Bagi Republik Sosialis Rusia khusus dalam Kesatuan Soviet yang kadang kala dirujuk sebagai Rusia Soviet, lihat Republik Sosialis Persekutuan Soviet Rusia.

**Kesatuan Soviet**, dikenali secara rasmi sebagai **Kesatuan Republik Sosialis Soviet** (**KRSS**) merupakan sebuah negara sosialis persekutuan di Eurasia Utara yang wujud dari tahun 1922 hingga 1991. Ia merupakan sebuah negara kesatuan pelbagai Republik Soviet kebangsaan pada nama sahaja, ia merupakan sebuah negara satu parti (sehingga tahun 1990) yang diperintah oleh Parti Komunis, dengan Moscow sebagai ibu negaranya dalam republik terbesarnya, RSPS Rusia. Pusat-pusat bandar utama yang lain ialah Leningrad, Kiev, Minsk, Tashkent, Alma-Ata dan Novosibirsk. Ia pernah merupakan negara terbesar di dunia mengikut keluasan permukaannya, merentangi lebih 10,000 kilometer (6,200 bt) dari timur ke barat merentasi 11 zon waktu dan lebih 7,200 kilometer (4,500 bt) dari utara ke selatan. Wilayahnya termasuk kebanyakan bahagian Eropah Timur dan juga sebahagian daripada Eropah Utara dan kesemua bahagian Asia Utara dan Asia Tengah. Ia mempunyai lima zon iklim seperti Tundra, Taiga, Steppe, Guruh dan Gunung. Penduduknya yang pelbagai dikenali secara kolektif sebagai Orang Soviet.

