Peta sempadan Indonesia-Malaysia
**Sempadan Malaysia–Indonesia** terdiri daripada 1,881 km (1,169 m) sempadan darat yang membahagikan wilayah Indonesia dan Malaysia di pulau Borneo. Ia juga merangkumi sempadan maritim di sepanjang Selat Melaka, di Laut China Selatan dan di Laut Sulawesi. 

Sempadan daratan terbentang dari Tanjung Datu di sudut barat laut Borneo melalui tanah tinggi pedalaman Borneo ke Teluk Sebatik dan Laut Celebes di sebelah timur pulau itu. Sempadan itu memisahkan wilayah Indonesia yang terdiri dari Kalimantan Utara, Kalimantan Timur dan Kalimantan Barat daripada wilayah Sabah dan Sarawak di Malaysia.

Sempadan maritim di Selat Melaka secara amnya mengikut garis median antara garis pangkal Indonesia dan Malaysia, berjalan ke selatan dari tripoint dengan Thailand ke permulaan sempadan maritim dengan Singapura. Hanya sebahagian daripada sempadan ini telah dibataskan melalui perjanjian sempadan pelantar benua pada tahun 1969 dan perjanjian sempadan laut wilayah pada tahun 1970. Sempadan pelantar benua antara Indonesia dan Malaysia di Laut China Selatan juga dilukis di sepanjang garisan yang sama antara garis pangkal kedua-dua negara di bawah sempadan pelantar benua 1969.

Sempadan di Laut Sulawesi menjadi pertikaian antara kedua-dua negara. Sebahagian daripada pertikaian itu diselesaikan melalui penghakiman Mahkamah Keadilan Antarabangsa dalam Kes Ligitan dan Sipadan pada 2002 dan kini sedang menunggu persempadanan semula antara kedua-dua negara. Walau bagaimanapun, kedua-dua negara masih mempunyai tuntutan bertindih ke atas pelantar benua, yang Indonesia sebut sebagai Ambalat .

Terdapat banyak lintasan pengangkutan laut antara Indonesia dan Malaysia, kebanyakannya antara pulau Sumatera di Indonesia dan Semenanjung Malaysia tetapi juga antara wilayah Kalimantan Utara di Indonesia dan wilayah Sabah Malaysia. Terdapat hanya tiga titik persimpangan pengangkutan darat rasmi, semuanya antara Kalimantan Barat dan Sarawak. Kedua-dua sempadan darat dan maritim agak berliang; ramai pekerja tanpa izin telah menyeberang dari Indonesia ke Malaysia.

Sempadan darat
--------------

 Penanda sempadan paling timur di sempadan Indonesia-Malaysia yang berada di Pulau Sebatik
Pembahagian wilayah Borneo mendapat sedikit perhatian Belanda sehingga ketibaan askar British James Brooke di Sarawak pada tahun 1841, yang Kerajaan Hindia Belanda di Batavia (Jakarta) merasakan sebagai ancaman kepada kedudukan hegemoni mereka ke atas perdagangan pantai Borneo. Ini mendorong Gabenor Jeneral Belanda, JJ Rochussen, mengeluarkan dekri pada Februari 1846 yang menggariskan kepentingan daratan Belanda (berbanding dengan kawalan pantai semata-mata) ke atas Borneo. Dokumen ini menyediakan pembahagian fait-accompli di Borneo berdasarkan aliran aliran air. Dekri ini pada dasarnya adalah rangka tindakan yang kemudiannya dirundingkan oleh Belanda dengan British yang menghasilkan Perjanjian British-Belanda 1891. 

Dokumen utama yang menentukan sempadan darat antara Indonesia dan Malaysia di pulau Borneo ialah Konvensyen Sempadan atau Konvensyen London 1891  yang ditandatangani di London yang ditandatangani antara pihak United Kingdom dan pihak Belanda, dua kuasa kolonial yang relevan pada masa itu. pada Tarikh 20 Jun 1891. Perjanjian seterusnya antara kuasa kolonial pada tahun 1915  dan 1928  memperhalusi sempadan lebih jauh. Sebahagian besar daripada penalaan halus sempadan berkenaan dengan wilayah Jagoi - Stass di barat Borneo, yang, selepas rundingan terhenti pada tahun 1930, masih belum dianggap muktamad.  Perjanjian dan pelbagai perjanjian itu kemudiannya diterima pakai oleh Indonesia dan Malaysia sebagai negara pengganti. Status sempadan maritim di Laut Celebes yang tidak dapat diselesaikan, yang menjadi punca pertikaian sempadan Malaysia-Indonesia baru-baru ini mengenai Ligitan, Sipadan dan Ambalat, sebahagiannya disebabkan oleh fakta bahawa kebanyakan sempadan maritim tidak pernah ditandakan oleh kuasa penjajah, yang tertumpu terutamanya pada sempadan darat.

Konvensyen itu menyatakan bahawa hujung timur sempadan akan bermula pada 4° 10' latitud Utara,  meneruskan ke arah barat merentasi pulau Sebatik di luar pantai Sabah berhampiran bandar Tawau, membelahnya.  Sempadan kemudiannya melintasi saluran air antara Sebatik dan tanah besar dan bergerak ke atas di sepanjang garis median saluran Tambu dan Sikapal sehingga bukit-bukit yang membentuk aliran sungai antara Sungai Simengaris (di bahagian Indonesia) dan Serudung (di bahagian Malaysia).  Sempadan biasanya bergerak ke arah barat laut ke arah 4° 20'U, dan kemudian secara amnya ke arah barat tetapi menampung aliran air, walaupun sungai Pensiangan, Agisan dan Sibuda dibenarkan untuk memotong sempadan. Sempadan itu kemudiannya mengikut garisan rabung di sepanjang aliran sungai antara sungai-sungai utama mengikut utara ke Laut China Selatan, dan yang mengalir ke arah timur, selatan dan barat ke Laut Selebes, Laut Jawa dan Selat Karimata hingga Tanjung Datu pada 109° 38'.8 E 02° 05'.0 U di hujung barat Sarawak. DAS itu bagaimanapun tidak diikuti dalam laluan pendek barat daya Kuching antara Gunung Api pada 110° 04'E dan Gunung Raja pada 109° 56'E di mana sempadannya mengikut aliran, laluan, puncak dan garis lurus yang ditandakan dengan penanda sempadan dan tiang. 

