**John Davison Rockefeller Sr.** (8 Julai 1839 - 23 Mei 1937) merupakan seorang ahli perniagaan industri minyak, tokoh perindistrian, dan dermawan Amerika Syarikat. Beliau terkenal sebagai pengasas syarikat minyak dan gas Amerika, Standard Oil dan secara meluas dianggap sebagai orang terkaya Amerika sepanjang zaman, dan orang terkaya dalam sejarah moden.

Biografi
--------

Rockefeller dilahirkan dalam sebuah keluarga besar di New York dan dibesarkan oleh ibu bapanya. Keluarganya berpindah beberapa kali sebelum akhirnya menetap di Cleveland, Ohio. Rockefeller menjadi pembantu pengawal pada usia 16 tahun, dan menyertai perkongsian perniagaan dengan Maurice B. Clark dan adik-beradik lelakinya pada usia 20 tahun. Selepas membeli mereka, beliau dan adiknya William mengasaskan Rockefeller & Andrews dengan Samuel Andrews. Daripada penggerudian minyak, mereka menumpukan perhatian kepada penapisan minyak. Pada tahun 1867, Henry Flagler memasuki perkongsian itu. Syarikat Rockefeller, Andrews & Flagler meningkat dengan mengambil alih penapisan tempatan. Rockefeller secara rasmi mengasaskan syarikat paling terkenalnya, Standard Oil Company, Inc. pada tahun 1870 sebagai perkongsian Ohio dengan William, Flagler, Andrews, Jabez A. Bostwick, dan pasangan gelapnya, Stephen V. Harkness. Beliau meneruskannya sehingga 1897.

Kerana minyak tanah dan gasolin semakin penting, kekayaan Rockefeller melonjak dan beliau menjadi orang terkaya di negara ini, menguasai 90% daripada semua minyak di Amerika Syarikat pada puncaknya. Minyak digunakan di seluruh negara sebagai sumber cahaya sehingga pengenalan elektrik dan sebagai bahan bakar selepas penemuan kereta. Selain itu, Rockefeller memperoleh pengaruh besar terhadap industri kereta api, yang mengangkut minyaknya di seluruh negara. Standard Oil adalah amanah perniagaan pertama yang besar di Amerika Syarikat. Rockefeller merevolusikan industri petroleum, dan bersama-sama dengan para perindustrian kontemporari utama lain seperti tukang besi keluli Andrew Carnegie, mendefinisikan struktur dermawan moden. Amalan syarikat dan perniagaannya mendapat kritikan, terutamanya dalam tulisan penulis Ida Tarbell.

Mahkamah Agung A.S. memutuskan pada tahun 1911 bahawa Standard Oil mesti dibongkar kerana melanggar undang-undang anti-amanah persekutuan. Ia dipecahkan kepada 34 entiti berasingan yang termasuk syarikat yang akan menjadi ExxonMobil, Chevron dan lain-lain. Sebahagian daripada mereka masih mempunyai tahap pendapatan tertinggi di dunia. Individu syarikat itu bernilai lebih daripada keseluruhannya, dan, sebagai saham ini dua kali ganda dan tiga kali ganda dalam nilai awal mereka, Rockefeller menjadi jutawan pertama negara dengan kekayaan bernilai hampir 2% daripada ekonomi negara. Kenaikan bersihnya dianggarkan berjumlah AS $ 392 bilion (pada 2016 dolar; inflasi diselaraskan) pada tahun 1913. Rockefeller menghabiskan 40 tahun hidupnya dalam persaraan di ladangnya di Westchester County, New York. Kekayaannya digunakan terutamanya untuk mewujudkan pendekatan sistematik yang moden terhadap sasaran kedermawanan melalui penciptaan yayasan yang mempunyai kesan besar terhadap perubatan, pendidikan dan penyelidikan saintifik. Yayasannya mempelopori perkembangan penyelidikan perubatan dan berperanan penting dalam pemberantasan cacing-cacing dan demam kuning di Amerika Syarikat.

Rockefeller juga merupakan pengasas kedua-dua Universiti Chicago dan Universiti Rockefeller dan membiayai penubuhan Central Philippine University di Filipina. Beliau ialah seorang Pembaptis Utara yang taat dan menyokong banyak institusi berasaskan gereja. Rockefeller mematuhi sepenuhnya pantang larangan dari alkohol dan tembakau sepanjang hayatnya. Sebagai nasihat, dia bergantung sepenuhnya kepada isterinya, Laura Spelman Rockefeller, dan mempunyai lima orang anak. Seorang jemaah taat dari Gereja Mission Baptist Erie Street, beliau mengajar sekolah Ahad, dan berkhidmat sebagai pemegang amanah, kerani dan tukang kebersihan sekali. Agama ialah kekuatan pemacu sepanjang hidupnya dan Rockefeller percaya ia menjadi sumber kejayaannya. Rockefeller juga dianggap penyokong kapitalisme berdasarkan perspektif Darwinisme sosial dan sering disebut sebagai berkata: "Pertumbuhan perniagaan yang besar hanyalah sekadar hidup yang paling kuat".

Dalam usia 50-an Rockefeller menderita kemurungan yang sederhana dan masalah pencernaan; semasa tempoh yang tertekan pada tahun 1890-an, beliau telah mengembangkan alopesia, kehilangan beberapa atau semua rambut badan. Beliau meninggal dunia akibat arteriosklerosis pada 23 Mei 1937, kurang daripada dua bulan sebelum meraikan hari lahirnya ke-98.

