripada luar negeri, terutamanya India. Sepanjang tempoh percubaan berlaku beberapa masalah kecil yang selalunya berpunca daripada aliran kuasa elektrik. Tetapi kini kesemua masalah itu telah dapat diatasi dan komuter merupakan salah satu satu sistem pengangkutan awam yang cukup istimewa di Malaysia yang dikendalikan oleh syarikat Keretapi Tanah Melayu.

Latarbelakang
-------------

Keretapi Tanah Melayu Berhad melaksanakan projek komuter bermula dengan hanya empat tren. Jumlah tren itu kemudiannya ditambah secara beransur-ansur sehinggakan pada 2006, KTMB mempunyai 62 tren setiap satu membawa tiga gerabak yang dibekalkan tiga negara utama iaitu Korea Selatan, Austria dan Afrika Selatan. 

Kereta api Komuter beroperasi pada kelajuan 120 kilometer sejam merentasi bandar raya Kuala Lumpur setiap 15 minit pada masa sibuk dan di antara 20 hingga 30 minit sewaktu kurang sibuk. Perkhidmatan komuter yang cemerlang memastikan para penumpang dapat sampai ke destinasi tepat pada masanya pada kadar tambang yang murah. Populariti komuter dapat dilihat daripada jumlah penumpang yang menggunakan perkhidmatan itu yang mencapai 98 peratus setiap hari, manakala pada masa sibuk kadar ini mencapai hingga 100 peratus.

Stok kereta
-----------

|  |
| --- |
|  |
|
Spesifikasi| Model | Class 81 | Class 82 | Class 83 |
| No. unit | EMU 1 - EMU 18 | EMU 41 - EMU 62 | EMU 19 - EMU 40 |
| Pengeluar | Jenbacher Transport System | Union Carriage Wagon | Hyundai Corporation |
| Bilangan tren | 18 | 22 | 20 |
| Bilangan gerabak | 3 |
| Dimensi | **Panjang** - 68700 mm**Lebar** - **Tinggi** - 3650 mm | **Panjang** - 69320 mm**Lebar** - **Tinggi** - 3752 mm | **Panjang** - 68700 mm**Lebar** - **Tinggi** - 3800 mm |
| Berat | 121 metrik tan | 130 metrik tan | 123 metrik tan |
| Sistem elektrik/voltan | 25 kV/60 Hz |
| Kelajuan maksimum | 160 km/j |
| Kelajuan maksimum komersil | 120 km/j |
| Bilangan penumpang | 244 duduk200 berdiri | 212 duduk238 berdiri | 216 duduk190 berdiri |

Infrastruktur
-------------

### Laluan

| Laluan (Pengendali) | Beroperasi | Stesen | Jarak (km) | Terminal |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Laluan Batu Caves-Pelabuhan Klang | 14 Ogos 1995 | 23 | 45 | Sentul | Pelabuhan Klang |
| 29 Julai 2010 | 4 | 7 | Templat:KTMKStnInk | Templat:KTMKStnInk |
| Laluan Rawang-Seremban | 14 Ogos 1995 | 23 | 105 | Rawang | Sungai Gadut |
| Laluan Shuttle Rawang-Tanjung Malim | 21 April 2007 | 5 | 53 | Rawang | Tanjung Malim |

Pertukaran antara kedua-dua laluan tersebut boleh dilakukan di stesen KL Sentral, stesen keretapi lama Kuala Lumpur, Stesen Komuter Bank Negara dan Stesen Komuter Putra. Di pertukaran KL Sentral dan Putra, penumpang perlu menaiki tangga atau eskalator untuk ke platform, manakala di stesen lama pertukaran boleh dibuat di platform yang sama.

KTM Komuter dipuji kerana telah membolehkan capaian lebih mudah ke pusat beli-belah dan pusat rekreasi. Pada 2004, Stesen Komuter Mid Valley popular kerana dibina berdekatan Mid Valley Megamall. Stesen Komuter Subang Jaya pula berdekatan dengan Subang Parade dan cawangan Carrefour di bandar tersebut.

