Nama ini merupakan nama orang dalam bahasa Cina; nama keluarganya ialah *Lee*.

**Harry Lee Kuan Yew** (Cina: 李光耀, Pinyin: Lǐ Guāng Yào; 16 September 1923—23 Mac 2015), juga dikenali sebagai **Lee Kuan Yew** atau singkatannya ialah **LKY** merupakan Perdana Menteri Singapura pertama yang menjadi penyokong kuat penubuhan Malaysia. Lee diiktiraf sebagai bapa pengasas negara itu, memegang jawatan Perdana Menteri selama 31 tahun (1959-1990) menjadikan beliau Perdana Menteri paling lama berkhidmat di dunia.

Peraturan Lee dikritik, untuk mengurangkan kebebasan sivil (protes awam, kawalan media) dan membawa saman fitnah terhadap lawan politik. Kuan Yew berpendapat bahawa langkah-langkah disiplin yang diperlukan untuk kestabilan politik, yang bersama-sama dengan undang-undang adalah penting untuk kemajuan ekonomi.

Keluarga
--------

Ibu bapa Lee yang berpendidikan Inggeris menamakannya sebagai "Kuan Yew", yang bermaksud "cahaya dan terang", dengan maksud gantian "membawa kemuliaan yang besar kepada nenek moyang". Datuknya memberi tambahan nama "Harry" pada nama Cinanya (diberi oleh bapanya) Kuan Yew. Beliau lebih dikenali sebagai "Harry Lee" dan mula menggunakan nama Cinanya setelah menceburi bidang politik. Namanya kadangkala disebut sebagai Harry Lee Kuan Yew, walaupun nama ini jarang-jarang digunakan dalam majlis rasmi. Semasa zaman kanak-kanak, beliau amat dipengaruhi oleh budaya British terutama daripada datuknya, Lee Hoon Leong yang memberikan pendidikan Inggeris.

Beliau berasal daripada keturunan Hakka dari China dan merupakan generasi ke-4 yang berhijrah ke Singapura. Moyangnya Lee Bok Boon (lahir 1846) berhijrah dari daerah Dapu Guangdong ke Negeri-negeri Selat pada 1863. Beliau berkahwin dengan anak perempuan penjaga kedai, Seow Huan Nio, tetapi pulang ke China pada 1882, meninggalkan isteri dan tiga anak. Bok Boon meninggal dunia dua tahun selepas kepulangannya. Datuk Lee, Lee Hoon Leong, dilahirkan di Singapura pada 1871. Beliau berpendidikan dalam bahasa Inggeris di Institusi Raffles hingga tahap V, yang bersamaan dengan sekolah menengah rendah di Singapura hari ini. Lee Hoon Leong kemudiannya bekerja sebagai dispenser, seorang ahli farmasi yang tidak bertauliah, dan kemudiannya sebagai seorang penembak di kapal wap Heap Eng Moh Shipping Line, kemudian dimiliki oleh ahli perniagaan etnik Cina, Oei Tiong Ham.

Semasa bekerja sebagai seorang purser, Lee Hoon Leong, berusia 28 tahun, berkahwin dengan Ko Liem Nio, berusia 16 tahun, di Semarang, Jawa, Hindia Timur Belanda (kini Indonesia). Ia adalah perkahwinan yang diatur, seperti yang diperibadikan. Kedua-dua keluarga itu dari kelas menengah, dan pengantin lelaki berpendidikan Bahasa Inggeris. Datuk Lee Hoon Leong memegang pasaran Katong, beberapa hartanah dan rumah getah di Orchard Road. Lee Hoon Leong akhirnya menjadi pengarah urusan Heap Eng Moh Steamship Company Ltd.

Hoon Leong mempunyai dua isteri, yang biasa pada masa itu, dan menjadi bapa lima anak perempuan dan tiga anak lelaki. Anak lelakinya, Lee Chin Koon (1901-1991), dididik dalam bahasa Inggeris juga. Beliau berkahwin dengan Chua Jim Neo (1903-1980), seorang Peranakan, yang melahirkan Lee Kuan Yew, anak sulung mereka, pada 1923, di 92 Jalan Kampung Jawa di Singapura. Lee mempunyai tiga adik lelaki bongsu: Dennis Lee Kim Yew (1925 – 2003; peguam dan hali Lee & Lee), Freddy Lee Thiam Yew (1927 – 2012; bekas Pengerusi dan broker saham J Ballas and Company) dan Dr Lee Suan Yew (lahir 1935; Presiden Majlis Perubatan Singapura); dan seorang adik perempuan bongsu, Monica Lee Kim Mon (lahir 1930). Seperti Lee Kuan Yew, adiknya Dennis menceburi undang-undang di Universiti Cambridge, dan mereka menubuhkan firma perundangan, Lee & Lee. Edmund W. Barker, rakan karib Lee, juga menyertai firma tersebut. Lee dan Barker kemudian meninggalkan firma undang-undang tersebut untuk memasuki politik. Adik Lee, Freddy menjadi broker saham; Seorang lagi adiknya, Suan Yew, menceburi perubatan di Universiti Cambridge dan membuka amalan yang berjaya.

Kekayaan datuk nenek moyang Kuan Yew merosot dalam keadaan Kemelesetan Besar, dan bapanya, Lee Chin Koon, menjadi penjaga kedai. Ibu saudaranya, Lee Choo Neo, merupakan doktor wanita pertama yang berkhidmat di Singapura. Lee Kuan Yew pernah menyifatkan bapanya sebagai seorang lelaki yang menjejaskan keluarganya secara negatif kerana sikap panas baranny, dan Lee belajar dari usia muda untuk mengekalkan kedegilannya.

Lee dan isterinya Kwa Geok Choo telah berkahwin pada 30 September 1950 dan dikurniakan tiga anak. Mereka menuturi bahasa Inggeris sebagai bahasa pertama mereka.. Lee mula mempelajari bahasa Cina pada 1955 ketika berusia 32 tahun; di mana sebelum beliau buta huruf bahasa Cina. Lee mempelajari bahasa Jepun pada usia dewasanya dan bekerja sebagai pentrjemah bahasa Jepun semasa pendudukan Jepun di Singapura.

Beberapa anggota keluarga Lee memegang jawatan terkemuka dalam masyarakat Singapura. Anak lelaki sulungnya iaitu Lee Hsien Loong seorang bekas Brigadier-Jeneral telah menjadi Perdana Menteri Singapura sejak 2004. Beliau juga menjadi Timbalan Pengerusi Perbadanan Pelaburan Singapura (GIC). Lee Hsien Yang juga bekas Brigadier-Jeneral merupakan bekas Presiden dan Ketua Pegawai Singtel, sebuah syarikat telekomunikasi gergasi di Singapura dan terbesar dalam Bursa Saham Singapura, SGX. 56% daripada saham Singtel dimiliki oleh Temasek Holdings, syarikat induk yang mengawal syarikat seperti Singapore Airlines dan DBS Bank. Temasek Holdings diketuai oleh CEO Ho Ching, isteri Lee Hsien Loong. Anak perempuan Lee, Lee Wei Ling berkhidmat di Institut Neurosains Kebangsaan. Isteri Lee, Kwa Geok Choo menjadi rakan kongsi bagi syarikat terkemuka Lee & Lee. Adik-beradik beliau iaitu Dennis, Freddy dan Suan Yew menjadi rakan kongsi firma tersebut. Beliau juga mempunyai seorang adik perempuan yang bernama Monica. Kwa Geok Choo meninggal dunia pada 2 Oktober 2010 dalam tidurnya.

| Pohon keluarga Lee Kuan Yew |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  | Lee Bok Boon1846–1920 |  | Seow Huan Neo1848–1931.est |
|  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  | Lee Hoon Leongb.1871–1943 |  | Ko Liem Niob.1883–1959 |
|  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  | Lee Chin Koon1901–1991 |  | Chua Jim Neo1903–1978 |
|  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | **Lee Kuan Yew**1923–2015 |  |  |  |  |  | Kwa Geok Choo1921–2010 |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Wong Ming Yang1951–1982 |  |  |  |  |  | **Lee Hsien Loong**b.1952 |  | Ho Chingb.1953 |  | Lee Wei Lingb.1955 |  | Lee Hsien Yangb.1957 |  | Lim Suet Fernb.1957 |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Li Xiuqib.1980 |  | Li Yipengb.1982 |  | Li Hongyib.1987 |  | Li Haoyib.1989 |  | Li Shengwub.1985 |  | Li Huanwub.1990 |  | Li Shaowub.1995 |
|

 |
| **Catatan:**

Adik-beradik Lee Kuan Yew ialah:* Dennis Lee Kim Yew (1925–2003) - peguam dan ahli Lee & Lee
	+ Gloria Lee (Woo) Sau Yin, isteri
* Freddy Lee Thiam Yew (1927–2012) – broker saham dan bekas Pengerusi Ballas and Company
	+ Eleanor Ngo Puay Chin, isteri
* Dr Lee Suan Yew (lahir 1935) – Presiden Majlis Perubatan Singapura
	+ Pamela Chong, isteri Dr Lee
* Monica Lee Kim Mon (lahir 1930)
	+ George Chan Chor Cheung, Suami
 |