Catatan
-------

1. ↑  Ini adalah nilai bersihnya. Terdapat pelbagai anggaran; kebanyakannya berfluktuasi antara 300 dan 400 bilion USD. Walaupun terdapat beberapa sumber yang mendakwa angka yang melampau seperti 180 bilion atau 660 bilion, sumber yang paling dipercayai dapat memberikan anggaran dalam lingkungan 300-400 bilion. Anggaran ini adalah berdasarkan melihat kepada pecahan KDNK yang dikawal dan disesuaikan untuk KDNK AS saat ini, mereka tidak berdasarkan pelarasan untuk IHP
2. ↑  Majoriti sumber mendakwa 1.5%, manakala minoriti 2% daripada keluaran dalam negara kasar Amerika. Kedua-dua peratusan telah diubah menjadi pecahan.

Rujukan
-------

1. ↑  "The All-Time Richest Americans". *All the Money in the World*. Forbes. September 14, 2007. Dicapai pada May 4, 2014.
2. ↑  "The 20 Richest People Of All Time". *Business Insider*. September 2, 2010. Dicapai pada May 4, 2014.
3. ↑  10 Things You May Not Know About John D. Rockefeller, history.com; accessed October 21, 2016.
4. ↑  "The Richest Americans". *Fortune*. CNN. Dicapai pada March 25, 2016.
5. ↑  "The Wealthiest Americans Ever". The New York Times. July 15, 2007. Dicapai pada 2007-07-17.
6. ↑  "Top 10 Richest Men of All Time". AskMen.com. Dicapai pada 2007-05-29.
7. ↑  "The Rockefellers". PBS. Diarkibkan daripada yang asal pada 2000-10-27. Dicapai pada 2007-05-29.
8. ↑  Daniel Gross (July 2, 2006). "Giving It Away, Then and Now - The New York Times". Nytimes.com. Dicapai pada 2017-03-08.
9. ↑  *Achievements: A Century of Science for the Benefit of Humankind 1901-2001* by Elizabeth Hanson, p. 39
10. ↑  10 richest people in the entire history, fbacs.com; accessed October 21, 2016.
11. ↑  Fosdick, Raymond Blaine (1989). *The story of the Rockefeller Foundation*. Transaction Publishers. ISBN 0-88738-248-7.
12. ↑  "100 Years: The Rockefeller Foundation | Eradicating Hookworm · Health". Rockefeller Archive Center. Dicapai pada 2017-03-08.
13. ↑  "100 Years: The Rockefeller Foundation | Hookworm: Exporting a Campaign · Health". Rockefeller Archive Center. Dicapai pada 2017-03-08.
14. ↑  Martin, Albro (1999), "John D. Rockefeller", *Encyclopedia Americana*, **23**
15. ↑  Chernow 1998, m/s. 52. sfn error: no target: CITEREFChernow1998 (help)
16. ↑  "The 9 most amazing facts about John D. Rockefeller". Oil Patch Asia. Diarkibkan daripada yang asal pada 2013-10-16. Unknown parameter `|dead-url=` ignored (bantuan)
17. ↑  Hofstadter 1992, m/s. 45. sfn error: no target: CITEREFHofstadter1992 (help)
18. ↑  Schultz, Duane P.; Schultz, Sydney Ellen, *A History of Modern Psychology*, m/s. 128
19. ↑  "John D. Rockefeller Sr. and family timeline". PBS. Dicapai pada June 19, 2013.
20. ↑  Michael, Evancar. "The Richest Man In History: Rockefeller is Born". Diarkibkan daripada yang asal pada September 1, 2010. Dicapai pada September 11, 2010. Unknown parameter `|dead-url=` ignored (bantuan)

Pautan luar
-----------

|  |
| --- |
| Ketahui lebih lanjut tentang **John D. Rockefeller** di projek saudara Wikipedia: |
|  | Imej dan media dari Commons |
|  | Petikan dari Wikipetikan |

* John D. Rockefeller Biography
* Karya oleh atau tentang John D. Rockefeller di Internet Archive
* Karya oleh John D. Rockefeller di LibriVox (buku audio domain awam)

| Kawalan kewibawaan Sunting ini di Wikidata |
| --- |
| Umum | 
* ISNI
	+ 1
* VIAF
	+ 1
* WorldCat Identities
	+ 1

 |
| Perpustakaan negara | 
* Norway
* Sepanyol
* Perancis (data)
	+ 2 (data)
* Jerman
* Israel
* Amerika Syarikat
* Jepun
* Republik Czech
* Australia
* Korea
* Belanda
* Poland
* Sweden

 |
| Institut penyelidikan seni | 
* Nama Artis (Getty)

 |
| Kamus biografi | 
* Jerman

 |
| Pangkalan data saintifik | 
* CiNii (Jepun)
	+ 2

 |
| Lain-lain | 
* Aplikasi Berfaset Terminologi Subjek
* MusicBrainz (artis)
* Arkib Negara (A.S.)
* RERO (Switzerland)
	+ 1
* Rangkaian Sosial dan Konteks Arkib
	+ 2
* SUDOC (Perancis)
	+ 1
* Trove (Australia)
	+ 1

 |