Jangan dikelirukan dengan Kampung Girl dan Kampung People.
"The Kampung Boy" dan "Budak Kampung" dilencongkan di sini—rencana mengenai komik autobiografi.
Untuk siri animasi dengan tajuk sama, sila lihat Kampung Boy (siri TV). Istilah "kampung boy" merujuk kepada seorang budak lelaki dari kampung.

***Kampung Boy*** (juga dikenali sebagai ***The Kampung Boy*** atau ***Lat, The Kampung Boy***; Melayu: ***Budak Kampung***) ialah sebuah novel grafik autobiografi karya kartunis Malaysia, Lat yang berkisarkan tentang pengalaman seorang budak lelaki yang membesar di Perak pada 1950-an. Buku ini merupakan keterangan autobiografi kehidupan artis, menceritakan pengembaraan beliau di dalam hutan dan lombong bijih timah, berkhatan, keluarga, dan kehidupannya di sekolah. Ia juga merupakan asas bagi penyiaran siri animasi eponim pada tahun 1999 dan pementasan teater muzikalnya pada tahun 2011. Diterbitkan pada tahun 1979 oleh Berita Publishing, *Kampung Boy* merupakan satu kejayaan komersial dan kritis; cetakan pertamanya (sekurang-kurangnya 60,000 salinan, 16 kali) telah habis dijual dalam tempoh empat bulan pelancarannya. Diceritakan dalam bahasa Inggeris dengan sedikit campur aduk Melayu, hasil karyanya yang telah diterjemahkan ke dalam bahasa lain, seperti Jepun dan Perancis, dan dijual di luar negara.

Buku ini menjadikan Lat seorang tokoh antarabangsa dan kartunis dipandang tinggi di Malaysia. Ia memenangi beberapa anugerah apabila dikeluarkan sebagai *Kampung Boy* di Amerika Syarikat, seperti International Outstanding Book bagi tahun 2007 dan Majlis Buku Kanak-kanak dan Senarai Buku Pilihan Penyunting bagi tahun 2006. *Kampung Boy* menjadi sebuah francais, dengan watak-wataknya menghiasi kalendar, setem, dan kapal terbang. Sebuah taman tema Malaysia dijadual dibuka pada tahun 2012 dengan watak-watak rekaan sebagai sebahagian daripada tarikan. *Kampung Boy* begitu popular di Asia Tenggara dan telah melalui 16 cetakan semula. Buku ini bersama kesinambungannya, *Town Boy* (*Budak Bandar*), yang berkisarkan tentang zaman remaja watak protagonis di bandar, dikeluarkan pada 1981, kemudian diikuti oleh terbitan turunannya, *Kampung Boy: Yesterday and Today* (*Budak Kampung: Semalam dan Hari Ini*) yang diterbitkan pada 1993. Lat menggunakan semula latar *Kampung Boy* untuk membandingkan dan menyamakan perbezaan antara pengalaman zaman kanak-kanak Malaysia pada tahun 1950-an dan 1980-an.

Plot
----

*Kampung Boy* atau *Budak Kampung* ialah sebuah novel grafik yang mengisahkan kehidupan seorang budak lelaki, Mat yang menghabiskan zaman kanak-kanaknya di sebuah kampung. Ia menggambarkan kehidupannya dalam bentuk gambar dan perkataan. Selain sebagai protagonis, Lat juga sebagai pencerita. Kisah ini dimulakan dengan kelahirannya di sebuah Kampung di Perak, dan upacara tradisi yang mengiringi peristiwa itu: bacaan doa selamat, nyanyian lagu-lagu keagamaan, dan pemerhatian upacara. Apabila Lat semakin dewasa, dia meneroka rumah, secara beransur-ansur mengalihkan fokus cerita kepada aktiviti komik keluarganya di luar kediaman mereka.

Lat memulakan peringkat pertama pendidikan formalnya — membaca Al-Quran. Di kelas-kelas agama, beliau mencari kawan-kawan baru dan turut serta bersama mereka dalam pengembaraan mereka, berenang di sungai-sungai dan meneroka hutan. Ibu bapa Lat bimbang dengan kekurangan minatnya untuk belajar; beliau mengakui kebimbangan mereka tetapi mendapati dirinya malas untuk melepaskan permainan untuk kegiatan akademik. Apabila usianya mencapai 10 tahun, beliau menjalani upacara berkhatan. Upacara-upacara yang mendahuluinya amat rumit, dengan perarakan dan mandi di sungai. Berkhatan dibuktikan umpama "hanya seperti gigitan semut!"

Beberapa ketika selepas pulih daripada berkhatan, Lat menceroboh di sebuah lombong bijih timah bersama kawan-kawannya. Mereka mengajarnya bagaimana untuk mengumpul lumpur ditinggalkan di tengah-kapal korek perlombongan dan mendulang bijih berharga. Aktiviti ini adalah haram tetapi sering diabaikan oleh pelombong. Lat membawa hasilnya pulang untuk ditunjukkan kepada bapanya, mengharapkan pujian. Sebaliknya, dia dihukum kerana mengabaikan pelajaran dan masa depannya. Selepas terdengar ratapan ibu bapanya dan menunjukkan ladang getah keluarga, Lat mendapati keinginan untuk mendorong dirinya untuk belajar. Beliau diberi ganjaran untuk usahanya, lulus dalam "peperiksaan khas" dan layak ke sekolah berasrama penuh di Ipoh, ibu negeri.

