**Kedah** (Sebutan bahasa Melayu: [kəˈdɑh]), atau rasminya dikenali **Kedah Darul Aman** (Jawi: قدح دار الأ) merupakan salah satu daripada 13 negeri di Malaysia. Kedah terletak di utara Semenanjung Malaysia dan memiliki keluasan 9,425 km2 dan ia terdiri daripada tanah besar dan pulau-pulau Langkawi. Tanah besar mempunyai rupa bumi yang agak rata, yang digunakan untuk menanam padi, sesuatu yang membuatnya terkenal sebagai "jelapang padi Malaysia", manakala Langkawi adalah sebuah kepulauan yang kebanyakannya adalah pulau-pulau yang tidak berpenghuni. Di bahagian utara, Kedah bersempadan dengan negeri Perlis dan bersempadan antarabangsa dengan Wilayah Songkhla dan Yala di Thailand. Ia juga bersempadan dengan negeri Perak di selatan dan Pulau Pinang ke arah barat daya. Pada 2020, jumlah penduduk negeri adalah 2,131,427, menjadikannya negeri yang ke-6 paling ramai penduduk di Persekutuan. 

Candi Bukit Batu Pahat di Lembah Bujang.
Kedah sebelum ini dikenali sebagai Kadaram (Tamil: கடாரம்; Kaṭāram) oleh orang Tamil purba dan zaman pertengahan, Kataha atau Kalahbar (Bahasa Arab: قتح; qataḥa atau Arab: قلحبر; qalaḥbar) oleh orang Arab, dan Syburi (Thailand: ไรรร; Buri) oleh orang Siam ketika berada di bawah pengaruh mereka.

Bukti arkeologi yang ditemui di Lembah Bujang mendedahkan bahawa sebuah kerajaan Animisme memerintah Kedah purba seawal 788 SM. Penemuan jeti terus, besi peleburan tapak, dan tugu-tugu batu bata tanah liat sejak 110 Masihi menunjukkan bahawa laluan perdagangan maritim yang telah ditubuhkan sejak zaman itu. Penemuan Tamadun Awal Sungai Batu di Lembah Bujang juga menjadikan Kedah sebagai tamadun purba yang tertua di Asia Tenggara.

Ibu negerinya ialah Alor Setar dan kota diraja adalah di Anak Bukit. Pekan utama lain termasuk Sungai Petani (kawasan bandar terbesarnya mengikut populasi), dan Kulim di tanah besar, dan Kuah di Langkawi.

Etimologi dan sejarah ايتيمولوڬي دان سجاره
------------------------------------------

Dalam kesusasteraan timur tengah, Kedah purba telah dirujuk sebagai "Qilah" oleh Ibn Khordadbeh dalam Kitab al Masālik w'al Mamālik, "Kalah-bar" oleh Soleiman Siraf & Abu Zaid al Hassan di Silsilat al-Tawarikh (bergerak di Asia), dan "Kalah" oleh Abu-Dulaf Misa'r Ibnu Muhalhil di Al-Risalah al-Thaniyah. Tang terkenal Dinasti sami Buddha, Yi Jing yang melawat kepulauan Melayu antara 688-695, juga menyebut tentang kerajaan yang dikenali sebagai "Ka-Cha" di bahagian utara Semenanjung Melayu, yang menurut beliau telah belayar 30 hari dari Bogha (Palembang), ibu kota Sribogha (Srivijaya).

Menurut Hikayat Merong Mahawangsa, Kedah telah diasaskan oleh seorang raja Hindu bernama Merong Mahawangsa (Melayu). Menurut teks lanjut, Kesultanan Kedah bermula pada tahun 1136 apabila Raja Phra Ong Mahawangsa memeluk Islam dan menerima pakai nama Sultan Mudzafar Shah.

Dalam abad ke-7 dan 8, Kedah di bawah kawalan longgar Srivijaya, kemudian di bawah Siam, sehingga ia telah ditawan oleh kesultanan Melayu Melaka dalam abad ke-15. Dalam abad ke-17, Kedah diserang oleh Portugis selepas penaklukan mereka terhadap Melaka, dan diserang Aceh. Dengan harapan bahawa Britain akan melindungi Kedah dari Siam, Sultan menyerahkan Pulau Pinang dan kemudian Seberang Perai kepada Inggeris pada akhir abad ke-18. Namun, Siam telah menawan Kedah pada tahun 1811, dan ia kekal di bawah jajahan Siam sehingga diserahkan kepada British dalam Perjanjian Inggeris-Siam 1909.

