**Rishi Sunak** (/ˈrɪʃiːˈsuːnæk/, Bahasa Panjabi: ਰਿਸ਼ੀ ਸੁਨਕcode: pa is deprecated ; lahir 12 Mei 1980) ialah seorang ahli politik British yang kini berkhidmat sebagai Perdana Menteri United Kingdom dan Pemimpin Parti Konservatif sejak tahun 2022. Beliau merupakan orang Asia British pertama memegang jawatan perdana menteri. Sebelum ini, beliau berkhidmat sebagai Canselor Perbendaharaan dari tahun 2020 hingga 2022, dan sebagai Ketua Setiausaha Perbendaharaan dari tahun 2019 hingga 2020. Seorang ahli Parti Konservatif, beliau ialah Ahli Parlimen (MP) bagi kawasan Richmond (Yorks) sejak tahun 2015.

Sunak dilahirkan di Southampton kepada ibu bapa dari India yang datang ke Britain dari Afrika Timur pada tahun 1960-an. Beliau mendapat pendidikan awal di Kolej Winchester. Beliau kemudiannya mempelajari bidang falsafah, politik, dan ekonomi di Kolej Lincoln, Oxford. Beliau juga memperolehi ijazah Sarjana Pentadbiran Perniagaan (MBA) dari Universiti Stanford di California sebagai Sarjana Fulbright. Semasa di Oxford, beliau telah menjalani latihan di Pejabat Pusat Konservatif dan menjadi ahli Parti Konservatif. Selepas menamatkan pengajiannya, beliau bekerja di Goldman Sachs dan kemudiannya menjadi rakan kongsi di firma dana lindung nilai, Pengurusan Dana Pelaburan Kanak-kanak dan Rakan Kongsi Tema.

Pada pilihan raya umum tahun 2015, Sunak telah dipilih ke Dewan Rakyat untuk mewakili Richmond di North Yorkshire. Pada mulanya, beliau menyokong Brexit sebagai *backbencher* semasa referendum keahlian Kesatuan Eropah 2016. Selepas pilihan raya umum tahun 2017, beliau menjadi menteri muda dalam kabinet kedua Theresa May, memegang jawatan sebagai Timbalan Setiausaha Kerajaan Negeri Parlimen bagi Kerajaan Tempatan selepas rombakan kabinet tahun 2018. Beliau menyokong perjanjian Brexit oleh Theresa May, yang ditolak oleh Parlimen sebanyak tiga kali, yang membawa kepada peletakan jawatan May. Semasa pemilihan kepimpinan Parti Konservatif 2019, Sunak menyokong Boris Johnson, yang kemudiannya menjadi pemimpin Konservatif dan perdana menteri, menggantikan May. Pada Julai 2019, Johnson melantik Sunak sebagai Ketua Setiausaha Perbendaharaan.

Selepas pilihan raya umum tahun 2019, Johnson menaikkan Sunak untuk menjadi Canselor Perbendaharaan dalam rombakan kabinet tahun 2020, berikutan peletakan jawatan Sajid Javid. Semasa dalam jawatan ini, Sunak memainkan peranan penting dalam usaha kewangan kerajaan untuk menangani pandemik COVID-19 dan kesan ekonominya. Beliau memperkenalkan inisiatif seperti Skim Pengekalan Pekerjaan Coronavirus dan program *Eat Out to Help Out*. Sunak juga terlibat dalam menangani cabaran yang ditimbulkan oleh krisis kos sara hidup, krisis bekalan tenaga UK dan krisis tenaga global. Walau bagaimanapun, pada Julai 2022, Sunak meletakkan jawatannya sebagai Canselor di tengah-tengah krisis kerajaan, yang akhirnya membawa kepada peletakan jawatan Johnson juga.