Pendidikan
----------

Dalam tahun 1931, Lee Kuan Yew mempunyai pendidikan sekolah rendah di Sekolah Inggeris Telok Kurau. Beliau menyifatkan rakan sekolahnya di Telok Kurau sebagai golongan miskin dan tidak terlalu terang sebagai pembeli akhir. Beliau kemudian menghadiri Institusi Raffles pada 1935, di mana beliau mengalami kesulitan kerana bertemu dengan 150 pelajar terbaik dari seluruh Singapura. Lee menyertai Pengakap selama tiga tahun, bermain kriket, tenis, dan catur, dan berdebat untuk sekolah. Beliau mendapat beberapa biasiswa, dan menduduki peperiksaan Sijil Sekolah pada tahun 1940, memperoleh beasiswa John Anderson untuk menghadiri Kolej Raffles (sekarang Raffles Institution Junior College). Bakal isteri Lee, Kwa Geok Choo, ialah rakan sekelasnya dan satu-satunya gadis di Raffles pada masa itu. Kwa, seorang pelajar cemerlang, ialah satu-satunya yang dapat mengalahkan markahnya dalam mata pelajaran Bahasa Inggeris dan Ekonomi.

Pendidikan universiti Lee ditangguhkan oleh Perang Dunia II dan pendudukan Jepun dari Singapura dari 1942 hingga 1945. Selepas perang, Lee melanjutkan pelajaran di England. Beliau secara ringkas menghadiri Sekolah Ekonomi London ketika enrolmen di Universiti Cambridge telah ditutup. Beliau menceritakan bahawa London mengalahkannya dan dia mencari persekitaran Cambridge yang lebih menyenangkan, di mana dia membaca undang-undang di Kolej Fitzwilliam. Seorang pelajar kolej Raffles memperkenalkannya ke Censor of Fitzwilliam House, W. S. Thatcher, yang mengakuinya untuk tahun 1947. beliau bertugas pada Januari 1947.

Lee menamatkan Kelas Pertama di kedua-dua bahagian Tripos dengan Cemerlang Bintang Pertama (skor sempurna) untuk Undang-undang Bahagian II pada tahun 1949; ini meletakkannya di puncak kohortnya, dan dia dianugerahkan Hadiah Whitlock Fitzwilliam. Kolej itu berkata beliau ditempatkan di atas dua orang sezaman yang kemudian menjadi Profesor Undang-undang di Cambridge. Lee diberi kemasukan di Kamar Undang-Undang Middle Temple pada tahun 1950. Pada tahun 1969, beliau telah dipilih sebagai rakan kehormatan Kolej Fitzwilliam dan merupakan yang paling senior dari Felo Kehormat Kolej selama bertahun-tahun. Pada tahun 1971, Lee memberikan Kuliah Yayasan - "Timur dan Barat: kedua-duanya telah bertemu".

Kehidupan awal
--------------

Lee mengalami kesukaran semasa tahun-tahun sukar penjajahan Jepun dari tahun 1942 hingga 1945. Semasa perang, Lee mempelajari bahasa Jepun dan mula bekerja sebagai Pegawai Sas yang bermaksud (Pegawai Khidmat Pentadbiran Singapura) di pulau Sentosa di mana beliau mendengar stesen radio Bersekutu dan menulis apa yang mereka laporkan di pejabat *Hodobu* (報道 部 - jabatan propaganda Jepun). Menjelang akhir peperangan, dengan mendengar stesen radio Bersekutu, beliau menyedari Jepun kalah dalam peperangan, dan takut perang ganas akan keluar di Singapura apabila orang Jepun membuat pendirian terakhir mereka, beliau membuat rancangan untuk membeli dan bergerak ke sebuah ladang di Cameron Highlands dengan keluarganya. Bagaimanapun, seorang budak angkat di pejabatnya memberitahunya bahawa failnya telah dikeluarkan oleh jabatan keselamatan dan beliau menyedari diikuti oleh kakitangan keselamatan Jepun (yang berlangsung selama tiga bulan), jadi beliau meninggalkan rancangan itu kerana tahu jika beliau pergi di hadapan, Lee akan menghadapi masalah. Lee menubuhkan syarikat kecil swasta semasa perang untuk bertahan; antaranya ialah gam alat tulis, berjenama sebagai "Stikfas".

Lee menderita kekejaman pendudukan Jepun. Tentera Jepun menumpuk lelaki Cina untuk disoal siasat dan Lee diberitahu untuk masuk dan menyertai orang-orang Cina yang dipisahkan. Menyedari bahawa ada sesuatu yang salah, dia meminta izin untuk pulang ke rumah untuk memungut pakaiannya terlebih dahulu, dan pengawal Jepun bersetuju. Ternyata mereka yang dipisahkan dibawa ke pantai untuk ditembak sebagai sebahagian daripada pembunuhan beramai-ramai Sook Ching. Pendudukan Jepun mempunyai kesan yang mendalam kepada Lee muda, yang teringat dipukul dan terpaksa berlutut kerana gagal tunduk kepada seorang askar Jepun. Beliau dan belia Singapura yang lain "muncul menyatakan bahawa tidak seorang pun-baik orang Jepun mahupun orang Inggeris—mempunyai hak untuk menolak dan menendang kami... (dan) bahawa kita dapat memerintah diri kita sendiri." Pendudukan itu juga memandu pelajaran di rumah tentang kuasa mentah dan keberkesanan hukuman keras dalam menghalang jenayah.

Selepas peperangan, semasa belajar di England, Lee berkolaborasi untuk seorang rakan bernama David Widdicombe, yang berada di Parti Buruh. Beliau memandu Widdicombe dalam sebuah lori dan menyampaikan beberapa ucapan bagi pihaknya. Widdicombe kehilangan pilihan raya pada tahun 1950, tetapi kemudian menjadi ahli Kuil Batin bersama Lee. Selepas melihat bagaimana British gagal mempertahankan Singapura dari Jepun, dan selepas tinggal di England, Lee memutuskan bahawa Singapura terpaksa memerintah sendiri. Beliau kembali ke Singapura pada tahun 1949. Beliau juga memutuskan untuk meninggalkan nama Inggerisnya, Harry, dan hanya dikenali sebagai Lee Kuan Yew, walaupun sehingga akhir hayatnya, kawan-kawan lama dan kawan-kawan Inggeris masih merujuk kepadanya sebagai Harry Lee.

Kerjaya politik awal (1951–1959)
--------------------------------

Dalam memoirnya, Lee menceritakan bahawa beliau bercadang untuk kembali ke Singapura untuk bekerja sebagai seorang peguam. Apabila beliau kembali, Lee bekerja di firma undang-undang John Laycock untuk $ 500 sebulan (bersamaan dengan kira-kira $2500 pada tahun 2017). Beliau juga bekerja sebagai penasihat undang-undang untuk kesatuan perdagangan dan pelajar. Pengalaman beliau yang pertama dengan politik di Singapura adalah peranannya sebagai agen pilihan raya untuk Laycock di bawah panji-panji Parti Progresif pro-British dalam pilihan raya majlis perundangan 1951.

### Perbicaraan Fajar

Lee adalah peguam junior untuk percubaan Fajar yang diadakan pada bulan Mei 1954 apabila ahli-ahli Kelab Sosialis Universiti ditangkap kerana menerbitkan artikel yang dianggap sebagai perkataan menghasut dalam majalah Club bernama Fajar. Satu cerita ialah Lee yang menjemput peguam utama D.N. Pritt untuk mempertahankan pelajar walaupun ini ditolak oleh ahli Kelab. Lee mendapat reputasi yang meluas melalui kemenangan perbicaraan yang merupakan percubaan sedition pertama dalam pasca perang di Malaysia dan Singapura. Masa selat pada 26 Ogos mengisytiharkan keputusan ini sebagai "kemenangan besar untuk kebebasan bersuara". Pada masa yang sama, Lee juga diterima oleh kebanyakan rakyat Singapura sebagai "pahlawan yang tinggi". Selain itu, kerjasama antara Lee dan ahli Kelab memperkukuh hubungan mereka yang penting untuk kerjaya politik masa depan Lee dan penubuhan PAP.

### Penubuhan Parti Tindakan Rakyat

Pengalaman pertama politik Lee di Singapura adalah sebagai ejen pilihanraya bagi bosnya John Laycock di bawah sepanduk Parti Progresif yang pro-Britain dalam Pilihanraya 1951. Bagaimanapun, akhirnya Lee sedar parti politik tidak mungkin dapat banyak sokongan.