Dalam Perang Dunia II, Kedah (bersama-sama dengan Kelantan) merupakan bahagian pertama Tanah Melayu yang diserang oleh Jepun. Jepun menyerahkan Kedah untuk berada di bawah naungan Thailand yang telah dinamakan sebagai Syburi, tetapi Kedah telah dikembalikan kepada pemerintahan British selepas berakhirnya perang. Kedah merupakan sebahagian daripada Persekutuan Tanah Melayu pada tahun 1948.

Sultan terkini yang memerintah Kedah adalah Sultan Sallehuddin ibni Almarhum Sultan Badlishah. Kesultanan Kedah bermula pada abad ke-9 Masihi apabila Raja Kedah iaitu Maharaja Derbar Raja telah memeluk agama Islam dan menukar namanya kepada Sultan Mudzafar Shah I. Sejak itu terdapat 27 Sultan yang memerintah negeri Kedah.

Geografi ݢيوݢرافي
-----------------

Negeri Kedah mencakupi sebanyak 2.87 peratus daripada keluasan Malaysia dan sebahagian besar muka buminya adalah terdiri daripada tanah pamah landai yang amat sesuai dengan aktiviti pertanian. Satu pertiga kawasan dalam negeri ini juga diliputi hutan tropika di sekitar kawasan pergunungan dan lereng bukit yang sebahagian besarnya merangkumi Banjaran Titiwangsa. Gunung Bintang merupakan gunung tertinggi di negeri Kedah dengan ketinggian 1,862 meter.

Kedah terletak di bahagian utara Semenanjung Malaysia, bersempadan dengan Wilayah Yala dan Songkhla di Thailand, negeri Perak, negeri Pulau Pinang dan Selat Melaka. Kedah juga mempunyai empat batang sungai utama iaitu Sungai Muda sepanjang 230.48 kilometer, Sungai Kedah sepanjang 122.68 kilometer, Sungai Merbok sepanjang 53.78 kilometer dan Sungai Pedu sepanjang 31 kilometer. 

Kedah juga mempunyai persisiran pantai di sebelah pantai barat sepanjang 158 kilometer yang menghadap Selat Melaka. Terdapat beberapa gugusan pulau di sekitar perairan negeri Kedah seperti Pulau Langkawi, Pulau Tuba, Pulau Payar, Pulau Bidan, Pulau Songsong dan Pulau Telor.

Kerajaan کراجاءن
----------------

Laman utama: Ahli Dewan Undangan Negeri, Parlimen Malaysia ke-14 § Kedah; Dewan Undangan Negeri Kedah; dan Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Kedah
Sultan merupakan ketua negeri. Di bawah perlembagaan negeri, kuasa perundangan adalah pada Dewan Undangan Negeri Kedah. Dewan ini melantik beberapa anggota untuk membentuk Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Kedah.

Majlis Mesyuarat Kerajaan yang diketuai oleh Menteri Besar Kedah, memegang kuasa eksekutif dan merupakan badan yang membuat dasar kerajaan negeri. Menteri Besar yang dilantik oleh Sultan adalah daripada parti politik yang memenangi kerusi yang terbanyak di dalam Dewan Undangan. Menteri Besar (Ketua Menteri) pada masa ini ialah Muhamad Sanusi Md Nor.

### Dewan Undangan Negeri ديوان اوندڠن نݢري

|  |
| --- |
|  |
| Hubungan | Ketua parti/gabungan | Status | Kerusi |
| PRU 2018 | Semasa |
|          | Perikatan NasionalBarisan Nasional | Muhammad Sanusi Md Nor | Kerajaan | 18 | 23 |
|      | Pakatan Harapan | Phahrolrazi Zawawi | Pembangkang | 18 | 13 |
| Majoriti kerajaan | 0 | 10 |

### Pentadbiran Negeri ڤنتدبيرن نݢري

Pentadbiran Negeri Kedah terletak di Alor Setar iaitu di Bandar Muadzam Shah. Pada asalnya terletak di pusat bandar Alor Setar namun dipindah agar kesesakan lalu lintas dapat diatasi.