Pada Tarikh 26 November 1973, satu memorandum persefahaman telah ditandatangani antara Indonesia dan Malaysia untuk tinjauan bersama dan penandaan sempadan tanah bersama mereka. Kerja bermula pada 9 September 1975 dan siap pada Februari 2000. Sehingga 2006, sebanyak 19 memorandum persefahaman dengan 28 peta telah ditandatangani antara kedua-dua negara berkaitan tinjauan dan persempadanan sempadan yang meliputi jarak 1,822.3 km daripada 2,019.5 sempadan km.

Sempadan maritim
----------------

 Peta sempadan maritim di Selat Singapura
Sempadan maritim antara Indonesia dan Malaysia terletak empat perairan iaitu Selat Melaka, Selat Singapura, Laut China Selatan dan Laut Sulawesi. Laut wilayah kedua-dua negara (kedua-duanya menuntut 12-batu-nautika (22 km) laut wilayah) hanya bertemu di Selat Melaka dan Selat Singapura. Sempadan laut wilayah juga wujud pada kesinambungan kedua-dua hujung sempadan darat antara kedua-dua negara di Borneo. Hanya sempadan pelantar benua yang telah dipersetujui di Laut China Selatan manakala sempadan pelantar benua di Laut Sulawesi belum ditentukan sama sekali.

### Selat Melaka dan Selat Singapura

**Perjanjian pelantar benua dan laut wilayah**

Sempadan pelantar benua dan laut wilayah umumnya berjalan di sepanjang garis median antara garis pangkal kedua-dua negara. Indonesia dan Malaysia kedua-duanya bersetuju dengan sempadan pelantar benua pada tahun 1969 (ditandatangani pada Tarikh 27 Oktober 1969)  dan sempadan laut wilayah pada tahun 1970 (ditandatangani pada Tarikh 17 Mac 1970).  Kedua-dua negara bersama-sama Thailand menandatangani perjanjian pada 21 Disember 1971 menubuhkan tripoint maritim bersama serta memanjangkan sempadan pelantar benua antara Indonesia dan Malaysia dari perhentian utara yang ditakrifkan dalam perjanjian 1969 untuk memenuhi tripoint dalam garis lurus (lihat jadual di bawah). 

Kedua-dua sempadan pelantar benua dan sempadan laut wilayah secara amnya mengikut garisan jarak yang sama antara garis pangkal kedua-dua negara. Sempadan pelantar benua dan laut wilayah secara amnya adalah satu garisan yang sama dengan titik pusingan yang sama kecuali satu titik pusingan sempadan laut wilayah yang dikenali sebagai "Titik Pusing 6" yang tidak terpakai bagi Malaysia, dengan sempadan laut wilayah Malaysia berjalan. terus dari *Turning Point 5* ke *Turning Point 7*, yang bertepatan dengan sempadan pelantar benua seperti yang ditakrifkan oleh perjanjian 1969. Fenomena ini mewujudkan segitiga kecil laut di bahagian selatan Selat Melaka yang membentuk sebahagian daripada pelantar benua Indonesia tetapi bukan sebahagian daripada laut wilayah negara.

**Peta Malaysia 1979**

Sempadan pelantar benua dan laut wilayah di luar perhentian selatan perjanjian 1969 dan 1970 belum dipersetujui. Laut wilayah 1979 dan peta pelantar benua yang diterbitkan oleh Malaysia  menunjukkan sempadan pelantar benua/laut wilayah yang dilukis secara unilateral yang menghubungkan perhentian selatan pelantar benua 1969 dan perjanjian laut wilayah 1970 antara Indonesia dan Malaysia dengan sempadan Malaysia-Singapura di pintu masuk barat Selat Johor. Titik balik paling selatan sempadan itu, iaitu Titik 17, berada di dalam garis pangkal Indonesia di Kepulauan Riau, memberi gambaran bahawa Malaysia menuntut sebahagian daripada perairan dalam Indonesia sebagai sebahagian daripada laut wilayahnya. Sempadan pada peta 1979 tidak diiktiraf oleh Indonesia mahupun Singapura.

Peta itu juga tidak menunjukkan tripoint barat Indonesia-Malaysia-Singapura, yang sepatutnya terletak di kawasan ini. Indonesia dan Singapura menandatangani perjanjian pada 2009, memperluaskan sempadan bersama mereka yang ditetapkan ke satu titik di mana kedua-dua negara mendakwa berada sejauh ke barat yang mereka boleh pergi secara dua hala. Rundingan tiga hala diperlukan untuk menentukan titik tiga dan menutup jurang sempadan yang tidak ditentukan.

