Untuk kegunaan lain, sila lihat Kyoto (nyahkekaburan).

**Kyoto** (京都, **Kyōto**) (Sebutan bahasa Jepun: [kjoːto]  ( dengar)) ialah sebuah bandaraya di wilayah Kyoto yang berada di tengah-tengah pulau Honshū, Jepun, diduduki oleh hampir 1.5 juta orang. Bekas ibu kota diraja Jepun ini kini merupakan pusat pentadbiran Wilayah Kyoto, dan juga sebahagian utama kawasan metropolitan Osaka-Kobe-Kyoto (Keihanshin).

Sejarah
-------

Kyoto, 1891

Walaupun bukti arkeologi menentukan penempatan manusia terawal di kepulauan Jepun wujud kira-kira 10,000 tahun SM, namun tidak banyak yang diketahui mengenai kegiatan manusia di sini sebelum abad ke-6 M. Pada abad ke-8, apabila para pendeta agama Buddha yang berpengaruh melibatkan diri dalam hal-ehwal kerajaan Diraja, maka Maharaja memutuskan agar ibu kota dipindahkan ke kawasan yang jauh dari pengaruh agama Buddha. Maharaja Kammu memilih Kampung Uda, ketika itu di daerah Kadono, Wilayah Yamashiro, sebagai tempatnya.

Kota baru yang dinamakan **Heian-kyō** (平安京, "tranquility and peace capital") menjadi tempat terletaknya istana diraja Jepun pada tahun 794, maka bermulanya zaman Heian dalam sejarah Jepun. Dalam bahasa Jepun, kota ini dinamakan **Kyo** (京code: ja is deprecated ), **Miyako** (都code: ja is deprecated ) atau **Kyo no Miyako** (京の都code: ja is deprecated ). Pada abad ke-11, kota ini dinamakan semula sebagai Kyoto ("ibu kota"). Kyoto kekal sebagai ibu negara Jepun sehingga kerajaan berpindah ke Edo pada tahun 1868 ketika zaman Pemulihan Diraja. Setelah Edo dinamakan semula Tokyo ("Ibu Kota Timur"), Kyoto pula dikenali dengan jolokan **Saikyo** (西京code: ja is deprecated , "Ibu Kota Barat") untuk masa yang singkat. Kyoto pada zaman pramoden juga dikenali dengan nama **Keishi** (京師), yang bererti "metropolis" atau "ibu negara".

Kota ini mengalami kemusnahan dahsyat semasa Perang Ōnin (1467-1477), sehingga tidak dapat bangkit sehingga pertengahan abad ke-16. Pertempuran sesama puak-puak samurai melimpah ke jalanan, sehingga melibatkan bangsawan istana (*kuge*) dan golongan-golongan keagamaan. Rumah agam bangsawan dijadikan kubu, parti digali dalam-dalam di seluruh kota untuk pertahanan dan penghalang api, dan puluhan bangunan dibakar sampai ranap. Semenjak itu, kota ini tidak lagi mengalami kebinasaan meluas sebegini.

Menjelang penghujung Perang Dunia Kedua, pihak Amerika Syarikat pernah mempertimbangkan agar Kyoto juga dibedil bom atom kerana para penduduk Kyoto selaku pusat intelek Jepun dikatakan lebih mampu menghargai kepentingan senjata tersebut. Akhirnya, kota ini dipadam dari senarai sasarannya atas desakan Henry L. Stimson, Setiausaha Perang untuk pentadbiran Roosevelt dan Truman. Kyoto juga terlepas dari bedilan biasa, namun pengalami serangan udara kecilan yang meragut nyawa penduduk.

Natijahnya, Kyoto menjadi salah sebuah daripada sebilangan kecil bandaraya Jepun yang masih mengekalkan banyak binaan zaman praperang, seperti rumah bandar tradisional yang dikenali sebgai *machiya*. Namun begitu, pemodenan terus merobohkan Kyoto lama secara beransur-ansur untuk memberi laluan kepada seni bina baru seperti kompleks Stesen Kyoto.