### Pihak Berkuasa Tempatan ڤيهق برکواس تمڤتن

Rencana utama: Senarai kerajaan tempatan di Malaysia
Terdapat sebanyak 12 pihak berkuasa tempatan di negeri Kedah;

* Majlis Bandaraya Alor Setar
* Majlis Perbandaran Sungai Petani
* Majlis Perbandaran Kulim
* Pihak Berkuasa Tempatan Perindustrian Hi-Tech Kulim
* Majlis Perbandaran Langkawi Bandaraya Pelancongan
* Majlis Daerah Bandar Baharu
* Majlis Perbandaran Kubang Pasu
* Majlis Daerah Padang Terap
* Majlis Daerah Pendang
* Majlis Daerah Baling
* Majlis Daerah Sik
* Majlis Daerah Yan

Pecahan kawasan pentadbiran ڤچهن کاوسن ڤنتدبيرن
-----------------------------------------------

Negeri Kedah dibahagikan kepada 12 daerah dan 122 mukim.

| **Daerah di Kedah** |
| --- |
|  |
| Daerah | Keluasan (km2) | Populasi (2020) | Mukim |
| Baling | 1,528 | 142,643 | 8 |
| Bandar Baharu | 269 | 44,412 | 7 |
| Kota Setar | 422 | 374,051 | 19 |
| Kuala Muda | 922 | 544,984 | 16 |
| Kubang Pasu | 946 | 237,759 | 21 |
| Kulim | 767 | 337,699 | 13 |
| Langkawi | 466 | 94,138 | 5 |
| Padang Terap | 1,357 | 65,698 | 11 |
| Pendang | 627 | 98,922 | 8 |
| Pokok Sena | 244 | 49,812 | 6 |
| Sik | 1,634 | 67,925 | 3 |
| Yan | 241 | 73,384 | 5 |

Demografi ديموݢرافي
-------------------





Kumpulan etnik warganegara (2020)

  Bumiputera (80.1%)  Cina (12.3%)  India (6.3%)  Lain-lain (1.3%)

### Kaum قوم

Penduduk di negeri Kedah terdiri daripada tiga kaum utama iaitu Melayu, Cina dan India serta beberapa etnik lain seperti Siam Malaysia dan kumpulan orang asli kaum Kensiu. 

Menurut bancian penduduk Malaysia 2020, Majoriti penduduk warganegara merupakan bumiputera iaitu 80.1 peratus dari jumlah warganegara.

95.6 peratus dari jumlah penduduk merupakan warganegara manakala 4.4 peratus merupakan bukan warganegara.

| Warganegara | Kaum | **%** |
| --- | --- | --- |
| Warganegara Malaysia | Bumiputera | 80.1 |
| Cina | 12.3 |
| India | 6.3 |
| Lain-lain | 1.3 |
| Bukan warganegara | *tiada data* |

Terdapat beberapa komuniti kaum Siam di Kedah terutamanya di kawasan yang berdekatan dengan sempadan Thailand seperti di Kuala Nerang. Komuniti orang asli Kensiu pula hanya terdapat di pedalaman daerah Baling dengan hanya seramai 204 orang.






Agama di Kedah (2020)

  Islam (78.5%)  Buddha (12.4%)  Hindu (5.9%)  Kristian (0.8%)  N/A atau tiada agama (2%)  Lain-lain agama (0.5%)

### Agama اݢام

Menurut bancian penduduk Malaysia 2020, majoriti penduduk di negeri Kedah beragama Islam iaitu sebanyak 78.5 peratus daripada jumlah penduduk, diikuti Buddha sebanyak 12.4 peratus, Hindu sebanyak 5.9 peratus, Kristian sebanyak 0.8 peratus, sebanyak dua peratus tidak diketahui atau tidak beragama dan lain-lain agama sebanyak 0.5 peratus.

Pendidikan ڤنديديقن
-------------------

Berikut merupakan statistik institusi pendidikan di negeri Kedah sehingga tahun 2020.

