**Pierre de Fermat** (Perancis: [pjɛːʁ də fɛʁma]) (Antara 31 Oktober dan 6 Disember 1607 – 12 Januari 1665) ialah seorang peguam Perancis di Parlimen Toulouse, Perancis dan ahli matematik yang diberikan kredit untuk menjalankan pembangunan yang membawa kepada kalkulus yang sangat kecil, termasuk teknik ketaksamaan. Secara khususnya, beliau diiktiraf kerana penemuannya tentang kaedah asal untuk mencari garis besar yang paling besar dan paling kecil daripada lengkungan, yang sama dengan perbezaan kalkulus, kemudian tidak diketahui, dan penyelidikannya kepada teori nombor. Dia memberikan sumbangan yang ketara dalam geometri analitik, kebarangkalian, dan optik. Dia paling terkenal dengan prinsip Fermatnya untuk penyebaran cahaya dan Teorem Terakhir Fermat dalam teori nombor, yang disebutkannya dalam nota di salinan Arithmetica Diophantus.

Biografi
--------

Fermat dilahirkan pada dekad pertama abad ke-17 di Beaumont-de-Lomagne, Perancis -rumah agam abad ke-15 di mana Fermat dilahirkan dan kini menjadi muzium. Dia berasal dari Gascony. Bapanya, Dominique Fermat, adalah seorang peniaga barangan kulit yang kaya yang berkhidmat selama tiga tahun dan satu tahun sebagai salah satu daripada empat konsul Beaumont-de-Lomagne. Ibunya ialah Claire de Long. Pierre mempunyai seorang saudara lelaki dan dua adik perempuan dan dibesarkan di bandar kelahirannya. Terdapat sedikit bukti mengenai pendidikan sekolahnya iaitu di *Collège de Navarre* di Montauban.[*perlu rujukan*]

Monumen Fermat di Beaumont-de-Lomagne
Arca Fermat di Salle Henri-Martin, Capitole de Toulouse
Beliau telah menghadiri Universiti Orléans dari tahun 1623 dan menerima ijazah sarjana dalam undang-undang sivil pada tahun 1626, sebelum berpindah ke Bordeaux. Di Bordeaux, beliau memulakan penyelidikan matematiknya yang pertama, dan pada tahun 1629 dia memberikan salinan pemulihannya *De Planis De Locis Apollonius* kepada salah seorang ahli matematik di sana. Sudah tentu di Bordeaux dia berhubung dengan Beaugrand dan pada masa ini dia menghasilkan kerja penting mengenai maksimum dan minimum yang diberikannya kepada Étienne d'Espagnet yang jelas menunjukkan minat matematik yang sama dengan Fermat. Di sana dia banyak dipengaruhi oleh karya François Viète.

Pada tahun 1630, beliau membeli pejabat majlis di Parlement de Toulouse, salah satu Mahkamah Tinggi Judicature di Perancis, dan diangkat menjadi ahli majlis oleh *Grand Chambre* pada Mei 1631. Beliau memegang jawatan ini sepanjang hayatnya. Fermat dengan demikian menjadi berhak untuk menukar namanya dari Pierre Fermat kepada Pierre de Fermat. Fasih dalam enam bahasa (Perancis, Latin, Occitania, Yunani klasik, Itali dan Sepanyol), dia dipuji dalam hasil bertulisnya dalam beberapa bahasa dan nasihatnya sangat dicari yang mengenai teks perpaduan Yunani.

### Kerja

Kerja perintis Fermat dalam geometri analitik (*Methodus ad disquirendam maximam et minimam et tangentibus linearum curvarum*) diedarkan dalam bentuk manuskrip pada tahun 1636 (berdasarkan hasil yang dicapai pada tahun 1629), memprakirakan penerbitan Descartes terkenal *La géométrie* (1637) , yang mengeksploitasi kerja tersebut. Manuskrip ini diterbitkan secara giat pada tahun 1679 di *Varia opera mathematica*, sebagai *Ad Locos Planos et Solidos Isagoge* (Pengenalan Satah dan Lokus Pepejal).

Dalam kaedah *Methodus maximam dan minimam* dan dalam *linearum curvarum*, Fermat memperkenalkan satu kaedah (ketaksamaan) untuk menentukan maksimum, minimum, dan tangen kepada pelbagai lengkung yang sama dengan pembezaan kalkulus. Dalam karya-karya ini, Fermat memperoleh teknik untuk mencari pusat-pusat graviti pelbagai pesawat dan angka pepejal, yang membawa kepada kerja selanjutnya dalam kuadratur.