Dia bergegas pulang ke rumah untuk memberitahu ibu bapanya, Lat mendapati bapanya sedang berunding dengan syarikat perlombongan bijih timah, yang mengukur tanah. Syarikat itu akan menawarkan sejumlah besar wang untuk hartanah keluarga jika mereka menemui timah di atasnya. Penduduk kampung berharap untuk tawaran sama dengan syarikat. Mereka merancang untuk membeli rumah di Ipoh jika harapan mereka dapat direalisasikan. Pada hari Lat meninggalkan kampung telah tiba dan beliau teruja, tetapi ketika beliau sedang berangkat, kesedihan menyelubunginya. Beliau mengakui emosi kerana cintanya pada kampung dan berharap bahawa tempat di mana beliau dilahirkan akan kekal tidak berubah ketika beliau datang dan melihatnya berubah.

Konsep
------

*The Kampung Boy* ialah sebuah autobiografi. Pengarangnya, Lat, membesar di kampung dan berpindah ke bandar selepas menamatkan pengajian di sekolah tinggi. Beliau bekerja di sana sebagai wartawan jenayah dan mereka kartun untuk menambah pendapatannya - hobi yang beliau telah mula pada usia sembilan tahun. Lat menjadi kartunis ruangan untuk akhbar selepas menarik perhatian penyunting dengan kartun mengenai bersunat. Beliau telah dihantar ke London untuk belajar di Sekolah St Martin Seni  dan kembali ke Malaysia pada tahun 1975, beliau mencipta semula ruangannya, *Scenes of Malaysian Life*, dalam bentuk siri komik editorial. Ia terbukti popular dan apabila kemasyhuran Lat yang semakin meningkat, beliau mula mempersoalkan gaya hidup bandar dan terkenangkan kehidupannya di kampung. Lat merasakan beliau dan masyarakatnya yang semuanya telah lupa asal-usul kampung mereka dan mahu mengingatkan mereka. Idea untuk menghasilkan buku ini bermula selepas beliau berkunjung ke Amerika Syarikat. Ketika berada di sana, Lat mengakui ramai rakyat negara itu masih tidak mengenali Malaysia dan beliau bertekad ingin mengubah persepsi tersebut. Beliau mula menyiapkan *Kampung Boy* pada tahun 1977, beserta konsep dan lukisan tabirnya ketika beliau tidak melukis *Scenes of Malaysian Life*. Kulit bukunya, menurut Lat, ia merupakan lukisan cat air yang dihasilkannya semasa beliau menetap di Lucky Garden, Bangsar. Usahanya membuahkan hasil pada tahun 1979 apabila Berita Publishing menerbitkan *Kampung Boy* untuk pasaran Malaysia. Lat berkata mengenai buku ini: "Saya ingin memaparkan kepada masyarakat tentang nilai-nilai tradisi dan kebudayaan yang terdapat pada kehidupan di kampung-kampung. Pengalaman saya sendiri tentang ini ialah sesuatu yang manis dan tidak dapat dilupakan".

Gaya seni dan persembahan
-------------------------

Gaya *Kampung Boy* tidak mengikuti yang biasanya dijumpai di dalam novel grafik Barat. Satu halaman boleh diduduki sepenuhnya oleh lukisan tunggal, disertai dengan teks. Imej sama ada membentangkan satu babak yang berdiri dengan sendiri ke seterusnya, membentuk urutan cerita yang mengalir di dua muka surat yang dihadapi. Kisah ini diceritakan dalam loghat tempatan bahasa Inggeris, lebih mudah dalam struktur tatabahasa dan ditaburkan dengan kata-kata dan frasa bahasa Melayu. Deborah Stevenson, penyunting *The Bulletin of the Center for Children's Books*, mendapati bahawa naratif yang menyembah rasa keakraban dengan pembaca, dan dikenakan "sayang berkurangan untuk keluarga, jiran-jiran dan kehidupan kampung." Mike Shuttleworth, pengulas untuk *The Age* berkata Lat sering mencapai humor dalam buku ini dengan menggambarkan sebaliknya tempat kejadian untuk apa yang telah diterangkan. Stevenson bersetuju, menonjolkan adegan di mana Mat bercakap mengenai bagaimana ibunya menyuapkan bubur kepadanya; ilustrasi itu, bagaimanapun, menunjukkan kerengsaan beliau sebagai anak kecil yang memuntahkan bubur kembali kepada ibunya.

Kevin Steinberger, pengulas untuk *Magpies*, mendapati susun atur Lat menjadikan *Kampung Boy* yang "mudah dibaca." Katanya, lukisan pen dan dakwat Lat bergantung pada "kontras yang kuat antara hitam dan putih untuk mewujudkan ruang dan mencadangkan bahan." Lat melukis anak-anak Kampung Boy sebagai "kebanyakannya mengungguli, bergigi, terdedah berdasar atau memakai kain sarung" anak-anak, yang sering "dibesar-besarkan kerdil" oleh perkara dunia dewasa. Beliau menjelaskan bahawa cara kanak-kanak lelaki telah disediakan adalah disebabkan oleh pengaruh komik beliau membaca pada tahun 1950; "Orang-orang yang nakal dengan ... rambut lebat" adalah protagonis lelaki menonjol dalam buku tersebut. Watak-watak dewasa mudah dibezakan dengan pakaian dibesar-besarkan dan aksesori mereka seperti seluar sombong keluar dan cermin mata rama-rama. "Ringkas dan bulat" bentuk membuat reka bentuk watak-watak yang tersendiri. Watak-watak ini memaparkan ungkapan dibesar-besarkan, terutamanya apabila mereka telah disediakan untuk menghadapi para pembaca.

