**Curtiss CR** ialah pesawat lumba yang direka untuk Tentera Laut Amerika Syarikat pada tahun 1921 oleh Curtiss. Ia adalah pesawat biplan satu tempat duduk konvensional dengan fiuslaj monocoque dan sayap petak tunggal berperingkat sama rentang yang diikat dengan topang-N. Dua versi pesawat darat yang pada asasnya serupa telah dibina sebagai **CR-1** dan **CR-2**, kedua-duanya akhirnya ditukar kepada pesawat laut sebagai **CR-3** pada tahun 1923 dan **CR-4** pada tahun 1924. Versi yang diperhalusi telah dibangunkan untuk Perkhidmatan Udara Tentera AS di bawah sebutan **R-6**. Dua pesawat terakhir ini menampilkan aerodinamik yang diperhalusi termasuk radiator yang dipasang pada permukaan.

Sejarah operasi
---------------

 Sebuah pesawat Tentera Darat Curtiss R-6, yang memenangi Piala Pulitzer 1922 dengan kelajuan purata 330 km/j.
CR Curtiss mempunyai kerjaya perlumbaan yang berjaya. Kemenangan besar pertamanya adalah pada perlumbaan Pulitzer Trophy 1921, di mana ia dipandu oleh Bert Acosta CR-1 memperoleh tempat pertama dengan kelajuan purata 176.75 mph (283.49 km/j), hampir dua minit di hadapan saingan terdekatnya. Pada tahun berikutnya, pesawat ini telah diubah suai dan dinamakan semula sebagai CR-2 dan menyertai perlumbaan Pulitzer bersama pesawat kedua yang dibina dengan standard baharu yang serupa, ditambah dua buah pesawat R-6 yang diterbangkan oleh juruterbang Tentera Darat. Pesawat Curtiss ini menduduki tempat pertama melalui tempat keempat, dua R-6 diikuti oleh dua CR-2. Perlumbaan itu dimenangi oleh Lt. Russell Maughan dengan kelajuan purata 205.856 mph (330.172 km/j) dan Lt. Lester Maitland di tempat kedua (198.850 mph/318.936 km/j). Usaha Maughan secara kebetulan memecahkan setiap rekod kelajuan udara litar tertutup sehingga 124 mi (200 km). CR-2 menduduki tempat ketiga dan keempat dipandu oleh Lt Harold Brow (purata kelajuan 193.695 mph/310.667 km/j) dan Lt Jg Al Williams (purata kelajuan 187.996 mph/301.527 km/j).

Tentera Darat membina kejayaan ini menerusi R-6 dengan menggunakan pesawat itu untuk memecahkan rekod kelajuan udara dunia sebelum kejohanan tahun 1922 berakhir. Jeneral Billy Mitchell juga pernah menerbangkan sebuah daripadanya dengan kelajuan 224.28 mph (359.72 km/j) pada 18 Oktober. Pada Mac tahun berikutnya, sebuah R-6 yang diterbangkan oleh Lt. Maughan meningkatkan rekod kepada 236.587 mph (380.74 km/j). Reka bentuk R-6 telah dibangunkan pada tahun 1923 menjadi XPW-8 bersayap lebih panjang sebagai prototaip pesawat pejuang PW-8.

Pada tahun 1923, CR-2 telah dipasang dengan pelampung untuk perlumbaan Schneider Trophy dan dinamakan semula sebagai **CR-3**. Pesawat itu memperoleh tempat pertama dan kedua, dipandu oleh David Rittenhouse (purata kelajuan 177.977 mph (154.658 kn; 286.426 km/j) dan Rutledge Irvine 173.932 mph (151.143 kn; 279.916 km/j). Selepas perlumbaan Trofi Schneider 1924 dibatalkan, CR-3 *A6081* diterbangkan oleh Lt. GT Cuuddihy untuk mencipta rekod baru pesawat laut laluan tertutup Dunia pada 188.07 mph (163.43 kn; 302.67 km/j) .

*A6081* telah diubah suai lagi sebagai **CR-4** untuk digunakan sebagai pesawat ujian dan latihan untuk pasukan perlumbaan Trofi Schneider 1926.

Varian
------

CR-1
CR pertama dengan siri Tentera Laut AS *A6081*, dengan radiator Lamblin di antara topang gerabak.
CR-2
CR *A6081* kedua, dipasang dengan roda diperkemas dan radiator permukaan sayap.
CR-3
kedua-dua *A6080* dan *A6081* telah ditukar kepada standard CR-3 dengan pelampung dan enjin Curtis D-12 5PL 475 hp (354 kW)
CR-4
CR-3 *A6081*, diubah suai sebagai pesawat ujian dan latihan untuk pasukan perlumbaan Trofi Schneider 1926.

