**Model N Curtiss** ialah pesawat latihan tentera yang digunakan terutamanya oleh Tentera Laut Amerika Syarikat semasa Perang Dunia I.

Reka bentuk dan pembangunan
---------------------------

Model N ialah pesawat sayap berkembar dua tempat duduk serupa dengan pesawat Model J, berbeza pada aerofoil dan kedudukan aileron, yang dipasang di antara sayap. Ia dikuasakan oleh enjin sebaris Curtiss OX 90-100 hp. Disebabkan isu undang-undang dengan Wright bersaudara berhubung penggunaan aileron, satu-satunya Model N telah diubah suai dengan mengunci aileron dan meningkatkan dihedral kepada tujuh darjah dalam usaha untuk membuktikan bahawa pesawat boleh diterbangkan tanpa aileron atau bentuk sayap melengkung. 

Varian yang paling prolifik, N-9 adalah pesawat terapung yang dilengkapi dengan pelampung tunggal di tengah yang dipasang di bawah fiuslaj. Sebuah pelampung kecil juga dipasang di bawah setiap hujung sayap. Dengan berat tambahan pelampung, beberapa perubahan struktur dan aerodinamik diperlukan, reka bentuk yang menggunakan data terowong angin yang dibangunkan di Institut Teknologi Massachusetts, bermakna N-9 ialah pesawat tentera laut Amerika pertama yang menggabungkan angin daripada data terowong terus ke dalam reka bentuknya. Lebar sayap diregangkan sepuluh kaki tambahan (tiga meter), fiuslaj dipanjangkan, permukaan ekor dibesarkan, dan sirip penstabil ditambah di atas sayap atas. N-9 pada mulanya dikuasakan oleh 100 hp (75 kW) Enjin Curtiss OXX -6.

 N-9 Tentera Laut AS dan Model Fs Curtiss di Stesen Udara Tentera Laut Key West
Sayarikat Curtiss telah dianugerahkan kontrak awal untuk 30 buah pesawat pada Ogos 1916, dan tambahan 14 buah pesawat telah ditempah oleh Tentera Amerika Syarikat yang mengekalkan operasi pesawat laut kecil. Pesawat tersebut didapati kurang kuasa, maka Curtiss telah menggantikan enjinnya dengan enjin Hispano-Suiza 150 hp (112 kW), dikeluarkan di Amerika Syarikat di bawah lesen oleh bahagian Simplex Wright-Martin (kemudian Wright Aeronautical ). Pesawat itu telah dinamakan semula **N-9H** .

Sebanyak 560 buah pesawat N-9 telah dibina semasa Perang Dunia I, kebanyakannya adalah model "H". Hanya 100 buah sebenarnya dibina oleh Curtiss. Kebanyakannya dibina di bawah lesen oleh Syarikat Burgess Marblehead, Massachusetts. Lima puluh buah pesawat yang lain telah dipasang daripada komponen ganti dan enjin oleh Tentera Laut AS di Naval Air Station Pensacola di Florida selepas perang.

Sejarah operasi
---------------

Penerbangan pertama Model N berlangsung pada tahun 1915.  Tentera Amerika Syarikat membeli pesawat itu untuk penilaian, tetapi syarikat Curtiss menariknya semula kerana masalah undang-undang dengan Wright bersaudara. 

Walaupun konsensus pada awal 1917 di kalangan pemandu kapal terbang dan juga N-9 ' pengeluar adalah bahawa N-9 tidak dapat bergelung, juruterbang perintis awal Kor Marin Amerika Syarikat, Francis Thomas Evans, Sr. percaya ia dapat dilakukan. Pada 13 Februari 1917, beliau menerbangkan pesawat N-9 melintasi Teluk Mexico di luar Pensacola, Florida, dan mula mencuba untuk mengulanginya. Dia berjaya dalam percubaan keempatnya, menjadi salah seorang daripada orang pertama yang pernah menggelungkan pesawat laut (juruterbang pertama yang menggelungkan pesawat laut ialah juruterbang Poland Jan Nagórski pada 17 September 1916 dalam bot terbang Grigorovich M-9). Kerana kekurangan saksi, dia terbang di atas Stesen Udara Tentera Laut Pensacola dan mengulangi pencapaian itu. Pada tahun 1936, beliau menerima Distinguished Flying Cross untuk pencapaian ini.  Walau bagaimanapun, yang lebih penting ialah teknik pemulihan pegun dan putaran yang ditemuinya semasa menerbangkan N-9 pada hari itu. Semasa tiga percubaan gelung pertamanya, N-9 terhenti sebelum dia mencapai puncak gelung dan jatuh ke dalam putaran. Dia mendapati bahawa dengan melepaskan tekanan belakang pada kayu dan secara agresif menggunakan kemudi bertentangan ke arah putaran dia boleh menukar putaran menjadi terjun biasa dan pulih, sesuatu yang sebelum ini dianggap mustahil dalam N-9. Teknik pemulihan pegun dan putaran beliau kekal digunakan sehingga hari ini oleh penerbang di seluruh dunia. 