Francisca Goldsmith, pustakawan dan pengulas komik, mendapati adegan Lat menjadi "contengan", namun "hebat terperinci". Begitu juga, wartawan komik Greg McElhatton mengulas bahawa *Kampung Boy* ialah "campuran pelik karikatur dan berhati-hati, terperinci." Kedua-dua pandangan memberi sokongan kepada penegasan Muliyadi bahawa Lat menunjukkan kekuatan beliau dalam The Kampung Boy; matanya untuk perician diperluaskan kepada watak-watak dan, beliau yang lebih penting, persekitaran. Rupa watak Lat, pakaian, perbuatan, dan bercakap seperti rakyat Malaysia sebenar akan, dan mereka diletakkan di dalam persekitaran yang adalah dikenal pasti dengan hutan tempatan, kampung-kampung dan bandar-bandar. Butiran setia memberikan perasaan lega kepada pembaca Malaysia dan membuat adegan meyakinkan kepada orang lain.

Adaptasi
--------

*New Straits Times*, akhbar Lat bekerja dalam tahun 1970-an, telah diterbitkan dalam Bahasa Inggeris; arahan itu adalah untuk pembaca pelbagai kaum. Redza mengulas bahawa Lat memahami masyarakat Malaysia dan keperluan untuk melibatkan semua kumpulan kaum. *The Kampung Boy* dengan itu telah ditulis dan diterbitkan dalam Bahasa Inggeris. Atas permintaan Lat, Berita Publishing mengupah seorang rakannya, Zainon Ahmad, untuk menterjemahkan novel grafik ke Bahasa Melayu. Versi ini telah diterbitkan di bawah tajuk *Budak Kampung*. Menjelang 2009, *The Kampung Boy* telah dicetak semula 16 kali, dan diterjemahkan ke dalam pelbagai bahasa seperti Portugis, Perancis, dan Jepun. Negara-negara yang telah mencetak versi setempat *Kampung Boy* termasuk Brazil, Jerman, Korea dan Amerika Syarikat.

### Adaptasi Amerika Syarikat

Adaptasi Amerika Syarikat, yang menggugurkan rencana yang pasti dari tajuk, telah diterbitkan oleh First Second Books pada tahun 2006. Buku ini diterbitkan dalam format yang lebih kecil (6 inci dengan 8 inci) dan menggayakan keterangan Matt Groening — "salah satu buku kartun yang hebat sepanjang zaman"- pada penutupnya. Menurut Gina Gagliano, sekutu pemasaran First Second, penerbit meninggalkan cerita kebanyakannya tidak disentuh; mereka tidak mengubah kandungan untuk menjadi lebih bersesuaian dengan citarasa Amerika. Mereka, bagaimanapun, menukar tatabahasa dan ejaan dari Bahasa Inggeris British (piawaian yang diikuti oleh Malaysia) kepada versi Amerika dan huruf teks dalam fon berdasarkan tulisan tangan Lat. First Second mengadili bahawa percikan buku asal istilah Melayu bukan halangan besar kepada pelanggan mereka. Kebanyakan perkataan Melayu boleh difahami dengan jelas dari konteks, sama ada melalui teks atau dengan ilustrasi yang disertakan. Kejelasan bahasa sebelah kiri penerbit beberapa istilah untuk menerangkan kepada pembaca Amerika Utara; beberapa yang kekal telah dijelaskan sama ada dengan memasukkan definisi dalam kurungan atau dengan menggantikan perkataan Melayu dengan bersamaan Inggeris.

### Siri animasi

Rencana utama: Kampung Boy (siri TV)
Kejayaan *Kampung Boy* membawa kepada adaptasi sebagai siri animasi. Bermula pada tahun 1995, penerbitan mengambil masa empat tahun untuk disiapkan dan merupakan usaha antarabangsa yang melibatkan syarikat-syarikat di negara-negara seperti Malaysia, Filipina, dan Amerika Syarikat. Siri ini menggunakan watak-watak novel grafik, lakonan mereka dalam cerita-cerita yang mempunyai persamaan dengan *The Simpsons*. Terdiri dari 26 episod, *Kampung Boy* menampilkan tema yang memberi tumpuan kepada bersirat cara hidup tradisional dengan kehidupan moden, keseimbangan antara pemuliharaan alam sekitar dan pembangunan bandar, dan khurafat tempatan. Salah satu episod, "Oh! Tok", yang mempunyai pokok beringin menyeramkan, memenangi Anugerah Annecy khas untuk episod animasi lebih daripada 13 minit pada tahun 1999. Walaupun episod pengenalan disiarkan di televisyen pada tahun 1997, siri ini mula disiarkan di rangkaian televisyen satelit Astro pada tahun 1999. Selain Malaysia, *Kampung Boy* disiarkan di negara-negara lain seperti Jerman dan Kanada.