Penumpang yang hendak ke Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur ada pilihan untuk menaiki KTM Komuter ke Stesen Komuter Nilai dan seterusnya menaiki bas pengantara ke lapangan terbang tersebut pada tambang RM2.50 bagi satu perjalanan.

Tiket komuter boleh dibeli di kaunter atau mesin menjual tikat yang disediakan di semua stesen.

Keselamatan
-----------

Kereta api Komuter digerakkan menggunakan kuasa elektrik dari pusatnya di Kuala Lumpur. Selain itu, pihak KTMB telah menyediakan empat buah stesen tambahan di Subang, Rawang, Salak Selatan dan Batang Benar bagi memberikan kuasa alternatif jika sekiranya bekalan elektrik terputus secara tiba-tiba.

Bekalan elektrik ini akan disambungkan serta merta ke tempat yang diperlukan dan komuter akan terus bergerak seperti biasa. Sungguhpun komuter mungkin bergerak perlahan pada permulaannya, tetapi ia tidak akan menjejaskan penumpang. 

Dari segi keselamatan, komuter dilengkapi sistem keselamatan yang canggih. Jika berlaku kerosakan kepada sistem aliran kuasanya, umpamanya wayar terputus, ia tidak akan menyebabkan kemalangan atau bahaya kejutan elektrik kerana aliran kuasa akan mati secara automatik. Oleh itu, pengguna atau penduduk yang tinggal berhampiran landasan, tidak perlu khuatir terhadap keselamatan mereka. 

KTMB turut mengadakan aktiviti bagi memberikan keseronokan kepada penumpang kecil. Biasanya pada masa cuti tertentu KTMB mengadakan kegiatan melukis atau seumpamanya. Selain untuk tujuan promosi, ia juga bertujuan memberikan keceriaan kepada penumpang kecil itu serta keluarga mereka.

Stesen perantara
----------------

KTMB turut menyediakan perhentian khas untuk bas perantara ke stesen tertentu, seperti di Bandar Tasik Selatan, Serdang, Subang Jaya dan Nilai. Bas yang datang dari beberapa daerah berdekatan akan membawa penumpang ke perhentian berkenaan. Ini memudahkan penumpang dari kawasan tertentu sampai ke stesen komuter dan ke tempat kerja awal. Bagi mereka yang menggunakan kenderaan sendiri untuk ke stesen komuter pula mereka boleh menggunakan khidmat tempat letak kereta yang disediakan KTMB dengan bayaran hanya 50 sen sekali masuk. 

Bagi mereka yang suka mengisi masa lapang dengan bersiar-siar KTMB menyediakan tiket khas sekeluarga diberi nama 'joy ride' dan 'tiket mana-mana'. Dengan menggunakan tiket 'joy ride' keluarga boleh pergi ke mana-mana sahaja dengan potongan khas. Manakala 'tiket mana-mana' pula diberikan kepada sesiapa yang ingin melawat destinasi yang dilalui komuter dengan bayaran RM5 bagi seorang dewasa untuk ke mana-mana destinasi yang dipilih.

Bayaran tambang
---------------

Pada 2006, para penumpang hanya perlu membayar sembilan sen sekilometer bagi setiap 45 kilometer pertama, manakala bagi 45 kilometer berikutnya penumpang hanya perlu membayar enam sen setiap kilometer. Umpamanya bagi penumpang yang menaiki komuter dari Subang ke stesen Kuala Lumpur hanya perlu membayar RM1.40 sen, manakala tambang dari Kuala Lumpur ke stesen Nilai, berhampiran Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur (KLIA), ialah RM7. Manakala tambang untuk kanak-kanak antara empat dan 12 tahun ialah 50 peratus tambang orang dewasa. Nilai tambang ini dianggap antara yang termurah di dunia. 

Selain itu, bagi mereka yang kerap menggunakan komuter untuk ke tempat kerja dan sebagainya, KTMB menyediakan bonus khas. Bermula pada Februari 1998 lalu, KTMB memperkenalkan tiket perjalanan berganda atau *multiple trip tickets*. Dengan menggunakan sistem ini penumpang boleh membeli tiket 12 perjalanan atau 24 perjalanan dan menerima potongan sebanyak 20 peratus atau lebih.