Pada 12 November 1954, Lee, bersama lelaki kelas pertengahan berpendidikan Inggeris, menubuhkan kelab "sosialis" PAP. Perikatan ini telah digambarkan oleh Lee sebagai satu kahwin mutaah (sementara), kerana kumpulan berpendidikan Inggeris diperlukan untuk berhadapan dengan kumpulan pro-komunis yang semakin kuat di Singapura dan Tanah Melayu ketika itu. Rakyat Singapura mahukan pemerintahan sendiri dan menamatkan pemerintahan Britain. Satu persidangan sulung telah diadakan di Dewan Peringatan dan dihadiri lebih daripada 1,500 orang penyokong dan kesatuan sekerja. Lee menjadi setiausaha agungnya sehingga tahun 1992. Pemimpin UMNO, Tunku Abdul Rahman dan pemimpin MCA Tan Cheng Lock telah dijemput sebagai tetamu untuk memberi kredibiliti kepada parti baru.

### Pembangkang

Lee memenangi kerusi Tanjong Pagar dalam Pilihanraya 1955. Dia menjadi ketua pembangkang menentang David Saul Marshall dari Parti Buruh. Dia seorang daripada wakil PAP yang terbang ke London bagi membincangkan status dan perlembagaan Singapura. Ketuanya ketika itu ialah Lim Yew Hock. Dia sering menyerang pemimpin sebagai tidak cekap dan rasuah. Kedudukan Lee dalam PAP terancam pada 1957 apabila prokomunis mengambil alih jawatan kepimpinan dengan menyerap ahli-ahli palsu. Lim Yew Hock mengarahkan penahanan beramai-ramai mereka yang prokomunis. Lee kembali memegang jawatan sebagai setiausaha agung. Beliau menang di Tanjong Pagar dalam Pilihanraya kecil 1957. Ketika itu diadakan mesyuarat rahsia dengan pemimpin komunis bawah tanah, Fong Chong Pik untuk membentuk kuasa.[*perlu rujukan*]

Perdana Menteri Singapura
-------------------------

Dalam pilihan raya pada 1 Jun 1959, PAP memenangi 43 daripada 51 buah kerusi dalam dewan perundangan. Singapura dibenarkan menjalankan pentadbiran dengan kuasa autonomi kecuali dalam bidang pertahanan dan hal ehwal luar negara. Lee menjadi Perdana Menteri Singapura pertama pada 5 Jun 1959 dan mengambil alih jawatan daripada Ketua Menteri Lim Yew Hock. Sebelum beliau mengambil alih, Lee menuntut pembebasan bersyarat Lim Chin Siong dan Devan Nair, yang telah ditangkap lebih awal oleh kerajaan Yew Hock.[*perlu rujukan*]

Beliau berhadapan banyak masalah selepas kerajaan sendiri Singapura daripada Britain. Hal ini termasuklah penyediaan infrastruktur pendidikan, perumahan dan pengangguran. Lee telah menubuhkan Lembaga Pembangunan Perumahan (HDB), sebuah agensi yang menyediakan program pembinaan perumahan awam besar.[*perlu rujukan*]

Penubuhan Singapura
-------------------

Pada 1961, Perdana Menteri Persekutuan Tanah Melayu, Tunku Abdul Rahman mencadangkan pembentukan sebuah persekutuan yang terdiri daripada Persekutuan Tanah Melayu, Singapura, Sabah dan Sarawak yang kini dikenali sebagai Malaysia.[*perlu rujukan*]

Apabila Malaysia terbentuk pada tahun 1963 di peringkat awal, keadaan berjalan lancar. Menjelang tahun 1964, Lee Kuan Yew melahirkan perasaan rasa tidak puas hati akan hak-hak orang Melayu dan mencadangkan konsep *Malaysian-Malaysia*. Lee turut berkempen untuk percantuman dengan Malaysia dan menamatkan pemerintahan penjajah British. Dia menggunakan keputusan pungutan suara pada 1 September 1962, yang mana 70% undi-undi menyokong cadangannya. Semasa Operasi Coldstore, Lee berjaya menghancurkan puak prokomunis yang dikatakan terlibat dalam aktiviti-aktiviti subversif.[*perlu rujukan*]

Pada 16 September 1963, Singapura menjadi sebahagian daripada Persekutuan Malaysia. Bagaimanapun, umur kesatuan ini tidak lama kerana berhadapan dengan masalah perpaduan. Kerajaan Pusat Malaysia, diperintah oleh Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu (UMNO), yang bimbang dengan kemasukan Singapura kerana majoriti penduduk berbangsa Cina dan cabaran politik Parti Tindakan Rakyat (PAP) di Malaysia. Lee secara terbuka menentang dasar bumiputera dan melaungkan slogan "*Malaysian Malaysia*". Slogan ini menentang dominasi bangsa Melayu. Hubungan PAP-UMNO semakin tegang. Beberapa pemimpin UMNO mahu Lee ditangkap di bawah ISA. Jika beliau ditangkap, golongan prokomunis akan lebih berkuasa.[*perlu rujukan*]

Pada 21 Julai 1964, rusuhan kaum berlaku di Kallang Gasworks, di mana 23 orang terbunuh dan ratusan cedera. Rusuhan ini ialah akibat pergaduhan antara orang Cina dan orang Melayu. Ia dipercayai berpunca daripada sebiji botol yang dilemparkan kepada satu perarakan Maulidur Rasul. Ada juga[*nyatakan menurut siapa?*] yang menyatakan ia dimulakan oleh seorang Melayu. Lebih banyak rusuhan meletus pada September 1964. Perusuh merampas kereta-kereta dan kedai-kedai, memaksa kedua-dua Tunku Abdul Rahman dan Lee Kuan Yew turun padang untuk menenangkan keadaan. Harga makanan juga naik secara mendadak.[*perlu rujukan*]

Akibat tidak mampu menyelesaikan krisis itu, Perdana Menteri Malaysia, Tunku Abdul Rahman memutuskan untuk mengeluarkan Singapura dari Malaysia. Keputusan itu dibuat oleh Tunku semasa beliau sedang dirawat di London. Lee berkeras dan cuba untuk berkompromi, tetapi tidak berjaya. Dia kemudiannya telah diyakinkan oleh Goh Keng Swee kerana pemisahan tidak dapat dielakkan. Lee Kuan Yew menandatangani satu perjanjian pemisahan pada 7 Ogos 1965, yang membincangkan terma-terma pemisahan Singapura dengan Malaysia tetapi meneruskan kerjasama perdagangan dan pertahanan.[*perlu rujukan*]

Lee mengumumkan pemisahan Singapura daripada Persekutuan Malaysia di televisyen pada 9 Ogos 1965. Kegagalan penggabungan ini membawa pukulan berat kepada Lee, yang percaya kerana ia penting untuk kewujudan Singapura. Pemisahan ini bukanlah dengan sengaja diadakan dan beliau bukan sengaja memulakan keruntuhan Malaysia.[*perlu rujukan*]

Sebab lain pemisahan ialah Lee Kuan Yew juga menubuhkan cawangan Parti PAP di Semenanjung Tanah Melayu. Apabila keadaan menjadi semakin genting, Tunku Abdul Rahman selaku Perdana Menteri Malaysia pada waktu itu menyingkirkan Singapura dari Malaysia walaupun Lee Kwan Yew tidak mahu perkara itu berlaku. Hasratnya untuk menjadi Perdana Menteri Malaysia akan turut terkubur. Langkah berbahaya cuba dilakukan oleh Lee Kuan Yew dengan mengajak Sabah, Sarawak, Melaka dan Pulau Pinang bergabung dengan Singapura membentuk negara baru. Idea ini tidak mendapat sambutan pemimpin negeri berkenaan.[*perlu rujukan*]

Akhirnya pada 9 Ogos 1965, Singapura telah dipisahkan dengan Malaysia. Sejak itu, hubungan Malaysia dengan Singapura sering kali berlaku pasang-surut mengenai isu-isu yang berkaitan dengan kedua-dua rakyat sama ada Malaysia dan Singapura.[*perlu rujukan*]

Hubungan dengan Malaysia
------------------------

### Pembatalan pembinaan Jambatan Bengkok

Lee Kuan Yew memang tidak bersetuju dengan cadangan untuk merobohkan Tambak Johor dan membina jambatan baru. Mahathir bin Mohamad telah berunding dan berutus surat dengan dua bekas Perdana Menteri Singapura, Lee Kuan Yew dan Goh Chok Tong pada 4 Mac, 2002. Malaysia mahukan jambatan tersebut dan Singapura tidak. Lee berkali-kali menyatakan tidak.

Kerja merobohkan Tambak Johor akan menyebabkan operasi paip air dari Johor ke Singapura terganggu. Sedangkan Malaysia bertanggungjawab di bawah Perjanjian Air Johor-Singapura 1961 dan 1962, Perjanjian Wayleave dan Perjanjian Pemisahan 1965. Malaysia perlu mendapatkan kebenaran daripada Lembaga Kemudahan Awam Singapura (*Public Utilities Board* atau PUB) bagi mengubah kedudukan paip-paip untuk pembinaan jambatan lurus sepenuhnya atau jambatan bengkok.