Kyoto menjadi sebuah bandaraya terancang pada 1 September 1956. Pada tahun 1997, Kyoto menjadi tuan rumah kepada persidangan antarabangsa yang melahirkan protokol pengeluaran gas rumah kaca yang dinamakan sempena bandaraya ini.

Geografi
--------

Pada musim luruh, bandaraya Kyoto menarik ribuan pelancong untuk mengunjungi kuil-kuil seperti ini.

Kyoto terletak di sebuah lembah di Lembangan Yamashiro (atau Kyoto), di bahagian timur kawasan pergunungan yang dikenali sebagai tanah tinggi Tamba. Lembangan Yamashiro dikelilingi di tiga sisi oleh gunung-gunung Higashiyama, Kitayama dan Nishiyama, pada ketinggian 1,000 meter (3,281 kaki) atas paras laut min. Kedudukan pedalaman ini mengalami musim panas yang panas dan musim sejuk yang sejuk. Dalam lembangan ini ada tiga batang sungai, iaitu Sungai Uji di selatan, Sungai Katsura di barat, dan Sungai Kamo di timur. Bandaraya Kyoto meliputi 1.9% tanah wilayahnya dengan keluasan 827.9 kilometer persegi (319.7 bt2).

Kota asalnya disusun mengikut ilmu geomansi Cina tradisional yang mencontohi ibu kota lama negara China, Chang'an (kini Xi'an). Istana Diraja menghadap ke arah selatan, maka Ukyō (sektor kanan ibu kota) berada di barar manakala Sakyō (sektor kiri) terletak di timur. Jalan-jalan di wad-wad Nakagyō, Shimogyō, dan Kamigyō masa kini masih mengikut pola grid.

Kini, daerah pusat perdagangannya terletak di selatan Istana Diraja lama, dengan kawasan utara yang kurang penduduknya mengekalkan suasana yang serba kehijauan. Kawasan-kawasan sekelilingnya tidak mengikuti pola grid yang sama seperti pusat bandaraya, namun semua jalan-jalan di Kyoto diberikan nama.

Kyoto terletak di atas sebidang muka air tanah semula jadi yang membekalkan air tawar kepada seluruh kota melalui perigi. Kesan pembandaran besar-besaran, jumlah hujan yang menyalir ke dalam muka air tanah ini semakin berkurangan dan perigi-perigi di seluruh kawasan semakin cepat mengering.

Politik dan Kerajaan
--------------------

Kinkaku-ji ialah kuil paling terkenal di Kyoto.

### Perhimpunan Bandaraya Kyoto

| Parti Politik | Bilangan Kerusi |
| --- | --- |
| Parti Demokratik Liberal | 22 |
| Parti Komunis Jepun | 20 |
| Parti Demokratik Jepun | 14 |
| Parti Komeito Baru | 12 |
| kosong | 1 |

### Wad

Wad-wad Kyoto
Rencana utama: Wards of Kyoto
Kyoto terdiri daripada sebelas wad, iaitu

* Fushimi-ku (伏見区)
* Higashiyama-ku (東山区)
* Kamigyō-ku (上京区)
* Kita-ku (北区)
* Minami-ku (南区)
* Nakagyō-ku (中京区)
* Nishikyō-ku (西京区)
* Sakyo-ku (左京区)
* Shimogyō-ku (下京区)
* Ukyō-ku (右京区)
* Yamashina-ku (山科区)

Seperti bandaraya lain di Jepun, Kyoto dipimpin oleh seorang datuk bandar dan sebuah dewan bandaraya.

