**Orang Barbar** atau **orang Amazigh** (bahasa-bahasa Barbar: ⵉⵎⴰⵣⵉⵖⵏ, ⵎⵣⵗⵏ *Imaziɣen*, Arab: أمازيغ, rumi: *Amāzīgh*code: ar is deprecated , Perancis: *Berbères*code: fr is deprecated ) ialah suatu kelompok etnik yang menghuni Afrika Utara sebelah barat Lembah Nil; mereka bertaburan dari pesisiran Atlantik Maghribi ke Algeria, Tunisia, Libya, Mauritania, utara Mali dan Niger ke Wadi Siwa di Mesir, dari Mediterranean ke Sungai Niger. Mereka bertutur dalam pelbagai bahasa Barbar yang merupakan satu cabang keluarga bahasa-bahasa Afro-Asia.

Penamaan
--------

Nama "Barbar" ini serapan Yunani: βάρβαροςcode: el is deprecated  *barbaros*code: el is deprecated  yang bermaksud "orang gasar", ia sebelum ini gelaran para penduduk Empayar Rom terhadap bangsa Germania yang dianggap musuh utama mereka selain bangsa-bangsa Celt, Iberia, Gallia, Goth dan Thrakia yang berjiranan mengelilingi tanah tersebut.

Banyak orang dalam kelompok etnik ini di Maghribi yang memanggil diri dengan kata *Imazighen* (bentuk mufrad: ⴰⵎⴰⵣⵉⵖ *Amazigh*), bererti "orang merdeka".

Sejarah
-------

### Ketamadunan purba

Rencana utama: Pra-sejarah Afrika Utara Tengah
Lukisan Hoggar
Wilayah Maghreb di barat laut Afrika dipercayai telah didiami oleh kaum Barbar sekurang-kurangnya sejak 10,000 SM. Lukisan-lukisan di gua tempatan, yang mana bertarikh 12 milenia sebelum masa sekarang, telah ditemui di wilayah Tassili n'Ajjer di selatan Algeria. Seni batu lain dapat ditemui di Tadrart Acacus di padang pasir Libya. Sebuah masyarakat neolitik, dengan kewujudan pembelajinakan dan pertanian sara hidup, dibangunkan di wilayah Sahara dan Mediterranean (di Maghreb) yang terletak di utara Afrika antara tahun 6000 dan 2000 SM. Jenis kehidupan ini, yang banyak digambarkan dalam lukisan gua di Tassili n'Ajjer yang terletak di tenggara Algeria, lebih banyak dijumpai di Maghreb sehingga zaman klasik. Skrip pra-sejarah Tifinagh juga ditemui di wilayah Oran. Semasa era pra-Rom, beberapa negeri bebas (Massylii) wujud sebelum Raja Masinissa menyatukan rakyat Numidia.

Sejarah
-------

### Asal

### Antik

#### Numidia

#### Mauretania

Rencana utama: Mauretania
Kavalri Mauritania diketuai oleh Lusius Quietus dalam Perang Dacian, daripada Tiang Trajan
Pada zaman antik, Mauretania adalah sebuah kerajaan beraja Barbar merdeka di bawak Raja Bocchus I (110-80 SM). Ia terletak di pantai Laut Mediterranean di Afrika Utara, yang mana kini terletak di barat Algeria dan utara Magbribi.

### Zaman Pertengahan

#### Barbar dan penaklukan Islam

#### Barbar di al-Andalus

### Sejarah moden

Demografi sezaman
-----------------

Diaspora
--------

Barbar membentuk komuniti di Mauritania berdekatan dengan Malian ibu kota imperial bagi Timbuktu. Berdasarkan anggaran pada tahun 2004, terdapat kira-kira 2.2 juta imigran Barbar di Eropah, terutamanya puak Riffia di Belgium, Netherlands dan Perancis berketurunan Kabyle dan Chaouis dari Algeria.

Bahasa
------

Kumpulan utama
--------------

Agama dan kepercayaan
---------------------

### Barbar terkenal dalam sejarah Islam

Tariq ibn Ziyad, seorang Muslim Barbar dan jeneral Umayyah yang mengetuai penaklukkan Hispania Visigoth pada tahun 711
.Tariq ibn Ziyad (meninggal 720), dikenali dalam sejarah dan lagenda Sepanyol sebagai *Taric el Tuerto* (Taric si Satu Mata), adalah seorang Muslim Barbar dan jeneral Umayyah yang mengetuai penaklukkan Hispania Visigoth pada tahun 711. Beliau dianggap salah seorang komander tentera penting dalam sejarah Sepanyol. Asalnya, beliau merupakan timbalan Musa ibn Nusair di Afrika Utara, dan dihantar oleh ketua beliau untuk melancarkan serangan pertama di semenanjung Iberia. Beberapa pihak mendakwa beliau dijemput untuk campur tangan oleh pewaris kepada Raja Visigoth, Wittiza, dalam perang saudara Visigoth.

