**Yala** (Thai: ยะลา; Bahasa Melayu: **Jala**; Tulisan Jawi: جالا; Reman: *Nibong*) merupakan sebuah wilayah (*changwat*) Thailand yang terletak di bahagian paling selatan negara tersebut. Wilayah-wilayah yang berdekatan (dari hala barat laut ikut jam) ialah Songkhla, Patani dan Narathiwat. Yala bersempadan dengan Negeri Perak dan Kedah, Malaysia di bahagian selatan.

Geografi
--------

Wilayah ini terletak di Semenanjung Tanah Melayu.

Sejarah
-------

Pada asalnya, Yala, bersama dengan Narathiwat ialah sebahagian daripada kerajaan Patani yang berada di bawah pengaruh kerajaan Sukhothai dan kemudian Ayutthaya. Setelah Ayutthaya jatuh pada tahun 1767, Patani menjadi merdeka tetapi kembali kepada Thai sewaktu pemerintahan Raja Rama I. Pada 1909, Thai menakluki Patani akibat perjanjian yang dimeterai dengan Empayar British. Narathiwat dan Yala ditadbirkan secara berasingan. Di Yala, terdapat sebuah pergerakan pemisah Patani yang kembali aktif pada 2004 setelah lama berdiam diri.

Demografi
---------

Yala merupakan satu daripada empat wilayah Thai yang mempunyai majoriti penduduk yang beragama Islam; lebih kurang 68.9% ialah Muslim.

Simbol
------

Lambang wilayah Yala memaparkan seorang pelombong bijih timah dengan alat-alat pertukangannya seperti pengumpil, cangkul dan bakul. Yala pada asalnya merupakan sebuah bandar yang giat dalam perlombongan bijih timah dan tungsten. 

Simbol-simbol wilayah yang lain termasuk pokok *Red Saraca* (*Saraca declinata*) dan bunga *Bullet Wood* (*Mimusops elengi*).

Kawasan pentadbiran
-------------------

Yala terbahagi kepada 7 kawasan pentadbiran (*Amphoe*) dan satu kawasan kecil (*King Amphoe*) yang dibahagikan lagi kepada 56 daerah swapraja (*tambon*) dan 341 buah kampung 

| Peta | Nombor | Nama | Thai | Melayu |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | 1 | Mueang Yala | เมืองยะลา | Jala, Jolor |
| 2 | Betong | เบตง | Betung |
| 3 | Bannang Sata | บันนังสตา | Benang Setar |
| 4 | Than To | ธารโต | Air Kedung |
| 5 | Yaha | ยะหา | Johar |
| 6 | Raman | รามัน | Reman |
| 7 | Kabang | กาบัง | Kabae, Kabe |
| 8 | Krong Pinang | กรงปินัง | Kampung Pinang |

Kekecohan
---------

Sejak awal tahun 2004, beberapa insiden kerusuhan dan kekecohan telah melandai selatan Thailand, terutama sekali di wilayah-wilayah Yala, Narathiwat, dan Pattani. Kawasan-kawasan ini didiami oleh majoriti penduduk Melayu Islam dan aktiviti gerakan pemisah telah aktif sejak tahun 80-an. Penduduk-penduduk di sini tidak berasa senang dengan reaksi keras kerajaan pusat terhadap aktiviti gerakan pemisah tersebut. Kebanyakan mereka juga tidak berpuas hati dengan beberapa polisi kerajaan pusat yang memperlakukan mereka dengan cara berbeza daripada kaum etnik Thai.[*perlu rujukan*]

Pada 26 Oktober 2004, 78 orang telah meninggal dunia akibat kesesakaan nafas setelah kesemuanya dimasukkan ke dalam trak polis akibat ditangkap atas tuduhan rusuhan di daerah tersebut dan sekelilingnya. Kejadian ini dikenali sebagai peristiwa berdarah Tak Bai.[*perlu rujukan*]

Pada 7 November 2004, Menteri Pertahanan Thai telah mengatakan bahawa lebih kurang 700 orang telah tercedera atau terkorban akibat kekacauan yang berlaku di selatan Thailand sejak Januari 2004.[*perlu rujukan*]

Pautan luar
-----------

* Laman Pertubuhan Pembebasan Patani Bersatu
* Laman Kebudayaan Islam Selatan Diarkibkan 2007-09-29 di Wayback Machine
* (Inggeris) "700 casualties since January" - artikel berita daripada Xinhua
* (Inggeris) "78 killed following riot" - artikel berita daripada MSNBC Diarkibkan 2011-11-03 di Wayback Machine

|  | Wilayah Songkhla | Wilayah Pattani |  |  |
|  Kedah,  Malaysia |  | Wilayah Narathiwat |
|    **Wilayah Yala**     |
|  |
|  |  Perak Darul Ridzuan,  Malaysia |  |

| * l
* b
* s
Wilayah di Thailand |
| --- |
| **Ibu negara: Bangkok** |
| Utara | Chiang Mai  · Chiang Rai  · Lampang  · Lamphun  · Mae Hong Son  · Nan  · Phayao  · Phrae  · Uttaradit | Wilayah di Thailand |
| Timur Laut | Amnat Charoen  · Bueng Kan  · Buriram  · Chaiyaphum  · Kalasin  · Khon Kaen  · Loei  · Maha Sarakham  · Mukdahan  · Nakhon Phanom  · Nakhon Ratchasima  · Nongbua Lamphu  · Nong Khai  · Roi Et  · Sakhon Nakhon  · Sisaket  · Surin  · Ubon Ratchathani  · Udon Thani  · Yasothon |
| Tengah | Ang Thong  · Chainat  · Kamphaeng Phet  · Lopburi  · Nakhon Nayok  · Nakhon Pathom  · Nakhon Sawan  · Nonthaburi  · Pathum Thani  · Phetchabun  · Phichit  · Phitsanulok  · Phra Nakhon Si Ayutthaya  · Samut Prakan  · Samut Sakhon  · Samut Songkhram  · Saraburi  · Sing Buri  · Sukhothai  · Suphan Buri  · Uthai Thani  · |
| Barat | Kanchanaburi  · Phetchaburi  · Prachuap Khiri Khan  · Ratchaburi  · Tak |
| Timur | Chachoengsao  · Chanthaburi  · Chonburi  · Prachinburi  · Rayong  · Sa Kaeo  · Trat |
| Selatan | Chumphon  · Krabi  · Nakhon Si Thammarat  · Narathiwat  · Pattani  · Phang Nga  · Phattalung  · Phuket  · Ranong  · Satun  · Songkhla  · Surat Thani  · Trang  · Yala |


|  |  |
| --- | --- |
| Ikon tunas | Rencana berkenaan Thailand ini ialah rencana tunas. Anda boleh membantu Wikipedia dengan mengembangkannya. |

* l
* b
* s