Pendapatan
----------

Pada Ogos 1995 KTM Komuter melaporkan perolehan sebanyak RM320,000, manakala pada Disember 1997, iaitu jangka masa kurang daripada satu setengah tahun pendapatan yang dilaporkan meningkat kepada RM4.37 juta. Pendapatan tertinggi dicatat ialah pada September 1998, iaitu sepanjang Sukan Komanwel XVI iaitu melebihi RM6 juta.

Penumpang
---------

Statistik penumpang harian | Tahun | Purata penumpang harian |
| --- | --- |
| 1995 | 18,659 |
| 1996 | 30,313 |
| 1997 | 45,204 |
| 1998 | 57,039 |
| 1999 | 45,037 |
| 2000 | 53,025 |
| 2001 | 57,339 |
| 2002 | 61,762 |
| 2003 | 67,467 |
| 2004 | 74,810 |
| 2005 | 84,752 |
| 2006 | 95,822 |
| 2007 | 101,258 |
| 2008 | 99,836 |
| 2009 | 95,021 |
| 2010 | 96,022 |
| 2011 | 97,531 |
| 2012 | 95,211 |

Perancangan masa hadapan
------------------------

Kereta api komuter.Kereta api komuter.
Berikutan sambutan yang begitu menggalakkan, KTMB merancang bagi memperluaskan laluan dengan menambah beberapa laluan baru bagi memenuhi keperluan penduduk dan pelancong. Dalam masa terdekat, KTMB akan menumpukan masa untuk membina laluan khas dari stesen Kuala Lumpur ke Batu Caves sejauh tujuh kilometer. Jalan ini akan melalui kawasan sesak di utara Kuala Lumpur dan kawasan perumahan berhampiran Batu Cave. Namun matlamat utama lalun ini ialah untuk kemudahan pelancong yang sering bertumpu ke kawasan berkenaan terutama ketika Thaipusam. 

KTMB juga merancang mengadakan kereta api ekspres dari Ipoh ke Seremban dan sebaliknya dijangka mula beroperasi mulai Jun 2010 khas untuk mereka yang memerlukan perkhidmatan cepat ke kedua-dua hala melalui kawasan Nilai yang pesat membangun. Satu lagi projek yang telah siap ialah landasan kembar yang menyambungkan Rawang ke Ipoh. Jalan sejauh 200 kilometer ini akan memberikan kesempatan bagi mereka yang sering berulang-alik. Dalam jangka panjang KTMB merancang untuk membina landasan keretapi berkembar elektrik ke Bandaraya Melaka yang menghubungkan Stesen KTMB Pulau Sebang dekat Alor Gajah hingga ke Bandaraya Melaka. Projek ini dapat sokongan padu Kerajaan Negeri Melaka dan hanya menunggu kelulusan daripada Kerajaan Persekutuan.Bekas landasan keretapi lama di Melaka akan digunakan semula.

Dengan adanya landasan baru ini masa perjalanan boleh dipendekkan di samping memberi keselesaan kepada penumpang. Melihatkan kejayaan dan kemajuan yang telah ditunjukkan sistem komuter, ia benar-benar menjadi suatu sistem pengangkutan moden paling berkesan di negara ini dan telah menepati motonya iaitu: "Pantas Merentas Masa".

Catatan
-------

1. ↑  Mengira stesen pemindahan sekali sahaja.

Rujukan
-------

1. Buletin Rasmi KTM Komuter (08/2006). *Rentas Edisi Ogos 2006*. Keretapi Tanah Melayu Berhad
2. Buletin Rasmi KTM Komuter (06/2006). *Rentas Edisi Jun 2006*. Keretapi Tanah Melayu Berhad
3. Buletin Rasmi KTM Komuter (01/2006). *Rentas Edisi Januari 2006*. Keretapi Tanah Melayu Berhad
4. Buletin Rasmi KTM Komuter (09/2005). *Rentas Edisi Khas September 2005*. Keretapi Tanah Melayu Berhad