### Realiti Cina Malaysia dan Indonesia

Pada 2 Oktober 2006, Menteri Mentor Singapura Lee Kuan Yew menuduh masyarakat Cina di Malaysia dipinggirkan secara sistematik. Tuduhan itu dibuat semasa perbincangan dengan Setiausaha Perbendaharaan Amerika Syarikat, Larry Summers. Setelah Perdana Menteri Malaysia, Abdullah Ahmad Badawi memohon penjelasan, Lee kemudian meminta maaf. Beliau menyatakan bahawa beliau tidak ada niat untuk masuk campur dalam politik Malaysia, malah beliau tidak mempunyai kuasa untuk mempengaruhi politik Malaysia atau menghasut orang-orang Cina di Malaysia. Hakikatnya beliau kurang bercakap berbanding apa yang tertulis dalam buku beliau yang diterbitkan pada 1998. Hubungan Singapura dengan Malaysia memang bermasalah selama sedekad sebelum Abdullah. Surat mohon maaf itu dihantar ke pejabat Abdullah di Putrajaya oleh Pesuruhjaya Tinggi Singapura ke Malaysia, T. Jasudasen.

Bekas Perdana Menteri Malaysia Mahathir bin Mohamad menyanggah tohmahan Lee Kuan Yew. Beliau menyatakan bahawa orang Cina di Malaysia menyandang jawatan Jeneral, Mejar Jeneral dan sebagainya tetapi tidak bagi orang Melayu di Singapura. Malah pendapatan per kapita amat jauh lebih tinggi berbanding dengan orang Cina di Singapura. Orang Melayu Singapura ditekan, dipinggirkan dan ditindas. Dia sebenarnya dipinggirkan oleh orang Cina di seluruh dunia.

Menteri Kanan (1990–2004)
-------------------------

Selepas memimpin PAP untuk kemenangan dalam tujuh pilihan raya, Lee meletak jawatan pada 28 November 1990, menyerahkan jawatan perdana menteri kepada Goh Chok Tong. Pada masa itu beliau menjadi Perdana Menteri yang paling lama berkhidmat di dunia. Ini adalah peralihan kepimpinan pertama sejak kemerdekaan. Goh dipilih sebagai Perdana Menteri yang baru oleh menteri-menteri muda yang kemudiannya memegang jawatan.

Apabila Goh Chok Tong menjadi ketua kerajaan, Lee tetap berada di kabinet dengan kedudukan bukan eksekutif Menteri Kanan dan memainkan peranan yang digambarkan sebagai nasihat. Di khalayak ramai, Lee akan merujuk kepada Goh sebagai "Perdana Menteri saya", sebagai penentangan terhadap kuasa Goh.

Lee kemudiannya meletak jawatan sebagai Setiausaha Agung PAP dan digantikan oleh Goh Chok Tong pada November 1992.

Menteri Mentor (2004–2011)
--------------------------

Dari dekad tahun 2000-an, Lee menyatakan kebimbangan mengenai kemerosotan kemerosotan bahasa Mandarin di kalangan warga Cina Singapura yang lebih muda di Singapura. Dalam salah satu ucapan parlimennya, beliau berkata: "Rakyat Singapura mesti belajar untuk mengimbangi bahasa Inggeris dan Mandarin". Selepas itu, pada Disember 2004, Lee melangkah ke tahap yang lain, menjadi menteri mentor dan kempen sepanjang tahun yang dipanggil 华语 Cool! (Huayu Cool!) Telah dilancarkan, dalam usaha untuk menarik penonton muda untuk belajar dan bercakap Mandarin.

Pada Jun 2005, Lee menerbitkan buku beliau, *Keeping My Mandarin Alive*, mendokumentasikan dekad-dekad usaha beliau untuk menguasai bahasa Mandarin, sebuah bahasa yang dia katakan dia perlu belajar semula kerana tidak digunakan:

> "...kerana saya tidak menggunakannya dengan begitu banyak, oleh itu ia akan tidak digunakan dan ada kehilangan bahasa, maka saya perlu menghidupkannya semula. Ini masalah yang berat kerana belajar dalam kehidupan dewasa, ia tidak mendapat akar yang sama dalam ingatan anda."
> 
> 

Dalam temu bual dengan China Central Television (CCTV) pada 12 Jun 2005, Lee menekankan perlunya pembaharuan bakat berterusan dalam kepimpinan negara, dengan berkata:

> "Di dunia yang lain kita perlu mencari tempat untuk diri kita sendiri, sudut kecil di mana walaupun saiz kecil kita boleh melakukan peranan yang berguna kepada dunia. Untuk melakukan itu, anda memerlukan orang di bahagian atas, pembuat keputusan yang berpandangan jauh, pandai fikiran, yang terbuka kepada idea, yang boleh merebut peluang seperti yang kita lakukan... Kerja saya benar-benar adalah untuk mencari pengganti saya. Saya temui mereka, mereka berada di sana, tugas mereka adalah mencari pengganti mereka. Oleh itu, perlu ada pembaharuan yang berterusan bagi orang-orang yang berbakat, berdedikasi, jujur, berkebolehan yang akan melakukan perkara-perkara bukan untuk diri mereka sendiri tetapi untuk rakyat dan negara mereka. Jika mereka boleh melakukannya, Pada detik yang kucar-kacir, ia hilang."
> 
> 

Pada 13 September 2008, Lee menjalani rawatan yang berjaya untuk irama jantung yang tidak normal (atrium) di Hospital Besar Singapura, tetapi beliau masih dapat menangani forum kedermawanan melalui pautan video dari hospital. Pada 28 September 2010, beliau dimasukkan ke hospital akibat jangkitan dada, membatalkan rancangan untuk menghadiri majlis Menteri Kanan Luar Negeri, Balaji Sadasivan.

Pada November 2010, perbualan peribadi Lee dengan James Steinberg, Timbalan Setiausaha Negara AS, pada 30 Mei 2009 adalah antara kabel Kedutaan AS yang dibocorkan oleh WikiLeaks. Dalam laporan Kedutaan AS yang diklasifikasikan sebagai "Rahsia", Lee memberikan penilaiannya kepada beberapa pemimpin dan pandangan Asia tentang perkembangan politik di Asia Utara, termasuk implikasi untuk percambahan nuklear. Kementerian Luar Negeri Singapura menyatakan kebimbangan yang mendalam tentang kebocoran itu, terutamanya apabila dibaca daripada konteks, dan keperluan untuk melindungi kerahsiaan surat diplomatik.

Pada Januari 2011, Straits Times Press menerbitkan buku *Lee Kuan Yew: Hard Truths To Keep Singapore Going*. Disasarkan kepada warga Singapura yang lebih muda, ia berdasarkan 16 wawancara dengan Lee oleh tujuh wartawan tempatan pada 2008-2009. Rangka cetakan pertama sebanyak 45,000 salinan dijual dalam masa kurang dari sebulan selepas ia dilancarkan pada Januari 2011. Satu lagi kumpulan 55,000 salinan telah disediakan sejurus selepas itu.

Selepas pilihan raya umum 2011 di mana Parti Pekerja, sebuah parti pembangkang utama di Singapura, membuat keuntungan sebelum ini dengan memenangi Kawasan Perwakilan Berkumpulan (GRC), Lee mengumumkan bahawa beliau memutuskan untuk meninggalkan Kabinet untuk Perdana Menteri, Lee Hsien Loong, dan pasukannya mempunyai pendapatan bersih.

Kemerosotan kesihatan dan kematian
----------------------------------

Pada 23 Mac 2015, Perdana Menteri Singapura Lee Hsien Loong mengumumkan kematian bapanya pada usia 91 tahun.

Pandangan peribadi
------------------

### Hak LGBT

Kali pertama Lee ditanya soalan secara terbuka mengenai hak LGBT di Singapura semasa wawancara CNN pada tahun 1998. Persoalan itu ditimbulkan oleh seorang lelaki homoseksual yang tidak bernama di Singapura yang bertanya tentang masa depan orang LGBT di sana. Lee menjawab bahawa bukan kerana kerajaan memutuskan sama ada homoseksual atau tidak boleh diterima; ia adalah untuk masyarakat Singapura untuk membuat keputusan. Beliau juga berkata tidak fikir "pergerakan hak gay yang agresif" akan mengubah fikiran orang ramai mengenai isu itu. Beliau menambah bahawa kerajaan tidak akan mengganggu atau mengganggu sesiapa pun, sama ada heteroseksual atau sebaliknya.

