Kedutaan Azerbaijan di Teheran, Iran telah diserang pada 27 Januari 2023, kira-kira jam 08:00 pagi waktu tempatan. Pelaku melalui pos pengawal dengan senapang serbu AK-47 dan melepaskan tembakan di dalam kedutaan, manakala kakitangannya cuba meneutralkannya. Ketua perkhidmatan keselamatan kedutaan, Orkhan Asgarov, terbunuh dalam serangan itu, manakala dua pengawal cedera.

Tidak lama selepas itu, seorang suspek telah ditahan oleh polis Iran. Perkhidmatan Keselamatan Negara Azerbaijan membuka siasatan jenayah terhadap serangan itu. Presiden Azerbaijan Ilham Aliyev mengutuk sekeras-kerasnya serangan itu. Pihak Azerbaijan menganggap kejadian itu sebagai "tindakan pengganas". Kementerian Luar Azerbaijan mengumumkan pemindahan kakitangan kedutaan di Tehran. Pada 29 Januari Azerbaijan memindahkan kebanyakan kakitangan kedutaan dari Tehran dan menggantung operasi kedutaan.

Pegawai Iran tidak menganggap serangan itu bermotifkan politik. Agensi penguatkuasa undang-undang Iran menyatakan bahawa serangan itu dilakukan atas alasan peribadi, dan pelaku datang ke tempat kejadian bersama dua anak kecil, walaupun rakaman CCTV yang dikeluarkan dari kedutaan menunjukkan bahawa dia bersendirian semasa serangan itu.

Latar belakang
--------------

Misi diplomatik Azerbaijan telah diserang sebelum ini, tetapi tidak ada yang membawa maut. Pada Ogos 2022, ahli Kesatuan Hamba Mahdi menyerang Kedutaan Azerbaijan di London, membuang bendera Azerbaijan dari bangunan kedutaan dan menggantikannya dengan bendera yang memaparkan slogan Islam. Mereka juga melaungkan slogan dalam bahasa Arab dan menulisnya di dinding dan tingkap bangunan kedutaan. Pada September 2022, Kedutaan Azerbaijan di Paris diserang oleh sekumpulan penunjuk perasaan Armenia, yang cuba memecah masuk ke dalam bangunan kedutaan. Duta Perancis di Azerbaijan telah dipanggil ke Kementerian Luar Azerbaijan dan menerima nota bantahan. Pihak berkuasa Perancis menyatakan bahawa mereka telah mengambil setiap langkah untuk mewujudkan semula keselamatan dan mencegah perbuatan sedemikian daripada berlaku pada masa hadapan. Pada 11 Oktober 2022, sebuah kereta Kedutaan Azerbaijan di Washington, DC ditembak, dan Kementerian Luar Negeri Azerbaijan memanggil badan urusan Amerika Syarikat, meminta untuk memastikan keselamatan misi diplomatik Azerbaijan.

Serangan
--------

Serangan itu berlaku pada 27 Januari 2023, kira-kira jam 08:00 pagi waktu tempatan, di Teheran, ibu negara Republik Islam Iran. Pelaku yang bersenjatakan senapang automatik AK-47 melepasi pos keselamatan ketika tiga daripada kakitangan kedutaan memasuki bangunan. Ketika lelaki bersenjata yang tiba merempuh keretanya ke dalam sebuah kedutaan Hyundai Sonata, salah seorang pekerja kembali untuk melihat apa yang berlaku kepada kereta itu. Penyerang memecah masuk ke dalam kedutaan selepas dia dan melepaskan tembakan. Dia terus menembak pekerja kedutaan, manakala kakitangan kedutaan cuba menghentikannya. Penyerang menembak kepala perkhidmatan keselamatan, leftenan kanan Orkhan Asgarov hingga maut, dan mencederakan dua yang lain. Seorang anggota keselamatan cuba merebut pistol itu, tetapi hanya berjaya menolak penyerang keluar dari kedutaan dan mengunci pintu. Lelaki bersenjata itu kemudian melepaskan beberapa das tembakan ke arah pintu kedutaan dan mencuba dua kali untuk membakar kereta kedutaan itu menggunakan silinder gas yang dibawa masuk ke dalam bagasi keretanya, tetapi gagal, dan sebahagian daripada pakaiannya sendiri terbakar semasa percubaan terakhir. Kemudian dia membuang pistol dan menyerah diri kepada polis yang tiba. Imej menunjukkan lubang peluru di pintu kedutaan. Petang itu, rakaman CCTV dari bangunan kedutaan telah diterbitkan, menunjukkan detik serangan.