Kesatuan Soviet berakar daripada Revolusi Oktober 1917 ketika Bolshevik, yang diketuai oleh Vladimir Lenin, menggulingkan Pemerintahan Sementara Rusia yang sebelumnya telah menggantikan monarki Empayar Rusia. Mereka menubuhkan Republik Persekutuan Soviet Rusia, sebuah negara sosialis yang dijamin secara konstitusional pertama di dunia. Ketegangan meningkat menjadi perang saudara antara Tentera Merah *Red Army* Bolshevik dan banyak pasukan anti-Bolshevik di seluruh bekas Empayar, di antaranya puak terbesar adalah Tentera *White Army*. Tentera Putih terlibat dalam penindasan anti-komunis yang ganas terhadap Bolshevik, Bolshevik pekerja dan petani yang disyaki dikenali sebagai *White Terror*. Tentera Merah berkembang dan menolong Bolshevik tempatan mengambil alih kuasa, menubuhkan Soviet, menindas lawan politik dan petani pemberontak mereka melalui *Red Terror*. Menjelang 1922, keseimbangan kuasa telah beralih dan Bolshevik telah muncul sebagai pemenang, membentuk Kesatuan Soviet dengan penyatuan republik Rusia, Transcaucasian, Ukraine dan Byelorussian. Selepas tamatnya perang saudara, kerajaan Lenin memperkenalkan Dasar Ekonomi Baru (DEB), yang membawa kepada pulangan sebahagian daripada pasaran bebas dan harta persendirian; ini mengakibatkan tempoh pemulihan ekonomi. Selepas kematian Lenin pada tahun 1924, Joseph Stalin berkuasa. Stalin menekan semua penentangan politik terhadap pemerintahannya di dalam Parti Komunis dan melancarkan ekonomi terancang. Akibatnya, negara ini mengalami masa perindustrian yang cepat dan kolektivisasi paksa, yang menyebabkan pertumbuhan ekonomi yang signifikan, tetapi juga menyebabkan kelaparan besar-besaran pada tahun 1932-1933 dan memperluas sistem kem buruh *Gulag*. Stalin juga mencetuskan paranoia politik dan menjalankan Kempen Pembersihan Besar untuk menyingkirkan penentangnya yang sebenarnya dan dianggap daripada Parti melalui penangkapan besar-besaran pemimpin tentera, ahli Parti Komunis, dan rakyat biasa, yang kemudiannya dihantar ke kem buruh pemulihan atau dijatuhi hukuman mati. Pada 23 Ogos 1939, setelah usaha yang gagal untuk membentuk pakatan anti-fasis dengan kuasa Barat, Soviet menandatangani perjanjian tanpa agresi dengan Nazi Jerman. Selepas bermulanya Perang Dunia II, Soviet secara formal neutral menyerang dan menakluk wilayah-wilayah beberapa negara Eropah Timur, termasuk timur Poland dan negara-negara Baltik. Namun semuanya berubah pada Jun 1941, Jerman menyerang, membuka konfrontasi perang terbesar dan paling berdarah dalam sejarah. Korban perang Soviet menyumbang sebahagian besar mangsa bersekutu dalam konflik dalam proses memperoleh kuasa atas pasukan Axis dalam pertempuran sengit seperti Pertempuran Stalingrad. Tentera Soviet akhirnya menawan Berlin dan memenangi Perang Dunia II di Eropah pada 9 Mei 1945. Wilayah yang dipintas oleh Tentera Merah menjadi negara satelit Blok Timur. Perang Dingin bermula pada tahun 1947, di mana Blok Timur berhadapan dengan Blok Barat, yang akan bersatu dalam Pertubuhan Perjanjian Atlantik Utara (NATO) pada tahun 1949. Berikutan kematian Stalin pada tahun 1953, suatu era yang dikenali sebagai de-Stalinisasi dan Khrushchev Thaw berlaku di bawah kepemimpinan Nikita Khrushchev. Negara ini berkembang pesat, apabila berjuta-juta petani dipindahkan ke kota industri. USSR mendahului Perlumbaan Angkasa Lepas dengan satelit pertama dan penerbangan angkasa pertama manusia dan penyelidikan pertama mendarat di planet lain, Venus. Pada tahun 1970-an, terdapat kemerosotan hubungan yang singkat dengan Amerika Syarikat, tetapi ketegangan berlanjutan apabila Kesatuan Soviet mengerahkan tentera di Afghanistan pada tahun 1979. Peperangan itu menguras sumber ekonomi dan dipadankan dengan peningkatan bantuan ketenteraan Amerika kepada pejuang Mujahidin. Pada pertengahan 1980-an, pemimpin Soviet yang terakhir, Mikhail Gorbachev, berusaha untuk mereformasi dan meliberalisasikan lagi ekonomi melalui dasar glasnost dan perestroika. Tujuannya adalah untuk mengekalkan Parti Komunis sambil membalikkan kemerosotan ekonomi. Perang Dingin berakhir semasa beliau memegang jawatan dan pada tahun 1989, negara-negara Pakatan Warsaw di Eropah Timur menggulingkan rejim Marxist-Leninis masing-masing. Pergerakan nasionalis dan pemisah yang kuat meletus di USSR. Gorbachev memulai referendum - diboikot oleh republik-republik Baltik, Armenia, Georgia, dan Moldova - yang mengakibatkan majoriti warga negara memilih untuk memelihara Kesatuan sebagai sebuah persekutuan baru. Pada Ogos 1991, rampasan kuasa telah dicuba oleh penyokong tegar Parti Komunis. Ia gagal, dengan Presiden Rusia Boris Yeltsin memainkan peranan berprofil tinggi dalam menghadapi rampasan kuasa. Hasil utama adalah pengharaman Parti Komunis. Republik yang dipimpin oleh Rusia dan Ukraine mengisytiharkan kemerdekaan. Pada 25 Disember 1991, Gorbachev meletak jawatan. Semua republik muncul dari pembubaran Kesatuan Soviet sebagai negara pasca Soviet yang merdeka. Persekutuan Rusia (dahulunya SFSR Rusia) memikul hak dan kewajipan Kesatuan Soviet dan diakui sebagai keperibadian hukumnya yang berterusan dalam urusan dunia. Kesatuan Soviet menghasilkan banyak pencapaian dan inovasi sosial dan teknologi mengenai kekuatan ketenteraan. Ia mempunyai ekonomi kedua terbesar di dunia dan tentera terbesar di dunia. USSR diiktiraf sebagai salah satu daripada lima negara senjata nuklear. Ia adalah ahli tetap Majlis Keselamatan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu serta anggota OSCE, WFTU dan anggota utama Majlis Bantuan Ekonomi Bersama dan Pakta Warsaw. Sebelum pembubarannya, USSR telah mengekalkan statusnya sebagai kuasa besar dunia bersama Amerika Syarikat, selama empat dekad selepas Perang Dunia II. Kadang-kadang juga dipanggil "Empayar Soviet", ia melaksanakan hegemoninya di Eropah Timur dan seluruh dunia dengan kekuatan ketenteraan dan ekonomi, konflik proksi dan pengaruh di negara membangun dan pembiayaan penyelidikan saintifik, terutamanya dalam teknologi angkasa dan persenjataan.

