**Perjanjian 20 Perkara** atau **Memorandum 20 Perkara** ialah senarai 20 perkara yang dibuat oleh Borneo Utara, mengusulkan syarat-syarat untuk Borneo Utara bersama-sama dengan Persekutuan Tanah Melayu, Sarawak, dan Singapura membentuk persekutuan Malaysia, pada 16 September 1963 sebagai negeri Sabah. Penerimaan perkara-perkara ini berbeza-beza, ada yang dimasukkan dalam Perlembagaan Malaysia dan ada yang cuma diterima secara lisan sahaja.

Perjanjian berkenaan dengan Malaysia

Senarai perkara
---------------

Berikut merupakan senarai perkara yang terkandung dalam perjanjian tersebut.

### Perkara 1: Agama

Walaupun tiada bantahan terhadap agama Islam sebagai agama kebangsaan Malaysia akan tetapi agama rasmi sepatutnya tidak akan diadakan di Borneo Utara, dan segala perundangan mengenai agama Islam yang terkandung di dalam Perlembagaan Malaya tidak harus digunakan di Borneo Utara.

### Perkara 2: Bahasa

* Bahasa Melayu harus dijadikan Bahasa Kebangsaan Persekutuan
* Penggunaan Bahasa Inggeris harus diteruskan untuk tempoh sepuluh tahun selepas Hari Malaysia
* Bahasa Inggeris harus digunakan sebagai bahasa rasmi Borneo Utara untuk semua tujuan berkaitan dengan negeri dan persekutuan, tanpa had masa.

### Perkara 3: Perlembagaan

Walaupun Perlembagaan Persekutuan Malaya diterima sebagai asas untuk membentuk Perlembagaan Malaysia, akan tetapi Perlembagaan Malaysia seharusnya dipersetujui oleh pergabungan negeri-negeri bebas dan sepatutnya bukan sesuatu susunan pindaan kepada sebuah perlembagaan yang telah digubal dan dipersetujui oleh negeri-negeri yang berasingan di dalam keadaan yang berlainan sekali. Sebuah perlembagaan baru untuk Borneo Utara sewajarnya amat diperlukan.

### Perkara 4: Ketua Persekutuan

Ketua (Yang Di Pertua Negara) Borneo Utara tidak layak untuk dipilih sebagai Ketua Persekutuan.

### Perkara 5: Nama Persekutuan

"Malaysia" bukan "Melayu Raya".

### Perkara 6: Imigresen

Kawalan ke atas penghijrahan dari luar ke mana-mana tempat di Malaysia seharusnya terletak di bawah kuasa kerajaan Persekutuan tetapi kemasukan ke Borneo Utara sepatutnya juga memerlukan persetujuan Kerajaan Negeri.

Kerajaan Persekutuan tidak seharusnya berkuasa membatalkan kemasukkan sesiapa pun ke dalam Borneo Utara jika ia berkaitan dengan urusan kerajaan negeri kecuali atas sebab-sebab keselamatan sahaja. Borneo Utara seharusnya mempunyai kuasa yang tidak terhad ke atas pergerakan seseorang, kecuali mereka yang bertugas di bawah kerajaan Persekutuan daripada tempat-tempat lain Malaysia di Borneo Utara.

### Perkara 7: Hak Menarik Diri

Hak untuk memisah atau menarik diri dari Persekutuan seharusnya tidak ada.

### Perkara 8: Borneonisasi

Proses untuk melantik orang-orang tempatan ke dalam perkhidmatan awam negeri Borneo Utara seharusnya diwujudkan secepat mungkin.

### Perkara 9: Pegawai-pegawai British

Segala usaha harus dibuat untuk menggalakkan pegawai-pegawai Birtish untuk meneruskan perkhidmatan mereka dalam perkhidmatan awam sehingga tempat mereka boleh diganti oleh orang-orang tempatan yang berkelayakan.