Budaya
------

Biarpun pernah dirobohkan oleh peperangan, kebakaran, dan gempa bumi selama 11 abad sebagai ibu kota diraja, Kyoto terselamat dari bedilan api Perang Dunia Kedua. Dengan kekalnya dua ribu buah kuil Buddha dan Shinto, dan juga istana-istana, taman-taman dan seluruh seni binanya, Kyoto merupakan salah sebuah kota lama yang paling terpelihara di Jepun. Antara kuil-kuil paling terkemuka di Jepun ialah Kiyomizu-dera, sebuah kuil agam binaan kayu yang disokong oleh tiang-tiang pada cerun bukit; Kinkaku-ji, Tokong Astaka Emas; Ginkaku-ji, Tokong Astaka Perak; dan Ryōan-ji yang terkenal dengan kebun batuannya. Heian Jingū ialah sebuah kuil Shinto yang dibina pada tahun 1895 untuk menyanjung kerabat Diraja serta memperingati maharaja pertama dan terakhir yang bersinggahsana di Kyoto. Terdapat tiga tapak istimewa yang ada hubungan dengan kerabat diraja, iaitu: kawasan Kyoto Gyoen termasuk Istanah Diraja Kyoto dan Istanah Diraja Sento, iaitu kediaman Maharaja Jepun untuk ratusan tahun lamanya; Vila Diraja Katsura, salah sebuah khazanah negara yang terulung; dan Vila Diraja Shugaku-in, salah sebuah taman Jepun yang terkemuka.

Tapak-tapak lain di Kyoto termasuk Arashiyama dan tasiknya yang indah, kawasan geisha di Gion dan Pontochō, Laluan Ahli Falsafah, dan terusan-terusan yang menggarisi jalan-jalan lama.

Baju maiko, hiasan rambut, dan solekan tengkuk
Seorang sami bertakafur di titi Sungai Katsura di Arashiyama
"Monumen Bersejarah Kyoto Kuno" disenaraikan oleh UNESCO sebagai Tapak Warisan Dunia, antara lainnya termasuk Kuil Kamo (Kami dan Shimo), Kyō-ō-Gokokuji (Tō-ji), Kiyomizu-dera, Daigo-ji, Ninna-ji, Saihō-ji (Kokedera), Tenryū-ji, Rokuon-ji (Kinkaku-ji), Jishō-ji (Ginkaku-ji), Ryōan-ji, Hongan-ji, Kōzan-ji dan Istana Nijo, dibina terutamanya oleh para shogun Tokugawa. 

Kyoto terkenal kerana kepelbagaian makanan dan masakan Jepun. Keadaan istimewa Kyoto sebagai bandaraya yang berjauhan dari laut dan juga penempatan berbilang kuil Buddha, mencetuskan perkembangan beraneka jenis sayuran yang khusus di kawasan Kyoto (京野菜code: ja is deprecated  *kyōyasai*).

Industri perfileman dan televisyen Jepun berpusat di Kyoto. Banyak judul *jidaigeki*, iaitu filem aksi yang menampilkan samurai, dirakam di Toei Uzumasa Eigamura. Eigamura yang menggabungkan kawasan perfileman dan taman tema menampilkan replika binaan tradisional Jepun yang digunakan untuk menggambarkan filem *jidaigeki*. Antara set-setnya termasuk replika Nihonbashi lama (jambatan pintu masuk Edo), sebuah bangunan istana lama, sebuah balai polis zaman Meiji dan sebahagian bekas daerah pelacuran Yoshiwara. Penggambaran filem sebenar diadakan sekali-sekala, dan para pengunjung dialu-alukan untuk menyaksikan aksinya.

Muzium Manga Antarabangsa Kyoto juga terletak di Kyoto, di mana para pengunjung berpeluang melihat pameran serta membaca sebanyak mana karya manga (komik Jepun) yang diingini. The museum is making an attempt to acquire every manga ever published and so far houses approximately 200,000 titles.

Ekonomi
-------

Ibu pejabat utama Nintendo di Kyoto
Pemandangan Kyoto
Industri utama Kyoto ialah IT dan elektronik. Di bandaraya ini terletaknya ibu pejabat syarikat-syarikat Nintendo, Intelligent Systems, TOSE, OMRON, Kyocera, Shimadzu Corp. Rohm, Horiba, Nidec Corporation, Nichicon, GS Yuasa dan Murata Machinery. Ibu pejabat Murata Manufacturing pula terletak di Nagaokakyō, di pinggiran Kyoto.