### Teater

Rencana utama: Lat Kampung Boy Sebuah Muzikal
Kejayaan *Kampung Boy* juga telah membawa kepada adaptasi sebagai pementasan teater, yang diberi tajuk *Lat Kampung Boy Sebuah Muzikal* arahan bersama Hans Isaac dan Harith Iskander yang dipentaskan di Istana Budaya pada 16 Mac sehingga 3 April 2011. Teater ini diterbitkan bersama oleh Institut Terjemahan Negara Malaysia dan Tall Order Productions. Pelakon yang terlibat termasuk Awie, Jalil Hamid, Atilia Haron, Rahim Razali dan Douglas Lim.

Sambutan dan legasi
-------------------

Menurut Lat, cetakan pertama *Kampung Boy* — 60,000 hingga 70,000 naskhah — telah habis dijual dalam tempoh tiga hingga empat bulan; pada 1979, sekurang-kurangnya 100,000 telah dijual. *Kampung Boy* dianggap sebagai karya terbaik Lat dan wakil *oeuvre* beliau. Setelah diterbitkan di Amerika Syarikat, *Kampung Boy* memenangi Majlis Buku Kanak-kanak dan anugerah Booklist Editor's Choice pada tahun 2006. Ia juga telah dianugerahkan Buku Antarabangsa Cemerlang bagi tahun 2007 oleh *United States Board of Books for Young People*. Buku ini bersama-sama dengan *Town Boy* telah dikeluarkan dalam bentuk edisi khas sempena pementasan teater *Lat Kampung Boy Sebuah Muzikal* di Istana Budaya bermula 16 Mac hingga 3 April 2011 dan telah terjual sebanyak 1,000 naskhah. *Kampung Boy* bersama-sama dengan *Town Boy* dan *Kampung Boy: Yesterday and Today* telah dikeluarkan semula pada tahun 2014 oleh MPH Publishing. Edisi bahasa Jepun bagi buku ini telah memenangi Anugerah Gaiman di Jepun bagi kategori komik luar negara.

*Kampung Boy* berjaya kerana persembahan realistiknya terhadap masa lalu budaya Malaysia. Ramai rakyat Malaysia yang membesar pada tahun 1960 atau lebih awal mengingati kehidupan santai mereka di kampung apabila membaca buku ini. Stevenson berkata gambaran *The Kampung Boy* terhadap masa lampau akan bergema dengan kesukaan semua orang untuk pengalaman gembira pada masa lalu beliau sendiri. Mereka yang tidak biasa dengan cara-cara kampung boleh berkaitan dengan "tema universal zaman kanak-kanak, remaja, dan cinta pertama". Menurut Stevenson, ilustrasi membantu untuk menjelaskan apa-apa terma yang tidak dikenali pembaca mungkin menghadapi dan daya naratif cerita Lat lebih banyak bergantung kepada pengalaman protagonis daripada pada butiran. Rayuan buku untuk kanak-kanak dan orang dewasa terletak pada kejayaan Lat untuk menawan semula kanak-kanak. Gloria Chandy dari *New Nation* memuji keseluruhan buku ini. Menulis untuk *The Straits Times*, Khaw Yen-Lee mengulas bahawa buku ini "digarap dengan baik" dan mengingatkan pembaca tentang "kehidupan di zaman kecil" mereka.

Sejarawan seni Malaysia Redza Piyadasa berkata bahawa "*Kampung Boy* ialah sebuah karya yang direka dengan jelas hendaklah dibaca sebagai sebuah novel." Beliau membandingkan gambaran grafik pengalaman zaman kanak-kanak untuk novel Camara Laye *The African Child* dan melihat *Kampung Boy* sebagai "penimbulan terbaik dan paling sensitif dalam zaman kanak-kanak Melayu luar bandar pernah cuba di [Malaysia], dalam sebarang bentuk kreatif." Steinberger mempunyai pemikiran yang sama, tetapi membandingkan *The Kampung Boy* dengan novel autobiografi Colin Thiele *Sun on the Stubble*, yang menjelaskan tentang keseronokan dan kejahatan awal kanak-kanak.

Kejayaan *Kampung Boy* mencipta peluang baru untuk Lat. Beliau menubuhkan syarikat sendiri—Kampung Boy Sendirian Berhad—untuk mengendalikan pembarangan watak kartun dan penerbitan sesekali buku beliau. Kampung Boy bekerjasama dengan Sanrio dan Hit Entertainment dalam projek untuk membuka taman tema dalaman di Malaysia menjelang akhir tahun 2012. Salah satu tarikan taman ini adalah mempamerkan watak Lat bersama mereka dari *Hello Kitty* dan *Bob The Builder*. Watak-watak *Kampung Boy* yang tersendiri telah menjadi pemandangan biasa di Malaysia. Mereka diabadikan menerusi setem, panduan kewangan, dan kapal terbang.