1. ↑  "JADUAL 2.1 : STATISTIK TRAFIK KERETAPI TANAH MELAYU BERHAD (KTMB), SUKU KEEMPAT, 2017" [Table 2.1 : Keretapi Tanah Melayu Berhad (KTMB) Traffic Statistics, Fourth Quarter, 2017] (PDF) (dalam bahasa Malay dan English). Ministry of Transport, Malaysia. Dicapai pada 13 March 2018.CS1 maint: unrecognized language (link)
2. ↑

* **Rujukan digital**

1. (Bahasa Inggeris) - www.ktmb.com.my Diarkibkan 2007-10-11 di Wayback Machine 29 Mac 2007

Pautan luar
-----------

* (Bahasa Inggeris) - Laman rasmi KTM Komuter Diarkibkan 2007-10-11 di Wayback Machine

  


| * l
* b
* s
 Pengangkutan rel di Malaysia |
| --- |
| Gambaran keseluruhan | 

|  |  |
| --- | --- |
| Tambang dan tiket | 
* Koin Token
* Kad Touch 'n Go
* Kad Laluan Komuter
* Kad-KTMi
* *MyDebit Card*

 |
| Suruhanjaya | 
* Agensi Pengangkutan Awam Darat (APAD)

 |

 |
| Operator Utama | 
* Keretapi Tanah Melayu
* Rapid KL
* Express Rail Link
* Kereta Api Negeri Sabah

 |
| Kereta api antara bandar | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Laluan utama | 

|  |  |
| --- | --- |
| Kini | 
* Laluan KTM Pantai Barat
* Laluan KTM Pantai Timur
* Laluan Keretapi Barat Sabah

 |
| Masa depan | 
* Laluan Rel Pantai Timur

 |
| Perancangan | 
* Laluan Kereta Api Timur Laut Sabah
* Laluan Kereta Api Sarawak

 |
| Digantung | 
* Kereta Api Berkelajuan Tinggi Kuala Lumpur–Singapura

 |

 |
| Perkhidmatan | 
* KTM ETS
* KTM Antarabandar
* Keretapi Negeri Sabah
* Ekspres Antarabangsa
* Ekspres Timur dan Oriental

 |

 |
| Kereta api komuter | 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| pinggir bandar | 

|  |  |
| --- | --- |
| Terkini | 
* 1 Laluan Seremban
* 2 Laluan Port Klang
* 1  Laluan Padang Rengas
* 2  Laluan Padang Besar

 |

 |
| Laluan Lapangan Terbang | 

|  |  |
| --- | --- |
| Terkini | 
* 6 KLIA Ekspres
* 7 KLIA Transit
* 10 Laluan Skypark

 |

 |

 |
| Rel Metro | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| LRT | 

|  |  |
| --- | --- |
| Terkini | 
* 3 Laluan Ampang
* 4 Laluan Sri Petaling
* 5 Laluan Kelana Jaya

 |
| Masa Depan | 
* 11 Laluan Shah Alam
* Laluan LRT Bayan Lepas

 |
| Perancangan | 
* Laluan LRT Kota Kinabalu
* Laluan LRT Kuching

 |

 |
| MRT | 

|  |  |
| --- | --- |
| Terkini | 
* 9 Laluan Kajang
* 12 Laluan Putrajaya

 |
| Perancangan | 
* 13 Laluan Lingkaran

 |

 |
| Monorail | 

|  |  |
| --- | --- |
| Terkini | 
* 8 Monorel KL
* Monorel Melaka Monorel Melaka

 |
| Perancangan | 
* 14 Monorel Putrajaya
* Monorel Kota Kinabalu

 |

 |

 |
| Laluan Sempadan | 

|  |  |
| --- | --- |
| Terkini | 
* KTM Antarabandar (Ulang-alik Tebrau)

 |
| Masa Depan | 
* *RTS* *Sistem Transit Aliran Johor Bahru–Singapura*

 |

 |
| Rel Lainnya | 

|  |  |
| --- | --- |
| *People mover* | 
* Aerotrain (KLIA) KLIA Aerotrain

 |
| Funicular | 
* Kereta api Bukit Bendera Kereta api Bukit Bendera

 |
| Pengangkutan Gondola | 
* Kereta Kabel Langkawi Kereta Kabel Langkawi
* Kereta kabel Awana Skyway Genting Skyway
* Kereta kabel Awana Skyway Awana Skyway

