**Abu Ali Al-Hussain Ibn Abdullah Ibn Hasan Ibn Ali Ibn Sina**, (Arab: ابن سینا Ibn Sīnācode: ar is deprecated ), dikenali sebagai **Ibnu Sina** atau **Avicenna** di dunia Barat, merupakan salah seorang pakar sains dari Uzbekistan yang hidup antara tahun 980 hingga 1037 M.

Sejarah dan latar belakang
--------------------------

Ibnu Sina dilahirkan pada tahun 370 Hijrah bersamaan dengan 980 M. Pengajian peringkat awalnya bermula di Bukhara dalam bidang bahasa dan sastera. Selain itu, beliau turut mempelajari ilmu-ilmu lain seperti geometri, logik, matematik, sains, fiqh, dan perubatan.

Walaupun Ibnu Sina menguasai pelbagai ilmu pengetahuan termasuk falsafah tetapi beliau lebih menonjol dalam bidang perubatan sama ada sebagai seorang doktor ataupun mahaguru ilmu tersebut.

Ibnu Sina mula menjadi terkenal selepas berjaya menyembuhkan penyakit Putera Nub Ibn Nas al-Samani yang gagal diubati oleh doktor yang lain. Kehebatan dan kepakaran dalam bidang perubatan tiada tolok bandingnya sehingga beliau diberikan gelaran *al-Syeikh al-Rais* (Mahaguru Pertama).

Sumbangan
---------

Kemasyhurannya melangkaui wilayah dan negara Islam. Bukunya *Al Qanun fi al-Tibb* ("Kanun") telah diterbitkan di Rom pada tahun 1593 sebelum dialihbahasakan ke dalam bahasa Inggeris dengan judul *Precepts of Medicine*. Dalam jangka masa tidak sampai 100 tahun, buku itu telah dicetak ke dalam 15 buah bahasa. Pada abad ke-17, buku tersebut telah dijadikan sebagai bahan rujukan asas diuniversiti-universiti Itali dan Perancis. Malahan sehingga abad ke-19, bukunya masih diulang cetak dan digunakan oleh para pelajar perubatan.

Ibnu Sina juga telah menghasilkan sebuah buku yang diberi judul *al-Adwiyat al-Qalbiyyah* ("The Remedies of the Heart") yang mengandungi sajak-sajak perubatan. Dalam buku itu, beliau telah menceritakan dan menghuraikan 760 jenis penyakit bersama dengan cara untuk mengubatinya. Hasil tulisan Ibnu Sina sebenarnya tidak terbatas kepada ilmu perubatan sahaja, tetapi turut merangkumi bidang dan ilmu lain seperti metafizik, muzik, astronomi, philologi (ilmu bahasa), syair, prosa, dan agama. Ini dapat diperhatikan dalam sebuah lagi kitab agung beliau berjudul *Kitab al-Syifa* (Bahasa Arab: کتاب الشفاء) yang memuatkan penulisan berkaitan sains dan falsafah.

Penguasaannya dalam pelbagai bidang ilmu itu telah menjadikannya seorang tokoh sarjana yang serba boleh. Beliau tidak sekadar menguasainya tetapi berjaya mencapai tahap kemuncak (*zenith*) iaitu puncak kecemerlangan tertinggi dalam bidang yang diceburinya.

Di samping menjadi puncak dalam bidang perubatan, Ibnu Sina juga menduduki kedudukan yang tinggi dalam bidang ilmu logik (mantik) sehingga digelar "Guru Ketiga" dibelakang Aristotle dan al-Farabi. Dalam bidang penulisan, Ibnu Sina telah menghasilkan ratusan karya termasuk kumpulan risalah yang mengandungi hasil sastera kreatif.

Penulisan lain
--------------

Ibnu Sina
Perkara yang lebih menakjubkan pada Ibnu Sina ialah beliau juga merupakan seorang ahli falsafah yang terkenal. Beliau pernah menulis sebuah buku berjudul *al-Najah* yang membicarakan persoalan falsafah. Pemikiran falsafah Ibnu Sina banyak dipengaruhi oleh aliran falsafah al-Farabi yang telah menghidupkan pemikiran Aristotle. Oleh sebab itu, pandangan perubatan Ibnu Sina turut dipengaruhi oleh asas dan teori perubatan Yunani khususnya Hippocrates.