Sunak mengambil bahagian dalam pemilihan kepimpinan Parti Konservatif pada Julai-September 2022 dan Oktober 2022 untuk menggantikan Johnson dan kemudiannya Liz Truss. Pada pemilihan pertama, beliau menerima undi terbanyak daripada ahli parlimen dalam setiap pusingan, tetapi beliau kehilangan undi ahli kepada Truss. Di bawah era pentadbiran Truss, Sunak menghabiskan masa sebagai *backbencher*. Pada pemilihan kepimpinan Parti Konservatif Oktober 2022 berikutnya, beliau bertanding semula dan dipilih tanpa bertanding sebagai pemimpin Konservatif dan menjadi perdana menteri. Semasa memegang jawatan, Sunak menghadapi cabaran seperti krisis kos sara hidup yang berterusan dan krisis bekalan tenaga yang bermula semasa beliau menjadi canselor. Beliau juga terpaksa menguruskan pertikaian dan mogok industri. Sebagai tindak balas kepada pencerobohan Rusia ke atas Ukraine, beliau membenarkan bantuan asing dan penghantaran senjata ke Ukraine.

Kehidupan awal dan pendidikan
-----------------------------

Sunak dilahirkan pada 12 Mei 1980 di Southampton, Hampshire, kepada ibu bapa Hindu kelahiran Afrika keturunan Punjabi India, Yashvir dan Usha Sunak. Yashvir Sunak dilahirkan dan dibesarkan di Tanah Jajahan dan Perlindungan Kenya (kini Kenya) dan merupakan seorang pengamal am (GP) dalam Perkhidmatan Kesihatan Kebangsaan (NHS), dan Usha Sunak, dilahirkan di Tanganyika (yang kemudiannya menjadi sebahagian daripada Tanzania) kini merupakan pengarah dan ahli farmasi di Sunak Pharmacy di Southampton dan mempunyai ijazah dari Universiti Aston. Beliau merupakan anak sulung daripada tiga beradik. Adik lelakinya, Sanjay, ialah seorang ahli psikologi, manakala adik perempuannya, Raakhi, bekerja di New York sebagai ketua strategi dan perancangan di Dana Global Bangsa-Bangsa Bersatu untuk Pendidikan dalam Kecemasan.

Kedua-dua datuknya dilahirkan di wilayah Punjab, British India, dan berhijrah dari Afrika Timur bersama keluarga mereka ke UK pada 1960-an. Datuk sebelah bapanya, Ramdas Sunak, berasal dari Gujranwala (Pakistan sekarang) dan berpindah ke Nairobi pada tahun 1935 untuk bekerja sebagai kerani, di mana beliau telah disertai oleh isterinya, Suhag Rani Sunak, dari Delhi, pada tahun 1937. Datuk sebelah ibunya, Raghubir Sain Berry MBE berasal dari kampung Jassowal Sudan di daerah Ludhiana (sekarang ini di Punjab, India) dan bekerja di Tanganyika sebagai pegawai cukai, dan telah berkahwin dengan Sraksha, kelahiran Tanganyika berusia 16 tahun, dengannya beliau mempunyai tiga anak. Keluarga itu berpindah ke UK pada tahun 1966, dibiayai oleh Sraksha menjual barang kemas perkahwinannya. Di UK, Raghubir Berry menyertai Jabatan Hasil Dalam Negeri, dan sebagai pengumpul, telah dilantik sebagai Ahli Darjah Empayar British (MBE) bersempena keputeraan Seri Paduka Baginda Ratu pada tahun 1988.

Sunak bersekolah di Stroud School, sebuah sekolah persediaan di Romsey, dan Winchester College, sebuah sekolah asrama bebas lelaki, di mana beliau menjadi ketua pelajar. Beliau ialah seorang pelayan di sebuah restoran kari di Southampton semasa cuti musim panasnya. Beliau belajar Falsafah, Politik dan Ekonomi (PPE) di Lincoln College, Oxford, menamatkan pengajian pada tahun 2001. Semasa di universiti, beliau telah menjalani latihan amali di Ibu Pejabat Kempen Parti Konservatif. Pada tahun 2006, beliau memperoleh ijazah Sarjana Pentadbiran Perniagaan (MBA) dari Universiti Stanford, di mana beliau ialah seorang sarjana di bawah program Fulbright.

