Komik *Kasturi* yang dihasilkan pada tahun 1955
**Seni perkomikan** **di Malaysia** telah lama wujud jauh sebelum Zaman Perang Dunia Kedua lagi. Malah, ia turut mempengaruhi langsung seni komik di negara jiran Singapura yang sebelumnya pernah seadik jajahan Selat dalam pemerintahan British sampailah menjadi negeri dalam persekutuan Malaysia sendiri sebelum berpisah pada tahun 1965.

Sejarah
-------

### Awal abad ke-20: Permulaan

Seperti di Barat, ia bermula dengan lukisan kartun yang disiarkan di akhbar-akhbar tempatan. Wahana seni ini khususnya mula diperkenalkan setempat dengan akhbar-akhbar yang diedarkan untuk para saudagar dan peniaga British: *Straits Produce* terbitan Straits Times Press di Singapura memelopori media ini menghimpunkan bersama karikatur, cerita pendek, sajak dan karangan melucukan bercontohkan tatanan majalah *Punch* di London. *Straits Produce* terbit beberapa kali dari 1868–1870, 1893–1895, dan 1922–1934 untuk suatu lingkungan pembaca penjajah British di Tanah Melayu.

Penglibatan masyarakat tempatan Tanah Melayu dalam seni perkomikan hanya mula giat daripada surat khabar dikendalikan penutur bahasa ibunda masing-masing. Akhbar revolusioner berbahasa Cina *Chong Shing Yit Pao* (Bahasa Cina: 中兴日报code: zh is deprecated , 1907–1910) diasaskan puak Tongmenghui untuk menggalang sokongan untuk Sun Yat-sen dan pergerakan menyanggah Dinasti Qing menerbitkan sejumlah 41 komik politik dari 9 September 1907 hingga 21 Mac 1908; komik-komik ini banyak dilukis anggota di Singapura yang tidak bertandatangan mengelak dijejak baik pihak berkuasa jajahan British mahupun pegawai kerajaan Qing yang mengintip. Perang menakluk China oleh Empayar Jepun meningkatkan giatan para karyawan ini di banyak akhbar dan majalah yang berkesinambungan perjuangan radikal; banyak mereka ditangkap dan dihukum bunuh sejurus pihak Jepun menduduk Tanah Melayu.

Akhbar-akhbar berbahasa Melayu seperti *Warta Jenaka*, *Utusan Zaman* dan *Majlis* menerbitkan komik pada tahun 1930-an berdekad-dekad lepas muncul terbit berikutan kebangkitan sosial dan politik dalam kalangan masyarakat Melayu setempat sendiri yang agak lambat. Kandungan diterapkan dalam komik politik ini banyak mengungkitkan persoalan nasionalisme mereka sendiri seperti kesan keberadaan migran buruh Cina dan India ke Tanah Melayu, bahaya pengaruh ajaran Islam bawaan Arab serta kesedaran terhadap bahaya kemunduran sosial seperti minum arak dan merokok.

### 1940-an ke 1960-an: 'cheritera kelawak'

Perkomikan di Tanah Melayu dan Singapura diberi nafas baru dengan penerbitan sebuah rencana bertajuk *Seni-kelawak "*comic*" dan "*cartoon*" dalam zaman ini* nukilan Nazif bin Achmadin untuk isu Januari 1947 majalah *Kenchana* suntingan Harun Aminurrashid. Rencana tersebut menerangkan kepentingan mewujudkan karya komik dan kartun yang "*mengechap bunga-keindahan* [...] *apalagi yang bersangkut dengan sejarah tanah air Melayu*" menonjol daripada karya-karya komik Amerika Syarikat sezaman seperti Mickey Mouse, *Flash Gordon* dan *Tarzan* yang dianggap "...*tiada dapat chochok dengan jiwa dan perasaan ketimoran kita, apa lagi suasana tempat, keadaan pelakon2nya, adat istiadatnya, tengkah lakunya, yang achapkali menyinggong perasaan Timor kita*..." Bahkan, gelombang baharu ini dinyatakan sebagai sinambungan dari seni komik yang telah lama wujud di Hindia Timur (dan seterusnya Indonesia) melalui *Tunggadewa* karangan Achnas. Harun turut terlibat dalam menulis kata pengantar kepada buku komik *Pesaka Dato’ Moyang* (Jawi: ‏ڤساك داتوء مويڠ‎code: ms is deprecated ‎, 1952) karya Merayu Rawan.

Kebanyakan komik bahasa Melayu pada 1950-an ditatan cerita roman klasik mengadaptasikan kisah-kisah dalam persuratan lama seperti dalam Sejarah Melayu yang disasarkan untuk pembaca remaja dan dewasa dalam tulisan Jawi mahupun Rumi. 3 penerbit komik yang utama dalam pada ketika ini adalah The Malay Press di Kuala Pilah, Zawiyah Publishing Home di Johor Bahru dan Penerbitan Keluarga di Singapura.