Penamaan
--------

Nama ini datang daripada asas pentadbiran yang diwujudkan semasa bermulanya pemerintahan ini yang terdiri daripada seberapa majlis-majlis perwakilan atau *sovyet* (Rusia: советcode: ru is deprecated  - pada asasnya bermaksud "perhimpunan", "majlis").

Sejarah
-------

Rencana utama: Sejarah Kesatuan Soviet
Kejatuhan Empayar Rusia pada Mac 1917, menandakan titik permulaan Kesatuan Republik Sosialis Soviet. Revolusi ini dicetuskan oleh rakyat Petrograd (kini dipanggil Leningrad) yang bangun menentang regim Tsar yang zalim dan meneruskan tentangan mereka sehinggalah Tsar Nikolai II turun takhta. Apabila kerajaan beliau tumbang, kuasanya telah diambilalih oleh perwakilan pilihan rakyat *Duma*, yang membentuk sebuah kerajaan sementara. Namun demikian pada November 1917 kerajaan ini pula telah dijatuhkan oleh golongan Bolshevik, dibawah pimpinan Vladimir I. Lenin. Golongan Bolshevik (yang memanggil diri mereka komunis pada 1918) telah berjaya menewaskan Bolshevik selepas perang saudara yang berlarutan selama tiga tahun (1918-21). Mereka mengambil kuasa secara rasminya pada Disember 1922 dan menubuhkan Kesatuan Republik Sosialis Soviet (Kesatuan Soviet), yang merangkumi kesemua wilayah jajahan bekas Empayar Rusia. Kerajaan yang baru ini telah mengharamkan semua organisasi politik dan melancarkan pemerintahan satu parti *one-party rule*, di mana kerajaan pusat mengawal semua aspek politik, ekonomi, sosial, dan budaya rakyatnya. Lenin, sebagai ketua parti Komunis, telah ditabalkan sebagai pemerintah pertama negara ini. 

Selepas kematian Lenin pada 1924, beliau digantikan oleh Joseph Stalin. Stalin merupakan seorang yang jauh lebih kejam dari Lenin dan beliau telah memaksa pengindustrian serta pertanian secara kolektif secara besar-besaran di negara ini. Disamping itu, banyak syarikat swasta dan kawasan pertanian telah dirampas oleh kerajaannnya. Ini telah mengakibatkan rakyatnya hidup dalam penderitaan dan sengsara. Berjuta-juta rakyatnya telah dibunuh, ditahan atau dibiarkan kebuluran. Selain itu beliau telah membunuh para pembangkang kerajaan. Oleh itu era pemerintahan beliau dikenali sebagai *the Great Terror*. Namun demikian, polisi Stalin telah berjaya dan wilayah-wilayah Soviet membangun dengan amat pesatnya, walaupun pembangunan adalah lebih kepada industri berat dan ketenteraan dan bukannya berdasarkan kehendak pengguna. Stalin yakin pembangunan ekonomi yang pesat adalah mustahak untuk survival Kesatuan Soviet. 

Beliau begitu bimbang dengan peperangan dan serangan pihak Jerman. Oleh itu satu perjanjian telah ditandatangani pada 1939 iaitu *Nazi-Soviet Nonaggression Pact*, yang membolehkan kerajaanya mengambil bahagian timur Poland (Ukraine barat), wilayah-wilayah Baltik, dan Bessarabia. Walaupun begitu, perjanjian ini telah dicabuli oleh pihak Nazi yang menceroboh Kesatuan Soviet bermula pada Jun 1941. Selepas kekalahan demi kekalahan di tangan tentera Jerman, Tentera Merah *the Red Army* akhirnya berjaya membendung kemaraan Jerman pada 1943, dan pada 1945, menduduki sebahagian besar Eropah Timur termasuk sebahagian Jerman (iaitu Jerman Timur). Walaupun lebih 20 juta rakyat Soviet terkorban akibat Perang Dunia II, penduduk di seluruh dunia gerun dengan kehebatan bala tentera Soviet. 

Era pasca-perang menyaksikan Kesatuan Soviet mengubah pendudukan militarinya di Eropah Timur kepada dominasi politik dan ekonomi, dimana regim-regim pro-komunis di bawah pantauan Moscow telah diangkat sebagai pemerintah. Selain itu, kerajaan komunis Soviet telah berusaha untuk mengembangkan sayapnya ke negara-negara luar termasuk negara jirannya seperti Finland dan Afghanistan. Ini telah menerima reaksi negatif dari negara-negara barat, lalu tercetuslah perang yang dipanggil Perang Dingin. Dalam masa yang sama, Stalin terpaksa membina semula ekonomi Soviet yang telah runtuh akibat perang, sambil meneruskan polisi lamanya iaitu membangunkan industri berat dan ketenteraan, serta menindas para pembangkang dan melanggar hak asasi manusia. 