Operator
--------

 Amerika Syarikat
* Tentera Laut Amerika Syarikat (CR)
* Tentera Amerika Syarikat (R6)

 LT David Rittenhouse (tengah) Cowes, England September 1923.
*Data dari* Curtiss Aircraft 1907–1947

**Ciri-ciri umum**

* **Krew:** 1
* **Panjang:** 25 ka 0.375 in (7.62953 m)
* **Rentang sayap:** 22 ka 8 in (6.91 m)
* **Tinggi:** 10 ka 9 in (3.28 m)
* **Luas sayap:** 168 ka2 (15.6 m2)
* **Airfoil:** Sloane
* **Berat kosong:** 2,119 lb (961 kg)
* **Berat kasar:** 2,746 lb (1,246 kg)
* **Janakuasa:** 1 × Curtiss D-12 5PL V-12 water-cooled piston engine, 475 hp (354 kW) at 2,300 rpm
* **Bebaling:** 2-bilah Curtiss-Reed

**Prestasi**

* **Halaju maksimum:** 194 mph (312 km/j, 169 kn)
* **Jarak:** 281 bt (452 km, 244 nmi) at full throttle
* **Had khidmat:** 22,000 ka (6,700 m)

Lihat juga
----------


* Curtiss R3C

**Pesawat setanding**

* Gallaudet D-4

Rujukan
-------

1. ↑  Bowers, Peter M. (1979). *Curtiss aircraft, 1907–1947*. London: Putnam. m/s. 228–232. ISBN 0370100298.
2. ↑  Lednicer, David. "The Incomplete Guide to Airfoil Usage". *m-selig.ae.illinois.edu*. Dicapai pada 16 April 2019.

Bibliografi
* Taylor, Michael J. H. (1989). *Jane's Encyclopedia of Aviation*. London: Studio Editions. m/s. 796.
* *World Aircraft Information Files*. London: Bright Star Publishing. m/s. File 891, Sheet 45.

Pautan luar
-----------

* hydroretro.net
* airracinghistory.freeola.com

| * l
* b
* s
Pesawat Curtiss dan Curtiss-Wright |
| --- |
| Manufacturer designations | 

|  |  |
| --- | --- |
| Jenis Awal | 
* Golden Flier
* Reims Racer
* Beachey Special

 |
| Model letters | 
* C
* D
* E
* F
* FL
* GS
* H
* HA
* HS
* J
* K
* L
* MF
* N
* NC
* O
* JN
* R
* S
* T

 |
| Nombor Model | 
* 1
	+ B
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* 7
* 8
* 9
* 10
* 11
* 12
* 13
* 14
* 15
* 16
* 17
* 18
* 19
* 20
* 21
* 22
* 23
* 24
* 25
* 26
* 27
* 28
* 29
* 30
* 31
* 32
* 33
* 34
* 35
* 36
* 37
* 38
* 39
* 40
* 41
* 42
* 43
* 44
* 45
* 46
* 47
* 48
* 49
* 50
* 51
* 52
* 53
* 54
* 55
* 56
* 57
* 58
* 59
	+ A
	+ B
* 60
* 61
* 62
* 63
* 64
* 65
* 66
* 67
* 68
* 69
* 70
* 71
* 72
* 73
* 74
* 75
	+ I
	+ P
	+ S
* 76
* 77
* 78
* 79
* 80
* 81
* 82
* 83
* 84
* 85
* 86
* 87
* 88
* 89
* 90
* 91
* 92
* 93
* 94
* 95
* 96
* 97
* 98
* 99
* 100

 |
| Siri "L" | 
* L-17
* L-18
* L-19
* L-22
* L-41
* L-44
* L-72
* L-79
* L-85
* L-115
* L-117
* L-710

 |
| Siri "CA" | 
* CA-1

 |
| Siri "CR" | 
* CR-1
* CR-2

 |
| Siri "CW" | 
* CW-1
* CW-2
* CW-3
* CW-4
* CW-5
* CW-6
* CW-8
* CW-9
* CW-10
* CW-11
* CW-12
* CW-14
* CW-15
* CW-16
* CW-17
* CW-182
* CW-19
* CW-20
* CW-21
* CW-22
* CW-23
* CW-24
* CW-25
* CW-26
* CW-27
* CW-28
* CW-29
* CW-32
* CW-33
* CW-40