Pierre de Fermat
Fermat adalah orang pertama yang diketahui telah menilai fungsi kuasa umum. Dengan kaedahnya, beliau dapat mengurangkan penilaian ini kepada jumlah Fermat adalah orang pertama yang diketahui telah mengevaluasi fungsi kuasa umum. Dengan kaedahnya, beliau dapat mengurangkan penilaian ini kepada jumlah siri geometri Formula yang dihasilkan sangat membantu Newton, dan kemudian Leibniz, ketika mereka secara sendiri membangunkan teorem asas kalkulus.[*perlu rujukan*]

### Meninggal dunia

Pierre de Fermat meninggal dunia pada 12 Januari 1665 di Castres, atau dikenali pada hari ini sebagai jabatan Tarn.  Sekolah tinggi tertua dan paling berprestij di Toulouse dinamakan sempena namanya: *Lycée Pierre-de-Fermat (fr)*. Pengukir Perancis, Théophile Barrau membuat patung marmar bernama Hommage à Pierre Fermat sebagai penghormatan kepada Fermat, sekarang di Capitole de Toulouse.

Rujukan
-------

1. 1 2  When was Pierre de Fermat Born? Mathematical Association of America webpage with references
2. ↑  Donald C. Benson, *A Smoother Pebble: Mathematical Explorations*, Oxford University Press, 2003, p. 176.
3. ↑  W.E. Burns, The Scientific Revolution: An Encyclopedia, ABC-CLIO, 2001, p. 101
4. ↑  "When Was Pierre de Fermat Born? | Mathematical Association of America". *www.maa.org*. Dicapai pada 2017-07-09.
5. ↑  Daniel Garber, Michael Ayers (eds.), *The Cambridge History of Seventeenth-century Philosophy, Volume 2*, Cambridge University Press, 2003, p. 754 n. 56.
6. ↑  "Pierre de Fermat | Biography & Facts". *Encyclopedia Britannica* (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 2017-11-14.
7. ↑  Pellegrino, Dana. "Pierre de Fermat". Dicapai pada 2008-02-24.
8. ↑  Florian Cajori, "Who was the First Inventor of Calculus" The American Mathematical Monthly (1919) Vol.26
9. ↑  Paradís, Jaume; Pla, Josep; Viader, Pelegrí (2008), "Fermat's method of quadrature", *Revue d'Histoire des Mathématiques*, **14** (1): 5–51, MR 2493381
10. ↑  Klaus Barner (2001): *How old did Fermat become?* Internationale Zeitschrift für Geschichte und Ethik der Naturwissenschaften, Technik und Medizin. isbn=0036-6978. Vol 9, No 4, pp. 209-228.

Pautan luar
-----------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons mempunyai media berkaitan: ***Pierre de Fermat***. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikiquote mempunyai koleksi petikan mengenai: ***Pierre de Fermat*** |

* Fermat's Achievements
* Fermat's Fallibility at MathPages
* The Correspondence of Pierre de Fermat  in EMLO
* History of Fermat's Last Theorem (French)
* The Life and times of Pierre de Fermat (1601 - 1665) from W. W. Rouse Ball's History of Mathematics
* John J. O'Connor dan Edmund F. Robertson. *Pierre de Fermat* di Arkib Sejarah Matematik MacTutor.


| Kawalan kewibawaan Sunting ini di Wikidata |
| --- |
| Umum | 
* ISNI
	+ 1
* VIAF
	+ 1
* WorldCat Identities
	+ 1

 |
| Perpustakaan negara | 
* Sepanyol
* Perancis (data)
* Catalonia
* Jerman
* Itali
* Israel
* Amerika Syarikat
* Jepun
* Republik Czech
* Australia
* Belanda
* Poland
* Sweden
* Vatican

 |
| Kamus biografi | 
* Jerman

 |
| Pangkalan data saintifik | 
* CiNii (Jepun)
* MathSciNet
* Projek Genealogi Matematik
* zbMATH

 |
| Lain-lain | 
* Aplikasi Berfaset Terminologi Subjek
* SUDOC (Perancis)
	+ 1
* Trove (Australia)
	+ 1

 |