Pada 29 April 711, pasukan tentera Tariq mendarat di Gibraltar (nama *Gibraltar* berasal daripada nama Arab *Jabal Tariq*, yang bermaksud *Gunung Tariq*, atau *Gibr Al-Tariq*, bermakna *batu Tariq*). Setelah mendarat, Tariq dikatakan telah membakar kapal-kapal beliau dan membuat satu ucapan, yang mana sangat diingati di dunia Islam kepada tentera beliau:

> O People ! Tiada tempat untuk melarikan diri! Laut di belakang kamu, dan musuh di depan kamu: Tiada apa-apa untuk kamu, oleh Allah, kecuali ikhlas dan sabar.—seperti dikisahkan oleh al-Maqqari

Ziri ibn Manad (meninggal 971), pengasas dinasti Zirid di Maghreb. Ziri ibn Manad adalah pemimpin puak Sanhaja yang mana merupakan sekutu kepada Fatimiyyah, menghapuskan pemberontakkan Abu Yazid (943-947). Beliau dianugerahkan jawatan gabenor di wilayah barat, sebuah kawasan yang kini merangkumi kawasan utara Sahara di Algeria.

Yusuf ibn Tashfin (sekitar 1061–1106) adalah seorang pemerintah Barbar dari dinasti Almoravid di Afrika Utara dan Al-Andalus (Moors Iberia). Beliau memakai gelaran *amir al-muslimin* (*komander orang Muslim*) selepas melawat Khalifah di Baghdad 'amir al-moumineen" ("komander orang yang benar") dan secara rasminya menerima sokongan dari beliau. Beliau sama ada merupakan sepupu atau anak saudara kepada Abu-Bakr Ibn-Umar, pengasas dinasti Almoravid. Beliau menyatukan seluruh negeri Muslim di Semenanjung Iberia (kini Portugal dan Sepanyol) ke dalam pemerintahan di Maghreb (sekitar 1090), selepas diminta ke Al-Andalus oleh Emir dari Seville.

Alfonso VI telah dikalahkan pada 23 Oktober 1086, di dalam Pertempuran Sagrajas, ditangan Yusuf ibn Tashfin, dan Abbad III al-Mu'tamid. Yusuf bin Tashfin adalah pengasas kota Maghribi yang terkenal iaitu Marrakech (dalam bahasa Barbar *Murakush*, atau *Morocco* dalam bahasa Inggeris). Beliau telah memilih sendiri tempat di mana kota ini dibina pada tahun 1070 dan kemudian dijadikan ibu kota empayar. Sebelum itu, Almoravid berpindah randah di padang pasir, tetapi dengan ibu kota baru ini menandakan mereka mula mengubah kepada cara hidup bandar.

Ibn Tumart (sekitar 1080 - sekitar 1130), adalah seorang guru agama Barbar dan pemimpin dari puak Masmuda yang mana telah mengasaskan dinasti Almohad. Beliau juga dikenali sebagai El-Mahdi (المهدي). Pada tahun 1125, beliau memulakan pemberontakkan terbuka menentang pemerintahan Almoravid. Nama "Ibn Tumart" berasal daripada bahasa Barbar yang bermaksud "anak lelaki Bumi."

Abu Ya'qub Yusuf (meninggal 29 Julai 1184) merupakan khalifah kedua dinasti Almohad. Beliau memerintah bermula pada tahun 1163 sehingga 1184. Beliau membina Giralda di Seville.

Abu Yaqub al-Mustansir Yusuf II adalah Khalifah Maghreb bermula pada tahun 1213 sehingga kematian beliau. Beliau merupakan anak lelaki kepada khalifah sebelumnya, Muhammad an-Nasir, Yusuf menaiki takhta selepas kematian bapa beliau, pada umur 16 tahun.

Ibn Battuta (lahir 1304; tahun meninggal tidak pasti, kemungkinan pada 1368 atau 1377) adalah seorang Barbar Beliau merupakan sarjana Sunni Islam dan *jurisprudent* daripada mazhab Maliki, dan pernah menjadi Qadi (hakim). Walau bagaimanapun, beliau terkenal sebagai seorang pengembara dan penjelajah, yang mana telah mendokumenkan kisah perjalanan beliau selama hampir 30 tahun, merangkumi hampir 117,000 kilometer (73,000 bt). Perjalanan ini merangkumi hampir seluruh dunia Islam, daripada Afrika Barat ke Pakistan, India, Maldives, Sri Lanka, Asia Tenggara dan China, satu jarak yang melebihi sarjana sebelumnya iaitu Marco Polo.