**Sekolah kerajaan dan sekolah bantuan kerajaan**

Terdapat sebanyak 30,794 orang guru dan 333,465 orang murid ditempatkan di 750 buah sekolah kerajaan dan sekolah bantuan kerajaan di negeri Kedah. 

|  | Menengah | Rendah | Jumlah |
| --- | --- | --- | --- |
| Bilangan sekolah | 202 | 548 | 750 |
| Guru lelaki | 4,199 | 4,985 | 9,184 |
| Guru perempuan | 9,526 | 12,084 | 21,610 |
| Murid lelaki | 70,386 | 96,275 | 166,661 |
| Murid perempuan | 73,909 | 92,895 | 166,804 |

**Sekolah swasta**

Terdapat juga 20 buah sekolah swasta yang berdaftar di negeri Kedah menempatkan sebanyak 609 orang guru dan 8,048 orang murid.

| Jenis | Bilangan | Jumlah guru | Jumlah murid |
| --- | --- | --- | --- |
| Sekolah rendah (akademik) | 1 | 25 | 235 |
| Sekolah rendah (agama) | 7 | 319 | 4,865 |
| Sekolah menengah (akademik) | 2 | 8 | 209 |
| Sekolah menengah (agama) | 3 | 63 | 495 |
| Sekolah menengah (Cina) | 3 | 129 | 1,759 |
| Sekolah antarabangsa | 4 | 65 | 485 |

**Sekolah di bawah Jabatan Agama Negeri**

Terdapat 70 buah sekolah di bawah Jabatan Agama Negeri Kedah 

| Jenis | Bilangan | Guru lelaki | Guru wanita | Murid lelaki | Murid perempuan |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Kelas Aliran Fardu Ain (KAFA) | N/A | 427 | 2,779 | 45,208 | 44,848 |
| Sekolah Agama Rakyat (SAR) | 4 | 43 | 93 | 995 | 789 |
| Sekolah Menengah Agama Negeri (SMAN) | 2 | N/A | N/A | 905 | 945 |
| Sekolah Menengah Agama Rakyat (SMAR) | 33 | 354 | 442 | 4,456 | 3,712 |
| Sekolah Rendah Agama Rakyat (SRAR) | 31 | 205 | 656 | 5,680 | 4,464 |

**Universiti awam**

| Universiti | Staf akademik | Pelajar |
| --- | --- | --- |
| Universiti Utara Malaysia | 1,246 | 32,965 |
| Universiti Teknologi Mara (Cawangan Kedah) | N/A | N/A |
| Universiti Teknologi Mara (Kampus Alor Setar) | N/A | N/A |
| Universiti Teknologi Mara (Kampus Sungai Petani) | N/A | N/A |

**Institut pendidikan guru**

| Nama | Staf akademik | Pelajar |
| --- | --- | --- |
| Institut Pendidikan Guru Kampus Darul Aman | 168 | 1,377 |
| Institut Pendidikan Guru Kampus Sultan Abdul Halim | 89 | 279 |

**Politeknik**

| Nama | Staf akademik | Pelajar |
| --- | --- | --- |
| Politeknik Sultan Abdul Halim Muadzam Shah | 398 | 4,715 |
| Politeknik Tuanku Sultanah Bahiyah | 304 | 3,503 |

**Kolej komuniti**

| Nama | Staf akademik | Pelajar |
| --- | --- | --- |
| Kolej Komuniti Bandar Baharu | 16 | 97 |
| Kolej Komuniti Jerai | 14 | 67 |
| Kolej Komuniti Baling | 24 | 171 |
| Kolej Komuniti Bandar Darul Aman Jitra | 69 | 300 |
| Kolej Komuniti Jerlun | N/A | 37 |
| Kolej Komuniti Kulim | 20 | 187 |
| Kolej Komuniti Langkawi | 43 | 287 |
| Kolej Komuniti Padang Terap | 22 | 116 |
| Kolej Komuniti Sik | 16 | 108 |
| Kolej Komuniti Sungai Petani | 66 | 553 |

**Institut Pendidikan Tinggi Swasta (IPTS)**

| Jenis | Bilangan | Staf akademik | Pelajar |
| --- | --- | --- | --- |
| Universiti | 3 | 327 | 10,073 |
| Kolej | 6 | 79 | 1,570 |
| Universiti kolej | N/A | 122 | N/A |

Pengangkutan ڤڠڠکوتن
--------------------

Negeri Kedah mempunyai sistem pengangkutan yang baik.

### Lebuh Raya Antara Bandar لبوه راي انتارا باندر

* Lebuhraya Utara - Selatan (PLUS).

Kedah dihubungkan melalui Lebuhraya Utara-Selatan dari Kubang Pasu iaitu di utara merentasi Alor Setar, Pendang sehingga ke Sungai Petani di selatan.

* Lebuhraya Butterworth - Kulim (BKE).

Selain itu, terdapat juga Laluan Persekutuan yang menghubungkan Kulim dengan Butterworth, Pulau Pinang.