Lee seterusnya menjawab soalan tentang homoseksual pada mesyuarat Pemuda PAP pada tahun 2007. Penanya ialah Loretta Chen, seorang ahli PAP muda lesbian yang terbuka dan pengarah teater dwibahasa di Singapura. Beliau bertanya sama ada peraturan penapisan semasa di Singapura terlalu rumit dan di mana penapisan diketuai dalam dua dekad akan datang. Chen merujuk kepada drama kontroversi mengenai pelakon lucah Singapura Annabel Chong, yang meneroka pornografi dan seksualiti alternatif. Lee kemudiannya ditanya sama ada dia percaya homoseksual adalah produk dari segi alam atau pemeliharaan. Beliau menjawab bahawa dia telah meminta doktor tentang homoseksual dan telah diberitahu bahawa ia disebabkan oleh penghantaran genetik rawak gen.

Di dalam buku Lee *Hard Truths to Keep Singapore Going*, beliau ditanya mengenai homoseksual lagi. Soalan-soalan itu menyentuh pandangan peribadi LGBT, orang LGBT yang mengamalkan kanak-kanak dan halangan untuk warga LGBT Singapura. Dia ditanya bagaimana dia akan bertindak balas jika salah seorang daripada cucunya berubah menjadi homoseksual. Dia menjawab bahawa dia akan menerima cucunya kerana homoseksual adalah kod genetik. Salah satu soalan yang ditanya adalah jika pasangan LGBT boleh mengamalkan anak-anak. Dia tidak fikir orang LGBT sesuai untuk membesarkan anak kerana mereka tidak mempunyai naluri ibu yang dibangkitkan oleh proses kehamilan.

### Pandangan agama

Lee telah dikenalipasti sebagai Agnostik pada beberapa majlis, terutamanya semasa wawancara dengan Goh Keng Swee pada tahun 1983 ketika yang terakhir mengenal pasti S. Rajaratnam dan Lee sebagai agnostik Lee secara peribadi menyatakan agnostiknya semasa wawancara bersama *The New York Times* pada tahun 2010, tetapi menghuraikan bahawa dia telah mengamalkan agama orang Cina semasa membesar. Lee menghentikan amalan keagamaan adat istiadat agama Cina berikutan kematian bapanya pada tahun 1997. Beliau memperkuat pandangan agamanya dalam autobiografinya, yang menyatakan, "Saya tidak akan menyebut diri saya seorang ateis, saya tidak menolak atau menerima bahawa ada Tuhan." Pada 2009, Lee Kuan Yew menyifatkan dirnya sendiri sebagai seorang ahli komuniti Buddha/Tao dalam satu temuramah bersama Mark Jacobson untuk *National Geographic Magazine*. Dua adik bongsunya, Freddy Lee dan Lee Suan Yew, masing-masing menjadi ahli aktif gereja Anglika dan Methodis.

Legasi politik
--------------

Sebagai Perdana Menteri Singapura dari 1959 hingga 1990, Lee Kuan Yew memimpin banyak kemajuan Singapura. Kadar pengangguran di Singapura menurun daripada 13.5% pada tahun 1959 kepada 1.7% pada tahun 1990. Perdagangan luaran meningkat daripada $ 7.3 bilion pada tahun 1959 kepada $ 205 bilion pada tahun 1990. 

Sebaliknya, ramai warga Singapura telah mengkritik Lee sebagai autoritarian dan tidak bertolak ansur dengan pendapat yang berbeza-beza, yang kebanyakannya berjaya - cubaan untuk menuntut lawan politik dan akhbar yang menyatakan pendapat yang kurang baik. Reporters Without Borders, kumpulan tekanan media antarabangsa, meminta Lee dan pegawai kanan Singapura lain untuk berhenti mengambil saman fitnah terhadap wartawan.

Di samping menjadi autoritarian, Lee dituduh mempromosikan budaya elitisme di kalangan kelas pemerintah Singapura. Michael Barr dalam bukunya *The Ruling Elite of Singapore: Networks of Influence and Power* mendakwa bahawa sistem meritokrasi di Singapura tidak begitu bagaimana kerajaan membentangkannya; Sebaliknya, ia adalah sistem nepotisme dan kolusi yang dijalankan oleh keluarga Lee dan rakan kroni dan sekutunya. Klaim Barr lagi bahawa walaupun kerajaan memperlihatkan negara kota sebagai multi-etnik dan kosmopolitan, semua rangkaian dikuasai oleh etnis Cina, meninggalkan etnik minoriti Melayu dan India yang tidak berdaya. Menurut Barr, keseluruhan proses pemilihan dan dandanan bakat politik dan ekonomi masa depan dimonopoli di tangan Parti Tindakan Rakyat yang memerintah, yang mana Lee sendiri mengasaskan beberapa orang etnik Cina yang berpendidikan Inggeris yang pernah bertemu di zamannya di Cambridge.

Kontroversi
-----------

### Devan Nair

Pada tahun 1999, bekas Presiden Singapura, Devan Nair, yang tinggal di Kanada, berkata dalam temu bual dengan Toronto *The Globe and Mail* bahawa teknik Lee yang menyaman penentangnya menjadi kebankrapan atau kelalaian adalah pembatalan hak politik. Beliau juga mengatakan bahawa Lee adalah "yang tahu diri sendiri" yang dikelilingi oleh "kedai-kedai patung". Sebagai tindak balas kepada kenyataan-kenyataan ini, Lee menggugat Nair di mahkamah Kanada dan Nair mengimbangi. Lee kemudian membawa usul untuk membuat tuntutan balas Nair dibuang ke luar mahkamah. Lee berhujah bahawa tuntutan balas Nair mendedahkan punca tindakan yang munasabah dan membentuk serangan radang pada integriti kerajaan Singapura. Walau bagaimanapun, Mahkamah Keadilan Agung Ontario enggan membuang balas Nair, dengan menyatakan bahawa Lee telah menyalahgunakan proses litigasi dan oleh itu, Nair mempunyai tindakan yang munasabah.

Mengikut memoir Lee, Nair terpaksa meletakkan jawatan sebagai presiden kerana dugaan alkoholnya, pertuduhan yang ditolak Nair.

### Kes fitnah FEER

Pada 24 September 2008, Mahkamah Tinggi Singapura, dalam penghakiman ringkas oleh Hakim Woo Bih Li, memutuskan bahawa *Far Eastern Economic Review* (FEER) majalah (Hugo Restall, editor), memfitnah Lee dan anaknya, Perdana Menteri, Lee Hsien Loong. Mahkamah mendapati artikel 2006 "Singapore's 'Martyr': Chee Soon Juan" mencadangkan bahawa Lee telah berlari dan terus menjalankan Singapura dengan cara yang sama seperti TT Durai mengendalikan Yayasan Buah Pinggang Kebangsaan (NKF) dan dia telah menggunakan tindakan fitnah untuk menindas mereka yang akan mempersoalkannya untuk mengelakkan pendedahan rasuahnya." Mahkamah menjatuhkan hukuman FEER, dimiliki oleh Dow Jones & Company (yang dimiliki oleh News Corporation milik Rupert Murdoch), untuk membayar ganti rugi kepada pengadu. FEER merayu tetapi kehilangan kes itu apabila Mahkamah Rayuan memutuskan pada bulan Oktober 2009 menegaskan penghakiman sebelumnya.

### International Herald Tribune

Pada tahun 2010, Lee bersama anaknya Lee Hsien Loong dan Goh Chok Tong mengancam tindakan undang-undang terhadap The New York Times Company, yang memiliki International Herald Tribune, mengenai sekeping Op-Ed bertajuk "Semua dalam Keluarga" pada 15 Februari 2010 oleh Philip Bowring, seorang kolumnis bebas dan bekas editor *Far Eastern Economic Review*. *International Herald Tribune* meminta maaf pada Mac bahawa pembaca artikel itu mungkin "membuat kesimpulan bahawa Lee muda tidak mencapai kedudukannya melalui merit". Syarikat New York Times dan Bowring juga bersetuju membayar S $ 60,000 kepada Lee Hsien Loong, S $ 50,000 kepada Lee dan S $ 50,000 untuk Goh (berjumlah AS $ 114,000 pada masa itu), sebagai tambahan kepada kos undang-undang. Kesnya berpunca daripada penyelesaian tahun 1994 antara tiga pemimpin Singapura dan kertas mengenai artikel, juga oleh Bowring, yang merujuk kepada "politik dinasti" di negara-negara Asia Timur, termasuk Singapura. Dalam penyelesaian itu, Bowring bersetuju untuk tidak mengatakan atau menyiratkan bahawa Lee muda telah mencapai kedudukannya melalui nepotisme oleh bapanya, Lee Kuan Yew. Sebagai tindak balas, pengawas media hak-hak Reporters Without Borders menulis surat terbuka untuk menggesa Lee dan pegawai-pegawai tertinggi kerajaan Singapura untuk menghentikan tindakan "perbuatan pencabul" terhadap wartawan.