### Teori perubatan

Perubatan Yunani berasaskan teori empat unsur yang dinamakan *humor* iaitu darah, lendir (*phlegm*), hempedu kuning (*yellow bile*), dan hempedu hitam (*black bile*). Menurut teori ini, kesihatan seseorang mempunyai hubungan dengan campuran keempat-empat unsur tersebut. Keempat-empat unsur itu harus berada pada kadar yang seimbang dan apabila keseimbangan ini diganggu maka seseorang akan mendapat penyakit.

Setiap individu dikatakan mempunyai formula keseimbangan yang berlainan. Meskipun teori itu didapati tidak tepat tetapi telah meletakkan satu landasan kukuh kepada dunia perubatan untuk mengenal pasti punca penyakit yang menjangkiti manusia. Ibnu Sina telah menapis teori-teori kosmogoni Yunani ini dan "mengislamkannya".

Ibnu Sina percaya bahawa setiap tubuh manusia terdiri daripada empat unsur iaitu tanah, air, api dan angin. Keempat-empat unsur ini memberikan sifat lembap, sejuk, panas, dan kering serta sentiasa bergantung kepada unsur lain yang terdapat dalam alam ini. Ibnu Sina percaya bahawa wujud ketahanan semula jadi dalam tubuh manusia untuk melawan penyakit. Jadi, selain keseimbangan unsur-unsur yang dinyatakan itu, manusia juga memerlukan ketahanan yang kuat dalam tubuh bagi mengekalkan kesihatan dan proses penyembuhan.

### Falsafah

Pengaruh pemikiran Yunani bukan sahaja dapat dilihat dalam pandangan Ibnu Sina mengenai kesihatan dan perubatan, tetapi juga bidang falsafah. Ibnu Sina berpendapat bahawa matematik boleh digunakan untuk mengenal Tuhan. Pandangan seumpama itu pernah dikemukakan oleh ahli falsafah Yunani seperti Pythagoras untuk menghuraikan mengenai sesuatu kejadian. Bagi Pythagoras, sesuatu barangan mempunyai angka-angka dan angka itu berkuasa di alam ini. Berdasarkan pandangan itu, maka Imam al-Ghazali telah menyifatkan fahaman Ibnu Sina sebagai sesat dan lebih merosakkan daripada kepercayaan Yahudi dan Nasrani.

Sebenarnya, Ibnu Sina tidak pernah menolak kekuasaan Tuhan. Dalam buku An-Najah, Ibnu Sina telah menyatakan bahawa pencipta yang dinamakan sebagai "Wajib al-Wujud" ialah satu. Dia tidak berbentuk dan tidak boleh dibahagikan dengan apa-apa cara sekalipun. Menurut Ibnu Sina, segala yang wujud (*mumkin al-wujud*) terbit daripada "Wajib al-Wujud" yang tidak ada permulaan.

Tetapi tidaklah wajib segala yang wujud itu datang daripada Wajib al-Wujud sebab Dia berkehendak bukan mengikut kehendak. Walau bagaimanapun, tidak menjadi halangan bagi Wajib al-Wujud untuk melimpahkan atau menerbitkan segala yang wujud sebab kesempurnaan dan ketinggian-Nya.

Pemikiran falsafah dan konsep ketuhanannya telah ditulis oleh Ibnu Sina dalam bab *Himah Ilahiyyah* dalam fasal "Tentang adanya susunan akal dan nufus langit dan jirim atasan".

Pemikiran Ibnu Sina ini telah mencetuskan kontroversi dan telah disifatkan sebagai satu percubaan untuk membahaskan zat Allah. Al-Ghazali telah menulis sebuah buku yang berjudul *Tahāfut al-Falāsifah* ("Keadaan tidak kerusan/Ketidaksinambungan Pemikiran/Sengkarut Ahli Falsafah") untuk membahaskan pemikiran Ibnu Sina dan al-Farabi.

Antara percanggahan yang diutarakan oleh al-Ghazali ialah penyangkalan terhadap kepercayaan dalam keabadian planet bumi, penyangkalan terhadap penafian Ibnu Sina dan al-Farabi mengenai pembangkitan jasad manusia dengan perasaan kebahagiaan dan kesengsaraan di syurga atau neraka.