| titik | Longitud | Latitud | Kenyataan |
| --- | --- | --- | --- |
| Indonesia, Malaysia dan Thailand titik persamaan |
| CP | 98° 01.5' | 5° 57.0' | Perjanjian 1971 yang mewujudkan titik bersama juga memanjangkan sempadan dari Titik 1 sempadan pelantar benua ke Titik Bersama. |
| Koordinat hujung sempadan pelantar benua dan titik pusingan |
| 1 | 98° 17.5' | 5° 27.0' |  |
| 2 | 98° 41.5' | 4° 55.7' |  |
| 3 | 99° 43.6' | 3° 59.6' |  |
| 4 | 99° 55.0' | 3° 47.4' |  |
| 5 | 101° 12.1' | 2° 41.5' |  |
| 6 | 101° 46.5' | 2° 15.4' |  |
| 7 | 102° 13.4' | 1° 55.2' |  |
| 8 | 102° 35.0' | 1° 41.2' |  |
| 9 | 103° 3.9' | 1° 19.5' |  |
| 10 | 103° 22.8' | 1° 15.0' |  |
| Koordinat hujung sempadan laut wilayah dan titik pusingan |
| 1 | 101° 00.2' | 2° 51.6' | Titik ini terletak di sepanjang sempadan pelantar benua antara Titik 4 dan 5. |
| 2 | 101° 12.1' | 2° 41.5' | Sama seperti Titik 5 sempadan pelantar benua |
| 3 | 101° 46.5 | 2° 15.4' | Sama seperti Titik 6 sempadan pelantar benua |
| 4 | 102° 13.4' | 1° 55.2' | Sama seperti Titik 7 sempadan pelantar benua |
| 5 | 102° 35.0' | 1° 41.2' | Sama seperti Titik 8 sempadan pelantar benua |
| 6 | 103° 2.1' | 1° 19.1' | Perkara ini tidak terpakai kepada Malaysia |
| 7 | 103° 3.9' | 1° 19.5' | Sama seperti Titik 9 sempadan pelantar benua |
| 8 | 103° 22.8' | 1° 15.0' | Sama seperti Titik 10 sempadan pelantar benua |
| Titik pusingan sepanjang kesinambungan sempadan maritim Malaysia mengikut peta 1979 |
| 15 | 103° 22'.8 | 1° 15'.0 | Sama seperti Titik 10 sempadan pelantar benua dan Titik 8 sempadan laut wilayah |
| 16 | 103° 26'.8 | 1° 13'.45 |  |
| 17 | 103° 32'.5 | 1° 1'.45 |  |
| 18 | 103° 34'.2 | 1° 11'.0 | Titik perubahan ini mungkin menjadi sebahagian daripada sempadan Malaysia-Singapura |
| 19 | 103° 34'.95 | 1° 15'.15 | Titik perubahan ini mungkin menjadi sebahagian daripada sempadan Malaysia-Singapura |
| 20 | 103° 37'.38 | 1° 16'.37 | Titik perubahan ini mungkin menjadi sebahagian daripada sempadan Malaysia-Singapura |
| 21 | 103° 24'.1 | 1° 15'.85 | Titik perubahan ini mungkin menjadi sebahagian daripada sempadan Malaysia-Singapura |

### Laut China Selatan dan Selat Singapura (bahagian Timur)

**Perjanjian pelantar benua**

Hanya sempadan pelantar benua telah ditentukan antara kedua-dua negara untuk segmen sempadan maritim mereka. Sempadan mengikut garisan sama jarak antara garis pangkal Indonesia dan Malaysia dan Titik 20 ialah titik sama jarak antara Indonesia, Malaysia dan Vietnam (lihat jadual di bawah).  Titik 20 ialah perhentian barat sempadan pelantar benua Indonesia-Vietnam yang dipersetujui oleh kedua-dua negara pada 2003 dan titik paling timur kawasan tuntutan bertindih antara Malaysia dan Vietnam.

Perhentian selatan sempadan pelantar benua terletak di sebelah timur Pedra Branca yang dipertikaikan antara Malaysia dan Singapura dan akhirnya diberikan kepada Singapura oleh keputusan Mahkamah Keadilan Antarabangsa.

**Peta Malaysia 1979**

Tiada perjanjian sempadan maritim meliputi penerusan sempadan dari perhentian selatan sempadan pelantar benua ke titik pertemuan perairan wilayah Indonesia, Malaysia dan Singapura yang sepatutnya terletak di kawasan itu. Malaysia dan Singapura juga masih belum menentukan sempadan bersama mereka dari perhentian timur sempadan Malaysia-Singapura yang telah ditentukan dalam perjanjian sempadan Malaysia-Singapura 1995 kepada tripoint.

Pentas benua 1979 dan peta laut wilayah secara unilateral menghubungkan perhentian selatan sempadan pelantar benua Indonesia-Malaysia dengan sempadan Malaysia-Singapura di pintu masuk timur Selat Johor. Koordinat sempadan unilateral dalam carta di bawah. Peta tersebut menempatkan Pedra Branca, Middle Rocks dan South Ledge di dalam laut wilayah Malaysia. Kedua-dua Indonesia dan Singapura tidak mengiktiraf sempadan yang dilukis dalam peta 1979.

Keputusan Mahkamah Keadilan Antarabangsa 2008 mengenai kedaulatan Pedra Branca, Middle Rocks dan South Ledge sepatutnya membolehkan sempadan maritim antara tiga negara di kawasan perairan ini ditentukan. Semakan kepada peta 1979 akan diperlukan dengan penganugerahan Pedra Branca kepada Singapura dan Middle Rocks kepada Malaysia oleh ICJ. Kedaulatan South Ledge, yang tenggelam semasa air pasang, akan ditentukan kemudian melalui penentuan perairan wilayah di mana ia terletak. Walaupun South Ledge terletak paling hampir dengan Middle Rocks dan kemudian Pedra Branca, pantai yang paling hampir dengan ciri marin sebenarnya adalah pantai utara pulau Bintan di Indonesia.

Singapura telah menyatakan bahawa sempadannya dengan Indonesia di kawasan ini akan terdiri daripada dua bahagian - satu antara pulau utama Singapura dan pulau Batam Indonesia, dan satu lagi antara Pedra Branca Singapura dan Pulau Bintan Indonesia. Hamparan sempadan Indonesia–Malaysia akan berjalan di antaranya. Ini secara berkesan akan mewujudkan tiga titik tiga Indonesia-Malaysia-Singapura di kawasan itu. Penentuan sempadan untuk mengisi pelbagai jurang dan mentakrifkan pelbagai tripoint memerlukan rundingan tiga hala Indonesia-Malaysia-Singapura. 

