Untuk kegunaan lain, sila lihat Bahasa Klingon (nyahkekaburan).

**Bahasa Klingon** (***tlhIngan Hol*** dalam Klingon) adalah bahasa buatan yang dituturkan oleh kaum Klingon dalam alam semesta Star Trek. Direka dengan sengaja supaya terasa "asing" oleh Marc Okrand, ia memiliki beberapa ciri-ciri tipologi tidak biasa. Bunyi asas bahasa ini, bersama-sama dengan beberapa perkataan, mula direka oleh pelakon James Doohan ("Scotty") untuk *Star Trek: The Motion Picture*. Filem tersebut menandakan pertama kalinya bahasa itu didengari di pawagam; dalam semua kemunculan sebelumnya, kaum Klingon bertutur dalam Bahasa Inggeris. Klingon seterusnya dibangunkan oleh Okrand menjadi bahasa penuh.

Klingon kadang-kala dirujuk sebagai "Klingonese" (terutamanya dalam *Star Trek: The Original Series* episod "The Trouble With Tribbles", where it was actually pronounced by a Klingon character as /klɪŋɡoni/), but, among the Klingon-speaking community, this is often understood to refer to another Klingon language called Klingonaase that was introduced in John M. Ford's 1988 *Star Trek* novel *The Final Reflection*, and appears in other *Star Trek* novels by Ford. A shorthand version of Klingonaase is called "battle language." The *Klingon Christmas Carol* play is the first production that is primarily in Klingon (only the narrator speaks English). The opera *'u'* is entirely in Klingon.

Segelintir orang, kebanyakannya peminat Star Trek tegal atau peminat bahasa, mampu bertutur dalam Bahasa Klingon. Kosa katanya, yang kerap mengetengahkan konsep Star Trek-Klingon seperti kapal angkasa Klingon atau senarai senjata Star Trek, kadangkala menyusahkan penggunaan hariannya. Contohnya, sungguhpun terdapat perkataan bagi *unit pengion pengangkutan* (*jolvoy'*) atau *bridge* (of a ship) (*meH*), tidak terdapat perkataan semasa bagi *jambatan* dari segi merentasi air. Sungguhpun begitu, perbualan remeh adalah biasa dikalangan penutur yang mahir.

Sejarah
-------

Sungguhpun disebut dalam seir asal *Star Trek* episod "The Trouble With Tribbles", Klingon pertama kali digunakan di skrin semasa *Star Trek: The Motion Picture* (1979). Bagi *Star Trek III: The Search for Spock* (1984), pengarah Leonard Nimoy dan pengeluar-penulis Harve Bennett mahukan Klingon untuk bertutur dalam bahasa sebenar dan bukannya merepak yang dibuat-buat dan dengan itu mengupah Okrand bagi mengembangkan farsa yang Doohan telah hasilkan kepada bahasa sepenuhnya. Okrand memperluaskan lexicon dan membangunkan tatabahasa sekitar beberapa dosen perkataan yang telah dicipta Doohan. Ia akan digunakan sekali-sekala dalam filem berikutnya menonjolkan pelakon asal: dalam *Star Trek V: The Final Frontier* dan dalam *Star Trek VI: The Undiscovered Country* (1991), di mana kesukaran terjemahan akan menjadi peranti plot.

Dengan kehadiran siri *Star Trek: The Next Generation* (1987)—dalam mana salah seorang pelakon utamanya, Worf, merupakan Klingon—dan penggantinya, bahasa dan pelbagai aspek budaya bagi spesies khayalan dikembangkan. Dalam *Star Trek: The Next Generation* episod "A Matter of Honor", beberapa ahli krew kapal Klingon bertutur dalam bahasa yang tdiak diterjemah bagi kebaikan penonton (malah Komander Riker, menggunakan kemudahan penterjemah sejagat, gagal memahaminya), sehingga salah seorang Klingon memerintah yang lain untuk bertutur "bahasa manusia mereka."

Kegunaan perkataan Klingon tidak diterjemah bercampur dengan perbualan diterjemah kepada Inggeris adalah perkara biasa dalam season berikutnya bagi *Star Trek: Deep Space Nine*, di mana Klingons menjadi bahagian lebih penting bagi plot siri keseluruhan.