Selepas kematian Stalin pada 1953, Nikita Khrushchev beransur-ansur menjadi ketua Soviet yang dominan. Beliau cuba membawa kelainan dengan membidas cara pemerintahan Stalin yang mengutamakan kezaliman dan penindasan. Walaupun begitu, beliau meneruskan polisi luar bersifat konfrontasi terhadap negara Barat. Era beliau dikenali dengan perlumbaan senjata nuklear dan penjelajahan angkasa lepas. Walaupun begitu penglibatannya dalam krisis peluru berpandu Cuba, yang hampir-hampir mencetuskan peperangan nuklear, telah menjadi punca kejatuhannya sebagai ketua parti dan ketua negara pada 1964. Pengganti Kruschev ialah Leonid Brezhnev yang meneruskan polisinya iaitu *détente* dengan negara Barat and penumpuan kepada perindustrian berat dan ketenteraan. 

Selepas kematian Brezhnev pada 1982, sistem politik, ekonomi dan budaya negara telah dikawal oleh birokrasi yang konservatif, dan berusia. Pengganti beliau, Iurii Andropov dan Konstantin Chernenko, memegang kuasa dalam waktu yang sangat singkat dan tidak membawa banyak perubahan. Sewaktu Mikhail Gorbachev dipilih sebagai setiausaha agung CPSU dan ketua negara Soviet pada 1985, kemelut dalam sistem sosialis Soviet telah menjadi semakin teruk. Akibatnya, Gorbachev terpaksa mengumumkan perubahan secara mendadak untuk membangunkan semula negara, dan beliau memulakan beberapa siri program pembaharuan yang dipanggil perestroika, glasnost, dan demokratizatsiia. 

Namun demikian, usaha beliau untuk mengadakan reformasi politik dan ekonomi tidak mencapai matlamatnya. Malah, ia telah mencetuskan huru-hara dan kemelut politik di peringkat nasional. Ditambah pula dengan masalah ekonomi yang masih berlarutan. Disamping itu beberapa bangsa di dalam kesatuan ini telah mendesak kerajaan untuk memberi wilayah mereka lebih autonomi politik dan ekonomi; Bahkan ada jua yang mahukan kemerdekaan sepenuhnya dari Kesatuan Soviet. Pergolakan antara wilayah yang telah dikawal oleh regim Soviet selama ini telah meletus dan ramai orang telah terkorban. Sistem sosialis autoritarian menjadi semakin goyah dan agak lambat bertindak untuk mengatasi krisis sosial tersebut. Pada 1990an, dasar perestroika Gorbachev telah gagal membawa pemulihan ekonomi kepada rakyat, manakala glasnost' dan demokratizatsiia hanya melonggarkan kawalan regim terhadap rakyatnya.

Satu referendum untuk pengekalan USSR telah diadakan pada 17 Mac, 1991, dengan populasi mengundi untuk pengekalan kesatuan berkenaan di kebanyakan republik. Referendum berkenaan telah memberikan Gorbachev satu kelebihan yang kecil, dan pada musim panas 1991 satu perjanjian kesatuan telah dirangka dan dipersetujui oleh kebanyakan republik yang mana ia akan menukarkan Kesatuan Republik Sosialis Soviet kepada federal (persekutuan) yang lebih longgar. Tandatangan Perjanjian itu bagaimanapun diganggu oleh satu rampasan kuasa bulan Ogos, - satu cubaan rampasan kuasa terhadap Gorbachev oleh ahli konservatif Parti Kommunis, merujuk kepada "Hardliners" media Barat. Selepas rampasan kuasa itu ditumpaskan, Boris Yeltsin menjadi wira manakala kuasa Gorbachev telah berkurang dengan banyaknya. Perimbangan kuasa sekarang lebih memihak kepada republik-republik berkenaan. Latvia, Estonia and Lithuania telah diisytiharkan merdeka, manakala 12 republik yang lain menyambung kembali perbincangan tentang model kesatuan yang lebih longgar lagi. Pada 8 Disember 1991, presiden-presiden Russia, Ukraine dan Belarus telah menandatangani Belavezha Accords yang mengisytiharkan kesatuan berkenaan dibubarkan dan Komenwel Negara-negara Merdeka ditubuhkan untuk menggantikannya. Sementara ramai yang masih tertanya-tanya siapa yang mempunyai kuasa untuk membubarkan kesatuan berkenaan, pada 25 Disember 1991, Gorbachev meletakkan jawatan presiden USSR dan memberikan kuasa kepada Yeltsin. Hari berikutnya "Supreme Soviet", badan kerajaan tertinggi Kesatuan Soviet, dibubarkan. Ini secara umumnya diisyhtiharkan sebagai rasmi, pembubaran akhir USSR sebagai satu kerajaan yang berfungsi. Kebanyakan organisasi seperti tentera merah (Red Army) and tentera Militia menyambungkan tugas mereka tetapi akhirnya dibubarkan atau diserap kedalam negara-negara merdeka yang baru.