| titik | Longitud (E) | Latitud (N) | Kenyataan |
| --- | --- | --- | --- |
| Koordinat hujung sempadan pelantar benua dan titik pusingan |
| 11 | 104° 29'.5 | 1° 23'.9 |  |
| 12 | 104° 53' | 1° 38' |  |
| 13 | 105° 5'.2 | 1° 54'.4 |  |
| 14 | 105° 1'.2 | 2° 22'.5 |  |
| 15 | 104° 51'.5 | 2° 22'.5 |  |
| 16 | 104° 46'.5 | 3° 50'.1 |  |
| 17 | 104° 51'.9 | 4° 3' |  |
| 18 | 105° 28'.8 | 5° 4'.7 |  |
| 19 | 105° 47'.1 | 5° 40'.6 |  |
| 20 | 105° 49'.2 | 6° 5'.8 | Titik ini juga merupakan perhentian barat sempadan pelantar benua Indonesia-Vietnam ; titik paling timur kawasan tuntutan bertindih Malaysia-Vietnam. |
| Koordinat titik pusingan sepanjang kesinambungan sempadan maritim Malaysia mengikut peta 1979 |
| 22 | 104° 7'.5 | 1° 17'.63 | Titik perubahan ini mungkin menjadi sebahagian daripada sempadan Malaysia-Singapura |
| 23 | 104° 2'.5 | 1° 17'.42 | Titik perubahan ini mungkin menjadi sebahagian daripada sempadan Malaysia-Singapura |
| 24 | 104° 4'.6 | 1° 17'.3 | Titik perubahan ini mungkin menjadi sebahagian daripada sempadan Malaysia-Singapura |
| 25 | 104° 7'.1 | 1° 16'.2 | Titik perubahan ini mungkin menjadi sebahagian daripada sempadan Malaysia-Singapura |
| 26 | 104° 7'.42 | 1° 15'.65 | Titik perubahan ini mungkin menjadi sebahagian daripada sempadan Malaysia-Singapura |
| 27 | 104° 12'.67 | 1° 13'.65 | Titik perubahan ini mungkin menjadi sebahagian daripada sempadan Malaysia-Singapura |
| 28 | 104° 16'.15 | 1° 16'.2 | Titik perubahan ini mungkin menjadi sebahagian daripada sempadan Malaysia-Singapura |
| 29 | 104° 19'.8 | 1° 16'.5 | Titik perubahan ini mungkin menjadi sebahagian daripada sempadan Malaysia-Singapura |
| 30 | 104° 29'.45 | 1° 15'.55 | Titik perubahan ini mungkin menjadi sebahagian daripada sempadan Malaysia-Singapura |
| 31 | 104° 29'.33 | 1° 16'.95 | Titik perubahan ini mungkin menjadi sebahagian daripada sempadan Malaysia-Singapura |
| 32 | 104° 29'.5 | 1° 23'.9 | Titik ini sama dengan Titik 11 (terminal selatan) sempadan pelantar benua Indonesia-Malaysia 1969 |

### Laut China Selatan (Di luar hujung barat Sarawak)

lagi, satu-satunya sempadan pelantar benua telah dipersetujui dalam segmen sempadan maritim antara kedua-dua negara ini.  Sempadan bermula di Titik 21 dengan koordinat 109° 38'.8E 02° 05'.0N (109° 38' 48"E 02° 05'N) di luar Tanjung Datu di hujung barat negeri Sarawak di Malaysia. Secara kebetulan, garis dasar Indonesia di Tanjung Datu terletak pada 109° 38' 43" E 02° 05' 10" U.

Dari titik ini, sempadan bergerak ke arah utara umum ke Titik 25 pada 109° 38'.6E 06° 18'.2N iaitu pada titik 100 depan atau pinggir pelantar benua.

Titik 25 juga merupakan perhentian timur sempadan pelantar benua Indonesia-Vietnam yang telah dipersetujui oleh kedua-dua negara pada 2003, menjadikannya tripoint bersama Indonesia, Malaysia dan Vietnam. Ini juga merupakan perhentian barat sempadan pelantar benua Malaysia di Laut China Selatan seperti yang ditegaskan dalam peta sempadan laut wilayah dan pelantar benua negara pada 1979. Sempadan itu bagaimanapun tidak diiktiraf oleh mana-mana negara lain.

| titik | Longitud (E) | Latitud (N) | Kenyataan |
| --- | --- | --- | --- |
| Koordinat hujung sempadan pelantar benua dan titik pusingan |
| 21 | 109° 38'.8' | 2° 5' |  |
| 22 | 109° 54'.5 | 3° 0' |  |
| 23 | 110° 2'.0 | 4° 40'.0 |  |
| 24 | 109° 59'.0 | 5° 31'.2 |  |
| 25 | 109° 38'.6 | 6° 18'.2 | Ini juga merupakan perhentian timur sempadan pelantar benua Indonesia-Vietnam yang dipersetujui pada tahun 2003; terminus barat sempadan pelantar benua Malaysia (segmen Laut China Selatan di luar pantai Borneo) seperti dalam peta 1979 |

### Laut Sulawesi

Tiada perjanjian mengenai sempadan maritim dalam segmen ini. Pentas benua tahun 1979 dan peta laut wilayah oleh Malaysia menggambarkan laut wilayah Malaysia dan sempadan pelantar benua yang berjalan ke tenggara dari titik paling timur sempadan darat antara kedua-dua negara pada 4° 10' Utara. Indonesia tidak mengenali sempadan peta dan menuntut sebahagian daripada pelantar benua, memanggilnya Ambalat (lihat di bawah).

Peta itu juga meletakkan pulau Sipadan dan Ligitan dalam perairan wilayah Malaysia. Indonesia pada mulanya menolak dakwaan bahawa pulau itu milik Malaysia dan kedua - dua negara membawa pertikaian itu ke Mahkamah Keadilan Antarabangsa. Pada 2002, mahkamah memutuskan bahawa kedaulatan kedua-dua pulau itu adalah milik Malaysia. Mahkamah bagaimanapun tidak menentukan sempadan maritim di perairan sekitar dan secara khusus memutuskan bahawa selari 4° 10' Utara yang menandakan bahagian paling timur sempadan darat Indonesia-Malaysia di pulau Sebatik tidak meluas ke laut untuk membentuk sama ada laut wilayah. atau sempadan pelantar benua. 

| titik | Longitud (E) | Latitud (N) | Kenyataan |
| --- | --- | --- | --- |
| Tuntutan pelantar benua Malaysia mengikut peta 1979 |
| 76 | 120° 00' | 4° 23' | Titik ini disifatkan sebagai titik tiga Indonesia, Malaysia dan Filipina |
| 77 | 120° 15'.75 | 3° 02'.75 |  |
| 78 | 119° 53' | 3° 01'.5 |  |
| 79 | 118° 57'.5 | 3° 06' |  |
| 80 | 118° 46'.17 | 3° 08'.67 |  |
| 81 | 118° 22' | 3° 39' |  |
| 82 | 118° 01'.1 | 4° 03'.65 |  |
| 83 | 117° 56'.95 | 4° 08' |  |
| 84 | 117° 53'.97 | 4° 10' | Titik ini terletak di hujung timur sempadan tanah |