 Curtiss N-9H yang dipelihara dipamerkan di Muzium Penerbangan Laut Negara di Pensacola, Florida pada tahun 1975.
Lebih 2,500 juruterbang Tentera Laut AS menerima latihan pesawat laut mereka dalam N-9. Di samping peranan utama ini, walaupun, pesawat itu juga digunakan untuk membantu membangunkan operasi pesawat bawaan semasa Perang Dunia I, terutamanya pembangunan lastik pelancaran yang dipasang di kapal. Pada tahun 1917, beberapa pesawat N-9 telah diberikan kepada Syarikat Sperry Gyroscope untuk ditukar kepada konfigurasi Pesawat Automatik Hewitt-Sperry, penerbangan menguji komponen autopilot baharu yang bertujuan untuk digunakan dalam "torpedo udara" tanpa juruterbang.

Tentera Laut AS telah menamatkan perkhidmatan pesawat N-9s pada tahun 1927 apabila lebih banyak pesawat latihan moden tersedia.

Pesawat yang selamat
--------------------

Hanya satu contoh jenis yang masih hidup, dan kini menjadi sebahagian daripada koleksi Muzium Udara dan Angkasa Negara. Mula-mula dipamerkan di Muzium Sains dan Industri di Chicago, Illinois, ia kemudiannya dipindahkan kembali ke Tentera Laut AS sementara menunggu pengangkutan ke Muzium Udara dan Angkasa Negara. Makmal Kejuruteraan Udara Tentera Laut di Philadelphia, Pennsylvania, telah memulihkannya sepenuhnya pada tahun 1966.

Varian
------

 Sebuah Curtiss N-9 di Naval Air Station Pensacola
Model N
1914 pesawat latihan dua tempat duduk dikuasakan oleh 100 hp (75 kW) Enjin Curtiss OXX, serupa dengan Model J tetapi dengan bahagian airfoil yang berbeza. Satu dibina untuk Tentera AS. Kemudian dibina semula sebagai Model O dengan tempat duduk sebelah menyebelah. 
Model N-8
Versi pengeluaran N untuk Tentera AS, dikuasakan oleh 90 hp (67 kW) Enjin Curtiss OX -2. Bersamaan dengan JN-3. Empat dibina 1915. 
Model N-9
Pesawat latihan terapung berenjin tunggal dua tempat duduk.
Model N-9N
Dikuasakan oleh 150 hp (112 kW) Wright Enjin omboh.
Model N-9C
Pesawat terapung N-9 asal dengan 100 hp (75 kW) enjin, kemudiannya dikenali sebagai N-9C.
Model N-9H
Varian pengeluaran utama dikuasakan oleh 150 hp (112 kW) Hispano-Suiza
Murray-Carnes semua kapal terbang keluli
Pesawat ini adalah pembangunan semua keluli Curtiss N-9 yang diminta oleh setiausaha Daniels Jabatan Tentera Laut pada tahun 1918 daripada JW Murray Mfg. Syarikat Detroit

Operator
--------

 N-9H Brazil
 Brazil
* Penerbangan Laut Brazil – **N-9H**

  Amerika Syarikat
* Tentera Amerika Syarikat
* Kor Marin Amerika Syarikat
* Tentera Laut Amerika Syarikat

Spesifikasi (N-9H)
------------------

*Data dari* Curtiss Aircraft 1907–1947

**Ciri-ciri umum**

* **Krew:** 2
* **Panjang:** 30 ka 10 in (9.40 m)
* **Rentang sayap:** 53 ka 4 in (16.26 m)
* **Tinggi:** 10 ka 11 in (3.33 m)
* **Luas sayap:** 496 ka2 (46.1 m2)
* **Berat kosong:** 2,140 lb (971 kg)
* **Berat kasar:** 2,750 lb (1,247 kg)
* **Janakuasa:** 1 × Wright-Hisso A V-8 water-cooled piston engine, 150 hp (110 kW)
* **Bebaling:** 2-bilah fixed-pitch wooden propeller

