**Sumarti** (lahir 1 November 1937), lebih dikenali dengan nama pentas beliau **Titiek Puspa**, ialah penyanyi dan penulis lagu Indonesia. Rolling Stone Indonesia telah memilih dua daripada lagu-lagu beliau sebagai sebahagian daripada lagu Indonesia terbaik sepanjang masa.

Biografi
--------

Puspa dilahirkan dengan nama yang Sudarwati di Tanjung, Kalimantan Selatan pada 1 November 1937 kepada Tugeno Puspowidjojo dan Siti Mariam. Keluarganya kemudian menukar namanya kepada Kadarwati dan akhirnya Sumarti. Sebagai seorang anak, beliau mahu menjadi guru tadika. Walau bagaimanapun, selepas memenangi beberapa pertandingan nyanyian beliau membuat keputusan untuk menjadi penghibur, membuat keputusan sekitar umur 14 tahun. Ibu bapanya melarang beliau daripada berbuat demikian.

Selepas memenangi pertandingan menyanyi Radio Republik Indonesia di Semarang, Jawa Tengah, Puspa telah diminta oleh Sjaiful Bachri daripada Jakarta Symphony Orchestra menyanyi untuk mereka. Selepas menyanyikan lagu Ismail Marzuki "Chandra Buana", kumpulan yang dipilih untuk mengekalkannya sebagai penyanyi tetap mereka. Beliau meninggalkan orkestra pada tahun 1962. nama pentas beliau telah dipilih oleh Presiden Sukarno pada 1950-an.

Pada tahun 1957 Puspa berkahwin dengan Zainal Ardhy, seorang pekerja Radio Republik Indonesia. Pada tahun 1963 mereka mempunyai dua orang anak perempuan. Dalam tempoh ini Puspa mula mengkaji penulisan lagu, belajar dari suaminya. Selain menyanyi dan mencipta lagu, Puspa juga berlakon.

Pada tahun 2009, Puspa telah disahkan menghidap kanser serviks. Selepas beberapa bulan rawatan, termasuk dua bulan kemoterapi di Hospital Mount Elizabeth di Singapura (di mana beliau menulis 61 lagu), beliau telah diisytiharkan bebas daripada kanser. Beliau memberi penghargaan doa dan meditasi beliau di hospital untuk kejayaan beliau di melawan kanser.

Penulisan lagu
--------------

Dalam temuramah bersama Bruce Edmond dari *The Jakarta Post*, Puspa menyatakan yang "Lagu ialah ubat dan vitamin saya, ia menjadikan hidup saya lebih baik."

Legasi
------

Puspa bersama Bing Slamet; persahabatan mereka mengilhamkan beliau untuk menulis lagu bertajuk "Bing" kematiannya.
Puspa telah digambarkan sebagai "dame grand hiburan Indonesia". Pada tahun 1963 majalah hiburan Indonesia *Varia* menyifatkan nama dan suaranya sebagai "tidak boleh dipisahkan", menulis bahawa pendengar akan menghentikan aktiviti mereka untuk memberi tumpuan kepada lagu-lagu beliau apabila dimainkan di radio.

Alberthiene Endah menulis biografi Puspa, bertajuk *A Legendary Diva* yang dikeluarkan pada 2008.

Dua lagu Puspa, "Kupu-Kupu Malam" (dari album dengan judul sama) dan "Bing" (dari *Cinta*) telah dipilih sebagai lagu Indonesia terbaik sepanjang zaman oleh *Rolling Stone Indonesia* pada 2009. "Kupu-Kupu Malam" di kedudukan ke-32; dia menulis berkata bahawa lagu itu adalah pandangan yang tidak berat sebelah di pelacuran di Indonesia, dengan vokal Puspa pada waktu yang seolah-olah beliau menahan air mata dan pada masa yang lain gemuruh dengan kekuatan. "Bing", penghormatan Puspa untuk Bing Slamet, menduduki tempat ke-41 dan menyifatkan sebagai mampu untuk menyatakan perasaannya kerugian tanpa datang sebagai terlalu emosi.

Kehidupan peribadi
------------------

Puspa berkahwin dengan pengarah Mus Mualim. Mereka mempunyai dua anak bersama. Setakat 2008[kemas kini], Puspa tinggal di Jakarta Selatan.

Karya
-----

Puspa mengadakan persembahan di Cirebon, 2008
### Diskografi

Berikut ialah senarai separa album Puspa.

* *Kisah Hidup* (1963)
* *Mama* (1964)
* *Bing* (1973)
* *Kupu-Kupu Malam* (1977)
* *Apanya Dong* (1982)
* *Horas Kasih* (1983)
* *Virus Cinta* (1997)

### Filemogafi

Berikut ialah senarai separa sinetron dan filem yang dibintangi oleh Puspa.

* *Minah Gadis Dusun* (1965)
* *Di Balik Cahaya Gemerlapan* (1976)
* *Inem Pelayan Sexy* (1976)
* *Karminem* (1977)
* *Rojali dan Juhela* (1980)
* *Koboi Sutra Ungu* (1982)

Rujukan
-------

Nota kaki

1. 1 2 3 4 5 6  KapanLagi.com, Titiek Puspa.
2. 1 2 3 4 5  Edmond 2008, Titiek Puspa: 'Don't.
3. 1 2 3 4  Varia 1963, Biduanita.
4. ↑  Jakarta Post 2010, Titiek Standing Tall.
5. ↑  Jakarta Post 2010, Doctors give Titiek.
6. ↑  Kurniasari 2009, Alberthiene Endah: Life.
7. ↑  Rolling Stone Indonesia, 150 Lagu.

Bibliografi

* "150 Lagu Indonesia Terbaik Sepanjang Masa". *Rolling Stone Indonesia*. Rolling Stone (56): 32–103. 2009. Songs discussed on pages 58 and 61.
* "Biduanita Kesajangan Anda: Titiek Puspa". *Varia* (282): 15, 31. 11 September 1963.
* "Doctors give Titiek Puspa `all-clear' from cancer". *The Jakarta Post*. 27 Mac 2010. Dicapai pada 1 Oktober 2011.
* Edmond, Bruce (29 Julai 2008). "Titiek Puspa: 'Don't let money make you stupid or poison you'". *The Jakarta Post*. Dicapai pada 1 Oktober 2011.
* Kurniasari, Triwik (22 November 2009). "Alberthiene Endah: Life, She wrote". *The Jakarta Post*. Dicapai pada 1 Oktober 2011.
* "Titiek Puspa". *KapanLagi.com*. Dicapai pada 1 Oktober 2011.
* "Titiek standing tall against cancer". *The Jakarta Post*. 13 Januari 2010. Dicapai pada 1 Oktober 2011.

Pautan luar
-----------

* Titiek Puspa di Pangkalan Data Filem Internet (IMDb)

| Kawalan kewibawaan Sunting ini di Wikidata |
| --- |
| Umum | 
* ISNI
	+ 1
* VIAF
	+ 1
* WorldCat Identities
	+ 1

 |
| Perpustakaan negara | 
* Amerika Syarikat
* Australia
* Belanda

 |
| Lain-lain | 
* Aplikasi Berfaset Terminologi Subjek
* MusicBrainz (artis)
* SUDOC (Perancis)
	+ 1

 |