Sejarah
-------

Kelahiran sempadan Indonesia-Malaysia, atau sekurang-kurangnya bahagian untuk apa yang sekarang Semenanjung Malaysia, boleh dikaitkan dengan perjanjian 1824 antara Great Britain dan Belanda yang ditandatangani di London pada tarikh 17 Mac 1824. Perjanjian tersebut menentukan lingkungan pengaruh di kepulauan Melayu antara dua kuasa penjajah - Great Britain dan Belanda. Great Britain dibenarkan menubuhkan tanah jajahan di utara Selat Melaka dan Selat Singapura manakala Belanda dibenarkan menjajah kawasan di selatan badan air. Garis pemisahan antara sfera pengaruh ini menjadi asas sempadan antara British Malaya dan Hindia Timur Belanda dan akhirnya, pengganti mereka menyatakan Malaysia dan Indonesia.

Di Borneo, perluasan kepentingan dan pengaruh British dan Belanda ke atas kesultanan dan kerajaan tempatan berlaku secara beransur-ansur sepanjang abad ke-19. Pantai utara Borneo menyaksikan pengembara British James Brooke menjadi Rajah Sarawak pada tahun 1842 dan secara beransur-ansur mengembangkan kerajaannya kepada bentuk dan saiz sekarang pada tahun 1905. Wilayah Sultan Brunei di Sabah hari ini pada mulanya diserahkan kepada kepentingan Austria, yang akhirnya jatuh ke tangan British, yang kemudiannya membentuk Syarikat Borneo Utara British. Sultan Sulu juga menyerahkan wilayahnya di pantai timur Sabah hari ini kepada British pada tahun 1878. Di bahagian selatan Borneo, Belanda sedang merundingkan perjanjian dengan pelbagai kesultanan, membenarkannya menjadi kuasa kolonial yang dominan di bahagian pulau itu. Pada tahun 1889, apabila wilayah yang diperoleh dari kedua-dua kuasa itu mula semakin hampir, satu suruhanjaya telah diwujudkan untuk mengesyorkan sempadan. Syor-syor tersebut telah disahkan dalam Konvensyen Sempadan 1891 yang ditandatangani di London pada Tarikh 20 Jun 1891. Sempadan itu dikemas kini dalam Perjanjian Sempadan 1915 yang ditandatangani di London pada Tarikh 28 September 1915, dan sekali lagi dalam Konvensyen Sempadan yang lain yang ditandatangani di The Hague, Belanda, pada Tarikh 26 Mac 1928.

Pertikaian
----------

### Pertikaian sempadan tanah

Walaupun perjanjian sempadan 1915, terdapat sekurang-kurangnya sembilan kawasan di mana kedua-dua negara mempunyai pertikaian tertunggak mengenai lokasi sempadan tanah.  Ia terdiri daripada lima lokasi di sepanjang sempadan antara wilayah Kalimantan Utara, Indonesia dan wilayah Sabah, Malaysia, dan empat lokasi antara wilayah Kalimantan Barat, Indonesia dan wilayah Sarawak, Malaysia.

Lokasi di sepanjang sempadan Sabah-Kalimantan Utara yang menjadi pertikaian ialah di Sungai Sinapat, Sungai Sesai, Sungai Simantipal, B2700-B3100 (berhampiran Sungai Sinapat dan Sungai Sesai) dan C200-C700 di Pulau Sebatik.

Di sempadan Sarawak-Kalimantan Barat, empat lokasi yang mengalami masalah sempadan tertunggak dinamakan sebagai Batu Aum, Sungai Buan, Gunung Raya dan D400.

Pihak tertentu menganggap Tanjung Datu sebagai lokasi kelima pertikaian. Di lokasi itu, kawasan seluas 1,400 hektar dikenali sebagai Camar Bulan telah diiktiraf sebagai wilayah Malaysia selepas tinjauan dibuat pada 1976 bagi menentukan lokasi kawasan tadahan itu, menghasilkan memorandum persefahaman pada 1978. Walau bagaimanapun, keputusan ini tidak berjalan lancar dengan pihak tertentu di Indonesia.   Namun begitu, terdapat pertikaian wilayah maritim di luar pantai Tanjung Datu (lihat di bawah).

### Pertikaian sempadan maritim

Pertikaian maritim utama antara Indonesia dan Malaysia telah berlaku di Laut Sulawesi. Kedua-dua negara sebelum ini menuntut kedaulatan ke atas pulau Ligitan dan Sipadan. Pertikaian mengenai blok Ambalat di dasar laut Laut Sulawesi, yang dipercayai kaya dengan sumber mineral, berterusan. Terdapat juga bahagian sempadan maritim di Tanjung Datu di hujung barat sempadan darat yang menjadi pertikaian antara kedua-dua negara.

#### Ligitan dan Sipadan

Ligitan dan Sipadan adalah dua pulau kecil di luar pantai timur Borneo yang dituntut oleh Indonesia dan Malaysia. Pertikaian itu bermula pada tahun 1969 apabila kedua-dua negara berunding untuk mengehadkan sempadan bersama pelantar benua mereka. Oleh kerana kedua-dua negara tidak dapat bersetuju mengenai kedaulatan kedua-dua pulau, sempadan pelantar benua telah ditinggalkan dalam perjanjian 1969 diantara kedua-dua negara.

Indonesia mendakwa bahawa pulau-pulau itu adalah milik mereka berdasarkan fakta bahawa mereka terletak di selatan 4° 10" Utara yang dikatakan membentuk sempadan maritim antaranya dan Malaysia berdasarkan sambungan garis lurus sempadan darat yang berakhir di timur pantai pulau Sebatik. Malaysia bagaimanapun, menuntut kawasan perairan wilayah dan pelantar benua di selatan latitud yang merangkumi dua pulau itu. Tuntutan itu disahkan melalui petanya yang diterbitkan pada tahun 1979. Indonesia membantah persempadanan semula pada peta.