### Perkara 10: Kewarganegaraan

Tertakluk kepada pindaan berikut, Perenggan 148(k) cadangan dalam Laporan Cobbold seharusnya menentukan hak kewarganegaraan penduduk Borneo Utara di dalam Persekutuan :

* Perenggan kecil (I) seharusnya tidak mengandungi syarat mengenai penetapan selama 5 tahun
* Untuk diselaraskan dengan undang-undang kami, perenggan kecil (II) sepatutnya menyatakan "7 daripada 10 tahun" dan bukan "8 daripada 10 tahun"
* Perenggan kecil (II) tidak sepatutnya mengandungi sekatan berkenaan dengan kewarganegaraan ibu bapa seseorang yang dilahirkan di Borneo Utara selepas Hari Malaysia semestinya menjadi warganegara persekutuan.

### Perkara 11: Cukai dan kewangan

Borneo Utara seharusnya mempunyai kuasa ke atas kewangan, tabung pembangunan, dan cukai sendiri.

### Perkara 12: Kedudukan khas bangsa asli/bumiputera Borneo Utara

Pada prinsipnya bangsa asli Borneo Utara seharusnya menikmati hak keistimewaan seperti yang diberikan kepada bangsa Melayu di Malaya, tetapi formula yang dipraktikkan di Malaya tidak semestinya digunapakai oleh Borneo Utara.

### Perkara 13: Kerajaan Negeri

Ketua Menteri harus dipilih oleh ahli-ahli tidak rasmi Majlis Perundangan.
Borneo Utara seharusnya mempunyai suatu sistem kementerian yang sesuai.

### Perkara 14: Jangkamasa Peralihan

Sepatutnya tujuh tahun dan dalam masa ini kuasa perundangan mesti diberikan kepada Kerajaan Borneo Utara mengikut perlembagaan dan tidak dipengaruhi oleh kerajaan persekutuan.

### Perkara 15: Pelajaran

Sistem pelajaran Borneo Utara yang wujud sekarang harus diteruskan dan dengan itu ia harus diletakkan di bawah kawalan kerajaan negeri.

### Perkara 16: Perlindungan kepada Perlembagaan

Tidak ada sebarang pindaan, perubahan atau pembatalan dapat dilakukan oleh Kerajaan Pusat kepada perlindungan-perlindungan yang diberikan khas kepada Borneo Utara tanpa persetujuan kerajaan Borneo Utara. Kuasa ini adalah hak mutlak penduduk negeri ini.

### Perkara 17: Perwakilan dalam Parlimen Persekutuan

Ini sepatutnya bukan hanya bergantung kepada jumlah penduduk Borneo Utara tetapi juga kepada keluasan dan keupayaannya, dan dalam mana-mana perkara ia sepatutnya tidak kurang dari jumlah perwakilan dari Singapura.

### Perkara 18: Nama Ketua Negeri

Yang di-Pertua Negera Sabah.

### Perkara 19: Nama Negeri

Sabah.

### Perkara 20: Tanah, hutan, kerajaan tempatan dan lain-lain

Perkara dalam Perlembagaan Persekutuan mengenai kuasa Majlis Tanah Persekutuan tidak harus melibatkan Borneo Utara. Seperti itu juga, Majlis Kebangsaan Kerajaan Tempatan tidak harus melibatkan Borneo Utara.

Memorandum 20 Perkara ini selalu di salah ertikan sebagai kandungan tuntutan di dalam Perjanjian Malaysia 1963 (MA63) oleh penuntut hak MA63.

Terdapat 5 parti-parti politik dari Sabah yang mengemukakan memorandum mereka pada 29 Ogos 1962 kepada Lord Lansdowne. Sekarang memorandum ini dikenali sebagai 20 Perkara. Terdapat salah faham di antara orang Sabah sendiri yang mengiktiraf 20 Perkara ini sebagai satu perjanjian atau asas Perjanjian Malaysia 1963.

Dokumen ini bukan perjanjian atau asas perjanjian ia hanya satu memorandum yang diserahkan kepada Lord Lansdowne untuk pertimbangan beliau tidak lebih, tidak kurang.