Pelancongan juga memainkan peranan penting dalam ekonomi Kyoto. Pusaka warisan kebudayaan Kyoto sentiasa dikunjungi oleh rombongan sekolah dari seluruh Jepun, dan juga pelancong asing. Pada tahun 2007, kerajaan bandaraya mengumumkan bahawa bilangan pelancong ke Kyoto telah memecah rekod untuk kali keenam berturut-turut. Kyoto juga dipilih sebagai bandaraya kedua paling menarik di Jepun, mengikut kaji selidik jenama serantau.

Kraftangan Jepun tradisional juga merupakan sebuah industri utama di Kyoto, kebanyakannya diusahakan oleh tukang-tukang kraf di kedai atau kilang kecil. Di Kyoto juga berdiamnya para penenun kimono yang terkenal, maka kota ini kekal sebagai pusat pengeluaran kimono utama. Perniagaan sebegini yang meriah pada abad-abad terdahulu, semakin berkurangan kerana jualan hasil tradisional tidak berkembang lagi.

Sebuah lagi industri tradisional di Kyoto ialah pembuatan arak sake, yang diterajui oleh syarikat Gekkeikan dan Takara Holdings yang bertapak di Kyoto. Perniagaan lain yang beribu pejabat di Kyoto termasuk syarikat pakaian Wacoal, syarikat pengangkutan penghantara Sagawa Express dan pengilang peralatan bengkel Volks.

Pendidikan
----------

Campus Plaza Kyoto
Universiti Kyoto
Kyoto merupakan salah sebuah pusat akademik negara dengan diduduki 37 institusi pengajian tinggi. Universiti Kyoto, salah sebuah universiti kebangsaan di Jepun, dianggap sebagai salah sebuah universiti terunggul di negara ini. Mengikut senarai pemeringkatan universiti oleh The Times Higher Education Supplement, Universiti Kyoto adalah di tempat kedua di Jepun dan tempat ke-25 di dunia. Institut Teknologi Kyoto juga tidak kurang hebatnya sebagai salah sebuah institusi terbaik untuk bidang seni bina dan reka bentuk di Jepun. Universiti Doshisha dan Universiti Ritsumeikan adalah universiti swasta yang paling terkenal di kawasan metropolitan Osaka-Kobe-Kyoto.

Kyoto juga memiliki rangkaian pendidikan tinggi tersendiri yang dipanggil Konsortium Universiti di Kyoto, yang terdiri daripada tiga universiti kebangsaan, lima universiti awam (wilayah/perbandaran), dan 41 universiti swasta, serta pihak bandaraya dan empat pertubuhan lain. Konsortium ini tidak menawarkan ijazah, tetapi menawarkan kursus sebagai sebahagian ijazah dari universiti anggotanya.

Selain lebih 30 universiti dan maktab di Jepun, pihak universiti Amerika Syarikat turut menghargai kepentingan Kyoto dalam bidang pendidikan dan penyelidikan. Konsortium Kyoto untuk Pengajian Jepun (*Kyoto Consortium for Japanese Studies*, KCJS) ialah sebuah konsortium 14 universiti AS yang menaja program akademik dua penggal yang rapi untuk para mahasiswa yang ingin melanjutkan pengajian bahasa dan kebudayaan Jepun. Selain itu, Universiti Stanford juga memiliki Japan Center sendiri di Kyoto.

Pengangkutan
------------

### Pengangkutan rel

* JR Central
	+ Tōkaidō Shinkansen
* JR West
	+ Aliran Utama Tōkaidō (Aliran JR Kyoto dan Biwako)
	+ Aliran Utama San'in (Aliran Sagano)
	+ Aliran Kosei
	+ Aliran Nara
* Hankyu Railway
	+ Aliran Utama Kyoto
	+ Aliran Arashiyama
* Kyoto Municipal Subway
	+ Aliran Karasuma
	+ Aliran Tōzai
* Keihan Electric Railway
	+ Aliran Utama Keihan
	+ Aliran Keishin
	+ Aliran Ōtō
	+ Aliran Uji
* Kintetsu Railway
	+ Aliran Kyoto
* Keifuku Electric Railroad
	+ Aliran Arashiyama
	+ Aliran Kitano
* Eizan Electric Railway
	+ Aliran Utama Eizan
	+ Aliran Kuruma
* Aliran Pemandangan Sagano

