"PREMIER"
Buku yang ditulis menggunakan sistem tulisan braille
**Braille** ialah sejenis sistem tulisan sentuh yang digunakan oleh orang buta. Sistem ini dicipta oleh seorang Perancis yang bernama Louis Braille yang buta disebabkan kemalangan semasa kecil. Ketika berusia 15 tahun, Braille mengubah suai tulisan tentera bagi memudahkan tentera untuk membaca ketika gelap. Sistem ini dinamakan sistem Braille. Namun ketika itu Braille tidak mempunyai huruf W.

Abjad Braille
-------------

Braille terdiri daripada sel yang mempunyai 6 titik timbul yang dinomborkan seperti berikut:

  

dan kehadiran atau ketiadaan titik itu akan memberi kod untuk simbol tersebut. Huruf Braille Bahasa Melayu adalah hampir sama dengan kod huruf Braille Inggeris. Perkataan, simbol (seperti tanda seru dan tanda soal), beberapa perkataan dan suku kata boleh didapati secara terus. Contohnya perkataan orang dipendekkan kepada org. Ini membolehkan buku buku Braille yang lebih nipis dicetak.

Simbol Braille juga telah diperkaya sehingga boleh digunakan untuk membaca nota muzik dan matematik. Kini Braille telah diubahsuai dengan menambah dua lagi titik menjadikan Braille menjadi kod 8 titik. Ini memudahkan pembaca Braille mengetahui huruf tersebut adalah huruf besar atau kecil. Selain itu, penukaran ini membolehkan huruf huruf ASCII dipertunjukkan dan kombinasi 8 titik ini diekodkan dalam standard *Unicode*.

Braille boleh dihasilkan menggunakan batuan loh ( *slate*) dan stilus ( *stylus* ) di mana titik dihasilkan daripada belakang muka kertas, menulis dengan imej cermin, menggunakan tangan, atau menggunakan mesin taip Braille yang dikenali sebagai *Perkins Brailler*. Braille juga boleh dihasilkan menggunakan mesin cetak Braille yang disambung kepada komputer.

Tulisan brail pada butang lif bagi membantu orang kurang upaya (buta).
Simbol simbol Braille adalah seperti berikut:

```
A1   B2   C3   D4   E5   F6   G7   H8   I9   J0
X.   X.   XX   XX   X.   XX   XX   X.   .X   .X
..   X.   ..   .X   .X   X.   XX   XX   X.   XX
..   ..   ..   ..   ..   ..   ..   ..   ..   ..
```

```
K    L    M    N    O    P    Q    R    S    T
X.   X.   XX   XX   X.   XX   XX   X.   .X   .X
..   X.   ..   .X   .X   X.   XX   XX   X.   XX
X.   X.   X.   X.   X.   X.   X.   X.   X.   X.
```

```
U    V    W    X    Y    Z
X.   X.   .X   XX   XX   X.
..   X.   XX   ..   .X   .X
XX   XX   .X   XX   XX   XX
```

```
*Capital*   *Number*                       *Question*
*sign*      *sign*      *Period*    *Comma*    *mark*
..        .X        ..        ..       ..
..        .X        XX        X.       X.
.X        XX        .X        ..       XX
```

Lihat juga
----------

* Sejarah perkembangan braille di Malaysia

| * l
* b
* s
Mata |
| --- |
| Bahagian mata | Retina • Kornea • Iris • Pupil • Kanta • Makular • Sklera • Lekuk fovea • Titik buta • Kanta mata |
| Masalah mata | Penglihatan warna • Akhromatopsia • Pereputan makular disebabkan usia • Juling • Astigmatisme • Katarak • Kanta pembetulan • Glaukoma • Rabun • Hiperopia • Miopia • Nyktalopia • Presbiopia • Retinopati • Buta salji • Uveitis • Ambliopia |
| Kaedah pemulihan | Pembedahan strabismus • Pembedahan katarak |
| Alat bantu | Cermin mata • Kanta lekap • Braille |