***Pah Wongso Tersangka***, juga dikenali di bawah tajuk Belanda ***Pah Wongso Keert Terug*** (Pah Wongso Kembali), ialah sebuah filem 1941 dari Hindia Timur Belanda yang diarahkan oleh Wu Tsun untuk Star Film. Karya pertama Saeroen untuk syarikat itu, ia adalah sekuel kepada filem detektif 1940, Pah Wongso Pendekar Boediman, dan dibintangi pekerja sosial L. V. Wijnhamer, Jr (lebih dikenali sebagai Pah Wongso) sebagai seorang lelaki yang datang dicurigai dan perlu membersihkan namanya. Filem ini mungkin hilang telah digelar sebagai komedi.

Anggapan
--------

Pah Wongso disyaki mencurigakan dan beliau mesti menaikkan namanya.

Penerbitan
----------

Pah Wongso (kiri) mencari S Waldy dan M Sarip di bawah katil dalam babak filem.
Pah Wongso Tersangka telah diarahkan oleh Wu Tsun untuk Star Film di Batavia, yang dimiliki oleh Jo Eng Sek. Filem ini adalah sekuel kepada Pah Wongso Pendekar Boediman, sebuah filem detektif yang diarahkan dan dihasilkan oleh Jo Eng Sek, salah satu pemilik Star Film (kini Jakarta). Filem sebelum ini, satu kejayaan yang popular, telah dikurangkan untuk tunai di atas populariti watak-watak Hollywood Charlie Chan dan Mr. Moto. Ia berkhidmat sebagai kenderaan untuk pekerja sosial Indo L. V. Wijnhamer Jr. yang popular di kalangan masyarakat Cina etnik untuk kerja-kerja sosial, mengumpul dana untuk Palang Merah untuk membantu penduduk di China dan membantu kanak-kanak terbiar.

Filem hitam putih ini dirakam oleh Chok Chin Hsien, yang juga telah mengendalikan sinematografi untuk Pah Wongso Pendekar Boediman.  Cerita ini ditulis oleh Saeroen, yang menandandatangani dari Union Film untuk penerbitan ini. Saeroen telah meningkat kepada kemasyhuran selepas menulis filem hit pecah panggung Terang Boelan (1939), dan karya-karya beliau untuk Tan's Film dan Union telah juga menjadi kejayaan. Penerbitan telah bermula pada September 1941.

Wijnhamer kembali dari Pah Wongso Pendekar Boediman, dan mengambil empat watak yang berbeza. Tiga pelakon lagi kembali dari filem asal: M Arief, Primo Oesman, dan R Sukran. Lagi pelakon utama termasuk Sylvia Hatjirah, S Waldy dan M Sarip.  Daripada jumlah ini, hanya Waldy, yang telah membuat debut pada tahun 1940-an Zoebaida untuk Oriental Film, mempunyai pengalaman filem sebelumnya. Pelakon lain termasuk Ma 'Njai dan Oemar.

Pah Wongso Tersangka menekankan komedi, bukannya cerita detektif yang asal. Dalam editorial dalam Pertjatoeran Doenia dan Film, "S." menulis bahawa usaha itu ke dalam komedi - satu genre yang belum dibangunkan di Hindia - adalah penting untuk industri filem kerana ia akan menyediakan bahan lihat yang sesuai untuk kanak-kanak. Beliau menyangka bahawa kejayaan karya komedi Charlie Chaplin, Buster Keaton dan Laurel & Hardy memberikan bukti yang mencukupi bahawa pasaran Indonesia akan menyokong komedi, dan melahirkan harapan bahawa filem itu - yang turut menampilkan nyanyian - akan "meninggalkan penonton bergolek dengan ketawa".