Worf would later reappear among the regular characters in *Star Trek: Deep Space Nine* (1992) and B'Elanna Torres, a Klingon-human hybrid, would be a main character on *Star Trek: Voyager* (1995). Later, in the pilot episode of the prequel series *Star Trek: Enterprise*, "Broken Bow" (2001), the Klingon language is described as having "eighty polyguttural dialects constructed on an adaptive syntax"; however, Klingon as described on television is often not entirely congruous with Klingon developed by Okrand.

Bahasa
------

Fail:TheKlingonHamlet.jpg*The Klingon Hamlet*
Para hobi di pelosok dunia telah menggunakan bahasa Klingon. Empat terjemahan karya sastera dunia ke Klingon telah diterbit: *ghIlghameS* (*Gilgamesh*), *Hamlet* (*Hamlet*), *paghmo' tIn mIS* (*Much Ado About Nothing*), and *pIn'a' qan paQDI'norgh* (*Tao Te Ching*). The Shakespearian choices were inspired by a remark from High Chancellor Gorkon in *Star Trek VI: The Undiscovered Country*, who said: "You have not experienced Shakespeare, until you have read him in the original Klingon." In the bonus material for the DVD, screenwriter Nicholas Meyer and actor William Shatner both explain that this was an allusion to the "German myth" that Shakespeare was in fact German.

Institut Bahasa Klingon wujud untuk mempromosikan bahasa itu.

Qapla' (kejayaan)
Paramount Pictures memiliki hak cipta kamus rasmi dan gambaran rasmi lain bahasa tersebut. Tambahan lagi, sungguhpun ia dipertikai oleh penggaji perundangan, hak cipta bahasa Klingon turut dimiliki Paramount. Sungguhpun bahasa ciptaan ("conlangs") di lihat sebagai ciptaan dengan perlindungan hakcipta, bahasa semulajadi tidak dilindungi; hanya kamus dan karya lain yang dicipta dengan bahasa itu. Mizuki Miyashita dan Laura Moll menyatakan, "Hak cipta bagi kamus adalah luar biasa kerana kemasukan dalam kamus idak boleh dihakcipta kerana perkataan itu sendiri adalah fakta, dan fakta tidak boleh dihakcipta. Bagaimanapu, format, sebagai contoh ayat, dan arahan bagi kamus adalah dicipta oleh pengarang, dengan itu boleh dihakcipta."

Lihat juga
----------

* Bahasa makhluk asing
* Budaya Klingon
* Institut Bahasa Klingon
* Stovokor, a heavy metal band who sing in Klingon
* ’u’, opera pertama bahasa Klingon yang dilakonkan di Bumi

Nota
----

1. ↑  Wired 4.08: Dejpu'bogh Hov rur qablli!\*
2. ↑  Earthlings: Ugly Bags of Mostly Water, Mostly Water LLC, 2004 Diarkibkan 2011-06-15 di Wayback Machine. Retrieved 2009-11-27.
3. ↑  Lisa Napoli (October 7, 2004). "Online Diary: tlhIngan maH!". *New York Times*.
4. ↑  NAU.edu

Rujukan
-------

* Bernard Comrie, 1995, "The Paleo-Klingon numeral system". *HolQeD* 4.4: 6–10.

Pautan luar
-----------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikibuku mempunyai sebuah buku berkenaan topik: ***Bahasa Klingon*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikiquote mempunyai koleksi petikan mengenai: ***Klingon proverbs*** |

WikiversityWikiversity
Di Wikiversity, anda boleh mempelajari tentang: ***Topic:Klingon***

WikinewsWikinews
**Wikinews** mempunyai related news:

* Elvish, Klingon and Na'vi: Constructed languages gain foothold in film
* Parlez-vous français? Qapla’! More Grade 11 boys proficient in Klingon than French: local survey

