**Jomo Kenyatta** (dilahirkan pada 1890-an - 22 Ogos 1978) berkhidmat sebagai Perdana Menteri Kenya yang pertama (1963-1964) dan Presiden Kenya (1964-1978). Beliau dianggap sebagai bapa pengasas negara Kenya.
Di Kenya, adanya Lapangan Terbang Antarabangsa Jomo Kenyatta di Nairobi , Kenyatta International Conference Centre, jalan utama Nairobi, dan jalan-jalan utama di banyak bandar raya di bandar-bandar dan Kenya, sekolah-sekolah banyak, dua Universiti ( Kenyatta Universiti dan Universiti Pertanian dan Teknologi Jomo Kenyatta) dinamakan sempena nama beliau. Sebuah patung di pusat bandar Nairobi dan tugu-tugu di seluruh Kenya berdiri untuk menghormati tokoh ini. Kenya memberi cuti umum setiap 20 Oktober sebagai Hari Kenyatta dan digantikan dengan Hari Mashujaa (Wira). Muka Kenyatta menghiasi mata wang kertas Kenya dan duit syiling .Namun semua ini akan berubah apabila Perlembagaan Kenya yang baru melarang penggunaan potret mana-mana orang yang pada mata wang Kenya.

Kehidupan awal
--------------

Jomo Kenyatta dilahirkan Kamau wa Ngengi kepada ibu bapa Ngengi wa Muigai dan Wambui di kampung Gatundu , di Afrika Timur British (sekarang Kenya ). Tarikh lahir pada awal 1890-an adalah tidak jelas kerana kedua ibu bapanya adalah hampir pasti buta huruf, dan tiada rekod kelahiran formal Afrika asli yang disimpan di Kenya pada masa itu.

Bapanya meninggal dunia ketika Kamau sangat muda dan selepas itu, mengikut adat, dia diguna pakai oleh Ngengi bapa saudaranya, yang juga mewarisi ibunya, untuk menjadi Kamau wa Ngengi. Apabila ibunya meninggal dunia semasa melahirkan anak, anak-anak muda Kamau berpindah dari Ng'enda untuk Muthiga untuk hidup dengan ubat lelaki datuk Kũngũ wa Magana, dia menjadi sangat rapat .

Beliau kemudian meninggalkan rumah ,belajar di Gereja Scotland Misi (CSM) di Thogoto, dekat dengan bandar Kikuyu, kira-kira 12 kilometer di utara-barat Nairobi. Beliau belajar Bible, Bahasa Inggeris, matematik, dan pertukangan. Beliau membayar yuran sekolah dengan bekerja sebagai pelayan rumah dan memasak untuk orang putih yang tinggal berhampiran.

Pada tahun 1912, dia menjadi tukang kayu perantis. 1913 dia telah berkhatan, untuk menjadi ahli kihiu- mwiri. Pada tahun 1914, beliau memeluk agama Kristian dengan nama John Peter, kemudian ditukar kepada Johnstone Kamau. 

Beliau mula-mula bekerja sebagai tukang kayu perantis di sebuah ladang sisal di [[Thika], di bawah bimbingan John Cook, di Thogoto. Semasa Perang Dunia Pertama, beliau tinggal bersama Maasai di Narok , di mana beliau bekerja sebagai seorang kerani untuk kontraktor Asia.

Pada tahun 1919 beliau berkahwin dengan Grace Wahu.Apabila Grace mengandung , orang gereja memerintahkannya untuk berkahwin .. Pada 20 November 1920 anak pertama Kamau Peter Muigai, dilahirkan. Kamau berkhidmat sebagai jurubahasa di Mahkamah Tinggi Nairobi. Dia akhirnya berkahwin dengan Grace Wahu dalam satu majlis sivil pada tahun 1922. Grace Wahu tinggal di rumah Dagoretti sehingga kematiannya pada bulan April 2007 pada usia kira-kira 100 .

Pada tahun 1922, Kamau mula bekerja sebagai seorang kerani stor dan pembaca meter air untuk Majlis Perbandaran Nairobi.Ketika ini beliau bertemu ramai warga Kenya-Asia yang akan menjadi sekutu penting kemudian.

Beliau memasuki politik selepas terlibat dalam aktiviti politik James Beauttah dan Yusuf Kang'ethe pemimpin KCA ( Kikuyu Central Association ). Beliau menyertai KCA pada tahun 1924. Akhirnya dia mula mengedit akhbar pergerakan Kikuyu. Menjelang 1928, beliau telah menjadi setiausaha agung KCA .

Pada tahun 1928, beliau melancarkan akhbar Kikuyu bulanan yang dipanggil Mwĩgwithania ( Reconciler) yang bertujuan untuk menyatukan semua bahagian di Kikuyu Nada akhbar ini sederhana dan rendah, dan telah diterima oleh kerajaan kolonial .Beliau juga membuat persembahan pada Kikuyu tentang masalah tanah sebelum Suruhanjaya Young Hilton di Nairobi pada tahun yang sama .

Percubaan dan penjara
---------------------

Kenyatta ditangkap pada bulan Oktober 1952 dan didakwa dengan lima orang lain atas tuduhan "menguruskan dan menjadi ahli" Mau Mau Society. Mau Mau Society merupakan gerakan radikal , anti-kolonial yang terlibat dalam Pemberontakan Mau Mau. Tertuduh telah dikenali sebagai "Kapenguria Enam ".