Pertikaian itu telah dibawa ke Mahkamah Keadilan Antarabangsa dan pada tarikh 17 Disember 2002, memutuskan bahawa kedaulatan Sipadan dan Ligitan adalah milik Malaysia atas dasar *effectivités*. Ia bagaimanapun tidak memutuskan soal perairan wilayah dan sempadan maritim. Ini membolehkan pertikaian mengenai perairan wilayah dan pelantar benua kekal tidak dapat diselesaikan. Pertikaian mengenai blok Ambalat (lihat di bawah) boleh dilihat sebagai sebahagian daripada pertikaian mengenai perairan wilayah dan pelantar benua ini.

#### Ambalat

Ambalat ialah kawasan dasar laut atau pelantar benua di Laut Sulawesi di luar pantai timur Borneo yang dituntut oleh Indonesia dan Malaysia. Dasar laut dipercayai kaya dengan minyak mentah. Bertentangan dengan kepercayaan popular, keputusan Mahkamah Keadilan Antarabangsa berhubung kedaulatan Sipadan dan Ligitan tidak menyelesaikan pertikaian mengenai Ambalat kerana ia tidak termasuk isu-isu mengenai persempadanan sempadan laut wilayah dan pelantar benua kedua-dua negara di kawasan itu. 

Pertikaian bermula dengan Malaysia mengeluarkan peta pada tahun 1979 tentang laut wilayahnya dan pelantar benua yang termasuk blok Ambalat. Peta itu menarik sempadan maritim Malaysia ke arah tenggara ke Laut Celebes selepas ia meninggalkan titik paling timur di darat di pulau Sebatik. Ini termasuk blok Ambalat, atau sebahagian besar daripadanya, di dalam pelantar benua Malaysia. Indonesia telah, seperti negara jiran Malaysia yang lain, membantah peta tersebut. Indonesia tidak pernah secara rasmi mengumumkan lokasi sebenar sempadan maritimnya tetapi mendakwa semasa hujahnya dalam Kes Sipadan bahawa ia berterusan dalam garis lurus di sepanjang 4° 10' latitud Utara selepas ia meninggalkan kawasan Sebatik.

Kedua-dua negara juga telah memberikan kontrak cari gali kepada syarikat minyak untuk kawasan tersebut. Indonesia telah memberikan konsesi kepada ENI Itali untuk apa yang dipanggil Blok Ambalat pada tahun 1999 dan syarikat AS Unocal untuk Ambalat Timur pada tahun 2004. Sementara itu, Petronas, yang merupakan syarikat petroleum Malaysia, telah menganugerahkan konsesi ke atas apa yang Malaysia panggil Blok ND 6 dan ND 7 pada Februari 2005.  Sebahagian besar Ambalat bertindih dengan Blok ND 6 manakala sebahagian besar Ambalat Timur bertindih dengan Blok ND 7.

Pertikaian itu telah mencetuskan ketegangan yang besar antara kedua-dua negara, dengan beberapa insiden bertelagah antara kapal tentera laut kedua-dua negara. Pusingan ketegangan terbaru berlaku pada penghujung Mei 2009 apabila laporan media Indonesia menyatakan bahawa kapal-kapal tentera laut Indonesia hampir melepaskan tembakan ke arah kapal tentera laut Malaysia yang didakwanya telah menceroboh jauh ke dalam perairan wilayah Indonesia. 

Rundingan sedang berjalan untuk menyelesaikan pertikaian itu, walaupun laporan media mengatakan tiada rundingan telah diadakan sejak April 2008.

### Kejadian

#### Petugas maritim Tanjung Berakit tangkap

Pada 13 Ogos 2010, tiga pegawai maritim Indonesia telah ditangkap dan ditahan oleh Agensi Penguatkuasaan Maritim Malaysia dalam apa yang didakwa Indonesia sebagai perairan wilayah Indonesia di Tanjung Berakit di pulau Bintan Indonesia manakala Malaysia mendakwa berdasarkan bacaan GPS, lokasinya adalah perairan Kota Tinggi di Johor.  Ketiga-tiga mereka adalah sebahagian daripada sepasukan lima pegawai yang kapalnya (dengan GPS tidak berfungsi) berhadapan dengan lima bot nelayan Malaysia yang menangkap ikan di kawasan itu.  Ketiga-tiga mereka menaiki salah satu bot nelayan Malaysia dan kemudiannya ditahan pihak berkuasa Malaysia. Dua rakan sekerja mereka menaiki sebuah lagi kapal nelayan dan menangkap tujuh nelayan dan menahan mereka. Dilaporkan pihak berkuasa Malaysia melepaskan beberapa das tembakan amaran semasa kejadian itu. Semua tahanan telah dibebaskan pada tarikh 17 Ogos 2010 tetapi insiden itu mencetuskan gelombang sentimen anti-Malaysia di Indonesia.  

Kedua-dua Indonesia dan Malaysia bersetuju bahawa sempadan maritim antara kedua-dua negara di kawasan itu belum ditentukan. Indonesia mendakwa bahawa ia bersedia untuk memulakan rundingan untuk menentukan sempadan tetapi berkata bahawa rakyat Malaysia, yang bergantung pada perairan wilayah 1979 dan peta had pelantar benua sebagai asas untuk tuntutannya di kawasan itu, tidak bersedia kerana mereka mahu menyelesaikannya. sempadan maritim dengan Singapura bersebelahan dengan kawasan itu dahulu berikutan penganugerahan Mahkamah Keadilan Antarabangsa mengenai kedaulatan Pedra Branca kepada Singapura. 

#### Pencerobohan pihak berkuasa Indonesia ke atas Sabah

Pada tarikh 13 Mac 2015, kira-kira 17 warga Indonesia, terdiri daripada 10 anggota polis, empat askar dan tiga orang awam telah ditangkap di Malaysia dengan 12 senjata api (lapan pistol dan empat revolver .38 Smith dan Wesson dengan peluru) telah dirampas daripada mereka selepas mereka menceroboh dan menyerang. sebuah balai polis Malaysia di Pulau Sebatik, Sabah untuk mendapatkan suspek pembunuh yang didakwa mereka bersembunyi di balai polis di sebelah Malaysia Pulau Sebatik. Siasatan awal mendapati kesemua warga Indonesia itu didapati bertindak sendiri tanpa arahan daripada pihak berkuasa. Kumpulan itu telah menyeberangi sempadan Malaysia menggunakan motosikal dan bot laju. Tujuh daripada mereka tiba dengan bot laju manakala selebihnya menaiki motosikal. Suspek yang kelihatan dikehendaki polis Indonesia kemudiannya ditahan polis Malaysia.

