Tuan Guru Haji **Yusuf bin Haji Abdullah Ar-Rawi** (Jawi: حاج يوسف بن حاج عبدالله الراوي), atau dikenali sebagai **Tuan Guru Haji Yusof Rawa** (8 Mei 1922 - 28 April 2000), adalah seorang ahli perniagaan yang disegani. Beliau merupakan salah seorang pengasas Dewan Perniagaan Melayu Pulau Pinang dan dilantik sebagai Bendahari Kehormat yang pertama dalam pertubuhan tersebut. Beliau juga adalah tokoh gerakan Islam dan bekas Yang Di-Pertua atau Presiden PAS. Beliau merupakan satu-satunya pemimpin PAS yang pernah memegang kedua-dua jawatan tertinggi dalam parti iaitu Mursyidul Am (1987-1995) dan Presiden (1982-1989). Beliau juga pernah menjawat jawatan Menteri dalam kabinet Malaysia. Bapanya, Haji Abdullah Nordin al-Rawi, berasal dari Rao, Sumatera Barat, Indonesia.
Almarhum Tuan Guru Hj Yusuf Rawa telah dianugerahkan sebagai Tokoh Maal Hijrah oleh Kerajaan Negeri Pulau Pinang pada tahun 1992 ketika beliau masih menjawat jawatan sebagai Mursyidul Am PAS.

Kehidupan Awal
--------------

Beliau dikagumi kerana pemikirannya yang tajam yang boleh mengupas segala persoalan walaupun rumit bagi sesetengah pihak. Beliau dilahirkan di Lebuh Acheh, Pulau Pinang. Beliau pada mulanya belajar di Sekolah Melayu di Jalan Carnavon, kemudian berpindah ke Sekolah Chowrasta. Di peringkat menengah pula beliau memasuki sekolah Inggeris iaitu Government English School kemudian sambung ke Penang Free School sehingga memperolehi Junior Cambridge. 

Melihat kecerdikannya dalam bahasa Inggeris, lantas membuatkan ayahnya mengambil keputusan untuk menghantar beliau melanjutkan pelajaran ke Makkah. Di sana, ternyata beliau tidak menghampakan impian keluarganya apabila cemerlang memperolehi Diploma Thaqasur Al-Deeni dari Maadul Falah. Selepas itu beliau kembali ke tanah air untuk membantu mengembangkan perniagaan bapanya sebelum melibatkan diri secara langsung dalam politik.

Politik
-------

Penglibatan beliau dalam politik bermula selepas menjawat jawatan Pesuruhjaya PAS Negeri Pulau Pinang menggantikan Ustaz Ahmad Azzam yang berpindah tempat. 

Semenjak memegang amanah itu Allahyarham diberi kepercayaan menjadi Ahli Jawatankuasa PAS Pusat walaupun setelah melepaskan jawatan Pesuruhjaya PAS Negeri. Kepimpinan PAS di bawah Dato' Asri Muda, beliau sekali lagi diberi mandat sebagai Timbalan Yang DiPertua (kini dikenali sebagai Timbalan Presiden). 

Kerjaya politik beliau mulai bersinar apabila menewaskan Dr. Mahathir Mohamad pada pilihan raya umum 1969. Beliau menang dengan kelebihan 989 undi. Pada era PAS bersama Barisan Nasional, beliau adalah salah seorang ahli parlimen PAS yang dilantik menjadi menteri.

Semasa pemilihan jawatankuasa baru PAS pada 1982, beliau telah dilantik sebagai Yang Dipertua PAS (kini dikenali sebagai Presiden) bagi menggantikan Allahyarham Tan Sri Mohd Asri bin Haji Muda semasa muktamar pada 23 Oktober 1982 yang mendesak perubahan dalaman. Selepas memegang peranan besar itu selama beberapa tahun, pada penghujung 1980-an beliau menyerahkan jawatan tersebut kepada timbalannya, Allahyarham Datuk Fadzil Mohd Noor. Bagaimanapun, beliau masih mengekalkan jawatannya sebagai Mursyidul Am sehingga tahun 1995, dan diganti oleh Tuan Guru Nik Aziz.

Meninggal Dunia
---------------

Semenjak itu, kesihatan beliau kurang memuaskan sehinggalah beliau beberapa kali mendapatkan rawatan di hospital sehingga menghembuskan nafasnya terakhir pada 28 April 2000 kira-kira jam 7.15 pagi. Allahyarham meninggalkan 11 orang anak, enam perempuan dan lima lelaki serta 30 cucu hasil perkongsian hidup bersama Hajah Kalsom Ali yang meninggal dunia enam tahun sebelumnya.

Sumbangan
---------

Beliau pernah menjadi wakil Malaysia ke Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB). Pernah menjawat jawatan sebagai Timbalan Menteri Perusahaan Utama di dalam kabinet gabungan PAS dengan Barisan Nasional serta pernah menjadi Duta Besar Malaysia ke Iran, Afghanistan dan Turki pada pertengahan tahun 1970-an.

Rujukan
-------

1. ↑  Harian Singgalang, 1 November 2010

Pautan luar
-----------

* Yusof Rawa dalam kenangan

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Penyandang Terdahulu | **Presiden PAS23 Oktober 1982 – 30 Mac 1989** | Penyandang Kemudian |
| **Tan Sri Mohd Asri Haji Muda** | **Dato' Haji Fadzil Mohd Noor** |

| * l
* b
* s
 Mursyidul Am PAS |
| --- |
| 
* Yusuf Rawa (1987-1994)
* Nik Abdul Aziz Nik Mat (1994-2015)
* Haron Din (2015-2016)
* Hashim Jasin (2016-kini)

 |

| * l
* b
* s
 Presiden PAS |
| --- |
| 
1. Ahmad Fuad Hassan (1951-1953)
2. Abbas Alias (1953-1956)
3. Burhanuddin al-Helmi (1956-1965)
4. Mohd Asri Muda (1965-1966)
5. Burhanuddin al-Helmi (1966-1969)
6. Mohd Asri Muda (1969-1982)
7. Yusuf Rawa (1982-1989)
8. Fadzil Mohd Noor (1989-2002)
9. Abdul Hadi Awang (2002-kini)

 |

| * l
* b
* s
 Timbalan Presiden PAS |
| --- |
| 
1. Mohd Ghazali Abdullah (1951-1953)
2. Mansor Hassan JP (1953)
3. Abbas Alias (1953)
4. Ahmad Awang (1954-1956)
5. Zulkifli Muhammad (1956-1964)
6. Mohd Asri Muda (1966-1969)
7. Hassan Adli Mohd Arshad (1969-1977)
8. Abu Bakar Umar (1977-1981)
9. Yusuf Rawa (1981-1982)
10. Fadzil Mohd Noor (1982-1989)
11. Abdul Hadi Awang (1989-2002)
12. Hassan Shukri (2003-2005)
13. Nasharudin Mat Isa (1005-2011)
14. Mohamad Sabu (2011-2015)
15. Tuan Ibrahim Tuan Man (2015-kini)

 |