Walau apa pun pandangan yang dikemukakan, sumbangan Ibnu Sina dalam perkembangan falsafah Islam tidak mungkin dapat dinafikan. Bahkan beliau boleh dianggap sebagai orang yang bertanggungjawab menyusun ilmu falsafah dan sains dalam Islam. Sesungguhnya, Ibnu Sina tidak sahaja unggul dalam bidang perubatan tetapi kehebatan dalam bidang falsafah mengatasi gurunya sendiri iaitu Abu Al-Nasr Al-Farabi (*al-Farabi*). Lihat Senarai Saintis Islam

Rujukan
-------

1. ↑   [*sumber tak boleh dipercayai?*]

Pautan luar
-----------

* Ibn Sina - Avicenna

| * l
* b
* s
Ahli falsafah Zaman Pertengahan |
| --- |
| Augustine dari Hippo · Boëthius · Ibn Ishaq Al-Kindi · Johannes Scotus Eriugena · Al-Razi · Al-Jahiz · Abu Al-Nasr Al-Farabi · Ibn Masarrah · Al Amiri · Ibn Miskawayh · Ikhwan al-Safa · Ibn al-Haytham · Ibn al-Rawandi · Abu Raihan Al-Biruni · Ibn Sina · Ibn Hazm · Roscelin · Anselm dari Canterbury · Al-Ghazali · Bernard dari Chartres · Ayn-al-Quzat Hamadani · Ibn Bajjah · Gilbert de la Porrée · Hugh dari St Victor · Pierre Abélard · Gersonides · Hibat Allah Abu'l-Barakat al-Baghdaadi · Richard dari St. Victor · Ibn Tufail · Ibn Rushd · Maimonides · Alexander dari Hales · Mohammad Ibn Abd-al-Haq Ibn Sab’in · Alain de Lille · Shahab al-Din Suhrawardi · Abd-el-latif · Ibn Arabi · Robert Grosseteste · Albertus Magnus · Athīr al-Dīn al-Abharī · Nasīr al-Dīn al-Tūsī · Zakariya al-Qazwini · Ibn al-Nafis · Roger Bacon · Bonaventure · Thomas Aquinas · Ramon Llull · Godfrey dari Fontaines · Henry dari Ghent · Qutb al-Din al-Shirazi · Giles dari Rom · Rashid al-Din · Fakhruddin al-Razi · Ibn Taymiyyah · Duns Scotus · William dari Ockham · Jean Buridan · Nicole Oresme · John Hennon · Ibn Khaldun · Gemistus Pletho · Basilius Bessarion · Francisco de Vitoria · Lambertus de Monte |

| * l
* b
* s
Alkimia dan Kimia Islam pada Zaman Pertengahan |
| --- |
| Ahli Alkimia | 

|  |  |
| --- | --- |
| Abad ke-7 | 
* Khalid ibn Yazid

 |
| Abad ke-8 | 
* Harbi al-Himyari
* Ja'far al-Sadiq

 |
| Abad ke-9 | 
* **Jabir Ibn Haiyan**
* Abbas Ibn Firnas
* Ahmad ibn Yahya al-Baladhuri
* Ziryab

 |
| Abad ke-10 | 
* Ibn Wahshiyya
* Muhammed ibn Umail al-Tamimi
* **Al-Razi**
* Al-Farabi
* Ibn al-Nadim
* **Al-Majriti**
* Abu Mansur Muwaffaq

 |
| Abad ke-11 | 
* Ibn al-Wafid
* Al-Biruni
* Ibnu Sina
* Al-Khwarizmi al-Khati
* Miskawayh
* Al-Mu'izz ibn Badis
* Ahmad ibn Imad al-Din

 |
| Abad ke-12 | 
* Al-Khazini
* Ibn al-Hafiz ("Artephius")
* Al-Tughrai
* Al-Nabarawi
* Hasan ibn Arafa
* Abu al-Salt

 |
| Abad ke-13 | 
* Ibn al-Baitar
* Abu al-Abbas al-Nabati
* Al-Katibi
* Attar of Nishapur
* Al-Simawi
* Hassan al-Rammah
* Mansur al-Kamili

 |
| Abad ke-14 | 
* Ibn Rassam
* **Al-Jaldaki**
* Abul Ashba ibn Tammam

 |

 |
| Konsep | 
* *Takwin*
* Philosopher's stone
* *Al-iksir*
* Al-anbiq
* Athanor

 |
| Karya | 
* Kitab al-Kimya
* Kitab al-Sab'een

 |