Keadaan mangsa yang cedera disifatkan stabil.

Kesudahan dan motif
-------------------

Tiada motif serangan telah didedahkan serta-merta dan media negara Iran tidak segera melaporkan serangan itu. Kerajaan Azerbaijan menyebutnya sebagai "tindakan pengganas". Kenyataan seterusnya oleh pegawai Iran tidak memberi petunjuk bahawa serangan itu bermotifkan politik.

Tidak lama selepas serangan itu, pihak Iran mengumumkan bahawa ia telah mula menyiasat perkara itu, dengan pihak Azerbaijan melakukan perkara yang sama. Jurucakap Kementerian Luar Negeri Iran, Nasir Kanani, berkata selepas serangan itu, polis dan pasukan keselamatan segera campur tangan dan penyerang telah ditahan, dan diletakkan di bawah siasatan. Sehubungan dengan serangan itu, Perkhidmatan Keselamatan Negara Azerbaijan membuka kes jenayah di bawah pelbagai artikel Kanun Jenayah Azerbaijan.

Ketua Polis Tehran Sardar Hossein Rahimi berkata, dalam siasatan awal, motif penyerang dipercayai bersifat peribadi, dengan isu keluarga. Beliau menambah bahawa penyerang pada mulanya tiba di bangunan pentadbiran bersama seorang gadis berusia 14 tahun dan seorang budak lelaki berusia 7 tahun dalam sebuah Kia Pride. Menurut ketua Pejabat Pendakwa Jenayah Tehran, Mohammad Shahriari, suspek ketika siasatan awal mendakwa isterinya pergi ke kedutaan pada April 2022 dan tidak pulang ke rumah. Beliau menyatakan bahawa apabila melawat kedutaan berkali-kali, beliau tidak menerima sebarang maklum balas daripada mereka dan menganggap isterinya berada di kedutaan.

Menurut IRNA, pelaku memfailkan laporan orang hilang dengan polis di Urmia, wilayah Azerbaijan Barat, berhubung kehilangan isterinya yang berasal dari Baku, pada pertengahan April 2022, tetapi kes itu ditutup selepas polis mengetahui bahawa wanita itu telah kembali ke Azerbaijan. Selepas itu, pelaku meneruskan pertanyaannya dengan Kementerian Luar Iran dan Kedutaan Azerbaijan di Teheran. Pelaku kemudian berkata bahawa dia "memutuskan untuk pergi ke kedutaan pagi ini dengan senapang Kalashnikov yang telah saya sediakan." Rahimi telah dipecat dari kedudukannya dalam beberapa jam selepas rakaman muncul yang kelihatan menunjukkan seorang pengawal keselamatan Iran di pintu masuk tidak melakukan apa-apa untuk menghentikan serangan itu. Mengenai kritikan tentang Polis Diplomatik Iran yang tidak bersenjata, Jeneral Ahmad-Reza Radan, ketua komander Komando Penguatkuasaan Undang-Undang Iran, berhujah bahawa mengikut protokol, pengawal polis di kedutaan tidak boleh bersenjata dan hanya boleh menghubungi bahagian bersenjata dalam kes kecemasan.

Agensi Akhbar Azerbaijan, memetik rakaman CCTV dan saluran diplomatiknya menyatakan bahawa maklumat ini tidak berasas sama sekali dan menambah bahawa serangan ke atas kedutaan itu adalah satu tindakan keganasan. Rakaman kamera litar tertutup (CCTV) menunjukkan bahawa pelaku bersendirian semasa serangan itu. Aykhan Hajizadeh, ketua jabatan perkhidmatan akhbar Kementerian Luar Negeri Azerbaijan, memberitahu kedutaan bahawa "mereka tidak menyangka bahawa serangan itu dilakukan atas alasan peribadi."

Pada 29 Januari Timbalan Menteri Luar Azerbaijan Khalaf Khalafov mengumumkan bahawa 53 kakitangan kedutaan telah dipindahkan dari Tehran dan operasi kedutaan telah digantung. Lima orang kekal untuk melindungi bangunan pentadbiran dan harta benda kedutaan.

Reaksi rasmi
------------

Pada 28 Januari, presiden Iran Ebrahim Raisi menghubungi Presiden Azerbaijan Ilham Aliyev melalui telefon. Raisi mengucapkan takziah kepada Aliyev dan keluarga Orkhan Asgarov, mendoakan yang cedera cepat sembuh. Aliyev menyatakan kecaman kerasnya terhadap serangan itu, yang disebutnya sebagai tindakan pengganas, dan menyatakan harapannya untuk penyiasatan dan hukuman yang menyeluruh dan telus ke atas pelakunya setakat undang-undang. Aliyev juga menyebut tentang keberanian seorang pengawal yang berjaya melucutkan senjata penyerang dan dengan itu mengelakkan kecederaan lagi.

