Dalam mitos Cina, **Panlong** (Cina ringkas: 蟠龙code: zh is deprecated ; Cina tradisional: 蟠龍code: zh is deprecated ; pinyin: **pánlóng**; Wade-Giles: *p'an-lung*; harf. "naga melingkar") ialah seekor naga air yang menyerupai *jiaolong* 蛟龍, satu motif kesenian Cina yang kuno, dan satu kata nama khas.

Gelang jed Dinasti Jin dengan reka bentuk naga melingkar
Lambang naga melingkar pada bendera Dinasti Qing

Istilah
-------

Kata jamak Cina *panlong* ialah gabungan *pan* 蟠 "melingkar; melilit; bergelung" dan *long* 龍 atau 龙 "naga". *Longpan* 龍蟠 "lingkaran naga", iaitu *panlong* yang diterbalikkan, merupakan kata kiasan bagi seseorang yang bakatnya terpendam (rujuk *Fayan* di bawah).

*Panlong* boleh dieja 蟠龍 atau 盤龍, yang mana *pan* 蟠 digantikan dengan aksara Cina varian yang sama sebutannya iaitu *pan*盤 atau 盘 "dulang; pinggan". Dua pepatah Cina Klasik yang menyebut *panlong* 盤龍 ialah *panlongpi* 盤龍癖 ("tabiat naga melingkar") "ketagihan berjudi" (menyentuh kaki judi abad ke-5, Liu Yi 劉毅 atau Liu Panlong 劉盤龍) dan *panlong-wohu*盤龍臥虎 ("naga melingkar harimau mendekam") "orang berbakat yang masih terpendam". Dalam ilmu *feng shui* dan astrologi Cina, Naga dan Harimau ibarat buku bertemu ruas. Misalnya, *longtan-huxue* 龍潭虎穴 ("kolam naga gua harimau") "tempat berbahaya" atau *Wohu canglong* 臥虎藏龍 "harimau mendekam, naga menyorok" (tajuk filem).

Catatan
-------

Naga Melingkar
*Panlong* mula-mula disebut dalam naskhah-naskhah klasik Cina sewaktu Dinasti Han (206 SM-220 M). Naskhah *Huainanzi* (abad ke-2 SM) (8, tr. Morgan 1934:95) mula-mula menyatakan *panlong* sebagai gaya hiasan pada hasil gangsa Cina. 

> Terhasilnya karya-karya kesenian seperti genta dan kaki tiga yang agam, pasu yang indah. Hiasan padanya juga menakjubkan. Padanya terukirlah naga gunung mahupun burung kuang, dan segala mergastua yang beraneka warna bulunya, rumput air, warna semarak dan bijian-bijian, setiap satunya bertenun dengan satu sama lain. Tertempanya badak sumbu yang tidur dan harimau yang mendekam, serta naga yang melingkar. 
> 
> 

  

Istilah *panlongwen* 蟠龍文 "corak naga melingkar (pada gangsa, tiang dsb.)" berbanding dengan *panchiwen*蟠螭紋 (rujuk *chilong* 螭龍) dan *panqiuwen* 蟠虯紋 (see *qiulong* 虯龍). 

Satu lagi konteks *Huainanzi* (15, tr. Morgan 1934:199) menyenaraikan *longshepan* 龍蛇蟠 (lit. "lingkaran naga ular") "laluan berliku-liku" sebagai tempat yang sesuai untuk menyerang hendap. 

> An exiguous pass, a ferry pontoon, a great mountain, a serpentine defile, a cul-de-sac, a dangerous pitfall, a narrow ravine, full of winding ways like the intestines of a sheep, a hole like a fisher's net, which admits, but from which there is no exit, are situations in which one man can hold back a thousand. 
> 
> 

Ahli falsafah materialis, Yang Xiong (53 BCE-18 CE) menggunakan *panlong* dan *longpan* sekali. Kamus *Fangyan* 方言 "Bahasa Daerah" oleh beliau (12, tr. Visser 1913:73) menakrifkan *panlong* seperti berikut: "Naga yang belum naik ke syurga [cf. *tianlong* "naga syurga"] dipanggil *p'an-lung*." Antologinya, *Fayan* 法言 "Kata-Kata Petua" (4, tr. Carr 1990:112) mencipta kata kiasan *longpan* 龍蟠 ("lingkaran naga") sebagai "orang yang bakatnya terpendam", "'naga yang melingkar dalam lumpur pasti dihina oleh cicak,' ertinya 'yang bijaksana dihina oleh yang bodoh'." 

Ulasan *Shangshu dazhuan* 尚書大傳 (abad ke-2) terhadap *Klasik Sejarah* (1, tr. Carr 1990:113) menyamakan *panlong* dan *jiaoyu* 鮫魚 (atau *jiaolong* 蛟龍), "蟠龍 'naga melingkar' amat tabii di sarangnya, 鮫魚 'naga; buaya' melompat masuk ke dalam kolamnya." 

*Biji manzhi* 碧雞漫志 "Catatan Rawak dari Kawasan Jaguh Hijau" (abad ke-12 M) oleh Wang Zhuo 王灼 (tr. Visser 1913:117) dari Dinasti Song menyebut tentang penggunaan naga *panlong* sebagai jampi menyeru hujan: "yang mana sebidang cermin yang dihiasi "naga melingkar", *p'an lung*, 盤龍 di belakangnya, dikatakan dipuja (ataupun disihirkan) untuk menyeru hujan."

Kata nama khas
--------------

Lukisan Banryū (1868) yang mengaramkan Chōyō.
Selain gaya hiasan kuno yang diterangkan di atas, *Panlong* 蟠龍 atau 盤龍 turut dijadikan nama. 

* *Panlong* 蟠龍 / 盘龙, nama pena Huan Xuan
* *Panlongmu* 盤龍目 / 盘龙目, *Pelycosaur* (dari b. Yunani "biawak mangkuk")
* *Panlongqu* 盤龍区 / 盘龙区, Daerah Panlong di Prefektur Kunming, Yunnan
* *Panlongjiang* 盤龍江 / 盘龙江, Sungai Panlong di Bandaraya Kunming, Yunnan
* *Panlongxia* 盤龍峡 / 盘龙峡, Gaung Panlong (dengan air terjun yang terkenal) di Zhaoqing, Guangdong
* *Panlongcheng* 盤龍城 / 盘龙城, Panlongcheng, tapak kaji purba kebudayaan Erligang di Hubei

*Panlong* diserap ke dalam bahasa Jepun sebagai *banryū* 蟠龍 atau 蟠竜. Banryu merupakan nama bagi sebiji buah catur Taikyoku shogi dan sejenis kapal perang kegunaan *bakufu*.

Rujukan
-------

* Carr, Michael. 1990. "Chinese Dragon Names", *Linguistics of the Tibeto-Burman Area* 13.2:87-189.
* Morgan, Evan S, tr. 1934. *Tao, the Great Luminant: Essays from the Huai Nan Tzu*. Kelly and Walsh.
* Visser, Marinus Willern de. 1913. *The Dragon in China and Japan*. J. Müller.

Pautan luar
-----------

* P'an Basin with Dragon Motif, Dinasti Shang, Muzium Istana Negara
* 蟠龙纹玛瑙瓶 Diarkibkan 2011-10-05 di Wayback Machine, bekas air buatan batu akik dengan corak naga melingkar dari zaman Dinasti Qing(Cina)