* Lebuhraya Sungai Petani - Inner Kedah (SPIKE).

Dalam rancangan Malaysia Ke Sebelas, Kerajaan Persekutuan ingin membina sebuah lebuh raya sebagai alternatif bagi mengelakkan kesesakan lalu lintas di Pulau Pinang. Laluan ini akan menghubungkan Bandar Sungai Petani, Kulim, Bandar Baharu Serdang sehingga ke Taiping, Perak

### Landasan Keretapi Antara Bandar لندسن کريتاڤي انتارا باندر

Stesen keretapi Alor Setar
**Kereta Api Tanah Melayu (KTM)**

Selain daripada Laluan Utara - Selatan, KTM Antarabandar juga merentasi Kedah. Landasan Keretapi Eletrik Berkembar Ipoh - Padang Besar bakal merancakkan lagi sosioekonomi di Kedah.

Antara hentian kereta api adalah Kodiang di Kubang Pasu, Anak Bukit, Bandar Alor Setar dan beberapa buah bandar yang lain.

### Terminal Bas Antara Bandar ترمينل بس انتارا باندر

Seperti di negeri-negeri lain, di Kedah juga terdapat perkhidmatan bas dan teksi. Stesen bas utama yang berpusat di Stesen Bas Lama di pusat bandar Alor Setar yang telah dipindah ke Terminal Bas Shahab Perdana, Lebuhraya Sultanah Bahiyah di Mergong bagi menampung pertambahan penduduk.

### Lapangan Terbang لاڤڠن تربڠ

Antara lapangan terbang utama di Kedah ialah

1. Lapangan Terbang Sultan Abdul Halim
2. Lapangan Terbang Antarabangsa Langkawi

### Terminal Feri ترمينل فيري

Antara terminal feri yang terdapat di Kedah :

1. Terminal Feri Kuala Kedah
2. Terminal Kuah, Langkawi

Ekonomi Dan Budaya ايکونومي دان بودايا
--------------------------------------

Rencana utama: Budaya di Kedah
Kedah dianggap Negeri "Jelapang Padi" Malaysia, mencakupi satu pertiga daripada keseluruhan pengeluaran beras Malaysia. Lain-lain produk pertanian, termasuk getah, kelapa sawit dan tembakau juga penting. Pelancongan, khususnya di pulau Langkawi semakin penting kerana kebanyakkan sumber pendapatan negeri lebih melalui pelancogan di Langkawi.

Kini, Kedah sedang merancakkan kemajuan ekonomi ke arah industri automotif dan aeroangkasa dengan Modenas dan Rencam Asia menubuhkan pangkalan di sini. Salah satu kelebihan utama ialah kos buruh yang rendah dan infrastruktur di tempat yang strategik berhampiran dengan Lebuhraya Utara-Selatan dan Lapangan Terbang Antarabangsa Pulau Pinang. Pada tahun 1996, Kulim Hi-Tech Park (KHTP) telah dibuka secara rasmi sebagai taman perindustrian teknologi tinggi yang pertama di Malaysia. Taman ini terdiri daripada jumlah keluasan tanah kira-kira 14,5 kilometer persegi (5.6 km ²). Banyak syarikat-syarikat tempatan dan asing, seperti Intel, Fuji Electric, Silterra, Infineon, First Solar, AIC Semiconductor, dan Showa Denko memulakan operasi kilang pengeluaran mereka.

Menurut Rancangan Malaysia Kesembilan, kawasan ekonomi ini adalah sebahagian daripada Wilayah Ekonomi Koridor Utara (NCER). Wilayah Ekonomi Koridor Utara adalah salah satu daripada tiga kawasan pembangunan yang ditubuhkan di Semenanjung Malaysia; kawasan pembangunan yang lain sebagai Iskandar Malaysia (atau Wilayah Ekonomi Johor Selatan) dan Wilayah Pembangunan Pantai Timur.

Kesihatan کصيحتن
----------------

Berikut merupakan statistik institusi kesihatan di Kedah menurut Kementerian Kesihatan Malaysia setakat tahun 2019:

Hospital PMC di Alor Setar.
### Hospital هوسڤيتل

Sehingga tahun 2019, terdapat 19 buah hospital di Kedah iaitu 9 hospital kerajaan dan 10 hospital swasta. Hampir setiap daerah di Kedah mempunyai sebuah hospital kerajaan.