Kerjaya perniagaan
------------------

Sunak bekerja sebagai penganalisis untuk bank pelaburan Goldman Sachs antara tahun 2001 dan 2004. Beliau kemudian bekerja untuk firma pengurusan dana lindung nilai Pengurusan Dana Pelaburan Kanak-kanak, dan menjadi rakan kongsi pada September 2006. Beliau meninggalkan firma pengurusan itu pada November 2009 untuk menyertai bekas rakan sekerja di California di firma dana lindung nilai baharu, Theleme Partners, yang dilancarkan pada Oktober 2010 dengan $700 juta di bawah pengurusan. Di kedua-dua dana lindung nilai tersebut, bosnya ialah Patrick Degorce. Beliau juga merupakan pengarah firma pelaburan Catamaran Ventures, yang dimiliki oleh bapa mentuanya, ahli perniagaan India N. R. Narayana Murthy, antara tahun 2013 dan 2015.

Kerjaya politik awal
--------------------

### Ahli Parlimen

Sunak telah dipilih sebagai calon Parti Konservatif untuk parlimen Richmond (Yorks) pada Oktober 2014, menewaskan Wendy Morton. Kerusi itu sebelum ini disandang oleh William Hague, bekas pemimpin parti itu, Setiausaha Luar dan Setiausaha Negara Pertama. Kerusi itu adalah salah satu kerusi Parti Konservatif paling selamat di United Kingdom dan telah dipegang oleh parti itu selama lebih 100 tahun. Pada tahun yang sama, Sunak ialah ketua Unit Penyelidikan Etnik Kulit Hitam dan Minoriti (BME) bagi badan pemikir kanan pusat Pertukaran Polisi, yang mana beliau menulis bersama laporan mengenai komuniti BME di UK. Beliau dipilih sebagai Ahli Parlimen bagi kawasan itu pada pilihan raya umum 2015 dengan majoriti 19,550 (36.2%). Semasa parlimen 2015–2017, beliau ialah ahli Jawatankuasa Pilihan Alam Sekitar, Makanan dan Hal Ehwal Luar Bandar.

Sunak menyokong Brexit (UK meninggalkan Kesatuan Eropah) pada referendum keahlian EU Jun 2016. Pada tahun itu, beliau menulis laporan untuk Pusat Kajian Dasar (sebuah badan pemikir Thatcherite) yang menyokong penubuhan pelabuhan bebas selepas Brexit, dan pada tahun berikutnya beliau menulis laporan yang menyokong penciptaan pasaran bon runcit untuk perusahaan kecil dan sederhana.

Sunak dipilih semula pada pilihan raya umum 2017 dengan peningkatan majoriti 23,108 (40.5%). Beliau berkhidmat sebagai setiausaha bawah parlimen bagi kerajaan tempatan antara Januari 2018 dan Julai 2019. Sunak mengundi perjanjian pengeluaran Brexit Perdana Menteri Theresa May pada ketiga-tiga kali dan mengundi menentang pungutan suara kedua mengenai sebarang perjanjian penarikan diri.

Sunak menyokong Boris Johnson dalam pemilihan kepimpinan Parti Konservatif 2019 dan menulis artikel dalam akhbar *The Times* bersama ahli Parlimen Robert Jenrick dan Oliver Dowden untuk menyokong Johnson semasa kempen pada bulan Jun.

### Ketua setiausaha Perbendaharaan

Sunak dilantik sebagai ketua setiausaha kepada Perbendaharaan oleh Perdana Menteri Boris Johnson pada 24 Julai 2019, berkhidmat di bawah Canselor Sajid Javid. Beliau menjadi ahli Majlis Privi pada hari berikutnya.

Sunak dipilih semula pada pilihan raya umum 2019 dengan peningkatan majoriti 27,210 (47.2%). Semasa kempen pilihan raya, Sunak mewakili Parti Konservatif dalam debat pilihan raya tujuh penjuru BBC dan ITV.