### Islam

Pada tahun 1999, dalam forum perbincangan, Lee Kuan Yew ditanya sama ada ikatan emosi pelbagai kumpulan etnik di Singapura boleh menjadi halangan kepada pembangunan negara, Lee menjawab: "Ya, saya fikir begitu, dalam tempoh masa yang panjang, dan secara selektif Kita tidak boleh membuat kesilapan, jika, contohnya, anda meletakkan seorang pegawai Melayu yang sangat beragama dan mempunyai hubungan keluarga di Malaysia yang menjaga unit mesin-mesin, itulah perniagaan yang sangat rumit. latar belakangnya. Saya mengatakan perkara-perkara ini kerana mereka benar, dan jika saya tidak fikir, dan saya fikir walaupun hari ini Perdana Menteri tidak berfikir dengan teliti tentang hal ini, kita boleh mengalami tragedi. "Jadi, ini adalah masalah yang, sebagai pelajar poli, anda buta warna, tetapi apabila anda menghadapi kehidupan dalam realiti, itu adalah cadangan yang berbeza."

Pada tahun 2011, Wikileaks menerbitkan kabel diplomatik yang mengaitkan komen kontroversi mengenai Islam kepada Lee. Wikileaks memetik Lee sebagai menyifatkan Islam sebagai "agama berbisa". Lee memanggil kenyataan itu sebagai "palsu" dan memandang kepada mesyuarat fail MFA dan mendapati tidak ada rekod tuntutan, dia berkata "Saya bercakap tentang pengganas ekstremis seperti kumpulan Jemaah Islamiyah, dan para pendakwah jihad yang memerah otak mereka. mahu meletakkan semua orang yang tidak bersetuju dengan mereka. Jadi, Islam mereka adalah versi yang sesat, yang kebanyakannya umat Islam di Singapura tidak melanggan. "Dia menambahkan bahawa" pemimpin Islam Singapura adalah rasional dan penyelesaian utama terhadap keganasan ekstremis adalah untuk memberi umat Islam sederhana keberanian untuk berdiri dan bercakap menentang radikal yang merampas Islam untuk merekrut sukarelawan kerana berakhirnya kekerasan mereka. "

Semasa keluaran buku *Lee Kuan Yew: Hard Truths to Keep Singapore Going*. Dalam buku itu, Lee menyatakan bahawa umat Islam Singapura menghadapi kesulitan mengintegrasikan kerana agama mereka, dan mendesak mereka untuk "kurang ketat pada ketaatan Islam". Kenyataannya menarik perhatian ramai dari pemimpin Melayu / Muslim dan Ahli Parlimen di Singapura, yang menyebabkan reaksi kuat dari anak lelakinya, Lee Hsien Loong, yang Perdana Menteri ketika itu berkata "pandangan saya tentang integrasi umat Islam di Singapura berbeza dari Menteri Mentor. Umat Islam adalah masyarakat yang dihormati dan dihormati, yang telah melakukan banyak usaha untuk memperkuat keharmonian dan perpaduan sosial kita." Lee Kuan Yew kemudian memberitahu media "Saya membuat komen ini mengenai umat Islam yang mengintegrasikan dengan komuniti lain mungkin dua atau tiga tahun lalu. Menteri-menteri dan Ahli Parlimen, kedua-dua orang Melayu dan bukan Melayu telah memberitahu saya bahawa orang Melayu Singapura telah membuat usaha khas untuk mengintegrasikan dengan komuniti lain, terutama sejak 9/11, dan panggilan saya sudah ketinggalan zaman." Seterusnya, beliau menambah "Saya berdiri diperbetulkan. Saya harap trend ini akan berterusan pada masa akan datang."

### Perancangan Penduduk

Ia dikatakan bahawa dasar Lee pada 1960-an dan 1970-an amat berkesan, dan kadar kelahiran menurun pada kadar yang pantas dan menyebabkan penuaan penduduk.

### Bahasa Melayu

Pada 2010, Lee Kuan Yew berkata bahasa Melayu sebagai bahasa sekolah, tidak boleh membantu dalam memperolehi pengetahuan moden. Penyandang Kursi Pengajian Melayu di Beijing Foreign Studies University (BFSU) Professor Emeritus Awang Sariyan berkata penggunaan bahasa Melayu sebagai bahasa pengantar pendidikan tidak menghalang kemajuan, malah penggunaannya sebagai bahasa ilmu lebih 30 tahun lalu membawa banyak kejayaan kepada negara.

Memoir
------

Antara 1998 dan 2000, Kuan Yew menerbitkan memoir dua jilid. *The Singapore Story* (1998) merangkumi pandangannya tentang sejarah Singapura sehinggalah pemisahannya dari Malaysia pada tahun 1965, dan *From The Third World To First: The Singapore Story* (2000) menceritakan kisahnya mengenai transformasi Singapura menjadi sebuah negara maju. Pada tahun 2005, Lee menerbitkan *Keeping My Mandarin Alive: Language Learning Experience of Lee Kuan Yew*, yang mencatatkan cabarannya dalam mempelajari bahasa Mandarin dalam usia tiga puluhan dan mengapa penting bagi orang Cina di luar negara belajar dan berbahasa Cina. Pada tahun 2011, Lee menerbitkan *My Life Challong Challenge Singapore Bilingual Journey* yang merangkumi perjuangannya mengamalkan dasar dwibahasa Singapura dalam masyarakat berbilang kaum. Juga pada tahun 2011, Lee menerbitkan *Hard Truths For Keep Singapura Going*, buku soalan dan jawapan 458 muka surat, di mana beliau ditemubual oleh wartawan dari Singapore Press Holdings mengenai isu-isu yang merangkumi cabaran yang dihadapi ketika pertama kali mendapat kemerdekaan Singapura peluang politik masa depan, peluang untuk belia di Singapura dan juga pandangan peribadi mengenai homoseksual dan keluarga.

Pada tahun 2013, Lee menerbitkan dua buku baru, *The Wit and Wisdom of Lee Kuan Yew* dan *One Man's View of the World*. *Wit and Wisdoms of Lee Kuan Yew* mengandungi hampir 600 petikan yang memberikan ringkasan pandangannya mengenai pelbagai topik mengenai Singapura dan dunia. Dalam pandangan *One Man of the World*, Lee menarik pengalaman dan pandangannya untuk menawarkan pandangannya tentang dunia hari ini dan apa yang kelihatan seperti dalam 20 tahun.