Majalah komik Melayu pertama yang terbit ialah *Majalah Comic’s Melayu* dari Zawyah Publishing House yang menggantikan *Dunia Film* pada 1952 dengan harga "senaskah di Malaya 30-sen di Indonesia [1 rupiah]".Sinaran Bros di Pulau Pinang melancarkan majalah dwimingguan remaja *Kanchil* pada 1965 yang tampak menyerupai tatanan majalah komik British *Beano*; pekomik seperti Lat dan Rejabhad mula mendapat nama mereka di sini.

### 1970-an ke 1980-an

### 1900-an ke 2000-an: pengaruh manga Jepun

### Sejak 2010-an

Senarai majalah komik
---------------------

### Komik

1. Anak-anak Sidek
2. Budak Nakal
3. Cute Queen
4. Comic King
5. CAMP 1
6. CAMP 2
7. Jaguh Komik
8. Aku Dan Sesuatu
9. Batu Api
10. Bambino
11. Barongan
12. BUJAL
13. Blues Selamanya
14. Chatterz
15. E-ZONE
16. Eden Factor
17. Fetus in Fetu
18. Chronos Prophecy
19. Keluang Man
20. Komikoo
21. Kreko
22. Komik The Amazing Awang Khenit
23. Komik Hadis
24. Komik Ronyok
25. Lukisan Tarbiah
26. Melting Pot
27. Mambo Di Kuale
28. Umbra Comix
29. O.K.
30. OGA
31. PKK
32. Pahlawan Mimpi
33. PIOR
34. Popcorn
35. Powder
36. Salina
37. Starz
38. Urban Comics
39. Utopia
40. Raihan Rangerz
41. ROCK - (SWAK & Alyridura)
42. Rina
43. Majalah ALONG
44. Sroott Sroott

### Majalah Komik

1. Majalah Aulad
2. Majalah Celik
3. Mahir
4. Ana Muslim
5. Apo?
6. FANTASI
7. Komik Fatdream
8. Gempak
9. Gelagat
10. Gelihati
11. Gila-Gila
12. g3
13. HUMOR
14. Jom!
15. UJANG
16. LANUN
17. Mato-Mato
18. Mat Jenin
19. RILEKS
20. WoW!
21. XPRESI

Senarai Penerbit Komik dan Kartun
---------------------------------

1. Kumpulan Art Square
2. Ana Muslim Sdn. Bhd
3. Kumpulan Karangkraf Sdn Bhd
4. Komik-M
5. Komik Fatdream Sdn Bhd
6. Maple Comic
7. Skuad Misi
8. Humaira Publication Sdn Bhd
9. Kadokawa Gempak Starz Sdn Bhd

Senarai Pelukis Komik dan Kartun
--------------------------------



|  |
| --- |
| **Direktori:** A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z |


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| A
1. A'an Budak Baik
2. Abam Apam
3. Abeben
4. Adijin
5. Adeputera
6. Ahmad Kamil
7. Ah Tuck
8. Aie
9. Aimo
10. Akam
11. Apoh
12. Athool
13. Aku Napie
14. Alan Quah
15. Ali Sanat
16. Alifstyle
17. Alin
18. Alias Kulup
19. Alluana
20. Ambo
21. Aza
22. Azam De'Crow
23. Azhar Abdullah
24. Azhar Senapon
25. Azman Yusof
26. AzwanJJai
27. Ayoi

B
1. Baba Chuah
2. Bajak
3. Bawang
4. Belitong
5. Ben Wong
6. Bendi
7. Bob Asri
8. Boy PJ
9. Bor
10. Black Pepper
11. Blue
12. Bram
13. Binjai

C
1. Cabai
2. C.W. Kee
3. Cedkogan
4. Celeste
5. Cendol
6. Cik Li
7. Cicak
8. Clay
9. Cron

D
1. Dee
2. Dinie Jurie
3. Don
4. Dan

E
1. Eisu

 | F
1. Fakhrul Anour
2. Fatah Ngah
3. Fazrul Arhan
4. Fytullah Hamzah (Kromosom)
5. F-one-R

G
1. Gayour
2. Gopa
3. Gemuruh

H
1. Hadibi
2. Hafidz
3. Halim Teh
4. Hussain Saad

I
1. Ibrahim Hamid
2. Icesoul
3. Invictus

J
1. Jaafar Taib
2. Jakalll
3. Jailani Abu Hassan
4. Jambang
5. Jering
6. Jimi Kong
7. Jimmy
8. Joker IX
9. Junuh
10. Juragan
11. Jonos
12. Joy

K
1. Kartekana
2. Kangkung
3. Kaoru
4. Kash
5. Kasbi Sarbini
6. Keith Chong Kah Wee
7. Kerel
8. Kerengge
9. Khazim
10. Khuzae
11. Kingkong
12. Kobis Bunga
13. Kopi
14. Kulat
15. Kutu
16. Kromosom

L
1. Dato' Lat
2. Lambok
3. Lantzen
4. Lefty
5. Long
6. LembuRock

 | M
1. Mafia Fusion
2. Marzuki
3. Mansoor Ibrahim
4. Maro
5. Megat
6. Meo188
7. Mojo
8. Michael Chuah
9. Mishar
10. Milx
11. MF Ajif
12. MFR
13. Mfrstudio Ibnmukhtar
14. Mohas
15. Mr. Children
16. Moks
17. Muz