Politik
-------

Rencana utama: Politik di Kesatuan Soviet
Di bawah perlembagaan negara, hanya Parti Komunis Kesatuan Soviet (CPSU) dibenarkan untuk mengawal jentera kerajaan dan membuat keputusan mengenai ekonomi dan hal masyarakat. CPSU menyokong ideologi Marxisme-Leninisme dan beroperasi berdasarkan prinsip democratik centralisme. Organisasi utama CPSU ialah: Politburo, badan kerajaan agung; Sekretariat, pengawal birokrasi parti; dan Jawatankuasa Pusat (Central Committee), forum yang membincangkan polisi parti. Pada 1987 keahlian CPSU telah mencapai lebih 19 juta orang (9.7 peratus penduduk dewasa pada tahun 1987), kebanyakan lelaki dari golongan profesional. Sebilangan besar ahli parti memegang jawatan penting di agensi-agensi kerajaan diseluruh kesatuan ini. 

Kerajaan boleh dianggap sebagai boneka parti CPSU dan akan melaksanakan segala yang telah diluluskan oleh parti ini termasuk perkara-perkara berkaitan ekonomi, keselamatan dalaman dan isu-isu sosial. Pada 1988 Perlembagaan telah dipinda untuk mewujudkan badan yang baru dipanggil "Congress of People's Deputies", badan legislatif dan eksekutif tertinggi; terdiri dari 2,250 "deputies", dimana 87 peratus adalah ahli atau calon ahli CPSU.

Bahagian pentadbiran
--------------------

Rencana utama: Republik Kesatuan Soviet

| Republik | Peta Republik Kesatuan antara tahun 1956 dan 1991 |
| --- | --- |
| 1 |  Republik Sosialis Persekutuan Soviet Rusia |  |
| 2 |  Republik Sosialis Soviet Ukraine |
| 3 |  Republik Sosialis Soviet Belarusia |
| 4 |  Republik Sosialis Soviet Uzbekistan |
| 5 |  Republik Sosialis Soviet Kazakhstan |
| 6 |  Republik Sosialis Soviet Georgia |
| 7 |  Republik Sosialis Soviet Azerbaijan |
| 8 |  Republik Sosialis Soviet Lithuania |
| 9 |  Republik Sosialis Soviet Moldavia |
| 10 |  Republik Sosialis Soviet Latvia |
| 11 |  Republik Sosialis Soviet Kyrgyzstan |
| 12 |  Republik Sosialis Soviet Tajikistan |
| 13 |  Republik Sosialis Soviet Armenia |
| 14 |  Republik Sosialis Soviet Turkmenistan |
| 15 |  Republik Sosialis Soviet Estonia |

Lihat juga
----------

* Komunisme
* Kesatuan Ekonomi Eurasia
* Islam di Kesatuan Soviet

Nota
----

1. ↑  *De facto* sebelum 1990.
2. ↑  *De facto*.
3. ↑  Mac–September.
4. ↑  bahasa Inggeris: *Soviet Union*code: en is deprecated , Bahasa Rusia: Советский Союзcode: ru is deprecated , tr. *Sovetsky Soyuz*
5. ↑  bahasa Inggeris: *Union of Soviet Socialist Republics*code: en is deprecated , Bahasa Rusia: Союз Советских Социалистических Республикcode: ru is deprecated , tr. *Soyuz Sovetskikh Sotsialisticheskikh Respublik*
6. ↑  bahasa Inggeris: *USSR*code: en is deprecated , Bahasa Rusia: СССРcode: ru is deprecated , tr. *SSSR*.