Rujukan
-------

1. ↑  "Condolence Messages from Our Partners". Diarkibkan daripada yang asal pada 2016-04-20. Dicapai pada 23 March 2016.
2. ↑  Allison, Graham (28 March 2015). "Lee Kuan Yew: Lessons for leaders from Asia's 'Grand Master'". *CNN*. Dicapai pada 2 April 2015.
3. ↑  Weatherbee, Donald E. (23 April 2008). *Historical Dictionary of United States-Southeast Asia Relations*. Scarecrow Press. m/s. 213. ISBN 9780810864054. Dicapai pada 2 April 2015.
4. ↑  Rose, Charlie (22 October 2009). "Lee Kuan Yew Interview". *Charlie Rose*. Diarkibkan daripada yang asal pada 2015-04-02. Dicapai pada 2017-06-28.
5. ↑  "Lee Kuan Yew, Singapore's Founding Father, Dies at 91". *The Wall Street Journal*. New York. 22 March 2015.
6. ↑  "Singapore's first Prime Minister Lee Kuan Yew dies aged 91". *Channel NewsAsia*. Singapore. 23 March 2015. Diarkibkan daripada yang asal pada 2015-03-28. Dicapai pada 2017-12-25.
7. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Lee Kuan Yew (2000). *From Third World to First*. Singapore: Marshall Cavendish.
8. ↑  Low, Shawn; McCrohan, Daniel (2012-07-01). *Singapore*. Lonely Planet. ISBN 9781742208541.
9. 1 2  Lee Kuan Yew (1998). *The Singapore Story*. Singapore: Marshall Cavendish.
10. 1 2 3 4 5 6  Lee Kuan Yew (1998). *Lee Kuan Yew The Man And His Ideas*. Singapore: Times Edition.
11. ↑  Chan, Robin; Tan, Sumiko. "Remembering Lee Kuan Yew: Devoted husband and caring father". *The Straits Times*. Singapore. Dicapai pada 27 March 2015.
12. ↑  "Brother of Lee Kuan Yew, Freddy Lee dies at 85". *The Temasek Times*. Singapore. 29 June 2012.
13. ↑  "Lee Choo Neo". Singapore Women's Hall of Fame. Diarkibkan daripada yang asal pada 2015-01-13. Dicapai pada 2017-12-26.
14. ↑  Plate, Tom (2013). *Conversations with Lee Kuan Yew – Citizen Singapore: How to Build a Nation*. Singapore: Marshall Cavendish. m/s. 40–42. ISBN 978-981-439-861-9.
15. ↑  "The Cabinet – Mr LEE Kuan Yew". Government of Singapore. 21 June 2006. Diarkibkan daripada yang asal pada 4 February 2007. Dicapai pada 7 April 2012. Unknown parameter `|deadurl=` ignored (bantuan)
16. ↑  "The Cabinet – Mr LEE Kuan Yew". Government of Singapore. 21 June 2006. Diarkibkan daripada yang asal pada 4 February 2007. Dicapai pada 7 April 2012. Unknown parameter `|deadurl=` ignored (bantuan)
17. ↑  "Speech by Mr Lee Kuan Yew, Minister Mentor, at Speak Mandarin Campaign's 30th anniversary launch" (PDF). *Channel NewsAsia*. Singapore. 17 March 2009. Diarkibkan daripada yang asal (PDF) pada 2012-11-05. Dicapai pada 7 April 2012.
18. ↑  Lee Wei Ling (21 March 2010). "No need for a 'uneqqee' name". *The Sunday Times*. Singapore.
19. ↑  Tan, Sumiko; Fook Kwang Han; Fernadez, Warren (1998). *Lee Kuan Yew: The Man and His Ideas*. Singapore: Times Editions. ISBN 978-981-204-049-7.
20. ↑  Lee Kuan Yew (2011). *Hard Truths to Keep Singapore Going*. Singapore: Straits Times Press.
21. ↑  "Board of Directors". Temasek Holdings. 2012. Dicapai pada 7 April 2012.
22. 1 2 3 4  "Mr. Lee Kuan Yew, Prime Minister of Singapore, and his family,1989 [1] – BookSG – National Library Board, Singapore".
23. ↑  McCarthy, Terry (23 August 1999). "Lee Kuan Yew". *Time Asia*. Hong Kong. Diarkibkan daripada yang asal pada 2011-02-13. Dicapai pada 2017-06-28. Lee Kuan Yew towers over other Asian leaders on the international stage ...
24. ↑  Lee Kuan Yew (2012). *My Lifelong Challenge: Singapore's Bilingual Journey*. Singapore: Straits Times Press. ISBN 978-981-4342-03-2.
25. ↑  The Data Team (22 March 2015). "Lee Kuan Yew's Singapore An astonishing record". *The Economist*. London. Dicapai pada 27 March 2015.
26. ↑  Josey, Alex (1980) [1971]. *Lee Kuan Yew Vol. 1*. Singapore: Times Books International. m/s. 41. ISBN 978-9971-65-043-8.
27. ↑  Branigin, William (22 March 2015). "Lee Kuan Yew, who led Singapore into prosperity over 30-year rule, dies at 91". *The Washington Post*. Dicapai pada 27 March 2015.
28. ↑  "David Widdicombe – On The Hill". 15 November 2016.
29. ↑  McCarthy, Terry (23 August 1999). "Lee Kuan Yew". *Time*. New York. Diarkibkan daripada yang asal pada 2012-09-04. Dicapai pada 6 September 2012.
30. ↑  Yap, Sonny; Richard, Lim; Weng, K. Leong (2010). *Men in White: The Untold Story of Singapore's Ruling Political Party*. Singapore: Straits Times Press. m/s. 35. ISBN 9814266515.
31. ↑  Poh, Soo K; Tan, Jing Quee; Koh, Kay Yew (2010). *The Fajar Generation: The University Socialist Club and the Politics of Postwar Malaya and Singapore*. Petaling Jaya: SIRD. ISBN. m/s. 128. ISBN 9789833782864.
32. ↑  Loh, Kah S (2012). *The University Socialist Club and the Contest for Malaya: Tangled Strands of Modernity*. Amsterdam: Amsterdam University Press. m/s. 54–60. ISBN 9089644091.
33. ↑  Lee Ting Hui (1996). *The Open United Front: The Communist Struggle In Singapore 1954–1966*. Singapore: South Seas Society. m/s. 49.
34. ↑  Wu Cai Tang (2014). *Youth On Trial*. Singapore: Function 8. m/s. 144–145.
35. ↑  Tan Kok Chiang (2014). *Youth On Trial*. Function 8. m/s. 144–145.
36. ↑  Kenyataan Media JPM Mengenai Isu Pembatalan Jambatan Bengkok
37. ↑  Lee Kuan Yew Minta Maaf Kepada Perdana Menteri[*pautan mati kekal*]
38. ↑  Dr Mahathir Sifatkan Lee Kuan Yew Sombong[*pautan mati kekal*]
39. ↑  Lee Kuan Yew (2000). *From Third World to First*. New York: HarperCollins. m/s. 672. ISBN 0-06-019776-5.
40. ↑  Erlanger, Steven (29 November 1990). "New Leader takes Singapore's Helm". *The New York Times*.
41. ↑  Lee, Kuan Yew (2000). *From Third World to First – The Singapore Story (1965–2000)*. Times Edition. m/s. 744. ISBN 981 204 984 3.
42. ↑  华语 Cool!. zaobao.com (7 December 2004).
43. ↑  "Singapore's Lee Kwan Yew hospitalized". *International Herald Tribune*. Paris. 13 September 2008.
44. ↑  "MM treated for chest infection". *The Straits Times*. Singapore. 29 September 2010.
45. ↑  "Former Singapore PM on 'psychopathic' North Koreans". *The Guardian*. London. 29 November 2010.
46. ↑  "WikiLeaks: Singapore joins global chorus of disapproval". *The Straits Times*. Singapore. AFP, AP. 1 December 2010.
47. ↑  "Insight: Grilling the Minister Mentor". *The Straits Times*. Singapore. 14 January 2011.
48. ↑
49. ↑  "SM Goh, MM Lee to leave Cabinet". Singapore: Channel NewsAsia. 14 May 2011. Diarkibkan daripada yang asal pada 2012-12-02. Dicapai pada 2017-12-24.
50. ↑  "Passing of Mr Lee Kuan Yew, founding Prime Minister of Singapore" (Siaran akhbar). Prime Minister's Office Singapore. 23 March 2015. Diarkibkan daripada yang asal pada 25 March 2015. Unknown parameter `|deadurl=` ignored (bantuan)
51. ↑  "CNN: Lee Kuan Yew and the gay question". Yawning Bread (blog). December 1998.
52. ↑  "Singapore's Lee Kuan Yew questions homosexuality ban". Reuters. 23 April 2007. Diarkibkan daripada yang asal pada 2015-09-24. Dicapai pada 2017-12-21.
53. ↑  De Clercq, Geert (24 July 2007). "Singapore considers legalizing homosexuality: Lee". Reuters. Diarkibkan daripada yang asal pada 2015-09-24. Dicapai pada 2017-12-21.
54. ↑  Tan, Sylvia (28 January 2011). "Singapore's Lee Kuan Yew will accept if grandchild is gay; discusses homosexuality in new book". Fridae.
55. ↑  Toh, Elgin (23 Januari 2011). "Gay MP? 'Her private life is her private life'". *The Sunday Times*. Singapore. Diarkibkan daripada yang asal pada 28 Mac 2012. Unknown parameter `|deadurl=` ignored (bantuan)
56. ↑  "Days of reflection for the man who defined Singapore: A transcript of Minister Mentor Lee Kuan Yew's interview with The New York Times". *Today*. Singapore. 13 September 2010. m/s. 14–17. Diarkibkan daripada yang asal pada 13 September 2010. Unknown parameter `|deadurl=` ignored (bantuan)
57. ↑  Chan Eng Cheng (4 February 1983). An Agnostic speaks. *The Straits Times* (Singapore).
58. ↑  Varghese, Johnlee. "Lee Kuan Yew: 6 Interesting Facts about Singapore's Founding Father; Memorable Quotes". *International Business Times, India Edition* (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 2017-08-25.
59. 1 2  Transcript of Minister Mentor Lee Kuan Yew's interview with Seth Mydans of*New York Times* & IHT on 1 September 2010. Diarkibkan 3 Februari 2014 di Wayback Machine, Prime Minister's Office of Singapore. Retrieved 31 January 2014.
60. ↑  "Lee Kuan Yew on death: I want mine quickly, painlessly" Diarkibkan 2014-02-01 di Wayback Machine. *The Star* (Kuala Lumpur), 6 August 2013.
61. ↑  Varghese, Johnlee. "Lee Kuan Yew: 6 Interesting Facts about Singapore's Founding Father; Memorable Quotes".
62. ↑  TRANSCRIPT OF MINISTER MENTOR LEE KUAN YEW'S INTERVIEW WITH MARK JACOBSON FROM NATIONAL GEOGRAPHIC ON 6 JULY 2009 (FOR NATIONAL GEOGRAPHIC MAGAZINE JAN 2010 EDITION) Diarkibkan 15 Januari 2010 di Wayback Machine, SGPressCentre; retrieved 1 February 2014.
63. ↑  Lee Kuan Yew bids farewell to brother Diarkibkan 2014-02-20 di Wayback Machine, AsiaOne.com, 30 June 2012; retrieved 1 February 2014.
64. ↑  "Stop suing journalists: RSF tells Singapore leaders". *Bangkok Post*. Agence France-Presse. 26 March 2010. Dicapai pada 26 March 2010.
65. ↑  Barr, M. (2009). The ruling elite of Singapore: Networks of power and influence.
66. ↑  *Lee v. Globe and Mail* (2001), 6 C.P.C. (5th) 354 (Ont.S.C.J.).
67. 1 2  "Editor 'defamed' Singapore leader. *BBC News*. 24 September 2008.
68. ↑  "Singapore backs Lee in media case". *BBC News*. 8 October 2009.
69. ↑  Perez-Pena, Richard (25 March 2010). "Times Co. Settles Claim in Singapore". *The New York Times*. Dicapai pada 25 March 2010.
70. ↑  "New York Times to pay damages to Singapore leaders". Agence France-Presse. 25 March 2010. Dicapai pada 25 March 2010.
71. ↑  "Stop suing journalists: RSF tells Singapore leaders". *Bangkok Post*. 26 March 2010. Dicapai pada 26 March 2010.
72. ↑  "Lee Kuan Yew's remarks on Malays". Diarkibkan daripada yang asal pada 2015-02-04.
73. ↑  Allison, Graham (2013). *Lee Kuan Yew – The Grand Master's Insights on China, the United States, and the World*. Cambridge, MA: MIT Press. m/s. 76.
74. ↑  Current Affairs, Mr Lee Kuan Yew's response to wikileaks' claim Diarkibkan 2017-08-11 di Wayback Machine, The Online Citizen, 5 Sept 2011
75. ↑  "Singapore's Lee backtracks on Muslim comments’" Channel NewsAsia, 28 January 2011.
76. ↑  Current Affairs, Politics, MM Lee speaks again on Malay-Muslim integration Diarkibkan 2017-08-11 di Wayback Machine, The Online Citizen, 4 Oct 2011
77. ↑
78. ↑  Bahasa Melayu bukan penghalang kemajuan

