**Atur Cara Kawalan Rangkaian** (bahasa Inggeris: *Network Control Program*, **NCP**) ialah atur cara yang menyediakan lapisan tengah dalam tindanan protokol yang berjalan pada komputer-komputer hos bagi ARPANET, pendahulu Internet masa kini.

NCP datang sebelum Protokol Kawalan Penghantaran (TCP) sebagai protokol Lapisan Penghantaran yang digunakan semasa ARPANET masih baru. NCP adalah protokol ringkas yang menggunakan dua alamat port untuk membuat dua hubungan bagi komunikasi dua arah. Sebuah port ganjil dan genap telah disimpan untuk aplikasi atau protokol Lapisan Penggunaan. Pemiawaian TCP dan UDP mengurangkan keperluan untuk menggunakan dua port simpleks untuk setiap penggunaan kepada satu port dupleks tunggal.

Sejarah
-------

NCP menyediakan sambungan dan kawalan alir antara proses-proses yang sedang berjalan pada komputer hos ARPANET berlainan. Perkhidmatan aplikasi, seperti emel dan pindahan fail, dibina di atas NCP, menggunakannya untuk mengendalikan sambungan ke komputer hos lain.

Pada ARPANET, protokol-protokol dalam Lapisan Fizikal, Lapisan Pautan Data dan Lapisan Rangkaian yang diguna dalam rangkaian dilaksanakan pada Pemproses Pesanan Antara Muka (IMP) berasingan. Hos biasanya disambungkan kepada IMP menggunakan jenis antara muka lain, berlainan tentuan lapisan fizikal, pautan data dan rangkaian. Kebolehan IMP dinyatakan dalam Protokol Hos/IMP dalam Laporan BBN 1822.

Oleh kerana lapisan protokol lebih bawah disediakan oleh antara muka hos IMP, NCP menyediakan secara khusus satu Lapisan Pengangkutan yang terdiri daripada Protokol Hos-ke-Hos ARPANET (*ARPANET Host-to-Host Protocol*, AHHP) dan Protokol Sambungan Permulaan (*Initial Connection Protocol*, ICP). AHHP menakrifkan tatacara-tatacara untuk menghantar strim data terkawal aliran ekaarah antara dua hos. ICP pula menakrifkan tatacara untuk memulakan pasangan dwiarah bagi strim sedemikian antara dua proses hos. Protokol aplikasi (contohnya FTP) mencapai perkhidmatan rangkaian menerusi lapisan atas NCP, pelopor kepada antara muka soket Berkeley.

Peralihan kepada TCP/IP
-----------------------

Pada 1 Januari 1983 yang dikenali sebagai *flag day*, NCP dengan rasminya dijadikan usang apabila ARPANET menggantikan protokol-protokol rangkaian terasnya daripada NCP kepada suit protokol TCP/IP yang lebih fleksibel dan berkemampuan.

Catatan
-------

1. ↑  Steven, W Richard. *TCP/IP Illustrated Volume I*. Reading, Massachusetts, Amerika Syarikat: Addison-Wesley Publishing Company, 1994. ISBN 0-201-63346-9(v.1). M/s 15.
2. ↑  Postel, J. (1981). "The General Plan". *NCP/TCP transition plan*. IETF. p. 2. doi:10.17487/RFC0801. RFC 801. Dicapai pada 28 November 2013. Unknown parameter `|month=` ignored (bantuan)

Bacaan lanjut
-------------

* BBN (Mei 1978). "*Interface Message Processor -- Specifications for the Interconnection of a Host and an IMP*". BBN Report 1822. Bolt, Beranek, and Newman, Inc..
* Postel, Jon (1978). *ARPANET Protocol Handbook*. Menlo Park, CA: Network Information Center, SRI International. Unknown parameter `|coauthors=` ignored (`|author=` suggested) (bantuan)
	+ A. McKenzie (Oktober 1977). "*Host-to-Host Protocol for the ARPANET*". NIC #8246. Network Information Center.
	+ J. Postel (Jun 1971). "*Official Initial Connection Protocol*". NIC #7101. UCLA-NMC.
* Crocker, S. (1970). *Protocol Notes*. Network Working Group (kini IETF). doi:10.17487/RFC0036. RFC 36. Unknown parameter `|month=` ignored (bantuan); Unknown parameter `|day=` ignored (bantuan)

* Steven, W Richard. *TCP/IP Illustrated Volume I*. Reading, Massachusetts, USA: Addison-Wesley Publishing Company, 1994. ISBN 0-201-63346-9(v.1). M/s 15.
* - Rujukan RFC terawal kepada akronim NCP. Takrifan jelas NCP sebagai Atur Cara Kawalan Rangkaian (*Network Control Program*). M/s 4.
* Senarai nombor port TCP dan UDP