Lintasan sempadan
-----------------

 Pusat pemeriksaan sempadan Entikong di Sanggau, Kalimantan Barat
### Lintasan darat

Terdapat hanya tiga lintasan sempadan darat secara rasmi, kesemuanya terletak di antara Sarawak dan Kalimantan Barat :

* Antara **Tebedu, Sarawak** dan **Entikong, Kalimantan Barat**. Lintasan ini adalah di sepanjang laluan utama antara Kuching, ibu negeri Sarawak, dan Pontianak, ibu negeri Kalimantan Barat.
* Antara **Biawak, Sarawak** dan **Aruk, Kalimantan Barat** .
* Antara **Lubok Antu, Sarawak** dan **Nanga Badau, Kalimantan Barat**

Terdapat banyak lagi lintasan tidak rasmi antara Negara Indonesia dan Negara Malaysia di sepanjang sempadan darat, seperti:

* diantara **Serikin, Sarawak** dan **Jagoi Babang, West Kalimantan**
* diantara **Bakelalan, Sarawak** dan **Long Bawan, North Kalimantan**

Lintasan ini kebanyakannya digunakan oleh penduduk tempatan dan sejumlah perdagangan rentas sempadan dan penyeludupan berterusan di kawasan ini dan lintasan haram yang lain. Pendatang tanpa izin juga diketahui ada menggunakan lintasan tersebut.

### lintasan laut

Terdapat banyak lintasan laut berjadual antara Indonesia dan Malaysia, kebanyakannya antara pelabuhan di bekas pulau Sumatera dan Semenanjung Malaysia. Berikut ialah senarai pelabuhan (pelabuhan Indonesia diikuti oleh pelabuhan Malaysia) di mana perkhidmatan bot berjadual beroperasi setakat April 2008:

**Sumatera-Semenanjung Malaysia**

 

* Batam - Stulang
* Batam - Pasir Gudang
* Batam - Iskandar Puteri
* Belawan - Penang (laluan ditutup)
* Aceh - Penang
* Belawan - Lumut (laluan ditutup)
* Bengkalis - Malacca
* Bengkalis - Muar
* Dumai - Malacca
* Dumai - Muar
* Dumai - Port Klang
* Dumai - Port Dickson
* Selat Panjang - Batu Pahat
* Tanjungbalai - Port Klang
* Tanjung Balai Karimun - Kukup
* Karimun - Iskandar Puteri
* Tanjung Pinang - Stulang