Rujukan
-------

1. ↑  "ARTICLE 124". Diarkibkan daripada yang asal pada 2 Januari 2019. Dicapai pada 4 Februari 2019.
2. ↑  "Article 52". Diarkibkan daripada yang asal pada 16 Februari 2019. Dicapai pada 4 Februari 2019.
3. ↑  Jan Plamper, *The Stalin Cult: A Study in the Alchemy of Power* (2012).
4. ↑  Isaac Deutscher, *Stalin: A Polityical Biography* (2nd edition, 1961) chapters 7-9 online
5. ↑  T. B. Bottomore. *A Dictionary of Marxist thought*. (Wiley-Blackwell, 1991). p. 54.
6. ↑  *Historical Dictionary of Socialism*. James C. Docherty, Peter Lamb. Page 85. "The Soviet Union was a one-party Marxist-Leninist state".
7. ↑  Ideology, Interests, and Identity Diarkibkan 21 Julai 2013 di Wayback Machine. Stephen H. Hanson. Page 14. "the USSR was officially a Marxist-Leninist state".
8. ↑  The Fine Line between Enforcement of Human Rights Agreements and the Violation of National Sovereignty: The Case of Soviet Dissidents Diarkibkan 8 Ogos 2014 di Wayback Machine. Jennifer Noe Pahre. p. 336. "[...] the Soviet Union, as a Marxist-Leninist state [...]". p. 348. "The Soviet Union is a Marxist–Leninist state".
9. ↑  Leninist National Policy: Solution to the "National Question"? Diarkibkan 8 Ogos 2014 di Wayback Machine. Walker Connor. Page 31. "[...] four Marxist-Leninist states (the Soviet Union, China, Czechoslovakia and Yugoslavia)[...]".
10. ↑  "Law of the USSR of March 14, 1990 N 1360-I 'On the establishment of the office of the President of the USSR and the making of changes and additions to the Constitution (Basic Law) of the USSR'". Garant.ru. Diarkibkan daripada yang asal pada 13 Ogos 2011. Dicapai pada 12 Julai 2010.
11. 1 2  "GDP – Million – Flags, Maps, Economy, Geography, Climate, Natural Resources, Current Issues, International Agreements, Population, Social Statistics, Political System". Diarkibkan daripada yang asal pada 12 Jun 2018. Dicapai pada 29 Ogos 2018.
12. ↑  "Human Development Report 2019" (dalam bahasa Inggeris). United Nations Development Programme. December 10, 2019. Diarkibkan daripada yang asal (PDF) pada 2020-04-30. Dicapai pada July 3, 2020.
13. ↑
14. ↑  "Full text of "1918 Soviet Constitution"". *archive.org*.

* *Rencana ini mengandungi bahan daripada Perpustakaan Kongres Pengajian Negara yang merupakan terbitan pemerintah Amerika Syarikat dalam domain awam.* - Kesatuan Soviet

Bacaan tambahan
---------------

* Brown, Archie, et al, eds.: *The Cambridge Encyclopedia of Russia and the Soviet Union* (Cambridge, UK: Cambridge University Press, 1982).
* Gilbert, Martin: *The Routledge Atlas of Russian History* (London: Routledge, 2002).
* Goldman, Minton: *The Soviet Union and Eastern Europe* (Connecticut: Global Studies, Dushkin Publishing Group, Inc. 1986).
* Howe, G. Melvyn: *The Soviet Union: A Geographical Survey* 2nd. edn. (Estover, UK: MacDonald and Evans, 1983).
* Katz, Zev, ed.: *Handbook of Major Soviet Nationalities* (New York: Free Press, 1975).
* Rizzi, Bruno: "The bureaucratization of the world : the first English ed. of the underground Marxist classic that analyzed class exploitation in the USSR" , New York, NY : Free Press, 1985

Pautan luar
-----------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons mempunyai media berkaitan: ***Kesatuan Soviet***. |

* Gambar-gambar Kesatuan Soviet - himpunan gambar yang menunjukkan kehidupan harian di Kesatuan Soviet
* Soviet Union Map/Union of Soviet Socialist Republics (USSR) - (English)

| * l
* b
* s
Topik Kesatuan Soviet |
| --- |
| Sejarah | 
* Indeks rencana berkaitan Kesatuan Soviet
* Revolusi Rusia 1917
	+ Februari
	+ Oktober
* Perang Saudara Rusia
* RSPS Rusia
* Perjanjian Penciptaan
* Dasar Ekonomi Baru
* Stalinisme
* Pembersihan Besar-Besaran
* Perang Patriotik Raya (Perang Dunia Kedua)
* Perang Dingin
* Pencairan Khrushchev
* Program angkasa Soviet
* Pembaharuan ekonomi 1965
* Genangan
* Perestroika
* Glasnost
* Revolusi 1989
* Pembubaran
* Nostalgia
* Negara pasca Soviet

