**Tuan Burhanuddin Jayah** (1 Januari 1890 - 31 Mei 1960), adalah Sri Lankan pemendidik, ahli politik, diplomat dan pemimpin masyarakat Islam. Beliau memulakan pekerjaannya sebagai guru sekolah dan bersara selepas berkhidmat selama 27 tahun sebagai pengetua Zahira College, Colombo. Di bawah kepimpinannya, Zahira College menjadi salah satu sekolah terkemuka di negara ini.

Jayah muncul sebagai pemimpin masyarakat Islam di negara ini. Beliau memasuki politik dan menjadi tokoh penting dalam politik pra-kemerdekaan Sri Lanka. Dia dipilih untuk dewan undangan, dewan negara dan parlimen. Beliau juga merupakan ahli pengasas Parti Kebangsaan United. Beliau menjadi menteri Buruh dan Perkhidmatan Sosial dalam pemerintahan Sri Lanka yang pertama. Selepas membentuk politik bentuk, Jayah dilantik sebagai Pesuruhjaya Tinggi pertama untuk Ceylon di Pakistan. Beliau meninggal dunia pada tahun 1960, jatuh sakit pada haji ke Mekah.

Kehidupan awal
--------------

Tuan Burhanudeen Jayah dilahirkan di Galagedara pada 1 Januari 1890, sebagai anak dari Nona dan Cassim Jayah. Keluarga Jayah milik kumpulan etnik minoriti Melayu di Sri Lanka. Cassim Jayah was employed in the police department as a sergeant.

### Pendidikan Awal

Apabila Jayah muda, keluarganya berpindah ke Kurunegala kerana pemindahan bapanya. Beliau menghadiri sekolah pertamanya ialah Sekolah Anglo-Vernakular di Kurunegala. Dalam tempoh ini, beliau juga menerima Pendidikan Al-Qurannya di bawah bimbingan Noordeen Alim dan Omarlebbe. Cassim sekali lagi dipindahkan, kali ini ke Colombo. Jayah menghadiri Kolej St. Paul, Kandy, di mana beliau menerima sebahagian besar pendidikan rendahnya. Dia terpaksa mendaftar ke Gred 1 pada usia sepuluh tahun. Walau bagaimanapun, pelajar muda itu didapati begitu cemerlang bahawa dia dianugerahkan promosi tiga kali ganda dari Gred 1 hingga Gred 4 dan sekali lagi promosi dua kali ke Gred 6 pada tahun berikutnya. Pada tahun 1904, beliau mendapat biasiswa untuk S. Thomas 'College, Mount Lavinia untuk pendidikan menengahnya. Beliau meluluskan peperiksaan Cambridge Junior dan Cambridge dengan merit.

### Guru Sekolah

Jayah lulus Peperiksaan Matrikulasi dan Inter Inter London yang membantu beliau menjadi guru sekolah. Beliau memperoleh pelantikan pertamanya di Kolej Dharmaraja, Kandy pada Januari 1910. Gaji bulanan pertamanya ialah Rs. 40. Selepas jangka pendek di Dharmaraja College, beliau berpindah ke Prince of Wales College, Moratuwa pada bulan Mei 1910.

Pada tahun 1917, beliau berpindah ke Kolej Ananda, Colombo selepas menerima jemputan dari P. D. S. Kularatne, yang menjadi prinsipal pada masa itu. Jayah terutamanya mengajar Sejarah dan Klasik di sekolah. Di Kolej Ananda dia mengajar beberapa pelajar yang menjadi ahli politik Marxist terkemuka negara ini beberapa tahun kemudian: Philip Gunawardena, Robert Gunawardena, Dr. S. A. Wickramasinghe dan Dr. N. M. Perera.

Semasa menjadi guru, beliau meneruskan pengajian akademiknya dan memperoleh ijazah dalam Kelas dari Universiti London. Kemudian dia mendaftar di  Law College untuk menjadi seorang peguam.

