Ustaz **Azmil Mustapha Kamil** (1 Januari 1953 – 14 Februari 2018) ialah seorang bekas pelakon dan penceramah lelaki Malaysia yang pernah menjadi fenomena pada lewat tahun 1980-an di Malaysia. Bermula dengan filem yang mencecah kutipan pecah panggung iaitu filem *Mekanik* (1983) yang turut dibintangi legenda bola sepak tanah air iaitu Dato' Mokhtar Dahari sebagai pelakon undangan. Antara filem yang turut melonjakkan nama beliau ialah *Ali Setan* (1985), *Ali Setan 2* (1986) dan *Suara Kekasih* (1986). Gandingan paling ideal pada era tersebut adalah antara beliau dan Ogy Ahmad Daud. Selain itu, antara filem yang turut mendapat sambutan adalah seperti *Driving School* (1990), *Fifty/Fifty* (1991) dan *Iman Alone* (1998).

Latar belakang
--------------

Azmil merupakan bekas mahasiswa dari Universiti Indiana, Bloomington, Amerika Syarikat. Beliau menuntut selama lima tahun di Universiti Indiana dengan membawa pulang segulung Ijazah Sarjana Muda dalam bidang filem, radio dan televisyen ketika kembali ke Malaysia pada tahun 1979.

Azmil merupakan anak sulung kepada karyawan terkenal, Allahyarham Dato' Dr Mustapha Kamil bin Yassin yang menghasilkan drama popular, *Atap Genting Atap Rumbia* dalam tahun 1968.

Sekembalinya dari Amerika Syarikat, nasib tidak menyebelahinya apabila negara dilanda kegawatan ekonomi. Azmil menyertai syarikat produksi, Showmaster yang diasaskan oleh tauke panggung, Ali Bakar. Azmil menimba pengalaman di syarikat itu selama dua tahun sebelum dia membuat keputusan untuk aktif sebagai pelakon secara sepenuh masa.

Azmil juga pernah merakamkan sebuah album, *Pilihan Ku*. Album yang lahir pada tahun 1983 itu membawa genre jazz serta r&b, yang agak jarang dikaitkan dengan pemuzik dan penyanyi Melayu. Ia antara album genre jazz yang pertama di Malaysia. Sekalipun tidak mendapat sambutan yang menggalakkan, dua lagu daripada album tersebut - "Pilihan Ku" dan "Jai" - mendapat tempat di hati peminat dan sering kedengaran di corong radio ketika itu.

"Pilihan Ku" menjadi runut bunyi kepada filem *Mekanik* lakonan beliau dan juga pernah muncul dalam siri drama swasta *PJ*, ketika Azmil melakonkan watak seorang penyanyi dalam satu episod. Dalam satu temu bual, Azmil pernah menjelaskan tajuk lagu "Jai" merupakan olahan daripada nama isteri pertamanya, yang dipanggil Aji.

Keluarga
--------

Beliau bersara ketika nama beliau di kemuncak kerjaya sekitar 1990-an. Namun, beliau tidak pernah sesal dengan keputusan yang diambil. Kemudian, beliau menumpukan hidup beliau dengan memberi ceramah-ceramah agama. Sebelum ini, Azmil pernah dua kali mendirikan rumah tangga, namun kedua-duanya tidak kekal lama. Melalui perkahwinan pertama, Azmil dikurniakan seorang cahaya mata iaitu Nur Shamira, seorang mahasiswi Universiti Teknologi Mara (UiTM), manakala dengan isteri kedua pula, beliau dikurniakan empat orang anak iaitu Nur Azalea Arifah, Nur Amalia Batrisha, Muhammad Bazli Zhafri dan Nur Alia Iman. Perubahan yang berlaku dalam hidup ayah tunggal kepada lima orang anak dan datuk kepada seorang cucu, Alexandria Carina itu disifatkan sebagai satu nikmat yang terlalu indah buatnya.

Sahabat seni seangkatan
-----------------------

Dalam kerjaya lakonan Azmil, terdapat rakan artis yang turut sama meningkat naik menerusi filem-filem lakonan beliau. Filem *Ali Setan* turut juga memperkenalkan pelakon-pelakon pembantu yang cukup hebat dalam menjadikan jalan cerita filem itu hidup dengan kelebihan watak masing-masing. Antaranya ialah Allahyarham Izi Yahya (Jeff), Liza Abdullah (Aini), Ebby Saiful (Latiff), Dato' Sri Shah Rezza (Jali) dan Sheila Majid (Tipah).

Filemografi
-----------

### Filem

Azmil bersama Ogy Ahmad Daud dalam salah satu babak filem *Suara Kekasih*.

| Tahun | Tajuk | Watak | Catatan |
| --- | --- | --- | --- |
| 1982 | *Pemburu* |  | Filem pertama, dikreditkan sebagai Azmil Yassin |
| 1983 | *Mekanik* | Shamyl |  |
| 1984 | *Matinya Seorang Patriot* | Jamali | Juga sebagai penerbit eksekutif |
| 1985 | *Ali Setan* | Ali |  |
| *Madu dan Racun* | Leo | Filem usahasama Malaysia-Indonesia |
| *Gadis Hitam Putih* |  |
| 1986 | *Suara Kekasih* | Taufik |  |
| *Dewi Cinta* | Micky | Filem usahasama Malaysia-Indonesia |
| *Ali Setan 2* | Ali |  |
| 1987 | *Kepala Angin* | Fandi | Juga sebagai pengarah |
| 1990 | *Driving School* | Helmi |  |
| 1992 | *Fifty/Fifty* | Kolonel Kota | Filem pertama Hollywood sebagai pelakon tambahan |
| *XX Ray* | — | Juga sebagai idea asal |
| 1995 | *XX Ray II* | Sultan Mansor Shah |  |
| 1997 | *Hanya Kawan* | Pengarah | Penampilan khas |
| 1998 | *Iman Alone* | Dahari |  |
| 2001 | *Cheritera* | (suara) |  |
| 2004 | *Puteri Gunung Ledang* | Utusan Dari Demak | Filem terakhir |
|