### Klinik کلينيک

Terdapat sebanyak 304 buah klinik di negeri Kedah terdiri daripada 217 buah klinik desa, 67 buah klinik kesihatan dan klinik kesihatan ibu dan anak serta 20 buah klinik komuniti.

### Petugas kesihatan ڤتوݢس کصيحتن

Terdapat seramai 11,624 petugas kesihatan yang berdaftar di negeri Kedah, terdiri daripada 3577 orang doktor, 545 orang doktor gigi, 5818 orang jururawat dan 1684 orang jururawat masyarakat. 

| Jenis | Doktor | Doktor gigi | Jururawat | Jururawat masyarakat |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Kerajaan | 2,919 | 433 | 4,640 | 1,674 |
| Swasta | 658 | 112 | 1,178 | 10 |
| Jumlah | 3,577 | 545 | 5,818 | 1,684 |

Pelancongan ڤلنچوڠن
-------------------

Terdapat banyak tempat-tempat yang menarik di Kedah ini. Antaranya

* Ayer Puteh
* Air Terjun Puncak Janing
* Balai Besar
* Balai Nobat
* Bukit Kayu Hitam
* Balai Seni Negeri Kedah
* Air Terjun Batu Hampar
* Air terjun Junjong
* Kota Kuala Kedah
* Pulau Langkawi
* Air Terjun Lata Mengkuang
* Lembah Bujang
* Masjid Zahir
* Menara Alor Setar
* Muzium Negeri Kedah
* Muzium Padi
* Pusat Sains Negara Wilayah Utara
* Pantai Merdeka
* Tasik Pedu
* Pekan Rabu
* Hutan Rekreasi Rimba Taqwa
* Air terjun Seri Perigi
* Taman Rekrasi Sungai Merbok
* Laluan Kanopi Sungai Sedim
* Hutan Rekrasi Ulu Paip
* Hutan Paya Laut
* Air Terjun Titi Hayun
* Kulim
* Gunung Bintang
* Gunung Jerai
* Lata Bayu
* Tupah

Sukan سوکن
----------

Rencana utama: Sukan Malaysia
Kedah menjadi tuan rumah Sukan Malaysia yang berlangsung dari 24 Mei hingga 4 Jun 2006. Majlis perasmian telah diadakan di Stadium Darul Aman

### Kompleks Sukan کومڤليک‌‌س سوکن

Berikut adalah senarai kompleks sukan di Kedah

1. Stadium Darulaman Alor Setar
2. Kompleks Sukan Muadzam Shah Hijau Kuning Alor Setar
3. Kompleks Belia Dan Sukan Alor Setar
4. Kompleks Akuatik Alor Setar
5. Kompleks Rakan Muda Baling
6. Kompleks Sukan Langkawi - Stadium Lada

Trivia تريۏيا
-------------

|
|  |
| Ibu Negeri | Alor Setar |
| Bandar Diraja | Anak Bukit |
| Bandar Utama | Alor Setar & Sungai Petani |
| Hari Keputeraan Sultan | 30 April 1942 |
| Negara | Malaysia, Asia |
| Koordinat Geografi | 2 30 U, 112 30 T |
| Iklim Tahunan | 2,390 (94.09) |
| Jumlah hujan tahunan | 2000 mm ~ 2500 mm |
| Puncak tertinggi | Gunung Bintang (1,862 m) |
| Sungai terpanjang | Sungai Muda (178 km) |
| Tasik terbesar | Tasik Pedu |
| Bangunan tertinggi | Menara Alor Setar (165.5 m) |
| Daerah terbesar | Sik (1,635 km²) |
| Daerah terkecil | Yan (242 km²) |
| Bandar paling padat penduduk | Alor Setar (1,358.55/km²) |
| Bandar paling ramai penduduk | Sungai Petani (456,605 pop) |
| Penanaman utama | Padi |

