Bagi daerah, lihat Daerah Telupid.

**Telupid** merupakan pekan pentadbiran bagi Daerah Telupid di negeri Sabah, Malaysia.

Kedudukan dan Geografi
----------------------

Pekan ini berada di pertengahan lebuh raya di antara pekan Ranau dengan bandar Sandakan iaitu dianggarkan 98 km dari pekan Ranau, 100 km dari pekan Beluran, dan 130 km dari bandar Sandakan. Pekan ini telah wujud sejak berpuluh-puluh tahun yang lalu kerana lebuh raya di antara pekan Ranau dengan bandar Sandakan mesti melalui pekan ini. Pekan ini juga menjadi tumpuan persinggahan kepada bas-bas ekspres serta pemandu kereta dari Kota Kinabalu, Sandakan, Lahad Datu, Tawau, dan Semporna.

### Geogafi

Keluasan Daerah Telupid ialah 1,935 kilometer persegi atau bersamaan dengan 747 batu persegi. Daerah ini bersempadan dengan Daerah Ranau di sebelah Barat, Daerah Kecil Paitan di Utara dan Timur Laut, Daerah Beluran dan Daerah Kinabatangan di sebelah Timur dan Daerah Tongod di Selatan.

Demografi
---------

Masjid Jamek Yusuf Al Qardhowi ialah Masjid Daerah Telupid
**Suku kaum**

Antara suku kaum yang mendiami Daerah Telupid ialah Suku Dusun Labuk, Sungai, Dumpas, Tidung, Bugis, Cina dan lain-lain.

Kristian merupakan agama terbesar yang dianuti oleh majoriti penduduk Telupid, diikuti oleh Islam dan sebagainya.

Sejarah
-------

Telupid mula diduduki seawal tahun 1940an dan merupakan kawasan laluan peristiwa bersejarah ‘Death March’ semasa Perang Dunia Kedua dalam tahun 1945. Daerah ini diwujudkan sekitar tahun 1965 iaitu selepas kira-kira tiga tahun Negeri Sabah diisytiharkan merdeka yang seterusnya menyertai pembentukan Malaysia. Pada ketika itu Telupid hanyalah merupakan sebuah perkampungan kecil yang didiami oleh suku kaum Dusun. Perkembangan pembangunan daerah ini bemula apabila Kerajaan Malaysia menjalinkan kerjasama dengan Kerajaan Australia menerusi projek pembinaan lebuh raya yang menghubungkan Telupid dengan Daerah Ranau yang dikenali dengan nama Malaysia-Australia Road Project (MARP) dalam tahun 1968. Pekan Telupid adalah lokasi utama pentadbiran dan pengurusan projek tersebut.[*perlu rujukan*]

Jalinan kerjasama tersebut telah membawa pembangunan yang amat ketara dengan tumpuan di kawasan pekan. Bangunan-bangunan pejabat pentadbiran, bengkel dan rumah kediaman pegawai dan kakitangan telah dibina dengan begitu rapi yang mana sekaligus mengubah landskap pekan tersebut daripada sebuah perkampungan tradisional kepada sebuah penempatan ala moden pada ketika itu. Menariknya, pekan ini pernah mempunyai sebuah lapangan terbang berhampiran lebuh raya yang boleh digunakan untuk pesawat penerbangan kecil.

Tamatnya pembinaan lebuh raya Telupid-Ranau di bawah projek MARP tersebut telah membawa satu era baru yang mana Kerajaan Negeri pada ketika itu telah mengambil alih semua bangunan dan harta benda di bawah MARP dan diletakkan di bawah penggunaan dan pengawasan Jabatan Kerja Raya (JKR) yang diwujudkan dan diberi tanggungjawab untuk mengambil alih tugas-tugas pemuliharaan dan pembaikan lebuh raya yang telah dibina.

Dalam tahun 1970an, melihat kepada kedudukan daerah ini di lokasi yang strategik iaitu laluan Timur - Barat Negeri Sabah, Kerajaan dibawah teraju kepimpinan Parti USNO pada ketika itu telah mengambil inisiatif mewujudkan Telupid kepada sebuah Daerah Kecil di bawah pentadbiran Pegawai Daerah Beluran, sebagai inisiatif membangunkan daerah tersebut. Jabatan Kerja Raya merupakan jabatan kerajaan yang terawal beroperasi di daerah ini disusuli dengan pengwujudan sebuah Pejabat Daerah Kecil dalam tahun 1977, yang berperanan dalam hal ehwal pentadbiran dan pembangunan daerah ini. Sejak itu, Telupid telah diisytiharkan sebagai sebuah Daerah Kecil dengan nama rasminya Daerah Kecil Telupid.