### Drama

| Tahun | Tajuk | Watak | Saluran TV | Catatan |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1983–1984 | *PJ Holdings* | Johari | TV1 | di samping Osman Zailani, Yusof Haslam & Uji Rashid |
| 1990 | *Tangisan Terakhir* |  |  |  |
|

### Telefilem

| Tahun | Tajuk | Watak | Saluran TV |
| --- | --- | --- | --- |
| 1994 | *Cinta Buta* |  |  |
|

Anugerah dan pencalonan
-----------------------

### Festival Filem Malaysia

| Festival Filem Malaysia (FFM) |
| --- |
| Tahun | Kategori | Karya Tercalon | Keputusan |
| 1983 | Pelakon Harapan Lelaki | **Mekanik** | Menang |
| Pelakon Lelaki Terbaik | Tercalon |
| 1985/1986 | Pelakon Lelaki Terbaik | *Ali Setan* | Menang |
| 1990 | Pelakon Lelaki Terbaik | *Driving School* | Tercalon |
|

Kematian
--------

Pada 14 Februari 2018, Azmil telah meninggal dunia di kediaman keluarganya di Shah Alam, Selangor. Beliau meninggal dunia ketika tidur pada pukul kira-kira 12:40 tengah hari waktu tempatan. Semasa hidupnya, beliau menghidap komplikasi jantung. Jenazah beliau disembahyangkan di Masjid Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah selepas solat Asar lalu dibawakan ke Tanah Perkuburan Islam Seksyen 21 untuk dikebumikan. Majlis pengebumian selesai pada sekitar pukul 6:20 petang.

Rujukan
-------

1. 1 2 3  Zaidi Mohamad (14 Februari 2018). "Azmil Mustapha meninggal dunia". *BH Online*. Diarkibkan daripada yang asal pada 2018-02-15. Dicapai pada 14 Februari 2018. Unknown parameter `|dead-url=` ignored (bantuan)
2. ↑  Israr Khalid (14 Februari 2018). "Selamat tinggal, Taufik..." *Astro Awani*. Diarkibkan daripada yang asal pada 2018-02-15. Dicapai pada 15 Februari 2018. Unknown parameter `|dead-url=` ignored (bantuan)

Pautan luar
-----------

* Azmil Mustapha di Pangkalan Data Filem Internet (IMDb)

| * l
* b
* s
Pelakon Lelaki Terbaik (Festival Filem Malaysia) |
| --- |
| 1980-an | 
* Jins Shamsuddin (1980)
* Rahim Razali (1981)
* Ahmad Yatim (1982)
* Ahmad Mahmud (1983)
* Eman Manan (1984)
* Azmil Mustapha (1986)
* Mustaffa Noor (1987)
* A. R. Badul (1989)

 |
| 1990-an | 
* Ridzuan Hashim (1991)
* Eman Manan (1992)
* Nasir Bilal Khan (1994)
* Sidi Oraza (1995)
* Sidi Oraza (1997)
* Khalid Salleh (1999)

 |
| 2000-an | 
* Afdlin Shauki (2001)
* Rosyam Nor (2002)
* Eman Manan (2003)
* Zamarul Hisham (2005)
* Afdlin Shauki (2006)
* Rusdi Ramli (2007)
* Rosyam Nor (2008)
* Afdlin Shauki (2009)

 |
| 2010-an | 
* Bront Palarae (2010)
* Shaheizy Sam (2011)
* Faizal Hussein (2013)
* Rusdi Ramli (2014)
* Lee Sai Peng (2015)
* Pekin Ibrahim (2016)
* Nam Ron (2017)
* Rosdeen Suboh (2019)

 |
| 2020-an | 
* Zul Ariffin (2021)
* Adi Putra (2022)

 |


| * l
* b
* s
Pelakon Harapan Lelaki (Festival Filem Malaysia) |
| --- |
| 1980-an | 
* M. Jamil (1981)
* **Tidak dipertandingkan** (1982)
* Azmil Mustapha (1983)
* A. Rahman Aminuddin (1984)
* **Tidak dipertandingkan** (1985)
* **Tidak dipertandingkan** (1986)
* Sabree Fadzil (1987)

 |
| 1990-an | 
* **Tidak dipertandingkan** (1991)
* **Tidak dipertandingkan** (1993)
* **Tidak dipertandingkan** (1995)
* Man Bai (1997)
* Eizlan Yusof (1999)

 |
| 2000-an | 
* Danny X-Factor (2001)
* Hasnul Rahmat (2003)
* Achik Spin (2004)
* Ng Choo Seng (2005)
* Que Haidar (2006)
* Zizan Nin (2007)
* Kamarulzaman Taib (2008)
* Zahiril Adzim (2009)

 |
| 2010-an | 
* Sashi Tharan (2010)
* Taiyuddin Bakar (2011)
* Izzue Islam (2012)
* Zul Ariffin (2013)
* Kodi Rasheed (2014)
* Adam Shahz (2015)
* John Tan (2017)

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Kawalan kewibawaan Sunting ini di Wikidata | 
* VIAF
	+ 1
* WorldCat (melalui VIAF)

 |