**Kriminologi** (dari bahasa Latin *crimen*code: la is deprecated , "tuduhan", dan Yunani Purba -λογίαcode: grc is deprecated , *-logia*, daripada λόγος *logos* yang bermaksud: "perkataan, sebab") ialah kajian antara disiplin jenayah dan tingkah laku menyimpang. Kriminologi ialah bidang pelbagai disiplin dalam kedua-dua sains tingkah laku dan sosial yang menggunakan terutamanya penyelidikan warga ahli sosiologi, saintis politik, ahli ekonomi, ahli sosiologi undang-undang, ahli psikologi, ahli falsafah, pakar psikiatri, pekerja sosial, ahli biologi, ahli antropologi sosial, sarjana undang-undang dan kehakiman serta proses yang mentakrifkan pentadbiran keadilan dan sistem keadilan jenayah.

Ahli kriminologi ialah orang yang bekerja dan menyelidik kajian jenayah dan tindak balas masyarakat terhadap jenayah. Sesetengah ahli kriminologi meneliti corak tingkah laku penjenayah yang mungkin. Secara amnya, ahli kriminologi menjalankan penyelidikan dan penyiasatan, membangunkan teori dan menganalisis corak empirikal.

Kepentingan ahli kriminologi termasuk kajian sifat jenayah dan penjenayah, asal-usul undang-undang jenayah, etiologi jenayah, reaksi sosial terhadap jenayah, dan fungsi agensi penguatkuasaan undang-undang dan institusi hukuman. Secara umum, boleh dikatakan bahawa kriminologi mengarahkan siasatannya melalui tiga garis: pertama, ia menyiasat sifat undang-undang jenayah dan pentadbirannya serta keadaan di mana ia berkembang; kedua, ia menganalisis punca jenayah dan keperibadian penjenayah; dan ketiga, ia mengkaji kawalan jenayah dan pemulihan pesalah. Oleh itu, kriminologi merangkumi dalam skopnya aktiviti badan perundangan, agensi penguatkuasaan undang-undang, institusi kehakiman, institusi pembetulan dan agensi pendidikan, swasta dan sosial awam.

Sejarah akademik
----------------

Kriminologi akademik moden mempunyai akar langsung dalam "antropologi jenayah" sekolah Itali pada abad ke-19, di mana menurut ahli sejarah Mary Gibson"menyebabkan pemfokusan semula ketara perbincangan kriminologi di seluruh Eropah dan Amerika Syarikat daripada undang-undang kepada penjenayah. Walaupun 'sekolah Itali' ini diserang, dan sebahagiannya digantikan di negara-negara seperti Perancis oleh teori penyimpangan 'bersosiologi', mereka mengekalkan tumpuan baru pada penjenayah." Menurut Gibson, istilah *kriminologi* kemungkinan besar dicipta pada 1885 oleh profesor undang-undang Itali Raffaele Garofalo sebagai *Criminologia [it].* Pada akhir abad ke-19, ahli antropologi Perancis Paul Topinard menggunakan istilah Perancis setara, *Criminologie [fr].*

Kriminologi berkembang dengan ketara sebagai satu disiplin pada suku pertama abad ke-20. Dari 1900 hingga 2000, bidang penyelidikan ini melalui tiga fasa penting di Amerika Syarikat: (1) Zaman Keemasan Penyelidikan (1900–1930) yang telah digambarkan sebagai pendekatan berbilang faktor, (2) Zaman Keemasan Teori (1930 –1960) yang berusaha untuk menunjukkan had penghubung secara sistematik penyelidikan kriminologi kepada teori, dan (3) tempoh selanjutnya yang menampakkan titik perubahan penting untuk kriminologi.

Aliran pemikiran
----------------

Terdapat tiga aliran pemikiran utama dalam teori kriminologi awal yang merangkumi tempoh dari pertengahan abad ke-18 hingga pertengahan abad ke-20: klasik, positivis, dan Chicago. Aliran pemikiran ini digantikan oleh beberapa paradigma kriminologi kontemporari seperti perihal subbudaya, kawalan, ketegangan, pelabelan, kriminologi kritikal, kriminologi budaya, kriminologi pascamoden, kriminologi feminis, kriminologi *queer* dan lain-lain.