Kolej Zahira
------------

Semasa belajar di akhir tahun di Kolej Undang-undang, pada tahun 1921, Jayah mengambil alih tugas sebagai pengetua Zahira College, Colombo, menerima undangan oleh masyarakat Muslim tempatan. Jemputan sebenar dibuat oleh N H M Abdul Cader, bagi pihak Jawatankuasa Maradana Mosque. Jayah menyerahkan kerjaya masa depannya sebagai peguam dan memutuskan untuk kekal dalam sektor pendidikan, di mana dia seolah-olah percaya bahawa dia boleh membuat sumbangan yang berharga kepada komunitinya.

Apabila Jayah mengambil alih tugas, Kolej Zahira berada di sebuah negara miskin dengan sedikit pelajar dan guru, kekurangan bangunan ke bilik kelas, kekurangan perabot, dan persekitaran yang tidak sesuai untuk sekolah. Jayah membuat beberapa pencapaian penting semasa tempohnya sebagai prinsipal. Beliau memulakan kelas sehingga tahap Matrikulasi; meningkatkan bilangan guru dari 6 hingga 30; memperluas kemudahan sukan; membuka perpustakaan sains, kantin, asrama, klinik pergigian dan sekolah malam percuma. (Sekolah malam yang dibuka beliau dianggap sebagai yang pertama seumpamanya di negara ini.) Juga, beliau memulakan dana seperti "Dana Tambahan Kolej" untuk membangunkan infrastruktur seperti bangunan. Bilangan pelajar meningkat dari 59 kepada lebih 1,000 dalam tempoh empat tahun.

Jayah berkhidmat selama 27 tahun sebagai pengetua Zahira College sehingga bersara pada tahun 1948. Tempoh Jayah sebagai prinsipal dianggap sebagai zaman kegemilangan Kolej Zahira. Dalam era ini, sekolah menghasilkan beberapa tokoh yang terkenal di peringkat kebangsaan.

### Cabang

Jayah memainkan peranan penting dalam membuka beberapa cabang Kolej Zahira. Pada tahun 1942, cawangan pertama dibuka di Aluthgama, diikuti oleh cabang  Gampola pada tahun 1944. Tiga cawangan lain dibuka pada tahun 1945 di Matale, Puttalam dan Pulau Slave.

Kepimpinan Islam
----------------

Jayah secara beransur-ansur muncul sebagai pemimpin masyarakat Islam di negara ini. Selepas kematian N H M Abdul Cader, Jayah dilantik sebagai presiden Semua Liga Muslim Ceylon. Beliau terus menjadi presiden sehingga tahun 1950.

Kerjaya politik
---------------

### Dewan Undangan

Pada tahun 1924, buat kali pertama dalam sejarah, pilihan raya diadakan untuk memilih ahli Dewan Undangan daripada pengundi Mohammedan (Muslim). Pemilih Mohammedan adalah pengundi kaum di seluruh pulau yang mewakili masyarakat Islam di seluruh negara. Bagaimanapun, hanya sebilangan warganegara yang mempunyai hak mengundi dalam tempoh masa ini. Jayah dipilih untuk Majlis Undangan bersama dua orang lain dari pengundi ini.

### Dewan Negara

Pada tahun 1931, selepas Perlembagaan Donoughmore, semua warga negara dewasa diberikan hak mengundi untuk memilih ahli Dewan Negara Ceylon. Jayah bertanding untuk pemilih Colombo Central, tetapi dikalahkan oleh seorang ahli politik terkemuka, pemimpin parti  Parti Buruh Ceylon, A.E. Goonesinha. Dia dikalahkan oleh lawan yang sama pada pilihan raya 1936. Walau bagaimanapun, walaupun kekalahannya, beliau telah dicalonkan kepada dewan negeri, pada tahun 1936, dan beliau terus menjadi anggota sehingga tahun 1947.

Dalam dewan negara, Jayah dan ahli dewan negara lain, yang berasal dari etnik selain Sinhala, membentuk "kumpulan minoriti". Mereka sangat prihatin terhadap hak orang Tamil dan orang Islam di negara ini. Walau bagaimanapun, kempen "lima puluh lima puluh" yang dijalankan oleh seorang ahli dewan negara Tamil G.G.Ponnambalam, tidak disokong oleh semua ahli dalam kumpulan minoriti ini.