 |
| Siri "P" | 
* P-200
* P-202
* P-212
* P-218
* P-219
* P-222
* P-223
* P-224
* P-225
* P-227
* P-228
* P-229
* P-232
* P-235
* P-238
* P-239
* P-240
* P-241
* P-243
* P-244
* P-245
* P-247
* P-248
* P-249
* P-250
* P-251
* P-252
* P-253
* P-254
* P-255
* P-256
* P-257
* P-259
* P-261
* P-264
* P-268
* P-269
* P-272
* P-273
* P-274
* P-275
* P-276
* P-277
* P-278
* P-279
* P-280
* P-282
* P-283
* P-291
* P-292
* P-293
* P-295
* P-296
* P-297
* P-298
* P-299
* P-302
* P-303
* P-304
* P-305
* P-306
* P-307
* P-509
* P-517
* P-518
* P-538
* P-539
* P-541
* P-545
* P-551
* P-558
* P-565
* P-586
* P-588
* P-592

 |
| Siri "X" | 
* X-100
* X-200
* X-300
* X-410
* X-425

 |

 |
| Pengendali dan peranan | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Awam | 

|  |  |
| --- | --- |
| Ujikaji | 
* No. 1
* Model C
* SX-5-1
* Tanager

 |
| Perlumbaan dan rekod | 
* No. 2
* Cox Racer
* CW-B-14R

 |
| Penerbangan | 
* Eagle
* Condor 18
* Condor II
* Kingbird
* Thrush
* Commando

 |
| Utiliti | 
* Model D
* Model E
* Model F
* Carrier Pigeon
* Falcon
* Robin
* Lark
* 6B
* CW-12
* CW-14 Sportsman
* CW-15 Sedan
* CW-16
* CW-19W

 |

 |
| Tentera | 

|  |  |
| --- | --- |
|        Serangan darat | 
* A-3
* A-4
* A-5
* A-6
* A-8
* YA-10
* A-12
* YA-14
* A-18
* A-25
* A-40
* XA-43

 |
| Pengebom | 
* NBS-1
* B-2
* XNBS-4

 |
| Pengangkut | 
* XC-10
* C-30 Condor
* C-46 Commando
* C-55 Commando
* C-76
* C-113 Commando

 |
| Pejuang | 
* S
* 18
* PN-1
* PW-8
* P-1 to P-6
* XP-10
* P-11
* P-142
* P-17
* XP-182
* XP-192
* YP-20
* XP-21
* XP-22
* XP-23
* XP-31
* P-36
* P-37
* P-40
* XP-42
* XP-46
* XP-53
* XP-55
* YP-60
* XP-62
* XP-71
* XP-87

 |
| Peninjau | 
* O-1
* O-11
* O-12
* O-13
* O-16
* O-18
* O-242
* O-26
* XO-302
* O-39
* O-40
* O-52

 |
| Perlumbaan | 
* R-6
* R-8

 |
| Latihan | 
* J
* L
* JN
* Fledgling
* AT-4 Hawk
* AT-5 Hawk
* BT-4
* AT-9 Jeep

 |
| Ujikaji | 
* X-19

 |
| Lesen | 
* USAO-1
* NBS-1/Model 30

 |

 |
| Tentera laut | 

|  |  |
| --- | --- |
| Pengebom | 
* CT
* BFC
* BF2C
* SBC
* SB2C
* XSB3C2
* XBTC
* XBT2C

 |
| Pejuang | 
* HA
* GS
* TS-1
* FC
* F2C
* F3C
* F4C
* F5C1
* F6C
* F7C
* F8C
* F9C
* F10C
* F11C
* XF12C
* F13C
* XF14C
* XF15C

 |
| Peninjau | 
* CS/SC
* S2C
* XS3C
* S4C
* SC
* OC
* O2C
* O3C
* SOC
* SO2C
* SO3C

 |
| Latihan | 
* N-9
* N2C
* SNC

 |
| Pengangkutan | 
* RC
* R4C
* R5C

 |
| Pengawal Maritim | 
* H-16
* F5L
* HS-1L & HS-2L

 |
| Perlumbaan dan rekod | 
* NC
* CR
* R2C
* R3C

 |

 |
| Eksport | 

|  |  |
| --- | --- |
| Pengebom | 
* Canada
* CW-14 Osprey

 |
|       Pengawal maritim | 
* H-2, H-4, H-8 and H-16
* F5L
* HS-2L

 |
| Pejuang | 
* CW-17 Pursuit Osprey2
* CW-21 Demon

 |
| Latihan | 
* Canuck
* CW-14 Osprey
* CW-16
* CW-182
* CW-22

 |

 |

 |
| 1 Penjenamaan dilangkau   2 Tidak dibina |