* Klingon Language Institute
* Klingon and its User: A Sociolinguistic Profile, a sociolinguistics MA thesis
* Klingon as Linguistic Capital: A Sociologic Study of Nineteen Advanced Klingonists (PDF)
* Klingonska Akademien
* Is Klingon an Ohlonean language? A comparison of Mutsun and Klingon
* Omniglot: Klingon Alphabet Diarkibkan 2004-04-02 di Wayback Machine
* Deutsche-Welle's Klingon Language Service
* BBC article on Deutsche-Welle's Klingon Language Service
* Klingon wikia dictionary in Klingon
* Deutsche Welle Germany's International broadcaster goes Klingon Diarkibkan 2010-03-16 di Wayback Machine
* Eatoni Ergonomics' Klingon page Diarkibkan 2008-05-30 di Wayback Machine includes BDF, TTF fonts and a Klingon text entry demo

| * l
* b
* s
Bahasa buatan |
| --- |
| Jenis | 
* Berseni
	+ Fiksyen
* Perantaraan antarabangsa
	+ Serantau
* Direka cipta
	+ Eksperimental
	+ Muzikal
	+ Berfalsafah
* Permainan bahasa

 |
| Senarai bahasamengikut jenis | 

|  |  |
| --- | --- |
| Bahasa perantaraanantarabangsa | 
* Adjuvilo
* Babm
* Blissymbols
* Bolak
* Communicationssprache
* Esperanto
	+ Arcaicam
	+ Esperanto II
	+ Ido
	+ Mundolinco
	+ Reformed
	+ Romániço
	+ Esperantido lain
* Globasa
* Glosa
	+ Interglossa
* Idiom Neutral
* Intal
* Interlingua
* Interlingue
* International Sign
* Kotava
* Langue nouvelle
* Latino sine flexione
* Lingua Franca Nova
* Lingwa de planeta
* Mondial
* Neo
* Nal Bino
* Novial
* Pandunia
* Pasilingua
* Sambahsa
* Solresol
* Sona
* Spokil
* Unish
* Universalglot
* Uropi
* Volapük

 |
| Bahasa perantaraanserantau | 
* Afrihili
* Budinos
* Bahasa Efatese
* Eurolengo
* Guosa
* N'Ko
* Palawa kani
* Bahasa Pan-Jerman
	+ Folkspraak
	+ Tutonish
* Bahasa Pan-Romawi
	+ Romanid
	+ Sabir
* Bahasa Pan-Slavik
	+ Interslavic
* Runyakitara
* Weltdeutsch

 |
| Bahasa direka cipta | 
* aUI
* Basic English
* Dutton Speedwords
* Ithkuil
* Kalaba-X
* Astrolinguistics
	+ Lincos
* Lingua generalis
* Loglan
* Logopandecteision
* Lojban
* Real Character
* Ro
* Toki Pona
* Viossa

 |
| Bahasa fiksyendan berseni | 
* Asa'pili
* Kreol Belter
* Brithenig
* Dritok
* Dothraki
* Enchanta
* Kēlen
* Klingon
* Kobaïan
* Láadan
* Loxian
* Lydnevi
* Mänti
* Bahasa-bahasa *Middle Earth*
	+ Adûnaic
	+ Quenya
	+ Sindarin
* Naʼvi
* Nadsat
* Syldavian
* Teonaht
* Tsolyáni
* Utopian
* Valyrian
* Venedic
* Verdurian
* Wenja

 |
| Lain-Lain | 
* Balaibalan
* Damin
* Enochian
* Eskayan
* Lingua Ignota
* Medefaidrin
* Yerkish
* Zaum

 |

 |
| Sistem-sistem tulisan | 
* Tulisan buatan
* Ortografi Esperanto
* Ciptaan Tolkien
	+ Cirth
	+ Sarati
	+ Tengwar

 |
| Berkenaan | 
* *Conlanging: The Art of Crafting Tongues*
* Grammelot
* Releksifikasi
* "A Secret Vice"
* Zompist.com
* Langmaker
* Kod-kod untuk bahasa buatan

 |
| Perbandingan | 
* Esperanto/Ido
* Pandunia/Globasa

 |
| 
* Portal
* Senarai bahasa buatan
* Senarai pencipta bahasa

 |

| * l
* b
* s
Star Trek |
| --- |
| Siri televisyen | *The Original Series* (Episod) • *The Animated Series* (Episod) • *The Next Generation* (Episod) • *Deep Space Nine* (Episod) • *Voyager* (Episod) • *Enterprise* (Episod) |
| Filem era TOS | *The Motion Picture* • *The Wrath of Khan* • *The Search for Spock* • *The Voyage Home* • *The Final Frontier* • *The Undiscovered Country* |
| Filem era TNG | *Generations* • *First Contact* • *Insurrection* • *Nemesis* |
| Filem yang akan datang | *Star Trek XI* (2008) |
| Other | Buku • Komik • Permainan • Muzik |