Pada suatu ketika dahulu, di sepanjang Sungai Telupid terdapat sejenis pokok yang tumbuh dengan banyaknya yang dipanggil ***Tapid-Apid*** dalam bahasa penduduk tempatan dari suku kaum Dusun di Telupid pada ketika itu. Pokok tersebut digunakan oleh penduduk tempatan untuk keperluan harian mereka samada untuk tujuan aktiviti pertanian mahupun nelayan. Memandangkan pokok tersebut begitu dominan dalam kehidupan mereka; mudah diperolehi dan memudahkan aktiviti kehidupan harian mereka maka penduduk Daerah Telupid telah menamakan daerah ini mengambil sempena nama pokok tersebut dengan nama ***TELUPID*.**[*perlu rujukan*]

Ekonomi
-------

Pekan ini juga tidak ketinggalan dari segi ekonominya. Kebanyakan penduduk-penduduk sekitar Telupid menjalankan kegiatan bercucuk tanam seperti sayur-sayuran, ubi, buah-buahan, dan juga menternak binatang serta ikan air tawar. Kebanyakan hasil-hasil ini digunakan untuk kegunaan harian ataupun dipasarkan di pekan Telupid semasa Pasar Tamu Sabtu dan Ahad ataupun pada hari kebiasaannya.

Rumah Kedai Pekan Telupid
Sebahagian penduduk kampung di Telupid juga menjalankan penanaman sawit untuk dijual kepada pengilang kelapa sawit. Sehubungan dengan itu, penanaman pokok getah juga terdapat di Telupid, bagaimanapun jumlahnya tidak begitu besar berbanding dengan yang ditanam oleh para penduduk kampung. Terdapat juga beberapa deretan kedai yang menjual barangan runcit, restoran, klinik, dan juga beberapa jenis kedai lain. Pejabat pos mini juga terdapat di pekan ini.

Pentadbiran
-----------

Pejabat Urusetia Daerah kecil Telupid
Pekan Telupid mempunyai beberapa jabatan-jabatan kerajaan seperti :-

* Pejabat Daerah Telupid
* Jabatan Air Sabah
* Belia dan Sukan Sabah, Telupid.
* Jabatan Perikanan Telupid.
* Jabatan Kerja Raya
* Sabah Electricity Sdn. Bhd.
* Pejabat Pendidikan Daerah Tongod,Telupid
* Jabatan Perhutanan Sabah
* Institut Perhutanan Sabah, Telupid.
* Balai Polis Telupid
* Jabatan Haiwan dan Ternak Sabah
* Jabatan Pertanian Sabah  Diarkibkan 2012-11-14 di Wayback Machine
* Klinik Kesihatan Telupid
* Jabatan Pendaftaran Sabah
* Jabatan Hal Ehwal Agama Islam Sabah

Pautan luar
-----------

* Pejabat Daerah Kecil Telupid
* Kategori berkenaan Telupid di Wikimedia Commons

| * l
* b
* s
Bendera Sabah Sabah Negeri Di Bawah Bayu Lambang Sabah |
| --- |
| Topik | 

|  |  |
| --- | --- |
| Sejarah | 
* Perang Saudara Brunei
* Pertempuran di Borneo Utara
* Kawat Maut Sandakan
* Serangan hendap Lahad Datu
* Pencerobohan Pantai Timur Sabah

 |
| Pilihan Raya di Sabah | 
* 1962
* 1967
* 1971
* 1976
* 1981
* 1985
* 1986
* 1990
* 1994
* 1999
* 2004
* 2008
* 2013
* 2018
* 2020
* *Akan datang*

 |
| Kerajaan | 
* Kabinet Sabah
	+ Gabenor Sabah
	+ Ketua Menteri Sabah
	+ Dewan undangan negeri Sabah

 |

 |  |
| Kumpulan etnik | 
* Bajau
* Bugis
* Melayu Brunei
	+ Bisaya
	+ Kedayan
* Dumpas
* Iban Merotai
* Idahan
* Iranun
* Kadazan-Dusun
	+ Dusun
	+ Kadazan
	+ Kwijau
	+ Lotud
	+ Mangka'ak
	+ Maragang
	+ Minokok
	+ Rumanau
* Orang Cocos
* Orang Sungai
	+ Tambanuo
* Lun Bawang
* Murut
* Rungus
* Suluk
* Tidong

 |
| Bahagian | 
* Bahagian Pedalaman Sabah
* Bahagian Kudat
* Bahagian Sandakan
* Bahagian Tawau
* Bahagian Pantai Barat

 |
| Bandar utama | 
* Kota Kinabalu (ibu negeri)
* Sandakan
* Tawau

 |
| Daerah | 
* Beaufort
* Beluran
* Kalabakan
* Keningau
* Kinabatangan
* Kota Belud
* Kota Marudu
* Kuala Penyu
* Kudat
* Kunak
* Lahad Datu
* Nabawan
* Papar
* Pitas
* Putatan
* Penampang
* Ranau
* Semporna
* Sipitang
* Tambunan
* Tenom
* Telupid
* Tongod
* Tuaran