Rujukan
-------

1. ↑  Paul, Anna (5 September 2022). "Find out more about Rishi Sunak as the Tory Party leader race concludes". *Metro*. Dicapai pada 9 September 2022.
2. ↑
3. ↑  Team, ThePrint (19 Julai 2022). "Punjab ancestry, Oxford graduate, 'proud Hindu' — all eyes on Rishi Sunak in UK PM race". *ThePrint*. Dicapai pada 22 Oktober 2022.
4. ↑  Palod, Anjali (10 Julai 2022). "Punjab to London Via Africa: All You Need To Know About Rishi Sunak's Family". *TheQuint*. Dicapai pada 22 Oktober 2022.
5. 1 2  Judah, Ben (27 May 2020). "Take a Chancellor on me: Inside the world of Rishi Sunak". *Tatler*. Diarkibkan daripada yang asal pada 28 June 2020. Dicapai pada 26 June 2020.
6. ↑  "Spotlight on Rishi Sunak's family as they prepare to enter No 10". *the Guardian* (dalam bahasa Inggeris). 24 October 2022. Dicapai pada 25 October 2022.
7. ↑
8. ↑  "Punjab ancestry, Oxford graduate, 'proud Hindu' — all eyes on Rishi Sunak in UK PM race". 19 July 2022.
9. ↑  Crouch, Giulia (18 July 2022). "Are you Ready for Rishi? Everything to know about his background, wife and politics". *Evening Standard*. Diarkibkan daripada yang asal pada 18 July 2022. Dicapai pada 18 July 2022.
10. ↑  Bhakoo, Shivani (25 October 2022). "Rishi Sunak's maternal grandpa belongs to Ludhiana village". *Tribune India*.
11. ↑  Ashcroft, Michael (12 November 2020). *Going for Broke: The Rise of Rishi Sunak*. Biteback Publishing. ISBN 9781785906381. Dicapai pada 23 September 2022.
12. ↑  "No. 51365". *The London Gazette* (Supplement). 10 June 1988. m/s. 12.
13. ↑  "Sunak, Rt Hon. Rishi, (born 12 May 1980), PC 2019; MP (C) Richmond, Yorks, since 2015; Chancellor of the Exchequer, since 2020". A & C Black. doi:10.1093/ww/9780199540884.013.U283888. ISBN 978-0-19-954088-4. Diarkibkan daripada yang asal pada 13 February 2020. Dicapai pada 1 October 2019.
14. ↑  Gunn, Simon; Bell, Rachel (16 June 2011). *Middle Classes: Their Rise and Sprawl*. Orion. m/s. 109. ISBN 978-1-78022-073-4. Diarkibkan daripada yang asal pada 9 October 2020. Dicapai pada 15 April 2020.
15. ↑  "Rishi Sunak". *Eastern Eye*. Diarkibkan daripada yang asal pada 9 October 2020. Dicapai pada 1 October 2019.
16. 1 2  Edwardes, Charlotte (1 August 2020). "Meet the chancellor: the real Rishi Sunak, by the people who know him best". *The Times*. Diarkibkan daripada yang asal pada 11 September 2020. Dicapai pada 11 September 2020.
17. 1 2
18. ↑  Slade, Darren (9 July 2020). "Rishi Sunak's mini-budget: Hampshire reaction". *Andover Advertiser*. Diarkibkan daripada yang asal pada 12 July 2020. Dicapai pada 10 July 2020.
19. 1 2  *Sunak, Rt Hon. Rishi (born 12 May 1980)*. A & C Black. doi:10.1093/ww/9780199540884.013.U283888. ISBN 978-0-19-954088-4. Diarkibkan daripada yang asal pada 13 February 2020. Dicapai pada 1 October 2019.
20. ↑  "Sudha-Narayana Murthy's son-in-law Rishi Sunak wins polls as Conservative party member". *The Economic Times*. 9 May 2015. Diarkibkan daripada yang asal pada 12 May 2015. Dicapai pada 9 May 2015.
21. ↑  Kounteya Sinha (9 May 2015). "Narayana Murthy's son-in-law Rishi Sunak enters British parliament with a thumping victory". *The Times of India*. Diarkibkan daripada yang asal pada 28 September 2016. Dicapai pada 9 May 2015.
22. ↑  "Full list of new ministerial and government appointments: July 2019". *GOV.UK*. 30 July 2019. Diarkibkan daripada yang asal pada 4 August 2019. Dicapai pada 1 October 2019.
23. ↑  "Orders Approved and Business Transacted at the Privy Council Held by the Queen at Buckingham Palace on 25th July 2019" (PDF). Privy Council Office. 2019. m/s. 1. Diarkibkan daripada yang asal (PDF) pada 30 July 2019. Dicapai pada 30 July 2019.
24. ↑  "Richmond (Yorks)". *BBC News*. Diarkibkan daripada yang asal pada 26 July 2019. Dicapai pada 13 December 2019.
25. ↑  "Election debate: the night's winners and losers". *The Guardian*. 29 November 2019. Diarkibkan daripada yang asal pada 9 December 2019. Dicapai pada 14 December 2019.
26. ↑  Mason, Rowena (1 December 2019). "ITV election debate: the winners and the losers". *The Guardian*. Diarkibkan daripada yang asal pada 9 December 2019. Dicapai pada 14 December 2019.