 |  |
| Geografi | 

|  |  |
| --- | --- |
| Subbahagian | 
* Republik
	+ Autonomi
* Oblast
	+ Autonomi
* Okrug autonomi
* Bandar raya tertutup
	+ Senarai

 |
| Kawasan | 
* Laut Kaspia
* Pergunungan Kaukasus
* Rusia Eropah
* Kaukasus Utara
* Siberia
* Pergunungan Ural
* Dataran Siberia Barat

 |

 |
| Politik | 

|  |  |
| --- | --- |
| Am | 
* Perlembagaan
* Pilihan raya
* Hubungan luar
	+ Doktrin Brezhnev
* Kerajaan
	+ Senarai
* Hak manusia
	+ LGBT
* Undang-undang
* Pemimpin
	+ Kepimpinan kolektif
* Sistem pasport
* Ideologi negara
	+ Marxisme–Leninisme
	+ Leninisme
	+ Stalinisme

 |
| Badan | 
* Parti Komunis
	+ Organisasi
	+ Jawatankuasa Pusat
		- Politburo
		- Sekretariat
	+ Kongres
	+ Setiausaha Agung
* Kongres Soviet (1922–1936)
* Soviet Tertinggi (1938–1991)
* Kongres Perwakilan Rakyat (1989–1991)
* Mahkamah Agung

 |
| Pejabat | 
* Presiden
* Perdana Menteri
* Timbalan Perdana Menteri
* Timbalan Perdana Menteri Pertama

 |
| Perkhidmatan keselamatan | 
* Cheka
* GPU
* NKVD
* MVD
* MGB
* KGB

 |
| Penindasan politik | 
* Keganasan Merah
* Pengolektifan
* Pembersihan Besar-Besaran
* Pemindahan penduduk
* Gulag
	+ Senarai
* Holodomor
* Penderaan psikiatri politik

 |
| Penindasan ideologi | 
* Agama
* Penyelidikan yang ditindas
* Penapisan
* Penapisan imej

 |

 |
| Ekonomi | 
* Pertanian
* Bank Negara
* Perancangan ekonomi
* Dasar tenaga
* Rancangan lima tahun
* Domain internet
* Penciptaan
* Produk bahan bersih
* Sains dan teknologi
* Ruble Soviet
* Pengangkutan

 |
| Sains | 
* Akademi Komunis
* Akademi Sains
* Akademi Sains Perubatan
* Akademi Sains Pertanian Seluruh Kesatuan Lenin
* Sharashka
* Naukograd
	+ Senarai

 |
| Masyarakat | 

|  |
| --- |
| 
* Jenayah
* Demografik
	+ Orang Soviet
	+ Kelas pekerja
	+ Banci 1989
* Bahasa-bahasa
	+ Kebahasaan

 |
| Kebudayaan | 
* Balet
* Pawagam
* Fesyen
* Kesusasteraan
* Musik
	+ Opera
* Propaganda
* Sukan
* Seni bina Stalin

 |
| Penentangan | 
* Penentang Soviet dan kumpulan-kumpulan mereka
	+ Senarai

 |
| Simbol | 
* Lagu kebangsaan
	+ Republik
* Lambang
	+ Republik
* Bendera
	+ Republik

 |

 |
| Templat Templat | 
* Jabatan
* Revolusi Rusia 1917
* Joseph Stalin
* Era genangan
* Kejatuhan Komunisme
* Tunas Kesatuan Soviet

 |
| 
* Buku Wikipedia Book
* Kategori Category
* Laman Commons Commons
* Portal Portal
* Laman WikiProject WikiProjek

 |

| * l
* b
* s
Republik Kesatuan Republik Sosialis Soviet (1922–1991) |
| --- |
| Utama | 
* Armenia
* Azerbaijan
* Belarusia
* Estonia1
* Georgia
* Kazakhstan
* Kyrgyzstan
* Latvia1
* Lithuania1
* Moldavia
* RSPS Rusia
* Tajikistan
* Turkmenistan
* Ukraine
* Uzbekistan

 | Lambang Negara Kesatuan Soviet |
| Sementara | 
* RSS Karelo-Finland (1940-1956)
* RSPS Transcaucasia (1922-1936)