Keluaran
--------

*Pah Wongso Tersangka* telah ditayangkan pada Disember 1941, dan dilaporkan mendapat sambutan yang positif. Ianya juga diiklankan di bawah tajuk bahasa Belanda *Pah Wongso Keert Terug* (*Pah Wongso Kembali*), dan sesuai untuk semua lapisan masyarakat. Satu iklan di dalam *Soerabaijasch Handelsblad* mempromosikan filem itu sebagai "menarik", dan menitikberatkan pelbagai peranan yang dipegang oleh Wijnhamer. Satu penulisan novel bagi filem ini telah diterbitkan oleh Kolff-Buning yang berpangkalan di Yogyakarta.

Legasi
------

Apabila *Pah Wongso Tersangka* ditayangkan di pawagam, Star menerbitkan filem seterusnya, *Ajah Berdosa* yang dikeluarkan pada Januari 1942. Ia terbukti sebagai penerbitan terakhir studio itu; dengan penaklukan Empayar Jepun terhadap Hindia Belanda pada Mac 1942, semua studio – termasuk Star – telah ditutup. Apabila industri domestik telah dihidupkan semula pada 1948, Waldy menjadi satu-satunya pelakon yang kembali ke pawagam; bermula dengan *Air Mata Mengalir di Tjitarum* (1949), beliau berlakon sebanyak 14 filem sehingga kematiannya pada 1968.

Pah Wongso Tersangka telah ditayangkan selewat Oktober 1947,  walaupun ia kini mungkin hilang. Filem di Hindia telah dirakam pada filem nitrat sangat mudah terbakar, dan selepas kebakaran memusnahkan banyak gudang Produksi Filem Negara pada tahun 1952, filem-filem lama dirakam pada nitrat sengaja dimusnahkan.  Oleh itu, ahli antropologi visual Amerika Karl G. Heider menunjukkan bahawa semua filem Indonesia dari sebelum tahun 1950 hilang.  Walau bagaimanapun, Kristanto mencatatkan beberapa sebagai telah terselamat di arkib Sinematek Indonesia, dan Biran menulis bahawa beberapa filem propaganda Jepun terselamat di Perkhidmatan Maklumat Kerajaan Belanda.

Catatan penjelasan
------------------

1. ↑  Original: "*membikin orang tertawa terpingkal-pingkal*"
2. ↑  Original: "*spannende*"
3. ↑  *Pah Wongso Tersangka* ialah satu-satunya filem di mana Kristanto merakamkan dalam filemografi Sarip (Filmindonesia.or.id, M Sarip) dan Hatjirah (Filmindonesia.or.id, Sylvia Hatjirah). Filem ini disiaftkan sebagai filem terakhir Wijnhamer (Filmindonesia.or.id, LV Wijnhamer).

Rujukan
-------

1. 1 2 3 4  Soerabaijasch Handelsblad 1942, (untitled).
2. ↑  Filmindonesia.or.id, Pah Wongso Pendekar.
3. ↑  Biran 2009, m/s. 246.
4. ↑  Filmindonesia.or.id, Pah Wongso Pendekar; Filmindonesia.or.id, Pah Wongso Tersangka
5. ↑  WorldCat, Pah Wongso Tersangka; Biran 2009, halaman 234
6. ↑  Biran 1979, m/s. 454.
7. ↑  Pertjatoeran Doenia dan Film 1941, Warta dari Studio, m/s. 27.
8. ↑  Soerabaijasch Handelsblad 1941, Sampoerna; S. 1941, halaman 14–15; Soerabaijasch Handelsblad 1942, (untitled)
9. ↑  Filmindonesia.or.id, Pah Wongso Tersangka.
10. ↑  Biran 1979, halaman 489; Filmindonesia.or.id, Sylvia Hatjirah; Filmindonesia.or.id, M Sarip
11. ↑  S. 1941, halaman 14–15; Soerabaijasch Handelsblad 1942, (untitled)
12. ↑  S. 1941, m/s. 14.
13. ↑  S. 1941, m/s. 15.
14. ↑  Pertjatoeran Doenia dan Film 1941, Tirai Terbentang.
15. ↑  WorldCat, Pah Wongso Tersangka.
16. ↑  Pertjatoeran Doenia dan Film 1941, Tirai Terbentang; Soerabaijasch Handelsblad 1942, Sampoerna-theatre
17. ↑  Biran 2009, m/s. 319, 332.
18. ↑  Filmindonesia.or.id, Waldemar.
19. ↑  Het Dagblad 1947, (untitled).
20. ↑  Biran 2012, m/s. 291.
21. ↑  Heider 1991, m/s. 14.
22. ↑  Biran 2009, m/s. 351.