Pautan luar
-----------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons mempunyai media berkaitan ***Rishi Sunak*** |


|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikiquote mempunyai koleksi petikan mengenai: ***Rishi Sunak*** |

* Profil Rishi Sunak di Parlimen United Kingdom
* Sumbangan Rishi Sunak di Parlimen di *Hansard*
* Rekod pengundian oleh Rishi Sunak di *Public Whip*
* Rekod Rishi Sunak di Parlimen di *TheyWorkForYou*

| Kerusi dewan |
| --- |
| Didahului oleh**William Hague** | **Ahli Parlimenuntuk Richmond (Yorks)**2015–kini | **Pemegang jawatan kini** |
| Jawatan politik
 |
| Didahului oleh**Sajid Javid** | **Canselor Perbendaharaan**2020–2022 | Diikuti oleh:**Nadhim Zahawi** |
| Didahului oleh**Liz Truss** | **Ketua Setiausaha Perbendaharaan**2019–2020 | Diikuti oleh:**Steve Barclay** |
| Didahului oleh**Marcus Jones** | **Setiausaha Rendah Parlimen bagi Kerajaan Tempatan**2018–2019 | Diikuti oleh:**Luke Hall** |

| * l
* b
* s
Perdana Menteri United Kingdom (Senarai) |
| --- |
| United Kingdom Great Britain | 
* Walpole (Orford)
* Wilmington
* Pelham
* Newcastle
* Devonshire
* Newcastle
* Bute
* G. Grenville
* Rockingham
* Chatham (Pitt the Elder)
* Grafton
* North
* Rockingham
* Shelburne
* Portland
* Pitt the Younger

 |  |
|  United Kingdom | 
* Pitt the Younger
* Addington
* Pitt the Younger
* Lord Grenville
* Portland
* Perceval
* Liverpool
* Canning
* Goderich
* Wellington
* Grey
* Melbourne
* Wellington
* Peel
* Melbourne
* Peel
* Russell
* Derby
* Aberdeen
* Palmerston
* Derby
* Palmerston
* Russell
* Derby
* Disraeli
* Gladstone
* Disraeli (Beaconsfield)
* Gladstone
* Salisbury
* Gladstone
* Salisbury
* Gladstone
* Rosebery
* Salisbury
* Balfour
* Campbell-Bannerman
* Asquith
* Lloyd George
* Law
* Baldwin
* MacDonald
* Baldwin
* MacDonald
* Baldwin
* Chamberlain
* Churchill
* Attlee
* Churchill
* Eden
* Macmillan
* Douglas-Home
* Wilson
* Heath
* Wilson
* Callaghan
* Thatcher
* Major
* Blair
* Brown
* Cameron
* May
* Johnson
* Truss
* Sunak

 |
| 
* Kategori Kategori

 |

| * l
* b
* s
United Kingdom Angkatan Tentera British |
| --- |
| **Pemerintah Tertinggi:** Raja Charles III**Perdana Menteri:** Rishi Sunak**Menteri Pertahanan:** Ben Wallace**Ketua Turus Pertahanan:** Laksamana Sir Tony Radakin**Naib Ketua Turus Pertahanan:**
Laksamana Sir Timothy Fraser |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|     | 
 Tentera Laut Diraja (*1SL/CNS*)
 | 
 Tentera British (*CGS*)
 | 
 Tentera Udara Diraja (*CAS*)
 |