 |

 |
| Pengeluar  Rolling Stock(s) | 

|  |  |
| --- | --- |
| Antara Bandar | 
* KTM Kelas 23
* KTM Kelas 24
* KTM Kelas 25
* YDM4
* KTM Kelas 91 EMU
* KTM Kelas 93 EMU
* KTM Kelas 61 DMU
* Lokomotif diesel Kawasaki DMU

 |
| Komuter | 
* KTM Kelas 81 EMU
* KTM Kelas 83 EMU
* KTM Kelas 92 EMU

 |
| Laluan Lapangan Terbang | 
* CNR Changchun ERL *"Equator EMU"*
* Siemens Desiro ET 425 M
* Hyundai Rotem KTM Kelas 83 EMU

 |
| LRT | 
* CRRC Zhuzhou Articulated LRV *"AMY"*
* Bombardier Innovia ART 200/300

 |
| MRT | 
* Siemens Inspiro *"The Guiding Light"*
* Hyundai Rotem EMU

 |
| Monorail | 
* MTrains (Scomi/MTrains Monorail)
* Scomi SUTRA

 |
| Lainnya | 
* Bombardier Innovia APM 100
* Doppelmayr Garaventa 100-FUL Lugano–Stazione
* Doppelmayr Garaventa 6-MGD
* Leitner Ropeways 8-MGD

 |

 |
| Depoh | 

|  |  |
| --- | --- |
| Terkini | 
* Ampang (LRT)
* Batu Gajah (Antarabandar)
* Bukit Tengah (Komuter)
* Brickfields (Monorel)
* Kajang (MRT)
* Kampung Kuala Sungai Baru (LRT)
* KLIA MAHB (KLIA MAHB KLIA Aerotrain)
* Rawang (Komuter)
* Salak Tinggi (ERL)
* Sentul (Komuter)
* Seremban (Komuter)
* Subang (LRT)
* Sungai Buloh (MRT)
* Tanjung Aru (Antarabandar)

 |
| Masa Depan | 
* Johan Setia (LRT)
* Serdang (MRT)

 |

 |
| Artikel berkaitan | 
* Perlanggaran LRT Kelana Jaya 2021

 |

| * l
* b
* s
Alihan rel bandar di Asia Tenggara |
| --- |
| Indonesia Indonesia | 

|  |  |
| --- | --- |
| Jakarta Raya | 
* **KAI Commuter**
	+ 
	+ 
	+ 
	+ 
	+
* **MRT Jakarta**
	+ 
	+ ***M2***
* **LRT Jakarta**
	+
* *LRT Jabodebek*
	+ 
	+
* Skitren SHIA
	+
* ARS Soekarno–Hatta
	+
* ***HSR*** *HSR Jakarta–Bandung*

 |
| Banten | 
* KAI Commuter
	+ 
	+ **LM**

 |
| Jawa Barat | 
* Komuter Bandung Raya
* ***HSR*** *HSR Jakarta–Bandung*

 |
| Jawa Tengah | 
* KAI Commuter
	+ 
	+
* **AS** ARS Adisumarmo
* **BK** Bas rel Batara Kresna
* **K** Kedungsepur

 |
| Jawa Timur | 
* Komuter Surabaya

 |
| Sumatera | 
* LRT Palembang
	+ **L1**
* **KN** ARS Kualanamu
* Sri Lelawangsa
* **ME** Minangkabau Ekspres
* **CM** Cut Meutia

 |
| Yogyakarta | 
* KAI Commuter
	+ 
	+
* **YA** ARS Yogyakarta

 |

 |
| Filipina Filipina | 

|  |  |
| --- | --- |
| Metro Manila | 
* **LRT Manila**
	+ 
	+ 
	+ ***6***
		- ***6B***
		- ***6C***
		- ***6D***
		- ***6E***
* **MRT Manila**
	+ **3**
	+ ***4***
	+ ***5***
	+ ***7***
	+ ***8***
	+ ***MMS***
	+ ***10***
	+ ***11***
* **PNR**
	+ 
	+ ***NSCR***
	+ ***NSCR***
* *Rel Ringan Sungai Pasig*
* *Skitren*