Rujukan
-------

1. ↑  Isayev, Heydar (27 Januari 2023). "Azerbaijani embassy in Iran comes under deadly attack" (dalam bahasa Inggeris). Eurasianet. Dicapai pada 28 Januari 2023.
2. 1 2 3  Gambrell, Jon (27 Januari 2023). "Gunman kills security chief at Azerbaijan Embassy in Iran". *The Washington Post* (dalam bahasa Inggeris). Associated Press. Dicapai pada 27 Januari 2023.
3. 1 2  "Azərbaycanın İrandakı səfirliyinə hücum: "mühafizə rəisi öldürülüb"". *BBC Azərbaycanca* (dalam bahasa Azerbaijan). 27 Januari 2023. Dicapai pada 27 Januari 2023.
4. ↑  "New information surfaces about attack on Azerbaijan's Embassy in Paris". *www.aa.com.tr*. 20 September 2022. Dicapai pada 28 Januari 2023.
5. ↑  "Azerbaijan lodges protest with France after attack on its embassy in Paris". *www.aa.com.tr*. 19 September 2022. Dicapai pada 28 Januari 2023.
6. ↑  "Azerbaijan – Q&A (09.16.22)". *France Diplomacy – Ministry for Europe and Foreign Affairs* (dalam bahasa Inggeris). 16 September 2022. Dicapai pada 28 Januari 2023.
7. ↑  "No:478/22, Information of the Press Service Department of the Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Azerbaijan concerning the shooting of the vehicle that belongs to the Embassy of Azerbaijan in Washington, D.C." *www.mfa.gov.az*. Xarici İşlər Nazirliyi. Dicapai pada 28 Januari 2023.
8. ↑  "İran'daki Azerbaycan Büyükelçiliğine silahlı saldırı". *TRT Haber* (dalam bahasa Turki). 27 Januari 2023. Dicapai pada 27 Januari 2023.
9. ↑  "Azerbaycan'ın İran elçiliğine saldırı". *CNN Türk* (dalam bahasa Turki). 27 Januari 2023. Dicapai pada 27 Januari 2023.
10. ↑  "XİN Azərbaycanın İrandakı səfirliyinə hücumla bağlı məlumat yayıb". *Azerbaijan State News Agency* (dalam bahasa Azerbaijan). 27 Januari 2023. Dicapai pada 27 Januari 2023.
11. 1 2 3  رضا, به (28 Januari 2023). "جزئیات جدید از تیراندازی در سفارت آذربایجان – اعترافات متهم ؛ روایت یک شاهد". *همشهری آنلاین* (dalam bahasa Parsi). Dicapai pada 28 Januari 2023.
12. 1 2  "One killed, two injured in attack on Azeri embassy (+VIDEO)". *Mehr News Agency* (dalam bahasa Inggeris). 27 Januari 2023. Dicapai pada 27 Januari 2023.
13. ↑  "Azərbaycanın İrandakı səfirliyinə hücum anının GÖRÜNTÜLƏRİ". *Azerbaijani Press Agency* (dalam bahasa Azerbaijan). 27 Januari 2023. Dicapai pada 27 Januari 2023.
14. ↑  Qərib, Səid (27 Januari 2023). "Azərbaycanın İrandakı səfirliyinə silahlı hücumun anbaan görüntüləri yayılıb – VİDEO". *Report İnformasiya Agentliyi* (dalam bahasa Azerbaijan). Dicapai pada 27 Januari 2023.
15. 1 2  Davis, Caleb (11 Januari 2023). "Guard killed in shooting at Azerbaijan's embassy in Iran". *Reuters* (dalam bahasa Azerbaijan). Dicapai pada 27 Januari 2023.
16. ↑  Qərib, Səid (27 Januari 2023). "Azərbaycanın İrandakı səfirliyinə silahlı hücumun anbaan görüntüləri yayılıb – VİDEO". *Report İnformasiya Agentliyi* (dalam bahasa Azerbaijan). Dicapai pada 27 Januari 2023.
17. ↑  Son dakika... Azerbaycan'ın İran elçiliğine saldırı
18. ↑  "Azərbaycanın İrandakı səfirliyinə silahlı hücum olub, ölən və xəsarət alan var – VİDEO". *Azerbaijani Press Agency* (dalam bahasa Azerbaijan). 27 Januari 2023. Dicapai pada 27 Januari 2023.