 |

| * l
* b
* s
Pemimpin Kumpulan Tujuh |
| --- |
| 
* Amerika Syarikat Biden
* Itali Draghi
* Jepun Kishida
* Jerman Scholz
* Kanada Trudeau
* Kesatuan Eropah Michel
* Kesatuan Eropah von der Leyen
* Perancis Macron
* United Kingdom Sunak

 |

| * l
* b
* s
Pemimpin terkini Kumpulan 20 |
| --- |
| 
* Afrika Selatan Ramaphosa
* Amerika Syarikat Biden
* Arab Saudi Salman
* Argentina Fernández
* Australia Albanese
* Brazil Bolsonaro
* Republik Rakyat China Xi
* India Modi
* Indonesia Jokowi
* Itali Draghi
* Jerman Scholz
* Jepun Kishida
* Kanada Trudeau
* Kesatuan Eropah Michel / von der Leyen
* Korea Selatan Yoon
* Mexico López Obrador
* Perancis Macron
* Rusia Putin
* Turki Erdoğan
* United Kingdom Sunak

 |

| * l
* b
* s
Pemimpin terkini Pertubuhan Perjanjian Atlantik Utara (NATO) |
| --- |
| 
* **NATO Setiausaha Agung: Stoltenberg**

 |
| 
* Albania Rama
* Belgium De Croo
* Bulgaria Borisov
* Kanada Trudeau
* Croatia Plenković
* Republik Czech Babiš
* Denmark Frederiksen
* Estonia Kallas
* Perancid Macron
* Jerman Merkel
* Greece Mitsotakis
* Hungary Orbán
* Iceland Katrín
* Itali Conte
* Latvia Kariņš
* Lithuania Nausėda
* Luxembourg Bettel
* Montenegro Krivokapić
* Belanda Rutte
* Makedonia Utaea Zaev
* Norway Solberg
* Poland Morawiecki
* Portugal Costa
* Romania Iohannis
* Slovakia Matovič
* Slovenia Janša
* Sepanyol Sánchez
* Turki Erdoğan
* United Kingdom Sunak
* Amerika Syarikat Biden

 |

| * l
* b
* s
Ketua-ketua kerajaan negara-negara Komanwel |
| --- |
| 
* **Ketua:** Charles III
* **Setiausaha Agung:** Patricia Scotland
* **Pengerusi dalam Jawatan:** Paul Kagame

 |
| 
* Antigua dan Barbuda Browne
* Australia Albanese
* Bahamas Davis
* Bangladesh Hasina
* Barbados Mottley
* Belize Briceño
* Botswana Masisi
* Brunei Bolkiah
* Cameroon Biya
* Kanada Trudeau
* Cyprus Christodoulides
* Dominika Skerrit
* Eswatini Dlamini
* Fiji Bainimarama
* Gabon Bongo
* Gambia A. Barrow
* Ghana Akufo-Addo
* Grenada Mitchell
* Guyana Irfaan
* India Modi
* Jamaica Holness
* Kenya Kenyatta
* Kiribati Maamau
* Lesotho Majoro
* Malawi Chakwera
* Malaysia Anwar
* Maldives Solih
* Malta Abela
* Mauritius Jugnauth
* Mozambique Nyusi
* Namibia Geingob
* Nauru Aingimea
* New Zealand Hipkins
* Nigeria Buhari
* Pakistan Sharif
* Papua New Guinea Marape
* Rwanda Kagame
* Saint Kitts dan Nevis Drew
* Saint Lucia Pierre
* Saint Vincent dan Kepulauan Grenadine Gonsalves
* Samoa Naomi
* Seychelles Ramkalawan
* Sierra Leone Bio
* Singapura Lee
* Kepulauan Solomon Sogavare
* Afrika Selatan Ramaphosa
* Sri Lanka Wickremesinghe
* Tanzania Samia
* Tonga Sovaleni
* Trinidad dan Tobago Rowley
* Tuvalu Natano
* Uganda Museveni
* United Kingdom Sunak
* Vanuatu Loughman
* Zambia Hichilema

 |