Sumber petikan
--------------

* Biran, Misbach Yusa, penyunting (1979). *Apa Siapa Orang Film Indonesia 1926–1978*. Sinematek Indonesia. OCLC 6655859.CS1 maint: ref=harv (link)
* Biran, Misbach Yusa (2009). *Sejarah Film 1900–1950: Bikin Film di Jawa*. Jakarta: Komunitas Bamboo working with the Jakarta Art Council. ISBN 978-979-3731-58-2.CS1 maint: ref=harv (link)
* Biran, Misbach Yusa (2012). "Film di Masa Kolonial" [Filem di Zaman Penjajahan]. *Indonesia dalam Arus Sejarah: Masa Pergerakan Kebangsaan*. **V**. Ministry of Education and Culture. m/s. 268–93. ISBN 978-979-9226-97-6.CS1 maint: ref=harv (link)
* Heider, Karl G (1991). *Indonesian Cinema: National Culture on Screen*. Honolulu: University of Hawaii Press. ISBN 978-0-8248-1367-3.CS1 maint: ref=harv (link)
* "LV Wijnhamer". *filmindonesia.or.id*. Konfiden Foundation. Diarkibkan daripada yang asal pada 2014-09-05. Dicapai pada 5 September 2014.
* "M Sarip". *filmindonesia.or.id*. Konfiden Foundation. Diarkibkan daripada yang asal pada 2014-09-05. Dicapai pada 5 September 2014.
* "Pah Wongso Pendekar Boediman". *filmindonesia.or.id*. Jakarta: Konfiden Foundation. Diarkibkan daripada yang asal pada 2012-07-25. Dicapai pada 23 July 2012.
* "Pah Wongso Tersangka". *filmindonesia.or.id*. Jakarta: Konfiden Foundation. Diarkibkan daripada yang asal pada 2014-09-05. Dicapai pada 23 July 2012.
* "Pah Wongso Tersangka". WorldCat. Diarkibkan daripada yang asal pada 12 April 2012. Dicapai pada 12 April 2014.
* S. (October 1941). "Tidakkah Indonesia Dapat Mengadakan Film Loetjoe?". *Pertjatoeran Doenia dan Film*. Batavia: 14–15.CS1 maint: ref=harv (link)
* "Sampoerna: Pah Wongso Pendekar Boediman". *Soerabaijasch Handelsblad*. Surabaya. 19 June 1941. m/s. 7.
* "Sampoerna-theatre: 'Ajah Berdosa'". *Soerabaijasch Handelsblad*. Surabaya. 9 January 1942. m/s. 6. Diarkibkan daripada yang asal pada 2013-11-10. Dicapai pada 2016-09-09.
* "Sylvia Hatjirah". *filmindonesia.or.id*. Konfiden Foundation. Diarkibkan daripada yang asal pada 2014-09-05. Dicapai pada 5 September 2014.
* "Tirai Terbentang". *Pertjatoeran Doenia dan Film*. Batavia. **1** (7): 28–29. December 1941.
* "(Untitled)". *Soerabaijasch Handelsblad*. Surabaya. 2 February 1942. m/s. 7.
* "(Untitled)". *Het Dagblad*. Jakarta. 23 October 1947. m/s. 4.
* "Waldemar Caerel Hunter". *filmindonesia.or.id*. Konfiden Foundation. Diarkibkan daripada yang asal pada 2014-03-11. Dicapai pada 11 March 2014.
* "Warta dari Studio" [Laporan dari Studio]. *Pertjatoeran Doenia dan Film*. Batavia. **1** (4): 26–28. September 1941.