Rencana ini ialah mengenai istilah am bagi lebuh raya.  Untuk jenis khusus dengan kawalan masuk penuh, sila lihat Lebuh raya capaian terkawal.
Lebuhraya Utara-Selatan E2 berhampiran Ayer Keroh, Melaka.
Lebuh raya luar bandar di Amerika Syarikat.
 Lebuhraya A2 di Poland.
 Lebuhraya Yat-sen di Taipei, Taiwan.
Lebuhraya Metropolitan di Tokyo, Jepun.
Istilah **lebuh raya** (Jawi: ‏لبوه راي‎code: ms is deprecated ‎) merujuk kepada rangkaian jalan raya utama yang menghubungkan beberapa lokasi penting, seperti antara bandar-bandar raya.

Di negara yang kurang maju ataupun mempunyai jaringan jalan raya yang kurang, istilah "lebuh raya" merujuk kepada laluan jalan raya kebangsaan utama bagi menghubungkan antara dua atau lebih bandar raya utama.

Peristilahan
------------

Komponen "lebuh" ini dipercayai datang daripada perkataan bahasa Minangkabau *labuah* yang bermaksud "jalan" atau "lorong".

Jenis
-----

Terma lebuh raya boleh jadi berbeza mengikut negara:

### Lebuh raya capaian terkawal

Rencana utama: lebuh raya capaian terkawal
Jenis lebuh raya paling umum diketahui. Ia sering berlaluan kembardengan capaian melalui persimpangan bertingkat sahaja.

### Lebuh raya ekspres (berkelajuan tinggi)

Sama seperti lebuh raya kereta: istilah *lebuh raya ekspres* digunakan di beberapa negara seperti Malaysia, Jepun, China, Singapura dll. Di Amerika Syarikat pula, takrifan lebuh raya ekspres mungkin berbeza; di California misalnya sebuah lebuh raya ekspres mungkin terdapat lampu isyarat.

Piawaian lebuh raya berkelajuan tinggi mungkin berbeza antara setiap negara, tetapi mempunyai ciri-ciri yang sama seperti berikut:-

* Mempunyai sekurang-kurangnya 4 lorong (2 di setiap arah) yang dipisahkan oleh pembahagi lebuh raya.
* Kenderaan hanya boleh keluar masuk di lebuh raya melalui persimpangan bertingkat.
* Direka untuk pemanduan berkelajuan tinggi.
* Mempunyai had laju yang tinggi, bergantung kepada sesebuah negara.

Amerika Syarikat mempunyai rangkaian lebuh raya utama yang dikenali sebagai lebuh raya antara negeri yang menghubungkan antara negeri-negeri di Amerika Syarikat dan diuruskan oleh Lembaga Lebuhraya Persekutuan, manakala di Jerman pula sistem lebuh rayanya dikenali sebagai Autobahn.

### Lebuh raya bebas

Lebuh raya berkembar berkelajuan tinggi dengan 2 atau lebih lorong pada setiap hala, keluar masuk melalui persimpangan bertingkat dan selalunya percuma dan tidak dikenakan tol.

### Lebuh raya kereta

sama seperti lebuh raya bebas tetapi mungkin dikenakan tol, bergantung kepada negara masing-masing. Istilah *lebuh raya kereta* selalunya digunakan oleh United Kingdom, negara-negara Eropah serta beberapa negara Komanwel British seperti Pakistan.

### Lebuh raya dua lorong

Rencana utama: Lebuh raya dua lorong
Jalan raya 2 lorong yang dibina mengikut piawaian lebuh raya dan ada persimpangan bertingkat. Lebuh raya 2 lorong boleh dinaiktaraf kepada sebuah lebuh raya ekspres penuh.

### Lebuh raya taman

Lebuh raya yang dikelilingi pokok hiasan, ataupun melalui sebuah taman yang besar, ataupun mempunyai pokok-pokok hiasan di sepanjang pembahagi lebuh raya, misalnya Lebuhraya Taman Pantai Timur di Singapura.

### Lebuh raya tol

Llebuh raya yang dikenakan tol.

Fakta ringkas
-------------

Simbol lebuh raya di Eropah.
### Dunia

* **Lebuh raya antarabangsa terpanjang:** Lebuhraya Pan Amerika (Benua Amerika) sepanjang 48,000 km.
* **Lebuh raya kebangsaan terpanjang:** Lebuhraya 1 di Australia sepanjang 20,000 km.
* **Lebuh raya kebangsaan terpanjang (titik ke titik):** Lebuhraya Trans Kanada sepanjang 7,821 km.
* **Rangkaian lebuh raya kebangsaan terbesar:** Amerika Syarikat mempunyai rangkaian lebuh raya sepanjang 6,430,366 km setakat tahun 2005.
* **Lebuh raya paling sibuk:** Lebuhraya 401 di Ontario, Kanada.
* **Lebuh raya paling lebar:** Lebuhraya Katy (sebahagian Lebuhraya Interstate 10) di Houston, Texas, Amerika Syarikat dengan jumlah sebanyak 26 lorong.