Pelancongan
-----------

Rencana utama: Pelancongan di Jepun
### Tapak Warisan Dunia UNESCO

Lihat juga: Historic Monuments of Ancient Kyoto (Kyoto, Uji and Otsu Cities)
Kira-kira 20% *Khazanah Negara* Jepun dan 14% *Harta Kebudayaan Penting*nya wujud dalam lingkungan bandaraya Kyoto yang sebenar. Tapak Warisan Dunia UNESCO **Historic Monuments of Ancient Kyoto (Kyoto, Uji and Otsu Cities)** merangkumi 17 lokasi di Kyoto, Uji di Wilayah Kyoto dan Ōtsu di Wilayah Shiga. Tapak ini diisytiharkan sebagai Warisan Dunia pada tahun 1994.

* Kuil Kamigamo (上賀茂神社)Kuil Kamigamo  
 (上賀茂神社)
* Kuil Shimogamo (下鴨神社)Kuil Shimogamo  
 (下鴨神社)
* Tō-ji (東寺)Tō-ji (東寺)
* Kiyomizu-dera (清水寺)Kiyomizu-dera (清水寺)
* Saihō-ji (西芳寺)Saihō-ji (西芳寺)
* Tenryū-ji (天龍寺)Tenryū-ji (天龍寺)
* Kinkaku-ji (金閣寺）Kinkaku-ji (金閣寺）
* Ryōan-ji (龍安寺)Ryōan-ji (龍安寺)
* Nishi Hongan-ji(西本願寺)Nishi Hongan-ji  
(西本願寺)
* Istana Nijō (二条城)Istana Nijō (二条城)
* Daigo-ji (醍醐寺)Daigo-ji (醍醐寺)
* Ginkaku-ji　(銀閣寺)Ginkaku-ji　(銀閣寺)
* Ninna-ji (仁和寺)Ninna-ji (仁和寺)
* Kōzan-ji (高山寺)Kōzan-ji (高山寺)

### Taman Monyet Iwatayama

Taman Monyet Arashiyama, Iwatayama (嵐山モンキーパークいわたやま) di Nishikyō-ku ialah sebuah taman di mana monyet bebas merayau-rayau. Kawasan lingkungan taman ini sahaja diduduki oleh lebih 170 ekor beruk Jepun. Selepas membayar yuran kemasukan, pelancong berjalan menaiki bukit yang curam, untuk memasuki kurungan di atas bukit di mana mereka boleh masuk dan menyuap monyet dengan selamat. Kerana tiadanya pagar, monyet-monyet tersebut boleh berlalu-lalang sesuka hati, tetapi mudah dipikat oleh makanan seperti epal atau kacang tanah. Sungguhpun buas, namun monyet ini biasa dengan kehadiran manusia, sehingga tidak takut untuk mendekati pengunjung untuk mendapatkan makanan.

### Muzium dan taman

Muzium Lokomotif Wap Umekoji
Muzium Manga Antarabangsa Kyoto
Muzium Negara Kyoto
Taman Botani Kyoto