19. ↑  "Azərbaycanın İrandakı səfirliyinə silahlı HÜCUM: ölən var YENİLƏNİB – VİDEO". *Musavat* (dalam bahasa Azerbaijan). 27 Januari 2023. Dicapai pada 27 Januari 2023.
20. ↑  "حمله مسلحانه به سفارت جمهوری آذربایجان؛ وزارت خارجه ایران: موضوع با اولویت و حساسیت بالا در حال بررسی است". *BBC Farsi* (dalam bahasa Parsi). 27 Januari 2023. Dicapai pada 27 Januari 2023.
21. ↑  "One Killed, 2 Injured in Shooting at Azerbaijan's Tehran Embassy". *Tasnim* (dalam bahasa Inggeris). 27 Januari 2023. Dicapai pada 27 Januari 2023.
22. ↑  Nəsibli, İsmayıl (27 Januari 2023). "DTX: "Azərbaycanın İrandakı səfirliyinə qarşı törədilən terror aktı ilə bağlı cinayət işi başlanılıb"". *Report İnformasiya Agentliyi* (dalam bahasa Azerbaijan). Dicapai pada 27 Januari 2023.
23. ↑  "Gunman storms Azerbaijan embassy in Tehran, killing one". *Tehran Times* (dalam bahasa Inggeris). 27 Januari 2023. Dicapai pada 27 Januari 2023.
24. ↑  "جزئیات حمله به سفارت آذربایجان/ یک نفر کشته و دو نفر زخمی شدند". *Tasnim* (dalam bahasa Parsi). 27 Januari 2023. Dicapai pada 27 Januari 2023.
25. ↑  "سرپرست دادسرای جنایی تهران: فرد مهاجم تصور می‌کرده همسرش در سفارت جمهوری آذربایجان بوده". *BBC Farsi* (dalam bahasa Parsi). 27 Januari 2023. Dicapai pada 27 Januari 2023.
26. ↑  "More proof to personal motive behind Azerbaijan embassy attack". *IRNA English*. 27 Januari 2023. Dicapai pada 28 Januari 2023.
27. ↑  "Iran replaces Tehran police chief after attack on Azerbaijan's embassy". *Al Arabiya English*. 2023-01-27. Dicapai pada 2023-01-31.
28. ↑  "سردار رادان: پلیس دیپلماتیک براساس پروتکل‌های مشخص عمل می‌کند". *irna.ir*. Dicapai pada 2023-01-31.
29. ↑  انتخاب, پایگاه خبری تحلیلی (2023-01-27). "علت عدم حرکت پلیس دیپلماتیک به سمت مهاجم به دلیل مسلح نبودش بوده / دستور ایست او به نوعی تهدیدآمیز بوده / فرد مهاجم مدعی است که همسرش در طبقه چهارم سفارت بوده و می‌خواسته او را آزاد کند". *پایگاه خبری تحلیلی انتخاب* (dalam bahasa Parsi). Dicapai pada 2023-01-31.
30. ↑  "Azərbaycanın İrandakı səfirliyinə hücum anının GÖRÜNTÜLƏRİ". *Azerbaijani Press Agency* (dalam bahasa Azerbaijan). 27 Januari 2023. Dicapai pada 27 Januari 2023.
31. ↑  "Azərbaycanın İrandakı səfirliyinə silahlı hücum olub". *Azadlıq Radiosu* (dalam bahasa Azerbaijan). 27 Januari 2023. Dicapai pada 27 Januari 2023.
32. ↑  "Tehranın polis rəisinin Azərbaycan səfirliyində törədilən terrorla bağlı yalan açıqlaması ifşa olunub – VİDEO". *Report İnformasiya Agentliyi* (dalam bahasa Azerbaijan). 27 Januari 2023. Dicapai pada 27 Januari 2023.
33. ↑  Novruzov, Kənan (27 Januari 2023). "Azərbaycan XİN: "Səfirliyə hücumla bağlı bütün məsuliyyəti İran daşıyır"". *Report İnformasiya Agentliyi* (dalam bahasa Azerbaijan). Dicapai pada 27 Januari 2023.
34. 1 2  "Azerbaijan completely suspends Tehran embassy operations, evacuates staff". Azernews. 30 Januari 2023. Dicapai pada 30 Januari 2023.
35. ↑  "President of the Islamic Republic of Iran Sayyid Ebrahim Raisi made a phone call to President of the Republic of Azerbaijan Ilham Aliyev". *Official web-site of President of Azerbaijan Republic* (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 28 Januari 2023.