 |
| Republik bukan Kesatuan | 
* Afghanistan (1978–91)
* RSS Abkhazia (1921–1931)
* RSR Bukhara (1920–1925)
* RSR Khorezm (1920–1925)
* RSSA Nakhichevan (1920–1923)
* RSS Moldavia Pridnestrovia (1990–1991)
* RS Ossetia Selatan (1990–1991)

 |
| 1Pengilhakan Estonia, Latvia dan Lithuania pada tahun 1940 dianggap penaklukan haram dan tidak diiktiraf oleh sebahagian besar masyarakat antarabangsa seperti Amerika Syarikat, United Kingdom dan Komuniti Eropah. Kesatuan Soviet secara rasmi mengiktiraf kemerdekaan negara-negara tersebut pada 6 September 1991, sebelum pembubaran akhir tiga bulan kemudian. |

|  |  |
| --- | --- |
| Ikon tunas | Rencana berkaitan Kesatuan Soviet ini ialah rencana tunas. Anda boleh membantu Wikipedia dengan mengembangkannya. |

* l
* b
* s

| * l
* b
* s
Rencana Rusia  |
| --- |
| Sejarah | 

|  |  |
| --- | --- |
| Garis masa | 
* Orang Proto-Indo-Eropah
* Orang Scythia
* Orang Sarmatia
* Orang Slav awal
* Orang Slav timur
* Kekhaganan Rus'
* Rus' Kiev
* Republik Novgorod
* Vladimir-Suzdal
* Angkatan Kencana
* Duci Agung Moscow
* Ketsaran Rusia
* Empayar Rusia
* Republik Rusia
* Negara Rusia
* RSPS Rusia
* Kesatuan Soviet
* Persekutuan Rusia

 |
| Mengikut topik | 
* Ekonomi
* Tentera
* Kewartawanan
* Pos

 |

 |  |
| Geografi | 

|  |
| --- |
| 
* Subbahagian
* Sempadan
* Gempa bumi
* Geologi
* Rusia Eropah
* Pergunungan Kaukasus
* Kaukasus Utara
* Laut Kaspia
* Pergunungan Ural
* Siberia
* Timur Jauh Rusia
* Asia Utara
* Kawasan Rusia Raya
* Titik lampau
* Bandar dan pekan
* Pulau
* Tasik
* Gunung
* Sungai
* Gunung berapi
* Glasier
* Fjord
* Iklim

 |

 |
| Politik | 

|  |
| --- |
| 
* Pengerahan
* Perlembagaan
* Pilihan raya
* Bajet persekutuan
* Hubungan luar
* Kebebasan berhimpun
* Kebebasan akhbar
	+ Media
* Kerajaan
* Kehakiman
* Undang-undang
* Perkhidmatan awam
* Penguatkuasaan undang-undang (Penjara)
* Liberalisme
* Undang-undang tentera
* Tentera
* Penentangan
* Parti politik
* Presiden Rusia
* Darurat

 |

 |
| Ekonomi | 

|  |
| --- |
| 
* Pertanian
* Industri kapal terbang
* Industri kereta
* Pembankan
* Bank Negara
* Rasuah
* Industri pertahanan
* Kawasan ekonomi
* Tenaga
* Industri perikanan
* Perhutanan
* Perjudian
* Perlombongan
* Industri Petroleum
* Rubel Rusia
* Oligarki Rusia
* Sains dan teknologi
* Industri angkasa
* Pembinaan kapal
* Kesatuan sekerja
* Percukaian
* Pelancongan
* Pengangkutan
* Telekomunikasi
* Pengurusan sisa
* Bekalan dan kebersihan air

 |

 |
| Masyarakat | 

|  |
| --- |
| 
* Demografik
* Rakyat
* Pengguguran
* Alkoholisme
* Jenayah
* Pendidikan
* Penjagaan kesihatan
* Kumpulan etnik
* Bahasa-bahasa
* Hak manusia
	+ LGBT
* Imigrasi
* Pelacuran
* Rasisme
* Agama
* Bunuh diri
* Wanita

 |
| Budaya | 
* Seni bina
* Kesenian
* Kesusasteraan
* Balet
* Pawagam
* Makanan
* Ikon kebudayaan
* Grafiti
* Penciptaan
* Media
* Musik
* Opera
* Cuti umum
* Bahasa
* Seni bela diri
* Cerita rakyat
* Televisyen
* Internet
* Lagu kebangsaan
* Jata negara
* Bendera Kebangsaan
* Sukan

 |

 |
| 
* Kategori
* Portal

 |