Perbicaraan berlangsung selama lima bulan : Rawson Macharia menjadi saksi pendakwaan utama. Hakim telah dianugerahkan pencen yang luar biasa besar dan mengekalkan hubungan rahsia dengan Gabenor penjajah ketika itu.

Peguam bela Dennis Pritt, berhujah bahawa peneroka orang putih cuba menjadikan Kenyatta sebagai 'kambing hitam'.Tidak ada bukti dia berjuang untuk Mau Mau. Mahkamah dihukum Kenyatta pada 8 April 1953 hingga tujuh tahun penjara dengan kerja keras .Rayuan telah ditolak oleh Majlis Privy British pada tahun 1954.

Kenyatta kekal di dalam penjara sehingga 1959, dan selepas itu, beliau ditahan di Lodwar. Darurat ditarik balik pada 12 Januari 1960. Pada 28 Feb 1960, mesyuarat awam seramai 25,000 orang di Nairobi menuntut pembebasannya. Pada 15 April 1960, lebih satu juta tandatangan merayu agar beliau dibebaskan.Pada 14 Mei 1960, beliau dipilih sebagai Presiden Kanu tanpa hadir. Pada 23 Mac 1961, pemimpin-pemimpin Kenya, termasuk Daniel Arab Moi, kemudian Naib Presiden melawat beliau di Lodwar. Pada 11 Apr 1961, beliau telah dipindahkan ke Maralal dengan anak perempuan Margaret di mana beliau telah bertemu dengan wartawan akhbar dunia buat kali pertama dalam lapan tahun. Pada 14 Ogos 1961, beliau dibebaskan dan dibawa ke Gatundu dan disambut sebagai wira .

Kepimpinan
----------

Pilihanraya Kenya diadakan pada bulan Mei 1963.Kenyatta Kanu menewaskan Kadu dengan memenangi 83 kerusi daripada 124 kerusi. Pada 1 Jun 1963, Kenyatta menjadi perdana menteri kerajaan Kenya autonomi, dengan Queen Elizabeth II sebagai Ketua Negara (selepas kemerdekaan, yang digelar sebagai Ratu Kenya), yang diwakili oleh Gabenor- Jeneral. Beliau secara konsisten meminta peneroka orang putih tidak meninggalkan Kenya dan disokong perdamaian.

### Selepas merdeka

Kenyatta mengekalkan peranan sebagai perdana menteri selepas kemerdekaan diisytiharkan dan dirayakan pada 12 Disember 1963. 

Pada 1 Jun 1964, Kenyatta menjadi Presiden Kenya apabila beliau berjaya meminda Perlembagaan Kenya iaitu Kenya sebuah republik dengan Presiden eksekutif: ketua Negara, ketua Kerajaan, dan Komander-in-Ketua angkatan tentera.

Dasarnya ke arah 'Africanization' secara beransur-ansur.Ramai kakitangan awam kolonial digantikan oleh warga Kenya. Beliau meminta bantuan tentera British terhadap Pemberontak Somalia , Shiftas , dan Pemberontakan tentera di Nairobi pada Januari 1964.

Pada 10 November 1964, Kadu rasmi dibubarkan dan wakilnya menyertai Kanu, membentuk sebuah parti tunggal.Jomo Kenyatta adalah semula dipilih sebagai Presiden kerana tidak ditentang pada tahun 196. Perlembagaan dipinda lagi untuk memperluaskan kuasanya. Ini menimbulkan konflik sempadan dengan Somalia. Pasukan keselamatan Negeri diganggu pembangkang dan disyaki bersubahat dalam pembunuhan beberapa tokoh terkenal yang dianggap sebagai ancaman kepada rejim, termasuk Pinto Gama Pio , Tom Mboya dan JM Kariuki. Peguam CMG Argwings- Kodhek dan bekas pemimpin Kadu Pemimpin dan menteri Ronald Ngala , juga meninggal dunia dalam kemalangan kereta yang mencurigakan.

  

Dalam pilihan raya 1969, Jomo Kenyatta mengharamkan satu-satunya parti yang dipimpin oleh Jaramogi Oginga Odinga yang telah dipaksa untuk berhenti.

Pada 29 Januari 1970, beliau telah mengangkat sumpah sebagai Presiden Kenya selanjutnya. Kenyatta sekali lagi dipilih sebagai Presiden pada tahun 1974. Pada 5 Nov 1974, beliau mengangkat sumpah sebagai Presiden untuk penggal ketiga. Kesihatannya semakin lemah. Dia kekal presiden sehingga beliau meninggal dunia empat tahun kemudian pada tahun 1978.

Kematian
--------

Kenyatta mengalami serangan jantung sejak dari tahun 1966. Pada 22 Ogos 1978, Presiden Kenyatta meninggal dunia di Mombasa kerana sakit tua. Mzee Jomo Kenyatta dikebumikan pada 31 Ogos 1978 di Nairobi. Tempat beliau telah digantikan oleh Naib Presiden Kenya, Daniel Arab Moi .

Rujukan
-------

1. ↑

Pautan luar
-----------