**Dilong** (Cina ringkas: 地龙code: zh is deprecated ; Cina tradisional: 地龍code: zh is deprecated ; pinyin: *dìlóng*; Wade-Giles: ti-lung; "naga bumi") ialah nama seekor naga Cina yang juga bermaksud "cacing" dalam perubatan tradisional Cina dan "Geosaurus" dalam tatanama zoologi Cina.

Naga
----

Dalam mitos Cina, *dilong* merupakan salah seekor naga *-long* yang umpama *shenlong* (naga dewa) dan *huanglong* (naga kuning). Memandangkan perkataan *dì* (地code: zh is deprecated  "tanah, darat, bumi") berbeza dengan *tian* (天code: zh is deprecated  "langit, angkasa, syurga") dari segi makna (cth. *tiandi* 天地code: zh is deprecated  "angkasa dan bumi, alam semesta", rujuk Tiandihui), maka *dilong* berpasangan dengan *tianlong* (天龍code: zh is deprecated  "naga syurga"). Naga Cina sepatutnya boleh terbang, dan oleh itu dianggap makhluk samawi, bukan makhluk duniawi seperti *dilong* yang "terikat pada bumi". Dua lagi pengecualian ialah *panlong* (蟠龍code: zh is deprecated  "naga melingkar; seekor naga yang tidak naik ke angkasa") dan *tulong* (土龍code: zh is deprecated  "naga tanah") yang sebenarnya merujuk kepada sejenis buaya iaitu *Alligator sinensis* (鼉code: zh is deprecated , *tuo*).

*Dilong* mula-mula disebut dalam naskhah biografi Sejarah Wangsa-Wangsa Selatan yang dikarang pada abad ke-7 M tentang Laksamana Wang Sengbian (m. 555 CE) pada Dinasti Liang. Mengikut riwayat itu, disaksikannya "dua ekor naga" yang naik ke angkasa, maka *dilong* yang meninggalkan wilayah Liang ditafsirkan sebagai petanda kejatuhan Liang pada tahun 550 M. Ronan dan Needham (1995:308) memetik satu lagi konteks dalam biografi Wang ini dengan mengatakan bahawa perahunya ada "sepasang naga" (雙龍code: zh is deprecated ) di sebelah-sebelahnya, yang mana mereka mentafsirkannya sebagai "pembetulan sastera" bagi "sepasang roda" (雙輪code: zh is deprecated ) bagi sejenis bot kayuh.

Cacing
------

*Dilong* atau *dilongzi* (地龍子code: zh is deprecated  "anak naga bumi") ialah satu gelaran yang beradab buat "cacing", yang biasanya dipanggil *qiuyin* (蚯蚓code: zh is deprecated ). Perkataan *Long* (龍code: zh is deprecated ) digunakan dalam tatanama zoologi bahasa Cina seperti mana perkataan Inggeris *dragon* terpakai dalam *dragonfly* atau *dragonfish*, yang mana nama *long* dipakai untuk hidupan yang seakan naga (cth. *hailong* 海龍code: zh is deprecated  "naga laut" untuk "memerang laut; *Syngnathinae*" atau *longluozi* 龍落子code: zh is deprecated  "anak jatuh naga" untuk "kuda laut"); ataupun dikaitkan dengan dinosaur (cth. tulang nujum yang berasal dari dinosaur bergelar *longgu* 龍骨code: zh is deprecated  "tulang naga").

*Dilong* mula-mula mengambil erti "cacing" dalam naskhah *Qixiu Leigao* (七修類稿code: zh is deprecated ) yang dikarang oleh cendekiawan Dinasti Ming yang bernama Lang Ying (郎瑛code: zh is deprecated , 1487-1566 M). Entri farmakologi bagi *qiuyin* (蚯蚓code: zh is deprecated ) iaitu cacing dalam Bencao Gangmu (1578) menyenaraikan nama-nama lain bagi haiwan itu seperti *dilong* dan *tulong* (土龍code: zh is deprecated ). Li Shizhen berhujah bahawa nama-nama ini berasal dari mitos bahawa cacing (seperti naga) boleh menimbulkan cuaca yang tidak menentu.

*Dilongsan* ([] Error: {{Lang}}: tiada teks (bantuan) "serbuk naga bumi") merupakan sejenis ubat tradisional Cina yang diperbuat daripada abdomen cacing tanah merah, *Lumbricus rubellus*.

Makna lain
----------

*Dilong* merupakan istilah Cina moden buat makhluk buaya purba *Geosaurus* (dari bahasa Yunani "biawak bumi").

*Dilong* disebut *chiryū* dalam bahasa Jepun dan merupakan nama bagi sebiji buah catur dalam Shogi. Dalam permainan Taikyoku shogi, buah ini tertera 地龍code: ja is deprecated  "naga bumi" di sebelah muka dan *yulong* atau *uryū* 雨龍code: ja is deprecated  "naga hujan" di sebelah lagi muka.

Rujukan
-------

1. ↑  Carr (1990:99-100)

* Carr, Michael. 1990. "Chinese Dragon Names", *Linguistics of the Tibeto-Burman Area* 13.2:87-189.
* Ronan, Colin Alistair and Joseph Needham. 1995. *The Shorter 'Science and Civilisation in China'*, vol. 5. Cambridge University Press.