Kesinambungan
-------------

### *Town Boy*

Rencana utama: Town Boy
Buku susulannya, *Town Boy*, pertama kalinya diterbitkan pada tahun 1981, dan turut diterbitkan di Amerika Syarikat pada Oktober 2007. Buku ini berkisarkan zaman remaja Lat di Ipoh sepanjang 1960-an, merangkumi persekolahannya, persahabatannya dengan Frankie, seorang budak berketurunan Cina yang tinggal di dalam rumah kedai, serta pencarian teman cintanya sebagai tema-tema utama dalam buku ini yang diakhiri dengan pertemuan terakhir Lat dengan Frankie di stesen keretapi Ipoh sebelum Frankie berlepas ke United Kingdom untuk melanjutkan pelajarannya di peringkat A-Level. Pada tahun 2005, *Town Boy* telah dicetak semula 16 kali.

### *Kampung Boy: Yesterday and Today*

Rencana utama: Kampung Boy: Yesterday and Today
Terbitan turunan buku ini, *Kampung Boy: Yesterday and Today*, diterbitkan pada tahun 1993, mengisahkan semula zaman kanak-kanak Lat seperti yang dipaparkan dalam *Kampung Boy*, tetapi kali ini mengetengahkan masa lapang dan kegiatan yang diamalkan oleh Lat sekeluarga dan kawan-kawannya daripada mengisahkan keseluruhan kehidupan awalnya. Buku ini bertujuan membandingkan taraf kehidupan di kalangan kanak-kanak pada 1990-an dengan zaman lampau serta mengenang betapa ringkasnya keseronokan zaman kanak-kanak Lat. Pada tahun 2010, buku ini telah dicetak semula sebanyak 11 kali.

Catatan
-------

1. ↑  Spesifik cetakan semula: *The Kampung Boy* (ed. Cetakan semula keenam belas). Kuala Lumpur, Malaysia: Berita Publishing. 2009 [1979]. ISBN 967-969-410-0.
2. ↑  Spesifik cetakan semula: *Town Boy* (ed. Cetakan semula keenam belas). Kuala Lumpur, Malaysia: Berita Publishing. 2005 [1981]. ISBN 967-969-402-X.
3. ↑  Spesifik cetakan semula: *Kampung Boy: Yesterday and Today* (ed. Cetakan semula kesebelas). Kuala Lumpur, Malaysia: Berita Publishing. 2010 [1993]. ISBN 967-969-307-4.

Rujukan
-------

1. ↑  Dari buku, ms. 6–19.
2. 1 2 3 4  Goldsmith 2006.
3. ↑  Dari buku, ms. 20–107.
4. ↑  Dari buku, ms. 108–132.
5. ↑  Dari buku, ms. 133–144.
6. ↑  Willmott 1989.
7. ↑  Gopinath 2009.
8. ↑  Crossings: Datuk Lat 2003, 27:05–27:23.
9. ↑  Crossings: Datuk Lat 2003, 30:35–31:15.
10. ↑  Muliyadi 2004, m/s. 214.
11. ↑  mStar Online, Dari komik ke realiti 2020.
12. ↑  Tatler Asia, Lat: The Malaysian Icon 2021.
13. ↑  Campbell 2007b.
14. ↑  Dewani 1979, m/s. 3.
15. 1 2 3 4 5  Stevenson 2007, m/s. 201.
16. 1 2 3  McElhatton 2006.
17. ↑  Lockard 1998, m/s. 240–241.
18. 1 2  Shuttleworth 2010.
19. 1 2 3  Steinberger 2009.
20. ↑  Campbell 2007a.
21. ↑  Rohani 2005, m/s. 391.
22. ↑  Muliyadi 2004, m/s. 161–162, 170–171.
23. ↑  Redza 2003, m/s. 88–91.
24. 1 2  Haslina 2008, m/s. 538.
25. ↑  Muhammad Husairy 2006.
26. ↑  Ridzwan 2008.
27. ↑  Haslina 2008, m/s. 539.
28. ↑  Haslina 2008, m/s. 538, 548–549.
29. ↑  Haslina 2008, m/s. 542.
30. ↑  Haslina 2008, m/s. 539–540, 549.
31. ↑  Haslina 2008, m/s. 541–542.
32. 1 2  Jayasankaran 1999, m/s. 36.
33. ↑  Manavalan 1999.
34. 1 2 3  More than a Cartoonist 2007, m/s. 257.
35. ↑  Muliyadi 2001, m/s. 147.
36. ↑  Haliza 1999.
37. 1 2  Muliyadi 2001, m/s. 145.
38. ↑  Kosmo!, Komik ke muzikal 2011.
39. ↑  mStar Online, Teater Muzikal Lat 2011.
40. 1 2 3 4 5  Lent 1999.
41. ↑  Rohani 2005, m/s. 390.
42. ↑  Azura & Foo 2006.
43. ↑  Harian Metro, Jual 1,000 naskhah 2011.
44. ↑  Berita Harian, 1,000 set edisi khas 2011.
45. ↑  The Star Online, Lat's latest compilation 2014.
46. ↑  BERNAMA, Wins award in Japan 2014.
47. ↑  Stevenson 2007, m/s. 202.
48. ↑  Cha 2007.
49. ↑  New Nation, Back with more laughter 1979, m/s. 14.
50. ↑  Yen-Lee 1979, m/s. 1.
51. 1 2  Redza 2003, m/s. 94.
52. 1 2  Redza 1994, m/s. 51.
53. ↑  Lent 2003, m/s. 261.
54. ↑  Chin 1998, m/s. 60.
55. ↑  Satiman & Chuah 2009.
56. ↑  Zazali 2009.
57. ↑  Bank Negara Malaysia 2005.
58. ↑  Pillay 2004.
59. ↑  Maury 2007.
60. ↑  Goldsmith 2007.
61. 1 2  Campbell 2007c.
62. ↑  Fuziah 2007, m/s. 5–6.