Lihat juga
----------

|  |
| --- |
| Ketahui lebih lanjut tentang **Perjanjian 20 Perkara Sabah** di Wikipedia: |
|  | Imej dan media dari Commons |
|  | Teks sumber dari Wikisumber |

* Politik Malaysia
* Sejarah Sabah

Rujukan
-------

1. ↑  "No.10760: Agreement relating to Malaysia" (PDF). *United Nations Treaty Collection*. PBB. 1963. Dicapai pada 2010-09-22. Unknown parameter `|month=` ignored (bantuan)
2. ↑  Perjanjian 20 Perkara Sabah.

| * l
* b
* s
Rencana Malaysia  |
| --- |
| Sejarah | 
* Sejarah
* Prasejarah
* Melaka Portugis
* Melaka Belanda
* Tanah Melayu British
	+ Negeri-negeri Selat
	+ Negeri-negeri Melayu Bersekutu
	+ Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu
* Borneo British
	+ Kerajaan Sarawak
	+ Jajahan Mahkota Labuan
	+ Borneo Utara
* Pendudukan Jepun di Tanah Melayu / Borneo
* Pentadbiran Tentera British (Tanah Melayu) / Borneo)
* Malayan Union
* Persekutuan Tanah Melayu
	+ Kemerdekaan
* Darurat Tanah Melayu
* Jajahan Mahkota Singapura
	+ Pemerintahan sendiri
* Jajahan Mahkota Sarawak
	+ Pemerintahan sendiri
* Jajahan Mahkota Borneo Utara
	+ Pemerintahan sendiri
* Perjanjian Malaysia
* Pungutan suara Singapura 1962
* Suruhanjaya Cobbold
	+ Perjanjian 18 perkara
	+ Perjanjian 20 perkara
* Konfrontasi Indonesia-Malaysia
* Perisytiharan
	+ Hari Malaysia
* Hubungan PETIR–UMNO
* Rusuhan kaum 1964
* Singapura dalam Malaysia
* Peristiwa 13 Mei
* Krisis Perlembagaan Malaysia 1988
* Krisis Kewangan Asia 1997

 |  |
| Geografi | 

|  |
| --- |
| 
* Bandar, pekan dan kampung
* Daerah
* Bahagian
* Malaysia Timur
* Alam Sekitar
* Fauna
* Flora
* Tapak Warisan Dunia
* Pulau
* Tasik
* Gunung
* Taman negara
* Semenanjung Malaysia
	+ Pantai Timur
* Sungai
* Negeri

 |

 |
| Politik | 

|  |
| --- |
| 
* Kabinet
* Perlembagaan
* Pilihan Raya
* Hubungan luar
* Kerajaan
* Hak asasi manusia
* Kehakiman
* Undang-undang
* Penguatkuasaan undang-undang
* Tentera
* Monarki
* Parlimen
* Parti-parti politik
* Perdana Menteri
* Dewan Undangan Negeri
* Ketua negara

 |

 |
| Ekonomi | 

|  |
| --- |
| 
* Pertanian
* Bank
	+ Bank pusat
* Tenaga
* Belanjawan negara
* Ringgit (mata wang)
* Negeri mengikut KDNK
* Sains dan teknologi
* Bursa saham
* Telekomunikasi
* Pelancongan
* Pengangkutan
* Kesatuan

 |

 |
| Masyarakat | 

|  |
| --- |
| 
* Jenayah
* Darurat
* Demografi
	+ Rakyat Malaysia
* Pendidikan (Universiti)
* Kumpulan etnik
* Kesihatan
* Jurang pendapatan
* Bahasa
* Kemiskinan
* Agama
* Bekalan air dan sanitasi
* Wanita

 |
| Budaya | 
* Seni bina
* Wayang
* Masakan
* Cerita rakyat
	+ Mitologi
* Kesusasteraan
* Ketuanan Melayu
* Media
* Muzik
* Nama
* Cuti umum
* Sukan

 |
| Simbol | 
* Haiwan
* Lagu kebangsaan
* Lambang
* Bendera
* Bunga
* Ikrar

 |

 |
| * Garis kasar

* Kategori
* Portal
 |