 |
| Bicol | 
* **PNR**
	+ Komuter Bicol
* *Trem Legazpi*

 |
| Kawasan Pentadbiran Cordillera | 
* *Monorel Baguio*

 |
| Luzon Tengah | 
* *MTS Pampanga*

 |
| Metro Cebu | 
* *Monorel Cebu*
	+ ***Pusat***
	+ ***Lapangan Terbang***

 |
| Mindanao | 
* *Transit Rakyat Davao*
* *Kereta Api Mindanao*

 |
| Visayas Barat | 
* *Monorel Iloilo*

 |

 |
| Malaysia Malaysia | 

|  |  |
| --- | --- |
| Lembah Klang | 
* **KTM Komuter**
	+ 1
	+ 2
* **Rapid KL**
	+ 3
	+ 4
	+ 5
	+ 8
	+ 9
	+ 11
	+ 12
	+ 13
	+ 14
* **ERL**
	+ 6
	+ 7
* Aerotrain KLIA
* 10 KTM Skypark

 |
| Sabah | 
* *LRT Kota Kinabalu*
* *Monorel Kota Kinabalu*

 |
| Selatan | 
* **KTM Komuter**
	+ 1
* Monorel Melaka
* *RTS* *RTS Johor Bahru–Singapura*

 |
| Utara | 
* **KTM Komuter Sektor Utara**
	+ 1
	+ 2
* Bukit Bendera
* *LRT Pulau Pinang*
	+ ***3***
	+ ***4***

 |

 |
| Myanmar Myanmar | 
* Kereta Api Keliling Yangon
* *MRT Bandar Yangon*

 |
| Singapura Singapura | 
* **MRT**
	+ **NSL**
	+ **EWL**
	+ **NEL**
	+ **CCL**
	+ **DTL**
	+ **TEL**
	+ *JRL*
	+ *CRL*
* **LRT**
	+ BPLRT
	+ SKLRT
	+ PGLRT
* Skitren Lapangan Terbang Changi
* Sentosa Express
* *RTS* *RTS Johor Bahru–Singapura*

 |
| Thailand Thailand | 

|  |  |
| --- | --- |
| Kawasan Metropolitan Bangkok | 
* **BTS**
	+ **Silom**
	+ **Sukhumvit**
	+ **Emas**
* **MRT**
	+ **Biru**
	+ **Ungu**
	+ ***Merah Jambu***
	+ ***Kuning***
	+ ***Jingga***
	+ ***Perang***
* **BMA**
	+ ***Kelabu***
	+ ***Biru Muda***
	+ ***Perak***
* **SRT**
	+ **ARL**
	+ **Merah Muda**
	+ **Merah Tua**
* **Komuter SRT**
	+ Laluan Lopburi
	+ Laluan Kaeng Khoi
	+ Laluan Prachinburi
	+ Laluan Ratchaburi
	+ Laluan Suphan Buri
	+ Kereta api Maeklong
* *APM Suvarnabhumi*
* *APM Don Mueang*
* **HSR**
	+ *HSR Timur*
	+ *HSR Timur Laut*
	+ *HSR Utara*
	+ *HSR Selatan*

 |
| Kawasan lain | 
* *LRT Chiang Mai*
* *Monorel Hat Yai*
* *LRT Khon Kaen*
* *LRT Nakhon Ratchasima*
* *Monorel Pattaya*
* *LRT Pulau Phuket*

 |

 |
| Vietnam Vietnam | 
* **Metro Hanoi**
	+ ***1***
	+ ***2***
	+ **2A**
	+ ***3***
	+ ***4***
	+ ***5***
	+ ***6***
	+ ***7***
	+ ***8***
	+ ***9***
* *Metro Bandar Raya Ho Chi Minh*
	+ ***1***
	+ ***2***
	+ ***3A***
	+ ***3B***
	+ ***4***
	+ ***5***
	+ ***6***
* *HSR Utara–Selatan*

 |
| **Catatan:** Laluan yang sedang dibina atau dirancang ditulis dalam bentuk *condong*. |