**Prestasi**

* **Halaju maksimum:** 78 mph (126 km/j, 68 kn)
* **Had khidmat:** 6,600 ka (2,000 m)
* **Masa ke altitud:** 3,240 ka (990 m) in 10 minutes

Bibliografi
-----------

* Bowers, Peter M. *Curtiss Aircraft 1907–1947*. London: Putnam, 1979.ISBN 0-370-10029-8ISBN 0-370-10029-8 .
* Hagedorn, Dan (March–May 1992). "Curtiss Types in Latin America". *Air Enthusiast*. No. 45. m/s. 61–77. ISSN 0143-5450.
* Maklumat Muzium Udara dan Angkasa Negara
* "New Curtiss Military Tractor". *Aeronautics*. **XV** (7): 104. 15 October 1914. (Penerangan ringkas tentang Model N asal 1914, dengan ilustrasi.)

| * l
* b
* s
Pesawat Curtiss dan Curtiss-Wright |
| --- |
| Manufacturer designations | 

|  |  |
| --- | --- |
| Jenis Awal | 
* Golden Flier
* Reims Racer
* Beachey Special

 |
| Model letters | 
* C
* D
* E
* F
* FL
* GS
* H
* HA
* HS
* J
* K
* L
* MF
* N
* NC
* O
* JN
* R
* S
* T

 |
| Nombor Model | 
* 1
	+ B
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* 7
* 8
* 9
* 10
* 11
* 12
* 13
* 14
* 15
* 16
* 17
* 18
* 19
* 20
* 21
* 22
* 23
* 24
* 25
* 26
* 27
* 28
* 29
* 30
* 31
* 32
* 33
* 34
* 35
* 36
* 37
* 38
* 39
* 40
* 41
* 42
* 43
* 44
* 45
* 46
* 47
* 48
* 49
* 50
* 51
* 52
* 53
* 54
* 55
* 56
* 57
* 58
* 59
	+ A
	+ B
* 60
* 61
* 62
* 63
* 64
* 65
* 66
* 67
* 68
* 69
* 70
* 71
* 72
* 73
* 74
* 75
	+ I
	+ P
	+ S
* 76
* 77
* 78
* 79
* 80
* 81
* 82
* 83
* 84
* 85
* 86
* 87
* 88
* 89
* 90
* 91
* 92
* 93
* 94
* 95
* 96
* 97
* 98
* 99
* 100

 |
| Siri "L" | 
* L-17
* L-18
* L-19
* L-22
* L-41
* L-44
* L-72
* L-79
* L-85
* L-115
* L-117
* L-710

 |
| Siri "CA" | 
* CA-1

 |
| Siri "CR" | 
* CR-1
* CR-2

 |
| Siri "CW" | 
* CW-1
* CW-2
* CW-3
* CW-4
* CW-5
* CW-6
* CW-8
* CW-9
* CW-10
* CW-11
* CW-12
* CW-14
* CW-15
* CW-16
* CW-17
* CW-182
* CW-19
* CW-20
* CW-21
* CW-22
* CW-23
* CW-24
* CW-25
* CW-26
* CW-27
* CW-28
* CW-29
* CW-32
* CW-33
* CW-40

 |
| Siri "P" | 
* P-200
* P-202
* P-212
* P-218
* P-219
* P-222
* P-223
* P-224
* P-225
* P-227
* P-228
* P-229
* P-232
* P-235
* P-238
* P-239
* P-240
* P-241
* P-243
* P-244
* P-245
* P-247
* P-248
* P-249
* P-250
* P-251
* P-252
* P-253
* P-254
* P-255
* P-256
* P-257
* P-259
* P-261
* P-264
* P-268
* P-269
* P-272
* P-273
* P-274
* P-275
* P-276
* P-277
* P-278
* P-279
* P-280
* P-282
* P-283
* P-291
* P-292
* P-293
* P-295
* P-296
* P-297
* P-298
* P-299
* P-302
* P-303
* P-304
* P-305
* P-306
* P-307
* P-509
* P-517
* P-518
* P-538
* P-539
* P-541
* P-545
* P-551
* P-558
* P-565
* P-586
* P-588
* P-592

 |
| Siri "X" | 
* X-100
* X-200
* X-300
* X-410
* X-425

 |

 |
| Pengendali dan peranan | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Awam | 

