**Raden Ajeng Titien Sumarni** (28 Disember 1935 - 13 Mei 1966) ialah seorang pelakon filem Indonesia aktif dalam tahun 1950-an. Dilahirkan di Surabaya, beliau berpindah ke Tasikmalaya semasa kecil dan membangunkan kepentingan dalam pentas lakonan, dilatih oleh bapa saudaranya dan bakal suami Mustari, kemudian berlakon untuk tentera republik semasa Revolusi Nasional Indonesia. Sumarni mula berlakon filem pada tahun 1951, membuat kemunculan pertama beliau menerusi *Seruni Laju*. Sepanjang kerjaya beliau selama lima tahun, Sumarni membintangi tiga puluh filem, menubuhkan syarikat penerbitan filem sendiri, dan menjadi salah satu pelakon yang paling popular Indonesia pada zamannya. Mengikuti filem terakhirnya, *Djandjiku* (1956), Sumarni jatuh daripada perhatian, akhirnya meninggal dalam kemiskinan.

Biografi
--------

Sumarni dilahirkan pada 28 Disember 1935 di Surabaya, Hindia Timur Belanda. Beliau berketurunan campuran Jawa–Sunda. Bapanya ialah pembantu *wedana* di Surabaya, meninggal dunia ketika beliau berusia tiga tahun, dan apabila Sumarni berusia enam tahun beliau berpindah ke kediaman ibunya di Tasikmalaya.

Semasa belajar di sekolah tinggi di Bandung, pada usia 15 tahun, Sumarni mula belajar berlakon di bawah bapa saudaranya R. Mustari. Beliau kemudiannya menjadi suaminya, menurut penulis Rd. Lingga Wisjnu, inj telah diambil sebagai dendam terhadap kekasihnya, seorang pegawai tentera Indonesia yang menipunya bersama isteri Mustari. Selepas mendirikan rumahtangga, Sumarni dibuang sekolah dan memulakan kerjaya sebagai pelakon pentas, menghiburkan rombongan berjuang di Revolusi Nasional Indonesia sehingga beliau berpindah bersama suaminya di Jakarta.

Sumarni berminat dalam industri filem Indonesia pada 1950, selepas melihat Nana Mayo dalam *Inspektur Rachman*. Dengan keizinan dari suaminya, beliau memasuki industri pada 1951 melaui Harun Al-Rasyid, yang merupakan pekerja di Golden Arrow Film Company. Al-Rasyid kemudiannya memperkenalkannya kepada Rd Ariffien, seorang pengarah. Sumarni seterusnya membuat kemunculan filem cetera sulungnya menerusi filem Golden Arrow *Seruni Laju*; ini diikuti oleh peranan dalam filem drama Kino Drama Atelier *Gadis Olahraga* (1951), biarpun semasa jadual penerbitan filem itu menyebabkan Sumarni mengalami kesukaran untuk dihubungi.

Selepas kematian Dr. Huyung, pengurus dan pengaraj Kino Drama Atelier, Sumarni dihubungi oleh Persari milik Djamaluddin Malik, tetapi berhijrah ke Bintang Surabaja milik Fred Young semasa beliau mempromosikan rokok semasa pameran. Ia seterusnya menjadi khabar angin pada 1955 yang hubungannya dengan Persari mula bercanggah, walaupun beliau kemudiannya berdamai dengan Malik. Penerbitan pertama Sumarni bersama Bintang Surabaja, *Putri Solo* (1953), merupakan kejayaan komersial utama, memecahkan rekod pecah penggung seluruh negara. Surat peminat Sumarni meningkat dari 20–30 surat sehari hingga ke beberapa ratus. Kadangkala selepas beliau meraih populariti, beliau bercerai dengan Mustari dan berkahwin dengan Saerang, seorang usahawan kaya-raya di Sulawesi Utara.

Titien Sumarni (kanan) bersama Presiden Sukarno (kiri)
Menjelang 1954, Sumarni merupakan salah seorang pelakon popular Indonesia. Beliau dikenali secara meluas menerusi tahi lalat di bibirnya dan dianggap salah satu pelakon wanita paling cantik Indonesia. *Dunia Film* menyifatkan beliau sebagai Marilyn Monroe Indonesia. Dilaporkan sebagai pelakon kegemaran Presiden Sukarno, Sumarni diberi jolokan "Ratu Layar Perak" selepas kajian dibuat oleh beberapa majalah, termasuk *Kentjana* dan *Dunia Film*, pada 1954.

Sumarni menubuhkan syarikat filemnya sendiri, Titien Sumarni Motion Pictures, pada 1954. Daripada membuka studio sendiri, Sumarni menggunakan apa yang dimiliki oleh Usmar Ismail menerusi Perfini, tidak mendapat apapun; syarikat itu menganggap menyewa kemudahan bagi membayar semula hutang yang ditinggalkan oleh Mustari semasa penerbitan *Krisis* (1953). Titien Sumarni Motion Pictures menerbitkan lima filem. Yang pertama, *Putri dari Medan*, lakonan Sumarni sebagai wanita tituler Medan. Selepas dikurniakan seorang anak lelaki bernama Sjarif Tommy, Sumarni bercuti dari kerjaya lakonan. Syarikatnya, bagaimanapun, menerbitkan dua filem dalam tempoh ini: *Mertua Sinting* dan *Tengah Malam*. Dua filem terakhir, *Sampah* dan *Saidjah Putri Pantai*, masing-masing pada 1955 dan 1956; Sumarni sekali lagi mengambil peranan utama.