Dalam dewan negara, Jayah dan ahli majlis negeri lain, yang berasal dari etnik selain Sinhala, membentuk "kumpulan minoriti". Mereka sangat prihatin terhadap hak orang Tamil dan orang Islam di negara ini. Walau bagaimanapun, kempen "lima puluh lima puluh" yang dijalankan oleh seorang ahli majlis negeri Tamil G.G.Ponnambalam, tidak disokong oleh semua ahli dalam kumpulan minoriti ini.

### Parti Kebangsaan Besatu

Jayah memainkan peranan penting dalam menubuhkan Parti Kebangsaan Bersatu. Dalam mesyuarat sulung yang diadakan di Palmcourt, Albert Crescent, Colombo pada 6 September 1946, Jayah memeteraikan cadangan yang dibuat oleh S. Natesan untuk menyatukan beberapa bidang politik sebagai satu pihak. Parti itu dibentuk dengan menyatukan Kongres Nasional, Sinhala Maha Sabha, Semua Liga Muslim Ceylon yang berada di bawah pimpinan Jayah, Persatuan Moors yang dipimpin oleh Sir Razik Fareed, dan beberapa ahli masyarakat Tamil dan Burgher. Jayah dipilih sebagai salah seorang daripada lima naib pengerusi parti dalam mesyuarat sulung ini.

### Parlimen dan Kabinet

Cabinet of Ceylon in 1947
Pada tahun 1947, pilihan raya parlimen, pemilihan [[Central Colombo Central District | Colombo Central] menjadi pengundi multi-anggota untuk mendapatkan perwakilan yang seimbang dari beberapa komuniti yang wujud dalam pemilih.  A.E. Goonesinha memperoleh 23,470 undi dan dipilih sebagai anggota pertama. Jayah dipilih sebagai ahli kedua yang mendapat 18,439 undi.

Jayah juga dipilih untuk  kabinet pertama Ceylon bebas, yang terdiri daripada hanya 14 orang ahli. Beliau dilantik sebagai menteri Perkhidmatan Buruh dan Sosial.

Pada tahun 1950, Jayah meletak jawatan dari wakil-wakil dan jawatannya sebagai menteri kabinet untuk menunaikan tugas sebagai pesuruhjaya tinggi pertama ke Pakistan. Beliau berkhidmat selama tujuh tahun dalam jawatan ini.

Kematian
--------

Jayah meninggal pada tahun 1960, jatuh sakit pada haji ke Mekah di Madinah.

Lihat juga
----------

* Sri Lankan Non Career Diplomats

Rujukan
-------

1. ↑  Careem, Tuan M. Zameer (2017). *Persaudaraan (Brotherhood). Malay Life in Sri Lanka (2nd ed)*. Colombo: S Godage & Brothers. Print
2. ↑  Dr. T.B. Jayah - A National Hero
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Alhaj Dr. T.B. Jayah And National Unity
4. 1 2 3 4 5 6  Dr. T.B. Jayah: possessing monumental patience, he loved humanity
5. ↑  "The Minutes of the inaugural meeting - 6th September 1946"

Pautan luar
-----------

* The First Cabinet of Ministers
* Dr.T.B Jayah by A.H.M Azwer
* Dr. T. B. Jayah by F.Faisal Faleel
* Freedom fighter and national hero Diarkibkan 2011-06-05 di Wayback Machine
* Dr. T. B. Jayah-Great humanist

Templat:Members of 1st Parliament of Ceylon

| Kawalan kewibawaan Sunting ini di Wikidata |
| --- |
| Umum | 
* VIAF
	+ 1
* WorldCat Identities
	+ 1

 |
| Perpustakaan negara | 
* Amerika Syarikat

 |
| Lain-lain | 
* Aplikasi Berfaset Terminologi Subjek

 |