|  |
| --- |
| * Muzium Lokomotif Wap Umekoji (梅小路蒸気機関車館)
* Muzium Seiuemon Onishi (大西清右衛門美術館)
* Muzium Kitamura (北村美術館)
* Muzium Orgel Arashiyama Kyoto (京都嵐山オルゴール美術館)
* Muzium Heiankyo Sosei-Kan Kyoto (京都市平安京創生館)
* Muzium Kesenian Perbandaran Kyoto (京都市美術館)
* Muzium Arkeologi Bandaraya Kyoto (京都市考古資料館)
* Pusat Seni Kyoto (京都芸術センター)
* Muzium Manga Antarabangsa Kyoto (京都国際マンガミュージアム)
* Muzium Kesenian Moden Negara, Kyoto (京都国立近代美術館)
* Muzium Negara Kyoto (京都国立博物館)
* Muzium Universiti Kyoto (京都大学総合博物館)
* Muzium Keahlian Tradisional Kyoto (京都伝統産業ふれあい館)
* Muzium Kyoto (京都府京都文化博物館)
* Taman Botani Kyoto (京都府立植物園)
* Taman Seni Halus, Kyoto (京都府立陶板名画の庭)
* Muzium Seni Halus Insho-Domoto Wilayah Kyoto (京都府立堂本印象美術館)
* Muzium Kesenian Koryo (高麗美術館)
* Muzium Joutenkaku　(承天閣美術館)
* Sen-oku Hakuko Kan (泉屋博古館)
* Toei Movie Land (東映太秦映画村)
* Muzium Kesenian Nomura (野村美術館)
* Muzium Kloison Namikawa Kyoto (並河靖之七宝記念館)
* Muzium Yurinkan (藤井斉成会有鄰館)
* Muzium Mainan Timah (ブリキのおもちゃ博物館)
* Muzium Hosomi (細見美術館)
* Muzium dan Taman Peringatan Hakusasonso Hashimoto Kansetsu (白沙村荘 橋本関雪記念館)
* Muzium Raku (楽美術館)
* Muzium Keamanan Dunia Kyoto, Universiti Ritsumeikan (立命館大学国際平和ミュージアム)
 |

### Perayaan

Makanan dan kraftangan menghiasi setiap jalan pada perayaan Gion matsuri. (Gambar 2007)
Kyoto meraikan pelbagai perayaan utama sepanjang tahun, bermula dengan Aoi Matsuri pada 15 Mei. Dua bulan kemudian (1 hingga 31 Julai) ialah Gion Matsuri yang dikenali sebagai satu daripada tiga perayaan terbesar di Jepun, mengetengahkan perarakan besar-besaran pada 17 Julai. Kyoto menyambut Perayaan Bon dengan Gozan Okuribi, iaitu menyala api di gunung untuk membimbing roh-roh kembali ke tempat asalnya (16 Ogos). Jidai Matsuri, Perayaan Zaman (22 Oktober), menyanjungi zaman silam Kyoto yang terbilang.

* Gion Matsuri (祇園祭)Gion Matsuri (祇園祭)
* Aoi Matsuri (葵祭)Aoi Matsuri (葵祭)
* Jidai Matsuri (時代祭)Jidai Matsuri (時代祭)
* Gozan Okuribi (五山送り火)Gozan Okuribi (五山送り火)

Hubungan antarabangsa
---------------------

### Bandar bersaudara

The city of Kyoto has a sister city relationship with:

* Amerika Syarikat Boston, Amerika Syarikat
* Perancis Paris, Perancis
* Jerman Cologne, Jerman
* Republik Czech Prague, Republik Czech
* Itali Florence, Itali
* Ukraine Kiev, Ukraine
* Republik Rakyat China Xi'an, Republik Rakyat China
* Mexico Guadalajara, Mexico
* Croatia Zagreb, Croatia

Rujukan
-------

### Bibliografi

* Fiévé, Nicolas (ed.). (2008).*Atlas historique de Kyôto. Analyse spatiale des systèmes de mémoire d’une ville, de son architecture et de ses paysages urbains*. Foreword Kôichirô Matsuura, Preface Jacques Gernet, Paris, Éditions de l’UNESCO / Éditions de l’Amateur, 528 pages, 207 maps et 210 ill.ISBN 978-2-85917-486-6.
* Fiévé, Nicolas and Waley, Paul. (2003). Japanese Capitals in Historical Perspective: Place, Power and Memory in Kyoto, Edo and Tokyo. London: Routledge. 417 pages + 75 ill. 10-ISBN 0-7007-1409-X; 13-ISBN 978-0-7007-1409-4
* Lone, John. (2000). *Old Kyoto: A Short Social History.* Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-590940-2.
* Ponsonby-Fane, Richard A. B. (1956). *Kyoto: The Old Capital of Japan, 794–1869.* Kyoto: The Ponsonby Memorial Society.
* Stewart, Harold. (1981). *By the Old Walls of Kyoto: A Year's Cycle of Landscape Poems with Prose Commentaries*. New York: Weatherhill. ISBN 0-8348-0154-X.
* Titsingh, Isaac. (1834). [Siyun-sai Rin-siyo/Hayashi Gahō, 1652], *Nipon o daï itsi ran; ou, Annales des empereurs du Japon.* Paris: Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. ...Click link for digitized, full-text copy of this book (in French)
* Wyden, Peter. (1984). *Day One: Before Hiroshima and After.* Simon & Schuster, Inc. ISBN 0-671-46142-7.