Sumarni membuat filem terakhirnya, *Djandjiku*, pada 1956. Beliau meninggal dunia dalam kedaifan di Bandung, Jawa Barat, pada 13 Mei 1966. Laman web berita hiburan Indonesia KapanLagi.com melaporkan pada ketika itu, beliau tinggal bersendirian di rumah pelacuran berkelas rendah berdekatan Stesen Bandung, telah kehilangan berat badan, dan menderita jangkitan paru-paru.

Filemografi
-----------

Sepanjang kerjayanya selama 5 tahun, Sumarni berlakon dalam 30 filem. Beliau juga merupakan pengurus bunyi pada satu filem dan, melalui syarikatnya Titien Sumarni Motion Pictures, menerbitkan lima filem.

### Pelakon

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| * *Gadis Olahraga* (1951)
* *Kenangan Masa* (1951)
* *Main-Main Djadi Sungguhan* (1951)
* *Dunia Gila* (1951)
* *Sepandjang Malioboro* (1951)
* *Seruni Laju* (1951)
* *Apa Salahku* (1952)
* *Pahit-Pahit Manis* (1952)
 | * *Pengorbanan* (1952)
* *Terkabul* (1952)
* *Satria Desa* (1952)
* *Si Mientje* (1952)
* *Ajah Kikir* (1953)
* *Asam Digunung Garam Dilaut* (1953)
* *Gara-gara Hadiah* (1953)
* *Putri Solo* (1953)
 | * *Lagu Kenangan* (1953)
* *Dewi dan Pemilihan Umum* (1954)
* *Antara Tugas dan Tjinta* (1954)
* *Kasih Sajang* (1954)
* *Klenting Kuning* (1954)
* *Konde Tjioda* (1954)
* *Lewat Djam Malam* (1954)
* *Perkasa Alam* (1954)
 | * *Putri dari Medan* (1954)
* *Sedarah Sedaging* (1954)
* *Senjum Derita* (1955)
* *Sampah* (1955)
* *Saidjah Putri Pantai* (1956)
* *Djandjiku* (1956)
 |

### Krew

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * *Putri dari Medan* (1954)
* *Mertua Sinting* (1954)
 | * *Tengah Malam* (1955)
* *Putri Solo Kembali* (1956)
 | * *Sampah* (1956)
* *Saidjah Putri Pantai* (1956)
 |

Rujukan
-------

1. 1 2 3 4 5 6  Biran 1979, m/s. 508.
2. ↑  Wisjnu 1955, m/s. 7.
3. ↑  Wisjnu 1955, m/s. 20.
4. ↑  Wisjnu 1955, m/s. 15, 17.
5. ↑  Wisjnu 1955, m/s. 15, 17, 21.
6. ↑  Wisjnu 1955, m/s. 23–24.
7. ↑  Wisjnu 1955, m/s. 24.
8. 1 2  Wisjnu 1955, m/s. 25.
9. 1 2  Film Varia, Faktor, m/s. 11.
10. ↑  Wisjnu 1955, m/s. 30–31.
11. 1 2 3  Fadillah 2015.
12. ↑  Dunia Film, Titien.
13. 1 2 3 4  Apa Siapa 1999, m/s. 437.
14. 1 2  Wisjnu 1955, m/s. 66.
15. ↑  KapanLagi, Prostitusi Artis.
16. ↑  filmindonesia.or.id, Titien Sumarni.

Sumber petikan
--------------

* *Apa Siapa Orang Film Indonesia*. Jakarta: Indonesian Ministry of Information. 1999. OCLC 44427179.
* Fadillah, Ramadhian (16 December 2015). "Artis Indonesia harus belajar dari legenda Titin Sumarni". Merdeka.com. Diarkibkan daripada yang asal pada 10 January 2016. Dicapai pada 10 January 2016.CS1 maint: ref=harv (link)
* Biran, Misbach Yusa, penyunting (1979). *Apa Siapa Orang Film Indonesia 1926–1978*. Sinematek Indonesia. OCLC 6655859.CS1 maint: ref=harv (link)
* "Filmografi Titien Sumarni". *filmindonesia.or.id*. Konfiden Foundation. Diarkibkan daripada yang asal pada 2016-01-10. Dicapai pada 10 January 2015.
* "Faktor2 Apa Menjebabkan "Titien Shake-Hand Persari"?". *Film Varia*. **2** (7): 11, 29. January 1956.
* "Prostitusi Artis, Belajarlah Dari Kisah Hidup Titin Sumarni". KapanLagi.com. 16 December 2015. Diarkibkan daripada yang asal pada 2016-01-10. Dicapai pada 10 January 2016.
* "Titien Sumarni Bersedia Ditjium". *Dunia Film*. **3** (25): 16. 15 August 1954.
* Wisjnu, Rd. Lingga (1955). *Rahasia Hidup R.A. Titin Sumarni*. Jakarta: Analisa. OCLC 63866456.CS1 maint: ref=harv (link)

Pautan luar
-----------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons mempunyai media berkaitan ***Titien Sumarni*** |

* Titien Sumarni di Pangkalan Data Filem Internet (IMDb)