 |
| Pekan | Bingkor • Bongawan • Donggongon • Inanam • Kalabakan • Kimanis • Kinarut • Kundasang • Matunggong • Membakut • Menumbok • Menggatal • Pensiangan • Sapulut • Sepanggar • Sindumin • Sook • Tanjung Aru • Tamparuli • Telipok • Telupid • Weston • Tenghilan • Kiulu • Paitan  |
| Pulau | Pulau Bai • Pulau Bait • Pulau Balambangan • Pulau Banggi • Pulau Batik Kulambu • Pulau Billean • Pulau Bohayan • Pulau Boheydulang • Pulau Bum Bum • Pulau Gaya • Pulau Jambongan • Pulau Kalumpang • Pulau Kapalai • Pulau Lankayan • Pulau Larapan • Pulau Libaran • Pulau Ligitan • Pulau Mabul • Pulau Maiga • Pulau Malawali • Pulau Maliangin Besar • Pulau Maliangin Kecil • Pulau Mataking • Pulau Mantabuan • Pulau Mantanani • Pulau Menampilek • Pulau Nusa Tengah • Pulau Omadal • Pulau Pababag • Pulau Pom Pom • Pulau Sakar • Pulau Sebatik • Pulau Selingaan • Pulau Sepanggar • Pulau Si Amil • Pulau Sibuan • Pulau Silawa • Pulau Silumpat • Pulau Sikarindingan • Pulau Sipadan • Pulau Sipanggau • Pulau Tabawan • Pulau Tegaipil • Pulau Tiga • Pulau Tigabu • Pulau Timbun Mata  |
| Teluk | Teluk Agal • Teluk Cowie • Teluk Darvel • Teluk Kimanis • Teluk Labuk • Teluk Marchesa • Teluk Marudu • Teluk Padas • Teluk Paitan • Teluk Sandakan • Teluk Sepanggar • Teluk Schomburgk • Teluk Tambak  |
| Sungai | Sungai Atling • Sungai Kalabakan • Sungai Kinabatangan • Sungai Labuk • Sungai Liwagu • Sungai Mulau • Sungai Padas • Sungai Paitan • Sungai Papar • Sungai Pegalan • Sungai Segama • Sungai Sugut • Sungai Tuaran • |
| Konflik Spratly | Terumbu Laya • Pulau Layang-Layang • Terumbu Mantanani • Terumbu Semarang • Terumbu Siput • Terumbu Peninjau • Terumbu Ubi  |
| Bahagian pilihan raya | 

| * l
* b
* s
Sabah Bahagian pilihan raya negeri sekarang yang diwakili di Dewan Undangan Negeri Sabah |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|     | 
**P.167 Kudat**
N.01 Banggi
N.02 Bengkoka
N.03 Pitas
N.04 Tanjong Kapor
**P.168 Kota Marudu**
N.05 Matunggong
N.06 Bandau
N.07 Tandek
**P.169 Kota Belud**
N.08 Pintasan
N.09 Tempasuk
N.10 Usukan
N.11 Kadamaian
**P.170 Tuaran**
N.12 Sulaman
N.13 Pantai Dalit
N.14 Tamparuli
N.15 Kiulu
**P.171 Sepanggar**
N.16 Karambunai
N.17 Darau
N.18 Inanam
 | 
**P.172 Kota Kinabalu**
N.19 Likas
N.20 Api-Api
N.21 Luyang
**P.173 Putatan**
N.22 Tanjong Aru
N.23 Petagas
N.24 Tanjung Keramat
**P.174 Penampang**
N.25 Kapayan
N.26 Moyog
**P.175 Papar**
N.27 Limbahau
N.28 Kawang
N.29 Pantai Manis
**P.176 Kimanis**
N.30 Bongawan
N.31 Membakut
 | 
**P.177 Beaufort**
N.32 Klias
N.33 Kuala Penyu
**P.178 Sipitang**
N.34 Lumadan
N.35 Sindumin
**P.179 Ranau**
N.36 Kundasang
N.37 Karanaan
N.38 Paginatan
**P.180 Keningau**
N.39 Tambunan
N.40 Bingkor
N.41 Liawan
**P.181 Tenom**
N.42 Melalap
N.43 Kemabong
 | 
**P.182 Pensiangan**
N.44 Tulid
N.45 Sook
N.46 Nabawan
**P.183 Beluran**
N.47 Telupid
N.48 Sugut
N.49 Labuk
**P.184 Libaran**
N.50 Gum-Gum
N.51 Sungai Manila
N.52 Sungai Sibuga
**P.185 Batu Sapi**
N.53 Sekong
N.54 Karamunting
**P.186 Sandakan**
N.55 Elopura
N.56 Tanjong Papat
 | 
**P.187 Kinabatangan**
N.57 Kuamut
N.58 Lamag
N.59Sukau
**P.188 Lahad Datu**
N.60 Tungku
N.61 Segama
N.62 Silam
N.63 Kunak
**P.189 Semporna**
N.64 Sulabayan
N.65 Senallang
N.66 Bugaya
**P.190 Tawau**
N.67 Balung
N.68 Apas
N.69 Sri Tanjong
**P.191 Kalabakan**
N.70 Kukusan
N.71 Tanjung Batu
N.72 Merotai
N.73 Sebatik
 |

 |
| Lihat juga: Senarai bekas daerah mengundi negeri di Malaysia |

 |