Bibliografi
-----------

Temubual/introspektif sendiri

* Eddie, Campbell (11 Januari 2007). "Campbell Interviews Lat: Part 1". *First Hand Books—Doodles and Dailies*. New York, United States: First Second Books. Diarkibkan daripada yang asal pada 2008-06-23. Dicapai pada 2010-03-13.
* Eddie, Campbell (12 Januari 2007). "Campbell Interviews Lat: Part 2". *First Hand Books—Doodles and Dailies*. New York, United States: First Second Books. Diarkibkan daripada yang asal pada 2008-06-23. Dicapai pada 2010-03-13.
* Eddie, Campbell (15 Januari 2007). "Campbell Interviews Lat: Part 3". *First Hand Books—Doodles and Dailies*. New York, United States: First Second Books. Diarkibkan daripada yang asal pada 2008-06-23. Dicapai pada 2010-03-13.
* Tania Jayatilaka (30 Ogos 2021). "Lat: The Malaysian Icon And 'Kampung Boy' At Heart". Tatler Asia. Dicapai pada 30 Ogos 2021.

Buku

* Chin, Phoebe, penyunting (Mac 1998). "The Kampung Boy". *S-Files, Stories Behind Their Success: 20 True Life Malaysian Stories to Inspire, Challenge, and Guide You to Greater Success*. Selangor, Malaysia: Success Resources Slipguard. ISBN 983-99324-0-3.CS1 maint: ref=harv (link)
* Lockard, Craig (1998). "Popular Music and Political Change in the 1980s". *Dance of Life: Popular Music and Politics in Southeast Asia*. Hawaii, United States: University of Hawaii Press. m/s. 238–247. ISBN 0-8248-1918-7. Dicapai pada 2010-05-13.CS1 maint: ref=harv (link)
* Muliyadi Mahamood (2004). *The History of Malay Editorial Cartoons (1930s–1993)*. Kuala Lumpur, Malaysia: Utusan Publications and Distributions. ISBN 967-61-1523-1.
* Redza Piyadasa (2003). "Lat the Cartoonist—An Appreciation". *Pameran Retrospektif Lat* [*Retrospective Exhibition 1964–2003*]. Kuala Lumpur, Malaysia: Balai Seni Lukis Negara. m/s. 84–99. ISBN 983-9572-71-7.
* Seth (2006). *Forty Cartoon Books of Interest: From the Collection of the Cartoonist "Seth"*. California, United States: Buenaventura Press.CS1 maint: ref=harv (link)
* Zaini Ujang (2009). "Books Strengthen the Mind". *The Elevation of Higher Learning*. Kuala Lumpur, Malaysia: Institut Terjemahan & Buku Malaysia. m/s. 201–208. ISBN 983-068-464-4. Dicapai pada 2010-03-18.
* Redza Piyadasa (1994). "Lat, the Cartoonist – An Appreciation and Tribute". *Lat: 30 Years Later*. Petaling Jaya, Selangor: Kampung Boy. m/s. 39–60. ISBN 983-996-174-8.

Sumber akademik

* Fuziah Kartini Hassan Basri (2007). "Walking with Lat in *Kampung Boy—Yesterday and Today*". *Resonance*. Selangor, Malaysia: Universiti Kebangsaan Malaysia (15): 5–6. ISSN 1675-7270. Diarkibkan daripada yang asal (PDF) pada 2011-09-29. Dicapai pada 2010-06-12.
* Galuschak, George (2008). "Lat. Town Boy". *Kliatt*. Massachusetts, United States. **42** (2): 32. ISSN 1065-8602. Dicapai pada 2010-04-17.CS1 maint: ref=harv (link)
* Goldsmith, Francisca (15 September 2006). "Kampung Boy". *Booklist*. Jil. 103 no. 2. Illinois, United States: American Library Association. m/s. 61. ISSN 0006-7385. Proquest ID: 1134269391. Dicapai pada 2010-04-17.CS1 maint: ref=harv (link)
* Goldsmith, Francisca (1 September 2007). "Town Boy". *Booklist*. Jil. 104 no. 1. Illinois, United States: American Library Association. m/s. 109. ISSN 0006-7385. Proquest ID: 1334735641. Dicapai pada 17 April 2010.CS1 maint: ref=harv (link)
* Haslina Haroon (2008). "The Adaptation of Lat's *The Kampung Boy* for the American Market". *Membina Kepustakaan Dalam Bahasa Melayu*. International Conference on Translation. **11**. Kuala Lumpur, Malaysia: Institut Terjemahan Negara Malaysia. m/s. 537–549. ISBN 983-192-438-X. Dicapai pada 2010-03-18.
* Lent, John (April 1999). "The Varied Drawing Lots of Lat, Malayasian Cartoonist". *The Comics Journal*. Washington, United States: Fantagraphics Books (211): 35–39. ISSN 0194-7869. Diarkibkan daripada yang asal pada 2005-02-15. Dicapai pada 2010-03-10.CS1 maint: ref=harv (link)
* Lent, John (2003). "Cartooning in Malaysia and Singapore: The Same, but Different". *International Journal of Comic Art*. **5** (1): 256–289. ISSN 1531-6793.CS1 maint: ref=harv (link)
* Muliyadi Mahamood (2001). "The History of Malaysian Animated Cartoons". Dalam Lent, John (penyunting). *Animation in Asia and the Pacific*. Indiana, United States: Indiana University Press. m/s. 131–152. ISBN 0-253-34035-7.
* Rohani Hashim (2005). "Lat's *Kampong Boy*: Rural Malays in Tradition and Transition". Dalam Palmer, Edwina (penyunting). *Asian Futures, Asian Traditions*. Kent, United Kingdom: Global Oriental. m/s. 389–400. ISBN 1-901903-16-8.
* Stevenson, Deborah (Januari 2007). "The Big Picture—Kampung Boy". *The Bulletin of the Center for Children's Books*. Maryland, United States: Johns Hopkins University Press. **60** (5): 201–202. doi:10.1353/bcc.2007.0046. ISSN 0008-9036. Proquest ID: 1190715481. Dicapai pada 2010-04-17.CS1 maint: ref=harv (link)