Jenis dan definisi jenayah
--------------------------

Kedua-dua sekolah positivis dan klasik mengambil pandangan konsensus tentang jenayah: bahawa jenayah adalah perbuatan yang melanggar nilai dan kepercayaan asas masyarakat. Nilai dan kepercayaan itu dimanifestasikan sebagai undang-undang yang dipersetujui masyarakat. Walau bagaimanapun, terdapat dua jenis undang-undang:

* Undang-undang semula jadi berakar umbi dalam nilai teras yang dikongsi oleh banyak budaya. Undang-undang semula jadi melindungi daripada bahaya kepada orang (cth. pembunuhan, rogol) atau harta benda (ct. kecurian, rompakan), dan membentuk asas sistem *common law*.
* Statut digubal oleh badan perundangan, dan mencerminkan adat budaya semasa, walaupun beberapa undang-undang mungkin menjadi kontroversi, contohnya undang-undang yang melarang penggunaan ganja dan perjudian. Kriminologi Marxis, kriminologi konflik dan kriminologi kritikal mendakwa bahawa kebanyakan hubungan antara negara dan warganegara adalah tidak bermuafakat dan, oleh itu, undang-undang jenayah tidak semestinya mewakili kepercayaan dan kehendak awam: ia dilaksanakan untuk kepentingan kelas pemerintah atau dominan. Kriminologi sayap kanan yang lebih cenderung menganggap bahawa terdapat kontrak sosial yang sama antara negara dan warganegara.

Terdapat gerakan dalam teori kriminologi kontemporari untuk beralih daripada pluralisme liberal, budaya, dan pascamodenisme dengan memperkenalkan istilah jagat "mudarat" ke dalam perbahasan kriminologi sebagai pengganti istilah undang-undang "jenayah".

Subtopik
--------

Bidang pengajian kriminologi termasuk:

* Kriminologi perbandingan, iaitu kajian tentang fenomena sosial jenayah merentas budaya, untuk mengenal pasti perbezaan dan persamaan dalam corak jenayah.
* Pencegahan jenayah
* Perangkaan jenayah
* Tingkah laku jenayah
* Kerjaya dan pemberhentian jenayah
* Keganasan rumah tangga
* Tingkah laku menyimpang
* Penilaian agensi keadilan jenayah
* Takut jenayah
* Kajian Mangsa Jenayah Antarabangsa
* Kenakalan remaja
* Penologi
* Sosiologi undang-undang
* Viktimologi

Lihat juga
----------

* Kriminologi antropologi
* Sains jenayah
* Psikologi forensik
* Sains Forensik
* Pantang larang
* Kriminologi awam

Rujukan
-------

1. ↑  "Etymology of Criminology".
2. ↑  Roufa, Timothy. "Criminology, the Study of Crime, Causes, and Consequences". *The Balance Careers*. Dicapai pada 2019-04-30.
3. ↑  Gibson, M. S. (1982). The 'female offender' and the Italian school of criminal anthropology. *Journal of European Studies*, 12(47), 155-165.
4. ↑  Gibson, M. S. (1982). The 'female offender' and the Italian school of criminal anthropology. *Journal of European Studies*, 12(47), 155-165.
5. ↑  Deflem, Mathieu, penyunting (2006). *Sociological Theory and Criminological Research: Views from Europe and the United States*. Elsevier. m/s. 279. ISBN 978-0-7623-1322-8.
6. ↑  Braithwaite, J. (2000-03-01). "The New Regulatory State and the Transformation of Criminology". *British Journal of Criminology*. **40** (2): 222–238. doi:10.1093/bjc/40.2.222. ISSN 0007-0955.
7. ↑  Hillyard, P. Pantazis, C. Tombs, S. & Gordon, D. (2004). Beyond Criminology: Taking Harm Seriously. London: Pluto
8. ↑  clear, todd (6 October 2010). "editorial introduction to public criminologies". *Criminology & Public Policy*. **9** (4): 721–724. doi:10.1111/j.1745-9133.2010.00665.x.
9. ↑  Barak-Glantz, I.L. E.H. Johnson (1983). *Comparative criminology*. Sage.CS1 maint: multiple names: authors list (link)

| Subbidang am sains sosial |
| --- |
| Antropologi | Geografi manusia | Ekonomi | | Linguistik | Pendidikan | Pengurusan | Psikologi | Sains politik | Sejarah | Sosiologi |

| Kawalan kewibawaan Sunting ini di Wikidata |
| --- |
| Perpustakaan negara | 
* Perancis (data)
* Jerman
* Israel
* Amerika Syarikat
* Republik Czech

 |
| Lain-lain | 
* Kamus Sejarah Switzerland
* Arkib Negara (A.S.)

 |