Muhammad al-Jazuli - Beliau berasal daripada puuak Jazulah yang mana tinggal di kawasan Sous, Maghreb yang terletak di antara Lautan Atlantik dengan Pergunungan Atlas. Beliau terkenal kerana telah menyusun Dala'il al-Khayrat, sebuah kitab sembahyang Islam yang popular.

Muhammad Awzal adalah seorang penyajak Barbar yang warak. Beliau dianggap sebagai penulis paling penting dalam tradisi kesusasteraan Shilha. Beliau lahir sekitar tahun 1670 di sebuah kampung al-Qasaba dalam daerah Sous, Maghreb dan meninggal dunia pada tahun 1748/9 (1162 di Egira).

### Barbar terkenal dalam sejarah Kristian

### Era pra-Kristian

Senibina
--------

Budaya
------

### Makanan

### Muzik

### Perayaan

Lihat juga
----------

* Lanun Barbar

Rujukan
-------

1. ↑  "North Africa's Berbers get boost from Arab Spring". Fox News. 5 May 2012. Dicapai pada 8 December 2013.
2. 1 2 3
3. ↑  Native Peoples of the World: An Encyclopedia, Ed. Steven, L. Danver, M.E. Sharpe/Mesa Verde Publishing, 2013, p.23
4. ↑
5. ↑  Tej K. Bhatia, William C. Ritchie (2006). *The Handbook of Bilingualism*. John Wiley & Sons. m/s. 860. ISBN 0631227350. Dicapai pada 19 Jly 2016. Check date values in: `|accessdate=` (bantuan)CS1 maint: uses authors parameter (link)
6. ↑
7. ↑  Morocco's Berbers Battle to Keep From Losing Their Culture / Arab minority forces majority to abandon native language.Peter Prengaman, Chronicle Foreign Service.March 16, 2001
8. 1 2
9. ↑  Teens in Morocco,Sandy Donovan,Compass point books,Minneapolis,United States,2008,p.42
10. ↑  Tej K. Bhatia, William C. Ritchie (2006). *The Handbook of Bilingualism*. John Wiley & Sons. m/s. 860. ISBN 0631227350. Dicapai pada 19 July 2016.CS1 maint: uses authors parameter (link); 80% of population
11. ↑  "Algeria reinstates term limit and recognises Berber language". *BBC News*.
12. ↑  Tej K. Bhatia, William C. Ritchie (2006). *The Handbook of Bilingualism*. John Wiley & Sons. m/s. 860. ISBN 0631227350. Dicapai pada 16 July 2016.CS1 maint: uses authors parameter (link); 80% of population
13. ↑  "salinan arkib". Diarkibkan daripada yang asal pada 2013-10-05. Dicapai pada 2013-10-05.
14. ↑  "The World Factbook". Diarkibkan daripada yang asal pada 2020-04-24. Dicapai pada 2016-08-12.
15. ↑  "The World Factbook". Diarkibkan daripada yang asal pada 2015-11-10. Dicapai pada 2016-08-12.
16. ↑  Tej K. Bhatia, William C. Ritchie (2006). *The Handbook of Bilingualism*. John Wiley & Sons. m/s. 860. ISBN 0631227350. Dicapai pada 16 July 2016.CS1 maint: uses authors parameter (link); >60% of population of 6,416,776
17. ↑  Joshua Project. "Tuareg, Tamasheq in Mauritania".
18. ↑  "The World Factbook". Diarkibkan daripada yang asal pada 2012-10-16. Dicapai pada 2016-08-12.
19. ↑  Tej K. Bhatia, William C. Ritchie (2006). *The Handbook of Bilingualism*. John Wiley & Sons. m/s. 860. ISBN 0631227350. Dicapai pada 16 July 2016.CS1 maint: uses authors parameter (link); >60% of population
20. ↑  Joshua Project. "Tuareg, Tamasheq in Burkina Faso".
21. ↑  Joshua Project. "Berber, Siwa in Egypt".
22. ↑  Tej K. Bhatia, William C. Ritchie (2006). *The Handbook of Bilingualism*. John Wiley & Sons. m/s. 860. ISBN 0631227350. Dicapai pada 16 July 2016.CS1 maint: uses authors parameter (link)
23. ↑  Statistics Canada: 2011 National Household Survey: Data tables
24. ↑  Shokeid, Moshe. The Dual Heritage: Immigrants from the Atlas Mountains in an Israeli Village.
25. ↑  "Believers in Christ from a Muslim Background: A Global Census | Duane A Miller Botero - Academia.edu". academia.edu. Dicapai pada 27 March 2016.
26. ↑  
	* (Perancis) Sadek Lekdja, *Christianity in Kabylie*, Radio France Internationale, 7 mai 2001
