**Sir William Rowan Hamilton** PRIA FRSE (lahir 4 Ogos 1805 - 2 September 1865) adalah seorang ahli fizik Ireland, ahli astronomi dan ahli matematik, yang membuat sumbangan penting kepada mekanik klasik, optik, dan algebra. Kajian beliau terhadap sistem mekanikal dan optik membawa beliau menemui konsep matematik baru dan teknik. Sumbangan terbaiknya untuk fizik matematik adalah perumusan mekanik Newtonian, kini dikenali sebagai mekanik Hamiltonian. Kerja-kerja ini telah membuktikan pusat kajian moden teori medan klasik seperti elektromagnetisme, dan kepada perkembangan mekanik kuantum. Dalam matematik tulen, beliau lebih dikenali sebagai pencipta kuaternion.

Kehidupan awal
--------------

Hamilton adalah anak keempat daripada sembilan anak yang dilahirkan oleh Sarah Hutton (1780-1817) dan Archibald Hamilton (1778-1819), yang tinggal di Dublin di Jalan 38 Dominick. Bapa Hamilton, yang berasal dari Dunboyne, bekerja sebagai seorang peguam. Pada usia tiga, Hamilton telah dihantar untuk tinggal bersama bapa saudaranya, James Hamilton, graduasi Kolej Trinity yang menguruskan sebuah sekolah di Castle Talbots di Trim, Co. Meath.

Bapa saudaranya akan menyedari bahawa Hamilton mempunyai kemampuan yang luar biasa untuk belajar bahasa, dan dari usia muda, telah menunjukkan kebolehan yang luar biasa untuk mendapatkan mereka (walaupun ini dipertikaikan oleh sesetengah ahli sejarah, yang mendakwa beliau hanya mempunyai pemahaman yang sangat asas daripada mereka). Pada usia tujuh beliau telah membuat kemajuan yang sangat besar dalam bahasa Ibrani, dan sebelum beliau berumur tiga belas, di bawah jagaan bapa saudaranya (ahli bahasa), hampir sebanyak bahasa yang beliau pelajari setiap tahun. Ini termasuk bahasa Eropah klasik dan moden, dan Parsi, Arab, Hindustani, Sanskrit, dan juga Marathi dan Melayu. Beliau mengekalkan banyak pengetahuannya tentang bahasa hingga akhir hayatnya, sering membaca buku berbahasa Parsi dan Arab di masa lapang beliau, walaupun beliau sudah lama berhenti belajar bahasa, dan menggunakan mereka hanya untuk bersantai.

Bakat
-----

Pada tahun 1822 pada usia 17 tahun, beliau telah mencari kesilapan dalam Laplace Mechanique C'eleste. Ini membawa beliau untuk perhatian Dr. John Brinkley, biskop Cloyne yang berkata 1823 tentang Hamilton: "Anak muda, saya tidak mengatakan akan, tetapi, ahli matematik pertama usianya."

Hamilton memasuki Kolej Trinity, Dublin pada usia 18. Beliau menyertai sebuah sekolah ahli matematik yang dikaitkan dengan Kolej Trinity, belajar klasik dan sains. Beliau telah dicalonkan sebagai Profesor Astronomi pada 1827.

Beliau memelihara fakulti tanpa henti sehingga kematiannya. Enam tahun terakhir hidupnya itu tertumpu kepada kerja-kerja "Unsur-unsur Kuaternion" yang beberapa hari siap sebelum beliau meninggal dunia.

Meninggal dunia
---------------

Beliau meninggal dunia pada 2 September 1865 akibat serangan yang gout yang teruk akibat minum berlebihan dan makan berlebihan.

Pengiktirafan
-------------

Hamilton diiktiraf sebagai salah satu daripada ahli-ahli sains terkenal di Ireland.

Nota
----

1. ↑  Templat:Cite ODNB
2. ↑  Robert Fountain, Jan van Koningsveld (2013). *The Mental Calculator's Handbook*. ISBN 978-1-300-84665-9.
3. ↑  O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F. "Sir William Rowan Hamilton", *arkib *MacTutor History of Mathematics**, Universiti St Andrews.
4. ↑  Graves, Robert Perceval (1842). "Our portrait gallery – No. XXVI. Sir William R. Hamilton". *Dublin University Magazine*. **19**: 94–110.
5. 1 2 3  Reville, William (26 February 2004). "Ireland's Greatest Mathematician" (PDF). The Irish Times. Dicapai pada 4 January 2015.
6. ↑  "About HMI". *hamilton.tcd.ie*. Trinity College, Dublin. Dicapai pada 1 April 2015.

Rujukan
-------

* Hankins, Thomas L. (1980). *Sir William Rowan Hamilton*. The Johns Hopkins University Press. ISBN 978-0-8018-2203-2. 474 muka surat.
* Graves, Robert Perceval (1882). "*Life of Sir William Rowan Hamilton, Volume I*". Dublin University Press.
* Graves, Robert Perceval (1885). "*Life of Sir William Rowan Hamilton, Volume II*". **II**. Dublin University Press. Cite journal requires `|journal=` (bantuan)
* Graves, Robert Perceval (1889). "*Life of Sir William Rowan Hamilton, Volume III*". **II**. Dublin University Press. Cite journal requires `|journal=` (bantuan)

Pautan luar
-----------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons mempunyai media berkaitan ***William Rowan Hamilton*** |


|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikiquote mempunyai koleksi petikan mengenai: ***William Rowan Hamilton*** |

* Institut Matematik Hamilton, TCD
* Institut Hamilton
* Biografi Hamilton

| Kawalan kewibawaan Sunting ini di Wikidata |
| --- |
| Umum | 
* ISNI
	+ 1
* VIAF
	+ 1
* WorldCat Identities
	+ 1

 |
| Perpustakaan negara | 
* Norway
* Perancis (data)
* Catalonia
* Jerman
* Itali
* Israel
* Amerika Syarikat
* Jepun
* Republik Czech
* Australia
* Belanda
* Poland
* Sweden
* Vatican

 |
| Kamus biografi | 
* Ireland
* Jerman

 |
| Pangkalan data saintifik | 
* CiNii (Jepun)
* MathSciNet
* Projek Genealogi Matematik
* zbMATH

 |
| Lain-lain | 
* Aplikasi Berfaset Terminologi Subjek
* RERO (Switzerland)
	+ 1
* Rangkaian Sosial dan Konteks Arkib
* SUDOC (Perancis)
	+ 1
* Trove (Australia)
	+ 1

 |