Penduduk ternama ڤندودوق ترنام
------------------------------

Rencana utama: Senarai orang dari Kedah

Lihat juga ليهت جوݢ
-------------------

* Pelancongan di Kedah
* Pengangkutan di Kedah
* Identiti Kedah

Rujukan روجوعن
--------------

1. ↑  "Kajian Semula Persempadanan" (PDF). Suruhanjaya Pilihanraya Malaysia. m/s. 96. Dicapai pada 15 Januari 2022.
2. 1 2 3 4 5  "Penemuan Utama Banci Penduduk dan Perumahan Malaysia 2020". Jabatan Perangkaan Malaysia. 2020. m/s. 35. Dicapai pada 2022-03-30.
3. ↑  "Kedah pronunciation". *Forvo*.
4. ↑  Miksic, John Norman; Yian, Goh Geok (2000). *Ancient Southeast Asia*. Routledge. ISBN 978-0-415-73554-4.
5. ↑  Cyril Skinner, The Civil War in Kelantan in 1839, Kuala Lumpur: Monographs of the Malaysian Branch, Royal Asiatic Society, 1965.
6. 1 2  "Laporan Kajian Semula Persempadanan" (PDF). Suruhanjaya Pilihanraya Malaysia. 2018. m/s. 96. Dicapai pada 2022-01-12.
7. ↑  "Suku Kaum". Jabatan Kemajuan Orang Asli Malaysia. Dicapai pada 12 Januari 2022.
8. ↑  "Statistik Pendidikan". Jabatan Perangkaan Malaysia. Dicapai pada 15 Januari 2022.
9. ↑  "Kedah Transport". Diarkibkan daripada yang asal pada 2011-02-10. Dicapai pada 2011-04-02.
10. ↑  Roads in Malaysia.
11. ↑  Lebuhraya Spike
12. ↑  "Stesen Bas". Diarkibkan daripada yang asal pada 2011-06-24. Dicapai pada 2011-04-02.
13. ↑  "Poket Stats Negeri Kedah ST3 2021". Jabatan Perangkaan Malaysia. m/s. 41. Dicapai pada 19 Januari 2022.

Pautan luar ڤاءوتن لوار
-----------------------

* Portal Rasmi Kerajaan Negeri Kedah
* Kedah - Virtual Malaysia Diarkibkan 2014-02-08 di Wayback Machine
* Tokoh kelahiran Kedah Diarkibkan 2010-12-23 di Wayback Machine Perbadanan Perpustakaan Awam Negeri Kedah
* Senarai Pulau di Kedah Diarkibkan 2014-03-12 di Wayback Machine Lembaga Sumber Air Negeri Kedah

|  |  Perlis (Kangar) | Songkhla Province,  Thailand (Amphoe Sadao / Amphoe Na Thawi / Amphoe Saba Yoi) | Yala Province,  Thailand (Amphoe Kabang / Amphoe Yaha / Amphoe Bannang Sata / Amphoe Than To) |  |
| Selat Melaka |  |  Perak (Hulu Perak) |
|    **Kedah**      |
|  |
|  Pulau Pinang (Seberang Perai Selatan / Seberang Perai Tengah / Seberang Perai Utara) |  Perak (Kerian) |  Perak (Larut, Matang dan Selama) |

| * l
* b
* s
Bendera Kedah Kedah Darul Aman نڬري قدح دارالامان Lambang Kedah |
| --- |
| Bandar Utama | 
* Alor Setar
	+ Ibu Negeri Kedah
* Sungai Petani
	+ Bandar Terbesar Negeri Kedah
* Kulim
* Langkawi
* Pokok Sena
* Jitra

 |
| Bandar Membangun | 
* Changlun
* Baling
* Kuala Ketil
* Gurun
* Serdang
* Kuala Nerang
* Pendang
* Sik
* Yan

 |
| Bandar Baru | 
* Anak Bukit
	+ Bandar Diraja
* Bandar Muadzam Shah Alor Setar
	+ Bandar Pentadbiran
* Bandar Baru Mergong
* Bandar Aman Jaya
* Bandar Laguna Merbok
* Bandar Puteri Jaya
* Bandar Tunku Puteri
* Bandar Darulaman
* Bandar Baru Sintok
* Bandar Baru Bukit Kayu Hitam
* Aman Laut

 |
| Pekan / Mukim | Alor Janggus • Alor Mengkudu • Alor Tajar • Bedong • Bukit Selambau • Guar Chempedak • Jabi • Jeniang • Jerai • Kepala Batas • Kodiang • Kota Sarang Semut • Kuah • Kuala Kedah • Kupang  • Langgar • Lunas • Merbok • Mahang • Naka • Nami • Padang Serai • Relau • Serdang • Tanjung Dawai • Tokai • Tualang  |
| Pulau | 
* Pulau Bidan
* Pulau Bunting
* Pulau Dayang Bunting
* Langkawi
* Pulau Payar
* Pulau Perak
* Pulau Songsong
* Pulau Telor
* Pulau Tuba