N
1. Namron
2. Nan
3. Nik MOY
4. Nik Nordin
5. Nik Abdullah
6. Niezam
7. Nizam Bachok
8. Norm Aidid
9. Norio
10. Nud's
11. Nurie
12. NurAzmi
13. Nurjanah Jurie

O
1. Octopus
2. Osman Kangkung

P
1. Pac
2. Pakcu
3. Pandan
4. Peenut
5. Petai
6. Poe
7. Popiaman
8. Pot j.r
9. Poyo
10. Puppeteer
11. Pakngahalipz

Q
1. Qayyum
2. Qian Nie

R
1. Ramzahurin
2. Rambai
3. R. Hamzah
4. Rahim B.
5. Rasyid Asmawi
6. Rejabhad
7. Reggie Lee
8. Retah
9. Rio
10. Rodin
11. Rosdin
12. Rossem
13. Rosli Hamid
14. Roslim
15. Rizalman
16. Ridzwan A. Rahim
17. Rudy
18. Rusydee

 | S
1. Sarah Joan Mokhtar
2. Saidin Yahya
3. Sau Lim
4. Sandra
5. Scho
6. Shah
7. Stabak
8. Sireh
9. Soya
10. Spider
11. Suhaime
12. Sukun
13. salim

T
1. Tan Eng Huat
2. Taufan
3. Taugeh
4. Tetoro
5. Tembakau
6. Tok Perak
7. Topan

U
1. Ubi
2. Usenohook
3. Ujang
4. Umbut
5. kartunis Tam

V
1. V-Key

W
1. Wak Sarawak
2. Wan Kenit
3. White

X
1. Xanseviera
2. X Lid

Y
1. Yamin Daud
2. Yaz Malee
3. YO
4. Yeo
5. Yon
6. Yusof Mat Hashim (Pak Kojek)

Z
1. Zaharudin Sarbini
2. Zainal Buang Hussin
3. Zamri Abu
4. Zale
5. Zid
6. Zelo
7. Zint
8. ZOY
9. Zul Albani
10. Zunar

 |

Senarai Komik Zine (DIY)
------------------------

1. Avant Garde
2. Alwancomics
3. Arakian
4. Cargas
5. Core PEPS
6. Cryogen
7. Infinite
8. Fusion
9. Garaj Komik
10. Maxima
11. Megi Itik
12. Orang Kuat

Kedai Komik atas talian
-----------------------

1. Walawei
2. Maple Comic
3. Komik M
4. Bekazon

Senarai Blog Komik
------------------

1. Cartoonrama
2. FreeWEBcomic
3. Bro, don't like that la, bro..
4. Lanun Ranggi
5. Buasir Otak The Komik

Webcomic / Webtoon
------------------

1. Matkomik
2. Supreme

Senarai Laman Infokomik
-----------------------

1. Kerajaan Komik
2. Komik Malaysia
3. Komik-M
4. Pekomik Facebook
5. Gempak Facebook
6. Apo Facebook
7. OGA
8. Belajar Komik

Lihat juga
----------

* Animasi Malaysia
* Senarai majalah di Malaysia
* Komku
* Komik di Indonesia

Rujukan
-------

1. ↑  C. T. Lim (21 Mac 2022). "The History of Comics and Cartoons in Singapore and Malaysia Part 1: Introduction". *Singapore Cartoon Resource Hub*. Dicapai pada 10 Feb 2023.
2. 1 2 3  C. T. Lim (21 Mac 2022). "The History of Comics and Cartoons in Singapore and Malaysia Part 2: Introduction". *Singapore Cartoon Resource Hub*. Dicapai pada 10 Februari 2023.
3. ↑  Lee Meiyu (Jan–Mac 2020). ""From Lat Pau to Zaobao: A History of Chinese Newspapers"". *BiblioAsia*. Jil. 15 no. 4. National Library Board. m/s. 44–49. Dicapai pada 17 Julai 2022.CS1 maint: date format (link)
4. 1 2  Gallop, Annabel Teh (Dec 2022). "Malay Comic Books from the 1950s and 1960s in the British Library" (PDF). *Southeast Asia Library Group Newsletter*. Thai, Lao and Cambodian Collections, The British Library (54): 44–70.
5. ↑  Zainab Awang Ngah (1984). "Malay Comic Books Published In The 1950s" (PDF). *Kekal Abadi*. Perpustakaan Universiti Malaya. **3** (3): 4–11.
6. ↑   Abam Apam Official Facebook facebook.com
7. ↑

Pautan luar
-----------

* Gerbang komik se-Malaysia ( www.bukumaya.net ) Diarkibkan 2010-07-15 di Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
| Ikon tunas | Rencana berkaitan Malaysia ini ialah rencana tunas. Anda boleh membantu Wikipedia dengan mengembangkannya. |

* l
* b
* s

|  |  |
| --- | --- |
| Ikon tunas | Rencana berkaitan Singapura ini ialah rencana tunas. Anda boleh membantu Wikipedia dengan mengembangkannya. |

* l
* b
* s