Sumber kewartawanan

* Azura Abas; Foo, Heidi (16 Disember 2006). "Lat's "Kampung Boy" Makes It Big in US". *New Straits Times*. Kuala Lumpur, Malaysia: New Straits Times Press. m/s. 10. ProQuest ID: 1181979521. Dicapai pada 2010-03-14.
* Cha, Kai-Ming (20 November 2007). "Lat's Malaysian Memories". *PW Comics Week*. New York, United States: Publishers Weekly. Diarkibkan daripada yang asal pada 2010-08-18. Dicapai pada 2010-03-18.CS1 maint: ref=harv (link)
* *Crossings: Datuk Lat* (Penerbitan televisyen). Singapura: Discovery Networks Asia. 21 September 2003.
* Gopinath, Anandhi (8 Jun 2009). "Cover: Our Kampung Boy". *The Edge*. Selangor, Malaysia: The Edge Communications Sdn Bhd (758). Diarkibkan daripada yang asal pada 2010-08-18. Dicapai pada 2010-03-15.CS1 maint: ref=harv (link)
* Haliza Ahmad (24 Disember 1999). "Annecy Awards '99 for Lat's Kampung Boy". *The Malay Mail*. Kuala Lumpur, Malaysia: New Straits Times Press. m/s. 15. Proquest ID: 47449038. Dicapai pada 2010-07-24.
* Jayasankaran, S (22 Julai 1999). "Going Global". *Far Eastern Economic Review*. Hong Kong: Dow Jones & Company. **162** (29): 35–36. ISSN 0014-7591. Proquest ID: 43402018. Dicapai pada 2010-03-12.CS1 maint: ref=harv (link)
* "Kampung Boy Graces Our Stamps". *The Star*. Selangor, Malaysia: Star Publications. 27 November 2008. Diarkibkan daripada yang asal pada 2010-08-18. Dicapai pada 2010-04-02.
* "Lat's Latest". *New Straits Times*. Kuala Lumpur, Malaysia: New Straits Times Press. 18 Mac 1998. m/s. 7. ProQuest ID: 27524668. Dicapai pada 2010-03-14.
* Manavalan, Theresa (4 Julai 1999). "Kampung Boy Hits Big Time". *New Sunday Times*. Kuala Lumpur, Malaysia: New Straits Times Press. m/s. 10. Proquest ID: 42901498. Dicapai pada 2010-05-18.CS1 maint: ref=harv (link)
* "More than a Cartoonist". *Annual Business Economic and Political Review: Malaysia*. Kuala Lumpur, Malaysia: Oxford Business Group. **2** (Emerging Malaysia 2007): 257–258. January 2007. ISSN 1755-232X. Diarkibkan daripada yang asal pada 2011-07-15. Dicapai pada 2010-12-04.
* Muhammad Husairy Othman (14 Februari 2006). "'Kampung Boy' arrives in Brazil". *New Straits Times*. Kuala Lumpur, Malaysia: New Straits Times Press. m/s. 13. Proquest ID: 986223671. Dicapai pada 2010-07-24.
* Pillay, Suzanna (26 Mei 2004). "Airborne with the Kampung Boy". *New Straits Times*. Kuala Lumpur, Malaysia: New Straits Times Press. m/s. 5. Proquest ID: 642258141. Dicapai pada 2010-07-04.CS1 maint: ref=harv (link)
* Ridzwan A. Rahim (31 Ogos 2008). "Here's the Lat-est". *New Straits Times*. Kuala Lumpur, Malaysia: New Straits Times Press. m/s. 2. ProQuest ID: 1545672011. Dicapai pada 2010-04-25.
* Satiman Jamin; Chuah, Bee Kim (12 November 2009). "First Indoor Theme Park Set in Nusajaya". *New Straits Times*. Kuala Lumpur, Malaysia: New Straits Times Press. Diarkibkan daripada yang asal pada 2010-08-18. Dicapai pada 2010-03-15.
* Shuttleworth, Mike (15 Januari 2010). "Kampung Boy". *The Age*. Melbourne, Australia: Fairfax Media. Diarkibkan daripada yang asal pada 2010-08-27. Dicapai pada 2010-04-02.CS1 maint: ref=harv (link)
* Steinberger, Kevin (November 2009). "Kampung Boy". *Magpies*. New South Wales, Australia: Magpies Magazine. **24** (5): 22. ISSN 0034-0375.CS1 maint: ref=harv (link)
* Willmott, Jennifer Rodrigo (Mac 1989). "Malaysia's Favourite Son". *Reader's Digest*. Jil. 134 no. 803. New York, United States: The Reader's Digest Association. ISSN 0034-0375. Diarkibkan daripada yang asal pada 2010-08-18. Dicapai pada 2010-03-12.CS1 maint: ref=harv (link)
* "Top 10 Influential Celebrities in Malaysia: Stars with the X-factor Sizzle". *AsiaOne*. Singapore: Singapore Press Holdings. New Straits Times. 7 September 2009. Diarkibkan daripada yang asal pada 2010-08-18. Dicapai pada 2010-07-24.
* Zazali Musa (10 November 2009). "Johor Not Competing with Singapore for Theme Park Visitors". *The Star Online*. Selangor, Malaysia: Star Publications. Diarkibkan daripada yang asal pada 2010-08-18. Dicapai pada 2010-03-10.
* Gloria Chandy (23 Jun 1979). "Lat's back with more laughter". New Nation. m/s. 14. Dicapai pada 7 Ogos 2013.
* Dewani Abbas (10 Jun 1979). "Lat... kartunis yang luarbiasa". Berita Harian Singapura. m/s. 3. Dicapai pada 10 Ogos 2013.
* Khaw Yen-Lee (7 Julai 1979). "Portrait of the artist as a young urchin". The Straits Times. m/s. 1. Dicapai pada 10 Ogos 2013.
* Feride Hikmet Atak (14 Januari 2011). "Teater Muzikal Lat Kampung Boy Di Istana Budaya Mac Ini". mStar Online. Dicapai pada 23 Februari 2011.
* Roni Hidayat Ridwan (17 Mac 2011). "Kampung Boy, komik ke muzikal". Kosmo!. Diarkibkan daripada yang asal pada 19 Mac 2011. Dicapai pada 7 Ogos 2018.
* "Jual 1,000 naskhah edisi terhad 2 buku Lat". Harian Metro. 14 Mac 2011. Dicapai pada 11 Ogos 2021.
* "1,000 set edisi khas karya Lat dijual". Berita Harian. 14 Mac 2011. Dicapai pada 11 Ogos 2021.
* "Dari komik ke realiti, Datuk Lat teruja projek rumah 'Kampung Boy' bakal di buka akhir 2020 - "Ia bukan untuk saya tapi masa depan"". mStar Online. 23 Mei 2020. Dicapai pada 22 Ogos 2021.
* "Lat's latest compilation now out as 'Forever Lat'". The Star Online. 31 Ogos 2014. Diarkibkan daripada yang asal pada 4 September 2014. Dicapai pada 20 Mei 2019.
* "Kampung Boy' Comic Wins Award In Japan". BERNAMA. 18 Disember 2014. Dicapai pada 26 Ogos 2019.