27. ↑  Blench, Roger. Archaeology, Language, and the African Past. Rowman: Altamira, 2006 ISBN 9780759104662
28. ↑  Diakonoff, Igor. The Earliest Semitic Society: Linguistic Data. Journal of Semitic Studies, Vol. 43 Iss. 2 (1998).
29. ↑  Shirai, Noriyuki. The Archaeology of the First Farmer-Herders in Egypt: New Insights into the Fayum Epipalaeolithic and Neolithic. Leiden University Press, 2010. ISBN 9789087280796.
30. ↑  Blench R (2006) Archaeology, Language, and the African Past, Rowman Altamira, ISBN 0-7591-0466-2, ISBN 978-0-7591-0466-2, books.google.be/books?id=esFy3Po57A8C
31. ↑  Ehret C, Keita SOY, Newman P (2004) The Origins of Afroasiatic a response to Diamond and Bellwood (2003) in the Letters of SCIENCE 306, no. 5702, p. 1680 doi:10.1126/science.306.5702.1680c
32. ↑  Bender ML (1997), Upside Down Afrasian, Afrikanistische Arbeitspapiere 50, pp. 19-34
33. ↑  Militarev A (2005) Once more about glottochronology and comparative method: the Omotic-Afrasian case, Аспекты компаративистики - 1 (Aspects of comparative linguistics - 1). FS S. Starostin. Orientalia et Classica II (Moscow), p. 339-408.
34. ↑  Maddy-weitzman, B. (2006). "Ethno-politics and globalisation in North Africa: The berber culture movement\*" (PDF). *The Journal of North African Studies*. **11** (1): 71–84. Dicapai pada 2007-07-17.
35. ↑  Brett, M. (1996). *The Berbers*. Blackwell Publishing. Unknown parameter `|coauthors=` ignored (`|author=` suggested) (bantuan)
36. ↑  "INALCO report on Central Morocco Tamazight: maps, extension, dialectology, name" (dalam bahasa Perancis). Diarkibkan daripada yang asal pada 27 July 2010. Dicapai pada 2 October 2012.
37. ↑  Hsain Ilahiane, Historical Dictionary of the Berbers (Imazighen)(2006), p. 112, ISBN 0810864908
38. ↑  Estes,Tiliouine, Richard J,Habib (2016). *The State of Social Progress of Islamic Societies: Social, Economic*. Springer. m/s. 115. ISBN 9783319247724.
39. 1 2  Histoire de l'émigration kabyle en France au XXe siècleréalités culturelles ... De Karina Slimani-Direche
40. ↑  *Histoire de l'émigration kabyle en France au XXe siècle*. Dicapai pada 2 May 2015.
41. ↑  Les cultures du Maghreb De Maria Angels Roque, Paul Balta, Mohammed Arkoun
42. ↑  Dialogues d'histoire ancienne à l'Université de Besançon, Centre de recherches d'histoire ancienne
43. ↑  Les cultures du Maghreb de Maria Angels Roque, Paul Balta et Mohammed Arkoun
44. ↑  "Historical Dictionaries: North Africa". Dicapai pada 2 May 2015.
45. ↑  David Prescott Barrows (2004). *Berbers and Blacks: Impressions of Morocco, Timbuktu and Western Sudan*.
46. ↑  Pour une histoire sociale du berbèRe en France, Les Actes du Colloque Paris – Inalco, octobre 2004
47. ↑  Tore Kjeilen. "Ibn Tumart - LookLex Encyclopaedia". Dicapai pada 2 May 2015.
48. ↑  Ross E. Dunn, *The Adventures of Ibn Battuta - A Muslim Traveler of the 14th century*, University of California, 2004 ISBN 0-520-24385-4.

Pautan luar
-----------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons mempunyai media berkaitan ***Berber people*** |


|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikiquote mempunyai koleksi petikan mengenai: ***Barbar*** |

* Portail des Amazighs (Berbères)
* Amazigh/Berber Culture
* Culture Amazighe (Berbère)
* The New Mass Media and the Shaping of Amazigh Identity.
* Number Systems and Calendars of the Berber Populations of Grand Canary and Tenerife.
* Flags of the World -- Berbers/Imazighen.
* Imedyazen cultural association (in Berber).
* World Haplogroups Maps
* "What does Berber sound like?" (Thamazight poems as text & MP3)

|  |  |
| --- | --- |
| Ikon tunas | Rencana berkaitan Afrika ini ialah rencana tunas. Anda boleh membantu Wikipedia dengan mengembangkannya. |

* l
* b
* s