### Malaysia

* **Lebuh raya ekspres terpanjang:** Lebuhraya Utara-Selatan (Lebuhraya E1 dan E2) dengan jumlah 966 km.
* **Lebuh raya paling sibuk:** Lebuhraya Persekutuan.
* **Terowong lebuh raya terawal:** Terowong Genting Sempah di Lebuhraya Karak E8.
* **Terowong lebuh raya terpanjang:** Terowong SMART E38 sepanjang 4 km.
* **Jambatan lebuh raya terpanjang :** Jambatan Sultan Abdul Halim Muadzam Shah E28 dengan 23.37 km.
* **Jambatan lebuh raya kedua terpanjang:** Jambatan Pulau Pinang E36 dengan 13.5 km.
* **Plaza tol paling banyak lorong :** Plaza Tol Jambatan Sultan Abdul Halim Muadzam Shah E28 dengan 28 lorong.
* **Plaza tol kedua paling banyak lorong:** Plaza Tol Sungai Besi di Lebuhraya Utara-Selatan Jajaran Selatan E2.

Sistem lebuh raya di Malaysia
-----------------------------

Lebuh raya utama di Malaysia iaitu *lebuhraya ekspres* mempunyai kawalan akses sepenuhnya, persimpangan bertingkat dan sebahagian besarnya bertol. Lebuh raya ekspres menghubungkan ibu negeri utama di Semenanjung Malaysia dan bandaraya utama di Lembah Klang. Semua lebuh raya ekspres diuruskan oleh beberapa syarikat yang menerima konsesi daripada Kerajaan Pusat.

Terdapat juga lebuh raya yang diklasifikasikan sebagai laluan persekutuan yang dibiayai sepenuhnya oleh Kerajaan Pusat melalui Jabatan Kerja Raya, contohnya Lebuhraya Persekutuan dan Lebuhraya Skudai. Sesetengah lebuh raya persekutuan mempunyai persimpangan lampu isyarat atau bulatan.

Untuk maklumat lanjut, sila rujuk artikel Sistem Lebuh Raya Malaysia.

Lihat juga
----------

* Lebuh raya capaian terkawal
* Autobahn
* Sistem Lebuh Raya Malaysia
* Rangkaian Lebuhraya Singapura
* Laluan persekutuan
* Lebuhraya Utara Selatan

Rujukan
-------

1. ↑  "labuah - Kamus Bahasa Minang". *Kamusiana*. 2008. Dicapai pada 20 Jun 2020.

Pautan luar
-----------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons mempunyai media berkaitan: ***Lebuh raya***. |

* Lembaga Lebuhraya Malaysia Diarkibkan 2005-08-30 di Wayback Machine
* Jabatan Kerja Raya Diarkibkan 2009-03-19 di Wayback Machine
* PLUS Expressway Berhad Diarkibkan 2018-12-08 di Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
| Ikon tunas | Rencana tentang pengangkutan ini ialah rencana tunas. Anda boleh membantu Wikipedia dengan mengembangkannya. |

* l
* b
* s

| * l
* b
* s
Jalan raya dan persimpangan |
| --- |
| Jenis jalan | 

|  |  |
| --- | --- |
| Kawalan masuk terhad | Lebuh raya capaian terkawal  · Lebuh raya  · Jalan raya kembar  · Lebuh raya bertingkat |
| Jalan raya utama | Jalan arteri  · Jalan pengumpul  · Lorong tempatan-ekspres  · Lebuh raya dua lorong  · Jalan 2+1  · Jalan 2+2  · Lebuh raya taman  · Jalan super two  · Jalan raya utama  · Sistem lebuh raya mengikut negara |
| Jalan raya tempatan | Lorong  · Persiaran  · Jalan mati  · Jalan depan  · Jalan raya  · Jalan raya tunggal  · Jalan kampung  · Jalan raya selorong |
| Istilah lain | Jalan lingkaran  · Jalan pintasan  · Jalan tol |

 |
| Permukaan jalan | Konkrit aspal  · Batu-bata  · Batu bundar  · Konkrit  · Tanah  · Batu kerikil  · Air batu  · Makadam  · Minyak (bitumen)  · Papan  · Tarmak |
| Persimpangan jalan | 

|  |  |
| --- | --- |
| Persimpangan bertingkat(pengasingan aras) | Bunga cengkih  · Berlian  · Halaan T  · Berlian mencapah  · Parclo  · Air hujan  · Bulatan  · SPUI  · Bertenggek  · Berlian tiga aras  · Trompet |
| Persilangan(searas) | Simpang tiga  · Simpang empat  · Petak kuning  · Bulatan |

 |
| Pembahagi jalan  · Penandaan permukaan jalan raya  · Kaki lima |