|  |  |
| --- | --- |
| Ujikaji | 
* No. 1
* Model C
* SX-5-1
* Tanager

 |
| Perlumbaan dan rekod | 
* No. 2
* Cox Racer
* CW-B-14R

 |
| Penerbangan | 
* Eagle
* Condor 18
* Condor II
* Kingbird
* Thrush
* Commando

 |
| Utiliti | 
* Model D
* Model E
* Model F
* Carrier Pigeon
* Falcon
* Robin
* Lark
* 6B
* CW-12
* CW-14 Sportsman
* CW-15 Sedan
* CW-16
* CW-19W

 |

 |
| Tentera | 

|  |  |
| --- | --- |
|        Serangan darat | 
* A-3
* A-4
* A-5
* A-6
* A-8
* YA-10
* A-12
* YA-14
* A-18
* A-25
* A-40
* XA-43

 |
| Pengebom | 
* NBS-1
* B-2
* XNBS-4

 |
| Pengangkut | 
* XC-10
* C-30 Condor
* C-46 Commando
* C-55 Commando
* C-76
* C-113 Commando

 |
| Pejuang | 
* S
* 18
* PN-1
* PW-8
* P-1 to P-6
* XP-10
* P-11
* P-142
* P-17
* XP-182
* XP-192
* YP-20
* XP-21
* XP-22
* XP-23
* XP-31
* P-36
* P-37
* P-40
* XP-42
* XP-46
* XP-53
* XP-55
* YP-60
* XP-62
* XP-71
* XP-87

 |
| Peninjau | 
* O-1
* O-11
* O-12
* O-13
* O-16
* O-18
* O-242
* O-26
* XO-302
* O-39
* O-40
* O-52

 |
| Perlumbaan | 
* R-6
* R-8

 |
| Latihan | 
* J
* L
* JN
* Fledgling
* AT-4 Hawk
* AT-5 Hawk
* BT-4
* AT-9 Jeep

 |
| Ujikaji | 
* X-19

 |
| Lesen | 
* USAO-1
* NBS-1/Model 30

 |

 |
| Tentera laut | 

|  |  |
| --- | --- |
| Pengebom | 
* CT
* BFC
* BF2C
* SBC
* SB2C
* XSB3C2
* XBTC
* XBT2C

 |
| Pejuang | 
* HA
* GS
* TS-1
* FC
* F2C
* F3C
* F4C
* F5C1
* F6C
* F7C
* F8C
* F9C
* F10C
* F11C
* XF12C
* F13C
* XF14C
* XF15C

 |
| Peninjau | 
* CS/SC
* S2C
* XS3C
* S4C
* SC
* OC
* O2C
* O3C
* SOC
* SO2C
* SO3C

 |
| Latihan | 
* N-9
* N2C
* SNC

 |
| Pengangkutan | 
* RC
* R4C
* R5C

 |
| Pengawal Maritim | 
* H-16
* F5L
* HS-1L & HS-2L

 |
| Perlumbaan dan rekod | 
* NC
* CR
* R2C
* R3C

 |

 |
| Eksport | 

|  |  |
| --- | --- |
| Pengebom | 
* Canada
* CW-14 Osprey

 |
|       Pengawal maritim | 
* H-2, H-4, H-8 and H-16
* F5L
* HS-2L

 |
| Pejuang | 
* CW-17 Pursuit Osprey2
* CW-21 Demon

 |
| Latihan | 
* Canuck
* CW-14 Osprey
* CW-16
* CW-182
* CW-22

 |

 |

 |
| 1 Penjenamaan dilangkau   2 Tidak dibina |

1. 1 2  "Curtiss Model N". *www.historyofwar.org*. Dicapai pada 2021-05-23.
2. ↑  "June 2016 Mystery Airplane – The Curtiss Model "N" Military Tractor | EAA Vintage Aircraft Association". *eaavintage.org*. Dicapai pada 2021-05-23.
3. 1 2  Knapp, Walter, "The Marines Take Wing," *Aviation History*, May 2012, p. 51.
4. ↑  "Curtiss N-9H". *National Air and Space Museum*. Smithsonian Institution. Dicapai pada 14 January 2020.
5. ↑  Bowers 1979, pp. 65–66.
6. ↑  Bowers 1979, pp. 111–112.
7. ↑  *Michigan Manufacturer & Financial Record* (dalam bahasa Inggeris). 1919.
8. ↑  Bowers, Peter M. (1979). *Curtiss aircraft, 1907–1947*. London: Putnam. m/s. 111–115. ISBN 0370100298.