### Catatan

1. ↑  Kyoto Exhibitors' Association (1910) *Kyoto* Kyoto Exhibitors' Association of the Japan-British exhibition, Kyoto, p. 3 OCLC 1244391
2. ↑  Lowe, John. (2000). *Old Kyoto: A short Social History,* p. x.
3. ↑  Wyden, Peter. (1984). *Day One: Before Hiroshima and After*, page 196.
4. ↑  "Welcome to Kyoto — Toei Uzumasa Eigamura Movie Museum". Pref.kyoto.jp. Dicapai pada 2010-03-07.
5. ↑  "Kyoto tourism setting new record for 6th year in a row". Japan News Review. 2007-07-06. Diarkibkan daripada yang asal pada 2011-01-08. Dicapai pada 2010-03-07.
6. ↑  "Sapporo picked as "most attractive town" for 2nd consecutive year — J-Cast". En.j-cast.com. 2007-07-23. Diarkibkan daripada yang asal pada 2009-09-10. Dicapai pada 2010-03-07.
7. ↑  "The Times Higher Education Supplement World University Rankings". Dicapai pada 2010-02-10.
8. ↑  "salinan arkib". Diarkibkan daripada yang asal pada 2010-02-17. Dicapai pada 2010-03-29.
9. ↑  "Stanford Japan Center". Stanford-jc.or.jp. 1999-02-22. Dicapai pada 2010-03-07.
10. ↑  "Kyoto City Web / Data Box / Sister Cities". www.city.kyoto.jp. Dicapai pada 2010-01-14.

Pautan luar
-----------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Cari ***Kyōto*** atau ***Kyōto*** dalam Wikikamus bahasa Melayu, kamus bebas. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons mempunyai media berkaitan: ***Kyoto***. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikikembara memiliki panduan pelancongan bagi ***Kyoto***. |

* Laman rasmi bandar Kyoto (Inggeris)
* Kyoto Diarkibkan 2005-07-16 di Wayback Machine - Panduan pelancongan bersama peta interaktif serta lebih 1,200 keping gambar.
* Kyoto Podcast (video) Diarkibkan 2011-07-22 di Wayback Machine
* Kyoto's temples & shrines—Photos and cultural info on over 50 temples and shrines in Kyoto
* Kyoto's temples & shrines—Detailed explanation of selected 26 temples and shrines with photos in Kyoto
* Kyoto Travel Guide—The first official guide to Kyoto from City of Kyoto and Kyoto Tourism Council
* Kyoto Luxury Tour Diarkibkan 2010-04-13 di Wayback Machine— provides information about more exclusive tours that are not featured on Kyoto City's general tourist information service
* Kyoto Winter Special 2010—The city of Kyoto will once again this year be hosting the ever popular ′Kyoto Winter Special′ campaign.


| * l
* b
* s
 Wilayah Kyoto |
| --- |
| Wad-wad Kyoto | 
* Fushimi
* Higashiyama
* Kamigyō
* Kita
* Minami
* Nakagyō
* Nishikyō
* Sakyō
* Shimogyō
* Ukyō
* Yamashina

 | Flag of Kyoto Prefecture |
| Bandar-bandar | 
* Ayabe
* Fukuchiyama
* Jōyō
* Kameoka
* Kizugawa
* Kyōtanabe
* Kyōtango
* Maizuru
* Miyazu
* Mukō
* Nagaokakyō
* Nantan
* Uji
* Yawata

 |
| Daerah Funai | 
* Kyōtamba

 |
| Daerah Fuse | 
* Kumiyama

 |
| Daerah Otokuni | 
* Ōyamazaki

 |
| Daerah Sōraku | 
* Kasagi
* Minamiyamashiro
* Seika
* Wazuka

 |
| Daerah Tsuzuki | 
* Ide
* Ujitawara

 |
| Daerah Yosa | 
* Ine
* Yosano

 |

| * l
* b
* s
Bandar metropolitan Jepun |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Metropolis Tokyo | 
* Wad khas di Tokyo(Adachi