Bacaan lanjut
-------------

### Sumber utama

* Lee, Kuan Yew (1998). *The Singapore Story: Memoirs of Lee Kuan Yew, Vol. 1*. Times Editions. ISBN 9789812049834.CS1 maint: ref duplicates default (link)
* Lee, Kuan Yew (2000). *From Third World to First: 1965–2000: Memoirs of Lee Kuan Yew, Vol. 2*. Harper. ISBN 9780060197766.
* Lee, Kuan Yew (2005). *Keeping My Mandarin Alive: Lee Kuan Yew's Language Learning Experience*. World Scientific Publishing Company. ISBN 9789812563828.
* Lee, Kuan Yew (2011). *Hard Truths To Keep Singapore Going*. Straits Times Press. ISBN 9789814266727.
* Lee, Kuan Yew (2012). *My Lifelong Challenge: Singapore's Bilingual Journey*. Straits Times Press. ISBN 9789814342032.
* Lee, Kuan Yew (2013). *One Man's View of the World*. Singapore: Straits Times Press. ISBN 9789814342568.CS1 maint: ref duplicates default (link)
* Lee, Kuan Yew (2013). *The Wit and Wisdom of Lee Kuan Yew*. Didier Millet. ISBN 9789814385282.
* Lee, Kuan Yew (2014). *Lee Kuan Yew: A Life in Pictures*. Straits Times Press. ISBN 9789814342582.

### Karya dipetik

* Yang Razali Kassim; Mushahid Ali, penyunting (2016). *Reflections: The Legacy of Lee Kuan Yew*. Singapore: World Scientific Publishing. doi:10.1142/9811. ISBN 978-981-4723-88-6.
* Allison, Graham T.; Blackwill, Robert D.; Ali, Wyne (2013). *Lee Kuan Yew: Grand Master's Insights on China, the United States and the World*. The MIT Press. ISBN 9780262019125.
* Koh, Buck Song (2011). *Brand Singapore: How Nation Branding Built Asia's Leading Global City*. Singapore: Marshall Cavendish. ISBN 9814328154.
* Plate, Tom (2010). *Conversations with Lee Kuan Yew: Citizen Singapore: How to Build a Nation*. Giants of Asia Series. Marshall Cavendish. ISBN 9812616764.
* Barr, Michael D. (2000). *Lee Kuan Yew: The Beliefs Behind the Man*. Washington D.C.: Georgetown University Press. ISBN 0878408169.
* Sunanda K. Datta-Ray (2009). *Looking East to Look West: Lee Kuan Yew's Mission India*. Institute of Southeast Asian Studies. ISBN 978-981-4279-04-8.
* Gordon, Uri. 2000. Machiavelli's Tiger: Lee Kwan Yew and Singapore's Authoritarian regime
* Josey, Alex. 1980. *Lee Kuan Yew – The Crucial Years*. Singapore and Kuala Lumpur: Times Books International.
* Rodney King (2008). *The Singapore Miracle, Myth and Reality* (ed. 2). Insight Press. ISBN 9780977556700.
* Han Fook Kwang; Warren Fernandez; Sumiko Tan (16 April 2015). *Lee Kuan Yew: The Man and His Ideas*. Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd. ISBN 978-981-4677-68-4.
* McCarthy, Terry. "Lee Kuan Yew". *Time Asia*. Hong Kong. Diarkibkan daripada yang asal pada 2011-02-13. Dicapai pada 22 March 2015.
* James Minchin (January 1986). *No Man is an Island: A Study of Singapore's Lee Kuan Yew*. Allen & Unwin. ISBN 978-0-86861-906-4.

Pautan luar
-----------

* flagPortal Singapura

* Portal Biografi

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikiquote mempunyai koleksi petikan mengenai: ***Lee Kuan Yew*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons mempunyai media berkaitan: ***Lee Kuan Yew***. |

* Lee Kuan Yew
* Penampilan leeyew di C-SPAN
* Lee Kuan Yew di *Charlie Rose*
* Lee Kuan Yew di Pangkalan Data Filem Internet (IMDb)
* Karya oleh atau mengenai Lee Kuan Yew di perpustakaan (katalog WorldCat)
* Lee Kuan Yew koleksi berita dan komen di *The New York Times*
* Lee Kuan Yew di Pangkalan Data Nama-nama Terkenal

Temuramah dan rencana
* A Conversation with Lee Kuan Yew, Fareed Zakaria, Foreign Affairs, Mac–April 1994
* War of Words Diarkibkan 2013-08-27 di Wayback Machine Alejandro Reyes, *Time*, 25 September 1998
* Lee Kuan Yew: A Chronology, 1923–1965 Sebahagian besarnya berdasarkan tulisan Lee Kuan Yew, The Singapore Story: Memoirs of Lee Kuan Yew. Singapore: Times, 1998. Dicapai pada 8 Disember 2004
* Part 1, Part 2: *CNN*, Fareed Zakaria berbual dengan Lee Kuan Yew mengenai kehidupannya sebagai perdana menteri Singapura, 22 September 2008
* Daddy knows best: The Lee Kuan Yew story, Tom Plate, *Sify.com*, 2010 (?)
* Lee Kuan Yew Watch
* Profil Rasmi di Parlimen Singapura (diarkibkan)

| Jawatan politik
 |
| --- |
| **Pejabat baharu** | **Perdana Menteri Singapura**1959–1990 | Diikuti oleh:**Goh Chok Tong** |
| Didahului oleh**Hon Sui Sen** | **Menteri KewanganPemangku**1983 | Diikuti oleh:**Tony Tan** |
| Didahului oleh**Sinnathamby Rajaratnam** | **Menteri Kanan**1990–2004 | Diikuti oleh:**Goh Chok Tong** |
| **Pejabat baharu** | **Menteri Mentor**2004–2011 | **Jawatan digugurkan** |
| Kerusi dewan |
| **Kawasan baharu** | **Anggota Parlimenuntuk SMC Tg Pagar**1959–1991 | **Kawasan dimansuhkan** |
| **Anggota Parlimenuntuk GRC Tg Pagar**1991–2015 | Diikuti oleh:**Joan Pereira  *(Wad Tanjong Pagar)***  |
| Jawatan parti politik
 |
| **Pejabat baharu** | **Setiausaha Agung Parti Tindakan Rakyat**1954–1992 | Diikuti oleh:**Goh Chok Tong** |

| * l
* b
* s
Perdana Menteri Singapura |
| --- |
| Bendera Singapura | Lee Kuan Yew · Goh Chok Tong · Lee Hsien Loong |

| Kawalan kewibawaan Sunting ini di Wikidata |
| --- |
| Umum | 
* ISNI
	+ 1
* VIAF
	+ 1
* WorldCat Identities
	+ 1

 |
| Perpustakaan negara | 
* Norway
* Perancis (data)
* Catalonia
* Jerman
* Israel
* Amerika Syarikat
* Latvia
* Jepun
* Republik Czech
* Australia
* Yunani
* Korea
* Croatia
* Belanda
* Poland
* Sweden

 |
| Pangkalan data saintifik | 
* CiNii (Jepun)

 |
| Lain-lain | 
* Aplikasi Berfaset Terminologi Subjek
* Arkib Negara (A.S.)
* RERO (Switzerland)
	+ 1
* Rangkaian Sosial dan Konteks Arkib
* SUDOC (Perancis)
	+ 1
* Trove (Australia)
	+ 1

 |