**Kalimantan Utara-Sabah**

* Nunukan - Tawau
* Tarakan - Tawau
* Sungai Nyamuk - Tawau

Lihat juga
----------

* hubungan Indonesia-Malaysia

Rujukan
-------

1. ↑  "Malaysia". CIA World Factbook. Dicapai pada 22 September 2020.
2. ↑  *Resolution of the Governor-General of Netherlands India regarding the Dutch Possessions in Borneo, dated Buitenzorg-Batavia, 28 February 1846*
3. ↑  *Convention between Great Britain and the Netherlands Defining the Boundaries in Borneo, 20 June 1891.*
4. ↑  *Agreement between the United Kingdom and the Netherlands relating to the Boundary between the State of North Borneo and the Netherland Possessions in Borneo, 28 September 1915.*
5. ↑  *Convention between His Majesty in respect of the United Kingdom and Her Majesty the Queen of the Netherlands respecting the Delimitation of the Frontier between the States in Bomeo under British Protection and Netherlands Territory in that Island, 26 March 1928.*
6. ↑  Departement van Kolonien. Openbaar Verbaal No. 85, 1 April 1922, Algemeen Rijksarchief (ARA); Openbaar Verbaal No. 86, 22 May 1922; Openbaar Verbaal No. 13, 29 June 1922, ARA; Openbaar Verbaal No. 7, 8 August 1924, ARA; Openbaar Verbaal No. 8, 7 September 1926, ARA; Openbaar Verbaal No. 11, 16 August 1930, ARA.
7. ↑  Convention of 1891, Article I.
8. ↑  Convention of 1891, Article IV: From 4° 10' North latitude on the east Coast the boundary-line shall be continued eastward along that parallel, across the Island of Sebittik: that portion of the island situated to the north of that parallel shall belong unreservedly to the British North Borneo Company, and the portion south of that parallel to the Netherlands.
9. ↑  Agreement of 1915, (2) Starting from the boundary pillar on the West coast of the island of Sibetik, the boundary follows the parallel of 4° 10' North latitude westward until it reaches the middle of the channel, thence keeping a mid-channel course until it reaches the middle of the mouth of Troesan Tamboe. (3) From the mouth of Troesan Tamboe the boundary line is continued up the middle of this Troesan until it is intersected by a similar line running through the middle of Troesan Sikapal; it then follows this line through Troesan Sikapal as far as the point where the latter meets the watershed between the Simengaris and Seroedong Rivers (Sikapal hill), and is connected finally with this watershed by a line taken perpendicular to the centre line of Troesan Sikapal.
10. ↑  name="http"
11. ↑  "Indonesia – Malaysia Boundary" (PDF), *International Boundary Study*, **45**, 15 March 1965, diarkibkan daripada yang asal (PDF) pada 27 February 2009
12. ↑  Ahmad Fauzi, Nordin (2006). "Land and River Boundary Demarcation and Maintenance - Malaysia's Experience" (PDF). Working paper at International Symposium on Land and River Demarcation and Maintenance in Support of Borderland Development. Dicapai pada 11 April 2008. Cite journal requires `|journal=` (bantuan)
13. ↑  name="law.fsu.edu"
14. ↑  "Continenetal Shelf Boundary: Indonesia-Malaysia" (PDF), *International Boundary Study Series a Limit in the Seas*, **1**, 21 January 1970, diarkibkan daripada yang asal (PDF) pada 27 February 2009(map Diarkibkan 16 September 2006 di Wayback Machine)
15. ↑  "Indonesia-Malaysia Territorial Sea Boundary" (PDF), *International Boundary Study Series a Limit in the Seas*, **50**, diarkibkan daripada yang asal (PDF) pada 27 February 2009 (map Diarkibkan 12 Jun 2009 di Wayback Machine)
16. ↑  "Maritime boundaries: Indonesia-Malaysia-Thailand" (PDF), *International Boundary Study Series a Limit in the Seas*, **81**, 27 December 1978, diarkibkan daripada yang asal (PDF) pada 27 February 2009 (map Diarkibkan 25 Julai 2009 di Wayback Machine)
17. ↑  See map Diarkibkan 10 Julai 2007 di Wayback Machine reproduced by the Singapore Ministry of Foreign Affairs in the country's response in the International Tribunal of the Law of the Sea case concerning the reclamation of lands by Singapore in the Straits of Johor Diarkibkan 10 Disember 2008 di Wayback Machine.
18. ↑  "Continenetal Shelf Boundary: Indonesia-Malaysia" (PDF), *International Boundary Study Series a Limit in the Seas*, **1**: 5, 21 January 1970, diarkibkan daripada yang asal (PDF) pada 27 February 2009
19. ↑  *Transcript of Press Conference by Minister for Foreign Affairs George Yeo and Indonesia Foreign Minister Hassan Wirajuda, DEPLU, Gedung Pancasila, 10 March 2009*, 10 March 2009, diarkibkan daripada yang asal pada 25 July 2009, dicapai pada 13 March 2009
20. ↑  "Continenetal Shelf Boundary: Indonesia-Malaysia" (PDF), *International Boundary Study Series a Limit in the Seas*, **1**, 21 January 1970, diarkibkan daripada yang asal (PDF) pada 27 February 2009"Continenetal Shelf Boundary: Indonesia-Malaysia" (PDF), *International Boundary Study Series a Limit in the Seas*, **1**, 21 January 1970, archived from the original (PDF) on 27 February 2009(map Diarkibkan 16 September 2006 di Wayback Machine)
21. ↑  Templat:Cite court
22. ↑  "Indonesia – Malaysia Boundary" (PDF), *International Boundary Study*, **45**, 15 March 1965, diarkibkan daripada yang asal (PDF) pada 27 February 2009"Indonesia – Malaysia Boundary" (PDF), *International Boundary Study*, **45**, 15 March 1965, archived from the original (PDF) on 27 February 2009
23. ↑  *International and Interstate Boundaries*, 2006, dicapai pada 2 April 2008[*pautan mati*] .
24. ↑  "Sembilan titik kawasan di Sarawak, Sabah belum selesai rundingan persempadanan". Astro Awani. 23 March 2015. Dicapai pada 23 May 2015. External link in `|publisher=` (bantuan)
25. ↑  I Made Andi Arsana (20 October 2011). "Understanding border issues in Camar Bulan, Tanjung Datu". The Jakarta Post. Dicapai pada 23 May 2015. External link in `|publisher=` (bantuan)
26. ↑  "Camar Bulan Milik Malaysia Sejak 1978". kompas.com. 10 October 2011. Dicapai pada 23 May 2015. External link in `|publisher=` (bantuan)
27. ↑  Energy Security and Southeast Asia: The Impact on Maritime Boundary and Territorial Disputes Diarkibkan 13 Mei 2008 di Wayback Machine. Harvard Asia Quarterly. Fall 2005.
28. ↑  "Shell & Petronas Carigali Awarded Two Ultra-Deepwater Blocks". Rigzone. 16 February 2005. Dicapai pada 4 June 2009. External link in `|publisher=` (bantuan)
29. ↑  "Navy Was Set To Fire on Warship". Jakarta Globe. 29 May 2009. Diarkibkan daripada yang asal pada 1 June 2009. Dicapai pada 4 June 2009. External link in `|publisher=` (bantuan)
30. ↑  (dalam bahasa Bahasa Melayu) Polis marin tidak pernah guna kekerasan di perairan. Diarkibkan 5 September 2010 di Wayback Machine
31. ↑  (dalam bahasa Bahasa Indonesia) Dirjen Kementerian Kelautan Bantah Anak Buahnya Peras Nelayan Malaysia.
32. ↑  Nurfika Osman (16 August 2010). "Arrests at Sea Raise Tensions With Malaysia". Jakarta Globe. Diarkibkan daripada yang asal pada 18 August 2010. Dicapai pada 5 September 2010. External link in `|publisher=` (bantuan)
33. ↑  Ahmad Fuad Yahya (4 September 2010). "Students Demonstrate Opposite Malaysian Embassy". Bernama. Dicapai pada 5 September 2010. External link in `|publisher=` (bantuan)
34. ↑  Mustaqim Adamrah and Adianto P. Simamora (18 August 2010). "Claim territory or risk losing it: Expert". Jakarta Post. Dicapai pada 5 September 2010. External link in `|publisher=` (bantuan)
35. ↑  "14 RI military, police arrested in Malaysia". *The Jakarta Post*. 15 March 2015. Dicapai pada 15 March 2015.
36. ↑  Natalia, Desca Lidya (17 March 2017). "Presiden Jokowi Resmikan Pos Lintas Batas Negara Aruk". *Kompas* (dalam bahasa Indonesia). Dicapai pada 8 July 2017.
37. ↑  Ade, Putra (16 March 2017). "Pintu Lintas Batas di Kalbar Tuai Pujian dari Masyarakat Malaysia". *Okezone.com* (dalam bahasa Indonesia). Dicapai pada 8 July 2017.
38. ↑  "Presiden resmikan PLBN Indonesia - Malaysia di Badau, Kalimantan Barat" (dalam bahasa Indonesia). Antara. 16 March 2017. Dicapai pada 8 July 2017.
39. ↑  Aditiasari, Dana (17 March 2017). "Begini Megahnya Pos Perbatasan Nanga Badau yang Diresmikan Jokowi". *detikfinance* (dalam bahasa Indonesia). Dicapai pada 8 July 2017.

| * l
* b
* s
 Sempadan Malaysia  |
| --- |
| **Darat dan Laut**: | 
* Brunei
* Indonesia
* Negara Thai

 |
| **Laut**: | 
* Filipina
* Singapura
* Vietnam

 |