* Arakawa

* Bunkyo

* Chiyoda

* Chūō

* Edogawa

* Itabashi

* Katsushika

* Kita

* Koto

* Meguro

* Minato

* Nakano

* Nerima

* Ōta

* Setagaya

* Shibuya

* Shinagawa

* Shinjuku

* Suginami

* Sumida

* Toshima
* Taitō)

 |
| Bandar terancang | 
* Chiba
* Fukuoka
* Hamamatsu
* Hiroshima
* Kawasaki
* Kitakyushu
* Kobe
* Kumamoto
* Kyoto
* Nagoya
* Niigata
* Okayama
* Osaka
* Sagamihara
* Saitama
* Sakai
* Sapporo
* Sendai
* Shizuoka
* Yokohama

 |
| Bandar utama | 
* Akashi
* Akita
* Amagasaki
* Aomori
* Asahikawa
* Fukui
* Fukushima
* Fukuyama
* Funabashi
* Gifu
* Hachinohe
* Hachioji
* Hakodate
* Higashiōsaka
* Himeji
* Hirakata
* Iwaki
* Kagoshima
* Kanazawa
* Kashiwa
* Kawagoe
* Kawaguchi
* Kōchi
* Kōfu
* Kōriyama
* Koshigaya
* Kurashiki
* Kure
* Kurume
* Maebashi
* Matsue
* Matsuyama
* Mito
* Miyazaki
* Morioka
* Naha
* Nagano
* Nagasaki
* Nara
* Neyagawa
* Nishinomiya
* Ōita
* Okazaki
* Ōtsu
* Sasebo
* Shimonoseki
* Suita
* Takamatsu
* Takasaki
* Takatsuki
* Tottori
* Toyama
* Toyohashi
* Toyonaka
* Toyota
* Utsunomiya
* Wakayama
* Yao
* Yamagata
* Yokosuka

 |
| Bandar istimewa | 
* Atsugi
* Chigasaki
* Fuji
* Hiratsuka
* Ibaraki
* Ichinomiya
* Isesaki
* Jōetsu
* Kakogawa
* Kasugai
* Kasukabe
* Kishiwada
* Kumagaya
* Matsumoto
* Nagaoka
* Numazu
* Odawara
* Ōta
* Saga
* Sōka
* Takarazuka
* Tokorozawa
* Tsukuba
* Yamato
* Yokkaichi

 |
| Ibu wilayah(tidak termasuk diatas) | 
* Tsu
* Tokushima
* Yamaguchi

 |

 |

| * l
* b
* s
50 kawasan bandar dengan jumlah penduduk yang tertinggi di dunia |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 
1. Tokyo –Yokohama
2. São Paulo
3. Jakarta
4. Delhi
5. Kaherah
6. Karachi
7. Lagos
8. Shanghai
9. Mumbai
10. Bandar Raya New York

 | 
11. Manila
12. Seoul
13. Bandar Raya Mexico
14. Osaka –Kobe –Kyoto
15. Dhaka
16. Kolkata
17. Shenzhen
18. Los Angeles
19. Beijing
20. Moscow

 | 
21. Istanbul
22. Buenos Aires
23. Dongguan
24. Rio de Janeiro
25. Kinshasa
26. Guangzhou –Foshan
27. Dhaka
28. Paris
29. Nagoya
30. Chicago

 | 
31. Bogotá
32. London
33. Taipei
34. Ho Chi Minh
35. Chennai
36. Johannesburg –East Rand
37. Bengaluru
38. Lahore
39. Teheran
40. Kawasan Ruhr (Essen–Düsseldorf)

 | 
41. Bangkok
42. Hong Kong
43. Hyderabad
44. Tianjin
45. Chongqing
46. Bandung
47. Baghdad
48. Santiago
49. Kuala Lumpur
50. Toronto –Hamilton

 |

 |