Tapak talam talian

* "Bank Negara Malaysia Releases "Buku Wang Saku" and "Buku Perancangan dan Penyata Kewangan Keluarga" for 2006" (Siaran akhbar). Bank Negara Malaysia. 29 Disember 2005. Diarkibkan daripada yang asal pada 2006-05-27. Dicapai pada 2010-04-20.
* Maury, Laurel (26 Disember 2007). "Lat's Rollicking Malaysian Childhood". *Jacket Copy*. Los Angeles, United States: Los Angeles Times. Diarkibkan daripada yang asal pada 2010-08-18. Dicapai pada 2010-04-17.CS1 maint: ref=harv (link)
* McElhatton, Greg (30 Ogos 2006). "Kampung Boy". *Read About Comics*. Washington D.C. United States: Self-published. Diarkibkan daripada yang asal pada 2008-02-24. Dicapai pada 2010-04-17.CS1 maint: ref=harv (link)
* Spurgeon, Tom (20 Julai 2007). "CR Review: Town Boy". *The Comics Reporter*. New Mexico, United States: Self-published. Diarkibkan daripada yang asal pada 2007-10-13. Dicapai pada 2010-04-17.CS1 maint: ref=harv (link)

Pautan luar
-----------

* "Kampung Boy (with sample images)". *Macmillan Academics*. New York, United States: Macmillan Publishers. 2008. Dicapai pada 8 November 2010.

| * l
* b
* s
Lat |
| --- |
| Karya terkenal | 
* *Keluarga Si Mamat* (1968–1994)
* *Scenes of Malaysian Life* (1974–2014)
* *Kampung Boy* (1979)
* *Town Boy* (1981)
* *Mat Som* (1989)
* *Kampung Boy: Yesterday and Today* (1993)

 |
| Autobiografi | 
* *Lat: 30 Years Later* (1994)

 |
| Filemografi | 
* *Kampung Boy*
	+ episod
* *Lat Kampung Boy Sebuah Muzikal*

 |
| Pameran seni | 
* Dunia Lat

 |
| Mercu tanda | 
* Galeri Rumah Lat

 |
| Keluarga | 
* Mamat Khalid (adik)
* Amen Khalid (anak saudara)

 |