 |
| Sungai | 
* Sungai Anak Bukit
* Sungai Kedah
* Sungai Kilim
* Sungai Langgar
* Sungai Merbok
* Sungai Muda
* Sungai Pendang
* Sungai Tajar

 |
| Gunung | 
* Gunung Jerai
* Gunung Raya
* Gunung Mat Chinchang
* Gunung Keriang
* Gunung Baling

 |
| Tasik | 
* Tasik Pedu
* Tasik Beris
* Tasik Dayang Bunting
* Tasik Darulaman

 |
| Gua | 
* Gua Gunung Keriang
* Gua Kerbau

 |
| PBT | 
* Majlis Bandaraya Alor Setar
* Majlis Perbandaran Sungai Petani
* Majlis Perbandaran Kulim
* Majlis Perbandaran Langkawi Bandaraya Pelancongan
* Majlis Perbandaran Kubang Pasu
* Majlis Daerah Bandar Baharu
* Majlis Daerah Baling
* Majlis Daerah Yan
* Majlis Daerah Pendang
* Majlis Daerah Padang Terap
* Majlis Daerah Sik

 |
| Zon Khas | 
* Wilayah Ekonomi Koridor Utara

 |
| Bahagian pentadbiran | 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Peringkat pertama | 

| * l
* b
* s
Daerah di Kedah Darul Aman |
| --- |
| Daerah | 
* Baling
* Bandar Baharu
* Kota Setar
* Kuala Muda
* Kubang Pasu
* Kulim
* Langkawi
* Padang Terap
* Pendang
* Pokok Sena
* Sik
* Yan

 |

 |

 |
| Bahagian pilihan raya | 

| * l
* b
* s
Kedah Bahagian pilihan raya di Kedah |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|     | 
**P004 Langkawi**
N01 Ayer Hangat
N02 Kuah
**P005 Jerlun**
N03 Kota Siputeh
N04 Ayer Hitam
**P006 Kubang Pasu**
N05 Bukit Kayu Hitam
N06 Jitra
 | 
**P007 Padang Terap**
N07 Kuala Nerang
N08 Pedu
**P008 Pokok Sena**
N09 Bukit Lada
N10 Bukit Pinang
N11 Derga
**P009 Alor Setar**
N12 Suka Menanti
N13 Kota Darul Aman
N14 Alor Mengkudu
 | 
**P010 Kuala Kedah**
N15 Anak Bukit
N16 Kubang Rotan
N17 Pengkalan Kundor
**P011 Pendang**
N18 Tokai
N19 Sungai Tiang
**P012 Jerai**
N20 Sungai Limau
N21 Guar Chempedak
N22 Gurun
 | 
**P013 Sik**
N23 Belantek
N24 Jeneri
**P014 Merbok**
N25 Bukit Selambau
N26 Tanjong Dawai
**P015 Sungai Petani**
N27 Pantai Merdeka
N28 Bakar Arang
N29 Sidam
 | 
**P016 Baling**
N30 Bayu
N31 Kupang
N32 Kuala Ketil
**P017 Padang Serai**
N33 Merbau Pulas
N34 Lunas
**P018 Kulim-Bandar Baharu**
N35 Kulim
N36 Bandar Baharu
 |

 |
| Lihat juga: Senarai bekas daerah mengundi negeri di Malaysia |

 |


| * l
* b
* s
Bendera Malaysia Negeri dan Wilayah Persekutuan di Malaysia Lambang Malaysia |
| --- |
| Negeri | 

  Johor **·**   Kedah **·**   Kelantan **·**   Melaka **·**   Negeri Sembilan **·**   Pahang **·**   Perak **·**   Perlis **·**   Pulau Pinang **·**   Sabah **·**   Sarawak **·**   Selangor **·**   Terengganu 
 |  |
| Wilayah Persekutuan | 

  Kuala Lumpur **·**   Labuan **·**   Putrajaya 
 |

| Kawalan kewibawaan Sunting ini di Wikidata |
| --- |
| Umum | 
* VIAF
	+ 1
* WorldCat Identities
	+ 1

 |
| Perpustakaan negara | 
* Perancis (data)
* Jerman
* Israel
* Amerika Syarikat
* Australia

 |
| Lain-lain | 
* Aplikasi Berfaset Terminologi Subjek
* MusicBrainz (kawasan)
* SUDOC (Perancis)
	+ 1

 |