**Sungai Bayah** (Jawi: ‏سوڠاي بايه‎code: ms is deprecated ‎) ialah sebatang sungai di Daerah Mukah, dalam negeri Sarawak, Malaysia. Sungai ini terletak di dalam zon pentadbiran Bahagian Mukah dan juga merupakan cabang sungai kepada Batang Mukah. Ia terletak kira-kira 1,200 kilometer (745.6 bt) ke arah timur dari ibu negara Malaysia, Kuala Lumpur.

Latar belakang
--------------

Sungai Bayah pertama kali dipaparkan dalam peta topografi yang bernama *Sarawak 1928* yang diterbitkan pada tahun 1928, dengan label nama "S. Bayah". Peta ini diterbitkan oleh Jabatan Ukur Negeri-negeri Melayu Bersekutu dan Negeri-negeri Selat untuk Kerajaan Sarawak. Toponim bentuk muka bumi ini iaitu Sungai Bayah telah dimasukkan ke dalam pangkatan data geografi GeoNames secara rasmi pada 19 Ogos 2023. Pengenal pasti Sungai Bayah dalam GeoNames ialah 12557145. Nama lain bagi Sungai Bayah yang dicatatkan ialah Sungei Bayah sahaja.

Ciri-ciri fizikal
-----------------

Sungai Bayah berpunca di kawasan perhutanan yang bertanah pamah di Hutan Simpan Kekal Kenyana dalam Daerah Mukah, Sarawak. Pergerakan Sungai Bayah adalah kebanyakan ke bahagian barat untuk bercamtum dengan Batang Mukah dan mengalir terus ke Laut China Selatan sebagai penamat Sungai Bayah. Muara bagi Sungai Bayah terletak lebih kurang 0.56 kilometer (0.3 bt) ke bahagian timur dari kawasan perkampungan yang terhampir iaitu Kampung Sau. Muara sungai ini juga terletak bertentangan dengan Tanjung Pa-an (atau Tanjong Pa-an). Punca bagi Sungai Bayah terletak di ketinggian di antara 2 dan 4 meter (6.6 dan 13.1 ka) dari atas paras laut manakala muara sungai bagi Sungai Bayah pula terletak di ketinggian di antara 2 dan 4 meter (6.6 dan 13.1 ka) dari atas paras laut.

Ciri-ciri lembangan
-------------------

Sungai Bayah merupakan sebahagian daripada sistem lembangan Batang Mukah yang terletak di dalam Bahagian Mukah. Kedudukan sungai ini dalam Batang Mukah terletak di antara Sungai Jelai dan Sungai Sekai.

Pemerhatian muka bumi oleh Pentadbiran Aeronautik dan Angkasa Kebangsaan (NASA) mendedahkan bahawa terdapat kira-kira lima ke 25 orang yang mendiami di sekitar kawasan lembah Sungai Bayah. Kawasan lembah Sungai Bayah dilitupi dengan kawasan perhutanan, petempatan manusia, dan pertanian. Petempatan yang berdekatan dengan Sungai Bayah ialah Kampung Sau dan Kampung Sekai sahaja.

Lihat juga
----------

* Sungai Jelai, anak sungai Batang Mukah berikutnya menuju ke hilir sungai
* Sungai Sekai, anak sungai Batang Mukah berikutnya menuju ke hulu sungai

Rujukan
-------

1. 1 2  "Hydrology Stations At Mukah Basin" [Stesen Hidrologi di Kawasan Tadahan Hujan Mukah]. *did.sarawak.gov.my* (dalam bahasa Inggeris). Kuching, Sarawak: Jabatan Pengairan dan Saliran (JPS) Sarawak. 17 September 2021. Diarkibkan daripada yang asal pada 18 September 2021. Dicapai pada 20 Februari 2023.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  "Sungai Bayah, Malaysia" (dalam bahasa Inggeris). GeoNames. 19 Ogos 2023. Dicapai pada 22 Ogos 2023.
3. 1 2 3 4 5  Jabatan Ukur negeri-negeri Melayu Bersekutu dan Negeri-negeri Selat (1928). *Sarawak 1928* (Peta). Dicapai melalui *National Archive of Singapore* pada 20 Ogos 2023.
4. 1 2  SEDAC. "SEDAC Map Viewer, v2" [Pemapar Peta SEDAC, v2]. *sedac.ciesin.columbia.edu* (dalam bahasa Inggeris). NASA. Dicapai pada 30 Januari 2023.